CiVII81b

CiVII81b Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Salomonis Jarchi RaŠ"Y Dicti Commentarius Hebraicus In Quinque Libros Mosis; Accessit Rerum & Verborum Index Shelomoh ben Yitsḥaḳ — — N125 11919536 021 IIEIIINuIIIIIn.. „ Tübingen 21 12 11 72: 1n 11:,2 . r NR— S N 0 / ,77,9 4 e. r è WS — B E⸗ — — B N RR 8 R SR WR S R — ð N “ = = 5es. ? . 6 S .„ mmnmtnnnmnnt SEE e B 1 6 — =SOSOᷓ̃ͦñÿͦůZͦZBð S “ 2 — — “ COMMENTARIUS HEBRAICUS “ S LATINE VERSVUS. cum duobus vetuſtisſimis Codicibus MsStis membranaceis collatus, at ue notis illuſtratus S. Cæſ. Majeſt. ut & Duc. Saxon. Conſiliario, & c. GOTHME, Dpis Reyberianis, M. DCC. X. – r DICTI, GCOMMENTARls HEBRAICUS. QyIN GJE NäMPE IN D TICUONM, NOMRROSB, DEUIE. RON Odil.,; Cume dcd vougiGim mis Caairihus Mötis membranacecis collatus, atque H Notis criticis ac philologicis illuſtratus 2 5. Cæ Mtekn ut & Duc, Saron. . Conſliali. XEE STNE, Ts RETFHERIANIS, A oCcc: . S 8 00 NA SERENISSIMOET POTENTISSIMO PRINCIPI AC DOMINO, DOMINO FRIDERIGCO BOÖRUSSORON KEGI PRIMO- MARCHIONI BRANDENBIURGICO, S.R. J. ARCHI-CAMERARIO ET ELECTORI: SIPREMO PRINCIPI ARALISIONENSI, N74eMEO-CASTELLI. ET VALANGI: DuCI MAGDEBIIRGI, UILIE, CLIVIE, MONTIIIM, STETINI, POMERANIE, CASSLIIBIORLIIM, VAN- DALORM, MECKELOBIIRCGI ATQVE IN SILESILA CROSNE: BURGRAVIO NORINBERGENSI: PRINCIPI HALBERSTADII, MINDE, CAMINI, SWERINI, RATZENBLIIRGI: COMITI HOHENZOLLERANO, RUPPINI, MARCX, RAVENSBERGX, LINGE, MOERSIE, HOHEN- STEINII, TEKLENBCURGI, BURX ET LEHRDAMI: MARCHIONI VEHREÆ ET VLISSINGE, DYNAST RAVENSTEINI ET DPITIONIIM ROSTOCHII, STARGARDIA, LAUENBLIIRGI, BUTAVI), ARELAIE, BRED; ETC. ETC. Mc FORTI FORTI, FELICI, NCLYTO, SALOAMανιW ι APIöNTIA 1NRU&N1, FT INIER COETEROSEUROVD RüöGESPR. OIPDO BONARVA LPIHIERARVA PRO. AMOTOl EORVOAMQDüI,, = OVI IN EXPLICANDIS RABBILNORVUA ScEE. PTIS VUERSANN OR, ESTIM AIORI PRUDENNTISSIM0, REGI AC DOMINO MEO QCQLEMENIISSIMO, HANCCE R. SALOMONIS TARCHI COMMENTA- RlII HEBRAICI IN PENTATEUCHIUIM MOsIS VERSIONEM LATINAM HVMILIMA MENIIS DEVO. TIONE CONSECRAT ET DEDICAT REGIA MAIESTATIS VESIRA ouwIu nuun muus SERVIUS Jon. FTDERCus BRFFTHAUPTus. “ Mallris atque e Eaccllemiſſim mi Domuini, DN. OH FRID. BREITHAUPTLI. dacr. Caſar. Majeſt. ut & Duc. Sax. LConſfiliarii, &cłc. . ardhkiumm ac vix ſuperabilem Hl imterpretan idi atque annotand k. SALOMONIS IA e E. laborem, imprimente CHRISTIANO WERMII THIO, ”õ Cæſareò, Regio Pruſſicò, Ducumque Saxoniæ ſculptore, N! in gratitudinis publicæ & obſervantiæ “ðß monumentum CC00 ad invenit, annexo ad latus Elegidio — fieri curavit 2=è JIoH. GEORGIUS INCKERR;R, ée Civ. Patr. Waltershuſ. Conſul & Advocatus nec non n ud. Inf. imbid. Eccleſ. Adſeſſor. ʒ BkREITIr DIIN 1r01 MORN FI (a) VERSICQVE NOTATA BSRETT AUPTI, DECVS EIISEBIE, SACRA I DrESTINA IURIS, Z INTERFAES, Qvon HABET DOCTUS EOUS OpIIM,. IOSEPHI, ROMANO IARCHI STRMATE SISTIS OPIIS! EERT TIBI PER CATHEDRAS PALME PRACO- NIA S1ON, PET TIEäI Qvob, IAM CREFDIT APELLA, IN ROSE0 FACTIIM MALABAR MIRABII UR ORIIU, ocCASU GkATS ANrII. HONORUS A- EVE- (a) Poſt varios Philologicos & J uridicos labores Excellentisſimi autoris edidit ille⸗ binis Indicibus notisque illuſtravit an. 1696. rarum volumen Philippi Mornæi, Plesſiaci Domini, Nobilis Galli, de veritate Religionis Chriſtianæ; deinceps ve- 15 edidit Gorionidem Joſippon, & Rabbinicis ſtructuris verſum an, 1707. ter. iium jarchi laborem difficulter aggreſſus tandem feliciter finiit. (d) Imposſibilitatis equidem arguerunt verſionem Excellenticſimi Dn. Autori⸗ ho⸗ dierni⸗ Hebræi, ſed publicâ facti veritate jam ſolidè refutantur. — EVEHET HAS TTERVNM PAR DOCTOR GAG. NHY TIZ NlIER (Cc) ARTES, MAGNUS PAR MAIIS (d) QVODQVE SE. QVETIIR, HABET; SIM VATESI PROPIUIS, QVEIS LRONI TEM. PORA VERPI, HACCE VIA CHRISTO TRADERE NQCMEN ERIINT. HNC PER DOCTORIIM SOTHIE TE PDhr CAT ORA, ET ChRONOS HOGC NIMO SCRIPTA RE- QCLCoONDIT OVANsS! E GokIoNIADrN ET RASCHI „ SCRIPTLA NOTAIA ROMANO BäRETTHAVPT NoSTER AB ORE REFERT. 7 (c) Qui ſada interpretatione Latina ſoſe hi Gorionis Oxonii 1706. dum in familia Reverendisſimi Angli, Epiſcopi Wigornienſis vixit, editâ: literas, quas legi, a. micisſimas ad Illuſtr. Dn. Autorem dedit. ((d) Cujus Abarbanel & Maimon latinè verſi in Catalogo autumnali nupero Lipſi. enſi an. 1709. reperiuntur Promisſi. M. nfimil lezi a⸗ lipl: SEE SRRR N PREFATIO. L. P. §. W Nter omnes Hebræorum Do- ctores, qui in Sacram Scripturam Vete- ris Teſtamenti commentati ſunt, R. Sa- lomonem jarchium (1.) facilè principem abtinere locum nemo dubitabit, qui modè tàm veterum Rabbinorum, quàm recentiorum de illius Commentario in Sacra Biblia perſpexerit & lege- . a rit (1.) Sic communiter illius nomen cluit; aſt Richardus Simon in Catalogo autorum judaicorum, Gallicè conſcripto, falli eos putat, qui Rabbi- num iſtum vocant Jarchium, cùm ipſe nominetur Iſaacus vel Iſaaki, ipſius verba hæc ſunt: on ſe trompe ordinairement en citant ce Rab- bin, qui ſe nomme Iſaaki & non pas Jarchi, quesques-uns ont creu, qu'il eſtoit de Lunelen Langvedoc; mais il étoit de Troyes en Cham- Pagne, comme l’ aſſure R. Gedalia & la plus part des autres Chrono- logiſtes Juifs, il vivoit dans le douziéme ſiecle, i. e. erratur communi- . ter pRFFATIO. 2 rit teſtimonia & elogia, quantis enim laudibus illum cx- tulerunt celeberrimi judæorum magiſtr, quot præconiis eum exornärunt! nam non ſolum ab ipſis vocatur 9run ND i. e. lumen iſtud magnum, ſicuti elogium i- ſtud ipſius Commentario in Pentateuchum Moſis in e- ditionibus hactenùs vulgatis communiter præfigi ſolet; ſed etiam =a1 Eονα appellatur —α Gâοαοαορ id eſt: d en, 1 S inter- ter, quando Rabbinus iſte allegatur, qui nominatur Iſaaki; non au- tem Iarchi; nonnulli exiſtimârunt (ex nomine iſto ficto Jarchi,) quèòd ipſe fuerit oriundus ex (urbe) Lunenſi in Oxitania (Albertus de Versè tranſtulit: Occitaniam, nempè provinciam Langvedoc;) ſed ille e- rat ex (urbe) Trecaſſio (idem de Versè tranſtulit: Tricaſſimus erat; aliis dicitur: Trecenſis) in Campania, ſicuti affirmat R. Gedalia alii- que plerique Chronologi Judæi, vixit ille ſeculò duodecimòô, hiſce ad- ſtipulatur & Andr. Acoluthi de Aqv. amar. in Proœmio pag 2. & ſeqv. Lit. g. ut & Abarbenel. Commentar. ad Zephan cap. 3. fol. 276. col. 2. princ. edit. Amſtelod. ubi etiam appellatur Px dbSE„ ) j. e, Rab- bi noſter Salomo Iſaaki; Bartoloccius de vitis celebhrium Rabbino- rum ſcribit, R. Salomonem cognomen aſſumpſiſſeσ Jarchi i. e. Lu- natici, ab urbe Lunir, quod eſt oppidum provinciæ Aquitaniæ, ubi Judæos manſiſſe teſtetur D. Gregorius lib. 3. Epiſt. 2 1. Chriſtoph. Cel- larius in Inſtitut. Rabbiniſmi paulè poſt initium pag. mih. 13. ad no- men ſic notavit: cognomen Jarchi Conſtantinus L'Empereur in notis ad Benjamin. Tudelenſis Itinerar. pag. 149. à Lunel, Galliæ op- pido in provincia Langvedoc propè Montpelier deducit, quòd Ben- jamin in hujus loci doéëctioribus viris 132 α%'2) j. e. R. Salomo- nem quendam cognomentô Sacerdotem recenſeat, quem S. Scripturæ & Talmudis famoſum illum interpretem eſſe vir ille Clariſſ. exiſti- mat, quamvis aliis id diſpliceat nec huic ſententiæ adſtipulentur, vid. ibid. plura. inter iac nag Apu NC Nletat benel n! illum Rabbi dunt, coolye — mn A ſcri leconiis Vocatur Dgiumi. s in e. giolet; ſien inter. RM— i; non an- rchi) quocl us de Verse )ſed ille e⸗ lmus erat; Zedalia alii⸗ nohiſce ad⸗ 9 ¹. Klegr. 276. col.2. 1e Rab⸗ m Rabbino-. itanie, ubi mpereut in „Galliz o- ,qudd Ben. , R. AAlomo- Kriptul? laril. euiſti. Ulentur,vd. PREFATIO. interpres legis (2.) ac ferè pro ταινvs, à udæis habetur, hinc K. Jehuda Leo, (3.) qui per viginti annos caput Sy- nagogæ in Moravia, poſteà etiam Pragæ fuit, vir magnæ apud tribules ſuos celebiitatis, illum vocat i. e. Os ſanctum, (4.) qui ſoleat pN T& 2 So j. c. inter- pretari S. Scripturam juxtà veritatem, G) atque Iſaac Abar- benel de illo ſcribit, (6.) quòd fuerit & ve ern e D O—% i. e. parens doctrinæ Talmudicæ & quòèd poſt illum non fſurrexerit ei ſimilis, (z.) quin etiam, quando Rabbini interdum ab illius ſententia & expoſitione rece- dunt, id non, niſi cum aliqua honoris præfatione facere conſveverunt hiſce verbis: nd weD n j., e. ſalvus a 2 W ſit (2.) Quod nomen ipſe ideò adeptus eſt, quoniam illius Commentaria o mhupium aliorum Commentariis ſuper Canonem præferuntur, pro Alſtedius in Chronologia celebrium apud Judæos doctorum de ill ſcribit, confer. Andr. Acoluthi Proœm. pag. 3. ubi etiam R ais i ſ Zaccuthi Juchaſin fol. 130. b. edit. Cracov. allegatur. Adran. (3.) A quo compoſitus eſt liber * πππ . e. catulus Leonis, à me ſæpius in notis ad Commentarium Raſchianum allegatus eſtque &'n a de claratio ſuper Commentarium Raſchianum in Pentateuchum Moſi , de quo confer. infrà num. 12. & num. 17. 0 15, (4.) Sicuti ab ipſo vocatur in Gur Arjeh fol. 64. col. 4. med. (5.) rrout ab eodem dicitur in dicto libro: Gur Arjeh, fol. 110. col. 1 me . SJ . * 6£ 6.) Videlicèt in illius Commentario ſuper Judic. cap. 20. v col. 4. princ. edit. Lipſ. 1 17 p. 20. verf. 7. fol. 69. 7.) Vel: quòd non habuerit parem in doctrina Talmudica, ſicuti D. Mev- erus in notis ad Seder Olam p. 42 I. edit. Amſtel. tranſtulit. PRE FATIO. ſit ejus honor, (8.) nimis prolixus eſſem, ſi omnia illius encomia ac laudes, quæ ci à Rabbinis attribuuntur, hic recenſere vellem, de ipſius Commentarii præſtantia te- ſtantur tot l&' i. e. declarationes, quæ in illum ſcriptæ ſunt, nec eum imeritò dicere poſſis continere com pendium quoddam Talmudicum quoad explicationem dictorum S. Scripturæ, quæ in opere Talmudico, quod etiam Com- mentator noſter ferè totum doctiſſimis ſuis notis illuſtra- Vit,] hinc inde allegata ſunt, quæ ipſe maxima diligentiã ſummoque ſtudiò collegit caque explicandis S. Scripturæ locis aptè applicuit. Sed quàm celebre cejus nomen eſt & quàm eximiam ille utilitatem ac lucem exponendis S. Scripturæ locis attulit, tam difficilis intellectu eſt ipſius Commentarius, præſertim in Pentateuchum Moſis cuùm Propter ſtylum conciſum ac brevem, unde ſæpè obicu- rus eſt & alium requirit interpretem, [hinc factum eſt, ut multi in eum ſcripſerint declarationes & expoſitiones, de quibus paulò ante dictum eſt.] tàm propter multas tradi- tiones judaicas, quæ ibidem habentur, quarum exacta noti- (8.) Vid Iſaac. Abarbenel. Commentar. in 2. Samuel. cap. 24. fol. 183. col. 2. Circà fin. edit. Lipſ item D. Meyeri not. ad Seder Olam, pag. 612. e- dit. Amſtel de R. Salomonis libris Rich. Simon. in Catalogo autorum Judaicorum ſcribit: Ses livres ſont fort eſtimès des JIuifs & l'on peut dire, que c'eſt leur grand auteur i. e. illius libri magnæ apud Jjudæos ſunt æſtimationis ac poterit dici, quod ipſe ſit illorum maximus au- tor. — notiti ſtros in es nione fncd elcb tatiO ſont c ſie te ap. unn iſt impen inpog bus hi tuium dal kendo Cemntt leoca Cllent. cull bantut transla illius lt, hie ta te. diipte Ndium totum Com. luſtta. gentii iptutr. nen eſt Nis. ipſius s m oblcu. eſt ut nes de Stladi. excaa noti⸗ —— autorum lon peut Judzos Umus au⸗ PPPRKEFATI0O. notitia non paucos fugit etiam ipſos judæorum magi- ſtros, & quarum non ubique conſtans eſt explicatio, dum in eisdem exponendis Rabbini ſæpè diverſas fovent opi.- niones, idque teſtantibus illorum ſcriptis, haſce interpre- tandi difficultates non parùm augent voces ac nomina peregrini, imprimis Gallici, idiomatis, quæ in Commen- tario Raſchiano deprehenduntur, quæque multis in locis ſunt corrupta, ad quæ rectè explicanda atque integritati ſuæ reſtituenda tempus ac labor non exiguus requintur, qua propter à plerisque Rabbinis etiam doctiſſimis ſtudi- um iſtud, quod in vertendo Commentario Raſchiano impenditur, pro re difficilima, imò penè inſuperabili & impoſſibili habitum fuit, has ob cauſas atque difficultati bus hiſce deterritus, quamvis ſemel iterumque Commen- tanium illum evolverim ac perlegerim ejusque intelligen- di aliquam adeptus fuerim notitiam, ab eo Latinè ver- tendo ſæpè manum abſtraxi calamumque depoſui, tan- dem tritum illud: difficilia, quæ pulchra, ad animum revocans ac tentans, quid valeant humen, quid ferre re- cuſent, quantum in me fuit, omnia perrumpens obſta- cula & difficultates, quæ mihi impedimento eſſe vide- bantur, verſionem iſtam, abſolutàâ à me Joſephi Gorionidis translatione Latinàâ, aggreſſus ſum ac primò quidem quin. que librorum Moſis, dein etiam quinque voluminum, a 3 gquæ PRXEFATIO. quæ Hebræis P'n E dicuntur, uti ſunt Canticum Canticorum, Ruth, Threni, Eccleſiaſtes & Eſther, quæ- que in Amſtelodamenſi cditione, quà uſus ſum, Penta- teuchum Moſis proximè ſeqvuntur, ac poſteà omnium librorum ſacrorum Veteris Teſtamenti translationem La- tinam, additis brevibus notis, indefeſſo labore continu- avi & tandem Divino adſiſtente auxiliò ad finem perdu- xi, ex quibus jam publicam aſpicit lu-cem Commentarii Raſchiani in Pentateuchum Moſis verſio Latina, adjectis illuſtrandi cauſa quibusdam notis, quem laborem ſi eru- dito Orbi placere perſpexero, etiam cœteri Veteris Te- ſtamenti libii ſacri Latinè verſi ſeqventur; qvid in hoc labore acſtudiò præſtitenm, aliorum ſit judicium, omnibus numeris abſolutam eſſe translationem iſtam atque adeò erfectam, ut in ea nihil deſiderari poſſit, jactantiæ eſſet affirmare, hallucinamur quippè omnes, alii graviùs; alii levius, nec eſt quisquam, qui tàm benè animum ſuum diſciplinis obfirmavit, ut nihil eum fugere Poſſit ampliuùs aut fallere, (9.) ſi itaque in Commentario iſto tàm diffi- cili & ob brevitatem obſcuro vertendo cæſpitaverim, ſi- cuti errare ac labi humanum eſt, præſertim in hoc ſtudio- — (9.) Verba ſunt Cunæzi in Prolegom. ad librum tertium de Republ. He- bræorum. — lum lecte ehin umea Niab t a ionor Kein⸗ inte homie im, t zech⸗ ſt atte AA caß Ens, (1 iff llcept coq Coctio — d (11) SKͤ ſis, gen men fer. — nticum JCæ. Denta mnium emLa. Mntinu. Peldu. nentatii cſecti ſietu. Iis Te- in hoc hnibus le ade ir ellen 1s; adli n uu Amnplis n Cffl. lim, . ſtudio⸗ UIIE upl He⸗ PREFATIO. rum genere ‚in quo facilis eſt lapſus, (10) in eo candidi Lectonis benevolam interpretationem ſpero futuram, non enim, hoc præſertim invidè & Momorum obtrectato- rumque pleno tempore, id animò meò præſumo aut mi- hi abblandior, fore, ut verſio iſta Latina omnibus place- at ac nemo ſit, qui illam carpat aut reprehendat, neque ignotum mihi eſt, quàm multis reprehenſionibus labor i- ſte interpretandi obnoxius ſit & quàm difficile exiſtat, hac in re omnibus ſatisfacere, cùm tàm varia & diverſa ſint hominum judicia, nam iſtud ferè eſt ætatis hujus ingeni- um, ut, ſi quis publico uti is eſſe velit, non tàm, quid præclarè excogitatum dederit, quàm quid hallucinatus ſit, attendatur, promptiorque ſit unusquisque & paratior ad caſtigandos errores & vitia, quàm ad virtutes laudan- das, (1I.) ſicuti itaque labor iſte, licèt perquàm moleſtus ac difficilis ad ſolius Dei gloriam & proximi commodum ſuſceptus fuit; ita æqvum lectoris jucicium ſpero fore, egoque adeò non ægrò feram animòô, ſi qvis meliora & doctiora in medium adferat & amica monita citra cavil- landi (10.) Id, quod D. Meyerus in notis ad Seder Olam pag. 3 30. edit. Amſte- log. exemplé doctiſſimi Seldeni probat. V (1I.) Sicuti Reverendisſimus Dn. Petr. Dan. Huetius, Epiſcopus Abrincen- ſis, vir omni laude mea major, in Præfatione Commentariorum Ori- genis loquitur, cum quo etiam antè aliquot annos propoſitum iſtud meum de verſione Raſchiana, typis excudenda, communicavi, con- fer. infrà Sign.* hujus præfationis. PRAXFATIO. landi & obtrectandi animum mecum communicet vel etiam publicæ luci exponat, ut potius ei gratias acturus ſim, quò d ipſe aliquid labons ac temporis Commentario iſti Raſchiano evolvendo & explanando impendere vo- luerit, ego, quantum in me fuit, hac in verſione facem aliqvam aliis præferre volui, ut in obſcuris hujus Com- mentarii locis exponendis tutiori ac firmiori pede progre- di poſſint illi, qui perfeé6tam omnibusque numeris abſo- lutam, quantum quidem in hac mortalium imbecillita- te fieri poteſt, concinnare voluerint vel poſſint verſio- nem. Ut verò etiam nonnulla de propoſito meo circà hanc verſionem Latinam, ut & de autoribus, quibus in notis ad illuſtrationem textus præ aliis uſus ſim, dicam, iſtud mihi præcipuum ea in re fuit ſtudium, ut Commen- tarium illum Raſchianum juxtà genuinum ſenſum eum- que literalem, id, quod Rabbini vocant: vvon ◻ by, verterem, adjectis majoris perſpicuitatis cauſa brevibus ac ſuccinctis notis, nam omnes autores illos, qui ſuper Com- mentarium iſtum e dy ſcripſerunt, id eſt, myſticas ſive allegoricas explicationes compoſuerunt, evolvere eo- rumque varias ac ſæpè diſcrepantes opiniones adducere, infiniti fuiſſet labotiĩs & immenſi operis atque voluminis, quocircà eos præcipuè autores, qui juxtà ſenſum litera- lem 'α o 9y ◻ Xn i. e. declarationes ſuper Com- men- mnmn went⸗ inpie Polui orun nen⸗ /. ſet u, ( colte m boo de ca ct noru gnem onir Augul tin Kin Aurorib Dumn en Ium ſo Rabbin —— (I12.) de (13.) H. Raſe — et vel rus entario Ae po. lacem Com. pogre. 8 abſo⸗ ecillita. Verſio- eo ite nibus in Gicamn, mmen. m eum⸗ , yibusac et Com- myſicas heteeo⸗ Aucere, luwminis, mn lteta- t Com- Wen⸗ num erant aut haberi poterant, conferre haud potui, circà, ſi quis fortè error in citatis tractatuum Ialmudico- (i 2. . Be quo bri num. 3. in c Przfnione dictume eſt. (r3.) Hasce variorum Rabbinorum explicationes fuper Commentürium PRÆ FATIO. mentarium Raſchianum ſcripſerunt, allegavi & inter illos in primis X , quem librum R. Jchuda Leo, ( 12) com- polſuit, ut & librum, qui inſcribitur pan nar qui mul⸗ torum Rabbinorum, à quibus elucidationes ſuper Com- mentarium Raſchianum ſcripræ ſunt explicationes conti- net, (13.) crebrò adduxi & quoniam liber iſte paulò tardi- us, cuùm omnes fere notæ in Pentateuchum Moſis à me confectæ & in certos numeros diſtinctæ eſſent, ad manus meas pervenit, ideò opus fuit, ut obſervationes, ex illo li- bro deſumptas, ſub ſignis crucis & aſteriſci adjicerem, loca etiam Talmudica ceorumque folia, ut & veterum Rab⸗- binorum ſcripta, quæ in dicta editione nan novad mar- ginem ejus notata ſunt, iſtius libri, ut & libri qui i Toldot A- aron inſcubitur, fidem ſecutus allegavi, quoniam propter anguſtiam temporis & feſtinationem operis aliaque nego- tia & impedimenta loca illa cum ipſo⸗ Talmude cœterisque autoribus, ibidem allegatis, qui etiam non omnes ad ma- quo- rum foliis aut in adductis ibidem ad marginem antiquis Rabbinorum ariptis. Nerbi gratia: T anchuma, Bereſchit b — Raſchianum R. Schabbethai, vel, ut alii exponunt, Schabtai; qui LDNi. e. Cantor dictus fuit, collegit, idem ille, qui⸗ etiam librum ) Pe compofſuit. PREFATIO. kabba. Thorat Cohanm& ſmiiDus, commiſſus ſi it, idnon mihi; ſed jam dictæ editioni pon 'Dew ut & libro Tol- dot Aaron erit imputandum, ſtylum quod attinet, quem in verſione Latina uſurpavi, is mihi præ cœteris placuit e- umque adhibui, qui ſenſum Commentatoris noſtri maxi- mè perſpicuum reêdderet, quamobrem, cuùm illius veſtigia ſequi & ab alieno quaſi arbitrio dependere mihi neceſſe fuerit, dum fidi interpretis officiò fungi volui, integrum mi- hi non fuit, verba pro lubitu, ſicuti forſitan ſtyli elegantia ac concinnitas poſtulaſſet, adhibere; ſed verbum verbo, quatenus linguæ Latinæ ratio ferebat, reddere & Com- mentatorem preſſo pede ſequi opus fuit, qui, quoniam ſty- lo utitur conciſo ac brevi, difficilem ſanè fecit verſionis la- borem, notum quippe eſt illis, qui Rabbinorum ſcripta in Latinum ſermonem tranſtulerunt, quàm difficile iſtud ſit opus, dum Hebræum dicendi genus reluctante quaſi ſtylo Latino exprimendum eſt, quocircà muhis in locis neceſſe habui, nonnulla ſenſus ſupplendi gratià ac majoris perſpi- cuitatis causà addere, quæ in ipſo Commentatoris textu Hebræo non reperiuntur; hæc tamen, ut à textu ipto di- ſtinguerentur, uncinulis includere viſum mihi fuit. E- quidem melius fuiſſe, fateor, ſi Latinæ verſioni etiam tex- tus Hehræus fuiſſet adcditus, v ſed, quoniamillei in omnium PProat fupr? laudatus Fpiftopu Dn. petrus Daniel Huetius in Fiiteris 4 quon⸗ mn= leee⸗ huben editie alicui legn agl tati m, ſope! isedit llli, rincu ſones Nema ſibebli obi lun c. um ate goon tator lacha 414) CT. Dm. furti — zidnon 0Tol. t. Guem Acuitt. li max. eltigin neceſſe fummi- Egantin npelbo, Com. jamtt). iOnis l. Cipta in ſſtuc ſit nſiſtylo 8necelle Ppeltpi⸗ hlis textil oc. tiam tex⸗ Omnium uU — 77 8 in literis PRAFATIO. inkeala eſt manibus, prætereà quia temporis & ſumptuum habenda fuit ratio, ideò jam omiſſus eſt, forſitàn ille ſecundæ editioni adjicietur. Si quibusdã in locis explicatio Raſchiana alicui obſcura videbitur, is evolvat quæsò alia in notis meis allegata loca, unde lux quædam obſcuritati textus accedet atq; locus unus alterum explicabit. Duos quoq; Commen- tarü Raichiani codices MStos membranaceos vetuſtiſſi. mos, antiquis literis exaratos, quibus vix pares in totius Eu- ropæ Bibliothecis reperiri poſſe exiſtimo, (14.) cum vulga- tis editionibus magno ſtudio & labore penè Herculeo con- tuli &, in quibus differant, ſuis quæque locis annotavi va- riasque lectiones, ut & additiones ſatis multas atque omiſ- ſiones non paucas obſervavi notisque acheci, MStum. ſi- ve majus continet Commentatium Raſchianum in univer- ſa Biblia Veteris Teſtamenti, exceptò libro Ruth (15) & du- obus Chronicorum libris; MStum 2. verò ſive minus ſo- lum continet entateuchnm Moſis & Canticum Cantico- rum atque Ruth, ut & Threnos jeremiæ atque Eſther. No- 6: B 2 — 15 quondam ad me ſcriptis eti am ſuaſit, cu jus hæc ſunt verba: interpre- tationibus tuis adjungenda ſimuùl Ebraica, perinde ut à Wagenſeilio factum eſt, cennſeonr. “”” (1I4.) Quorum copiam ex Bibliotheca Erffurtenſi mediante prœcipuè operâ Dni. Johannis Sauerbreyi, Doctoris Theologi & miniſterii ſacri, quod Erf-= furti eſt, Senioris digniſſimi, viri de Eccleſia Orthodoxa & re literaria optimè meriti, impetravi. (I5.) Iin quem alius isque diverſus à R. Salomone Judæus commentatus eſt, ſicuti ad libri Ruth caput 1. v. I. à me notatum eſt. PREFATIO. . as ad ecxp licandut . d concernit, eas feci breves .aicein e aiſtintavi tas quod co . Gommentarii Raſchia . —2 efle vi- . riorem Co Orbi erudito ù re . ſenſum obſcu . ctis le Roribus atque C¶ lirionis r §, ſi id doctis leé iblia Hebræa editio prolixiotes darurdselid ds conſicienda bræter Biblirff ſum exemplari ſum fuerit. In v fuerunt, etiam illo uſu ſ fundamenti loco fue . * Baſileenſis, qu . idven- △☚ R 1. e. anno a mſtelodami pa juxtà minorem ſupputationem, Hebræoquod videlicèt annõô 413. juxtà undeenn⸗ ihi excuſum tus Meſſiæ n8 à Chriſto nato 1653. in rer orndr: d & warids le- . . „ 3 . annò nemp linent editione, nonnu ientibus adjeci, quo- ut & Beroli⸗ is in locis convenientibus a 7 1 eſt, ex quo- . ue notis meis in jonùm, quæ in libro . mꝑplſi casquen & meuntio fit obſervationum, q . . ctiones deſu s ſæpè meut ſcire volui . . em noti volum ſcire vol 5 niam etiam in Bran habentur, Lectorem beneto quarta Dow- ee lmei exemplari: duod AcTerdtdeg⸗ imirùm anno 441. ſe- nir me illo uſum itatem acquite, (16. ſ. veriatem acquitc, (hriſtianam 4 NDN 1. c. anno idelicèt juxta amn & Pa p Doss i. (ſupputationem. vi B llegatorum ex- ùm minorem fupputatione lixiorem locorum alleg cundùm jit, ut ſi quis fortè ProO ndem, ut etiam 6 168 1prodiit, ut., ſic inde depromere poſſit, ta m, ut anno 16⁸ ſid illam exin E 4 . . . eſt: E! 150 eret, is im illius hbti, cujus inſcriptio tionem deſi hibuerim illius libri, cuj Deis kacta eſt men- plica xemplar adhi a in notis meis facta eſt m deaeie ery Ncnzus erebtain no quæ Pbragæ —WRi. c. Gori, quòd illa uſus ſim e „2 mini ſup- ori, quo inorem fup no⸗ olum ſi le Grene quò innuitur annus 3 38. juxtà m hunc librum, è& annus Chriſti 1 sefer elt hune & eos li- eibram alut, uem etiam ſæpiùs in notis a locoramadduco- ur libram e aldots memini, ut n: daui uberiore ſim. Vale, Lectoer bros quorum pa m deſiderat, ſibi compatet, di R. ſchiani in Pentateu- fum cxplant Latina hac verſione Commentarii Ra 1 iei is utere mihique fave! djectisque notis chum MoGs, adjeé ſ. 2 3. habetur. 1 m i Proverb. cap. 23. vert . e compara, uti v. rzi erfa zin 63 Helie ie l in eræfatione num. 3. & n 12 n (17. n ctum eſt GENE. fum annune — (1.) Hebr. Int ſudeor UIluf in deſttatista ihræ alin! In 1. . Mlllis, uta Pdn ac D. it Akatol 3ucll 1, a (1.) Waaur il menmubrnot V. 3. Kn ar ls fuerit iin intrz Ceneie I. . 24, bi fſtirmabt la⸗ uemm iciotan — lcandum Fiſtimavri te elle vi. gedinonis eBemplari noadyen- tmtionem, excuſum 2 Narias le⸗ Ceci quo⸗ ue inlbto ſeirevolui, Ita D no 44l. ſe⸗ hrilſtiaaam torumex⸗ m,ut etiam jo eſt: daelt men. e 0 notem lup⸗ Inc librum, al & eos li⸗ madduco ale, Lectot n Pentatel⸗ — 4betur. MW. 4 4 GENESEOS. CAL. I. rum annunciat (ſeu promittit) populo ſuo, ſe ei gentium hæreditatem daturum eſſe, (§)) ut, N (1.) principio] Dixit R. Iſaac: (2.) non opus fuit, incipere legem (Dei,) niſi à (verbis iſtis:) menſis iſte vobis &c. (3.) quia illud primum eſt præceptum, quod Iſraelitis datum fuit; ſed quænam ratio eſt, cur initium fiat à (verbis illis:) in prin- cipio? (nimirum Deus) propter potentiam (4.) operum ſuo- (1.) Hebr. νπa, multum argutiarum hic affe- runt judæorum magiſtri, cur à litera Beth fiat initium in dictione illa να&ρa; ſed illas hic brevitatis cauſà omitto, qui eas videre vult, pote- rit præ aliis legere notas ad librum Precum fud. part. 2. p. 2 10. a. princ. editionis Amſteloda- menſis, ut & D. Scherzeri Trifol. Orient. in not. p. 8Q1.: ac D. Mali Theolog. Jud. Loc. 3. p. 62. it. Sukka fol. 49. col. I. & Roſch Haſchana, fol. 32. col. I1. ac Megilla fol. 2 I. col. 1. (ꝛ.) Videtur iſte fuiſſe Iſaacus ille, de quo Com- mentator noſter in notis ad I. Paralipom. c. 18. V. 3. & 2. Paralipom. c. 24. V. 14. ſeribit, quod is fuerit filius Samuelis Narbonenſis, confer. & infrà Geneſ. c. 37. Vv. 20. n. 4;3. & I. Samuel. c. I. V. 24. ibique Raſchi noſtri not. nonnulli exi- ſtimant, Iſaacum iſtum fuiſſe R. Salomonis pa- trem idiotam, qui ineptum iſlud dubium, de quo hic Commentator noſter, moverit, confer. OD-n Mne in not. ad Commentar. Raſch. k. loc. edit. Amſtelodam. ac D. Scherzeri obſervat. h. loc. Lit. a. (3.) Prout Exod. c. 12. v. I. & 2. habetur, ubi pri- mum, juxtà Rabbinorum ſententiam, habetur præceptum, univerſo populo Iſraelitico datum ; lex autem Iſraelitis non eſt data, niſi ama Dunn i. e. propter præcepta, quæ in illa lege continentur, ſicuti in not. maN rne h. loc. habetur, vide Exod. dict. c. 12. v. I. n. I. (4.) Sive: virtutem, uti Vulgata Latina habet in Pſalm. 111. V. 6. ad quem hic reſpicitur, ubi LXX. Hebræa iſta: wyn no verterunt: igν levan durve, fortitudinem operum ejus intelligi. tur autem hoc nomine immenſa Dei potentia e- jusque eminens dominium, quò regna, & regio- nes prO lubitu transfett, aliam rationem, cur hie A M. 2 GENESEOS. CAF. L. (5.) ut, ſi (fortè) populi chujus) mundi dixerint Iſraelitis: prædones (6.) eſtis, quo-= niam terras ſeptem gentium (7.) invaliſtis, illi dicere (ſive reſpondere) poſſint iſtis (populis:) omnis terra eſt Sancti illius Benedicti, ipſe creavit illam eamque dedit il- lis, quibus ei viſum fuerit, (8.) pro arbitrio ſuo dedit eam illis & pro lubitu ſuo abſtu⸗ lit illam eis eamque nobis dedit. (9.) Eod. verf. r. In principio erzavit ]Non di- eit Scriptura iſta, niſi expoſitionem allegorieam, (10.) prout Rabbini noſtri piæ me- moriæ explicant, (nempe dicit id hic Scriptura) propter legem (Divinam,) quæ vo- catur N i. e. initium viæ ejus, (1 F.) & propter Iſraelitas, qui dicuntur —R i. e. initium (five primitiæ) proventus ejus; (1Z.) Sed ſi explicare (*) velis iſtum (verſum) juxtà literalem ejus ſenſum, (13.) hæc erit illius expoſitio: in principio creationis (14) cœli & terræ; terra autem erat inanis & vacua ac tenebræ &c. & dixit Deus: fiat Iux &c. nec venit (hic) Scripturæ, ut doceat ordinem crea- tionis, quaſi dicere velit, quòd illa (1 5.) ꝑræceſſerint, nam ſi iſtud docere voluiſſet (Moſes,) ſcribendum ei fuiſſet: oN (r16.) i. e. in principio primùm creavit coœlum &c. quia non tibi (reperietur vox illa;) — Wπν in Scriptura, quin ea di- ctioni ſequenti conjungatur, (17.) veluti (in illo loco:) — 2bpe L initium fiat, de creatione mundi, adfer R. Beza- (122) Vide Jerem. cap. 2. V. 3. Confer.-S& not. ad Ieel apud D. Scherzer. loc alleg. confer. & Ra. librum Prec. ud. part: f. p. 116. b. med. ac not. ſchi nor. ad dict. Pſalm. 1II. v. 6. in HaT RDY h. loc. in MSto Erfurtenſi I. hic (5.) Vide Pſalm. 2 ve &. ac not. in Nor erDE additur? erI en Wi. e: hucuſque h. loc. eyxpoſitio allegorica ſapientum (Kabbinorum.) (6.) Invaſores, ſpoliatores, id enim Hebr. ud, (X —Hebr. *αiec in exemplari Hebræo, qug à Græc. AXnsee,, i e. latrones, hic ſignificatt uuſas ſam, legitut; alii codices habent: w 67 ) De quibus Deiter. c. 7. v. 1. vide not, in. i. 6 exponereillum, res eodem redit- DpTY D* H., loc. 6 2. (13.) Hebr. W, cui opponitur dictio: voe, (8.) Eadem, quæ hic, à Commentatore noſtro no. de qua paulò ant& m. 10. confer. Lightfoot. ad tata ſunt ad Eſa. eap. 4 5 v. 12. vide & not. in † Johann-c. 5.v. 39. p. 101 5. edit. Lipſ. & infrà DeTE H h. loc. it. Baba Kama „ fol. 55. Geneſ. c. 37. V. 20. n. 44. col. I. (I4.) Hebr. — ", ſicuti hic habetur;, nam ver- G.) Vide dict. Pſalm. 111. v. 6. uba Commenta dum ., dum antecedenti voci conjungitur, tor noſter eandem, quæ hie habelur, adduxit ex- poſitionem, confer. & Lightfoot. Decad. Cho- rograph. Marco præmiſi. c. 10. F. 1. n. 2. p. 587. edit. Lipſ. (r1o.) Juxtà Hebræum? uu confer. de hoc ver- bo infrà Geneſ. c. 2 5. V. 22. n. 50. hinc w dicuntur expoſitores, concionatores, de quibus vid. id. Lightfoot. ad Luc. c. 10. v. 2 5. p. 79 2. conter. & num. ſeqv. 13. b. verſ- (I.) Ut Proverb. cap. S. v. 22., habetur, vide nor. in pn NeW h. oc. it. Megilla fol. 9. col. 1. & hic exponendum eſt ha amen Nn, i. e. ac ſi ſcriptum eſſet vma i. e. creatio, ſic in not. D- NDO h. loc. exponitur, confer. infrà num. 2I. h. verr. (15.) Nempe: cœlum & terra, de quibus pauloò antè dictum eſt, eonfer. infrà n. 24. h. verſ. (16.) Non vero —αν%½, ſicuti hic in textu ſacro habetur, qua de remox plura apud Commenta- torem noſérum. ðð (17.) Vel: connexa ſit ſive cohæreat voci ſequen- i idque exemplis, ex S. Scriptura depromptis, Chagiga, fol 2. cOl. I, ac Tamid, fol. 32,col. 1. à Commentatore noſtro hic declaratur. — is iaß jre. inii 20) i E z.eeprine prinepiut ſiaodie ſef.)erea mittunh catar bi, Damalci, numatabi — (19) Ui eba iſta nead nollro exe ſut 1. (19) Rout iie not in (1) Vice . (1) Ideß: ibenimrer N ponitt in conter. Donn h N in M (1) Vel: r ſen, Uti lone ell 0le, coofe 1 ille W Rnn loeninis not.ndn⸗ (13.) Kaük cœtefung, diceret: d Hoſeim, (24.) Vigelie dictumel, hie obſecio 1 elli⸗ Jude polkintigis uſoo abſtu⸗ ] Wdi rtpir e⸗. m) que wo⸗ gui dicuntur echlicare (*) Aholtio: in aac tenedre⸗ tdinem cea⸗ cere voluiſlet Imumn creavit rquin en di⸗ 9 NN— onker⸗ notdd 6 bemed a not, dErkuttenſi1. hnic Pie, hucuſque (Kabbinorum.) i Hebræo, qus es hibent: W kecit. ieun Cictio: , fer, Ligtioot ecit Lipl & inlta Abetur, nam ver⸗ ort conjungttun, ) RNa, ie dſi eani, ſe in do⸗ tur, cOnler infin de quibus genh n. 14, elk, hie in tennn hieſo pud Commente⸗ eteat woei leqgien⸗ igtun⸗ depronphe, geclaratur⸗ CAp. I. GENESEOS. 4 i, e. in principio regni Jehejakim, (L 89 i1tem (alio in loco:) hD DDD S ie. initium gegni ejus, (19.) iétem: J N ine. primitias frumenti tui; (20.) ita etiam hic tu dicis αℳ HRN ac G (ſcriptum eſſet:.) — Rn (2 1Jatque huic fimile eſt, (quod habetur in illo 4oco:) Ne I. e. principio dixit Dominus in Hoſea, (22.) ac ſi diceret; A) i. e. principium ſermonis Domini per Hoſeam & dixit Dominus ad Hoſeam &c. (232) ſi verò dicere velis, quòd (Scriptura hic) veniat, ut doceat „Juòd illa (24.) primò (2 5.) ereata ſint, ut ſenſus ſit: in principio omnium (26) creavit (Deus) iſta, nam mittunt, veluti (inillo loco?) quia non concluſit oſtia ventris mei, (28.) nec expli- catur (1bi,) quisnam concluferit, & ſienti (alio in loco dicitur:) auferet fortitudi nem Damalſci, (29.) nec exponitur, quisnam auferet illam , ita quoque (alibi dicitur:) num arabit bobus? (30.) Nec explicatur, an homo araturus ſit hobus, ac ſicuti (in A 2 illo ( 19.) Ui Jerem. cap. 26. verſ. 1. habetur verba iſta A) 7 Pe i. e quia non tibi &c. creatas, ita, ut ordodeu tempus creationis periſta uſque ad od i. e. Iehojakim, quæ hie in textus verba indicetur. P noſiro exemplari habentur, abſunt à MSt Erf- (26) Nempe: terum creatarum, antequàm cœte- 2 5.) Vel: in principio, nempe: ante alias res furte t. l ,1rr res omnes creatæ eſſent, id enim dictio na, (19) Prout Genel. cap. 10. V. 10. habetur, vide (quam autor objectionis, quæ hic adducitur, ſup- hic not. àn „an n h. loc. plendam putat,) hic innuit, quaſi in hoc Scri- (20.) Vide Deuteron. cap. I 8. vVerſ. 4. (21.) Id eſt: in principio ze? creare vel creandi, id enim verbum , quod hichabetur, ſignifi- cat poniturque pro a vel — n i. e. crea-† tio, confer. ſuprà n. 14. h. verſ. & not. in mo pan h. loc. abſunt a. verba iſta ueNa Wn NRa in MSto Erffart. I. pturæ textu elliptica ſit locutio; ſed huic obje- Ctioni poſteà reſpon detur, vide n. 3 3. h. verſ. in additionibus quoque ad Michlol Jophi addduci. tur, nonnullos exiſtimare, ellipſin hic eſſe ac vo- cem a ine. tempus, bic deeſſe, ut ſenſus hujus textus ſit: in principio temporis, conf. not. in R eD h. doc. (21.) Vel: principio locutus eſt Dominus per Ho- (27.) Vel: quæ ſunt elliptica, exempla iſtius elli- ſeam, uti Hoſ. c. I. v. 2. habetur, ubi in Vulgata verſione eſt: principium loquendi Domino in Oſee, confer. R. Salomo ad Hoſe- dict. c. 1. w. && ad Genel. c. 39. w. 14. n. 17. & ad Exod. c. 3 2. ubi ille perinde, atque hoc loco, verba iſta: „. 32n. A04. & ad Numer. c. 14. w. 4 732. A Hn exponit: haws Q'nn i. e. initium & ad c. 24. V. 14: it. ad Eſther. c. I. v. 8 n 32 locutionis ſive ſermonis, confer. ibid. n. 16. & it. ad Hoſe. c. 13. v. 9. n. 10. it. ad mieh . 94 not. in honm mnem h. loc. v. 3. Sign. c. 30 (23.) Sieuti Hoſe, alleg. cap. 1. verſ. 2. habetur; „„ Sie; 1 9 4 cœterum, verba iſta: nomm -pin, 1. e. ac ſi (29.) Sicuti Hiob. cap. 3. Verſ. 10. habetur. pticæ locutionis vide in notis Commentatoris noſtri ad Geneſ. c. 4. v. 1 5. & c. 9. v. 6. n. 16. diceret: uonm &c. uſque ad: ya i. e. per Hoſeam, abſunt à MSto Erffurt. I. (24.) Videlicet: cœlum & terra, de quibus ſupra dictum eſt, vide num. 1 5. h verſ. habetur autem (29) Prout Eſai. cap. S. V. 5. habetur, ubi autor FValgatæ transtulit: auferetur fortitudo Dama- fei, imperſonali uſus ſermone. (30.) Vide Amos cap. 6. Verſ. 12. confer. & not- hic objectio, cui infrà h. v. I. n. 3 3. reſpondetur. in ααπ r h. loc. . 4 ———N GENESEOSI — . CAPF. J. illo loco:) annuncians à principio finem, (3 1.) nec exponit (ibi Scriptura,) quisnam annunciet ab exordio rei noviſſimam rem, ſi (3 2.) ita (ſentis,) miror te, (33.) nam præceſſerunt aquæ, ecee enim ſcriptum eſt: & Spiritus Dei ferebatur ſuper facies a- quarum, (34.) & hactenùs non declaravit Scriptura ordinem eorum, quæ præceſſe- runt & quæ ſecuta ſunt, quando aquæ (fuerunt creatæ,) ecce didiciſti, quòd (aquæ) priores fuerint, (3 5.) quàm terra, prætereà etiam (diſcis,) quòd cœli ex igne & aqua (36.) creati ſint, quamobrem non docet (hic) Scriptura omninò ordinem eorum, quæ priora & quæ poſteriora fuerint. Eod. verſ. I. Creavit (37.) Deu] (Dictio && i. e. Deus hic habetur,) nec dicitur: creavit — Ti. e. Dominus, (38.) nmnnnn quia (31.) Seu: poſiremum, vide Eſai. c. 46, V. 10. u- bi Vulgata Latina habet: annuncians ab exor- dio noviſſimum. 4 (32.) Id eſt: ſi hæc tua eſt ſententia & explicatio hujus loci Scripturæ, nam hactenus verba obje Ctionem moventis à Commentatore noſtro ad- ducta ſunt, eonfer. num. ſeq. 3 3. (3 3.) Vel: admiratio tui me capit, te ſcil. ita ſen- tire; habetur autem hic reſponſio ad objectio- nem, de qua hactenus dictum fuit, confer. ſupra n. 24. & n. 2 6. h. verſ. vide & not. in on nd h. loc. in noſtro exemplari hic habetur: 'n Txy öy i. e. miror te, in MSto Erffurt. 1. legi⸗= tur dae y nr i. e. miror rem iſtam. [34.) Uti verſu ſeq 2. h. cap. habetur, confer, & nic not. in nτ hö u h. loc. coœterum verba iſta: ραν.b ie d i. e. & ſpiritus Dei, ab- ſunt à MSto Erffurt. 1. 5.) Vide hic præ aliis Lud. Cappelli notas, u- bi ille putat, verba iſta: in principio creavit Deus cœlum & terram, accipienda eſſe, tanquam ρο= Xnzrikas dicta & exiſtimat pro nu legen- dum eſſe: , extritô , ne ſcilicet totus ere- ationis ordo conturbetur, ſenſum itaque eſſe, Deum primò omnium creaſſe aquam & terram, ex quibus, tanquam ex materia, omnia viſibilia & corporea ipſe eduxerit & efformarit &c. Sed cùm in omnibus codicibus Hebraicis hic con- flans lectio vocis νν reperiatur, à qua non erit recedendum, ideò huic Cappellianæ expoſi- tioni præterenda videtur Commentatoris noſtri ſententia, quã ſtatuit, quòd hic tempus ſive ordo rerum creatarum intextu Sacro non habeatur, vi- de & not. in a W h. loc. (36.) Commentator noſter aliique Rabbini dictio- nem 'pv ex V&X i. e. igne & 'n i. e. aqua, compoſitam putant, confer. infrà v. 8. h. cap. n. 70. & Raſchi not. ad Hiob. c. 2 5. v. 2. it. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 75. a. princ. & p. 110. b. med. . (37.) Judæorum magiſtri tradunt, quod verba il- la: dn oν†¹αμι per Gematriam ſignificent: Sp e —nn i. e. in lege (vel propter legem Deus) formavit duo ſecula, videlicèt iſtud & futurum ſeculum, uti in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 3 8. b. med. editionis Amſteloda- menſis habetur, iidem tradunt quod HNTNN i. e. per revolutionem ſive commixtio- nem literarum Deus creaverit mundum prout in notis ad dict. librum Prec. Jud. part. 2. p. 69. b. princ. legitur, confer. not. ad alleg. librum Prec. Jud. part. I. p. 2 5. b. med. & part. 2. p. 2 10. 2. princ. vide & Exod. c. 3 8. v. 22. n. 1 8. ac Jal- kut Part. 1. fol. 2. col. I. princ. (38.) Ratio à Commentatore noſtro hic adducitur, cur nomen ' &α non verò —απ hic uſurpa- tum ſit, nempe, quia illud ſit nomen judicii ſeu juſtitiæ; iſtud verò miſericordiæ, confer. Raſch not. ad Geneſ. cap. ſeq. 2. v. 5. n. 29. & ad Ge- nelſ. c. 8. V. 1. n. I. it. ad Exod. c. 6. v. 2. n. 7. it. ad Exod. c. 15. v. 3. n. 5 8. & ad Exod. c. 20. V. I. it. ad Exod. c. 34. V. 6. & ad Numer. c. 15. v. 41. & ad Numer. c. 22. v. 22. n. 6 8. it. ad Deuteron. c. 3. v. 24. vide & num. ſeq. 39. &£ 40. ac not. in non ov h. loc. it. Buxtorf. Dictionar. Hebr. voc. X“, & not. ad Genel. c. 27. V. 2 § Sign. SNN (A.. ! — nia ab ſel vidit dum mi guo le Verl.2. dum ali NE Celolatio (eran!, ſa bat inser — (39) Rebti ſejuſtiti⸗ Alibrun Aneh fol h, loc, it Not. ad H (40) Hied lucieii ler uddus p⸗ Conler. R 10 Elai. e. igeh vert (A1.) Uuin in orn cah. 14. e 11. 001. 1. (*) Hebr. habet: (42.) Ke: Aliguanz Sign.* in 110. 2,Pfi lan labet Tetihkndis r; Pau tellar t A1 e. W Goſimul l tiomundi Jophi h / 11 col. 1.2 alipoct⸗ CMM. . — 5 Juüsnam 3) um er kaies 4. Precelle⸗ 1d (que) Gie Kagi emn eotum (dicti⸗ unns, (39) quia — Uebbini dictio⸗ h ie. agu, . . h. cap. IE .N. 1 it. not 6.a Mige⸗ guocd velba il⸗ n ſigniftent: e(vel propter jidelicetillud librum brec. is Amſtelod⸗ guo mn e commictio⸗ ndam prontin At, 1, ebgeb⸗ grlibrutn Nrec. t. 1.. 210:3. n. Rr ſll. hbicaducitut, Nd hie ulurpe⸗ wen udieii ſen conlet Naſchi 19.⁸ c Ge⸗ c.6, N 2. e / 14 Ez0d, c,20. Numer, c.I)⸗ , h. it num ſeg 39. be t. Pintof 8 Gnne6 CAb. I. GENESEOS. 5 quia ab initio cogitaverat Deus creare illum (mundum) per modum judicii; (39.) ſed vidit, quòd mundus non eſſet ſubſtiturus, quo circà præpoſuit (ſive prævertit) mo- dum miſericordiæ eumque conjunxit modo judicii & hoc eſt, quod ſcribitur: in die, quo fecit DDN i. e. Dominus Deus, (40.) terram atque cœlum. (41.) Verſ. 2. Iaanis & vacua] (Dictio:) ſignificat admirationem (*) & ſtuporem, dum aliquis miratur & obſtupeſcit propter inanitatem, (42.) quæ eſt in illa (re,) (ſignificat) eſtourdiſſon (43.) linguâ vernaculà (44)) ◻ notat inanitatem & deſolationem. (*) Eod. verſ. 2. Super facies abyſi] i.e. Super facies aquarum, quæ N . (erant) ſuper terram. (**) Eod. verſ. 2. Et Wiritus Deiferebatur] Thronus gloriæ ſta- bat in aere & cubabat (ꝗ .) ſuper facies aquarum in Spiritu oris ſancti illius Benedicti & A 3 in (39.) Hebr. α mena i. e. in menſura judicii ſi- ve juſtitiæ, confer. Geneſ. c. 6. v. 6. n. 32. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 9 8. a. fin. & Gur Arjeh fol. 2. col. 4. med. ac net. in nom h. loc. it. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1171. it. not. ad Hoſe. c. 6. v. 4. n. 4. (40.) Hie duo illa Dei nomina, nempe: nomen judicii ſeu juſtitiæ & nomen miſericordiæ, de quibus paulò antè dictum eſt, conjunguntur, confer. Raſchi not. ad Levit. c. 1 8. v. 2. n⸗ 4. & ad Eſai. c. 42. V. 5. vide & num. præced. 3 8. & 3 9. h. verſ. (41.) Uti infrà Geneſ. c. 2. v. 4. habetur, vide not. in pan new h, loc. confer. & not. ad Holſe. cap. 14. verſ. 2. num. 4. & 5. it. Chagiga, fol. 1I2. cOl. 1. & 2. (*) Hebr. nn, ſic in noſtro exemplari, Erffurt. I. habet: WM i. e. inane. (42.) Sive: vaſtitatem & deſolationem, quæ eſt in aliqua regione ſeu provincia, confer. paulò poſt Sign.* in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 210. a. princ. ſcribitur, quòd iſit res, quæ nul- lam habet formam; ſed quæ omnibus formis recipiendis apta ſit, Græcè 3. e. An, mate ria; Ma autem ſit forma ſive res, eui vis ac po- teſtas adſit induendi ſeu veſtiendi hpe hve Xνi e. materiam formàâ ae figurà, quæ, quan- do ſimul fuerunt unita voluntate Divinã, crea- tio mundi inde ſit facta, eadem etiam in Michlol Jophi h. loc. adducuntur, confer. Chagiga, fol. 12. col. I. & 2. It. Tamid. fol. 3 2. col. I. (43.) Sic reddo hic PerNDON, Latinè: ſtupor, dimento, D. Scherzerus in notis ad hunc locum Lit. d. Putat, hic eſſe πααaας * Pro eνπ N legendum eſſe: Puna X i. e., eſtonnaiſon, (prout ipſe reddit;) ſed nulla eſt dictio Gallica iſtius terminationis, Galli enim ſtuporem non appellant eſtonnaiſon; ſed eſtonnemhent, confer. Raſchi not. ad Exod. c. 14. v. 24. n. 76. & ad Deuter. c. 2 8. v. 2 . n. 3 5. it. ad Obad. c. I. V. I6. num. 19. & ad Jerem. cap. 2 3. V. 32. n. 24. it. ad Pſalm. 3 8. v. 7. n. 24. (44.) Id eſt: Gallicâ, nam R. Salomo Jarchi fuie natione Gallus, patrià Trecenſis, confer. Eſai. c. 33. V. 19. ubi idem Commentator noſter nota- vit, populos y eos omnes appellari, qui non lo- quuntur linguàâ Sanctà ſive Hebræâ. (*) Sive: vaſtitatem, Hebr. (quamvis dictio iſta propriè ſit Chaldaica,) alius codex habet 2 Rv per Aleph in fine, prout in notis Raſchia- nis editionis "ar nou hic uncinulis incluſum reperitur, ubi vide ſis etiam notas, MStum Erf- furt. 1. habet i. e. deſolatio, res eadem eft; in editione Berolinenſi poſt: ) addita eſt hæc abbreviatura uncinulis incluſa: de& i. e. DE N& r& alii libri id non habent. XX) Goaſen. hic Tract. Talm. Chagiga, fol. 12. col. 1. (4 5½.) Vel: Commoyvebat, expandebat ſeſe, Hebr. An, de quo verbo confer. Raſchi, not. ad Deu⸗ ter. c. 32. V. I1. & ad Jerem. c. 23. v. 9. ubi ex⸗ ponitur Gallicè: trembler i. e, tremere, vide & nor. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 19. b. princ. & part. 2. p. 22 8. b. princ, confer. & num. ſeq. Galli hodiè dieunt: egourdiſſement, Itali; ſtor- 47 6 GENESEOS. CAP. L. in verbo ejus, (46.) ſicuti columba, quæ expandit ſe (47)) ſuper nidum, (gerbum Ar: notat:) accouver, (48) linguâà vernaculà. Verſ. 4. Et vidit Deusluceun, quöd cet bona ac diviſit] Etiam in hoctextu) opus habemus verbis expoſitionis myſti⸗ cæ, (49.) vidit (nimirùm Deus,) quòd haud conveniret, (*) ut eà (luce) fruerentur improbi, ideò diviſit (F0.) illam juſtis in tempus futurum; (FI.) aſt juxtà ſenſum literalem hæc eſt iſtius (textus) expoſitio: vidit eam (lucem Deus,) quòd bona eſſet & quòd non conveniret ei (luci) ac tenebris, ut permixtim (5/2.) miniſtrarent (crea- turis,) ideò præfixit ei (luci) terminum ſuum in die; illis verò (tenebris ſcil.) termi- num ſuum (præfixit) in nocte. Verſ. 5. Bies unus (†)] Iuxtà ordinem linguæ tex- tus ſeribendum fuiſſet ei (Moſi?) dies primus, ſicuti in cœteris diebus ſcriptum eſtæ ſecundus, tertius, quartus, cur (itaque Moſes) ſcripſit: Unus? (nimirùm) quia San- ctus ille Bene dictus fuit unicus in mundo ſuo, nam angeli nondum erant creati uſ- . ꝗque 47. & 4⁸. k. Chagiga, fol. 12. col. 1. & fol. 15. col. 1. & Avoda Zara, fol. 29. col. 1. (46) Reſpicitur hic ad Pſalm. 3 3. v. 6. confer. *. not. in Don ne h. loc, (47.) Vel :‚movet ſive motitat ſeſe, vide num. an- tec. 45. h. verſ. & Deuter. c. 3 2. v. 11. . 64. (48.) Sic reddo hic: Droal. PDa& al. ap'N fortè legendum: Tv i. e. couver, hoc enim Gallis ſignificat : incubare, in not. ad Jerem. c. 23 V. 9. exponitur: trembler, vid. ibid. n. 6. confer. Cantic, c. 7. V. 7. in Raſchi not. n. 48. in coœteris exemplaribus verbum iſtud corru piè le- gitur, vid. & not. ad Eſai. c. 59. v. 5§. H. 4. item autor tra catus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &c. Part. 4. Traite 5. c. 7. pag. 687. edit. Amſtel. (49.) Hebr. de qua voceę vide infrà verſ. 2,. h. cap. n. 989. intelligitur etiam hoc nomine Commentarius allegoricus ſive myſticus, confer. Exod. c. 2 §. Vv. 30 ibique not. n. 153. (*) Hebr. π☚ i. e. ſufficiens, idoneum, ſic in no- ſtro exemplari; in MSto Erffurt. 1. haberur: i. e. ut, propter. [50.) Separavit, ſepoſuit ac reſervavit illam juſtis in ſeculo futuro, ſic verbum aq juxtà men- tem Commentatoris noſtri hic exponere poſſis, confer. Eſai. c. 30. v. 26. & c. 45. V. 7. ibique Raſchi not. vide & not. in nam ew'h. loc. (51.) Sive: tempore futuro, nempe in ſecule fu- turo, in altera vita, ubi juſti perpetua luce fruen- tur ac quaſi ſplendor firmamenti fulgebunt. Da- niel, c. 12. V. 3. abſunt a. iſta: Neaè y) i. e. tempore futuro, à MSto Erffurt. I. ſeparavit ita- que Deus illam lucem Pa voon ne Wen n enn nn eee eee deen i. e. ut eſſet diſcrimen inter juſtum, qui eſt lux, & in- ter improbum, qui eſt caligo, prout in notis mew Dyna h. loc. gxponitur, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 5 6. be circà fin. & p. 8 5. a. med. ubi ſcribitur, quòd in luce illa, quæ ſex die- bus creationis luxit, potuerit aliquis proſpicere 55d ny en n i. e. ab (uno) fine mun- di ad (alterum) ejus finem, confer. & not. ad dict. librum Prec. Jud. part. z. pag. 10 5. a. med. it. not. ad Habac. cap. 3. verſ. 4. num. 10. ac Cha- giga, fol. 12. col. I. it. Tamid, fol. 3 2. col. I. ac Joma, fol. 3 8. col. 2. & Sota, fol. 12. col. 1. ac Baba Kama, fol. 55. col. 2. & Peſachim, fol. 2. col. 1I. ac Megilla, fol. 20. col. 2. (52.) Confusè, ſine diſcrimine, Hebr. da)adya, confer. quoad hanc vocem infrà verſ. 11. h. cap. n. 8 1. & Deuteron. c. I. v. 22. n. 13 3. vide & not. in on enbw h. loc. (†) Confer. hic Berachot, fol. 2. col. 1. & fol. 2 5. col. 2. it. Schabbat, fol. 10. col. I. ac Peſachim, fol. 8 8. col. I. it. Megilla, fol. 12. col. 2. ac Cha- giga, fol. I2. col. I. & Naſir, fol. 7. col. tI. ac Chollin, fol. 83. col. 1, (A.! — gve ad marſi (lli tar increpa guod ſech ſee⸗ jomo⸗/ Lod, Ve io /69. — )Tod eata Klom. N d ſum 7.1 ngelon m. O◻2 P. 339. Rabbini ellet fich 1.,. 100 4.l. l. 64.) 1tr Moſis va s 1) Hebr niak inſtan Ui in Ber rit Gnd RR nediz Alibrum P.70r2. tol.r2. 66 (oag Wquo Preced (57.) Mon QMyv loe aleg qudo⸗ c 1, e, hond 6*) Hebr 4 MSto kitk (A. E — (Letbum Ceyn i nis myti⸗ ftuerentut tä ſenkum bonaellet tent crea⸗ il) temi. ingor tex⸗ ipum eſt⸗ quia dan⸗ creati ul⸗ (gge Ga luce ftuen⸗ gebunt, Da⸗ en i,e, ſeparzrit i. D d en le, eſt lux, & in⸗ tin notis mov not, 4d librum Gn8 p. H a. 4,que ex cie⸗ liis Praſpicelt no) hie mun- Knotad gict, of. a hed it⸗ m. 10, a Cha- N.zucol. 11. col. 1. a ſachim, fol. ¹, ehr. Noe, retl. 11. h can⸗ 0l. 1. & fol⸗). I.ac belichim, col. 1. 4 Cha- Cle, Cl l CAbP. I. G6ENESEOS. 7 que ad diem ſecundum, (5 3.) ſic in Bereſchit rabba (54.) exponitur. Verſ. 6. Fialt exganſum] i. e. Corroboretur expanſum, nam licèt creati fuerint cœli die primo; (illi tamen) adhůc humidi (5 5.) erant; ſed condenfati ſunt (56.) die ſecundo per increpationem Sanctrillius Benedicti, dum dixit: fiat firmamentum, atque Hoc eſt⸗. quod dicitur? columnæ cœli contremuerunt, (57.)toto (videlicèt) die primo; (²*) fed ſecundo (die) obſtupuerunt propter increpationem ejus, (5 8.) non fecus atque homo, qui attonitus ſtat propter inerepationem alicujus, qui illum perterrefacit. Eod. Verſ. 6. In medio aquarum ](Dictio R hic ſignificat:) VXDNi. e. in me- dio (59) aquarum, ut ſit (tantum) diſcrimen (60.) inter aquas ſuperiores & inferio- res (5§3.) Eodem die ſecundo etiam ignem & infernum creata fuiſle nonnulli tradunt Rabbinti, vide R. Salom. ad Eſai. c. 30: V. 3 confer. & not. in pom he ad vVerſ. I. H. cap. Lit. † vide & ver- ſum 7. h. cap. ibique not. n. 6 9. ubi plura de angelorum creatione & inferno, confer. & not. in a NV) H. loc. ac D. Wagenſeil Sota, p. 339. n. G. CGterüm de ſeptem rebus, quas Rabbini creatas eſſe ſtatuunt, antequàm mundus ellet factus, vide not. ad librum Prer. Jud. part. 2. p. ToOG. bi med & Hoornbeek contrà Jud. I. 4. C. I. P- 3 G0. ac Gur Arjeh fol. 7 I. col. 2. (54.) Eſt is Commentarius in primum librum Moſis varius & allegoricus, de quo vide noe daP & Buxtorf. Bibliotk. Rabbin- (55.) Hebr. , ſenſus eſt, quòd nondum fue- rint inſtar glaciei condenſati ac conſolidati, nam, uti in Bereichit rabba habetur, eo tempore, quô dixit Sanctus ille Benedictus: fiat fimamentum PyxDNAN , i. e. congelata fui guuta media & facti ſunt coli, prous allegatur in notis ad librum Prec. ud. part. 2⸗ p. 43. b. med. & p. 70. a. med. confer. & num. ſeqv. 56. it. Megil- la, fol. 22. col. I. ac Chagiga, fol. 1 5. col. 1. præced. 5 5. & Buxtorf. Lex- Talm. fol. 2154. (57.) Prout Hiob. cap. 2,6. V. II. habetur, in notis Da NDverbum iſtud: 199 , [quod Hiob. loc. alleg. reperitur,] exponitur e e i. e. quòd columnæ cœli] fuerint remiſſæ ſiye laxæ i. e. nondum firmæ & roboratæ. MSto Erffurt. I. abſunt iſta. (56.) Goagulati, congeſati funt, id enim verbum W, quod hic habetur, ſignificat, confer. num. (*) Hebr. X bvn, ſic in noſtro exemplari led à (5 §.) Nempe: Dei, vide Rafſchi not. ad Hiob. Qdict. c. 26. v. I1. in notis ad librum Prec. Jud. part. 2, p. 39. a. med. ſcribitur juxtà veterum traditionem, quòd, dum Deus voluit dividere aquas, noluerint aquæ inferiores remanerèe in lo-= co impuro ac dixerint: nos ſcil. aquæ tàm ſu- periores, quàm inferiores] ſimuùl crestæ ſumus, cur iſtæ alcendunt; nos verò infrà relinquimur? quocircà en Sann enen i e. cum illæ (aquæ inferiores] contrà eum Deum] re- bellarent, ipſe ſubegit illas metu ſuo, ſicuti ſcri⸗ ptum eſt Pſalm. 104. V. Ze ex increpatione tua diffugerunt, à voce tonitru tur accelerârunt [fu- gam,] Hebræa brevitatis ſtudiò hic adſeribere nolui, confer. infrà veri. 9. he cap. n. 72· (59.) In notis ad librum Prer. Jud. part. 2. p. 62. asmed. habetur: Tha i. e, in medio, ita; ut aquæ à Deo fuerint diviſæ u n een Nun i. e. dimidia earum pars ſuprà & dimidia pars infrà, uti ibidem habetur, confer. not. ad dict. fibrum Prec. Jud. part. 2. p. 6 8. b. fin. & p. 7 5. à. princ. it. p. 106. a. princ. vide & Gur Arjeh fol. 3. col. 2, med. ubi ſcribitur, quòd di- ctio na hic non accipiatur, ſicuti in loco Exod- c. 14. V. 16,. & vV. 22. ubi de Ifraelitis dicitur, quod ambulaverint , Pnen i. e., in medio maris; ſed illa hic accipienda ſit, ut fignificet yunzn vel: JDne i. e. in medio, confer. num- ſeqv. 60. & cap. ſeq. 2. v. 9. n. 6 3¾. * (60.) Sive: intervallum vel ſpatium, id enim di- QGio vànoe, quæ hic habetur, ſigniſicat; in notis ad librum Prec. ſud. part. 2. p. 8 5. a. fin. expo⸗= 4 nitur Auini, e., intervallum, diſerimen- 8 GENESEOS. CAb. I. res quoad expanſum, quantum (eſt ſpatium) inter (?*) expanſum & aquas, quæ ſunt ſuprà terram, (61.) ecce didiciſti, quòd illæ (aquæ) ſuſpenſæ fuerint verbé regis. (62.) Verſ. 7. Er fecit Deus expanſum] i. e. Stabilivit (63.) illud (expanſum) ſuper columnam ſuam (64.) atque hæc (*) eſt MWπ i. e. factio ejus, veluti (eadem ſi- gnificatio verbi v habetur in illo loco:) Ü i. e. & faciat (65.) ungves ſuos. Eod. verſ. 7. A regione ſupen (66) exyanfi] Non dicitur (hic) —y; ſed yp i. e. deſuper expanſum (à ſupera expanſi regione,) quia illæ (aquæ) ſuſpen- ſæ ſunt in aẽre; cur autem non dicitur in die ſecundo: 2 ¹ i. e. quia bonum? (67.) quia (ſcilicèt) non completum (ſive finitum (**) aut abſolutum) fuit opus a- quarum (†) uſque ad diem tertium, nam ecce inceperat (Deus opus) illud die ſecun- do; res autem nondum abſoluta (ſive completa aut finita) non eſt in perfectione ac bonitate ſua; in (die) autem tertiâ, quàâ perfectum fuit opus aquarum (***) & (in qua Deus) incepit atque perfecit aliud opus duplicavit (vel iteravit S. Scriptura) in illo: 2 i. e. quia bonum, duabus vicibus, (68.) unâ, quoad perfectionem o- peris (*) Hebr. y Pa, ſic in noſtro codice; ſed in aptayvit, ordinavit, vide num. antec. 6 3. & not. in MSto Erffurt. I. legitur ya i. e. in expanſo. Pam muW h. loc. it. infrà verſ. 2 5. h. cap. num. (61.) Senſus eſte ut ſit tantum intervallum ſive 122. ſpatium “d , nn α edyn den pn (66.) Sic cum Junio ac Tremellio dictionem yyn e en ee eeenn en enn ehic interpretari volui, ut à voce —) i. e. ſuper yva i. e. inter aquas fuperiores & firmamen- vel ſuprà, diſtingveretur, confer. & hic not. in tum, quantum eſt intervallum à firmamento uſ- Dpa H h. Iloc. que ad aquas inferiores, quæ ſunt ſuprà terram (67.) De die enim primo dicitur: quia bonum, & hoc eſt quod hie in notis Raſchianis dicitur:] prout verſu præc. 4. habetur, idem etiam de cœ- yuna i. e. in medio, prout in notis ban nbe teris diebus dicitur, ſicuti verſu 10. 12. 18. 2 1. h. loc. exponitur. & 25. h. cap. habetur. (62.) Nempe: Dei omnipotestis, nam verbò Do- (**) Hebr. Ma, ſic in editione Baſileenſi ac Bero- mini cœli facti ſunt &c. uti Pſalm. 33. V. 6. linenſi; aſt in MSto Erffurt. I. legitur: —p habetur. genere fœminino, in exemplari Hebr. quo uſus (63.) Ordinavit, diſpoſuit, Hebr. n, de quo vi- ſum, habetur: Maa i. e. in impletione ſeu per- ge paulò poſt n. 65. confer. & Deuteron. c. 2 1. fectione, niſi erratum ſit typographicum ac pro v. 12. n. z I. a legendum ſita ab initio. (64.) Id eſt: Super baſim ſive fundamentum ſuum, (?– Hebr. n, ſic in codice Hebræo, quò uſus id enim dictio y, quæ hic habetur, ſignificat, ſum, ut & in Baſileenſi atque Berolinenſi edition. Mstum Erffurt. 1. pro py legit: hhy idque aſt in MSsto Erffurt. 2. legitur vs i. e. cœlo= magis perſpicuè. rum. (*) Hebr. ſie in exemplari noſtro; ſed in (*X) Etiam hic in MSto Erff. 2. pro mn i. e. a- MsSto Erffurt. 2. habetur NeN; Aſt priorem le. quarum, legitur 'nwni. e. cœlorum. ctionem præferendam puto. (68.) Nimirùm verſu 10. & verſu 12. h. cap. vide- (65.) Id eſt: ordinet, diſponat, aptet, ſic Com- licèt y na e bD neine e i. e. mentator noſter verbum v, quod hic, ut & unà (vice] propter opus diei ſiſtius] & altera Deuteron. c. 2 I. verſ. 12. in textu ſacro habetur, (vice] propter hortum voluptatis ſeu paradi- exponit, nempe, ut ſignificet on i. e, diſpoſuit, ſum, (K. l. Pers (de Vetl. 9. “ gue, E exillis er laciem re illudint — lum pron P.ſ. 4,1 (69) wiel In CN tintunt, 9 de Malchu not. d lib⸗ . fin. it lig eli lii. Ppart,eh. cundboe⸗ Kaditun ne undolicl utt. 1e UItlO, cr Omnes ian Ppgelorum Unifol, On Maji Theo lbrum bie Upelos ere n, conker erol 1t. lius trerbaj Ulcefen. Panſum uckae e Dontat ar (Al. l. — Auæ nt boregi, n)ſuper ademn ſ⸗ ungres 11; ſed )ſuhhen. bonum) topus . ieſecun⸗ cione a * in ptuta) in lonem o⸗ Peris 3. not in vonem )n ie, ſuper bic not in uis bonum, Ktiat de cce⸗ 11. 109.2ls enſt ac Bero0⸗ lur: hg br. guo ulus lone lel pel⸗. ticum ae hro 0, ud uſu nerllecition⸗ ei,e.cel⸗ miei- un ins & alet⸗ i ſen palnl⸗ t Pl CAP. L. GNESEOSs. 5 Re (c ) ſecundæ; alterâ, quoad completionem operis (iſciur) diei. ( 69.) Verſ. 8. Et vocavit Deus expanſum cœlos] Dictio —pE nomen habet à e () i. e. onuſtum (70.) aquis, (ac ſi diceret.) D i. e. ibi (ſunt) a- quæ, — ) O i. e. ignis atque aquæ, (71.) quia (Deus) iſta inter ſe commiſcuie & ex illis fecit cœlos. Verſ. 9. Congregentur aquæ] Expanſæ (*) erant (aquæ) ſu⸗ per faciem univerſæ terræ; ſed congregavit (72.) illas (Deus) in oceano, qui eſt ma⸗ re illud inter omnia maria maximum. Verſ. 10. Vocavit maria] Sed nonne mare unum ſum, prout in notis ad librum Prec. Jud. part, 2. M i. e. Elucidationum ſuper Commentarium p. 75. 2, fin. habetur, confer. & not. in nor Ralchi dicdtionem dev putat hic exponendan Dvan b. loc. . . . eſſe pnmy i. e. retrò, ac ſi ſcriptum eſſet? &αρi. e. (69.) Videlicèt: tertiæ diei, confer. etiam hic not. ignis, quaſi diceretur d') w, i, e. ignis, aqua, in nom nem, nonnulli Judæorum magiſtri!] conter. verſ. I. h. cap. n. 3 6. & not. in n tradunt, quòd die ſeeunde creata ſir gehenna, vi-] h. Joc. in MSto Erff. 1. iſta * e'n & non legun- de Raſchi not. ad Eſai. c. 3 0. verſ. 3 3. confer. & tur. not. ad librum Prec. Jud. part. 2, p. 3 9. a. med.](71.) In notis Raſchianis editionis as ac p. 43. b. med. it. p. 72. a. med. ac p. 7 8. b. hæc uncinulis incluſa reperiuntur, nempe 2 fin. it. Liglufoot. ad Luc. C. 22. V. 5 3 P. 8987. — M v be b N5 id eſt: alius edit. Lipſ. in iisdem notis ad librum Prec. Jud. codex [babet] S'nu (nomen habet à] b'n tw part. 1. p. 1I11. b. med. ſcribitur, angelos die ſe- i. e. ibi [ſunt] aquæ alia explicatio: (nempe cundo creatos eſſe, ibidem part. 2. p. 79. a. princ. quòd nomen traxerit ab:] Dm) & i. e. ignis traditur, nonaginta duo millia angelorum die ſe= cundo fuiſſe creata, in iisdem notis & quidem ba iſta: n N „quæ hic in notis Raſckianis part. 2, p. 85: a. ſin. & p. 104. b. fin. adducitur habentur, de quibus paulò antè n. 70. h. verſ. ratio, cur angeli die primo non ſint creati; non confet. & not. in pomt mno h. loc. omnes tamen Rabbinos circà tempus creationis (*) Hebr. pniv, ſic in codicibus impreſſis; aſt angelorum convenire ſeribit D. Scherzerus in in MSto Erffurt. I. habetur: Sow, i. e. in- Trifol. Orient in Obſervat. Lit. 9. confer. & D. undantes vel immerſæ ; MStum Erff. 2. habet Maji Theol. Jud. Loc. 4. Sect. I. p. 66. H. 2. & pruorm, quod vertete poſſis: vento diſperſæ à p. 79. dict. Loc. 4. Sect. 2. F. 1. in notis ad dict. rad. MM i. e. ventus ſeu ſpiritus. librum Prec. Jud. part. 2. p. 86. a. fin. ſcribitur, (72.) Nam, licet aquæ altiores ſint terrâ; tamen angelos creatos eſte — Nn i. e. ex igne & a-⸗ Deus illas unum in locum congregavit & ap⸗ qua, confer. num. ſeqv. 70. & 71. .1 paruit terra arida, ut animalia atque gramina in (*) In Berolinenſi editione hic habetur: d'nv &Wεαπſ illa ſubſiſtere poſſent, ſic habetur in notis ad li- 1. e. alius liber habet: Smv pro de, brum Prec. jud. part. I. pag. 6. a, med. Hebræa quæ verba ibidem uncinulis ſunt incluſa. brevitatis causà huc tranſcribere nolui, confer. (70.) Vel: oneratum Hebr. Pv ſice illud & in not. ad dict. librum Prec. Jud. part. I. p. 17. b. Gur Arjeh fol. 3. col. 3. med. exponitur, ac ſiꝗ princ. & p. 19. a. fin. it. part. 2. p. 10 5. a. fin. diceretur: fer aquas ſive porta aquas, quia ex- ubi ſcribitur, quòd aquæ inferiores noluerint ſta- panſum n- H& NHν i. e. fert ſive portat a- re ac ſemet unum in locum congregaie; ſed quas ac cœlum eſt 9 Mhai, e. tanquàm a- quòd per canales ſſive fluctus] ſuos aſcendere liquid incurvatum ſeu convexum d'n ν☛ i., e. voluerint versùs aquas ſuperiores, donec Sanétus S& portat aquas, prout in endem Gur Arjeh loc. ille Benedictus dixit: congregentur aquæ & alleg. circà finem habetur, autor “r'e y NNn hanc B & aqua, juxtà quam lectionem omiſſa ſunt ver- 10 GENESEOS. unum eſt? (73.) (ita ſanè;) ſed non ſimilis eſt ſapor pilcis, qui aſcendit ex mari. quod eſt juxtà Acconem (74.) ei piſci, (*) qui aſcendit ex mari in Hiſpania. (759 Verſ. II. Germinet (76.) erbam virentem] (Vox:) N non ſignificat ν nec Scripturæ ſacræ non convenit dicere: 2 vN iſtinctæ (ſive diverſæ) ſunt, unaquæ que per ſe (dictio:) 2 à notat &N ᷣ ac linguz XN (77.) nam ſpecies Rin dicitur ·v i. e. herba iſta vel illa (78.) nec mos eſt S. Scripturæ (**) dicere: & i. e, gramen iſtud vel illud, nam N&iν ſignificat tegumentum (79.) terræ, quando illa DN 1. e. graminibus repleta eſt. Eod. verſ. I1. Germinet terræa] i. e. Re- pleatur & contegatur (terra) operimento (?) Q' p i. e herbarum, &ο0 linguâ vernaculàâ vocatur herbage, (80.) omnes (ſcilicèt herbæ) promiſcuè; (81.) ſed — quæ- hanc in rem ibidem adducuntur ver ba illa Pſalmi 42. v. 8. abyſſus abyſſum vocar ad ſonum cana- lium tuorum, Hebræa vide loco allegato, con. fer. quæ ſuprà ad verſ. 6. h. cap. n. 5 8. notata ſunt. (73.) Vel: unieum eſt, nam Eccleſiaſt. c. 1. v. 7. habetur: omnia flumina properant ad mare, ubi mare dicitur numero ſingulari; & tamen hic ha betur pluralis i. e. maria, quem numerum pluralem Commentator noſter hic dicit uſurpari propter diverſitatem ſaporis piſcium, confer. Gur Arjeh fol. 3. col. 4. princ. it. Schabbat, fol. 109. col. I. it. Para, fol. 20. col. 2. ac Mik- vaot, fol. 63. col. 1. (4.) Hebr. 1ay, Acco, aliàs Ace & Acite, prout apud Joſephum de Bello Jud. 2. c. 17. poſtea Ptolemais dicta, urbs Phœniciæ, de qua plura in Gorionide, confer. & not. ad Zephan. cap. 1. verſ. 11. num. 13. (*) Hebr. X, ſic in exemplaribus hactenus excu- ſis; in MStis Erff. 1. & 2. habetur: M Syvy, i. e. ſapori piſcis. ͤů75.) Hebr. Mε x, alii rectiùs, ut puto, legunt: HbbN, Hiſpania, quæ Rabbinis etiam dicitur: Pob, vide R. Salom. ad Obadi. c. 1. v. 20. in notis dnon “ h. loc. ſeribitur, in iſtius regio- nis mari b on Hi i. e. piſces valdé bo- nos eſſe. 76.) Sie juxtà Vulgatam Latinam verba iſta : awy &να hic vertere volui, quomodo nomina iſta diverſam habeant ſignificationem, vide pau- 15 poſt in Commentatoris noſki notis contfer. Roſch haſchana, fol. 11. col. I. item n. 80.81. & 82. h. verſ. (77.) Sed ſermoni S. Scripturæ convenit, dicere: Vden Nνα i. e. herbeſcat terra, ſicuti hic in textu ſacro habetur, poſſes vocem * juxt expoſitionem Commentatoris noſtri vertere: gramen; 2y verò: herbam, ut tanquam ge- nus ac ſpecies inter ſe differant, vide num. ſeqv. 79. & n. 82. (78.) ce vide Buxtorf. Dictionar. Hebr. (xXX) Hebr. â, ſic in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur, cui & MStum Erff. 1. con- ſentit; in Baſileenſi & Berolinenſi habetur: n̈ i. e. loquentis, ſcil. Hebraicè. (79) Veſtimentum, operimentum, Hebr. rua, uti hic habetur, &“ itaque juxtà mentem Commentatoris noſtri, generale nomen eſt; awy veròô fpeciale, confer. num. præced. 77. h. verſ. 1) Hebr. vav, ſic in codicibus hactenus excuſis, in MSto Erff. 1. legitur n i. e, ſpeciebus. 61 (80.) Vel: herbace, ſic reddere poſſis NaNX, Commentator noſter ad Deuter. c. 3 2. v. 2. vO- cem dew tranſtulit Gallicè Wae, quod expri- mere poſſis: herberies, vide not. ibid. num. 11. in MSto Erff. I. legitur: aννπ, herbaſin. (81.) Vel: permixtim, Hebr. Raayà, de qua voce ſuprà verſ. 4. h. cap. n. 52. aliquid dictum eſt. CAbP. I. Hebr. 9, N. N. Græc. 4 sινα, de illa vo- * CAL. I. gurlbet 1 ner] Ut c minatiPl lis idenn ſi citur:) (pausfi⸗ ctian p Lod ſetl. fruduum, mG. Collis pre tepreceyr gumentum (69) ] — (1) Quod ww, id De cur 9) 1 P wec, ler⸗ glig germi gnolcatur, uando n umilla ſit ponitur etiz Delteron. 4 te 77. (S))Iddt: N ierige un, Comm Polit conlel 1e lichlol (²) ihr N Plai Hebree ditgiir (84) Ui werle textu ſie, V. 40. N () Hebe excuſis, ab editione he n N n e accuratd. ) Kianii CAr. I. it erman, CAb. I. GENESEOS. quælibet radix (82.) per ſe vocatur · i. e. herba. Eod. verſ. II. Sementem ſe- II nin, (75)) mwaen] Ut creſcat (ſive alatur) in illa (herba) ſemen ejus, quò ex iſto in alio loco ſe- W nec WoN gve per ſe ere: W e, qvand ie, R. linge (1.) ſed ue. tem n. g0.91. genit, dicete: ſculi hie in em No' jugt noſtti vertere: l tanqatn ge⸗ ide num. ſegn. a, Ge illa ro⸗ i Hebræeo, quo 4 m Eif. 1, 0n. genli habetarr : , Hibr. nond, uts wentem le nomen eſt; m. Pæced. 77 adenus excuſis polſis a, c,31. . 1. V0⸗ , guock ehi . Ntibid numl⸗ R, ſetbaun. enn, de i (8 3.) 14 eſt: lignum frugiferum, ſic & Lxx. Eo- “S (**) Hebr. Amny 7) ſic in exemplaribus hactenus (85.) Sicuti infrà Geneſ. cap. 3. v. 17. habetur, u- minari poſſit. Eod. verſ. II. Lignum (8 3) frultus] (Nimirùm ita,) ut ſapor arbo- ris idem ſit, qui eſt ipſius fructus; aſt illa (terra) non fecit iſta; ſed (ſicuti mox di- citur:) & producebat (*) terra arborem, quæ faciebat fructum, (84.) non arborem (ipſius) fructus, quocircà, quando homo maledictus fuit propter peccatum ſuum, etiam ipſa (terra) ob peccatum ſuum (?*) viſitata (i. e. punita) & maledicta fuit. (85⁵½.) Eod. verl. 11. Cujus ſemen (ft) in es] Hæc ſunt grana (ſive ſemina) omnis generis fructuum, ex quibus arbor germinat, quando illa plantatur. Verſ. 12. Er prodaxit terra & .] Etiamſi non dictum ſit de graminibus: juxtà ſpeciem ſuam, (86.) quan- do illis præceptum (à Deo) fuit datum; audiverant (tamen herbæ,) quòd arboribus tale præceptum (87.) fuerit datum, quapropterillæ (herbæ) ſumpferunt (exinde) ar- gumentum à minori ad majus (88.) de ſeipſis, ſicuti exponitur in enarratione myſti- ca (89.) NRPnW. (90.) Verfſ. 14. Fiant luminaria Gc.] A primo die B 2 G (illa) (82.) Quod hic à Commentatore noſiro dicitur bi vide ſis Raſchi notas, confer. & Geneſ. c. 4. Wat, id Deuter. alleg. cap. 3 2, V. 2. ab illo vo. v. 11. Sign.“* W=ð (86.) Nam verſu præced. II. h. cap. ſolummo- do dicitur: herbeſcat terra herbam, ſementan- tem ſemen, nec additur ibi: juxtà ſpeciem ſuam; aſt de arboribus ibidem adjicitur: ſecundum fſpeciem ſuam Hebr. nnh, pro eo MStum Erff. 2. habet: 12 i. e. ita, ſic. catur mi i. e. caulis, in Gur Arjeh fol. 3. col- 4, med. ſcribitur &ν vocari ſtatim atque ali- quid germinat H i, e. priusquàm co- gnoſcatur, quænam ſit herba; ay verò dici, quando a &i. e. dignoſci poteſt, quæ- nam illa ſit herba, in eandem ferè ſententiam ex- ponitur etiam in Michlol Jophi h. loc. confer. Deuteron, dict. c. 32. v. 2. n. 13. & num. an- tec. 77. & 79. ſpeciem ſuam, (Icuti dict. verſu antec. 11. habe- ur, confer. cap. ſeq. 2. Vv. 5. ibique not. n. 2 5. it. Chollin, fol. 60. col 1. (88.) Juxtà Hebræum: tulerunt leve & grave, id eſt: argumentatæ ſunt herbæ à minori ad ma- jus, hoc modo: ſi arboribus à Deo injunctum eſt, ut fructus proferant juxtà ſpeciem ſuam, i- dem quoque nobis faciundum erit, etiamſi ea de re nullum ſpeciale præceptum à Deo nobis datum ſit; cœterùm de tredecim modis expo- nendi legem, inter quos eſt & iſte —on, i. e. à levi ad grave, de quo hic ſermo eſt, vide lib. Prec. Jud. part. I. p. 0. a. med. & ſeq. con- fer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1042. it. cap. ſeq. 2. v. 8. n. 52. & not. in nam inew' h. loc. (89.) Hebr. πππ, Aggadah, confer. ſuprà verſ. 4. h. cap. n. 49. it. infr. Geneſ. c. 10. v. 26. n. 21. & Exod. c. 2 8. v. 30. ibique not. (90.) Id eſt: in mactatione profanorum, ſic ani- Nor zagrito, Vulgata habet: lignum pomife- rum, Commentator tamen noſter hic aliter ex ponit, confer. hic Roſch haſchana fol. I1. col. I. ac Michlol Jophi h. loc. (*) Hebr. &x) ſic in Baſil. edit. ut & in exem- plari Hebræo, quo uſus ſum; in Berolinenſi e- dit. legitur &S*να i. e, nam produxit. (84.) Uti verſu ſequenti 12. h. cap. habetur in textu ſacro, confer. Raſchi not. ad Levit. c. 23. v. 40. n. 92. & not. in on ne h. loc. excuſis; abſunt autem iſta à MSto Erff. 2. & in editione Berolinenſi hic additum reperitur: . „ . . 2 „ DT Ne N i. e. alius liber non habet iſtud id- gque accuratè. (87.) Nempe: ut facerent fructum ſecundaum malia * 12 GENESEOSB8. CAP. I. (illa) erant creata; quarto autem die præcepit eis (Deus,) ut penderent in expanſo, ſic omnes quoque generationes cœli & terræ creatæ fuerant die (?*) primo; (91.) ſed unumquodque fixum (92.) fuit illo die, qui ei (à Deo) decretus fuit, atque hoc eſt, quod (ſuprà) ſcriptum eſt: cœlos, (93.) ut includantur eorum generationes, (94.) & terram, (95.) ut ſimul comprehendantur illius (terræ) generationes. (96.) Eod. verſ. 14. Fiant luminaria] Deficit (hic litera) Vau (97.) ſcripta, quia ille dies (quartus) eſt dDi. e. maledictionis (dies,) ut cadat (?*] angina (98.) ſuper infan- tes lactentes, & hoc eſt, quod diſcimus: (929.) die quarto jejunant propter angi- nam, ne illa cadat ſuper lactentes. Eod. verſ. 14. Ut dividant inter diem & inter noctem] (Nempe) poſtquàm recondita (100.) fuit lux primæva (diviſio iſta inter diem malia immunda & illicita vocantur, eſt in opere Talmudico liber ſecundus partis quintæ, qui in- ſcribitur , tractans de animantibus mundis & immundis, quatenus hominum uſibus licita vel illicita ſint, locus, ad quem hic reſpicitur, ha- betur in Chullin fol. 60. a. circà fin. (*) Hebr. n in die, ſic in impreſſis hactenuùs exemplaribus 5 aſt in MSto Erff. 1. & 2. habe- tur: n i. e. à die ſcil. primo. (91.) Confer. ſuprà verſ. I. h. cap. & infrà v. 24. h. cap. ibique not. n. 122. vide & tractat. Talm. Chagiga, fol. 12. ſicuti in om h. loc. ad marginem allegatur. (92.) Determinatum, ſtabilitum, firmatum fuit, id enim verbum: yapa, quod hic habetur, ſigni- ficat. (93.) Nempe: creavit Deus, uti ſuprà verſ. 1. h. cap. habetur. (94.) Videlicèt: luminaria magna, Sol & Luna, ac parva, ſcilicet ſlellæ. . (95.) Subintellige: creavit Deus, uti dict. verſ. I. h. cap. habetur. (96.) Sive: productiones, uti ſunt: arbores, plan- tæ, gramina, animalia, quæ in terra vivunt & ex terra producta ſunt, vid. ſuprà verſ. 11. & 12. it. infrà verſ. 24. h. cap. exiſtimo autem explica- tionem iſtam ab autore noſtro, cui & alii Rabbi- ni adſtipulantur, ideò hic factam eſſe, quia ſupra verſu 1I. h. cap. particula H& bis poſita eſt, nem- pe: P& &) PEN&H quæ particula N& in- terdum idem ſignificat ac y i. e. cum, una, . confer. Geneſ. c. 4. V. I. & Geneſ. c. 6. V. 13. & Genel. cap. 42, V 22: Ubi R. Salomo notavit ◻☚ bn ben b& i. e. particulas Dè&& ac bx eſſe incluſivas vel multiplicare rem, vid. & Exod. c. 18. v. 18. ibique Raſchi not. & infrà Geneſ. c. 3. V. 6. n. 17. ac Geneſ. c. 4. V. I. & 2. n. 6. it. Buxtorf. Epitom. Lexic. Talm. voc. 1&, it. Gur Arjeh fol. 4. col. 2. med. (97.) Nam pro Mπρ, uti hic in textu ſàcro habe- tur, legi debet M& vel rmν , plenè ſic quo- que pro legendum eſt i. e., fiant; alludi- tur itaque per vocem mexn i. e. Iuminaria ad dictionem & i. e. maledictio. (*) Hebr. — , MStum Erjff. 1. id omittit, ac locum hunc ſic legit: M&N bας rrD i. e. dies, lucere faciens ειb&, i. e. Sydus in fau- ſtum. (98.) Hebr. εϑb&, quod nonnulli Sydus infau- Qſum exponunt, unde obturatio fiſtulæ gutturis oriri ſolet, qui morbus lactentibus infantulis præcipuè infeſtus eſt, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1479. & D. Wagenlſeil. Sot. p. m. 126. n. 7. it. lib. Prec. Jud. part. I. p. 2 5. a. fin. & part. 2. p. 75. a. fin. & p. 246. a. fin. & Gal- læi not. ad Lactant. I. 2. c. 14. p. m. 2 1 8. it. Eightfoot, in Matth. cap. 10. v. 4. p. m. 326. edit. Lipſienſ. (99.) Nempe ex Tractatu Talmudico Schabbas ſol. 27. 2. alleg. Buxtorf. in Lex. Talm. dict. fol. 1479. = (100.) Repoſita & quaſi in theſlaurum recondita fuit, id enim verbum: aa, quod hic habetur notat, confer. ſuprà verſ. 4. h. cap. n. 50. & 51. it. Gur Arjeh fol. 4. col. 3, princ. & lib. Prec. Jud. part. 2. P. 56 15, (AI. l. — Giem &n geirin ſut in mundo, luntaten tun tnpa fenlun ten Vel 14 1e imic ſnem 36 loquett⸗ —.— (*) Hebr. betur: d () Hebr hreo, g ne; alt! la ſci ce. (on.) Nen Mimigen (Onler. ni (lon) ſde ſe. Bunte l.0, (o,) Na gnohabe (,12. b. (I04) Ui Peleſdui ginemal (lop) ld⸗ Nnadli n in (1) Heh.- bun n⸗ tur: n ſtatutunr (r06) lu nelnpe dieiau cihitar CAL. I. erpanlo, mo; (91)) atque hoc neraliones; ones. (96) ia ille dies topter angi. lenn & inter ſo illz inter diem ——— ticulas ae di ,Vid, & Exod. inſti Gent. V. l. & 2. 0h b. lm. voc. RK, it. entu ſaeto habe⸗ n plend ſie quo⸗ e, fant; aAlludi e, lucinatis ad . — . id ommittit, dc N rd dd i,e⸗ 1e. Flsin fin. ,lli Sydus iofan⸗ fKule guttunis enlius intantolis er. Buntott, Ley. enſeil Sot. P. m. t.1.,.2).2. fh. 6,2 fn. 8 Gl⸗ ,. m. 219, it. 14. ben. 31. nudico Sehebas . Taln. Aie o ſaumum tecondia guol hic habetut, cn.n ſo. E ie⸗ K Id Eie diem & noctem facta eſt;) ſeptem (**) autem diebus creationis lux & tenebræ primi- geniæ ſimuùl miniſtrabant tàm interdiu, (*†*) quàm noctu. (101.) Eod. verſ. 14. Et ſint in ſna] Quando luminaria percutiuntur, (102.) malum iſtud ſignum eſt mundo, (103.) dicitur enim: à ſignis cœli nolite metuere, (104.) cùm feceritis vo- luntatem ſancti illius Benedicti, non debetis timere pœnas. Eod. verſ. I4. Et in ſta- tut tempona] De futuro (illud hic dicitur,) quia futurum erat, ut Iſraèlitis præcipe- rentur tempora ſtatuta, (105,) quæ numerantur (†) ſecundùm novilunia. Eod. verſ. 14. Et in dies] Miniſterium Solis (conficitur) dimidio diei & miniſterium lu- næ dimidiô ejusdem, ecce diem integrum! (106.) Eod. verſ. 14. Et in annos] Ad finem 36 5. dierum (?) abſolvunt, ("* curſum ſuum (?) per duodecim ſigna, cœleſtia, quæ illis inſerviunt, atq; is eſt annus. (?***) Verſ. 1 5. Et ſint in luminaria] Prætereà ei quoque rei inſerviant, ut lucem præbeant mundo. (1) Verſ. 16. Luminaria magna] E- B 3 qua (**) Hebr. Dyawa, in MSto Erffurt. I. & 2. ha- betur: HMWVaà i. e. ſex (diebus. (*) Hebr. a pa dyn Fa, ſic in exemplari He- bræo, quo uſus ſum, ut & in Berolinenſi editio- ne; aſt Baſileenſis habet: „he 1) bba M i. e. iſta [ſcil. Ilux] in die & illa [caligo] in no- cte. (1017.) Nempe, lux primæva die'; tenebræ verò primigeniæ nocti miniſtrabant ſeu inſerviebant, confer. not. in nes rn h. loc. (102.) id eſt: deficiunt, eclipſin patiuntur, con fer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1155. it. Chollin, fol. 60. cOl. 2 (103.) Nam defectus lunæ inprimis pro malo ſi- gno habetur Judæis, vid. Buxtorf. Synag. Jud. c. 22. p. W. 477. . (104.) Uti Jerem. c. 10. V. 2. habetur, confer. bic Bereſehith rabbe, uti in d'nam e hic ad mar- ginem allegatur, ubi vide & notas. (185.) Id eſt: ſolennitates, feriæ, feſta, confer. not. ad lib. Prec. Jud. part. 2. P. 39. a. med. ut S& not. in a r * h. locs . (1) Hebr. a n Dunn nsn ſic in exemplari- bus hactenus excuſis; in MSto Erffurt. 1. habe- tur: An77) dD d den i. e. quæ ſignificant Hſatutum tempus lunæ. (106.) JIudæi diem integrum numerant 24, horis, nempe à veſpere uſque ad idem tempus ſequemtis diei, quo tempore etiam Sabbatum apud illos in- cipit ac deſinit, de quo vid. Buxt. Synag. Jud. c. 137. dies iſte 24. horis conſians dicitur civilis; (quem alii ab ortu Solis uno ad alium uſque de- ſcribunt;) naturalis verò eſt ab ortu Solis ad il- lius occaſum, confer. infrà Geneſ. c. 7. v. 12. ibique not. n. 19. vide & Deuteron. c. 16. V. 6. n. 24. & not. in hor h. loc. (*) In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchia- nis editionis man inov poſt vocem: d i. e. dierum, hic uncinulis incluſa ſunt iſta, nempez yn) d i. e, alius liber (habet vel hic ad- dit) & quartæ partis diei, vide & not. ibidem. ("X) Id eſt: curſum ſuum complent ſcil. Sol & Luna, ſic verbum pa hic interpretor & expo- no, confer. net. in bonn nopw h. loc. ut & ſe- quens Ssignum * (P) boſſes Hebræa iſta: Dramhen d etiam ſic vertere? abſolvent curſum ſuum, in MSto Erff. I. hic legitur: brae (MSt. 2. a) i. e. abſolvunt curſum ſuum, confer. Chagiga, fol. 12. col. I. ßMdUDd— („) In notis Raſchianis editionis arn rn̈ iſta uncinulis incluſa hic habentur, nempe: dem Sye bbrrnbd beeen de eenn de de e Peα eenn ainn ande den i. e. alius co- dex (hic habet vel addit:) atque is (annus con- ſtat) 36 5. diebus & quarta parte diei, dein tede - unt (Sol & Luna) & incipiunt ſecundà vice circu- ire circulum, ſicuti prius iverant, vid. Sign. an= tec. * & not. in a NH h. loc. (P) Confer. hic quoque not. in e h. loc. G& Chollin, tol. 60, col. 2 * 14 GENESEOS. CAP. I qualia fuerunt creata (duo illa luminaria: Sol & Luna;) ſed diminuta (ſive parva fa- cta) eſt luna, quia accuſaverat (107.) dicens: non eſt poſſibile duobus regibus, ut ſub una corona miniſtrent. (108.) Eod. verſ. 16. Ert ſiellas] Quoniam (Deus) dimi- nuerat lunam, (ideò) multiplicavit exercitus ejus, ut placatum redderet illius ani- mum. (109.) Verſ. 20. Animam viventem] (Nempe:) ut ei inſit vita. (110.) Eod. verſ. 20. Reptile] Omne vivens, quod non altè erigitur terra, (1II.) dicitur VU i. e. reptile, inter volatilia verbi gratia: muſcæ, inter abominabilia, (I 12.) e. gr. formicæ atque ſcarabæi (113.) & vermes, inter (cœteras) creaturas (*) v. gr. muſtela ac mus & limax (1 14.) atque his ſimilia, & omnes piſces. (115.) Verf. 2 1. Balenas] i. e. Piſces magnos, qui ſunt in mari; in verbis expoſitionis my ſticæ (116.) is eſt Leviathan & compar ejus, quos (Deus) creavit maſculum & fœmellam; inter- fecit autem fœmellam (**) eamque ſalivit juſtis (117.) in futurum tempus, ſi entm fru- (107.) Nempe: apud Deum, Hebr. νανhn, D, Scherzerus tranſtulit: tixata eſt, confer. Buxt. Syn. Jud. c, 22. pag. m. 47 8. S ſeq. it, not, ad Eſai. c. 5. v. 30. n. 76. & ad lib Prec. Jud. part. 2. p. 53. b. med. & p. 69, a. med, it. p. 79. 2. med. ac p. 85. a, fin. it. p. 10 1, b. med, vide & Deuter. c. 2 8. v. 15. num. 4t. (108.) Vel: imperent ſive gubernent. Idem pro- verbium etiam R. Iſaac. Abarbenel ad 1. Samuel. c. 9. V. 4. 5. 6. fol. m. 93. col. 4. adducit, ſic Alexander Magnus Darii legatis zeſpondit;: nec mundus duobus Solibus poteſi regi nee duo ſum ma regna ſalvo ſtatu terrarum poteſt habere, Curt. Hiſtor. l. 4. c, II. confer. & Herodian. l. 4. c. 5§. ubi Antoninus Getæ fratris interfecti ex- cuſans facinus in Senatu inter alia ſic ait: impe rium Jupiter ſicut ipſe inter Deos ſolos poſſidet; ita etiam uni tantum mortalium adjudicat, Græ ca vide ibidem, confer. & Deuter. c, 3 1. v. 7, n. 9. G& n. 10, it. not. in dbmhan n h. loc, ac Bux- torf. Synag. Jud. c. 22. pag. m. 47 . Sc ſeq. (109.) Alia inluper ratio in notis ad librum Prec. Iud. part. 2. p. 10 1. b. med. adducitur, nempe quòd ad placandam lunæ iram Deus regnum Da- vidicum comparaverit lunæ, ſicuti Pſalm. 89. v. 3 . habetur, confer. & not. in bnan neo h. loc. ubi Bereſchith rabba ad marginem allegatur, it. Jalkut part. 1. fol. 4. col, 1. med. (110.) Confer. verſ. ſeq. 21. h. cap. ibique not. n. 119. & not. in mhar ing h. loc. it. Chollin, fol. 27. col. 2. ac Nidda, fol. 22, 601, 2. (111.) Id eſt: quod humile ac depreſſum eſt nec erectam & terra ſtaturam habet, confer. infià verſ. 24, h. cap. ibique not. n. 125. (112) Ea videlicet animalia, quæ hominem pol- luunt, ac quæ lex Moſis judæis tanquam abomi- nanda tangere vel comedere prohibuit. (113.) Hebr. w*O, MStum Erffurt,. I. habet: PpuI, Erff.2, legit: b'à confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 810. & not. in b'nar e, ubi di= ctio iſta explicatur. (*) Hebr. Maa, Erff, Mstum 1I, habet? hnav i, e, & inter animantia ſeu animalia. (114.) Aliis vpyn, quæ dictio hic habetur, eſt la- certa, vid. Levit. c. I I. v. 30. ibique Raſchi not. n. 69. (115.) Nempe ſub dictione o comprehendun- tur, confer, Dn. Hiob. Ludolf. Append. Secund. ad Hiſtor. Sthiop., part. 2. c. 22. n. 3. Gc 4. (116.) De voce πιρq ſupra verſ. 12, h. cap. ali- quid dictum eſt, vid. ibid, num, 89. (x"x) Expoſitio iſta myſtica inde potiſſimum nata eſt, quoniam hic ſeriptum eſt: dpane defectivè r& “ b i, e. ſine 03 finali cum legendum ſit plenè bpare, vide not, in a Mno h. loc. confer. & Bava batra, fol. 74. col. 2. ac Nidda, fol. 22. col. 2. (117.) Nimiruùm, ut juſti inde comedant, vid. E- ſai. c. 27. V. I. 2. 3. & Hiob. c. 40. V. 2 5. ibique Raſchi not. confer. & Buxtorf. Synag. Jud. c. 50. pag. m. 73 5. it. lib. Prec. Jud. part. 2. p. 7 5. b. med. CA. — ſtucti Verl. l ben exilli nime ſabſi⸗ hend i. e, iſſet adid 24 rint celen vell. ſunt incell gri — mea iri (nt) ſoni leer (19) Vent (110.) 41. (11.) yalſ bis hne Der ſerp tet. )I exp ſunt que d à N lifl⸗ In.) CA. . — eparfaft. dbus utſub ene) dimi. ilius ani⸗ 1a. (110.) 1.) dicitut 1 ( 12) 5Mge. Vert. 21. geeſ116) am; intet⸗ 18, ſ enimn ftu. — leſlum ell nee ler, infia verl. hominempol⸗ glam abomi⸗ buit, kutt, 1,habet: ler Burt, ber. , ubi di⸗ habet: nha i. hubetur, elſtl⸗ le Ralchi not. omprehendun⸗ ppenc. Secund. n, 7. K4, 1, h, ca, al⸗ Pihnun ata unn delettiſe cum ſegenduin W h. loe⸗ 1 1. 10 Nice, meant lit⸗ l. 0.7 2 ibigue ni uheſ 3. 75. wie mec CAP. I. GENESEOS. 15. fructificantes multiplicati fuiſſent, non potuiſſet mundus propter illos ſubſiſtere. Eod verſ. 2 1. Animam viventem] i. e. Animam, (118.) cui ineſt vita. (119.) Verſ. 22. Ee benedixit es] Quoniam (homines) imminuunt iſta (animantia) ipſique nonnulla ex illis venantur eaque comedunt, (ideò) opus habuerunt benedictione, etiam (alia) animantia opus habuerunt benedictione; ſed propter ſerpentem, qui maledictioni ſaubjiciendus erat, (1 20.) non benedixit eis Deus, ne ille ſub regula (121.) compre- henderetur. Eod. verſ,. 22. Creſcite] (Verbum: )n) ſigniſicationem habet n i. e. fructus, ac ſi diceret: fructificate. Eod. verſ. 22. Et multiplicamini] Si non di- xiſſet (Deus,) niſi i. e. creſcite, (animal) unum generàſſet unum, non plura; ſed addidit (Deus:) ) i. e. & multiplicamini, ut unum procrearet plura. (*) Verſ. 24. Producat terra] Hoc eſt, quod (ſuprà) (**) expoſui, (nempe,) quòd omnia fue- rint creata jam inde à primo die, (122.) nec opus habuerint, (123) niſi, ut illa edu- cerentur. Eod, verſ. 24. Animam viventem] i. e. Cui ineſt vita, (124.) Eod. verſ. 24. Et reptile] (E) hæc ſunt reptantia (animalia,) quia humilia ſunt (125.) ac repunt ſuper terram videnturque quaſi tracta, (126.) quorum inceſſus non animadvertitur, (vel: dignoſcitur) omnis dictio P) & VW lin- gvà noſtràâ fignificat commouvres. (127.). Verſ. 25. Et fecit] i. e. Aptavit (128.) med. ac not. in hihom me h. loc. vide & Gur Arjeh fol. 4. col. 4. & fol. 5. col. I. & 2. (118.) Anima hic pro corpore accipitur, ſicuti hæc ſignificatio dictionis a ſæpè in S. Scriptura reperitur. (119.) Confer. verſ. antec. 20. h. cap. n. 110. it. vert. 24. h. cap. ibique not. n. 124. (120.) Vide infra Geneſ. e. 3. V. 14. ibique not. n. 4 1. confer. & not. in mnn h. loc. (121.) Nempe: benedictionis, nam ſi Deus uni- verſaliter & in genere omnibus, etiam animanti- bus ccœteris, benedixiſſet, ſerpens quoque ſub il- la regula univerſali fuiſſet comprehenſus, quod Deus ideò facere noluit, quia futurum erat, ut ſerpens maledictioni ſubjiceretur, ſieuti num. an- tec. 120. dictam eſt. () Loci iſtius qui hic in noſtro codice habetur, explicationem vide in not. da 'h loc. ab ſunt autem iſta: &ειρ & i. e. ſi non &c. uſ- que ad —a i. e. plura, à MSt. Erff. I. & 2. ut & à Baſileenſi editione. (°) Hebr. —y, ſic additum reperitur in MSto Erffurt. I. (122.) Vide ſuprà verſ. 14. h. cap. ibique not. n.] 9 1. it. Cap. ſeq. 2. V. 4. D. 1I. & v. 5. n. 2 5. Con- fer. & not. in h. loc. (123.) Vel: nihil aliud eis defuerit, niſi ut in lucem prodirent, confer. & hic Gur Arjeh fol. 5. col. 3. fin. & col. 4. princ. (124.) Vid. ſuprà h. cap. verſ. 20. n. 110. ut & not. in an neu h. loc. (125.) Depreſſa, non altè terra ſurgentia, confer. ſuprà dict. verſ. 20. h. cap. n. 111. (126.) Quaſi volvantur, Hebr. uti hic ha- betur, quorum gradus diffleulter ſentiri poteſt, ita, ut ſerpere non progredi videantur, ναπ i. e. quaſi reptantia (animalia) uti in Gur Arjeh fol. 4. col. 4. med. ſeriptum reperitur, confer. quæ ad Deuteron. c. 32. v. 24. num. 145. no- tata ſunt. (127.) Ita reddi vel explicari poſſe puto vwam, ſicuti in noſtro exemplari, ut & in Baſileenſi e- ditione legitur; aſt AStum Erffurt. 1. habet Oaapy 2. legit: PRa, à mouvoir i. e. mo- vere, quòd ſeſe moveant iſta animalia, quamvis dictionem iſtam, ſi quidem corrupta non eſt, ab hodierno Gallorum uſu loquendi remotam eſſe putem, 16 — GENESEOS. CAb. I. (128.) illa (animantia) juxtâà decoré *) (atq;) ſtaturam eorũ. Verſ. 2 6. Faciamus homin?] Humilitatem (129.) Sancti illius Bene dicti hinc diſcimus, quoniã homo ad ſimilitudinẽ angelorum (creatus fuit,) & illi ergà eum invidiâ incitati fuerunt, id circò (Deus) cum illis conſultavit, (1 30.) ſic quando ipſe (Deus) judicat reges, (13 I.) ille conſilium init cum familia ſua, (132) nam ita reperimus in Achab, cui Micha dixit: vidi Domi- num, ſedentem ſuper ſolio ſuo & omnem exercitum coœlorum aſſiſtentem ei à dextra & à ſiniſtra ejus; (133.) ſed num eſt dextra & ſiniſtra coràm eo? (non certè;) ſed il- li, qui à dextra (ſtant) ad juſtitiam (deducunt homines) qui verò à ſiniſtra, ad reatum, (134.) ſic quoque (ſcriptum reperitur:) in ſententia vigilum decretum eſt & in ſer- mone (135.) Sanctorum poſtulatum eſt, (136.) ita & hic (Deus) à familia ſua facul- tatem impetravit, (137.) dixit eis: ſunt inter (creaturas) ſuperiores, ſecundùm ſi- CA. 1 — nen me hominen/ detur doceat eſt, con ciam h (3) militudinem meam, (13 8.) ſi nihil fuerit inter (creaturas) inferiores juxtà ſimilitudi- — nem puùtem, D. Scherzerus expoſuit: comme vers; ſed explicatio iſta minus quadrare videtur dictio- ni Gallieæ, quæ hie apud autorem noſtrum ha betur. (12 8.) Ordinavit, perfecit ea ſeeundum ornatum & ſtaturam eorum, confer. hic Gur Arjeh fol. 5. col. 4. fin. item ſuprà v. 7. h. cap. n. 6 5. ac cap. ſeq. 2. v. 19. ibique not. n. 79. (*) Sive: Ornatum, Hebr. ppax, de qua voce vide Buxt. Lex. Chald. fol. 18 92. & not. in mov ba h. loc. (129.) Hebr. Qaray uti hic Chald. rwarny, quo nomine hie intelligitur demiſſio animi, qua quis ſeipſum quaſi deprimit nee dignitate ac ma- jeſtate ſua utitur per æ ναααντραρςαιανωιν ſic Chriſtus, Servator noſter, ſeipſum éαιειν.οσι,, exinanivit, hu- miliavit, ad Philipp. c. 2z. v. 7. eonfer. not. ad Pſalm. 8. v. 2. num. 2. & Gur Arjeh fol. 6. col. 1. & 2. it. infr. num. 14 I. h. verſ. 26. (130.) Imò potius cum filio ſuo unigenito, quem idcircò Trismegiſtus ραιιννιαε οο αα dixit & Sibylla æνε ůÜ·ꝑnXoον aαρρεllat, alleg. Lactant. lib. 4. c. 6. ubi vide notas, confer. & Cantic. cap. I. V. 1I1. ibique Raſchi not. it. lib. Prec. ud. part. 2. p. 3 8. b. med. & p. 56. b. fin, it. p. 10 1. b. Kin. ac D. Wagenſeil. Tel. ign. in Nizzach. p. 5. & ſeq. & in R. Iſaac. Munim. Fid. p. 109. & ſeq. confer. & Megilla, fol. 9. col. 1. ac Sanhedrin, fol. 3 8. col. 2. (131.) Hebr. dahn ſic juxtà Biblia Buxt. & Gur Arjeh fol. 6. col. I. med. legendum; non Ppn i. e. angeli cum Aleph, uti cor uptê nonnulli codices habent, inter quos eſt & MStum Erff. 2. (132.) Hebr. d&νnp, uti hic habetur, quæ dictio à Latino: familia, traxit originem, confer. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 175 3. it. Exod. c. 32. V. 7. ibique not. n. 5 1. & ad Zachar. c. 2. v. 4. n. 2. (133.) Vid. I. Reg. c. 22. V. 1 8. al. V. 19. & 2. Paral. C. 1 8. v. 18. (134.) Sive: ad peccatum, ſcil. inducunt homi- nes R. Salomo ad I. Reg. dict. c. 22. v. 1 8. al. 19. ita exponit: ppy i e, dextram petentes ſunt, qui docent juſtitiam; nOνανο i. e. qui verò ſiniſtram petunt ſunt illi, qui docent reatum ſive peccatum. (135.) Hebr. Nn) ita hic & infrà Daniel. c. 4. v. 14. al. cap. 3. V. 47. locus iſte in codice He- braico, quo uſus ſum, legitur 3 aſt alia pleraque exemplaria eaque correctiora Daniel. dict. loc. legunt: Mèe ſine a, ſic & Lxx. 21 n α, qui- bus & Vulgata Latina adſtipulatur, ubi: & ſer- mo, & c. (136.) Vide Daniel. dict. c. 4. v. 14. al. c. 3. v. 47. ibique Raſchi not. confer. & not. in hond ne h. loc. (137.) Vel: à familia ſua licentiam petiit, ut D. Scherzerus tranſtulit; ecquis vero non primo ſtatim intuitu contortam Judæorum explicatio- nem hujus loci videt? confer, num. 142. h. Verſ. 26. (13 8.) Nempe: angeli ſpiritusque cœleſtes. Moles Excteax 147,) Prudene — (139) conler. biuur, damrent Fibus ee honici fenicnb ferigibr Ralchin Ommnes Pptoper Genehe () Hihe Aſus in tur On vocezil (140) h captand Nocd. pretor. (141.) tata ſil n. 1, (142.) V h. Verl. N l (43.) H ag. m, A.1 Atlet hogins Aſimilitucin, 1 06 Deus)cum vonlliuminit vidi Domi⸗ mn ei i denta ette;) ſed il. , ad tegtum el E inſet⸗ ilia ſun facnl. ſecundͤtn i⸗ Nti ſimilitadi⸗ nem ——— h, uri cor upte voselt& Atum elut, que diclio dem, confet, Bur⸗ Lxod, e. 31. V.. c. 1. . 4, h 1 g. al. V. 19. & 1. inducunt homi⸗ 4,c, 11. V. 1), 4. deutram petentes biepr ie⸗ gu quidocent eatum inlin Daniel, c.4 iſe in codice He⸗ ali alin pelaue Daniel, dick 0. 1. , iiua, gul⸗ larun ubi: & Eel⸗ .14. 1 c 3. not in n 6 verd non hlimd zorum enplieatio⸗ er numn 14 M. gue (leles CAb. I. (Moſes) in latere ejus: (144) & creavit (inquiens) hominem; non veroò ſcri GENESEOS. 17 nem meam, ecce erit invidia (139.) in opere creationis. Eod. verſ. 26. Faciamus hominem] Etiamſi (angeli) non opem tulerint ei (Deo) in illius creatione & locus detur Epicuræis (*) inſultandi; (140.) non omittit (tamen) Scriptura, quò miuus doceat morem hominum modumque humilitatis (141.) ut (nimirum) is, qui major eſt, conſultet & facultatem impetret (142.) à minore, quòd ſi ſcripſiſſet (Moſes:) fa- ciam hominem, non docuiſſet nos, quòd (Deus) locutus ſit cum domo judicii ſui; (143.) ſed oum ſeipſo; reſponſionem verò Epicuræis (**) (opponendam) ſcripfſit pfit: & creaverunt. (145.) Eod. verſ. 26. I; imagine (146.) noſtm] i. e. Jjuxtà typum Eod. verſ. 26. Secundilm ſimilitudinem noſtmm] Ut intelligat ac (147.) noſtrum. prudens ſit. (148.) Eod, verſ. 26. Et dominentur piſtibus maris] Ineſt huic verbo (139.) Vel: Zelotypia, æmulatio, Hebr. 83 confer. Gur Arjeh fol. 6. col. 2. princ. ubi ſcri- bitur, quod homo quali medium ſit ac fun- damentum, quò ſuperiores creaturæ cum inferio- ribus copulentur, confer. & lib. prec. Jud. part. 2: p. 106. a. princ. ubi notatur, quod creatio hominis facta ſit ex rebus ſuperioribus, & in- ferioribus, nam corpus ejus nn in ex in- ferioribus 5 animam vero ð ex ſuperiori- bus eſſe, confer. & cap. ſeq. 2. v 7. ibique not. Raſchi ne 4 5. vid. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 3. p⸗ m. 64. ubi ſeribit, ex ſententia Menasſis, quod Omnes eruditi inter Judæos fateantur, omnia propter hominem facta eſſe, idque probent ex Genelſ. c. 8. v. 2 I. & 2 2. Eſai. 4 5, I 8. Jerem. 3 3,2 5. (*) Hebr. pePe, ſic in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur; aſt in Bibliis Buxtorf. habe- tur 'ay, id eſt: Hæreticis, tes eodem redit, nam voces iſtæ ſlæpè à Rabbinis inter ſe permutantur, vid. Buxt. Lex. Chald. fol. 1 95: vid, mox Sign.X (140) Inſurgendi, opponendi, cavillandi, verba captandi Græci vocant: Ag6fis r0osρν vid. A. Gell. Noct. Attic. l, 2. c. 9, ita hic Hebr, inter- pretor, confer. Buxt. Lex. Talmn, fol. 22 1 3. (141.) Confer. quæ ſuprà num. 129. h. verſ. no= tata ſunt, vid. & Genel, g. 11. V. 7. ibique not. n. 18. (142.) Vel: licentiam petat, vide, quæ num, 137. k. verſ. 26. notata ſunt, confer, & not. in rne N h. loc. (143.) Hebr. ta concilium, Synedrium, de quo vide plura apud Dilherr. in atrio lingu. Sanct. pag. m. 150. & Buxt. Lex. Talm. fol. 514. con- ) fer. infta Genel. 19. v. 24. m. 54. & Exod. c. 12. v. 2 9: ibique not. n. 16. it. D. Maji Theol. Jud. Loc. 2. pag. m. 37. & 38. *) Hebr. PeNX,, ſic etiam hic in editione, Hebræa, qua uſus ſam, habetur; aſt in Bibliis Buxtorf, c. 9. hie quoque legitur: nn) i. e. hæretici, vide paulò antè Sign.* (144.) Id eſt: ſtatim ſubjecit reſponſionem con- trà Epicuræos, quæ verſu ſequenti 27. h. cap. habetur, confer. Petr. Galatin, de Arcan. Cathol. Ver. lib. 2. (145.) Sed ad aſſerendam in Divinitate pluralita- tem perſonarum nempe Trinitatem contrà Ju- dæos hunc locum vindicant Chriſtiani inter quos vide Joh. Hoornbeek de Convinc. Jud. lib. 5. c. 2, pag. 379. & ſeq it. Moſis Amyraldi Pro- batio Trinitat. apud D. Wagenlſeil. Refut. Carm. Lipm. p. 140, & ſeqq. confer & D. Maji Theol. JIud Loc. 2., p. 3 3. & ſedj. ac grolixè Petr. Gala- tin. dict. lib, 2. c., 9. && Raym, Martini Pugio Fid. Part. 3. Diſt. I. cap. 3. n 2. (146.) Vel ad imaginem noſtram, uti autor Vulga- tæ Latinæ transtulit, intelligunt autem hic Rab- bini formam te n, j, e. quam præpa- raverunt (angeli) ei homini, ſic in notis rov H- h, ioc. exponitur, ubi vide plura. (147.) Seu: formam, Hebr. bo à Græco zτsειOVi- de Buxt. Lex. Talm fol. 564. confer. & verſ. ſeq. 27. n. 151. 2ðð (IAS.) Imago enim Dei ac ſimilitudo præcipuè ag animam hominis refertur, uti habetur in Mich- tol Jophi h. loc. vide & not. 'na w h. loc, .8 GENESEOS. CAp. I. G)) ſignificatio „ i. e. dominationis & 1 —) i. e. deſcenſionis, (149.) ſi di.- Znus (150.) eſt, i. e dominatur beſtiis & animalibus; ſi verò indignus eſt, fit —i. e, ſubditus (ſive ſubjectus) coràm illis (animalibus) ac beſtia ei dominatur, Verſ. 27. Et creavit Deus hominem ad imaginem ſuam] i. e. Juxtà formam, (151.) quæ ei (152.) facta erat, nam omnia creata ſunt verbôò (Dei;) aſt ille (hom o) creatus eſt manibus (Dei,) nam dicitur: & poſuiſti ſuper me manum tuam, (153.) factus eſt (homo) per ſigillum, (154.) ſicuti moneta, quæ fit per ſignaturam, (155.) quam vocant: conio, (1 56.) ſic quoque illa (Scriptura) dicit; vertet ſe ut lutum ſigil li. (157.) Eod. verſ. 27. Ad imaginem Dei creavit illum] Explicat tibi (hic Scriptu- ra,) quòd illa imago, quæ ei (15 8.) præparata erat, fuerit imago ſimilitudinis (159.) æreatoris ejus. Eod. verſ. 27. Maſeulum & fæminam creavit eos] Et infrà illa (Scri- ptura) dicit: & accepit unam de coſtis ejus &c. (I 60.) eſt autem expoſitio myſtica, (161.) quòd ereaverit (Deus) illum (hominem primum) duas facies (162.) haben- = tem (149.) Confer. Gur Arjeh h. l. fol. 6. col. 1. med. Stempfel / ſic dictionem wn quæ hic apud & not. in a n h. 1. autorem noſtrum habetur, potius explicare vo= (15%.) Vel: ſi probus, ac juſtus eſt, Hebr. , lui, quàm juxtà D. Scherzerum, qui exponit: vide cap. ſeq- 2. v. 1 8. ibique not. n. 7 8. anneau i. e. annulus confer. Buxt. Lex Talm. fol. (151.) Ideam, typum, vide, quæ verſ. antec. 2 6.) 1473. ubi ſcribit, R. Salomonem in Bava Ka n. 147. notata ſunt, confer. & D. Wagenſei ma fol. 99. 2. dictionem Nmab. Gallic& vertiſſe Tel. ign. p. 8. in Nizzach., it. Cetubot, fol. 8. i. e. Coin de la monnoye, conſer. & infrà eol. 1. Geneſ. 37. V. 2. & 3. ibique not. Raſchi, n. I1. (152.) Nempe: homini formando, ſic enim in Gur vid. & liber Prec. Jud. Part. 2. p. 255. b. fin. Arjeh fol. 6. col. 2, med. verba iſta: Wy in not. & Hiob. c. 38. v. 14. num. 16. i. e. quæ facta eſt ei, exponuntur: ννhäIn (157.) Vid. Hiob. c. 3 g. v. 14. quem locum alii i. e. quæ facta fuit homini ſeil. formando, con- aliter vertunt & explicant, confer. Raſchi not. fer. num. 15 8. h. verſ. 27. & not. in rey ibid. & Gut Arjch. dict. fol. 6. col. 2. cirea fin. DN7I h. I. it. Sanhedrin, fol. 3 9. col. 2. & fol. 39. (158. Videlicet: homini creando, confer. ſupraà col. 1. ac Nidda, fol 22. col. 1I. & ſeq. n. 15 2. h. verſ. 27. it. Eruvin, fol. 1 8. col. I. 1153.) IUti Pſalm. 139. v. 5. habetur, confer. &(159.) Hebr. Hπι quæ vox à Græco deducta hic Gur Arjeh. loc. alleg. ſignificat: effigiem, imaginem, confer. Buxtorf. (154. Sive: annulum ſignatorium, Hebr. r Lex. Lalm, fol. 53 1. fin. & Gur Arjeh fol. 6. col. prout hic habetur, in notis ad librum Prec. 2. med. it lib. Prec. Jud. part. I. p. 4. b. princ. & Jal- Jud. part. 2. p. 25 5. b. fin. Drim exponitur fer kut part. I. fol. A: col. 4 circà fin. & fol. 5. col. 2.fin. rum, quod monetæ formam imprimit, vid. (160.) Vide cap. ſeq. 2. V. 21. ibique Raſchi not. num. ſeq. 56. (161.) Sive allegorica, Hebr. ππ, vid. quæ ſu- (155.) Vel per impreſſionem formæ numiſmatis, prà v, 4. n. 49. & V. 2 1. h. cap. n. 116. de hac German. Stempfel vid. num.ſeq. 1 56. heverſ. 27. voce dicta ſunt. (1¹ 56.) Sic Itali vocant: il ferro, nel qual è in- (162.) Seu perſonas, Hebr. Nbà Græco 8οoα⅓* tagliata la figura, che ſ' hà da inprime. wo6S vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 198336. it. cap re nella moneta, i, e, ferrum illud, cui inſcul- ſeq z. v. 2 1. n. 88. & Exod. c. 2 52 v. 18. ibiqae pta eſt figura, quæ monetæ imprimenda eſt, Gal- not. it. not. ad lib. Prec. Jud. part. 2. p- 10 5. he lis dicitur; coin Vel coing de monnoye, Germ.] m. ed’ (A. l. temeb ure hi onit t euplicat litera) 4 rælere tumdec lin fus quo wram ( (1697 nemnat hominig Geriptur nis, adin (163) ve uti hie! (164) Vel Geofum erutroq fuei qe videGur. nempræ ludl4e 261, Tll MIi T (iiſ) N Ubl vihe bat, kol 27 zc ( ſol tee (166 Nam tali, ſer meri p miſla ſt fer. not ſol. 65. Sanhect icr) kr Germ. G hie ſonit (149.) Idi. enns elh ſi 1dominatur, lam, 1) omo)ereatus Iſ3) hdes 1ſ)quan lutum lgll. (ie deniptu. bcinis (109) raille (deri⸗ ſtio nylic 162.) hnben. tem — gur hic apud ilss explicarevo⸗ n, qui eyponit: 1. ex Talm. ,ol, nemm in Bava Ka (Gallic veſtiſe ,cOnler. infti t. Ralchi, n. II. 1. P. 12 ) b fin lum. 16, glem ocum ali nter, Ralchinot, (Ol.2, crea fin. 0, conler. upri fol. 13. col. l. Greæco Gedudla conker. Duxtof. 1 Arjehtol. becol. beglinc ſal⸗ ſol..c0l. n. gue Raſchi not⸗ 9, rid. uer ll⸗ 16. ge hac Crec nter: l. 19 36. i cap. 1),N I eibide ant n,, 10,b CAb. I. GENESEOS. J 1 tem ab initio (163.) ſed poſteà illum ſeparaverit; (164.) ſenſus autem literalis Scri- pturæ hic te docet, quòd ambo (Adam & Eva) creati fuerint ſexto die; aſt non ex- onit tibi, quomodo eorum creatio (facta ſit,) id, quod alio in loco (Scriptura) tibi explicat. (165.) Verſ. 28. Et ſubjicite eam Deficit (hic in verbo 22 (166.) litera) Vau, ut diſcas quòd mas ſubjugare debeat fœminam, ne ſit vagatrix, (167.) prætereà docet te (hic textus,) quòd viro, qui ſubjugare ſolet, (*) præceptum ſit da- tum de creſcendo & multiplicando, non verò fœminæ. Verſ. 29. & v. 30. Vobi⸗ erit in eſiam & cunctis beſtiis terræ] (Deus) æquavit illis chominibus) animalia & be- ſtias quoad eſcam nec poteſtatem conceſſit Adamo ejusque uxori, ut occiderent crea- turam (168) ac carnem comederent; ſed ut omnem herbam virentem omnes ſimùl (169) ederent; poſteaquam autem filii Noæ venerunt, permiſit eis (Deus) car- nem, nam dicitur: omne reptile, quod vivum eſt &c. ut herbam virentem, quam- homini primo permiſi, omnia vobis dedi. (170.) Verſ. 31. Dies ſextus] Addidit (Scriptura hic in dictione) (literam:) , cùm perfectum eſſet opus creatio- nis, ad indicandum, quòd (Deus) pactum inierit cum illis (171.) ea condiiiane: ut 2 Iſraeli- (163.) Vel: à prima creatione, Hebr. LNENA, alleg. D. Scherzer. in Trifol. Orient. in not. h. loc. uti hie habetur. vid. num. ſeq. 164. Lit. 9. confer. & Buxtorf. Lex Talm. fol. 1900. (164.) Vel diviſerit, nempe: marem à ſœmina, ju- (*) Videlicet: ntua i. e. in bello, ſic in notis dæorum quippe magiſiri ſtatuunt, Adami corpus 'n h. loc. exponitur, nam viri, in bello ex utroque ſexu fuiſſe coalitum, ita ut &sdpsvνν, ſolent ſubjugare urbes & hoſies ſuos. fuerit quò trahitur à Rabbinis Pſalmus 139.Vv. 5. (16 8.) In Gur Arjeh. fol. 7. col. I. med iſtius reihæc vide GurArjehfol. 6. col. 3. princ. ſed hane opinio- adduciturratio, quod in principio creationis ho- nem præ aliis refutat oh. Hoornbeek de Convinc. mines facile omnia animantia abſumpfſiſſent, ſi Jud l. 4. c. I. pag. m. 33 5. & ſeq. confer. & D. cher-eis illa occidendi poteſtas fuiſſet conceſſa, yv Zer. Trifol. Orient. in not. h. loe. Lit, O. it.’ D.. a Na een. en N i. e. quia huc us- Maji Theol. Jud. Loc. 5. p. 9 1I. que non benedicta fuerunt animantia, donec ve- (165.) Nempe: cap. ſeq 2. V. 8. & v. 21. & 22. niret Noahus, vid. infrà Geneſ. c. 9. v. 3. n. 4. & ubi vide not. n. 50. & n. 55. conſer. hic Schab- not. in 1πο gh. l. confer. Sanhedrin, fol. 59. bat, fol. 111. col. I. ac jevammot. fol. 65. col. col. 2. 2. ac Gittin, fol. 43. col. 2. it. Kidduſchin, (169.) Una, pariter, Hebr. t, nimirum tam homi- fol. 35. col. 1. nes, quàm cœtera animantia. (166.) Nam pro? wan legendum rwaa numeroplu- (1 70.) Videlicet: etiam animalia, vide in fr. Geneſ- rali, ſicuti & verba antecedentia ejusdem nu- c. 9. V. 3. ibique not. cœterum de præceptis Noa- meri pluralis habentur, ratio, cur litera Vau o- cho datis vid. Joh. Hoornbeek de convinc. Jud. lib. miſſa ſit, ab autore noſtro hic adducitur, con- 7.C. I. Ppag. mm.447. & lib. 8. c. 4. p. 5 5 2. 1it. D. Scher- fer. not. in Snam e h. loc it. Jevammot, zer. Trifol. in not. h. llit. z. ubi plures autores ad- fol. 65. col. 2. ac Kidduſchin, fol. 3 5. c0l. 1. it. ducuntur, confer. & liber Prec. Jud. p. I. p. 9 8. b. Sanhedrin 5 fol. 59. b. med. & parte2 p. 8 5.b. fin. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 167.) Excurſatrix, hinc inde currens, vagabunda,, m. 75 I. & pP. 12 19. 6 Gur Arſeh. fol. 6.0l. 4. 7)) 2 . 4 Germ. Eine Auslaͤufferin/ id enim dictio a med. ac not. in a m h.loc. hic ſigniticat, R. Joſua in Rabbos, Seder d (171.) Nempe: operibus creationis, ut ſi Iſraë⸗ fol. 297. c. d, vocat ejusmodi vagatricemx' lita 20 QGENESEOS. Iſraelitæ in ſe reciperent quinque (172.) libros (173.) legis (Divinæ;) alia expoſitio (verborum iſtorum:) ν ) i, e. dies ſextus, (nempe:) omnia ſuſpenſa erant ac ſtabant uſque ad diem ſextum (ꝰ) is eſt ſextus dies (menſis) Sivan, (174.) qui promulgationi legis deſtinatus fuit. (175.) . Erl. 2. Et complevit Deus die ſeptimo] Rabhi Simeon dicit: homo mortalis, (I.) qui non novit tempora ejus (diei ſeptimi) illiuſque momenta (*), opus habet, ut (aliquid) ex profano addat Sancto; aſt ("*) Sanctus ille Benedictus, qui ſcit tempora ejus (Sabbathi) illiusque momenta, (diem) illum exactiſſimè (2.) ingreditur, ac videtur, quaſi ipſe (Deus) eodem illo die (3.) perfeciſſet (opus creatio- nis;) alia explicatio: ſicuti mundus indiguit quiete, (ita) dum venit quies, perfe- CAP. II. ctum & abſolutum fuit opus, (4.) Verfſ. 3. Et benedixit] i. e. Et ſanctificavit -7 (Deus.) litæ non reciperent legem, ipſa (c eationis ope- ra) WMa , d i. e. reverterentur ad ina- ne & vacuum, ita in Gur Arjeh fol. 94. col. I. med. . (172.) Nam litera π apud Hebræos numerum qvinarium denotat, confer, not. in a n, h. loc. (173.) Hebr. NWν H i. e. qvinqve qvin- tas vel qvintanas legis, ſic judæi vocant qvin- qve partes ſeu libros legis Moſaicæ, confer. Buxt Lex. Talm. fol. 79 1. & Exod. c. 3 0. verlſ. 15. — n. 36. C) Gonfer. hic tract. Talm. Avoda Sara, fol. 3. a. & fol. 5- a. & Schabbat fol. 9. a. (174.) Hebr. Pis menſis Majo noſtro maxima ex parte reſpondet in notis Raſchianis editionis n poſt vocem ipn hæc uncinulis * 11 incluſa atqve addita ſunt: -pda ν e ded 2ðð rte Wνπυ en r en nn ien bn ν i. e. alius codex (hic habet:) qvod ſexto die (menſis) Sivan, qvo Iſraelitæ accepe- runt legem, firmatum fuerit totum opus crea- tionis primæ & perinde reputetur, ac ſi tunc mundus fuiſſet creatus, & hoc eſt, (qvod hic in textu ſacro dicitur:) dies ſextus, qvoniam iſte dies fuit ſextus (menſis) Sivan, eadem, qvæ hic, (17 5§.) Menſe enim tertio ab exitu Iaelitarum lex fuit data, Exod. c. 19. verſ. I. (1.) In Hebræo: – Wn i. e. caro & ſangeis, ſie Rabbini vocare ſolent hominem mortalem, car- ne & ſangvine veſtitum. . (*) Hebr. Pya' Rny, MsStum Erff. 1. & 2. ha- bent: yNN 1y i, e. tempora & momen- ta, ſic etiam paulo poſt in fisdem Mstis legitur. (**) Hebr. 7a, ſic in MSto Erffurt. 2., hic ſup- pletur. (2.) Hebr. yOA. Oi. e, tanqvam filum capilli, i. e. accuratiſſimè, præciſè, ſic & Germani Haar⸗ klein eadem ſignificatione uſurpare ſolent. on- fer. tract. Talm. Schabbat, fol. 11g. a. it. Roſch haſchana, fol. 11I. a. & Cholin. fol. 60. a. (3.) Confer. hic Gur Arjeh fol. 7. col. 1. med. & .not. in a r h. loc. (4.) Vid. tract. Talm. Megilla, fol. 9. a. confer. & liber Prec. Jud. part. 2. p. 69. b. princ. it. Tracta- tus Gallicus, qvi inſcribitur: Defence des Semi- mens ſur l' Hiſtoire Critiqv. Lettr. 17. pag. m. 43 3. ubi hodiernum exemplar Maſorethicum, in qvo legitur: die ſeptimo, præfertur codici Sa- maritano & LXX. interpretum ve ſioni, qvæ ha- bent: in ſexta die, vid. & Gur Arjeh fol. 7. col. I. fin. ac D. Wagenieil. Tel. 19. n. p. 9. & 9. in habentur etiam in nova editione Berolinenſi. Nizzach. it. not. in a a h. loc. CAl. I. Deus)ben lelcendeb⸗ Gebat) pan jet; () Deui ij fu. qveketlen dichelunt ſ eajguanea omnia cteat e) = — Domi fi)forma 6 Hebr. Wy yhæ parten Fubiplun⸗ 1. 16. 6)Kivegupſe⸗ 11 uberun, celanu dupl. tut: Sron GII Mo b, nempe: ſid, Exocd d cofer not, lfol. e col. lloe tamen inGur Aten 1nW Py ha dichumn 60 Umphalin h Fobis iſlis n)it kaere rd e W Arje er alna ib⸗ thi epde⸗ .D mumid lc not. nN 1 (io) Delſe lib⸗ blioth Npdin 11.) Conler . CN 1enpoliti⸗ henla erant 74) di 9 mottälis, 4 ) opus Benedicue, illime (1) ls creatio⸗ ies petke andtihcavit (Deus)) — jelitarom lex 9& ſangerisſie nottalein, eal⸗ E 1. & 1. hi- ra & momen⸗ MAStislegitur⸗ lt, 2. hic ſap⸗ flum capilli, ermani Hat⸗ elolent. (0n- .a 1. Nofeh l. 60. ², ſol. 1, mes. 9.u conker. enceges dehll⸗ ſorethicummyln tur colici de⸗ ſoni, qreln. jeh ſol. .l⸗ “ 9. & geln loe. (S.) Hoc tamen ſub examen ac cenſuram vocatur (11.) Confer. c. antee. 1. V. 24. ibiqyve not n. 122. 1 CAbP. II. GHENESEOS. 21 (Deus,) benedixit ei (Sabbatho) in Manna, etenim omnibus (aliis) diebus ſeptimanæ delcendebat illis (Iſraêlitis) Homer (5.) per ſingula capita; die autem ſexto (deſcen- debat) panis duplus (é.) eumque ſanctificavit in Manna, ne iſtud penitůs deſcende- ret; (7.) textus autem iſte ſcriptus eſt de futuro. (8.) Eod. verſ. 3. Quod ereavit Deus, ut fateret] Opus, quod fieri debebat in Sabbatho, ( 9.) duplicavit (Deus) illud- que fecit ſexto (die,) ſicuti exponitur in Bereſchit Rabba. (10) Verf. 4. Mæ] Quæ dictæ ſunt ſuprà (ſcil. generationes cœli & terræ.) Eod. verſ.- 4. Generationes cali & terræ, quando creatæ ſunt, in die, quöô ſecit Dominus] Docet te (hic Scriptura,) quòd omnia creata fuerint primo die; (I1.) alia explicatio (verborum & a, nem- pe:!) — &Aà (*) i. e. per (literam) / creavit illa, (12.) nam dicitur: per — Dominus formavit (13.) ſecula, ( 14.) per duas illas literas (15.) nominis (Di- Vini) formavit duo ſecula, ac docet te hic (Scriptura,) quòd mundus iſte creatus ſit 62 Hebr. y, eſt menſuræ ſpecies, qvæ decimam vide & not. in mar mo h. loc. it. Joma, fol. Ephæ partem continet, vid. Buxt. Lex. Hebr. voc. 54. b. ac Menachot. fol. 29. b. it. Chagiga, fol. a ubi plura de menſuris, confer. Exod. c. 16.) 12. a. v. 16. WRDMBD (*) Baſil. editio habet: a, res eadem eſt. (6.) Sive duplex Hebr. 7 Srh uti Exod. c. 16. v. (12.) Reſpicitur hic ad nomen quod Judæi 22, habetur, LXX. verterunt: 74 erræ ir Xa, ne- communiter exprimunt per 6. confer. num. 15. ceſſaria dupla, Vulgata: cibos duplices, alibi dici h. verſ.- 4. & Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 2. c. tur: S' 7 i, panis bidwi, vid. Exod. c. 16. 8. n. 1. & Galatin, de Arcan. Cath. Verit. 1. 6. 6. V. 29. . . “ðè . . . . c. I 1. . G.) In MSto urff. 1. & 2. hic additur: dAa i. e. in il- 13.) Ita hic ex mente Rabbinorum vertere volui la, nempe: die ſeptimo ſive, Sabbatho, de qvo locum, qui Eſai. c. 2 6. v. 4. habetur; affingitur vid. Exod. dict. c. 16. v. 2 6. ibiqve Raſchi not. : . c. 16. V. 2 G. autem alia punctatio voci e, quæ Eſai. dict. confer. & not. in or νh. loc. ac Jalkut Part. loc. habetur, ut ſignificet formationem à rad. 1. fol. 5. col. 3. med. X) i. e. formavit, quò expoſitio, Rabbinorum menti conveniens, eliciatur 3 ſed verior iſtius loci ſecundum hodiernam punctationem Maſorethi- cam interpretatio eſt iſta: in ah ehova (Domi- in Gur Arjeh fol. 7. col. 2. med. confer. & not. in a Oh. loc. aliud ex emplum zara r wa dictum, vide infra v. 14. h. cap, n. 73 no) rupes ſeculorum eſt, confer. not. in rmus (9.) Emphalin hic quærunt Judæorum magiſtri in pwaan h. loc. ut & jalkut Part. 2. fol. 46. col. 2. verbis iſtis ν7nνv(D .N&α⅜Wdd. e. quod creavit (De- med. us,:) ut facerer, uti hic ſeriptum eſt, non vero (14.) Hebr. Sniny, uti Eſai: dict. c. 26. v. 4. ha- ONNππι1. e. qvod creavit & fecit, vide plu- bertut, nimirum, uti Rabbini exponunt, Syjy ra in Gur Arjeh dict. fol. 7. col. 2. med. ubi in- n i. e. ſeculum iſtud præſens & N ter alia ſcribitur ex mente Rabbinorum, quod ſeculum futurum, confer. infra verſ. 7. h. cap. DTXMπ i. e. dæmones creati ſint veſpere Sabba- n. 35. N thi hhnræ, âi. e. inter crepuſculum veſperti- (1 5.) Nempe: per , de quibus paulo antè dictum numvid. Id. Gur Arjeh fol. 7r. col. 2. med. & eſt; ſtatuunt autem Rabbini per literam mun- not. in a r„h. loc. . dum præſentem eſſe creatum; per literam vero (10.) De hoe libro vid. οnνâSυ Buxtorf. Bi- mundum futurum, quæ litera, quia intero- blioth. Rabbin. ut & in Abbreviat. , mnes minima en, indicat, (prout illi putant, ) impro- 22 — — r. GENESEOS. CAb. II. per (**²), ad indicandum, quòd ille deſcendat (16.) deorſùm, ut videat corruptio- nem, veluti (litera) iſta Heh, quæ clauſa (*) undique; (17.) ſed aperta eſt infrà, ut eoò deſcendat. (18.) Verſ. 5. Nendum fuit in term] Omnis (dictio) =– , quæ eſt in S. Scriptura, notat: (ſive anteà,) nec illa (dictio DHV) tranſit in v ur (à =— 5 Natque hoc arguit iſtud, prætereà alia (iſtius rei eſt pro- batio ex illo loco:) quia Hi id eſt: ☚ι2 nondum timebitis, (2 O.)) ita & cuti dicit e i. e. nondum, nec illa ſignificat ) i. e. prius erbum, (19.) ut dicatur: ., ſi- hæc im probos in ſeculo ſeu mundo futuro, omnium minimos fore, confer. not. ad librum Prec. ud. Part. 2. p. 8 1I. b. med. & p. 85. a. princ. it. D. Maii Theol. Jud. Loe. 3, p. 62. n. 6. & Lud. Ca- elli Commenta. h loc. fol. m. 308. & ſeqq-. u- bi multæ expoſitiones myſticæ ſive allegoricæ exZ ohar adducuntur, innova editione Berolinenſi, ut & in notis Rafchianis editionis -o n hæc uncinulis incluſa atque addita ſunt, nempe: tavNDy en ne e en r Be, n nn enn dn pTN e ene nn ween n i. e. alius codex (hic habet:) indicat (hic Scriptu- ra,) quod, ſicuii (litera) Heh eſt aperta infra; ita & ſeculum (iſtud) apertum eſt iis, qvi per ponitentiam revertuntur; ſeculum autem futu- rum creatum ſit per Jod, ad indicandum, quod juſti, qui in iſto tempore exiſtunt, ſint parvi, tan- quam (litera) Jod, quæ minima eſt inter literas, confer. hic Raym. Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 2. c. g. n. I. ubi locus, ex Bereſchit rabba ad- ductus, habetur. **) Hebr. &:, ſic in exemplari, quo uſus ſum, 1¹ . 3 in Baſileenſi habetur: a, in Berolinenſi: N (16.) Vel: deſcenſus ejus ſit deorſum, poſſes & vertere in plurali i. e. deſcendant, nempe: res iſtæ mundanæ ac ſpectabiles, cœlum ac ter- ra, vel forte rectius deſcenſus iſte de impiis eſt intelligendus qui neglecto veri Dei cultu mun- dum iſtum diligunt, hi deorſum deſcendent ac vi- debunt r corruptionem ſeu foveam, i. e. S gehennam, ſicuti nonnulli ex recentiori- bus Jud æis id exponunt, confer. Gur Arjeh fol. (*) Hebr. mmipbv Erfl. MStum 2. habet: a 2. 7. col. 2. citca fin. & not. in νππ ubi ſeri- bitur, aliam rationem adduci in tractatu Talmu- dico: Menachot, fol. 2 9. b. vide num. præced, 15. In MSto Erff. 2. locus iſte aliter & quidem ita legitur: Hypn Nen re i. e. in- dicat, quòd deſcenſuræ ſint tabulæ (Decalogi) ad docendum leges. e. quæ ſcripta eſt. (17.) Ab omnibus ejus lateribus, ita juxtà He- bræum. (18.) Nempe: ad corruptionem ſive interitum, de quo ſuprà; eſt autem literæ oſtiolum ſeu ſpati- um ſupra in latere, ut indicetur, ſi improbi in hoe mundo dawma i. e. revertentur per poœni- tentiam, quòd manus Dei aperta ſit Sr'& va ut illos recipiat ipſiqve aſcendant ſutſum &c. uti in Gur Arjeh dict. fol. 7. col. 2. fin. habetur; a- liam explicationem a a adducit Baal Hat- turim, nempe hiſce literis ſignificari Sa&n, quòd propter A brahami juſtitiam ac merita crea- ta ſint cœlum acterra, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 116. a. med. cœterum quo- ad phraſin S αvid. not. ad Obad. c. 1. v. 14. num. 16. In MSto Erff. 2. poſt =ν απ☚ad- ditur: Ma Nna a ien i. e. & univerſus mundus creatus eſt per (literam) Jod. (19.) Vel: verbum ex illa dictione non poteſt for- mari, verbi naturam vel formam non induit aut recipit, ita: 7O & hic interpretor, confer. Gur Arjehfol. 7. col. 2. fin. it. Raſchi not. ad 1. Samuel. c. 3. V. 7. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1780. it. not. in a ν.'h. loc. (20.) Uti Exod. c. 9. v. 30. habetur, vide Raſchiĩ not. ibid. n. 3 2. & ad Exod. c. 10. v. 7. confer. & not. ad I. Samuel. c. 3. Vverl. 7. num. 7 . 40. — lac l tetra, damus (oed mirun QAun⸗ milerar (ala c nithon las tog Eod. quiaip ya, Deu cet — (21.) H h, infen pori ſi teritiat (²) Hebe. exculs; (22.) V. mentzro ſacro hie ſ23.) Key⸗ (24.) D. j. e, teytl ſed veiiu bari poſl dam, inte explicaiio ife) vele Mabeur,ul k. non ge Rc.) lerræ lig 1toris n Non prodier: Heckantes : Talmu⸗ Pteces, lidem ita Il. e, in⸗ alg ecalogi) 5. . „ . jugtd He- ritum, de ſen ſpati⸗ obiinhoe er poeni⸗ NN m oc. uti betur; a Baal Hat- ind, erita ckea⸗ tdlibrum etumquo⸗ d. (./ 1. V. e a⸗ uniferlus . oteltol⸗ induit aut or, conten, i Not,0 1. Talm tl. ice Nulchi , Cnlet. /9 R 1. CAp. II. GENESEOS. 23 hæc (dictio DH hoc loco) exponenda eſt: i. e. nondum fuit (2 1.) in terra, quando abſoluta (ſeu perfecta) fuit creatio (?*) mundi die ſexto, prius quàm A- damus creatus fuit, & omnis herba agri nondum (22.) germinaverat, (23.) terti6 (locò (24.) id probari poteſt exinde,) quia ſcriptum eſt: producat terra, (25.) (ni- miruùm herbæ) ad oſtium ſoli (26.) ſteterunt uſque ad diem fextum. (*) Eod. verſ. F. MQuia non demiſerat pluviam] Quænam verò ratio eſt (verborum iſtorum:) non de- miſerat pluviam? (nempe:) quia homo non erat, qui coleret terram (27.) nec erat (alia creatura,) quæ bonitatem (ſive utilitatem) pluviæ intelligeret; aſt, quando ve- nit homo & cognovit, (2 8.) quòd illæ (pluviæ) neceſſariæ eſſent mundo, propter il- las rogavit (**) (Deum,) eæque deſcenderunt & germinârunt arbores atque herbæ. Eod. verſ. 5. Dominus Deus] Jehovah ipſe, ejus nomen eſt, ☚& i. e. Deus, quia ipſe dominatur & judicat (2 9.) omnia, atque hæc eſt expoſitio (verborum: Jeho- va, Deus,) in omni loco (S. Scripturæ,) juxtà ſenſum literalem, (nempe, quò d ſignifi- cet:) Jehova, qui eſt Deus. (30.) Verſ. 6. Et vapor aſcendit] Circà negotium cre- atio-⸗ (21.) Hebr. ſic autor noſter exponit verbum , quod in textu ſacro habetur, nam non eſt infreqvens in S. Scriptura, ut verbum futuri tem- poris ſignificationem induat verbi tempori præ- teriti ac vice verſa, confer. hie Cholin. fol. 60. b. (*) Hebr. Pa, ſic in exemplaribus hactenus excuſis; MSt. Erff. 2. habet nyn i. e. opus. (22.) Vel:- hactenus non, Hebr. & y ſie Com- mentator noſter diëionem . quæ in textu ſacro hic repetitur, exponit. [2 3.) Sic paulò poſt in eodem hoc verſu 5. habetur. (24.) D. Scherzerus in Trifol. Orient. iſtud: ν⁵ν i. e. tertio, hic exponit & intelligit de die tertio⸗ ſed verlus iſtud de tertio argumentò quo pro- bari poſſit, dictionem Dpu ſic eſſe exponen- dam, intelligi & accibi debere puto, idque juxtà explicationem in notis nan De h. loc. (25.) Vel: edueat terra, prout cap. antec. I. v. 24. hahbetur, ubi vide not. n. 122. & n. 12 3. confer. & num. ſequ. 2 6. poſt P && &Hi. e. producat terra, in Berolinenſi editione additur: & N . e. non egrellæ erant (ſcil. herbæ; ſed ad oſtium RKc. (16.) Hebr. yn, quæ dictio ſolum ſive fundum zerræ ſignifeat, ſenſus, juxtà mentem Commen tatoris nofiti, eſt qued herbæ antè diem ſextum non pfodierint ex terre in lucem; ſed quaſi ex- ſpectantes ad oſtium ſoli ſteterint, confſer, not. — ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 39. a. med. & num- præc. 2 5. *) Toſt vocem â i. e. ſextum, in Berolinenſi additum eſt:. ) i. e. & cur? qvamobrem ? (27.) Sicuti paulò poſt in eodem hoc verſu 5e ſequi⸗ tur, confer, num. ſeqv. 2 8. (28.) Quoniam ille ratione & intellectu præ coete- ris animantibus præditus fuit, hinc tradunt Rabbini, quod omnia, quæ creata ſunt, pr 9Na i. e. dependeant ab homine, uti in Gur Ar- jeh fol. 6. col. 1. med. habetur, ac mundum ho- minis cauſa factum eſſe gentilium Philoſophi docuerunt, vide H. Grot. de Verit. Relig. Chriſt, lib. I. num. 7. p. 10. confer. & infrà Geneſ. c. 6. v. 7. n. 42. (*) Conter. hic not. in a r, ubi tractat. Tal- mud. Chullin. fol. 29: allegatur, (29.) Eſt enim nomen nomen judicii, vid. quæ ad cap. præc. 1. V. I. n. 3 9. notata ſunt, in notis a HS—ν*dh. loc., nomen iſtud να ponitur, quòd illud ſignificet ma VN PNi. e, fortem & robuſtum viribus, ſicuti dictio illa accipitur Ezech. c. 17. v. 13. ubi: N e i. g. & fortes erræ, confer. & Gur Areh fol. 7. col. 3, princ. ac num, ſequ. 30. (30.) Id eſt: dominator ac Judex, confer. num. 7. Præced. 29. vide hic quoque Gur Arſjeh fol col. 3. med. 24 GENESEOS. CaAP. II. ationis Adami (Deus) elevaverat (3 1.) abyſſum & irrigaverat nubes (*) ad maceran- X dum (32.) pulverem, unde creatus fuit Adamus, non ſecùs ac piſtor ille, (33.) qui dat aquam ae poſteà depſit maſſam (farinaceam;) ſic etiam hoc loco (ſcriptum reperi- tür:) & irrigavit ac poſteà (dicitur:) & formavit. (34.) Verſ. 7. Et formavit] Dux ſunt formationes (in homine, nempe:) formatio ad hoc ſeculum, (3 5.) & formatio ad reſurrectionem mortuorum; (36.) aſt de jumento, quod non ſtat, ut judicetur, (37.) non ſcribitur in illius formatione duplex Jod. (38) Eod. verſ 7. Pulverem (39.) de hbumo] Oollegit (*) (Deus) pulverem illius (Adami) de omni terra ex qua- tuor (40.) ventis (ſive partibus mundi,) ut quocunque in (**) Ioco moriatur homo, illius receptio ſit ad ſopulturam; (A1.) alia explicatio; accepit (Deus) pulverem il. lius (Adami) ex eo loco, (†) de quo dicitur: altare terreum facies mihi, (42.) (ac ſi diceret:) utinam (43.) ſit ei chomini) expiatio ac poſſit ſtare! (44) Eod. verſ. 7. (31.) Eduxerat, Hebr. 77Vhανρ. e. aſcendere fecerat, confer. not. in am new h. I. ac Sukka, fol. 11. b. & Roſch haſchana fol. I I. a, it. Taanit, fol. 9. b. (*) Hebr. =y hæc & qvæ leqvuntur, nsque ad: N i e. lic etiam hocloco, abſunt à MStobrff, 1. (32.) Ad diluendum, vel: uti D. Scherzerus hic vertit: ad reſolvendum, id enim verbum rv ſigniſicat: ſolvere, diſſolvere. . (33.) Confer, hic præ aliis D. Scherzeri Tri⸗ fol. in. not, h. loc. Lit. O, it. Berachot, fol. 61. a. & Eruvin, fol. 1II, a. ac Sanhedrin, fol. 39. a. it. Cholin, fol. 27. b. ac Nidda, fol. 22. b. (34.) Sicuti verſu ſequ. 7. h. cap. habetur (35.) Sive ad hunc mundumi. e. ad præſentem vitam, vide, quæ ſupra ad verſ, 4. h. c. n. 14, no- tata ſunt. (36.) Quoniam verbum *⅜, quod bic habetur, duplici Jod ſcriptum reperitur, ideò Commen tator noſter iſtius rei hanc adfert rationem; aliam adducit Baal Hatturim „ nempe, quia homini duo inſunt ' i, e. fiementa ,nempe: bonur & malum, confer. Gur. Arjeh fol. 7. col. 3. med, & not. in S h. I, ac D, Scherzer. not. Lit. X. it. D. Maji Theol, Jud, Loc. 7. §. 1. p. 105. MStum Erff. 1. pro 'n i. e, ad reſurrectionem mortuorum habet & .7 i. e, ad ſeculum futurum, (37.) Vel: quod non ſiſtitur ad judicium in mor- ruorum reſurreclione, ſic P hic interpretor. terræ, Vulgata habet: de limo ter: æ, *) Abſuntà MSto Erff. I, iſta: collegit &c, usque ad: ex quatuor ventis. (40.) Similis ferè nominis: Adam apud Græcos habetur explicatio nempe, ut literæ initiales vo- Et nam dictionem videlicèt A. notare: νττιααν orientem, νσι. ocgidentem, e Aeνov, Septen= trionem, c. cαας αν meridiem. (**) Hebr. mwn 7aaν ſic in MSto Erff. 2. quod hic ſecutus ſum, . (41.) Nempe, ut ibi recondi ac ſepeliri queat, con- fer. hic Gur Arjch fol. 7. col. 4. princ. ac not. in nor D h. loc. MStum Erff. z. hic habet: nn i. e, ſepultura ejus & receptio ejus, ( Poſt ppni. e, ex loco, MStum Erff. 2. ad- dit: mamn i. e, altaris illius. (42.) Sicuti Exod. cap, 20, verſ, 24, habetur, con- fer. not. ad Eſai, cap. 5, v. 2. n. 20. bræo, quò uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxtorf. ut & in editione a e hahbetur: πια n in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 4 ½. a fin. magis perſpicuè ita legitnr: &ν α.e, utinam ſit &c. ſic etiam in Gur Arjeh fol. 7. col. 3·habetur, confer. & not, ad dict, librum Prec, Jud. part, 2. p. 85. &, fin. & p. 118. a. princ. Mstum Erff.2, habet uyn i. e. in ſuperioribus. (44.) Nempe: in judicio futuro, quando Deus o- (39) Junius ac Tremellius verterunt: de pulvere / mnes homines judicaturus eſt, confer. Gur Arjeh cis Adam ſingulæ componant vel exprimant u- — 6 ſiſimt ribus, cor etant cel io (ie⸗ tia luperi circo)opt inke eriott, ided, ⸗ us. (48 animane quoniam Orienuliſ (ſo)etß Elientii — (45) Conle Draa ſun &K 12. () 0 8 alienit ſupeinibi cem noa e nokhihaud (47.) Vel in Gicko in (43:.) Hebr. ☚α „ν, ſic in exemplari He- ninmr hn Ut Deus d tionenͤt rion Kile metünmt Nnn der Acdam Cren bathi ui i princ Kiere cap. 1 de⸗ (48.) Hekr r cuſis; ſel . mittitur. 60 Hebt. W fuit eucellen (9) Winn Vertit, unde;, Cab. II. CA. I. GENESEOS. 2 5 — . — 8 8 — aceran, &tſußſtavit in nares tjius] Fecit (Deus Adamum) illum ex inferioribus (45.) & ſuperio- auide ribus, corpus ex inferioribus & animam ex ſuperioribus, quoniam die primo creati n reperi. erant cœli ac terra & ſecundo (die Deus) creaverat firmamentum ſuperioribus, (*) ter- ig Dur tio, (die dixerat Deus:) appareat arida inferioribus; quarto (die) creaverat lumina- formatio ria ſuperioribus; quintò (die dixerat:) abundè progignant aquæ inferioribus, (id- udleetu, circò) opus habuit (46.) ſextus (dies,) ut in illo crearet (Deus) tàm ſuperiora, quàm Pulherem inferiora, quòd ſi ille non (ita feciſſet,) æmulatio (47.) fuiſſet in opere creationis. 4er gun. ideò, quòd hæc (ſuperiora) fuiſſent plura, qum iſta (inferiora) in creatione diei uni- ur homo, us. (48.) Eod. verſ. 7. Ia animam viventem] Etiam jumentum ac beſtia dicuntur Henm. anima vivens; ſed anima hominis vivens eſt (*) præ (cœteris animalibus) omnibus, 41) (el. quoniam ei addita ſunt intellectus & ſermo. (49.) Verſ. 8. Ab oriente] In plaga- 4. verl. 7 Orrientali (**) Edenis plantavit (Deus) hortum iſtum, quòd ſi dixeris: ecce jam anteàâ ä(50.) ſcripſit (Moſes:) & creavit (Deus) hominem &c. vidi in Barajetha (5 I1.) R. — Eliezeris, (***) filii R.] oſe Galilæi, quòd triginta ac duobus modis (5 2.) lex (2) (Mo- de, ueque , ſaica) er. cap. antec. I. V. 26. n. 139. h,4. C. I. ſp. 3 2 1. & not. ad librum Prec. Jud. part. ud Gree 67 Coaſer Aea ad Efai. c. 5. v. 2. num. 31. 24 p. 1r. a. fin. confer. & Lactant. libx. . 12. initiles do⸗ && 22, (**) Sic etiam Dan. Huetius de Paradiſo terreſtti arimmnt ⸗ (46.) D. Scherzerus locum iſtum ſic vertit: ided cap. 3. n. 5. p. 15. edit. Lipſ. exponit, confer. & ieneln duplicavit ſextam diem, creando in ea partim ex not. in 'of o h. loc. it. Peſachim, foll.24. en deten⸗ ſuperioribus, partim ex inferioribus, ſenſu qui a. & Nedarim, fol. 39. b. r. . dem non rejiciendo; aſt verbis Commentatoris (5o.) Nimiràm: cap. præced. I. v. 27. ubi knquocbie noſtri haud usquequaque conveniente. vide not. n. 16 5. . .. . (47.)] Vel: invidia, Zelotypia, Hebr. dean, quæ (§1.) Hebr. erpa, ſie apud Talmudicos dicitur gbead,e dictio in Gur Arjeh fol. 8. col. 1. princ. expo- doctrina ſeu traditio Talmudica conſtans & re- ne. ANnot in nitur i. e. diviſio, diſcordia, quo circà, cepta, de qua voce vide Buxtorf. Lexic. Chald. n hie habe ut Deus ν i. e. concordiam ſive reconcilia- fol. 34 8. fecehlio eid, tionem & quaſi tranſactionem faceret inter ſupe. (**½*) De hoc vid. not. ad 1. Samuel. cap. 5. verſ. 11. mbrf 1 . riora & inferiora, ipſe ex iſtis duobus, tanquam num. 6. ,„ è medium, compoſuit hominem, çonfer. not. in (52.) De his R. Jeſchual Hallevi in Halichot Olam habetur con⸗ par u h. loc. tradunt autem Rabbini, quòd Part. ſeu tract. 4. c. 2. & 3. vid. D. Maji Theof. 9 Adam Creatus fuerit Ham aya i. e. veſperesab Jud. Loc. 1. S. 7. pag. 2 1. R. Iſmaël tradit, le- nemplati ke bathi, uti in libro Prec. Jud. part. 2. p. 256. a. gem explicari poſſe ron wy vyva j. e. trede- iblis hantor, princ. videre licet, ubi tractat. Talm. Sanhedrin, cim modis, qui etiam ab illo recenſentur, inter nr: N cap. 1. allegatur ejusque verba adducuntur. qvos eſt: vn a i. e. generale & ſpeciale, de 1,n. ½ (48.) Hebr. & ſic in exemplaribus hactenus ex- quo modo hic Commentator noſter, confer. not. ie⸗ cuſis; ſed in MSto Erff. 1. & 2. hæc vox o- D. Scherzer. ad hunc loc. Lit. V. & Buxtorf. Lex. eh iol/ ol⸗ mittitur. Talm. fol. 1042. it. lib. Prec. Jud. part. 1. p. 9. librum rec. (⁹) Hebr. n'n MSstum Erff. I. habet ) W*&i. e. a. med- ubi modi iſti enumerantur & in notis . 11874a. prine, fuit excellentior, confer. Taanit, fol. 22. b. . ibidem adjectis, explicantur, confer. & cap. an- nlupeionde 49.) Vel: ratio & oratio, uti D. Scherzerus hie tec. I. Vv. 12. n. 88. lando Deus o- vertit, unde autem & quo die creatæ ſint ani- (*) Hebr. PN, Mstum E. ,. 2, pro eo ha fer Gur Aſt mæ, vide pra aliis Hoornbeek de convinc. Jud. bet D 8 — 26 GENESPO8. QCbAb. II. ſaica) explicari poſſit atque iſte (modus) unus eſt ex illis (nempe:) — ) i. e. gene- rale (ſive regula univerſalis,) quam ſequitur (**) (aliquod) factum, (yZ3.) iſtud eſt DD i. e. ſpeciale (?**) (ſeu ſpecialis expoſitio) prioris, (dum itaque Scriptura dixit:) & creavit (Deus) hominem, (5 3) hoc eſt 52 i. e. generale, quod non ſpecialiter declarat (54.) creationem ejus (hominis,) unde (ſcilicèt ille creatus ſit,) & illius (ho- minis) factionem (ſive creationem) abſolutè (ſive generaliter) narrat (55.) redit (de- inde Scriptura) & exponit (hic ſpeciatim, dum dicit:) & formavit Dominus, Deus &c. (56.) (verba iſta:) & germinare fecit ei hortum Eden, (57.) & collocavit eum in horto Eden (5§ 8.) & immiſit ei ſoporem altum, (59.) qui (iſta, inquam, verba) au- dit, is poſſet exiſtimare, quòd iſtud aliud ſit opus; ſed non eſt illud, niſi O i. e. ſpeciale (1) (ſive ſpecialis expoſitio) prioris, ſic quoque quoad animalia iteravit (Mo- ſes) ac ſcripfit: & formavit Dominus è terra omnes beſtias agri, (60.) ut (ſcilicèt) ex- poneret (textum illum:) & adduxit (Deus) ad Adamum (animalia,) ut inderet nomen (61.) & ut doceret de avibus, quòd illæ ex aqua lutoſâ (62,) creatæ ſint. Verſ. 9. Et germinare fecit] Intuitu horti (?*) loquitur (hic) Scriptura. Eod. verſ. 9. In hor- t0] i. e. In medio. (63.) Verſ. 11I. Piſehon] Is eſt Nilus, (64.) £gypti fluvius & quo-⸗ bent MMπππi, e. explicatio ſeu enarratio myſtica (§9.) Sicuti verſu 2 I. h. cap. habetur. ſive allegorica. (PVid quæ paulò ante Sign.** notata ſunt. °) Hebr. MνnnàâH MStum Erff. I. pro eo ha- bet: NÜνH. e. alterius vel poſterioris. (3.) Uti capite præced. 1. ver ſ. 27. habetur. (*) Hebr. w MStum Erff. 2. pro illo legit: i. e. expoſitio ejus, vid. paulo poſtsign (†) (54.) Sive: ſpeciatim exponit; ſed abſolutè & & generaliter refert, ſic dnd hic interpretor & expono, confer. num. ſeqv. 55. . (55.) Nec ſpeciatim refert aut exponit ereationem (60.) Prout verſu 19., h. cap. habetur. (61.) Nempe: unicuique animali, de qua re in- frà dict. verſu 19. b. cap. hic habetur Hebr. de rtoi in MSto Erff. 2. legitur: n e 77 i. e. ut videret quid vocaret illud, uti d. v. 19. habetur. (62.) Hebr. pv, D. Scherzerus hic vertit: ex ſudimento, legendum erit: ex ſedimento, vide ejusd. not. h. loc. Lit. o. confer. & Buxgorf. hominis, unde & quomodo illa facta ſit, ſenſus eſt: quòd pra cedenti capite 1. v. 27. genera- 80. tim dicatur de hominis creatione; hic verò ſpe- (*) Hebr. aA, MsStum Erff. 2. pro eo habet: cialiter exponatur & declaretur, quomodo illa N i. e. greationis. facla ſit, ita, ut non duæ hominum creationes(63.) Seilicet: horti, nam ra, quod hic in in textu ſacro referantur 5 ſed una, differunt ita- textu ſacro habetur, ſignificat: ?xa i. e. in medio ue textus iſli, ut genus ac ſpecies vel ut ge nerale & particulare ſeu ſpeciale, confeſ. Raſ ſunt, vide & not. in an h. loc, chi nor, ad dict. cap. 1. v. 27. n. 16 5. & D. (64.) Aſt S. Epiphanius in AσAaνινσHο fol. 49 3. Scherzer. in not. h. loc: Lit. . ubi locus iſte? edit. Græcæ Baſileenſ. 1544. in alia eſt ſententia, aulò aliter vertitur. . Lexic. Chal. fol. 2289. ac verſ. 19. h. cap. n. fer. not. in an r h, loc. (57.) Prout verſu ſeqv. 9. h. cap. habetur. (588) Veluti inftà veiſu 13. h. cap. habetur. mellij confer. quæ ad cap. præced. I. v. 6. n. 59. notata Sc exiſtimat, quòd Piſchon ſit Ganges fluy ius, de (56.) Sicuti verſu præced. 7. h. cap. habetur, con- quo, ut & (eris fluminibus „ quorum hic in 8. Scriptura fit mentio, vide plura apud eund. Epiphanium dic. loc. ut & in notis Juniiac Tre- CMNN. — uOalan iſtod)v. . i,e. & alit (in ſcentq⸗ flurios magnis erit con edit /00° nomen Plra) Xv 1.& ln, 7 Allsr — wellüa ſi Com tettelt. loe, Geotpi 9VMum (66.) Ali bac, c. cap. 16. Msto? W (67.) Sie Ralſchi! ) Verba dictusel ni⸗ lif. 1. 5 (68) hor wdelk de (69.) oe ud il dat, C nor ſitin recl dire, ert tuat ſner eryat A. . — gene. tud eſt dixit ) cialter usſho. dit (Ee. dDeis Vit eum da) au⸗ Nue. it (Mo-⸗ ieer) ex⸗ tnomen Verl 9, ly hor- lorins & guo. Alunt. quatein⸗ etut Hebr, n nN illud, uti venk: er mento, vide & Bugott. h. (4. n .eo habet: quoc hic in le,in medio 1 5g. notats c⸗ or k0l.403. elk ſententia, esfuiuse norbm hit in⸗ apud eunch. lunüize Te⸗ welli edit. (69.) Verſ. 14. Chidekel] (Hebr. CA. II. GENESEOS. 227 quoniam aquæ ejus benedictæ ſunt (65.) & aſcendentes irrigant terram, (ideò flumen iſtud) vocatur Piſchon, veluti (vocabulum iſtud accipitur in illo loco:) i. e. & abundabunt (66.) equites ejus; alia explicatio: W (ideò appellatur,) quia alit (ſive producit) Qν â[ i. e. linum, dicitur enim in Eſaia de Pgyptiis: & erube- ſcent, qui tractant )N i. .. lina. (67.) Verſ. 13. Gichon (*) (Hebr. TD, qui fluvius inde nomen traxit,) quia fluens ſtrepitum edit ejusque ſtrepitus admodùmbm magnus eſt, ſicuti (vocabulum iſtud: H accipitur in illo loco:) ſi H i. e. feri- erit cornu, (68.) quoniam (fluvius iſte A) HSSDi. e. ferit ac vadens ſtrepitum Pp, (**) quod flumen inde ſumpſit nomen.) quia aquæ ejus ſunt hp A i. e. lenes (70.) ac leves. Eod. verſ. 14. Phrat] (Hebr. H), qui fluvius inde vocatur,) quia aquæ ejus ) i. e. frugiferæ (71.) & copioſæ ſunt atque ſaginant hominem. (72.) Verſ. 13. & v. 14. Cuſeh & Aſchur] (Nomina iſta) tunc temporis nondum exiſtebant; locuta autem eſt (hic) D 2 Scri- mellii ad hunc loc. confer. & Dn. Hiob. Ludol- ſi Commentar. ad Hiſtor. Æthiopic. I. I. c. 8. n. 56. & ſeq. it. Huetii Tractat. de Paradiſo terreſt. c. 7. n. I. & ſeqv. ac,not. in dor e h. loc. . (65.) Id eſt: fœcundæ ſunt, ſicuti Virgilius 4. Georgic. de eodem fluvio ſcribit: & viridem EE- gyptum nigrà fœcundat arenà. . (66.) Alii: diffundentur, latè patebunt, uti Ha- bac. c. 1. v. 8. habetur, confer. quæ ad Exod. cap. 16. v. §. n. 13. notata ſunt, cœterùm in M Sto Erff. 2. omittuntur verba iſta: &, n i. e. veluti & abundabunt equites ejus. (67.) Sicuti Eſai. cap. 19. v. 9. habetur, ubi vide Raſchi not. (*) Verba iſta: e i. e. Gichon (inde dictus eſt,) quia fluens &c. usqve ad: n pdan & i. e. & ſaginant hominem, abſunt 3 MSto Erff. I. & 2. (6 9.) Prout Exod. c. 2 I. v. 2 8. habetur, ubi ſer- mo eſt de bove, qui cornu ferit. (69.) Poſſes etiam verba iſta de bove intelligere, quòd ille feriat & impetum faciens ſtrepitum e- dat, Commentator itaque noſter fluvii iſtius r nomen deducit à radice fh i. e. feriit, for- ſitan rectius deduceretur à 'a, quod notat: pro- dire, erumpere, ſicuti fluvii ſolent cum impe- tu ac ſtrepitu erumpere ex ſcaturigine, LXX, verterunt Te, al. L'say, à §. Spiphamo I. 2. Hæreſ. 66. voc atur Tyov, qui fluvium iſtum pu= tat eſſe Nilum, ſicuti & Joſephus Antiqv. l. 1. c. 2. confer. idem Epiphanius in Xνν A α. fol. 49 3. ut & Ludov. ac jacob. Cappell. Com- mentar. in Geneſ. h. loc. ir. Junii ac Tremellii not. ad hunc loc. vide & Dn. Hiob. Ludolf. Com- mentar. ad Hiſtor. Æthiop. loc. ſuprà n. 64. v. 11. h. cap. allegato, ac D. Huet. tract. de Para- diſo terreſt. c. 12. (**) Conker. tract. Talm. Cetubbot, fol. 10. b. & Berachot. fol. 61. b. (70.) Sic cum D. Scherzero dictionem n hic vertere volui, alii transtulerunt: claræ ſeu lim- pidæ, LXX. fluvium iſtum Chidekel verterunt: Tipeun, ſic & Vulgata: Tigrim, quibus & Jo- ſephus alleg. lib. 1. c. 2. conſentit, conferantur & hic autores, num. 64. & 69. h. cap. addu- cti, vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 50. b. princ. & p. 5I. b. med. it. Gur Arjeh fol. 8. col. I. circà fin. & Michlol Jophi h. loc. ac D. Huet ius de Paradiſ. terreſt. c, 14. it. Bera- chot, fol. 34. b. a c Taanit, fol. 10. a. & Sanhe- drin, fol. 99. 3. & oma, fol. 94. a. . (71.) A radice , quod ſigniſicat: fructum proferte, ſœcundum reddere. (72.) Hebr. an, quod non ſoluùm ſignificat: pinguem reddere; ſed & ſanum facere, à radi- ce & Nha quod notat: ſanus, pinguis, confer. Be- cchorot, fol, 55. b. H 28 GENESEOS. Scriptura de eo, quod futurum erat. (73.) Verſ. 14. Ad orientem Aſchur] i. e. Ver- ſùs plagam orientalem Aſſyriæ. Eod. verſ. 14. Tyſe eſt Phrat] (Fluvius iſte cœteris fluminibus) omnibus præſtantior eſt, (?*) cujus (hic) fit mentio propter terram Iſraeli- ticam. Verſ. 15. E&accepit] Accepit illum (74.) verbis blandis (75.) illumque pel- lexit, (*) ut (hortum) intraret. Verſ. 18. Non eſt bonum &c.] Ne dicant (cœteræ creaturæ:) duæ ſunt poteſtates, (76.) Sanctus (ſcilicèt) ille Benedictus in ſuperioribus eſt unicus nec ei eſt compar, atque iſte (†) (Adamus) in inferioribus eſt (unicus) nec ei eſt compar. (77.) Eod. verſ. 18. Adjutorium quaſi coràm ipſo] Si probus (78.) fuerit (maritus,) adjutorium, (ei erit uxor;) ſi verò non fuerit probus, contra (?*) il- lIum (erit uxor,) ut repugnet (marito.) Verſ. 19. Et formavit de humo] Hæc forma- tio eſt illa ipſa factio, de qua dictum eſt ſuprà (hiſce verbis:) & fecit Deus beſtias terræ &c. (79.) venit (*) autem (hi Scriptura) & exponit, quòd volucres creatæ ſint ex a- qua „ CAP. I. (73.) Confer. hic Gur Arjeh fol. 8. col. 1. vid. & Dan. Huetii Demonſtr. Evangel. Propoſ. 4. c. 14. n. 16. p. 3 10. edit. Lipfſ. ubi alia quoque loca Scripturæ, quæ aα+α ρα“Muι nomina acceperunt, addueuntur, vide & ſupraà verſ. 3. h. cap. n. 8. (ꝰ*) Confer. quæ infrà ad Geneſ. c. 15. v. 1 8. n. 83. & 84. notata ſunt, vide & not. in onm ne h. loc. (74.) Vide hic Gur Arjeh fol. 8. col. 2. circà fin. & not. in on new h. loc. ubi etiam Bereſchit Rabba ad marginem allegatur. (75.) Confer. hic Raſchi not. ad Geneſ. c. 16. v. 3. h. 3. & ad Levit. c. 8. v. 2. & ad numer. c. 8. v. 6. it. ad Numer. c. 16. v. 1. D. Scherzerus hic vertit: accepit res pulchras, minus aptè, hoc quidem loco. () Hebr. no MStum Erff. 1I. habet e MStum 2. legit: hrPD), res eadem eſt. (76.) Vel: duæ ſummæ potentiæ, duo ſuprema numina ſive principia, ſicuti quondam Manichæi in iſta erronea opinione fuerunt, de qua vide præ aliis Mornæ. de Verit. Relig. Chriſt. c. 2. p. AI. edit. Iſnac. n. 7. ubi de hoc errore Manichæ- orum plura, confer. & R. Salom. ad Exod. c. 20. v. 2. it. Bereſchit rabba, ſicuti in π h. 1 ( loc. ad marginem allegatur- ( Hebr. ) i. e. & iſte &c. usque ad: An 0 Pe i. e. & non eſt ei compar, abſunt à MSto Erff. 1. (77.) Sive: conjux, confer. hic præ aliis Gur Arjeh (78.) Vel: ſi dignus fuerit ac mereatur, nam & hoc ſignificat verbum quapropter Menaſſe, Ben IIraël, Conciliat. in Eccleſiaſt. Quæſt. 18. locum hunc ſic vertit Hiſpanicè: ſi mereciò, le ſera de ayuda, ſi no, le ſera contratia, i. e. ſi merebitur (maritus) erit, ei (uxor) auxilium, ſi non, erit ei contraria, vide D. Wagenſeil. Sota, p. 3 87. n. 3. & p. 111 8. idque ipſis eorandem nominibus ſignifſicari ſeribit idem Menaſſe loc. tinent duas literas nominis Divini ſemotis iſtis remanent nomina tantùm cum aliis duabus, quæ componunt vocem &πι1. e. ignis, quia aut præ- ſens eſt ilis Deus, cum unanimes vivunt aut ignis (præſens erit,) quando in diſſenſione ac diſ- cordia vivunt, D. Scherzeri interpretatio hujus loei parum quadrat, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 46. a. princ. & part. 2. p. 10 5. b. fin. & p. 106. a. med. & Gur Arjeh fol. 8. col-. 3. med. it. c. anteg, 1. v. 26. n. 150. ag not. in nn neu h. loc. & Jevammot, fol. 6 1. b. & fol. 63. a. it. Ketubbot, fol. 67. b. (*) Reſpiçitur hac expoſitione ad vocem o, quæ hig in textu ſacro habetur, & tàm coram, quàm contra ſigniſcat. 79.) Vide cap. antec. I. v. 2 5. n. 12 8. & tract. Chullin fol. 20. prout in na h. loc ad marginem allegatur, it. Nidda, fol. 22. b. (*) Hebr. we) Na, MStum Erff. 2. habet; 1& Ponj. e. hic exponit vel exponitur. tol. 8. col. 2. circà ſin. alleg. nam ν i. e. vir & ⅞ i e, mulier, con- (. 1I. — gvaluoſ⸗ diit: qud 1d Adamn Hol loloeo: a (fimali Alamu eſt explana ejus erihi 21. Etim Imeo /Ad omnibuseſt ſoporem.) )üe. del culi, (87) faiſe creat⸗ Et dormiit nis, er quat (o.) Veker i, ye ſione eti⸗ ſed legendun g. h. eap. l. MaII. 2. P. (81) Nimirum (82.) Hine Co Volueres ex (8)3) Bebr. d 49. Aiguid rabba,liguti tur & not. ibi⸗ (684.) Vels cum Commentaor lic in textu dice w el lit, A. (6½) Sieuti De ( Redr. von DNNN l M. . — i t. FVer. cceteris nlſraeli. quepel. (cctere etioribus icne 8) 4 ) il. elorma. kiasterte ſuteta. gua — r, ham & eMenale, Cell 19. merecid, ie li 5 i e. ſ mmilium, ſi ſeil, Hote, torundem jenalle oc. llier, con⸗ emotisicti emotizitis abtle, ux 1aut 'Pre⸗ ipunt aut one a dil⸗ tatio hujus brum brec, 2. b. 10⁰ ſ. fol. col. h, not in 1.61. b. & gue kamn, guam 3. tract. h, loe ad 11,, dbeti IS CAP. II. GENESEOS. 29 qua lutoſa, (80.) quoniam dixerat ſuprà, (81.) quòd ex aqua creatæ ſint: hic verò dixit: quòd ex terra creatæ fuerint, (82.) prætereà docet te (hic Scriptura,) quòd eâ ipſã horà, quà creata fuerunt illa (animalia,) ſtatim eodem die adduxerit illa (Deus) ad Adamum, ut imponeret eis nomina; in verbis autem expoſitionis myſticæ (83.) N ſignificat (hic) W i. e, dominationem & ſubactionem, veluti (accipitur in illo loco:) cum X) i. e, obſederis (84.) urbem, (85.) quoniam (Deus) ſubjecit il⸗ la (animalia) manui (ſive poteſtati) Adami. Eod. verſ. 19. Omne, quod vocaverit il- lud Adamus animam viventem & .] Inverſus (**) eſt (hic Scripturæ) ordo, cujus hæce eſt explanatio: cuicunque animæ viventi impoſuerit Adamus nomen, illud nomen ejus (erit) in perpetuum. (86.) Verſ. 20. Sed Adamo non invenit 2djutorium. Verſ. 21. Et immifit Dominus, Deus, ſoperem] Quando (Deus) adduxit illa (animalia) co- ràm eo (Adamo,]) unamquamque ſpeciem, marem & fœminam, (tunc Adamus) dixit: omnibus eſt compar; (?*]) mihi verò non eſt compar, (his dictis) ſtatim immiſit (Deus ſoporem.) Eod. verſ. 2 I. De coſtis ejus] (Iſtud-. N hic ſignificat:) Pvdiᷣ (*) i. e. de lateribus ejus, veluti (accipitur in illo loco:) v i. e. & lateri taberna- culi, (87.) hoc ipſum eſt, quod (alibi) dictum eſt, (nempe Adamo) duas facies (88.J fuiſſe creatas. Eod. verſ. 2 1. Et clauſit] Locum diſciſſum. (89.) Eod. verſ. 2 I Eit dormivit & accepit] (Hoc ideò factum eſt,) ne videret (Adamus) ſciſſionem car- nis, ex qua creata erat (Eva) eique eſſet contemptui. (90.) Verſ. 22. Et Kra D 3 V (80.) Vel: ex limo aut cœeno paluſtri, in D. Scherz. ve ſione etiam hic habetur: ex ſudimento, ſed legendum, ex ſedimento, confer. ſuprà verſ. 8. h. cap. n. 62. & not. ad librum prec. Jud. part. 2. p. 105. b. prine. (I81.) Nimirùm eap. præced. 1. verſ. 20. (S82.) Hine Commentator noſter concludit, quòd volucres ex limo ſive aqua lutoſa creatæ ſinr. (IS83.) Hebr. &, de qua ſuprà cap. I. verſ. 4. n. 49. aliquid dictum eſt, confer. & Bereſchit rabba, ſicçuti in on . admarginem allega- tur & not. ibid. . . (84.) Vel: cum ſubegeris, ſie juxà Aggadham && Commentatoris noſiri mentem verbum quod hic in textu ſacto habetur, vertere poſſis a ra- dice vel , confer. D. Scherzeri not. h. I. (8 ) Sieuti Deuteron. cap. 20. Verſ. 19. habetur. (W Hebr. n- iſtud & quæ ſequuntur usque ad Ne N.ii. e. Vvocaverit ci Adamus, abſunt à MStO Erff. 1, 6& 2. (86.) Confer hie not. in pan new, ubi etiam Be-= reſchit rabba ad marginem allegatur, it. D. Scher- zZeri not. h. loc. Lit. B. (*) Confer. & hic Bereſchit rabba ſicuti in o eN adjmarginem allegatur, it. Sanhedrin, fol. 3 9. a. (**) Abefſt iſtud a MSto Erff. . (87.) Prout Exod. cap. 2 6. verſ. 20, habetur. (88.) Seu: duas perſonas Hebr. pv, de qua voce ſuprà cap. I. verſ. 27. n. 16 2. confer. & tra- ctat: Talm. Eruvim fol. 19. a. prout in noe Dan h. loc. ad marginem allegatur, vide & not. ibid. ut & num. ſeqv. 89. (89.) Vel locum ſectionis ſive ſciſſionis, nempe juxtà expoſitionem Aggadæ: locum, unde la- tus ab ſciſſum erat, de quo paulò antè dictum eſt, vide num. præced. 8 8. confer & Berachot, fol. 61. a. & Eruvin, fol. 18. 2a. it. Schabbat, fol. 5 5.a. (90.) Vel: & ſperneret eam (ſcilicet Eyam Adamus) prout D. Scherzerus hic transtulit, confer. hie Bereſchit rabba & tract. Talm. Sanhedtin fol. 39. prout in notis pan h. loc- allegantur, 30 GENESEOS. CAd. II. Ad inſtar (9 I.) ædificii (fecerat Deus Evam,) latam infrà & anguſtam ſuprà, ut fœ- tum recipere poſſet, non ſecus ac horreum tritici, quod latum eſt infràâ & anguſtum ſu- Prà, ne illius onus ejusdem parietes aggravet. Eod. verſ. 22. Et ædificavit coſtam in mulierem] i. e. Ut eſſet mulier, ſicuti (eadem phraſis habetur in illo loco:) & fecit il- lud Gideon in Ephod, i. e. ut eſſet Ephod. (92) Verſ. 23. Hac vice] Docet (hic Scriptura,.) quò⅛d Adamus venerit (939) ad omnia animalia ac beſtias nec recreatus (94.) fuerit animus ejus per illa. Eod. verſ. 23. Propterea vocabitur vira, quia de vi- ro &ρ.] Lingua linguæ convenit, (95.) hinc (diſcimus,) quòôd mundus creatus ſit lin- guà ſan ctà (96.) Verſ. 24. Quamobrem relinquet vir] Spiritus Sanctus ita loqui- tur, ut filiis Noæ interdiceretur ſcortatio. (97) Eod. verſ. 24. In carnem unam.] = = Pro- (91.) Confer. Nidda, fol. 45. b. quoniam S. Scri pud Reuchlinum & Scherzerum loc. alleg. con- ptura hic utitur verbo n. hinc nata eſt illa de fer. & not. in am e h. l. ubi etiam tract. Pun expoſitio, éonfer. hic Gur Arjeh fol. 8. col. 4.† Talm. Jevammot. fol. 63. a. ad marginem al- med. & not. in enar α, ubi & tract. Talm. legatur. Eruvin. fol. 1I8 ad marginem allegatur, vide & in-1(94.) Reuchlinus hie vertit: & non commovebatur frà Geneſ. c. 5. v. 28. n. 1 o. alia ſignificatio iſtius] ſenſus ejus; Scherzerus ita: & non fatiatus fuit verbi à K. Levi in codic, Rabbot. fol. 20. col 4.† ipſius appetitus, in Hebræo habetur hic verbum adducitur, qui eam à a i, e. intelligere, ſen medi pern, quod Rabbinis ſæpe notat: recr eari, re- tari, deduxit, ſcribens, quod Deus nanmi. e. foeillari. meditatus ſit ſeu deliberaverit, unde mulierem (95.)Vel: lingua reſpondet linguæ, juxta Hebræum: crearet &c. vide D. Wagenſcil. Sot. p. 637. ubi lingua cadit ſuper linguam, ſive vox cadit ſuper feſtiva ac lepida expoſitio de mulieris creatione vocem ti D. Scherzerus hic vertit, i. e,. una vox habetur, alia ratio verbi in Nidda fol. 4 5. derivatur ab altera, uti ipſe ibidem exponit, ni- b. affertur, ubi ita: dixit R. Chasda: quis ſen mirùm ab α eſt &α, uti in textu ſacro ha- ſus verborum: )) i. e. & & ædificavit Deus co- betur, confer. cap. ſeqv. 3. v. 15. n. 48. & not. ſtam nempe quia dedit ei, Deus να i.e ſa-- in mar n h. loc. pientiam excellentem præ viro, vide D. Wa. (96.) Nempe: Hebræa, confer. hic Gur Arjeh fol. 9. genſeil. Sot. p. 75 1. col. I. princ. & fol. 19. col. 2. princ. & D. Scherzer. in 92.) Sicuti Judic- cap. 8 verſ. 27. habetur, con- not. h. loc. Lit. D. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. fer. not. in nar mv' h. loc. p. & 1. b. circa fin. vide & Bereſchit rabba, ſicuti in (93.) In Bibliis Buxtorfianis, quæ hic ſecutus ſum, par MeSw' h. l. ad marginem allegatur. ſic legitur: do ? 197.) Sive: adulterium, quoniam hic in textu — a nN rH N verſionem vide in textu, ſacro dicitur: & adhærebit uxori ſuæ; Hden Nn. Baſileenſi editioni adſtipulantur etiam MSta Erf ran i. e. non verò uxori proximi ſui; furt. 1. & 2. Reuchlinus in Cabbal. lib. 1. fol. m. m. 443. (D. Scherzerus in not. h. 1. Lit. C. alle- gat. fol. 62 6.) addit iſta: en y Nav y i.e. JSonec veniret ad fœminam; aſt in editione Hebræa, qua uſus ſum, ut & in exemplari —nam D, hæc ſolummodò hic leguntur: —ra i enee n i, e. doeet (hic Scri- Cconfer & infrà Genelſ. 6. 9, V. 4 num, 7 it. San- ptura ) quòd recreatus fuerit animus ejus ( Ada- hedrin. fol. 5 8. a. b. ” mi) in Eva; cœterum de iſto loco vide plura a- . — Da h. loc. ubi etiam tractat. Talm. Sannhedrin fol. 56. b. ad marginem allegatur; e œterum de hinc nata eſt iſta explicatio, vide not. ni npw (Ar. I — Proles fo 2. lin. nerepo honendi (101)4 gid ci i Scriptutn iat eninn uocitel mnnihu caſus ejnn — (99. Conte: fol. 51.40 loc ubien & danhec ge D. Sch On NW mis parent Prout etia Aiiſeguittn lge htap. ) um he mentumlcl ſeptem præceptis, Noscho datis, (inter quæ eſt etiam iſtud de vitanda ſcortatione,) vide præ a- liis Hoornbeek çontra Judæ. l. 7. C. I. p. m. 447. eo egitut: (1on) Size⸗ voluntas ker ſuptay. (102) Con DODy (.) Vel: qui aumen C4. I — , ut c. Uſtumſu. oſam in Kkeeitil. Oet (hie fecreatus Zuia deyi. ius ſit lin. ita logni. an. ro- — . Aeg con⸗ etlam trac, narginemn Al⸗ Immorebaturt n hriatus kuit i1r hie verbucn recteati, Ie Nallebræum. ox cacit ſiper ie. una o n exponitni⸗ etu ſacto ha⸗ n. 49, not, rAtjeh lol.9, .Schetzerin ec,ud part.. tabbe, ſctiin legatur. n hic in textll ; nude Droximni ſui, enot. ni no len. JAnkectin zc tetum 46 ,Cinnergus eſt e,)idee 1 nun in dar . ZMD CAE. I. ) ) GENESEOS. Proles formatur mediante utroque (parente, ) ibique illorum caro fituna. (98.) Verſ. 2 5. E non erubeſtebant] Quoniam non noverant modum pudoris, (99.) ut diſcer- nere poſſent inter bonum & malum, ac, quamvis ei (Adamo) data fuerit ſcientia im- ponendi nomina; (100.) non (tamen) inceſſerat (*) illum figmentum malum- (101.) donec comederet de arbore atque in eum intraret figmentum malum ac ſciret, quid diſeriminis eſſet inter bonum & malum. (102.) CAP. II1ͤII. VYErſ. 1. Er ſerpens erat dallidus Quid iſtud (r1.) hùc (ſpectat?) debebat ei (tex- tui huic) conjungi (2.) (id, quod infrà habetur:) & fecit (Deus) (*) Adamo ejusque uxori tunicas pelliceas, quibus veſtivit eos; (3.) Sed docet te (hic Scriptura,.) quonam conſiliò ſerpens aggreſſus ſit (4.) illos (primos parentes,) vide- rat (enimſerpens) illos nudos ac rei venereæ operam dantes in conſpectu omnium, quocircà (ſerpens) ergà illos (?*) deſideriô incitatus fuit. Eod. verſ. I. Callidus præo- mnibus] Secundùm calliditatem ejus (ſerpentis) illiusque magnitudinem, fuit (etiam) caſus ejus, (nimirùm fuit ille) Oonp — à i. e. callidus (5)) præ omnibus, (ergôò (o. Confer. hic Gur Arjeh fol. 9. col. 1. med. & (2.) Sic etiam in Gur Arjeh fol. 9. col. I. circà fol. 6 1. col. 1. med. vide & not. in o h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba allegatur, confer, & Sanhedrin, fol. 57. b. & fol. 58 a. (99.] Nempe: quid eſſet pudor vel verecundia, vi- de D. Sche zeri not. h. loc. Lit. E. & not. in fin. habetur, nempe: vy' Jnbn zard Ni ) X i. e. non conveniebat (hic) conjun- gere, niſi (Verba iſta:) & fecit Deus &c. D. Scher- zeri verſio, qui transtulit: voluit conjungere cum illo, hic minus quadrat, nec particula &N SDaN NDe h. locç, ubi iſta adducitur ratio: i. e. niſi, quæ apud Commentatorem noſtrum en e een ei i. e, quoniam illis (pri- paulo poſtſequitur, hanc Scherzeri interpretatio- mis parentibus) non erat prava concupiſcentia, nem admirttit „ confer & not. in 'non nO* prout etiam mox in notis Commentatoris no.h. loc. ſiri ſequitur. ( Hebr. &, ſic additur in MSto Erff. 2. Ba- (I10oο.) Nempe: animalibus, qua de re ſupra verſ. ſileenſis editio habet: & i e. Dominus 19. h. cap. Deus. C) Iuxta Hebr. Ha i. e. dedit: vel, datum fuit fig- (3.) Prout infra verf. 2 I. h. cap. habetur. . mentum ſeil. malum, in MSto Erff. 1. & 2. bio (4.) Vel: inſilierit, Hebr. 25, conter. hic . D-⸗ eo legitur: Mπ. e. fuit. S Scherzeri not. Lit. F. & not. in "an neov h. (101.) Sive: prava concupiſcentia, mala libido, loc. voluntas & cogitatio prava, Hebr. 5 e, con *) Hebr. MsStum Erff. 1. & 2. habent: 9 fer. ſupra v. 7. h. cap. n. 3006. . e, ei, (ſeil. Evæ) quæ lectio videtur præferen- (102.) Confer. hic Bereſchit rabba, ſicuti in da —DDR NDU h. loc. ad marginem allegatur. (5.) Sicuti hoc verſu I. habetur, confer. & hic not. (1.) Vel: quid res iſta huc pertinet? quid mihi in an n h. loc. hic cum lerpente? prout D. Scherzerus Vertit. 31 . 32 OENESEO8. poſteà quoque factus eſt:) —„ R i. e. maledictus præ omnibus. (6.) Eod. verſ 1I. Etiamne dixit &j .] Num fortè dixit vobis (Deus:) non comedetis de omni &c.? quamvis enim viderit (ſerpens) illos comedere de cœteris fructibus (arborum;) muitiplicavit (tamen) ſermonem (7.) cum illa (Eva,) ut eam ad ſibi reſpondendum (*) alliceret & ipſe occaſionem nanciſceretur loquendi de illa arbore. (8.) Verſ. 3. Neque tngatis illum] Addidit (Eva aliquid) præcepto, (9.) quocircà venit illa in de- minutionem, (10.) atque hoc eſt, quod dicitur: ne addas verbis ejus. (11.) Verſ. . Non morte moriemini] Impulit (12) eam (Evam ſerpens,) donec tangeret illum [arboris fructum, dein] dixit ei (Evæ:) ficuti non eſt mors (**) in tactu (fructus ar- boris;) ita non (erit) mors in eſu (ejusdem.) Verſ. 5. Quia nonit] Omnis artifex odit filios artis ſuæ, (I 3.) de arbore iſta Deus] comedit & creavit mundum. (14.) Eod. verſ. 5. Et eritis, ſicuti Dii] Qui creant mundos. Verſ 6. Et vidit mulier] Vi- dit (ꝰ*) illa ſerpentis verba illaque ei placuerunt & ipſa illi (ſerpenti] fidem habuit. Eod. verſ. 6. Quòd bona eſſet arbor] Ut illi Protoplaſti] fierent tanquàm Dii. Eod. CAbP. III. verſ. A. I — verl 6. 6 turocblin⸗ dun ſerpe duaitetian Anqué d olri eſt⸗ De(19.¹ Nipturep ſando n⸗ at, u0. i denuden iUli comeler (21.) arter⸗ ſolia iuauß — (6.) Prout infra verſ. 14. h. cap. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 9. col. 1. circa fin. & Bereſchit rabba, prout in Sa n h. loc. ad margi- nem allegatur. ) Vel: multus ei ſermo fuit cum Eva, imo inter ſerpentem & Evam tanta interceſſit familiaritas, ut hæc illius concubitum admitteret atque ex eo prægnans facta Cainum pareret, prout R. Elieſer in Pirke cap. 2 1. tradit, vide D. Wagenſeil. Sot. pag. m. 15 S. n. 7. ſcribitur etiam in notis ad li- brum Prec. Jud. part. I. pag. 47. col. I. quod ſerpens Sammãel, quando ad Evam venit & rem cum ea habuit, ei immiſerit ) * i. e, pravam concupiſeentiam, nempe: xni. e. immundi ciem ac ſordes, prout in notis ad dict. librum Prec. Jud. part. I. p. 9 8. b. fin. habetur, confer. & Lightfoot. ad Johann. cap. 12. v. 3 I. cœterum de Sammäele vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 149 5. vide & not. in an nav h. loc. *) Hebr. a wr, in MSto Erff. I. pro eo legi- tur: warnwn i. e. ut perplexa re dderetur (ſcil. Eva.) (8.) Nempe: de arbore ſcientiæ honi & mali, quæ in medio horti erat plantata, cujus fructus pri- mis parentibus erat vetitus, confer. hic Sanhedrin. fol. 59. a. (9.) Nam Dei erat præceptum, ne comederent de arbore ſcientiæ boni & mali, uti cap. antec. 2. verf. 17. habetur; aſt Eva huic præcepto addi- dit: neque tangatis illum (arboris fcuctum.) (16.) Hebr. “, vel pyw, MStum Erff. 1. pro eo habet: res eadem eſt, D. Scherzerus hic vertit: transgreſſionem, ſenſus eſt: quoniam E- va præcepto Dei verba quædam addiderat, ideò ipſa in deminutionem i. e. in peceatum & trans- greſſionem cecidit. (11.) Sicuti Proverb. c. 3 0. v. 6. habetur, ubi vi- de Raſchi not. confer. & Deuteron. c. 4. v. 2. & Deuter. c. I 2. v. 32. (12.) Vel: incitavit eam, ſic o hic verto, confer. hic Gur Arjeh fol. 9. col. 2. princ. (*) Confer. hic not. in am ou, ubi hac de re plura. (13.) Id eſt: eos, qui eandem exercent artem, hinc Proverbium: xsgαιαας ραοναιι i. e. figulus ſigulum (odit,) vide Heſiod. Oper. & Dies verſ. 2 5. confer. & not. in nan ne h. loc. ubi & Bereſchit rabba ad marginem allegatur. (14.) Quaſi vero diabolus ridiculum hoc argu- mentum formaverit vel Protoplaſti neſcierint, hanc arborem cum ipſo muado eſſe creatam, ſctibit D. Scherzerus in notis ad hunc locum Lit. z. confer. & hic Bereſchit rabba, uti in Apar inew ad marginem allegatur. (X½) Hebr. anN , quod in notis an nb ex. ponitur h. loc. ma ann i. e. intellexit, confer. et- iam Bereſchit rabba, ſicuti ibidem ad marginem allegatur. vide & verſ. ſeqv. 7. h. cap. n. 19. (159) HMoct (16.) FKimi e (17.) Conter notata ſunt, Lit. l. (18.) Bedr.: deNPI 10luetes: he een fuit impolt⸗ exponiu, betur, intti Rabbini, ge ſtandum re Omnibus inin cotmederit a. Vat, juxta H not. h. ſ0. l. (19.) Velt intn gotium hyie Arſeh ſo ge Donn do⸗ vide & ferl tini Pug Eid (6) Hebr. Nn ialetitur, (ee) hebr. 4 Aiie., LI. aA. III. GENESEOS. 6 1ol. verl. 6. &: quòd drſigerabilis eſſet oculis] Sicuti ſerpens] dixerat ei Evæ: & aperien- . n tur oculi veſtri. (1 5.) Eod. verſ &ι. Ee concupiſceibilis ad intelligendum Quemadmo- Men duum [ſerpens] dixerat ei [Evæ:] ſcientes bonum & malum. (16.) Eod. veri. 6. Et mencum QLedit etiam viro ſuo] Ne ipſa moreretuy; ille verò (Adamus] ſuperſtes maneret ali- inez amque duceret uxorem] Eod. verſ. 6. Etiam] Particula i. e. etiam hic llain e. poſita eſt,] ut includat (17) jumenta & beſtias. (18.) Verſ. 7. Et aperti ſunt Sc.] 1) Vetrl. De (19.) ſapientia loquitur (hic) Scriptura; non verò de viſione ipſa, id quod finis re illum Scripturæ probat. Eod. verſ. 7. Et noverunt, quòd nudi eſſent] Etiam coecus ſcit, tuchis . Aquando ipſe nudus eſt, (quòd ſit (**) nudus;) ſed, (**) quid hoc (ſibi vult:) & nove- nis aia runt, quòd nudi eſſent? (nimirùm) præceptum unum erat in eorum manibus; ſed un (14) ipſi denudabantur illò. (20.) Eod. verſ. 7. Folia ſicus] Hæc ipſa fuit arbor, de qua ie, V⸗ illi comederant, eadem re, per quam facti erant perverſi, (P) ipſi iterùm ordinati ſunt; en kaduit⸗ (a1.) cœteræ autem arbores non permiſerunt (*) illis ( primis parentibus,) ut ab ipſis Dii, od,. folia ſua auferrentur; (22.) ſed cur (*) non manifeſta fuit (2 3.) arbor? quia San- Verl. ð “”” ctus fiucum.) (15⁵.) Prout verſu præced. 5. h. cap. habetur. [(20.) Scil. præceptô Divino, confer. not. ad Ii- bifk 1.pr (16.) Sicuti eod. verſ. antec. §. h. cap. habetur. brum Prec. Jud. part. 2. p. 39. b. med. ut & Be- chentelus lie (17.) Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. I. v. 14. n. 96. reſchit rabba, prout in mom me h. loc. 3 . guoniamb⸗ notata ſunt, vide & D. Scherzer. not, h. loc. marginem allegatur. vid. & not, ad 2. Reg. cap. diderat, iced Lit. L. 2. v. 2 3. n. I2. G ad Ezech. c. 16., v. 7. n. 3 0. um & tranl⸗ (18.) Bebr. nn MStum Erff. 2. habet: (†X) Hebr. wobo, depravati, deſtrucli fuerant; H en wnnn i. c. jumenta & beſtias ac Mstum Eiff. 2. pro eo habet: vnh. e. male- betut, wbiri⸗ volucres: nam, niſi ita eſſet, y dapa npD dicti erant. H 0 1, & A 1i. e. cur mortis peæna illis (animalibus) (21.) Vel: recti (ſunt facti, Hebr. ora, D. Scher- fuit impoſita? ſie in not. par nev h. loc. zZerus locum hunc ita vertit: eadem re „ quâ n hie veno, exponitur, conler. de verbo a quod hic ha- transgrefſi ſunt, eadem quoque iterum tecti ſunt; .rine, betur, intra Geneſ. c. 4. V. 2 §. H. 90.. tradunt? confer Beraehot, fol. 40. a. & Sanhed. fol. 70. ubilucce te Rabbini, quod Eva noa ſolum marito ſuo gu- b. variant autem quoad arborem, quænam illa ſtandum præbuerit fructum vetitum; ſed etiam fuerit, unde protoplaſti comederunt, tàm Chri- t anem nine omnibus animantibus, excepta ave n, quæ non ſtianorum, quàm Judæorum ſententiæ, confer. i e gulus comederit ac propterea omnium diutiſſimè vi- ejusd. Scherzeri not. h. I. Lit. M. & tract. Talm. Mper. & Dies vat, juxta Hiob. c. 29. v. 19. vide D. Scherzeri Sanhedrin fol. 70. uti in aπ ne ad margi- , b. loe udi not. h. loc. Lit. D. nem allegatur. egriul (19.) Vel: intuitu ſapientiæ quoad rem ſeu ne (*) Hebr. an i. e prohibuerunt eos, MStum m hoc a1gl. ſti nelcierint, elle crentam, dhunchocum rabba, uli in ur. en W e. it, cOnet e⸗ gad marginem H gotium ſzpientiæ, ſic in Hebr. confer. hic Gur Arleh fol. 9. col. 2. circà fin. ac not. in nov Bpan h loc. it. D. W'ageni. Nizzach p. 147. vide & verſ. antec. 6. Siguum. * & Raym. Mar. tini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 2. c. 5. num. 6. 12 (*) Hebr. π☚ν —, , ſic in MSto Erff. 1I. hic inſeritur. 24: ae i. e. ab illo, abſunt à MSto Er ff. I. & 2. MW 23 (**) Hebr. h NiX hæc & ſequentia usque Erff. i. habet: arbores.) (22) Id eſt: ceœteræ arbores noluerunt folia ſua concedere primis parentibus, ut iisdem con- tegerentur, vide not. in nn h. loc. ("X„X Hebr. n uem hæc & quæ ſequuntur, usque . ad: ä i. e. R. Tanchuma', abſunt à MSto Erff. 1. & 2. (23.) Vel: expreſſe nominata atque detecta, Hebr. E bpr SyaM i. e. prohibitæ ſunt (ſcil.) 34 GENESEOS. — ctus ille Benedictus non vult dedecore afficere (24.) creaturam, ne eam ignominià af- ſiciant (homines) ac dicant: hæc eſt (arbor iſta,) propter quam mundus fuit punitus, (ſic habetur in) Medraſch R. Tanchumæ. (2 5.) Verſ. 8. Et audiverunt] (¹**) Sunt— 6gaien KFct expoſitiones myſticæ (hujus loci) ſatis multæ, quas Doctores noſtri jam anteà com- modè expoſuerunt & in ordinem redegerunt in Bereſchit Rabba & in cœteris com- mentariis; ego verò non aliud mihi propoſui, quàm ut ſenſum literalem Scripturæ explicarem eamque expoſitionem myſticam (ſequerer,) quæ verba Scripturæ aptè col- locaret, (juxtâ) verbum appoſitè dictum. (26.) Eod. verſ. 8. & audiverunt (*)] (Nempe) audiverunt vocem Sancti illius Benedicti, qui ambulabat in horto. (27.) Eod. verſ. 8. Ad aumm (ſive ventum) diei] i. e. Ad illum ventum, ubi (**) Sol occi- dit, (2 8.) atque hic eſt occidentalis, quia appetente veſperâ Sol eſt in plaga occidenta- li; (?) & ipſi (Protoplaſti) peccaârunt decimà. (2 9.) Verſ. 97. Ubinam es?] Noverat (ſanè =rDNI, D. Scherzerus hic vertit: ablata, mi- nus aptè, confer. not. in ατ ν h. loc. (24) Sive: ignominiæ & probro exponere, ſic a. hic interpretor, quo ſenſu etiam verbum iſtud R. Salomo in notis ad Levit. c. 2 5. v. 17. & ad Cantic. c. 6. v. 1. accepit, confer. not. ad librum Prec. Jud. part 2. p. 40. b. med. ubi ver- bum a à radice addeduéctum, exponitnr: yin i. e. ſubſannantes, vide & Buxtorf. Lex Chald, fol. 9 59. eadem ſetè ſignificatione ſumitun illud: æαι αιαu ναααſναοM,atth.c. I. v. 19. ha- betur, ubi autor Vulgatæ vertit: traducere, Suero- . . . . . 2 nius in vita Auguſli c. 45. utitur phraſi: conſpicu- um facere D. Scherzerus hic transtulit: opprim ere, parum aptè, hoc quidem loco, confer & Exod. C. 2 I. V. 27. al. Exod. 22. v. I. n. 2. ([25.) Sic commentator noſter nomen iſtud: Tan chuma, tanquam proprium alicujus Rabbini hic accipit, prout etiam notis ad cap. ſeq. 4. v. 24. n. 7 8. & ad Exod. c. 9. v. 32. & ad Exod. c. 38-V. 8. it. ad Levit. c. 11. v. 2. atque alibi; eſt autem is Commentarius in Pentateuchum Mo- ſis, de quo vide 'a) m & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. confer. & infrà Geneſ. c. 11. V. 5. n. I1. & Geneſ. c. 18. V. F 2. n. 79. 7X*) Confer. hie Sanhedrin. fol. 3 8, b. (26.) Reſpicitur hic ad Proverb. c. 2 5. V. 11. ubi juxtà Hebræum vertere poſſis: verbum dictum juxtà modos ſuos; i. e. commodè, aptè, habite circumſtantiarum loci, temporis, perſonæ, ra- umone, Onfer. Exod, c. 3 3. V. 13. ibique not. n. ¶ 5 1. MStum Erff. 2. pro 2* y n habet N 7y NL i. e. & ſenſum ejus literalem juxtà modos ſuos. ( Hebr. ynv, boſt verbum iſtud in Berolinenſi editione additum eſt: ynv mn i. e. quid audi- verunt? = (17.) Confer. hic Gur Arjeh fol. 9. col. 3. princ. & not. in o ö h. loc. (*) In codicibus hactenus vulgatis hic legitur en i. e. inde, in notis Raſchianis editionis —uπ ni S* hæc uncinulis incluſa & hic addita reperiuntur, nemxe: νh . e . i. e. alius, codex (hic habet:) v i. e. eò ſc. ad illum locum idque accuratè, quia ſic fundamen- tum (habet ac legendum efſt;) ſic etiam habe- tur in Berolinenii editione; ſed abſunt iſta à co- dice Baſileenſi, ut & à MSto Erff. I. & 2. (29.) Vid. bic idem Gur Arjeh dict. fol. 9. col. 3. med. ſic & in Michlol 1) Hebr. ayna in MSto. Erff. I. pro eo legitur: TrNN i. e. in plaga ejus orientali. . (29.) Neinpe: hora diei, id eſt, juxtà hodiernam ſupputationem communem: hora circiter quar- ta veſpertina, confer. & hic Gur Arjeh fol. 9. col. 2 , princ. & col. 3. med. vid. & Raſchi not. jad Cantic. c. 4. v. 6. & not. ad lib. Prec. Jud. part. 2. p- 86. a. princ. it. oh. Ligtfoot ad Marci cap. 15. v. 2 5. ac Bereſchit rabba, ſicuti in par ne ad marginem allegatur., Jophi hic exponitur N rii nyy i. e. tempore, quòô inclinat dies. CAM. I. ſanhen 30)oge⸗ Bileamol cinandich gis) Mero nit,) utſe latiye ecl iuum He ,NN Nyyle. ſcas) loc interngil ielpopbere Obtempeta — (30.) Mul hic jenit, fen intn 6 G1.) Mir) V. 1. i not i. e. ne Min n. 9. Cohlen 6 2) Ac pere tiam ageret (33.) Vice e fra Genel ad Num. t. ſicuti in 1 6⁴) Vide N n. 3 . conk (*) Hebr. Wie cum 6ſ.)egon MSt. Eüka. 6⁰) R prout habe fin. ubi & conter 8& Mi lus adducttu Nonne occid e Cholin, (97) MWenpe: (M. I. Dminid af. itponitn, e) gunt nte om. teris comn⸗ detiptute aptecol. verunt drto. 27) )locd. occidenta⸗ Norerat lne — W habet ius lieetalem in Berolinenſi e. quic audi. c0l.3. prine. 2 hie legitut Wis ecitionis & hicaCcir N 1ie. ed ,40 ſekundamen- e etiam habe⸗ blunt iſta 2co⸗ l1. & ¹. ſolg col.7. e exponitut Hinclinar dies, 10 eo ſegitur: citciter quar⸗ tjeh fol. col. Ralchi not l .od, ent. AMarcicap.15. n . aa hodietnam . (ſanè Deus,) ubi erat ille (Adamus;) ſed (id faciebat Deus ideò,) ut captaret anſam (30.) loquendi cum illo (Adamo,) ne is conturbaretur, (3 1.) quò minus reſponderet, (32.) ſi illum (Deus) repentè puniſſet, (vel objurgàſſet) ſic etiam de Caino (loquitur J S. Scriptura,) dixit ei (Deus:) ubinam eſt Hebel, frater tuus? (33.) idem quoque de Bileamo (dicitur:) quinam ſunt viri iſti apud te? (34.)) (videlicèt) ut anſam ſermo- cinandi cum illis (**) nanciſceretur, ſic etiam de Hiskia (ſcribitur) quoad legatos (re- gis) Merodach Baladan. (35.) Verſ. 11. Quis indicavit tibi] Unde tibi (iſtud ve- nit,) ut ſcires, quòd pudor ſit, ſtare nudum?: Eod. verſ. II. Num de arbore] Admi- rativè Cccipienda (36.) & intelligenda ſunt verba iſta.) Verſ. 12. Qgam dediſti me- tcum] Hic negavit (Adamus,) bonum ejus. (37.) Verſ. 13. Decepit me] (Verbum NRν hic ſignificat) àN+. e errare fecit me, ſicuti (accipitur in illo loco:) ne &N) i. e. errare faciat vos Hiskias. (38.) Verſ. 14. Quoniamfeciſßi hoc] Hinc (di- ſcas,) quòd ſeductori (?) nulla porrigatur anſa ſeſe excuſandi, (39.) nam ſi (Deus) S interrogàſſet illum (ſerpentem:) quare id feciſti? potuiſſet (ſerpens) ei (ſcil. Deo) reſpondere: verba præceptoris ac verba diſcipuli, (ſi ſint propoſita) utrius (verbis) obtemperandum eſt? (40.) Eod. verſ. 14. Præ omnibus umentis & præ omnibus be- E 2 ſtits (30.) Ut paulisper proœmiaretur, ſieuti D. Scherzer bere mulierem? cùm tamen Deus dixerit, non hic vertit, cujus notas vid h. loc. Lit. O. con- eſſe bonum, hominem elſſe ſolin, uti cap. fer. infra Geneſ. c. 16. v. 8. ibique not. n. 14. antec. 2. v. 18. habetur, hoc bonum negavit (31.) Hebr. an N div, ita hic Genel. c. 22. hic Adamus, & ingratus fuit, confer. i fri Ge- v. 2. in notis Raſchi habetur: hyn nn nel. 1I. v. 5. ibique not. n. 12. it. tractat. Talm. i. e. ne animus ejus abtiperetur, vid. not. ibid. Avoda Sara, fol. 5. n. g. confer. & Sanhedrin, fol. 3 8. b. (38.) Vid. 2. Paralip. c. 32. v. 15. & Eſ. c. 19. v. 13. n. (32.) Ac peccatum ſuum confiteretur & pœniten- 29. i'cm Eſai. c. 3 6. v. 14. ibique Raſchi not. tiam ageret, ita in Gur Arjeh fol. 9. col. 3. med. *) Hebr. n'on a rad. o, unde eſt rvo- confer. quæ (33.) Vide cap. ſeq. 4. v. 9. n. 17. confer. & in- ad Deuter c. 13.v. 10. n. 3 7. notata ſunt, it. Raym. frà Geneſ. c. 16. v. 8. ibique not. n. 14. ac not. Martini Pug. Fid. part. 3. Diſt. 2. c. 5. n- 10. ad Num. c. 22. V. 9. Sign.* it. Bereſchit rabba, (39.) Sic verba iſta: on ν nn anen e 2 ſicuti in nan rov ad marginem allegatur. hic vertere volui, quorum juxtà ſenſum litera-r (34.) Vide Numer. c. 22. V. 9. ibique Raſchi not. lem hæc eſt verſio: non convertunt ſele (judi- n. 3 8. confer. & not. in pa r h. lcoc. ces) ad juſtificandum ſeductorem, nempe ut ĩs () Hebr. any, MStum Erff. I. pro eo habet: ſemet excuſet; ſed illum condemnant, confer. My i. e. cum ipſo, ſcil. Bileamo. D de hac phraſi not. ad Levit. c. 20. v. 5. n. 8. & (3 5.) De quo vid. 2. Reg. c. 20. v. 14. & Eſ.c. 3 9.v. 3. Qar Arjeh fol. 9. col. 3. fin. & col. 4. per tot. vi- MMSt. Erff. I. & 2. omittunt nomen N Baladan. de & Medraſch Bereſchit h. loc. ac Deuter. c. 13, (36.) —ipse ApN nec eſt iſtud imterrogatio, v. 9. n. 34. & Deuter. c. 16. v. 19. p. 6 5. it. jal. prout habetur in Gur Arjeh fol. 9. col. 3. circa! kut Part. I. fol. 9. col. 2. princ. in Sanhedrin. fn. ubi & ratio adducitur hujus expoſitionis, fol. 29. a. ſic habetur Pyy payO Pe i. e. confer. & Miehlol Jophi h. loc. ubi locus paralle- quia non concedunt argumenta (exceptiones ſive lus adducitur ex f. Reg. 21. v 19. verb. næꝑ exeuſationes) ſeductori. L nonne occidiſti, confer. & not. in απh. l. (40.) Nonne præceptori potius, quam diſcipulo ac Cholin, fol. 139. col. 2. parendum eſt? vid. Abarben. ad 2 Samuel. c. 1. (z.) Nempe: muleris, vel: rem bonam elſe ha. V. 16. fol. 139. Senſum itaque eiſe puto, quoni- 4 36ͤͦ GENESEOW68. CjAb. II. cce. I ftiis agri] Si præ (omnibus) jumentis maledictus fuit, nonne multò magis præ be- cezl tis agri maledictus (41.) futs) conſtituerunt magiltri noſtri allegoricam hanc ex. licationem in tractatu Talmudico, (qui inſeribitur:) Bechorot, (42.) ad docendum, (ilt & quòd dies, quibus ſerpens uterum fert, ſint ſeptem anni. (43.) Eod. verſ. 14. Super ventrem tuum gndieris] Pedes fuerunt ei (ſerpenti;) ſed amputati ſunt. (44.) Verſ. (Kremel 15. Et inimicitiam ponam] Tu non (aliud) intendiſti, niſi ut Adamus moreretur, (?*) eltcole Sempe,) ut ille peids comederet; tuxer Evam duceres uxorem, nec veniſtipfidss m on colloquium cum Eva niſi (eam ob cauſam,) quia mulieres facilè decipi poſſunt, que Adccel maritos quoque ſuos ſeducere néôrunt, quocircà (dixit hic Deus:) & inimieitiam po- umon nam. Eod. verſ. 1 5. Conteret tibi] (Verbum hic ſignificat) i. e. & ron conteret te veluti (Hebræum iſtud:) H)&) interpres Chaldæus vertit: οσ i. e. Wi & contudi eum. (45.) Eod. verſ. 15. Er zu conteres (P) ei calcaneum] Non erit tiobi (Aenns. ſtatura erecta (*) & ſufflabis (**) in ejus (hominis) calcaneum atque etiam exinde oo- nalic . cides Praanin , am ſerpens hoc ſubterfugio Hebr. Talmudici, tractans de jute primogenitorum in (uti in Gur Arjeh loc. alleg. habetur) i. e. defen- aniqmalibus &c. ubi vide fol. 9. a. prout in — ſione ſeu excuſatione uti potuiſſet, nimirum Deo 'po Me h. loc. allegatur ad marginen. (6) Nn tanquam magiſtro ſea præceptori potius, quàm (43.) Confer. & hic Gur Arjeh dict.fol. 9. col. . mg diſeipulo (quo nomiae hic venit ipſe ſerpens)] fin. & fol. 10. col. 1. princ. it. D. Scherzeri not. mlhni obtemporare debuiſſe Adamum atque Evam, ec ha. loc. lit. P. ac not. in arn »npw' h. çů. in R. Ii cur igitur (dicere potuiſſet ſerpens,) mihi ten- (44.) Hebr. uvpa, in MSto Erff. I. habetur: x*=*nhn Sumn tanti potius quam tibi, Deo omnipotenti, morem res eadem eſt: Vide hic quoque Gur Arjeh fol. () Fi geſlerunt dementes protoplaſti? ego tentavi, iſti 1o. princ. ac D. Scherz. not. Lit. Q. it. not. in ce mihi obſecuti ſunt, in me nulla eſi culpa, abſol. m, h. lor. ut & not. ad Jerem. c. 4,6. e) vendus ſum, quò itaque Deus hanc defenſionis] verſ. 22. num. 22. ikine; ſeu excuſationis anlam præcideret ſerpenti, non Hebr. .. Möt. Erff. 2. pro eò habet: (8.) le uſus eſt interrogatione illa: —y m i. e. rhe-i i. e. ut ioterficeres, ſcil. Adamum, Con- ſne cur iſtud feciſti, ſicuti Deus Evam interrogaverat fer. hic not. in Snom 'nov, atque tractat. Tal- mehen verſu antec. 13. ſed per modum decreti atque] mud. Sota, fol. 9. b. .. ienin ſententiæ définitivæ Deus hic e 7 59) yy 50 (45⁵.) Nempe: vitulum, vide Deuter. cap. 9. v. 2 1. &h an Mr i. e. inſiliit in eum (ſerpentem) ac litem ſeu †) Sic vertunt communiter interpretes verbum “ 1 4 4 7. 10 judicium ejius terminavit ſeu decidit (prout in oWn, à rad. ν quam etiam interpretationem 1N Medraſeh Berelchit h. loc. habetur) dicens ſer. hic ſecutus ſum, quamvis Commentator noſter Nem penti: & ro i. e. quoniam iſtud feciſti hoc loco aliam ei ſignificationem attribuat, nem 1 &&c. hunc genuinum iſtius loci ſatis obſcuri ſen-I pe à sa i. e. flavit, derivando, eonfer. infra Ge- nconte ſum eſſe puto, conſer. tractat. Talm. Sanhedrin. neſ.c. 49.v. 17. n. 120. 1)Cant ſol. 29. a. prout in parm t h. loc. ad mar- (*) Hebr. nmno 1 N , MSt. Erff. 2. pro o inn ginem allegatur. legit: —nn 77 & i. e. erit tibi ereétio, - kn QHα1.) Sic quoq; D. Scherzerus iuterrogativèé transtu- miſſa particula negativ. 4 Dn 1 lit: nonne multo magis præ omnibus quoque (**) Ita ſecundum Commentatoris noſtri mentem „ 0l 100 aunimalibus? corzfer. Sota fol. 9. b. & Bechor. fol. hic hnoN vertere volui, prout in exemplari, quo 6 1.) he, g. a. item Gur Arjeh fol. 9. col. 4. fin. & fol. 10. uſus ſum, habetur; in Balil. & Berolinenſi, edii. bibered col. I. prin. legitur: N vtioſè, ut puto, MSt. Erff. 2. ie ſtet . (42.) Efl is liber quartus partis quintæ operis] pro eo habet: Uawan) j, e. & mordebis eum. Möſam — g̈ drr de. 1 im hancexr. docendum, l. ⸗ 44.) Veſl. oreretur, ) niſipriisin oſiint, u nieltm o. RdOie. Non erittibi m exinde oc⸗ ides — nogeritorum t g. a. Prolt in 1d matpinemn. ich ol.9, eol. 40 D. Scherzeri nol. d h. loe. habetur. r e Gur Affeh fol. it. Cit not, in d ſaen 46, „ro eb habet: LAdimum,COn- gue tultn I1 tet, 4,,,7. 2 tethrele, en hinterptetationein munemtator poſter ematftibuet heid⸗ eonſerinftl 6e; . “ t, Eif 1.pro tibi etedi, is noſti menten in evemp alhai Perobnenſ⸗ edit. nto, Mot⸗ Lifl. . worcebig eun. RWZ .I. (CAb. III. GENESEOS. J 37 cides illum; (46.) verbum autem 2) (ſignificationem aberj velct (in Uolo- . ) i. e. ſufflavit in eos, (47.) dum ſerpens mordere (***) vult, ſufflat ad inſtar ſibili & quoniam lingua linguæ reſpondet, (48.) ideòô ſcripſit (Moſes) dictionem- HHi. e. flatus, in ambobus illis. (49.) Verſ. 16. Dolorem tuum] Hic eſt dolor (ſive moleſtia) educandi liberos. (50.) Eod. verſ. 16. Et conceptienem tuam] Hic eſt dolor geſtandi uterum. (5§HI.) Eod. verſ. 16. In dolore paries liberos] Hi lor partus. () Eod. verſ. 16. Et ad virum tuum (erit) Aericn n iea 13 ad concubitum, () & quamvisita ſit; non (tamen) erit tibi frons exigendi (52) il. lum (Concubitum) ore tuo; ſed ipſe dominabitur tibi, omnia ab illo (dependebunt) & non à te. Eod. verſ. 16. Deſiderium tuum] (Iſtud: RpN hic ſignificat) NNN i. e. deſiderium tuum, veluti (accipitur in illo loco:) anima ppU i. e. de- ſiderans. (53.) Verſ. 17. Maledicta (ſit) terna propter (54.) te] Producet tibi res naledictas, (*) veluti: ; maledictas, (*) veluti: muſcas (?**) & pulices atque formicas, res ſimilis eſt ei, qui in .Z Pravam indolem degenerat, (5 5:) atque homines maledicunt (etiam) uberibus, quæ 3 r ille 7 (46.) Nempe: hominem, D. Wagenleil. Tel. ign (*) Confer. hic beſachi Tl 1CE. LPenlei n. nfer. m, fol. 118, a. pag. 349. Carmin. Lipman. ubi Paraphraſis Hie (†) Hebr. vnvTO hæc en roſolymitana hujus loci adducitur, it. p. 132. n i. e. ehderim. ſcu⸗ e nt d e 3 in R. Iſaac. Munim. Fid. vide & not. in Erff. I. conf. Jevammot, fol 61˙ lunt à MStOo non h. loc. . WB . (§52.) Poſtulandi, petendi, c. . (a7.. Vide Eſai, c. 40. v. 24. confer. & infrà Ge- 10. col. I. fin. & zor. in i. conker. rArleh tol. neſ. c. 49. V. 17. n. I19. & n. 120. (5§3.) Vel: co ncupiſcens, appetens, vid. pſaj. 107. (?*XX) Hebr. Prvaiy MSt. Erff. I. habet: h i. e. v. 9. & Eſai. C, 2 9. V. 8. ibique Raſchi not. ſufflare; alii conteere. en ere. .) Autor Vulgatæ tr lit: 1 (48.) Vel: vox voci eonvenit, juxtà Hebræum ita: G4½ fere LXX. 55 775 en e ic bere fuo- lingua cadit ſuper linguam, i. e. uti D. Scherze-.- TVnya (uti in hodicrno codice Maſorethicoba- . el IIs 1. E. 1r rethico ha- rus hic exponit: quoniam vocis habent conve- berur,) legiſſe: †haya vel TPaya facili litera- nientiam quandam, uti apud Latinos: humus à rum mutatione, vid. Lud. CGappelli not. Crit homo⸗, confer. cap. antec. 2. v. 23. n, 9 5. & hi. loc (49.) Nempe in duabus vocibus ſeu verbis illis eſſ i. e. lias. MSt, Erff. 1. pro eo habet: 15W atque D, quæ hoc verſu 15 ſiaben. (**) Hebr * . in . . . .„ rff. MSt. I. pro tur, confer:. not. in h. loc. SWt, res eadem eſt, MSt. deo eabehet 6* oner & hic not. in a n, ut & D. quod vertere poſſis: res mortiferas 3 39 3n d0. bag. 263. n. 3. & n. 4. atque E. (55) Confer. hic R. Salom. in notis ad Geneſ. c jusd. Tel. ign. p. 462. Carmin. Lipman. it. Gur 2 I1. v. 11. & c. 2 5. v. 30. it. ad Pſalm. 116 v. Cnen . Je.col. r. med. & tract. Talm. Eruvin 16. vid. & Gur Arjeh fol. 10. col 1 ſin ae “ . ol. 100. in on nn, ubi ſeribitur, quod in quibus- GI.) Iac. Cappellus in not. ad Geneſ. h. loc. ſcri- dam exemplaribus legatur: & D i. e alia ex binbe toncrfkumn ſive conceptionem Hebr. vayn prlicatio, & quidem ante verba iſta: Nupo v hic ſynechdochicè intelligi totum illud tempus, 1. e. ies ſimilis eſt ei. qui in pravam indolem &. 2b. Qqu iœmina uterum feit ac præ gnans eſt. 38 GENESEOS. CAb. III. bos, (57) quæ comedi poſſunt per præpar edes (***) berbam terræ] Quænam verò ille ſuxerat. Verſ. 1 8. Et ( †) ſinam & earduumgerminet tibi] T a, dum illam ſpecie- bus ſeminum conſperges, progerminabit ſpinam ac tribulum, carduum (56.) ac ru- ationem. (§5 8) Eod. verſ. I18. Et com- hæc eſt maledictio? annon enim in bene- dictione dictum eſt ei: ecce dedi vobis omnem herbam ſeminantem ſemen &c. ? (59.) ſed (reſpondetur,) quid dicitur hic in principio rei: (60.) maledicta ſit terra propter te, in ærumna comedes ex ea, & poſt ærumnam germinabit tibi ſpinam & tribulum, (hoc intelligendum eſt.) horti, illa germinabit tibi nolens volens comedes illa. laboraveris pro eo (pane) multum, vocavit Adam] Redit (hic) Scriptura fuit:) & vocavit Adam nomina, (61 ) nec interrupit, nem nominum ſociata fuerit ei (Adamo) Eva, ſicuti ſcriptum eſt: & niebatur adjutorium coràm illo, quocircà & immiſit (Deus) ſopo- propter impoſitio Adamo non inve quando ſeminabis eam leguminibus aut oleribus ſpinas ac tribulos cœteraſque herbas agreſtes atque Verſ. 19. Le ſudore (*) vultus tui] Poſtquàm (tunc comedes illum.) Verſ. 20. E. ad rem ſuam primam, (ubi dictum (62.) niſi ut doceret te, quòd rem, (63) & quoniam ſcripſerat (Moſes:) & erant nudi, (64) conjunxit ei Sectio- nem de ſerpente, ut notum tibi faceret, q uòd (ſerpens,) dum illam (Evam) vidit nu- dam (*) eoſque (ambos) conſpexit rei venereæ operâm dantes, (**) illam (Evam) con- cupiverit ac, (quòd ſerpens) ad illos venerit cum aſtutiàâ atque dolòô. Eva] (Vox (D) —N) quadrat (6.) voci quia dni i. e. Eod. verſ. 20. vivificat fœtus ſuos, ablunt autem iſta: res ſimilis eſt &c. usque ad: ſuxerat, à MSto Erff. 1. & 2. (†) Hebr. hoc & quæ ſeqvuntur, usque ad a) i. e. ac rubos, omittit MSt. Erff. 1. (56.) Vel: ſentes, Hebr. b, Buxtorſius in Lex. Talm. fol. 2074. putat eſſe carduum ſativum, vulgd articoclum Germ. Artiſchock / confer. not. in Pam now h, loc. & Peſachim, fol. 118. a. (57.) Alii: dumeta, nonnulli: carduos. vid. i- dem Buxt, in Lex. Talm. fol. 1605. (58.) Vel: facta præparatione, ſi adhibito igne S inſperſis condimentis coquartur præparentur, confer. Buxt alleg. fol. 1605. &£ ſeq. vide & tractat. Talm. Betza, fol. 34. uti in ℳ „par nev h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. ¶*Xͤ) Hebr. haz) hæc & ſequentia: usque ad ver- fum 19. h. cap. abſunt à MSto Erff. 1. G 2. (59.) Prout fupra Genel. c. 1. v. 29. habetur. 60.) Id eſt: verſus ſive textus Biblici nempe: verſu antec. 17. & principio hujus verſus 13. h. cap. & ad cibum ( contſer. & hic not. in a ν.â h-loc. (*) Confer. hic Berachot, fol. 57. b. & Peſachim, fol. 119. a. & Schabbat, fol. 152. b. (61.) Zicuti cap. antec. 2. V. 2 0chabetur; abeſt hæęc- allegatio à MSto Erff. I. (62.) Diftinxit, interjecit, nempe: rem illam ſive materiam de nominum impoſitione, de qua dict. cap. auteced. 2. v. 20. confer. Gur Arjeh fol. 20. col. 2. mecd. (63.) Vide alleg. cap. antec. 2. V. 21. (64.) Sicuti eod. cap. antec. 2. v. 2 5. habetur. *) Hebr. W y, ſic in exemplari Hebræo, quo u- ſus ſum, legitur; Baſileenſis & Berolinenſis edi- tiones habent: arMy i. e. pudenda ejus; MStum Erff. 1. habet: Br) i. e. pudenda eorum. (**) MSt. Erff. 2. hic addit: 729 Py7 i. e. in con- ſpectu omnium. (t) Seu: dictio Hebr. Wwy, ſic additur in MSto Erff. 1. & 2. = (65.) Vel: conveuit, juxtà Hebræum: cadit, con- . ek. CAN. I. ſuod ſcuti dicunt, qu tentum) c. lanalepon Ve 22. cponicus aſcire bi nc auten ſe ſacile jam illame non conyen orti Eden, — fer. ca. me n. 4 ,. ice ä(66.) Vie de D. Scherzeri ge recegit 0 ſicui n tem illa uead Wi. (Coner hieg (67.) Iia hic in on conter. D. Pp. 341, D 110. ubi er Aducitur, gud pe Nor dem vertitu, m Cenel. ca⸗ in Mare e, 1. ocs ui in 6) Conker bic rabba i mar⸗ (E1.) Seu ennde & bereſchu umntginemn ahe (E.) D. Khere conliſtit tari0 Uantigt Aonten D Re M 39,. ub⸗ A.N. Cb. II. GENESEOSZ8. 39 — , 5 . — — — — . — — . . . . unſeck. ſuos, ſicuti dicitur: quid H)) ii. e. eſt (vel exiſtit) homini? (66.) Significatione ) m. —PHĩi. e. fuir. Verſ. 2 I. Zunicas (?) pelliceas] Sunt expoſitiones myſticæ, quæ Ltcom. dicunt, quòd illæ (tunicæ) glabræ, (67.) ſicuti ungvis, fuerint eorum (primorum pa- zinbene. rentum) cuti agglutinatæ; alii dicunt, fuiſſe aliquid, quod venit ex Pelle ,veluti eſt Ke S9) lana leporum, (68.) quæ mollis eſt ac calefaciens, unde eis (Deus) tunicas confecerit. dpropeor Verſ. 22. Factus eſt, ſicuti unus ex nobis] Ecce ipſe (eſt) unicus in inferioribus; ſicuti tribulum, ego unicus (ſum) in ſuperioribus; (*) ſed quænam eſt iſta ejus unitas? (69.) videli- oleibu cet ſcire bonum & malum, id, quod non ita eſt in jumento ac beſtia. Eod. verſ. 22. les atdge Nunc autem ne fortè extendat manum ſuam] Si enim in æternum victurus eſſet, eece Poſgnin pſe ſacilè in errorem inducere poſſet (cœteras) creaturas poſt ſe, ut exiſtiment, et- l. 20. G iam illum eſſe Deum; (?**) ſunt etiam (?) expoſitiones myſlicæ (iſtius loci;) ſed illæ bi didam non conveniunt ſenſui ejus literali. Verſ. 2 4. Ab oriente horti Eden] In plaga orientali te, ndd horti Eden, extrà hortum. (70.) Eod. verſ. 24. Cberubim] i. e. Angelos nocivos. (71.) tamelt: & Eod. ene) lopo. fer. cap. antec. 2. v. 2 3. n. 9 5. & h. cap. v. 15. Trinitatem vel pluralitatem perſonarum in Di- tei ec. n. 48. vide & not. in snam re h loc. vinitate contrà Judæos probari poſſe aſſerit, )vidit nu. (66.) Vide Eccleſ. c. 2. v. 22. ibique Raſchi not.] vide& hic dict. tractat. Bereſchit Rabba ſieuti D.Scherzeri verſio hic a ſenſu autoris noſtri jon- in D ne ad marginem allegatur. vam)con. ge recedit, Commentatoris noſtri hæc eſt mens, (*) Loci iſtius ampliorem explicationem vide in .Verl. 20, icuti &π venit à *Wπ; ita παà ; abſunt au-] notis a ν h. oce5e.üe,D m lücat fotus tem iſta men d&α i. e. ſicuti dicitur &c, us- (†Hebr. vn hæc & ſequentia usque ad: Ww vy ſuos, . quead *&i. e. fuit, à MSt. Erff. I. i. e. ſenſui ejus literali, abſunt à MSt. Erff. 1.& .. () Confer hic Sota, fol, 54. a. & Nidda, fol. 2 5.a (70.) Confer. not. in. a ov h. J. ubi etam Be- h⸗loe. (S67.) Ita hic cum D. Scherzero ut & juxtà notas reſchit rabba ad marginem allegatur, vide & cap. Klelcin, in "pam n, dictionem pb vertere volui, ſeq. 4. v. 16. ibique not. n. 46. 1. confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 3 30. & p. 339. ac (71.) Hebr. han , i. e. angelos corruptionis r;aelber H Pp. 341. & D. Majli Theol. Jud. Loc. 7. §. 4. P. ſeu vaſtationis, qui ſunt „ i. e, ignis ut 10. ubi ex R. Elieſeris Capitulis cap. 14. ad- flammans uti in Gur Arjeh fol. 74. col. 2. fin. Cap P man 74. ram tan ſii ducitur, quòd Adam veſtimentum fſuum, ner- confer. R. Salom. ad Eccleſ. c. 4. v. 1. it. D. Scher- rem iülam ſire 4 — . . . loc. L. 2cder lecncit. ½ pe pnov ) i. e. pellem ex onycha (ſicuti ibi- Zer. nof. h. loc. Lit. U. Lactantius l. 2. c. 12. ſeri⸗ ne⸗ inin. Agem vertitur,) per lapſum amilerit, confer. in- bit, quod Deus paradiſum igne circum valla- 1 Arſellol. 20. fra Genelſ. cap. 27. v. 15. n. 18. & Ligntfoot. verit, ne homo poſſet accedere, vide not. Gal- in Marc. c, I. V. 6. P. 59 §. it. Bereſchit Rabba h. læi ibid. S. Ambroſius exiſtimat, Deum antèe 1 loc. uti in er hic allegatur. Patadiſum conſtruxiſſe purgatorium ignem, 1 häbetn . . *) Confer hic not. in a H ubi Bereſchit per quem poſt coſſummationem ſeculi omn es hern ſi⸗ I. rabba ad marginem allegatur. fideles Paradiſum ingreſſuri tranſeant, quà fere aoligen e 66 %.) Seu cuniculorum, Hebr. n, vid. Le in ſententia etiam S. Hieronymus fuiſſe videtur, eus; Atum vit. C. 11. vV. 6. vid. D. Wagenteil. loc. alleg. ut qui in Epiſtola ad Paulum Tom. 1. fol. m, 59. deo, PBereſchit rabba, prout in p-or .ν. Jad Editionis Bafileenſ. ann. 1553: ſeribit: necdum 67 nerin cn⸗ marginem allegatar. . . paradiſi ſanuam C hriſtus effregerat necdum flam- ar n o . (69.) D. Scherzerns fiæe ita exponit: in quonam] meam illam romphæam & vertiginem præſiden- dsitur in Me coniiſtit ratio unitatis? quænam illius eſt præ- tium Cherubim ſanguis ejus extinxerat &c. con-⸗ Kantia ?,cfer. hic D. Mañ Theol. Iud'. Loc. 2. ſer, Ejusd. Hier. Tradit., Hebr., h. loc.- ut & Lu- m: alter⸗ pag. m. 39. ubi ex Verbis iſtis Do i, c. ex nobis, dov, . S GENESEOS. — L OA. Hf. Eod. verſ 24. Et gladium verſatilem] Cui erat flamma, (72.) ad terrendum illum Adamum,)ne amplius hortum ingrederetur, Targum (vocis,) eſt 3 i. e. a- cutus (gladius) veluti in Sanhedrin (legitur:) extrahe Hob iee, aciem; (73.) lin- guâ verhaculâ: lame; (74.) ſunt etiam expofitiones myſticæ (hujus loci;) ſed ego non venio, (75) niſi, ut ſenſum ejus literalem explicem. CAP. IV. 40 Erſ. I. Et Adam cognovit] Jam anteàâ (cognoverat Adamus uxorem ſuam) antè rem, (de qua dictum eſt) ſuprà, (I.) priusquâm peccaverat (Adamus) & expulſus fuerat ex horto Eden, atque ita uteri geſtatio & partus (antè lapſum protoplaſtorum contigit,) nam, ſi ſcripſiſſet (Moſes:) & cognovit Adam, (2.) poſſet intelligi, quòd poſtquàâm (ipſe ex horto) ejectus fuit, liberos ſuſceperit. Eod. verſ. I. Gain] ('P nomen adeptus eſt;) quia (paulò poſt dicitur:.) op i. e. poſſedi. Eod. verſ. I. Cum (3.) Domino] (Nam particula —& hic accipienda eſt,) veluti — & i. e. cum Domino, (nam) quando creavit me (inquit Eva) & virum meum- dgov. ac Jacob. Capellorum Obſervat. in Genel. h. l. vi d. & Exod. c. 2 5. V. 19. ibique not. n. 47. confer. & Sanhedrin, fol. 67. b. 72:) Id eſt: lamina flammans, uti & autor no- *ſier pau poſt exponit, Gall. Lame, Germ. Klinge/ confer. not. ad Judic, c. 3. v. 22. n. 16. & n. 17. it. ad Nachum c. 3. verſ. 3. num. 3. vid. pauloò poſt. n. 74. B B (73.) Nempe: haſtæ & pone in veſtimento tuo &&c. ita locus iſte, qui in Sanhedrin fol. 82 a. habe tur,à Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 2476. adduci- tur & ab eodem Latinè verfus reperitur, D. Scher- Zerus locum iſtum hic minus aptè tranſtulit. 4.) Ita hic dn potius reddere volui, quàm cum D. Scherzero: lima, confer. paulò antè n. 72. & not. in 'na h. I.Balil. ecitio de 3. MSt. Erff 1. habent: Nn, 75.) 14 eſt: haud aliud mihi propoſui, niſi ut ſen- ſum literalem S Scripturæ exponerem. . 1.) Nimirum Genef. c. antec. 3. v. 6. & ſeqq. ubi Qe lapſu Protoplaſtorum agitur, confer. cap. ſeq. 5. V. 1. ibique not. Raſchi, ubi dicitur, uod Adamus eo iplo die, quo creatus fuit, generaverit. Hinc R, Elieſer, Ben Aſarjah, dixit: qud illo die tria facta ſint miracula, nempe, dem die Adam; cum Eva concubuerit, & 3. quòd i 0 ipſo die liberos ſuſceperint, Chriſtiani ta- men doctores hiſce haud conſentiunt, confer. cap. ſeq. 5. v. 1. n. 3 & not. in ne 2.) Hebr. N ), ſic in textu ſacro hic non le- gitur; ſed: ) * i. e. & Adam cognovit, unde ex iſio verborum ordine colligunt Rabbini, Adami concubitum cum uxore ac hiberorum procreationem, ante lapſum contigiſſe, hanc autoris noſtri aliorumque Rabbinorum mentem atque hunc loci iſtius ſenſum hic eſſe puto, D Scherzeri verſio ab iſta expoſitione longè re- ce it. ”ä ) Ita hic juxtà autorem noſtrum, particulam nè vertere volui, alii: per Dominum, uti Vul- gatæ autor ſecundum LXX. interpretes, qui ha- bent: α r Oe&να. Junius ac Tremellius trans- tulerunt: à Jehova, quorum vide notas ibidem, eonfer. & S. Hieronym Tradit. Hebr. h. loc. acl. A- dov, Cappelli Commentèr. in Geneſ. ut & ejusd. Not, Crirtic. h. loc. it. not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 26 5. a. fin. Nam particula Dx etiam aliis in locis S. Scripturæ ponitur pro y, vid. (7 (Deus.) 1. quod eodem dic homo creatus ſit, 2. quod eo- Densipſe Vet. 1I. &. Sſunt uit (una;) addidh linus culmma te vili; 6) tium Deo) qnoqueſpaul Rino) elpic chillo it ſrconla — Genel. e. bef. ,15, & (. ſo⸗ v. 14.6 V.4 let .30. h, que albi palſ 4) Nenye in in dy wo ) Scil der Heb Burort qur hi bræao, ub uſu i. e, ggo l. juogor, ommn Nicda c dtol. tres concinſge genefando, nen ejus de. ſihe . 1 Lit, . colker ubi ealen, 5.) Vel: nin Genel c. hiel V. 22n. 19, D b. l d 3) Nempe: gene (ol. 4, med. udi melli cum bel (onler. Martini 1. Scheizeti p (onyenit (ontel hic rag Ar. . CA. IVY. GENESEOS. ri lun (Dens,) ipſe ſolus creavit nos; aſt hac in re 4.) concurrimus nos cum illo. 5.) Eod. 7 ür. verſ. 1. 2. 1 D Cainum — D ſratrem ejus N Hebelum] Tres (particulæ:) led ego ta ſit (una ) ſed cum Hebelo nati ſint duo, 7.) proptereà, (hic) dicitur: SN i. e. & addidit. 4 Verſ. 2. P aſtor oviam] Quoniam maledicta fuit terra, (ideò) ab il- H lius cultura *) ſemet abſtinuit (Hebelus.) Verſ. 3. De frulcta terræ] (Nimirum) de re vili; 8.) eſt & expoſitio myſtica, quæ dicit, quòd ſemen lini * ) fuerit (obla- tum Deo.) Verl. 4. Eerecperit] (Nam 7π] ſignificat:) (5)) i. e. & aſpexit, ſic tnſin) quoque (paulò poſt:) non RpWi. e. 1 aſpexit ad munus ejus, ita etiam accipitur in illo loco:) ne id eſt: ne reſpiciant (9 )ſic quoque: ο id eſt ntelaplum e Le li 1 8 Eod. verſ. 4. & cſpexit (Videlicèt) deſcendit ignis & delin- 2) ole . Xit(ſive coni ump it) munus ejus. I1.) Verſ. 7. Nonne ſibend egeris] Juxtà Targum Lod, Verl.l, . . Z ejus de holri⸗ Geneſ. c. 6. V. 1 3. n. 6 8. & c. 9. v 10. 1t. 49. *) Loci iſtius explicati e . Euel. K. de N. B. & &. 7. V. 10. 1t. c. 49. explicatiom ide in m delehvelui V. 2 5. G c. 50. V. 1 3, it. Exod. c I. V. 2. G& c. 2. 'Pan h. loc. enter. Ferdehien ſol 116 1. o tum meum. v. 14. G vV. 24.n. 6 9,t. Num. c. 8. v. 2 5. & Deu (8.) Vel: de parvo aut rejectitio, ſicuti D Scher Dens 1 ter. «. 30. V. 3: n. I. ac 2. Paralip. c. 3. I. V. 17. at-dictionem: y hic exponit, nam communizKahr. ʒque alibi paſſim. . binorum opinio eſt, Cainum fructus vilioresoh- r dlen. 4.) Nember in mholk procreatione, confer. not. tuliſſe Deo ac proinde oblationem iſtam ei mi. erit 3 gudel in "pa e h. loc. nnime gratam fuiſie, confer Gur Arjeh. fol. 1 Chridian g. Y. 5.) Scil. Deo Hebr. my w, ita in Bibliis col 4. fin. & fol. 11. col. 1. in 10- Buryjurxtorf. quæ hic ſecutus ſum; aſt in codice He- . 1. Princ. W not. in emrlunt, contet, in Orn w cro hie non le⸗ Aam cognoit, lgunt Rabbini, e ac berorum ontigile, hane nofum mentem hic eſſeuto, D. tione longe e⸗ im. Patienlam dinum, uti Vul⸗ Epleles, gui hu⸗ Pjeme lius trans⸗ genotas ibideih, † jebr hloc. acl-i- enel ut KNeſlid. ibrum Mec. Jud. Uicula d ellam un godil. bræo, quô uſus jum, legisur: y N öZr jungor, communico, nam, (ut in Tract. Talm. Niidda c. 3. fol. 3 I. habetur,) Rabbini tradunt generando, nempe: Deum, patrem ac matrem ubi eadem, quæ hic, allegantur. 5.) Vel: muititudinem denotant, confer. ſuprà Geneſ. c. 1, v. 14. n. 96. it. infra Geneſ. c. 42. v. 22, n. 29. ac Bereſchit rabba, ſicuti in nov DSH h. 1. ad marginem allegatur. 7.) Nempe: gemelli, confer. Gur. Arjeh fol. 10. col. 4. med. ubi & ratio affertur, cur duo ge- melli cum Hebelo nati ſint, non verò cum Caino, 135. Scherzeri verſio autoris noſtri ſenſui haud convenit. . . 1) Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 62. a. i. e. ego ſcil. Eva cum illo concurro, ſive con- tres concurtere tanquam cauſas ſocias in homine ejus &c. vide plura apud D. Scherz. in not. h. I. Lit. X. confer. & not. in pan ne h. loc. confer. Martini Pug. fid. part. 3. Diſt. z. c. 5. n. 1 on ein h., loc. *9) In Berolin. editione, ut & notis Ra- ſ-hianis editionis 'nart new'iſta uncinulis in- cluſa au addita ſunt, nempe: on die n⸗ rn dn en ee ee wa den i. e. alia ex- plieatio verborum iſtorum.) de fructu, nempe) de illo, quod venit in manum ejus (Caini) non non bonum nec electum. 9) Prout Exod. c. 5. v. 9. habetur, confer. not. in Dpa ne h. loc. 10.) Sicuti Hiob. c. 14. v. 6-habetur. 11.) Confer. not. in "par nev h. loc. nam, niſi ignis deſcendiſſet, quomodo ſcire potuiſſet He- belus, quòd Deus ad munus ejus reſpexerit, uti in Gur Arjeh fol. I I. col. I. circa fin. habetur, huic opinioni etiam Theodotionis verſio conſentit, ubi⸗ ι s* τορνàâ & inflammavit, vid. S. Hieron. Tradit. Hebr. & Jac. Capelli Obſerv. in Geneſin GENESEOS. CA. IVv. ejus (facienda erit) explicatio ejus. 12.) Eod. verſ. 7. Ad oſtium cubat peccatum i. e. Ad oſtium ſepulchri tui peccatum tuum cuſtoditur. 13.) Eod. verſ. 7. Et ad te ap- vpetitus ejus] (Videlicèt) peccati, hic (appetitus) eſt figmentum malum, (quod) ſem- per deſiderat & concupiſcit, ut te proſternat. 14.) Eod. verſ. 7. Zu verò dominabe- ris ei] Si volueris, prævalebis ei. Verſ. 8. Et dixit Cain] Aggreſſus eft illum (He- belum) verbis gontentioſis & rixoſis, ut occaſionem contrà illum quæreret, *) interfi- ciendi eum, I5.) ſunt & hac de re expoſitiones myſticæ; ſed hie 16.) eſt ſenſus, Scri- turæ conveniens. Verſ. 9. Ubinam (es) Hebel, futer tuus?] (Hac interrogatione uſus eſt Deus.) ut verbis blandis illum (Cainum) aggrederetur, 17.) ſi fortè is reſipi- ſcere vellet ac dicere: ego interfeci illum ac peccavi tibi. Eod. verſ. 9. Non novi] Factus eſt (hic Cain) ſicuti furans ſcientiam Divinam. 18.) Eod. verſ 9. Nam cu- Phor fratris mei] Dictum hoc eſt interrogativè, ſic quoque omnis (litera) Heh, pun- Ktum habens hateph patach (interrogativè vel admirativè accipitur.) Verſ. 10. Sanguines fratrtlstui] i. e. Sanguis ipfius & ſanguis poſterorum ejus; 19.) alia expli- catio 4² ud. Loc. 24. p. 32 6. §. 3. 14,) Vel: in ruinam trahat, Hebr. „con- fer Raſchi not. ad Eccleſ. dict. c. 4. v. 13. *) Hebr. dy yre, MSt. Erff. 1. & 2. habent: 12.) In Targum autem juxtà P. Pagii verſionem ita legitur: noane; ſi emendaveris opera tua, remittetur tibi? quod ſi non emendaveris ope- ra tua, ad diem juditii peceatum tuum confer- vatar, quo futurum eſt, ur pœna fumatur de te, ſi non onitentiam egeris, quod ſi Pœnitentiam egeris, remittetur tibi, vid. Ejusd. P. Fagii not. ibidem, ubi Targ. Hieroſoly mitani verba addu- cuntur, conf. & D. Scherz. not. Lit. Z. ac Gur Ar- jeh fol. 11. col. I. fin. confer. Berachot fol. 6 1. a. & Joma. fol. 52 .b. it. Kidduſchin fol. 6 1. b. 13.) Vel: ſervatur, conſervatum manet, Hebr. vnE, D. Scherz. vertit: vigilat, confer. GurAr- jeh loc. alleg. ae Raſchi not. ad Eccleſ. c. 4. v. 13. ubi loeus iſte ab illo alicer exponitur, LXX. ver- ſio hie non parum ab Hebræo tecedit, vide IIe. Voſſii reſponſ. ad Schotan. in Append. ad Lector. p. m. 429. & Lud. Capell. Crit. Sacr. 1. 4. c. 2. n. 2 5. it. Ejusd. Commentar. In Genel. & Not. Crit. H. loc. confer. & S. Hieron. Tract. Hebr. ac Jomaæ, fol. 20 a it. Kidduſchin fol. 30. b. ac fol. 61. b. ft. Sarhedrin fol. 9 1. b. & Nidda fol. 30. b. & Jac. Ca.Obſ. in Geneh. H it. n. ad lib. Prec. Iud. part. 2. p. conf. Geneſ. c. 43. v. 18. 15) Quænam verba illa contentioſa fuerint & unde ditceptatio ioter duos illos fratres orta ſit, vid. D. Scherzeri not. h. loc. Lit. Aa. confer. & Gur Arjeh. fol. I1. col. I. fin. ac not. in mν Snn h. loc. ubi ex Bereſchit rabba adduti- tur hujus leci explicatio. 16) Nempe: is, quem autor noſter jam adduxit, vid. hic quoque Gur Arjeh loc. allegato. vid. & cap. ſeq. 5. v. 1. n. 2. & infrtà Genel. c. 19. v. 15. n. 25. ubi de &e 7 aWw agitur. 17) Confer. quæ ſupra Geneſ. c. 3. v. 9. n. 3 3. 10⸗ tata ſunt, vid. & not. in Sinar h. loc. ac celehratur. . 18.) Id eſt: qui omniſcientiam Dei, quantum in ipſo fuit, ſuffurari vel negare voluit, ac ſi is non y eene i.e. ut devolveret contra eum, D. Scheizeri not. Lit. Bb. ubi longanimitas Dei omnia ſciret, confer. infrà verſ. 16, h. cap. ibi- 21 6.a. fun. intelligunt autem Rabb. h. lI. Odτ „3 i. c. dolotem percuſſionis, quæ fit in ſepul- chro, de quo vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 69 ⁸. & (jusd. Synag. Jud.]c. 49. p. 713. & ſeq. it. libi. Prec. Jud. part- I. p. 177. b. fin. ac D. Wa- gen’. Sota, p. 117. princ. it D. Maji Theolog. ue not. n. 44, nam Cainus cogitaverat, adi ee en e i. e. quòd non omnia cer- nantur ab illo (Deo,) ſic in notis an ne hic exponitur. 19.) Ratio hic adducitur, cur dieatur in plurali: ſan- CA W. — — caio elt unde )an ſicat) mag ſuam, 1) 4 Verl. 11. lelictione gu & rlel Hinig iitelligen⸗ neamn fenn — ſanggnines, 23b hedrin, o. 5 Vel: eiqo abet: ) 20,) Uti ca⸗ Gut Atſeb —N e ³) De hae t c. I. V. II. Owo 21) Mm, (1 print. haben quia ſangu, no, fanmitid r2 Obiederet ¹ — N — :2.) Vel mee catumm petci Qum et,) QGRionem a. 23.) Vel: que proptetih dum ſuum 24.) Me:f Producit, ie editione ut O ſam ila hi dempe: Y alius cder CAN.. — atun le, 1 adte . lnoch) lem. dhninahe⸗ ) interſt enli, Set. rogatione te telipt. Nin Ni Num (he Heh, Pun- Fetli 10, Alia eipli. cati —EEEEre ſord (ON AV. I3. 2 habent: comtfa eummn, fuerint unde latres Ota ſt, 1. Aa. Conſel. & c not, in Me tabbe aduti⸗ ſer am 4dduti . Alegato, ſid⸗ Cenel, c. 19¹ wagitut. V, gelr. 3 40‧* h. loc, 40 ngatncnitäs Dei Hei, quatum 1n nit, deſſinon 16, h. cap⸗ ibi⸗ Gus cogilaendh HnonOcnid (e- tis 2en eaturin plure ſil⸗ CAP. W. GENESEOS. 43 catio (eſt, nempe,) quòd vulnera multa ei (Hebelo) inflixerit, quoniam haud ſciebat, ungde †) anima ejus egreſſura eſſet. Verſ. 1I. Determ] (p& ſb bic ſigni- 7 ficat) magis, quàm ipſa (terra) anteà fuerat maledicta 20.) propter transgreſſionem ſuam, *) atque etiamilla (terra) hac quoque in re peccatum cumulavit. 2 1.) Eod. verſ. II. Quzaperuit osſjuum, ut reciperet ſanguinem fmtris tui &-.] Ecce ego ei ma- ledictionem addo 22.) coràm te 23.) non perget illa dare vim ſuam. 24.) Verſ. 12. Vagus & profugus] Non erit tibi facultas commorandi uno in loco. Verſ. 13. Ma- jor eſt)iniquitas mea, quaàm ut 2 5.) ferre poſim] Interrogativè (vel admirativè hæc ſunt intelligenda, ita:) tu, *) (Deus,) qui ſuperiora & inferiora portas, an non iniquitatem meam ferre poſſis? 26.) Verſ. 15. Qocireà 27.) omni, qui interfecerit Cainum] 2 Hoc ſanguines, confer. & lib. Prec. Jud. part. 2. p. 238. b. princ. in not. it. trattat. Talmud. San- hedrin, fol. 36. b. & fol. 3 7: a. ) Vel: ex quo loco, Hebr. en, Möt. Erff. 2. habet: px πιπ i, e, ex quonam vulnere. 20.) Uti cap. antec. 3. v. 17. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 1I1. col. 2. circà fin. & not. in —R R, h. loc. *) De hac transgreſſione dictum eſt ſuprà Geneſ. c. I. v. II. ubi vide not. n. 8 5. confer. & not. in Dor eSWh. lor. 2 1.) Nam, (uti in Gur Arjeh dict. fol. 11. col. 3. princ. habetur,) terra peccatum commiſerat, quia ſanguinem receperat innocentis Hebeli re e e en i. e. & auxiliata erat Cai- no, fratricidæ, Pwyn H D ut illius facino- ra obtegeret, confer. num. ſeq. 22. & not. in »pnn m h. loc. 22.) Vel; augeo, ſenſus eſt, quoniam terra pec- catum peccato addidit, (uti num. antec. 2 I. di- Qum eſt,) ideò ego quoque ei addo maledi- Gionem &Kc. H 23.) Vel: quoad te, reſpectu & intuitu tui, nam propter ipſum terra adhuc magis fuit maledicta aà Deo, ita ut non amplius illa vim ſuam i. e. fru. ctum ſuum, dederif. 24.) Id eſt: froſtum ſuum, quem terra vi ſua producit, ſicuti jam anteà dictum eſt, in Berolin. editione ut & in notis Raſchianis editionis Wa RD poſt verba: ano nn i. e. dare vim ſuam, iſta hic uncinulis incluſa & addita funt, nempe: 2 V am Pnn n nn nn N i. e. unus ſermo à (verbis:) de terra huc usq; ſcil- codex ille &c. 2 5.) Autor Vulgatæ ita: major eſt iniquitas mea, quaàm uti veniam merear; Junius ac Tremellius transtulerunt; major eſt pœna mea, quam ut ſuſtinere poſſim, ubi pœna pro iniquitate per metonymiam ponitur, LXX. dictionem y i. e. iniquitas mea, verterunt: 3 zerl 4, cauſa mea i. e, delictum meam, namn &ιτúτα interdum Ppro àwναιτνα beccatο ſen culpaſumitur, quà ſig- nificatione verbum τοιαι interdum uſurpa- tur, quo ſenſu etiam apud Matthæum c. 19. v. 3. deria ſumitur, ubi nonnulla exemplaria pro diriz, habent uwa, rlas, autor noſiter interro- gative veladmirativèe hæcexplicanda putat, hoc ſenſu: numtu, Deus omnipotens, qui ſuperio- raà & inferiora portas, peccatum meum ferre non poſſis? confer, not. in am m h. loc. it. Sanhedrin, fol. 10 1. b. & Eruvin, fol. 15. b. *) Hebr. in iſtud ut & ſequentia usque ad: Dy i. e. ferfe, abſunt à MSt. Erff. 1. & 2. 26.) Ita, ut iniquitatem meam haud remittere vel condonare poſſis, Germ. das due nicht koͤnteſt dn ſein / ſicuti Tad i Hr 7 ſein/ ſicuti Judæus quidam popularis hæc transgtulit, confer. Bereſchit Rabba h. loc. utiin S ad marginem allegatur. 27.) Vel: quapropter, Hebr. 129, LXX. viden- tur legiſſe: 12 d , unde verterunt: rns, quos & autor Vulgatæ ſecutus vertit: nequa- quam ita, confer. hic Sanhedrin, fol. 3 7. b. dc Nedarim, fol. 41. a. MJM alius codex (hic habet:) omnia (iſta) ſunt X 44 GENESEOS. CAp. IV. Hoc unum eſt ex S. Scripturæ dictis, quæ verba ſua abbreviant 28.) & indicant; 29.) ſed non exponunt, (verba iſta:) quocircâà omnis, qui interfecerit Cainum, habent ſi- gni ficationem comminationis, 30.) (ac ſi diceretur:) ſie fiat ei, **) talis ac talis erit pona ejus; nec tamen exponitur poena ejus. Eod. verſ. 1 5, Septupls vindicator Nolo ego jam vindictam fumere de Caino; ſed in fine ſeptem generationum 31.) ego ultionem meam de illo ſumam, quia Lamechus (unus) ex filiis filiorum ejus ſur⸗ get illumque interticiet, 32.) finis autem Seripturæ, quæ dixit: ſeptuplé vindicator, quæ eſt ultio Hebeli de Caino, docet nos, quôd initium Scripturæ (habeat) fignifica- tionem comminationis, 33.) ne fſcil. creatura (ulla) ei (Caino) noceat, 34.) huic 3 5. ſfimile eſt, (quod habetur in illo loco?) & dixit David: quicumque pereuſſerit jebu- ſæum & tetigerit cataractam, 36.) nec exponitur, ) quid facturus ſit ei (David;) ſed locuta eſt (ibi) Scriptura per indicium, 37.) (ut ſenſus ſit:) quisquis pereuſſerit Jebu- ſæum & attigerit cataractam & acceſſerit ad portam eamque ſubegerit ?* ac cœcos &c. i. e. etiam illos percuſſerit, quoniam dixerant cœcus & claudus: non venier David in medium domus, O); qui (inquam,) illos pereuſſerit, ego faciam illum ducem ac prin- cipem, 2 8.) Id eſt: quæ etliptica ſunt, Hebr. =aa eν 32.) Vide infra verſ. 19. h. cap. n. 5 5. S verſ. 23. MSt. Er ff. I. hahet: Si Oviνανρο i. e. quæ dict. cap. n. 706.. =M abbreviant ſermonem fſuum, res eadem eſt, con- 33.) Vide, quæ paulò antè n. 30. de voce myx fer. ſuprà Geneſ. c. I. v. I. n. 27. it. Exod, c. 22 quæ etiam hic habetur, notata ſunt. V. 27. ibique not. n. 80. & n. 8I. it, not. ad 2. 34.) Nam tradunt Rabbini, omnia animalia fuis- Samuel. c. 5. v. 8. n. 7. ie parata ad ultionem, de Caino fratricida ſu-⸗ 29.) Vel: innuunt quidem aliquid ac ſubintelli. mendam; ſed Deum illa cohibuiſſe, ne Caino gunt; ſed non exprimunt, uti D. Scherzerus nocerent, confer. num. 42.H. verſ. hic transtulit, confer. n. 37. h. verſ. 1 5. 35,) Id eſt: huic locutioni ellipticæ, de qua hic 36.) Hebr. yx, quæ didio etiam increpationem ſermo eſt. & objurgationem fignificat, confer. paulo poſt 36.) Hebr. 'æ, quæ vox z. Samuel. c. 5. v. 6. eod. h. verſ- 15, n. 3 37. comminatio autem, quæ al. v. 8. habetur, (ad quem locum hic reſpici- hic brevitatis cauſa omiſſa eſt, conſiſteret in iſtis tur, ) ab aliis exponitur: canalis, fiſtula. verbis: WwyN i. e, faciam ei ita & †) Hebr. v? N hæc & quæ ſeqvuntur, usque ad ira , ſic in notis =mar h. loc. exponitur, Taen Vad i. e. & attigerit cataractam, abſunt à confer. not. ad Daniel. cap. 2. v. 9. num. 9, MsSto Erff. 2. **) Hebr. 7 νν hæc & ſequentia, usque ad: 37.) Quaſi per ſignum æac nutum, Hebr. ma, N ehn i, e, fignificationem commina- dum quis nonnulla dicit; ſed non omnia pro- tionis, abſunt à MSt. Erff. I. & 2. feert atque conciſo loquendi modo utitur & ſer- 31.) loſephus Antiqv. l. I. c. 3. ſeribit, quòd De-monem quaſi abrumpit, vid, paulò antèh. us Caino minatus ſit, ſe poſteros ejus vindicatu- verl. 15. n. 29. confer, & not. in mofr m,* rum eſſe zarX Tâ sSsαα εα+αρ juxtà ſepti h. loc. . mam generationem (in ſeptima generatione,) *) Hebr. wnd' MSt. Erff. 2. habet: Wanaai. e. confer. S. Hieronymi Epiſtol. ad Damafum Tom. S& illam ſubegerint, numero plurali. 3. fol. mihi 33. & Lud. Cappell. Commentar. †) MStum Erff. 2. hic inſerit: S2 N? j, e, in Geneſ. h. lOc. oonfer. & not, in cna moe nec exponitur hic. v. loc. . c.W. Gem;3 tumn40) Deminu onie et gvam fin (⸗ 16,4/ to Edel rir intoi quödpeg Molas&, 39.) Wel. ba Diſidii Plitt noh kut, 39.) Nmpe fer, notin 40.) Ke: i Pralipom. 41.) Vel: pl Drußte 41) Conſer zign. d med, 5 In Berolinen Dis editioni e. infrontet ſellaluden NN r. Wn mnywr omnit, guiit umenta b quidin iſe jus, hos zu lerheerent, ſer lenus timdr üua ſri CN N E cant; 290) ebeni. . etalis etit dinchegto, Dnum 31 ) mmejus at⸗ Findicztot, )huie 35. ſeit bu. wid,) ſed lenit jebu. (ecs Ac, et David in † n ic prin⸗ cſpem, . 6. etl. 13, de pore l 1 te animalia is⸗ fatrieida iu⸗ fe, ne Cann 1. . le gna hie huel. c. ,d. un hie reſpici⸗ Aula. miut, neque ad Gum ablunt 3 , Hebr. W, nomniz 9jo⸗ 0 wtitur lel⸗ Paul Anteh, e Waie 2. 01 St. . ) ejus; hos zutem ille non timebat, ut ipſum in- li. CAP. VV7. GENESEOJS. 4147 cipem; 38.) nic3 9.) abbreviavit (Scriptura) verba ejus (Davidis 3) aſt in verbis die- tum 40.) explicuit: 41.) erit ſcil. in ducem & principem. Eod. verf. 15. Er poſuit Dominus Caino ſinum] Inſculpſit (ſive impreſſit Deus) ei literam de nomine ſuo in quam furatus ſcientiam Divinam. 44.) Eod. verſ. 16. In tern: 4 ½.) Nod] In terram (0 quæ ideò ſic dicta fuit:) quia omnes exules eò D1. e. mi grabant. Eod. verſ. 16. Adorientem Edenis] lbi exulavit pater ejus, poſtquam is expulſus fuerat?*) ex hor- to Eden, nam dicitur: & habitavit ab oriente horti Eden, 46) ut obſervaret cuſtodiam viæ introitũús in hortum, nam ſciendum eſt, quòd Adamus ibi fuerit, ac deprehendimus, quòd plaga orientalis undique recipiat 47.) homicidas, dicitur enim: tunc ſeparavit fronte ejus. 42.) Verfſ. 16. Et egreſſus eſt Cain] Egfeſſus eſt cum pudore 43.) tan- P Ni e, Moſes &c, ad ortum Solis; 48.) alia explicatio (verborum iſtorum ) in terra Nod, —ä (ni⸗ — — 78.) Vide I. Paralipe c. II. al. c. 12.v. 6. ubi ver- ba Davidis, quæ 2⸗-Samuel: c. 5. v. 6, al. 8. elli pticè prolata habentur, plenè ſcripta reperiun- tur. 39.) Nempé z. Samuel. dict. c. 5. V. 6. al. 8., con- fer. not. in o D h. loc; ð 40.) Sive: in libro Chronicorum, nimirùm 1. Paralipom, dict. c. I I. al. e I2. Vv. 6. . 41.) Vel: pleniori ſermone expoſuit, quæ alibi abruptè & quaſi per indicium dixerat. 41.) Conſer. infrà verſ. 23, h. c. ibique Sign. W it. Gur Arjſeh fol. 11. col. §5. med. & not. in a 0. H. loc. In Berolinenſi editionis „ ut & notis Raſchia nis editionis aaαν ni poſt verb: nn i. e. in fronte ejus, iſta hic uncinulis ine luſa & ad jecta habentur, nempe: N 7 ie a ded e e n ende een nene neneeee P een en e en een eee e en e enn e e e ner 2ð Hn nn en eeen een nn en de inn y e en ee i. e. alius liber (hic addit:) alia explicatio (verborum iſtorum:) omnis, qui invenerit me, occidet me, (nempe:) jumenta ac beſtiæ, aſt homines tunce non erant, à quibus ille ſibi metueret, niſi pater & mater terficerent, ſed cogitavit ſeeum, (Cainus) ha- enus timor mei fuit in omnibus animalibas, neſ. c. 9. v. 2.) aſt nunc propter peccatum iſtud (homicidii fraterni) non timebunt me animan- tia /I ſed interficient me, ſtatim itaque poſuit Do- minus Caino ſignum (&) reduxit timorem ejus ſuper omnia (animalia,) vide infrâ Geneſ. c. 9. v. F. n. II. & Sign.“ 43.) Confuſus animoque depreſſo, Hebr. yaa, ca fin. & not, in ar n h. loc. 44.) Vide, quæ fuprà ad v. 9. h. cap. u. 18. fnota-⸗ ta ſunt. . 45.) Autor Vulgatæ dictionem s vVertit appella- tivè: profugus, LXX. transtulerunt, ut nomen proprium: Naid ac videntur pro a legiſſe ¹ Naid, ſic & S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h- loc. legit, Joſephus quoque Antiq. 1. 1. c. 3 vocat terram illam Naida, confer. Lud. Cappell. Commentar. & Ejusd., nor. Crit. h. loc. it. Ri- chard. Simon Hiſtor. Gritic. Vet. Teſt. I. 2. c. 5, S&& Huet. de Paradiſo terreſtr, c. 17. n. 3. confer, & Sanhedrin, fol. 37. b. *) Hebr. OαhHασ, MSt. Erff. 1. habet: νι„tes eadem eſt. 45.) Uti Cap. antec. 7. v. 24. habetur. 47.) Vel; aſylum ſit, nam à vv, quod verbum hic habetur, deducitur Dopy i. e. receptus, aſy- lum, de quo Numer, c. 35. V. 6, & v. 25. & a- libi paſſim. 4 ⅜.) Vel: ad plagam orientalem, vide Deuteron. Veluti ſcriptimn eſt: & timor veſter &, (Ge⸗ c. 4. V/ 41I: Confer, & not. in E ra“”'hh, loc confer. & hic Gur Arjeh dict. fol. 11. col. 3 cir- GENESEOS. (nimirùm:) omni in loco, ubi ille (Cainus) ibat, terra ſub illo tremebat *) homines- 46 CAbP. IV. que dieebant: recedite ab iſto, is ipſe eſt, qui interemit fratrem ſuum. fuit] Cain ædificans urbem. Eod verſ. 17. & vocavit nemen urbis] In memoriam †)) fili ſui: Chanoch. Verlſ. 18. Et Lad genuit] Eſt locus, ubi illa (Scriptura) uſur- pat de maſculo (verbum:) . i. e. generavit, eit quoque locus, ubi illa (Scriptu- ra) dicit: 1. e. peperit, quia (dictio) 549.) duo habet ſignificata, (nempe, ut notet tàm) partum fœminæ, *) linguàâ vernaculà: naiſtre, 50.) quàm ſemen gene- rationis viri, linguâ vernaculâ: engendrer, 5 I.) quando illa (Scriptura) dicit: h in forma Hiphil, (tunc) loquitur illa, de partu fœminæ, 5 2.) (verbi gratia:) mulier N- Pb i. e. peperit filium aut filiam; y 3.) aſt †) quando illa (Scriptura) dicit )), (tunc) loquitur de procreatione viri, quæ linguàâ vernaculâà (vocatur) engendrer. 54.) Verſ.I 9. Et accepit ſbi Lamech] Non fuerunt ei (Scripturæ S.) iſta omnia exponen- Verſ. 17. E da; *) ſed (hæc ideò expiicantur,) ut nos doceat ex fine hujus rei, (ſeu textus) San- **) Seſe mor ebat, Hebr. oτααι, MSt. Erff. 1I. & 2. habent: Hyyan, res eadem elſt. †) Hebr. 7,: MSt. Erff. I. pro eo habet: i. e. & nomen. . 49.) Id eſt: procreatio ſeu generatio, circà quam tàm malculus, quàm fœmina concurrunt, & ideò dictio illa de utroque ſexu uſurpatur in S. Scriptura. 5a.) Sic Nνa hic exprimo, Galli hodiè de fo minis uſurpant verbum: enfanter, quod atini dicunt: parere, in MSt. Erff. I. habetur SeNND, quod reddere poſſis: naiſtraiſe. 51.) Ita hic reddo: de ſie enim legendum puto,) pro N&αhhdhde, pro ut in vulgatis exem plaribus habetur D. Scherzerus hic expofuit: in- genereur, minus aptè, neque id Gallicæ lingux convenit, confer. num. 54. h. verſ. 1 9. it. not. ad jerem. cap. 20. V. 14. n. 22. MSt. Erff 2. hic babet: WαWαπνπααι, quod exprimere poſſis: en- gendrera. . 52) Imo verbum Wn de generatione, quæ fif per maſculum plerumque ufurpare ſolet 8. Scri- ptuca, ſicuti exempla, quæ in Buxtorfii, coneor- dantiis reperiuntur, id abunde demonſtrant, con- fer. num. fequ. 5 3. & n. 54. in MSto. Erff. 1. e. tiam pro ρπR i. e. œmaninæ habetur: & i. e. Viri. †) Hebr.7aN, ſic etiam hic additum eſt in MsSto 53: Sic D. Scherzeri verſionem lecutus hie verte- re volui; ſed ſi verba autoris noſtri, uti hodiè in codicibus vulgatis habentur, ſequi velis, illa hoc modo eſſent vertenda N. i. e. parere fecit uxorem ſuam filium aut filiam, ſi quidem nul- lus hic typothetarum error intervenit. 54.) Id eſt: gignere, 1"he vel ead (ſic enim proρνdäbe& uti in Bibliis Buxtorf. habetur, hic legendum puto,) vid. num. antec. 51. h. verſ. 1 9 omiſſa autem ſunt iſtain MSt. Erff. I. & 2. quoniam dictio duohabet ſignih- cata, ut tam gignere, quam parereſignificet, (ſi- cuti autor noſter id hic notavit,) & interdum 39* interdum απCde procreationeſſobolis, quæ Gar Arjeh fol. II. col, 3. fin. hoc adducitur, ut, quando S. Scriptura loqui vult de Mn Na i. e generatione æſtimata, quæ magnæ exiſtimationis eſt, uſurpare ſoleat de illa verbum T; aſt, quando ſermo eſt de generatione minus æſtimata, tunc illa 'o aà i. e. verbum activum 7 adhibere ſoleat; ſed, an diſcrimen iſtud in omnibus ſcripturæ locis obſervatum ft, dubito. Sed ita ſeribendum fuiſſet? & Methuſchael ge= nuit Lamechum; Lamechus autem genuit Jobe- lem &c. (vide infrà v. 2 I. h. cap.) ſic in notis —pa e hie habetur. quòd fit per maſculum, uſurpetur, ideò diſerimen in (N. W. — — Sancusille in ſS.)ſun wuam pfoc ruminteffe hominum jonem al 24d concubit ſponliorna logens tan guiens.) gu 19,)Chele; (ucha fuint 0 , cecens ſret jdes dicta,) cpoſitioris eruarie] tentotiis pe 4 — 14555.) Unkgra Dot. n. 72. 66.) Siemiint 57.) Hebr contfer, Ib. not. Buror Pd e palh ſeq. 60. k. †) HBebr. vvor ie. quoc i⸗ cenn, qua hie ſol. 11. col. 59.) Heb. dS An. r. — ee tl 17, memoriam Ptura ulur. llleiitn. ta, (nenpe, lemen bene. lelt: Imulier N. dt , encter ſ4) Ma exponen⸗ entus) qud San⸗ — tus hie ette⸗ ri, uti hodi in ui velis ila hoc l e, parere ecit quidemmul- enit. uxtort habetur, Numm anter. ſl. ſin Mot bifl. uohabet ignin. telignifnet, (l⸗ & muterdum 1 eſſobolis, gua ded Slletimenin Hoc adducitur, vuit e ti, gue magn 1 Geilla vetbum e generatione vha le. vetbum ed, an gilctimen obletvatum h ehulckuelge⸗ em genuit ſobe⸗ 1.) Kin nols CAP. IWI. GENESEOSè-ñ.. 4 Sanctus ille Benedictus promiſſum ſuum ſervaverit, dum dixit: ſepties vindicator Ca- in, 5 5.) ſurrexit (enim) Lamech, poſteaquàm genuerat filios ac generationem ſepti- mam procreaverat, & interemit Cainum, hoc eſt, quod (Lamech) dixit: quoniam vi- rum interfeci in vulnus meum &c. 56.) Eod. verſ. 19. Duas uxores] Ita mos fuit hominum antediluvianorum, unam (quidem ducebant uxorem ) ad ſobolis procrea- tonem; alteram (verò ſolummodo) ad concubitum, quæ (ſolummodò ducebatur) àad concubitum, ei poculum ſterilitatis bibendum dabatur, ut fieret ſterilis ac tanquam ſponſa ornata eſſet & delicata comederet; aſt ſocia ejus contemptibilis 57.) erat ac lugens, tan quàm vidua, & hoc eſt, quod expoſuit †) Hiob: qui paſcit ſterilem (in- quiens,) quæ non parit & viduam non afſficit bono, 58.) ſicuti explicatur in Aggada 59.) Chelek. (*) Eod. verſ. 19. Adæ] Hæc ad generationem & multiplicationem (ducta fuit, ideò appellata,) quia ab illo (Lamecho) contemptui 60.) habita & ab i- pſo *½'Di. e. remota (vel ſeparata) erat, enim Chaldaicè eſt / i. e. re- cedens (ſive remota.) Eod. verſ. 19. Zila] Hæc (ducta fuit) ad concubitum (oæ ideò dicta,) quia ſedebat continuè απi. e. in umbra ejus, 61.) hæc ſunt verba †) expoſitionis myſticæ in Bereſchit Rabba. Verſ. 20. Pater inhabitantium tentoria & pecuariæ] Ipſe fuit primus eorum, qui paſcebant jumenta in deſertis & habitabat in tfentoriis, per menſem 62.) hic & per menſem illic, 63.) propter paſtum *) pecoris ſui 2 55.) Uti fupra verſ. 15. h. cap. habetur, ubi vid. 57. h. veri. 19. D. Scherzeri verſio hic à mentée not. n. 32. AQAQaautoris noſtri aliena eſt. 56.) Sicuti infrà verſ. 23. h. cap. habetur. **) Hebr. wxn, ſic in pleriſque hactenuis vulga- 57.) Hebr. N), i. e. quæ ſubinde objurgabatur. tis editionibus; aſt in Berolinenſi editione, ut & confer. lib. Prec. jud. part. I. p. I14. a. med. in] in notis Raſchianis er mu' iſta uncinulis in- not. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1324. quæ hic cluſa é adjecta reperiuntur, nempe: nzepr N ea paulo poſt dicitur: aihn, vide num i. e. alius liber (pro: vdp habet :) WoNni. e. ſeq. 60. h. verſi. 19..+ à cibo (vel à convictu) ſuo. †) Hebr. PPDB ; MSt. Erff. 2. pro eo habet: Mde 6 1.) Nempe: Lamechi ‚D. Scherzerus hic vertit: i e. quod dixditit. ad latus ejus; ſed minus recte, quia non ee 59.) Vid. Hieb. c. 24. v. 2 I. ubi autor noſter ea- (uti hic habetur;) ſed 357n vel hxb egendum dem, quæ hic notavit, confer. Jalkut, Patt. 2. vel ſcribendum fuiſlet, confer. not. in re, fol. 1 51. col. I. mecd. M b. loc. . ⸗ 59.) Heb. Wu&, quæ dictio ſignificat: expoſitio- †) Hebr. aq hoc & ſequentia usque ad: m) Rab- nemmyſticam, de qua ſupra Geneſ. c. 1. v. 4. ba, abſunt à MSt. Eiff. 1. & 2. n 49. dictum, confer. & infra Genel. c. g. v. 7. 62.) Nam a t, i. e. habitatio, non dicitur tonan in nor. h. 34. kft. Jalkut Part. I. fol. VI. col. 2. än. wrr i. e. ce tempare, quod minus vel brevius *) Eſt id caput undecimum tractatus Tala u liei eſt menſtiuo, ita in Gur Arjeh fol. 1 I. cole. 4. Sanliedtin, quod incipit 59n, de quo vid. Raſchi prioc. . not.ad. Genef c. J. Vv. 7. n. 34. & ad Levit. cap. 63) I eſt: locum fixum non habebat, ſed ſub- 26. v. 3 5:. it. àa d Numer. C. 247 V. 6. & 2d 2. Reg. c. iade ilum mutabat, ac hinc illinc tentoria ge- 9. V. 2 7. at que alibi, in. MSt. Erff. 2,prO in habe bar, Prout ratio paſ. endi pecoris id pofiolabat. tir 571; ied ertorem deſeribentis eſie puto. *) Hebf. y . H hæc & ſequentia usque ad: 60.) Hebr. , à radice z, vid. paulo ante n. HZ po GENESEOS. CAP. IV. 48 — — . & poliqulm conſumpfſerat paſcuum in loco iſto, ipfe pergens — L 61 6 t ergens tento ehat alio in loco; eſtaurem axpoſtio mſtica. S edidtare in donnesti ve delubra) ad colendum idola, veluti dicitur †) (in illo loco:) ſimul tractabat citharam & organum, ut caneret ad cultum idololatricum. Verſ. 22. Tu⸗ 34l Cain] (p E ideò nominatus fuit, quia) i. e. condiebat (ſeu præpara- bat) artiſicium Caini, *) a Nſignificat i. e, condimenta, (quia Thubal) 2Ni. e. condivit & aptavit. 65⸗) artificium Caini, ut faceret inſtrumenta armata ho- micidis. Eod. verſ. 22. Qui acuebat omne artificium anenm ac ferreum] (Verbum S hicſignificat) E i. e, acuens †) (ſcilicèt) opificium æris ac ferri, veluti (verbum iſtud accipitur in illo Iloco :) O◻ισ1i. e. acuet oculos ſuos contrà me; 66.) autem ( quod verbum hie in textu ſacro reperitur,) non habet ſigniGcationem . verbi cum Zere, *) nam ecce punctatum eſt eum Kamez parvo & accentus ejus eſtin- frà. 67.) acſi diceret: acuens & expoliens omnia inſtrumenta artificii. 6 8 ) Xris ac 2 . * . 2 ferri. reſchit rabba. 69. Eod. verſ. 22. Nabama] Hæc (fuit) uxor Noachi, (ſic ſcriptum eſt) in Be- Verſ. 23. Audite vocem meam] Uæores quippe (Lamechi) ſe⸗ met va i. e alio in loco abiunta MSt. Erff. 1. & 2. †) Hebr. vel Chald. mx N n, Mst. Erff, 1. ro eo habet: NN i. e. ſicut exponitur; Mst. 2., habet’ res eadem eſt. 64.] Uti Ezechiel. c. 8. v. 3. habetur; allegorica autem expoſitio iſta fundata eſt in eo, quod S. Scripturauti ſoleat pv vy h j. e. lin- ua ſeu voce, quæ voci reſpondet, uti in Gur Arjieh fol. 11. col. 3 med. legitur, confer. ſupra Geneſ. c. 2. v. 23. n. 9 5. quoniam itaq; hic mopy habetur & apud Egechielem dict. c. 8. v. 3. le- gitur aDnA, quia vox voci reſpondet, licet pun 2 erinsque "ocis diverſa ſint, hinc nata eſt iſta ex poſitio mystica, vide plura in Gur Arjeh dict. loc. *) Hebr. po 7 NNN „, ſic in exetplari Hebr. quo uſus ſumut, & in Berolinenſi editione habetur; aſt MStum Erff 2. 0mittit verbum 72) in Baſil. edit. hæc omnia non leguntur. 65.) Excoluit at præparavit inſtrumenta bellica, quibus artiſices iſti, ſeil. homieidæ, eô citi- us uti poſſent ad homines interficiendos, ſie ver- bum Por hic expono, in MSto Erff. I1. habetur: bn i. e. incepit. 66.) Uti Hiob. cap. 16. v. 9. haberur. . ) Hebr. xn vy h N, ſic in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, habetur, quod etiam hie in vertendo ſecutus ſum; in editione van ne S in Bibliis Buxtorf. legitur : un hy dede 9, ehn e i. e, non habet ſignificationem (verbi:) Põel; ſed ſignificat verbum, Pual habens Zere, quæ lectio etiam al- teri præferenda eſt, vocalis autem Zere à Com- mentatore noſtro vocatur Kamez Katon, con- fer. infra Geneſ. cap. 41, V. ign. * 4 Ein „ 3 ſ. Si n. * & not. an nop h, loç. vide & od. Tep. 1. v. 21 Sign, * omittur autem iſtud: xva i. e. cum Ze- re, in MSt. Erff. 1. & 2. 67.) Nempe: in ultima ſyllaba, quæ vox Gram- maticis dicitur Milrah, confer. Buxtorf. Lex,. Talm. fol. 16 12, & infrà Geneſ. c. 34. V. 29. n. 277 69.) Commentatoris noſtri expoſitioni conſentit Michlol ophi h. loc, ubi dup i. e. ratio Gram- matica, juxtà puncta conſiderata, quoad dictio- nem r' ex I. Samuel. c. 15. v. 15. adducitur ubi eadem, quæ hic in voce i habetur dua⸗ Katio. †) Hebr. nn, in MSt. Erff. 1. hic additur: vn i. e. inſtcumenta (opificii æris &c.) 69.) Confer. Gur Atjch fol, 11. col. 4. fin, ubi . ratio — net zb il X Thöbal Aucebat ilum inte . illet, com umque ine erd eas mihi gena meum o mine me emptu ilta ſont in non el in (vuch! — tatio 2ddn memoretun mulier fett Vid. not, *) Hebe o), i, e,poſigi ciciſſer / 70.) I G ptetethang ma adillis Omwpezpol tirent gu⸗ gali ſemet: h. cap. n. ſalhuh. *) Hebt. d Vn om erat in hont ibiqne nol 71.) Fie didͤ⸗ nere ſigniße iere volui, i. e, iebr vw 1, conler hie 11) Daioper A W. — mos (. nemulz. 11 Iie DPfEpatz⸗ Thubal) tmata ho⸗ (Verbumm ti, Feluti me; 66) Tcationem ejus eſtin⸗ 8)) enisac elt) inhe⸗ mechi) ſe⸗ met . in eremplan ,quod etiam in editione ft. legiur: e, honn habet ſed (gniſct Gio etlamal⸗ Zcre à Com. Katon, colle. l.?not. in cap. 1, 10, i. e cum Ze⸗ Uz OE Gram⸗ Bumort. Les, toni conlentit e. tario Gram⸗ ,quosddictio⸗ 16, 20ducitun, habetur pun⸗ 1au0 1s lobalg » GENESEBO0DOs. 49 met ab illo quoad concubitim ſeparaverant, quoniam *) ipſe occiderat Camum & Thubal Cainum, 70.) filium iuum, nam Lamech erat cœcus & Thubal Cain ducebat eum videbatque (Thubal-Cain) Cainum, qui ei apparebat tanquam be- ſtia **) isque patri ſuo dicebat, ut arcum ſuum tenderet, (quò facto Lamechus) illum interfecit; aſt, poſtquàm ipſe comperit, quòd is Cainus, tritavus 71 ) ſuus fu- iſſet, comploſit manus ſuas & inter illas filium ſuum (Thubal-Cainum) colliſit e- umque interfecit, quocircà uxores ejus (Lamechi) ſeſe ab illo ſeparaverant; ipfe verò easdem placaturus (dixit:) Eod. verſ. 23. Audite vocem meam] Ut morem mihi geratis quoad concubitum, †) num vir ille, quem ego interfeci, in vulnus meum occiſus eſt? an ego illum conſultò 72.) vulneravi,*) ut vulnus iſtud de no- mine meo vocetur? 73.) & (num) puer, quem interfeei, in livorem meum inter. emptus eſt? ac ſi diceret: propter livorem meum, 74.) interrogativè (enim verba iſta ſunt intelligenda & explicanda,) nonne errans *) nec ſtudio (id perpetravi ) non eſt iſtud vulnus meum, nec is livon meus eſt. Eod. verſ. 23. Vulnus meum] Dui⸗ ratio adducitur, cur fœmina iſta præ aliis hic] dictio m ſignificat, confer. verſ. ſeq. 24. h. cap. memoretur, nempe, quia fuerit ννοοανρα i. e. n. 76. & infrà Geneſ. c. 9. v. F. n. 11. mulier recta (ſeu proba) *) i. e. & juſta, *) Hebr. vnyxn, Mst. Erff. 1. pro co habet: vid. & not. in or h. loc. ru i. e. & interfeci eum. . (vxs eſt) percusſio gladii vel ſagittæ, linguàâ vernacula: maccature. 7 5.) Verſ. 24. 2) Hebr. 290, MSt, Etff. 2. pro eo habet: ynvv [73.) Id eſt: mihi imputetur, vel: meum ſit & à 12.) Datà operà, ex propoſito ac ſudio, id enim! ait. 7„1.) Sic didionem , quæ hic habetur & in ge⸗ i. e. poſtiquàm audiverant, (ſcil. quod ipie oc-me,; tanquam autore, denominari poſſit, prout cidiſſet &.) D. Scherzerus hic vertit. 700.) In Gur Arjeh fol. I1, col. 3, in fin. alia, 74.) Exponit autor noſter, quod verb⸗ iſta ary præter hanc, adducitur ratio, nempe, quòd fa- idem hic ſigniſicent, ac a N y i. e. per ma 24d illas Lamechi uxores pervenerit, fore, ut vel propter livorem meum, in MSt. Ertff. 1. poſt omnes poſteri Caini per diluvium univerſale pe- an y additur: Mnn i. e. interfectus eſt, tirent & quòd proptereà illæ à congreſſu conju- confer. hic Lightfoot. Dec. Chorograph. Mar- gali ſemet abſtinuerint ,confer. ſuprà verſ. 15.] co Praæmiſſ. c. 10. F. 4. p. 593. edit. Lip- h. cap. n. 32. & verl. ſeqv. 24. n. 77. & 79. vid. ſienſ. & alkut Part, I. fol. 11I. col. 3. princ. [*²) Hebr. M, MSt. Erff. 1 habet rawi e. erra- *½*) Hebr. vna, in MsSto Erff. 2. hic additur:! Vi, & ſequentia τ i. e., nec ſtudio, abſunt mun y r& "9 i. e. propter ſignum, quod à MSto Erff. 1. & 2. erat in fronte ejus, confer. ſuprà verſ, 15.h. cap. 75.) Ita hic exprimo α☚παο Galli hodiè vocant: ibique not. n. n. bleſſeure vel playe, Latini: plagam ſeu percus- ſionem, in MSt. Erff. 1. pro ANN (uti in Baſil. editione habetur) legitur: Na i. e. na- vrure ſeu navreure, quæ lectio alterà illà melior nere ſignificat ſenem, cum D. Scherzero hic ver- tere volui, in MSto Erff. I. poſt: o] additur: Wn i. e. & agnovit eum. . ) Hebr. vmun, abeſt iſtud à MSt. Erff. 1. 8S eſt, in MSöt. Erff. 2. habetur nnas ſed prior 2. confer. hic Sanhedrin, tol. 3 8. b. præferenda & in altera grror deſcribentis interen 5. . z0 GENESEOS. CAbp. IV. (Cainum,) nonne multo magis (æquum erit,) ut mihi ſuſpendatur (ſeu differatur peona) ad multas ſeptenas *) (generationes?) Eod. verſ. 24. Septusgies ſepties Linguam multitudinis ſeptenariorum uſurpavit ſibi, 77.) ſic R. Tanchuma 78.) ex- ponit; eſt & explicatio in Bereſchit †) Rabba, quòd Lamechusneminem *) interfece- rit; ſed uxores ejus ſeſe ab illo ſeparaverint (quoad concubitum) poſtquàm obſerva- verant (præceptum) de creſcendo & multiplicando, 79.) quoniam decretum (divi- num) erat factum, ut ſemen Caini deleretur poſt ſeptem generationes, dixerunt (La- mechi uxores:) cur nos pareremus cum timore? 80.) cras*) veniet diluvium & inun. dabit omnia; aſt ille ) (Lamechus) reſpondit eis: num virum interemi in vulnus meum:? an ego interfeci Hebelem, qui vir fuit quoad altam ſtaturam; 81.) aſt puer quoad annos, ita, ut propter iſtud facinus deleatur ſemen meum? & ſicuti Caino, qui (Hebelem) interfecit, ſuſpenſa **) (ſiue dilata fuit ultio usque ad) ſeptimam ge- nera- DQuia ſetuplo vindicabitur Ciin Caino, qui datà operà 76.) occidit (Abelum) ſuſpenſa (ſive dilata fuit poena) usque ad ſeptimam generationem, ego qui errans interfeci 76.) Conſultò, de induſtria, dolo maloô, vid. verſ. antec. 2 3 n. 72. & infrà Geneſ. c. 9. v. 5. ibi⸗ que not. n. 12. 77.) Vel: adhibuit, aſſumpſit ſibi, ſeil. Lame- chus, id enim verbum π, quod hic habetur, ſignifieat Hebr. i py'ae n een, MSr. Erff. 2. habet a n Wi i. e, ſignificat multas ſeptenas 3 MSt. Erff. 1. pro i i. e. uſurpavit ſibi, habet: r i. e. (Sipenſa eſſt mihi (fſcil. multitudo ſeptenarum vel ſeptena riorum, ſenſus eſt, quoniam in præcedentibus numeri ſeptenarii mentio facta eſt, ideò Lame- chus hic multos ſeptenarios numeros uſurpa vit, nempe numerum certum pro incetto, ad in- dicandum, poenam huſjus delicti, per errorem commiſſi, vel omninò nullam vel admoduùm ſeram fore ac proinde diluvium, quaſi illud proxime inſtet, ab uxoribus ſuis non eſſe me- tuendum, quapropter non eſt, inquit, cur vos uxores meæ, renuatis concumbere mecum ac fobolem procreare, confer. verſ. antec. 23. n. 70. 72‧) Confer. quæ cap. antec. 3. Vv. 7. . 2 5: de hoc autore notata ſunt. . 1) H br. wors de in MSt. Erff. 2. habetur; Mt. 1, pro Wν habet: —◻ 1&ι i. e. expoſi- cio ſeu enarratio allegorice. *) Hebr. abeſt iſtud, ut & ſequentia, usque ad a) i, 6, & multiplicando à MSt. Erff. 2. 79.) Nam ante ſeparationem liberos pepererant, de quibus vide verſ. antec. 19. & ſeqq. ſed pro- pter metum inſtantis diluvii univerſalis nolue- runt oN 99 dy enn rienene i. e alios parere liberos ſuper priores, uti in Gur Ajeh fol. 12. col. 1I. princ. dicitur, ita hunc locum ſatis obſcurum explico, D. cherzeri verſio hic à ſenſu autoris noſtri recedit, confer, not. in Smp D h. loc. 90,) Nempe: inſtantis diluvii univerſalis, de quo hic ſermo eſt, Hebr. ν*αa i. e. in metum ſeu cum timote, ſic tam in Bibliis Buxterfianis, quàm in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, le- gitur; aſt in MSt. Erff. 1. ut & in editione confer. ſuprà verſ. 2 3. h. cap. n. 70. 14) Hebr. & iſtud, ut & ſequentia usque ad a DN& i. e. Hebelem, abſunt, à MSto Erdf. I. 8 annos, adjiciuntur, vum, minùs aptè, hoc quidem loco. Xâ) Hebr. dorn, Baſil. S& MSt. Erff. 1. & 2. ha- bent: ru i, e, ſuſpenſeæ ſunt (ſcil. ſeptem gene- rationes.) Spom no habetur: Mhwah i. e. otioſè ſivxe in vanum, quæ lectio ferè alteri præferenda eſt. *X) Hebr. r, MSt. Erff. 2. habet: N i. e. not. Nachi, D hoc quidem loco; ſed poſt ava i e. quoad 81.) Vel: erectæ proceritatis, ſic illud: :n hic interpretor, D. Scherzerus vertit: grandæ- CA. — nerat onet eratione dum, 83. (abiliret, 4damum iuuLame (le v05, eunt el aräſti unnquamg ) HBehr mn A 12.) Vel: u tesgenerzti 9) Hebt. U NW (ſch el: 383.) Nempe gumentum vo dy col. 1. circa hie intepre (allegamel yv do ratis erfone in Joma ſo Wagenl ci Hwe Pun n e det: on, . pam ſbi debi 16, bbigne ne 1te) Hebr iſta ſunt onid .) Videlictt: yrigenda, e lsinundati,, eenmretor, don i0tient, 0 CAn N. — u,ulpena ns intetfeci ndiſkeratut ger ſtie a7 ) er. intettece⸗ 2 imoblerya⸗ etum (diyi. Werunt (La- ium Kinun. ni in volnas 1aſt pner cuti Caino, Ptimam ge. nera. 0s pepeream, Alegg.ſen go. ieſſei nolue- h ie alios in Gur Aijen ita hunc locum erzeri veſio hie conler, not, in Verſälis, de guo e. in melum ſeln 6 Bunterkiamis, ulas ſum, je⸗ 1& in editione e tiole ſint Preetend elt 70. genri⸗ egaie 14 Mo Litl.1. wa i e. guded ſe ülad: . ſeni: gabce CAb. IV. GENESEOS. 1 nerationem, nonne mihi, qui neminem interfeci †) multo magis plures ſeptenæ ge- nerationes erunt concedendæ? 82.) ſed hoc *) argumentum à minori ad majus eſt ſtoli⸗ dum, 83.) ſi ita eſſet, non exigeret Sanctus ille Benedictus debitum ſuum. 84.) nec ſtabiliret verbum **) ſuum. 8 5.) Verſ. 2 . Ect cognovit *** Adam G&c.]Venit Lamech ad Adamum, protoplaſtum, ac de uxoribus ſuis conqueſtus eſt, 86.) dixit eis (uxori- bus Lamechi Adamus: ) an veſtrum eſt, inquirere (ſeu perſecutari) decretum Dei ? fa- cite vos, quod mandatum eſt vobis, & ipſe 87.) faciet id, quod ſuum eſt, reſpon- derunt ei (Adamo uxores Lamechi:) teipſum orna priùs, †) 88.) nonne tu temet ipſe ſeparàſti ab uxore tua hiſce centum ac triginta annis, 89.) ex quo tempore mors= tanquàm pœna per te fuit introducta? 90.) ſtatim (itaque) cognovit Adam &c. *) ſed 14) Hebr. νπι, MSt., Erff. 2. pro eo habet: 2 hoc ſtudio etiam exercitatiſſimi ſuos patiuntur M HA 1. e. qui interfeci errans. manes, vide & not. in am mne h. loc. — 82.) Vel: ultio differetur usque ad ſeptenas plu- *X) Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 62. ces generationes. uti D. Scher zerus hic vertit. a. *) Hebr. Iin, MSt. Erff, 1. &: 2. habent: 36.) Litem movit contra uxores ſuas, easque in oR A& b& i. e. Rabbi dicit: ecce iſtud judicium vocavit, ita hic verbum interpre- (ſcil. eſt argumentum &c.) . tor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1955. vide 83.) Nempe: ſi eo ſenſu, quo Lamechus illud ar- S ExoOd. c. 5. verſ. 22. n. 3 5. MSt. Erff. 2. pro: gumentum uſurpavit, accipiatur, ita verba illa,: wa y 9 habet: yy han i. e. & conqve- pv ν . ex mente Gur Arjeh fol. 12. ſtus eſt de eo vel coràm eo; ſed abſunt iſta à col. 1. circà fin. & Raſchi ad Eccleſ. c. 7. v. 16, 7 MsSto Erff 1. hic interpretor, in Baal Chaſidim num. 126.]87.) Scilicet: Deus, D. Scherzerus id ad Lame- (allegante D. Wagenſ. in Sot. p. 506.) vocatur chum refert, ipie ſc. Lamechus, utraque expli- myv ν N 7 i. e. argumentum à compa- catio locum habere poteſt, confer. not. in ratis erroneum, quale fecerat rex Saul, de que p- mne h. loc. in Joma fol. 22. b. quod vide ſis apud eund. †) Hebr. MSt. Eiff. 1. pro eo habet: Wagenl. dict. loc. D. Scherzeri verſio vocis & W¾ i. e. poſteà alios, ſcil. orna. SZ twv planè aliena eſt, confer. not. In 88.) Eſt hoc proverbium Hebraicum idem ſigni- „D-n mS h. loc. MSt. Erff. I. pro ruv ha- ficans ac Latinis: tibi id dictum putes, cape bet: Jven, Erff. 2. legit: i. e. tenebræ. tibi hoc, Germ. kehre erſt vor deiner Thur / con⸗ 84.) Id eſt: Deus non exigeret ultionem ſeu pæ-] fer, Joh. Druſ. Adag. Hebr. Decur. 6. Adag. 4. nam ſibi debitam, confer. infrà Geneſ. c. 44. v. &. Selden. de Synedr. l. 2. c. 10. n. 6. p. 274. 16. ibique not. n. 10. it. Eſai. c. 45, Vv. 1 5. in edit. Amſtelod. it. not. ad Zephan. c. 2. v. I. n. not. Raſchi, & not. ad Hiob. c. 36. v. 19. Sign. 7 . X2 892 Confer. cap. ſeqv. 5. v. I. ibique not. n. 4. X) Hebr. Pan e on, in MSt. Erff. 1. & 2. 90.) Scilicèt: in mundum, vel ex quo (Eva) fuit iſta ſunt omiſſa. Propterte morte punita, ſic verba illa nron baex 35.) Videlicèt: de ultione ac pœna ab improbis hic intetpretor, D. Scherzerus vertit: ex quoin- exigenda, cujusmodi tunc fuit diluvii univerfa greſſa eſt mors ber te, Verum hic non legitur lis inundatio, ita locum hunc ſatis obſcurum in nbann, quod introire, ſeu ingredi ſignifieat; ſed terpretor, donec meliora edoctus mentem muta- bqya per Kuph, quod notat: puniri, multâ 1 1. 1, Me- vero, nam, uti D. Scherz. in ſæpe allegati Tri Iſeu pornà aſfici, confer. not, iu a re ad Kl genae folii Orient. Obſervat. Lit. Q. benè ſctibit;, in Genel. r2 GENESEOS. Cyvr. v. quid hoc (ſibi vult) v i. e, adhùc? ſcil. ut doceat, quod addita fuerit ei concupi- ſcentia 9I.) ſuper (priorem) concupiſcentiam ejus, (ſic ſcriptum reperitur) in Bereſchit Rabba. Verſ. 26. Tunc 92.) profanatum eſt] (Verbum hNhic) ſignificationem habet onn*) i. e. profanationum, (ſeu rerum profanarum, ut ſenſus ſit: tunc rofanatum eſt nomen Dei) ut vocarentur nomina hominum & nomina herbarum 93.) nomine ſanctiillius Benedicti, ut facerent illa idola, eaque appellarent numina Divina. CAP. V. tionum Adami, multæ ſunt (hujus loci) expoſitiones myſticæ 2.) Eod. v. I. In die, quo creavit &c.] Refert (hic Scriptura,) quòd eo ipſo die, qnò crea- tus eſt (Adam, ipſe etiam) procreaverit. 3.) Verſ 3. Triginta ac centum annos] Huc . . uſque Geneſ. c. 3. v. 6. & Levit. c. 5. v. 17. n. 53. MSt.] mentar. in Geneſ. h. loc,. & Ejusd. Critic. Sacr. Erff. 2. pro ba habet: νρπaπ i. e. punita fu- I. 4. c. 2. n. 25. it. Gallæi not. ad Lactant. I. I. e. it, res eodem redit. 22. p. m. 12 9. ac Rich. Simon. Hiſtor. Crit. Vet. *) Hebr. , MSt. Erff. 1. & 2. pro' habet y Teg. l. 2. c. 5. confer. & infrà Geneſ. c. 9. v. i. e. adhuc, deinceps. 20. ibique not. n. 2 8. & Geneſ. c. 18. v. 2 5.n. 9 1.) Vel: deſiderium, nempe concumbendi eumj 102. Eva & progenerandi liberos, Confer. hic Gur At- **) Hebr. Piyn vi, ſic in exemplari Hebr quò jeh fol. 12. col. 1. fin. & infrà Geneſ. c. 7. v. 4. uſus ſum, ut & in Berolin. editione legirur; ſed ubi de particula ny aliquid dictum eſt in notis nec Baſil. ner M St. Erff. 1. & 2. iſta habent. Raſchianis, vide & not. in a h. loc. [93.) Hebr. aνα, ſic hab etur. in Bibliis Hebr. 92.) Ita juxtà mentem autoris noſtri vertere vo- Balilcenſ. quæ hic ſecutus ſum, in Berolin. ac lui, alii: tunc cœptum eſt, nam verbum vra codice Hebræo, quo uſus ſum, ut & in edittone in Hophal à rad. 77r unde utramque ſigni en re legitur ay: i. e. idolorum, & ficationem admittit, ut notettàm: cœptum, in Gur Arjeh fol. 12. col. 2. princ. bis maxy quàm profanatum eſt, qua in poſteriori ſignifi-l legitur. . catione ab autore nofiro hic uſurpatur, LXX. I.) Sive: enumeratio, narratio, id enim dictio verterunt: ros αw1ιαιο ac. pro: 2 1 vi e, quæ hic habetur, ſigniſicat, Commen- dentur legiſſe: in r vel opin LXX. tator noiter vocem pan hic exponit, quod no- 7 tet hh I. e. narrationem. onem ſecutus S. Gregorius Nazianz. S z,; „ . verſionem ſe eſ & 86. Gregorius N 2.) Quæ tamen brevitatis ſtudiò hic à Commen- Din. Epitap h. Baſiſi Magni fol. m. 2. & in orat. tatore noſtro ſunt omiſſæ utpote cujus præcipu- rsgl GiXenατ² fol. 131. ac zε tιοαονσ. fol. fui 85 i 1 202. editionis Græcæ Bafileenſ. 15 50. confer. um fuit propoſitum, literalem Scripturæ ſen- hic Jalkut Part. I. fol. I1. col. 3. circà fin. & au- . eb⸗ Pre . lie Micatus Gallict, qui iaſeribitur: Hioire ir, cn znbe Aois bafe iot. a e. des dogmes & des cultes &c. Part. 3. Traité 1. dl. z8: b. Oda Sara, foſ. 5. 2. cap. 2. ubi nova iſtius loc. habetur explicatio, 3.) Nempe liberos, confer. quæ ad cap. præced, 4. vid. & P. Fagii not. ad Paraphraſ. Chald. ac SZ. V. I. h. Ie notata ſunt, vide & not. in dp rD 1 Erſ. 1. Hic (ſt) liber generationum Adami] Ie. Hæc (eſt) recenſio 1.) genera. “ ſum proponere, confer. cap. præced, a. v. 8. n. Hieron. Tradit. Hebr. it. Lud. Cappelli Com- b. loc (CA. V. ge 4)1 dum, prop uit morte! beret: ).. 8.) Vef c verbom culorum n iplo n — d. loc. ut 19. 2 1, N. d. aze (e ün 4) IG ek: ad totempore ced 4. . 1 Raddini, quibus 4. v ſeſti ſunt, io proyen d part, 1. d. loc.2. col. 1. citen in wmn r Henr Hie in hnotis Ni hitulr, ubl i. e. zcepin additum e, 353) Hedr. wr dſant illi .1 .n 1, Chanochum ranslaum Onkeloſi 9, c, 1. Ut 8& Jaod. (age Vide & not. c2p. 4. v, 15. 1. meg. 66) Nee uſupat rce zentidhzs die hubetu 1 CN. V. — oncopi. inerelchit fcatonem s ſt: tunc Aherdarum nt numins 1.) genett. ) Lod. v. I. e, gncrer. Annos Huc uſane —,.— d. Cniie. Sack. Ladant. 1. Iet. iſtor, Crit. Vet. Genel. c, 9. . 1. 19. W 1 en. plan Hebt qud ne epirur ſed ſtahadent. in Biblüs Bedt, ,in Beolin. & in ecitions iGolorum, & linc. bis do, d evim cictio ſcat Commel⸗ onit, guod no⸗ ie à Commen⸗ ecujus Pretihli⸗ enigture ſen⸗ zced, 4. V. g, l. ſ hie anhe⸗ 1, ſol. ſ¹ 4. cap.grrtech4. oteind! d. lor WZ . unsque 4.) ieparaverat ſeſe (Adamus) 5 x* Hehr. 95 i e. levis, ſic in plerisq; exemplaribus; 4 prræcedentibus habetur, ſic verbum a, quod CAP. V. . — GENESEOS. 688 b uxore (ſua.) Verſ. 22. Et ambulavit Chanoch &c.] Juſtus erat (Chanoch;) ſed facilis *) animo, ut ſemet verteret ad malè agen- dum, proptereà feſtinavit Sancus ille Benedictus eumque antè tempus ſuum ſubdu- xir morte 5.) & hoc eſt, quod. (hic) mutat 6.) Scriptura circà mortem ejus, ut ſcri- beret: ) N& i. e. & ipſe 7.) non fuit (nempe:) in mundo, ut impleret annos ſuos. 8.) Verſ. 24. Quia aſſumſerat eum Deus] (Videlicèt) antè tempus ſuum, (accipitur hic verbum p,) ſicuti (in illo loco:) ecce egonp i. e. aufero à te deſiderium o- culorum tuorum. 9.) Verf. 2 8. Et genuit filium] (Bictio ſa ideò hic uſurpatur.) quia eryx ipſo i. e. ædificatus eſt 10.) mundus. Verſ. 29. Me conſelabitur nos] (Verbum DN hic ſignificat:) 0 PD. D *3i. e. ceſſare faciet à nobis I1.) laborem manuum G6G 3 noſtra⸗ b. loc. ut & Berachot, fol. 61. 2. & Eruvin, ſoj. 1 8. a. it. Megilla, fol. 9. a. & Jevammot, fol. 61. b. ac Ce übbot, fol. 1 8. a. S 4.) Id eſt: ad tantum temporis ſpatium vel tan- to tempore ſemet ſeparaverat, confer. cap. præ- ced. 4. v. 2 5. n. 89. it. Eruvin, fol. 18, b. tradunt Rabbini, quòd hiſce centum ac triginta annis. quibus Adam ſemet ab uxore ſua ſeparaverat, n N i. e. mali ſpiritus, qui hominibus in- feſti ſunt, atque omnis generis impuritates ab ip’'o provenerint, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. &G1. a. med. ac D. Maji Theol. Jud. loc. 2. S. 1. p. 79. & Gur. Arjeh fol. 12. col. 2. cirea fin. vide & Bereſchi rabba ac not. in peonm n h. loc. in notis Raſchianis editionis po ſeri. bitur, quod in aliquo libro pro 7 legatur 7ap i. g. accepit, ſic etiam in Berolinenſi editione addi tum eſt. 5.) Hebr. rPp, i e. & morte illum affecit; ſed abſunt iſta à MSto Erff. 1. & 2. confer. Geneſ. 6. 15. V. 1 5. I. 60. nonnulli tamen ex Rabbinis Chanochum vivam à Deo in beatorum ſedem translatum fuiſſe ſcribunt, quibus & Targum Onkeloli ac Joſephus Antiqu. I. 1. c. 4. atque I. 9. c. 1. ur & epiſtola ad Hebræos c. 11. v. 5. ac zcob. Capelli Commentar. h. loc. conſentiunt, vide & not. in ν τπ h. loc. ac not. ad Hiob cap. 4. V. 1 8. n. 27. it. Jalkut Part 1. fol. 20.c01. 2. med. 6.) Nec uſurpat HMad i, e. & mortuus eſt, prout in hic kabetur, interpretor, D. Scherzerus illud e tiam tranſtulit: variat, de iſtius verbi maw' ſigni= ficatione confer. & not. adExod. c. 29 v. 3 5. n. 86. & ad Levit. c. 5§. v. I3. n. 2 5. it. ad Lev. c. 20. v. 20. n. 41. vide & num. ſequ. 7. iſta: DMW i. e. & hoc eſt, quod mutavit ſeu va- riavit &c. usque ad: n i. e. antè tempus ſuum, abſunt à MSto Erff. 1. 7.) Ita habetur ver ſu ſequ. 24. h. cap. confer. Bere- ſchit rabba, prout in pon rev ad marginem allegatur, de cœteris patriarchis antediluvianis dixit S. Scriptura m*(vid. num. anteced. 6.) aſt hic uſurpavit: '&) i. e. & ipſe non fuit. 9‧) Nam, quoniam Deus Chanochum ante tempus ſuum per mortem ſubduxerat, (utiâ paulò antè à Commentatore noſtro notatum eſt,) ideò ipſe annos ſuos implere non poruit, ſic dictionem D hic punctandam ac vertendamputo, ut ſi- gniſicet: annos ſuos, D. Scherzerus vertit: va- riationem, cujus puncta eſſent: ? & & per hane translationem ipſe in alia omnia abit. 99 Sicuti eſt apud Ezech. c. 24. v. 16. confer. Ju- nii ae Tremellii not. h. loc. ut & Jalkut Part. 1. fol. 12. col. i. princ. 10.) Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. e. 2. v. 2 2. 09 1. notata ſunt, vide & Gur. Arjeh fol. 12. col. 2. fin. ac not. in am h. loc. ubi & Bereſchit rabba ad maiginem allegatur. *) Baſil. edit, habet in, iſtud, ut & ſequentia us- que ad: &* i. e. priusquam (veniret &c.) ab- ſunt à MSt. Erff. .. . 11.) Id eſt: auferet à nobis, ſic ferèà LXRX. ara- a νννιι ναπQHνz requieſcerenos faciet, ubi artn à rad. Ma i. e, quieſcere, deduxerunt, H. Gro- . us 54 GENESEOS. CAbP. V. —.— †)noſtrarum, (nam 9 priusquàm Noachus veniret, deerat eis ̃hominibus) inſtrumentum agricul utæ, ipſe autem illis iſtud paravit, ac terra, quando triticum ſerebatur, ſpi- nas ac tribulos proferebat propter maledictionem protoplaſti; 12.) aſt tempore Noa- chi 1o i. e. quievit, 13.) atque hoc eſt iſtud OHdi. e. ceſſare faciet à nobis *) nam niſi iſtud ita expoſueris, *) ratio ſi gnificationis 14) non conveniret nomini (Noachi) ac vocare deberes nomen ejus H Menachem. 15.) Verſ. 32. Filius quingentorum annorum] Dixit R. Ioden, 16,) quænam eſt ratio, (cur) omnes gene- rationes genuerint anno (circiter) centeſimo; iſte verò (Noachus) annò quingente- ſimô? (nimirum) dixit Sanctus ille Benedictus: ſi iſti (filii Noachi) improbi erunt. peribunt in aquis (diluvii,) idque cruciabit **) juſtum hunc Noachum:) ſi verò juſti erunt, laborem ei creabo, ut multas **) ædificet arcas, (quapropter Deus) fontem e- jus ſuppreſſit 17.) nec genuit usque ad annum quingenteſimum, ne Japhet, qui in- 2 tius in not. h. loc. putat, LXX. rectius legiſſe: , quàm on, ſicuti in ho lierno codi- ce Maſorethieo habetur » confer. Lud. Cappelli Crit. Sacr. I. 4. c. 8. n. 7. & Ejusd. Commentar. in Geneſ. h. loc. fol. m. 360. it. Mac. Voſſ. in Caſtigat. Auctar. Effug. 14. Ple- rique tamen interpretes iſtud unm à rad. a z. e. conſolari, deducunt, quibus & Gur Arjeh fol. 12. col. 3. med. accedit, qui nm exponit, rD& en den i. e. ipſe nos ſolabitur, vide plura ibid. confer. & not. in 'pan m, h. loc. & Sanhedrin. fol. 113. b. 4†) Sed an Lamechus fuit propheta, qui iſtud fu turum noverat? dixit R. Schimeôn, Ben Jeho- 2zadac, quòd eo tempore, quò Deus maledixit terræ, Adamus illum ſic allocutus ſit: Domine mundi, quamdiu ( maledicta erit terra?) re- ſpondit ei: ia re, ) i. e. donec ge nueris filium circumcitlum, quando igitur natus eſt circumciſus, dixerunt: upN RW i. e. con- ſolabitur nos, ſic in nor. S'narn 9* ex Bere ſchit rabba adducitur, vide & infr, verſ. 29: h. cap. 12.) De qua maledictione vide Geneſ. e. 3. v. 18. in Berolinenſi editione pro: rd habetur: hvhen i. e, ob perverſitatem ejus. 13.) Scil. terra, à ſpinis ac tribulis, quæ Noachi *) In MSt. Erff. z2. poſt uanm additur: unn nn i. e. ceſſare faciet à nobis. gnificat, vide num. ſeqv. 15. 14.) Nempe verbi: untin, quod hic in textu ſa- cro habetur, quodque nomini ni convenire de- bet. 15.) Non verò nn Noach, nam ſi non à mn; ſed à n deducçere velis nomen Noachi, non is vocandus fuiſſet hà; ſed Seiem Menachem:; verum ad hoc reſpondetur in Gur Arjeh loc. al- leg. confer. not. in Sma ne h. loc. 16.) De hoc vid. & cap. ſeq: 6. v. 2. n. C. MSt. Erff. 1. habet τα Jehuda. *X) Hebr. — Pα y, ſic in plerisque impres- ſis exemplaribus, in notis Raſchianison ne hanc lectionem habet MSt. Erff. 1. ***) Loci iſtius expoſitionem vide in not. noe S'n-n h. loc. ð 17.) Hebr. wan, ſubegit, cohibuit fontem ejus, id eſt, vim generandi inhibuit Deus in Noacho usque ad annum ætatis ejus quingenteſimum, confer. Gur Arjeh fol. 12. col. 3. fin. D. Scher- zerus pro mvyn videtur legiſſe: e'yp dum transtulit: ab incepto, ſed contrà receptam le- ctionem exemplarium, confer. not. in row S'n-nad Geneſ. cap. ſeq. 6. V. 9. it, Sanhiedrin, i. e. ſemen juſti iſtius (ſcil. peribit in aqua,) ætate per inſtrumenta agriculturæ, ab ipſo in- venta, fuerunt evulſa. *X) Sed à n derivare velis, quod conlſolari ſi- ſeribitur, in quodam codice legi: px dv n N.V. ——— inter hlios um, namſe aptuspeene Eod. verl., Uia land el ſolet de eo cexillonams 19.) We, qu tala unt. 19.) Ve: apt polle, ner Qdund qnod ftaligtig in in, upunil, fer. Nalchine Genkol. 1 cOnlet, n 1.) Vid, Eſai conler not. i ſchit rabba ) Vel: ca⸗ Vel condemn tiim, uti R. 5 porit, eoner ² Nempe: de ell 5 de quo Datus elt (0. i) iie, Mohti ſunt, H terſlios Noz 13) Kenlam hu dum de Iiben (queiiſoler, 4 ſit, ohi⸗ te ſuhentt CA. .. — lkrumentum Nebatut, ſi. mnpore Noa. et ànobis nitetnomini etl. 32. Klu omnes gene⸗ guingente probierunt, l vero u 6)fontem e- laphet, gui in⸗ . — Gitur: Wnn nn 0d conlolari ſ- lic in texiu ſi⸗ m convenite de⸗ ſi non à N; en Nouchi, non mn Menachem; r gteeh lor, h. loc. . 1. M. 0. Mt. letiggve impres⸗ hianisa o wN penͤbit il agi it fonten eſns, Deusin Noacho ulete, nn. D. Schet⸗ E: vpyn dumn duttäteretem r⸗ ot. in N f. e, CAP. Y. GENESEOS. inter filios ejus natu maximus erat, 18.) idoneus 19.) fieret pœnæ antè diluvi- um, nam ſcriptum eſt: quia puer centum annorum morietur, 20.) (nempe, ut) ſit aptus pœnæ 2 I.) in futurum *) atque ita (fuit) antè promulgationem legis (Moſaicæ.) Eod. verſ. 3 2. Scthem, Cham, & Japhet.] Sed nonne Japhet fuit natu maximus?2 2) (ita ſanè eſt;) verum (Schem ideò hic primo ponitur loco, quia,) primò 23 ) quæri ſolet de eo, qui juſtus eſt, ipſeque natus eſt circumciſus 24.) ac quia Abrahamus ex illo natus eſt &c, *) (ſic ſeriptum reperitur) in Bereſchit Rabba. 2 5.) e 19.) Vide, quæ paulo poſt h. verſ. 3 2. n. 22. no- tata ſunt. 19.) Vel: aptus, Hebr. , id eſt „ne puniri poſſet, nempe propter ætatem, Rabbini tra: dunt, quod antè vigeſimum ætatis annum non ſit aliquis in judicio ay a i. e. pœ&α capax, ita, ut puniti poſſit pœna delicti ordinariâ, con- fer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 2 3. v. I. & Gur Ar- jeh fol. 12. col. 4. princ. it. fol. 26. col. 2. fin. confer. & num. ſeq. 2 I. h. verſ. 32. . 20.) Vid. Eſai. c. 65. v. 20. ibique Raſchi not. confer. not. in nom inov h. loc. ubi & Bere- ſchit rabba ad marginem allegatur. 2 1.) Vel: capax pœnæ, a i. e. ut reus fieri vel condemnari poſſit, ſcil. ad pœnam ordina- riam, uti R. Salomo ad Eſai. dict. c. 6 5. v. 20. ex- ponit, confer. num. antec. 19. h. verſ. 32. *) Nempe: de futuro tempore id intelligendum eſt, de quo Eſaias dict. cap. 6 5. v. 20. vatici- natus eſt, confer. not. in pa N) h. loc. 22:) Vide, quæ paulò anté num. 1 8. b. verſ. 32. notata ſunt, confer. & D. Scherzeri not. h. loc. Lit. Kk. ubi plura de quæſlione illa, quisnam in- cer filios Noachi fuerit natu maximus. 23.) Senlum hujus loci iſtum eſſe puto, quoniam, durn de liberis alicujus quæritur, primo loco Aꝗquæri ſolet, quisnam ex liberis maximè probus ſit, ideo hie Sehem, qui cœteros fratres probi- aete ſuperavit, primo loco poſitus eſi. D 124.) Non tamen propriè, manu ſcil. hummana, cir- cumciſus fuit; ſed analogicè, confer. D. Scher- Zer. not. h. loc. Lit. Ll. ubi plura de iis, qui tan= quàm circumciſi ſunt nati, vide ſuprà, verſ. 29. hæ cap. Sig. † confer. & infià Geneſ. c. 30. V. 11. **) Hebr. 2), MSt. Erff. 1. pro eo habet: öa i. e. totum iſtud, ſive omnis illa res (I(cil. ſcripta. reperitur.) MSt. Erff 2. habet: 12 i. e. ſic. 25.) Et quidem in illius Sect. 2 6. fol. 29. col. 1.2. alleg. D. Scherzer. in not. h. loc. Lit. Mm. Poſt⸗ na i e. in Bereſchit rabba, in MSt. Erff. I. hæc ſunt addita: & α νανbd n (forte legendum: n een keehnn wieee eiee 5e eee deen n e ee een i vypa e ndeen ene eeen e Pn en een een enn horum verbo⸗ rum (quamvis corrupta videantur,) iſte poterit eſſe ſenſus: atque hæc eſt ejus (textus) expo- ſitio: juſtum eſt, ut (S. Scriptura) inquirat pri mô in factum (ſive actiones) iſtius viri (Sche- mi) ptæ fratribus ejus, qui adeò reputatus fu- it, quoniam juſtus erat atque natus fuerat cir- cumciſus, & ex quo Abraham procreatus eſt, (uſtum eſt, inquam, ut) in facta ejus (Sehe- mi) primo inquirat (S. Scriptura,) ac poſtea in illius fratres; in MSto Erff. 2. vox iſla: zbrr, quæ paulò poſt initium habetur, omiſſa eſt, ue tR verba iſta *ea R ab eodem abiunt. . CAP. VI. 28 ISISäNESEOS. CA-. VI. Erſ2. Elii Dei] i. e. Fllii principum I.) & judicum ?*) alia explicatio: verborum iſtorũ filii Dei, *) iſti erant principes, 2.) qui ibant in legationibus Dei atq; ettam iſti eum illis(filia by hominum) ſeſe commiſcebant Jomnis (dictio) eN, uæ eſt in S. Scriptura, fignificationem habet dominatus ( ſeu poteſtatis) idque pro- bat(iſte Seripturæ locus:) tu eris ei NN& (4.) item: ecce dedite 5.) Eod. verl, 2. OQuocd' eſſent pulebræ] Dixit R. Joden: 6.) ſcriptum eſt ( hic defectivè ſine Vau:) — (nimirum) quando à) i:e, aptabant illam fœminam, *) pretio- ſs veſtibus, **) ut thalamum (nuptialem intrabat & cum ea priùs concumbebat. ) ingrederetur, primarius (vir illius loci) Eod. verſ. 2. Ex omnibus, quas eltgerant] Etiam eam quæ jam maritum habebat, quin etiam maſculum ac jumentum. 7.) Verſ. 3. Non diſeeptabit 8) Siritus meus Non conqueretur 9.) ac contendet mecum —— Spiri- R H „1.) Contentif bar aphtaſis Chald. ubi: Nadan n i. e. filii magnatum, vid, P. Fagii not, ibid, con- fer. & S. Hieron. tradit. Hebr. h. loc. MSt. Erff. 2. pro S'w habet: " i. e, tectorum . ſeu proborum hominum.) 4) Hebr. vu:, abeſt ilud à MSt, Erſt. 1. ) Hebr. een n , hæc verba ab ſunt à MSt. I. at MSt. Erff. 2. eorum loco ha- bet à Wπ 72 i. e, unusquisque filiorum. L.) Hebr. R, ſic in exemplari D ut & in Bibliis Buxtorf. aſt in editione Hebeæa, qua uſus ſum, habetur: να per Daleth, i. c. dæmones 5 ſed dictionem iſiam corruptam puto, intelliguntur autem hic angeli Dei, in Mst. Erff. 1, vox νπ hic omilſſa eſt, 3.) Conter. hic præ aliis Joſeph. antiq. I. 1. c. 4 &. S. Epiphan. Hæreſ. 64. it. Lactant. I. 2. c, 14. ac S. Auguſt. de Civit. Dei l. 15. c. 23, vig, & Megilla, S. 10, b. & Baba batra, fol, 16, b. 4.) In Deum, id eſt, ex mente autoris noſtri: in principem, vel princeps ejus eris, vide Exod, c. 4. Ve 1 6. 5.) Deum,i, e. principem ſeu dominum, uti Exod. c. 7. v. I, habetur. 6.) De hoc vide cap, antec. 5. v. 32., O. 16. con fere hic Bereſchit Rabba, & not. in Ma h. loc. . *) Sive: ornabant, ſic Hebr, a juxtaà notas in porn Pe hic interpretor „ ea iſtius verbi ſigniſicatione, qua accipitur Exod. c. 30. Vv. 7. in MSt Erff. 2, pro: Pau legitur pawn i. , deducebant ſeu collosabant, **) Vel ornatam, Hèbr. νν ſic in exempla- ti Hebræo, quò ulus ſum; in Baſileenſi editio- ne legitur cum lineola abbreviationis α aſt in MSt. Erffurr. 2. legitur ſine illa lineola; in Mst. Erffl. . autem habetur ννâöi. e. oor-. nantes 7.) Scilicèt elegerant ad nefarium concubitum Se abominandam libidinem explendam, confer. not, in man n, ubi & Bereſchit rabba ad margi- nem a legatur, 9.) Alii: non judicabit „Vulgata habet: non per- manebit, ſic & LXX. 6 un xa†—ραεαα àa viden- c, 15. V. 10. n. 2 §. Et Lud., Cappell. Crit. Sacr. lib. 4,. C. 4. n. 14. & Ejusd, Commentar. in Ge- neſ h, loc, it. acob. Cappelli obſervat. in Ge- nel. h. loc. vid. & Iſa. Voſſ. Caſtigat. Auctar. Ef- fug. 14. atque Rich. Sim. Hiſtor. Crit. Vet. Te- ſtam. 1. 2. c. 5. item Raſchi not. ad Jerem. c. 15.v. 10, ac Lactant. l. 2. c, 13. it. not. ad 2„½ Samucl. c. 19. v. I0,n, §. 9.) Hebe. yn, murmurabit, jurgabitur, D. Scherzetus: intonabit, minus apte, hoc CAbP. vI. (M. V. uiritus nen Gerum, 10. nines,) ann no meo uonian 6 eghol 7)2 mineſel. I. me humiliet H MAD tur pro in legiſſe pi, cçonſer. not. ad Jerem. 4 t, 1 Arz inil exobedore titur nillol SEgho' Lod bo eis iumm ſi direrin er nos, (ipo — demloco, e 1o.b, item 10) Twe: ad! 4rihfol 13. loe. In)Vel: diſee Meum Cur. ponitur, gn le,contentio in ane atque le hoc porat loc. vide Mba, Kucohfet, h ) Me w. Wa Nd i nhlch . (lieui conel ) Hebr. 3 14 Mque d: “” 1, ablunt CAl. . —— W :velbotum eiatczetam —— . N. Sæghol, *) ac ſi diceret: **) % i. e. quoniam etiam iſtud in eo (ho- Nilgdeßto mme humiliet, & quid faceret ille ſi eſſet ignis aut res (alia) dura? huic (punctationi 2⅜. 6) dekeline ſine mn,) pteiio⸗ it illins loci) a, elegerant mentum, 7.) endet mecum ChaAbP. VI. GCGENESEOS. Spiritus meus propter hominem. Eod. verſ. 3. In ſeculum] i. e. Ad longitudinem dierum, 10.) ecce ſpiritus (ſive animus) meus contendit II.) mecum, an delere (ho- mines,) an miſereri) eorum debeam, non erit contentio (ſeu dubitatio) iſta in ani- mo meo . 9) hi. e. in ſempiternum, ac ſi diceret: in longum tempus. Eod. Verl. 3. Quoniam & ipſe eſt caro] (Dictio SA à hic eſt exponenda,) veluti Sau cu 1 2 2 3 1 . . . mine ) eſt. I2.) quò d, cum ipſe eſt caro, (tamen) ne ſic quidem **) ille ſeſe coràm . 1 2 ſimilis eſt, ( iſta, quæ habetur in illo loco,.) PpD Wi. e. donec ſurrexi egoDebora 13 ) (ubi Hpp ponitur) pro DDE (persæghol.) ſic quoquecrepe ritur in illo loco:) — HdE i. e. quòd tu loquaris mecum 14.) ubi ponitur) pro 5 0 (per Sæghol) ſic quoq; (hic) — (ponitur) tanquàm Dg C †) (cum Sæ ghol.) Eod. v. 3. Et erunt dies ejus & c. i. e. inos Usq; ad centum ac viginti annos pro longa- bo eis iram meam & ſi non egerint pœnitentiam, inducam ſuper illos diluviũ, 15.) quod ſi dixeris: ex quo natus eſt Japhet, usque ad diluvium non niſi centum eſſe an- piri. er iſlius verdi 104, c,30. 1. R Gitur owh . 6. ſein exemple: Palleenſi editio⸗ iatonis Von ge l lineola, in Won d e A⸗ n concubiſun e nlam oniernot, tabba wan ahabet: uon het⸗ 4 gi nigen⸗ , 00, 34 jnem. ptl. C. dack. nmrentan in e⸗ . . 6⸗ obſetwat. in l Kiger. Aulu. i not,. 2141 nos, (reipondetur, quèd in lege non ſit prius & poſterius 16.) & quod jam dem loco, confer. Sanbedrin, fol. 107. b. & 108. b. item Gur Arjeh fol. 13. col. 1I. princ. 10.) Sive: ad longum tempus, confer. & bic Gur Arjeh fol. 13. col. I. princ. & not. in man rD . loc. 11.) Vel: diſceptat ac dubium movet, ita verbum rn cum Gur Arjeh alleg. loc. interpretor, ubi exponitur, quòd Iri ſignificationem habeat m i. e. contentionis, nam, quando res dubia eſt & in hanc atque illam partem inclinat Sen i. e. hoc vocatur Pn, verba ſunt in Gur Arjeh dict. loc. vide & not. in man Nem h. loc. ac H” 5Eilr Part. I. fol. 12. col. 3. med. Hebr. hba, omittitur iſtud in MSt Erff. I. & 2. confer. hic Cholio, fol. 139. 2. „. **) Hebr. Ma iſtud ut & ſequentia usque ad: lot. Cti- Fet. Ie· en, . . jue, uti 1ot 1 eonn o, ſcil. homiue, uti aa, ablunt ab gun N i. e. dum ipfe eſt caro, abſunt à MSto Erff. 2. hoc quidem loco; ſed poſteà ſup plet, vid. Sign. † 12.) Id eſt: quoniam D. Scherzerus hic benè ex- plieuit, confer. not. in an rbv h. loc. axx) Hebr. 2 y N hæc ac quæ ſeqyuntur ita comparatum eſt cum usque ad: e, i. e. aut res (alia) du utroque MSto Erft, hoc quidem loco; confer., ſign. ſeqv. * 13.) Uri Judic. c. 5. v. 7. habetur, ubi vide Raſchi not. . X)) Doſt iſtud: nnov additur in MSt. Erff. r. N X i. e. etiam hic, atque in eod. MSt. Erff. I. hic inſeruntur verba illa: amn & quæ ſe- quuntur usque ad ο da &α, de quibus Sign X& XX dictum eſt. H 8 . 80. 14.) Prout Jud. c. 6. v. 17. legitur, vid. ej a. . 1 .L. O. V. 1 7½ Ir, id. ejusd. Ra- ſchi not. ibid 1 Hlie sdduntun in MSr. Erff. z. illa, quæ incipi- unt à verb. M usque ad mob id.Siga u que ad n N vid, Sign 15.) Ita & S. Hieronymus in Tradit. Hebr. hunc locum exponi:; aſt Joſe hus Antiq. l. 1. c. 4. centum ac viginti annos i telligit & exponit de breviori & coantractiori vitæ humanæ termino, cui & Lacdantius I. z. c. 13. conſenti, cuj :s tamen opinio tanquam erronea in notis ibidem rejicitur, confer. & Lud. Cape'li Commentar. in Genelſ. h. loc. it. D. Wagenſeil. Sot, p. m. 1226. ac not. ad Hiob. cap. 21. v. 2 1. num. 22. & ad Hiob. c. 24. Vv. 20. n. 33. 16.) Id eſt: quòd non ſemper juxtà exactam tem- A porxis anun- ——õ CAP. VI. anteàâà decretum ( ſunt etiàm expoſitiones my ſticæ ceptabit (vel: permanebit (S. Scripturæ) convenit. quia D i. e. linguà Hebræàâà vocantur — PS delicèt) in diebus generationis Enoſchi 22 iem poſtes] Quamvis (homines Verſ. 4. Gigantes] ſibi eaveret.) Eod. verſ. 4. Du riebant Anakim, ſicuti ipſi erant. Noachus generationes procrearet, 1 7.) atquè ita reperimus B *) multæ (verborum iſtorum:) N i. e. non diſ- ) ſed hæc (mea expoſitio) nudo ac ſimplici ſenſui literali Kud Divinum) fuerit factum, (nempe Viginti annis anté, quàm †) in Seder Olam, 18.) (Hebr. . D91, qui exinde dicti ſunt,) ceciderunt 19.) & H i. e. cadere fecerunt 20.) mundum:(O 9) Anakim. 21.) Eod. verſ. 4. In diebus illi] (Vi⸗ *) & filiorum*) Caini. Eod. verſ 4. Et- illius ætatis) viderint, quod generatio Enoſchi *) pe- rietit, Oceang **) enim aſcenderat & tertiam mundi partem inundaverat; 2 3 Inihilo- minus generatio antediluviana ſeſe haud humiliabat, quò abillis exemplum caperet (ac m †) venerunt (Nempe ſilii Dei ad filias hominum) illæ pa- Eod. verſ. 4. Potentes d rebellandum Deo. Eod. verſ. 4. Viros telebres] i. &. Eos, quorum nomina exprella 24.) erant. (nempe:) Irad, e- . — poris computationem tes geſtæ in lege Moſis re- ferantur; ſed Ppeflerius interdum prius ac vice verla narretur, confer. tractas. Talm. Peſachim fol. 6. b. uti in '' N h. loc. allegatun ad marginem. v. 19. n 47. ubi vide ſis, confer. & infrà Geneſ. C. 18. v. 3. . 23. 4) Hebr. pxn MSt. Erff. 1. pro eo exponitur. . 18.)) In Chronico mundi, de quo libro vide ov pe & Buxtorf. Bibliath. Rabbin. librum iſtum D. Joh. Meyerus Latinè verſumn Commentario perpetuo illuſtravit, qui Amſtelodami 1699. 1). pis exculus eſt. r *) Conter. quæ ad cap. præced. §. Vverſ. 1. num. 2, notata ſunt, &tEë âûααια½ Verba iſta: ſunt etciam ex myſticæ &c: usque a: ſenſui literali legit ve) i. e. politiones 19.) Nemorabiles ſunt Empedoclis verſus, quibus x œthete in Pontum cesidiſſe dæmones & ſce lerum pnas dare cecinit & qui verſus illos retu lit Plu archus de vitando ære alien. εανα & aονταςà Deo expulſlos & CC0 delapſos eos appellat, uni Dan. Huetius in Concçord. ration. & fid. 1. 2. C. 4. n. 2. ad ducit, confer. & 17.) Idem notavit & autor noſter ad Numer. c. 7. convenit, ablunt in Hebræo aàa MSt. Erff. 1. & 2. 20.) Id eſt: improbitate ſus mundo interitum & ruina n attraxerunt, confer. Gur Arjeh fol. 13. eol. I. med. & Bereſchir Rabba h. loc. ab- ſunt autem iſta: 79 τUsque ad: Pwn) ay ab utroque MStoErff. 21.) Ungde ita dicti ſint ac quinam fuerint, vid. in- ter alios D. Scherzerus in not. h. loc. Lit. Nn. & Raſchi not. ad Numer. cap. 1 3. Verſ. 3 4. 12.) De quo cap, antec. §. v. 6. & ſeqq. confer. not. in a 9 h. loc. = *) Hebr. , in MSt. Erff. I. pro eo legitur: pn) 1. e. & in diebus. . *) Hebt. a in MSt. Erff. 2. pro illo habetus GaP i, e. diluvii (generatio.) „* XX) Hebf. DeNe in MSr. Erff. 2. ut & in edi- tione Baſileenſi huic voci praæmittitur i. e. mare (Oceanus.) 4 . Raſchi not. ad Numer. c. 13. V. 34. it. D. Scher receptam, confer. & not. in .pa h. HNan i. e. in Bereichit rabba, abſunt ab utroque MSto Erff. 14.) zer. Obſervat. Lit. Nn. ac not. in N NR, h. loc. . cele- 23.) De hoce diluvio vide Raſchi not. ad Eeclef c. c. 12. V. 15. hujus diluvii eiam meminit Gori- onides l. 2. c. 11. juxtà diſtindionem librorum belidnem &W capitum, in vulgatis exemplafibus hactenus Hebr. N WN& hæc & ſequentia usque ad: 1 ⸗ Size: celebrata erant, i. e, qui famæ eran? (Ar. V. Mechujaehl geleti & ext ughi . (hominech) adreballione arnult Ei ug dolote DSL30. in merluran migi,*) 4. — tleberrime kſallt, itent Ge Numer,t. em, quæ Ferlio hie o⸗ coner. Gut in Oron e 5 Hebt wn 1) ejarna Nead nomina Metuſchatl, 1. bum Onn nüim, ſegt 29 Sanhedtin, Kidduſc 156. 4. 1 69) Ha hie dn arnitudo, em ab autore Arehtol. 13 I)ibigneno 27)) Fauti, gu 1a, in bbet ot. in 290) die verhan Fertete volii expoſttio ſub lergcol CM.W. 1. — Anfe, gnim Olam, 19.) Dopu & viri deſolationis, quia Due. deſolarunt orbem. Verſ. 6. & conſola- j. t, hon dil- enſni terlli — Cedidtiſunt.) un,(DN, d verl 4. E. † noſchi)e. 123nihilo. umn caperet de önum)illep. um Deo. Eod, nempe:) til, Me. mund ieritan K. Gut Afſehfol. Pabba h. loc. d ueque d: w In kuerint, Vid⸗. h. loc- Lit. Nn. & ,Ferl. 34. 6.& legc,olſer 1. jro eo lepilga: 2 Peh lo ubetui 0.) . E 1 n ineli⸗ rmütiur i, . binot, 40 leclel. .. ,V. J. d hiob. Sem metninit Goi⸗ 6sdionemn HbtOtumn enphethis ceu in S vpyh. ſegu hit 1 gi ſumne erant 1. t. mini, *) quem ipſe creaverat in terra, ſic 25.) Sic juxtà mentem 26.) Ita anin ugtt 44 gne, bblut d Mechujael, Methuſael, quorũ nomina expreſia ſunt propter eorum interitum, quoniam deleti & extirpati *) ſunt; alia explicatio 6 verborum iſtorum: — ν ., id eſt;) . . X . 4 . . 2 . tuas eſt 2 5 Mæſe Dominus, 7udN ſeciſit Conſolatio 26.) fuit coram ipſo(Deo, quòd illũ (hominem) ereaſſet in inferioribus, nam ſi is ex ſuperioribus fuiſſet (creaturis,) essdem adrebellionem concitaſſen 7.) (ſic legitur) in Bereſchit Rabba. Eod. v. 6. E- dolorem2 8.) altulit] (Scilicet) homo **) cordi Dei, P) (nimirùm venit in cogitationem Dei, ut e- um dolore affceret, "rY) hæc eſt intepretatio Onkeloſi; 29.) alia explicatio (verbi) =r 30.) (nimirum) mutata fuit cogitatio 3 I.) Dei ex menſura 32.) miſericordiæ . — . . . .„ . . . in menſuram judicii, (nimirùm) venerat ei in mentem, *) quid faciendum eſſet ho- omne verbum , quod in 8. celebetrimæ & magnum in orbe nomen adepti erant, id enim hic notant verba hva dan vi de Numer. c. I. V. 17. ubi in notis Raſchi, ea- dem, quæ hic, habentur verba. D. Scherzeri cet: Men ayna i. e. abominabilis & fœtidus fa- ctus eſt home coràm Deo, ut illum deleret, confer. not. ad Hiob. cap. 10. verſ. 8. n. 4. *n) Hebr. èes, abeſt hæc dictio ab utroque verſio hie longà à mente autoris noſtri recedit, MSto Eiff. confer. Gur ärjch fol. 13. col. I. fin. & not. †) Hebr. on i, in MSt. Erff. I. iſtud omis in pon ne b. loc. ſum eſt. XXX) Hcebr. aye, poſt iſtud in MSr. Erff. 1. ad. ditum eſt: d 7 i. e. cor hominis. 29.) Imo Targum Onkelos aliam, quàm quæ hic Abautore noſtro adducitur, recipit expoſitio- nem, confer. Gur Arjeh dict. loc. 1 30.) Quoniam verbum =n utramque recipit ſi- gaificationem, ut & pcnitere & conſolari no- tet, ideò ab autore noſtro hic utriusque expoſi- tio adducitur, LXX. verterunt: ssbvgelse, con- ſideravit, quæ translatio ab Iſa. Voſſio de- fenditur in Caſtigat. Auctar. Effug. 14. pag. m. 3566. confer. infrà Geneſ. c. 27. V. 42. n. 57. & 5 g. it. Exod. c, I 3. Vv. 17, ibique not. num. 5o. 31.) Confer. hie Raſchi not. ad Exod, c. 32, v. 12. & ad Geneſ. dict. c. 27. v, 42. n. 5 8. vide & verſ. ſeq. 7. n. 43. it. not. ad Judic. c. 2 I1. V. 6. n. I. & ad erem. c. 1 8. v. 8. num. 3. 32.) Seu proprietate, vel modo, Hebr. dn, con- fer. ſuprà Geneſ. c. I. V. I. n. 39. it. not. ad NHoſe, cap. 5. v. o. n. . ẽðẽ *) Hebr. wina y in MSt. Erff. 2. legitur: yvertere volui; ſed bæc Commentatoris noſtri nawrm niry i. e. aſgenderat (lſeu venerat )co- expoſitio ſub cenſuram vocatur in Gur Arjeh gitatio. ôMſ 4 fol. 13. col. 2. per tot. in notis han n ver-*) Loci iſtius explicationem vide in, noti ⸗ðẽ Nide in. ness *) Hebr. wniN DS, reſpicitur hac explicatio ne ad nomina illa: 7&n Mechujael & 7NHSννπαι Metuſchael, de quibus ſuprà Geneſ. cap. 4. V. Commentatoris noſtri ver- pum a) hic vertere volui, vide pauloò poſt num. ſeqv. 26. confer. hic Megilla, fol. 10. b. & Sanhedrin, fol. 10 8. a. & b. it. Sukka, fol. 22. a. & Kidduſchim, fol. 30. b. ac Baba batra, fol. 16. a. . hic mnria vertere volui potius, quàm: PpPonitudo, uti D. Scherzerus, idque ob ratio- nem ab autore noſtro hic adductam, confer. Gur Arjeh fol. 13. col. I. fin. it. Exod. cap. 13. V. 17. ibique not. n. 5 0. 27.) Sicuti, quia ex inferiotibus ereatus eſt, ad rebellionem contrà Deum provocavit inferio- ra, ita habetur in Bereſchit Rabba Sect. 27. in fin. fol. 30. col. 3. alleg. D. Scherzer. confer. & not. in an m h. loc. =Oð 28.) Sic verbum axyr juxtà mentem Raſchi bic GENESEOS. Scriptura (habetur) ſignificat: conſulſtare, 33.) quid faciendum ſit, (ita accipitur in eum aquin illo loco:) & filius hominis = i. e. ut mutetur, 34.) (ſic alio in loco: & ob 40.) Bos ſervos ſuos Di. e. mutabit fententiam, 3 5.) item in illo loco:) = H) & viamſuam men'em mutavit Dominus propter malum 36.) ſic (alio in loco )) Rpr i. e. ſen- doiple ce teatiam mutavi, quòd regem conſtituerim, 37.) hæc omnia ſignificant cogitatio- enitetne⸗ nen aliam. 38) Eod. verſ. 6. Et doluit in corde ſuo] Meeſtus factus eſt (Deus) guonimi prop'er perditionem operis manuum ſuarum, ſicuti habetur in illo loco: rex moœ- doquiden rore affectus eſt propter filium ſuum, *) idque ſcripſ, ut Cuthæis *) reſponderetur, enum men Cuthæus**) quidam interrogavit R. Jehoſchuam, filium Korchæ, dicens ei:, nonne quocfnch vos fatemini, †) quod Sanctus ille Benedictus videat id, quod futurum eſt? reſpondit verl.hug ei: ita (ſlane eſt,) dixit ei (Cuthæus:) atqui ſcriptum eſt: & doluit in corde ſuo, re Nch gellit ei (KRabbi:) anne tibi natus eff filius maſculus in diebus tuis? reſpondit ei: utii·½ mum illet que, dixit ei (Rabbi:) quidnam ſeciſti? reſpondit ei: lætatus ſum & (cœteros) omnes (hoenodo audié affeci,regeſſit ei (Rabbi: )annon verò ſciebas, quòd ille tandem eſſet moriturus; tione Abta reſpondit ei(Cuthæus)tempore lætitiæ lætitiaeſt ac tempore luctuùs eſt luctus?*) dixit ei Denanbul (Rabbi: Yita ſeſe res habet cum Sancto illo Benedicto, quamvis ei (optrimè) notum bulgi,47. fuerit, quod illi chomines) tandem peccaturi ac perituri eſſent; tamen non deſtitit, quò minàùs illos crearet, (idque fecit) propter juſtos, qui erant ex iſtis orituri. 39.) - Verſ. 7. Et dixit Pominus : delebo bominem] Ipſe (homo) pulvis eſt & inducam ſuper e me⸗ . , . 1 — — — . eum DEn ie 33.) Vel: deliberate, rationem ſeu conſilium ini num. 187. it. not. 30 ludic. c. 2 I. v. 6. num. (.) unĩ re, id enim ve bum Jna. quod hic habetur, ſi 1. & 3d 1. Samuel. c. 15. verſ. 11. num. 12. 2gi indtt gnificat, vid. verſ. ſeq. 7. ibique not. n. 44. x*) Prout z. Sammuel cap. 19. verſ. 3. habetur. emmniled 34.) Ita juxra mentem Commentatonis noſtri et *) Hebr. r, ſic in Baſi eenſi editione ha- luc: n iam autor Vulgatæ Latinæ transtulit locum, qui betur; ſed in exemplari Hebræo, quo uſus 41.] Nam, Num. “.23.v. 19. habetur, quem hic Raſchi allegat. ſum, iſlud vocabulum hic omiſſum eſt, con- 1. 60. not⸗ 35.) Uti Deuter. c. 32. v. 3 6. & Pſalm. 135. v. fer, Sign. ſeqv. XX in MStO Erff. 2. pro 'r aeſele el 14. habetur, ubi vide ſis Verſionem Vulgatatn legitur: n i. e. hæreticis. = lant ejusde ac LXX. interpretes, confer. & Exod. c. 32. V. I2. XXX) Hebr. 11, lſic in eadem editione Baſileenſi I n 1 ibique Raſchi not. . habetur; ſed in exemplari Hebræo, quo uſus il hotet 36.) Jerem. c. 26. v. 13. al. 19. it. Jon. c. 3. v. ſum, legitur do i. e Epicureus; res fer?& lin etin 9. n. 4. & z. Samuel. e. 2 4 v. 16. ac 1. Paralip. eodem redit, coeterum Cuthæi vocantur Samari- Iantſpetiei cL. 21. V. 15. abſunt autem iſta: 97 n tani, ſic hodiè judæi appellare ſolent Chriflianos. WMn, ge y i. e. & menten mutavit Dominus propter †) Hebr. , in MSt. Erff. 2. legi- 219, con malaum, àb utroque MSto Eiff. tür N de . i. e. nonne tu diciss Su 37.) Uti I1. Samuel. c. 1 5. V. 11. habetur. 1XVX) Contfer. not, in Mas H, ubi loci iſtius tlamn notn 38.) Sire: poſteriorem, uti D. Seherzerus trans. fuſior habetur expoſitio. ðè 6) Cohte, tulit, nam Hebr. o& utrumqueé notat, con- 39.) Hæc habentur in Bereſchit Rabba Sect. 27. fuin. tar) funt, fer. Raſchi not. ad Deuter. c. 3 2. V. 3 6. ubi i⸗ alleg. D. Scherzer. in not. h. loc. confer. & Gurn Hebr. pſe thr etiam exponit mutationem cogitatio- Arjeh fol. I 3. col. 3. fin. & col. 4. princ ac not. ekeuilt ret e⸗ nis ſeu animi ſive ad benefaciendum ſive adma- in non ubi inter alios R. Elias Mista- 43) Wik, lefaciendum, vide Deuteron. dict. c. 32. V. 3 6, 1 “ èòð Chi z not ponirn emhe vel Nn , CA. V, —— ccipitur in oco: K ob RAN lin e, ſen⸗ cogitatio⸗ elt (Deus) 0: tes mo-- ponderetut, 8 ei: nonne Ureſpondit de ſuo, te⸗ ndit ei: uti⸗ eros) omnes t moritutus; 1Srt)aigit ei lime)notum non eſtitit, otituni 39.) Cucam ſuper eom — 11. V. 6. num. I. Dum., 11, 3,hobeiut. ol editione u 10, qu0 ulus ſſum eſt, con⸗ P1. o ione ulleeni 120, q10 uſus cuteus; les iae ocantur dacharl⸗ lentChridianos, St. Eig. n legi⸗ Gicis c. contel⸗ vinc 40 0, 1 Llias Miſa. R Gi CA. VI. GENESEOS. 61 eum aquam atque delebo illum, proptereà (hoc loco) uſurpatur verbum delendi. 40.) Eod. verſ. 7. Ab homine usque ad animalia] (Quoniam) etiam iſta corruperant viam ſuam; 41.) alia explicatio: omnia creata ſunt propter hominem, 42.) & quan- do ipſe conſumitur, ?*) quid opus eſt illis (animalibus cœteris?) Eod, verſ. 7. Quia pæœnitet me, 43 )udad illa ſecerim] Cogitavi, 44) quid faciendum ſit illis (creaturis,) quoniam illas feci. Verſ. 9. Hæ ſunt generationes Noachi, Noachus vir justus Quan⸗ do quidem illius mentionem fecit (S. Scriptura, ideò) ipſius laudem retulit, dicitur enim: memoria juſti in benedictione; 45.) alia explicatio: docette (hic Scriptura,) quòd fundamentum generationum (hominum) juſtorum ſint bona opera.*) Eod. verſ. 9. In generationibus †) ſuis] Nonnulli ex Rabbinis noſtris id explicant in laudem **²) (Noachi, nempe hoc modo:) quamvis ille (Noachus) fuiſſet in generatione juſto- rum; ipſe tamen juſtitiâ (illos) ſuperaviſſet; alii id exponunt in (ipſius) vituperium (hoc modo:) ratione generationis ſuæ fuit quidem Noachus) juſtus; aſt ſi in genera- tione Abrahami †) extitiſſet, omninò nihili reputatus fuiſſet. 46.) Eod. verſ. 9. Cum Deo ambulavit Noachus] De Abrahamo autem illa (Seriptura) dicit: coràm quo am- bulavi, 47.) Noachus opus habuit fulerò, qué ſuſtentaretur; ſed Abrahamus fortis e- ubi loei in . 1 3 rat chi ſive orientalis allegtur, ſic quoque in ednio- ne nova Berolincnfi hic additum eſt: wyn Siena i. e. vide in R. FElia Miltachi. 40.) Quoniam ex mente autoris noſtri id, quod aquà indugitur ac deletur, dicitur Hebraicè: vr, ideò in S. Scriptura hic uſurpatur verbum iſtud: Mαοεπ i. e. delebo. 41.) Nam, uti K. Salomo ad verſum 12. h. cap. n. 60. notavit, etiam jumenta, beſtiæ ac volu- cres ſeſe commiſcuerant cum illis, quæ non e- rant ejusdem ſpeciei, confer. not. ad Hiob. c. 24. v. 15 n. 2 1. it. Gur Arjeh. fol. 14. col. 2. med. ſed poſteà animantia iſta, ut ibidem ſeribitur, ſeſe iten um conſociârunt illis, quæ ejusdem e- rant ſpecieĩ, excepto animali vel, uti alii. ruovnn, de quo vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2194. confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in nep PDVY ad marginem allegatur, ubi vide e- tiam notas. veiſ. antec. 6. n. 3 3. & num. 3 ⅝ & not. ad Pſ. 90. v. 13. n. 29. 4 5) Uti Proverb. c. 20. v. 7. habetur, confer. hic Gur Arjeh fol. 13. col. 4 fin. it. Sanhedrin, fol. 10%. a & b. & Avoda. Sara fol. 51. a. & Se- vachim, fol. 116. a. * Confer. not. in aor meW h. loc. ubi loci iſtius habetur explicatio. †) Confer. hic Sanhedrin, fol. 10 8. a. it. Avoda Sa- ra, fol. 6. a. S& fol. § I. a. it Scvachim, fol. I16.a. xxX Hebr. mamh, poſt iſtud in M Sto rff. I. hic additur: rav pοαααπυaeen enn enn n ei. e. & nonnalli ex Rabbinis noſtris (id/ exponunt in(No- achi) vituperium qui in laudem (Noachi expo. nunt illi explicent hoc modo: quam vis ille &c.) Hebr. rad, in MSt. Erf. I. pto eo habetur: i. e. juſtorum. 46.) Confer., hic Gur Arjeh fol. 14. col, 1. princ., ubi ex ſententia Kabbinorum ſcribitur, quod 42.) Conter. quæ ſuprà Geneſ. c. 2. v. 5. n. 2 3. no- tata ſunr. *) Hebr. 77, MSt. Erff. I. pro eo habet TaN& i. e. perit, res eadem eſt. 43.) Vide, quæ verſu antec. 6. h. cap. num. 30. & 31. BOtata funt. 4.) Exponitur hic ab autore noſtro verbum, r, Noachus fuerit N Pe i. e. ex iis, qui exi“ gua fide præditi ſunt, Græeis dicuntur Xαονρασα vid. Matth c. 14. V. 31. conſer Raſchi not. ad cap. ſeq: 7. v. 7. D. 10. vide tamen Michlol Jophi ad Geneſ. c. 7. ubi opinio iſta ,quod Noachus exi- gua fide præditus fuerit, reſicitur. 47.) Uti Genelſ. c. 24. v. 40. habetur, in Msto nempe, ut idem ſignificet, ac av cogitavi, vel nena, conſultavi, deliberavi, confer. diet. 1 Erff. 1I, & 2. hic habetur: 97 rVi e. am- GENESEOS. CAb. VI. 5 tat & ambulabat in juſtitia ſua per ſeipſum. 48.) Eod. verſ. 9. Ambulavit] (Verbum P hic ſignificat præteritum & hoc eſt miniſterium (Literæ) Lamed 49.) in lin- gua gravi 70.) infervit tàm futuro, quàm præterito in eadem lingu4, 5 I.) (verbi gra- tia: ſurge erAper ambula 52.) de futuro; 53.) ſed hic Jornn Noachus, de præ- terito?*) (uſurpatur,) ſic bDNNi. e. ora (ſive intercede) pro ſervis tuis, 54.) de futuro (uſurpatur; aſt alio in loco:) & venerit hbhp & oraverit verſuùs domum iſtam, 55.) ſignificat (quidem) præteritum; ſed (Litera) Vau, quæ eſt ab illius (verbi) initio, mutat iſtud in futurum. *C) Verſ. II. Et (terra) corrupta fuit] (Verbum ri) ſigni- ſicat ſcortationem 46) & cultum idololatricum, veluti (accipitur in illo loco:) ne fortè i. e. corrumparis, 57.) (atque in illo loco:) HNπ iä. e. corruperat omnis caro. 8.) Eod. verl. II. Et impleta fuitterra violentia] i. e. Rapinâ. 59.) Verſ. 4 1I2. bula coram me, proutGenelſ. c. 17. v. 1. habetut. 4 9.) Sine aliquo ſuſtentaculo, nam, uti in Gur Ar- jeh fol. 14. col. I. fin. habetur, Noachus N=. nna H1a i. e. adhærebat gratioſæ Dei præ- ſentiæ ac proptereà non peccabat, & hoc dicitur He Jnne Sien ès cum Deo ambulavit; aſt de Abrahamo ſcribitur h eene ambulavi coràm illo, quia ambulabat re Na m nnv N1ii. e. per ſe, ſine illa adhæſione gratio ſæ præſentiæ Dei; ſed videant Rabbini, ne ni- mium tribuant juſtitiæ Abrahami, quaſi is Di- vino fulero non opus habuerit, aliud nos docet S. Paulus in Epiſt, ad Rom. c. 4. V. 3. vide not. in nan h. loc. 49.) Nam in verbé Tar litera Lamed eſt dages- ſata, n e NA&α i. e. & hæc eſt lingua gravis, ſic pofn D h. I. aſt in not. in Gur Arjeh ſol. 14. 91. 2. princ. miniſterium iſtud literæ Heh at- tribuitur. He enim litera hic eſt lervilis ſeu mini- fſtrat; aft L amed eit de radice verbi, ut in Gur Arjeh loc. alleg, habetur, svid: num leq. 50. 50) Id efſt: in voce vel verbo, quod eſt dageſſa- tum. ſic in not. Dam ne, vide num. Præced. 1 49. Verbum quoque formæ Hitpahel dicitur mO Jan, conjugatio gravis dageſſatal, uti Buxtor- fus in Lex. Talm. fol. 1004, notavit, confer. & not in Nam h. loc it. not ad Efræ c. 3.V. 10. n. 7. & n. 8. & ad E ſai. cap. 3 5. V. 3. n. 7. 51.) Sive in uno eodemque verbo, quod autor no- ſter exemplis vei borum & 77ααhic pro- bat, quæ tam de. præterito, quam futuro uſur- pantur. , 52.) Ita Geneſ. c. 13. V. I7: legitur. Arjeh fol. 14. col. 2. princ. habetur & 92 Naaq i. e. omnis imperativus de futuro uſurpatur. *) Hebr. ayv, in MSt. Erff. I. habetur, ayv W i. e. ſigniſicat præteritum, res eadem eff. 54.) Vide I. Samuel c. 12. v. 19. 5 5.) Sicuti I. Reg. c. S. Vv. 42 habetur. — tatio hic venit & ſic communiter à Rabbinis u- ſurpatur, nempe pro illicita commixtione, ſive concubitu prohibito, vide not. in bn- nee *x) Confer. hic not. in Han re, ubi loci iſtius explicatio habetur. l 7.) Vid. Deuter. c. 4. V. 6. ubi verbum iſtud de cultu idololatrico uſurpatur, confer. & tractat. Talm. Avoda Sara, fol. 23. b. it. Cholin fol. 23. a. & Bechorot, fol. 57. a. it. Temurah, fol. 2 8. b. ac Sanhedrin, fol. 57. a. & 109. a. 589 Uti habetur verſu ſeq. 12. h. cap. 8 uſurpa tur de ſcortatione ſen commisxtione illieita, in ezemplari Hebraico, quo uſus ſum, ut & in edi⸗ “ tione anon rnr ita legitur: rwe H e de Prren de inn een een e wen 3 i. e. a- lius liber (habet: quod verbum inw ſignificet:) ſcortationem (ſicuti aecipitur illo loco:) quia corruperat omnis caro viam ſuam (uti verſu ſeq. 12. h. cap. habetur;) cultum autem idololatri= patis (uti Deuter. c. 4. v. 16. legitur,) quæ le- num. ſeq. 59. & infr. verſ. T8. n. 86. 59.) Hebr. 7 , notat hic autor moſten quid per 53.) Scil. dicitur vel uſurpatur', nam, uti in Gur 56.) Hebr. π.i. e., nuditas, quo nomine Scor- cum (ſignificat in illo loco:) ne forte corrumu- Qio altera illa planior eſt ac magis peripicua, vid. 0AL. V. — 12. A 0. cumillis an i Ino inwadit mun iepletahun. Uos, nipre tur)ſeluti fueno y tarinn NN D Priinditai Mlsa reſpin thin iſtoed horanten1 Gult)ene — Vocendben i N, (Odlfer.) aolinenli e Musſum, 1 explicationis è äü dam dicitur: eorum, uii tamen dan n confer. & nun 6o.) Sed ur di ler.ſupri vert⸗ Cap. 9, 90, tad lib. . KKot. in On 61) Hbr xy gunſus ſum denit gno 1t metoli 62.) Heb W caeite, (ol 63.) Mmitm khiloln Den e N . — it) Verbum (verbi gra⸗ chig,depræ. 4)e futuro omum Utam, (verbi)inito, Rr)gni. loloco:) ne⸗ 1e cotrupelat 9,) Vert. 12. ‚2Fq1— hamn, uti in Gur etut N Ne fututoufurpatun⸗ aberut. d) eaderd elk⸗ 1 betur, lo nomine deol⸗ iter à Kabbinis u⸗ omminione, i ot in od o, ubiloci Rius biyverbum ilude conler. Kiractat. d it Cholintol! mutab, 0l.21,. n⸗ ulurp⸗ e illieit, in D⸗ IXtI0 „ 4 S in el“ ſum, tI 4 nrNNIN N * . 95 1 n mr 1glifee Uo oeo ia m niſetluſel 100 mnautenn ) re ſott n e⸗ legtul,) ae mmgeeibic . ,ſ. 4, 4 vlen iis ⸗ Lololatti⸗ OCAbP. VI. GENESEOS. 63 12. Quia corraperat omnis caro] Etiam jumenta, feræ & volucres ſeſe commiſcuerant cum illis (animalibus,) quæ non erant ejusdem ſpeciei. 60.)] Verſ. 1 3. Finis umverſæ carnis In omni loco, ubi reperis ſcortationem & cultum idolatricum, 61.) peſtis 62 *) invadit mundum & bonos ſimul ac malos interimit. 63.) Eod. verſ. I 3. onian repleta eſt terra violentiä’] Non obſignatum fuit 64.) decretum judicii (Divini) contrà illos, niſi propter rapinam. 65.) Eod. verſ. 13. De terra] (particula & hic accipi- tur) veluti [D i. e. de terra, huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) cum egreſſus fuero P A id eſt: N& [D, cx urbe 66.) (ſic quoq; accipitur inillo loco:) ægro-= tavit g ON id eſt [O, ex pedibus ſuis, 607.) alia explicatio (verborum VRNT DR, ut ſignificent:) VRI i. e cum terra, 68.) quia etiam tres palmi profunditatis terræ excultæ deleti & oblimati 69.) fuerunt. Verſ. 14. Fac tibi artam Multa reſpiratio & liberatio Teſt coràm illo (Deo, )cur igitur laborem ei exhibuit (De- us) in iſto ædificio? (nimirum, )ut viderent eum Noachum) homines ante diluviani la- borantem ?) in illa (arca) centum ac viginti annis eumque interrogarent: quid hoc tibi (vult?) atque ipſe eis reſponderet: futurum eſt, ut Sanctus ille Benedictus d iluvium in- ducat vocem phnn intelligatur, nempe: 71 i. e. rapi- na, confer. verſ. 1 3. h. cap. ibique not. f. 6 5. in Berolinenſi editione & in codice Hebraico, quo uſus ſum, ut & in editione nof n hie explicationis gratia adlicitur ita: 3eοα N DTpPn P& Pe& In i, e. alius liber (habet:) nam dicitur: & à viglentia, quæ eſt in manibus eorum, uti ſonæ c. 3. V. 8. al. 9. habetur; eſt tamen ) pn i. e. diſerimen magnum inter Dnr & 1, vide Gur Atjeh fol. 14. col. 3. pr. conſer. & num. præc. 59. °5%559 Sed quæ diverſæ erant ſpeciei ſive generis, on- fer. ſuprà verſ. 7. h. cap. n. 4 1. & infrà verſ. 20. Hh. Cap. n. 90. it. Geneſ. c. 9. v. 19. D. 53. vid. & naot. ad lib. Prec. Jud. part. I. p. 12 2. b. in fin. ac not. in Spar DD h. 1loc. 61.) Hebr. Ny ita hic legitur in codice Hebræo, quo uſus ſum ; ſed abſunt iſta à Bibliis Buxt. ha- bentur quoque in editione 'nar W h. loc. ut & in Berolinenſi editione, 82.) Hebr. Nmbr. 3 Græco: νbο & 2 α¾. (onfer. Buxt. Lex. Talm. fol. 134. 63.) Nimirum: quando id po y en i. e. juſtus ſimul cum improbo deprehenditur nec ab illo ſeparatus eſt, uti in Gur Arjeh fol. 14. col. 3. med. habetur, confer. & not. in mov BDT h. locr it, Sanhedrin, fol, 19 %, a, 64. Quafi ſigilio roboratum & confirmatum, Hebr. =HH, ſic enim juxtà Gur Arjeh fol, 14. col. 3. fin. potiùs legendum, quam rin, uti in exemplaribus hactenus vulgatis habetur, MSt. Erff. 1I. etiam habet: rma i, e, obſignatum 65. Vid. quæ ſuprà verſ. 1I1. h. cap. notata ſunt, confer. not. in a h. loc. 66.) Prout Exod. c. 9. V. 29. kabetur. 67.) Vid. I. Reg. c. 1 5. V. 2 3 6 9.) Sic & autor Vulgatæ Latinæ transtulit, con- fer. ſuprà Geneſ. c. 4. V. I. n. 3. ſic fer? & LXX. Verternnt: zal z“ & terram, confer. Gur Arjehfol. 14. col. 4. princ. 69.) Limô obducti atque illuvie corrupti fuerunt, id enim verbum wa, quod hic in Baſileenſi edit. & MSt. Erff, 2. habetur, notat. à rad. vo ſive: v vide Buxt. Lex. Talm. fol. 967. & not. in p-e h. loc. 1) Hebr. Xαανν, eadem, quæ hic, habentur verba in Eſther. c. 4. v. 14. ſenſus hujus loci eſt: cum Deo multæ ſint viæ ac modi liberandi & eri- piendi ex periculo, ſed cur lahorem iſtum im- poſuit Noacho, ut ædificium iſtud exſtrueret? ratio redditur hic à Commentatore noſtro- *) Hebr. prny, Baſil. & MSt. Erff. 2, habent pwy i e, Oeeupatum, res eademeſt. 64 GFNESEOS. CAP. VI. —„ ducat in mundum, forſitàn agent pœnitentiam. **) Eod. verſ. 14. E lignis Go- pher] (Q81 Gopher) ſic eſt nomen ejus; 70.) ſed cur de iſta (ligni) ſpecie? 71) nem- pe: propter i. e. ſulphur, quia decretum erat ſuper illos (homines antediluvia- nos,) ut iſtò (ſulphure) delerentur, 72.) Eod. verſ. 14. Nidos.] Singulas habitationes 3.) cuihbet jumento ac feræ. **) Eod. verſ. I4. Bitumine] Vox Nti. e. pixsyria- cà linguâ 74.) ()2 dicitur,) & reperimus in Gemara †) NN& . i. e. bitumen in arca Molis, 75.) quoniam aquæ debilitabant (arcam, ideò) illita fuit lutò intrà ‚bitumine verò extrà, prætereàâ (hoc ideò facum eſt,) ne juſtus ille (Moſes) olfaceret malum odorem picis; aſt hic propter vim aquarum (arca) Noachi bitumine fuit illita in- trà & extrà. Verſ. 16. Zobar] (Hebr. xX, quod) nonnulli interpretantur: fene- ſtram; 76.) alii: lapidem pretioſum, qui eis lucem præbebat. Eod. verſ. 16. Et ad cubiti Clongitudinem) conſummabis eam deſuper] (Nimirùm) tectum ejus arcæ erat de- clive & allurgebat, 77.) donec breve fieret deſuper & ad cubitum deſineret, quòſa- muæ hinc & illinc defluere poſſent. Eod verſ. 16. In latere pones] Ne pluviæ in illud (oſtium) incidant. Eod. verſ. I6. Infima, ſecunda & tertia] Tria conclavia, 738.) quorum alterum altero ſuperius erat, (videlicèt tabulata) ſuperiora homini; media x) Explicationem iſtius loci vide in not. oꝶ loc. habetur ya i. e. Arabicè, 355 dici, & n h. loc. ”M exponitur ibi, quòd ſit intt pna tanquam ſpe- 70.) Scil. ligni, Vulgata habet: de lignis læviga- cies luti vel cæmenti, confer. Geneſ. c. I1. V. 3. tis, LXNX. & gXsα AααWνον, Ex lignis non pu ibique not. treſcentibus, confer. Iſa. Voſſ. de Translat-HXX†) Hebr. & nma, Baſil. & MSt. Erff. 1. pro eo ha- interpr. & Lud. Cappelli Commentar. in Geneſ.) bent: pyra, in Talmudo MSt. Erff. 2. le- h. loc. it. Rich. Simon. Hiſtor. Crit. Vet. Teſt. I. git: nn WVa i. e. in lingua Talmudica. 2. c. 5. confer. Sanhedrin, fol. 10 8. a. && not. in 7529)) De qua vide Exod. c. z. V. 3. ibique Raſchi m Me h. loc. in MSt. Erff. 1. poſt: i. not. confer. & not. in 'pa n h. loc. e. nomen ejus, additur: Yy iri 70 i. e. iſtius 76.) Sic & autor Vulgatæ;, Junius ac Tremellius ligni feu arboris. verterunt: clarum lumen, vid. eorundem not. 71.) Nempe: Deus voluit, ut area æ dificaretur? ibid. LXX. transtulerunt 4ταααιανιν 1. e. colli- hæc enim hic fupplenda vel ſubintelligenda gens ac pro x videntur legifle: nx vel Au&. ſunt. LCLonfer. jac. Cappelli Obſervat. & S. Hieronym. 72.) Confer. R. Salom. ad Hiob. c. 22. v. 20. ubi Tradit. Hebr. h. loc. it. Gur Arjeh fol. 14. col. ſcribit, quod homines antediluviani aquis fer- 4. fin. ac not. in Snan her h. loc. ubi & Be- ventibus & ſulphure miſtis interierint ‚confer. & relchit rabba ad marginem allegatur, vid. & San- nort. in am mno h. loc. hedrin, fol. 10 3. b. 73.) Manſiones, vel, uti Vulgata: manſiunculas, 77.) Leniter acuminatum ſeu paulatim faſtigia- ,;—— „ . . „ „ . „* Græci juxtà Hebræum: sooανααυναr, nidos, con- tum, donec ſummitas ejus ad cubiti longitudi- Gr. Michlol Jophi h. loc. ut & Bereſchit Rabba nem & palmi latitudinem (oo ard, uti in ac Sanhedrin fol. 103. prout in an np h. Gur Arjeh fol. 1I5. col. 1. priac. habetur) deſi- loc. allegatur ad marginen. neret, idque ideò, ut aqua pluvialis undique X) Hebr. 1n i. e. & animali, in MSt. Erff. 1. deſflueret, confer. not. in a n h. oc.. pro eo habetur: wa 72 i. e. & omni crea- 79.) Tabulata, contignationes Hebr. 7, con- turæ. fer. Actor. c. 20. V. 9, ubi vsis*e* habetur 74.) Aramæa, Mu, ita hic, in Michlol Jophih, Cr. W. egia manl aaltuun . (ram me ſe Nerſ. j. Di tultateatttin Koli velobd Qlone 7 detuli)ad dicitu . honmnnes den Quneilliſi 7) Keu: hub lempe, bi lie Berelchit Anem alen Lo. Id eſt:, ut letunt: gi biin, 1ol o, 11 Puro hican traclih, lonem impe ſel. 8ot.p. 3 )leb. weg Cenel cap. 4 gl. gr. En Uun blalr. Mbinorum i, an ioi Im. quigel eccgo, inc noe Heb- G. Udhiam ha i, Wul miſcuit Kin mo ie mu 1 eCCl. Rn ebte. e⸗ 1. a . lt de an cAr. d. dQENESEOS. 6, Sche 6r. wedia manſionibus, 79. infima ſtercoribus (erant parata.) Verſ. 17. Et ecce ego enI)nen. addatam] BEcce ego paratus ſam, ut conſentiam S80. illis, qui me admonuerunt ac amellmu. Ccorm me jam antea dixerunt: &1. quid eſt homo, quod ejus memineris? 82. Eod. e pifia. tuſtate attrivit omnia, quia i. e. commiſcuit omnia, & quia ) *1i. e. ab- nnnknt WAD ſtulit(vel abduxit) omnia à ſummo adimum, 83.) & hac lingua uſfus eſt Onkelos, qui di- nnde dioné inter pretatus eſt o O ie. inundationem, quia inundavitomnia eaq; aceret malum e fuitillita in⸗ etantar: fene⸗ el. 16. E4 Us arckt etat d ſinneret, quda⸗ Ne plorir in tia conclaxia, eriora homini; media — * P K N) tanquam ſpe- bik 1. oeohr⸗ lr i n a Talm udice. . 1 3 bigte Re Unius 1c Tremelliuis rid. eotundem no⸗ 1. k. COli⸗ ra bille: * vel . a.5 Hie onſn. Arſen bol. 10, h. loc. ubi & e⸗ legan 1 pauſin litze⸗ , in babetut) 4 glutili asiue r hlor⸗ Hebt. ,c⸗ 1ſeire ii eu MDð ——88— detul it ?**†ad Babel, quonia ill a(urbs ſive regio) profund a eſt ac proinde iſta(terra Babel) dicitur U 84.) quia ) i. e. excuſſi 8 . fuerunt ibidem omnes antediluviani**) homines demortui86 ) Verſ. 1 8. Ez ſabiliam fyxdus meum Fœdere fuit opus propter fru- Qus, ne illi (in arca) putrefierent?)ac muceſcerent, & ne improbi, qui in illa generatione ecrant Seu: habitaculis, receptaculis, Hebr. n, nempe, ubi ahimalia degere poſſent, confer. ginem allegatur. 80. Id eſt: ut effectui dem eorum yerba „qui di- rerunt: quid eſt, homo &c. confer. Sanhe- Irin, fol. Io 8. 24. 1. Puto hic angelos intelligi, de quibus Judaica elt traditio, quod nonnulli ex illis hominis crea- homo, quod memor ſis ejus? confer. Wagen ſeil. Sot. p. 38. n. 4. it. lib. Prec. Jud. part. 2. n Nig 5d p. 3 9. b. med. & Lud. Cappell. Commentar. in Geneſ. cap. 6 fol. m. 363: col. 2. fin. vid. num. feqv. 822ꝛ. 92. Uti Pſalm. g. v. 5. habetur, nam Deus, juxtà Rabbinorum opinignem, conſultaverat cum an- gelis, an ipſe faceret hominem, ipfſi verò dixe- ecce ego, inquit Deus, nunc illis aſſentior, ſic in Hebr. * MSt. Erff. I. pro eo habet: 9). i. e. dejecit. 83. Quoniam dictio 7an poterat deduci à rad. milcuit & à rad. 72n, i, e. abduxit, ideo R Salo r5. 60l. 1. fin. vide & not. in 'nch me h. loc. Hebr. Nar, Baſil-habet: ma, Möt. Erff. Ef. Na-) MSt. 2. N)-. hic Berelchit tabba, proutin am r ad mar- tionem impedituri dixerint ad Deum: quid eſli runt: quid eſt homo, quòd ejus me mineris &6. notis pon mnev h. loc. exponitur, ubi vide aaI. e. vetuſtate conſumpſit, it. à rad. 77 i. e. mo hit tria iſta conjunxit, ita in Gur Arjeh fol. Se V. 9. item Daniel c. 1. v. 2. ð 89 5. Id eſt: illorum corpora, quaſi ſinu excuſſa & in cumulum delata fuerunt in locum iſtum Schinhar, qui etiam exiade, juxtà ſententiam Commentatoris noſtti, nomen traxit. X Hebr. an, MSt. Erff: I. pro eo habet: Sy i. e. mundi (ſcil. homines.) 96. Nempe: eorum corpora ſive cadavera, Hebr- irn, prout hic habetur, in editione Hebræa, qua uſus ſum, ut & in editione norm r iſta hic uneinulis incluſa ſunt: aπ Rn N Htavw nebha wia Wa i. e. alius liber ( pro habet:) i. e. aquæ, ſic correxit R. Salo- me (Luria) in libro anyu ne i. e. ſapientia Salomonis in tractatum Talmudicum: Schab- bath, confer. ſuprà verſ. 1I1I. h. cap. n. 5 9. & in- frà Geneſ. c. 30. v. II. n. 2 ¼. vide & cap. ſeqv. 7. v. 14. n. 24. ubi etiam R. Salomonis Luriæ (Hebr. n em ) fit mentio, is enim collegit ac publicavit additiones & emendatio- nes ſive correctiones in Raſchi Commentarium, confer. a* ne, Lit. n. D. 44. ubi plura de iſto autore, confer. & not. in am ne h. loc. & infrà not. ad Geneſ. c. 8. v. 22. Sign. ** Hebr. )) ſic rectiuùs in exemplari Hebræo, (quo uſus ſum, & quod etiam in vertendo hic ſecutus ſum,) legitur, quàm in Baſileenſi edi- tione, ubi habetur: ap), transpoſitis literis, 84. De terra Schinhas vide infta Geneſ- c. 11. V. 2. 1., E appropinquatent, I GENESEOS. CAb. VII. erant eum (Noachum) interficerent.*) Eod. verſ. 8. Tu & Kilii tui & nxor ua] Vi- ri ſeparatim & uxores ſeparatim, hinc (diſcimus,) quòd illis inter dictus fuerit concu- bitus lecti. 87.) Verſ. 19. Et de omni vivente] Etiam dæmones. 88.) Eod. verſ. 19. Bina] De pauciſſimis, 89.) quæ inter illa (animalia) extiterunt, non pauciora erant, uàm bina, (videlicèt:) unus maſculus & una fœmina: Verſ. 20. De volucribusjuxta ſpeciesſuas] (Nempe de volucribus) illis, quæ ſpeciebus ſuis adhæſerant 90.) nec Viam ſuam corruperant; venerant autem (iſta animalia) ſpontè 91.) & quæcunque recipie- bat arca, 92) illa intrabant. Verſ. 22. Et fecit Noachus] Iſtud ædificium arcæ. 93.) Erſ. I. Vidi te juſium] Non autem dicitur (hic) juſtus perfectus, (1.) hinc eſt, quod dicere ſoleant homines) aliquam (ſaltem) partem laudis de aliquo coràm ipſo; totam vero, illo abſente. Verſ. 2. (De animali) mundo] (Nempe de il- lo,) quod futurum erat mundum IIraslitis, 2.) diſcimus (inde,) quod Noachus didice- rit legem. 3.) Eod. verſ. I. Septena, ſeptena (Nimirum hoc ideo factum eſt, 92. Non recipiebat autem arca, niii illa animalia, quæ viam ſuam non corruperant, ſicuti Rabbini tradunt, confer. Gur Arjeh fol. 15. col. 2. princ. ae not. in Snnh nS h. loc. 93. Vide hic not. in om me, ubi etiam Bere- ſchit rabba ad marginem allegatur. . 1. Sive: integer, Hebr. — , ſicuti de Noacho cap. antec. 6. v. 9. dicitur, ubi ille abſens lauda-= tur, quoniam vero ille tunc præſens erat, ideò pars laudis ejus retic etur ac ſolum juſtus hic vo- catur; non vero integer ſeu perfectus, confer. Numer. Cc. 12. v. F. n. 2 9. Se tract. Talm. Ern-- vin fol. 1 8, b. ſicuti in pan np hic ad mar- ginem allegatur, ubi vide & not. Z 2. Eſt enim hic ροννεſecundum Commenta- totem noſtrum; D. Wagenleilins in Refut. 9. n. 12. confer. & Gur Arjeh fol. 15, col. 2. Carm. Lipman. p. 55 3. exiſtimat, munda hic di- princ. & not. in ha me h. loc. ci, ex quidus ſacriſcia ee hoſtik tum remporis 90. Nec lemet cum diyerſæ ſpeciei animalibus com- fiebant, quæ etiam opinio non caret ratione & milſcuerant, de quibus ſuprà verſ. 12. h. cap. n. fundamento, confer. hic Sanhedrin „fol. 109,. 60. vide & infra c. 8. V. 1I. n. 4 & Bereſchit Rab òòU.U XX Confſe. hic Sanhedrin, fol. 109. b. & not. in —r RD & Berelchit rabba, uti ibidem ad marginem allegatur. 87. Confer. cap. ſeqv. 7. v. 7. n. 9. S& not. in Dep, h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba 24 margidem allegatur; concubitus autem poſtea iterum fuit permiſſus, vide Geneſ. c. 8. V. 16. 88. Sctlicèt: in arcam Noachi intrabant, jux ta Rabbinorum opinionem, vide Avodasara, fol. 5. b. & 5 I. a. it. Sevachim, fol. 116 a. it. SGur Arjeh fol. 1 5. col. 1. fin. & not. in n ., ut & Jalkut Part. 1. fol. 13. col. 4. fin. 29. Erant enin: animalia, ex quibus ſeptena intra:- bant arcam, nempe: animantia pura & volu- cres, de quibus vide cap. ſeq. 7, V. 2. & 3. ac v. b. ba, ut & Sanhe rin fol. 57. a. & fol. 10%. ſicuti 3. Vel: in lege ſtuduerit, legi operam dederit, in pan nD h. loc. ad morginem allegatut, hæc Raichi! 2 argun 91. Confer. cap. ſeqv. 7. V. 9. R. 11, not. In Gur Arſeh fol. 15. eOl 2. med ac not. a e Par h. loo. b. lop⸗ ut ex hæc Raſchi ſententia argumentis confirmatur in. eA. . U (Noachus Bian Ae volur decultum 4, rem Hiſie Benedichupepe (Metuſchaachi nos Meulchal. Eod. rel 4. pus (nid)polt Artpinulier ll (hominesantedh ret fonmſpuriot illius Nuchih concubiislecti anguſtiistat co ſde predios0. —.— 1 Lociffinerpfie n. loe Onker, d numſ. Heb, o D n ie, . ie 1 d ie, li 4. Ge: id, uod chick eninpx letthiccevoluc Cnr: ſeptena, ſe mnag elle gede Drked. 2, Ge il ſeten munit vonnentatorno Clid ad ecll⸗ de ſinſiciter ail um Noinge tam lie igieng lute lmiier umunceim (ur Ariehtc elde uz a ld it, Eere „(Conſer hic n tmackat. Taln.. Aegitan. d be Tuibe hal CIN . — Guxeor 144) Vi. tus knerit ooneu⸗ odl vetl 10, pauciofaetant, dolueritujud nt90.) nec iam cunque tecipie⸗ matce, 93)) 1s,(1.)ine et, de aliquo corimm ] Gempeeil⸗ Noachus Cidice⸗ adumelt, ut ex illis , Vili alla animalia, erant, ſtcuti Rabbini l. 15. col.nprinc. l. dov, ubieliam bere⸗ legarur. 1, ſeuti de Noacho Ubiile ablens laude 4 e pteſenelet, ileb ſolum juſtus hie o⸗ 1derkectut, Lonte, tracl, Lalm. Ein⸗ A e hicad ma⸗ H0t⸗ Andum Commenti⸗ Cenleilis in Reht. wmat, munde hiei⸗ hofiæ tumtemponts o non catet tatone & Baherin, fo ie 1 weren Celetit ſepi opeſamn W⸗ menti tegsco SAP. VII. GENESEOS. 67 illis (Noachus) offerret ſacrificium, quando (ex arca) eſſet egreſſurus. *) Verſ. 3. Etiam de volucribus tæli] De mundis (volucribus hic) loquitur Scriptura ac docet **) occultum 4.) ex eo, quod manifeſtum eſt. Verſ. 4. Quoniam ad dies ad hüc Neptem] Hi (fuerunt) ſeptem dies luctus Metuſchalachi, ***) juſti, quia Sanctus ille Benedictus pepercerat (hominibus antediluvianis per iſtos ſeptem dies) propter illius (Metuſchalachi) honorem & retardavit poenam (diluvii, )age (quippe) ac ſupputa an- nos Metuſchalachi & reperies, quòd illi deſinant annô ſexenteſiméô vitæ Noachi. Eod. verſ. 4. Quoniam ad dietadbuc] Quid hoc eſt i. e. adhuc? (nimirùm) tem- pus (aliud) poſt iſtud tempus additum fuit centum & viginti annis. 5.) Eod. v. 4 Qua- Araginta dies] (Iſtud hic dicitur) intuitu formationis fœtus (in utero materno,) quonlam (homines antediluviani) perverſitate ſua moleſtiam exhibuerant creatori ſuo, ut forma- ret fœtus ſpuriorum, 6.) Verſ. 5. Et ſecit Noachus] Hoc (intelligendum eſt de) adventu 7. illiusNoachi) adarcã. Verſ. 7. Noachyo & ſilii ejo] Viri ſeparatim &uores ſeparatim, nam concubitus lecti illis erat interdictus, 8.) proptereà, quia mundus (tunc temporis) in anguſtiis erat conſtitutus. 9.) Eod. v. 7. Propter aquas diluvii Etià Noachus inter exi gua 5confirmetun 1n ſide præditos 10.fuit, credebat, (& non credebat) quòd venturum eſſet diluvium, neo I 2 ingre- * Loci iſtius explicationem vide in not. am ine h. loc. confer. & not. ad Proverb. cap. 9. verſ. 9. num. 5. X Hebr. Ani, Baſil. & MSt. Erff. 2. habent: dn i. e. & diſcitur; at in MSt. Erff. 1. habe- r: h i. e, diſcitur. 4. Sive: id, quod ſimpliciter & abſolutè dictum eſt, id enim vox ib etiam ſignifſicat, ſenſus eſt: licèt hic de volucribus ſimpliciter & abſolutè di- catur: ſeptena, ſeptena, nec exprimatur, quòd illa munda eſſe debeant; tamen, quoniam verſu praæced. 2. de jumentis expreſſè dicitur, quod ſeptena munda à Noacho ſint accipienda, ideoò Commentator noſter ab iſto manifeſtẽ & expres- ſè dicto ad occultum ſive ad id, quod abſolutè S& ſimpliciter dictum eſt, argumentum facien- dum ac proinde de mundis volucribus Scriptu ram hic accipiendam eſſe docet, licèt hic abſo- lutè & ſimpliciter deillis ſermo ſit, ſine mentione, an mundæ vel immundæ eſſe debeant, confer. hic Gur Arjehl fol. 15. col. 3. princ. ac not. in nov DA h. loc. ut & Avoda Sara, fol. 5. b. & 6. a & fol. 5I. a. it. Sevachim, fol. 1II. b. KXKh. Confer. hic nof, in non inov ubi etiam tractat. Talm. Sanhedrin fol. 10 8. ad marginem allegatur. 4. De quibus cap. antee. 6, V. 3. agitur, confer. hic Gur Arjeh fol. 15. col. 3. med. vid. ſupra Geneſ. c. 4. V. 2 F. D. 9 I. 6. Senſus eſt: quoniam fœtus in utero materne quadraginta diebus formatur & homines antedi- luviani fœminas ſcortando fecerant gravidas & hac ratione Deo quaſi laborem creaverant, ut fœtus iſtos ſpurios formaret, ideò in facti iſtius Pœnam etiam per quadraginta dies pluvia conti= nuavit. 7. Sive: acceſſu, Hebr. Nn, ſenſus verborum Commentatoris noſtri eſt, quòd Noachus qui- dem venerit ad aream; illam tamen non ingres- ſus ſit, donec ipſe per aquas diluvii ad id com- pelleretur, nam poſteà verſu 7. dicitur: & venit Noachus &c. ſic in Gur Arjeh fol. 15. col. 3. med. exponitur, confer. dict. verſ. 7. h. cap. n. 10. it. Sanhedrin, fol. 69. b. 8. Confer. quæ ad cap. præced. 6. Verſ. 19. n. 87.⸗ G ad canp. ſeq. g. v. 16. n. 52. notata ſunt, vide & not. in Mori how h. loc. 9. Hebr. M, Confer. quæ ad Exod. c. 17. V. I2. n. 19. de verbo: νâq notata ſunt. 10. Vide, quæ hac de re ad cap. præced. 6. Verſ. 9. num. 46. notata ſunt. * Hebr. Naww, in MSt. Erff., 2. hic additur: vmz e. citò ſeu celeriter. UJMU 68 GENESE 03. grediebatur arcam, donec eum aquæ compellerent. ** Spontè. II. Eod. v. 9. Bina ,Bina] Omnia (animalia) quoad iſtum numerum erant æ qualia, de pauciſſimis 2. erant bina. is (fuit) october; 13 R. Iehoſchua (autem) Ruptiſunt] (Scilicèt) ut educerent aquas ſuas Verſ. I L. Menſeſecundo] R. Eliezer dicit; dicit: is (fuit) Aprilis. I4. Eod. Verſ. I1. Eod. verſ. II. Abyſſi magnæ] Men- ſura pro menſura, 15. peccaverantilli (homines antediluviani multàùm, ſicuti dicitur:) i. e magaa eſt malitia hominum, 1 6, ideò puniti ſunt per abyſſum i. e. ma- gnam. Verl 12. Et fuit pluvia ſuper terram] Peſted ſes) d Iuvium, 17. ſed (hoc ideò,) quia, dum(Deus) immiſit illas (aquas,) easdem deſcendere fecit per clementiam, ut, ſi fortè ponitentiam agerent (homines antediluviani,) illæ eſſent pluviæ benedictionis; ſi verò nullam agerent pœnitentiam, fierent diluvium. Eod. verſ. 12 Quadraginta dies &c.] Non eſt dies primus de numero, I8. quia nox e⸗ jus illo non continetur, 19: nam ecce ſcriptum eſt: in die illo rupti ſunt omnes fon- tes, 20. reperiuntur (itaque) quadraginta dies completi (ſeu finiti) in die vigeſimo o⸗ Gavo Novembris, 2 I. juxta R. Eliezerum, menſes quippe numerantur juxta ordinem ſuum, unus plenus eſt, alter deficit, ecce duodecim (dies) de Octobri & viginti octo de * Novembri (numerantur.) Verſ. 13. In illo ipſo * die] Docet te Scriptura, quòd — Hebr. De eT, y, MSt. Erff. I, habet: hde. nn eaee n i e. donec pertinge- rent aquæ u qe 33 malleolos pedum ejus ; in MSt. z. hic adaitur êè i. e. poſtea ingreſſus eſt arram. 11. Hebr. N per le; ſüa ſponte, vid, cap an- ter. 6. V. 20. D. 9 1. & infra verſ. 1I 8. h- cap n. 31. confer. Gur Arjeb fol. 1 5. col. 4. princ. & not. † pet D h. 1Oc. ac Sanhedrin fol. 108. b. 12. fol. 3. a. X B ba bait2,1tl. 123. 4. 13. Bebr. Prb, qui Octobti noſtro ferè re- ſpon det confer. hic Sanhedrin, fol. 109. b. 14. Hebr. ., is maximam partem Aprili eſpon-. Jet, confer. cap. ſeil. 8. v 3. n. 14. vid. & Gur Arſeh (ol. 1 5. coj. 4. ubi plura de iſtorum Rab- pinoum, inter ſe dicſig en ium, ſentemia, con- fer. & ractat. Talmud. Rol-h Haſchana, fol. 11. * Conter. hic tractat. Tal n. oma, fol. 76. . 8 qiin. fol. 109. a. & b. n 3532 ., eſt hoc proverbium ſitatum idem ſignificans, ac Latinis: Sanbhe 15. Iebr. Hebi æis u Td eſt: ad minimum erant bina, Vide, quæ ad cap. antec. 6. v. 19. n. 99. notata ſunf, con- ſfſe & not. in art DD h. loc. it. Peſachim, par pari, confer. Joh. Druſi Adag. abſunt autem iſta: mmn A à MSt. Erff. z. = 16. Sicuti cap. antec. 6. v. 5. habetur. 17. Quemadmoduùm infra verſ. 17. h. cap. habe- 18. Scilicèt: iſtorurn quadraginta dierum, ſeu: non comprehenditur dies primus ſub numero 40. dierum, confer. Gur Arjeh fol. 17. col. I. med. =èð 19. Nam apud Judæos, ut dies integer, 24. horis confſtans, perficiatur, etiam nox ſub i lo com- prehenditur, Iudæi enim diem à veſpera incipi- unt, ubi nox limu comprehenditur, confer, quæ ſupra ad Geneſ. c. I. v. 14. n. 106, notata 120. Sicuti verſu antec. 1I1. h. cap. habetur. 11. Hebr. yon, qui Novembri noſtro maxima ex parie reſgondet, confer. hic D. Meyeri Annot. à4 Seder Olam cap. 4. p. 305. edit. Amſtelod. *Atque hoc modo iſtaque numeratione dicti qua- draginta dies complentur, vide Seder Olam loc. alleg. *X Confer. hic not. ad Ezechiel. cap. 14. verſ. 14. – . . . —= verò ille (Moſes) dicit: & fuit di⸗ Ponine Giarcam Gixit:eg donm veri ᷑f — Ouenuiͤbe dantur: fringete (homine lum (No⸗ nifica. 2 len i.e. roc ſernistos quaim ul 6 elkic — W Hehr. bet⸗ A Aebr. 8 7 (ooter, habet e, cOnbki 122. Vel: , num and Rabba. 4. 13. Vele dio or Perleinte zi gu coheret tendumn mnes vo Miehc 4. in g. Genel — Erum eran jener icit: Verl. II. ne] Men⸗ Uticdicitun.) Jie,ma. t& fuitdi⸗ deſcendttt wiani)) ille dilumiutn. qbianox e: Othnes fon-. Figebmo ⸗ ta ordinetn, niocoe lura, qudd homj- adſuctanteln J77.. tut. h. cap. habe⸗ Gierum, len: us lubnumer ſol. 17, 0l 1. ner, 14, ltis ſubilcomn⸗ felens inihi⸗ hconlet gu⸗ 10, Notats zbetur. noktro⸗ maxima . Mejeri Annot. i Anſeot. le dede Oin GENESEOS. 62 homines iſtig generatio nis dixerint, quando nos? ** videbimus illum Noachum)ingre- diarcam.nos j confringemus eam ipſumg; interficiemus; (aſt) Sanctus ille Benedictus dixit: ego illum ingredi faciam omnibus inſpectantibus ac videbimus, cujusnam ver- bum verum ſit foturum. 22. Verl. I4 Avei t emjustunue ale] Cohæret(vox g ſe- quentibus 2 , hoc ſenſu:)ayes cujuslibet ſpeciei alæ, 23. ut etiam locuſtæ inclu- dantur. 24. (homines) interimebant; ſenſus autem D Verl. 16. Eft claußt Dominus pro eo] Protexit illum (Noachum,) ne con- fringerent (homines) illam (arcs m.) cinxit arcam urſis & leonibus, qui iſtos literalis S. Scripturæ eſt: defendit il- lum (Noachum) ab aquis,' ſic omnis1 particula:) ., quæ (eſt) in S. Scriptura, ſig- nificat 2l, e. pro, (ita quoque accipitur in illo loco:) i. e. pro omni vulvà. 2 5: item (alio in loco:) vĩ. e. pro te 2) & pro filiis tuis, 26. item cutis 12 i. e. pro cute, 27. item: ſcutum 3 i. e, prome, 2 8. item: ora id eſt 1392 pro ſervis tuis. 29. Verſ. 17. Et elevata fuit (area) ſuper terram] Demerſa fuit (arca) in a- am undecim cubitis, tanquam navis onuſta, cujus pars quædam in aquam demer- ſa eſt, id, quod verſus S. Scripturæ, qui præ manibus noſtris* ſunt, evincunt 30. Verſ. 1 3 18. X Hebr. AN, Utrumque MSt. Erff. pro eo ha- bet: AMe i. e. erimus (ſcil. videntes i. e. videbi- mus,) vid. Sign. ſeq. † † Hebr. &, MSt, utrumque Erff. pro eo etiam hic habet i, e. etimus (lcil. confeingentes i. e. confringemus,) confer. Sigon. Præced. AX 22. Vel:; cujus verbum ſit perſtiturum, Hebr. D, num meum verbum, an iſfliorum homi- num antediluvianorum, confer. hic Bereſchit * Confer. hic T tact. Talm. Sevachim fol. 116. 23. Vel: pennarum, ſenſus autem eſt: quòd di dio non ſeparatim hic poſita nec vox per ſe intelligenda ſit, quaſi verti debeat: omnis avis, quæ libet ala, vel quodvis alatum; ſed 1* cohæret lequentibus d„, ac proinde ver- tendum : aves cujuscunque aleæ , ſive o-⸗ mnis generis pennis inſtructæ, vid. num. ſeg. 24. è 24. Vel: comprehendantur ſub hiſce verbis: o- nnes volucres cujasliber alæ, ſic vertendum hic mamh, confer. ſuptà Geneſ. c. I. V. 44. 0. 94. & infra Genel. e. 4. V. 2 2 ibique not. n. 29. t. Genelſ. c. 43. v. 13. & not. ibid. n. 3 1. in co- dice Hebraico, quo uſus ſum, ut & in editione parm Mne atque Berolin. hoc loco in paren- theſi adjecta ſunt iſta: yb e Pw rn ND e eee wdeen eee enn e Nn TNNND r n ee, quæ hic vertere pos- ſis: 2 (hic ſignificat plumam, (ſicuti accipi- tur in illo loco:) & findet eam (avem) a i. e. cum plumis iuis, (Levit. c. 1. v. 17.) nam etiam plumæ elus (avis) in holocauſium, (of⸗ ferebantur,.) iia hic quoque (dictio) x (no- tat) omnis generis volucres, eſt hæc additio R. Salomonis L-uriæ, de quo vide ſupià Genel. c. 6. * Nempe: per ingreſſum in arcam, vide not. in Dpon nbu h. loc. JMD SDèð 2 5. Vid, Geneſ. c. 20. v. 1I9. ibique not. n. 2 5. conſer. & not ad Hiob, c. 1. v. 10. n. 46. 26. Vid, 2. Reg. c. 4. V. 4. confer. & not. ad 1. Samuel. cap. I. V. 6. Sigo. † & num. 14. 27. Hiob. c. 2. V. 44 H 4 29. Pfalm. 3. V. 4. 19. Vide 1: Samuel. c. 12. v. 19. 7„ Hebr. Aov", in utroque MSt. Erff. pro eo le- gitur: Maei-e. qui améillum (Kril, textum ſunt, o. Confer. cap. ſeq. 9. v. 4. ibique not. n. 1 .vi- de & not. in απ 1hν h. loc. — „0 GENESEOS. CAb. VI. 18. Et invalnerunt] Suâ ſponte 31. Verſ. 20 Quindecim cubitis ſupernè] (Nempe) ſuprà altitudinem omnium mentium, poſtquàm aquæ cacumina montium æquave- rant.**)Verſ. 2 2. Halitusſpirationis vitæ Anima ſpirationis vitæ. 3 2. Eod. verlſ. 2 2. Q= (degum) in icco.] Non verò piſces, qui ſunt in mari. ** Verſ. 2 3. Et delevit?* (Ver- bum P)) hic) eſt formæ (ſeu figuræ) ;non verò formæ ) H); 33. eſtque ejusdem formæ 34 cujus ſunt (verba iſta:) ), omne vocabulum, quod deſinit † in He, veluti — p, quando ab initio habet Vau jod, punctum habet Chirek ſub Jod. 3 5. Eod. veri 23. Tantum Noachus] i. e. Solùm 36. Noachus, eſt- que is ſenſus literalis; expoſitio autem myſtica eſt (quod Noachus) ſuſpiraverit 37. & ſanguinem exſcreaverit* præ labore jumentorum ac ferarum, ſunt etiam, qui di- cant, quod (Noachus) diſtulerit alimentum præbere leoni, isque illum momorderit 38. &! quod de ipſo dictum ſit: ecee juſto in terra rependitur. 39. — CAP. 31. Vide ſuprà verfſ. 9. h. cap. n. 1 1. confer-& not. in S'p-en ne h. loc. ubi prolixior habetur iſtius loci explicatio. Hebr. , in utroque MSt. Erff, habetur: WHπS i. e. æ quatæ fuerunt (ſcil. aquæ cacumi- nibus montium,) confer, hic tract. Talm. Joma, ſol. 5&1. a. 22. Vel: flatus ſive halitus animæ vitalis, confer- Joma, fol. & 5. a. & b ac Sota, fol. 45. b. it. D. Wa- genſeil. Sot. p. 10 16. & not. in Smar n h loc. XXXW!O Confer. hic not. in pan mnepw, ut 6& tractat. † Talmud. Sanhedrin, fol. 108. a. & Kidduſchin, 7 fol. 13. a. it. Sevachim, fol. 113. a. & b. ac Be- chorot, fol. 47. b. g. Confer. hie tract. Talm. Berachot, fol. 61. a. & Schabbat, fol. 113. b. it. Eruvin, fol. 19. a. & Sanhedrin, fol. 10g. a. 33. Id eſt: activam habet ſignificationem, non paſſivam, confer. not. in S'nof ne h. loc. it. cap. ſeqv. 8. v. I2, n. 45. in MSto Erff. I. ha- betur: 2 * cum Tzere, ſie etiam in MSto z. ſed ſine Tzere- 34. Ita hic vertere volui: nze, eſtque iſtud Rabbinis uſitatum, quando indicare volunt ex ſectione iſtius vel iſtius vocabuli aut loci, id eſt: ab iſta voce vel ex iſto loco derivationem fieri debere, vel eandem utriusque vocabuli ſeu ver- bi formam ac figuram eſſe, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 419. “ Hebr. —bw in MSt. Erff. I. pro eo legitur: ejusdem figuræ ſeu formæ, éonfer. & hic not. in Man in h. loc. 36. Autor noſter dictionem 7*, quæ hic in textu ſaero habetur, idem ſigniſicare ſcribit, ac a i e. ſolùm, tantùm; Baal Hatturim hic notat, quò etiam Og, rex Baſan, ſuperſtes fuerit à diluvio, My; ſed Judæis ſuas relinquimus fabulas, confer. infrà Geneſ. c. 14. v. 13. ibique not. n. 29. cee- terum verba iſta: mia & i. e. ſolum Noachus & quæ ſequuntur usque ad finem hujus capitis 7. abſunt à MSt. Erff, 1. 37. Sic verbum fu hic interpretor, quod & ulula- re ac lame tari ſignificat, vid. not. ad Judic. c. 5. v. 28. n. 54. & Buxtorf, Lex. Talm. fol. 457. confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in boon rnee ad marginem allegatur, vide & num. ſequ- 3 %. * Sic nonnulli verbum en, quod hic in textu ſa- ero habetur, vertendum putant; poſſet etiam juxtà Hebræum verti& ſanguis (Noachi) contra- ctus ſeu conſtrictus fuit. 3 9. Ac propteres Noachus exclamaverit , quod Germanis ſignificat: Ach! Latinis: væ! quãſi ve- rò Moſes Germanicè ſcripſerit, ſic delirant Ju- dæorum magiſtri, conferatur cujusdam Judæi anonymi verſio hujus loci Germanica, quam pe- nes me habeo, qui etiam abſurdam iſtam expoſi- tionem amplexus eſt, vide & Gur Arjeh fol. 23. col. 3. med. & not. in Snori Mnew h. loc. N i: e. deſlectio. derivatio, conſtrucio, 39. Vide Provetb. c. I1. V. 3 I. & 2. Petti c 4. v. 1 85 13 5. Veluti h. loc. ) habetur, ſic in aliis verbis jellagt inprol dici, nam dic dirt e cordix, Loc. eſt Deus))ium 4 & que leen Ventusconſol⸗ unan] Supet qvocl lic habet egis 6. ignife quia verba iſta: mi & per Gematriam ſignificant ebantuͤrlho (clauſt ſunt,4 uuabet velv in IKud. Myni te Noohie . Attribatun qui tel. c. l). l. . 3 2, Uiiſupr Genel, 1.. Genel. cick ern. Ineditione hall,il Ppræmiſſa iurtez be: Wwie Ng a Hebr ied umenizimpropn tionem, à Comm 4. Confe ſpri Ge 3 Loci ih expe h oe 3. Vel: ſupen negoi ſol. 16, col. 1. fn eba iſla. e N e un ſuper terram, Nite Eübe, CAD. II. u eqdare. Verl.22, A⸗ lebyits (dr. 3eleee odh dellnitfin Unctum habet Noachus elt. Ditarerit 37. etlam, gui di. nmomordetit † ſe inalis perbis Cfer & hie nor in qur hic in tertul elcuͤbit, ae ie. w hic notat, u fuerit à diluyio, mtiam ſionificant uskabulas, conler, e not. d. 29, ce⸗ olum Noachus & m hujus capitis 7. dor, qlod &r uluh⸗ not. d udie, c,⸗ .. Talm. ol⸗ 457. duti in on vnr & numn eqt 39, aod hein textu . n; pollet etam (Vonehi) conttr⸗ lmarverit quod inis: ! quall ſe⸗ 1 ſie Leliant u. r euſnscam ulai tmanica, quam pe⸗ tchmifam eihoſ⸗ „Gor Apehtoh 2. 1 b. . Ki. Panic INE CAb. VIII. 1 . 7 dixit Jehova cordiæ. Eod. verſ. I. Et recordatus 4. & quæ ſeſe non commiſcuerant in arca. (Ab.Ventus conſolationis & quietis *xv tranſivit coràm eo (Deo.) — 5 2 GENESEOS. CAP. VIII. ErI. I. & recordatus eßt Dens Eſt nomen iſtud () d) proprietas I. judicii Jverſaque fuit iſta in proprietatem miſericordiæ Ppropter preces juſtorum; ſed improborum malitia vertebat proprietatem miſerico * cordiæ in proprietatem ju- „nam dicitur: & vidit ) Jehova, quod multa (eſſet) malitia hominum 2. & :delebo; 3. cùm tamen iſtud nomen (H) ) ſit proprietas miſeri- *eſt Deus Noachi &c.] Quorumnam recordatus eſt (Deus?) jumentorum ſcil. proborum, * quæ jam anteà non corruperant viam ſuam Eod. verſ. I. Et ranſmiſit Deus ventum] Eod. verſ. I. Super terram] Super opera terræ §. Eod. verſ. I. Er quieverunt aquæ] (Verbum 2 , quod hic habetur, idem ſignificat, atque in illo loco;) V i. e. cum quieſceret ira regis, 6. ſignificans RN i. e. quietem iræ. Verſ. 2. Et periebantur (fontes,) ſcriptum eſt: omnes fontes; 7. aſt hic non ſcriptum eſt: omnes (clauſi ſunt,) quoniam nonnulli ex eis remanſerunt, ha bet, veluti ſunt thermæ Tiberiadis 9. & hisce ſimiles. (lſtud: N ) ſignificat:) O D)) i. e. & cohibitus eſt, veluti (accipitur in illo 9 ne N i. e. cohibeatur miſerieordia tua 10. Et clauſi ſunt fontes] Quando a- 8. illi ſcil. quibus mundus opus Eod. verſ. 2. & cobibitus eſt item non &) i, e. prohibeat a te vwverlſ. 1. Attributum, qualitas, confer. quæ ſuprà ad Ge- nel. c. 1. V. 1. n. 3 §. notata ſunt. 2., Uti ſupra Geneſ. c. 6. v. 5. habetur. Genel. dict. cap. 6. V. 7. In editione Baſil. ut & in utroque MSt. Erff. hiſce Præmiſſa ſunt ea, quæ h. verſ. 1. habentur, nem- pe: )* i. e. & quieverunt &c. XX Hebr. —.1i. e. &dignorum, juſtorum, juſtitia hic jumentis impropriè & analogicè attribuitur, ob ra- tionem, à Commentatore noſtro hic adductam. 4. Confer. ſuprà Geneſ. c. 6, v, 20. n. 90. AXX Loci iſtius expoſitionem vide in notis ov 5. Vel: ſuper negotia terræ, con ſer. hic Gur Arjeh fol. 16. col. 2. fin. in notis man mnew h. loc. verba iſta: PNN oy 9 exponunrur: Haw- PR ye de n i. e. propter homines, qui Ant ſuper terram. . 6. Vide Eſther c. 2, V. 1, conter & Roich haſchana, 1IO., Vide Pſalm. 40. v. 12. fol. 12. a. & Sanhedrin, fol. 108. b. it. Sevachim fol. 113. b. 7. Uti cap. antec. 7. v. II. habetur „confer. not. ad Eſai. cap. 19. v. 4. num. 6. 9. Nempe: aperti, nec omnes fuerunt clauſi; ſed non- nulli aperti remanſerunt in hominum utilitatem confer. not. in porm nev h. oc. HM 9: Thermarum five aquarum calidarum urbis Ti⸗= berienſis meminit eliam Gorionides l. 6. c. 75* (juxtà veterem librotum & capitum diſtinctio- nem) Egeſippus de Bell. Jud. lib. 4. c. 16. ſcri- bit, uibem Amathunta Græcè vocari Thermas propter aquas calidas, ibi ſcaturientes, confer. & Joh. Lightfoot Chorograph. Matthao præmifla c.74,& Chorograph. Lucæ præmill. c. 4. Sect. 3. alli transtulerunt: ne cohibeas miſericordiam tuam, in Mst. Erff. 2. loco iſtius paralleli ex Pfal. 40%. v. 12. deſum- pti, ponitur locus ex Thren. c. 3. Ve 2 2. h h Vv i, 6. non defecerunt miſericordiæ ejus * Verſ 3. Enitis centum &guinquaginta diebus] Cœperunt deficere * (aquæ) isque (fuit dies) primus (menſis) Maji, II. quomodoe 7Vgeſt ho itil. ſeptimo (menſir) Novem- bris 1I2. deſiverunt pluviæ, ecce tres (dies) de Novembri & viginti novem de Decem- bri, 13. en triginta duo (dies,) item januarius 14. & Pebruarius atque Martius, ut & Aprilis (efficiunt dies) centum & octodecim, ecce centum ac quinqua ginta dies. I5. Verſ. 4. Menſe ſeptimo] (Videlicèt) Majo, qui ſeptimus eſt à Novembri, nam in illo * deſierunt imbres. Eod. verſ. 5. Decimo 16.) ſiptimo die] Hinc diſcis, quod arca' in aquam fuerit demerſa undecim cubitis, 17. nam ecce ſcriptum eſt: decimo (menſe) pri- ma (die) menſis apparuerunt cacumina montium, 18. is (decimus, menſis fuit) Julius, 19. nam is decimus eſt quoad Octobrem, ** quò imbres deſcenderunt, qui al- Hitudine ſuperabant montes quindecim cubitis; diminuebantur † autem à primo die (menſis) Maji usque ad primum ſulii, (videlicèt) quindecim cubiti ſexaginta diebus, (computati)ecce cubitus unus quatuor diebus(computatur, unde) deprehenditut, quòd decimoſexto Maji non deminutæ fGerint(aquæ,) niſi quatuor cubitis; quievit autem arca poſtero die, 20. diſcis (itaque ) quod demerſa fuerit (arca) undecim cubitis in a- qua, quæ (fuit) ſuper montium cacumina. Verl. 5. Decimo (menſe) axparuerunt cacu- mina ⸗ Prout Genel. cap. 2 3.v. 6. habetur. Hebr. Dori, in MSt. Erff. I. legitur: b, 1 e. leſe diminuere, res eadem eſt. 11. Hebr. rv Sivan, qui Majo noſtro ferè reſpon- Qet, confer. not. in =pafi Dev h. loc. 12. Hebr. bopa Kislev, qui menſis Novembri no- ſtro maximam partem reſpondet, vide & hic not. in — non , ubi ad objectionem quandam Ereſponderur. . . 13. Hebr. an, qui menſis lanationi Decem btis ferè reſpondet. 14. Hebr. Vaw, Februarius eſt te Martius [Don, Aprilis p&, quamvis menſes iſti non tàm aceu- ratè quoad omnia menſibus noſtris refponde- ant, licuti Calendaria Hebraica, quorum non- nulla penes me ſunt, id ſatis demonſttant; ſunt autem menlſes lunares, ita ut quilibet menſis 29 ½ dies contineat. l 15. Nimirum, ſi centum iſtis & octodecim diebus addideris triginta duos dies, de quibus paulò an- tè dictum eſt. X Hebr. dad, in MSt. Erff. 2. legitur: O. dn n i. e. nam ecce in illo die, hæc autem in MSt. 1. omiſſa ſunt. . 16. LXX. verterunt: *½ e e 6αα1α1 e.Vi- geſimo ſeptimo (die,) ſic & Vulgata; viden- tur autem illi pro Wwy legiſſe: e) i. e. vigeſimo, uti exiſtimat Lud. Cappellus in Crit. Sacr. I. 4. c. 12. n. I. apud Joſephum I. I. An- tiqv. c. 4. legitur: i5aαναν ε , ραα i. e, inſtantis autem (menſis) erat ſeptima; ſed for- 1& per errorem deſcrtibentium vel typothetarum dictio ιR εςibidem eſt omiſſa, nam & Gelenii verſio Latina habet: vigeſimo ſeptimo die men- ſis. 17. Confer. cap. antec. 7. v. 17. n. 30. 18. Sicuti verſu ſeq;v. 5. h cap. habetur. 19. Hebr. a &, qui menſis Julio noſtro ferè reſpon- det, confer. verſ. ſequ. 5. n. 2 1. Ab Octobri reſpectu Octobris, Hebr. wnai i. e ad Octobrem, confer. verſ. ſequ. S§. h. cap. 3ign. * in utroque MSto Erff. iſiud wP/ omittitur. ðYUMW S † Hebr. om hæc & quæ ſequuntur usque ade è& wy DHNi. e. quindecim cubiti, abſunt ab utroque Mst. Erff. =S= . . » . 4 . 4 † HBebr. aw, in MSt. Erff. 1. pro eo legitur: av i. e. Sabbatum Domini; ſed mendoſè, ſeptimus menſis Maji. (40. w. 3 — . wignninli. Qobren, guſtus 210 ſeptimo (nen cere, 13,e6 nam eccenon 24 utKcent mumdien 26 ſcendityuuia Ppotetitnumer telligeniumn e tutepens (qu ſuper emam na mondum, & emilt colu vsqe lum ſice tium in Augud briz atgviipſe⸗ — 21. Hebr. 2, M ies, Vide, gu⸗ tata ſunt, mens non alius, quin quo momtiume: nes hie à comme mum, guiſunt clarior evadet, dun gel: feſpell h. cap. Sign. * 11. ebr. her gi temtehonget, Hebr, Wy) ir Wy K ie, 13. Conlet, hie Ou quxdam hiie los 1it. 8. Hebr. n „, 14. Vige ca, ant 1). Conter, dich. t, Vel: donee pen Hie not in r)igneſknt ig) Novem. en de Decem. Mani itd⸗ zinta dies, If. nam in illo 5 Juodatca in 0(nenle)pri. menli fit) Cetuntgli . emiäprimo die Aginta diebus, hencitun gnd guierit autenm em cubitis in 2. puruerinttatu- mipa X Vuloata; Niden: gill: r)ie, Cappellus in Cutt, loſephumm l. 1, An. S N . d isleun 1 e, t ſehlima, Kedſor⸗ n el ppothetatum illa, nam Celenii noleptino ciemnen⸗ 1. n. 30. , hibei . o noſtto ke teſpon⸗ 1I. dbrs, Hebt. ernii Vetl lequ. 5. h tap Erkk, idud form ſquuptur uegue 4 imn aubiti, ablunt 4 n. po eo legtut: aun, ſed mentola⸗ CAbP. VIII. GENESEOS. 73 mina montium] Is (decimus menſis fuit) Julius, 2 I. nam ille decimus eſt quoad O- ctobrem, X**†à quòô incepit pluvia; ſi verò dicere velis, quòd (menſis) iſte fuerit Au- guſtus, 22. qui decimus eſt* à Novembri, quê ceſſavit pluvia, ſicuti dicis, in menſe ſeptimo. (nempe) Majo, qui fuit ſeptimus, ex quoldeſieratpluvia, )limpoſſibile eſt, ita di- cere, 23. te (enim) invito * non numeras ſeptimum, niſi ex quo ceſſavit (pluvia,) nam ecce non finiti ſunt(ſeu deſierunt) quadraginta (dies,)quibus imbresdeſcenderunt, 24. ut & centum ac quinquaginta (dies,) quibus aquæ invaluerunt, 2 5. usque ad pri- mum diem 26. Maji, quòd ſi dicere velis: quod fuerit ſeptimus (menſis,) ex quo de- ſcendit pluvia, atqui juxtà hanc ſententiam non erit iſte Majus; decimus autem non poterit numerari, niſi ex quo deſcenderunt * * (imbres;) ſi verò dicere velis, (hoc in- telligendum eſſe de menſe,) quo deſierunt (im bres,) quòd is fuerit Auguſtus, nonne tu reperis, (quòd ſcriptum ſit: primo (menſe) prima (die)menſis ſiccatæ fuerunt aquæ ſuper terram? 27. nam ecce finitis quadraginta diebus, quando apparuerunt cacumi- na montium, † emiſerat (Noachus) corvum, dein expectavit 2 8. unum & viginti dies, & emiſit columbam, en ſexaginta dies, poſtquàm cacumina montium apparuerunt, usque dum ſiccata fuit ſuperficies terræ, quòd ſi dicere velis, quòd (cacumina mon- tium) in Auguſto apparuerint, (tunc) reperietur, quod ſiccatæ fuerint (aquæ) in Octo- bri; atqui ipie (Moſes) vocat illum (menſem) primum, * qui non eſt, niſi September 29. isque iie, gui fuit Geciinus 21. Hebr. aN, MSt. Erff. 1. pro eo habet: Si. e. dies, Vide, quæ verſu antec. 4. h. cap. n. 19. no- tata ſunt, mens Commentatoris noſtri eſt, quod non alius, quàm menſis a& ſive Julius fuerit, quòô montium cacumina apparuerunt, ob ratio- nes hic à commentatore noſtro adductas, ſi die- rum, qui ſunt in menſibus, fiat ſupputatio, res clarior evadet. XX“Seu: reſpectu Octobris, confer. verſ. præced. 4. h. cap. Sign. *X* . 22. Hebr. 7&, qui Auguſto noſtro maximam par- tem reſpondet. Hebr. wwy in MsSt. Erff. 2. pro eo legitur: Wy N i. e. qui eſt decimus. 23. Confer. hic Gur Arjeh fol. 16. col. 3. unde lux quædam huic loco ſatis obſcuro affulgere pote- Hebr. Ta Yy, abſunt iſtaà MSto Erff. 1. 24. Vide cap. antec. 7. v. 12. 25. Confer. dict. cap. antec. 7. v. 17. 26. Vel: donec veniſſet primus dies Maji, confer. hic not. in a a, ut & D. Meyeri Annot. ad Seder Olam cap. 4. p. 3 00. & ſequ. edit. Am- ſtelodam, nam 40. ut & 150. dies, de quibus paulò antè dictum eſt, nondum impleti fuerunt usque ad, primum diem Maſi, ſicuti id ex ſuppu⸗ tatione dierum unius cujusque menſis patebit. X Hebr. Wπ, MSt. Erff. 2. habet: πααzH.. e. à deſcenſu, res eadem eſt. 27. Sicuti infrà verſ. 13. h. cap. habetur. † Hebr. αππ wπα Ein MSt. Erff. 2. poſteàâ additur: en de ee y i. e., donec ſiccatæ fue- runt facies terræ. 18. Confer. infrà verſ. 8. h. cap. ibique Raſchi not. unde locus iſte explicandus eſt. * Prout habetur infrà verſ. 13. h. cap. ubi vide notas. 29. Hebr. W, qui Septembri noſtro ferè re- ſpondet & hoc menſe creatum eſſe mundum ſta- tuit. R. Eliezer, à quo etiamnum hodiè Judæi annum incipiunt, hinc R. Eleazar in Geneſin tNa hoc eſt; initio, ora id eſt: menſe Septembri arcanum menſis eadem literarum con- Ver-⸗ K 74 GENESEOS. CA. VIII. isque eſt primus intuitu creationis mundi; aſt juxtà R. jehoſchuam is eſt Martius. 30, Verſ. 6. Einitis quadraginta diebus] (Nimirùm) ex quo cacumina montium apparue- runt. Eod. verſ. 6. Eeneſtram arcæ, quam fecerat] Ad illuminandum; non fuit autem iſta (feneſtra) oſtium arcæ, quod ad introitum & exitum erat factum. 31. Verſ. 2. Egrediendo & 32. revertendo] Ibat & circumvolitabat arcam nec abiens (faciebat) id, ad quod miſſus erat, nam ſuſpicax erat ergàâ illum 33. propter comparem ſuam, ſicuti diſcimus * in Aggadah Chelek 34. Eod. verſ. 7. Donec ſiccarentur aquæ] Senſus literalis (hujus verſus) eſt ſecundum verba ejus; aſt expoſitio myſtica (habet, uòd) deſtinatus fuerit corvus (iſte)ad aliam miſſionem, ** cum pluviæ eſſent cohibi- tæ in diebus Eliæ, nam dicitur: & corvi afferebant ei panem & carnem. 35. Verſ. 8. Et verſione complecti putat, inquit Joh. Bodinus in Method. Hiſtor. cap. 8. pag. m. 349: idquè etiam confirmare R. Abrahamum in cap. 8. Da- nielis, ſeribit ĩidem Bodinus loc. alleg. tamei ſi Moſes Niſan, qui Xanticus Macedonibus; Lati- nis verò Aprilis dicitur, ordine primum poſue- rit, quòd Deus eo menſe populum Iiracliticum liberaſſet; in reliquis tamen nihil immutavit, uti Joſephus I. 1. Antiq. c. 3. teſtatur, refe rente Bodino dict loc. confer. infrà verſ. 13. h. cap. n. 46. it. Exod. c. 30. v. 16. n. 60. & n. 6 1. & Seder Olam, c. 4. ibique D. Mayeri An- not. p. 300. & ſeqv. edit. Amſtelod. 30. Hebr. 'a, qui menſis Martio noſtro utpluri⸗ mum reſpondet, confer. Bodinus alleg. cap. 8. ubi plura de temporis univerſi ratione, vid. & Gur Arjeh fol. 16.col. 3, & ſeq- it. fol. 26. col. 2. Rr. it. Hb. Prec. Jud. part. 2. p. 5 8. a. princ. in not. 31. S. Chryſoſtomus quidem Homil. 26. habet 2 % Ropa, i. e. januam, ut & nonanulla LXX. interpretum exemplaria Græca; ſed vetuſtiores codices 1 XX. viralis verſionis rectins habent: 722 volde, feneſtram, & S. Hieronymus, cùm haberet: oſtium arcæ, hæc addit: pro oſtio fe neſtta ſeripta eſt in Hebræo, S. Ambroſius c. 17. primo: oſtium; deinde: feneſtram, habet, confer. hic Bereſchit Rabba, uti in an no aàad merginem allegatur, ubi vide etiam notas. 2 2. In Vulgata eſt qui egrediebatur & non rever- tebatur, ſic & LXX. α 2SXαπ νHrε H. Grotius in notis h. loc. putat, codices He- bræos olim hic variaſſe ; ſed hodierni codicis Hebraici lectionem confirmat etiam Joſephus Antiq. 1. 1. . 4. confer. Lud. Cappelli Crit. Sacr. 1 4. c. 10. n. 2. & l. 5. c. 10. n. I. it. Sam. Bochart. Hierozo. part. 2. 1. 17. c. 12. ac Rob. Bellarmin. Controverſ. Tom. 1. 1. 2. c. 2, it. Rich. Simon. Hiſtor. Crit. Vet. Teſt. I. 2. c. 9. ac D Salom. Glafſſ. Philolog. Sacr. 1. 1. Tract. 1. part. 2. Sect. 2. n. 3. confer. etiam Sanhedrin, fol. 109. b. ac Tractat. Gall. cujus inſcriptio eſt: Defence des Sentimens de quelques Theologi- ens ſur !“ Hiſtoire Crit. de Rich. Simon Lettr. 17. pag. m. 43 I. & ſeq. Sð 33. Vel: Zelotypiã commovebatur propter com- parem ſuam, ne forte Noachus cum illa rem ha- beret, ſic fabulantur Judæorum magfitri in tra- ctatu, qui hic allegatur, confer. & not. in &* on h. loc. in MSt. Erff. 2. poſt: ui ad- ditur: ma i. e. ergà Noachum ((cil. ſuſpieax erat,) MSt. 1. autem habet: Na 77 ir bhin i. e. in miſſione (ſeu ablegatione) Noachi- X Hebr. Aaw., cœtera exemplaria habent: un 1 e. reperimus. 34. De hoc capite Talmudico confer. ſuprà Geneſ. c. 4. v. 19. n. 59. Sc infrà Geneſ. c. 18, V. 2 I. in not. n. 9 5. vide hic Sanhedrin fol. 108. b. uti in 'nan np h. loc. allegatur ad marginem, confer. & Numer. c. 24. v. 6. n. 39. KXX Idque evincere volunt Rabbini ex verbo: H, quod hic habetur, cujus literæ efficiunt nwn Thisbi, nempe, quod corvus iſte miſſus fuerit ad Eliam Thisbitam, confer. Baal Hatturim h. loc. in MSt. Erff. I. poſt: nè rorU addi- tum eſt nw; i. e. quando exſiceatæ fuerunt (ſcil. aquæ.) 35. Vide: I. Reg. c. 17. V. 6. confer. & not. in RD CAr. wul curtadhuel pelineitſe 10 37. ſeldl biret derhe lcolumbein dum li erarunt Verl. I1 Mun, uarvocatiim, dio co:) lani R⸗ 2 41. iten ) item: M hiſgniie loci dunhabbi quodſigrinte matra, tangwan quam mehin! O h ſiccarennt aqu nem? Mto E 36. Fieli inf ve conter hie Sand 37. Iia nicdidinc ſeparate ſente non ablezmnenat illam ſinnlien vide nun. ſeg. X Hebenh, Spieili 39. Cum taee nem enililet, catet; led n il tor noſter hie ſimplicemarn uid refentetu, med. num, loe. 39. Nie Hiob e⸗ 49. Apud latinos CA.n. — Manin 30, um apparve. um;z non fuit lum.g1. Verl. ens (keieben) npatemſuam, entuy ag Ttica (debet, dellentcohibi. Verlg. Rt — „10. n. 1. lt.Sam. 17.0 In. a Nob. I. 1. 2. c. 1, k. Tell.!, 1. c. 9, cr. 1. 1. Tract. 1, am Sanhedrin,tol. us inſeniptio eſt: lelques Theologi. h.. dimon Lettt.17, atur propter com⸗ 1s cutn illa em ha- m maplliii in tra⸗ er. & not. in De poſt: ad⸗ dum (Nil luſpicar 4: n one) Noschi. latia habeat: on eonter ſüpriene. Genel 19, V 21, Hinfol. 109,: . lii atur ad watgineni ie Feibo⸗ way, ere efficinm on us iſe willu lieit e. Baal Harturimn . CAbP. VIII. GENESEOS. „5 Et emiſit columbam] (Nimirùm) finitis ſeptem diebus, nam ecce ſcriptum eſt: & expe- ctavit adhuc ſeptem dies, 36. ex regula iſta diſcis, quòd etiam ab initio (NQoachus) ex- pectaverit ſeptem dies. Eod. verſ. 8. Et miſit] Non eſt hæc —9 Pi. e. ablega- tio 37. ſed dimiſſio, (nimirùm Noachus) emiſerat illam (columbam, ) ut viam ſuam abiret & ex hac re (Noachus) perſpiceret, an leyatæ (ſeu diminutæ) ſint aquæ, nam ſi (columba)inveniſſet requiem, "non rediiſſet ad ipſum. 3 8. Verſ. 10. Et exſpelctavit (Ver- bum hhic) ſignificat exſpectationem, ſic quoq; (aecipitur in illo loco:) mihi obtem- perârunt παH& exſpectarunt, 39. multa autem (ejusmodi) habentur ins. Scriptura. Verſ. I I. Deterptum in ore eus Exiſtimo ego, quòd (columba iſta) fuerit mas, 40. quocir- cavocat illam Scriptura interdum maſculino interdum fœminino genere, nam omnis dictio , quæ incriptura (reperitur,) eſt fœminini generis, veluti (accipitur in illo loco:) ſicuti columbæ, quæ ſuper rivulos aquarum xNNi. e. ſe lavant 41. item 0))) i. e. tanquam columbæ vallium omnes Di.e. murmurant, 42. item: HD H10 ) i. e. ſicuti columba ſimplex 43. Eod. verſ. 1I. Decerptum (Iſtud: A hicſignificat:) i. e. raptum (ſeu decerptum; ) eſt autem expoſitio myſtica(hujg loci dum RabbiniDexponunt:) ii,e. alimentum & Di. e. in ore ejg explicant, quòd ſignificet: D&D i. e. verbum, * (nimirùm columba) dixit: ſint alimenta mea a- mara, tanquam oliva, & quidem in manu Sancti illius Benedicti, nec ſint dulcia, tan- quam mel, in manibus * hominum. 44. Verſ. 12. Et exſpectavit] (Verbum 9 „5„Qö H K 2 hic neie habetur; ſed Hebræi dictiopem — tam de mare, quàm fœmina promiſcuè uſurpant; vocabulum autem huic dictioni additum diſtin- guit ſexum. p N h. loc. abſunt autem iſta: donec ſiccarenrur aquæ &c, usque ad: panem & car- nem à MsSto Efff. 1. 36. Sicuti infrà verſ. 10. & v. 1I2. h. cap. habetur, rte vY d-⸗ eiliceate fuerunt conlet. 88 notain H confer. hic Sanhedrin. fol. 108. b.- 37. Ita hic diſtinctionis cauſa rrv à voce rv ſeparare ac vertere volui, nempe Noachus hic non ablegaverat columbam ad rem certam; ſed illam ſimpliciter dimiſerat, ut iret, quò vellet, vide num. ſeq. 38. X Hebr. hin, MsSt. Erff, I. pro eo habet Dyn i. e. aliquem locum. 38. Cum itaque Noachus columbam eum in fi- nem emiſſiſſet, non ut aliquid referret vel indi- caret; ſed ut illa viam ſuam abirct, hinc au- tor noſter hic ſeribit, miſſionem iſtam fuiſſe ſimplicem ac nudam, non ablegationem, ut ali quid referretur, confen Gur Arſeh fol. 17. col. 1. med. & num. præced. 3 7. it. not, in Nπι H 39. Vide Hiob. c. 29. v. 2 1. H 40. Apud Latinos etiam columbus maſculino ge- 41. Vide Cantic. c. 5. v. 12, ubi in iſta dictione fœmininum genus uſurpatur. 42. Uti Ezechiel. c. 7. v. 16, habetur. 43. Seu: fatua, Vide Hoſe. c. 7. v. 11. in addu- ctis locis fœmininum genus uſurpatum eſt. * Loci iflius expoſitionem vide in not. no San h. loc. reſpicitur autem hac explicatione per Pxn ad vocabulum nn, quod ſignificat: armaritudo „ confer. hic tract. Talm. Eruvin, fol. ** Hebr.) n, in MsSt. Erff. 2. pro eo habetur: N NX Ta) i. e, idque in manu homi- nis, qui eſt (caro & ſanguis.) 44. Ita hic D) wa i. e. caro & ſanguis, vertere volui, eſt:enim hæc phraſis Hebræis uſitata, quà mortales homines hujus mundi indicare volunt, quibus opponi ſolet Deus ille benedi. Qus, 76 GENESEOS. hic idem) ſignificat, ac 45 ſediſtud (H))) eſt formæ ); hoc verò(hr eſt formæ NN, (quam ob rem) (ſignificat) Np') i. e. & exſpectavit; aſt r(ſignificat;) DN) i. e. & exſpectando ſemet continuit, Verſ. 13, (Anno) primo] Juxtà R. Eliezerum is eſt September; ſed juxtà R. jehoſchuam eſt Martius. 46. Eod. verſ. 13. Siccatæ ſunt] Facta eſt (terra) ad inſtar luti, cujus ſuperficies deſuper* incruſtata 47. eſt. Verſ. 14. Exaruit] Facta eſt (terra) ſicca, 48. ſicuti illa eſſe ſolet. Eod. verſ. I4. Septimo & vieeſimo die] Deſcenſus autem illarum (pluviarum acciderat) menſe ſecundo & quidem ejusdem decimo ſeptimo (die,) hi ſunt undecim dies, 49. quibus ſol fuperat lunam, 50. nam judicium 5 I. generationis diluvii per integrum an- num (ſolarem) duravit. Verſ. 16. Zu & uxortua & c.]] Maritus & uxor ejus, hic per- miſit illis (Deus) concubitum lecti 52. nolint exire .π NX i. e. educ tu illos.* ra] Non verèò in arca, indicat (hic Scriptura,) quòd etiam jumentis & volucribus in- terdictus fuerit concubitus (in arca.) Verſ. 19. Per genera ſua] Receperant in ſe(ani- CAp. vIII. ℳ—W. Verſ. 17. Educ.] (Verbum) Na ſcriptum ſed legendum eſt N) 1, (ut hic ſit ſenſus verbi:) & : dic illis, ut egrediantur, ſi Eod. verſ. 17. ct abundèò progignant in ter- mantia hanc conditionem) ut ſpeciei ſuæ adhærerent. 53. Verſ. 20. De omni jumento — — mundo] ctus; ſenius autem hujus loci eſt: quoòd ama- ra & manu Dei provenientia magis chara nobis eſſe debeant, quàm dulcia è mann hominum pro- manantia, confer. hic dict. tractat. Talmud. E- ruvin, fol. 19. b. uti in zna r ad margi- nem h- loc. allegatur. . 45. Sicuti verſu antec. 10. h. cap. habetur, confer. not. in ονρ â h. loc. & cap. præced. 7. v. 23. . 77. J 46. Conkfer. ſupra verſ. 5. h. cap. n. 29. it. Exod. c. 30. v. 16. ibique not. n. 60. vid. & D. Maji Theof. Jud. pag. m. 64. F. 9. ut & tract. Talm. Roſch Haſchana. fol. 11. b. & fol. 12. prout in SI h. loc. allegatur ad margi- nem. * Hebr. yn & a, MSt. Erff. 1. pro eo habet: yrniv e. ſuperficies ejus deſuper, res ea- dem eſt. . 47. Obducta, Hebr. απ de quo verbo vide plu- ra apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 2137. 48. Hebr. ☚α, de qua dictione vid. id. Buxt. fol. 472. in utroque MsSt. Erff. habetur cum KRelch in fine, i. e. ſicca, à a, quod ſignificat: adurere, vid. id. Buxt. fol. 48 4. 49. Has undecim dies vocant epactas, nam duo- decim menſes lunares ſynodici efficiunt 354. dies, his ſi addas undecim dies, nempe à decimo ſeptimo die menſis ſecundi usque ad vigeſimum Solaris quantitas, videlicet 36 5. dies, confer. & num. ſeq. 50. . 50. Vel: quos annus Solaris plures habet, quàm annus lunaris, ſicuti num, antec. 49. dictum eſt, Hebr. an y zrrD ee, in utroque MSto Erff. magis perſpicuè ita legitur: ν aan n 77 ri re i. e. quibus dies Solis ſuperant dies lunæ. 51. Id eſt: pœna hominum antediluvianorum, quà per diluvium puniti erant, confer. infrà cap. 11. verſ. 9. num. 2 5. 52. Qui anteà illis erat interdictus, uti Rabbini exiſtimant, confer. ſuprà Genelſ. c. 6. v. 18. n. 87. in utroque MSto Erff. poſt vocem mn i. e. lecti, additum eſt qnyn i. c. ab iſto tempore. * In MSt. Erff. 2. hic additur rra öy i. e. invi- tos; ſenſus eſt: verbum &n ſignificat: fae, ut ipſi per ſe egrediantur; aſt verbum xxe, ſigni- ficat, ut ipſe (Noachus) illos educat, etiam invitos, ſic in notis 'pam e h. loc. exponi- Sanhedrin, fol. 109. b. 53. Nam antè diluvium nonnulla animalia etlam cum ſeptimum, incluſivè, conſtituetur integra anni præ aliis Alſted. Chronol. Tit. I. n. 5. confer. tur, confer. hic Roſch haſchana, fol. 10. b. & — mundi DI (inarcam us ſ0 cetut, qub retor,indit⸗ IteravitDel Gucetenag quöitni entesintia- Su Iiluti bet tenpoli Nowrenbrist anmüfig cumn diyerſa ſcuerant, un 1a Genel. aad tur: , Samech i tur, ſele⸗ fol. 1099 b. 4. Ficutibal tradl, Talm 11 7 b. . Hebr nerale, vart counler. nor. Eruvid, to 16. Nempe: medio didi⸗ Chapiga, 30,b. Boen. Ve In v ſans) euſt 57. Meſicit Pli e, e Raſchi ſin homine no temporedo jeſicitur, pie R D. 11, l. Vil Gn Qnm. eriſen helarit E 13, (no) Marntic 46. ies belipet⸗ llelle let. umaccicderat) eindies 49. inteprum an- teſus, ieper⸗ NKiprum Srediantun ſi gignantin ter⸗ Volucribusin⸗ Nantinſelani. Myi ‚umento nunde ——, Aue ad Wigelimum etur integta anni 96). Cies, coner. t. I, n. . onlel⸗ mes habet, quim ec,49, dlckum elt, 9, in utfogue 1a legitur: M i e quipus ies antediluyiaoorut, ,(Ooler Mii dap⸗ dus, uui Rabbint epel. c. .lden 1 octemn ibb ie. D iſto tewpore. n üe indi⸗ ſoniſtnt: ſie, etbumse, ſgni⸗ lios educat, etiam o b. lot, enponi. ana, fol 10.b, & lis aninalis eiem dun (in arcam) de iſtis (animalibus CAF. vIII. GENESEOS. 77 mundo] Dixerat (enim ſecum Noachus:) non præcepit mihi Deus, ut inducerem puris) ſeptena, ſeptena, 54. niſi, ut de illis mu⸗ nus 55. offerrem. Verſ. 2 I. Apueritia ſua] Scriptum eſt (hic) Mνρρ 56. (ut indi- cetur, quòd) ex quo infans 1. e. excuſſus "eſt 57. ut ex utero matris ſuæ egrede- retur, indita ſit ei prava concupiſcentia. 58. Eod. verſ. 2 I. Non adaam & non addam] Iteravit(Deus) verbum, idque in vim juramenti, nam ſcriptum eſt: qui juravi, ne in- ducerem aquas Noachi; 59. nec reperimus in illa (Scriptura) juramentum, niſi iſtud, quò iteravit (Deus) verba ſua, id, quod eſt juramentum, 60. atque ita exponunt Sapi- entes in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Schebuot 61. Verſ 22, Aabue cun- Ris diebus terræ &. non ceſſabunt] (Videlicèt) ſex tempora iſta, 62 duo menles cuili- bet tempori, * veluti diſcimus: dimidium Septembris & October totus ac dimidium Novembris (eſt) ſeminatio; dimidium Novembris & totus December ac dimidium Januarii frigus eſt &c. (ſicuti ſcriptum eſt) in haba Metzia. 63. Eod. verſ. 22. Frigus] 4 K 3 . Gp Rabbinorum opinione ſcribit, quòôd aw n i. e. bona inclinatio ſeu cogitatio non ingredia- J .⸗. . — tur hominem aν y d i. e. niſi ad deci- mum tertium annum (ætatis ſuæ pervenerit.) confer. hic Bereſchit Rabba, cap. 26. & cap. 34. ſieuti in Sarm n ad marginem allegatur. 59. Uti Eſai. c. 54. v. 9-habetur, confer. not. in 60. Vid. Gur Arjeh fol. 17. col. 3. med. ubi et- ijam ſeribit: ya N e e i. e. quòd ſermonis ſeu verborum iteratio ſit juramentum, cum diverſæ ſpeciei animantibus ſeſe commi ſcuerant, uti Rabbinorum eſt opinio, vide ſu- prà Geneſ. c. 6. v. 12. n. 60. habetur hic Hebr. pa ut adhærerent in MSto Erff. 2. pro eo legi- tur: pohν, ſed legendum: p Dſain loco Samech i. e. ut cocant, ut carnaliter eopulen- tur, ut ſeſe commiſceant, confer. hic Sanhedrin, fol. 108. b. 74. Sicuti habetur cap. antec. 7. v. 2. & 3. confer. tract. Talm. Sevachim, fol. 108. a. & b. & fol. 115. b. 55. Hebr. , oblationem, eſtque nomen ge- nerale, varias complectens ſpecies ſaeriſiciorum, confer. not. in τε ννε h. loc. & tract. Talm. differentia quoque inter fœdus & juramentum ibidem habetur, confer. & not. ad lib. Prec. part. 2. pag. 21 3. a. med. U FEruvin, fol. 65,-a. & Sevachim, fol. 46. b. ud. 56. Nempe: defectivè, pro yz cum Vau in medio dictionis, confer. Sukka, fol. 52, a. & Chagiga, fol. 16. a. it. Kidduſchin, tol. O. D. R . X* Bebr. Waavn, in utroque MSto Erff. habetur: yns N N Ay/""h i. e, ab ea hora, qua ille (in- fans) exeuſſus (ſeu natus) eſt. 57. Reſpicitur hic ad dictionem 9y, quod à rad. ay 1. e, excuffit, deducitur, videtur itaque Raſehi ſtatuere, quòd figmentum malum in homine non à conceptionis; ſed à nativitatis tempore dominetur; quæ tamen opinio meritò rejicitur, vid. D. Maji Theol. Jud. Loc. 7. 5. 7 61. Vel: Schevuot, Hebr. mydaw, elt is liber ſex- tus pattis quartæ operis Talmudici, tractans de jutamentis; reperitur autem hic locus insche- vuot fol. 36. a. uti in par nb h. loc. al- legatur ad marginem, in MSt. Erff. 1. pro/2Dh- ry habetur: X*„ Dn i. e. in tractatu Talm. Sanhedtin; ſed error eſt, ut puto. 62. Nempe: iſta tempora, (veltemporum vices, Galli: faiſons,) de quibus hic in textu ſacro ſex- mo eſt, confer. hic Sanhedrin, fol. 5g. b. & not. ad Hiob. cap. 24. V. 19. 11. 30. ** Hebr. Ne WNe r in MSt. Erff. 2, habetur: neen i. e. iſti & iſti⸗ 7 p. m. 112. B 63. Hebr. ny'ep NRaa i. e, porta media, eſt hie z1. Vid. Gur Arjeb fol, 17. gol, 37med, ubi ex ð liber „8 GENESEOS. pus ſeminandi hordei & leguminis, N1 i. e. præcocia ſunt, 64. ut citò mature- ſcant, o* eſt dimidium Januarii, ac Februarius totus & dimidium Martii; Eod. verſ. 22. Meſſis] (PMp eſt) dimidium Martii, Aprilis (totus) ac dimidium Maji. Eod. verſ. 22. Eftas] (V) eſt) tempus collectionis Ficuum „ut & tempus, quôò il- las in agris exſiccant (homines) ejusque nomen eſt p, ſicuti ſcriptum eſt: panis & V P i. e. fructus æſtivi, 65. ut comedant pueri. Eod. verſ. 22. ſtus] (—☚) eſt finis dierum caloris, 66. videlicèt: dimidium Julii & Auguſtus (totus) atque dimidi- um Septembris, quo tempore mundus i. e. incaleſcit præcipuè, quemadmo- dum diſcimus in tractatu Talmudico (qui inſcribitur:) oma 67. (ubi legitur, quòd) finis æſtatis gravior ſit ipſa æſtate. 68. Eod. verſ. 22. Et dies ac nox non eeſſabunt] Quoniam (dies & nox) ceſſaverant, per omne tempus † diluvii, ubi non miniſtra- runt ſydera 69. nec diſcrimen fuit cognitum inter diem & noctem. 70. Eod verſ. (p i.e. frigus) durius eſt ND i. e. hyeme. Eod. v. 22. Hyem] ( Reſt) tem- (A. K. — 12. M. aſů⸗ oblexvent. 7 22. Rber ſecundus partis quartæ Operis Talmudici, agens de rebus inventis, de depoſito &c. in edi- tione nan eow, ut & in codice Hebraico, quo uſus ſum, in parentheſi incluſa ſunt iſt;: △ n m e en en Pi 75 Py 5 i. e. alius liher (hanc habet explicationem ver porum iſtorum:) adhuc cunctis diebus, ac ſi diceret: perpetuò, veluti (particula y acci- pitur in illo loco:) y i. e. adhue immunditi es ejus in ipſo eſt, vide Numer. c. 19. v. 1 3. ha- betur autem loceus allegatus in Bava Metzia fol. 106. b. uti in pan ne h. loc. allegatur ad marginem. . 64. Vel: præmatura, quæ matureſcere feſtinant, rimores fruges, mi eſt triticum, oppoſitum eſt & i. e. ſetotina, veluti hordeum; vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol, 932. reſpicitur autem hac dictione ad præcedens n, quod hic ex- licatur, confer. not. in mon h. loc. ℳ Edit. Baſil. & MSt. Erff. 1. pro habent: Nπ i. e. & eſt; ſed exemplari noſtro adſtipulan- tur etiam Berolinenſe & Vst. Erff. 2. x*æ Peſumpta ſunt iſta 7 a i.e. exR. Salom Luria prout in editione Berolin. habetur; abſunt autem ab utroque MSoto Erff. ut & à Baſileenſi exempla- ri, confer. ſuprà not. ad Geneſ. c. 6. V. 17. n. 86. uti etiam iſtius R. Salom. Luriæ fit men- tio. J 65. Junius ac Tremellius verterunt: poma, vid. 2. Samuel. c. 16. V. 2. 66. Sive- aæſtivorum, quando â i. e. ſol ſive ardor ſolis dee linat & ad finem properat. 67. Hebr. &n, eſt is liber quintus partis ſecun- dæ Operis Talmudici, tractans de die expiationis peccatorum. 6 8. Vide Joma fol. 29. col. I. ſic de hyeme di- citur, quod: Mnon ν ie i. e. finis hyemis gravior ſit ipſa hyeme i. e, ultimum fri- gus moleſtius eſt homini, quàm frigus intenſiſſi- mum in media hyeme, conf. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1557. & fol. 2406. & not. in Son h. loc. abſunt autem iſta: finis æſtatis gravior eſt i- pſa æſtate, à M St. Erff. 2. † Hebr. Q ha i, e. omnibus diebus, in utro- que MSto Erff. pro eo legitur: i i. e. to- to anno. 69. Hebr. Qmn, aftra', ſigna cœleſtia, vide not. in an h. loc. 70. Quærunt itaque hic, quomodo Noachus diem à nocte diſcernere potuerit; nam dicitur & ex- pectavit ſeptem dies, uti ſupr. v. 10. h. cap. ha- betur, reſpondent nonnulli ex Medraſch Rabba: N y en ree en dee en den ae —bͤ Ee n denee eieee ewa — i. e. quòd lapis pretioſus fuerit Noacho, quo tem- pore is ſplendebat, noverat (Noachus,) quòd es- ſet dies 5 aſt quando is caligabat, noverat, quòd nox eſſet, vide Gur Arjeh fol. 17. col. 4. princ. ſimilis huic quæſtio eſt, quomodo Moles in monte Pil. Velter, holi⸗ umpole gu⸗ ic & imor ſtias gvamdl mohomini miniprimo ce libuiteis (De —f,ùo ÿ wonte dinai reſponſionen ſabtilem vide n. 64, conler, elchit Rabbe Db. loc. 2 71. Loci iſtins Dn hloc. I. Sichti Hob, c, * Hebr. duw, X TWMmie 12, Ideſt: vitam ſe Arjeh fol. 17, Sckabbatioleng nemh. Oc, alle N lc 09, jex tur, dlint a un 3. Conkt ie Ben col.:. med it. tr Pebr. . Di e, ah Hehr. px t udhi,e come eitione utrum Eere camem. 4 Velomnes herb melkus Verterunn Cab. wnn. Mature. ti, Pod, n Maji, 44 Pus, qud il⸗ el:Panis. Spek tque dimidi. Juemadmo⸗ gitnt, u00) neeſhun On miniſtta⸗ ogd perl. 22 — — i e. lol ſie ptoperat. tus pattis ſecun⸗ e die erpigtionis c de hyeme di. 1ho i e. Kinis e, ultimum ffi⸗ frigus intenſiſli. Nort Le. Talm. Dn eh. ntis graſior elli⸗ Giebus, in utto⸗ w ie, to⸗ aleſlia, videnot. lo Noschus diem uum icitur & e⸗ . 10. h. ca). ha- Medralch Nabba: r „Pe l ie⸗ oacho, quo tem⸗ barhlig guddez⸗ N, noyerdh q 17. col. 4 hunc, moto Mobes in monle 7 GENESEOS. „9 2 2. Non ceſſabunt Non deſinent iſta omnia, quo minus ordinem ſuum conſuetum obſervent. 7I. — CAP. IX. Erl. 2. Et terror veſter] (Iſtud: =N ſignificat) — D i.e. & terror veſter, veluti (accipitur in illo loco:) videbitis H Ni. e. terrorem; 1. juxta ex- poſitionem autem myſticam (dictio ) ſignificat , 2. nam omni tempore, quo infans etiam unius diei vivit, non opus eſt, ut à muribus cuſtodiatur; (aſt) Og, * rex Baſan, mortuus neceſſe habuit, ut à muribus cuſtodiretur, nam dicitur hic & timor veſter & terror veſter erit &c. quandonam 3. erit terror veſter ſuper be- ſtias? quamdiu ſcil. vivitis. *** Verſ. 3. Vobis erit in cibum] Non enim permiſi pri- mo homini † carnem; ſed olus herbæ; 4. aſt vobis, tanquam olus virens, 5 .quod ho- mini primo conceſſeram, dedi vobis omnia. 6. Verſ,., 4. Carnem in anima efus] Pro- * Hebr. TN, in utroque MSto Erff. legitur 3. Confer hic Bereſchit Rabba Paraſch. 34.fol. 3 8. Pebr. n, MsSt. Erff. I. pro eo habet: 1 Hebr. N N, in MSt. Erff. I. additur dNN) i. e. comedere (wa i. e. carnem.) in Baſil. j. hibuit eis (Deus) membrum de (animali) vivo, 7. ac ſi diceret: omni tempore, quò ani- ma monte Sinai potuerit diem à nocte diſcernere, reſponſionem Judaicam ſatis acutam ſcilicèt & ſubtilem vide in Buxtorf. Synag. Iud. c. 3. pag. m. 54. confer. hic not. in R ut & Be- eſchit Rabba cap. 2 5. & c. 34. ſicuti in nov Spn h. loc. ad marginem allegatur. 71. Loci iſtius expoſitionem vide in not. no an h. loc. confer. & Sanhedrin, fol. 58. b. I. Sicuti Hiob. c. 6. V. 2 I. habetur. & A i. e eſtque explicatio allegorica. 2. Id eſt: vitam ſeu vivaeitatem, confer, & hic Gur Arjeh fol. 17. col. 4. princ. ur & tractat. Talm. Schabbat, fol. 15 1. b. uti in -n ne ad margi- nem h. loc. allegstur. XX Iſta: Og, rex Baſan &c. usque ad: cuſtodire- tur, abſunt ab utroque MSt. Erff. col. 2. med. it. Jalkut Part I. fol. 15. col. 3. fin. D.i, e. Iubſiſtitis, res ezdem eſt. editione utrumque omittitur, nempe; come dere carnem. 4. Vel omnes herbas virides, ſicuti Junius ac Tre- melhius verterunt, vide fupr. Genelſ. c. 1. V. 30. n. 16 8. confer. & lib. Prec. Jud. part. 2. p. 85. b. fin. in not. it. Gur Arjeh fol. 17. col. 4. med. 5. Vel: viridem herbam, uti hic iidem, Junius ac Tremellius, verterunt, confer hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 57. prout in aπν hνπεπ. h. loc. ad marginem allegatur. 6. Nempe animalia, quæ moventur ac vivunt, de quibus hic eſt ſermo, dedi vobis in cibum, cor- fer. Sanhedrin. fol. 57. a. & fol. 59. a, it. Wa- genſeil. Tel. ign. p. 552. in Refut. Carm. Lipm. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 1 3. Sect. I. p. 224⸗ vide etiam not. in es n h. loc. ut & HRDND Aâ“) Part. 2., c. 17. pag. 43. b. hæe tamen expoſitio judaica ſub cenſuram vocatur ab autore tractatus Gallici, qui inſcribitur: Hi- ſtoire Critique des dogmes & des cultes &c. Part. I. cap. 24. pag. 17 3. & ſequ. edit. Amſtelod. 7. Vel: merabrum animalis adhuc viventis, con- fer. ſupr. Geneſ. é. 2. v. 24. n. 9 7. it. Hoornbeek contrà Jud I. 8. c. 4. p. 552. & Joh. Lighitfoot. in Act. Apoſt. c. 15. v. 20. p. m. 117. ac not. ad librum Prec. ud. part. I. p. 99. b. circà fin. zubi ſcribitur, quod Deus Adamo ſex præcepta dede- cit & qud hiſee addiderit Noacho nde i. e, membrum animalis adhüc viventis, confer. not. ad dict. lib. Prec. part. 2. p. 110. a. princ. vide 80 GENESEOS. ma ejus animalis in illa *(carne) eſt, non comedetis carnem. Eod. verſ. 4. In anima ejus ſanguis ejus] i. e. Dum adhuc anima ejus in illo eſt: Eod.verl. 4. Carnem in a- nima ejus non comedetis] Ecce membrum de vivo, atque etiam in anima ejus ?* ſangui- nem ejus non comedetis, ecce ſanguinem de vivo (animali prohibitum eſt comedere) Verſ. 5. Vleique etiam ſunguinem veſtrum] Quamvis vobis conceſſerim, ut animam de animali † auferretis; (tamen) ſanguinem veſtrum requiram de eo, * qui effundit ſanguinem ſui ipſius. 8. Eod. verſ. 5. Animabus veſtris] Etiam ejus, qui ſeipſum ſtrangulat, quamvis de illo ſanguis non ſit egreſſus. j. Eod. verſ. 5. De manu omni beſtiæ] Quoniam peccaverant homines antediluviani & proſtituti fuerant * in ci- bum beſtiarum noxiarum, ut illæ in eos dominarentur, nam dicitur: ſimilis factus eſt jumen:is, quæ intereunt, 10. ideò opus erat, ut de illis admoneret beſtias. I I. Eod. verſ. 5. Et de manu hominis] i, e. De manu ejus, qui conſultò 12. interficit, nec ad- Iunt teſtes, ego requiram. Eod. verſ. 5. De manu viri, fratris ejus] Qui illum, ut fratrem, diligit eumque per errorem interemit, ego requiram, ſi ipſe non migraverit in exilium nec peccati ſui condonationem petierit, nam etiam errans opus habet ex- piatione 13, &, ſi non adſint teſtes, qui illum exilii reum peragant, nee i ſener umilia- CAbp. X. & Sanhedrin. fol. 57. a. & fol. 59. a. & b. confer. in- fra Genelſ. cap. 37. v. 2. n. 14. ac not. in ov Dna h. loc. it, not. ad Jerem. c. 2. v. 2 I. n. 24. ac liber d τπαν Part. 3. c. 2 1. pag. 66. a. ubi plura de ſeptem illis præceptis, quæ genti- bus à Deo fuerunt data. x Hebr. a, ſic in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, legitur⸗ aliud exemplar habet: WMn i. e. in ſan- guine ejus, vid. not. in nρανh. loc. abeſ autem iſtud: 1 ab editione Baſil. xx Hebr. a., abeit iſtud à MSt. Erff. 2. ut & à Breaſil. edit. † Hebr, WMan i. e, in animali, MSt. Erff. 2. pro eo habet: .— WMi. e. ab animalibus. c Ibr. ρπρπſie & Berolinenf. edit. aſt Baſil. habet: 1 â& i. e. effundens; abſunt autem iſta: de eo qui effundit ſanguinem ſui ipſius, ab utroque, MSt. Erff. 8. Nam ſic iſtud: wxy, quod hic habetur, expli. co, quæ interpretatio autoris noſtri menti etiam magis convenit, eodem modo etiam in notis pan now h. loc. exponitur, confer. Baba Kama fol. 9 I. b. & Sanhedtin, fol. 57. b. 9. Scilicèt: ſanguinem ejus de ipſo requiram, hæc enim ſubintelligenda vel ex antecedentibus ſup- plenda ſunt, confer. Gur Arjeh fol. 17. col. 4. circà fin. it. Buxtorf. Synag. Jud. c. 49. p. m. 705. ubi de luctu quoad ανταπιιρÜ Vide & Be reſchit Rabba h. loc. ac Bava Kama, fol. 10 I. uti in Spom r ad marginem h. loc. allegatur: ubi vide etiam notas; abſunt autem etiam iſta: quamvis de illo ſanguis non ſit egreſſus, ab utroque MSto Erff. * Quaſi in prædam projecti ac communes facti erant, ſic verbum νâα hic interpretor & ex- pono, confer. Genel. c. 4. v. 15. n. 42. 10. Uti Pſalm. 49. v. 13. habetur. 11. Vel: dehortaretur, ut ſibi caverent beſtiæ, ne homines invaderent, confer. ſuprà Geneſ. dict. c. 4. v, 1 5. n. 42. 12. Ex propoſito: dolo malo, Hebr. m, vi- de, quæ ſuprà Geneſ. c. 4. v. 23. n. 72. notata ſunt. 13. Hinc apud Græcos homicidia, per errorem commiſſa, exilio voluntariò luebantur, uti L. 16.§. 8. Digeſt. de Pœnis habetur, quam in rem etiam verſus Homerici ibidem adducuntur & Plato l. 9. de Legibus fol. m. 657. homicidi- um fortuitum xa ο1. e. expiatione opus ha- bere ſcribit, nam is, qui in ejusmodi caſum in- ciderat, ατπ☚ιιατ rαραας τnιαανινιιειιιι11. e. execrabilis fortunæ particeps fuiſſe putabatur, ſi- cuti idem Plato dict. libr. 9. de Legibus circà fin. habet. CA. KX. —— Rumtliaveri eihonunt 4 in ractatu gedictusfee juefind Deuschommn ſecit, (li⸗ (nabenun) lem priul. oſitiorem 3 Gis uli⸗ 9. Bighetce boli orea⸗ quònundu (Deugyolte⸗ — 14. VIl. bod. ſeg lhi ha 15. Hebrn tæ ohens Talt plags dc lo⸗ b. * Sicutil fuſiu cap. 11 ferl. † Cock lie tr. Se Stledlin, N Heb. Or tur: vn 16. Kiſer dliote pra, Cene,c. 10. 5fſ,l 10 104, Uedition i. e. Aeebirb⸗ i. e & eihet el 17. Nempe: Der cauſa Adididi bum: leit, Jevammot i I1. Nimirdm: tun conker hie 3 Mti in Syy CAN N. — . 4 lyapi rnen in 4. slangni. Comedere) t animam de guiekkuncit gui ſeipſum emanu wyit tant * in ci⸗ milis fachus ias. 11, Bod. tficit, necad⸗ Willom, u migraveritin dus habeter- ee iple ſemet humilia- — ma, tol. 10 1uti h loe, allegztut: utem etiam iſlla. ſt egjellis, s0 (ommunes fidtl inteiprerot & ex⸗ tur. ,B cmelent bellie, ler. luhri Cenel. Hebr. Mn, vi⸗ la, pet eniokenn cbantur, uil, Werur, quamin idem adducuntur . 6)7.bomicidi- Hintione ols h⸗ usmodi calun in⸗ IvcaY&1α l, b⸗ CAb. IX. GENESEOS. 81 humiliaverit, Sanctus ille Benedictus (iſtud) de ipſo requiret, veluti Rabbini noſtri exponunt (locum illum, qui ſcriptus eſt:) & Deus tradidit eum in manum ejus, 14. in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Maccot. I15. (ita habetur:) Sanctus ille Be- nedictus fecerat, ut convenirent in quodam diverſorio &c.* Verſ. 6. Per bominem ſanguis ejus eſundetur †]Si adſunt teſtes, vos illum interficite, ?* quare? quia in imagine Dei fecit Deus(hominem)eſt autẽ(textus iſte) Scripturæ defectivus 16. (ratione verbi:) Xν. e. fecit, (ut ſubintelligatur) is, qui fecit hominem, 17. cujusmodi multa in S. Scriptura (habentur.) Verſ. 7. Vos autem ereſcite & multiplicamini] Juxtà ſenſum ejus litera- lem prius I18. in benedictionem fuit; 19. hic verò in præceptum, 20. ſecundùm ex- poſitionem autem illius allegoricam (ſenſus ejus eſt:) quòd is, qui liberis procrean- dis & multiplicandis operam non dat, ſimilis ſit ei, qui ſanguinem effundit.* Verſ. 9. Et ego ecce] † Conſentio ego tecum, Noachus enim ** metuebat operam dare ſo- boli procreandæ & multiplicandæ, donec Sanctus ille Benedictus ei promitteret, B quòd mundus non amplius (per diluvium univerſale,) delendus ſit atque ita fecit iſe punabatln ſ⸗ de Legibus eite (Deus,) poſteà ei dixit: ecce ego conſentio, ut faciam ſtabile ac firmum pactum, *** quo I4. Vid. Exod. c. 2 I. v. I 3. ibique not. num. 102. & ſeq. ubi hæc res fuſius exponitur. 15. Hebr- —an, elt is liber quintus partis quar- tæ operis Talmudici, tractans de quadraginta plagis &c. locus iſte reperitut in Maccot fol. 10. * Sicuti id fuſius exponitur in notis ad Exod. dict. cap. 21. Verſ. 1 3. n. 102. & ſeqv. † Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 63. b. Se Sanhedrin, fol. 56. b. & fol. 5§57. a. b. X Hebr. nxe re, in MSt. Erff. I. habe- tur: AnN& AONA& i. e. tu illum interfice. 16. Sive: ellipticus, cujusmodi exempla vide ſu. prà. Geneſ. c. I. v. 1. n. 27. confer. & Exod. c. 10. V. 5. n. 10. ac c. 32. v. 32. ibique not. n. 104. in editione nan ine poſt vocem bn i. e. defectivus, hæc ſunt addita: e 1. e. & debet eſſe: νh i. e. fecit &c. 17. Nempe: Deus, ſicuti ego ſenfus ſupplendi cauſa addidi dictionem illam: Deus, poſt ver bum: fecit, confer., hic Berachot, fol. 6 1. a. & Jevammot, fol. 63. b. item: Avot, c. 3. fol. 8. . 18. Nimirùm: 1, quod Genelſ. c. I. V. 2 9. habe tur, confer. hic tractat. Talm. Cetubbot, fol. 5. a. kMti in = na h. loc. allegatur ad mar- ginem, vid. & Jevammot fol 63. b. & Sanhe- drin fol. 57. a. & fol. 59. b. item Avoda Sara,, fol. 5. a. 19. Nam Geneſ. dict. c. 1I. v. 2 8. legitur: & bene- dixit illis Deus &c. 20. Quoniam hic nulla benedictionis expreſſa fie mentio, ſicuti allegato cap. I. V. 26. habetur 2 ſed ſimpliciter dicitur: vos autem creſcite &c. ideò Rabbini & cum his autor noſter ex hoc lo- co concludunt, præceptum Divinum de matri- monio contrahendo hic contineri, quò tenea- tur is, qui liberis procreandis aptus eſt, con- fer. Gur Arſeh fol. 17. col. 4. circà fin. ut & tra- ctat. Talm, Jevammot. fol. 65, b. prout in ous = h. loc. ad marginem allegatur, confer. & not. ibid. it. Sanhedrin, fol. 57. a. * Hebr. w, MSt. Erff. 2. pro eo legit: 15 den i. e. perinde, ac ſi effunderet, res eadem eſt. Confer. hic tract, Talm. Schevuot, fol, 3 6. col. 1. *½ Hebr. n ps, hæc & quæ ſequuntur, us- que ad pd i. e. ecce ego conſentio, ab- ſunt à MsSt. Erff. 1. *XX Hebr. vn, huie conſentiunt & Baſil. a Berolin. editio; ſed abeſt iſtud ab utroque 82 GENESEOS. CAr. IX. qué mihi fidere poſlis † & dabo tibi ſignum. Verſ. 10. Beſtia * terræ vobiſ- cum] Hæc ſunt (animalia,) quæ verſantur cum hominibus. 21. Eod. verſ. 10. De omnibus, quæ egreſſa ſunt ex arca] Ad includendum (animalia) abominanda & re- ptilia. Eod. verſ. 10. Beſtiis terræ] Ad includendum (animalia) nociva, 22. quæ non comprehenduntur ſub regula *π Mi. e. beſtiæ (ſeu beſtiarum,) quæ vobiscum ſunt, * quarum converſatio non eſt cum hominibus. 23. Verfſ. I1I. Et ſtabiliam] i. e. faciam ſtabilimentum pacto meo; † ſedquodnam eſt ſtabilimentum ejus? (nimiruùm:) arcus (cœleſtis) ſicuti id ſequentia evincunt. Scripta eſt (dictio ) defectivè, 2 4 fuerunt enim Hπ.. e, generationes, quæ non opus habuerunt ſignéô, 2 5. quoniam perfectè juſti fuerunt, cujusmodi extitit ge- neratio Hiskiæ, regis Jehudæ, & generatio R. Simeonis, Ben Jochai. Verſ. 14. Cum obnubilavero nube] Cum mihi in mentem venerit, ut tenebras & perniciem in- ducam in mundum. * Verſ. 16. Inter Deum & inter omnem animam] Inter proprieta- tem 26. judicii ſuperioris & inter vos, nam ſcribendum ei (Moli) fuiſſet: inter me 27. Verſ. 12. In generationes ſempiternas] & †¼ Hebr. nrwan, Baſil. habet: nrwax?;; at MSt. Erff. 2. legit a& i. e, confidere faciam eum ſive promittam ei, ſic & MSt. Erff. 1. ubi tamen videtur, ex litera ultima ) factum efſe *Jod. Hebr. & t'n hæc & ſequentia usque ad: Hn y i. e. cum hominibus, abſunt hic ab utroque MSto Eiff. ſed poſteà loco non conve nienti poſita ſunt. 21. Ita hie interpretor dictionem Hnag, quæ licèt generalis ſit & de creaturis dicatur; in ſge- cie tamen à Rabbinis uſurpari ſolet de homini- bus, confer. cap. ſeq. 10. v. 9. & inftà Geneſ. c. 24. v. 7. ibique not. ſic & dictio Ilaας, licèt univerſali er quamvis creaturam ſignificet; ta- men de bominibus in ſpecie uſurpatur à Marco c. 16. v. 15. Confer. num. ſeq. 2 3. 22. Uti ſunt: leo, urſus, pardus &c. ita vocem: pvnp cum Gur Arjeh fol. 1 8. col. 1. med. po tius vertere volui, quàm cum R. Elia Mifrachi: dæmones, nam licèt dictio illa interdum ſignifi- cet: i. e. dæmones; attamen, quia hie ſcriptum eſt: beſtiisterræ, animalia nociva hic in elligi puto cum Gur Arjeh loc. alleg. ubi di- citur, quod R. Eliæ Miſrachi opinio &αα my i. e. error ſit. XX Hæc enim verba hic cehærent & ſunt & - i. e. unus ſermo, nec ſunt commate aliquo ſepa- randa, ſicuti in quibusdam exemplaribus habe- tur, vide not. in Snon no h. loc. . 23. Vide, quæ paulo amè n. 21. de dictione Nn notata ſunt, confer. & infrà Geneſ. c. 24. v. 7. n. 8. † Hebr. rah iſtud & quæ ſequuntur usque ad: WM i. e ſtabilimentum ejus, abſunt à MSto Erff. 2. * Hebr. nopenN, MSt. Erff. 2. pro ma habet rN& i. e. ſignum. 24. Nam plenè legitur e, cur autem ellipticè tur. 25. Videlicèt: arcus cœleſtis ſeu iridis, confer. Gur Arjeh fol. 1 9. col. 1. med. & not. in ov a h. loc. it. Bereſchit Rabba fol. 3 §. col. 4. ac Bechai fol. 20. col. 3. & fol. 97. col. 3. *Loci iſtius expoſitionem vide in not. San N h. loc. 26. Seu: modum, menſuram, Hebr. hp, menſu- ræ judicii ideò ab autore noſtro hic fit mentio, quia in textu ſacro hic habetur vox 'H&;, quam de modo ſeu proprietate judicii uſurpari doçent Rabbini, vid. quæ ſuprà ad Genel. c. 1I. v. I. n. 39. notata ſunt. 27. Non verò in tertia perſona: inter Deum, cu- Ijus rei hic ab autore noſtro adducitur ratio. hic ſcribatur, ratio hic ab autore noſtro reddi- (. X. 2 E iater anim⸗ e⸗Deum ide⸗ ila vos accni gerisinteru⸗ bir lpunlen Gia tenmn B uam Chnmn hactenipltß Cenaan qis naan. Vetl: bia ishiniti i eDoml Et plmumit vin ſureplosfeuun ſautemlie ſcri R. 34. citur enim: q — Hebr. v Biil. ut & i premilſt elk⸗ Wwam vlventen † Hebr. vn MSto Etff. * Hebr. hr ie MöSr. Erck nr ca quem (ſal Chamus.) 11 Hebr hwie, vili 2 .. Vel: pofan ſtri vetban n interpretestmang ſupra ad Genel de num ſen 19 19, Kel: tem pfe autor nolſer pe lnbetur erpo it, il. Genel bieberelchit Na CN. . — terrę dobiſ. Loc. vetl. 10. ninanda & te. Va, 22, ge quer robigcum Pahilan ie, 8 (nininum) rſengitema nationes, goe nodi extitige. d. Verl 14. Perniciem in. nter proprieta- t: inter me 27, E — Nemplaribag habe. h. loc. 11. Ge didione Litri Genel,,24, Auuntur usque ad: as, Alunt Mo 2 prO n& hubet cur Autem ellipice utore noltto resi⸗ ſeu iridis, confer. ned. & not. in m⸗ pba ſoh 19, col. 44 ſol. g,. col.z. innot. S Hebr. Nib, menid⸗ olro hie ſt mentio, etur 101 Onis etate diciiuſurpari ſupri 14 enet l. 1a: inter Deum c⸗ adducitur ratid⸗ CAP. IXK. GENESEOS. 33 & inter animam **† viventem; ſed (quoniam in tertia perſona hic ſcriptum eſt: in- ter Deum, ideò) hæc eſt ejus allegorica explicatio: cùm venerit proprietas judicii, ut illa vos accuſet vosque reos peragat, † ego ſignum (iſtud) conſpiciens recordabor(foe- deris, inter me ac vos initi.) Verſ. 17. Hoc (eſt) ſignum fœderis] Oſtendit (Deus) ei (Noacho) iridem eique dixit: ecce ſignum, de quo locutus ſum. Verſ. 18. Et Cham, bhic eſt pater Cenaan] Quid opus fuit, dicere (iſtud) hic? (ſed hoc ideò factum eſt,) quia textus Biblicus (hic) in eo occupatus eſt, ut referat ebrietatem Noachi, circâ quam Chamus ſeſe perverſè geſſerat, * ac proptereà maledictus erat ?** Cenaan nec hactenùs ſcripſerat (Moſes) generationes Chami & (idcircò) ſcire non potuimus, quòd Cenaan ejus filius fuerit, quapropter opus fuit dicere hic: & Cham, hic eſt pater Ce- naan. Verſ. 20. Et profanavit 2 8. ſe] Fecerat ſeipſum (Noachus) profanum, 29. quia is ab initio † alii plantationi 30. operam dare debuerat. Eod. verſ. 20. Vir ter- rg] i. e. Dominus terræ, ſicuti (ſcriptum eſt:) vir 3 I. Nahomi 32. Eod. verſ. 20. Et plantavit vineam] Dum (Noachus) ingrediebatur arcam, ferebat ſecum palmites & ſurculos ficuum.“ Verſ. 2 I. In tabernaculo ſuo] (Scriptum hic) eſt M'&, 33. innuit (autem hic ſcriptura) decem tribus, quæ vocantur nomine Samariæ, quæ dicta eſt N. 34. quæ in captivitatem ſunt abductæ, quoniam vino operam dederant, di- citur enim: qui bibunt in crateribus vinum. 3 . Eod. verſ. 2 I. Et denudavitſe] (Ver- L 2 HM bum marginem allegatur, ubi vide etiam notas, con- fer. & Sanhedrin, fol. 70. †t Hebr. donn, abeſt iſtud ab utroque MSto Erff. 30. Quàm plantationi vini, cum ex nimia pota- tione vini multa oriantur mala, confer. Sanhe- drin, dict. fol. 70. a. & b. . 31. Hebr. w& quam dictionem autor noſter hic exponit, ut ſignificet vya i. e, dominus ſive ma- titus, confer. not. in 'par ne h. loc. 32. Vide Ruth. c. 1 v. 3. ibique Raſchi not. * Loci iſtius explicationem vide in not. me D'an h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba ad mar- ginem allegatur, confer. hic Berachot, fol. 40. a. & Sanhedrin, fol. 70. a. 33. Cùm legendum ſit: rd, cujus diverſitatis ra- tionem hic adducit autor noſter. 34. Uti Ezech. c. 2 3. v. 4. habetur, confer. not. in 'H- h. loc. ut & Baal Hatturim. 3 5. Vide Amos c. 6. v. 6. uſurpatur itaque hic ver- bum ty, quod eſt mun h i. e. ſignificat exi- lium, ſie in notis na e h. loc, in MSto EErff XX Hebr. O Pa ſic in Amſtel. exemplari; afſt in B ſil., ut & in utroque MSto Erff. voci præmiſſa eſt particula n i. e. omnem (ſcil. ani mam viventem.) †+ Hebr. anè annh, abſunt iſta ab utroque MSto Erff. * Hebr. a ohnν;, MSt. Erff. 2. pro eo habet; rn eei i. e. cui maledixerat Noachus; aſt MSr. Erff. I. pro a habet a i. e. in quo vel cir- ca quem (ſcil. Noachum ſeſe perverſè geſſerat Chamus.). . Hebr. pri, MSt. Erffl, 1I. pro eo habet: hora i. e. vilis ſeu perverſus factus eſt. 2 8. Vel: profanatus eſt, ſie ex mente autoris no- ſtri verbum ' hic vertere volui, alii plerique interpretes transtulerunt: & cœpit, confer. quæ ſupraà ad Geneſ. c. 4. v. 26. n. 92. notata ſunt, vi- de num. ſeq. 29. 29. Seu: rem profanam, Hebr. Piyn explicat hĩc Qautor noſter verbum 7d, quod in textu ſacro habetur & exponit, quod ſignificet: profana- vit, vid. Geneſ. dict. c. 4. v. 26. n. 9 2. confer. hic Bereſchit Rabba, ficut in ne ad 34 GENESEOS. CAp. IxX. bum aNeſt formæ vAN. Verlſ. 22. Et vidit Cham, pater Cenaan] Nonnulli ex Rabbinis * noſtris dicunt, quòd Cenaan viderit (verenda Noachi) idque patri ſuo (Chamo) nunciaverit ac proptereà hujus(Cenaani) hac in re facta ſit mentio isque ma- ledictionem incurrerit. Eod. verfſ. 22. Et vidit verenda patris ſui] Sunt, qui dicant, quòd illum (Noachum) caſtraverit; 36. alii dicunt, quòd cum illo rem habuerit. * Verſ. 23. Et accepit Schem ae Japhet] Non ſcriptum eſt: & acceperunt; ſed: & acce- pit, (hinc Scriptura) docet de Schemo, quòd is magis præcepta obſervaverit, quàm Japhet & quòd proptereà poſteri ejus meruerint pallium peniculamenti; 37. Japhet autem meruerit ſepulturam poſteris ſuis, nam dictum eſt: dabo Gogo 38. locum ibi 39. ſepulchri; 40. aſt Cham, qui ſpreverat patrem ſuum, dicitur de poſteris ejus; ſic adducet rex Aſſyriorum captivitatem Ægypti & transmigrationem 5Æthiopiæ, juvenes ſenes, nudos & diſcalceatos ac denudatos natibus &c. 41. Eod. rerſ. 2 3. Et facies vorum retrorſum] Cur (in h. verſu) iteratò dicitur: (—☚ HNi. e. retrorſum:? ni- mirùm) ut doceat (Scriptura) quòd, dum ad illum (Noachum) appropinquârunt ac neceſſe habuerunt, ut ſeſe converterent, quò illum contegerent; (tamen) facies ſuas retrorſum verterint. Verſ. 24. Eilius ejus parvus] (Dictio [VpN i. e. parvus hic ſigni- Kſicat:) profanum & contemptibilem, ſicuti (accipitur in illo loco:) ecce DPi. e. Parvum dedi te inter gentes, (nempe:) contemptibilem. 42. Verf. 2 5. Malediktus Cenaan 1 Erff. 2. poſt 1 i. e. vinum, additur: ad waan 39. Hebi. — ſic Ezech. c. 39. v. 11. juxta ho- i. e. Bereſchit rabba (iſtud habet.) *W Confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in. Dom àa4d arginem allegatur, vide & Sanhedrin, fol. I1. b. . —7 6) Nimirm eum in finem, ne Noachus plures D i. e. nomen * qua verſione reſpicitur ad generaret filios, vid, infrà verſ. 2 5. h. cap. n. 45 nomen = Schemi, patriatehæ, confer hic Be- quòd Chamus patrem ſuum caſtraverit, jud?o reſchit abba, uti in '-n ne ad marginem rum magiſtri inde concludere ſatagunt, quia ver- allegatur. . Äu ſeq. 24. h. cap. ſcriptum eſt: & reſcivit, * ο. Vid. Ezech. dict. c. 39. v. 1I1. ubi autor noſter mwy quid feciſſet ei, de facto itàque aliquo lo- idem, quod hic, de Gogi ſepultura ſcribit, con- qui ajunt Scripturam, non de ſolo viſu fite fer. & 2. Samuel. c. §. V. 13. ibique Raſchi not. aſpectu, vid. Gur Arjeh h. loc. fol. 1 8. col. 2. 4 1. Sicuti Eſai c. 20. v. 4. habetur, ubi vid. n. 10. med. & not. in em mn h. loc. confer Bereſchit Rabba h. loc. uti in nan rneve * Vide hic tractat. Talmud. Sanhedrin, fol. 70.a. S& ad marginem allegatur, ubi vide ſis etiam no- 71. b tas 37. De Talles & Zizis, de quibus hie fermo eſt, WX. Confer hic tract. Talm. Berachot, fol. 2 5. b. & vide plura apud Buxtorf. in Synag. Jud. cap. 9. Schabbat. fol. 150. a. diernum codicem Maſorethicum legitur; LXX. ibidem verterunt: zνοοHονιεα 1cα π qnomi- natum ſeu celebrem ac videntur pro legiſſe confer & not. in a eh. loc. ubi tract. Talm. 42. Uti Jerem. c. 49 V. 15. habetur, vide & hic Be- Sota, fol. 14. & Chollin. fol. 7 8. allegantur, it. feſchit Rabba, ſicuti in Sma e ad margi- not. ad Eſai. c. 10. verſ. 16. num. 17. nem allegatur, ubi vide etiam notas, in MSto 38. Qui fuit ex poſteris Japheti, confer. cap. ſeq. Erff. 2. poſt a i. e. contemptibilis, additur: 10. v. Z. 3n n tu (es) valdè. “ — Himiniſtrar tumd (gliot Uiminiſtren caltraretln ter altetumi ipleachic Uiſetwabit Yerl.26. Deus epbet † Lod vet el welketiat Juoniamyt glatiolieij — 63. Nempe: inter glios fer. à por in 70,4, K ſol Hebn dyn gitut Syn Winiſtrum ze illorum, 44. Hebr. N fili quari, miniſtrarent, autem impeci tum prockezt winiſtretur, politus ell: e 36, fol. 40. dawoyie, Procreate vole 45. Colker fupt in n wde W Loci iins e Ormn No 6 Cenuna ſervile, in N pofleſtionen, 4 Nenpe: Ite In notis not. in Dne GCs Cemean; CA g. X Nonnnll x Auepatri ſuo ,ui cicant, mn habvent. * ſed: & ce. erit, Juam ti 37. ſephet 38 locum ibi lteriseiusie Mopiæ, jurenes 1l13. Ufaien retrorſäm ni⸗ Ppinqnarunt ae nen) kaciesſas arrushieſigni⸗ cte Wne. 2. Maledictus Cendan] — — I. V. 11. fgta ho⸗ um legitut; LANN., 4617, locum nomi⸗ ur io Dy epiſe fione reſgicitnt 1d ehr, conhler bie be- w ad marginem 11, ubi autor nolter pultuta ſcibit, eon⸗ ibigue Ralchi not. tur, ubi vid n. 10, * Hebr. Syn nè ne h in MSt. Erff. 2. le- mti in dnn w vide ſis etiam no⸗ nechot, 0. 15, 8 betut ice s hiee⸗ N 1 margi. iam notas in ö10 Ab6. Nempe: poſteris Schemi, de quibus paulo CAP. IX. GENESEOS. 85 Cenaan Tu (Cham, ) mihi cauſa fuiſti, ne alium filium quartum procrearem, qui mi- hi miniſtraret, maledictus (itaque ſit) filius tuus quartus, 43. ut ſerviat poſteris iſto- rum? (filiorum) natu majorum (Schemi ac japheti) quibus impoſitus eſt labor, ut mi- hi miniſtrent 44. ab iſto tempore; Sed quidnam viderat Chamus, ut eum (Noachum) caſtraret? (nimiràùm) dixit ille fratribus ſuis: homini primo duo extiterunt filii & al- ter alterum interfecit propter poſſeſſionem mundi; patri autem noſtro tres ſunt ſilii & ipſe adhuc quærit filium quartum. 455. Verſ. 26. Benedictus ſit Dominus Deus Schemi] ui ſervabit promiſſum ſuum poſteris ejus (Schemi, )jut illis det terram Cenaan * Eod. verſ. 26. Et ſit] IIlis 46. Cenaan 47. in tributum ſerviens. Verſ. 27. Q O i. e. dilatet Deus Jephet] (Nam) )), uti chic) Targum habet, (ſignificat:) A Ni. e. dilatet, † Eod. verſ. 27. Ethabitet intabernaculis Schemi)] Quieſcat præſentia Dei 48. in Isra- el * ſt etiam expoſitio allegorica ſapientum: 49. quamvis Deus jephetum dilataverit, quoniam Cyrus, † qui fuit ex poſteris Japheti ædificavit templum ſecundum; (tamen) gratioſa Dei præſentia non requievit in ec 50,. ubinam autem requievit? (nempe:) in W L 3 San- ledictus fuerit à Noacho, in Gur Arjeh h. loc. fol. 1 8. col. 2. circà fin. hæc affertur ratio: quia Deus Noacho ejusque filiis benedixerat, ſicuti ſcriptum eſt ſuprà verſu I. h. eap. jam vero. & da Dn hn non eſt locus maledictioni „ ubi adeſt benedictio, conſentit Bereſchit Rabba h. loc. vide & not. in nam ne h. loc. 4 8. Vel: Majeſtas Divina, Hebr. pau, de qua voce vide plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 2394. confer. & infrà Genel. c. 17. V. 3. ibique not. n. 11. *X Sive in Iſraêlitico populo, Hebr. btenbnn, Mot. Erff. 2. pro eo habet: man) dyn e Nαυee nee ee. i. e. in tabernaculo con- 43. Nempe: Cenaan, is enim quartus numeratur inter filios Chami, vide cap. ſep. 10. v. 6. con- fer. & nor. in on MmoW h. loc. it. Sanhedrin, fol. 70. a. & fol. 9I. a. gitur Syn 7y Tayn nrn i. e, ut ſemet miniſtrum ac ſervum faciat ſemini (ſiye poſteris) iſtorum. 44. Hebr. a;) i, e. ſervitii mei, nempe: ut loco filii quarti: quem ego procreare volebam, mihi miniſtrarent, ſicuti pauloò antè dictum eſt; Cham autem impedimento fuit, ne illum filium quar- tum procreatem, quocircà labor iſte, ut mihi miniſiretur, filiis meis, Schemo ac Jjapheto, im- poſitus eſt: confer. hic Bereſch. Rabba Paraſch. ventus & in domo Sanctuarii, quam ædificabunt 36. fol. 40. col. 12. MSt, Erff. I. pro: rray ha-, ei (Deo) IIraclitæ. bet 1may i e. ſervitii ejus, ſcil. filii quarti,quem 49. Nempe: Rabbinorum Judaicorum; procreare volebam. quos hoc nomine indigetare ſolent, ſic & in u- A5. Confer. ſuprà v. 22. h. cap. n. 36. vide & not. troque MSto Eiff. pro as legitur: 1rſa in "pam n h. loc. . i. e. Rabbinorum, ſeu doctorum noſtro- NX Loci iſtius expoſitionem vide in notis mipæ rum. 'Dan h. loc. in nonnullis exemplaribus poſt † Hebr. “n, in MSto Erff. 2. additur: n tyan Cenaan additur: ay Dny i. e. in tributum “ i. e. rex Medorum & Perſarum. ſervile, in MSt. Erff. 2, additur &7 i. e. in 50. Nam quinque res, inter quas etiam fuit νRπα poſſeſſionem. ſive præſens Dei majeſtas, in templo ſecundo deſiderabantur, de quibus vide inter alios Hoornbeek contrà ud. lib. 2.c. I. p. tn. 156. & ſeq. confer. & nor in απ h, log, antè in notis autoris noſtri dictum eſt, confer. not. in N h. loc. 47. Cur Cenaan; non yere Cham, pater ejus, ma- 88 GENESEOS. CAbP. X. Sanctuario“ primo, quod Salomo ædificaverat, qui ex poſteris Schemi fuit. Eod. verſ. 27. Etſit Cenaan ſerpus] Etiam ** ex quo tempore poſteri Schemiin exilium mi- graturi ſunt, ipſi ement i ſibi ſervos de poſteris Cenaan. 5 I. CAP. Erſ. 2. Et Tliras] Hic eſt Peres. 1 Verſ. 8. Cæpit eſe poten:] Ut ad rebellio- nem excitaret totum mundum contrà Sanctum illum Benedictum 2. ex conſi- lio generationis, quæ tempore diviſionis (orbis terrarum vixit.) Verſ. 9. Rebuſtus venator] Venatus eſt* ille mentes hominum ore fuo ac ſeduxit eos, * ut con- trà Deum rebellarent. * Eod. verſ. 9. Coràm Domino] Propoſitum ejus (Nimrodi) fuit 3. ut irritaret illum † (Deum)in ipfſius conſpectu. Eod. verſ. 9. Proptereà dicitur] De Hebr waoa MSt. Erff. 2. ſic habet: = en D een ren men i. e. in taber- naculis Schemi, cum arca eſſet in tabernaculo conventus & in Sanctuario. X Hebr. , huic voci in MSto Erff. 2. iſta ſunt præm iſſa: Sn e ee ee nn e ay r) i. e. iſti ſunt Gibeonitæ, de qui bus dicitur: maledicti ſitis, non exſcindatur ex vobis ſervus, Joſ. c. 9e v. 23. 1† Hebr. a, Mst. Erff 2. pro eo habet: bn i. e. tradentur (eis ſervi ) 51. Loci iſtius expoſitionem vide in notis nov an h. loc. confer. & Sanhedrin fol. 9 1. a. & Jalkut Part. I. fol. 16. col. 2. fol. 3 1. col. 3. It. Part. 2. fol. 9. col. 2. 1. Sive: Perſa; alii tamen ab illo originem du- xiſſe ſcribunt Thraces, vid. Junii ac Tremellii not. h. loc. ſic & Joſephus Antiq. I. 1. c. 7. à Thiras ſcribit eſſe Thraces, cui & S. Epiphanius Hæreſ. 39. fol. n. 129. conſentit idque etiam vocem indicare notavit H. Grotius ad lib. I. n. 16. de Verit. Rel. Chr. confer. & S. Hieron. Trad. Hebr. h. loc. ac Bochartus Geogr. Sacr. Part. 1. I. 4. c. 38. Gorionides verò l. I. c. I. ſcri- bit à Thiras eſſe Ruſos, Bosnos, & Angleſos, confer. Ioma, fol. 10. a. item not. in nov n-, ubi etiam ad marginem allegatur Be- reſchit Rabba. med. item infrà Geneſ. c. 1 3. v. 1 3. n. 2 2. vide & num. ſeq. 3. ac not. in D'nan me h. loc. . * Hebr. Aà in MSt. Eiff. 2. hic ita legitur : R —e ne deen n en e e PrpniRe nn ennen i. e. venatus eſt illos (Nimrod) conſiliò, veluti (ſcriptum eſt:.) & acceperunt viri =uvn de cibarüs eorum, quæ interpretatus eſt (Jonathan:) & auſcultave- confer. hic Eruvin, fol. 53. a. & Joma, fol. 10. 3. ** Hebr. yvm, ſic Baſil. & Amſtel. exemplar, ut & MSt. Erff, I. Berolin. habet: yvn) i. e. & er- rare fecit eos; MSt. Erff. 2. legit rnèe dyvN i. e. & in errorem induxit eos, res eadem XX Hebr. h ; Mst. Erff. 1. pro eo habet: TND Q„7 i. e. ut eſſent rebelles, res eadem eſt. 3. Vel: Ex propoſito fecit, datà operà atque ani- mo deliberato egit, confer. Levit. c. 2 6. v. 14. h. loc. ubi ſcribitur, quòd Nimrodus &b-n —V Deum. † Hebr. w'no:i,, in MSt. Erff. 2. pro eo legitur: yn i. e. ut ad iram provocaret illum. 2. Confer. hic Gur Arjeh fol. 18. col. 4. princ. & runt viri verbis eorum, vid, Jot. cap. 9. v. 14. ac not. ibid. n. 46. vide & not. in mom en 7"n i. e. publicè ac palàm profanaverit (AL 1. ſuom novit fobuſtus vet bedirent N eorumn deg Nialvefünt quiaillorum Ae gulu ,. nambathrufn & egreliſun ſe luntfimil — 15 Hebt. 7), roptete’ „ nNN Hebt. le. r Hebr. d ◻ 1. e1 Hetr Inn, iſla: 7N) D e ſerni) guat Achad aque 10, k ah.) n bitare cumſ ³ Pedr. d. Babel. Hebr. Qy Opvi. e, exi MSRtO 2. hic in da ſ diſegrit quatu ſeil. gutuor ign ſeicume uben Calh fuit und me⸗ caß.) 4. ld ell: eorun eEemet illisadun hique Ralſehine 6. Vice ſonæ ca lloe ſol. 1,e e, telium mi⸗ tad tebellio⸗ n2 er conſ⸗ .) Ven9. 03, Eut con. s(Nimrodi) Hrneddtin) De — . 1. h. 2 1 dide Ou Ve hie ita legitur! Nen De Venatus elt illos ciiptam ell.) & is eorun, dne ) & auleultze⸗ 01. cih. 9. V. 14 &om, fol. l10,. ſtel, exemplan, ut : P ie Aet · ſegit O den e05, les eadem 1. o ed habet:: edeles, les ellem aoheri atqne ni . ot, in nn Mimodus NNih Palamn prohnaſetꝗt n po eolegiin⸗ Naler ilam. CA. X. De quolibet homine, qui vultu** contumaci improbè agit, qui quidem Dominum GENESEOS. 87 ſuum novit; ſed contrà illum datâ operàâ rebellat, dici ſolet: iſte eſt, ſicuti Nimrod, robuſtus venator. Verſ. II., De terræ] Quando viderat Aſſur, ** quòd filii ſui o- bedirent Nimrodo † & contrà Deum rebellarent, utturrim* ædificarent, ipſe è medio eorum *egreſſus eſt. 4. Verſ. 12 Urbis illamagna] Hæceſt Ninive, nam dicitur: & Ninive fuit urbs magna Deo. 5. Verſ. 13. Et Lehavim] (Dicti ſunt =Sn,) quia illorum facies*** ſimiles erant flammæ 6. Verſ. 14. Patruſim & Casluchim, de quibus egreſſi ſunt Peliſehtim] (Nimirùm) duobus iſtis † egreſſi ſunt (Peliſchrim,) nambathruſim & Casluchim inter ſe* permutaverant ** concubitum uxorum ſuarum, & egreſſi ſunt ex iſtis Peliſchtim?* Verſ. 1 8. Et poſteà diſperſæ ſunt] De iſtis diſper- ſæ ſunt familiæ multæ. 7. Verſ. 19. Tærwinus] i. e. Finis terræ ejus, omnis (dictio) „ 3 * Hebr. 72 7), MSt. Eiff. I. habet: 12 77 1. e. proptereà „ ſic etiam exemplar, quo uſus ſum, in Mst. Erff. 2. hiſce præmiſſa ſunt iſta Ha 2 & i. e. dicent omnes homines. XX Hebr. MSt. Erff. I. habet n i, e, fron- te. XxXX Hebr. Xε, in MSt. Erff. 2. hic additur: v za i. e filius Schemi. † Hebr. Tra,, in MSto Erff. 2. hic addita ſunt iſta: in ne ee inn e vae e aan — nn en Ne i. e. & reliquit (ſeu de- ſerui) quatuor iſtas urbes: Babel, & Erech, Achad atque Chalne, (de quibus verſ. præced. 10. h. cap.) noluit (enim ipſe) ſtare (ſive ha bitare) cum filiis ſuis. * Hebr. WN- MSt. Erff. 2. pro eo habet: Uaa, Babel. W X Hebr. alnn; in Asto Erff 2. pro eo legitur: vn i. e. exinde ſive ex illo loco, in eodem MSto 2. hic inferuntur iſta: ann ya n ae 0 ien e nenen edet. e. & æ-⸗ dificavit quatuor (urbes) pro illis (vel:illarum ſcil. quatuor urbium loco , de quibus ſuprà Sign. † dictum eſt,) Ninive, Rechoboth, Ir (ſeu urbem) Calah ((ive Calach) Reſen; aſt Ninive capß⸗ H“ 74 . : eorum conſilium non approbavit nec ſemetillis adjunxit, conſfer. Hiob. c. 1. v. I. ibique Ralchi not. it. Ejusd. not. a3 Pf. I. 8 3. v. 9. Vide onæ cap. 3. V. 3 confer. etiam Gur Arjeh h. loe. fol. 18 col. 4** med. not. in Don PD* d. loc. (fuit urbs magna &c. vid. v. 1I. & 12. h. Hebr. a, MSt. Erff. 2.pro eo habet: 7 Dn i. e. quoniam filii eorum (ſimiles erant flammæ.) 6. Nam a ſignificat flammam, confer & hic Gur Arjeh fol. 19. col. I. princ. & not. in a * h. loc. . † Hebr. a, in MSt. Erff. 2. hic præmiſſa ſunt iſta: d- DN D ne en eren enennne Sh nen eenedn i. e. Pathruſim (inde dicti ſunt, quoniam foerunt) =re i e. fatui (ſimplices, niſi malis vertere: fruſta) conſperſi, veluti (aecipitur in illo loco:) D i. e. ad con= ſpergendum ſimilam (rout Ezech. c. 46. V. 14. habetur,) Casluchim inde dicti ſunt, quoniam fuerum) =dhdn 1. e. ſlolidi ' i e. recentes (ſeu humidi.) * Hebr. N& G& in MSto Frff. 2. hic addita ſunt iſta: ann n —rde Panr i e. & com- miſeuerant ſimùl ſem en ſuum per confuſionem. X Hebr. n, MSt. Erff. z2. pro eo habet: nay i. e. commiſceuerant, in eodem ſequens di- ctio aavmn i. e. concubitus omiſſa eſt, ſicuti etiam in MStor. XXX Hebr. rν, MSt. Erff. 2. hic addit: wb ea n n en e erwei. e. (Pe- liichtim Hebr. 'rw inde dicti ſunt, quia fue- runt) ναo i. e., reteti 'w i. e. natibus, nuda- ti pudendis, ſicuti (habetur in illo loro:) denu- datos lum bis ſuis (Eſa c. 20. v 4. ubi pro pepary uti hic habetur, legitur Nu i. e. natibus.) 7. Confer hic Joh. Lightfoot Chorograph. Mar- eo præmiſſa cap. 10. F. 4. pag. m. 593. edit. Lipſ. & not. in Se- . h. loc. 38 GENESEOS. CAP. X. H ſignificat fin em & terminum. Eod. verſ. 19. Qua venis] (Iſtud: *—2 N eſt)nomen rei (ſubſtantivum) & mihi videtur (hoc idem eſſe,) ac ſi quis ſocio ſuo di- cat: terminus iſte pertingit usque dum venias ad terminum N. Verl. 20. Secundùm linguas ſuas in terris ſuis] i. e. Quamvis (iſti populi) diviſi fuerint ſecundùm linguas & terras; (tamen) omnes fuerunt filii Chami. Verſ. 2 I. Pater omnium ſiliorum trans] Fluvium habitantium) 8. fuit Schemus. Eod. verſ. 2 I. Frater Japheti majoris] (Ex i- ſtis 9. S. Scripturæ verbis) ego haud ſcire poſſum, utrùm Japhetus natu maximus fue- rit; an Schemus; (aſt,) dum illa (Scriptura) dicit: Schemus centum annorum filius &c. biennio poſt diluvium, 10. hinc dicere poſſis, quòd Japhetus natu maximus fuefit, nam ecce filius quingentorum annorum fuit Noachus, quando gignere cœpit; II. UÜluvium autemcontigit I 2. annò ſexcenteſimo, * unde)iepichendinnt, quòd natu maximus inter ejus filios fuerit centum annorũ; 13. Schemus autem ad centum annos non pervenerat, niſi bienniôpoſt diluvium. 14. Eod. v. 2 I. Frater Japheti] Non autem'fra- ter Chami, quoniam duo iſti(Schemus acjaphetus) honorarunt patrem ſuum; iſte autem (Chamus) contempfſit illũ. Verſ.2 5. Diviſa & Confuſæ fuerunt linguæ & diſperſæ ſunt (gentes)ex convalle i 5. & diviſæ ſunt per totum mundum, (hinc) diſcimus, quòdHe- ber fuerit propheta, quoniam vocavit nomen filii ſui de eo, quòd poſteà futurum e- rat ac docetur in Seder Olam, quò d in fine dierum ejus (Pelegi) diviſi fuerint (po- puli,) quèòdd ſi dicere velis, quòd ab initio dierum ejus (diviſæ fuerint gentes, opinio iſta locum habere non poteſt, nam) ecce Jactan frater illius (Pelegi) minor natu fuit isque multas procreavit familias antè iſtud tempus (diviſionis,) non dicitur: & Jactan genuit &c. 16, dein (ſcribitur:) & fuit omnis terra &e. 17. ſi fortè dicere velis, quòd . gen- † Poſt hanc vocem in utroque MSto Erff. additur] verſ. 2 1 Nav, i. e. quæ in S. Scriptura (habetur.) 10. Sicuti cap. ſequ. II. v. 10. expreſſe dicitur. 8. Nempe: Euphratem, s5ατι trans Euphraten- 11. Prout ſuprà Geneſ. c. 5. v. 32. habetur. ſes, confer. Galæi. not ad Lactant. lib. 2. c. 1 3. p. 12. Vide ſupr. Geneſ. c. 7. v. 11. m. 214. & Gur Arjeh. fol. 19. Col. I. med. it. in- 13. Nimisam tempore diluvii, quandò illud ter- frà Geneſ. c, 14. v. 13. u. 3 3. vide & not. in à ram innudare cœpit, confer. not. in pnr bPep b. loc. & Sanhedrin, fol. 69. b. h,. loc. & Saunhedrin fol. 69. a. 9. Nimitüm verba icta: παπ Cnen de ambigue ſunt & divei ſimodẽ explicari poſſunt, uno modo, ut ad Schemum referantur, ita: Frater Japheti major; alterò modo, ut ad Jjaphetum referantur, tur itaque, quòd Japhetus, qui centum annorum tempore diluvii ingruentis fuit, natu maximus extiterit, vide, quæ num. antec. 9. h. v. no- ita: frater apheti majoris (ſcil. natu,) quæ etiam tata ſunt. explicatio poſterior ab autose noſtro per rationem 15. De hac convalle terræ Schinhar vide cap. ſeq. ab ipto adductam approbatur eamque tum LXX. 11. V. 2. interpretes h. loc. tum S. Auguſtinus I. 16. de Civit. Dei c. 3. ut & Tremellius ac Junius in not. N& —π a i. e diviſa fuit terra. h. loc. ſecuti ſunt, confer. & Gur Arjeh. h. loc. 16. Prout verſ. ſeqv. 2 6. h. cap. habetur. fol. 19. col. I. fin. & gol. 2. princ. it, num. 14. h.] 17. Sicuti cap. ſeqv. 11. V. 1. legitur. † Hebr. Myore in MSto Erff. 2. pro eo habetur: 14. Sicuti dict. cap. ſeq. I1I. v. 10. habetur, ſequi- gene eifil⸗ bere hotelt, lilis, gud lm 10 bat ſeiplan, Cbazurmint dæ. 21. 1. ZInjern illo (Deo)bellum guotlliebh 19. Idett: non ſec erplieiſt hic GurAnjehn tem lunt iſta (ls6,cap l us ag. 1 i. fra Genel e. 1 Hehr. Qbe DAwo i. e. 3 Vic. inffa Gen 41. 2e ſalkuth 1.fol. 159. co Aebr. ſwon iſ e iee, xe MSo Eiff⸗ 19. De glibus ve em ſetſun 7. loc. 10, Quiiceddic⸗ us loci n p uüidiè, i er Alſehfol. 19,4 licatut etiacn in Fire: eppolt inGenel .. in bin 2, Ch. . — N ocio ſuo gi⸗ . Letundn mlinguas & mumtra,l ſri] (Exi. tarimns e. norum flius tu maximus ignete ceepit; ,, guod natu entumannos Dnautemfta⸗ mmiilte antem ilherſe ſunt s guöckle⸗ e futurome⸗ eintf (po⸗ ntes, Opinio inor natu fuit tur: & ſactan terelig, guocl gen⸗ — Prelle dieitur. 1 habetur. guandd illac ter⸗ not, in N n ,kehell, ſei . centum annorum , natu mainus ntec.9, he . 10⸗ har ſice c),ſeſ . .gto en habelit; na. habetur. gitut. CAP. XI. gentes diviſæ fuerint) in medio dierum ejus (Pelegi, ne iſta quidem opinio locum ha- GENESEOS. 89 bere poteſt, nam) non venit Scriptura, ut abſcondat, 18. ſed ut exponat, quocircàâ diſcis, quòd eo anno,** quo mortuus eſt Pelegus, diviſi * fuerint (populi.) Eod. verſ 2 5. Jactan †] (Is ipſe p ideò dictus eſt,.) quia humilis erat & pDi. e. parvum facie- bat ſeipſum, proptereà meruit, ut omnes familias iſtas 19. procrearet. Verſ. 2 6. Chazarmavet] (Iſte ſic dictus fuit) de nomine loci ejus, 20. (ita habent) verba Agga- CAP. XI. Erſ I. Labium unum] i. e, Lingua ſancta. I. Eod. verſ. I. Et ſermo * unus] i. e. Inierunt unanimiter conſilium ac dixerunt: non omnia (ſunt vel dependent) ab illo Deo,) qui ſibi ſuperiora elegit, 2. aſcendamus ad firmamentum & ei (Deo) bellum inferamus; alia explicatio (verborum iſtorum: & ſermo unus, nempè, quòd illa ab hominibus illius ævi unanimiter prolata ſint) contrà unicum hujus mun- H di; ſed explicite & perſpicuè proponat; Confer- hic Gur Arjeh fol. 19. col. 2. princ. deſumpta au- tem ſunt iſta ex Seder Olam majori & quidem ejusd. cap. I. vide D. Meyeri Seder Olam ma- jus pag. I. fin. edit. Amſtelodam. confer. & in- frà Geneſ. c. 2 1. v. 3 4. Sign. ** X Hebr. —awa, MSt. Erff. I. pro eo habet —ywav i. e. quòd ea hora. 42. ac Jalkut Part. I. fol. 16. col. 3. 4. & Part. 2. fol. 159. col. 4. † Hebr. zwr' iſtud, ut & ſequentia ueque ad: & i. e. erba Aggadæ, abſunt ab utro- Aqve MSto Erff. 19. De quibus verſu ſeq. 26. h. cap. usque ad ejus denm verſum 30. eonfer. not. in h. loc. 20. Qui ideò dictus ſuit Mnovn, quia incolæ ifti- us loci 'n pon i. e. aſſveti erant morti quo- tidiè, uti ex Bereſchit Rabba exponitur in Gur Arſeh fol. 19. col. 2. princ. eodem ferè modo ex. plicatur etiam in notis Pman ino h. loc. 21. Sive: expoſitionis myſticæ, de qua confer. ſu- pra Geneſ. c. I. v. 12. ibique not. n. 89. confes. Jalkut Part. 2. fol. 159. col. 4. vide & Bereſchit 18. Id eſt: non eſt mos S. Scripturæ, ut rem tecte; * Vid. infra Geneſ. c. 19. v. 20. ibique not. num. KRabba h. loc. uti in dhpam ine ad marginem al- legatur. 1. Sive: Hebræa, hæc enim antiquiſſima fuit & in illa ==yn Nas i. e. mundus creatus eſt, uti habetur in Gur Arſeh fol. 9. col. I. princ. & fol. 19. Col. 2. med. conſentit S. Auguſtinus I. 16. e Civit. Dei cap. I. in Baal Hatturim ita notatum reperitur: verba iſta: inè e per Gematri- am efficiunt: τ i. e, lingua ſancta, vi- de not, in Pan nov h. loc. ubi ſententia iſta confirmatur, confer. & Jalkut Part. I. fol. 16. col. 3. * Hebr. NX as hæc & quæ ſequuntur, usque ad: à nd i. e. fuleimentum „Bereſchit rabba, abſunt à MSto Erff. I. aſt M St. Erff. 2z. poſt: . b e ita habet: had De TDDA N &π i, e. nitidi (ſive elegantes ſer- mones prolati) verbis S. Scripturæ propriis ſeu peculiaribus. 2. Confer. hic Raſchi not. ad Hiob. c. I. v. 1. ubi verba iſta: apvyn e i nw i. e. qui ſibi elegit ſuperiora, ita effe runtur apy n& e i. e. ut auferat ſuperiora, idem utriusque loci ſenſus eſt, in Gur Arjeh fol. 19. col. 2. circà fin. M 90 GENESEOS. Cab. XI. di; 3. alia explicatio (verborum iſtorum:) & ſermo unus, (nimirùm) dixerunt (homi- nes iſtius ætatis:)qſemel annis mille, ſexcentis & novem 4. firmamentum nutat. 5. ſicuti illud fecit tempore diluvii, venite, faciamus ei (firmamento) fulcimentum, (ſic legitur in) Bereſchit Rabba. Verſ. 2. Dum proßiciscebantur de Oriente] Nam illi ibidem ha- bitabant, ſicuti ſuprà ſcriptum eſt: & fuit habitatio eorum &c. † mons orientis; 6. profecti autem ſunt exinde, ut deligerent ſibi locum, qui omnes comprehenderet, nec repererunt (alium magis idoneum,) quàm Schinhar. *7* Verſ. 3. Unusquis que ſocio ſuo] i. e. Gens genti, 7. 5Ægyptii £Æthiopibus & £Æthiopes Phutæis & Phutæi Ca- nanæis. Eod. verſ. 3. Venite] i. e. Præparate vos, omnis (dictio:) Nſignificat præ- parationem, * dum (hominesſeipſos præparant ac ſeſe conſociant vel ad opus (aliquod) vel ad conſilium vel ad onus (ſuſcipiendum) à (itaque ſignificat) D i. e. præ- parate, linguâ vernaculà: appareiller. Eod. v. 3. Lateres 8.] Nam nulli erant lapides in Babel, ** quia illa convallis erat. Eod. verſ. 3. Et comburamus ad combuſtionem Sic faciunt lateres, quos (linguâ Gallicâ) vocant: tuiles † (nempe comburunt illos * in for- ſn. ex Bereſchit Rabba locus iile ſic adqducitur, traxit,) quia ibi yaa i. e. excuſſi fuerunt homi- nempè, qued homines iſtius ævi dixerint nes antediluviani. yn e nee i. e. ſufficiat ei (Deo,) 7. Vide hic Gur Arjeh fol. 19. col. 3. princ. & quòd elegerit ſibi ſuperiora &c. not. in na h. loc. 3. Id eſt: Deum, contrà quem homines iſti re- 1* Confer. hic, quæ ad Exod. cap. I. verſ. 10. bellarunt, ſic locum hunc ſatis obpſcurum expo Sign. * notata ſunt, it. Megilla, fol. 10. b. & no, confer. not. in rD h. loc. & Beieſch. Avoda Sara, fol. 19. a. i. Cholin fol. 79. Rab. fol. 41. col. 1. a. . .: . „* 4. Nam tot annos homines iſtius ætatis numera- g. Ita bic reddo: Avhhnde, alii codices habent 4. . 7 . . bant àa ondito WMuhbaous E ad diluvium con- — . . 2 H; ſed mendosè, ut puto, MsSt. Erff. er. & hic Gur Arjeh fol. 19. col. 2. fin. Mst. Erf 5. Seſe movet, Hebr. vonprm, à rad. vin i. e. 1. legit υov ]ä. e. appareiller, omnium opti- movit, nuta it. mè. † Hebr. MSt. Erff. I. iſtud omittit, at MSt. 2.] ** Idem vide notatum ad Daniel. cap. 6. v. 1. ro eo ita habet: a ben en ienn Sign.“ in Msto Erft. I. pro: aa i. e, in Ba- — — n .h i. e. à S—ν.h bdel, legitur . ben i. e. omninò. Meſcha (nempe: )à loco, ubi dv detulit eos † Sic exprimo ¹à proùᷣt in Baſil. editione, ut & Nimrod improbus, dum venis usque ad Sephar, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur, id eſt: Sepharvaym, ( vid. cap. antec. 10. v. 30. MSt. Erff. 1. habet , MsSt. 2. e i. e. ubi eſt locus conveniens notarum iſtarum; &αt; tuiles, Latinè: tegulæ ſeu lateres. ruùm de Sepharvaiim vid. 2. Reg, c. 17, V. 24. & * Hebr. e en. Mst. Erff. 2. ita legit: c.. 1 9. V. 34.⸗it. c. 19. V. 13. 19 X bne enn een n wen i. e. faciunt 6. Uti cap. antec. 10. v. 30. habetur, confer. not. ex luto formam lapidum G& 9)wi. e. conflant in pan ne h. loc. ut & not. ad 2. Chron. . probant, purgant) eos (in fornace) pro cap. 9. verſ. 4. num. 8. it. Megilla, fol. 10. b. ä v, ſicuti in iſto MSto Erff. 2. habetur, vide- ochabbat, fol. 113. b. . . tur legendum eſſe: †αεπ1S i. e uront, igne con- * Hebr. y, in MsSto Erff. 2. hic additur.ſolidant, prout in notis Raſchianis habetur. 7n Preen de ie e. (P inde nomer fornace. /pereA egn elgal 9led renit 10. lten Elii Almn rum' (noni 1, Jſt Uam deaole En gui um, qul 1 6 Heyliu unuim ſtlab j6 (Verb iſicet.) Eigaificet ** —— Hebr vpn ram Parienn * Hebr. N i e ne ton⸗ * Hebr. N n e n)t nullis in lo⸗ & faciamus politionem aquæ, aſce ſicuti pion⸗ Eternum, 2. 9,Nempe, ut Preſensel; Taliit, & iſte ſie gerns lo. Ac N finiant ſire Uti habetut contfer, & d. 59. K 20 rin fol. 38. 1I. De hoe 25. 1 Hebr. dlN N CALN. Tunt (homi. Utat, ſ, ſenti dicen . tientis; 6, dtehenderer Unugtitge XPhutriC. “ nifiatte. pus alignoc) Miepre. erant lapides unliſimnen runt illostin ſor. — tuerunt honi- d0l. 3. ptine. A l, bol. 10.b. E D Cholin fll. 79. codices habent mo, Mt. Eih. omnium opi . n ie, in Dl. 1l editione, ut e 8ſum , habetut, 1 . 1. DM e. les 1g. 2. ita legit: w i e kaium M in fomace) pfo . betur, vice⸗ Uront, igne con⸗ nishabetur⸗ GENESEOS. 91 fornace. Eod. verſ 3. In cæmentum] Ad oblinendum parietem. † Verſ. 4, Ne for- tù diſpergamur] Ne nobis Deus inducat * aliquam plagam, ut nos ab iſto loco * diſ- ergat. Verl. 5. Et deſtendit Dominus, at videret] Non opus habuit (Deus) iſta re; 9. ſed venit (hic Scriptura, ut doceat judices, ne reum condemnent, antequàm videant 10. & (rem probè) intelligant, (hæc eſt) expoſitio R. Tanchumæ. II. Eod. verſ. 5. Elii † Alami] Enim verò cujusnam filii ſunt iſti forſitàn filii porcorum *⁵% & camelo- um? (non ita;) ſed filii ſunt hominis primi, qui ſuppreſſit bonum I12, ac dixit: uxor, uam dediſti mecum, 13. ſic etiam ifti ſuppreſſerunt bonum, ut rebellarent contrà e- um, qui illis bona abundè ſuppeditavit eosque ex diluvio ſervavit. Verſ. 6. Ecce unus CAb. XI. 11. De hoc vide ſupr. Aſt pepulus] Omne bonum eſt iſtud apud illos, quòd ipſi unus ſint populus † atque unum ſit labium omnibus & rem iſtam facere cœperunt. 14. Eod. verſ. 6. Cæperunt ipſi] (Verbum . ) ejusdem eſt formæ,) cuti – DR *AUy, (ut hic ſi gniſicet:) cœperunt ipſi facere. Eod. verſ. 6 Nonne I 5. præcidetur] Interrogativè M 2 †(iſta — L C—— † Hebr. ve h, MsSt. Erff. 2. hic ita habet 5 „v R i. e. ad oblinendam ſtructu- ram parietis. *X Hebr. Nda) dehn,, MSt. Erff. 2. habet: &a R i. e. ne fortè& veniat (aliqua plaga &c.) *X Hebr. dean, in MSt. Erff. z. addita ſunt iſta, en e, e ene een eee ee n pnn aen enee hen (forte legendum r) een hec quamvis non nullis in locis corrupta ſint, ſic verti poſſe puto: & ſaciamus nobis nomen v. 4. (id eſt, juxta) ex- poſitionem myſticam idolum, nam, ſi (venerint) aquæ, aſcendamus in cœlum & ædificabimus ſicuti priora; ſed ſenſus ejus literalis eſt: nomen zternum, confer. hic Sanhedrin, fol. 109. 2 . empe, ut deſcenderet, Deus enim ubique præſens eſt 3 dicitur autem iſtud zα αατ los;aαν, & ideò in Paraphraſi Chaldaica locus iſte ſic verſus reperitur: & revelavit ſe Deus. Io. Ac R2πα bee n di i. e. ne de finiant ſive decidant ullam litem niſi re inſpecta, uti habetur in Gur Arjeh fol. 19. col. 3. med. confer. & Raſchi not. ad Genel. c. n. 88. & ad Hiob. C. I. V. I. confer. drin, fol. 3 8. b. & Sanhe Geneſ. c. 3. V. 7. n. 2 K⸗ . 1 Hebr. MiN n hæc & ſequentia , usque ad: 18. v. 21. an in i. e. ex diluvio, abſunt ab utroque MSto Eiff. xXX Hebr. tan ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in ex- emplari Hebræo, quouſus ſum; aſt in editio- ne Berolinenſ. & in 'pan me legitur: ei. e. aſinorum, res eodem redit. 12. Negavit, beneficium ſibi exhibitum eſſe, in- gratus fuit ergà Deum, vide ſuprà Geneſ. c. 3. v. 12. ique not. n. 37. 13: Sicuti Geneſ. dict. c. 3. v. I 2. habetur, confer. hic Sanhedrin, fol. 3 g. b. & Jalkut Part. I. fol. 16. c0 l. 4. * Hebr. iè dyw hæc & quæ ſequuntur usque ad: h i. e. omnibus illis, deſunt in utroque MSto urff. 14. Nimirum exſtructionem turris Babyloni- cæ. XX Ac ſi diceretur: dà& &, item: 553 ny, ita hic quoque tym ponitur pro: ba , ſic in notis 'nam Rev h. loc. exponitur. 15. Ita juxtà mentem autoris noſtri interrogativè vertere volui, ſicuti & Junius ac Tremellius hic transtulerunt, ut ſenſus ſit: nonne præcidere- tur iſtis ſpes iſta abſolvendi operis, quod facere cœperunt? nonne ſuperbum eorum auſum irri- tum erit faciendum, ut magno iſto molimine excidant? ſic quoque in notis an ne k, loc. exponitur. 62 GENESEOS. CAP. XI. † (iſta ſunt explicanda,) ½ hic ſignificationem habet οO i. e. prohibitionis 16. juxtà Targum ejus, ** huic ſimile eſt, (quod in illo loco habetur :) A X½ας ‚. e. co- hibebit 17 ſpiritum principum. Verſ. 7. Agite deſeendamus] Cum domo † judicii ſui conſultavit (Deuꝰ) ob abundantem ſuam humilitatem. 1 8. Eod. verſ. 7. Agite] Men- ſura pro menſura, 19. ipſi dixerant: .e. agite, ædificemus, 20. ille quoque (De- us) contrà illos eadem menſurà uſus eſt, dicens: agite, deſcendamus. Eod. verſ. 7,- Et confundamus? Iſtud: ) ſumitur pro:) **, e. & confundamus, Nun (in verbo: ) inſervit numero plurali & litera He in fine abundans eſt, perinde atque He in (verbo) 2 I. Eod. verſ. 7. Ne audiant] Iſte † petebat laterem; al- ter verò afferebat lutum, hic itaque ſtabat contrà illum ejusque vulnerabat cranium. ** Verſ. 8. Et diſperſit illos Dominus exinde] In hoc mundo, quod illi dixerant: ne diſpergamur, 22. id ipſum illis evenit, & hoc eſt, * quod dixit Salomo: quod timet impius, id ei eveniet. 23. Verſ. 9. Et inde ** diſperſit eos] Docet hic ſcriptura,) quòd 20. Sicuti ſuprà verſ. 4. h. cap. habetur. * Bebr. — 7a) in MSt. Erff. 2. pro eo legitur: † Hebr. — pna, abeſt iſtud à MSt. Erff. 1. aſt MsSt, 2. pro eo habet: nn iyn ac ſi diceret nulla expoſitiovis gratia ſeu perſpicuè. 16. Vel: coëtcitionis, interdictionis, inhibitio- nis, ſic & in Michlol Jophi h. loc. explicatur, confer. not. ad Hiobe c. 42. v. 2. D. 2. XXx Hebr. aaenn in MsSt. Erff. 2. hic additur yapr' N i. e. non cohibebitur, ſic habet Tar- gum Onkeloſi. 17. Sic verbum Muay, quod Pſalmo 76. v. 13. habetur, ex mente Raſchi hic vertere volui; in Targum habetur: non intermittetur ab eis, juxtà P. Fagii verſionem, Junius ac Tremellius transtulerunt: vindemiat ſpiritum anteceſſo rum, ſatis obſcurè; in Vulgata eſt: aufert ſpi- ritum principum, idqne juxta LXX. verſionem, ubi verbum αααιιοιαπαα habetur, in MSt. Erff. 2. poſt vpaa i. e. principum, additur: yap' i. e. cohibebit. † Hebr. Hnan hæc & quæ ſequuntur, usque ad: moaa) i. e. & confundamus, abſunt à MsSt. Erff. 1. 18. Vel- demiſſionem, manſvetudinem, Hebr tarmay, confer. ſupra Geneſ. c. I. v. 26. ibique not. n. 129. & n. 141. it. Gur Arjeh fo l. 19. col. 3. fin. ac Megilla fol. 9. a. Sanhedrin, fol. 3 8. b. Jalkut Part. I. fol. 4. col. 3. & Part. 2. fol. 7. col. 4. Bechai. fol. 8. col. 2. 19. Sive: par pari retulit Deus, de hoc proverbio vid. Joh. Druſi Adag. Hebr. it. not. ad Habac. c. 3.‧ V.⸗ 6. u. 17* die i. e. & veniamus eo ſive ad illum lo- cum. XX poſt n in MSto Erff. 2. additur, don —v. i. e. brevis dictio. 21. Id eſt: deſcendanmzus; ſicuti paulò amtè in prin- cipio hujus verſiculi habetur, confer. not. in mde h. loc. † Hebr. 1, in MSt. Erff. 2. huic præmiſſa ſunt i- ſta: byw (fortè legendum yany) b'y y Syaha .ο weynn i. e. viderunt (vidit Deus) ſeptuaginta principes (loquentes) iſte, (peteret laterem &c.) † Hebr. y my MsSt. Erff, z. pro his legit: illum. Xx Idque ideò, an ben e i. e. quia lis ac rixa inter illos exorta erat, ſic in notis nov DpPD h. loc. in MSt. Erff. 2. poſt yn i. e. crani- um ejus, additur M i, e. & interficiebat eum. 12. Sicuti ſupra verſ. 4. h. cap. habetur. * Hebr. &α iſtud & ſequentia, usque ad: Nan i. e. eveniet ei, abſunt ab utroque MSt. Erff. 23. Vide Proverb. c. 10. v. 24. ibique nor. num. 3 3. & n. 24. confer. & Sanhedrin, fol. 106. ** Hebr. b, hæc & quæ ſequuntur, us- que ſeptuaginta linguis eosque confudit, aded, ut — 7 W y* y i. e. donee ſtaret iſte contra NX — nula es fuitpecc gvo ter⸗ num con contrii! mundo;! 0s exlitt; um onumn (bopun) phaultun Patre ſuo: Perhnund wrrrr Uead ) Eifk Mot ſa: don nus illos ſol.107. de hebr. 300ita: MI! 18,) Cici labium p 9. † Hebr.) ſequenti⸗ ſunt: . n don W wodn ) da Dum eoru yerd eor ines ann 35 (Ont tra illud nec Gaei diluyiant inter eos autem, a eyxtendera mentum Ae. 14, Hebr. OnN. ſohibitong Mie eo. indiciiſſ Kite] Men. uoque (De. . Bod verl. damns Nun elt, perinde laterem;al- batctanium. direrant: ne. quoctimet Ntura,) nod nulla ——— etur. bo eo legitu: Ifead illum lo. dditar, n damkin Nin. cnfer, nOt. in Premiſſa ſunti. ) dyb Nn d i. e. viderunt pes (loquente.) fudit, aded, ut. 1. poo hi kgit. ftaretiſte conimri? ie guin lis ae ſe in nonis hO ie crani ⸗ & interkiciebat betur. bique no nu ecrin, fol, 105, eſequuntut, u gle ouezad: WMIn CaA. XI. GENESEOS. 95 — . — . . — — . . . nulla eis (improbis illius ætatis) fuerit pars in ſeculo futuro; ** ſed quodnam gravius fuit (peccatum,) num hominum f antediluvianorum; an verò eorum, qui eo tempore, qvuo terra diviſa eſt, vixerunt? illi (homines ſcil. antediluviani) non extenderunt ma- num contrà fundamentum; 24. aſt iſti extenderunt manum contrà fundamentum, ut contrà illud rebellarent & illi quidem judicati ſunt; 25,. hi verò non deleti ſunt de mundo; ſed, quoniam homines antediluviani fuerunt raptores ac diſcordia inter e- Os extitit; * hi verò caritatem ac ſocietatem inter ſeſe coluerunt, dicitur enim: labi- um unum & ſermo unus, 26 hinc diſcis, quòd res exoſa ſit diſcordia, magnum verò (bonum) pax. Verſ. 10. Schemus flius centum annorum] Erat, quando genuit Ar- phaxadum biennié poſt diluvium. 27. Verſ. 2 8. In conſpectu Therachi, patris ſui li. e. Patre ſuo adhuc vivé, eſt & expoſitio Aggadæ, * (nempe:) dicunt (Kabbini,) quôd per manus patris ſui 28. mortuus ſit (Haranus) nam Terachum de Abrahamo, filio ſuo. M 3è3 coràm que ad dn i. e. pars, abſunt ab utroque MSto loci iſtius ſenſus ſit: non data operâ & manife- Erfl, MStum 2. tamen eorum loco ſubſtituit i. ſtè contrãà Deum rebellarunt, ſicuti homines, ſtia: dwn brte i. e. & diſperſit Domi- qui tempore diviſionis terræ vixerunt. nus illos exinde, confer. Sanhedrin, fol. 24. a. 25. Nempe: diluvii pœznaâ, qua Deus in illos ani- fol. 107. b. & fol. 109. a. madverterat, confer. ſupra Geneſ. c. 8. V. 14. XxX Hebr. Nac bhyyy, in MSt. Erff. 2. hæc ſunt num. 5§1. addita: dpv b'py 7 & N , benN ny X Ideò perierunt, Hebr. Madn 7“, ſic in editio- dn i. e, congregaturus eſt illos (De- ne Berolin. & in bpon nov h. loe. additum us,) dicitur enim: mutabo in populis, (ut ſit.) reperitur; ſed abſunt iſta tam à Bibliis Buxtorf. labium purum ſimul, vid. Sophon. c. 3. v. quam ab exemplari Hebræo, quò uſus ſum, ut & 9. à MSto Erff. 1. † Hebr. N iw, in MSto Erff. 2. verba iſta & 26. Uti ſuprà verſ. 1. h. cap. habetur, proptereà ſequentia hoc ordine & tali mutatione poſita hi non perierunt, ſicuti illi, hæc enim hic ſup- ſunt: ☚ hann en eee e in ee plenda vel ſubintelligenda ſunt, confer. Sign. ee n deee hn een en enen præced.* ut & Sanhedrin fôl. 24. a. & fol. 107. bab ane ee dee ween ne enn b. fol. 109. a. Ja kut Part. I. fol. 17. col. I. fol. oHν een dnen e ae bebnen nnen ne § col. 3. R. Bechai foOl. 2 1. col. 2. in MSto N Sas ere n enn deen i. e. num homi Erff. 2. etiam hic poſt& n i. e. ſermo u- num eorum, quorum ætate diviſa eſt terra; an nus, additur ya DNν i. e. ſuperſtites man- verò eorum, qui diluvii tempore vixerunt? ho-ſerunmt in mundo. mines antediluviani non extenderunt manus ſu- 27. Vide, quæ cap. antec. 10., v. 21. n. 10. & n. as contrà fundamentum (i. e. Deum,) ut con- 14. notata ſunt, confer. & not, in nan me tra illud rebellarent; atque illi quidem diſperſi h. loc. it. Sanhedrin, fol, 69. b. nec deleti ſunt de mundo; homines verô ante ** Hebr. h& νανu hæc ut & ſequentia, usque diluviani fuerunt raptores, & diſcordia (ſeu rixa) ad: ν i. e. ipſeque combuſtus eſt, abſunt à inter eos extitit, ideò perierunt de mundo; iſtis MSt. Erff. confer.hic Sanhedrin, fol. 69. b. autem, (quorum ætate ſcil. diviſa fuit terra,) qui 2; 8. Vel: quòd propter patrem ſuum mors ei eve- extenderant manus ſuas, ut contrà illud (funda nerit, vide Gur Arjeh fol. 10. col. 3, med. ac Be- mentum i. e. Deum) Iebellarent, fuit caritas reſchit Rabba h. loc. uri in pe N ad mar- ginem allegatur, ubi vide etiam notas. 24. Hebr. “y, quo nomine hie venit Deus, ut CAb. XI. coràm Nimrodo conqueſtum eſſe, quòd is idola ſua confregerit, 29. quocircâà illum (Abrahamum) in fornacem ignis conjectum eſſe (mandatò Nimrodi;) Haranum au- tem ſedentem ſeeum dixiſſe: ſi Arahamus vicerit, ego illius ero; 30. aſt ſi Nimrodus ſu- erior fuerit, ego illius ero; ſed poſtquàm ſervatus fuit Abrahamus, dixerunt Harano: cujusnam tu (jam)es? reſpondit eis Haranus: Abrahami, (his dictis) conjecerunt eum in fornacem ignis ipſeque combuſtus eſt atque hoc eſt Ur 3 1. Chaldæorum; Menache- mus †autem explicat Ur, (quòd ϑdſignificet:) convallem, * ſic (dictionem illam accipi in illo loco:) .) && i. e. in vallibus 32. glorificate Dominum; ſic quoque (ſumi in illo loco:; Q& i. e. ſpecus viperæ, 3 3. omne foramen (ſeu cavernam) ac vallem profundam dici: N. Verſ. 2 9. Jiscka] 5O) Hæc eſt Sara, 34. nomen exin- de adepta, quia à ν i: ecomtemplabatur 3 5. in Spiritusancto & quòd omnes i. e. contemplabantur illius (Saræ) pulchritudinem, * præt ereà ſignificationem habet 94 GENESEOS. 80 29. Eandem fabulam, licèt aliis circumſtantiis, vi- de apud D. Wagenſeil in Sot. p. m. 19 2. & ſeq. confer. & Joh. Lightfoot in Act. Apoſtol. c. 7. v. 4. it. li b. Prec. Jud. part. I. p. 10 1. b. med. & p. 133. b. med. it. Gur. Arjeh dict. fol. 10. col, 3. med. & Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 2. c. 7. n. 8. 30. Id eſt: illum ſequar, ab ejus parte ſtabo, ipſius religionem ac cultum Divinum amplectar, con- fer. hic Jalkut, Part. I. fol. 2 0, col. 4. fol. 142. coj. 4. Rabboth. fol. 42. col. 2. & R. Bechai fol. 22. col. 1. 31. Hebr. &ο Id eſt: ignis; plerique tamen inter- pretum & Ur, ut nomen proprium exponunt oppidi in Chaldæa ſiti, cujus etiam Ammianus lib. 2 5. meminit, vid. Junii ac Ttemellii not. h. loc. confer. infià Genel. c. 14. v. 10. ibique nof. n. 22. & Exod. c. 2 3. v. 13. ac not. ibid. num 63. Eupolemus apud ſebium de Præparat. Evang. I. 9. c. 4. teſtatur, Abrahamum natum eſſe in Came rina, urbe Baby'oniæ, quæ aliàs Ur ſeu Chalda o- polis dicta fuit, confer. Mornæi de Verit. Kelig. Chriſt. e. 2 6. p·457. edition. Hetborn. aſt p. 55 8. edition. Isnac. † Hebr. a, in MSto Erff. I. hic additur: „ö i. e. filius Seruki. * Hebr. dypa in MStoErff. I. hic legitur: bm . α Hypa i. e. Ur Chaldæorum, convallis Chaldæorum, MSt. Erff. 2. habet bn drn Dy Dwen i. e. UrChaldæorum, caver- na Chaldæorum, convallis Chaldgæorum. 32. Sic ex mente R. Menachemi hic vertere volui quod legitur Eſai. c. 24. v. 15. in Vulgata eſt in doctrinis glorificate &c. Junius ac Tremellius verterunt: in ignibus glorificate i. e. in mediis tribulationibus, uti in notis ibidem exponitur. 133. Vid. Eſai c. I1. v. 8. ubi Vulgata habet: fora- men aſpidis, LXX. juxts editionem Complut. verterunt: 5αν„αα αι₰τ ν 1. e. foramen aſpi- dum; in Romana editione habetur pluralis: z5a- Xν1. e. toraminum 34. Conſentit Joſephus Antiq. I. I. c 7. alleg. Joh. Lightfoot in Act. Apoſt. c 7. v. 4. p. m. 62. vi- de & not. ad librum Prec. Iud. p. I. p. 146. b. confer & Gur Arjeh h. loc. fol. 19. col. 4. princ. ig Baal Hatturim legitur, quòd nomen α Sa- ra per ſpeciem Kabbalæ, quæ Athbaſch dicitur, efficiat Na, quod per Gematriam eſt ab Jiska, confer. Megilla, fol. 14. a. & Seder Olam majus cap. 2. ibique not. 35. Intuebatur, ſpeculabatur, i. e. proſpiciebat fu-= tura, confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 147 I. & Gur Arjeh dict. fol. 19. col. 4. princ. ubi dicitur, quod Sara ita vocata ſit Mhadann b y i. e. propter prophetiam, nam Rabbinis prophetia dicitur Spiritus Sanctus. * In editione Berolin. & in as n verba iſta uncinulis incluſa hic habentur α* ai e de HDn en nne e, rR i. e. aliud exemplar (habet:) veluti dicitur: & viderunt il- lam principes Pharaonis (Geneſ. c. 12. v. 15. am- plius CA. I. 11007 Evenetat ſaiiptunel tanz356.le centum, gu Chatanfft cur memnol glins d ſi in Samhedrir dNN * Qux dicli Iam ſeu prin tietim D.) 1 0 kerlihet c. 13. V. 21. 2 6. V z.h l it. Megilal 3.,8& Dan. 2, N In MtoE in MSt. brff † Hebr. w in —wl e, e * Hebr. rn Verba non d: 2Ddluntadutre d ge Gitur :do 60. e.) 36. Kicutiea.. e „ 7. Ulti ſoprd e 2 Hebr. w, i tur: Wie, CAX.. irei ilum tanum au- imrodusſi. int Harano. cerunt eum Menache⸗ lilam N iſe Juoque Wwernamhac nomenexin. nnese lonem haber d) — c penete volui Vuloata eſt in AK Teemellius ei. ein mediis en expoditu. dta habet: fora⸗ em Complut. foramen Adbi- pPlurdlis ss. e7. alleg. oh. ..p. m. 62. di. P 1. . I46,b, 9.tol. 4. Princ. noen 5a⸗ inbaſch cicitut, nelt öle, der Olam majus grohiciebꝛt fu⸗ 1 ,6 l. 147 1, & Cur bidicitunguo i,e propter topheti⸗ Cicitur ee rerbe ile „mi, e,aliu . igerunt i⸗ Plus CAP. XI. GENESEOS. 9 5 NDO *%7 ſicuti (nomen) ſigniſicat αανπ i. e. brinciparunn⸗ Weni 1· Ee egreſi ſunt cum illis] i. e. & egreſli ſunt Therach & Abraham cum Ler 4 D Verfſ. 3 2. Et mortuus eſt Terachin Charan] Poſtquàm egreſſus erat A ram de Charan & venerat * in terram Cenahan, *** blures, quam leraginta, eranranni nam Sner ſcriptum eſt: & Abram quinque & ſeptuaginta annorum tai⸗ Anndc eurit e Cha- ran; 36. Terach autem ſeptuaginta annos natus erat, cum na ererur Abram 7. Eece centum, quadraginta & quinque anni (vitæ) Terachi „ quando A raln egreſ us e 3 Charan, † tunc temporis igitur multi de annis ejus (Terachi) ſuperfuerunt; 38. ſe . . . . . Q . ami? (nimirùm ideo,) ne res cur memorat Scriptura mortem Terachi antê exitum Abrami? ( „) iſta omnibus innoteſceret* ac dicerent (homines,) non exhibuit Abraham 39. hono- rem patri ſuo, † quia illum ſenem reliquit & (abiilo) diſceſſit, proptereà vocavit illum (Terachum) Scriptura mortuum, † quoniam improbi etiamnum vivi dicun ur mor- tui; 40. juſti autem, quamvis (jam) demortui, vocantur vivi, *“ dicitur enim: & Be- ₰ naja- plius nb ſignificationem habet mh'ba &c. ſicuti) * Hebr. y, iſtud in utroque MSto Erff. omiſſum in Sanhedrin fol. 99. habetur, prout ibidem in tpn D allegatur ad marginem. ** Quæ dictio u“ w"‚i. e. ſignificat præfectu- ram ſeu principatum, ſic in notis a e, i⸗ ta etiam D. Mejerus in not. ad Seder Olam c. 2. p. 2 80. vertit, conf. quoad hanc ſignificationem Joſu. c. 13. v. 2 1. & Pſalm. 83. V. I2. Vide & Exod. c. 2 §. V. J. n. 1. & not. ad Eſai. c. 2 5. V. 7. num. 13. it. Megilla fol. 14. a. Jalkut part. 1. fol. 17. col. 3. & Part. 2. fol. 9. col. . XXX In MSto Erff. 1. habetur HWπ%⁰1 1. e. principatus in MSt. Erff. 2. MνονοNidem eſt. † Hebr. w] in MSto Erff. 2. additum eſt ypay — i e. ex convalle Chaldæorum. 1* Hebr. Im ne e, TRey, in MStoO Erff. 2. hæc verba non leguntur. x Hebr. Ne &a) hæc & quz ſequuntur usque ad: Prnn ruern i. e. quando exivit de Charan abſunt ab utroque M Sto Erff. . KNXX Hebr. 3 in Berolinenſi edit ĩone hic ad- ditur : bv“ i. e. & fuit ibi (pluribus, quàm 60. r.) 36. Sicuti cap. ſeq. 12. v. 4. habetur, confer, not. in r DV,. h. loc. N.H 7. Uti ſuprà verſ. 26. h. cap. legitur. 1 Hebr. Pfin, in utroque MSto Erff. pro so legi- tur: a i. e. de illo. eſt. . 3 §. Superfuerunt autem, ſeeundum hos caleulos ſexaginta anni, ita Joh. Lightfoot in Act. Apoſt. c. 7 v. 4. p. m. 6 I. edit. Lipſ. *X„ Fuſiorem iſtius loci explicationem vide in notis D DO h. l1oc. 39.: Sed hic falli R. Salomonem ſcribit Joh. Light- foot in not. ad dict. e. 7. v. 4 p. 62. confer. infrâà Geneſ. c. I F. Vv. 1 5. n. 5 G. † Hebr. vad, in MSto Erff. 2. habetur : die AN i. e. patri ac matri. * Hebr. nin, in MSto Erff. 2. hic additum eſt: vy negi.e, quoniam ab eo ſeparatus eſt neceſſatiò, in editiose Berolinenſi poſteà paren- theſi incluſa ſunt iſta: y N i. e. alius liber (habet:) & inſuper (ſive amplius Tarach ideò dicitur mortuus, quoniam improbi etiamnum viventes &c.) 40. Confer. D. Maji Theol. Jud. loc. 9. G. 7 & Joh. Druſi Adag. Hebr. 13. 3. it. not. ad Plalm. 99. V. II. n. 12. XXX Sic & R. Dav. Kimchi in Præfat. Commentarii in joſuam ſeribit: Nν rrenn ee neen TPi i. e. juſti etiam in morte ſua dicuntur vivi; abſunt autem iſta: .ν1â. e dicitur enim & ſe- quentia, usque ad: π ws i. e. viri viventis, à MsSt. Erff, I8 . GENESEOS. najshu, filius Jehojadæ, filius extitit viri viventis 41. Eod. verſ. 32. I Cbaran 1 (Hebr. Cνπ litera) Nun eſt inverſa, ad indicandum tibi, quòd usque ad Abramum TI. e. æſtus 42. iræ Dei fu erit. CAP. XII. Erſ. I. Vade tili] (Pronomen i. e, tibi, hic ſignificat:) ad commodum tu- um & in bonum tuum atque ibi faciam te in gentem magnam; I. hic verò non * mereris, ut liberos ſuſcipias, prætereà quoque famam tuam 2. notam faciam ** mundo. Verſ. 2. &: faciam te in gentem magnam Quoniam profectio tribus rebus cauſam ſolet præbere, ** (nimirùm) imminuit ſobolis procreationem ejusque mul- tipli cationem, facultatibus † quoq; detrimento eſt ac nominis celebritatem reddit exi- guam:ideèò tribus iſtis benedictionibus 3. opus fuit, nam (Deus) Abrahamo promiſſum fecit de liberis, de divitiis ac de celebritate nominis. 4. Eod. verſ. 2. Et benedicam tibi] Divitias (largiendo, ſic ſcriptum eſtin) Bereſchit Rabba. Eod. verſ. Et eſto bene- diltio] de uzrorl Lex. Talm. fol. 852. & 859. conler. & verſ. 2. h. cap. ibique not. n, 4. Xx Hebr. MMe. , in utroque MStO Erff. pro eo le- gitur yνH. e. ut nota fiat ſeu innoteſcat (lcil. ama tua.) *X Hebr. M,in MSt. Erff. 1. pro eo habetur: yn i. e. abſcindit, in MSto z2. Coynh i. e. imminuit. † Hebr. pnne MSt. Erff. I. pro eo habet —i. e. impenſas, MSt. 2. N *ν Uy pnN i. e. facul- tates propter ſumptus. 96 41. Hebt. Uν‧Fic in 2 Samuel. c. 2 3. v. 20. ubi ſcriptum quidem eſt ſed legendum y i. e. fortis, no nulli ut nomen proprium verterunt: lIschchail, vid. D. Lutheri verſio German. R. IIa. Abarbenel ibidem exponit: Nn n dee i. e. homo excellens et ſtrenuus fortitudine ſeu ro bore valens, confer Lighfoot. ad Matth. c. 22. V. 3 2. p. 42 3. edit. Lipfſ- * Hebr. Pna iſtud & ſequentia usque ad: 7 &* Dpn i. e. iræ Dei, ab utroque MSto Erff. ab ſunt. 42. Voce iſta h alluditur ad nomen Charan, ubi litera Nun in fine eſt inverſa, cujus ratio hic ab autore noſtroredditur. I. Noratur hic in Baal Hatturim, quòd verba illa: „ 2 efficiant numerum: centum, ad indi candum, ſi Abrahamus centum annorum fuerit, tunc evaſurus ſit in gentem magnam, nam ſi ad illam pervenerit ætatem, Iſascum ex illo naſci turum eſſe, confer. & Gur Arjeh h. loc. fol. 20. col. 2. med. ac not. in an e h. loc. it. Roſch halchana, fol. 16. b. X Hebr. *½, in MSto Erff. 2. pro eo habetur &*πi. e. non. 2. Nam in hac quoque ſignificatione interdum ac- cipitur vox yawD, quæ hic habetur, vi⸗- bi & magnificabo nomen tuum, conker. not. in oN O h. loc. Raſchianis editionis am ne ut & in Bero- linenſi poſt verba: v vy) i. e. & de celebri- tate nominis hic iſta uncinulis incluſa & addita reperiuntur, nempe: απHn ine n Snde ne wn he e inee en aene n ene dene iee en n bN nde i. e. alius liber (hic ha. bet:) & hoc eſt, (quod hoc verſu 2. h. cap. di- citur:) CAbP. XII. 3. Quæ ſcil. hoc verſu 2. continentur hiſee verbise & faciam te in gentem magnam & benedicam ti- 4. Vide not. ad verſ. antec. 1. h. cap. n. 2. in notis C41. AI. o ened benedii (ititeperitut dLentemn mapr uin(tribos iſit gnate gerun inted indeeg tie diciteiber munſtrilt iui utilliugteme dico, thuicl Cnile guogue II.prædiczti cxexpliczion lanis fllio ſut — citur:) m⸗ (inquit Deus, nam hactendn hinc ac eincene (nomen autem in ingua Hebe tum homini, ſtatuunt Rabbi ſchiano, con ſ. Conler, infti 6.7. vic i (ol. ſ. 3, 0 ² Heht, )) in In ie, ti 3 Hebr TnN numeii plunalis le. deonidus, us IItaclinmm, bræorum de en , id ciam ſein ge tanq S i, doaltur, — 1, Cbermn Immodum u. Me verd non notam faciam o tmidus tebu geſusque mul. tem redditexi- mo promiſſum Rtbeneceam 11. Refolere. Ailli — 1.8 69. Conlet. 4. o Ett. proeoe. uinnoteſenl (li. o eo habetur: 9 2. Mri ie, eohabet wri Pmn ie laell⸗ entur hiſee verbis: n benedicam ti⸗ w, conker., aot, in ,cap. n 1e innotis ChAb. XII. GENESEOS. 97 Likctio Benedictiones datæ ſunt in manum tuam, 5. hactenus (illæ) fueruntin manu me- à, benedixi Adamo & Noacho; * aſt ab hoc tempore tu benedices cuicunque volueris, (ita reperitur in) Bereſchit Rabba; alia explicatio (verborum iſtorum: ) & faciam te in gentem magnam, (nempe:) hoc eſt, quod dicunt: Deus Abrahami, * & benedicam tibi, (ſcilicèt) hoc eſt, quod dicunt: Deus Iſaaci; & magniſicabo nomen tuum, (vide- licet) hoc eſt, quod dicunt: Deus Jacobi, forſitàn erunt (benedictiones illæ) ſignatæ 6. in (tribus) iſtis omnibus? 7. textus (hic) dicit: & eſto benedictio, (nimiràùm )in te obſi- gnatæ 8. erunt; non verò in illis. Verſ. I. E erra tua] Annon verò (Abrahamus) jam anteà inde egreſſus erat cum patre ſuo & venit in Charan? (ita quidem ſe res habet;) ſed ſic dicit ei(Deus: )adhùc longius recede & egredere e domo patris tui. Eod. v. I. OQuam monſtrabo tibi Non ſtatim (Deus) detexit ei (àbrahamo) terram (idq; Deus ideò fecit,) ut illius terræ) deſideriòAbrahamus) afficeretur, & ut daret ei mercedem pro unoquoq; dicto, ***huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:)filium tuum unicum, quem amas, 9. ſimile quoque eſt (iſtud:) ſuper unum montium, I0. ſic etiam & prædica ſuper eam II.prædicationem ſcil. quam ego tibi dico. Verſ. 3. Et henedicentur in te] Sunt myſti- cæ explicationes hujus loci) multæ; ſed hic eſt ſenſus ejus literalis, (nimirum)diceta- liquis filio ſuo: ſis (benedictus) ſicuti Abraham, eodem modo (accipienda & ex- pli- citur: ) & magnificabo nomen tuum, ecce ego nam hactenùs nomen tuum fuit Abram; aſt de- (nomen autem iſtud:) bermaè (quoad numeros in lingua Hebræa) efficit 2 84. intuitu membro- rum hominis, (nam tot membra eſſe in homine ſtatuunt Rabbini, ſic legitur) in veteri codice Ra- ſchiano, confer. hic Peſachim, fol. 117. b. 5. Confer. infrà Geneſ. c. 25. v. 5. ibique not, n. 6.. 8& 7. vid. & infrà n. g. h. verſ. 2. it. Berachot, fol. 55. a, & Sota, fol. 38. b. * Hebr. mimn in MSt. Erff- 2. poſt id additur: rNR) i. e. & tibi. noy ut in Pero⸗ i. e. & decelebi⸗ is inclala al dita WN „ h n n N ſen Ausͤiber icha⸗ erla 1. h ap. gi⸗ cltur:) numeri pluralis nec dicunt , niſi i. e. de pluribus, nempe: 7ν απh i. e. De- us Ifraclitarum, y ihn i. e. Deus He- bræorum &c. nec de uno homine uſurpatur no- men , idcircò dixit ei (Abrahamo) Deus: faciam te in gentem magnam, i. e. tu eris Pa i&., ſic in not. "Da M—'h. loc. ex- pvonitur. (inquit Deus) addam literam nomini tuo, hinc ac deinceps (nomen tuum erit) Abraham; XX Hebr. Wπαα d „ quoniam nomen * eſt Eh tanquàm gens magna ac dicent de te 6. Concluiæ, obſignatæ, confirmatæ, id enim nmn, quod hie habetur, ſignificat. 7. Nempe: non ſolùm in Abrahamo; ſed & in lſaaco & Jacobo. 8. Quaſi per teſtamentum roboratæ & confirmatæ erunt, huic loco illuſtrando faciunt, quæ R. Sa- lomo ad Geneſ. dict. c. 2 5. v. 5. notavit & ex R Nechemja adduxit, vid. not. ibid. n. 6. & n. 7. XX Loci iſtius explicationem vide in notis new h. loc. 9. Uri Genel, c. 22. v. 2. habetur, ubi vid. Raſchi not. 10. In Berolinenſi editione hic addita ſunt iſta: & N e i, e. quem tibi dicam, vide Geneſ. dict. c. 22. V. 2. . II. Nempe: urbem Ninive, vid. Jonæ e. 1I. v. 2. ibique Raſchi not. in hiſce ab autore noſtro ad- ductis exemplis non ſtatim res ipſa manifeſtatur; ſed quaſi per ambages deſcribitur, donec ad rem ipſam deveniatur. † Hebr. Hha Qn, in MSto Erff. I. habetur ade wn i. e. ticæ muhæ, res eadem eſt, pro eo explicationes allego- 98 GENESEOS. CAP. XII. plicanda ſunt) omnia (loca:?) &benedicentur in te, quæ ins. Scriptura (habentur,) idque Pꝓrobat (iſte locus:) in te benedicetur Israel atq; dicetur: ponat te Deus, ſicuti Ephraim & ſicuti Menaſſe. I2. Verſ. . Quas fecerant in Charan] Nam ingredi fecerant * illas (ani- mas) ſubter alas præſentiæ Divinæ, 13. Abrahamus quidem viros fecerat proſelytos; Sara vero fœminas reddiderat proſelytas, ac S. Scriptura eis attribuit, perinde quaſi ipſi eas?*feciſſent (animas;)ſenſus autem literalisScripturæ eſt, (quòd hic) per verba: quas fe- cerant, intelligantur ſervi &ancillæ, quas ſibi comparaverant, veluti (verbũ νν1½. . fe- cit, accipitur in illo loco:)fecit omnem copis iſtam, † item (in illo loco:) Israel faciens fortitudinem, I 4ita ut (verbum νſignificet: comparare & colligere. 1 5. Verſ. 6. 6t pertranſivit Abram terram Intravit in medium *:r illius (terræ.) Eod. v. 6. Il1; ad locum Scbechem] (Videlicèt) ut (ibi) oraret pro filiis Jacobi, quando illi venient, ut bellum Schichemo inferant. 16. Eod. verſ. 6. Quercum 17. Moreb] Hæc eſt (urbs) Sichem † oſtenderat ei (Deus) montem Gerizim & montem Ebal, nam ibi ſuſceperunt Iſrae- litæ juramentum* legis I1 8. Eod. verſ. 6. Cenaban autem tunc (erat) in terra] Is ipſe (Ce- 12. Prout Geneſ. c. 4 8. v. 20. habetur, confer. hic Jevammor, fol. 63. a. & Cholin, foſ. 49. a. * Hebr. znne, in MSto Erff. 2. huic præmiſſa ſunt iſta: rpNνν ayeEen e i. e. Tar- gum eius (eſt:) quas ſubjecerant legi. 13. Id eſt: fecerant proſelytos, confer. hic not. ad lib. Prec. jud. part. I. p. 1III. a. fin. ubi locus iſte Raſchianus adducitur, vide & D. Maji Theol. lud. Loc. 10. SG. 3. p. 17 3. it. Sanhedrin, fol. 99. b. & Avû âaà Sara, fol. 9. a. XX In notis Raſchianis editionis o poſt il- lud S'&wy hæc uncinulis incluſa & addita ſunt: wy X LD 77 i. e. proptereà (hic) ſeri- ptum eſt: quas fecerant, confer. & not. ibid. in MSto Erff. 2. poſt dy i. e. feciſſent eas, ad- ditum eſt: νααπ i. e, hæc eſt ejus expoſitio allegorica. †. Sicuti Geneſ. c. 3 1. v. I. habetur, ubi verbum wy eſt ad i. e. ſignificat: comparatio- nem ſive acquiſitionem, ſic in notis Raſchianis editionis νανν ρονρ.âq ut & in Berolinenſi edit., hic uncinulis incluſum & additum reperitur. 14. Vel: ſtrenuè agens vide Numer. g. 24 v. 18. 15. Vel: verbum oy i. e, faciens, (quod Num. dict. c. 24. v. 18. habetur,) ſignificat: Ar i. e., comparans& Pal i. e. colligens. 2XX Loci iſtius expoſitionem vide in notis nov —MNRh. loc. 16. De quo vide Geneſ c. 34. v. 2 §. Sign. * con- fer. nor. in a h. loc. it. Sota, fol. 32. a. & 3 3. b. 17. Junii ac Tremellii verſio habet: convallem Moræ, Vulgata: convallem illuſtrem, LXX. y, 7ναννh, quercum altam, confer. Joh. Lightfoot. Hor. Hebr. in Act. Apoſtol, c. 7. v. 16. pag. m. 67. & ſeq: edit. Lipſ. ubi plura. † Hebr. ow, poſt iſtud in MSto Erff. 2z. ita le- gitur ναπα jn i. e. docet, quod oſtende- rit ei. * Hebr. Dynv in MSto Erff 2. pro eo habetur: vrv iy ya i. e. duo juramenta pro- pter (id, quod Deuter. c. 12, v. 2 habetur, nempe:) Mw i. e. cuſtodi ſeu obſerva, vid. Raſchi not. ad Deurer. dict. c. 12. v. 2 8. 19. De quo vide Deuteron. c. 11I. v. 29. & 30. & Deut. c. 27. v. 12. & ſeqq. confer. & D. Wa- genſeil Sot. pag. m. 664. reſpicitur hic ad vo- cem Xo „. e. quercus, quæ eſt: h i. c. ſi⸗ gnificat jus jurandum & απ i. e. Moreh eſt ν — W☚ i. e. ſignificat doctinam, nempe pn i. e. legem, ſic in notis or hic ex- ponitur, confer. Geneſ. c. 2 2. v. 2. Sign.* poſt vo- cem ρππ i. e. legis, in MSto Erff. 2. additur: nd e dede ddrn de i. e. & ſic ſcriptum eſt juxtà planitiem Mamræ, vid. Deuter. c. I1. v. 30. ubi habetur: aAh e X vid. not. ibid. n. 105. Cab. Al. — (Cenehan In paltemn 8 es dwiſeta elt) Cini Cituamil⸗ . . — ibi alean] tionem1. 1 vetl. 8 4/ hendetürin occidente (enim) in ſuum (tak Per proßnet peccanim4 vices: tem exinge profi nes erant il juntd Urbe ræ lſtaelini donn ie. 19. Uni Gene iſte Malchu dunt, vidt Sto Lick: Iex ſeruſehe 10. Mout ver nel.c. I . V. 21. Nenpe: factin, de poſeris dand loe. i e. deſidera Conler, nol Plicatio hab in dec legena noſtro hic a h. loe. 39 Febr, dun CAL. . — A ntur) icee uti Pphraim tilligeni. tproſelyios; deqnaiii ttduguate. ie ſe⸗ braelficiens 1)cVerl lq; ad luum intutbellam bde) ichemt. perunt Iſtae. lena] H ihſe (Ce. 1). Agn. on⸗ ie Sotn, ol.31. bet: conyallem luſtrem, LXX. mn, Confer Joh. Apoktol c. . ubi plurz. O Erkk. 1. itn e⸗ quoc oſtenge. Pio eo habetun: imamenta pfo⸗ V. -9 babelun, Oberva, Jid. 1. .29. .5,19.8 30, & gker. & D. Wa⸗ atur hic ad vo⸗ d woh iee ſ⸗ Morehel ib, m, nempe Iin m w bie e Fgns olt w. iff 1, addltur: § lie clihtum 4. Deuter, c,I1. u Nid. net. . CAp. XII. GENESEOS. 95 (Cenahan) abierat & per vim abſtulerat ** terram Iſraeliticam à poſteris Schemi, nam in partem Schemi illa (terra ſorte) obvenerat, quando Noachus terram inter filios ſu- es diviſerat, dicitur enim: & Malchizedek, rex Schalem, 19. quocircà (ſcriptum eſt:) & dixit (Deus) Abramo: ſemini tuo dabo terram iſtam, 20. (ac ſi diceret:) ego re- ſtituam illam filiis tuis, quoniam ipſi ſunt de ſemine Schemi. Verſ. 7. Et ædificavit ibi altare] Propter lætum nuncium ſeminis (Abramo factum) & ob lætam annuncia- tionem 2 I. terræ Iſraéliticæ. † Verſ. 8. Et tranſtulit inde] Tentorium ſuum. Eod. verſ. & Ab oriente Bethelis] i. e. In plaga orientali Bethelis, (atque ita) Bethel depre- hendeturin occidente ejus (plagæ orientalis,) & hoc eſt, quod (hic) dicitur: Bethel ab occidente-* Eod, verſ. 8. Tentorium ſuum] Scriptum (hic) eſt N 22. ab initio (enim) fixerat * (Abrahamus) tentorium uxoris ſuæ; poſteà verò (fixit) ſuum, (ita ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba. Eod. verſ. 8. Et extruxit ibi aram] Per prophetiam ei revelatum erat, *** quòd ipſius poſteri ibidem ſint caſuri propter peccatum Achan, quapropter oravit † pro illis. Verſ. 9. Vadens & preficiscens] Per vices † (temporum & locorum) manebat modè in iſto loco per menſem aut amplius, exinde proficiſcebatur & tentorium ſuum alibi figebat; omnes autem illius profectio- nes erant meridiem verſùs, * ut iret ad plagam Auſtralem terræ Iſraêliticæ, quæ eſt juxtà (urbem) Jeruſalem, ** in parte jehudæ ſitam, quam ille abſtulit in meridie ter- ræ Iſraeliticæ verſus montem Moriæ, quæ (fuit) hæreditas ejus, ** (ita reperitur) in 2 Bere- — yon i. e. fixerat , res eadem X Hebr. Wann), in MSt. Erff. I. pro eo habetur: Denn i. e. & occupaverat. pro eo habet: eſt. 19. Uti Geneſ. c. 14. v. 18. habetur; eſt autem iſte Malchi Zedek ipſe Schem, prout Rabbiai tra- dunt, vide not. in D-on nom h. loc. in MSto Erff. 2. poſt i. e. Schalem, additur ben NeTVi een i. e. Targum ejus eſt: rex Jeruſchalem. 20. Prout verſu ſeq. 7. h. cap. habetur, vid. & Ge- neſ. c. 1 5. V. 18. 21. Nempe: Fromiſſionem ſive ſpem, Abrahamo factam, de poſſeſſione terræ Cananææ, ipſius poſteris dandæ, confer. not. in on nev h. loc. † Hebr. N, MSt. Erff. 2. pro eo habet: dann i. e. deſiderabilis (ſcil. teræ.) X Confer. not. in an 'e, ubi loci iſtius ex- plicatio habetur. 22. Sed legendum: 71, ratio ejus ab autore noſtro hic adducitur, confer. not. in han inee be loc. zx Hebr. Wwa i. e. plantaverat, MSt. Erff. 2. KX Nam Deus 7 e e i. e. monſtrave- rat ei hanc calamitatem, uti in notis bnn mnpv* h. loc. habetur, in utroque MSto Erff. iſtud: Naaru i. e. per prophetiam ei revelatum erat, o- wittitur, † Hebr. boonen in Berolinenſi editione hic addi- tur: i. e. ibi. † Hebr. ') iſtud ac ſequentia usque ad: ada i. e. meridiem verſus, abſunt à MSto Erff. 2. * Confer. cap. ſeqv. 1 3. v. I. n. 1. & infrà Geneſ. c. 3 5. V. 1 8. ibique not. n. 34. vide & not. in non ov h. loc. *x In Berolinenſi editione poſt: =bwd hæc un- cinulis incluſa reperiuntur *α d e yn ee ee ee ngn penden i. e. expoſitio eſt, Jeruſchalem (ſita) fuit in me- dio (ſive centro) mundi ac finis terræ Iſraeliti- . cæ, ſic exponitur in Eſaia. ** Hebr. rbr i, ablunt iſta ab utroque MSto Erff. M 5 I. ð Bereſchit Kabb ded,) ut cum Tentaret(Denoyane in terra] In terra illa ſolùm (erat fames, idque i „an curioſè ſcrutaturus eſſet 2 3. verba ſa dil idque i- ncti illius Bene- . . . . . * . . impulerat, 24. ut ex i illa egrederetu at; . T. Verſ. I E. plicatio myſtica, (nempe)! .II. Ecce nunc novi] (Eſt huj Pter verecundia m ( ni merilior non crorefat Ahraltamna.) gen ESlrr ex- poſtio: fieri rzg ar interi os erat; aſt nunc agnovit eam ipfſò factò aram⸗) pro-⸗ ndo, ut propter itineris defatigationem aliquis . 5 alia er- eformis e- U . tem literalis hujus textus (eſt iſte:) — nem tuam mihi . eece jain inſtat tempus, quò pro en ue haud aſſueti venimus nigros ac deformes 5Æthiopur 1 ni, recedite quæſò. Vlrf abetur in iſto loco:) & i. e. ecce nun (aduend Verſ. 14. Et falctum eſt, en 13.U1 bene ſit mihi propter te] Ut mihi dent Domi cum veniſſent; 27. erm ven ſet Abram in Toyptum] Dicendum fuilſletci (N õ arca & quòd (Egyptii ddorer i le,) quòd (Abramus) illam (Saram) ableg Qabe) derintcam Saranv) vectigal 28. exegerunt, aperuerint (ill onderit in erſ. I1 5. Et laudarunt illam apud laruolim] Lauda nt u. .⸗ udarunt il- lam 23. Ita hic interpretor verbum um , de quo vi- [* de Buxtorf- . 7 quo vr * Hebr. — U Buxtorf. Lex. Talm. fol. 63 3. confer. & Ra- ' ny”m in Beroli iti a. poſt —N' additur: n olinenſi cdiuone ) at in utroque MS 10 ſchi not. ad Num . er⸗ c. 19. V. 2. U & ad cleſiaſt. c. 7. V. 1 V. 2. n. 5. & ad Ec- Erff. hic i . c. 7. V. 14. Confer. . ta habetur: 4 60. b. F. hic Baba kama, fol. — ☚ (Mst . nidit. d π nen . * S KAalt?: O 1 . . my eee drn n Ni.e nt ) e n c. & etit, quandovidebunt 40 aera ahen coẽgerat, per famem illam, te £⁊ —— duog hie ncene nreeben e verbum deiwn, taan g, ilui interficient me (propter pu'chri 25. Hebr. — vNN vy, per ipſu heiun à multo reme 1al expiicatio: iſtud . inde quodnam fuit ĩſtud factum õ ſed 26. Sic ex mens antoris l bini fabulantur, cum Sara in itinere gumentr ab. mellio hic verba iſta r neſe eum Junio ac Tre- eundo veſtes ſublevaſſet ac fortè nudos vedes E. 9. v. 2. habentur, tanier. volui⸗ Aa Geneſ. Joc. . N& Re conſpiciendos ræ buiſſet b vi P „ A rahamus iderat, XXX I ci iſti 5 ſ, . expo 1110 em vide in uis color ac nitor i n a eſſet corporis Saræ, vide D. . tis ND h. loc. confer. Baba batra, fol. 16 additur: Xα na DI Kn iae e⸗ a. in MSto Erff. 1. pr .ſ vipet ani ne imterheinn. 1I. pro wyD ) hab Vat anima mea propter inteſcjane. . etur hnh 27. Videlicèt: nuner nen ne we nterſelnr. elo k „non ſingulasri, uti gulari, uti wyn i. e. ex ipſo ejr † Hebr. —. homo, in MS hic hab iſti . in MSto Erff. 1. etur, iſtius ratio tur: Xπι i. e. mulier pro eo habe- co adducit, confer. not tin rr noler hoc lo- . . .* * ◻ 2 8. Telonium, Hebr. Doy comter, Num, h. loc. 5 —NwVGNIWer. c. 31 X Hebr. Qiann i. e. vili . e. vilis & contemptibilis evad 12. adait tnii. c, &à deſormis ſiat. beiur 6aikicatio n. 11 5. ubi alia iſtius vocis ha- (A. l. — . ſamintet ſe n0 groptet ſas fuitſhe (le ſenut 1. gordie (Cixtt hiekl — † Herr n- e x Codler hie 19. iction Minterpreta ſcabien,con torkler. Ta tant, harat Hiob. c.2. yon gd cumd efkloruitin P.46 ben pre nobul. Princpes eſt dunt atq; ea 4;6. V 1 , 0 ſtorum tuor Duntili, ni V. 1. tumor conlet inft Erachinfol, incuto krh 1is ſegger ſchittabba, bentur: O e, in nocte inilpercu conlet,intta 30. Nacn Wi tur: nulla quam WN Lex. Talm. fol.2 1.col oIn notis Veiba iſta: ſa & addita W CA.I. lehicgne i. iliuehene. wetdigun usloc) ex. aram) o. 2 . alia ex. Geſormnis e⸗ )lenſinan. Pulchrituci Apulehraſt C (loqendi 26. Domi⸗ nünera. *is tei (Mol) Mconderit in ream) 1c Ni . Audarunt il lam — enſi editone utfoque MSr RNꝑqNRN N y) v urI Auandoridebnt Propter puichti . iltud iam inde m unio 1c Tr. · ei, qur enel. indmn e not d n rhi. e. munea rn i e. & e interktciant. on neulani, ui ornoſterhoc lo⸗ wod h. loo. . Nuwer.c. 31. ins ſoeizhe⸗ CAb. XII. GENESEOS. 101 lam inter ſe dicentes: hæc convenit regi. † Verſ. 16. Et benefecit * Abrahamo] Pha- rao propter illam (Saram.) Verſ. 17. Et percuſit] Plagâ ulceris maligni 29. percus- ſus fuit Pharao,) quò concubitus ei difficilis fuit redditus, 30. in Bereſchit Kabba** (ſic ſcriptum legitur.) Eod. v. 17. Propter 3 I. Saram] i. e. Per os (Saræ) loquentis, 32. quæ dicebat angelo: percute, & ipſe percu (dixit hic Pharao Abrahamo) ſicuti Abimelech, qui Abrahamum (ita) allocutus eſt: ſſit 33. Verſ. 19. Accipe † & vade] Non N 3 ecce † Hebr. n, MStum Erff. 2. hic addit: vya or i. e. & auferatur illa etiam invita. xX Confer. hic tract. Talm. Bava mezia, fol. 59. a. 29. Sic dictionem n&), quæ hic habetur, nonnul- interpretantur; alii morbum in capite, quidam: ſcabiem, conf. not. ad Lev. c. 26.v. 16. Sign.*& Bux- torf. Lex. Talm. fol.2 170. Rabbinorumpleriq; pu- tant, Pharaonem leprà percuſſũ fuiſſe, vid. not. ad Hiob. c. 2. v. 13. n. 1 3. nam cum veniſſet Pharao, myan ivh i. e, ut exueret calceum ejus ſcil. Saræ (quò cum illa concumberet) nyox y le efſloruit in eo lepra, ſicuti in lib. Prec. Jud. part. I. p. 146. b. m. in notis habetur, atque iſtà plaga le- præ nonſolum Pharaonem ; ſed & PNRi. e. prineipes ejus fuiſſe percuſſos, iidem Rabbinitra- dunt atq; eam in rem adducunt illud Jeremiæ c. 46. v. 15. cur aii. e. everritur quisque robu- ſlorum tuorum? &c. non eſſe autem ʒ ſcri. bunt illi, nili lepram, dicitur enim Levit c. 13. v. 2. tumor aut i. e. ſcabies (lepra,) &c, confer. infrà Geneſ. c. 44. V. 18. n. 2 3. vide & Erachin fol. 16. a. & not, in nas h. loc. in MSto Erff. 1. iſta nν Pohn i. e. plaga ulce ris & ſequentia usque ad: Jad α i. e. Bere- ſchit rabba, omiſſa ſunt I ſed in M to 2. hæc ha- bentur: Da een e de hwa j. e. in nocte Paſchatis, quoniam futurum erat, ut in illa percuterentur primogenita (Sgyptiorum.) conter. infrà num. 3 3. h. verſ. 30. Nam uti in Vajikra Rabba Sect. 16. reperi- tur: nulla res difficiliorem reddit concubitum, quam irne i. e. ulcus iſtud malignum, vid. Buxt. Lex. Talm. dict. fol. 2 170. conter. & Gur Arjeh fol. 2 I. col. 3. fin. x In notis Raſchianis editionis ι d poſt Verba iſta: Bereſchit rabba, hæc uncinulis inclu- ſa & addita ſunt nempe: n en en WN en wenn enee e R . . . 8 . WN i e. Et domumej'9 Jjuxt à Targum ejus (eſt interpratatio:) & ſuper homines domus ejus ; al⸗ legorica autem ejus explicatio eſt: ut includan- tur parietes ejus (domus Pharaonis) & columnæ ejus ac vaſa ejus, nempe, quòd etiam illa fue- rint percuſſa leprà, vide num. antec. 29. h. verſ. ſic ſcriptum eſt) in veteri Raſchiano exemplari. 31. Hebr. Aa Yy i. e. ſuper vel ob verbum, quod anſam dedit expoſitioni iſti: 0 vy i. e. ſuper vel per os, quæ hic ab autore noſtro adducta eſt, confer. infrà Geneſ. c. 20. V. 1 8. n. 56. Vide & not. in p r h. loc. . 32. Tradunt Rabbini, quòd Sara tota illa nocte, quà apud Pharaonem erat, ad Deum preces fu- derit & quòd angelus ab illo miſſus ſit, qui Pha- raonem percuſſerit, confer. & hie not. in ov ppon ad hunc locum. † Hebr. 7 no hac & ſequentia, usque ad :bnys i. e. fluxus eorum, abſunt ab utroque MSt. Erff. 33. Nempe: Pharaonem leprà ſive ulcere malignò de quo num. antec. 29. & 30. h.v. 17. in MStoErff. 1. poſt: M i. e. percuſſit, addita ſunt à“ H& yAN iſta (videtur legendum N) den in Na an in eej. e. & percuſſit Phara- onem, (nimirum) per Sydus (ſeu conſtellatio- nem) ulceris maligniille percuſſus fuit, (nam concubitus ejus ei difficilis fuit ſic ſcriptum repertitur) in Bereſchit rabba, at MSt. 2. ad- dit: wonwe en nn een e eeen V n nen men e e n n i. e. & percuſſit Dominus Pharaonem, (ſci- licèt) per ſpecies plagæ, nam concubitus ejus ei difficilis fuit, quoniam pereuſſit eum (Deus) plagà ulceris maligni ‚(InX⅓⅞) ſpecies fuit reptilis ejusmodi, confer. ſuprà num. 29. & 3 0. h. verſ. it. not. ad Levit. c. 26. v. 16. Sign. * in expoſi⸗ tione Myſtica ſive allegorica. 10² GENESEOS. CAb. XIII. ecceterra meacoràm te eſt; 34. ſed (Pharao) ei dixite vade nec ſubſiſte, nam £gyptii libidinibus dediti ſunt, 35 dicitur enim: & fluxus equorum (eſt) fluxus eorum. 36. Verſ. 20. Et præcepit ſuper eo] i. e., propter illum (Abrahamum) ut eum deducerent & cuſtodirent. 37. Eod. verl. 20. &t deduxerunt] Juxtà Targum ejus: & comitati ſunt cum. 38. CAP. XIII. Erſ. 2. Gravis valdè] i. e. Onuſtus muneribus. Verſ. I. Et aſtendit Abram & c. adauſtralem plagam] Ut veniret ad tractum meridianum terræ Iſraeliticæ, ſicut (Moſes) dixit ſuprà: vadendo & proficiſcendo meridiem verſùs, I. ad montem Moriæ; ex omni autem loco, quando ipſe (Abrahamus) proficiſcebatur ex Ægypto in terram Cenahan, de plaga meridionali verſus Septentrionalem ibat, nam terra Ægypti in tractu meridionali terræ Israeliticæ (ſita eſt,) veluti id patet ex profectionibus & ſinibus terræ. 2. Verſ. 3. Et ivit perprofectiones ſuas] Poſtquàm reverſus eſt (Abraha- mus) ex Ægypto in terram Cenahan. ipſe ibat & pernoctabat in itineribus & hoſpitiis, *Xin quibus (anteà) pernoctaverat, càùm in Ægyptum proficiſceretur; 3. docet (autem Scriptura) te conſuetudinem hominum, quòd nemo (facilé) mutare debeat hoſpiti- um ſuum; alia explicatio (verborum iſtorum: & ivit profectionibus ſuis, nempe?) dum reverſus eſt (Abrahamus,] ſolvit ea, quæ ſibi credita erant 4. Eod. verſ. 3. A meridie] Terra 34. Uti Geneſ. c. 20. v. 15. habetur. ubi vid. not. ** Hebr. —a-de), in MSto Erff. 2. hic additur: n. 4 1. bpunn N, de 11, j. c. terræ Iraeliticæ 5. Scortationi indulgent, pravis eoncupiſcentiis S& in diverſoriis. oppleti ſunt, id enim verba illa: — nννο hic 3. Tradunt Rabbini, qnod Abrahamus „dum in ſignifieant, confer. cap. ſequ. 13. V. 10. ibique] Fgyptum profectus eſt, ab hoſpitibus mutuo not. n. 16. it. 2. Samuel. c. 19. v. 36. ibique not. acceperit pecuniam, quam poſteà ipſe ex ÆFey- n. 13. & infraà Genel.c. 20. v. 1 5. n. 42. to reverſus. perſolverit, vide num. ſeq:4. h. verſ. 3. 36. Sicuti Ezech. c. 23. v. 20. habetur, vid. Raſchi confer. & not. in "a h. loc. it. tract. Talm. not. ibid. Erachin. fol. 16. b. 37. Loci iſtus explicationem vide in not. o4. Vel: debita ſua, Hebr. oo ſic enim per N h. loc. confer. & Sota, fol. 46. b. legendum juxtà editionem an n 38. Conker. D. Wagenſ.Sot. p. 1022. & p- 1026. editionem Berolinenſem pro: Pr'epè uti cor- ruptè tam in Bibliis Buxtorf. quam in codice He- 1. vl cap. antec. 12. v. 9. ibique not. Sign. * bræo, quo uſus ſum, legitur. nam bn ſigni- * Hebr. 7 , Mst. Erff. 2. pro eo habet aa i, gen / vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 977. confer. & e. Canaan. Gur Arjeh fol. 2 1. col. 4. med. ubi ſcribitur, 2. Scil. Cananææ, confer. verſ. ſequ. 3. h. cap. ibi- quòd Abrahamo, dum in ägyptum profectus ue not. n. 5. & Joh. Ligbtfoot. Centur. Cho eſt, non defuerint quidem facultates ſolyendi de- rogr. Matthæ. præmiſſ. cap. I. & ſeqq. bita CA. UI. Iema ojb iiab initis jnvocayt 1l natn cauſan J. Verl 1exbere eon Vitate hie lumtenzat. malſculoi ſua einagti — bita ius, in o . ſimularit, a les, Colſet, Eift 1. ro en pud, Pon n Aiones ſuas. 5. Vide gur 2 ſunt, Lociiſtinseng h. loc. conſer 1 Hebr. n, omne illud, i. e. juſtitiam 6, Nam protel tarum eleni a conler 8e 2 . not. in Hebr. J9 Prempiſlä ſunt (ege dam v. o en lependum. poterat) etipe cèt) utrumaue eorum mit mr W 9 Orwd Jy R be non tu laero habetur CA.XI. —. l dan Deypei dorum. 36, docerent & vomitati lant , Aran ge. Llitice, ſient . admontem er Eoyptoin nterta ,oypti feckionibus eſt (Abraha- 1s Khoſpitie, docet abtemm ebeat holhiti⸗ mnempe) dam .3.4 mendie Terra — fl. 2. hic additur: . terre Iltaelitice rahammus, dunn in hoſpitibus minno ſei iple ex Aay- eg. d ell.) Hebr. rde de, in M Sto Erff. I. hiſce loe.1. ttad TA. ienn ſic enimm her n Ou i e : Ne uii (o am in codice He pami (d e, Gemm. das Bll⸗ ol.977. conten. N rec. ubi ſeibitu Auoyptum Molectus uilngſhenh . it 8 CAb. XIII. GENESEOS. 103 Terra ⁵Ægypti in plaga 5. meridionali terræ Cenahan (ſita eſt.) Verſ. 4. Quod ſecerat ibi ab initio] UbiAbram invocaverat nomen Domini, poterit etiam (ita) explicari: & invocavit ibi tunc temporis nomen Domini. Verſ. 5. Qui ibat cum Abram] Quid- nam cauſam ei (Lotho) præbuit, ut fieret ei iſtud: † (nempe profectio cum Abrahamo. 6. Verſ. 6. Et non tulit] i. e. Et non poterat ** illa (terra) ſufficiens **x pabulum præbere eorundem pecoribus (alendis.) vitate † (hic utitur Scriptura) & opus eſt * Eod. verſ. 6. Et non tulit] Sermonis bre- ei addere hoc modo: & non tulit eos pabu- lum terræ atque ideò ſcripſit (Moſes:) & non &ρuiW i. e. tulit, 7. ſignificatione generis maſculini. Verſ. 7. Etfuit rixa] Quoniam paſtores Lothi erant improbi ac pecora ſua * in agris alienis paſcebant, paſtores autem Abrami eos propter rapinam 8. ob. jur- bita ſua, in hoſpitiis contracta; ſed quoniam Pyn nyv i. e. tempus famis fuit, ipſeque SPD/ r N i. e. timuit latrones, ideò ſimulavit, ac ſi nullæ ſibi ſuppeterent faculta- tes, confer. num. antec. 3. h. verſ. 3. in MSto Erff. 1. pro prhp habetur: probè, mendo ſè ut puto, in utroque MSto poſtea additur: yDD 2 i. e. & idcircò rediit per proſe- ctiones ſuas. 5. Vide quæ ad verſ. antec. I. h. cap. n. 2. notata ſunt. * Loci iſtius expoſitionem vide in not. pam nov h. loc. confer. & Erachim, fol. 16. b. † Hebr. Dèe, MSt. Erff. 2. habet —te n i. e. omne iſtud, MSt. 1. verò pro — & legit: Mo i. e. juſtitiam. 6. Nam profectio cum Abrahamo tantarum divi- tiarum ei extitit cauſa, confer. Baba kama, fol. 9 3, a. confer & cap. ſeqv. 14. V. 12. ibique not. n. 2 5. & not. in .„α 6a hi h. loc. præmiſſa ſunt iſta: nè De en (legendum viditur: rd) en ee Nh en en ee en ren (forts legendum: — wa.) i. e. populus tertæ (non poterat) recipere Abramum cum Lotho, (Icili- cèt) utrumque ſimùl, quoniam fuit fubſtantia eorum multa nec poteraf ferre (illos terra,) at in MSto ze hæc præmiſſa ſaunt: † n de De e een e e een e eeee e Fee e een nee. ee de en er ne en een den e n een n 1. e. non &ν (pro &, ſicuti in tex- eos,) ſed non extitit ei (populo terræ) juſtitia in terra Iſraelitica, ut habitaret ſimul cum A- bramo (&) cum Lotho, (ſcilicèt cum) ambo- bus ſimul, quoniam ſabſtantia eorum fuit mul- ta; alia explicatio (verborum iſtorum:) non tulit, (nempe:) non fuit ambobus pabulum (ſuſſiciens,) ac ſi diceret: (non poterat terra ſufficiens pabulum præbere &c.) ** Hebr, ponny i. e. ſufficere, poſt iſtud verbum in MSto Erff. 2. pro 'app y'n j. e. pabu- lum eorum pecoribus, habetur: nri a —y'n i. e. ambobus illis, ut præberet pabu- lum. † Hebr. v whæc & quæ ſeqvuntur, usque ad: r Wn i. e. ſignificatione generis maſculi, abſunt ab utroque MSto Erff. * Hebr. n y on een, ſic in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in Berolinenſi editione habetur; abſunt autem à Balſileenſi edi- tione. 7. Quoniam verbum &N hic in genere maſculino uturpatur; dictio autem PS fœminini generis eſt, idedò ſeribit autor noſter, hie deeſſe vocem generis maſculini, nempe y i. e. paſcuum. eamque ſubintelligendam vel ſupplendam eſſe, quò illa ad verbum Na referri poſſit, alias ſcri- bendum fuiſſet Nρνπ genere ſœminino, quoni- am P'& eſt generis ſœminini, confer. Gur Arjeh h. loc. fol. 2 I. col. 4. med. & not. in b'nor m h. loc. ** Hebr. bnyqa jumenta ſua, in MSto utroque pro eo habetur: i, e. greges ſuos, res eadem eſt. tu ſaero habetur) debet dici, i, e. tulit illa (terra 8. Sive: damnum, alienis agris illatum, nam di- ctio? 04 GENESEOS. CAb. XIII. jurgabant; illique reſpondebant: data eſt terra Abramo, nec ei exiſtit hæres; Lothus autem illius hæres eſt nec eſt iſta rapina, ideò dicit hic Scriptura: Cananæus & Phe- rez æus tunc habitabant *** in terra, nec hactenùsAbram in illa jus habebat. 9. Verſ. 8. Viri? fratres Ji.e. Propinqui; eſt autem expoſitio myſtica, (nempe quòd) alter alteri ſimi lis fuetit quoad faciem. 10. Verſ. . Si ad ſiniſtram iveris, dextram petam] i. e. Ubicunq; habitaveris, * ego non procul à te recedam; ſed ſcutum tibi ero atque auxilium, idque eventorei ei (Lotho)fecit neceſſarium, II. dicitur enim: & audivit Abram, quòd captus eſſet frater ejus &c. 12. Eod. v. 9. Et ego ad dextram ibo] Ad dextram memet convertam 13. ſic : ſiniſtram petam (ſignificat:) ad ſiniſtram memet convertam, quò d ſi dixeris. puncta ſic poni debuiſſe: qN 14. (reſpondetur, quòd) ita reperiamus alio in loco: ſi quis ri i. e. ad ſiniſtram I 5. nec puncta ibi ſunt ne † Verſ. 10. Quiau- niverſa irrigua erat] Terra (erat plena) fluminibus aquarum. * Eo d. v. 10. Priusqudm perdidiſſet Dominus Sedom & Amoræ] Fuit iſtaplanities* veluti hortus Domini * ucad arbores 12. Vide dict. cap. ſeq. 14. v. 14. 13. Explicanturhie ab autore noſtro verba iĩſta: N' & b'rα ut illud quidem ſignificet ee PP' nyy i. e. ad dextram me vertam; iſtud verò Muy n& eN*Xι⁰011. e. ad ſiniſtram memet conver- tam, X Hebr. M i. e. ſicuti, abeſt iſtud & ſequentia niam Abrahamo nondum erat hæres, prout ha- usque ad: xy H& i. e, memet (convertam) ab betur in not. dam nv ubi etiam Bereſchit rabba? utroque MSto Erff. . ad marginem allegatur, [14. Non vero: —2 X uti in textu Sacro habe. x Hebr. drie me hæc & ſequentia usque ad: ſtur, confer. Gur Arjeh h. loc. fol. 2 1. col. 4. fin. — 29 naà i. e. quoad faciem, abſunt ab u. &— fol. 22. col. 1. princ. in. M Sto Erff. 2. etiam troque MSο Exff. pun&a ſic habent ' & prout à me in Raſchi 10. Juxtà Hebræum: vndhva quoad aſpectum, ef- . : . H . notis ſunt poſita. ſigiem, ſeu formam facierum,, conter. & hic 15. Uti 2. Samuel c. 14. V, 19. al. v. 2 I. habetur. not. in e D ibi etiam Bereſchit rabba * . el C. 14. V. I9. 21. v. 2 1. na . ad marginem allegatur, vid. & tract. Talm. Je- vammot, fol. 17. b. * In notis Raſchianis editionis Sman nsv poſi verbum aun j. e. habitaveris, uncinulis inclu- ſum & additum eſt iſtud: 2 N i. e. ego quoque habitabo vel ſedebo, quæ leclio ſenſum reddit laniorem 3l abſunt autem iſta: an „n . e. ubicunque habitaveris & quæ ſequuntur, us- ue ad: ne i, e. ego ad dextram ibo, ab utroque MStO Erff. . io: , quæ hig habeętur, pro ̈ i. e. da- mnum ſumitur, aAxX Hebr. 2 α IWς⅝ S), fic in Berolinenſi edi- tione, ut & in exemplari Amſt. Hebræo, quo uſus ſum, habetur, ſed abſunt iſta à Baſileenſi edi- tione. 3. Hebr. Ami. e. dignus erat, merebatur, quo MSro. 2.- eraſa ſunt iſia: d d&i. e, ſi quis &c. us- que ad: ſ 2 6 ¼† Hebr. =n Wra, in MSt. Erff. 2. hic addita ſunt iſta: —pveανhn ne een en eee n & &Xα i. e. Expoſitio myſtica eſt: o- mnis illa (regio) plena erat (cortationibus, ſicutĩ (habetur in illo loco:) & bibendam dabit ei mu- 23.2. 11 Nam, cum Lothus in captivitatem eſſet abdu-* Hebr. v, MSt. Erff. 2. addit nan wRi. e. Rus, ipſe ab Abrahamo liberatus fuit, de quo Jordanis laudata. cap. leqd. 14, V. 12. 6 ſeqq. gonfer, not, in —☚ D b. loc. Sic etiam puncta habentur in MSto Erff. 1I. ſed in lieri aquam, Num. c. 5. v. 24. confer. Naſir. fol. ** MSt. Eiff. 2. hic addit: p i,e. iſte eſt Eden. arslal eiumlol beh elegil nndico: ie plantin patarenll⸗ tur (itagte, pobtofnjt nim.) won e 12. 5 tend Urbem Fede non (anen) rnollkti chcent — XNX PGrbtfk. 1 Cctetumn dee D Wagenſei Iechit Rabba glnemm legitt indt,Taln C 34 b. Heb. Noß n. se 1, ( m ((a miſe cipitlr etcor bimaleie ( eyerſionem do vigc. inbi Eene 23. 1 Ina err n ERS abluntabu 15. Libidinbusin tec. 11. lgen 17. Elis ſber R udia 5 Conler. tradt ſor ſol. 10, b 1 Hebr. , Fn — . Ares; Lothus neus & Phe. at.9 Nerl. 9, er altetiſimi le. Tbicung; wlium idgee Judd captus let conyertam Uödſiireri, riambs alioin lo. gui. 10,Priuqten mnini * gnoad Abore; — „* igtud & ſeqnentia et (Cnyenam) db teun Sacto hibe. fol. 11, cl,4, fn. Mro Erfk.2. eim hronti me inali 41.V,21. habetut. MISrO Eik. 1, ſed in Nie ſiquis e⸗⸗ C. 2chic adcitaſunt n dn e dlio mjlicnel:o. cortaionibuig ſiclti bendann dabitelmu . 14. conker Malt iol Adit fopn wie. . s Hebr. 7 77, MSe F-d., 2. hic addit; 1 mie ileel cen. 1 vetbaiſaen gnibet d enam; iltud verd m memet conet - CAP. XIII. GENESEOS. 105 arbores. Eod. verſ. 10. Ianquam terra Eeppti Quoad ſemina. ** Eod.v. 10. Dum venis Zohar] i. e. Usque ad (urbem) Zohar; explicatio autem myſtica hoc exponit in vitu- perium (Lothi, nempe:) quoniam (incolæ iſtius regionis) ſcortationi erant dediti, 16. idesè elegit ſibi Lothus, ut inter eos habitaret, (ſic ſcriptum reperitur) in tractatu Tal- mudico: Horajot. 17. Verf. II. Planitiem] (Dictio iſta: ſignificat.) i. e. planitiem juxtà Targumejus.* Eod. verſ. II. Ab Oriente] Proficiſcendo ſemet ſe- paraverat (Lothus) ab Abramo & abierat * ad occidentem 18. Abrami, deprehendi- tur (itaque, quòd Lothus) ** profectus ſit ab Oriente ad occidentem; eſt autem ex- poſitio myſtica, (quòd Lothus) ſemet ipſe amoveritab Oriente mundi, dixit (e- nim:) non eſt voluntas mea 19. neque in Abrahamo neque in Deo ejus. Verl. 12. Et exitendit tentoria] i. e. Fixit tentoria paſtoribus ſuis ac pecoribus ſuis usque ad (urbem) Sedom. * Verlſ. 13. Viri autem sedom (erant) mali] Ac quamvis ita fuerit; non (tamen) cohibuit ſe Lothus, quò minus inter illos habitaret, ** hinc Rabbini noſtri docent: nomen improborum putreſcet; 20. i. e. mali fuerunt (Sedo- mitæ, l a N , edn e , nee e erinde hHaé ne eenn dee en nee en u, i. e. & ſeparaverunt ſe alter ab altero, nam ſeparatum fuit ſemen Lothi à ſemine Abra- hami „ita, ut non amplius eſſet fraternitas inter illos, dicitur enim: non veniet Ammonita & Moabita (&c. Deuter. c. 2 3. v. 4. prætereà ſcgri- ptum eſt: non quæres pacem eorum nec bonum eorum (Deuter. d. c. 2 3. v. 7.) & abiit Loth. & c. 19. Sive: ad plagam occidentalem illius loci, ubi xXX MSt. Erff. 2. addit â‚. e. & quoad paſcuum, cœterum de fertilitate Ægypti confer. quæ apud D. Wagenſeil. Sot. p. 72 3. habentur, vide & Be- reſchit Rabba h. loc. uti in pe e ad mar- ginem allegatur, ubi vide & notas, confer. hic tract. Talm. Cetubhot, fol. III. b. & Sota, fol. 34. b. † Hebr. ye 3y, in MSto Erff. 2. hic additur 3) n ie enn ee inn d einn i. e. usque ad, (iſtud autem ay) non eſt ſub ſum- ma (ſeu univerſalitate, i., e urbs illa Zohar ex cipitor nec comprehenditur ſub regula,) nam i- bi maledicet (Deus) incolis planitiei (ſKcil. per everſionem Sodomæ ac Gomorræ, de qua re vid. infrà Geneſ. c. 19.) confer, hie Naſir, fol. 23. a. & Horajot, fol. 10. b. * Hebr. è hæc & ſequentia usque ad: N Da i. e in tractatu Talm. Horajoth, abſunt ab utroque MSto Erff- 16. Libidinibus indulgebant, confer. quæ cap. an- tec. 12. V. 19. n. 357. notata ſunt. 17. Eſt is liber octavus partis quartæ operis Tal- mudici, tractans de documentis & ſtatutis qui- busdam judicum êc. vid. Horajot, fol. 10. b. * Confer. tract. Talm. Naſir, fol. 23. a. & Hora- jot fol. 10. b. Abramus tunc tentorium ſuum fixerat, confer. not. in pon hev h. loc. XXX FHebr. O) ſic in Mot. Erff. 2. hic additum eſt. † Hebr. αααπ hæc & ſequentia usque ad: d den i. e. neque in Deo ejus, abſunt ab utroque MsSto Erff. 19. Hebr. νHNι &, ſenſus eſt: nec Abrahamum nec ejus Deum ſive cultum Divinum ſequi volo, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 200. ubi verba iſta ex Bereichit Rabba Sect. 40. adducuntur. * Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 3 8. b. x Hebr. Pawi, in MSto Erff. I. pro eo habe- tur: rwn i. e. quò minus communionem ſive ſocietatem haberet, MSt. 2. habet: Qav? i. e. ut quieſceret. 20. Sicuti Proverb. c. 10. V. 7 habetut, conſer. bic 0 106 GENESEOS. CAp. XIII. mitæ,) quoad corpora ſua: & =NNNâ¹i. e. peccatores, quoad opes ſuas 2 1. Eod. verſ. I 3. Domino valdé] Cognoverant (ſanè) Dominum ſuum; ** ſed id datà operàâ e- gerunt., 22. ut contrà illum rebellarent. rat] Quamdiu improbus (Lothus) cum eo Verſ. 14. Poſtquàm Lothus ſemet ſiparave- (Abrahamo) fuerat, oraculum Divinum 23. ſemet ab illo (Abrahamo) ſeparaverat 24. Verf. 16. Si quis poterit] Sicuti † impoſſibile eſt, numerare pulverem, * ſic ſemen tuum non numerabitur. * Verſ. 18. Mamre] Eſt (iſtud) hominis nomen. 2 5. CAP. XIV. hnic tractat. Talm. Avoda Sara, ol. 19. a. & Jo. ma., ſol. 3 8. b. prout in man n h. loc. alle- gatur ad marginem, ubi vide etiam notas. 21. Quoniam hic in textu Sacro dicitur, quòd Se- domitæ fuerint d'&αττ b'y, autor noſter utri- usque vocis ſigniſicationem diflinctè exponit, vide hic tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 107. b. & fol. 109. a. proat in a n h. loc. ad margin em allegantur, ubi etriam notæ videri po terunt. XX Hebr. a)a, MSt. Etff. 2. pro eo habet: 1N i. e. creatorem ſuum. 22. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 10. v. 8. n. 2. & ad Levit. c. 2 6. v. 14. n. 45. notata ſunt. 2 3. Sic dictionem Mann hic interpretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 497. Græci vo- cant gewsτ σ⅓ι ⅛ςαςpſum Divinum, ut autor vu gatæ ad Roman. c. 1I1. v. 4. transtulit, confer. Ralchi not. ad Geneſ. c. 48. v. 7. n. 19. & ad Levit. c. 9. v. I. n. 5. & ad Numer. c. 1 1. v. 8. it. ad Numer. c. 16. v. 2 8. confer. & Joma, fol. 3 8. b. 24. In Berolin. editione ut & in notis Raſchianis editionis Smas ino poſt verba: unn v hæc uncinulis incluſa & addita ſunt, nempe: aN & N NhHh deen iee eee en „5 Wn a i. e. ſuprà autem, quando Lothus apud ipſum (Abrahamum) erat ac ſcri- ptum eſt: & apparuit Dominus Abrahamo (Geneſ. c. 12. v. 7.) iſto tempore rectus (ſi ve probus) fuit (Lothus,) ac probatio ſuppetit nobis, vide not. in an r— h. loc. in utroque auterm MsSto Erff. ea, quæ hic addita ſunt, non habentur hoc quidem loco, adjecta autem ſunt poſt verba iſta,; è& dü i. e. nomen viii (vid- v. 1 8. h. cap. n. 2 5.) † Hebr. — in MsSr. Erff. 2. huic præmittitur i. e, ſenſus ejus ſimplex ſeu literalis eſt: (ſicuti impoſſibile eſt & c.) * Confer. hic not. ad 1. Chron. c. 27. V. 24. n. 9. Xx Hebr. ad N, in MSto Erff. 2. poſtea additur: beX e ene e enen eee een pxE 5 h nee n e ee n ren rn e en ne ee en n een n Haein dene en e enn e rd n i. e. expoſitio myſtica explicat (hoc modo:) quòd dixerit Abram, ego ſum aſtrologus atque inſpexi ſidera, (unde didici,) quòd nullum mihi ſemen (futurum ſit;) re- ſpondit ei Sanctus ille Benedictus: non eſt ſi= dus (ſeu conſtellatio) gentibus, omni (ſeil.) eo tempore, quo tu non es eircumciſus, dixit S. Scriptura (fortè pro nan legendum: ap i. e. Sanctus ille Benedictus:) intuere ſiellas, ſi poteris (illas) numerare atque recenſere, ſic ſemen tuum no n numerabunt præ multitudine, confer. not. ad Geneſ. c. 15. v. 5. n. 20. & 2 1. it. Schabbat, fol. 118. b. & Baba batra, fol, 15. b. & 16. a. it. fol. 100. a. & Sanhedrin, fol. 11 1. 2. 2 5. Præter ea, quæ v. 14. num. 24. h. cap. addita ſunt, in MSto Erff. 2. etiam iſta hicadjecta ſunt: N& ας e Dn i. e. & ſic ſcriptum eſt: Aner, Eſcol & Mamre, vid. Geneſ. c. 14. v. 24. confer. infra Geneſ. c. 1 8. v, 1. ibique not. it. Geneſ. c, 3 5. V. 27. n. 46. ubi nomen Mamre in aN ον h. loc. exponitur, quòd planitiem notet, confer. & not. 1,MV. — „ I Eil. ie 1,1 ſeſe congen⸗ cujus nohen Abintal he ſuum güelk niam = que Tehlan men uyni, co mil eran mare inmhech — 1. Vel: Gemitt nis hoſes der ſchit Mabalſe latus et qui rat calgiin jn Mto bcck. hamo: Eice projicen Ahn 1. Poft vun o 2, addit laſar Wiene expoſitioheal ctionein igre V. 2 g. jl Rabba h lhe; b. & Cholif a. ſicuti inn legantut nite 3. Conlentit hun col. 2. k. † Hebr. An troque Möto! Polſt: Bereſch. in notis Raſe uacinulis incl wn dnn — 1811, Pod. leti openie. net ſeharale. uun Divinum 7] Keuti tur Ver nomen vui vid⸗ huie prerinitur leu lueralig el: 227, V. 14, 9,9. 1, poſten additor⸗ Hhedn win n O Onn mfſlica erplicat Abtam, ego um ,(undegicici,) futurum ſi;) ke⸗ ictus: non elſt i⸗ dus, Omni (ſtil.) ircumciſas, dixit legendum. n )imtere ſeilas, que receniere, ſic Ppræ muſtitudine, V. . h. 10, 64 ¹l. Paba batla, tol, 1. 4D Sanhedtin, kol, 124. h cap. Mitl Rabicacjetta ſunt: Klaſciptom e: Genel,14. V. 14, „., ibique n0t It. Ubi noen Mamre Ctet, onle &ot, CAbP. XIV. GENESEOS. 107 CbaAP. XIV. Erſ. I. Amraphel] Is fuit Nimrod (qui ideò hD&& vocatus eſt,.) quia Pd& i. e. dixerat Abrahamo; D) i. e. dejice te I. in fornacem ignis 2. Eod. verſ. I. Regis Gojim] Erat locus, qui dicebatur Gojim, 3. quoniam ibi (homines) ſeſe congregaverant ex multis populis ac locis virumque ſuper ſe conſtituerant regem, cujus nomen erat Tidhal, (ſic ſcriptum reperitur in) Bereſchit † Rabba? Verſ. 2. Shineab] Rex à & inde dictus quia, & i. e. odio habebat πNäi. e. patrem ſuum, qui eſt in cœlis 4. Eod. verſ, 2. Schemeeber] N& Dρν inde vocatus eſt, quo- niam) — U i. e. poſuerat(ſibi) Nalam ad volandum ** & ad inſultandum **ꝗat- que rebellandum contrà Sanctumillum Benedictum. Eod. verſ. 2, Bela] Eſt no- men urbis. Verſ. 3. Vallem Siddim] Sic (erat) nomen ejus, 5. quoniam in illo (lo- co multi erant) agri. 6. Eod. verſ. 3. Quæ (Iam eſt mare Salis] Poſteà inductum fuit mare in medium iſtius (vallis) & factum eſt mare ſalſum; expoſitio autem myſtica di- 0⏑ 2 cit, 1. Vel: demitte te, cade, à rad. 722; alia nomi- nis hujus derivatio ſive origo habetur in Bere ſchit Rabba ſect. 41. nempe on& ideo appel latus eſt, quia o& PPN i. e., ſermo ejus e rat caliginoſus, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 128. in MSto Erff. 2. pro 719 aN& i. e. Abra hamo: dejice te, habetur nde 9 i. e. ut projiceret Abrammm. 2. Poſt vτ Wan i. e. fornacem ignis, MSt. Erff. 2. addit b ei D 7 && i. e. dixit rex E. laſar & i. e, non i. e. recedere (reſpicitur hac expoſitione ad ejus nomen;) cœtecùm de proje- ctione in ignem vide, quæ ſupra ad Genel. c. 11. v. 2 g. n. 3 I. notata lunt, confer. & Bereſchit Rabba h. loc ac tractat. Talm. Megilla, fol. 10. b. & Cholin, fol. 6 5. a. item: Eruvin, fol. 53. a. ſicuti in a ne h. loc. ad marginem al. legantur, vide & infrà verſ. 10. h. c. n. 23. 3. Conſentit huic expoſitioni Gur Arjeh fol. 22. col. 2. pr. † Hebr. n QWMπ; omiſſa hic ſunt iſta in u- troque MSto Erff. xX Poſt: Bereſchit rabba, in Berolinenſi edit. ut & in notis Raſchianis editionis n ne iſta uncinulis incluſa & addita ſunt, nempe: yon i. e. Berah, a (dictus fuit, quia fuit) y i. e. ma- Ius ergà Deum & malus ergà homines, Beræſcha yva (ideò dictus fuit,) quia excelluit yva i. e. in malitia, reperiuntur autem iſta duorum re- gum nomina in verſu 2. h. cap. confer. hic Me- gilla, fol. 10. b. 4. Confer. & hic Gur Arjeh dict. fol. 22. col. 2. princ. eſt hæc alluſio. *X Sic juxtà notas in of ne hic interpretari volui, ubi exponitur, quòd Schemeber ideò dictus fuit Nh an e Wwyn i. e. quòd fe- cerit ſibi alas ad volandum, eſt & hæc alluſio. ***q Hebr. 99 “, in MSto Erff. 2. pro eo legitur: V907 ya i. e. inſtar volucris ad in- ſultandum. 5. Hebr. bewn ppy, LXX. verterunt: αραανHα Ty &ι Aúsαν i. e. vallem ſalſam, ſie ferè iidem in- frà verſ. 8. h. cap. zι ρτιτ⅓me „νανR Vulgata habet: vallem ſylveſtrem, confer. S. Hieron. Tradit. Hebr. h. loo. 6. Hebr. — αν„reſpicitur autem vel potius alludi- tur ad nomen dᷣv, quod hic habetur, in Bero- lin. editione poſt dame me additur: wan —adn A& i. e, ſunt etiam expoſitiones my- ſticæ (hujus ioci) multæ, (quæ jam non re. va yru nn enen in nen cenſentur brevitatis cauſa,.) 108 GENESEOS. CAbp. XIV. cit, quod fuerint ſciſſæ † rupes, * circa illam (vallem) & in medium ejus inducti fue- rint rivi. 7. Verſ. 4. Duodecim annis ſervierant] Quinque ĩiſti reges (regi) Cedorlao- mer; decimo quarto autem anno, ex quo illi defecerant 8. venit Cedorlaomer, quo- niam (enim) ipſe erat dominus operis, (ideò) intravit in denſitatem trabis. 9. Verſ.F. Et reges, qui cum ipſo erant] Hi erant tres reges. Eod. verſ. 5. Zuzim] Hi ipfſi (e- rant) Zimzumim. * Verſ. 6. In monte eorum] i. e. In monte, qui ad illos pertinebat, * Eod. v. 6. Eil I0. Paran] Juxtà Targum ejus: planitiem (Paran;) ego autem exiſti- mo, *** quòd H& non ſignificet planitiem; ſed quòd planities Paran appellata ſit N& & quòd & S (vertendum ſit:) Elonei Mamre, nomine ſuo † proprio; & quòd i. e. Cicar Jarden II. ſit nomen ejus * (proprium;) & quòd Schittim nomen ejus (proprium ſit:) HaNAbel, (nempe): Abel Schittim, 12. ſicquoque 7, Baal † Hebr. paraw, MSt. Erff. 1. pro eo legitnyanpnmv 10. Sie ex mente autoris noſtri Hebr. tanquàm i. e. quòd fixæ fuerint. nomen praprium vertere volui, LXX. T7s 7e- Hebr. eN&, MSt. Erff. 1. habet i. e. s libs *ν aεαμν i. e. (usque ad) terebin- lapilli (curſum aquæ ſiſtentes, vid. Buxtorf. Lex. thum Pharan (Complut. Fharam) ubi ſcho- Chald. fol. 1947, princ.) aſt MSt. 2. habet: lion habet: vo,, 6 ο1 νιτI⅓v [G „ i. e. WR i. e. agri. (usque ad) quercum, hæc urbs eſt ſobi; autor 7. Confer. hic quoque Gur Arjeh fol. 22. col. 2. Vulgatæ habet; campeſttis Pharan; Junius ac med. ac not. in nan nep h. loc. in MSt. Tremellius: planitiem Paran, ſicuti & Targum Erff. 2. poſt: 8) i. e. rivi, additur: n Onkeloſi, confer. infrà Geneſ. 18. v. 1. u. 2. 1i. e. ſalſi. & Geneſ. c. 3 5. v. . n. 14. 9. Hebr. 7. MsSt. Erff. 2. habet hic: n XX Hebr. e hæc & ſequentia, usque ad i. e. ex quo rebellaverant, nam tredecim annis P i, e. Paran, abſunt ab utroque MSto Erf- rebellaverant ſive defecerant à rege Cedorlaomer, furt. ſicuti in fine hujus verſus 4. habetur, vid. & hic † Hebr. u h&, utrumque MsSt. Erff. pro eo Gur Arjeh dict. fol. 2 2. col. 2. med. & Schab- habet bn bir& i. e. Eßlonim, nomen eorum; baty fol. I I. a. ac not. in na npv h. loc. in MsSto Erff. 2. additur: rpνν dν) i. e, pro- 9. Proverbii loco id dictum eſt, hoc ſenſu, quo- pter duritiem eorum. niam quinque illi reges Cedorlaomeri, tanquam 11. De quo vide cap. antec. 13. V. II. confer. in- dom ino ſuo, ſubjecti fuerant & poſteà ab illo de. fra Genelſ. c. 19. V. 17. n. 2 8. fecerant, ideò ipſe, veluti dominus, ad rem ag- * Hebr. in in MSt. Erff. 2. hie additur: diy hy greſſus rebelles vi armorum ad officium redu. av 95 nen ee e en i. e. quo- cere conatus eſt, confer. Joh. Druſii Adag. Hebr. niam illa fuit terra „habens agros, ſicuti ſcriptum Decur. 4. Adag. 6. it. Numer. c. 11. v. 29. ibi eſt, nam tota illa erat irrigua, (prout eap. præc. que not. n. 126. 13. v. 10. habetur.) X Expoſitionem iſtius loci vide in notis am nee I2. Vide Numer. c. 3 3. v. 49. ibique Raſchi not. h. loc. n. 22. confer. & Junii ac Tremellii not. ibid. in X Hebr. be An. in MsSt. Erff. 1. pro: bνς MsSt. Erff. 2. pro wov' Ua& habetur: Vpeu legitur: vyv i. e. Seir, in MSto z. additur: bNW n& d i. e. quoniam accidit ibidem vy e n n deen een Wn i. e. ſicuti/ luctus incolis (urbis) Schunem, de urhe Schu- (hæs betur Jerem. c. 17. v. 3.) montana in agro; nem vid. Joſu. c. 19. v. 18. & I. Samuel. c. 2. nonnulli exponunt: in montibus Seir. V. 4. it. 2, Keg. c. 4. V. 8. . . M. — Paal Gad! gopna)th nomenhert illum enntnn ibidem dt los auten u nes ilkinspro 7. 4i10 catur inn ſg Hæceklin rumm,lbi me hocmocogli Sctiptlte) mimsllospe — 13. Ficnl ſon. 14. Nene: d in pracelani 14. 15. Fie: ton mentem4 lativère ſtes fetit; l retinendi 16, Vel: Kenn ex menteuo Vvolui; aHin LXX. 17. Prout Num on i i. e. expltaio k. uxta Ulun. 1 8. Namben V. 12, Nm d Deuter. e. ſpicitur zuten potis Raſchih 0 paul ant: ue MOt. E les eodem rer indudti fue. )Cedofloo. omer, guo⸗ 15,9, Verle. bertinebat Autemexiſti⸗ appellata ſi 1o propnio, 7 . nod Schittim cquogae , Baal — r NKtnngtin LXX. 1i: 71 he 10d) terebin⸗ tam) Ubi ſcho. 1 77 lao, ik, 5elt ſobi; zutet Aran; Junius a ſiemi & Targum ſ. 19. V. I. d. 1 dentias, Uusqnead oge Mto bif⸗ NSt. Etfk. po eo „ nomen eofum; 1) de behro⸗ V. I1. cOnlet, in⸗ e additur: “ M i. e. quo⸗ os,ſigutiſctiptum prout esh. plac⸗ bique Naleni not. enellinotibid in e habetur: VN tamacciditibiden en de uthe Scku⸗ 1. 5unnel 1l CNN. CAp. XlIv. GENESEOS. 11099 Baal Gad 13. ) Baal nomen ejus (proprium eſt; jomnia autem iſta (nomina 14. propria) Chaldaicè verſa ſunt i. e. planities; aſt unumquodque (eorum) eſt nomen per ſe I5. Eod. verſ. 6. Juxtà16ä. deſertum] (Nam particula Hy ſignificat hic:) HX½N i. e. juxtà ſolitudinem, veluti (accipitur in illo loco:) & hv i. e. juxtà illum erit tribus Menaſſe. 17. Verſ. 7. Fontem Miſihpath, hac eſt Kadeſeh] Locus iſte PSOD ſ dicitur prapter (factum) futurum, quia futurum erat, ut Moſes & Aaron ibidem judicarentur 1 8. Propter iſtum fontem, ** hæ ſunt aquæ Meriba; 19. Onke- los autem juxtà ſenſum ejus literalem ** interpretatus eſt, nempe locum, ubi homi- nes iſtiusiprovinciæ (ſive urbis) ad quo dlibet judicium ſeſe congregabant. Eod. verſ, 7. Agrum 20. Amalecitarum] Tunc temporis 2 I. Amalek nondum erat natus ac vo- catur ita (ager iſte) nomine, quod futurum erat. Eod. verſ. 7. Iza Chazezon Tamar) Hæc eſt Ein Gedi; ſic plenè in Seriptura (exponitur ac legitur (nempe:) in verbis die- rum, (ubi mentio fit regis) ehoſchaphat ?2 2. Verſ. 9. Quatuor *reges] Atque etiam hoc modo (licèt numero fuerint) pauciores, victoriam reportàrunt, ut te doceat (hic Scriptura,) quòd iſti fuerint fortes; & tamen ne ſic quidem Abramus deſtiterit, quò minus illos perſequeretur. Verſ. 10. Maltiputei bituminis] Multi ibidem fueruntpu- HD 3 tei, 13. Sicuti oſu. c. I1. v. 17. habetur. res eadem eſt: At M St. I. habet: V i. e. perverſitas. 14. Nempe: , item aèe ac 7ya, de quibus 19. De quibus vide Exod. c. 17. v. 7. confer. & lo- in præcedentibus, confer. Geneſ. c. 3 5. v. 8. n. ca num. antec. 18. adducta, confer. & not. in 14. R h. loc. 15. Sive: nomen proprium, ac proinde juxtà*** In MSto Erff. 2. poſt: MDn i. e. juxtà ſen- mentem autoris noſtri vocabula illa non appel-† fſum eſus literalem, addita ſunt verba iſta Chal- lativè vertenda fuerunt, uti Chaldæus Paraphra- daica: M en i,. e. planities diviſio- ſtes fecit; ſed tanquàm nomina propria fuerunt nis judicii, prout Targum habet. retinenda. 20. Sive: regionem, tractum, in Michlol Jophi 16. Vel: ſecundum, uti Junius ac Tremellius: ſi νρ hic exponitur: planities ampla, ubi ur- ex mente autoris noſtri particulam "7y hie vertere bes inædificatæ ſunt. volui; alii transtulerunt: in ſolitudine, ſic et 2 1. Quando fſcil. bellum iſtud inter reges, de qui- LXX. =* rn sSoEα. bus in textu ſacro hic agitur, geſtum eſt, con- 17. Prout Numer. c. 2. V. 20. habetur, poſt : fer. num. antec. 1 8. h. verſ. 8 not. in en ne — wayp n in MSt. Erff. 2. additur: ν ο h. loc. i. e. explicatio ejus (particulæ 7y) eſt: x& i. 22. Vid. 2. Paralipom. c. 20. v. 2. ibique not. num' e. juxtà illum. 8. in MSto Erff. 2. poſt vopw, addita ſunt iſta: 18. Nam Deus illis iratus erat, uti Numer. c. 20 en enen de ien een ennn enn V. 12. & Numer. c. 27. v. 14. habetur, confer. prb ire n nnen i. e. & fuerunt palmæ- & Deuter. c. I. v. 37. & Deuter. c. 3. V. 26, re. Chazezon ibi circumplectentes atque fons indi; ſpicitur autem verbo iſto: vv quod hic in cabat viam tranſitus, idque (fuerunt) iſti Sinin notis Raſchi habetur, ad vown , de quo lo- ſed haud ſecio, quid hæc fibi velint: cœ em co paulò antè, confer. num. 2 I. h. verſ. in utro. nd Sinim fit mentio Eſai. c. 49. V. 12. que MSto Erff pro: De habetur: vorh, * Hebr. "op ya hæc & ſequentia usque ad: res eodem redit. SA& i. e. quo minus illos periequere er Hebr. P:);, 2MSt. Erff. 2. pro eo habet: Pyp, 1 tur, abſunt ab utroque MSto Erff. 110 GENESEOS. CAbp. XIV. N. tei, nam auferebant inde (homines) humum, ut eſſet lutum ad ædificandum; ** eſt an- pperiut! tem expoſitio myſtica, (nempe:) quòd in illis fuerit lutum, * atque (ibidem) factum jemmanletet ſit miraculum regisedom qui inde(incolumis) exierat, erant quippe nonnulli inter gen- th Cam . . . tes, qui non credebant, quòd Abrahamus de igne Chaldæorum, 2 3. de fornace ignea politioaue ſervatus ſit; aſt poſiquàm iſte rex Sedom) de luto exierat (incolumis, )illi ex poſt fa- otminibis cto 24. fidem habuerunt (miraculo, quod evenerat) Abrahamo. Eod. verſ. 10. Ad citur: gher montem ſugerunt] (Dictio) (hic accipitur) veluti i. e. ad montem, omne ut Abumus vocabulum, quod ab initio requirit Lamed, deſinit in Heh finale; † eſt autem diſcri- 13. Uiſ men inter ρ & ☚ HR,"nen (litera) He, qi æ eſtin fine dictionis„â)ſtat loco ne mmufin Lamed, quod eſt in principio ejus; * ſed iſta litera He in non ſtat loco Lamed foeduien⸗ & ſub ſe habet punctum Patach, ecce igitur (dicitur) veluti vel lutigwinle i. c. ad montem, nec explicat (ſcriptura,) ad quemnam montem; ſed ** quòôd unus- elt)icila quisque fugiat ad eum, quem primò invenerit montem; † aſt quando Heh datur ab initio, dum ſcribitur: it. , explicatio ejus eſt, veluti: ON aut — veluti: 92, videlicèt ad illum ipſum montem, qui notus eſt* quique in textu ex- umie ponitur. Verſ. 12. Lſe autem habitabat in Sedom] Quidnam anſam iſtius rei 2 5. ei præ- Dent buit? (nempè) habitatio in Sedom. Verſ. 13. Er venit ille 26. profagus] Juxtà ſenſum urher ejus literalem iſte (profugus) erat Og, qui ex acie evaſerat, & hoc eſt, quod ſcriptum* ” . 1: . . . — . A . R . xX Hebr. Pan 70 i. e. æ dificationis ſeu ædificii, in ad -n Na i. e. loco Lamed, abſunt ab utroque 29. Conkn gua MSto Erff.2. hic additur: ν ☚α n nen MsSto Erfl. otar t. i. e. & bitumen fuit eis pro cæmento, ſicuti ſu- xXιHebr. &ehoc Squæ ſequuntur usq; ad:onn 30. Klltaſpe pra Genel. c. 11 V. 3. habetur. . . . i. e. montem, (quem invenerit) primò, abſum 71. Ueiſon 6 XXX In Bero linenſi editione, ut & in notis Raſehia- ab utroque MSto Erff. Hebt. dr nis editionis am poſt vocem nq i. e. † Hebr , hæc dictio abeſt h. loco. à Baſileenſi ad: Jutum, additum eſt: 7n i.e. ſubactum, de cu- ceditione; ſed Berolinenſis eam quoque agnoſcit. & in MSoni jus verbi ſignificatione vide Buxtorff. Lex. Talm. *X Idque ideò, quia in vocibus jam dictis litera 31. Nempe: n fol. 381. princ. . NAyN i. e. He notionis, articulus ſive Heh em- Leenim Ools 23. De hoc vide, quæ ſuprà Geneſ. c, 11. v. 2 8.] phaticum eſt præpoſitum, ad indicandum cer sellerirez, n. 3 1. notata ſunt, confer. & Exod. c. 32. v. 13. tum momtem, confer. verſ. ſequ. 13. n. 26. eosque vincet ibique not. n, 63. it. ſupraà verſ. I. h cap. n. 2. 25. Nempe, ut Loth in captivitatem abduceretur, lum in belſoi 24. Hebr. yS i. e, retrorsum, nempe: poſtero debuerat enim vitare urbem iſtam, impiorum ho- uedu ſ. Sara tempore fidem habuerunt homines miraculo, minum plenam, confer. cap. antec. 13: verſ. 5. conſiid ac pne quod anteà eyenerat Abrahamo: qui ex fornace n. 6. Loticpiyita ignea incolumis exierat. 26. Ita articulum ſive pronomen: ille, ex mente Hudaier Confe † Confer. not. infrà ad Geneſ. c. 2 8. v. 2. n. 1, & autoris noſtri hic addere volui „dum in Hebræo 6 nori n. 2. it. ad Deuter. c. 33. v. 27. n. 174. & ad Je- habetur He emphaticum in nomine , quod 337 la hirctkon rem. c. 3 6. V. 20. n. 2. it. ad Habacuc. cap. 3. v. 1. Rabbini Mirnαaαας hic exponendum eſſe ſtatu- Doti ene n. 30. & ad Joſu. c. 15. v. 3. Sign. ** unt, confer. Nidda fol. 5 I. a & Gur Arjeh h. loc. Auoque hea x Prout Geneſ. ca hab fol. 22. col. 4. circà fin. & not. in ban ne quila, verterunt 3 n ne cap. 12, v. 8-habetur, confer. not. h. loc. vide & v. anteced. 10. Sign. ** upri Genel,e. Jonæ c. 2. v. 10. num. 13. 1* Hebr. anaw Nae, hæc & ſequentia usque ad: & Hieon I * Rebr. MWauv, iſtud, ut & ſequentia ;usque Jun cin . li eſtan. En)tacum bintergen⸗ tnace gnei 1eX polt ki. crl 10. ℳ emn, Omne Utenn diſeti⸗ atloco loco Lamed Jèd unus. leh datur ab NNa ein textlex⸗ ei1 eipe. omi lenlum odſcriptum’ repe. — Muntab urroque ueg, adrn Primd, ablant c0. 3 Balleenſt guoqn zanoleit⸗ ſam dictis liteta Uus ſige Heh em- iadicandum cer⸗ I.13. n. ¹5, tem abduceretur, n impiorum ho⸗ tec. 139 ell 1:le, er wente Qum in Hebreo ninepe, guod endum eſle latu⸗ Gur Arjenb loe, , in won r on. N* lon. 57„ 4: YTn 33. Ita hie dictionem ny ex mente autoris noſtri CAb. XIV. GENESEOS. 11II reperitur: nam ſolus Og ſuperſtes fuit ex cœteris gigantibus, 27. ſuperſtes (ſcilicèt) remanſerat, quia illum Amraphel ejusque ſocii non interfecerant, quando illi in Aſte- roth Carnajim gigantes percuſſerunt, 2 8. in Tanchuma(ſic reperitur ſcriptum;) ex- poſitio autem in Bereſchit Rabba (eſt iſta: nempe quòd) is fuerit Og, qui evaſerat ex hominibus antediluvianis, 29. & hoc eſt illud: ex cœteris gigantibus, 30. nam di- citur: gigantes fuerunt in terra &c. 3 I. propoſitum autem * (iſtius Ogi) erat, fore, ut Abramus interficeretur; 32. ipſe autem Saram ducere poſſet uxorem: Eod. verfſ. 13. Tranßitori 3 3.] (Hebr. NMWideò dicitur,) quia venerat?*½α %ν i. e. èregio- ne trans fluvium 34. Eod. verſ. I3. Qui erant confæderati Abrabamo Qui cum illo fœdus inierant; alia explicatio: * qui dederant ei conſilium de circumciſione, 3 F. ve- luti alio in loco exponitur. 36. Verſ. 14. Et armavit] (Hebr. P)* explicandum eſt) juxtà Targum ejus (ubi habetur:) i. e. & inſtruxit, 37. ſic quoque verba illa 11 Snyun i. c. Tanchuma, abſunt ab utroque MSto ſtola ad Licinium Tom. 1. fol. m. 193. it. num. Erff. ſeq. 3 4. con fer. & Lightfoot. Dec. Chorogr. Mar- 27. Vide Deut. c. 3. v. 2. n. 4. confer & Numer. c. co præmill. c. 10. F. 1. p. 5 8 8. edit. Lipf. 2 1. v. 3 5. n. 13 5. & Deuter. c. 1. Vv. 4. ibique ** Hebr. Nav in MSto Erff. 2. hic inſerta ſunt iſta: not. n. 38. n) Jay ynn i. e. ex ſemine Heber & gene- 2 §˖. De quo vide ſuprà verſ. 5. h. cap. confer. not. ratione ejus. in ar Ne h. loc. 34. Nempè: Euphratem, conſentit Theodoretus 29. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 7. v. 23, n. 36.) quæſt. 60. qui ab Abrahamo, regaα ſen tranſi⸗ notata ſunt. tore (qui fluvium, Euphratem, tranſierat, cum 30. Scilicèt ſuperſtes fuit, de quo ſuprà h. verſ. n.27. Chaldæorum regione in Palæſtinam veniret,) He- 21. Uti ſuprà Geneſ. c. 6. v. 4., habetur. bræos dictos eſſe putat, confer. num. antec. 33. ** Hebt. Whonn) iſtud & quæ ſequuntur usque S& Gur. Arjeh dict. fol, 2 3. col. 2. med. vid. & in- ad: — n& i. e. Saram abſunt à MSto Erff. 1. frà Geneſ c. 39. v. 14. n. 19. ac Bereſchit rabba, && in MSto 2. iſta ſunt abraſa. ſicuti in mafi Ne, ad marginem allegatur. 32. Nempeè: in bello contra, illos quatuor reges, “ Hebr. vpppv Zhepn y 3ey i Ned v N etenim Ogus exiſtimaverat, Abrahamo non tan. ne quorum verſionem vide in textu & tas eſſe vires, ut fortiſſimis iſtis regibus reſiſtere! habentur iſta in editione Berolinenſi, ut & in He- eosque vincete poſſit; ſed certo ſibi perſuaſerat, il bræa, qua uſus ſum, atque in exem lari a r lum in bello iſio interiturum eſſe, quò factò pu. abſunt autem à Biblii Buxtorfams tabat ſe Saram uxorem ducere poſſe, atque hoc 3 5. Tradunt Judæorum magiſtei qud Mamfe conſilio ac propolſi ven it ad Abrahamum eiq; Abrahamo conſilium dederit, ut ſemet circumci- Lothi captivitatem indicavit, hæc eſt fabula iſta deret, de quo vide infià Geneſ. c, 1 ½. v. I. in Judaica Confer. Gur Arjeh fol. 2 3. col. 2. princ. Raſchi not. & not. in on h. loc. 36. Vide infrà Genel. dict. c. 1 9. v. I. in notis Ra- ſchi, n. 4. potins vertere volui, quàm: Hebræo, LXX. * Confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 32. a. & quoque hic autori noſtro conſentientes, ut & A- quila, verterunt: æ=soarν, tranſitori, confer. quæ ſuprà Genelſ. c. 20. v. 2 I. n. 8. notata ſunt, vid. & S. Hieron. Tradit. Hebr. h. loc. & Ejusd. Epi- 37. Scil. armis, i. e. armavit, LXX. verterunt: ele: Eos, numeravit, ſicée Vulgata Latina. 112 GENESEOS. CAbP. XIV. HRP poſt vos gladium 38. (explicanda ſunt ) i. e, armabo me 39. gla- diò meò contrà vos, ſic etiam (accipitur in illo loco:) P)N& i. e. accingam me gladi& meòô, 40. ita quoque (accipitur in illo loco:) P 2o 43 ſcriptum eſt, 44. id eſt: initiatum ſuum, Eod. verſ. 14. Initiatos 42. ſuos] i. e. & arma te 41. haſtà & præclude. is fuit Eliezer, 45. quem (Abrahamus;) præceptis (Divinis) initiaverat; iſta autem (dictio o) ſigni ficat initium introductionis hominis vel inſtrumenti ad artifi- cium, in quo ille (homo vel illud inſtrumentum) permanebit, atque ita (accipitur in illo loco:) ) i. e. initia puerum, 46. dedicatio) altaris 47. item 2)0 vetnaculà illud (verbum Jr) vocant: enſeigner.* Rabbini noſtri dicunt, (quòd) ſolummodò item : —H i. e. initiatio) (ſeu i. e. initiatio domus 48. linguâ Eod. verſ. 14. Oltodecim & e.] Eliezer fuerit, 49. atque is eſt numerus no- minis ejus 50. per Gematriam. §I. Eod. verſ. 14. Urque tad Dan Ibi debilitatum fuit robur 4 3 §. Vide i evit. c. 26. v. 34. 39. Vel: aceingar, ſive accingam me gladio meo, abſunt autem iſta ab utroque MSto Erff. 40. Uti Exod. c. 15. v. 9. habetur; aliter tamen Raſchi ibidem verbum oε exponit, confer. not. in 'n-e H h. loc. 41. Sic ex mente autoris noſtii vertere volui, quod Pſalm. 3 5. v. 3. habetur, vide Raſchi not. ibi- dem, ubi ille eodem, quo hic modo, explicat. 42. Vel: Catechumenos ſuos, ſic Joh. Lightfoot in Matth. c. 5§. v. 41. Junii ac Tremellii verſio habet: inſtruéctos, Vulgata: expeditos, LXX. 726 iiαproprios, confer. tract. Talm. Nedarim, fol. 32. a. & b. irem: Joſeph. Antiqv. ib. 1. c. 11. & lib. 5. de Bell. Jud-c. 26. ubi illos vo- cat ρν præfectos, quorum unusquisque infinitam multitudinem ſub ſe habuerit. 43. Vel: — ut alii codices habent, ſic enim cum Gur Arjeh fol. 23. col. 2. circà fin. le- gendum:; non: Vvoan, uti in Buxtorifii Bi Pliis Hebr. hoc enim modo eſſet pluralis, non ſingularis; quem tamen numerum ſingularem autoris noſtri expoſitio hic requirit. . 44. Atqui conſtans codicum Hebraicorum lectio eſt inplurali: var, i. e. initiatos vel catechumenos ſuos, nec ab illa recepta lectione propter fabulam Judaicam recedendum eſt, hinc in notis Raſchia- nis editionis =a ſcribitur, quòd alius léer pro: ama i. e. ſcriptum eſt, habeat: M i. e. legendum eſt, ſiequoque haber Berolin. editio; ſed abſunt iſta usque ad: Eliezer ab utroque MSt. Erff. qua nomen α efficit 318. nempe totidem, quot erant vernæ Abrahami, de quibus hic ſer- mo eſt, confer. Gur Arjeh fol. 2 3. col. 2. fin. it. num. ſeqv. 50. & n. 51. in Nedarim, fol. 32. a. dicit R. Eliezer: quare punitus eſt Abrahamus⸗ pater noſter & afflicti ſunt filii ejus in Ægypto 210. annis? quia angatiavit diſcipulos ſapien- tum, ſicuti dicitur Genel. c. 14. V. 14. & arma- vit Pean i. e. catechumenos ſuos, vid. Light- foot ad Matth. c. 5, Vv. 41. 4 6. Vide Proverb. c. 22. V. 6. 47. Vide Num. c. 7. v. 10. 48. Zive templi, Pfalm. 30. v. I. * Sic reddo hic xmte, prout in illis, quæ inſpe- zi, exemplaribus legitur; notat autem erudire, inſtruete. 49. Nempe is, cum quo Abrahamus quatuor iſtos reges vicit, vide hic tractat. Talm. Nedarim, fol. 32. a. uti in an ine h, loc. ad marginem al- legatur. 50. Videlicèt: Eliezeris, vide, quæ paulò antè num. 45. h. verſ. 14. notata ſunt, confer. & infra Ge- nel. c. 3 2. v, 4. n. 7: & not. in Mafi , h. loc. 51. Gematria ſpecies ſive pars eſt artis Cabbaliſticæ, qua literæ dictionis alicujus exprimunt nume- rum, quo alia dictio ſecretò modò explicatur, ſie hoc loco nomen )& per Gematriam idem valet, ac 31 8. & tot vernæ fuiſſe hic referuntur, qui abAbrahamo armati erant, confer. infra ceneſ. c. 20. V. 7. n. 19. X Hebr. y, hæc & ſequentia, usque ad: 79) i. e. 45. Rabbini id per Gematriam evincere volunt, Vitulum, abſunt ab utroque MSto Erif. 2 CA. MV. — fobut ala jloloco en i literalem (Pramuc nuntur (hot iliaiktugin ſunt obon?, tur; eltanem midiumttiern Iu uAuh⸗ Danoi, 54. ſell. 17 quodienerin quont olkench Rrie — 52. De goozite Jeiem. c, .d. uæ hic Lcucr hic trattt. Il den h. de & Rachino ut & alhut ka num. 54. n N er gebt, Wo 1A: d ) i. MSto Erfl. 1. 1 Conter. hictn 63. Nempe: ge Prinopeniti Exod11.v.: 1. p. 1o1. b. im Arſeh bol13. 0 diek 1, e. Ut intaihcer lo enſu. 3 kebr., dn ART diit (5.crin Pelſerutus eſt eus e.) he 39. gla. Ame gladh Kpreclue, latumſaum . 1 iſn autem ntiad artil⸗ aripitur in 49. lingui lalgin. Rumerusno. bllitatumfuit 10bur — dempe totidem, e quibus hieler⸗ 3, c0l. 2, fi. it. anim, fol. 32.2, ell Abrahamus⸗ ejus in Koypio inlos ſpien⸗ V. 14. & atn⸗ 108, ſil, Ligiit⸗ 1. tatautemn etudite, mus quatuot idos Uw. Nedacim, tol. 124 mnuginem- Z dauddante num. Onket Kinlia Ge⸗ u d h loe, atis Cabballlice, erprianunt ume⸗ nodo eihicatun, ſe 1Gematriem Iden iilehic telerumer, conler iuiene⸗ dan; ii, sge 1, 0) h⸗ Möro Et, CAP. XIV. GENESEOS. 131 robur ejus (Abrahami,) quoniam viderat (in Spiritu prophetico,) quòd poſteri ejus in illo loco erecturi eſſent vitulum. 52. Verſ. I 5. Et Aiviſit ſuper illos] Juxtà ſenſum e- jus literalem“"ordo ſcripturæ (hic) inverſus eſt (nam ſic legendum:) & diviſit ſe ipſe (Abramus) & ſervi ejus ſuper illos (hoſtes), noctu, ſicuti mos eſt eorum, qui perſe- quuntur (hoſtes.) ut ſemet ſeparent in ſiſtendo tergis eorum, quos perſequuntur, dum illi diffugiunt alig hinc alius illinc. Eod. v. 1 5. Necta] Ac ſi diceret: poſtquàm tenebræ ſunt obortæ, non (tamen) deſtiterunt, quò minus illos (hoſtes ſuos) perſequeren- tur; eſt autem expoſitio myſtica, quòd diviſa fuerit nox, ac in primo quidem illiuséno- ctis) dimidio factum ſit ei (Abrahamo) miraculum; ſecundum verò illius (noctis) di- midium reſervatum fuerit & acceſſerit dimidio noctis Ægyptiorum 5 3. Eod. verſ. 15. UIrque adchobab *] Non eſt locus, * cujus nomen ſit Chobah; vocat autem (Moſes) Dan 2. N i, e. Chobah propter cultum idololatricum, qui ibidem “ futurus erat. 54. Verſ. 17. Vallem Schavch] Sic fuit nomen ejus, juxtà Targum ejus (explicatio eſt, quòd venerint) ad vallem N Di. e. planam, quæ erat i. e. evacuata arboribus & quovis offendiculo 55. Eod. v. 17. Vallis regis] (In Targum Onkeloſi eſt: P1i. e. locus ſtadii regis; 56. fuit autem is locus (ſeu ſpatium) unius ſtadii =JDM 57. tri⸗ X Hebr. oh, in MSto Erff. 2. additur: 922 52. De quo vide I. Reg. c. 12. v. 29. confer. & ls, geinſe exx Hebt. W ρ“9 hæc & quæ ſequuutur usque IIIS, 4 . Jetem. c. 4. v. 15. ubi in Raſchi notis eadem, quæ hic, adducuntur, vid. ibid, n. 29. confer. hic tractat. Falm. Sanhedrin, fol. 96. a. prout in Dnor nem h. loc. ad marginem allegatur, vi- de & Raſchi not. ad Numer. c. 11. v. 1 5. n. 52. ut & Jalkut Part. 1. fol. 19. col. 3. med. confer. num. 54. h. verſ. & cap. ſeq. I1 5§. v. 14. n. 56. NPDV) i. e. in tota S. Seriptura. Hebr. = r n, in MSto Erff. 2. horum loco additis multis hæc habentur: Wwyv S ee dn nn een Den e nn e ren nen eeen e y y vvny pep —Nie ente i. e. quem (ſcil. cultum idololatricum) fecerunt ibi, ſicuti dicitur: & alterum poſuit in Dan, (I1I. Reg. c. 12. v. 29. ) qui (locus eſt) 3 parte ſiniſtra Damalſci propter hanc perverſitatem deportatæ fuerunt, (decem) tribus, prout ſcriptum eſt: & deportabo vos trans Dmaſcum, (Amos c. 5. v. 2 7.) 54. De quo vide I. Keg. c. 12. v. 29. ſignificat au- tem a reatum, ad indicandum, quêd IGraëlitæ reatum contraxerint, dum in urbe Dan vitulum erexerunt atque ita cultu idololatrico ſemet pol- luerunt, confer. not. ad lib. Prec. Jud. part. 1. p. ad: brvhy i. e. ſuper illos (hoſtes) abſunt à Msto Erff. 2. † Cafer. hic tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 96. a. 53. Nempe: quo te npore omnes Fgyptiorum primogeniti fuerunt interempti, prout legitur ExOd. C. 12. v. 29 confer. not. ad lib. Pcec. Jud. part. 1. p. 10 1. b. med. & p. 146. b. princ. vide & Gur Arjeh fol. 2 3. col. 3. princ. in MSto Erff. 2. pro Sn i. e. Eägyptiorum, habetur, D nèe M, i. e. ut interficerent eos, qui interfecti erant, nul- 146. princ. & num. 52. h. verſ. lo ſenſu. 55. Id eſt: quæ complanata erat, 1 * Hebr. Nan y, in MSto Erff. 2. hic additur: i idem arberes (ateragde affendicni eiken 5 nn ee den i. e. hoc eſt, quod 56. Vel: locus exercitii regis, uti F. Fagius trans- dixit (S. Scriptura verſu præced. 14. h. cap.) & tulit; Arias Montanus vertit: locum refrigerii perſecutus eſt usque ad Dan, quia (non eit lo regis, Joſephus Antiqy. l. I. c. I 1. vocat ætlas cus &. 9 ans⸗ 11 4½ GENESEOS. Cdb. XIV. 57. triginta calamorum menſoriorum, 5 8. qui(locus) peculiariter aſſignatus erat regi, ut ibi luderet; 5 9. eſt autem expoſitio myſtica, (quòd locus iſte fuerit) vallis, ubi omnes WUNi. e. convenerunt 60. populi & Abrahamum ſuper ſe conſtituerunt regem, ut ipſis eſſet dux ac princeps. 61. Verſ. 18. Et Malkizedek] Medraſch Aggadah eſt, (quòd fuerit,) ille Schem, filius Noæ. 62. Eod. verſ. 18. Panem & vinam Sic fa- cere ſolent illis, qui labore bellico defatigati ſunt; oſtenderat autem (Malkizedek) ei (Abrahamo,) quòd is animo ſuo haud placeret, quoniam filios ſuos interfeciſſet; * eſt autem Medraſch Aggadah; (nempe, quòd Malkizedek per iſtam panis & vini obla- tionem) indicaverit ei (Abrahamo) munera & libamina, quæ ipſius poſteri ibidem eſ- ſent oblaturi. Verſ. 19. Qui fecit 63. cœlum & termim] (Verbum )p hic accipi- tur,) veluti (in illo loco:) v i. e. qui facit colum & terram, * (nam) per eorum Verſ. 20. Qui tm. factionem * (ſeu creationem) poſſidet illa (Deus,) ut ſua ſint. ℳ didit] Sacgiρ, campum regium, LXX. juxtaà Ro⸗-† ,—R¶⸗ . 7 — manam editionem: æd1οταπ ααναπιäsαω , cam- pum regum; juxtà Complutenſ. editionem: s Hααιαας M=Xε α campum regis Mel- chiſedec. . 77. Hebr. Dri. e. ſtadium five eurriculum, de quo plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol.2 2 52. 7 ⁹. Calamum menſorium fex cubitorum fuiſſe di- cit Targum ad Ezech. c. 40. v. 5. & R. David Kimchi ad dict. c. 40. v. 6. confer. Buxtorf. dict. fol. 2252. in MSto Erff. 2. poſt np i. e. cala- morum, additur d'm rrre hν i. e. nam triginta calamorum eſt menſura ſtadii. F59. Ut ſemet recrearet curſu equorum coœterisque exercitiis ludieris. 6. Ita verbum iſtud: e*αjuxtà autorem nota- rum ad librum Prec. Jud. part. 2. p. I02. a. princ. hic vertere volui, is enim ibi utitur verbo: wnps i. e. congregati ſunt, omnes idem conſilium inierunt; alluditur au- tem ad nomen, quod hic in textu ſacro ha- betur. 61. Nempe: quoniam Abrahamus rem täm præ- elarè geſſerat contra quatuor reges fortiſſimos, conter. Raſchi not. ad Cantic. dict. c. 6. v. 62. Confer. hie Wagenſeil. Tel. ign. in Nizzach. pag. 10. & ſeq. & Lightfoot. Decad. Choro- graph. Marco præmiſ. c. 10. 5. 1. P. 586, dit. Raſchi in notis ad Cantic. c. 6. v. 8. ita exponit: ας eyn n enn i. e. æquales facti ſunt omnes uno conſilio, i. e. Lipſienſ. vide & tractat. Talm. Nedarim, fol. 32. b. ſicuti in Smar “ h. loc. ad margi- nem allegatur, in notis ibidem feribitur: 177 . „ — Sv yn hr i. e. quòd v T quo- ant (nomen:) Schem, in MSto Erff. 2. n „hnnn ene een eneen e, Dyv i. e. (iſtius:) regis Schalem verſio Chal- daie a eſt: regis jeruſchalem, cujus explicatio eſt regis perfecti & integri. Nam Kedarlahomer, quem Abrahamus pereus- erat rex Elam =Sæ an & — i. e. Elam autem erat ex filis Schemi, ſic in notis eoe —en h. loc. exponitur. volui; alii vertunt: qui poſſider, LXX. % s2½ Ties, qui creavit, ita & autor Vulgatæ, confer. R. Salom. ad Pſalm. 104. V. 24. fIt. S. Epiphan. Hæreſ. 69. fol. m. 320. edit. Græcæ Baſileenſ. ac Jac. Cappelli Obſervat. in Genef. h. loc. it. lib. Prec. Jud. part. I. p. I 16. a. med. & part. 2. p. 47. b. princ. & Gur Arjeh fol. 2 3. col. 3. med. darim, fol. 32. b. X Sicuti Pſalm. 134. verſ. 3. habetur, conſfer. Pe- ſachim, fol. 87. b. in MSto Erff. 1. & 2, abſunt verba iſta: qui facit cœlum & terram. Vr Hebr. ÜG, ſic in editione Berolinenſi habe- tur, ad literas initiales, ſi illæ retrò legantur, effici- poſt: 11 ja i. e. flius Noæx, additur: 7ν ſerat, (uti verfu præced. 17. h. cap. dicitur,) 63. Sic ex mente Raſchi verbum hic vertere confer. & tract. Talm. Avot, fol. 12. b. & Ne- CN. KN lue ita cr⸗ Pdedit ) ekK) etalſee quos Uukn (Hæc ſeie) Deum artli jurariS. . tibiagenum Retintbomnil Etſ iteti, Eod rel.23. divitenficer Sern gi me — tut, o quo lu ſum 64. Nl cnclt 65. Hu ſan R dumiint, g vide, 113. quibumuor) tegam k Ii⸗ * Conter hilio not. inden i ebaade i. e. quonim minilleno, Ny NN Targum ejm cello. (s, (oxtera pen ſubinelligen vun hic ex catacmreſin di daper, ſid. l Num. . V. 2. ſolumila (co Do obt ctiamelinen 67. Nempe: ve tum en no pr. not inun CN. ftusetatteg lignbicmns int tegem, u Aggadahel, inan dic ſa. lalkineceh)ei erkecillet; A Eini od. eriibicem el. lic Accidi. m) per eotum .20. Aui tm. Aidr — m. Nedarim, ol, h. loe. ad mai. n Keibitu: n Juo . rölegantur, eiſclt. , in Mto brff, 1. 2, 10diut: n din ee halem verſio Chal- 1, cujus expliezli Abialumnus pekens⸗ 17. h. c) Eicitun) i. e. Lhem i, ſie in nolis vy⸗ um bic kentere Mder, 1XX. 4 e⸗ or Volgar, (Oblet, .14. 1. 5. Epiphan. Ut. Græcæ Daſleenſ. in Genel.h. l0t, t. 16. à med. & alt⸗1 1 fl. 13, eol. ymes, oe, iol. 1.. Ne⸗ abetun, elſen le- 10 Erf. 1, 8* 1,dbluat n K tetkanm, vone Perolinenlihebe⸗ un, CAbp. XIV. GENESEOS. 115 didit] (Iſta verba: 130 hic ſignificant:) DN WN i. e. qui tradidit 6 4. atque ita (accipitur in illo loco: 0ο& i. e, tradam te 6H. Ifraél. Eod. verſ. 20. Et dedit ei] Abrahamus decimas de omnibus, quæ ipſe habebat, quoniam (Malkize- dek) erat ſacerdos.* Verſ. 2 I. Da mibi animas] De captivis, qui ad me ſpectant, quos tu ſervàſti, redde mihi corpora ſolàùm. 66. Verſ. 22. Levapi manum meam 1 (Hæc verba) ſignificant juramentum, (ac ſi diceret:) attollo 67. manum meam ad Deum excelſum; ſic quoque (accipitur præteritum pro præſenti in illo loco:) per me juravi, 68. i. e. juro ego, ſic etiam: dedi argentum agri, accipe à me, 69. i. e. do ego tibi argentum agri & accipe iſtud à me. Verſ. 23. Si à ſilo eſque ad corrigiam calcei] Retinebo mihi de captivis. ** Eod. verſ. 23. Erſi accipiam de omnibus, quæ tua ſunt J Et ſi dixeris, quòd mercedem mihi dare velis ex gazophylacio tuo, non accipiam. Eod, verſ. 23. Ne dicas &.] Nam Sanctus ille Benedictus mihi promiſit, quòd me. divitem facere velit, dixit enim: & benedicam tibi &c. 70. Verſ. 24. Juvenet] i. e. Servi, qui mecum iverunt ac prætereàâ * Aner, Eſcol ac Mamre &‚c. quamvis ſervi P 2 L mei tur, pro inwwy; prout in exemplari Hebtæo, uoò uſus ſum, ut & in Baſileenſi editione legitur. 64. Vel: concluſit, confer. Pſalm. 78. v. 50. 65. Ra juxtà Raſchi mentem vertere volui, ver- bum iſtud, quod Hoſe. c. 11. v. 8. habetur, ubi vide, n. 2 8. LXX. verterunt: 0ααοαοταια αα quibus autor Vulgatæ conſentiens transtulite pro- tegam ie, Iſrael. * Confer. Epiſtol. ad Hebr. cap. 7. V. 2. & ſeq, it. not. in mom Mπ h. loc. in MSto Erff. 2. poſt: R2 i. e. Iacerdos, additur: hννις e ene n i. e. quoniam ſacerdotium iſtud (conſiſtebat) in mianiflerio, in eodem MSto porrò additum eſt —y Ne e ee nen eenn i. e. Targum ejus eſt: miniſtrabat coràm Deo ex- celſo. 866. Ccœtera verò ſpolia tibi ſerva, hæc enim hic ſubintelligenda ſunt autor noſter dictionem pan hic exponit ρ %α i. e, corpora, per catachreſin dictio illa voa interdum ſignificat ca- daver, vid. Levit. 19. v. 2 8. S c. 2 I. V. 1. it. Num. 5. v. 2. in MSto Erff. 2. poſt 27 i. e. ſolùm illa (corpora,) additur: 77 n vn Da& eded i. e. & facultates-cape tibi, etiam veſtimenta virorum. . 67. Nempe: verbum præteriti temporis hic poſi- tum eſt pro præſenti, confer. Sota, fol. 4. b. & not. in C n Re h. loc, in MSto Er ff. 1. ver- ba iſta: i, e. attollo ego & ſequentia, usque ad:; accipe iſtud à me, abſunt, at in MSto z. eorum loco habetur: D — yav en e ien) i. e. ſicuti (habetur in illo loco:) & fuſtulit manum ſuam dex- tram ac ſiniſtram verſus cœlos & juravit, Dani- el, c. I2. V. 7. 68. Uti Geneſ. c. 22. v. 16. habetur, ubi etia præteritum pro præſenti poſitum eſt. 69. Vide Geneſ. c. 23. v. 13. ** Iſta enim hic ſubintelligenda vel ſupplenda ſunt. ut ſenſus ſit: non retinebo mihi de captivis ali- quid à filo usque ad cortigiam calcei, confer. So-= ta, fol. 17. a. & Cholin, fol. 39. a. vid. & not. im NR rD h. loc. 70. Uti ſuprà Geneſ. c. 12. v. 2. habetur. * Hebr. Dy) in MSto Erff. 2. huic præmittitur 2 „5Nee een i en enen ne denne (fortè legendum 3 e een Sre yn ene en n e hn ene nen rDE WNX W i. e. hine dixerunt ſapientes (Rabbini:) durum eſt ſpolium (ſeu rapina hoſtibus erepta,) quæ comela eſt, quam etiam juſti perfecti non poſſunt reſtituere, prout (hoc verſu 24.) dicitur: ſolummodò quod co- mederunt juvenes & pars horum virorum, quĩ mecum profecti ſunt, confer. hic tract. Talm. Cholin, fol. 89. a. GENESEOS. CAP. XV. mei ad prælium ipſum acceſſerint, dicitur enim: & perſecutus eſt uſque ad Dan; 71. Aner autem & illius ſocii remanſerint apud vaſa, ut illa cuſtodirent; (tamen) hi ac- cipiant partem ſuam, ** ab illo (Abrahamo) didicit David, qui dixit: ſicuti pars de- ſcendentis ad prælium; ita pars ſit remanentis ad ſarcinas, ſimùl divident, 72. & ideò dicitur: factum autem eſt ab illo die ac ſupràâ 73. & poſuit iſtud in ſtatutum ac con- ſuetudinem, nec dicitur (ibi:) ac deinceps, 74. quia jam anteà datum erat ſtatutum i- ſtud tempore Abrahami. L 116 CAP. XV. Erſ. I. Poß res illa] Ubicunque dicitur: poſt, (habetur) connexio ejus, quod ſeparatum erat, (ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba: * poſtquàm factum eſt ei (Abrahamo) miraculum iſtud, dum interfecit reges ac metuens dixit: forſitàn accepi mercedem (à Deo) propter omnem juſtitiam meam, ideò dixit ei Deus: noli timere. ** FEod. verſ. I. Ego clypeus (ſum) tibi] (i. e. Ego protegam te) à poœna, ne puniaris propter omnes animas illas, quas interfeciſti; dum autem me- tuis, propter receptionem mercedis tuæ, 1. (ego dico tibi:) merces tua magna erit val- dè. Verſ. 2 Vado* absque liberis] Menachem, Ben Seruc, :. exponit illud ν%) quòd ſignificet )) 3. atque ei (voci) conjungit 4. (id, quod ſcriptum eſt:) ' i. e. ſoli- 71. Prout fuprà veriu 14. h. cap. habetur, in Be- rabba, additum eſt: 7αο ◻anν e i. e⸗ rolinenſi edit. ut & in editione smar rpv in poſt res illas. . notis Raſchianis poſt verba: usque ad Dan, addi-*X Confer. hie not. ad Pſalm. 110. v. 4. num. 11. tur: Wy) N i. e. ipſe ( Abrahamus) & ſervi 1. Quaſi jam mercedem acceperis juſtitiæ tuæ, ejus, prout ſuprà verſ. 15. h. cap. habetur. qua de re pau'o amè dictum eſt. X Hebr. ohr d in Berolinenſi editione * Hebr. y me hæc & ſequentia omnia, usq; hice præmittitur: tyN& i. e. etiam ſic (iſtij ad: y X i, e. cedrus ejus nudata eſt, ab- accipiant & e.) aſt in MSto Erff. 2. pro illis ita ha- fant hoe quidem loco ab utroque MSto Erff. ha- betur; Qprhn Wy α & non fecerant præ- bentur autem ex parte antèe verba illa: lium 3ʒI in MSto I. autem iſta ſunt omiſſa. rX i. e. & eduxit illum (verſ. 5. h c.) ſed in non- 72. Vide 1I- Samuel, c. 30. v. 24. & not. in ov p nullis variant, prout ſuis locis notavi. bpan h. Ioc. . [: Vel: Seruk, de hoc vide infrà Geneſ. c. 30. V. 73. Sive: retrò, ſuperio'i tempore, ſie & LXX. 8. ibique not. n. 10. & not. ad Eſai. cap. 5. v. 6. verteiunt: swar, 1. Samuel. dict. c. 30. v. n. 14. 25. autor Vulgatæ minus aptè transtulit: dein. 3. Quæ dictio, rad. vm deducta nonſolam hæ- ceps. . W redem inſtituere ſignificat; ſed & ſenſu contrario: 74. Zive: impoſterum, ſequenti tempore, quo hæredit ate deſtituere vel privare, prout accipi- ſenſu autor Vulgatæ transtulit 5 ſed minus aptè, tur Numer. c. 14. v. 14. it. Numer. c. 2 I. V. 32. uti num. antec. 73. dictum. . 2 ac judic. c. 11. v. 24. confer, num. feq. 6. h. v.2. * Hebr. )¹¹ in iſta, ut & ſequentia, usque ad: in MStOz. Erff. pro: 1¹”" i. e. ſignificat h, „8 j. e. Bereſchit rabba, ablſunt ab utroque habetur: & i. e. fine hærede. Msto Erff. . 4. Id eſt: locum parallelum adducit, Hebr. dan, 4 In Berolinenſi editione, poſt: i, e. Bereſchit quz-— CA. XV. — ſolitarius tur: Komt Gel extirpe 1os non ha V lie⸗ habeturinil gueiti lrci 5ied 1 e, delolane delolate)ett. (euplicaio 14, Alatur, ve ague Rellet, tebus il ſatbe) Damat — quo veido liguis ſerigtn m. 1, Fice Malch interptklum ſ. eii, (, Vide Hiob. ferbutm enim lfanio eradicat mi ſententiae nec. 3, h pe 7. Ojbum, Gret. 11 la he reddo one 5 in ete I, vocabulo ſans enfens, , Bet egllr ltalicd lann Gtionem codici nollto magiste Iit natione, . Pwndr hade Poſlis: desen; Hebe, NN Dy Ir ie Pimroq e ⸗ Druld ane ich CAN.X. — Den; 1. nen) hiac⸗ tl pars de- 72. Kige um ac con⸗ ktntun . nnexio eju, Poſtquim ac metuens n, iceo dinit So protegam mantemme⸗ gna erit val⸗ Hud eſt.) Wiue, ſoli⸗ — i e 0.F. 4,humn, 11. tis juſliie tleR, el. ntia olnnia, uscy nudatd eſt, ꝛh. ne Mötobif. h. ſerba la: NN .h )ledin no- votayi. Genel. c. 30. . Elai. cap. b⸗ & ſenſucontſitit: e, proln Atihi⸗ umer. c. 21, V. 5144 umn. ſeg. 5.. ie ſgnileet V. telede, lueit, Heb. ,. gus 4 CAP. x.. 6 ENESEOS. 117 ſolitarius & afflictus, J.) v (itaque eſt:) ) N i. e. ſine hærede, ſicuti dici- tur: & omnem proventum meum νο (quod ſignificat:) PN i. e. eradicabit (vel extirpabit) radices ejus, 6. ſic dictio * (hoc loco) ſigni ficat eum, qui libe- ros non habet, 7. linguàâ vernaculàâ: desfanté; §. mihi autem ** videtur, (dictionem v hic accipi ſicuti (in loco illo:) ) 9. ab illa (ſcilicèt) derivatione, (quæ habetur in iſto loco:) & cor meum ., 10. & quòd v ſignificet deſolationem, at- que ita (accipitur in illo loco) v v i. e. deſolate, deſolate, ** ſic quoque-: N i. e. deſolando (ſeu, nudando) fundamentum, 11. ita etiam: νν w e 1. e. deſolando deſolabitur, 12. ſic quoque: quia cedrus ejus i. e. nudata (ſive deſolata) eſt. 13. Eod. verſ. 2. Et ſilius procunatoris domus meæ Juxtà Targum ejus (explicatio dictionis p ſic facienda eſt:) quòd univerſa domus mea ipſius ore 14. alatur, veluti (accipitur in illo loco:) & per os tuum P) i. e. aletur, 15. (PP Nn itaque idem ſignificat, ac) sreoz 16. meus; aſt ſi mihi (inquit Abram, ffilius ellet, rebus ille meis * præficeretur. Eod. verſ. 2. Damaſcenus] Juxtâà Targum ex (urbe) Damaſco (fuit procurator iſte?) ſed juxtà Medraſch Aggadah (ideò Damaſce- hus quo verbo Rabbini uti ſolent, quando locus a liquis ſcripturæ cum alio confertur ac conjungi- y. Vide Malach. c. 2. V. 12, ubi variæ iſtius vocis interpretum ſunt explicationes, conf. Raſchi not. 6. Vide Hiob. cap. 3 1⸗ V. 12. ibique Raſchi not. verbum enim vνο & radices agere & ſenſu con- trario eradicare ſignifieat, idem, juxtà Menache- mi ſententiam, in dictione 3y, confer. num, antec. 3. h. verſ. 2. 7. Orbum, Græc. drnvne,ſine liberis vid. num, ſeq. 8. 8. Ita hic red do: va, uti in Berolinenſi edi- tione & in codice Hebræo, quoò uſus ſum, legi- tur, vocabulô obſoletò, pro quo hodiè dicunt ſans enfans, ν, Græcè; aſt in Bibliis Buxt. Hebr. legitur hi i:e, ſenza figliuoli, ſie Italioè; Latinè verô: ſine liberis?y ſed priorem le- cGtionem codicis Hebræi, quo' uſus ſum, autori noſiro magis convenire puto, cum is Gallus fue- zit natione, non Italus, in MSt. Erff. 1. pro Pï habetur: "aiN*, quod exprimere poſſis: desenfanté, i. e. ſine liberis. Hebr. ½ hæc & ſequentia usque ad: i. e. cedrus ejus nudata eſt, abſunt y e ab mroque ASto Erff. paulo antè dictum fuit. Nempe: Malach. dict. c. 2. vV. 12. de quo loco 10. Qucod juxtà Raſchi mentem vertere poſſis? ſolitarium eſt, prout Cantic. c, 5. v. 2. habetur, vide ejusdem not. ad Malach c. 2. verſ. 12. XX Uti Pſalm. 137. verſ. 7. habetur, ubi vid. not. n. 4. & n. 5. II. Vide Habac. c. 3. V. 12. 12. Vide Jerem. c. 5 I. v. 5 8: ibique Raſchi not. 13. Sicuti Sophon. c. 2. v. 14. habetur. 14. Id eſt: illius mandato ac juſſu, autar no- ſter dictionem pvnm à pv'x i. e. oſculatus eſt, de- ducit, ſicuti exemplum ab ipſo adductum id probat; aſt in Michlol ophi derivatur à vv i. e. diſcurſitare, vid. Buxt. Lex. Hebr. dict. verb- 15. Sic juxtäã Raſchi mentem vertere volui ver- bum iſtud, quod Geneſ. c. 41. v. 40. habetur, u- bi autor noſter eodem, quo hic, ex ponit modo; aſt interpretes communiter vertunt: oſculabitur, confer. Michlol ſophi, ut & Junii ac Tremellii not. ibidem; abſunt autem iſta: & per os tuum &c. usque ad: &v„Kẽköeeo à Baſileenſi editione. 16. N 9 O D&& vel 9e à Graco Szlrpgen s: i. e. procurator, adminiſtrator, vid. Buxtorf. Lex- Talm. fol. 192. MSt. Erff. z. habet: W D 3 at MSt. I. plenius: ρρρονορMε juxtä Græcum: 3 7 Iir 67706σα¾⁰ Hebr. ν, in MSto Erff. 2. habetur: rna y , h hn ,n i. e. domui meæ & omnibus re- bus meis (üle præficeretur.) 118 GENESEOS. CAb. xV. nus nominatus eſt,) quia perſecutus eſt reges uſque ad Damaſcum; 17. aſt in Gemara noſtra* exponunt (nomen PO ) per Notaricon 18. H)‚i. e. hauriens & PpO i. e, potum præbens aliis ex lege domini ſui. 19. Verſ. 3. Ecce mibi non † dediſti ſe- men] Et quænam (erit mihi) utilitas in omnibus, quæ mihi dabis? Verſ. 5. Et edu- xit illum foràs] Juxtà ſenſum ejus literalem (hæc eſt expoſitio:) eduxit illum (Deus,) & tentorio ſuo ** foràs, ut aſpiceret ſtellas; aſt juxtà expoſitionem allegoricam (ita explicatur:) dixit ei (Deus:) egredere ex aſtrologia tua, 20. nam in aſtris vidiſti, quòd filium non ſis procreaturas, (ita ſanè eſt/ Abramo non erit filius; ſed Abrahamo erit filius, Sarai non pariet; ſed Sara pariet, ego aliud vobis ' nomen impono & mutabi- tur ſidus cœleſte; 21., alia explicatio: eduxit illum (Deus) & concavo (ſeu convexi- tate) mundi eumque ſuprà ſtellas elevavit atque hæc eſt ſignificatio (verbi:) „2 (nempe proſpicere) ex loco ſuperiore in inferiorem. 22. Verſ. 6. &t credidit Domi- n0] Non petiit ſibi (Abrahamus) ſignum ab illo ſuper iſta re; 23. ſed ſuper poſſeſſio⸗ ne terræ petiit ab eo ſignum ac dixit ei (Deo:) per quamnam rem cognoſcam. 24. Eod. veri. 6. Et repumtum eſt ei ad juſtitiam] i. e. Sanctus ille Benedictus rep Abra- cà fin. vid. & ſuprà Geneſ. c. 13. v. 16. Sign. ** Hebr. , in MSto Erff. utroque pro de ha- betur 77 i. e. tibi (ſcil. Abramo) & in MSto 2. poſteà additur: Iπ i. e. & uxori tuæ: De quo vide cap. antec 14. v. 15. confer. ]o- fol. 2 9. b. in MSto Erff. 2. pro pvp i. e, usq; ad Damaſcum, habetur: 7h*HNX nn pvT i, e, usque ad Chobam, quæ eſt ad ſini- ſtram Damatci. Hebr. w aAa) ſic quoque in Berolinenſi editione; ſed in Baſileenſi editiane & in utroq; MSto Erff. legitur: Vnuna), i. e. & in Talmud, & pro MSt. Erff. 1. habet i. e. Hie- roſolymitano. . .. 18. PovWin eſt pars ſeu ſpecies artis Cabbaliſticæ,/ ua literæ ſingulæ vocis alicujus ſingulas ali- 45 dictiones connotant, vide Buxtorff. Abbre- . „ . . . . viat. Dax ubi illius exempla adducuntur, con- fer. & infrà Geneſ. c. 17. V. F. n. 1 5. . 19. Videlicèt: Abrahami. confet. hic Gur Arjeh Abrahamus tàm præſens, quàm futurum ſeculum fol. 24. col. 1. princ. in MSto Erff. 2. pro: unn non niſi anx n i. e. per juftitiam fidei a) i. e, ex lege domini ſui, lbetur do⸗ rn ſibi acquiſiverit, in Gur Arjeh fol. 24. col. 1. baè i. e. ex lege Abrahami. fin. & col. 2. princ. adducitur ratio, cur Abraha- Conter. hic traét. Talm. Schabbar, fol. 156. a2. mus ſobolis quidem promiſſioni crediderit 5 ſu- Je Hebr. Wrun; ſed in MSto. Erff. 1. pro eo ha. Per poſſeſſione autem tertæ ſignum petierit', berur 3 xten i. e. de apud, de loco ſuo, Galli benè confer. & D. Wagenſeil. Nizzach. pag. 11. ac iſtud exprimhunt: de chez luy. . 20. Ac ſi diceret: alia jam tibi erit aſtrologia ſeu conſtellatio, juxtà quam tu & uxor tua, no- minibus mutatis filium procreabitis, confer. Gur Areh dict. fol. 24, col. 1. princ. & tractat. Talm. Nedarim, fol. 3 2. a, & Schabbat fol. 156,a. cir- 17. ma, bud e en ie ieen aeren i. e. mutabitun conſiellatio per mutationem nominis, confer. & not. in bham rν h. loc. 12. Conlſer hic Pſalm. 3 3. v. 13. it. Gur Arſeh fol. 24. col. I. med. & infr. Geneſ. c. 19. v. 2 5. n. 66. vide & not. in b'noso- ne h. loc. 13. Nempe ſuper promiſſione ſeminis 5 ſed eredi- dit Deo, in notisad librum Prec Jud. part. 2. p. fol. 97. b. & Megilla fol. 3 1. b. ac Nedarim, f. 32. a 14. Sicuti verſu 8. h. cap. habetur. ,—Kã utavit 21. Sic & in Gur Arjeh ſol. 24. col. 1. prino. 63.a. circà fin. ſcribitur, dici in Mechilta, quòd not. in bnfi N h. loc. it. tract. Talm. Schab- bat, fol. 97. a. & Berachot, fol. 7. b. it. Taanit. „ Hebr. P CN. M. Abrahamo borum iktort eo)) le oblationum. Seriptin tn offetenlum, dam15, U. conleloj3 33. Lod. F. blatoprot⸗ Glin colu edid d — — * Pebr, in 1Ww ve 18. We: beic ſanca lin ob h. loc. G 26. e Oal haberur gean nem,) iten conlet. Megil fol. 14. l. v. 7. N 40, . n0t35, in iio Shie n 17. De qoo ler vide Rachisa d Hebl. 29. Cucereni & not, AA lb fin. ubi einm 29: De hie ie 30, Vel: gi ita Hebt. dn V. 30. idigie 4. D, 6. K . o peccat, mo Sacerdote Gict. c. 16, v. Hebræ. c. 13. zI. AMlditiis, CALxv. lin Cenge in Gemarz ndn 1 Aſiſe l. ſ. Et edu. lum (Dens) Soricam (ita vidiſk,gnd brahamo erit 10 & mutabi. (ſen comeri. verbi.) Da redicit Domi. per pollello⸗ ognoſcam. 4. dus teputznit AbraA. ,. 16. dgn. * oqle rO din h- mo)& in MSto 2, Kuxoii tue: 4. col. 1. Prine. i. e, Mutabitu nominis, conket. it. Gur Arſenfol. 19,nrſ, 6,. .loc. ſeminis 1ſec etedi⸗ Drec Jud, part. ). in WVechilta, guoch mfuturumſecblum per ſuftiliam ſiei eh lol. 14, col, 1⸗ Eratio, cut Abralu- Koni ctecieitzli⸗ æ ſonunm peiient, zach. pag ll. . tnac Talm. ochub⸗ fſol.7 b 1t,. Laanlt, .b. a Neéain-, hetur⸗ SS“ CAbP. XV. GENESEOS. 13 Abrahamo fidem ad meritum & juſtitiam, quoniam 1pi credidit; alia explicatio (ver- borum iſtorum:) unde cognoſcam, (nempe:) non petiit (Abrahamus) ſignum ab illo (Deo;) ſed dixit coràm eo: *† notum mihi fac, per quamnam juſtitiam permanſuri ſint (poſteri mei) in illa (terra?) reſpondit ei Sanctus ille Benedictus: per juſtitiam oblationum. 25. Verſ. 9. Vitulam triennem] Tres vitulos; 26. indicat (autem hic Scriptura) tres juvencos, (nempe:) juvencum diei expiationis? 7. & juvencum (tune offerendum,) quando res aliqua cotui * abſcondita eſt? ö. & juvencam decollan- dam. 29. Eod. verſ. 9. Et capmm trimam] Indicat (hic Scriptura) hircum, qui fit in conſpectu, 30. ut & hircos adjectitios 31 feſtivitatis 3 ½. & hircum pro peccato unius. 3 3. Eod. verſ. 9. Et arietem triennem] (Innuitur hic) oblatio pro reatu certo 34. & oblatio pro reatu dubio 35. & ovis pro peccato unius. 36. Eod. verſ. 9. Et turturem & pullum columbeæ] (His innuuntur) turtures & pulli columbarum. 37. Verſ. 10. Ef = diviſit ila] Unumquodque in duas diviſit partes, non egreditur textus Biblicus ex ſen- ſu * Hebr. 1390 in M Sto Erff. 2. poſteà additum eſt: Siy H enN i. e. domine mundi. 2 5. Sive: facrificiorum, quæ poſteri ejus in terra fancta ſint oblaturi, confer. not. in ap-a e h. loc. & Gur Arjeh col. 3. fol. 2 4. 2 6. Sic & Onkelos dictionem ruoν habetur quamque communiter vertunt: trien- nem,) interpretatus eſt, nempe: tres vitulos, confer. Megilla, fol. 3 1. a. & Gur Arjeh h. loc. fol. 24. col. 3. med. vide & infrà Geneſ. c. I18. v. 7. n. 40. item Bereſchit Rabba h. loc. uti in DaN NW ad marginem allegatur, ubi videò notas, in utroque MSto Erff-verba iſta wα Wy i. e. tres vitulos, omiſſa ſunt. 27. De quo Levit. c. 16. v. 3. V. 6. & v. 16, ubi vide Raſchi not. xx Hebr. Max w, abeſt iſtud ab utroque MStoĩrft. 28. Qua de re vide Levit. c. 4. v. 13. & 14. eonfer. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 8. b. circaà ſin. ubi etiam de iſto ſacriſicio agitur. 29. De hac vide Deuter. c. 2 1. V. 3. & ſeq. 30. Vel: qui ſacrificatur in conſpectu ſcil. Dei, ita Hebr. una hic interpretor, vide Exod. c. 29. v. 30. ibique Raſchi not. item ad Levit. c. 16. v. 4. n. 6. & V. 23. hic itaque intelligi puto hircum pro peccato;, cujus ſanguis intrà velum à Sum- Hebræ. c. 1 3. V. 11. 31. Addititios, Hebr. p d exiſtimo autem hic in. (quæ hic mo Sacerdote offerebatur, de quo vide Levit. dict. c. 16, v. 15. & V. 27: confer. & Epiſtol. ad telligi eos hircos, qui præter hircos ordinari- os quaſi in auctaria & additamenta in feſtis neo- meniæ ac novi anni offerebantur, de quibus Nu- mer. c. 2 8. V. I 5. v. 2 2. & v. 30. it. Numer. c. 29. v. 5. 6. & ſeqq. confer & Buxtorf. Lex. Talm. fol-. 964. ubi de D'n plura. 32, Zive: feſti ſolennis, ubi conventus agi ſolent,» Hebr. ymn, de qua voce vide Buxt. Lex.Hebr. 33. De quo vide Levir. c. 4. V. 27. & 2 8. confer. Se Gur Arjeh, fol. 24. col. J. fin, ac not. in r* H-h. loc. & num. 36. h. verf. 34. Seu: Explorato, manifeſto, Hebr. *ι 1 beNX dicitur id in Gur Arjeh dict. fol. 24. eol. 3. fin. TD SUTI i. e. peccatum notum, certum, confer. Levit. c. 4. v. 2 3. & c.5, v. 17. ibique Rafchi not. & Buxtorff. Lex. Talm. fol, 236, it. Jalkut Part. I. fol- 2 I. col. I. princ- 35. Ubi reatus in ſuſpenſo eſt, Hebr. r Dede, idque ſacrificium offert is, qui dubitat, an pecca- verit ν nnn i. e. ea in re, cui porna ex- cidii annexa eſt, ſi quidem illa ex proæreſi fuerit perpetrata, ita in notis ad librum Prec. ud. part- 1. p. 9.b. med. vide Levit. c. 5. v. 17. ibique Ra- ſchi not, unde huic loco ſatis obſcuro lux quæ- dam accedet. . 36. Hebr. Tro neP, cui opponitur Ma' re i, e, peccatum coetus, vid. Levit. c. 4. V. 13. & N. 3 Z 37. Qui feilicèt poſteaà à populo Iraélitico, Abra- hami ſemine, erant offerendi in terra ſancta. 120 GENESEOS. CAb. xvV. auo literali, quoniam (Deus) fœdus pangebat cum illo (Abrahamo) ad ſervandum romiſſum ſuum, ut poſteris ejus terram daret poſſidendam, ſicuti ſcriptum eſt: in dieæ illo pepigit Dominus fœdus cum Abramo, dicens: &c. 38,. eorum autem, qui fœdus angebant, mos erat, ut jumentum dividerent & inter partes ejus tranſirent, veluti alibi dicitur: qui tranſierunt inter partes diſſectas vituli, 39. ideò etiam hic clibanus fumans & lampas ignis. inter partes diviſas tranſiens, fuit Divinæ Majeſtatis legatus, qui eſt ignis. 40. Eod. verſ. 10. Aves autem non diviſit] Quoniam gentes, cultui i- dololatrico ſervientes, juvencis & arietibus atque hircis comparantur, dicitur enim: circumdederunt me vituli multi &c. 4 ,ad dicit (Scriptura:) aries, quem vidiſti corni- bus inſtructum, eſt rex Perſarum, 42. prætereà dicit: hircus piloſus eſt rex Græciæ; 43. Iſcaëlitæ autem pullis columbæ comparantur, dicitur enim: columba mea in fo- raminibus petræ; 1t4. ideò diviſio jumentorum indicat (hic) populos, cultui idolola- trico deditos; qui conſumuntur & abeunt; * aves autem non diviſit (idque) innuit, quò d Iſraelitæ in perpetuum ſint permanſuri. Verſ. II. Ari] (D)“) eſt i. e. volucris nomen inde trahens, quia ***ÿ illa Ov i. e. involat (ſeu irruit) & aſpirat ad ca- davera, ut ad eſcam involet, veluti (accipitur in illo loco:) O?N i. e. & involâſti ad prædam. 45˙. Eod. verſ. II. Super cadavenm] i. e. Super partes diſſectas.** Eod. vVerſ. 38. Sicuti infra verſ. 1 8. h. cap. habetur. 39. Vid. Jerem. c. 3 4. V. 19. 4⁰ Reſpicitur hic ad pſalm. 104. Vv. 4. confer & E- piſtol. ad Hebræ. c. 1. v. 7. 41. Uti Pſalm. 22. v. 13. habetur. 42². Vide Daniei. c. 8. v. 20. 43. Prout Daniel. dict. c. 8. v. 21. haberur, in MSto Erff. 2. poſt: 1 n i. e. rex Græciæ, ad- dia ſunt iſta: " h“ÿh Npv „5 nn i een Dee e nn vyre i. e. S. Scriptura autem ( indicat hoc loco) Edomæos & Iſmaelitcas, ut eorum robur infirmaret (dicitur enim hic: & diviſit illa); alia explicatio (ver borum iſlorum:) aves autem non diviſit, quo niam (gentes, cultui idololatrieo ſervientes &c. prout ſuprà h. verſ. 10. habetur.) 44. Vide Cantic. c. 2. V. 14. ibique not. „ Confer. hic not. ad Numer. cap. 29. verſ. 18. num. 9. & 10. . . † Hebr. pr'po, in MSto Erff. 2. hic additur drmv) i. e. & ꝑaviſuri. Hebr. Ne )y hæc & ſequentia usque ad: 78 i. e. ad prædam, abſunt à MSto Erff. 2. i Hebr. „Waâ 7„, in editione e e; ut & in Berolinenſi editione poſtea adduntur õ en dn ee ee weeen ne DND ee eneen eenn nen dene enn w ee e ee d enne n denn dD deeen eeenn ene weennee wenn n inee n iee e eee eenn j. e. alius liber (habet:) Dmb i. e. cada era Chaldaice (hanc vocem) interpretantur &α ſed, quoniam ſolent interpretari (Hebræa iſta: 5 na &ς r i. e. & dedit unamquam que par- tem ejus (Chaldaicè:) & ροhnααυo (ſic verſ. 10 h. c. in Targum Onkeloſi) mutatur illis dictio (transpoſitis literis) in Naâ, atque Chaldaica interpretatio (vocis Hebrææ) bye i. e. cadavera, eſt &ο i. e. partes, ſed quieun- que ita interpretatur, is errat, quoniam non aſſimilari poſſunt qna i. e. diviſiones ſeu partes de i. e. cadaveribus, (a) nam (vocis He- brææ) Hr interpretatio Chaldaica eſt N i. e. diviſiones; & (dictionis Hebrææ) Db i. e. cadavera „ (haldaica interpretatio eſt ſigniſican⸗ 7, ſicuti (habetur in illo loco: 5 5. Uti 1. Samuel. c. 15. V. ,1 9. habetur. s A W. —— erl. II. 5 ſit Cato, K⸗ 46, ventum ſtut illos 6 niatte il Xtenebta⸗ natus'teh! 4, nininum. trigan anan liz ar decem ceterelis qu cum haberen bieeſappun Oumdollree glinquagin⸗ Vuit Cahat poſktquamae — 9 ie, ei 9.) ſignifcan Hic, pills nl Erffunend, MSto 1, add en ie R. Fhudr, tum fepenin i. e. ina eiho fllius. () n Zitur: nam- Sy No ell integum cimo Geneleo ſed diriſ, ere dew. In ptroque 790) j, e, ſ⸗ tur ſequensdi 46, Na ex mente lmn. 147, 47. li te Deus Cl. W. — evandum lt indie gri foedue ent, Veluti icclibanns is egarus, 3, oltul i. itur enim . diſti cotni. er Grecie; mea in fo⸗ tui idolola gue) inndit, elt Wie. Ppirat adca. CAb. xvYv. GENESEOS8. r2 1 verſ. II. Et abigebat] (Verbum hic) ſignificas AA W.) i. e. abactionem,“ quæ fit flatu, & verſionem in fugam, veluti (accipitur in illo loco:) 2 i, e. flatu abiget 46., ventum ſuum; indicat (autem hic Scriptura,) quòd David, filius fiſchai, venturus it, ut illos (populos idololatricos) deleat; ſed non ſinant eum de cœlo, 47. donec ve- niat re Meſſias. † Verſ. I2. Er ecce borror &.] Innuit (hic Scriptura,) calamitates & tenebras* captivitatum. 48. Verſ. 13. Quia peregrinum erit ſemen tuum] Ex quo natus ** eſt lſaac uſque ad exitum Iſraẽ litarum ex Pgypto quadringenti fuerunt anni, involiſti ad 4. * Pod. Vetl. Ou W; voltez adduntue enn benen N drh Wr n di nn rpe n „ dro) den Wn n l. e, cade er petantur ; (Hebrxa il:) Anqnamngbe pat⸗ 1) (ſi verſ.10. matur illis dicio in Nao; Aqae Hebræx) d antes ſec gaieug⸗ 11, quoniam nonn wiliones leu partes ) um (voeis ke⸗ nalaica ell N is Hebrææ b 0 . 1 eretnioeſt eturinilo loeo:) d 49. nimirùm Iſaac ſexaginta fuit annorum, quando natus eſt jacob; Jacob autem, dum in Ægyptum deſcendit, dixit: dies annorum peregrinationis meæ (ſunt) centum & triginta anni, °. ecce centum ac nonaginta anni; in £ R gypto autem fuerunt ducen- tis ac decem annis, juxtà ** numerum ), 5I. en annos quadringentos; ſi verò di- cere velis, quò d (Iſraélitæ) in Egypto fuerint quadringentis annis, (ſententia iſta lo- cum habere non poteſt, nam) ecce Cahat fuit ex illis, qui in égyptum deſcenderunt, abi ac ſupputa annos Cahati & Amrami & octoginta (annos) Moſis, quos ille vixerat, quando Iſraẽlitæ ex Æ.gypto egreſſi ſunt, non deprehendes plures, quàâm trecentos & quinquaginta (annos,) de quibus (tamen) detrahere debes omnes illos annos, quos vixit Cahat, poſtquàm is genuit Amramum; ut & illos (annos,) quos vixit Amram, poſtquàm natus eſt Moſes. Eod. verſ. 13. In terna non ſua] Ac non dicitur (hic) in terra „ ) i. e. caro fœœtida eſt (1 evit. c. 7. v. 1 8. al. 8.) ſignificans 3 i. e. cadaver, eadem, quæ hic, paucis mutatis habentur in utroque MSto Erffurtenſi, poſt vocem 9 i. e. cadaver, in MSto I. additur: αα α en ee ieee l a i. e. ſic audivi ex ore doctoris noſtri R. gehudæ, filii Samuelis, in MSto z. ſic addi- tum reperitur: αν. n een enn een i. e. ita expoſuit doctor noſter Meie, Samuelis filius. (a.) in notis νς , exp licatio ĩſta le- gitur: nam h i. e. cadaver non vocatur, niſi Sv N*Ra i. e. animal (demortuum,) quod eſt integrum, hic autem (rempe hoc verſu de- cimo Geneſeos) non fuerunt integra cadavera; ſed diviſa, exceptis avibus, Hebræa vide ibi- dem. * In utroque MSto Erff. pro amun habetur: i. e. flatus ſeu ſufſlatio, & ibidem omitti- tur ſequens dictio: r i. e. in fugam verſio. 46. Ita ex mente autoris noſtri verbum iſtud, quod Pſalm. 147. V. I 8: habetur, Vertere volui. 47. i. e. Deus non permittet Davidi, ut ab ĩpſo abigantur & penitus deleantur populi iſti, cul- tui idololatrico dediti. † Hebr. unn, poſt vocem iſtam in MSto Erff- 2. additur y“ m nee Wn i. e. & ſpiri- tum labiorum ſuorum occidet improbum (Eſai. c. 1 1. V. 4.) * Hebr. n, in MSto Erff. 2. habetuc, —'&X vyn i. e. terror caliginis, confer. hic Schabbat, fol. 89. b. & Scota, fol. 11. a. 4 9. Sive: exiliorum, in quibus Iſraëlitæ omnis generis miſerias eſſent perpeſſuri. XX Hebr. pri) na, abfunt iſta à MSto Eiff- 1. 49. Confer. Raſchi not. ad Exod. c. 6. v. 1 8. & ad Exod. c. 12. V. 40. D. 173. & ad Cantic. c. 2. V. g. & v. I1. vide & lib. Prec. Jud. part. I. p. 154 a. princ. in not. 5o. Uti Geneſ. c. 47. v. 9. habetur. wXX Hebr. ann in Mst. Erff. 1I. pro eo habetur: 32 i. e. intuitu ſeu reſpectu. 51. Id eſt: deſcendite, isque numerus juxtà literas He⸗= GENESEOS. CAbP. XV. 122 terra Egyptiorum; ſed (in terra) non ſua, * etenim, ex quo natus eſt Iſaac (reperitur ſcriptum:) & peregrinatus eſt Abraham &c. 52. de Iſaac (quoque dicitur:) & pere- grinatus eſt in Gerar, ?3. Jacob quoque peregrinatus eſt in terra Cham (nam ſcriptum eſt:) ad peregrinandum in terram venimus. 54. Verfſ. 14. Eetiam gentem illam] (Par- ticula) 3 i. e. etiam, (hic habetur,) ut includantur alia quoque regna, 55. quæ & ipſa delebuntur proptereà quòd populum Ifraeéliticum in ſervitutem redegerunt. Eod. verſ. 14. Judicabo egoe] (Videlicèt) decem plagis. 56. Eod. verſ. I14. Gum ſa- culttibus magnis] i. e. Cum magnis divitiis, veluti dicitur: & ſpoliaverunt Ægy- ptios. 57. Verfſ. 15. Et tu venies ad patrei tuos] Nec videbis iſta omnia. ** Eod. verſ. I 5. Ad patres tuos] Ilius (Abrahami) pater cultui idololatrico ſervierat; ſed ipſe (Deus hic) ei indicat, quòd (Abrahamus) adillum venturus ſit, (hinc Scriptura) te docet, quòd Tarachus poœnitentiam egerit. 58. Eod. verſ. 1 5. Sepelieris in ſene- tute bona] Indicat ei (Deus,) quèd lHmaél pœnitentiam ſit acturus eo (Abrahamo) adhuc vivo & quòd Eianus durante ipſius (Abrahami) vita ad malam indolem non ſit Hebraicas efficit ducentos ac decem annos, in MSto Erff. 2z. poſt additur: 2ν6 Hae e Panz i. e. illuc, prout dixit Jjacob filiis ſuis, vid. infrà Geneſ. c. 42. v. z. ibique not. n. 6. it, not. ad iExod. c. 12. v. 40. Sign. * confer. hic & tract. Talm. Berachot, fol. 9. b. it. Sota, fol. 46. b affligent illum (vopulimm Iraëliticum) quadrin gentis annis (prout ſtatim h. verſ. 13. ſequitur,) cur? quoniam Abrahbamus) dixerat ei (ſcil. Deo.) quanam in fe cognoſcam (uti ſupra verſ. 8. h. f. cap. habetur) reipondit ei (Abrahamo Deus:) ſciendo ſcies (cuti h. verf. 13. habetur,) quam ob cauſam, per Gematriam, quoniam mutavit filios ejus quadtingentis (annis,) haud feio, quid poſteriora iſis ſibi velint. . 52. Vide Geneſ. c. 20. v. 2. confer. nor. in nd O h. loc. 53. Sicuti Geneſ. c. 26. v. J. he be ur. 54. Vide Genel. c. 47. V. 4. 5§S. Quoniam, uti R. David. Kimchi ad Joſ. c. 7. v. 11. ſeribit, Mhad da 72 i. e. omnis (par- ticula:) ba, auget rem ideò, ex mente autoris] b. & Sanhedrin, fol. 39. a. & Edajot, fol. 3. * Hebr. —% in MSto Erff. 2. hic addita ſunt zſta: e e ween e ee e ee NDNa in e e e ee n e nee ND yaNe n me e, i. e. & ſervient & noſtri, non ſolum £ gyptii; ſed & aliæ gen- tes, quæ Ifraélitas gravi ſervitutis jugò preſſe- runt, à Deo judicabumtur, confer. not. in mo* b h. loc. 56. His enim Deus punivit Ægyptios, qui Iſraeli- tas dura ſervitute afflixerant, antè verba iſta, Wya i. e, dieem plagis, in MSto Erff. z. hæc præmiſſa ſunt: ve 99 en a rhn i. e., cur (hic) dicitur ε quoniam ro- bur eorum (IIra-litarum) debilitatum fuit in Dan, confer. quæ ad cap. præced. 14. v. 14. n. 52. notata ſunt, & poſi vocem H i. e. plagis, in eod. MSto Erff. z. additum eſt: 7X o. i. e. tanquam judex & redemptor. 57. Prout Exod. c. 12. v. 36. habetur, confer. not. in par H h. loc.- XX LOci iſtius explicationem vide in notis od h. loc. omiſſa autem ſunt iſta: nec videbis ilia omnia, in utroque MSto Erff. confer. hic tractat. Talm. Berachot, fol. 64. a. & Moëd ka- ton, fol. 29. 2. 5S9. Et antè mortem ſuam cultum idololatricum deſeruerit, videtur tamen contrarium inaui ſu- 1à in notis Raſchi ad Geneſ. c. 11. v. 32. con- fer. & Joh. Lighrfoot in Act. Apoſtol. c. 7. v. 4. p; 62. & not. in a r h. lor. R A. . ſibekerun⸗ lo atque en N. heneruin bigemm⸗ Canain la ſcriptmnel ſackunek, Tatienez tel lius tütunn ontlis . naa dauctu diarenim Gunelt, d ſiehunt wirun 6t Lod. (enocidit dield. E. idololarica — 59. Cllket hie Ne91 & Tla 116.7.16. S0, Aibitin quens piæ ciiik quam ret, holtur fer. Ctel c. faclunele ſui, klni, n aſpican i ciamem, id⸗ gicit: helie Genel oln, 61. Delecn ⸗ bini iſtnünn loc. 62. Hientiſtn⸗ XtX Atqui, beneratiogt nlam ſacobe er leputatus CA N. ſteperiter dr.) gere nam leitum milan ar. Ar. Jue & tedegetunt, 1 Cun ſr. Werunt Eoy⸗ nia. F Bod, Ertierat; ſel ine deiptun) pelieru i ſmmt. (Abrahamo) mindolem non ſit —.— ſed & alie gen⸗ itutis iugo peſſe⸗ Onker, not, in nd ptior, gullliatli⸗ „ Ante perba illa, s in MNo Elt,2 d n ur iz quonim t0 Gebilitzum faitin eed. 14. V. 14. d. m Doni e. Plagi, tum et: Wn n hptor. tabetur, Conkfer, nof, vide in notis voN Untilla: decvidebis 8to Erff. conker, hic 164. 2,8 Moid N Eltum idoloaticum cobtrarium inoui ſ(l. el. c. 11. .. 31. col⸗ h lo:, CAbP. XV. GENESEOS. 123 ſit deflexurus, ?9, quocircà mortuus eſt (Abrahamus) quinquenniò antè tempus ſuum, %a. atque eo ipſo die, (quo mortuus eſt Abrahamus,) rebellavit 1. Eſauus. Verſ. 16. BEe generatione quarta] Poſtquàm (poſteri Abrahami) migrabunt in Eägyptum, erunt ibidem tribus generationibus; ſed quartâà revertentur ad terram iſtam, nam in terra- Canaan loquebatur (Deus) cum illo (Abrahamo) atque fœdus iſtud pangebat, ſicuti ſcriptum eſt: ut darem tibi terram iſtam, ad poſſidendum illam, 62. atque ita etiam factum eſt, jacobus (enim) migravit in Egyptum, abi (itaque) & numera illius gene- rationes, (reperies) jehudam, Perezium & Chazronem; Caleb autem, Chazronis fi- lius, fuit unus ex illis, qui terram (Canaan) ingreſſi ſunt. ** Eod. v. 16. Quia nondum gompleta eſt iniquitas Emoræi (Nempe:) ut expellatur & terra ſua uſq; ad illad tempus, nam Sanctus ille Benedictus non punit populum, † donec menſura ejus compleatur, dicitur enim: in menſura, cùm dimiſerit illa, diſceptabis cum ea. 63. Verſ. 17. Et fabétum eſt, dum Sol occidit] (Iſtud: ) hic ſumitur) veluti (in illo loco:) *) i. e. & fa- Ctum efſt, dum illi ſaccos ſuos evacuabant, 64. item: α & accidit, dum illi ſepe- liebant virum, 65. ac ſi diceret (Scriptura) —☚ * n1 i. e. & facta eſt res iſta. 66 Eod. verſ. 17. Sol occidit] (Verbum hic ſignificat:) Hρρ i. e. occubuit. (ſeu occidit.) Eod. verſ. 17. Er caligo fuit] (Dictio y ſigniſicat:) tenebras diei. 67. Eod. verſ. 17. Etecce clibanus fumans & .] Indicat ei (Deus,) quòd regna idololatrica 68, ſint caſura. Eod. verſ. 17. Occiderat] Accentus iſtius (verbi N) Q⁊ 2 eſt Ssn h. loc. it. tract. Talm. Edajot. fol, ebr. RV MSt. Erff. 2. pro eo habet : zn 8aA i. e., ab homine (ſcil. non ſumit vindi- ctam ſeu pœnam.) 63. Vide Eſai. c. 27. v. §. ubi variæ ſunt interpre- tum verſiones, quas huc tranſcribere ſuperſedeo, fer. Geneſ. c. 5. v. 22. n. 5. idque eum in nem conter. D. Wagenſeil. Nizzach. p. 25 5. it. infrà factum eſſe dicunt, ne Abrahamus pronepotis Genel. c. 19. v. 20. n. 40. ſui, Eſaui, malam indolem ac corruptos mores 64. Sicuti Geneſ. c. 42, v. 3 5. habetur. aſpiceret & idcircò in ſenectute ſua animò exeru- &5. Vide 2. Reg. c. 13. V. 2 1. ciaretur, idque ajunt hic innui in Scriptura, quæ &6. Nam ſub iſio: ſubintelligenda ſunt ver- dicit: ſepelieris in ſenectute bona, confer, infra baiſta; n, vide Gur Arjeh fol. 2 4. col. 4. Genel. c. 17. Vv. 14. n. 32. b⸗ circà fin. & not. in pa ine h. locd. 61. Vefeci gr gelleni indolebem, unde R- h. 67. Vel: obtenebratus fuit dies, dies in tenebras . inzi Pro ent, vide in 5 . verſus eſt, ita juxtà Hepræum . ubi py qvn 62. Sicuti ſuprà verſu 7. h. cap. habetur. haberur⸗ cali Migeo E eſt negirur rnes R XXX Atqui, ſi jacobum connumeres, reperietur c caluß us 1pto die. 6 8. Hebr Ny i. e. & reiay, cultus idolo- generatio quinta; ſed reſpondent Rabbini, quo- . niam Jacobus fuit ſenex, ideò ille minn avra i. rum, ſic in codice Hebræo, quo uſus ſum; ſed pro e. reputatus fuit tanquam mortuus, vide not. in 59. Confer. hic Raſchi not. ad Genel. c. 2 5. v. 30. n. 9 . & Pſalm. 109. V. 14. n. 16. it. ad Pſalm. 116. v. 16. S. Juſſu Divino vel Deo ſie dirigente fatum quin- dquenniò prævertit Abrahamus & annis quinque citins, quàm ultimus ille dies decretorius inſta- ret, mortuus eſt, ſic opinantur Rabbini, con- 124 GENESEOS. CAP. XV. eſt ſuprà, 69. ideò illud exponitur, quòd jam anteà occiderit (Sol,) nam ſi accentus e- jus eſſet infrà 70. in Aleph, exponendum eſſet: dum ille (Sol) occidebat; verùm non poterit (hoc loco) ita dici, nam ecce jam anteà ſcriptum eſt: & Sol occumbebat; 71. tranſitus autem clibani fumantis poſteà accidit, hinc deprehenditur, quòd (Sol) jam anteà occiderit atque hæc eſt differentia, (nempe:) in omni dictione, quæ eſt generis fœminini quæque duabus conſtat/2. literis,“ quando accentus eſt ſupràâ, 73. ſignificat præteritum (tempus,) veluti iſtud (verbum N& hic accipitur,) & veluti (habetur in illo loco:) & Rachel e& i. e. venit, 74. item: Dpi. e. ſurrexit faſciculus meus, 75. item: ecce ν i. e. reverſa eſt fratria tua; 76. aſt quando accentus eſt infrà, 77. fi- gnificat præſens (tempus, videlicèt) rem, quæ jam fit & vadit, 78. veluti chabetur in illo loco:) HN& i. e. veniebat cum ovibus, 79. eſpere ille (Sol) H& i. e. ccidit * & manè ipſe Ha i, e. & revertitur. 80. Verſ. 18. Semini tuo dedi] Dictum San- cti illius Benedicti perinde eſt, ac factum. 81. Eod. verſ. 18. FHlumen magnum] Quo- niam * iſtud (flumen) vicinum eſt terræ Iſraéliticæ, (ideò Scriptura) vocat il- lud magnum, quamvis iſtud ultimo loco ſit poſitum inter quatuor flumina, quæ ex Eden pro his in Bibliis Buxtorf. legitur: ani. e, In gehennam, ſenſus eſt: quòd regna idolola- trica caſura ſint in gehennam. 69. Vel: accentum habet deſuper, fuprà ab ulti⸗ ma i. e. in penultima, vox iſta Grammatieis di- citur yyn Milhel, ei opponitur yn Milrah, quæ accentum habet in ultima. vide Buxt. Lex. Talm. fol. 16 12. confer. & infra Genel. c. 18. V. 20. n. 94. & Geneſ. c. 29. V. 6. n. 4. 70. Id eſt: in ultima, quæ vox dicitur Milrab, uti num. antec. 69. notatum, confer. infra Geneſ. dict. c. 1 8. v. 20. n. 82. 71. Vel: inclinabat, ad occaſum vergebat, vid. vetſ. I2. h. cap. poſt: &a' in utroque MSto Erff. habetur: — ay nnde e dienen deern i. e. & ſopor cecidit ſuprà Abrahamum (ſuprà verſ. 12. h. cap.) tranſitus autem &c. 72. Vel: compoſita eſt, cujus fundamentum ò radix duæ ſunt literæ, ita Juxtà Hebræum. X In notis Raſehianis editionis ar r hic iſta reperiuntur addita, nempe: 20, Dp, Ra M i. e. veluti (ſunt verba iſta) , . 73. Id eſt: quando accentus eſt in penultima, con- fer. ſuprà n. 69. h. verſ. 74. Vide Geneſ. c. 29. v. 6. 75. Sicuti Genelſ. c. 37. v. 7. habetur. 76. Vide Ruth. cap. 1. V. 15. confer. & infrà Ge- neſ. e. 1 9. v. 20. ibique not. n. 86. 77. Id eſt: quando accentus eſt in ultima, vide ſuprà num. 70. h. verſ. 78. Vel: continuatur, quæ res non eſt præterita nec futura, ſic verto: Hebr. 1, puto igitur hic præteritum imperfectum intelligi, confer in- ftà Geneſ. c. 1 9. v. 20. n. 83. & Deuter. c. 27. V. I n. I. 79. Sicuti Geneſ. c. 29. v. 9. habetur. B *X Hebr. Nn Ne anya, editio Baſileenſis pro eo habet: —nèn Dn i. e. filia inſurgit contrà matrem ſuam, Mich. c. 7. verſ. 6. ſed abeſt u- trumque ab utroque Msto Erff. 80. Sive: oritur, alibi dicitur: aα, vid: & 2. Sa- muel e. 23. V. 4. . 81. Præteritum a, i. e, dedi, hic politum eſt pro futuro: 1N& i. e. dabo, ob rationem ab au- tore noſtro adductam, confer. Gur Arjeh fol. 24. col. 4. fin. & Bereſchit rabba, ſicuti in ov n ad marginem allegatur, in MSto Erff. 1. hic ita legitur: v dN i.ν Er i. e. di- ctum meum (inquit Deus) eſt factum. XXX Hebr. 97, in Berolinenſi editione huic præmittitur M SN Ii. e. iſte eſt Euphrates; in MSto Erff. 2, habetut: 2 i. e fluvius Eu- phrates. S WI. Uaegel ulgreelt,l bebunt. 4 is,) biblent⸗ Fenzi . he⸗ ore futito, Gientia eorunn hæc Catur erl. 14 laconl. in iſtin boruila] Do⸗ — 82. Mie lupta 6 83. Hd: ubet celentie, gua⸗ Vetſatoren cun Lex. Tin. fol. 34, Colls bius. atque ſin Drul 4 Hebr. hic plari Hiheo, WN eur: dem lelt 72 Hebt h d led in 3t Möumr.ſie d n Keniſi ſiptun Qum tumn (i⸗ 45, De quhuhe fer. Gur Anehſch princ. ac Naldhi 14 Deuter t, ſot. Her. Chon 4. P. 592. edl WMie, Kadl We nn CNN. Ractentitt Verümnon undebat; ,,, r el genetit 173.lgniſtat i (habetut in Ulus mes 7. inſtz, 7. d. i habetar in i e, Occidit 1 bebunt. 34. Verſ. 1I 9. Kenaos] Sunt Didum San. maonum Quo- Mnan Dtura) vocatil- lumina, ne A —— n. 96. eſt in ulim, ſide es non elt pleterita INn, u igtnr intelligi, tontetin⸗ 1. 8& Deiter, ,27, hibetur. io Baſleenſisplo eo ,Plin inſurgit connil ,Verl 6. led addeſu⸗ t: m, vid &n e⸗ Wi, hie polnum eſt ob tationemn mhau⸗ Ooler, Gut Areehtol. ttabba, ſicutiin tur, in Mrolif. Rie ci⸗ el kaun, ligenſt editione uulte ine el Eophrattzj in 15 Wie kuſiut bu⸗ CAP. XVI. GENESEOS. 12 5 Eden egreſſa ſunt, dicitur enim: & quartus fluvius eſt Euphrates, 82. proverbium vulgare eſt: ſervwus regis eſt rex, 83. item: tis,) niſi ſeptem gentes; *tres autem (iſtæ Kenæi, * Keniſæi & Kadmonæi 85. pore futuro, nam di dientia eorum. 86. hæc vocatur terra Rephaim. 87. CA. la conſpexerat, quæ bor ex illa] Docet (hic Scriptura) de eo, c in iſtius domo, quam domina in alterius ædibus. adhære præfecto & reverentiam tibi exhi- hic decem populi, nec (Deus) dedit eis (Israeli- ‚nempe:) Edom, Moab & Ammon, ſunt atque iſti erunt (Israêlitis) in poſſeſſionem tem- citur: & in Moab extenſio manus eorum & filii Ammon obe- Verſ. 10. Et Rephaim] i. e. Terram Ogi, de illa enim dicitur: XVI. yerſ. 1 Aucilla Zeyptia] Hæc Pharaonis fuit filia, 1. quando (enim is) miracu- facta erant Saræ, dixit: ſatius eſt, ut filia mea ſit ancilla ibus. † Verfſ. 2. Fortaſſis ædifica- ſunt liberi, quòd ille non ædifica- — 3 tus; ui nulli 82. Vide ſupra Geneſ. c. 2. V. 14 ibique not. Sign.“ 83. Id eſt: habet aliquid majoris dignitatis & ex- cellentiæ, quàm ſervus vulgaris, propter con- verſationem cum rege & juxtà regem, Vide Buxt. Lex. Talm. fol. 1564⸗ 94. Conker. Ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2373. atque Joh. Druſii Adag. V. 7. n. 52. plari Hebræo, quo uſus ſum, in edititione v —e habetur: diey i. e. idololatras, res eo- dem redit. „x Hebr. o r hæc & ſequentia usque ad 2 H i. e. & (in) Moab, abſunt à MSto Erff. 1. 3 t MStum 2. ſic habet 1 n een nen n ee nnen ien ie e. Edom autem eſt: Keni, ſic ſeriptum eſt: ſi inter fiellas poneres ni- dum tumm, (vid. Obad. c. I. V. 4.) 95. De quibus hig in textu ſaero ſermo eſt, con- fer. Gur Arjeh fol. 24. col. 4. fin. & fol. 2 5 col. 1. princ. ac Raſchi not. ad Deuteron. C. 2. V. F. n. 14 S& Deuter. c. 1 8. v. 2. M. 11, vide etiam Light. foot. Dec. Chorograph. Mareo præmiſſ. c. 10. 9. 4. p. 5924 edit. Eipfienſ. in MSto Erff. 2. poſt WMA“ i. e. Kadmonæi; hæc ſunt addita: Py ayre e ee enn ee an Hebr. it. Deuteron. c. 1. X Hebr. =h, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in exem- reya νh en een nene ee end de Swa n e den She i. e. Ammon & Moab, qui invidià commoti fuerunt ergà popu- los, quoniam ſcriptum eſt: non abominaberis Edomæos (Deuter. c. 23. v. 8. (ſcriptum quoq; eſt:) non veniet Ammonita & Moabita in cœ- tum (Domini, Deutet. c. 2 3. v. 4.) & occurre- runt Iſraëlitis conſiliò Bileami non obtulerunt eis panem & aquam 96. Vel & in Moabitas immittent manum ſu-= am & Ammonitæ obedient eis, uti Eſai. c. 11. v. I14. habetur, ubi vide Raſchi not. confer. & Pſalm. 109. v. 10. item Bereſchit Rabba. h. loc. ac Deut. c. I. v. 7. ibique not. n. 47. & Sign. 97. Vide Deut. c. 3. v. 13. ibique Raſchi not. n. 21. confer. & not. in e . h. loc. I. Hebr- a in MSt. Erff. 2. huic præmiſſa ſunt iſta: r Ne e, e, e, ri i. e. quæ fuit aneilla Saræ, illaque extitit (filia Pharaonis.) confer. Raſchi not. ad Cantic. cap. 6. v. 8. ut & not. in b'no h. loc. † Hebr. na, in MSto Erff. 2. hie addita ſunt iſta d y D j. e. ejusque nomen fuit Hagar, propter Hv i-e. peregrinitatem (quia peregrina fuit.) GENESEOS. CAbP. XVI. tas; ſed deſtructus ſit; 2. Eod. verſ. 2. Eaificabor ex, illa] In juſtiria, * dum æmu- lam meam in domum meam recipiam. Eod. verſ. 2. Voci Sarai] i. e. Spiritui ſan- to, qui in illa erat. * Verſ. 3. ct accepit Sarai] Accepit 3. eam (ejuscemodi) ver- bis: felicem te! quæ meraiſti, ut adhæreas corpori tàm ſancto, quale eſt iſtud (Abra- hami.) Eod. verſ. 3. Peſt fnem decem annorum] Hoc eſt tempus præfixum uxoOri, quæ decem annis morata liberos non parit marito, (tuncis) aliam debet uxorem du- cere. 4. Eod. verſ. 3. Poſtquam habitaverat Abtam] Narrat (hic Scriptura,) quòd ha- bitatio extrà terram (Cananæam) non ſit ei (Abrahamo) de numero, 5. non enim ei (Abrahamo) dictum eſt: & faciam te in gentem magnam, 6. donec ipſe venit in ter= ram Ifraéliticam. Verſ. 4. Et venit ad Hagar eaque gravida Jabla eſt] Primé concubi- tu. * Eod. verſ. 4. Contemptui fait illius domina in oculis ejus] Dixit (Hagar.) Sarai i- ſta * non ſic intus eſt, prout ſe foris oſtendit: præ ſe fert ipſa, ac ſi eſſet juſta; ſed (reverà) non eſi juſta, non enim meruit, ut omnibus hiſce annis conciperet; aſt ego primo concubitu gravida ſum facta. r Verſ. 5. Iniuria, mihi facta, (incumbit) tibij 1. e. Injuria, mihi † illata, in te recidit, ego pornam ſuſtineo (inſons, nam,) dum ad Sanctum illum Benedictum preces fudiſti (hunc in modum) ecquid mihi dabis, ego ſine z. Dicunt Rabbini: hin an rpan ie i. e. quisquis filium ſapientiæ ſtudioſum relin- quit, is pro non mor tuo habetur, confer. Gur Ar- jeh tol. 24. col. I. princ. vid. & infrà Genel. c. 18. V. 19. n 81. 8g Genel. c. 30. v. I. n. 3. . * Vel;: propter Juſtitiam ſeu meritum, confer. in- frà Geneſ. c, 30. v. 3. num. 7. & not. in α na h. loc. *X Vide & hic not. in man ne, ubi Bereſchit Rabba ad marginem allegatut. . 3. Allexit, atttaxit, confer. ſuprà Geneſ. g. 2. V. I 5. f† ibique not. n. 74. & n. 75, it. Levit. c. 8, V. 2,n. 2. ac Num. c. g. v. 6. n. 27. it. Numer. c. I I. Vv. 1 6. n. 6 8̊, vide & not. in pam ν h. loc. ac Be- reſchit rabba, uti ibidem ad marginem allegstur. xXX Hebr. ν7, in MSto Erff. 2, pro eo legitur: MrNX WNW j. e. inter maritum & uxorem ejus. † Hebr. ne., MSt. Erff. 1. addit; WMy i. e, cum otiari &c. vid. infr. Geneſ. 2 5. V. 26. n. 7 9. 5. Nempe annorum, ſenſus eſt: anni, quibus A⸗= brahamus extrà terram Cananæam habitaverat, non connumerantur hic annis illis decem, qui- bus ille in terra Cananæa degerat, de quibus hic ſermo eſt, vide Gur Arjeh dict. fol. 2 5. eol. 1. fin. 6. Sicuti ſuprà Geneſ. c. I2. v. 2. habetur. * Nam ba % nya i, e. factum eſt ei(Hagari)mi⸗ primo concubitu juxta Rabbinorum ſententiam vide not. in pom eneh. log. ubi & Bereſchit rabba ad marginem allegatur. xX Hebr. NI M“* in MStoErff. 2. his præmiſſa ſunt iſta P ia en enen nen e mee e * Râ& & non eſt iſta (Sarai) juſta, quoniam non habita eſt digna, quæ ædificaretur (per ſo- bolis procreationem) nec gravida facta eſt; alia explicatio) dixit (Hagar:) Sara iſta (non ſic intus *XX Conter. & hic not, in an nou ubi Bereſchit Confer not. in am 'nv, ubi & tract. Talm. evammot fol. 64, a. ad marginem allegatur „vi- & Buxtorf. Lex. Talm. fol, ?1336. ubi ita: ſi quis duxerit uxorem & moratus fuerit cum ęea decem annos & non pepererit, non eſt ei permiſſum 4. ₰ rabba etiam ad marginem allegatur. 1 Hebr. wy opf, in MSto Exff. 2. ita habetur Ziy er de nen h pr i.e. injuriam Sanéts illius Benedicti ibi iwponocin te devolvo.) raculum, quoniam fœmina non fit gravida CAr. W — ſine liberl ptecati de cohibes, neam . Setiptura, 10, nam (5 ſata etahn Vida es; 1 ((cod gtar utabacla, (Sarai. nis? nore , 7. Vide cap l loe. 1, Hebr. D- Verbatun 4Oargnas ſpernit a m lol. 15 ſchit Rabl citur ame hie intent Hebr. on in ſinum Wod dwr habetur.) Uxor keed Hebr, N N N Aricungte Nur prin gupeet Plangend eyplicati N. Vempel tur plend ddurit. 10. Feinß o uſus n inh ibicen i Al. XMI, Humm emu- jtitoi ſan⸗ nodli )yet⸗ 10(Abra- A uxori, Voremdu⸗ anölhy on enimei enit intet⸗ SS concubi⸗ r.) atai ⸗ foltaz ſel et; all ego mbit) itil ) dumad dabis, ego ſine ,n, 79. i,guibus 4 babitzerat, decem, qul⸗ de gvibus hie 1 eol. in⸗ petur;. eilkagani)mi⸗ n ſi graide. in lententiann bi SBerelchit emiliu unt ila r uſta, quonlaln tetun ſerſ⸗ ſacta s ai (non ſic jntus ,ubi geeſhit tul⸗ 4 1,ite habetut ninim guli CAbP. XVI. GENESEOS. 12 7V ſine liberis abeo, 7. tu non niſi pro te ſolo rogàſti; cum (tamen) pro utroque noſtrum precari debuiſſes, tunc ego tecùm unà viſitata fuiſſem, prætereà verba quoque tua à me cohibes, 8. dumtu contemptum mei audis ac taces. Eod. verſ. 5. Ego dedi ancillam meam &c. inter me & te*] Omnis (dictio) (. e. inter te,) quæ (habetur) in S. Scriptura, eſtdefectiva9. hæc autem (quæ hic habetur,) eſt plena, lege (itaq; hic: P) 10. nam (Sara) oculum malignum ti. conjeceratinimprægnationem Hagaris ac cau- ſata erat, ut illa abortum faceret, & hoc eſt, quod dicit angelus Hagari: ecce tu gra- vida es; 12. ſed nonne illa jam antè gravida erat; ipſe autem (angelus) annunciat ei qud gravida ſit? (ita ſanè eſt;)ſed docet (Scriptura,) quòd prima conceptio t fue- rit abacta. 13. Verſ. 6. Et humiliavit Semi] Gravi † ſervitutis jugéô * eam preſſit (Sarai.) Verſ. 8. Unde venis 32] (Iſtud: M & ſignificat:) [2) i. e. unde ve- nis? noverat (ſanè angelus;) ſed Cille ideò interrogavit, jut anſam * ei daret ſermo- 7. Vide cap. antec. 1 5. v. 2. & not. in mman n h. Ioc. . g. Hebr. PDr i. e. aufers, violenter ahbripis (à me verbatua,) ita, ut ne verbulo quidem duriori coarguas vel inerepes Hagarem, quæ me ita ſpernit ac contemptui haber, confer. Roſch haſcha- na fol. 16., b. & Baba Kamay fol. 93. a. it. Bere- ſchit Rabba & nor. in ar r'H. loc. reſpi. citur autem iſtò verbo Dr' ad vocem bprquæx hic in textu ſacro habetur. * Hebr. n) MSt. Erff. 2. pro eo habet: 0oa i-e. in ſinum tuum, & poſkeà addit: W& & M rn OX TvN i. e. ſicuti (Deuter. c. 13.Vv. 7. habetur:)uxor ſinũͦs tui (ſtem Malach. c. 2. V. 14.) uxor fœderis tui. X Hebr. †n) in MSto Erff-2. hic additur: oau n r een Nin wene en n bn DrDea een nee nde ene j. e nam quicunque tradit judicium ſocii ſui Deo, iſte pu niur primò & ſic etiam factum ceſt (ſcriptum † quippe eſt Geneſ. c.2 3.v. 3.) & venit Abraham ad plangendum Saram & ad deftendum illam; alis explicatio (omnis dictio &c.) 9. Nempe hoc modo legitur: ma; hic verò legi tur plenè: †a; rationem ejus autor noſter bic adducit. quo uſus ſum, habetur, in etlitione t'an nee ut & in Berolinenſi legitur hic: †a) & additut bliis Buxtorf. & in exemplari Hebræo, cere; ergà fœminam, nempè, quòd Sara ver- ba iſta direxerit, etiam ad fœminam, Hagarem, ſic in notis Dom rie h. loc. exponitur, ubi et- jam punctorum ratio adducitur. 1II. Invidum Hebr. py, atque iſta oculi ma- ligni injectione quaſi faſeinò abortum Hagaris procuratum eſſe tradunt Hebræorum magiltri, confer. D. Wagenlſeil. Sot. p. 760. & 76 3. n. 14. it. p. I139. & ſeq. ubi plura de faſcinationis vi, & infrà Geneſ. c. 2 I. V. I4. n. 32. 12. Sicuti infra verſ. II. h. cap. habetur, nempe: ſecunda vice gravida es, poſtquàm primum abortum feciſti, ita ſentiunt Rabbini, vid. numz. ſec. I3. h. verſ. „. NX Hebr. r MSt. Erff. 2. pro eo habet: a' i. e. uteri geſtatio, res eadem eſt. 13. Vel: abortum fecerit (ſcil. Hagar) nempe: per oculum malignum Saræ, de quo num. antec. I1. h. verſ. 5§. Hagar itaque ſecunda vice conce- perat poſt primum abortum, vide num. præced. 12. in MS Erff. 2. Poſt ver ba iſla: quod prima conceptio fuerit abacta „ ſic additur: a Mayr i. e. atque iterum gravida facta eſt. † V erbis iſtis : gravi ſervitutis jugò eam preſſit, in Ast. Erff. 2. præmiſſa ſunt iſta: un a N i. e. afflixit carnem ejus, alia explicatio: (gra- vi lervit. &c.) * Conſfer Bereſchit Rahbba h. loc. prout in ow bn hic ad marginem allegatur. XX Hebr. Hr i. e. januam, KKinm, MSt. Erff. 1. bidem in parentheſi: Napa i 7i, e. vult di-E pro eo habet: pru i. e apertionem oris. CAb. XVI. GENESEOS. cinandi cum illa; 14. & 61 & ſignificat: ubinam eſt locus, de quo tu dicis, te ve- nire? Verſ. 9. Et dixit ei angelus &c.] Ad unumquodque dictum miſſus ei (Haga- ri) erat angelus alius, 15. quocircâ in omni νR:e. dicto (ſive ſermone) expreſſè 128 Verſ. I1. Eece tuprægnans eri,] Quando revertéris, gravida dicitur: angelus. 16. ecce tu prægnans eris. 17. Eod. verſ. eris, ſicuti (ſcriptum eſt) de uxore Manoach: 1II. Et paries filium] (Iſtud: QAponitur hic) veluti: ſimile: A i. e. habitans in Libanon, nidificans in cedris. 18. Eod. verſ. II. Ert voca nomen ejus] Eſt (hic) imperativus, ſicuti dicit (Scriptura) quoad maſculum: 19. & voca nomen ejus lſaac. 20. Verſ. 12. Ferus homo] i. e. Amans deſerta, ad venandum beſtias, ſicuti ſcriptum eſt: & habitavit in deſerto † & fuit ſagittarius. 21. Eod. verſ. 12. Manus ejus contrà omnes] Latrones.* Eod. verſ. 12. Et manus omni- um contrà illum] i. e. Omnes eum odio habent ipſumque laceſſunt. Eod. verſ. 12. El àregione omnium fratrum ſuorum habitabit] Quia ſemen ejus erit magnum. ** Verſ. 13. Tu es Deus viſionis] (Dictio'&α) habet punctum Chateph Kametz, quia eſt no- men rei (ſubſtantivum, ac ſi diceret:) Deus ν1, e. viſionis, qui vidit contume- liam eorum, qui ignominià affecti ſunt. ** Eod. verſ. 13. Quia dixit, num etiavi bic &c.] (Particula hic) ſignificat admirationem, 22, an putaviſſem, quòd etiam hic in deſerto viderem angelum Dei, poſtquàm vidi illos (angelos) in domo Abraha- mi, — 14. Confer. quæ ſuprà Geneſ. c. 3. v. 9. n. 3 0. n. 33. notata ſunt, it. Baba kama, fol. 92. 15. Vide infrà Geneſ. c. 18. v. 2. ibique not. n. 10. 16. Hoc enim verſu 9. legitur: & dixit ei angelus, & verſu ſequenti 10. & dixit ei angelus, idem di- citur verſu 11. & dixit ei angelus, confer. quæ infrà verſ. 1I 3. h. cap. notata ſunt n. 24. 17. Vel: concipies, Sicuti Jud. c. 1 3. v. 5. habetur, ver- bumitaque rS, quod hic habetur, eſt tempo- ris futuri juxtà hanc Commentatoris noſtti expo- ſitionem, vide not. in =nm Mταν h. loc 18. Vide Jerem. c. 22. V. 23. confer. not. in v yr h. loc. ubi ratio punctorum affertur. 19. Vel: de maſculo, ſenſus eſt: verbum nd, quod hic habetur ac de fœmina uſurpatur, dicitur etiam de maſculo, idque exemplò adducto pro- bat autor noſter, confer. not. in a e h, loce. 20. Sicuti infrà Geneſ. c. 17. V. 29. habetur. Hebr. dacna, in Berolinenſi editione hic addi- tur P i. 6. Paran, reſpicitur hac expoſitione ad vocem: N quæ in textu ſacro hic habe- tur. 21. Vide infrà Geneſ. cap. 2 1I. v. 20. confer. not. in onom new h. loc. it. not. ad Hoſe. cap. 13. V. 15. num. 27. S * Hebr. dd?, ſic in exemplari Hebræo, quo u- ſus ſum, habetur, quod etiam hic ſecutus ſum, in Baſileenſi editione corruptè legitur: , con- fer. not. ad Geneſ. cap. I. V. I. n. 6. xX Confer. Bereſchit rabba, ſicuti in dvan ne ad marginem allegatur. xX In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchia- nis editionis 'am ne poſt pany hæc unci- H N e Pen e en ee nn borum iſtorum:) tu es Deus viſionis, quorum videat illum, vide & not. in ns ne h. loo. 22. Vel: interrogationem, nempe verba iſta? num etiam hic &c. interrogativè vel admirativè ſunt accipienda. NH); eſt autem huic . 9 „☚ nulis incluſa & adjecta ſunt: α7 nèe & e n i, e. alius liber (hic habet:) explicatio alia (ver- ſenſus eſt: quòd ipſe videat omnia nee quicquaem CAr. W. mi, ibi ehinm ſngelos) 1 tauit. e⸗ s lociſe e mus non àn Zpitimtan 16,kMenma certt Slipt gus gon tare . Neera — 13. Uiiudie. † Hebe din l ie ſibis, Gerat il ae. 24. Vile, gur 16. noratd ſa 25. In Ingun abgel dinrn P. Papils bis bentur hjein que MSo b cgaica,e guin w w W ed Inter Kacech bi) iner Ke V. 1.) Bared quoniamn a9 ter Bared (ve inas igneaz, ie. inter duo CN N. — licig te e. lsei lgr. one) prelle tetis, graric 7. od, vet. el autem hui Lod.verde 1I. d malculum. ins deſetta, ild lagittatius. 1 Et wanus omyi⸗ Eod, verl. 12. gnum. Verl. 1n, guiaelt no. Vidit contame- t,pum eti n ie m, qvod etam domo Abraha- mmi ———— tu ſacto hic habe⸗ V. 10. Coller. not, 24 Hole ah lj. . Nikiebtro, glo⸗ hiclecutus ſum, in mi, ibi enim conſveveram videre angelos; ſcias autem, quòd illa ſolita ſit vid ere eos GENESHOS. 129 (angelos,) nam ecce Manoach ſemel tantùm vidit angelum ac dixit: morte morie- mur, 23. illa autem viderat quatuor † (angelos)alium poſt alium, 24. nec conſterna- ta fuit. Verſ. 14. Puteum viventis, videntis me] Juxtà Targum ejus (facienda erit hu- jus loci 25. explicatio.) Verſ. I 5. Et vocavit Abram nomen &c.] Quamvis Abraha- mus non audiverit verba angeli, qui dixerat: & vocabis nomen ejus Ismaeël; 26, Spiritus (tamen) Sanctus* quieverat ſuper illo, ac vocavit nomen ejus Ismael. Verſ. 1I6. Abram autem octoginta & .] In laudem Ismaëlis (hoc)ſcriptum eſt, ut notum fa- que non tardaverit. 275 CaALP. . ceret (Scriptura,) quòd ille tredecim annorum fuerit, quando circumciſus eſt quòd- xVII. Erſ. I. Ego (ſum) Deus omnipoten:] (Dictio Billud ſignificat:) ego ſum ille, i. e. qui ſum ſufficiens 1. in Divinitate mea omni creaturæ, quapro- pter ambula coràm me & ego tibi Deus ac patronus ?, ero, ſic quoque in omni loco, 23. Uti Judie. c. 13. v. 2 2. habetur. † Hebr. " in M1sto Erff. 1. poſteà additur: bye i. e. vicibus, ut ſenſus ſit: quatuor vicibus (vi derat illa &c.) 24. Vide, quæ ſuprà verſ. 9. h. cap. n. 15. & n. legitut: Wihcn. I. n. 5. Nin noiis Naſcni 4 pad, hee unei⸗ *NND W 1RKR nn N en eiplcatio d (Net. eusdilonis, guolum Lomnianee guicguam N. in 2 o . empe ve⸗ uiindrun wr i baili pumm ſel adnitüfe, un 16. notata ſunt. 25. In Targum Onkeloſi ita habetur: puteum angeli viventis, qui apparuerat juxtà eum, ſic P. Fagius ibidem interpretatus eſt, Chaldaica ha bentur hic in Baſileenſi editione, ut & in utro que MSto Erff, abſunt autem ab exemplari He- bræo, quo uſus ſum, in MSto Erff. 2. poſt Chal- daica, de quibus paulò antè, addita ſunt iſta: n e en en nenn n en ene e pa e e en en n eeeeenen vn e en ee en nnn en eennn een e ee e en e nen j. e. Inter Kadeſch & inter Bared] Scriptum eſt (ali- bi:) inter Kadeſch & inter Schur (Geneſ. c. 20. v. 1.) Bared (autem ideò hie illius fit memio,) quoniam apparuerunt ei (Abrahamo) angeli in- ter Bared (vel appellativè: inter grandinem) & praunas igneas (vid. Pſalm. 1 8. V. 13.) inter Schur 1. e. inter duo deſerta, quæ ſunt 1., deſertum Ka- deſch, digitur enim: dolore afficit Dominus de- ſertum Kadeſch (Pſalm. 29. v. 9. ubi vid. not- Sign. ) & 2. déſertum Schur, dicitur enim: e egreſſi ſunt in deſertum Schur, (Exod. c. 15. V. 22.) 26. Prout ſuprà v. II. h. cap. habetur, confer. not. in Son h. loc. * Hebr. voa Hh, in MSto Erff. 1. pro eo habe- tur ) i. e. Divinitas, Divina præſentia. 27. Vel: non diſtulerit ſcil. circumciſionem; ſed eam, quamvis illa dolorem attulerit, promptè ſuſceperit, confer. Megilla, fol. 17. a. & not. in Spa ne h. loc. ubi ratio ſupputationis tredecim annorum habetur. I1. Vel: cui adeſt ſufficientia, eonfer. quæ infrâ Geneſ. c. 43. v. I 3. notata ſunt, it. Chagiga, fol. 1I2. a. cœterum in notis ad librum prec Jud. part. 2. p. 75. b. med. fſcribitur, quòd Deus i- deò dicatur , quia prior extitit ac dixit cœlis i. e. ſufficit, nam ſi non dixiſſet: ſufficit, il⸗ li abiiſſent vel præteriiſſent, vide & infr. Geneſ. c. 3 5. verſ. 11. n. 1 8. it. Geneſ. c. 43. v. 13. n. 25., confer. & not. in am h. loc. 2. Hebr. W, à Latino: patronus, confer. in- fra R . 1 GENESEOS. Ioco, ubi illa (dictio ) Thabetur) in Scriptura, ſignificat ſuffcientiam, quæ ali- cui adeſt, omnia * pro modo rei (ſubjectæ.) Eod. verſ. I. Ambula coràm me] Juxtà Targum ejus: H i. e., ſervias coràm me, ** adhære cultui meo. Eod. verſ. I. Et eſtoperfelctus] Etiam hic eſt imperativus 3. poſt imperativum 4. (ſenſus eſt:) eſto perfectus * in omnibus tentationibus meis; juxtà allegoricam antem ejus ex- poſitionem (ſenſus iſte eſt:) ambula coràm me in Præceptis circumciſionis & hac in re eris perfectus, 5. etenim quamdiu in te erit præputium „maculàâ infectus es coràm me; alia explicatio (verborum iſtorum ) & eſto perfectus, (ac ſi diceret:) nunc? de- ſunt tibi quinque membra: duo oculi, binæ aures, & caput membri; 6. quando verò nomini tuo addidero literam, 7. tunc erit * numerus literarum tuarum . juxtà nu- merum membrorum tuorum, (nempe:) 248. ². Verſ. 2. & dabo fædus meum] (Nem- 130 CAP. XVII. Pe:) foœgdus amoris & fœdus terræ, ut illam tibi poſſidendam tradam propter iſtud man- m frà Geneſ. c. 45. v. 8. ibique not. n. S. it. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 1720. † Vel: ubi ſcriptum eſt , ſic in MSto Erff. 2. habetur: ν a i. e. ubi ſcriptum eſt Schad- dai. xX Hebr. 2., abeſt iſtud à Baſileenſi editione, ut & ab utroque MSro Erff. ſed habetur in Beroli- nenſi, ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum. x Confer. infrà verſ. 1 8. h. cap. n. 52. 3. Nempe in verbo iſto habetur ſignificatio modi imperativi, ſicuti imperativus præceſſit, vid. num. ſeq. 4. confer. & not. in nan h. loc. it. Nedarim, fol. 3 1. b. & fol. 32. a. b. it. MakkKot, fol. 24. a- — 4. Nimirùm poſt præceptum, quod ſtatim præces- ſit in hoe verſu: ambula coràm me &c. xxX Hebr. à, in MsSto Erff. z. habetur: D Cnn i. e. integer & perfectus. 7. Hebr. Snn n, MSt. Erff. 2. habet: &n Dnn i. e. eris integer & perfectus, in libro Prec. Jud. part. 2. p. m. 2 5. b. princ, ad- ducitur locus Talmudicus ex π & quidem cap. 3. fol. 32. a. ubi dicitur, quòd Abrahamus non dictus fuerit perfectus, niſi ine e i ie. propter circumciſionen. † Hebr. αρâ, MSt. Erff. I. pro eo habet: y?â i. e. nuditas. X Hebr. wny iſtud, ut & ſequentia', usque ad: n i. e,. membri (virilis) abſunt ab utroque MStO Erff. 6. Nempe: virilis, Hebr. whτ ο ſie per ſy- nechdochen dicitur glans membri virilis, vel: præputium, quòô membri virilis caput tegitur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 400. cur autem hic nulla cordis fit mentio? nempe, quia ſcri- ptum eſt, & inveniſti cor ejus (Abrahami) fi- dele (Nehem. c. 9. v. 9.) ſic in not. h. loc. 7. Videlicèt: literam Heh, de qua paulò poſt, confer. not. in n h. loc. ſic quoque poſt: & i. e. literam, in MSro Erff. 2. addi- tur: i. e, de nomine meo, (nempe litera X Hebr. N, ſic in MSto Erff. I. in Meto Erff. 2. habetur &i. e. & erit 31 in Baſileenſi editio- ne, ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur: N i. e. & erunt, mendoſè, ut pu- to. “ 8. Id eſt: literarum nominis tui, de quo hic eſt ſer- mo, ſic & in MSto Erff. 2. add itur ; eaN A- braham. . DWDW 9. Nomen a& ſecundùm literas Hebraicas effi- cit 243. his ſi addideris literam , quæ ſignificat numerum quinarium, efficietur nomen . a&α. quò numerus 248. exprimitur atque tot eſſe cor- poris humani membra ſcribit hic autor noſter, confer. & Buxtorf. Synag. Jud. c. 3. pag. m. 3 9. ubi ſeribitur, juxta Rabbinorum ſententiam ptæ- cepta affirmativa ſive jubentia eſſe 24 8. ſecun- dum numerum membrorum corporis hu- òU CAL. mandatt jeſtatisl 1o visſt eamo: elle.) miniset guppee ſuit, eti⸗ contra l 10, Conf P 25ſ⸗ lol. 31. voce vie 4 0. not⸗ i e ro l loro. 12. Codle P, 109 loe. 13. Vige! 19, 14, Hebr. Talcn-ke 3 Hebt. tür: N. Git Abra tum (ſe ſer. V. 3. 16. De h⸗ 1. V. 2 Hebr. v Wie l. e. Verd Pe 3 pollt dnon kuit mi. 16. Nome AX poltei 3 tium; ir Ab. XVII, — 1 qor Ali⸗ el Juud lenls elt) n ejns er⸗ K hx inte s es cotatn )nunc?ge⸗ nando vet jugti nu⸗ )] (Nem. ropteriſtuc man⸗ — ) ſe per ſſ i Vieilis, vel: taplt legſtut, 60 eutantem e, giiz ſel⸗ Abrabaml) - ot. NN 2 palld polt e. ſie quoque O Elk. 2.2ddi⸗ D gempe neta i Maro Nift. leenli editio⸗ uo uſus lum, endole, urpi⸗ guohie eller⸗ Hehricuz ei⸗ que ſgni ſen nonen Sd. guetotele col⸗ e autor nolten 3.gg ln z,. ſtentiam pie⸗ le49. ſeun⸗ colport Uu⸗ † Hebr. vu.ν.h, in MSto Erff. 2. pro eo habetur: CAP. xVII. 0BNESEOS. 11 mandatum. 10. Verſ. 3. Et cecidit Abram pronus infaciem ſaam] Propter metum Ma- jeſtatis Divinæ, 11. nam quamdiu (Abrahamus)non fuit circumciſus, non erat in il- lo vis ſtandi 12. ac Spiritus Sanctus ſtabat ſuper illum, idque eſt, quod dicitur de Bi- leamo: cadens & retectus oculis, 13. in Barajeta 14. R. Eliezeris inveni ita *e ſcriptum eſſe.) Verſ. 5. Quiapatrem multitudinis gentium] Significatur (hic) Notaricon 15. no- minis ejus (Abrahami) ac (litera) Reſch, quæ anteà in illo (nomine Abrahami) fuit, quippe qui non extitit 2Ni. e. pater, niſi ☛ N i. e. Aramo, 16. qui locus 17. ejus fuit, etiam nunc? (litera, inquam,) Reſch non recedit de loco * ſuo, (ne murmuret contrà Deum) nam & (litera) od (in nomine) Sarai murmuravit 18. contrà Majeſta- H KR 2 tem 10. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2.] non temovetur à loco luo; ſed alia ſaltem litera p. 25 5. b. med. & p. 2633. b. med. it. Nedatim, addirur, ſcil. Heh? aſt in nomine Sarai litera fi- fol. 32.a. & b. nalis Jod aufertur, hinc litera illa quaſi quere- I1. Vel: præſentiæ Divinæ, Hebr. *απ de qua lam 'Inſtituit coràm Deo, nec deſtitit, donec il⸗ voce vide, quæ ſuprà ad Geneſ. c. 9. v. 27. n. la nomini Hofeæ præponeretur, ita ut vocare- 48. notata ſunt, abſunt autem iſta: awa Ne tur ſehoſua, hic eſt ſenſus hujus loci ſatis obſcu- i. e. propter metum Maj. Divin. à MSto Erff. 1.ri, confer. Berachot, fol. 13. a. & Nedatim, fol. h. loco. 2 a. b. it. Gur Arjieh fol. 2 5. col. 3. fin. & nor. 12. Confer. hic notæ ad librum Prec. Jud. part. 2. in an no h. loc. if. Schabbat, fol. 110. p. 10⅝. b. med. & not. in 'non me h. a. coteràm pro =. 7 i. e. Aramo, in MSt. Erff. loc. habetur 8 i. e. Adamo; in MSt. 2. autem 13- Vide Numer. cap. 24. V. 4. ibique not. num. habetur: naue"; ſed haud ſcio, quid iſtud 29. ſibi velit. 14. Hebr. a, de qua voce vid. Buxt. Lex. 17. Locus hic intelligitur nativitatis ſive educatio- Talm. fol. 348. nis, id eſt: patria Abrahami, quæ erat A- zX Hebr. Niexp, in MSto Erff. 1. hic addi-ram ſive Syria, ex qua ille poſimodum juſſu D- tur: Pavw NADD a y aN 999) i. e. & ceci- vino exiit, abſunt autem iſta: Me N dit Abraham pronus in faciem ſuam propter me- i. e. qui locus ejus fuit, à MSto Erff. 2. tum (ſeu reverentiam) Majeſtatis Divinæ, con- * Hebr. w)), in notis han inov & in Beroli- fer. v. 3. h. c. n. 11. nenſi editione hic addita ſunt iſta: 929 a& 15. De hac Cabbalæ ſpecie vide ſuprà Geneſ. c.. ynnp e en ee een i. e. (nunc 13. v. 2. ibique not. n. 18. autem Abrahamus) pater eſt totius mundi at= Dr. Un, i que etiam (litera) Reſch, quæ antea fuit in illo (nomine Abrahami non recedit &c.) X Hebr. oD, in MsSt. Erff. 2. hic additur? PD b-ate a i. e. & vocatus fuit A- braham (pater) multitudinis gentium. D i. e. & nomen; ſequentia autem: drpe* In i. e. quæ fuit in illo, in illo deſunt; MSt. I. verò pro &ν“hhabet: ν i. e. & exponimus, ac poſtea ſic haber: Wnm n N i. e. G non fuit, ſicuti ab initio, ſcil. nomen Abra- 18. Conqueſta eſt, querelam inſtituit, Hebr. mi. Js M anyana, in Gur Arſeh dicét. fol. 25. col. 3. fin 16. Nomen .a, ſi illud dividas, exprimit: feribitur, quòd litera Jod coràm Deo ita conque: aN & —◻ ½, ſicuti autor noſter hic exponit; ſed ſta ſit: quoniam ego inter omnes literas mini- poſtea adjectâà litera n facturn eſt =aè, quaſi ma ſum, abſtuliſti me de nomine Sarai, fœminæ Ax i. e. pater & i. e. multitudo gen- illius juſtæ, reſpondit ei Sanctus ille Benedictus: tium; in nomine itaque Abrami litera Reſch ante 122 GENESEOS. CAbp. XVII. tem Divinam, donec illa eam adjecit jcehoſuæ, nam dicitur: & appellavit Moſes Ho- ſeam, filium Nun, jehoſuam. 19. Verſ. 6. Et dabo te ingentes] (Nempe: Iſraêlitas & Idumæos, *** nam ecce Iſmael ei (Abrahamo) jam anteà erat (natus,) nec de illo De- us hic annunciavit ei (Abrahamo.) Verlſ. 7. Etſtatuam paltum meum] Quodnam iſtud fuit pactum? (videlicèt:) ut ſim tibi Deus, 20, daboque tibi omnem terram Ca- naan,) Verſ. 8. In perpetuam poſſeſionem] Atque ibi ero vobis Deus; 21. filius autem Israelis, 22., qui extrà terram (illam Canaan) habitat, (perinde eſt,) ac ſi † ego non ſim illius Deus. Verſ. 9. Ettu] Vaucin dictione) HNπιν i. e. & tu, conjungitur rei prio- ri, 23. (quæ habetur in illis verbis:) ecce pactum meum tecum, 24. tu verò ſis para- zus, ut illud cuſtodias; ſed quænam eſt ejus cuſtodia? (nempe:) hoc eſt fœdus me- um, quod cuſtodietis, circumcidatur vobis &c. 25. Verſ. 10. Inter me & inter vos] Qui nunc eſtis. ** Eod. v. 10. Et inter ſemen tuum] i. e. (Inter illos, ***) qui na⸗ ante fuiſti in fine nominis feminæ; nunc autem eris in principio nominis viri, nam ita ſcriptum eſt: & vocavit Moſes Hoſeam, filium Nun, Je- hoſuam, vid. Num. c. 13. V. 16. al. 17. n. 11. Hebræa, ne prolixus eſſem, huc tranſcribere no- lui, confer. num. ſeqv. 19. cœterùm in MSto Erff. 2. pro paν 77 Anmy i. e, murmura- vit contrà Majeſtatem Divinam, ita habetur: vpn w, Hen re ann ne enere rD e en eeen den i. e. nam mur- muravit coram Sancto illo Benedicto (dicens:) ab initio numerus, fuit 510. nuac autem 705. deeſt ei (itaque numerus quinarius.) 19. Vide Numer. diét. c. 13. V. 16. al. 17. & Deu- ter. c. 3 2‧ V. 4 4. H. 249. . XXX Hebr. 3 N α, in MSto Erff. 2. lo- us hic ſic legitur: 2) Trrn We 2) y wan e en nn eenen ee mav tAN WM eeen en i. e. duodecim tribus Iſraelis dedi tibi (vel dedi te, ut 12. tribus evaderes vel ex te naſcerentur,) & duodecim principes Eſavi (vid. Geneſ. c. 3 6. v. 40. & ſeqq.) nam Iimael ei (Abrahamo) fuit primogenitus, annunciatum itaque ſuit (Abrahamo) de Iiraele & Edom, ad minimum enim (voce) 1h i. e. gentes, duæ (intelliguntur gentes, pluralis quip- pe numerus ad minimum duos complectitur) 20. Sicuti paulò poſt eodem hoc verſu 7. habetur, confer. Jevammot, fol. 42. a. & fol, 64. 2. ⁸ε fol. 1 9He b. 2 1. Prout mox eodem illo verſu g. habetur, con- fer. not. in nom inov h. loc. 22. Hebr. 7α , ita hic in editione nbw tnar & in codice, quo uſus ſum, legitur; aſt in Bibliis Buxrorf. abſunt iſta. * Hebr. ννhννο n, MSt. Erff. I. pro eo ha. bet: & Ps* za i. e. ac ſi ei non eſſet Deus, huic conſentit & Berolinenſis editio; ar MSt. 2. pro eo habet: 1y nyv n i. e. ac ſi ſerviret cultui idololatrico, in eodem MSto 2. addita ſunt iſta: he n ee en nn Pyre e nn 7 n ene dere en i.e. at⸗ que ſic illa (8. Scriptura) dicit: quia expellunt me hodiè, ne cooptatus adhæream poſſeſſioni Domini, (dicenres:) abi, cole Deos alienos (vid. 1I. Samuel. c. 2 6. v. 19.) . 2 3. Nempe: quæ ſuprà verſu 4. h. cap. habetur. contfer. hie Sanhedrin, fol. 59. b. it. Avoda Sara fol. 26. b. & 27. a. b. ac Menachot, fol. 4¹. a. 24. Sicuti ſuprà dict. verſ.: 4. h. cap. habetur, qui verſus cum hoc verſu nono(quemadmodum au- iſtam: & tu &c. 25. Prout verſu ſequenti 10. h. cap. habetur. In MSto Erff, I. etiam habetur; irnts j, e. il⸗ . . tor noſter exiſtimat) connexus eſt per copulam X Hebr. pey :, in MsSto Erff. 2. pro: v . 1. Blſt is iib habetur: 1. e. qui circumcidimini. CA. X. — nalcegin eni. Verl. 11. citcumci tetcummin forineke i. e61,70 Vell12 . Cumcidl inillo ver ni, guipo (i inſcri (eripturz, 1e Foc. Iucntunc e netut; tlan (onen 2. & Kidd fol.,1.2 nachot, ſo 16. Hire: n ſerd ſonli vide Ora 17, Cuodr cap. haben & infiar. † In notis 1 parenthel in Raſchi . kluc. 2 Hebr. den qui ulun ſu Litur: di te: i, der Dalehi MN h. e mudici, tra⸗ Atem locu 137. à pro watginem, 3 fn (A. W. — ielalall. llraehitas e e de illode. Codnam n temam Ca- flius autem egononin Limnt reiptio. Verè ſi Par⸗ eſt foedus me. e Gintero⸗ 08, 3) gui — n editione won m, legitur; aſtin naſcentur poſt te. iſk. 1. oeoha. e ae ſͤei non elee Olinenſis editio, 2 o d i e, ac ſi in eodem MStO 1. NN NN N d derde de.t⸗ iclt: guis enpel unt Ppeteam polefſioni Deos alienos (Nid,1. 14. b. cap. habetlt. 9, be it,Ayoda d c Menachot, fol. 41. h. cap. habetut, qui (Quemadmodum al. exus eſ per copulad hece, abetuat. 10 Etfk. 2. gro: 1h qui citcumctcimini. Gheun; Nid i e . * CAbP. XVII. GENESEOS. Eod. verſ. 10. Circumcidatur] (Nerbum Nbic poſitum eſt)pro bpDi. e. ut circumcidatur, **²œDm veluti tu dieis: N pro QN i. e. facere. Verſ. I1. Et circumcidatis] Iſtud: =NRD) hie (poſitum eſt.) pro =nuvpi. e. & circumcidatis & (litera) Nun in eo ſuperflua eſt quoad fundamentum, *s. quod in- terdum in eo intercidit, ſicut Nun in Nν), (quapropter) —— (ejusdem eſt formæ )ac ☚ NN.ο0α; aſt i. e. circumcidatur 27 eſt formæ veluti i. e. fiat, 2 comedetur. † Verſ. 12. Natus domi Quem Peperit ancilla domi. Eod. verſ. 12. Emptus argenté] Quem quis comparavit, poſtquàâm is natus eſt. Verſ. 13. Circumcidendocircumcidatur natus in domö tua] Hic iterat (Scriptura verbum ) in illo (verna vel emptitio,) nec dicit: die octavo, ut doceat te, quòd detur natus do- mi, qui poſt octiduum circumciditur, veluti exponitur in Tractatu Talmudico (qui inſcribitur:) Schabbat. 28. Verfſ. 14. Ee incircumciſus maſculus] Hic docet (Scriptura,) quòd circumciſio (fiat) eo in loco, ** qui marem à foœmina diſtinguit VY Eod. v. 14. Qui non circumcidetur] Ex quo ille pervenit ad regulam 29., pona- rum, tunc exſcindetur (anima ejus;) ſed pater ejus non proptereà 30. excidii poenâ te- netur; transgreditur autem præceptum affirmativum. 31. Eod. verſ- 14. Exſeindetus ant- xXX Confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 137. a. & Kidduſchin, fol. 29. a. & b. It. Jevammnot, fol. 72. a. & Avoda Sara, fol. 27. à. & b. it. Me nachot, fol. 42.a. 26. Sive: radicem, verbiiſtius flebr. h eadem ferè ſignificatio eſt ac 'iee. fadix; qua de re vVide Grammatico. 27. Quod verbum verſu ſequenti 13. & verl. 14. h. cap. habetur, confer. not. in nom reiο h. loc. & infrà v. 23. H. cap. n. 62. ½ In notis afi rib ut & in Berolinenſi editione patentheſi ineluſa ſunt iſta;: τ Wa i. e. in Raſchi vetere (exemplari) non (reperitur) i- * Hebr. b'r' dan ATidei, ſic in editione Hebræa, quà uſus ſum, habetur, in Bibliis Buxtorf. hic le- Zitur: b Anm7 i, e. die octavo, omiſſà vo- ce: ATiNi, alius codex pro Wπι habet: per Daleth in fine, i. e. uno (ſcil. die,) vide rov grnri h. loc. ibique not. 23. Eſt is liber primus partis ſecundæ operis Tal- mudici, tractans de Sabbati juribus &c. repefitur autem locus iſte hic allegatus in Schabbat, fol, 137. a. prout in dmna ev h. loc. allegatur ad Meznenn confer, & Jalkut Patt. I. fol, 22. cOl. 3*° Rn xXX Confer. hic not. in han nbw, ubi etiam Be- reſchit rabba ad marginem allegatur, vid. & Schabbat, fol. 108. a. & Kidduichin; fol. 29. 3. ** Hebr. Wan ſic etiam Baſileenſis editio & u- trumque MSt. Erff. habet: at in Berolinenſi edi- tione, ut & in notis D pro 0 legitur i. e. cognoſcitur, vid, Betelchit rabba, oro- ut ibidem allegatur in margine. 29. Hebr. Wa ey id eſt: quando ad eam per- venit ætatem, quà legibus pœnalibus tenetur ac peœnæ capax eſt, nempe ſi vigelimum æiatis ſuæz annum attigerit, nam tunc mmny n i. e. pœnæ capax dicitur, confer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 2 3. V. I. n. 2. & ad Eiai, c. 65. v. 20. vide 6 Gur Afjeh fol. 2 6. col. 2. fin. it. Levit. e, 20. V. 10. n.: 16. ac not. in -r DD h. loc, 30. Id eſt: propter filium, quem ipſe non circumci- dit vel, ut is circumeideretur, non curavit. 31. Hebr. WπÜνα i. e. tale præceptum, quod in fa- ciendo conſiſtit, ejus oppo um eſt Steyr de i. e præ ceptum negativum, in non faeciendo conſiſtens, Theologi transgreſſiones iſtarum præceptorum vocare ſolent peccata enmmiſſio- nis & omiſſionis, pater itaque gropter neglectam Cir⸗- CAp. XVII. GENESEOS. anima.] i. e. Abit ſine liberis & moritur antè tempus ſuum. 32. Verſ. 1 5. Non vocabis no- men ejus Sarai] Nam juxtà ſenſum literalem (nomen) Sarai (ſignificat) principem meam, (quæ eſt) mihi; non verò aliis; aſt Sara, abſolutè nomen ejus (erit,) quon am erit / i. e. (fœmina) princeps ſuper omnes. *Verſ. 16. Etbenedicam ei Quæ nam illa (fuit) benedictio? (nempe) quod ad juventutem ſuam iterùm reditura ſit, 33. 124 dicitur enim: erit mihi voluptas. 34. Eod. v. 16. Ee benedicam ei] Ut uberibus lactare poſſit, quando ea re opus habebit, (nam in die convivii (nativitatis) Iſaaci 35. dum rumo- res ſpargebant 36,. de illis Abrahamo & Sara,) quòd ipfſi liberosè platea congregatos in troduxerint (in domum ſuam & exillis unum elegerint) ac dicant (nunc:) hic eſt filius noſter; unaquæq; autem (fœmina, quæ ad convivium invitata erat,)filium ſuum ſecum adduxerat; nutricem verò ejus domi reliquerat, (tunc Sara) omnes ** lactavit, 37. at- que hoc eſt, quod dicitur: num Sara lactabit filios? 3⁸. Bereſchit † Rabba hoc aliqua ex parte indicat. Verſ. 17. & cecinit Abraham in faciem ſnam ae rißit] Iſtud (verbum Ppriu quod hic habetur,) interpretatus eſt Onkelos, quòd ſignificet gaudium ac læ- titiam 39. (reſpectuAbrahami; aſt quoad gaudium) Saræ, (Onkelos verbum Pi ex- preſſit circuusciſionem flii ſui pœna excidii non puni- tur; ſed ſolùm contrà praceptum affirmativum peccat, quo caſu, ex Rabbinorum opinione, excidii ona non habet locum, in MSto Erff. 2. pro wya haberur —'y 7), res eadem eſt, con- fer. hic jevammot, fol. 72. a. & Sanhedrin, fol. 38. b. & fol. 44. a. & 59. b. 52. Nempe morte præmatura & intempeſtivâ;ztem- pus autem vitæ juſtum ſtatuunt Rabbini aanum ſexagelimum, hine illud Hiobi cap. 5. v. 27. Hia i. e. in ſenectute, exponunt per Gematriam ſexaginta annos, hunc enim numerum expri munt literæ Hebraicæ vocis Mza, confer. Ra Kchi not. ad Hiob. dict. c. 5. v. 2 7. vide & ſuprà Geneſ. «. 1 5. v. 15. ibique not. n 60%. confer. & Dilherr. atrium lingu. Sanct. p. m. 167. & D. Wagenſeil. Sot. 5744. it. infra not. ad Genelſ. e. 2 5. v. 30. n. 100. ac not. in 'n h. loc. in MSto Erffl. 2. poſt i. e. tempus ſuum, ad- ditur: ea Pny ereen dy en e een i.e. nec ei pars eſt cum juſtis tempore futuro. * Confer hic trzctat. Talmud. Berachot, fol. 13. a. it. Roſch haſchana, fol. 16. b. . » * „ / 7 33. Eſt proverbium Græcum: & A*α ατι⅓αεπ. zaα 1. /e. non datur bis juveneſcere; ſedid Saræ certòô modòô ex benedictione Divina contigit, con- fer. not. in d h. loc. 324. Sicuti cap. ſeq. 1 8. V. 12. habetur. Iſaaci, quo tempore convivia celebrare ſolent Judæi, ſleuri de ablactione Iſaaci ſcribitur, quod Abrahamus magnum apparaverit convivium, vid. infrà Genelſ. c. 2 1. v. 8. 36. Muſſitabant, murmurabant, ita hic interpre- tor h'n, ſicuti in codice, quo uſus ſum, legi- tur, ſed mendoſe; at in Bibliis Buxtorf. habetur: t per duplex Nun, ſic etiam in ediione Bero- linenſi ac nan mnow hic legitur, confer. Buxt. Lex. Chald. fol. 2267. & infra Genel. c. 50. v. 2 1. Sign. * confer. hic Raich haſchana, fol. 16. b. X Hebr. don me eSe dee, in MSto Erff. 2. pro eo legitur bron n hyN& r i. e. & Sara il- lo die illos lactavit. 37. Nam ubera Saræ educebant yna abn i, e. lac infſtar fontis, uti ſcribitur in Gur Arjeh fol. 25. col. 4. circà fin. 3 8. Uti Geneſ. c. 2 1. v. 7. habetur, cum itaque ibi vox pluralis numeri, nempe dua, reperiatur, hine nata eſt iſta, quam hic autor noſter refert, fabula, confer. Raſchi not. ad Geneſ. dict. c. 2 I. v. 7. † Verba iſta: Bereſchit rabba hoc aliqua ex parte indicat, abſunt in Hebræo à MSto Erff. 2. bo, hic expreſſit, quod verè gaudere & lætari 35. Poſſes etiam intelligere de die circumciſionis 39. Nempe ſolidam & veram, id quod Onkelos ver- ſigni⸗ R (A. X Mtellt , ganil usille Verl. 17 ſignih (uillol habetar, Eus illel rie eſti im elſe rant fac neratiom kintgene — ſigniie⸗ pro titiäyi Gium, 40, lta hi quod ſi Jolu. e, Phn, g Dgu⸗ tor holte ſner. ditur N 4I. Conler 69.b. 41. Hebr, 2. 1. 45. Vel: te qud pid. quo auto not. ad 1 Hebr. Ww uare iſ 44. Ktabili ſuun ſo eliͤmin ceatut i⸗ yr lem etſeel t, ſide n. WII. — Uotabieno⸗ btincipem eus erit) mei Quæ turaſitz3. hus ladare lum tumo-⸗ tegatosin icelt fllius lum ſecum hoc aliqua 1(verbum lum ac lx⸗ mprter prellt Urcummeilionis ebtare lolent ribitut, qud t convihium, hie interpte⸗ lus ſum, legi⸗ tork habetut: eguioge Bero⸗ conker. Bagt⸗ enel c,, nana, ſolel 121 10 bifl.2.Do ie.8lti⸗ mie lhe Arjeh ſol. 2. cum agveihi ezelialut hine eteſeihf,lii⸗ iet. , 1l. V. . Alqun er ine olthi. ldere & Zall 10d ſgi. preſſit verbò, Juod) ſigniſtcat irtiſionem 4e. (hinc) diſcis, duod Abraham crediderit & gaviſus ſit; 41. Sara autem non crediderit, ſed irtiſerit, 4 ². & hoc eſt, quòd San- Gtus ille Benedictus reprehendit 43. Saram † Abrahamum verò non reprehendit. Eod. verſ. I7. Num filio] Sunt interrogationes (ſive admiratio nes,) quæ ſubſiſtunt 44. veluti (ſignificatio iſta reperitur in illo loco) 3 num revelando revelavi me? 45. item c(9in illo loco) N Ni.e. videsne tu? 46. ita & hæccinterrogatio, ſeu admiratio, quæ hic hNabetur, irma eit 47,: atque ſic dixit Abrahamus)in corde ſuo: an gratia iſta, quam San- Gtus illeBenedictus mihi exhibet, alii continget? 48. Eod. v. 17. Et num Sara nonagena- ria] Eſt idonea, 49. ut pariat? quamvis enim primæ generationes liberos procrearent, cùm eſſent quingentorum annorum; (attamen) Abrahami tempore jam breviores e= rant facti anni ac mundo virium imbecillitas evenerat, nam abi ac diſce ex decem ge- nerationibus, quæ à Noacho * usque ad Abrahamum fuerunt, quòd celeriùs produxe- rint generationes ſuas, cum eſſent ſexaginta * & ſeptuaginta annos nati. 50. Verſ. 18 ſignificat, confer. num ſeq. 40. in MSto Erff. 1I. pro n armv legitur innen o i. e. riſus & IEtitia, in MSto 2. Q OTX i. e. riſus & gau- dium, res eadem eſt. — 17 40. Ita hic dictionem Pin interpretor, à rad. quod ſignificat illudere, irr idere,confer. not. ad Joſu. c. 5. v. 9. Sig.** Onkelos etiam verbum Pnun, quod cap. ſeq. 1 8. V. 12. habetur, vertit Had quod notat itfidere, illudere, ſicuti & au- tor nolſter id per M3 exponit, de quo vid. num. ſe. 42. in MSto Erff. 2. poſt: νi. e. Saræ, ad- ditur: navr an i. e. Targum ejus eſt: & riſit. 41. Confer. Johann, e. 8. V. 56. it. Sanhedrin, fol. 69. b. 42. Hebr. èa, confer. R. Salom. ad Proverb. e. 2 5. v. 27. ubi ipſe eodem verbo uſus eſt. 43. Vel: redarguit, increpuit huncsaræ viſum; de quo vid. cap. ſeq. 1 8. V. 13. ſic verbum vppon, quo autor noſter hic uſus eſt, expono, vid. Raſchi not. ad Fzech. c. 2 3. verſ. 17. † Hebr. , in MSt. Erff. 2. poſteà additur: rw a R a „&) i. e. & dixit (Dominus:) quare riſit Sara. (vid. cap. ſeq. 19. v. 13) A4. Stabiliuntur, ad effectum deducuntur, finem ſuum ſortiuntur, ita v hic explico, ſicuti etiam in notis d'am ne hic exponitur, quod dentur interrogationes ſive admirationes, den Payn ennnn Ren i. e. quæ non veniunt, ut rem effectu ſuo fruſſrent & quaſi mendacii argu- ant, vide num. ſeq. 47. h. verf. Ui- — 45. Uti I. Samuel. c. 2. v. 27. habetur ; abſunt au- tem iſta: num revelavi me, in Hebr. MSt. Erff. 2. 46. Vide z. Samuel c. 15. v. 27. ibique Jaunii ac Tremellii notas, ubi ſeribitur, quod Hebræi in- interrogantes affirment, confer. & Ezech. c. 8. v. 6. 47. Stabilitur, ſubſiſtit nec effectu ſuo deſtituitur vide num. antec. 44. h. verſ. 57. & not. ad Esræ cap. 9. V. 14. n. 7. verba iſta: & hæc (interroga- tio) firma eſt, abſunt in Hebræo ab utroque MSto Erff. l 48. Verba itaque iſta Abrahami, quæ admiratio- nem ſive interrogationem continent, non ſunt dubitantis; ſed credentis, & gratiam Dei præ- dicantis, idque juxtà mentem autoris noſtri, con- fer. not. in e r, h. loc. 49. Sufficiens, aptaeſt, Hebr. 9, uti hie habetur, vel: num poterit? nam & hanc ſignificationem didtio illa interdum habet, confer. hic Baba mezia, fol. 97. a. V Hebr. n, in MSto Erff. 2. pro: man habetur da& i. e. ab Enoſo, minuùs rectè. *X Hebr. Ma, ſic in exemplari Hebræo, quo u- ſus ſum, habetur, & quidem rectius, ut puto, quam in editione hev ut & in Bibliis Buxt. ubi legitur: dν. e, triginta, niſi fortè legen- dum: dν i, e. ſexaginta extritä literà 7 confer. not. in dpo h. loc. 50. Confer hic Gur Arjeh fol. 2 5. col. 4. fin. & fol. 26, COl. I. princ. verba iſta: cum eſſent 60. an- nos nati, ablunt in Hebræo ab utroque MStoErff. 136 2 CENESEOS. CAP. XyVII. Ultinam lmael virat!] Utinam vivat Ismaell ego non ſum dignus, qui tantæ merce- dis 51. præſtationem accipiam. Eod. verſ. 18. Vivat * cordm te i. e. Vivat in timore tui, veluti (iſtud:) ambula 52. coràm me (Onkelos tranſtulit:) ſervias coràm me. Verſ. 19. Snim verò] (Dictio „AR )ſigniſicat verificationem (ſeu confirmationem) dicto- rum verborum, atque ita (accipitur in illo loco:) Ni. e. profectò nos rei ſumus, 53. item (in illo loco:) O& i. e. certè non eſt ei filius ,44. Eod. verſ. 19. &t vocabis no- men ejus uae] (Prix) dictus fuit) proptet) i. e. decem tentationes, 55. ac (propter) X i. e. nonaginta annos Saræ & Hi. e. octavum diem, quibus circumciſus fuit(Iſaacus) & (propter) Pi. e. centum (annos) Abrahami. 56. Eod. verſ. 19. Et fædus meum] Fœ- dus circumeiſionis tradetur ſemini ejus 57. Verſ. 20. Dauodecim †Tprincipes] Tanquàm nubes 5I. Nempe: ut filium etiam ex Sara, uxose mea;, ſuſcipiara, confer not. in dhofm h. loc. XX Hebr. MW, hæc & ſequentes notæ, usque ad: H19 i. e, ſervias coràm me, abſunt ab utro que MSto Erff. 72. Sicuti verſu 1I. h. cap. 17. habetur, ubi vide notas, Sign. * confer. & not. in nnh ne h. loc. ubi reſpondetur quæſtioni: cur Abrahamus hic precatus ſit, ut Ismael viveret in timore Dei; cùm tamen Rabbini dicant: omnia in manu Dei eſſe, præter timorem Dei? vide Deuter. c. 10. v. 12. n. 3 1. 53. Prout Geneſ. c. 42. V. 2 I. habetur. 54. Vide 2, Reg. cap. 4. V. 14. 55 Nam Rabbini tradunt. Abrahamum decem tentationibus à Deo-fuiſſe probatum, vide de his R. Salom. ad Hiob. c. I.v. 3. & Gur Arjeh fol. 26. col. I. fin. item not. ad librum Prec. jud. Part. I. p. 111. a. med. & p. 13 8. a. fin. confer. & P. Fagii not. ad Geneſ. c. 22. n. I. & not. no n-n h. loc. . 56. Nam literæ illæ . x. m. P. (de quibus hactenus dictum & quorum expoſitio ab autore noſtro hic adducta tuit,) conſtituunt nomen pre Iſaac. Iu Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchianis editionis pom nav' poſt verba ern duy .⁵ i. e. centum (annos) Abrahami, hæc uncinulis incluſa & addita ſunt, nempe: rwoa r5e Nο rese nen denn nee nn nn nden a õ 97 X J n en n en dnn ernnn dnn dynen tN eS n en ee e ReRe n . N Wwan e be, n eee den ee en pn fannen dn e ne enn ene nn e N rN en maeen nee nen een een 5re ie r en e Neynn i. e. ali- us liber (habet:) fœdus meum, cur (hic) di- citur; jam anteà (enim) ſcriptum eſt: tu ergà foœdus meum ſercvato, tu ac ſemen tuum &c. (u- ti verſu 9. h. cap. habetur;) ſed, quoniam (hice Scriptura) dicit; & ſtabiliam &c. forſitàn filii Ismaelis ac filii Kethuræ ſub ſtabilimento iſto comprehenduntur? lex (hie) dicit: & ſtabili- am fœdus meum eum ipſo; non autem cum a- liis, (prætereà) fœdus meum ſtabiliam cum Iſaaco, (uti verſu 2 I. h. cap. habetur,) cur dici- tur? nimirùm docct (Scriptura,) quòd (Iſaa- cus) fuerit ſancus jam inde ab utero (materno; ] alia explicatio: dixit R. Abba: hinc didicit fi- lius heræ (ſcil. Saræ) à filio ancillæ Hagaris ar- umentum à minori ad majus, ſcriptum (quippe- eſt verſu ſeqv. 20. h. eap.) nam ecce benedixi ei & fœcundum reddidi & auxi illum, nempe Is- maelem 51 multò magis fœdus meum ſtabiliam cum lſaaco. 57. Nempe: red . lſaaco . ita in Berolinenſi at-⸗ que editione Hebraica, quà uſus ſum, ut & in abeſt autem à Bibliis Buxtorfianis, ut & ab utro-⸗ que Mst. Erff. † Hebr. „ O, hæc & ſequentia; usque ad nn Mi. e. currus ſeu vehiculum Dei, abſunt ab utroque MSto Erff. exemplari pan n hic adjectum reperiturz; „ C1.. MI. zubes 7 con entus . V nracdſaim die gno mar (Pprehamu cus inillic⸗ loͤd ſe cle Dei peticin Ver. . &£ e tnii/ hebetjlil e Ismil uu ⸗ Citenmcilo, 1ehiciiun ble⸗ onlenng anh Pli nroyetb. ate ol.25, 4e. Qua (oWen edr n ſr ur tei elhen confer. Gu ſcribiut, ghol ſen prekenuhe men hicin tenn vyy deſe Al dum, qudis d. centi utangui ſeq. 1 TaI. huic opponiu (.44. V. h z 61. Quonimin vyn, igedato culum De, Tr (ucdi) lunhon culum, utiinu habetur conla On dd Confer. hie nm Ubha ad mar; 4 Hebr. Din, ſuntiſta: Nrt ciſionem, utill t Hebr XN tur: vr N i. 62. Nenpe: forme Dot in 63. Vide ſupri CA.xV. f. * Unte mexrce. nat intimore Lumme. Ferſ. lonem dido. ker lumnt, . potabio. * 1ac (propter) ſitlluens) 4meun] P. Tanquim nuübes — NNn d e N nn dNe ehndie, al. m, cur hie) di⸗ tum ell: tu eigd en tuum dee, (l⸗ 4, quoniam (hie Ac. korlitn lil llabilimento iſto dicit: & ſtabili⸗ on autem cum ¹- umn ſtabiliam cum Abetur,) ein dici⸗ 1,) udd (NHs. tero (materno; hinc didicit fi⸗ ille Hagris ar- lriprum (guippe⸗ m ecce benedigti ei illum, pempelt⸗ meum ſtabiliam in Berolinenſͦ 4⸗ us ſum, ut & in Cjeckum reperitur; nis, ut 8 ab unnd⸗ egnentipleglen⸗ eu feucalum he, CAb. XVII. GENESEOS. nubes 8. conſumentur, veluti(dictio illa accipitur in iſto loco.) Hd i. e. nubes ac entus 59. V. 22. Deſaper Abrahamo] Lingua decens é6. eſt iſta reſpectuMaj eſtatis Divi- næ ac diſcimus, quòd juſti fint vehiculum Dei. 61. Verlf. 23 Eodem ipſo die] Eodem illo die, * quo mandata fuit circumciſio, etiam Peracta fuitz) die, **ͤnon nocte, non timuiter (Abrahamus) nec gentes (incircumciſas) nec irriſores, atque (hoc ideò etiam fecit,) ne ejus inimici atque homines, qui ipſius ætate vivebant dicerent, ſi viderimus illum, (quòd ſe circumcidere velit,) non permittemus ei; ut ſe circumcidat & mandatum Dei perficiat. Eod. verſ. 2 3 . Et circumcidit] (Iſtud H) hic) eſt formæ 5). 62. Verſ. 24. Quandoille circumcidelatur] S eſt formæ:) , ſicuti (il- lud:.) — N i. e. quando creata ſunt. 6 3. D Verſ. 25. Cum circumtideretur car- ne * præputiiſui] De Abrahamo non dicitur R. ⁶4. quia (Abrahamus) non opus ha- bebat, niſi (ſola) inciſione carnis, quæ jam anteà depreſſa erat per concubitum; † aſt Ismaël, qui puer erat, opus habuit, ut Præcideretur præputium & denudaretur 65. circumciſio, 65. idcircò de illo dicitur &, (ita ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba. 7⅞. Reſpicitur hic ad dictioneusa, quæ hic habetur . tionis 21 ſic in not. m naw h. 100. ſigniſicatq; taàm principes, quàm vapores ſive nubes. In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchianĩs 5IlIti Proverb. c. 2 5. v. 144. habetur, confer. Gur editionis mpan unbw poſt verba nhny Wn i. e. Atieh fol. 2 6. Col. 2. princ. h. loc. . carne præputii ſui, hæe uncinulis incluſa & addi- 60. Qua convenit uti ergà divinam Majeſtatem, ta ſunt : Pr ie yn en P-n b-rinN vn Hebr. rpa P i.e. lingua munda, honeſta,, p mo nade wy oN re r en quæ rei velperionæ, de qua ſermo eſt, eonvenit N h nen e eee n nen n er ac decet, vid. Buxtorf. L.ex. Talm. fol. 1387. mw in my i. e. acceperat Abraham cultrum confer. & Gur Atjeh fol. 26. col. 2. painc. ubi apprehendeba: præputium ſuum (poſſes id et- ſcribitur, quùd pa i. e. Divina Majeſtas iam intelligeite de præputio filii ejus Ismaelis) ac ſeu prælentia ſteterit juxtà Abrahamum & ta volebat præſcindere; ſed metuebat, quoniam ſenex men hic in textu Sacto dicatur, quod aſcenderit erat, ecquid fecit Sanctus ille Benedictus? ipſe mi- iyn deſuper Abrahamo, nimitum ad indican- it manu ſuam && ſimulcum illo Abrahamo) pre- 137 dum, quòd S. Scriptura lingua ſive ſermone de. centi utatur, qui rei ac perſonæ convenit vide cap. ſeq. 1 . v. 2. n. 15. & infrà Gen. c. 39. v. 6. ibiq; not huic opponitur “vide R. Salom. ad Gen. c. 44. V. 7. n. 3. confer. & Deut. c. 2 8. v. 30. n. 37. 61. Quoniam in textu Sacro hic uſurpatur dictio dyn, ideò autor noſter ſeribit, juſtos eſſe vehi- culum Dei, an een edn e i. e. hi (juſti) ſunt thronus Di vinæ Majeſtati ejus q; vehi- culum, uti in Gur Arjeh dict. fol. 6. col, 2. princ. habetur, conf. & Bereſchit Rabba, h. l. uti in ov Wn-n ad marginem allegatur, ubi vide not. xX Confer. hic not. in Da r, ubi Bereſchit rabba ad marginem allegatur. . . X Hebr. a, in MSto Erff. 2. huic præmiſſa ſuntiſta: ar ARrD M i, e. indicat circum- ciſionem, ut illa fiat (die &c.) XX Hebr. ri N in MSto Erff. I. pro eo habe- tur: v N i. e. nec pudore ſuffuſus fuit. 62. Nempe: formæ ſeu figuræ verbi Hiphil, confer. not. in parn r h. loc. it. v. 11. h. c. ibiq; n. 27. 63. Vide ſuprà Geneſ. c. 2. V. 4. eſtque conjuga- hendit (præputium,) dicitur enim (Nehem. c. 9. v. 8⸗) pepegiſti fœdus, non dicitur: W i. e. ei, ſed Pyy i, e. cum illo, (ſicſcriptum reperitur in) Bereſchit rabba(atque ita habet:) Raſchianns codex vetus. .Hcbr. Wn Nè, ita hic in textu ſacro habetur 2 ſed verſu præcedenti omiſſa eſt quoad Abraha- mum particula i ac ſolum legitur Wa, iſtius rei rationem hic autor noſter adducit ex Bereſchit Rabba; ſed quæ magis ſubtilis, quàm vera eſt, confer. Michlol ophi h. loc. ubi particulam m exponit n ac ſi diceretur vn i. e. de carne. † Hebr. vnv in MsSto Erff. 2. hic additur Wer d e n y) i.e. per con- eubitum) lecti ac circumciſio ſimnl cum nyo- i. e. Letectione peracta fuit; cœterum de nyro- ſeu retectione vid. Buxt. Synag. Iud. c. 4. p. 9 8. 6 5. Vel: retegeretur, hæc eſt illa judæis conſuetanyns ſive retectio glandis in membro virili, de qua vid. Buxt. Synag- Jud. dict. c. 4. Ppag. m. 9 9. & p. 102. 66. Hebr. n, quo nomine hic venit glandula membri dr ieide Buxt. Synag. Jud. loc alleg. 138 GENESEOS. CAP. XIIX. Verſ. 26. Eodem illo die] Quando ſcil. completi fuerunt Abrahamo nonaginta no- vem anni 67. & Ismael tredecim annos habuit, circumciſus fuit? Abrahamus& Isma el, ejus filius. 1 XIIX. Erſ. I. & apparuit ei] Ut inviſeret ægrotum, 1. dixit R. Chama, * Bar Chanina: tertius dies is fuit ab illius (Abrahami) circumciſione ac venit Sanctus ille Be- nedictus eumque † viſitavit. * Eod. verſ. I. In -ampeſtribus;. Mamre] Iſte (Mamre) fuit, 3. qui ei (Abrahamo) dederat conſilium de circumeiſione, 4. & pro- ptereà (etiam Deus) apparuit ei (Abrahamo) in illius (Mamre) poſſefſione 5. Eod. verſ. I. Sedebat †] Scriptum eſt (hic .) 3 O (pro 2 , nimiràm Abrahamus) flare volebat; (ſed) Sanctus ille Benedictus dixit ei: ſede, ego ſtabo; tu verò ſignum eris poſteris tuis, quòd ego conſiſtam in congregatione judicum, 6. ipſi autem ſedebunt. Eod. v. I. In oſtio tabernacali] Ut videret (Abrahamus,) an viatores tranſirent ipfeque illos 67. Quare Abrahamus non prius juſſus fuerit ſe circumceidere, cauſam reddit autor libri Nizza- chon, ut cernerent mortales ac diſcerent, Abra- hamum, quamvis ſenem, non reculaſſe obſequi- um (erga Deum.) vide D. Wagenſeil. Nizzach. pag. 12. confer, & notæ ad librum Prec. Jud. Part. 1. p. 130. b. med. & Part. 2. p. 110.3. princ. ubi ſcribitur, quòd circumciſio illa pera- Ga fuerit rnem —a i. e. die propitiationis loc. * Hebr. a, in MSto Erff. z. huic verbo præ- mittitur: Syn ia illò ipfò die (circumciſus fuit Secc.) 1. Nempe: Abrahamum, qui tunc propter cir cumciſionem ægrotabat, confer. notæ ad Ebrum Prec. Jud. part. 2. P. I 10. a-⸗ princ. & D. Wa- genſeil. Sot. p. 3 30. & p. 33 5. a0 ſequ. n. 4. vide & not. in oI D h. loc. „ Hujus etiam infrà verſ. 5. h. cap. fit mentio, con- fer. hic Raym. Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 6. n. 2. cœterum verba iſta: &nn n e i. e. dixit Rabbi Chama & ſequentia, usque ad- i. e. & viſitavit eum, abſunt ab utroque MSto Erff. † Hebr. u, in edit one Berolinenſi & in ν ſeu expiationis, coafer. not. in o me h. habetur mow'a i. e, de proſperitate ſen ſanitate ejus (percunctatus eſt.) x Confer. hic Bereſchit Rabba & tractag. Talmud. Sota, fol. 14, a. ut & Bava Metzia fol. 36. b. & Ja kut Part. I. fol. 23. col. 1. circa fin. 2. Confer. fuprà Genel. c. 4. V. 6, ibique not. n. 1O⸗ . 3. De quo vide ſupràâà Geneſ, c. 13. v. 1 9. 4. De quo vide ſuprà Genel. c. 14-v. 13. n. 3 5. && 5. Sive: fundo, prædio, ſrveagro, Hebr. vyn, videlicèt in planitie ſfive campeſtribus Mamre 5 Mamre reſedit, eonfer, not. in ene r h. loe. ubi etiam Bereſchit rabba ad marginem alle- atur. M † Hebr. awv, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: paw) der i. e. ipfi autem ſedebunt „ abtunt ab utroque MöSt. Erff. 6. Relpicitur hic ad Pfalm. 82. v. I. ubi vide Ra- ſchi not. confer. & hic not. in D ubi quoque Bereſchit rabba ad marginem allegatur, in editione Berolinenſi & in - hie tur, nempe: Deus ſtat in congregatione Dei. qoodinde Rabbini nonnulli interpretantur: urbem, ubi R . Ideſt: addita ſunt ea, quæ dict. Pſalm. 82. V. I. haben- CAP. XI illos in do ille Bened ribus (teci venitent eueuuetrerdi 18, qui ſan fſermone nunciatiot Sodome i Phail aute elt, guoche AIn, 14, dil un eoram autem dec’ Vult, . oci iſtin DN h Fid. Pant, Hebe 4 9. F. 2.5 & Bava N 38. Namgui tecens fa s, utei! üdbus, ein vit calorer let &Abr eitet, h ci, cone Pe lzgeb. itBenche N. Hà Na briel, ien 96. 2. 5 15, in Ni 3,ag m lel 19. 1a, non Nbbib. cahe M. MII. aginta no⸗ lsmael, r Chaminz: Qusilke Be. Mam IIe neg⸗ Bod. ammus) ſare 6 lgnomens ein ſedebunt. ſtentiplegne illos — 8 tats ſein anilale tadit Talmud⸗ tria ſol g⸗b 6, digue not.. 1. . kh⸗ 4rV. 157. I ef Heltlouts Magre ; ur: ibem, ubt⸗ . f. mnenelle⸗ dmalgene⸗ emtta; usgne . tbunt, Dlunt 1. bbi ſie Rr⸗ V I I Arginn CAP. XIIX. GENESEOS. 139 illos in domum ſuam reciperet. * Eod. verſ. I. Cum ferverer dies] Eduxerat Sanctus ille Benedictus Solem theca ſua, 7. ne moleſtiam ei (Abrahamo) afferret 8. in viato- ribus (recipiendis) ac quoniam (Deus) viderat, ægrê ferre (Abrahamum,) quòd nulli venirent viatores, (ideò) adduxit ad illum angelos ſub ſpecie hominum. Verſ. 2. Et eccetres viri] Unus, qui annunciaret 9. Saræ, & alter, qui everteret Sodomam ac terti- us, qui ſanaret Abrahamum, unus quippe angelus non facit duas legationes; 10, id, quod inde cognoſces, quia totus iſte contextus eorum (angelorum) mentionem facit ſermone numeri pluralis, (dicitur enim:) & comederunt, & dixerunt ei; aſt in an- . nunciatione I1. dicitur: & dixit: revertendo revertar ad te, 12, in everſione quoque Sodomæ ipſe dicit: quia non poſſum facere 13. ali quid (aliud,) niſi, ut evertam; Ra- hael autem, qui * ſanaverat Abrahamum, inde abiit, ut ſervaret Lothum, atque hoc eſt, quod dicitur: & factum eſt, cùm eduxiſſent illos foràs & dixit: ſalva animam tu- am, 14. diſcis (itaque,) quòd unus fuerit, qui ſervavit (Lothum.) Eod. verſ. 2. San- tes coràm illo] (Iſtud: * idem hic ſignificat, ac ) ) i. e. coràm eo; ** lingua autem decens 15. eſt iſta, intuitu angelorum. Eod. verſ. 2. Et vidie] Quid hoc (ſibi vult,) & vidit 16. duabus vicibus? (nimirùm) primum juxtà ſenſum literalem (eſt ac- „ Loci iſtius explicationem vide in notis rnow Dan h. loc. confer. & hic Raym. Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt, 3. c. 6. num . 2. 7. Hebr. Ronan, confer. R. Salomo ad Eſai. c. 49. v. 2. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1398. vide & Bava Metzia fol. 96. 3. Nam, quia Abrahamus propter circumciſionem, recens factam, adhuc æger erat, ideò noluit De- us, ut ei moleſtia crearetur in recipiendis viato ribus, eumque in finem Deus maximum excita vit calorem, qui prohiberet, ne quis iter ſuſeipe ret & Abrahamum inviſeret eique moleſtiam af feerret, hæc eſt Rabbinorum expoſitio iſtius lo ci, confer. notæ ad libtum Prec. Jud. part. 1. p. 13 8. b. princ. & not. in 'na ne h. loc. it. Berachot, fol. 27. a. 9. IS à Rabbinis dicitur fuiffe Michael, alter Ga- Priel, tertius Raphael, confer. Baba Mezia, fol. 86. a. & D. Wagenſeil. Tel. ign. p. 12. & p. 16. in Nizzach. vid. & D. Maji Theol, Jud. Loc. 2. pag. m. 52. & paulò poſt Sign. * h. verſ. & cap. ſeq. 19. v. I. Sign ** 10. Id eſt: duo ſimuùl legationis munera ſive ope- ra, non perficit unusangelus, confer. Bereſchit Rabba h. i0c. & ſuprà Geneſ. c. 16. v. 9. n. 15. SS& cap. fqq. 19. V. 22. it. Exod. c, 23. V. 2 1. ibi⸗ 2 cipien- que Raſchi not. n. 52. * Hebr. amn, Mst. Erff. I. pro eo habet: rumnn i. e. arguit, probat, MSt. 2. vero habet: Xπ, i. e. dioit. 1II, Nempe?: quando Abraham, lætùm illud nun- cium de partu ſive Sobole Saræ allatum fuit. 12. Sicuti verſu 10. h. cap. habetur, numerus ſcil. ſingularis uſurpatur, non pluralis. 13. Vide cap. ſeq. 19. V. 22. ubi etiàm numerus ſingularis uſurpatur. SðMK X Confer. quæ paulò antè num. 9. h. Verſ. de tri- bus angelis notata ſunt. 14 Veluti dict. cap. ſeq. 19. V. 17. habetur. XXX Hebr. "ρ, in editione and m & in Be- rolinenſi, hic in parentheſi addita ſunt iſta: n wan eW Hyn i. e, ſicuti (habetur Numer. C. 2. V. 20.) Ny) i. e. & juxtä eum tribus Me- naſſis. 15. Id eſt, qua convenit uti, reſpectu angelo- rum, Vide, quæ cap. antec. 17. V. 22. n. 60. & cap. ſeq. 19. vV. 37. n. 82. notata ſunt, con- fer. & Gur Arjeh h. loc. fol. 27. col. 2. circà fin. & fol. 56. col. 2. med. vide & infrà Geneſ. c. 39. V. 6. n. 8. ac not. in . a M h. loc. 16. Mar bis in eodem hoc verſu dicitur: N&n & Vidite . . 2 2 GENESEOS. CAb. XIIX. cipiendum zut notet: videre,) ſecundum autem ſignificat intelligentiam, (videlicèt) intellexerat (Abrahamus,) quòd uno in loco ſtareut ſan geli,) & amimadverterat uèd illi ſibi QAbrahamo) moleſtiam creare nollent, 17. ac licèt ipſi* ſeirent. quédt. Abea. hamus) eis obviam iret; (tamen) in loco ſuo ſubſtiterunt in illius honorcem-ut cioſten- derent, quod ei nollent eſſe moleſti; aſt ille prævertit & eis in occurſum feſtinavit, ** in Bava metzia 18. (ita legitur:) ſcriptum eſt: ſtantes juxtà illum (vel coràm illo,) ſeri⸗ ptum (quoque eſt:) & occurrit eis obviam, 19. (quæ videntur ſibi eſſe contraria ſed ſciendum eſt) quando viderunt, quòd (Abrahamus ſubinde) ſolveret & (iterum)liga- ret (partem corporis circumciſam,) illi ſeſe ab ipſo ſepararunt, (quamobrem) ille ſta- eim eis obviam ivit. 20. Verſ. 3. Et dixit: Domine, EKimodo] Præcipuum, 21. qui inter illos erat, allocutus eſt (Abrahamus,) & omnes quidem vocavit domunos zſtd ræ- Apuo (inter illos) dixit: ne quæſò tranſeas, & quando ille (primarius ac præci lae non tranſiit, ſocii quoqe ejus ſimul cum illo ſteterunt; in ſermone autem iſto (ais⸗ R) eſt pro fana; 22. alia explicatio: (vox, 29 & hic) eſt ſancta, ac dicebat (Abraha- mus) ſancto illi Benedicto, ut exſpectaret, donec ipſe occurreret ac viatores intro- . duce- 17. Nempe, ut Abrahamus illos invitaret, tanquam hoſpites eosque in domum ſuam reciperet. * Hæc verba: ac licèt ipſi &c. usque ad: nollent . 9 eſſe moleſti, in &α. e. alio exemplari reperiri ſcribitur in notis Raſehianis ed itionis nm ne h. lec. abfaunt autem ab utroque MSto Erff. XxX In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchianis e- ditionis pa N hic uncinulis incluſa & ad. dita ſunt iſta: ια ναa eeen i. e. ſic legi- tur in veteri Raſchiano exemplari. 1. Eſt is liber ſecundus partis ſive Sectionis quartæ Operis Talmudici, tractans de rebus inventis, de depoſito &c. confer. infrà verſ. 9. h. cap. n. 51. locus, quò hic reſpicitur, habetur in Bava mezia fol. 86. b. & fol. 87. a. uti in ν ππν ad mar- ginem allegatur, verba autem iſta: Rnan i. e. in Bava &c. uique ad: Srnteie. obviam eis ivit, abſunt ab uttoque MSto Erff. 19. Sie uterque locus in eodem hoc verſu 2. habetur. 20. Confer. hic Gur Arjeh fol. 27. col. 2. fin. ac not. in ar N h. loc. 31. Ita hic interpretor 7, poſſes & vertere: ma jorem natu, ſeniorem, qui inter illos erat, quæ runt hic Rabbini, quo modo Abrahamus ſeire potuerit, quisnam inter illos eſſer major ſeu præcipuus? reſpondent nonnulli, quod Abra⸗ mus putaverit, ex tribus iſtis viris uninm, olls magiſtrum; duos veroò diſcipulos, & quoniam moris eſt, ut magiſter eat in medio ac præcipu- us inter diſcipulos à dextra; alter verò à ſiniſtra, ideò dicunt, quòd Abrahamus allocutus ſit me- dium, ſie in notis r ν h. loc. ubi vide ſis Hebræa, . 22. Hebr. 7I. cui opponitur & ſenſus eſt, quòd dictio πhic non uſurpetur de Deo; ſed de ho- mine, qui honoris caufa appellatur Dominus, confer. Raſchi not. ad cap. ſeq. 19. vV. 1 8. n. 36. & Cantic. c. I. v. I. it. GurArjeh h. loc. fol. 27. col. 2. fin, vide & infrà Genef. c. 3 I. v. 29. n. 20. confer. & tractat. Talm. Schevuot fol. 3 5.b. & Schabbat fol. 27. a. & Bava mezia. fol. 96. b. in MSr Erff. 2. poſi vocem 7 i. e. profana, addi- ta ſunt iſta: a ee e n n & ee ee enhee ere en eere — eneen en e e ee a & en n bee i. e. & ſic mos eſt hominum, qui in via (ſimul) ambu- lant, quando aliquis eos invitat ad convivium, ipſe nonniſi præcipuum, qui inter illos eſt, invitat, ac videtur, quêd verba iſta (benè ſe habeant vel recta ſint, Hebr. ταπ ο id enim hie ſupplen- dum puto,) quoniam nomen iſtud feriptum eſt per & non auten per nomen tettagtam- matu (N MIX. —&Cſ Alocutio une liaud len ſcripta ſanhe Jecretumoin Verl 44ni Qus *n einul Moſes wanum Coginentſ4 edum orum ltlohms qui Vakoripedum Ab e e frn’ coryeſtr. cinentum cor faleſcortuumt me 2Mimiſum verlupt junta mentan sihen 2. Sicltiſihnser 24. Videenelc Scheruot iol item dchebdet h. loc, alegunu 15. Nempe: mn AIIO RO taypit, Nge hin non fit Mmi ab autore n de Seder Olam 26. Id eſi pe ſen ego eim infem des vellios, ton col. 3. mel &n ba mezi, ſhl , N Hebr drn i wie. Ern 37. Vel! epend adl hvincos una eſt ex ille Medit in M n CA IE —MW LAb. XIIX. n, bideliceg) nterat, gnd dilübr. ein,Ateioſten. dfeinarit, dontratia; ſtld (terum)igr. em) illeſla⸗ 1,21, gliintet nos; ſec Pre. K Ptacipinns enikio Sicto⸗ ebat Abraha- fiatores intto⸗ dace. —, 106, & guonian nedid ae rrcip⸗ ter erd a ſcnilti, 8Allocutus ſit me. h. loe. ubi vige ſis Penlus ei, qud le Deo, led de ho⸗ delatur Dominus, .. 19,V. Ige n, 36. tjeh h. lor. tol.17, . 31.7.19,040, e uot fol. 36eb 8 nezin. 0. gb, be in e. pofana, addi⸗ W n en en dn Dr w or ie, in ſinul)ambu⸗ adconrivium iſe rüllos ell, iniat, (dbend ſehabernt Henimn hie lupplen⸗ iudferptumelt Mõ duceret (in domum ſuam,) & quamvis alibi ſcriptum allocutio tamen præceſſerat; eſt autem mos Scripturæ, ut ſic loquatur, veluti expo- GENESEOS. 141 — ſit: * & occurrit eis obviam; ſui apud (Verba illa:) non contendet ſpiritus meus cum homine, 23. quæ (verba) ſcripta ſunt poſt (iſta:) & genuit Noachus; 24. nec poterit dici, niſi quòd præceſſerit decretum viginti annis, 25. atque hæ duæ expoſitiones in Bereſchit Rabba (habentur) Verſ. 4 Aeciviatur quæſo] Per aliquem, qui mittitur, 26. idque ſanctus ille Benedi- ctus ** retribuit 27. poſteris ejus (Iſraeêlitis) per legatum, dicitur enim: & elevavit vationi pedum, nam dicitur: Moſes manum ſuam & percuſſit petram. 2 8. Cogitaverat (Abrahamus,) quòd iſti (viatores) eſſent Arabes, qui adorabant pulverem edum ſuorum, 29. quocircà ſolicitè curavit, ne idolum in domum ſuam reciperetur; aſt Lothus, qui (iſtud,) non curavit, præpoſuit pernoctationem (ſeu accubationem) la- & pernoctate & lavate pedes veſtros. 30. 4. Sab *** arbore] (Dictio NW hic ſignificat) N. i. e. arborem. Verſ. 5. Et con- formte cor veſtrum] In lege, prophetis & Hagiographis reperimus, quòd panis ſit ful- cimentum cordis; in lege (reperimus ita:) & fulcite cor veſtrum, 37. in prophetis: fulci cor tuum fruſtéò panis; 32, & in Hagiographis: Eod. verſ. 4. Et lavate pedes veſtros] Eod. verſ. & panis cor hominis fulcit; 33. 3 dixit — X Nimirum verſu præcedenti 2. h. cap. eſt tamen iſtud juxta mentem Commentatoris noſiri 2r9τρoν 2569o7. 23. Sicuti fuprà Geneſ. c. 6. v. 3. habetur, ubi vid n. 17. 24. VideGenef-c. 5. v. 32. cOnfer. hic tractat. Talm. Schevuot, fol. 35. ac Bava Metzia, fol. 86. b. h. loc. allegantur- 275. Nempe: antè, quàm Noachus generaret, uti autor noſter ad Geneſ. dict. c. 6. v. 3. u. 17. 90. tavit, atque hinc eſt tritum illud, quòd in lege, non fit èe We i. e. prius & poſterius mi ab autore noſtro ibidem eſt notatum, vi- de Seder Olam cap. 5. 26. Id eft: per ſervum vel alium aliquem, quem ego eam in rem mittam, nempe, ut lavet pe- des veſtros, confer. Gur Arjeh h. loc. fol. 27. col. 3. med. & not. in S'na r,h. loc. it. Ba- ba mezia; fol. 86. b. Hebr. Qap-) iſtud, ut & ſequentia, usque ad: rpv i. e. legatum, abſunr à MSto Erff⸗ I. 27. Vel: rependit iſtud beneficium qyoad aquam, ad lavandos pedes allatam, benehcemtia ſanè una eſt ex illis rebus, quzrum fructus quis co- medit in hoc ſeculo Nan Py e ie. item Schabbat. fol. 127. a. uti in Dpa & ſors ſive ſumma ipſa manet in ſeculo futuro, uti in Gur. Arjeh dict. fol. 27. col. 3. habetur. 2 9. Vide Numer. c. 20. V. I I. confer. not. in od DSvpa h. loc. ubi ſcribitur, quoniam Abraha- mus ipſe accepit panem (uti verſu 5 habetur,) quod idcircò etiam Deus ipſe, (non per alium) manna de ccœlo demiſerit Iſraelitis; aqua autem per legatum, fcil. Moſen & petra fuit educta. 29. Poſt: en) i., e. pedum ſuorum, Mst. Erff. 2. addit: a5i e eenn i. e. præpoſuit lotionem accubationi, confer. bhic Gur Arjeh fol. 27. col. 3. fin. ubi ſatis prolixè docetur, cur Arabes pulv erem pedum ſuorum adoraverint, vi- de & Bava Metzia fol. 86. b. ac Bereſchit Rabba⸗- prout in non ne h. loc. ad marginem al- legantur. 30. Vide Geneſ. c. 19. V. 2. confer. not. in e WMon h. loe. 5 ½ Hebr. vy reh, hæc & ſequentia, usque ad SPeDa i. e. in angelis, abſunt ab utroque MStO Erff. 31. Sicuti hoc verſu 5. habetur, confer. hic Bava mezia, fol. 97. a. 32. Vel: buccellà panis, vide Judic. cap. 19. V. 5= 33. Prout Pſalm. 104. V. 15, habetur, 142 S== dGENESEOS. CAP. XIIRX. dixit R. Chama: 34. non eſt ſcriptum hic = 225; 35. ſed =299, ut indicet (Scriptura,) quòd prava cogitatio (ſeu concupiſcentia) non dominerur in angelis. Eod. verſ. 5. Poſtesà tranſibitis] i. e. Peſtquam ita (feceritis,) proficiſcemini. † Eod. verſ 5. Quoniam idcircò tranſiiftis] i. e. Quoniam rem iſtam à vobis peto, poſtquam ad me veniſtis, ut mihi honorem exhiberetis, 2 (hic ponitur) pro πι dy i. e. quoniam (quandoquidem,) ſic quoque (ſumitur) omne ſ „y 2, quod in 8S. Scriptura (reperitur, verbi gratià in illo loco:) 2, i. e. quandoquidem vene- runt in umbram tabulati mei, * (item in illo loco :) quandoquidem vidi faciem tuam, 36. item (in illo loco?) Y 32 i. e. quoniam non dedi eam, 37. item (in illo lo- co:) H 3 i. e. quandoquidem néôſti caſtrametationem noſtram. 3 ³. Verſ. 6. Farinam ſimilæ] (Nempe) ſimilam in placentas; farinam verò ad maſſam * coquo- rum, ut contegant ollam, 39. ad exſorbendas † ſordes. Verſ. 7. Vitulum tenerum & bonum] Tres juvenci 42. fuerunt, ut tres linguas Guvencorum) eis comedendas offer- ret in ſinapi. 4 4. Eod. verſ. 7. Puero **] Is fuit Iſmaél, (idque ideò fecit Abraha- mus,) ut eum initiaret præceptis. 4½. Verſ. 8. Et accepit butyrum & .] Panem au- cem non attulit, quoniam Sara impuritatem menſtruam ſecernebat, 43. nam eodem illo die redierat ei conſvetudo muliebris ſi. e. fluxus menſtruus,) & immunda erat fa- cta 34. De quo ſuprà verſ. I. h. cap. Sign. * confer. & Bereſchit Rabba h. loc. uti in aα “ ad mar- ginem allegatur- 3 5. Mentem iſtius R. Chamæ eſſe puto „quòd di⸗- ctione da quaſi cor duplex innuatur „cui prava concupiſcentia in eſt 3 27 autem cor unum ac ſimplex indicet ſine cogitatione mala, confer. Pfſalm. 12. v. 3. & 1. Paralip. c. 12. v. 3 3. ibiq; Raſchi not. vide & not in psm n h. loe ut & not. ad I. Chron. cap. 2 8. v. 9⸗ num. 12. Confer. hic tract. Talm. Nedaim, fol. 37. b. X Hebr. rpo en en de y nn ſice in editione „p n ut & in Berolinenſi hic additum eſt & in MSto prout Genelſ. c. 19 v. 8. habetur, ſed abſunt iſta à Baſileenſi editione & à MSto Erff. 1. 6. Sicuti Geneſ. c. 3 3. v. 10. habetur, allegatum iſtud deeſt hicin MSto Erff. 1. 37. Vide Geneſ. c. 3 8. v. 2 6. 3 8. Veluti Numer. cap. 10. v. 31. habetur. & Sic vocem y hic vertere volui cum Buxtorf. in Lexic. Chald. fol. 1624. . Hebr. XRo apud Talmndicos να W ij. e. opus ollæ, ſunt phvn D tritiecum co⸗ Rum, fabæ freſſæ & ſimilia pulmenta ex fari na, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 1975. confer. & R. Salom. ad Geneſ. c. 32. V. 25⸗ ac not. in MN h. loc. 1† Hebr. anew i. e. ad hauriendas, in MSt. Erff. I. pro eo habetur Nν i, e. ad tollendas. 40. Confer. quæ ſupra Geneſ. c. 15. v. 9. n. 26. notata ſunt, it. Gur Arjeh fol. 27. col. 4. circcö fin. & not in pan inne h. loc. 41. Vel: cum ſinapi Hebr. a, conf. Bereſchit rabba & Gur Arjeh 1l. alleg. ac Buxt. Lex. Talm. fol. 82 2. vide & tractat. Talm. Bava metzia cap. 7. fol. 86. b. & 87. a. uti in Snon ing; h. loc. ad margi- nem, ubi vide & notas, confer. & liber, qui in- ſcribitur pè â“';„–yq Part. 1. cap. 2 1. pag. 23 b. ubi exponitur, quo ſenſu juxtà Cabbalam tres linguæ in ſinapi fuerint oblatæ: ccœterum verba iſta:N Wn ja i. e. vitulum &c. usque ad vνρa‚. e. ſinapi, abſunt ab utroque MSto Erff. x Hebr. Ay 7&π, iſtud & ſequentia usque ad: 32 7y i. e. de ſuperficie ejus (colligunt,) ab- ſunt utroque MSto Erff. 42. Quo ſcil. Iſmaëlem mandatis ſuis obedientem redderet Abrahamus, vel? ut eum præceptis Di- vinis initiaret & ad illorum obſervationem faceret promtiorem, vide not. in Dmam R h. loc. & Bava mezia, fol: 86. b. 43, Vel: menſtruo fluxu laborabat atque ideò maſ- 14 ſam gedo ladis zarerat i omederun ſetuginen pulo N cit⸗)tbiane aſt Me zunea nem, Mnit i. e, Abnnam gaetheett bini )vorer ded nenog manſuo rrrre- ſam annace 10. n C Pnt bex. ſci 8ent II NF vi 1ii ileg. * Sie küanm in Nenze: Pn Pind palat ſern, ( xbent, 90 & Aehem † Hehm- tur: W 4 ˙. Nn, qu fint mhiio⸗ receyi nor in on b. 46. Nemhti Seriptunzk trackt. Talm 47. Ideſt: quam pund 10 excedum Kie: lie CAL. NI diu indictt wurinangelt, 1o, Poſtquam ie N dy gwod nb. quidem vene- ificien tnan, mn (inillolo. lm coqno lum tenerum & ledendasoffet⸗ fecit Abtaha⸗ 6.] Panem au. . nam eodem munda etatfa⸗ 6a — 68, if MSt. Eifk. d tollendas. C. 1, V. 9, n 16. 0. 27. cl 4,cid loc. Onl. Bereſchit rabb er. Talm ,fol. 921. 1nin a). fol. g6, 5h. oc. ad margi- er. & liben gui in⸗ 1.cap. 11, e9,2 n junt Cabbalem Oblatæ: (Ctetunn ulum 8c. aqlead noque Möto biff. ſequentiausqne ad: us (oolligunn) 4d⸗. tis ſuis Obedientem t eum præcepes Di⸗ blerzationem iaeret Oum wo h loc. abatatqueited wal⸗ ſan GENESEOS. 143 Ga maſſa farinacea. 44. Eod. verſ. 8. Butyrum] (Rpneſt) 25n pE i. e. pin- gvedo lactis, quam de ejus ſuperficie colligunt. Eod. verſ. S. Er vitulum, quem fece= rat] i. e. Quem præparaverat (in cibum, videlicèt) primum, quod (Abrahamus) pa- raverat, id primum obtulit* & exhibuit eis (hofſpitibus angelis.) Eod. verf. 8. Et comedernnt] Viſi ſunt, quaſi comederent, hinc (diſcimus,) quòd nemo receptam con- fwetudinem † mutare debeat. 45½. Verſ. 9. Er dixerunt ei] Punctatio 46, eſt (in voca- bulo &&) ſuper literis & , eſtque traditio (iſta:) R. Schimeon, Ben Eleazar, (di- cit?] ubicunque Seriptura excedit punctationem, 47. ibi interpretare Scripturam; 48. aſt hic punctatio excedit Scripturam, 49 tu (itaque) interpretari debes punctatio- nem, (innuitur autem hic,) quòd etiam Saram (tres illi angeli) interrogaverint: 35 i. e. ubinam 50. eſt Abrahamus, (hine) diſcimus, quòd aliquis in hofpitio ſuo interro- gare debeat maritum de uxore, & uxorem de marito; in Baba Metzia 5 . dicunt (Rab- bini,) noverant (ſanè) angeli miniſtratorii, ubi fuerit Sara, mater noſtra; ſed (illi i- X deò interrogârunt,) ut notum facerent, quòd (Sara) fuerit verecunda, 52. quò eam- marito ſuo redderent chariorem; dixit R. * Joſe, 53. filius R. Chaninæ, ( quòd hoc id- eô am farinaceam reddiderat immundam, confer. not. in eN h. loc. 44. Hebt. yv, conter. quoad hanc vocem Buxt. Lex- Talm. fol. 16q7:S& infrà in not. Ra- ſchi ad Geneſ. c. 24.v. 67. n. 114, & ad Numer. c. I 1. v. 9. vide & Bereſehit Rabba ac Bava Me. 121a, alleg. fol. 86. b ac 97. a. * Sic etiam in notis =eft rne hic exponitur, nempe: T den en en e i. e., quod primô paratum erat, id (Abrahamus) ſtatim of ferebat, confer. quoad verbum “„y, quod hic kabetur, not. ad 2. Samuel, c. 19. v. 2 5. n. 10. & ad Nehem. c. 5. v. 18. n. 106.. † Hebr. ARmn-, in MSto Erff. utroque hic addi- tur: A M i. e. Tregionis ſeu urbis. 45. Nam, quamvis angeli cibo non opus habue- tint5 nihilominus ſe comedere ſimularunt, ne à recepto more convivii recederent, confer. not. pta eſt, vid. num. antec. 47. in MSto Erff. I. poſt rD1. e. ſeripturam, addita ſunt iſta: ArN N& Aa E τααù1 i. e, nec tu interpretaris pun- GRationem. 49. Id eſt: punéta pfura funt, quàm Heræ ſeri⸗ S. Quoniam in vocabulo ix, fupra tribus iſtis literis: & puncdà funt pofita, ita, ut owilſſò t, fuperſit dictio &, ideo juxtà R. Simeonis ſen- tentiam interpretatio ſecundum literas iſtius vo- cis P& eſt facienda; notat autem illa: ubinam? confer. not. in aπ ν h loc. 51. Vid. Bava mezia, de hoc libro Talmudico dictum eſt ſuprà verſ 3. fol. &7. 2. H. cap. n. 1 9⸗ iſta autem: Saas i. e. in Baba &c. usque ad: a * H i. e. peculum benedictionis, abſunt ab utroque MSto Erff. 52. Caſta, modeſta Hebr. aæ, non fuit illa Mae) in =n- r h. loc. it. Kidduſchin, fol. 32. ½ i⸗ e. vagatrix, hinc inde curſitans, ſed domi rem b. 46. Nempe: extraordinaria, cujusmodi in2 8. S. Scripturæ locis reperiri tradunt, conſer. hic tract. Talm, jevammot, fol. 7 7 a. 47: Id eſt: ubicunque literæ ſeriptæ plures ſunt, quam punétatio, vel: ubieunque literæz nume. r0 excedunt punctationem, vid. num. feq.- 4 ⁹. 4⅜. Sive: literas ipſamque voeem, ſicuti illa ſcri- ſuam curans, confer. num. ſequ. 55: h. verſ⸗ 53. Py) ſic in editione Hebraica exemplaris, quo uſus ſum, hie legitur, idque magis ſequi volui, quam lectionem, quæ in Bibliis Buxtorf. habe- tur, ubi legitur Joſeph. udæis tamen idem ſona ac Qo uti apud Lightfoot. in Act. Apoff. c. 1,V. 23. p. 16, edit. Lipf. habetur. 144 . GENESEOS. CAbP. XIIX. deò factum ſit, ut mitterent (ſeu propinarent) ei (Saræ) poculum benedictionis. 54. Eod. verſ. . Ecce in tabernacalo] i. e. Verecunda 55. eſt. Verſ. 10. Juxtaà tempus vitæ] i. e. Juxtà tempus iſtud quoad annum ſequentem; erat autem (tunc) Paſcha* ac ſequentis (anni) paſchate natus eſt Iſaac, non enim legimus » i. e. juxtà tempus, * ſed T' Nu? i. e. juxtà tempus vitæ (ac ſi diceret:) juxtà tempus iſtud, quò vobis vita ſuppetet, quando vos omnes eritis incolumes ac ſuperſtites. Eod. verſ. 10. Re- vertens revertar] Non annuntiat ei (Abrahamo) angelus, quòd ad ipſum reverſurus ſit; ſed nomine 56. Dei id dixit ei, veluti (alio in loco ſcriptum eſt:) & dixit ei ange- lus Domini: multiplicans multiplicabo; 57. cùm tamen in manu ejus non fuerit, ut multiplicaret; ſed ex legatione Dei † (vel nomine Dei, ita) dixit ei, ſic in Bereſchit * Rabba (ſcriptum reperitur.) Eod. verſ. 10. Et illod enat poſt eum] (Nempe:) oſti- um erat poſt angelum. 58. Verſ. 11. Deſient eſſe] Ceſſaverat ab ea mos mulierum, men- 574. Nempe; ur hoſpites illj gratias agerent etiam Saræ, quoòd benè excepti fuerint in convivio illo, ut Abrabamus poculum vini, cui angeli illi be- nedixerant, uxori ſuæ mitteret, confer. Gur Arjch fol 28. col. 1, fin. poſſes etiam poculum bene- dictionis, de quo hic autor noſter, intelligere de poculo illo vini tertio, quod in feſto Paſchali bi- bere ſolebant, nam apparitioilla angelorum, uti Rabbini tradunt, in feſto Paſchatis contigit, ſic- uti &ͤ autor noſter verſu ſeq. 10. docet, confer. Joh. Lightfoot Hor. Hebr. in Matth. cap. 26. v. 27. pag. m. 479. & Buxtorf. Synag. Jud. c. 12. ag- mih. 262. vide & not. in a nev h. oc. 55. Pudens vel pudibunda eſt, Germ. Sie ſchaͤ⸗ met ſich / conkfer. ſupraà num. 52. h. verſ. 9. & not. in Sa h. loc. * Vide hic not. in Smasm mD, ubi adducitur probatio aſſertionis iſtius Raſchianæ, quòd tune fuerit Paſcha, confer. & cap. ſeq. 19. V. 3. n. 6. . XNX In notis Raſchianis editionis pas ne haæc iſtius loci habetur lectio: ρν nyn en en nyn nyni. e. non enim legimu: 2 ſed Pyꝰ (ac ſi diceretur:) juxtà tempus vitæ &c. vide ibidem notas ad dictum locum lit. &. ubi *α alia addueitur expoſitio. . B 56. Vel: ber legationem ſeu miſſionem Dei rrvyvd bypn hv ita juxià Hebræum, confer hic not. in n- re ubiplura; in utroque Moto Erff. pro rva habetur: Sua i. e. nomine (Dei.) 57. Uti Geneſ. c. 22. v. 17. habetur. † Hebr. on 7w rerrwa, poſt verba iſta, in MsSto Erff. 2. ut & in editione a ρνν ac Be- rolinenſi, addita ſunt iſta: 7 νον den e Spn i. e. etiam hic per legationem (ſeu nomine) Dei. „ . . » .⸗ .qq — . *½ In notis Raſchianis editionis Nνρν poſt n i. e. Bereſchit rabba, uncinulis inceluſa & adjecta ſunt iſta, nempe α de nen e eee NW e e een n ebee ee en en rwav s r Ti ain ee eeer dr& yvν.H†e᷑ e ee en ne e aw&ε& nn n ennen Sn ee nenn pan pa nn n dene n en e are nn i. e. Eliſchah dixit Schunami- tidi: hae ipſa tempeſtate, juxtà tempus vitæ, tu amplexatura es filium; illa vero dixit: ne, Do- mine, vir Dei, ne mentiaris ancillæ tuæ (vid. 2,. Reg. c. 4. v. 16.) angeli illi, qui Saræ nun- cium attulerunt, dixerunt: juxtà tempus iſtud) revertar (uti hoc verſu 10. habetur,) reſpondit ei Eliſchah: illi angeli, qui ſemper vivunt & per- manent (dixerunt:) juxtà tempus (iſtud) revertar, ego verõ, qui ſum mortalis, qui hodiè vivo, cras autem (fortè) motiar, ſive vivam ſive moriar (dico:) hac ipſa tempeſtate & c. 58. Ita quidem Raſchi ; alii tamen aliter interpre- tantur, confer. not in dpan u“ h. loc, ę cda ſunt, B4 rlpta I Milchne:“ plicato: 61. Vetll; & dominum ponenpſit ſenſusſt))nun ciam un rl hecille f Ver 15⸗ G qnin igoe ſal (nenhe) qui⸗ — 49 Locillius eupli l. loe 59, Dehorcomm c. 3. hed. eſ. vamerd ſ0l 5 ENX Beht. wo, wo itgade bo. Hebe vn, v. b. & Dauer. num. 46 1n M5 i. e, ſendſe. 61. Vel: mulen Hebr. Pin o- 635: in ungne —n die ln Joma tol. ,n b 612. Nameccein⸗ vidam foturm atqui Dominn cedenti 12, he yelba lepetere dan dixerit eg lu 13. habett ente Rabbin CN. NI. lckionis, ſ fen tenput n Dalchas umi empus, ,ud nei etl. 10. Ne. m tevetlutus Ciriteiange. onfuerit, ut n Betelchit lempe:) olti. Ozmulietum, mmen⸗ — nomine (Dei) u. bſt vetbe iſta, in n wov zbe. ha em En nojnine) e poken ineluſa & adjecte W N Wdrb e d We e diit Schunami⸗ tempus ite, tt Hdirit: ne, DOo⸗ ille tuæ (Nid, 1. qui Sarr nun⸗ tiͦtempus iſad) atur,) keſpondit Her irunt her⸗ (iltuchreiental, i hocie ino elin ivam Uye moliar . . en aliter ineſple⸗ vhl Qquia, * quæ rationem indicat rei, (nempe,) quia timuit; altera autem nen *** Hebr. —awn, in MSto Erff. 2. poſteà additur nn N een Se 81. Vel: mulierum CAb. XIIX. GENESEOS. 145 menſtruòô laborantium. ** Verſ. 12. Ia medio ſui] (Nempe Sara) contemplabatur yentrem ſuum, dicens: num viſcera iſta onerabuntur foœtu? an ubera iſta, quæ flac- cida ſunt, lac emittent? (ſic ſcriptum reperitur in) Tanchuma. 59. Eod. verſ. 12. Voluptas] (Dictio Hav hic ſignificat) M X X i. e. nitorem carnis, eſt etiam lingua Miſchnæ: * ** cadere . facit pilum 7O) i. e. (dictio Na *) ſignificat? i. e. tempus determinatum fluxus menſtrui. Verſ. 13. Num etiam verò] Num etiam reverà paritura ſum? Eod. verſ. 13. plicatio: 61. & nitidam reddit carnem; alia ex- Et ego conſenui Mutavit 62. Scriptura (ſermonem) pacis causàâ, nam ecce illa dixerat: & dominus meus ſenex eſt. 63. Verſ. 14. An occultbitur] (Sic verbum N ex- ponendum) juxtà Targum ejus, (ubi habetur:) &ONi. e. an occultum erit, (ut ſenſus ſit:) num aliquid abſtruſum, ſeparatum ac tectum erit mihi, 64, quò minus fa- ciam juxtà voluntatem meam? Eod. verſ. I4. Juxtà condictum] Ad illud ipſum tem- pus ſpeciale, † quod anteà tibi conſtitui, ad iſtud præfinitum tempus anno ſequenti. Verſ. 15. Quia timuit, nam riſiſti] Prior (dictio ) ſignificationem habet & i. e. (quæ habetur in illis verbis:) & mentiebatur Sara, (particula ) ſignificat & i. e. ſed, (ut ſenſus ſit:) Loci iſtius explicationem vide in not. Dan r h. loc. HZ 59. De hoc commentar io dictum eſt ſuprà ad Geneſ. c. 3. V. 7. n. 2 5. conf. hic Megilla, fol. 9- a. && Ba- va mezia, fol. 97. a. Wa i. e. quòd corrigiam ejus &c. ßo. Hebr. A wh, à rad. Wa, confer. Deuter. c. 22. v. 6. & Deuter. c. 2 8. v. 40. ibique Raſchi not. num. 46. in MSto Erff. 2. pro vn habetur "op i. e. removet. menſtruo laborantium, Hebr. a ni, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 63 8. in utroque MSto Erff. pro Q habetur a Miie. ſanguinis menſttuatæ, confer. hic Joma fol. 83. b. & Bava mezia, fol. 87..cg. 62àâ Nam ecce Sara, cum credere non poſſet, ſe gra- vidam futuram eſſe, rationem hanc allegaverat: atqui Dominus meus ſenex eſt, uti verlu amte- cedenti 12. h. cap. habetur; ſed, cum Deus Saræ verba repeteret, ipſe ſermonem ſic recitat, quaſi Sara dixerit: ego autem conſenui, ſicuti hoc ver- mutatio itaque ſermonis, ex . ne fortè Abrahamus ad iram commoveretur contemtum ſui interpretaretur, quòd Sara non ſuam, ſed ipſius (Abrahami) ſenectutem alle- gaſſet, Academiæ R. Ismaélis ſcitum eſt: tan- tum in pace momentum eſſe ſitum, ut etiam i- pſe Deus, ne ea turbaretur, ſermonem mutaſſe deprehendatur, idque ex hoc loco probare niti- tur, hinc Rabbini colligunt, mendacia officio- ſa, pac is & concordiæ fervandæ cauſa eſſe licita, confer. Jevammot fol. 6 5. b. alleg. D. Wagenſeil. in Sot. p. 937. n. 2. unde huic loco ſatis obſcuro lumen accedet, vid. & Gur Arjeh fol. 2 8. col. 2. fin. it. infr. Geneſ. c. 50. v. 15. n. 41. L 63. Sicuti dict. verſ. antec. 12. h. cap. habetur, vid. num. antec. 62. h. verſ. 13. confer. & Jevam- mot. fol. 65. b. & Bava mezia, fol. 87. a & b. 64. Confer hic Raſchi not. ad Ruth cap. 4. v. 1. vi- de & not. in an new' h. loc. ubi loci iſtius ex- plicatio habetur. ¼ Confer. hic tract. Talm. Raſch haſchana, fol. 11. a. x* Confer. quoad ſignificationem hujus vocis: & ſu 13. habetur, mente Rabbinorum, facta eſt, idque pacis cau- D 4 infrà Geneſ. c. 41. V. 49. n. 67, & Deuteron. e 7. V. 7. n. 20. 4 1† 146 GENESEOS. bum) P, quod inS. Scriptura habetur, ad malum 7. eſt, præter illud, (quod habe- tur in eo loco:) Na pτπ. c. proſpice de habitaculo Sanctuarii tui, 68. quia magna vis ineſt donis, (quæ dantur) pauperibus (ſive afflictis,) quæ iram vertit in miſericor- diam. Eod verſ. 16. Ut deduceret eos] i. e. Ut illos comitaretur, exiſtimaverat e- nim, † quòd ipſi eſſent viatores. 69. Verſ. 17. Num celabo ege] Interrogativè (acei- Litur ie) pienda ſunt verba iſta, ut ſenſus ſit:) quod ego (urbi) Sodomæ faciam, non convenit mihi, ut iſtud ſine illius (Abrahami) notitia faciam, "ego (enim) dedi ei terram iſtam & illæ quinque urbes ipſius ſunt, dicitur enim: terminus Cananæorum (fuit) de Zi- don uſque ad Sodomam & Gomorram &c. 70. vocavi illum Abrahamum patrem mul- titudinis gentium, 71. an delebo (itaque) filios, nec id patri (eoorum) notum faciam? quoniam ille amicus meus eſt. Verf. 18. Er Abmbam exiſtendo erit] Medraſch g- gadah eſt: memoria juſti (eſt) in benedictione, 72. poſtquam ejus (Abrahami Deus) meminit, eidem benedixit; ſenſus autem literalis (hujus loci eſt:) an ego illum cela- bo, nam ecce *r ille mihi tàm dilectus eſt, ut ipſe futurus ſit in gentem magnam & ut benedicendæ fint in eo omnes gentes terræ? *v Verſ. 19. Nam novi eum] (Ver- bum 1 hic) ſignificat Ni. e. dilectionem, 73. ſicuti (accipitur in illo loco:) i e. cognatus viri ejus, 74. item: NNWi. e. cognationis (ſeu propinquitatis) no- ſtræ 75. item: Ni. e. & novi te ex nomine, 76. & reverà fundamentum (ſive ra- dix) ſignificationis omnium iſtorum non eſt, niſi verbum) “, nam is, qui aliquem dili- 65. Nempe: angelus, vel ipſe jehova, Dominus. * Confer. quæ infrà ad verſum 20. h. cap. ſign. * qui cum Abrahamo loquebatur, nonnulli ex notata ſunt, confer. & Joma, fol. 3 9. b. Rabbinis hoc ad Abrahamum referunt, ac ſi 70. Uti ſuprà Geneſ. c. 10. v. 19. haberur- Sara ei men ita ſit, negando leriſiſſe. 7I. Vide cap. antec. 17.v. 5. confer. not. in ov* 66. Interdum ſignificat: ne, ne fortè, num, an, D h. loc. B vide Buxr. Lex. Talm. fol. 544. 72. Sicuti Proverb. c. 10. V. 7. habetur, vide & 67. Vel: in malam partem ſumitur, vel: de ali hic not. in 'nar H h. loc. ut. & Joma, fol. quo malo ſive infortunio dicĩtur. 3 §. b. 6 ⅛. Sicuti Deuteron. c. 26. v. 1 5. habetun, confer. not. in Dar h. loc. e. nonne &£ † Hebr. Maz, in MSto Erff. z. locus iſte magis Hebr. NX N. d Par, abfunt iſta perſpicuè legitur ita: STNSO nenen i. ab utroque MSto Erft. e. quoniam exiſtimav erat, quod ipſi viatores es- 73 Hoc ſenſu imerdum & in Novo teſtamento ac- ſent. . cipitur, vide Epiſtol, ad Rom. c. 7. v. 15, V. ib⸗ 69. Hinc traditio eſt quod d Pi. e. cogant Zird‿ο⅝ . alique n ad alios comitandos, vide D. Wagen- 74. Prout Ruth. c. 2. V. 1 habe ur. ſeil. Sot. p. 1020. & p. 1023. he. I. &£ not. in 7 5. Vide Ruth. c. 3. V. 2. „pa T h. loc. it. tract. Talm. Bava mezia, 76. Sicuti Exod. e. 3 3. V. 12. egitur, fol. 86. b. CAP. XIIx. ſit:) & dixit: è;. non ita eſt, ſicuti locuta es; ſed rifiſti, Rabbini quippe noſtri di- 7 cunt, (quòd particula) ſignificet quatuor: (nempe:) Ni. e. ſi, Sp i. e. fortaſ- ſis 66. π1. e. ſed, &εα i. e. quoniam. Verſ. 16. Et preſpexerunt] Omne (ver- XY Hebr. ).-n MSt. Erff. rF. pro eo ha bet : ii. Aligtemnde dea ail⸗ N NN vodſiſen iciojp⸗ ſignibicanon⸗ ſaciebat Hit cibiat: clld gvicnngneflt Etdaut Demd De el tio ek: Magt nabetut,/ ae megnsfuitle — 77. l lic en 1 (Ontet hie tra Valnmt, ſo Sanhetin,10, 1„1 78. V ſoilsin juxti gum ex iopen gu⸗ pollt enoni WRi t gud fationem a. hn hamun ligat ſuis ut⸗ † Bebe , wn gie Eiff. 79. Vel: inur ggniticatioeſii⸗ ve rationiter Jo. Vide Hiod. futuri pro pn in utroque none, ut & Ov hic a una precept Mumer, cap. CANLXII. Appe noſtri di. ie ſottal. 4] Omne (vet⸗ 6 (oc habe. 1t in milericor. Ciſtinarerat e. rropatihe (aci. 1, hon convenir ei tertamn iſtam umn (fnit) de Li- um pattem mul⸗ notum faciam? Medralen, g. Abrahami Deis) ego illam celg. nmignam & I bi ein (Ver- CAP. XIIX. GENESEOS. 147 diligit eundem ſibi propinqvum facit ipſumque novit atque cognoſcit; ſed cur ( hic dicitur:) diligo77. eum? (nempe:) H X N (quorum ſenſus eſt:) NRuD N i. c. quia ipſe præcipit filiis ſuis 8. de me, ad cuſtodiendum vias meas; quòd ſi † explicare velis juxtà Targum: novi eum, quòd præcepturus ſit filiis ſuis & c. (dictio) P' non quadrabit ſermoni 79. Eod. verſ. 19. Præcipiat] (Verbum) Hx ſignificationem habet temporis præſentis, ſicuti (accipitur in illo loco:) ita ν⅞b . e. faciebat Hiob. 8u0. Eod. verſ. 19. Me adducat] Ita ipſe (Abrahamus) filiis ſuis præ- cipiat: cuſtodite viam Domini, ut adducat Dominus ſuper Abrahamum &c. non di- citur (hic:) ſuper domum Abrahami; ſed ſuper Abrahamum, (hinc) diſcimus, quòd, quicunque filium juſtum relinquit, perinde ſit, ac ſi mortuus non eſſet. 81. Verſ. 20. Et dixit Dominus Abrahamos * clamor sodomæ & 6. quia multus eſt ** Omnis (dictio) N“, quæ eſt in Scriptura, accentum †Thabet in Beth, àS2, quoniam earum interpreta- tio eſt: magnus vel magna eſt & continuatur; 83. aſt iſtius dictionis , quæ hic habetur,) accentus eſt ſuprà 8S4. in Reſch, quoniam iſtius interpretatio eſt: jam anteà loloco.) ppdD pinguitats) no⸗ lentutn (Krera⸗ is, gui alignem ili⸗ r.l cap. ſgn. 1 ſol. 3 b. 9, habekor, , habet, vide , ue & ſoma tl. deo habe: Mhi⸗ in, zPplant illa oro teſtament ⸗ n. rle lj,Eib⸗ , conler not, in o magnus fuit (clamor,) ſicuti expoſui, (id, quod in illo loco habetur:) & fuit, cùm Sol 2 Occi- 77. Ita hic ex mente Raſchi ny ertere volui, confer. hic tract. Tal’n. Joma, fol. 3 8. b. S Je- vammot, fol. 79 a. it. Cetubbot, fol. 8. b. & Sanhedrin, fol. 56. b. & 57. b. idem Maccot, ol. a. . 73. Vel potius ita? ut ipſe præcipiat Kiliis ſuis Ke. iuxtà quam expoſitionem ſenſus erit, quod di- ctio vny, quæ hie uſurpatur in textu ſagro, non poſſit exponi, quòd idem ſigaificet ac“) vel WX i. e. quod (præcepturus ſit;) ſed ut noter rationem a finem, propter quem Deus Abra- hamum diligat, nempe, quò ipſe præcipiat filiis ſuis & c. Hebr. d), iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Ppbn y i. e. ſermoni, abſunt ab utroque MSto Eiff. . 79. Vel: linguæ, ſic juxtà Hebræum, id eſt: 8 gnĩcatio dictionis ynv non conveniet ver bis ſi- ve ôrationi textus ſacri. . So. Vide Hiob. c. 1. v. 5. ubi verbum temporis futuri pro præſenti vel imperfecto poſitum eſt, in utroque MSto Erff. atque in Berolinenſi edi tione, ut & in notis Raſchianis editionis ov a hic addita ſunt iſta: urp 7) i. e. juxtà præceptum Domini caſtrametabantur, uti Numer. cap. 9. V. 18. habetur, quod aliud ex- emplum, hic adductum, abeſt à Bibliis Buxtort. ut & in codice Hebræo, quo uſus ſum. 8 1. Confer. ſupra Geneſ. c. 16. v. 2. n. 2. vide & not in nnm rne h. loc. * In notis Raſchianis editi onis v p atque in Berolinenſi editione poſt iſta: -ad bx 7. e. Abrahamo, addita ſunt iſta: w ρ „hE— nn ee de i. e. quia fecit (Deus) ſi- cuti dixit, (nempe:) quòdnon celaturus ſit eum, (mi ſuprà verſ. 17. h. cap. habetur..) ** Confer. tract. Talm. Joma, fol. 3 9. b. & San- hedrin, fol. 109. b. † Hebr. Syvn, in notis pam mo atque in Be- rolinenſi editione poſteà additur: yvni i. e. infrà. P § 2. Id eſt: in ultima, quæ vox dicitur: Milrah, vide ſuprà Genelſ. c. 1 5. v. 17. n. 70. 83. Nempe: norat prælens aut præteritum im- perfectum, ita ha hic interpretor, ut conti- nuationem temporis ſignificet, confer. ſuprâà Geneſ. alleg. cap. 15. v. 17. u. 78. & infrà Ge- neſ. c. 24. V. 45. Sign. * 84. Id eſt: in penultima, quæ vox dicitur: Mil- hel, vide Geneſ. dict. c. 15. v. 17. n. 9. it, Exod. c. 30. v. 2 5. n. 9 2. 148 GENESEOS. CAP. XIIX. occidiſſet, 85. item (in illo loco:) ecce reverſa eſt fratria tua 86. Verſ. 21. Deſeen- dam nunt Docet (hĩc Scriptura) judices, ne decidant judicia criminalia; 87. niſi in ſpe- xerint, prout rem omnem expoſui in Sectione Biblica, ubi de gentium diſperſione a- gitur; 83. alia explicatio (verborum iſtorum:) deſcendam nunc, (nempe:) ad finem operum illorum. 9. Eod. verſ. 2 I. Eltrùm juxtz elamorem ejus] (Videlicèt:) pro- vinciæ. 90⁰. Eod. verſ. 2 I. Qui venit ad me, fecerint] Et ſi quidem * in rebellione- fua perſiſtant, ego illos penitùs delebo; ſi verò X* in rebellione ſua non perfiſtent, co- noſcam (ſeu diſpiciam,) quid faciam, ut eos puniam caſtigationibus nec illos peni- tus delebo, huic ſimile repsrimus alio in loco, (ubi ſcriptum eſt:) & nunc remove or- natum tuum àte, ut cognoſcam, quid tibi faciam, 91. & ideò verſus iſte punctatus eſt (accentu) Peſik 92². inter 2 & ', ut vocabulum unum ab altero ſepararetur; Rabbini autem noſtri explicant (verba iſta:) utruͤm juxtà clamorem ejus, ( hoc mo- do, nempe, quòd ſignificetur,) clamor unius puellæ, 93. quam infigni 94. mortis ſup-⸗ liciò affecerant † (Sodomitæ,) quoniam illa pauperi alimentum dederat, ſicuti ex- ponitur in Chelek. 95. ubi Abrahamus illos comitatus erat. 1 Verſ. 22. Ee converterunt ſe inde] (Nimirùm) ex illo loco, Eod. verſ. 22. Abrabamus verò adbic ftabat gordm 3 5. Prout Genef. dict. c. 15.v. 17. habetur, ubi ſignificatur præteritum. 36. Vide Ruth c. 1. v. 15. confer. & ſuprà Genef, alleg. cap. 15. vV. 17. D. 76. 37. Sive: capitalia, in quibus de capite ac vita ho- minis ſive de pœna corpori infligenda agitur, id enim per ri hic intelligitur, hiſce op- ponuntur D W., e. judicâa pecuniaria, vi- de Buxt. L. ex. Talm. fol. 12 18. 3¾. Vide ſuprà Gencſ. c. 11. v. 5. ibique not. n. 10. confer. not. in noe h. loc. 39. Nempe: Sodomitarum, he ey eeee =ya i. e. ut diligenter inquiram in eos ac perſpiciam opera illorum, ita in Gur Arjeh fol. 2 §. c0l. 4. princ., exponitur. 90. Vel: regionis, ſcil. totius, — 5 WL e i. e. in qua quinque erant urbes, ſic in Gur Arjeh dict. fol. 2 8. col. 4. princ. exponitur, vide & nor. in Sn N h. loc. * Hebr. , MSt. Erff. I. pro co habet: & i. e. & ſi, prout etiam verti. x Hebr. * ½, hæc & ſequentia usque ad: 5WyXα n i. e. quid tibi faciam, abfſunt ab utroque MSto Erff-hoc quidem loco; ſed po ſteàa adduntur, vid. infrà Sign. † h, verſ. 92. Accentus iſte eſt virgula, exiguam notans pauſam. 9 7. Hebr. avi, unti hic, vel, ut alii: Sa, re- ſpicitur autem ad vocemν, quæ verſu antece- denti 2 I. h. cap. habetur. 94. Vel: extraordinario, mirabili, Hebr. —αρ nam, uti Rabbini tradunt, puellam illam, quæ pauperi fruſtum panis dederat, Sodornitæ nudam illeverant melle eamque manibus pedibusque ligetam apibus ac mutcis in eiram projecerant, donec illa penitus conſum eretur, cujus miſera- bilem clamorem Deus exandiverit „ de quo hic eſt ſermo, ſic etiam in notis Pa m hic exponitur. Hebr. Mw &c. in utroque MSte Erffurt. pro iſto ſic habetur : ro r in ede habet o ) i. e. quæ porrexerat cadum, plenum aquà & farina (MSt. Erff. 1. ſolum ha- bet cadum farinæ) pauperi (homini,) ipſique eam combuſſerunt (fic habetur in) Be eſichit rab- ba, poſt verba iſta in utzoque Moto Erff. addun- tur illa, quæ ſupra Sign. *àN h. vetf. haben- tur. . W 95. Eſt iſtud saput undecimum libri quarti partis 9 1. Sicuti Exod. cap. 33.V. 5. habetur⸗ ſive on eeen ee ( MSt. Erff. I. ſolum R --————JN min ini Genckus il 12 multus Abrahamo Reperimm cellionen: atque Acel Onniecc 10 gatet an i te 0 gini re hes) zn ſetl. 16 otina — ſye dection ſon Genel 1b 34, 5 1. 96. erpe: enle, n0. Pis achuc Domions, 4 eorin Abr: iſtäter⸗ 4 mel, 7., Dt keſe 30 Nunet,e V.3. Mior 58. Alpiu Tum ele a 1ort in ler Berelcht ! Majginen quibus en barlimn il de Arcan 99., Vigez. 99. dieutiGe m D 1or deſcxib⸗ CLNI R- 111. Ma. pe:)ad inem jidelicet,) 1o. in tebellione, nperhltenteo. Nee llos peni. ine remoye ot⸗ epondhitng ſt r0 ſepamatemnt; ns, (hoc mo⸗ 94. mottisſn. lerat, ſeuti ex⸗ n) er ilo oco, d adbit ſahet loran — „ exigadmn ntins alüi: N, e. guæ ſerſa aatete dilt, Hebr. NN, Gelbmülim, qua t Sodomita bdamn anidus Pedidnsane elcam proſetelant, tur, cbjus ſhiſels⸗ zierit, Ce gno die a Nbr lie Go Likut hto ”õ St, Brff- I. ſolum Ojrexetat eadum, . Etkk 1, lolnnha⸗ (bomini, iglgre m ig)be entia-⸗ e Moto Eif. ddd. 1 h. fell. aben⸗ mlbti gvenintis ſie CAb. XIIX. GENESEOS. 145 coràm Domino] Atqui (Abrahamus) non iverat, ut ſtaret coram illo (Domino;) ſed Sanctus ille Benedictus venerat ad fillum 96. ac dixerat: clamor Sodomæ & Gomor- ræ multus eſt, ſcribendum itaque ei (Moſi) fuiſſet: & Dominus adhuc ſtabat coràm Abrahamo; ſed hæc eſt correctio ſcribarum. 97. Verſ. 23. Et acceſſit Abrahamus] Reperimus acceſſionem ad bellum, (veluti legitur:) & acceſſit Ioab &c. 98. item ac- ceſſionem ad placationem, (ſicuti habetur in illo loco:) & acceſſit ad eum Juda, 99. atque acceffionem ad preces (prout legitur:) & acceſſit Elias propheta; 100. ad iſta omnia acceſſit? Abrahamus (nempe: Jut loqueretur dura, 101, & ut placaret atque ut rogaret. Eod. verſ. 2 3. Nam etiam perdes] An etiam perimes, juxtà Targum Onke- loſi, qui illud: () N&) interpretatus eſt, quòd ſignificet iram, hæc erit explicatio: an ira te commovebit, ut perdas juſtum ſimùl cum impio?; Verſ. 24. Quinqua- ginta juſti (Videlicèt) decem juſti unicuique urbi, (Etenim *?*) quinque erant loci (ſi- ve urbes,) ſi tu (ô Deus,) fortè dices: non ſervabunt juſti impios, cur interimes juſtos? *rr Verl. 2 5. Alht àte] (]9 hic idem ſignificat, ac) 37 N i. e. RR res profana 102. erit iſta tibi, dicent (homines,) ita eſt opificium ejus 103. delet (De- 3 us) ſivc Sectionis quattæ operis Talmudici, confer. ſuprà Geneſ. c. 4. V. 19. n. 59. & Geneſ. c. 8. v. 7. n. 34. & not- ad Hiob. c., 20., V. 2 1. n. 96. Nempe: Abrahamum, ergo, ex Rabbinorum mente, non feribendum fuiſſet, quòd Abraha- mus adhuc ſteterit coràm Domino; ſed quòd Dominus, qui ad Abrahamum venerat, achuc eoràm Abrahamo ſteterit, quænam verò inter la ſit differentia, vide in Gur Arjeh. fol. 2 9, col, 4. med. 97. De hae ſeribarum correétione vide Raſchinot. ad Numer. c. I I. V. 15. n. 54. & 24 Hiob. c. 32. v. 3. Maſorethæ autem octodecim dictiones in S. Scriptura notarunt, quas correékiones ſcriba- rum efle tradunt, de his vide plura apud Bux- torf. in Lex. Talm. fol. 26 30. & ſeq. confer. & Bereichit Rabba h. loc. ntiin 'n-ert ne ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas, in quibus expontur, quomodo correctio illa feri- bartun ſit intelligenda, confer. & Petr. Galatin. de Arcan. Cathol. Verit. lib. I. cap. g. g9. Vide z. Samuele e. 107V. I1 3. 99. Sicuti Geneſ. c. 4 % v. 1 9: habetur, confer. not. in p-ri e H. loc. ubi ſgribitur, quòd er- reor delcribentis hic imeryenerit & pro; n, vi& legendum ſit: α☚d un eed i. e. & acceſſerunt filii jehudæ, ſicuti Joſu. c. 14. V- 6. ha betur. 100. Vide I. Reg. g. 19. v. 36. * Hebr. DPaa i. e. introivit, MSt. Erff. 1. pro eo habet: Oàa, MsSt. 2. )a i. e. acceſſit. 101. Veluti verſu ſequenti 24. S& 2 5. h. cap. ha- betur, ubi: an etiam conſumes &c. abſit iſtud àte, confer. Gur Arjeh fol. 2 8. col. 4. fin. *X Hebr. , ſic in notis man re ut & in edi- tione Berolinenſi habetur. *X Loci iſtius expoſitionem vide in notis nop 102. Senfus efſt: tanquàm rem, proſanam & San-= titati tuæ minime convenientem reputabunt ho- mines, ſi juſtum ſimul cum impio deleveris, ir à radic. ab autore noſ,tro hic deduci- tur, quod fignificat: profanare vel profanum effe, confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 4. v. 26. n. 92. & infr- ad Genel. c. 44. v. 7. n. 3. notata ſunt, 163. Nempe: Dei, Dictio aνπι, hic ſignificat t i. e. conſuetudo ejus, ut ſit ſenſus: ſic fert confuetudo ac mos ejns, omnes ſim ul delet » juſios unꝗ cum impiis 3 ſed hoc falſum eſſe proba mur in Gur Arjeh fol, 29. «0l. 1. pring. 150 GENESEOS. CAP. XIIX. 4. us) omnes, juſtos ſimùl & impios, ſic feciſti 104. generationi antediluvianæ & homi- nibus, qui tempore diviſionis 105, vixerunt. Eod. verſ. 25. Sicuti rem iſtam] Non (facies) iſtud nec aliquid huic ſimile. † Eod. verſ. 2 5. Abſit àte] (Ut iſtud facias e- tiam) in ſeculo futuro. 106. Eod. verſ. 2 5. An judex totius terræ] Punctum Chateph Patach (eſt ſub litera) Heh, in (dictione) OO) h., ſignificans interrogationem, (ut ſit ſenſus:) num is, qui eſt judex, non faciat judicium verum? Verſ. 26. Si invenero* in Sodoma &c.] Quoniam Sodoma fuit metropolis eaque omnibus (cœteris urbibus)) præſtantior, (ideò) inhæret 107, ei S. Scriptura. Verſ. 2 8. Anperder propter quing] Nonne illi novem (erunt) cuilibet urbi? tu autem, qui (totius) mundi juſtus es, temet eis aſſociabis. 108,. Verſ. 2 9. Forſitàn **reperientur ibi quadraginta] Et ſervabunt(id- li quadraginta juſti) quatuor urbes, 109. atque ita triginta juſti) ſervabunt tres (urbes) ex illis, aut viginti (juſti) ſervabunt duas ex illis, aut decem ſervabunt unam ex illis. Verſ. 104. Id eſt: ſic feciſſe te dicent homines, loqui- ſ rolinenſi editione, ut & in notis Raſchianis e- tur enim Abrahamus hic ex mente vulgi, confer. ditionis pan nov poſt verba iſta: 2 n not. in borm ' h loc, it, tract. Talm. Avoda, alnai. e. inhæret ei S. Scriptura, iſta ſunt ad- Sara, fol. 4. a. jecta: 29y M N e n den ee nen 1o05. Nempe orbis terrarum, quando diſperſlæ NR 7N ie enn n ie e enn v fuerunt gentes ac confuſio linguarum accidit, vi ny i.e. (Verſ. 27) ego verò ſum pulvis & ci- de ſuprà Geneſc. 10. v. 2 5. & Geneſ. 4. 11. v. 8.] nis ] i. e. jam anteà dignus eram, qui fietem & v. 9. ibique Raſchi not. confer. & infrà Geneſ. pulvis per reges(de quibus ſuprà Genel. cap. 14) c. 2 0. v. 4. n. 7. & n. 8. & cinis per Nimrodum, ſi absque miſericordia † Confer. not. in a im h. loc. ubi loci iſtius tua, quæ mihi adſtitit, fuiſſet, quad hic de Nim- explicatio habetur; abeſt autem locus iſte ab u- rodo dicitur, confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 11. troque MSto ErffI. v. 2 8. notata ſunt. 106. Quoniam dictio hyin bis poſita eſt in ho 108. Senſus eſt: ſi tu, qui univerſo mundo ju=- verſu, ideò Rabbini eam, quæ priori loco poſita eſt ſtior es, temet cuivis urbi iſtius tractus, quarum ad hoc leculum, quæ verò ſecundo loco, ad futurũ quinque ſunt, adjunzeris, implebis numerum referunt ſeculum, per ſeculum autem iſtud fu quinquaginta juſtorum, quia ſi quadraginta turum in notis on nev instelliguntur oW quinque juſtos per quinque urbes dividas, no- Pnn i. e. generationes fururæ, quæ tunc tem vem erunt cuilibet urbi, hiſce novem juſtis ſi tu, poris non erant. Deus, qui omnium juſtiſſimus es, temet aſſoci- X Hebr. bhn NeDN —* In Berolinenſi editione, averis, erunt decem juſti, nam minor numerus ut & in notis Raſchianis editionis S'po D non ſatis erat ad unam urbem ſervandam, vide poſt verba illa addita ſunt iſta: vd en vad num. ſeq. 109. & n. 111. in utroque MSto Erff. i, e, (idem ſentiendum erit) quoad o] pro: Sepy Pwun i. e. temet eis afſociabis, ha- mnem locum & quoad omnes urbes (illius ditio betur: din dy ian P i. e, aſſocia te hac nis confer. Sanhedrin, fol. 99. b. in re illis omnibus:. Hebt. Siv hæc & ſequentia, usque ad: ** Hebr.) NeN) &, iſta & ſequentia usque ad n a iyn i. e. inhæret ei S. Scriptura, ab h " y) i. e. ſervabunt unam ex illis, ab- ſunt ab utroque M Sto Erff. ſunt à MSta Erff 1. 107. Vel, ejus præcipuè mentionem facitScriptu- 109. Si ſcilicèt cuilibet urbi decem juſtos aſſignes, ra, juxtà Hebræum eſt: pendet in ea, i. e. ejus ſicuti ex ſequentibus patet, confer, num. antec. præ aliis meminit, uti jam dictum eſt, in Be-I Log. = CAl. A. — Ven 31. V. . illo loco⸗ urililuin cum,)homn Xores erh. lem )amahr⸗ (condonann cueratinece ſumn e ſtitnebran t.1. Aerre 1. ℳ Divios und cu Cujusegnun — 110. Uikwod. gatamslNX e b loe, volui Ne, vse † Hebr. 1 ad: Nan N utroque Mn 1II. Conle ubi loenn iſe not. in 1 verl 15 IIZ. Acdyocatt betur 30 2, caß. ſeg, 1 oſe. c. 14. . 71 Ee Kt cap. eq⸗ 19. not. in N) II7. Vige, notata ſunt. I14, Hebe, dor Nw ie Ar. II. — enifun] Non kilud lacias e⸗ ndhum Chatept atonem, (utſit G ipeyerys Lietisutbihue mihrer guing ulluses, temet Liſennebunt i untttes utbes) Urunamex ilis:. Ferl. — notis Raſchianis e. erba iſta: dd dn tura, iſta ſunt a4⸗ h e deen ) N Nn folum pultis d⸗ enam, qbi ſetem pri Genelcap. 14) beque mileticotdli , quod hie dedim. Pra 11 Genel.c. 11. irerſo mundo u⸗ iustrackus, glarum impkebis numetum uia ſi quidragins utbes gilidas, no⸗ norvem jaltis tu, 8 es, leſnet allotl⸗ m minor numetus m lervandam, vide nfogque Mot Eikk, teis lotütbis, hae⸗ i e Mocia le hit ſequemtin ique 44 1 unam et illih 4⸗ gem iultos lignes, cCaet, numn autet⸗ CAb. XIX. GENESEOS. 1 Verf. 31. Volui] (Verbum NNAi gnificat:) 1. e. volui, ſicuti 4 accipitur in illo loco:) O &ρ] i. e. & voluit (five acquievit) Moſes 110. Verſ 3 2. Forſitàn invenien- tur ibi decem] Pro minori numero non rogavit (Abrahamus) Deum, dixerat (enim ſe- cum:) homines antediluviani fuerunt octo, (nempe:) Noachus & filii ejus eorumque uxores nec potuerunt ſervare generationem, ipforum ætateviventem, (Abrahamus au- tem) jam anteà pro novemſ? (juſtis apud Deum)per aſſocia tionem 111. iterceſſerat nec (condonationem) invenire potuerat. Verſ. 3 3. Et abiit Dominus &c.] Poſtquàm ta- cuerat interceſſor, 112, abiit judex. Eod. verſ. 3 3. Et reverſus eſt Abraham ad locum ſuum] Diſceſſerat judex, receſſerat advocatus; accuſator 13, autem accuſationem in- ſtituebat & ideò duo angeli 114. veniebant Sodomam, ut illam delerent. 115, VErſ. r. Er venerunt duo] Tertius autem, * qui venerat, * ut lætum nuncium afferret Saræ, poſtquàâm is legatione ſua functus erat, receſſerat. Eod. verſ- I. Angeli] Suprà appellavit eos (Scriptura:) viros, (videlicèt,) dum Majeſtas Divina unà cum illis erat, vocavit eos viros; 1. alia explicatio: reſpectu Abrahami, cujus magnum fuit robur, & ad quem angeli tanquàm viri, diverti ſolebant, vocavit illos IIOG. Uti Exod. c. 2. v. 2 1. habetur, ubi vide Vul. † gatam & LXX. verſionem, confer & not. in ar h, loc. abſunt autem iſta:X NNN i. e. volui &c. usque ad: — 7) i. e. & voluit Moſes, à MSIO Erff. I. † Hebr. „ y), iſta & quæ ſefuuntur, usque ad: Sv N nec invenire potuerat, abſunt ab utroque MSro Erff. III. Gonfer hic Gur Arjeh fol. 29. col. 2. princ ubi locus iſte ſatis obſeurus explicatur, vide & not. in Ma e h. loc. ac num. præced. 108. verſ. 29. IIZ. Advocatus, patronus, , uti hic ha- betur à Græc. ννατινος confer, Kafſchi not. ad cap. ſeq. 1I9. V. 12. & adExod. c. 20. v. 2. it. ad Hoſe. c. 14. V. 2. ejus oppoſitum eſt νωυνα ri-v, sees, accuſator, de quo num. ſeq. 113. & cap. (eq. 19. V. I. n. 3. & V. 12⸗ n. 22. confer. & not. in -r rD H. lo-o0c. 1I7. Vide, quæ numer. antec. 112. b. verſ. 3 3 notata ſunt. ÿMU! II4. Hebr. doebn, MSt. Erff. z. pro eo habet: N" i, 6, VMi, nimirum: nN rPPNY Tα* b aN 9 dNa DH& RHh. n i. e. unus, ut perderet (urbem) Sodomam & al- ter, ut ſervaret Lothum, is ipſe (fuit,) qui vene- rat, ut ſanaret Abrahamum, ſic in notis Raſchia- nis editionis N W., ut & in Berolinenſi edi- tione hic uncinulis incluſum & additum eſt, Cconfer. cap. ſeq. 19. v. 1. Sign. * IIS. Prout cap. ſeq. 19. v. I. habetur. X Confer. Bava mezia, fol. 96. b. item ea, quæ ad cap. antec. 1 §. v. 33. . 1 I4. notata ſunt, vide & dict. cap. 1 8. v. 2. n. 9. . Hebr. Naw, in utroque MSt. Erff pro eo habe tur w NV N i. e, non miſſus erat, niſi (u lætum nuntium &c.) I. Hebr. ba& in MSto Erff. z. poſteà addirur DNVN PN b-Wy en , wradi, e, eo autem tempore, quo Divinitas non erat cum il- lis, dicuntur angeli, ratio ex ſequentibus, ab au-⸗ tore noſtro adductis, patebit, confer. & Bere- ſchit Rabba h. loc. prout in t'nam rDY ad mar- ginem allegaur, ubi vide etiam nota⸗ CAP. XIX. illos rePruts †) viros; ſed intuitu Lothi appellavit eos angelos. Eod. verſ. I. Ve- ere] Sed an tamdiu (in via morati ſunt) angeli ab (urbe) Hebron uſque ad Sodo- 172 GENESEOS. mam? 2. ſed (hoc ideò factum eſt, quia) angeli miſericordes erant & exſpectabant, num fortè Abrahamus proponere poſſet pro illis (Sodomitis) defenſionem. 3. Eod. verſ. I. Lothus autem ſedebat in port Sodomæ] Scriptum eſt (hic defectivè:) 4. eodem illo die conſtituerant (Sodomitæ) eum (Lothum) judicem ſuper ſeipſos. † Eod- verſ. I. &t vidit Lotbus & c.]) A domo Abrahami didicerat Lothus receptionem viato- rum. * Verſ. 2. Ecce, obſecrò] Vos domini mei eſtis, poſtquàm ad me veniſtis; alia explicatio? † vos opus habetis, ut ab improbis iſtis vobis caveatis, ne vos cogno- ſcant, atque hoc eſt rectum conſilium.* Eod. verſ. 2. Declinate quæsè] Obliquaâ vi4 ſecedite ad domum meam, ne illi animadvertant, quòd vos ibi introiveritis, ideò dici- tur (hic:) i. e. declinate, (ſic ſeriptum eſt in) Bereſchit Rabba. * Eod. verſ. 2. Et dixerunt: non] Aſt Abrahamo dixerunt: ſic facias, 5. hinc (diſcimus,) quòd refragari ſoleant (homines) minori; non Verò majori. * * Eod. verſ. 2. Sed in pla- te † Hebr. ann, ſic in MSto Erff. 2. hic additum re- peritur. 2. Urpote 72 ς Den i e. quæ non adeò longè diſſita erat ab urbe Hebron, uti in GurAr- jeh fol. 29. col. 2. fin. habetur, confer. not. in „pNR W h. loc. in MSto Erff. 1. locus iſte ſic habetur: db èe - n rNNN i. e. illi au- tem, qui venerant, ut euerterent Sodomam(an- geli miſericordes erant &o.) 3. Seu patrocinium ſcil. coràm Deo, &πνννοb ad- vocationem, à Græc. ævuvνοορHειconfer. cap. an- tec. 1 8. v. 33. n. 112. & h. cap. v. I2. n. 22. in Hebræo hic habetur nb n miy at in MSto Erff. 2. pro illis legitur: deiy bv,, omiſſa vo- ce &hadaν i. e. ut placaret (Deum) proillis. 4. Pro av ob rationem ab autore noſtro hic addu ctam, confer infrà Geneſ. c. 23. v. 10. n. 1 8. vi- de & Bereſchit Rabba h. loc. ac Selden. de Sy- nedr. I. I. c. 15. n. I. ut & not. in ne h. loc. . † Hebr. -dy, in utroque MSto Erff.pro eo legi- tur dWνπ) i. e. ſuper judices. 5 XX Conkfer. infrà verſ. 26. h. cap. n. 70. atque not. in na re h. loc. Hebr. & a, in notis won nn ut & in Be- rolinenſi editione poſteà additur: N&3 r i. e. ecce obſeerò. . K Confer. hic not. in "pan rn ut & Bereſchit xX In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchia- iſta uncinulis incluſa & adjecta habentur 1 õäl brpn bee e n ee e e en WN Ne be n e Ni den uern ne iy e eneen enn ne enn e Nhee ae eeen e eee ee nn daan Sn nnree aen e 1h nn êõsõ 5he noctate & lavate pedes veſtros] Sed an mos eſt hominum, priuùs pernoctare ac poſteà lavare ? prætereà ecce Abrahamus dixerat eis ab initio: lavate pedes veſtros; ſed Lothus ita ſecum cogi- taverat, ſi Sodomitæ venient ac videbunt, quod jam anteà iſti laverint pedes ſuos, illi occaſionem contrà me quærent ac dicent: (viatores iſti) jam biduò aut triduò in domum tuam diverte- runt nec id nobis indicàſti, quamobrem cogi- tavit, ſatius eſt, ut illi hic commorentur, pulæ verem pedibus ſuis geſtantes, ut videantur, qua ſi nunc venerint, ideircò dixit: pernoctate pri- ùs ac poſteà lavate, conſer. hic tract. Talm. Ba- va mezia, fol. 87. a. SWðWðèðð 5. Uti cap. antec. 1 8. v. 5. habetur. XX Confer. etiam hic Bereſchit Rabba, ſicuti in rabba, prout ibidem ad marginem allegatur. We ad marginem allegatur. nis editionis ma poſt: Bereſchit rabba, xr e i h i. e. (Eod. verſ. 2.) Per- . An 164 mulil gim: non de noctabimus. ein. 150. emnt, Gen dum cubarer togabant: 4 dat eis: gen utbis l⸗ ſell dederuntlumn tura: Iiti au pulu deurin dem eutit q cognmianu il quenon 1 upjrdlai ſtud facietizin la: N mer, Childe cede filic i — 6. Conkfer. bico 1. p. 147. 4 * 2c not. in di 7. I eſt: mngel ac Lothumine d. Indoles, mun dictio dw, Buxtort. Lex. 93, Utiſupni Gen⸗ 10. Vel: meerete enim vebum cat, conlet, 0G Wagenſel d h. loc. ubilet ſbile fuit, un cuitus domus dem caperet nemo illos pro⸗ w) ) ie, rſeilos fPod. eptionem viato. nad meeniſig ne vos cogno⸗ 67] Obligui rii dritis ided ici. od vet. iſeimus) gudh 12. ir M. 1e Xin notis Ralchiz⸗ d: Bereſchittabbe, echa habentur ) 1O un w W N 9 WN dNN WN Pw dr d dih n e e w Nn w de Eod, tetl. 2.) Ber. s] Zed an moset e ac poſtei limare? Lerat eis ab initio: husita ſecum cogi⸗ 1e Wdebunt, guod os, ili oecalionem ut: (viatoresz iſti) pum tuam diyente⸗ quamobren egi⸗ vmmolentur, pule ut fidezntun gua 1: gernoclgte hli⸗ bietract Talm e⸗ betuur. , 4 Rabba, ſauti in egatun⸗ 2Verl. 1. Ne. uſine d S0lo. Kerhellidant lonem 3. od. CALN. 3. Indoles, natura vel etiam fama eorum, id enim dictio nam, quæ hic habetur, ſignificat, did. 11. Vide infrà Verf. 8. h. cap. & Judic. cap. 21.v. GENESEOS. 153 lea pernoctabimus] Ecce (particula:) ſignificat (hic:) NN i. c. ſed, dixerunt e- nim: non declinabimus (ſeu divertemus) ad domum tuam; ſed in platea urbis per- noctabimus. Verlſ. 3. E& diverterunt ad illum] Obliquâ viâ perrexerunt ad domum ejus. Eod. verſ. 3. Et coxit azyma] (Nam) Peſach fuit. 6. Verſ. 4. Nondum dormi= vemnt, & viri urbis, viri Sodomitæ] Sic exponitur in Bereſchit Rabba (locus iſte:) non- dum cubaverant (angeli) & viri urbis erant in ore angelorum, 7. nam Lothum inter- rogabant: quænam illorum eſſet conditio 8. atque actiones; ipſe autem reſponde- bat eis: plerique ex illis ſunt improbi, dum adhuc de eis ſermocinabantur, ecce viri urbis &c. ſenſus autem literalis Scripturæ eſt: & viri urbis, homines improbi circum- dederunt domum, quoniam improbi fuerunt, dicuntur viri Sodomitæ, ſicuti dicit Scri- Ptura: viri autem Sodomæ (erant) mali & peccatores. 9. Eod. verſ. 4. Ommis po. balus ab extremo] Ab extremitate urbis uſque ad extremitatem, nam ne unus qui- dem extitit, qui illos cohiberet, 10o. quoniam nemo inter eos juſtus fuit. Verſ. 5. Er tognoſcamus illos] Concubitu maſculo, ſicuti (verbum τaccipitur in illo Iloco:) quæ non i. e. cognoverant virum. 11. Verſ. 8. Ni] (Iſtud: &ν hic poni- tur) veluti N&1. e. iſtis. Eod. verſ. 8S. Quia proptereà venerunt] Nam bonum i- ſtud facietis in honorem mei, quoniam illi venerunt ſub umbram tecti mei, (verba il- la: NN æ) Chaldæus interpres vertit: Mαν enii. e. ſub umbram trabis meæ, Chaldæa translatio (vocis Hebrææ) ρ eſt & i. e. trabs. Verſ. 9. JRe- cede † illic] i. e. Accede illc, ac ſi diceret (Scriptura:) accede ad latera (ſeorsùm) & rece- II. confer, & Bereſchit Rabba h. loc. prout in emnr D ad marginem al egatur, ac vide not. ibidem. MSta Erffurt. circà locum iſtum valdè variant, nam ibidem ſic legitur: and ren de bb pNen n ie eee ernen ie n n haa 7y (hactenus ſolum MStum 1.) „ yn enee e nen enen een e (MSt. 2. addit 5a ) 7 Nv 7 PrrEe (MSt. 2. addit &hde) de wn ee e ne (Mst. 2. habet doDh) en eeen whe ne e en een ee ee e n à yan X& (heæc ſolum MSt. 1. 2 i een MSt. 2.) rob nn een en den ſe nn ih n e nn een (addit: Dorue bDNN y (Mst. 2. addit b''ay) vanen e „„ X½ (Mst. 2, 7) pͤ e wen e ee ee eee ne eee n den en ren een Ä( heæc ſolum MSt. z. 6. Confer. hic notæ ad librum Prec. udæor. part. 1. p. 147. a. princ. & cap. præc. 1 8. v. I 0C. Sign. * ac not. in bman e h. loc. 7. I eſt: angeli de viris urbis ſermonem habebant, † ac Lothum interrogabant dcc. Buxtorf. Lex. TLalm. fol. 84 8. & fol. 859. 9. Uti ſuprà Geneſ. cap. 13. v. 13. habetur. 10. Vel: arceret & à malo propoſito cohiberet, id enim verbum , quod hic habetur, ſigaifi. cat, confer. Gur Arſjeh fol. 29. col. 3. princ. & Wagenſeil. Sot. p. 1044. it. not. in por h. loc. ubi hæc habetur quæſtio: quomodo pos- ſibile fuit, ut locus tam anguſtus, nempe cir- cuitus domus Lothi, totam urbis multitudi- nem caperet? & reſpondetur, quòd, quoniam nemo illos prohibuerit, id perinde fuerit n Wwy nxy i. e. ac ſi ipſi feciſſent. 154 GENESEOS. i. e. procàùl (ſive longè,) veluti (a autem iſtud objurgationem, ac ſi diceretur accede ad te, 15. noli me tangere, ſic quoque (aecipitur inillo loco ) cede mihi 16. & ſe debo, i. e. ſecede ad latera (i. e, ſeorsàm recede,) propter me, ut ſedeam juxtà ter, hujus locieſt:) tu intercedis pro viatoribus, quomodo (iſtud) im ani- (ſenſusitaque mum tuum induxiſti?117 reſpectu illius, recede ànobis, 1 ſic omnis (dictio) d& „quæ in Scriptura (habetur) ſi gnificat P ccipitur in illo loco:) diſperge NRU illüc, 12. item (in illo loeo:) ecce ſagitta à te NOT & illuc. 13. (quapropter verba illa:) „ NT(ſignificant:) ſecede illuc, linguâ vernaculâ: tire toy de nous?; 14. ſignificat : nequaquàâàm te curamus, cui ſimile eſt: quod dixerat eis (Lothus) de filiabus, (MsSt. 2. addit: D- 7 * ao der. . rme n deeee. en eeee n e n er Ne ee ee. nn e. ee NNeen en 17, (MSt. 2. addit: 2. Ma), Wan. (MsSt. z. babet: Hæc, quamvis ſatis confuſa, ſic interprerari. (MsSt. poſſis: ſiganificationem quietis ſeu deſcenſus (ha- Ber bie verbum: PAX.) & quoniam tu: intercedis pro viatoribus „tire ioy lus, vernacu'è, (CLon- fer. mi 14. h. verſ. Yquando dixerat eis (Lothus) de filiabus (fupra h. v. 9. reſponderunt: ſece- de illuc, liagua placida. (vel quietis ſeu deſtcen- ſus ſignificationem habente; ) aſt quando tin in- tercedis pro viatoribus (dixerunt: )quomodo in animum tuum induxifi (ita . vid. n. 17. h. verſ:.) R, Joſeph. autem expoſuit: non ſignifi- cat (iſtudi:) ſecede illuc, (niſi) impulſionem & percuſſionem (atque impetum, Mieuti (ver. bum VA, quod hic habetur, ſignificat idem, quod in illo loco:) i. e. accede ad te ( Eſai. c. 6 5. V. §. (& audi: verbanoſtra, quid opus eſt iſta re? nonne Lothpropinquus fuit?) noli metan gere, (Eſai: dict: 7.65. v. 5. dictio autem R Re. illue hic accipitur,) prout (in illo loco: Ndi⸗ ſperge igpem nedt i. e. illuc (vid. Numer. c. 16. v. 37: al. c. 17. V. 2.½) & veluti accipiturin illo loco:) & deportabo vose) Nbe ab ulirà Da- maſcum (Amos: c. 5. v. 27) nam etiam hic Loth ſemet proſternebat (coraàm illis, Kſeil. incolis Sodomæ Apropter hoſpites; ir ſiautem (Sodo- mitæ Areſpondebant ei hac linguã: accede ad 1e (Ciai. c. 6 5.V. §. ) (ne in ercede apud nos, nam ſi tu dicis ſermonem, accedead nos,) atque tur: ) Loth ſtabat (nec ad illos accedebat,) ſi⸗ cutiteperimus (ſcriptum:) & exiit ad illos otkt — ad oſtium (verſ. 6. Hi c.) enim vero vel te invi- t (iſtud ) ſigniſicat elongationem, ſicuti (reperimus ſcriptum: ) abi à nobis, & con- feſſus eſt eonfitens (timens) verba ejus (verba⸗ mea, ) haud ſcio, qui ultima iſta verba ſibi ve- lint & ubi locus iſte hic allegatus reperiatur, ac- duto hit menda irrepſiſſe. * Sic etiam in notis n ne hic exponitur: PDn 1, ii e: abii à nobis, confer, quæ ad E- XOd: cap. 3. V. 3. Sign. * notata ſunt. 1I2. Uti Numer. c. 16. V. 37.al! c. 17. v. 2. habe-= tur. ð I13. Vide I. Samuel. c. 20. V. 22. u bi autor Vul- gatæ benè transtulit: ultràn te. 14. Ita hic expono ο ſicuti in editione Hebraica, qua uſus ſum, habetur »„in Bibliis Buxtorf legitur: e We v.. es quippè pere- grini idiomatis in Rabbinorum ſcriptis ſæpè ſunt corruptiſſimæ, qua de re alibi à me dictum eſt, — 2 — CAP. XIYX. videtur itaque legendum: α . . i. e. tire toy de nous, ſicuti in textu expoſuii, hodiè Galli dicunt: retite toy (de nous,) confer. ſu= Prà B: verſ. 9. Sign. 15. Id eſi: contine te, vide Eſaĩ c. 65. V. F. it. wiriirrri not. ad Hiob: c. 1.C. v. 20.: DM.. 3J. 16: I4 eſt: locum mihi cede, ita Elai. c. 49. v. 20. Vulgata ibi Habet: fac ſpatium mihi, utha- bitem, aliilaliter;, confer. not. ibid. num. 12. 7. Juxtäà Hebræum: quomodo implevit cor tu- um, id eſt: quomodo tu audes pro hoſpitibus 1 ¹ quid opus eſt iſta re? annon audi verba noſtra, q Lorb propinquu- fuit, (eis?) (ſed reſonde- —— Fenerat o Uietba duti⸗ Aum] Homo coarguetelli cumagitut 40. vitasilla inn Cuciul ( Parvi pino⸗ etiam hrnab Seriptuetl: uæ in dono eltandüflir⸗ licet flitlian adboolgua trocinumn 1. tat .lege lin Duefliefuen ri euntſlia , Verl. 16. a runt eum † l in domum ſuu — catus, ſiſche fer. hic not. 1 198. Quod ſeilck ac voluntatiſi hujus ver g 19. Kllickt⸗ tan iſtide fliabus Tremelinot. 20. Polerit eiam unus peni, ut ne, quihond p audes judieue 5 21. Utiſupnael Berelchit Rabb⸗ ginem allegaru t Rebr opd ) Pi e, Beje Hebr. pn, he ie maiititr, CAr M. —— ſeaicer lie ien herballli) NI 65 14. Han bcat ycbiſimnile el cede mihi 16,e deam untite, o (iltuc imani⸗ 16) de fliabus, los cecebet,) ſ. enit d illosl oin rintedtel einfi- npalionem, ſieuti. bi Anobis, 8 con⸗ )erda eius (verba Daifavaba übi e⸗ Rusrepetiatur, a nop ir erponitur: confg, dlä dl. tata lunt. l. c. 17.V. 2. abe Lu iNrdella ₰. 11. uhisutor Vul⸗ Rte. n ſieuti in editione⸗ Habetur ,in Biblüs voes giieſefe⸗ um ſenigtis Ene unt libi d medictum elt, w Wie. enn erpoſui, hodhe⸗ enOuS) conlel, il⸗ kſai e 6ſ. Hit. e, llie r. atium mint, ut u⸗ dt, ibid numn. 1. do impleyit cor in⸗ des Pl0 Roſpiibhns n ,tand uann eier CAP XIX. GENESEOS. 155 18. reſponderunt ei: ſecede illuc, 19, quæ verba ſunt placida zreſpectu autem ejus, quòd ven erat (Lothus) tanquam patronus (ſiveadvocatus) pro viatoribus (interceſſurus, il- li verba dura ei regeſlerunt, dicentes:) Eod. verſ. 9. Hicunus 20, venit ad baoſpimn- dum] Homo peregrinus unicus tu es inter nos, qui veniſti ad hoſpitandum & tunos coarguere (ſeu reprehendere) præſumis? Eod. verſ. 9. Januam (◻ eſt,) quæ cir- cumagitur ad cdlaudendum & ad aperiendum. Verſ. II. Ad aſtium] (H) eſt ca- vitas illa (januæ) per quam (homines) ingrediuntur & egrediuntur. Eod. verſ. I1. Eæzcimte] (1)) eſt) plaga coecitatis. Eod. verſ. II. Aparvo uſque ad magnum] Parvi primo peccare cœperant, dicitur enim: à puero uſque ad ſenem, 21. quocircà etiam pœna ab illis cœperat. Verſ. 12. Quisnam adbüc tibi hic eſt] Senſus literalis Scripturæ eſt: quisnam eſt tibi adhùc in urbe iſta præter uxerem tuam filiasque tuas, quæ in domo (tua ſunt?) Eod. verſ. 12. Gener & ſilii tui tuæque filiæ] Si tibi gener eſt autſilii filiæque, educe (illos) ex loco † (iſto.) Eod. verſ. 12. Et flii *eui] (Vide- licèt lii filiarum tuarum, quæ maritatæ ſunt; eſt & Medraſch * Aggadah: num- adhuc, poſtquàm (iſti) tale ſcelus perpetrârunt, os tuum aperire audes, ut eorum pa- trocinium 22. ſuſcipias? nam*** (Lothus) tota nocte pro illis (Sodomitis) interceſſe= rat, 23. lege (itaque) hic: quodnam eſt tibi i. e. Os. ?24. Verſ. 14. Generos ſuos] Duæ filiæ fuerunt ei (Lotho) in urbe, quæ maritatæ erant. Eod. verſ 14. Qui ductu- ri ena nt filias ejus] Nam iillæ, quæ in ipſius domo erant, eisdem fuerant deſponſatæ. WVerfſ. 15. Er coégerunt] Juxtà Targum ejus eſt: PNπ i. e. & compulerunt, urſe- runt eum. Eod. verſ. 1 5§. Qus inveniuntur] i. e. Quæ à te citatæ (ſeuvocatæ) ſunt in domum (tuam,) ut ſerventur, ſunt *† & expoſitiones myſticæ (hujus loci;) ſed hic catus, ſuſcipere, cùm tu peregrinus ſis à con-*X Hebr. y N, MSt. Erff. 1. pro eo habet? fer. hic not. ad Ezech. c. 16. v. 50. n. 88. S „ 30 Ezech . . y Nn) nn i. e. & Medralch (eſt) in Bere- 18. Quod ſcilicèt ipfe illas Sodomitarum arbitrio ralch (clt) inde 1 domitarum arbitrio ( hit rabba, adhue &c. ac voluntati ſit traditurus, ſicuti ſuptà ab initio 22. Defenſionem, Hebr. Nνππd, confer. quæ cap. hujus ver, 9. habetur. S S5 V. habe antec. 1 §. v. 3 3. n. 112. notata ſunt. 19. Scilicèt: tantiſper, dum de eo, quod propoſu. x Hebr. 1) bav', hæc & ſequentia usque ad: 1à iſti de filiabus tuis, deliberabimus, vide Jumii & 9 i. e. quodnam eſt tibi os? abſunt ab utro⸗ Tremellii not. h. loc. . quue MöSto Erff. 20. Poferit etiam mhen, interrogativè verti: an 23. Vel: bona pro illis (Sodomitis) tanquàm ad- unus venit, ut diverſetur &c. ac ſi dicerent: tu 4 . voecatus dixerat, ſic juxtà Hebræum, coufer. not. ne, qui homo peregrinus & quidem unicus es, in bpom rew h. loc, H audes judicare &c. . . — 114. In textu ſacro habetur i. e. hic; quæ etiam 21. Uti ſuprà Verſ. 4. h. cap. habetur, confer. hic vera ac genuina eſt lectio, altera illa eſt allegori- Bereſchit Rabba, prout in pam rev ad mar ca ae myſtica. ginem allegatur, ubi vide etiam notas. 1 Confer. hic tract. Tal . 1- fol. 94 a. S † Hebr. hun zn, poſt verba iſta MSt. Erff. 2. addit: 4 RM Alm. Peſachim, fſol. 913 ſ Jevammot, fol. 77. a. hnii. e. Bereſchit rabba (habet iſta.) * Hebr. ννπποb haæc & ſequentia, usque ad: 72 * Hebr. T†an), hæc & ſequentia usque ad: oNα en i. e. omnis generatio, abſunt ab utroque i. e. maritatæ, abſunt ab utroꝗe MSto Erff. MStO Erff. 156 GENESEOS. CAP. XIX. eſt verus & ſolidus ſenſus 25. Scripturæ. Eod. verſ. 1 5. (Ne) pereas] (oON hic ſignificat:) 2 i. e. ſis conſumptio, (ſic accipitur in illo loco.) — i. e. donec finiret omnis 26. generatio, (ubi Chaldæus vertit:) O i. e. donec deſine- ret omnis generatio. † Verſ. 16. Et turbatus 7. eſt] (Nempe:) ut facultates (ſeu di- vitias) ſuas ſervaret. Eod. verſ. 16. Et apprebenderunt] Unus ex illis (angelis) miſſus fuit, ut illum (Lothum) ſervaret; * ſocius autem ejus (angeli miſſus erat,) ut everte- ret Sodomam, quapropter dicitur: Verſ. 17. Er dixit ſalva] Nec dicitur: & dixe- runt, (numero plurali.) Eod. verſ. 17. Servaæa animam tuam] Sufficiat tibi, ſervare animas, ne parcas facultatibus tuis. Eod. veri. 17. Ne reßpice poſt te] Tu ſimùl cum illis (Sodomitis) improbus fuiſti; ſed propter juſtitiam Abrahami ſervaris, non di- gnus es, ut eorum pœnam aſpicias, tu modò eripe te.?“ Eod. verſ. 17. s omni tmäétu] (Nempe in) regione 2S. Jordanis. Eod. verſ. 17. Ad montem evade] Ad Abraha- mum confuge, qui in monte habitat, dicitur enim: & tabernaculum ſuum inde trans- tulit ad montem, ?9. atque is etiam tunc temporis ibidem commorabatur, nam dici- tur: ad locum, ubi fuerat tentorium ejus 30. ab initio, & quamvis ſcriptum ſit: & mo- vit Abrahamus tabernaculum ſuum, &c. 31. (id tamen non obſtat, nam) tentoria mul- ta ei fuerunt, quæ uſque ad (urbem) Hebron ſeſe extenderunt. Eod. verf. 17. Eripe ze] (VYerbum fſignificat Wνâ i. e. dimiſſionem (ſive amotionem,) ſic quoque omnis (dictio) bbvn, quæ in Scriptura ( habetur, accipitur & ſignificat) Hinguâ vernaculâ: eſmouvoir, 32, ita etiam (accipitur in illo loco:) mbDEH& e- vadere fecit (i. e. peperit) marem, 33. nam amovetur is, qui recedit * ab utero, (eo- dem 25. Senfus genuinus ac ptoprius, Hebr. Aw 293. Sive tractu, R. Salomo nomen putat eſ- Nν UVν de quo vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 999. contfer. ſuprà Geneſ. c. 4. v. S. ibique not. n. 16.] v. 6. n. I1. notata funt. & cap. ſequ. 20. v. 13. n. 23. it. Geneſ. c. 2 5. v. 3. 29. Sicuti ſuprà Geneſ. c. 12. v. 92. habetur, confer. n. 4. & Exod. cap. 15. V. I. n. 9. not. in mar 9“ h. loc. 26. Vel: uti Vulgata: donec conſumeretur omnis 30. Vide Geneſ. eap. 1 J. v. 3. &c. vide. Numer. c. 72. Vv. 13. 3I. Veluti Geneſ. diét. cap. 1 3.v. I1 §. habetur. † Chald. ν☚ , fſic in notis par ν ut & in 32, Vel: eſmoucer, ita hie explicare pofſſis vx ryze Berolinenſi editione hic additum reperitur. . uti haberur in editione Hebræa, qua uſus 2 7: C Katus, moramm⸗ cianem keie] ſum, vel, u" ſicuti in Bibliis Buxtorf. legi- , I. Sρρατ+ννuhH ect . i lai v allic? Ax Confer. hic Bereſehit Rabba, uti in inan uliae d acblaic. 667 uror noſter Gallicè h. loc. allegatur ad marginem. ulit x Re,ſi conjecturis lor 9(nam vo- Hebr. rrid, in MSt Erff. 2. pro eo habetur. ces corruptas huro. viderur legendum:wmvx 1. e SVTNX i. e. aliorum , MSt. I. autem habet: WINX eimonvcir, ficuti & intextu expoſii, confer. — e e e e not. ad Hiob. c. I. v. 1 5. Sig. * i. e. unius, ſic vocatur Abrahamus Malach.c. 2. Vide Eſai.dict v. 15. juxtà quosdam interpretes. 113. res Elaredt cap. 66. v. 7. ibique not. n. 25. 5. u 5 e „ iit. Eſai. c. 7I. v. 5. n. 10. & Eſai c. 46. v 2 * Loci iſtius ampliorem expoſitionem videin no- Hebr. 22y i, eet El? 46. v 2. n. 5. s a h. l0c= I. 1 1, Ee Hotus, qui in utero eſt, MSr. 7 ſe proptium, confer. quæ ſuprà ad Geneſ, c. 14. Ertf. c N. rodo acci iloloco )ang ſercotis, Nabbininolti tur: ut ſemez, tethcerezenna verl. 1. M e1) Mter vehendu mma opeta neil o evadeten; t niamteſccetut, Debsoyela Mei fui; AMer quo Verl 10. Wt Propei, enon ejushuculgen — Etff.,gno eoha tus. 34. Vel: mort ie 15. Vide Eli d 4 71 Hebr Ynin i. e, malum. 36, Id eſt: gol mnipotenti nin quo calu mmen num fen conmmun lec. 1 . Nz. 0.2 37. Vel: u fnifre h. cap. kbelne fol. 35. b. 79. Id auten dem competit, cht, dict. madt. Iam Hebr. ore, inl üe. in urdibas 39. Vide I. Repe ſeteadem, gu not. in Ma wr . Hebrepy, M, hi⸗ Meck⸗ elliatez dud⸗ lanpelig milin erat,) ut erente. icinr: Kdie. iat ibi, ſenare 5 Tuüfmälcun Erratis, hon di. lomat udhe e] AA Abrelu. uuminde trans. Atür, nam bici⸗ ptumſit: Emo. tentoriamal⸗ Ferl. 17. Hyye motionem,) ſie uur & ſieniſiat) w Ke. ab uteto, (e⸗ (en oren tet el- Pri a Genet c. 14,. 4 kubetur, olet 7 19. betur. 5 ge pofſis Hebræa, qaa Ulug iblis Bontof, leg: uror noſter Galice ulis loeg, (nam o⸗ 5 . gendomewrN e⸗ 5 . erpoſii, conkt. N. bique not, 1,25, lale,46. 5¹, 0. in gtero eſt, Mo, Ett, ChaAbP. XIX. GENESEOS. 157 dem modo accipitur in illo loco:) tanquam volucris P i. e. evaſit, 34. item (in illo loco:) & non potuerunt ODi, e. amovere onus, 35. (nempe) ut ejicerent onus ſtercoris, ** quod eorum foraminibus (inhærebat.) Verſ. 18. Ne quæss, Domine!] Rabbini noſiri dicunt, quòd nomen iſtud (19) ) ſit ſanctum, 36. quia de illo dici- tur: ut ſerves 37. animam meam, (intelligi itaque dicunt) eum, in cujus manu eſt in- terficere ac vitæ reſtituere; 3 ⁸. Targum ejus (ita habet:) obſecrò nunc Domine! Eod. verſ. 18. Ne quæso] i. e. Ne dicite mihi, ut ad montem confugiam. Eod. verſ. 18. Quæt&] (Particula ) ſignificat H i. e. petitionem. Verſ. 19. Ne foriò ap- prehendat me malum] Quandeo fui apud viros Sodomæ, Sanctus ille Benedictus vidit opera mea & opera incolarum urbis, ac viſus ſum juſtus dignusque, qui incolumis evaderem; aſt quando veniam ad juſtum (Abrahamum,) ego tanquam impius (ero;) ſic quoque (vidua) Zarpathenſis dixit Eliæ: veniſti ad me, ut iniquitas mea in memo- riam revocetur, 39. (ac ſi dicere voluiſſet:) quamdiu non venit ad me, (Elias,) vidit Deus opera mea & opera populi mei atque ego inter illos (populares meos) juſta, fui; aſt, ex quo tu veniſti ad me, ** ego intuitu operum tuorum improba ſum. ** Verſ. 20. Urbs ſta vicina †T eſt] (Dictio: hic ſignificat, quòd) inhabitatio ejus propè (i. e. non ita longo tempore) facta ſit 40., & proptereà menſura (peccatorum) ejus hcuſque non fuerit impleta; 41. ſed quænam eſt iſta (temporis) propinquitas? 3 (nimi- XX Hebr. * w HeaOT in MSt Erff. 2, pro eo legi- Erff. 2. pro eo habet: i. e. proles ſeu par- tur "HWXιανππα 1. e, & quando veni ad te, res tus. 34. Vel: amovit ſe, receſſit, vide Pſalm. 124. v. 7. 3 5. Vide Efai. c. 46. v. 2. ibique Raſchi nor. XXh Hebr. )in MSt. Erff. 2. pro eo legitur: i. e. malum. 26. Id eſt: quòd nomen iſtud hoc loco Deo o- mnipotenti tribuazur, non angelo aut homini, quo caſu nomen illud dicitur , id eſf: profa- num feu commune, confer. Raſehi not. ad cap. an- rec. 1 L. V. 3. U. 22. 37. Vel: ut vivifices, rip, ſicuti verlu ſequ. 19. h. cap. habetur, confer. higtract. Talm, Scheyuot, fol. 3 5. b. 38. Id autem nemini, niſt Deo omnipotenti, competit, confer. not, in ααν nD h. loc. it. dict. rract. Talm. Schevuot, fol. 35. b. † Hebr. pe, in MSt. Erff. 1. hic additun: pya i. e. in urbibus noſtris. 39. Vide I. Reg. 6. 17. v. I 9. ibique Raſchi nor. ubi ferè eadem, quæ hic, adducuntur, confer, & not. in "TT ** h. locç. * Hebr. py, MSt. Eff. 2. pro eo habet y i, e. uxbis me- eodem recidit. X Hebr. Qy“. MSt. Erff. 2. habet: y i. e tan- quam improba. † Hebr. mn, in utroque MSto Eiff. hic addita ſunt iſta: yxn &π1, e. eaque eſt parva, poſtea additur: ⅝) a en PWy Proi en ee e en n eee en wan i. e, iniquitates ejus (urbis) ſunt paucæ ; alia explica- tio (vocis:) nyxn (nempè, quòd ſignificet) v i. e. parvam zego autem (Lothus) rem magnam à te (ô Deus) peto, (nimirùm) ut urbem parvam propter me ſerves. 40. Autor noſter dictionem o non ad locum; ſed ad tempus refert, nempè, quòd iſtius urbis in- habitatio recentior fuerit, vid. oh. Lightfoot Dis- quiſit. Chorograph. ohanni præmilla cap. 3. J. 7. confer. & not. ad Hiob c. 17. verſ. 12. num. 11⸗ it. tract. Talm. Schabbat, fol. 10. b. 141. Confer. quæ ſuprà ad Genel⸗ g. 15. V. I 65. r 63, notata ſunt, GENESEOS. CAb. XIX. (nimirum) ab ætate eorum, inter quos orbis terrarum diviſus fuit, quando homines ſe 3 — . . ſemet ſeparàrunt ac ſinguli in loco ſuo habitare cœperunt eaque (diviſio) facta eſt eo anno, quo Peleg mortuus eſt; 4 ½ ab co autem tempore, uſque ad hoc (tempus, de quo hic ſetmo eſt,.) quinquaginta duo (fuerunt) anni, etenim Peleg mortuus eſt anno quadrageſimo octavo (ætatis) Abrahami, videlieèt Peleg, poſtquàm Rehum genue- rat, vixit ducentos ac novem annos 43. de iſtis complentur 44. triginta duo (anni,) quando natus eſt Serug; à Serug autem uſque ad nativitatem Nachoris tri ginta (ſunt anni.,) ecce ſexaginta duo & à Nachore uſque dum natus eſt Tarachus, viginti novem (ſunt anni,) ecce annos nonaginta & unum; ex illo verò tempore nſque ad nativita- tem Abrahami ſeptuaginta (ſunt anni,) en centum & ſexaginta unus, his adde qua- draginta octo (annos,) ecce ducenti ac novem (anni,) atque is ipſe annus fuitille, quò orbis terrarum diviſus eſt; quando autem Sodoma fuit everſa, Abrahamus nonagin- ta ac novem annos habebat, ecce ab ætate hominum, inter quos orbis terrarum divi- ſus eſt, uſque ad hoc tempus (everſionis Sodomæ) quinquaginta ac duo (ſunt) anni; * Zoar autem habitata fuit unò annê** poſt inhabitationem Sodomæ & illius ſociarum (urbium,) id ipſum eſt, quod (chic) dicitur confugiam doi. e. quæsò, (nam dictio) N er Gematriam (ſignificat) quinquaginta & unum. Eod. verſ. 20. Annon illa parpa eſt ?] i. e. Iniquitates ejus* paucæ ſunt † & tu poteris illam (incolumem) relinque- re. Eod. verl. 20. Etvivet anima mea] In illa (urbe,) hæc eſt expoſirio (iſtius loci) allegorica; ſenſus autem literalis hujus textus eſt: nonne urbs iſta parva eſt & pauci in illa homines ſunt? tua nihil referet, ſi illam reliqueris (incolumem) & anima mea in illa vixerit. Verſ. 2 I. Etiam hac inre] (Senſus eſt:) non ſatis tibi erit, ut tuſerve- ris; ſed etiam univerſam urbem propter te ſervabo. Eod. verſ. 2I. Ne ſubvertam] (Iſtud: hic idem ſignificat, ac) ) N& , i. e. ego ſubverto, veluti (ſimile ha- ., N — — — ſnnt in Ulolo Wiei geeo. Ven Eunt:48. 103 gon kecellemn ſaum. 1. le .. un diſcis, godun uo angn nn ir Zar Ce 7 . 2. 4 luvionn £ dom icie Auroraaſendel e;) loempe ex illocleban⸗ coschecennil i; 14 ſuveror — 4 5⁰ Nam N loc. 46. Uti ſunni0 locumaliialie „ Wam hit erem. G zh betur 499, Lituti ſuptd * Hebr. àa, in utroque MSto Erff. pro eoh betur: SwpDTI i. e. quinqusginta, confer. not. in 42. Vide ſuprà Geneſ. c. 10. v. 2 5§. ibique Raſchi not. Sign,* confer. hic tractat. Talmud. Schab- bat, fol. 10. b. ſicuti ad marginem in mo N h. loc. allegatur, in MSt. Erff. 2. pror'n i e. mor- tis (Pe egi) habetur: M j, e. generaticnis (Pe, legi.) 43. Confer. ſuprà Geneſ. c. 11. v. 19. & ſeqꝗq. 41. Id eſt: ſub iſtis comprehenduntur, computan- tur, in numerum iſtorum 209. abnorum vem unt, ita hic verbum ia, quod in Bib iis Buxt. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, hia be ur, interpretor. in editione erolinenſi atque in notis N NO hic legitur: Se NN I. &. deduc vel ratio, vide & Seder Oiam majus cap. 1. miſſa. .R * Hebr. wmay, in Berolinenſi editione, ut & in pam znev his præmittitur: &9 i. e. non- ne (iniquitates ejus &c.) Wy i. e. parvæ ſunt, confer, hic tract. T „»conter. t. Talm. Schabbat, ol. 10. b. * Hebr. n, iſtud & ſequentia usque ad: a D; i-e. & anima mea in illa vixerit, ab- ſunt ab utroque MSto Eiff. detrahe de illis (ſcil. 209, annis,). . 7 . . . † Hebr. ppyyn, in MSto Erff. 1. pro eo legitur: p en, ubi iſtius ſupputationis adducitur X Hebr. S e, in MSto Erff. 2. iſta ſunt o- protulerunt: 1 tore noltſo ern v. Non Deo' his autor noſe nosdelebimus anpelhcirerint. urpolkmodum ſomus, eutü h cere l hxr FI. Vel: aodd int zuremn Demſt 11. Nempe: ſen A M 10, vids . Kielti uptd⸗ ſtiba, conſen loc. ilohtica eſt D (empus, de moftuuseſt anno n Rehum genle. intn duo (anni.) Nüttiginta ſunt 3, Viginti norem Ghle ad natinitz. , his adde JGa. nnnsfütillead hamn nonagin. 1s tertarum diri. no ſlunt) anni; Killiusſociatum (tamdicio) Awun ili in nmmem) telingue⸗ irio ſſtius loc) arra eſt & gauci n)& anima nes erit uttoſetne. luti (Kmie ha. betut lk pro eoh beut: a, confer, pot. in putarionis a0ducitur najus cap. I Uifk 2 iſ imn ⸗ erſi editione, ut tur: Mnh i,e non. .1. pro eo legtu ker hictlach, Tilm. egnentin uegie 74, nez in Ua ineri ab⸗ CAP. XINX. 159 betur in illo loco:) donec IN Qi. e. veniam ego, 45. item (in illo loco:) poſt eum RR) i. e qui vidit me, 46. item (in illo loco: ex quo Ti. e. locutus ſum 47. ego de eo. Verſ. 22. Quia nonpoſſum facere] Hæc (fuit) poœna angelorum, quia dixe- rant: 48. nos enim delebimus, 49. & rem illam ſibi 5%. attribuerant, quocircà exinde non receſſerunt, donec coacti fuerunt confiteri, quòd nihil im eorum facultate ſit po- ſirum. 51. Eod. verſ. 2 2. Quias non poſum] Numerus ſingularis (hic habetur,) hinc diſcis, quòd unus (angelus) ſubverterit (urbes) & alter ſervaverit (Lothum,) quoniam duo angeli non mittuntur ad unamrem52. Eod. verſ. Zz. UWreircò vocavit nomen ur- bis Zoar] Quoniamilla XM1 e exigna (ſeu parva) eſt. 53. Verſ. 24. Ee Dominus pluviam demiſit] Ubicunque dicitur: H111i. e. & Dominus, (ibi intelligitur) ipſe & domus judicii ejus ?S4, Eod. verſ. 24. Pluere fetitſuper Sodomam] (Nempe) dum auroraaſcendebat, veluti (ſuprà) dictum eſt: cum autem aſcenderet aurora, 55. (nem- pe:) illo tempore, quò luna ſtabat in firmamento 56. cum Sole, dum (enim) nonnulli .11. 1 . . Vr ⸗ . 14 .11 . 1. . „ . ex illis colebant Solem; alii verò Lunam, dixit Sanctus ille Benedictus: ſi punivero eos die, dicent illi, qui Lunam colunt; ſi Luna ** dominata eſſet, non fuiſſemus vaſta- ti; *t* ſi verò noctu illos punivero, dicent iſti, quiSolem colunt: ſi fuiſſet dies, quò Sol 54. Confer. quæ ſuprà ad Genel. e. I. v. 26. n. 143. notata ſunt it. D. Maji Theol. Jud. Loc. 2. page- m. 40. ubi ex hoc loco pluralitatem perſonarum 4 5. Nam N ponitur pro è Nn, vide ud. cap. 6. V.. I8.: confer. & not. im ar nD . loc. S 46. Uti ſuprà Geneſ. cap: 16. v. 13. habetur, quem in Divinitate probari poſſe aſſerit, vide & not. in locum alii aliter ranstulerunt. EPEBEPDATT R h. loc. 47. Nam & hit Aa pro de ponitur, vide 5 5. Ita ſuprà verſ. 1 5. Hi cap. habetur. Jerem. o. 3 I. v. 20. . 556. Quoniam ex Rabbinorum opinione everſio il- 4 &. Nempe: per arrogantiam ,„ dum verba illa la urbium accidit tempore Palſchatis, id eſt: protulerunt: nos delebimus „ſicutimox ab au medio menſis iſtius, quo tempore luna aliquan- tore noſtro explicatur.. ððð tiſper una cum Sole ſtare ac conſpici ſolet inter- 49, Situti ſuprà verſ. 13. h. cap. habetur. diu „ oriente Sole, confer. not. in Snar r,, 5o. Non- Deo- omnipotenti, ita Rabbini, & cum H. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 3 8. b. & his autor noſter, exponunt, quaſi verba iſta : fol. 104. b. nos delebimus- brbrer d il r ſen laperbar Xx. Hebr. Ma", in Berolinenſi editione, ut & im angeli dixerin grabreren ln puniti intl 1t, à. Snar ne, huiq præmiſſa ſunt iſta a i, e. utpoſtmodum oi nerin diterer vollumte. noctu, & pro May ſie legitur: a i. e.⸗ ſumus, ſicuri hic ha etur: guſn non hol uümfa. quando-luna (dominatur. Mur juxr illas edi- cete &. ſed hæc Rabbinica eſt expoſitio. ones iſte ſit hujus loci ſenius: ſi fuillet no ctu:;. 1 * 1 4 — 5I. Vel quòd ipſi omnino nihil poſſint ;, ſolus quando luna dominatur. autem Deus ſit omnipotens. è . 52. Nempe: peragendam vel perfic iendam, con *X Hebr. pan 9, in.· Baſi leenſi hit addi= fer. ſup: à Geneſ. c. 16. V. 91. n. 15. & Cc. 1 §. v. tur: 1). i e nos omnes, at in MSto Erff. 2. 2. n. 10: vide & not. in =en- SE h. loc. pro his habetur: 7 yvD) e vrn i. es⸗ 53. Sicuti ſuprà verſ. 20. h: cap. habentur Lothi protexiſſet nos (luna) & nobis auxilium tulis- verba,„ Conſer. & hic not. in a e h. ſet. 160 GENESEOS. CAb. XIX. Sol dominatur, non periiſſemus, † quapropter ſcriptum eſt* (ſuprà:) cum autem aſcen- deret aurora, ?77. pœnam (itaque) de illis ſumpſit (Deus,) eo tempore, quo Sol & Lu- na (ſimùl) dominantur. 58. Eod. verſ. 24. Demiſit pluviamſulpburis & ignis] Ab ini- tio (fuit) pluvia, 59. quæ facta eſt (poſteà) ſulphur & ignis. Eod. verſ. 24. A Domino] Eſt mosꝰ* Scripturæ, ut ita loquatur, veluti (habetur in illo loco: unores Lamechi, 60. nec dixit: uxores meæ, ſic etiam dixit David: accipite vobiscum de ſervis domini veſtri, 1. nec dixit: de ſervis meis, eodem modo & Ahasverus: nomine regis, 62. nec dixit: nomine meo, ita & hic dixit: à Domino, nec dixit: ab ipſo. ⁶3. Eod. verſ. 24. De cælo] Et hoc eſt, quod dicit Seriptura: nam per hæc judicabit populos &c. 64. dum venit (Deus,) ut puniat homines, inducit ſuper illos ignem de cœlo, ſicuti fe- cit SoNomæ; aſt dum venit, (ut benefaciat kominibus,) deſcendere facit Manna de cœlo, (dicit:) ecce pluere faciam ſuper vos panem de cœlo. 65. Verſ. 2 5. Et ſub- vertiturbes &c.] Quatuor illæ (urbes) ſitæ erant in petra una 66. & ſubvertit illas (De- us) ex ſuperiori loco in inferiorem (dejiciendo,) nam dicitur: ad petram extendit ma- num ſuam &c, é7. Verſ. 26. Et reßexit axor ejus poſt eum] (Nempe:) poſt Lo- thum. 60. Veluti ſuprà Geneſ. c. 4. v. 2 3. habetur. 6 1. Vide 1. Reg. c. I. v. 3 3, confer. & 2. Samuel. c. 20. V. 6, 62., Vide Eſther. c. 3. v. 12. 63. Hebr. neen, in utroque MSto Erff. habetur: r&N i. e. à me, confer. ſup. Sign. ** vid. & Gur Arjeh fol. 30. col. 1. med. & D. Wagenſeil. Tel. ign. p. 17. in Nizzach. † Hebr. pann ine d&; MSt. I, pro eo habet: rby rrvpr i. g, protexiſſet nos, in MSto 2. prætereà hic additur: 1 yvp i. e. & nobis auxilium tuliſſet (ſcil. Sol.) X Hebr.-N alre 1) pro his & ſequentibus, us- que ad: ναν bnenn i. e. & Luna dominantur. in MSto Erff. 2. ſic legitur: Srn y ypn aren enen een j. e. quocircà poœe- nam de illis ſumpſit (Deus,) quando Sol & Lu na (ſimuùl) fuerunt in firmamento. 57. Sicuti ſuprà dict. verf. 15. h. cap. habetur, id eſt: eo tempore, quo Luna ſimùl cum Sole in firmamenio ſtare ſolet, quemadmodum num. an tec. 56. notarum eſt. 58. Nempe: ut oſtenderet Deus, ſe ſolum eſſe re. rum omnium arbitrum & in ipſius manu o mnia eſſe poſita ac proĩnde ſe ſolum metuendum atque colendum eſſe. 59. Expectaverat enim Deus, an poœenitentiam ſint acturi Sodomitæ, quã non ſecutà facta eſt pluvia Sulphur & ignis, vid. Gur Arjeh fol, 30. col. 1. Pſalm. 11, v. 6. 65. Vide Exod. c. 16. v. 4. huc facit libri Sapien- tiæ caput 16. per tot. inprimis verſ. 20. ejusd. cap. ſtatuunt, quoniam in textu Sacro habetur ver- feriorem dejicere, confer. Gur Arjeh fol. 30. col. I. med. vide ferè ſimile ſuprà QGeneſ. c. 15. V. 5. n. 22. 64. Sicuti Hiob- c. 36. v. 31. habetur, confer. 66. Idque Judæorum magiſtri inde concludunt ac bum: m, quod notat ex loco ſuperiori in in- 67. Vide Hiob. c. 2 8. v. 9, ibique Raſchi not. con-· princ. & not. in 'nar h. loc. ubi Mechil- ta in Section. rv, ad marginem allegatur. xX Hebr. oτTρπiͤ MsSt. Erff. I. his præmittit: n N& &τ1i. e. nec dixit (Deus:) à me (ſcil. demittam pluviam &c.) V. n. 63. fer. & not, in Sa e h. loc. ubi Bereſchit rabba allegatur. vid. & tract. Talm. Bava mezia, tol. 86. b. N. W. — ait, edizen Pondit: ein 22 Fumu ſeu columna cio mmis (dickil Abraban revoCτρá tat, gaolihr manikeladi ei (Lotko'pe Socdomz, V mus)eclvane Eod. ſet31. deſolins icu Bereſdithab 76, etzinſelr 33. ncubt — 69. Nam Lomhu ret, dile uni Arjehfol. 30. h. loc i. Rer 4 Nemperund fuiſſe radunt h. loc. ſicuti lzlll. er Hebr r ſunt iſta. 70. dicun dlibi ſibimeligend exemplom Ab ſolebet, ikſt (onker Hicni 71. Ia hic enn iſt comupta, quod exprim Ptiorem lecki lAckiue CA M. maltemaſcen. bru] Ab . 24,4 Ming ores Lamecli, elerni ſomini mineregig, r, 63. Bod rell, it popplos &e, calo, ſentite⸗ kcit Manna ſe crl. 26. ſ. NertitilasDe. imextenditma. pe:) poſt lo. thum. 1 , habetut, ker. & 2. Jamuel. Sto Erff habetut: er il Sut D. Wegeclei. Tel, facitlibri Sapien⸗ D lis ſetl⸗ 10, ezd, inde coneludunt e Sacto labetur ver⸗ dco fpetiori ini⸗ Bur Atſeh fol. 30. upra Genel.c, 1). he Raſehinot on. e. vbi Pereſchit Talan Para Mezi ſolebat, vide ſupraà verſ. I. h. cap. Sign. 7* thi excuſant judæorum magiſtri. CAbP. AIX. . GENESEOS. 16r thum. 6. Eod. verſ 26. & alttæ eſt ſlatua ſalis] Sale peccaverat 69. & ſale punita- fuit, * dixerat (enim) ei (Lothus:) da paululum ſalis viatoribus iſtis; (aſt illa) ei re- ſpondit: etiamne tu morem iſtum perverſum hoc in loco 70. introducere vis? Verſ. 28. Eamas] (Diéio: ) ρſignificag w e eNi. e. vaporem (elationem ſeu columnam) fumi, *linguâ vernaculâ: torche. 71. Eod. verſ. 28. Fornacis] (Di- ctio ſ ſignificat) foſſam, in qua comburuntur lapides in calcem 72. atque ita o- mnis (dictio) ., quæ eſt in lege, † (accipitur.) Verſ. 29. Et recordatus eßt Deus Abrabami] Quænam fuit iſta recordatio Abrahami? (nimirùm Deus) in memoriam revocaverat (factum) Lothi, qui noverat, quòd Sara eſſet uxor Abrahami & audive- rat, quò d Abrahamus dixerat in Egypto de Sara: Soror mea eſt, 73. nec (Lothus) rem manifeſtavit, pepercerat enim ei (Abrahamo,) & ideò Sanctus ille B enedictus etiam ei (Lotho) pepercit. Verſ. 30. Nam timuit manere in Zoar] Quia propinqua erae Sodomæ. Verſ. 3 . Paler noſter ſenex eſt] Et ſi non nunc (ex illo liberos ſuſceperi- mus,) ecquando (id fiet?) forſitàn morietur (pater noſter) aut deſinet generare. 74. Eod. verſ. 3 I. Er vir non eſt interm] Cogitabant (ſiliæ Lothi,) quòd totus orbis eſſet deſolatus, ſicuti (acciderat) in hominibus ante diluvianis, (ita ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba.?75. Verl. 33. Et potam prebuerunt] Vinum præparatum fuerat 76. eis in ſpelunca, ut naſcerentur ex illis (duabus filiabus )duo populi. Eod. verſ. 33. E concubuit cum patre ſao] (Scriptum hic eſt:) & dormivit ☚ N& j. e. cum patre Pra 6 8⁸. Nam Lothus mulieres ſequebatur, ut eas urge- † Hebr. nav MSt. Erff I. pro eo hsbet & ret, vide Junii ac Tremellii not. h. loc. ir. Gur i. e. quæ in S. Scriptura (habetur.M.) Arjeh fol. 30. Col. 1. fin. ac not. in 'pan m 73. Sicuti ſuprà Geneſ. c. 12. v. 1 3ò:. habetur, con- h. loc. it. Berachot, fol. 54. b. fer. & hic Bereſchit Rabba, prout in naw 69. Nempe: uxor Lothi, cujus nomen od'y, Hirot non ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- fuiſſe tradunt Rabbini, confer. Bereſchit Rabha] tas, confer. & tract. Talm. Berachot, fol 54. b. h. loc. ſicuti in Sπ r ad marginem al- 74. Nempe: liberos, quoniam filiæ Lothi exiki- legstur. mabant, totum mundum igne conflagraſſe, ſi⸗ XXX Hebr. An n), in utroque MSto Erff. de cuti jlam anteàa univerſus orbis diluviò erat inun- ſunt iſta. datus ; ſe autem ſolummodò cum patre ſuo eſſe 70. Sicuti alibi facere conſueviſti, hæc enim hic fuperſtites, ideò de ſobole procreanda erant ſo- ſubintelligenda vel ſupplenda ſunt nam Lothus licitæ, quò genus humanum conſervar etur exemplum Abrahami imitatus viatores recipere nec penitus interiret, ſic inceſtum filiarum Lo- * Confer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 26. b. 75. De hoc libro vide mb nor S& Buxtorf. Bi- 7 1I. Ita hic expono: Nro,ſi quidem dictio'nor bliothec. Rabbin. conſer. etiam, quæ num. antec. A4 . annotata ſunt; abſunt autem iſta: uoNn ſt corrupta, MSt. Erff. 2. pro eo habet: oαρheb, 74 e guod exprimere poſſis: ſorque velſourche; ſed 2 Bereſchit rabba, ab utroque MSto Erff. priorem lectionem præferendam puto. 76. Tradunt Rabbini, quòd Deus vinum in ſpe⸗ 72; Id eſt: ut ex lapidibus combuſtis fiat calx lun. X . 162 GENESEOS. CAbP. XISI. — patre ſuo; aſt de minore (filia) ſcriptum eſt: & dormivit Py i. e. cum illo, 77. quo- ę E iiu niam minor (filia) non fecerat initium ſcortandi; ſed illius ſoror id eam docuerat, W (ideò) pepercit * ei Scriptura nec turpitudinem ejus expoſuit; aſt de majore natu ( fi- amtilos lia,) quæ ſcortandi inipium fecerat, Scriptura expreſsè manifeſtavit. 78. Eod. veri. 33. Et dum ſurrexit] (Verbum †) quoad majorem natu (filiam) punctatum eſt, 79. ad indicandum, quòd, dum illa (major natu filia) ſurgebat, ipſe (Lothus) nove- rit; 806. & tamen ne ſic quidem ſibi caverit, quò minus alterâ nocte biberet (vinum.**) et 5 . .7 . .2 . . . I Verſ. 36. Etfalte ſunt gavide] Quamvis fœmina non ſoleat gravida fieri primo con- el cubitu; (tamen) iſtæ vim ſibi adhibentes extraxerant (vel eruerant ſibi) virginitates, i . . . TTr . . I. 31. ita, ut primo (ſtatim) concubitu*** conceperint. Verſ. 37. Moab] Iſta, (major keufim natu filia,) quæ non erat verecunda, manifeſtavit, quèd ille (infans natus eſſet) ex pa- milze .“ tre ſuo; aſt minor natu (ſfilia) nominavit illum (ex patre conceptum filium) linguàâ Rku honeſtâà; 82. acceperunt autem (filiæ Lothi) mercedem tempore Moſis, nam dicitur anee de plaſemeun . . —,— — . — . Dedan, More. luncam miſerit, ut filiæ Lothi illud largiter ei] MsSto Erff. 2. in Berolinenſi editione & in re ſue nuiel pibendum darent isque ebrius fieret nec ſciret, pan hic addita ſunt iſta: Nan de * 4.ien: N quod cum filiabus ſuis concumberet, vide Gur . ne e e dn N byi , tel Arjeh fol. 30. col. 2. med. & not. in asα nDe wWwan D i. e. dixit R. Levi, quicumque arded lcſe h. loc. poſt famem (ſeu concupiſcentiam) libidinum, veluliciänn: 77. Sicuti infrà verſ. 3 5. h. cap. habetur. tandem comedendam ei dant propriam carnem iigfar int ſi * Hebr. Jd' i. e. ſubraxit, imminuit, in MSto Erff. ſuam, nam Lothus filiarum ſuarum ſcortatione iz elt noztuns 2. pro eo habetur i. e. obtexit, in Beroli- ſe explevit; filiæ autem dicuntur caro paren- nenſi editione legitur † i. e. texit. tum, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 311. 78³. Nempe: turpitudinem ejus, quòd cum patre 81. I eſt: ſigna virginitatis, quæ Hebr. D NhͤN n — ſuo dormiverit. dicuntur, vide Deuteron. c. 22. v. 14. & 1 5. ita Seal erelc⸗ 79. Videlicèt: punctum eſt ſuper litera Vau „quæ cum Rabbinis vocem hic expono, in edi- teo, rei in h) habetur, & in medio plenè ſcripta eſt; aſt tione =pam nee, ut & in Gur Adeh fol. 30. Tiin kiila quoad minorem natu filiam iſtud mppa de quo col. 3. princ. ſcribitur, quòd pro irony nonnul- “R verſ. 3 5. h. cap. nullum habet punctum ac defe li legant: iry per Dalech, quia = nnn 83. Fauher⸗ Givè ſeriptum eſt, rationem hic allegat autor no- — n Ni & O TH) i. e. quia virginitates 84. Laiſt, ſter, in Berolinenſi editione & in ν n. poſt ſunt ry teſtimonia ſœminæ, quòd non ſcorta- dat Adar Pa i. e. punctatum eſt, hæc ſunt addita: α ta fit, atque iſta lectio alteri præferenda videtur, jge: rad arn Wn i. e. & ecce idem eſt, ac ſi confer. infrà Geneſ. c. 24. v. 16. n. 34. vide E rdiren ube ſeriptum eſſet: 1επ11. e. & dum ſurrexit, in nor. in 'nar e h. loc. uti fcribitur: qus d (nler, on utroque MSto Erff. locus iſte ſie habetur: hy Drn & e eey e Wa i. e. illæ in- Bereſchitund A 2e Nο een deen Vn i.e. ac ſi diceret: ecce ter ſeſe coiverint (hoc modo) egredi fecerint , I el 1 iſtud perinde eſt, quaſi non ſeriptum ſit (mpa), vel extraxerint virginitates vel ſigna ac notas vir- eaqe gn nam dum illa ſurgebat &c.) . ginitatis ſuiz. . Eick : de 80. Nempè, quòd illa cum ipſo concubuerit, con- *X Hebr. wν‿ο RHn, in utroque MSt. Erff hie conenbuilet fer. not. in an D, ubi ad quandam obje habetur αν en Prn j. e, ac ſi ſegundo con- Nemn Rionem nabetur reſponſio, vid. & Naſir, fol. 23.eubitu concepiſſent. F Anß: ut 9. & Horajot, fol. 10. b. 82. Vide, quæ ſupra ad Geneſ. c. 17. V. 22. n. 60. ine ob rar N Hebr. , ſic quoque additum reperitur in && ad ſum. — NI. um lon n. lean Goelet, miſrenatub. I. Lod. rer. )punchunme, (Cothug) nove. ret inum ) ſbirigerigtes 4l ie useſſet) en n flium) lingn i s, nam dititur — editione KN in nd dm e Vn quicumnque ardt CAbP. xXK. ENESEOW8s. — de filis Ammon: ne bellum contrà illos omninò geras; 33,. & quoad Moabitas non dehortatus eſt (Deus Moſen) niſi, ut contrà illos bellum non gerat; permiſit autem ei, ut illos premat. 34. HZ 163 Erſ. I. Et profelctus eſt inde Abrabamus] Dum videbat, quòd urbes eſſent deſo- latæ & tranſeuntes atque redeuntes ceſſarent, * profectus eſt inde; alia expli- catio: (nempe, ideò profectus eſt inde,) ut procùl recederet à Lotho, de quo mala exiſtimatio exierat, quòd is ad filias ſuas veniſſet. I. Verſ. 2. Er dixit Abrabam Hic non impetraverat (Abrahamus ab uxore ſua) facultatem; 2. ſed eâ invitàâà (dixit, Saram eſſe ſororem ſuam,) quia non in bonum ejus (Saræ res illa ceſſerat,) quoniam i- pſa jam anteà propter id ipſum 3. ducta fuerat in domum Pharaonis, Eod. verſ. 2. De Sam, uxore ſua] (Particula ponitur hic pro:) H i. e. ſuper (vel: de) Sara uxo- re ſua; huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) Ni. e. ſuper capturam arcæ &c. 4. item: )NNi. e. & ſuper morte ſoceri ſui, 5, (ubi) duæ illæ (particulæ Nà) ſignificant Hy i. e. ſuper. Verf. 4. Non acctſſerat ad eam] Angelus (enim) prohibuerat illum, mam)Idum, Veluti dicitur: non permiſi tibi, ut eam tangeres. 6. Eod. verſ. 4. An gentem etiam ͤnohrim canen jgſzam interſicies?] Quamvis illa * (gens) ſit juſta; (tamen) interficies illam, forſitàn is eſt mos tuus, ut gentes fcuſtrà (ae ſine cauſa) perdas, ſic feciſti generationi diluvii 7. ſuarumm ſcottatione tur cio paten. hald. bolz11, Juæ Heb’. Nn zn g 14, 1 . ia ie erpono, in ecl 1Gur Adeh fol. 3j0, Iro ony nonnl. quin n n e, gbis pirginitstes e, gudc nonſtotta⸗ afetenda vigetir, 16. h. 34. Vice ii ſcribiim: gnödd V i t ilein do) egedi ftim llgra ae notas i ogne Mo. fllie 2e ſ Exundo ol ,17. .2 0, &Hα$ 2 & ho- & ad Genel. c. 1 8. v. 2, n. 15. notata ſunt de vo- ce v, quæ etiam hic habetur, confer. hie tract Talm. Bava kama, fol. 3 8. b. & Horajot, fol. 11. 2 83. Sicuti Deuter. c, 2. v. I9. al. 20., habetur. 94. Laceſſat, terrorem eis injiciat, vide Raſchi not ad Deuter. dict, c. 2. v. 9., n. 21 * Ideſt: quòd non amplius eſſent, qui irent & redirent urbesque jam deſolatas frequentarent, confer. not. in hon ho h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba ad marginem allegatur. 1. Id eſt: quod is cum filiabus ſuis concubuiſſet easque gravidas feciſſet, ſic quoque in MSto- Erff. 2. habetur: roaa 7X aaν i, e, quod concubuiſſet cum filiabus ſuis, 2. Nempè; ut is diceret, Saram eſſe ſororem ſuam idque ob Ram. 3. Videlicet: quoniam Abrahamus dixerat, Saram eſſe ſororem ſuam. =ð 4. Id eſt: proptereà quod capta eſſet arca, vide 1, Samuel, c. 4. v,. 2 1. it, infrà Geneſ. cap. 24. v. 7. n. 13. & ad Jud. c. 9. v. 54. n. 17. 5, Sicuti I. Samuel. dict, cap. 4. v. 2 1. habetur, conter. not. ad Pſalm. 40. verſ. 16. num. 33. 6. Quemadmodùm verſu. 6. h. cap. habetur, ubi vide not. n. 9. confer. hic tract. Talm. Maccot, fol. 9. a. & Cetubbot fol. 6 1, a. & Kidduſchin, fol.9. b. & fol. 10. a. X Hebr. die te, hæc & ſequentia, usque ad: M i. e. interficies illam, abſunt ab utroque MSto Erff. 147. Vel: hominibus antediluvianis, confer. quæ ſu- prà Geneſ. c. 1 8. v. 2 5. n. 104. notata ſunt it. rationem ab autore noſtro hic addu- tract. Talm. Bava kama, fol. 92. a. & Maccot, fol. 9‧3. &&α b. GENESEOS. CAbP. XX. & hominibus, qui tempore diviſionis 8. vixerunt, ego quoque exiſtimo', * quòd illos interfeceris ſine cauſa, quemadmodum tu me (jam) interficere † cogitas. Verſ. 5. Etiam ipſa] (Particula ideò hic uſurpata eſt,) ut includantur ſervi & camelarii atque agaſones ejus * (Saræ,) eos omnes interrogavi (inquit Abimelechus,) ac dixe- runt mihi: ipſe (Abrahamus) eſt frater ejus. Eod. verſ. S. In ſimplicitate cordis mei] Dum non exiſtimavi, me (hac in re) peccare. Eod. verſ. 5. Et in munditia manuum mearum] i. e. Purus (vel inſons) ego ſum à peccato, quia non tetigi eam. Verſ. 6. Novi, quòd in ſimplicitate cordis tui &c.] i. e. Verum eſt, quòd non putaveris ab initio, te peccare; ſed puritas manuum non (eſt) hic, quoniam per te non ſtetit, quò minus illam tangeres; ſed ego cohibui te, ne peccares. 9. Eod. verſ. 6. Non tradidi tibi] i. e. Non dedi tibi facultatem; ſic quoque (accipitur in illo loco:) non dedit eum 10. Deus, ita etiam (accipitur in illo loco:) non dedit eum pater ejus, ut veniret. 11. Verſ. 7. Redde uxorem viro] Nec exiſtima, quòd illa (Sara) turpis ſit futura coràm * ipſo (Abrahamo,) aut quò d is te odio ſit habiturus ac quòd pro te non ſit oraturus. * Eod. verſ. 7. Quia prophet eſt] Ac ſcit, quòd tu illam non tetigeris, proptereà etiam orabit pro te. Verſ. 9. Opem, quæ nonſunt facienda] i. e. Plaga, quæ non ſolet veni- 164 r6 ſuper homines, evenit nobis propterte, (videlicèt) obſtructio omnium meatuum ſemi- 8. Nempè: quando orbis terrarum inter populos fuit diviſus, confer. Geneſ. dict. c. 1 8. v. 2 5. n. 10 5. XXX Hebr. Ni e, Mst. Erff I. pro eo habet: DN RN& i. e. ipſi dicunt vel putant, MSt. 2. habet: h& απ. e. ipſi dixerunt, vel exiſtima- runt. . † Hebr. , in MSto Erff. 2. hic addita ſunt iſta: l que ſic loqui ſolet S. Scriptura: an etiam tu gen- tem juſtam interficis? X Hebr. ε, in Berolinenſi editione & in mov pan hic addita ſunt iſta: mnn νhbi i. e. cuſiodes camelorum & paſtores aſinorum, puto verbis iſtis contineri explicationem vocum SyNT WH“, quæ paulo antè in notis Ra- ſchianis habentur, nimirum non ipſos camelos & aſinos hiſee dictionibus ſignificari, (non enim aliquis bruta iſta interrogare poteſt;) ſed came- larios & agaſones intelligi, prout etiam tranſtu- li, confer. cap. ſeq 2 I. v. 20. Sign. * ½£ Hebr. Nn in Berolinenſi editione & inbdn , hic addita ſunt iſta &n νhe enen ee i. e. illa dixit: contrectatio manuum eſt hic.) (ac proinde non eſt hic puritas manuum,) in iis dem editionibus hic ſiatim, ſubjicitur: Prinn & i. e. non tradidi tibi, & poſteà adjicitur explica- tio: Jan i, e. non fuit à te, (ſcil. per te non ſtetit, quo minùs illam tangeres &cc.) 9. Confer. quæ ſuprà v. 4. h. cap. n. 6. notata ſunt. vid. & not. in rpan mnev h. loc. 1o. Id eſt: non ſivit eum, non permiſit ei, vide Geneſ. cap. 3 I. v. 7. confer. hic tract. Talm. Mac.- cot, fol. 9. a. 11. Vide Judic. cap. 15. V. I. ubi Vulgata habet: prohibuit illum pater ejus. * In notis Raſchianis editionis pam D poſt illud: 'yn i. e. coràm ipſo, additum eſt: Dhnn, i. e. S ( quòd) illam non ſit (ampliùs) recepturus. * In iisdem notis Raſchianis editionis non poſt verba illa: †7y vvorni e. pro te ſit oraturus, uncinulis incluſa & addita ſunt iſta: n x ) Na; i e da nynn di n n i. e. dixit ei (Deo) Abimelechus: ecquis verò ei (A- brahamo) notum faciet, quòd illam (Saram) non tetigerim? reſpondit ei (Deus:) quia pro- pheta eſt &c. prout mox eodem hoc verſu ſequi- tur, confer. tract. Talm. Bava Kama fol. 92. 4.6 Maccot, fol. 9* a. b. ains Auf DSiror eſti ncibum ae wot toa aut miſſa fuit 14 hoc mocol uod ſideer Tatachilegl 20, Me — 11 Irotauta 0 iigent, ut ne ſa, ui habl inniverl. 17. Norn 16,01 3, nuimnabeſt 13. Carter. hic adn lalmn. l nnn d loc. 14. I: fut Xoen bucere r0 genanarn — .* Hebe „ WWi 15. M l is ſanglininis, torum Utnin hinc A ſohan divortiſed que ſokeriat 1. v. Inh 5 7, V. Ioh 19 20. F. I d dam.t. 1. 16. Hive: Dii nam Rabbi Noachi Pra ptohibitum, 10 gertnanan 0 Genen N nen onlange — ON. N 6 i uddillor Slgt, Verb f, ni & eanelatij Echis) e die. mate ordhirnej Anditie arm tayetis ab inio, Non tyagid tini] ndedit eum . Ut veniret. 1I, tfurnta corim * n ſt oratunis,¹* Propterel etim enon ſolet veni. ninm mestuum ſemi. — — 4 i acſicitur elpli⸗ e, (Cil her ie naa eres e.) 1). n 6, nteta At. hloc. on permiſt ei, ie dictract Talm. la⸗ ubi Vulgana habet : den v eſt idditum eſt: NN nnon ſt (amplin) itionis On vd e, pro te ſitolatutus: . 7. ntiſa: Wee d o d i. e.. ecqbis erdei (A⸗ nuod illem (an) (Deus) quii pfo. en hoc verſu ſe ui. 1Kamaſol ,2& ſeminis & urinæ atque excrementorum, ut & aurium ac narium. 12. iitan non eſt timor Dei] Hoſpitem, qui venit in urbem, interrogare ſolent (homines Verſ. 11. Eor) 9 an cibum ac potum (emere velit,) aut illum de uxore ejus interrogare ſolent, an iſta eſt uxor tua aut ſoror tua? 13. Verſ. I2. Soror meaæ, lia patris mei] Filia autem patris per- miſſa fuit 14. filio Noachi, quia non eſt paternitas 15. gentili; 16. reſpondit autem hoc modo (Abrahamus Abimelecho,) ut verbis ſuis veritatem (ac fidem) adſtrueret/ quòd ſi dicere velis: annon* (Sara) filia fuit fratris ejus, 17, Chuic objectioni reſpon- detur,) quòd filii filiorum ſint inſtar filiorum, & ecce illa (Sara hoc modo 18. fuit) filia Tarachi, ſic quoque ille (Abrahamus) dicit Lotho: quoniam viri fratres 19, ſumus. 20. Eod. verſ. 12. Sed non filia matris meæ«] Haran enim) ex alia fuit matre. 21. X 3 Verſ. 12. Imô tanta obſtructio etiam in animalibus con- tigerat, ut ne gallina quidem ovum parere pos- ſet, uti Rabbini tradunt vel delirant, confer. infrà verſ. 17. h. cap. ibique not. n. 52. vide & not. in Da e h. loc. ac Jalkut Part. 1. fol. 2 6. col. 3. ciccà med. cœteruüm vox e i. e. narium, abeſt hic ab utroque MSto Erff. 13. Confer. hic Gur Arjeh fol. 30. col. 3. med. ac tract. Talm. Bava kama, fol. "pr h. loc. allegatur. 14. Id eſt: frater ex filiis Noachi licitè potuit u- xorem ducere ſororem conſanguineam; non ve- rò germanam; ita hic autor noſter & cum illo Rabbinorum plerique, vide num. ſeq. 16. † Hebr. pe, in MSt. Erff. I: huic præmittitur: N Rn i. e., hinc dicitur. 15. Id eſt: jus paternitatis, ratione graduum con ſanguinitatis, in nuptiis contrahendis prohibi- torum, id enim dictione rmaz hic intelligi puto, hinc R. jochanan dicit: filii Noachi non habent divortia; ſed ſeſe mutuo dimittunt, videlicèt abs- que ſolennitatibus juris, vid. not. ad Ruth. cap. 1. V. I 2. n. 1 9-& Lightfoot. in 1. ad Corinth. c. 7. V. 19. p. 19 2. edit. Lipſ. confer. & Leyit. c- 20. V. 10,: ibique not. num. 2 1. it. not. ad 2. Sam. c. 13. v. 13. Sign. † 16. Sive: Ethnico, qui non eſt de gente Judaica, nam Rabbini exiſtimant, Ethaicis, qui ſeptem Noachi precepta ſervare tenentur, non elſle prohibitum, fororeèm conſanguineam, (non ve- 10 germanam) ducere uxorem, ſic in notis Rev aniad Geneſ. c, 37. v. 3 5. ſcribitur: mn 3a Dy N adN ih tPN i. e. fillis Noæ ſoro- zem conſanguineam ducere non fuit turpitudo 92. a. uti in DHy — — ſive concubitus illicitus; cœterum de ſeptem pPræceptis Noachicis vide præ aliis Hobrnbeck contrà Jud. 1. 7,. c. 1. pag. m. 447. & l. 8. c. 4. P. 552. confer. & lib. Prec. Jud. in not. part. 1. p. 9 8. b. kn. it. D. Wagenieil. Sot. p. 75 1. & 12 19. & GurArjeh h. loc. fol. 30. col. 3. fin. && col. 4. princ. in editione Hebraica, qua uſus ſum, poſt vocem y additur: y i. e. n day amy, ui cultui idololatrico deditus eſt; ſed abſunt i= a Biblis Buxtorf. * Hebr. &, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur an i. e. & ecce. 17. Nempè: Abrahami, confer. Raſchi not. ad Genel. c. 11. v. 29. ubi dicitur, quòd Sara fue- rit filia Haranis, qui extitit fiater Abrahami, vi-= de & Junii ac Tremellii not. ad dict. c. 1I. v. 29. & Sanhedrin, fol. 5 8. b. 19. Nempè: hac latiori acceptione vocis 6lioium, de qua paulò antè ab autore noſtro dictum fuit . propriè autem loquendo fuit filia Haranis, ſicuti num. antec. 17. h. cap. notatum, confer. Gut Arjeh fol. 30. col. 4. priac. & Junii atque Tre- mellii not. ut & not. in ns mev h. loc. 9, Cùm tamen Lothus non frater Abrahami 3¾ ſed fratris filius fuerit, vide ſuprà Geneſ. c. 11. v. 29. Confer. & infr. Geneſ. c. 3 1. v. 23. n. 17. & Genel. c. 37: v. 3 5. ibique Kalchi nor. anum 86 20. Sicuri ſuprà Geneſ. c. 13, v. 8. habetur, confer. S. Hieron. adverſus Helvid. Tom. 2. fol. m. 12 editionis Baſileenſ. 1553. 21. Vide Gur Arjch alleg. fol. 30. col. 4, prine. 8 . Junii 156 GENESEOS. . CAP. XX. Verſ. 13. Etfuit, cüm ernre me faceret Deus] Onkelos interpretatus eſt, quod in- terpretatus eſt, 22. ac poterit amplius (locus iſte) explicari juxtà ſenſum literalem 23 verbò commodè 24. dictò (nempe hoc modo:) quando eduxit me Sanctus ille Bene- dictus è domo patris mei, ut eſſem vagus & errans è loco ad locum, ac probe cognovi quòd per impiorum loca eſſem tranſiturus, dicebam ei (Saræ:) hæc (ſit) miſericordia- tua &c. 25. Eod. verſ. 13. Cum errare facerent] (Verbum Nhic eſt) numerĩi pluralis; (cùm tamen ſingularis eſſe debeat;) ſed noli mirari, nam multis in locis (Scripturæ) vocabulum NANi. e. Divinitatis & dictio âhz. e. deminationis u- ſurpantur linguàâ numeri pluralis, (ſic in illo loco:) HN 9 W i. e. pro- pter quem venerunt Dii, 26. (codem modo etiam illo in loco:] ☚ W = o& i. e. Dii vivi, 27. item (in illo loco:) = =i& Dii ſancti; 28., omnis au- tem dictio Dr eſt numeri pluralis; ſic quoque (dictio: 1⅝, quæ eſt numeri pluralis, pro ſingulari accipitur, veluti in illo loco:) & accepit 9& domini (i. e. do- minus) oſephi, 29. item (in illo loco:) 9 & domini ſi. e, dominus) dominantium, 30. ſic: Ndomini (i. e, dominus) terræ, 31, eodem quoque modo (dictio: hyn, quæ pluralis numeri eſt, pro ſingulari accipitur in illo loco: domini ejus (i. e. dominus ejus) cum ipſo, 32, item: & teſtatò conyentus ſit) — domini (i. e. domi- nus) ejus, 33. ſi dixeris: quid (igitur) ſignificat N? (reſpondeo:) omnis, qui mi- grat è loco ſuo nec fixam habet ſedem, dicitur † v i, e, errans, ſicuti (accipitur in illo loco:) & abibat & N1. e. errabat, 34, item: N)N. e. erravi ſicuti ovis, quæ perit, 35. item: 1N errant ſine cibo, 36. id eſt; egrediuntur & errant, ut uum Lcibum Junii ac Tremellii not. h. loc. & ad Geneſ. dict. wmuel. c. 7. v. 23. ubi tamen autor noſter aliter c. 11. V. 29. exponit, confer. infrà Geneſ. c. 3 5. v. 7. n. 10. Hebr. hHhα, hæc & ſequentia, usque 27. Id eſt: Deus vivus, ſic Deuter. c. 5. v. 26. ad: & y MaNi. e. verbò commod? dicto, ab- /28. Id eſt: Deus Sanctus., vide Joſu c, 24. V. 19. ſunt àb utroque MSto Erff, ibique not. num, 3. confer. & infrà Geneſ. c. 3 5. 22. Id eſt: Onkeloſi interpretationem ſuo relin- v. 7. num. 7, it, ad Eſai. c. 19. V, 4. n. 7. it. ad E= quo loco, is autem ſię interpretatus eſt: & acci- ſai. c. 19. v. 4. n, 7. dit, quando erraverunt populi poſt opera manu- 29. Sicuti infrà Geneſ. c. 39. v. 20. habetur. um ſuarum applicuiſſetque me Dominus ad ti-30. Vide Deuteron. c. 10. v. 1.7. morem ſuum, de domo patris &c, ita P. Fsgius 3 1. Prout Geneſ. c. 42. v. 30. habetur. tranſtulit, ubi vide ejusdem notas, confer. & 32. Vide Exod. c, 22. V. 14, & 15. Thren. Jerem. c. 1. v. 15. Sign. 33. Vide Exod. c. 21. Vv. 29. S= 23. Ita hic paulo prolixins explicare volui verbum † Hebr. My, ſic Baſileenſis, in Berolinenſi editione 2 , quod hic habetur, confer. quæ cap. anz ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habe- tec. 19. v. 15. n. 2 5. notata ſunt tur &p i. c. vocat (ſcil. illum S. Scriptura ey'n) 24. Juxtà modos ſuos, ita ſecundum Hebræum ;re- E. fſpicitur autem ad broverb. cap. 2 5. v. 11. 34. Sicuti Geneſ. 2 I. v. 14. habetur, 2 5. Sicuti paulò poſt sodem hoc verſu ſequitur. 35. Vide Pſam. 119. v. 176. 26. Id eſt: propter quem venit Deus, vid. 2. Sa- 36. Prout Hiob. c. 39. Vv. 3. habetur. Chumudnt (oque (atc Rdem —n (d el in finem ,it Aſt Pharwdl no denhtt⸗ autemin ehibuiii ſet, ectelinil bus, ſiltun, ſillen wtil nuncaltenn,6 uor invit⸗ mii lod: mundan 46, & oſenen ve gnißtceſtecle ver; u oke nn 37. Idch byern c. 24. 1l, i Dot. 40. Sient udie † Loc ſſtis ON L. 41. Vide hn num. 34. 41. Vide, guen 19, h. 3f. dd *Confer, hic nho- betur explicit 15.3, fol N Hebr.)o lum, habetun, Mn ediuone — (n. x. e ol. n lterelemr. nctarille Bene. probe cognori miſetieotlia, ic el) uumeti multizin lcit ominstionis . 1 Wie. Pro. W O 111, Olnnisal. Gue eſt numeti ſominiſie⸗ (0. dominantium (didto: dyg ominiejs . iniie. doni . Ommnis, uint . (acipitut in . ſuutioris ue nt, ut gueraat Cibum utor noſter aliler 0 3. V7. l. 1, Uter erſ ⸗ 6, olu e, 24, 1, 19, inffi Genel, 1. e eit 1d . 10. habetur. zbeiur, Iſ, rolinenſi editioe o uſus ſum, habe⸗ 5 Seriptura ) etut, ell tium, habetur, quod hie in vertendo ſecutus ſum, tur PaDX in MStO 2, Dalie i. e. approuver- CAP. xxXx. CBNESBEOS. 167 cibum ſuum. Eod. verl. I 3. Die de me] (Particula hic ponitur) pro hy, 37, ſic quoque (accipitur in illo loco:) & interrogaverunt viri loci N d eſt: — NNN de uxore ejus, 3 8. ita etiam (in ille loco:) & dixit Pharao Nν ihideſt: — Uν 3 V ſuper (vel de) filiis Iſrael, 39. item (in illo loco:) ne dicant (id eſt p) de me, fœmina interfecit illum. 40. Verſ. 14. Et dedit Abrabamo] (Eum in finem,) ut is placaretur † & pro ſe oraret. Verlſ. 1 5, Ecce terræ mea coràm te eft] Aſt Pharao dixit ei: en uxorem tuam, accipe (eam) & abi, 41. nam ſolicitus erat (Pha- rao de Abrahamo,) quoniam Ægyptii libidinibus erant dediti. 42. Verſ. 16. Saræe autem dixit] Abimelechus in honorem ejus (Saræ, nempe,) ut illam * placaret: en exhibui tibi honorem iſtum, dedi divitias fratri tuo, de quo dixifti, quòd frater tuus eſ- ſet, ecce divitiæ & honor iſte (erunt) tibi velamen oculorum. Eod. verſ. 16. Omni- bua, qui tétum ſunt] Hi velent oculos ſuos, ne te vilipendant, nam ſi te inanem remi- ſiſſem, potuiſſent illi dicere: poſtquàm illuſit ei (Saræ Abimelechus,) remiſit illam; nunc autem, dum opus habui, expendere pecuniam ac temet placare, * cognoſcent, quòd te in vitus remiſerim & per modum miraculi. 43, Eod. verſ. I 6. Et cum 44. 0- mni] (Iſtud: & hic ſignifieat:) i. e. & cum 45. omnibus, qui veniunt in- mundum. 46. Eod. verſ. 16. Et erudim ſis] i. e. Sit tibi apertio oris, 47. ut coarguas & oſtendas verba iſta 48. cognita; dictio autem ρ in omni loco (Scripturæ ſi- gnificat) declarationem (ſeu manifeſtationem) verborum, linguà vernaculâ: eſprou- ver; ** Onkelos autem aliter interpretatus eſt, ac ſenſus Scripturæ juxtà Targum talis H eſt: — 37. Id cg: ſuper me vel de me, confer. infrà Geneſ. placare illam (ſcil. Saram,) in Bibliis Buxtorf. c. 24. V. 21. ibique not. h. 55. & Genefſ. c. 26. habetur ſimpliciter: Dvpi) i. e. & placare. v. 7. n. 19. 43. Quoniam Deus ad interceſſionem ſive preces 3 %. Quemadmodam Geneſ. c. 26. v. 7. habetur, Abrahami plagam, domui Abimelechi miraculo- confer. Raſchi not. ad Pſalm. 110. v. I1. ſè illatam, amoverat, ſicuti verſu ſeq. 17. & 18. 39. Vide Exod. cap. 14. V. 3. ibique R. Salom.] habetur, confer. & ſupraà verſ. 9. h. cap. ibique nor. . H not. n. 12. . 40. Sicuti Tudic. cap. 9. v. 54. habetur. 4 4. Ita hic particulam R& ex mente antoris naſtri † Loci iſtius expoſitionem vide in not. hν vertere volui, alii aliter interpretati ſunt. — Mon h. loc. 45: Hoc ſenſu interdum particula D& accipitur, vi- 41. Vide ſuprà Geneſ. cap. 12. V. 19. ibique not. de ſuprà Geneſ. c. 4. v. I. ibique nor. n. 3. num. 34. B 46. Id eſt: etiam iis, qui poſtea naſcentur, quique 42. Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. dict. cap. 12. v. jam non ſunt tecum. 19. n. 3 5. notata ſunt. H 47. Id eſt audacte & in trepidè loquaris vel reſpon- x* Conter. hic not. in Sa Povubi loci iſtius ha. deas, confer. Ezech. c. 29. veri. 2 I. ibique Ra- betur explicatio. vid. & tract. Talm. Megilla, fol. ſchi not. 15. J. & f0l. 2 9. a it. Bava karna, fol. 9 3. a. 48. Zive res iſtas cognitas ac manifeſtas. . . . . . . . N Hebr. 8)) ſic in exem plari Hebræo, quo uſus ** Ita hic exprimo aρππ⏑ MSt. Erff, I. habe- imn editione Do legitur: 5 h i. e. & 368 GENESEOS. CAbP. XxXf. eſt: ecce (hoc) tibi erit velamen honoris 49. propter oculos meos, quòd aſpexerint So. te atque omnes, qui tecum ſunt, & idcircò interpretatus eſt (Onkelos) — R 2 929 R* P i, e. & vidi te omnesque, qui tecum ſunt, eſt etiam expoſitio allegorica; ſed ego genuinum ac proprium Scripturæ ſenſum explicui. Verſ. 17. Et pepererunt] Juxtà Targum ejus (hæc eſt explicatio:) & relaxati ſunt, 51. aperti ſcil. ſunt eorum meatus 52, & pepererunt, * & hæc eſt illorum genitura. 73. Verl. 18. Su- Per omuem vulvam] i. e. Circà 54. omnem aperturam. 55, Eod. veri. 18. Propter s⸗ ram] i. e. Propter dictum 56. Saræ. XXI. Erſ. I. Et viſvit Dominus Saram] Conjunxit (Scriptura capiti antecedenti) textum 1. iſtum, ut doceat te, quòd, quicunque (à Deo) miſericordiam petit pro ſocio ſuo; ipſe autem eadem re opus habet, is prius exaudiatur, dicitur e- nim: & oravit &c. 2. huic autem cohæret: & viſitavit Dominus, (nempe:) anteàâ * (Sa- 49. Hot ferè ſenſu etiam LXX. interpretes verte- quod opus KSagam educere, (ſcil. partus, ex- runt: æcννα ς οαα ειας ααα1τροοανα & +, hæc erunt tibi in honorem faciei tuæ- 50. In Hebræo eſt: 2 ννν., quòd in te domi- nati ſint, quòd oculis meis te quaſi delibaverim, mos enim erat populis orientalibus, isque ad- huc durat, ut honeſtæ fœminæ non niſi velatâ facie in publicum ptocederent nec apertum vul- tum extraneis oſtenderent. . † Hebr. Mννν ν hæc & ſequentia, usque ad: ru i. e. explicui, abſunt ab utroque MSt. Erff 51. In Chaldæa Paraphraſi eſt: NN i. e, & dila- tati ſunt, ſicuti P. Fagius tranſtulit, alii: refri- gerati ſunt. 52⸗ Vel: foramina, quæ anteà erant occluſa, pro pter Saram, confer. Taanit, fol. 8. b. & Bava ka ma, fol. 92. a. b. vide & ſupr. verſ. 9. h. cap. ibi que not. num. I2. * Hebr. , ſic tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur, quæ etiam hic ſecutus ſum in vertendo; aſt in e- ditione legitur: NX i. e. & edu- xerunt, ejecerunt (exerementa ſcil. aliasque res ex corporibus ſuis) MSt. Erff 1. poſt αν *παααπι addit NÜ den n i. e. id, quod eis educe- re opus fuit 3I MSt. 2. ita; &ααα nνυℳedni, e. crementa &c.) 53 Sive: generatio, partus, Hebr., procrea- tio ſobolis. — 54. Vel: intuitu, contrà, id enim dictio an, quæ hic habetur, ſignificat, vid. R. Salom. ad Geneſ. c. 7. V 16. n. 2 5. 55. Sive oftium, foramen aut meatum, id enim dicio nino, quæ hic habetur, ſigniſteat, confer. ſupr. verſ. 9. h. cap. jn. 12. & Joh. Lightfoot Hor Hebr. in Appendice c. 9, p. m. 279. edit. Lipf. 56. Id eſt: Quoniam Sara ita dixcrat & proptere preces ad Deum fuderat, confer. Gur Arjeh fol. 30. col. 4. circà fin. it. ſuprà Geneſ. c. 12. v. 15. n. 31. & not. in "νν h. loc. reſpicitur hac expoſitione ad vocem Oan, quæ hic in textu ſa- cro habetur. 1. Vel: caput iſtud, ſectionem iſtam, Hebr. v, quæ dictio & verſum Biblicum interdum ſigniſicat, quò ſenſu & hic accipi poſſit, confer, tract. Talm. Roſch haſehana; fol. 32. b. & Taa- 2 nit, fol. 8, b. it. Megilla fol. 3 1. a. in τ n h. loc, ubi hæc paulò fuſias ex- plicantur, vid. & Bava kama fol. 92. a. it. Roſ. haſchana, fol. 11, a. 92². Noſeh 2. Sicuti cap. antec. 2. v. 17. habetur, conſer. not. a M. Vram riit Ulferet grant N (eh (aen 4. de kedent itaque en) cilicehzdhe Oakelolfebe tat Der)idg Vettirl le, anihol a lzabitur mlamilla ptees ſul e⸗ — 14 Eir. hot is Abimelee 3. ſer inſia 14 ſe: circ p⸗ lcbnſet . Uubie ns qleni d qu ſegeb5. 6. Sie: locutie hifufefſush⸗ ejunen rerſu tut kit d aute & N kyeri⸗ 7. Kliira 8. Prou Genel, Anjeh 1. 9. De quoſie 10. Nemper il dikt. c. 1 i. Nicnirum ac ſœ dus, tet, conſet.n i In notis Ral ſetba iſta Nrehrum, 4 r erint a tam expoſti d Verl 17, lnr apertiſel. etl1g. . Drcpter ⸗ imntececent) btdian peti⸗ ttur Cicitur tempe.) antes (. — (il pattun er⸗ „h, Nocter. lcio dn, que Dalom d Gent. neztum, ic enim igniſtent, confet, 4 CAP. xMlI. CGHENESEOS. 169 NMnn * (Saram viſitavit,) priusquàm ſanaret Abimelechum. Eod. verſ. I. Viſitavit Saram Ut fieret gravida. 3. Eod. verſ. I. Seuti dixerat] De partu; 4. ſed quænam eſt iſta NnDNi. e. dictio? 5. & ubinam eſt (vel reperitur) ) i, e. verbum? 6. (nimirùm) LDNR (reperitur in illo loco:) N&i. e. & dixit Deus: aſt Sara, uxor tua &c. 7. (autem reperitur in illo loco:) fuit πi. e. verbum Domini ad Abrahamum, 38. de fœdere inter partes diſſectas, 9. ibi dicitur: non iſte hæres tuus erit, 10. adduxit itaque (Deus) hæredem de Sara. 11. Eod. verſ. I. Er fecit Dominus Saræ, ſicuti dixerat] (Scilicèt) Abrahamo. Verſ. 2. Ad tempus præfixum, * quod dixerat ei] (Targum- Onkeloſi habet) — HD i. e., quod locutus fuerat ei, tempus certum dixe- rat (Deus) idque præfixerat, quando ei (Abrahamo) dixit: ad præfinitum tempus re- vertat ad te, 12. incidit ei (Abrahamo Deus) cæſuram 13. in pariete (eique) dixit: quando Sol attinget cæſuram iſtam anno ſequenti, pariet. * Verſ. 6. Arridebit mi- bi] Lætabitur propter me; eſt & expoſitio myſtica, (quòd) multæ tmulicrerſterilerſe mũul cum illa (Sara) fuerint viſitatæ, 14, multi ægroti eodem die ſint ſanati, multorum preces ſimùl cum Sara exauditæ ac quòd riſus multus fuerit in mundo. Verſ. 7. Quit diltu- * Hebf. 12 hoc & ſequentia, usque ad: J7mnè cluſa & adjecta, nempe: den e nn i. e. Abimelech, abſunt ab utroque MSto Erff. pte .ν en e ee nen ne e. 3. Confer. infrà verſ. 6. h. cap. ibique not. num. wWwN e Rp N na de h. bighttootlor 179, cditlipl. erat e ptoptettei . Gur Anen fol. nel, 1V,Iſ. oc. eſpicitut he e hic in textu ſa⸗ n itam, Uebr. blicumintercum Pi poſſin conlen 0l. z2 b, A.. 4 :* In notis Raſchianis editionis ma ne poſt h. cap. n. 3. poſſes etiam interpretari de ipſo ꝑar⸗ l,à. etur, conſe,not. . haulo fuſis ex⸗ l,92,2 it Aoh 14. i. e. R. Joden & R. Chama (quoad tempus par- 4. Vel: circà partum, quoad tempus partus, de tus diſcentiunt,) R. Joden dicit videęlicèt, quòd uo confer. ſuprà Genelſ. c. 1 8. v. 10. & v. 14. natus ſit, (liaacus) menſe nono; ne dicerent F. Ita hic αh& vertere volui, ut diſtinguatur à ſe-. (homines, quod) ex domo Abimelechi ille (I. quenti a quod transtuli: verbum, vide num. ſaacus ſit natus;) aſt R. Chama, dicit: (quod ille ſeqv. 6. . tntnatus ſit) menle ſeptimo. 6. Sive: locutio, ſenſus eſt: quoniam ab initio 12. Sicuti ſuprà Genel. c. 18. v. 14. habetut. huju: verius habetur: bt tn io fine autem 1. Incilionem, Hebr. nou, lineam fecit, Germ ejusdem verſus dicitur: PX, ideò quæxri- i ſynnmf er . . tur hic ab autore noſtro, ubinam illa pn& ut Er hal nerin Schmit oder Ser ich gemacht⸗ & a reperiantur in S. Scriprura? . 7⸗ Sicuti ſupra Geneſ. cap. 17. v. 19. habetur. 8. Prout Geneſ. c. 15. v. 1. legitur, confer. Gur Arjeh fol. 3 I. col. I. circà fin. 9. De quo vide ſupr. cap. I 5. v. 10. & ſeqq. 10. Nempe: filius Eliezeris, de quo ſuprà Geneſ. dict. c. 15. V. 4. ** Nempe: Sara, poſt verbum: yn i. e. pariet, in notis Raſchianis editionis 'nam mnon hæc uncinulis ineluſa & addita ſunt: e ee, 9 D ie, nedde i. e. Eod. verſ. 2. Senectuti ejus] Nam ſplendor vultus ejus (Iſaaci) ſimilis erat ei (Abrahamo, patri ſuo,) confer. Raſchi I1. Nimirum, ut Dominus verbum ſuum impleret not. ad Geneſ. c. 29, v. 17. n. 25. & ad Genel. ac ſœdus, inter partes diſſectas initum, ſerva c: 37. V. 2. n. 11. ret, conſer. not. in H h. loc. 14. Id eſt: gravidæ factæ fint, vid. ſuprà verſ. I. — vVerba iſta: An Wweie VN i. e. ad tempus tu ſeu ſobolis procreatione. præſixum, quod dixetat, hæc ſunt uncinulis in- 1. 190 GENESEOS. CAb. XXI. dilbturus fuiſſet Abrabamo] Significatur (hic) laus & exiſtimatio, 15. (ac ſi diceret Scri- ptura:) videte, quisnam ille ſit & quàm magnus exiſtat is, 16. qui ſervat fidem „qui promittit & facit? Eod. verſ. 7. Dicturus fuiſſet] Mutavit (hic) Scriptura (verbum) nec uſurpavit (verbum) * 17. Gematria 18. iſtius (verbihp efficit) P i. e. cen- tum, ac ſi diceret (Scriptura:) poſt finem centum (annorum ætatis) Abrahami. Eod. verſ. 7. Laltabit filios oara] Ecquid hoc eſt: filios, numero plurali? (nimirùm) in die convivii adduxerant ſecum princeipes fœminæ filios fuos, 19. dixerant enim: non peperit Sara ſed collectitios ex platea adduxit (ſilios) eosque lactat. Verſ. 8. Et ablaltatus es] Finitis ſcil. viginti quatuor menſibus. Eod. verl. & Magnum on.- vivium uoniam ibi aderant magni viri illis generationis, (nempge:) Schem & He- ber & Abimelech. 26. Verl. 9. Fridentem] (erbéô Pprgn hic)ignificatur cultus i- dololatricus, veluti dicitur (im illo loco:) & ſurrexerunt prix'y, ut luderent 532r. alia explicatio (verbi 2ν nempe quòd) fignificet: ſcortationem, 2. ſicuti dicitur (in illo loco:) Prna“, i e. illudere mihi; 23. alia expoſitio (vocabuli PrED nempe, quòd) ſignificet interfectionem, (veluti accipitur † in illo loco:) ſurgant quæsò pue- ri 5. Sive: dignitas, nempe Dei, conter. hic ctarit ilios (Sara.) Gur Arjeh fol. 31. col., z. princ. & not. * Hebr, 7i or, hæc & ſequentia, usque ad: in Sper n hoc loc. ubi poſt vocem Tn'n abſunt ab utroque MSt. Erff. confer. hic rTτ hæc ſunt addita: 'mwy 99 r tract. Talm. Peſachim fol. 119.b. & Sanhedrin- t½ Nn i e. ſiruti /Fſai. c. 41. v. 4. habetur) fol. g59. b. = Sðð erquis operatus eſt & fecit, (item Eſai: 40. v. 26.) 20. Confer Gur Arjeh h. loc. fol. 31I.col. z. med. & quis creavit iſla? ſic quoque habetur in Beroli † Bereſchit Rabba h. loc. uti in a e ad mar- nenſi elitione- ginem allegatur, ubi etiamw in notis exponitur, n6. Videlicèt: Deus qui dixit ac promiſit A. con-ivium magnum ideò hie vocari y e brahamo dictumque ac promiſſum ſervavit, in = e i. equia magnates mundi fuerunt ibid. Berolinenſi etiam editione & in νμυ⅞/hn hic! 2 I. Vel: ex mente autoris noſtri, ut ida lo cultum additur ape i. e. Deus. . ”” exhiberent, vid. Exod. c. 3 2. v. 6. & not. ad T7. Sed loco n i. e, dixit, uſa eſt S. Scriptura Pros eib. cap. 19. v. 26. num. 22. verbo: W„à batiνεα, ab autore noſtro hic ¹2. Coneuùbitum illicitum, juxtà Hebræum: re- addackatn; . tfectionem pudendorum, confer. Exod. c. 32. 1. De hac dictum eſt ſuprà ad Geneſ. cap 14. v.] v. 6 ibique not. n. 46. ðòJòMW 14. n. 51. in. MSr. Erf. 1. Babetur: en 23. Id eſt: illicitè mecum eoncum bere, juxtà au-⸗ in MSt. 2. legirur: Xr'n. 7, res eadem eſt, torem noſtrum, prout infrà Genel. c. 39. v. 17. nempe; (Lverbi) Gematria (effieit i. e. habetur, confer. Exod. dict. c. 32. v. 6. ibique centum,) confer. bic Bava mezia, fol. 87. a. not. n. 46. it. Jalkur Part. I. fol. 27. col. 2. † Hebr. my iſtud & quæ ſequuntur, usque ad . Princ, in, M8t0 Prff. 2. locus iſte ſic legitur: TN ) i. e. & lactat eos, abſunt ab utro rien ' re ri. e. junta Tatgum que Msto Eiff. jus: illudere mihi, ita, ut ſignificet illuden- 19. Eandem fabulam vide ſuprà in notis Raſchi ad tem/ ſed abſunt iſta à Sto Erfl. Geneſ. c. 17. v. 16. n. 3 §. in notis Kaſchi anis † Vel: ſicuti dicitur: en'r' n prout hic, additum editionis peT D polſt verba illa: filios habetur in MS1ο Erff. I. ut & in Berolinenſi editio- ſuos, addita ſunt iſta: Erè&e i e. & la- neé atq; in. or r,„ C4t. W. I o gicin et greunnſuumn inlanien⸗ AEun flinſil ita probis 65, nonigin dibit) aum ſeniuautem (n er⸗ 14 Vel: N in ti, vide, I noris N Neiba illa: i ngelala & 2 N elelpondos betes filius⸗ ſit, guda ,. Jue püin on. c.2 l. . KH lebr. da⸗ Wrn i 2. 26. Felli bror d0t. - Hebt) d d dyhe 17. Honeſiu, in queti ſchit Rabban ginem alleg 11. Nempe: itiqneeſt: iitpie lom darx fliusel neſtate dc pt Oum h. loe Hebr. Hy CMNNI. 1l Eictteten. lirfäen, gi 4 l e. cen⸗ danalnh, Loc. (iminun)in int enim non Ddchem & Re. Keatur cultugi⸗ Rrent;21, Ziz cuti cicimr in nenpe, nt quer pue. n gentig, neqne :4: Meenen * . 4 . ,: d . dibit) cum filio meo, cum lſaaco, cui duo iſta adſunt. 28. Verſ. II. Propter † ſilium 24. Vel: & interficiant tecundum mentem autoris t, Eiff confet. ic geb. Kanhedlin, Icol. 2, wed, & n one. notis exponitur, Ncai e udifuetunt ibidé , Uk idolo cultumn V. b. § not⸗d 127 Bebrrum:e- eee Hebr. bèe WD&, Hæc & ſequentia usque ad: Nbere, ug: au⸗ enel⸗c. 39. V. 17. .11, , bibige , ſol. 17. (01.2. 8 iſe le legiiur: e nen Taigüum Cnißce ilnder. tout bic,Aum 1“* dari erolinenli eoulo⸗ CAP. XxlJI. 6ENESEOS. ri Pn , i. e. & ludant 24, coràm *nobis, &c. (nonnulli ſic exponunt, quòd Iſmael) jurgatus ſit cum Iſaaco de hæreditate ac dixerit: ego ſum primogenitus & aufero du- plicia, 2. ac quòd in campum egreſſi ſint* (ambo, Iſmaeël & Iſaac,) atque (Iſmael) 17 arcum ſuum tollens ſagittas in illum (Iſaacum) emiſerit, ſicuti dicit (Scriptura:) velu- ti inſaniens, qui jacit malleolos & c. ac dicit: nonne ludebam ego? 26. Verfſ. 10. Cum ſiliomeo, cum Iſaac] Intuitu ejus, quòd ille filius meus eſt, quamvis *** ipſe non ita probus 27. ſit, ſicuti Haacus, aut probus, tanquàm Haacus, etiamſi non ſit filius me- us, non dignuseſt iſte, qui cum eo hæreditatem adeat, multo minùs (hæreditatemad- ſuum] Audiverat enim Abrahamus)) quòd ad indolem malam 29. deflecteret; 30. ſenſus autem ejus literalis eſt, (quòd ideò res mala viſaſit in oculis Abrahami,) quia- (Sara) dixerat ei (Abrahamoe,) ut ejiceretillum (Hinaëlem.) Verſ. 12. Auſculta vo- tei ejus] (Hinc) diſcimus, quòd Abrahamus fuerit res acceſſoria 31. reſpectu Saræ in., X 2 dono noſtri, vide, 2. Samuel. c. 2. V. 14. X 4 . erba illa: i. e. coràm nobis &c. hæc uncinulis incluſa & addita ſunt; nempe: hou'ri ) an bde e in en en ee en e n ne i. e. (Verſ. 10. Cum filio meo &.] Ex relponſo Saræ (nempe:) nonenim futurus eſt⸗ beæres lius ancilæ iſtius cumfitio meo, tu di- ſcis, quod Iſmael jurgatus ſit & c. ron. c. 2 1I.v. 17. ibique Raſehi not. n. 3 3. KX Hebr. A Sche Sα ſequentia, usque ad enn prun) i. e. ludebam ego, abſunt à MotoErff. 26. Sicuti Proverb c. 26. V. I 8. & à 9 -habetur, conf. not. in na dnDO h. loc. pr by i, e. cum Iſaaco, abſunt à MSto Erff. I. 1217. Honeſtus, idoneus, dignus, id enim dictio Pnn, quæ hic habetur, ſignificat, confer. Bere- ſchit Rabba h. loc. ſicuti in 'man enev ad mar- ginem allegatur. 2 8. Nempe: & jus filii & morum probitas, ſenſus Saræ filius eſt, tum quia Ismaeliem morum ho- neſtate ac probitate vincit, cenfer. not. in nov vhN h. loc. In notis Raſchianis editionis nan ne poſt 2 5. Quæ primogenito afſignata ſunt, Vide Deute- 31. itaque eſt: duplici jure hæreditas Iſaaco compe- tit præ Ismaele, tùm quia is non ancillæ; ſed NyN HRTWi. e. ad indolem malam, abtunt hie ab utroque MSto Erff. addita autem ſunt in MSto I1. poſt Verba iſta pa Ma i. e. & conſumpta fuit aqua, verſ. I 5. h. cap. 29. Hebr. ngyn mHi, confer. infrà Geneſ. e: 2 5. V. 30. ibique not. & Raſchi ad Pſalm. 1I16. v. 16. 30. Scil. Iſmael, quoniam ab initio hujus verſus ſcriptum reperitur: n r1nh i. e. S& mala fuit res in oculisAbrahami, &c. hinc concludere vo- lunt Judæorum magiſtri, quòd Ismaëlad indo- lem pravam degeneraverit, quæ res mla viſa ſue- rit Abrahamo, confer, Gur Arjeh fol. 3 I. col. 3. circa ſin. Gnot. in = e rW. h. loc. Acceſſorium aliquid ſive adjunéctum, Hebr. 9950, cui opponitur o7 ie. fundamentum ſeu Prineipale, quod hic fuit Sara, quoniam n en .en i. e. Spiritus Sanctus erat in voce ejus, ſicuti in Gur Arjeh fol. 3 I. col. 4. med. habetur, confer. D Wagenlſeil. Tel. ign. in Refutat. Carmin. Lipman. pag. 474. in notis Raſchianis editionis =So verba ilta: (hinc) diſcimus, &c. usque ad: in dono pro- phetico, (quæ hoc verſu 12. leguntur,) non ha- bentur in Hebræo; ſed iſtorum loco hæc ſunt ðð an i. e. in voce Spiritus Sancti, qui in illa (Sara fuit) diſcimus (exinde,) quòd etiam ipſa fuer it. prophetiſia, confer. hit Megilla, fol. 14. a. † Hebr. H 7y hæc & ſequentia usque ad: & Sanhedrin, fol. 69. b. CAP. XXI. GENESEOS. dono prophetico. Verſ. 14. Panem & uerem aquæ] Non verò argentum & aurum, quoniam (Abrahamus) odio habebat (ſſmaelem,) quòd is ad pravam indolem decli- naret. ½ Eod. verſ. 14. Et puerum] Etiam puerum impoſuit (Abrahamus) humero ejus (Hagaris,) quoniam Sara oculum malum 32. infixerat in illo ( Iſmaele,) eumque febris ardens corripuerat, 33. ita, ut ipſe pedibus ire non potuerit. Eod. verſ. 14. Er 172 — abiit † & erravit] Reverſa eſt (Hagar) ad idola 34, domus patris ſui. Verſ. 1 5. Er conſumpiz fuit zqua] Quoniam ægrorum 35. mos eſt, ut multùm bibant. Verfſ. 16. Eregione ejus] Procùl. 7“ Eod. verſ. 16. Quantum arcus jacere poteſt] i. e. Quaſi duorum 36, jactuum (arcus intervallum, tantum erat ſpacium, quò Hagar à puero iſmaele ſeparata erat;) ſignificat autem (dictio r'b“) jactum ſagittæ, in lingua Miſchnæ eſt: Hν1. e. quòd jaculatus ſit in uxorem ſuam, 37. quoniam ſemen jacit (ſive emittitur) inſtar ſagittæ, quòd ſi dixeris, ſcribendum fuiſſe: (non verò UDD, uti in textu ſacro habetur, reſpondeo, quòd) Vau hic intervenire ſo- leat, ſicuti (litera Vau in illo loco:) i. e. in fiſſuris petræ, 36. à derivatione (vo- cis: N&, veluti habetur in illo loco:) & erit terra Iehuda Ægyptiis NʒyN i. e. in com- motienem, 39. & à derivatione, (quæ habetur in illo loco:) 3 1 i. e. titubent & commoveantur, ſicuti ebrius, 40. ita etiam (legitur:) pi. c. extremitates terræ, 41. àradice p. Eod. verſ. 16. Et ſedebatòà regione] Quando (puer Iſmaẽl) morti vi- cinus rabba ad marginem allegatur. * Loci iſtius expoſitionem vide in notis nov S h. loc. 32. Malignum, invidum- confer. quæ ſuprà ad Ge nel. c. 16. v. 5. n. 11. notata ſunt, vid. & Gur Arjeh fol. 3 1. col. 4. circà fin. ac Bereſchit Rab- ba h. loc. . SW Contfer. verſ. ſeq. 15. h. cap. n. 35. Vide & not. in Spam N h. loc. † Hebr. r hæc & ſequentia usque ad: Fa pani. e. domus patris ſui; abſunt ab utroque MSt. Erff. Sððð 34. Rabbini hociode concludunt; quia ins. Scriptu- ra hic habetur verbum ynn, quod de idolorum cultu uſurpari ſolet, vid. jer. c. 2 3.v. 13. hinc vyn Dyyni. e. opus aberrationum, Jerem. c. 10. v. 15. confer. & hic Gur Arjehol. 3 1. col. 4. fin. ac notf. in Eham mnp ubi iſta expolitio Raſchiana deſenditur. 5. Nam uti verſu amtet. 14, h. cap- u. 3 33 3. dictum eſt, Ilmael febri ardente laborabat, vide Bere- 36. Quoniam dictio a pluralis numeri eſt, qui dualem compjectitur, ideò autor noſter du- os jactus hic exponit; alii ahâh non ut nomen ſed tanquàm verbum interpretantur, pro; ut R. Jona, de quo Michlol Jophi h. loc.- atque hanc interpretationem Junius ac Tremel- lius in verſione ſua ſecuti transtulerunt;: ut qui jaculantur arcu, confer. Gur Arjeh fol. 32. col. i. princ: SèG 37. Scil. ſemen virile, ie. quod concubuerit cum uxore ſua, in utroque MSto Erff. poſt tρ i. e. in uxorem ſuam, additum eſt: &pSe i. e. ſub ficu. 38. Sicuti Cantic. cap. 2. v. 14. habetur, ubi juxtà mentem autoris noſtri vertere poſſis: in com- motionibus petræ. 39. Sive: trepidationem, titubationem, vide Eſai. c. 19. v. 17. ibique Raſchi not. it. Michlol Jo- phi ibid. 40. Prout habetur Pſalm. 107. V. 272 ſchit Rabba ac not. in 'nan e h. loc. Conler. not. in mar e h. loc. ubi Bereſchit! 41. Vide Pſalm. 48. V 1I 1. 4 (N. M. — cinns erat, ſeimms Ointetce e Ule ien enim mini An tu i gun gudlane (Deu⸗iu⸗ citn in ciyguench Iali Ec. celuntad Mecramne Lentur,nel Dodaim, 4 — e Nempe:: at, (pen hnerimort poſterion: turà pfioil to hujus Uhr. In twi. e 4 Vel: mig Latue th or, co. W b. loe. * Conet, hi 16b libe dns Hr. V, a ſcil. olei † Bebr. * N (guoc hie u) Ciceb⸗ In Beroli editionis do Kmacl d. ulis inclut A. W. Kum & anrum indolemn decli. lumus) humero nele,) Eumgue . dd verl. 4 Vert. I. E. Ant. Verll6. Hhgar puero⸗ tte, in lingur uoniam ſemen Dd (non † interrenite ſo⸗ eriatione 70. Tie in com. er titubent & tates tete, 41, nael) morti i. cinls ——ð ralis numneii e, d autor noſter du⸗ non ut nomen pretantur, Po; ol ſophi h. loc. uniis ac Tiemel⸗ netnlerunt: ut gi rſen ſol 3c0tl. concubteii themmn Eiti. poſt een l: dNN n deiuk, bbi und pollss inconn⸗ den, ie . t it Mihle . 147 † Hebr. Vp, in MSto Erff. 2. poſtea additur: CAP. XxXI. GENESEOS. eez cinus erat, pergebat illa (Hagar) longiùs recedere. 42. Verſ. I7. Vocem pueri] Hinc (diſcimus,) quòd oratio ægrotantis † acceptior ſit, 43,. quàm aliorum pro illo (ægro- to) interceſſio eaque citiùs exaudiatur. Eod. verſ. 17. In loco, ubi eſt] Juxtà opera, quæ ille jam facit, ipſe judicatur & non ſecundùm id, * quod ille facturus eſt, angeli enim miniſtratorii accuſabant (Iſmaêlem coràm Deo) ac dicebant: Domine mundi, an tu ei, qui *? filios tuos ſiti interfecturus eſt, aperis fontem? ille autem reſpondit eis: † qualisnam ille jam eſt, juſtus an impius? dixerunt ei: juſtus, *E* reipondit illis (Deus:) juxtà operaejus, quæ ille jam facit, judico eum, atque hoc eſt, (quod hic di- citur:) in quo ille eſt; 44. ſed quomodo enecavit ille (Iſmaèl) Hraélitas ſiti? (videli- cèt) quando Nebucadnezar eos in captivitatem abducebat, dicitur enim: onus in A- rabia &c. * occurrentes ſitienti ferte aquam &c. 45. dum eos (Iſraëlitas Chaldæi) du- cebant ad Arabes,; dicebant Iſraêlitæ illis, à quibus ipſi in captivitatem ducebantur,: obſecramus vos, adducite nos ad filios cognati 46. noſtri, Iſmaelis, ut noſtrùm miſe- reantur, nam dicitur: ſemitæ DO Dedanim, 47. ne legas: D; ſed D Dodaim, 48. illi itaque (Iſmaelitæ) procedebant eis (Iſraelitis) obviam illisque carnem X 3 † of- . „ . „ 8 . 42⁄: Nempe: à loco illo, ubi Hagar anteàa ſede-] pn Npxa Arpr whi e. (Juſtus eſt) nimirum rat, cœperat illa adhuc longius recedere, ne reſpectu iſtius rei, quoniam ipſe haud dignus eſt, pueri mortem aſpiceret, ſic Rabbini verba illa qui pœnam mortis ſuſtineat per famem, idque poſteriora: an atexponunt, ut diſtinguan- recdte. tur à broribnu zui „ 7 N quæ ab ini- 44. Conſer. hic Gur Arjeh fol. 32: col. I. med. ac tio huſus verſus habentur. . r. hi itur: h fin. it. liber. Prec. Jud. part. 2. p. 26. a. med. ubi † Hebr. e in 1457, Erff. 1. hic additur: 77 in notis ſcribitur ‚quod, etiamſi Deus feiat, ho= pxy i. e. pro ſe ipſo (ſcil. precantis.) minem eſſe peccaturum; nihilominus, quia ipſe 43. Vel: magis grata ſit⸗ nempè Deo, 8 ab eo ma. miſericors eſt, non judicat hominem, niſi WNXοπ Lis atque citius exaudiatur, ita hic d inter-: — e. e. in quo ille eſt ſive in que opere ille Ppretor „ confer. Bereſchit Rabba ac not. in e tunc deprehenditut, confer. & not. in mnem n h. loc. Swman h. loc. 17 1 2 ——— 4 — 16. b. & Jalkut Part. 1. fol. 27. col. 2. med. & 1. e. atque (ità miſerè )moriebatur, ablunt à MSto liber HDSD „y Part. 2. c. 23. Pag. 46. Erff. 2. & eorum loço ſolum habet: yv & Hebr. W, in Berolinenſi editione & in deè 1e. in Eſaia. hic additur: XNi. e. ſemen ejus, (cujus 4 5. Sicuti Eſai. cap. 2 I. V. 13. & 14. habetur, ubi ſcil. poſleri filios tuos &c.) vide Raſchi not. confer. & Ejusd. not. ad Thren. ded ne C. I. Vr 20. S — N llatren Ren ne hor eit 46. Sanguinis propinquitate nobis conjundti, Hebr. 7 Ri. e. nunc il um ſudico, arque doe ee en, uti hic habetur, quæ dictio & patruum- (quod hic dicitur:) in loco, ubi eſt, ipfe (De-j amicum ac dilectum ſignificat, confer. num. us) dicebat eis (qualis nam iſte jam eſt &c.) ſequ. 49. b. verf- XX IN Berolinenſi edit, ut & in notis Raſchianis Veluti Eſai. dict., Gap. 4 4. V. 19. .. —— . . „ . . 1t1 .4 „ 2 I. V. 13. 2X. Hhabe⸗ editionis nan rmu ratio zdducitur, quomo- e ubi ri d. R “ . 13 & 1½ habe do Emac Qus it jaſtur, derba ibidem e. 438. Quo nomine lſmaelitæ, Iimaelitaram cogna- Kulis incluſa funt iſta: π ee. de Deen e M 274 GENESEO098. CAP. XN, — rrnn offerchbant ſalitam & utres nlatos, ut Iiadi ltæ exiſtimarent, os eſle aqua Trepletos; 3 ſed quando (Iralita) illum (utrem inflatum) admovebat Ori & ap eriebat, ventus cor- pus ejus intrabat atque (ita miſerè) moriebatur. 4 % Verſ. 20. Jaculans areu] (Ver- bum iſtud: α fſignificat) 1iä. e. jaciens ſagittas arcu. 3. Eod. erſ. 20. Ar- cu] Ratione 51. artificii (dicitur hic DWwP! — jaculans arcu i. e. jaculandi artem. callens) veluti (dicirur ) Ni. e. aſinarius, — ,i. E. camelarius, Inxi i. er Geha- tor, 52, quocircà Schin (in dictione P) dageſſatum eſt, habitabat (lſinael) i in deſer- tO ** ac tranſeuntibus ſtruebatinſidias, 3. dicitur enim: manus ejus contrà omnes &c. 54. Verlſ. 2 I. Eterra Eeypti] (Videlicèt) & loco, ubi (Hagar) educata erat, di- citur enim: & erat ei ancilla Ægyptia &c. Seidque eſt, quod homines (proverbié) dicere ſolent: *** projice virgam (ſeu ſtirpem) in aẽrem; (tamen illa) ſuper radicem ſuam conſiſtet. ?6. Verſ. 22. Deus tecum ℳ Quoniam, illi widerant, 1† quôd (Abra- Rhamus) Kti hie intelliguntur, vid. num. præced. 46. h. verſ. enim Terbüm S „quod hic habeturſi gniſicat ſimile exemplum vide in Hiob. c. 22. v. 2 5. ubi conter. ſuprà Geneſ. c. 1. v. I. n. 6. Rabbini pro a legendum putant: va, con- 54. Prout ſuptà Geneſ.c. 16. v. 12. habetur. fer. Buxtorf. Synag. Jud. c. 31. p. m. 585. vide 55. Wide Geneſ. alleg. cap 16. V. I. & infrà verſ. 33. h. cap.n. 66. quo ſenſu uten e Hebr. 1) N in hæc & ſequentia, usque verba iſta: ε i. e. ne legas vel: non le- ad & 1. e. conſi ſtet, abſunt ab utroque MsSto gendum eſt, juxtà Rabbinorum mentem ſint Erff. accipienda vide apud. D. Wagenſeil. in Sota, p. 56, Hoc provwetbid indicatur, uod unaquæ que res 6 8. n. 7. cœterum iſta: ne legas ſed n nb eh e 111 i. e. ſequatur radicem ſu= abſunt in Hebræoà MSto Erff. 1. † In Berolinenſi editione & in pan in hic ad. fol. 32. col. 2. princ habetur, conter. Joh. Diu- ditur: M]) i. e. & piſcem. ſii Adag-Hebr. Decur. 2. Adag. 2. 49. Eadem autor noſter in notis adsbialleg. cap. † Hebr. ν , in MStO Erff 1. ſic habetur: 21. V. 14. adduxit. . aen R i i. e. poſtquàm viderat Abi- 50. Vel, uti in Gur Arjeh fol. 32. c eol. I1. fin. ex1 melechus, poſteà in utroque MSto Erff. ſic le- ponitur, quoniam non nwp:- E i. u. jaculantur tur: n Ba- b PrWa areum; ſed jaculanturſagittas Hvn j. e. areu, ideò r de MSt. 2. addit: :) bnre ne de autor noſter in notis h. loç. ita interpretatus, Tn Proa mna n enen en P nempe jaciens ſagittas Nupa arcu. n ( MSt. 2. W MSt. I. & —n e 51. Vele intuitu artifieii, ſive propter artificium,; man a nN (MSt. 2. 7 MSt. I. ) quod noverit mirwpos teW7† facere arcus,vel ee N nnn ⸗ pN MSt. 2. addit) ſagittandi artem callebat, veluti & Onkelos in- . —ae en ſa, eenh ne hon ny terpretatus eſt: ne ni. e. magiſter arcus, N& n i gan ne en yen n vide Michlol Jophi hoc loc. 35Re enSn (MsSt. I. addit aod) dn e * Confer. hic , quæ ad ad cap. præced. 20. v. 5. Din (MSt.- 2. addit: 19?) reNe PNa Sign. *notata ſunt. r nn nng nde en nh ee 352. Quiita dicuntur ratione artificii ſive opißeii⸗ „ ) en een (e Msr. I. addit: in. 3 quod exercent S& cujus ipſi periti ſunt. DSe e wwanee (Mst. 2. habet? **½ Hebr. "Ananna, in MSto Erff. 1. hic additur Px⸗ i) en ee iene nee i. e. Paran. N2 (Mst. 2. habet: alvde) (MsSt. 1. addit: 53. Vel: in tranſeuntes. latrocinium excrcebat, id S am ac fundamentum ſuum, uti in-Gur Arjeh M e fler 7 Anepott M. eetk. 13. ea eſt Iis Fomuun verl. 30 4 lechifadh Paruettchl NW (N õ 6 1lub De — zW P ſorein elet meumirbil Salaannd: nam ded diciturenin fœduscum di e, Ger rum iſtorur lacis, pron tmd zunos: Nunc Nagu uern ke, mez; mann diri (i nef. c. 20. (verl. Z7. edodu hem haben Promiſſioe, I7.V. 21.) erlar, Gen N anele 3n rentugcor. ncrtn et. Uhendinen, Prie geng. naöl)in deler. contri omnes Acata etat, di. (proretbis) luper radicem qudd Abn. Humis) 1 habetur. 1. ſeguenlis, degne utroqte . Mbnaqegelts latur fadicemhſſi uti in Gur Afjih conler. olnDn⸗ 1. ſiohabetur: Uam rigenat 4bi⸗ MSro Ertf ſle⸗ e eie ) FT Ne D N de N D) w yMst. 1.N) ASt. 1, 4ddit) N erN N in Syen 5 Pn Wy Re wn 1 W Ist. 2. lubet: eN r Mot. 1. Adit . CAb. XxXI. GENESEOS. 1, hamus) vicinia Sodomæ incolu mis evaſiſſet, quòdque cum regibus pu gnàſſet eoſa ue vieiſſet 57. ac quòd uxor ejus in ipſius ſenectute eſſet viſitata. Verfſ. 23. Et filio meo at nepoti meo] Eò uſque (extendit ſe)] miſericordia patris ergà liberos ſuos. 58. Eod. verſ. 23. Juxtaàmiſericordiam, quam ſecitibi, facies mibi] Nam dixi tibi: ecce terra mea eſt coràm te. 59. Verſ. 2 . & reprebendit] Diſputavit cum illo proptereà. Verſ. 30. Uleſit mihi] Illud,. Eod. verſ. 30. In teſtimoninm] (Dictio †◻heſt gene- ris fœminini, veluti (in illo loco:) Nvhi. e. & teſtimonium (ſit) hæc ſtatua, o. Eod- verl. 30. Quia fodi puteum Jurgati erant propter illum 4 puteum) paſtores Abime- lechi † ac dixerant: "nos illum fodimus, dixerunt (itaque) inter ſe: quicunque com- paruerit apud puteum iſtum eique aqua aſcenderit in occurſum, iſtius ſit ( puteus,) tunc r In n pN P I Adum ſortientur verb ejus, dum dixit: ſemini BaPN e e Ned ( M St. 2. addit: Men) tuo dabo tertam (iſtam, Genel, c. 15. v. 19.) (MsSt. z. addit nae e eene meen. & dixit Abraham: ego jurabo (V. 24. h. cap.) & (AMst. 2. addit D&) vaN yaN& de p reprehen dit Abraham (Abimelechum &c. v. 25. N D D De ( MSt. 2. habet: h) 75 . h. cap.) dixit ei (Abimelecho Abrahamus) ,DE ee nee ego jügabe, ſed (dixitei) de ommni, (quod ) di⸗ rd (MsSrf I. Hen MSt. 2. hic habet A zitti: juxtaà milericordiam (ſeu benignitatem,) rN ay (MSt. 7. hic addit-y.) h Peen quam erga te exercui, ſaeiesmecum (verſ.2 J⸗ (MSr. I. habet eRNn. MSt. z. Habet Wad) h. cap.) non eſt hie benignitas (inquit Abraha- S pe e enen rene ee mus,) nam ecce (fui peregrinus) (quando fui) SiH e ee Ae Tn apud te in terra, abſtulerunt ſervi tui, ( puteum en en nn r eeen aquarum,) quem foderam, (vid. verſ. 2 5. & v. T ſic St. 2. addit:) i. e. quod effeftum 30. h. cape) expoſuit R. Joſeph, filius Simeonis ſortita eſſet promiſlio Dei, qui dixerat ? fœdus (hæc S ſequentia hic addita (unt in MSto Erff. meum ſiabiliam cum Iſaaco (quen tibi pariet : quæ eliam pleraque hic in notis Raſchianis ha- Sara anno altero (Geneſ. c. 17. v. 21.) quod- bentur: ) Deustecum eſt (h. verſ. 22.) quoni- nam vero eſt fœdus iſtud? nempe fœdus terræ, am viderat (Abimelechus, ) quòd & vicinia So- dicitur enim (die illo, quo) pepegit (Dominus) domæ incolucis evaſiſſet (Abrahamus) quòd- fœdus cum Abrahamo] dicens: ſemini tuo de- que cum regibus pugnaſſet eosque viciſſet & di &c. Geneſ. c. 1 5. v. I 8. (alia explicatio verbo- quòd Sara in ſenectute ejus eiſlet vilitata. rum iſtorum:) Deus tecum eſt in omnibus, quæ yy. De quo ſuprà Geneſ. c. 14. V. 15. confer. not. facis, prout be verſ. 22 Haberur,) quoniam cen- in ner Wr h. loc. = tum annos natus genuit & nonagenaria peperit.) 5g. Conter. hic D. Wagenſeil. Sot. pag. mih. 169. nunc itaque jura mihi, juxtà miſericordiam, it. tract. Talm. Cholin, fol. 60. b. ac Sota, lol. quam feci, chen tu eſſes (habitans) in terra? 10. 2. mea; tu autem peregrinus fuiſti in terra, dum 59. Prout cap. antec. 20. V. 1 5. habetur. dixi (tibi:) ecce terra mea eſt coram te (Ge. 60. Vice Geneſ. c. 3 1. V. 52: confer. & not. in neſ. c. 20. V. FS.) facies criam tu wecum, me-eI SW B. bve. (verl. 23. h. cap.) quande poſiidebis terram, † Er paſtores Abrahami, Hebr. WaN y ſie in — &&π ego (dum ego ero) peregrinus, nam certam MStO Erff 2. hic additur. promiſſio ejus ( Kcil. Dei,) qui dixit (Geneſ. c. n ne Thy in e. & ſervi A bimelechi di= 17. v. 21.) hoc ipſo tempore quò dixit: re. zerunt. Vertar, Genel. c. 1 8. V. 0.) ita quoque efte 7 GENESEOS. CAP. XXI. tunc (aqua) aſcendit obviam Abrahamo. 61. Verſ. 3 3. Newus] Rab & Schemuel (circà hanc rem diſſentiunt,) alter dicit, (fuiſſe) hortum, 62. ut ex illo (Abrahamus) of- ferret fructus viatoribus in convivio; alter verò dicit, (fuiſſe) hoſpitium é3. (excipien- dis) hoſpitibus (conſtructum,) in quo omnis generis fructus * fuerint, (ſanè) reperi- mus, quòd dictio H (etiam uſurpetur) de tentoriis, dicitur enim: ? & plan- tabit (i. e. ſiget) tentoria palatii ſui. 64. Eod. verſ. 33. Et invocavit ibi &.] Propter iſtud nemus 65. vocatum fuit 6. nomen Sancti illius Benedicti H&ν Eloah (i. e. De- us,) ab univerſo mundo, poſtquàm (enim) comederant ac biberant (hoſpites,) dicebat eis (Abrahamus:) benedicite ei, de cujus bonis comediſtis, vos quidem exiſtimatis, quòd de bonis meis comederitis; (verùm) de illius comediſtis bonis, qui dixit & mun- dus creatus eſt. é67. Verſ. 34. Diebus multis] Pluribus (diebus peregrinatus eſt Abra- hamus in terra Philiſtæorum.) quàm in (urbe) Hebron, (nam) in Hebron commora- tus eſt viginti quinque annis; * aſt hic éS. vinginti ſex † (annis,) nam ecce (Abra- hamus) ſeptuaginta quinque annos natus erat, quando egrediebatur de Charan, eo- dem anno venit & habitavit in planitie Mamræ, 69, non enim reperimus, quòd ille 176 anteà habitaverit, niſi in illo loco,“ in omnibus quippe locis ſuis erat ipſe tanquam viator, 61. Hebr. aRα HE&ν&, in MSt. Erft I1. habetur n& ay HRν% i. e. in occurſum ſervorum Abra hami, vid. infra Geneſ. c. 24, v. 17. ibique not. n. 3 8. & Genelſ. c. 47. v. I0. num. 19. it. Geneſ. c. 50. v. 3. n. 3 8⸗ it, Exod. c. 2. V. 20. ibique Ra ſchi not. n. 60 62. Paradiſum, Hebr. d à Græc. r‿πι » pomarium, Aquila & Symmachus verterunt: Jirlea Oννααι arborum plantationem; LXX. verò deszar, arvum, S. Auguſtin. quæſt. 56. † habet: agrum, confer. D. Wagenſeil Sot. pag. 188. & ſeq. n. 3. ubi ſeribit, R. Salomonem in Gloſſa notare, quod dictio 7v per Notaricon ſigniſi- cet (quoad litetam: &ε) πR i. e. cibum, (quo- ad literam: “* Waine potum & (quoad literam 9) dcomitatum, vide alkut Part. 2. fol. 124. col. 3. & Gur Arjeh fol. 3 2. col. 2. med. in Mich- lol ophi h. loc.ſcribitur, R. Jonam exiſtimare, quòd forſitàn v& ſit arbor, quam Arabes vocent brsè lingua vernaculà: wnn i. e. tamaris, Latin. tamarix myrica, confer. & not. in h. loc. ac Sota, fol. 10, a. 63. Pandochæum, Hebr. †1, à Græc. xναο g‿ρν, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 1754. 2* Hebr. nrpp, inutroque MSt. Erff. pro eo habe- tur: i. e. eſculentum ſeu cibus. 64. Sicuti Daniel. c. 11. v. 45-habetur. 65. Sive: hoſpitium vel Pandochæ um, uti alii ver- terunt, de quo num 63. . 66. Vel: factum eſt, ut invocaretur nomen &cc. Hebr. &α in Hophal, reſpexit, ni fallor, autor noſter ad illud Gemaræ, quod habetur apud Wagenſeil. Sot. p. 19 8. ubi verba illa habentur: ne lege: νο S invocavit (uti hic in textu ſa⸗ cro habetur:) ſed &αι. e. & invocare fecit, ra- tio ibidem habetur, & ab autore noſiro etiam hic adducitur, confer. verſ. 17. h. cap. n. 4 %. vid. & infrà Geneſ. c. 24. v. 7. n. 7. it. Sota, fol. 10. a. dict. p. 188. & ſeq. ex Gemara allegantur, vide marginem allegstur. „½ . XX Hebr. me , in Msto Erff. 2. habetur Rya de rWy i. e viginti quatuor anni. 6 8. Nempè: in terra Philiſthæorum, confer. cap. ſeq. 22. v. 19. ibique not. n. 48. † In utroꝗ; MSto Erff-hie additum eſt: dy ba i. e. in Seder Olam (ſic habetur,) vid. infrà n. 8 I. h. v. 69. Uti ſuprà Geneſ. c. 13. v. 1I 8. habetur, confer. infrà n. 74. h. verſ. . * Hebr. Su , in utroque MSto Erff. Bigi 6* 67. Eadem ferè, quæ hic apud D. Wagenſeil. inot. Sota, fol. 10. b. uti in S'na n h. loc. ad CAb. N. Fiator, all tanſiitiblam Git Abram in no enin Uͤu & habitatet um evetli 1 cinus &eni patus, nan ee ecce vigini g vam enn ſiplutes gim illos enicile annd, lece (urben Hebro Vincitenh loe — habetur: ptokciſtehnur, le uen (belcenbi) ibl 70. Vig, Cenel 71. Uri Cen di 72. Vid Genel 33. FiciiGenel 74. Vid, ſapian j. Uti eip me Hebr. Ndr n nX eyenterent Sod 76. Nene: quil gabuz die eik mentio, conter 49. pel:u done elt Setiptune wo plicite & en⸗ 15.num. I,. —AN. b — mahamnhof. 16 3 (keipien. PDn& Plan. 1e. Droptet Plorh üe,de⸗ lpites)cicebat em exiſtimat ; idizit mun. inatngeſtAbra. ron commota- mn ecce (Abta. le Charan, eo- nns, guöd lle tipſe tunnan viatot, hzum, Uli aliſet. — Aetut notnen t. it, ni fallor, utor Lod ubetur anl d jetba üla habentun utihic in textn lſ invocate keciniaſ tore nolro eliam .h cap. n. 4 knid it, Sotz, fol.10,. Wagenleil indor⸗ a Alepantut ice n wor h l⸗d 0 Etlk. 2. ubeilt ti guatuor annr ; orum, Clen ,. . umel:dh e ridinftän.3 h.. . habetut, Cnet. Lifl hicla MSto n “ — GENESEOS. 177 viator, qui (aliquantiſper) commoratur, dein vaſa colligit & abit, dicitur enim: & tranſiit Abram, 70. item: & refixit (tentoria) inde, 7I. item: & fuit fames ac deſcen- ſlne) repei dit Abram in Ægyptum; 72. in 5Ægypto autem non niſi tribus menſibus ſubſtitit, Pha- keperl⸗ . rao enim illum ſtatim dimiſit, ille itaque per profectiones ſuas ivit, 73. donec veniret & habitaret in planitie Mamre, 74. quæ (erat in urbe) Hebron, ibi habitavit, uſque, dum everſa fuit Sodoma, ſtatim profectus eſt inde Abram, 75. propter turpe Lothi fa- cinus & venit in terram Philiſthæorum; erat autem (tunc) nonaginta ac novem annos natus, nam ecce tertio die, poſtquàm ille circumciſus eſt, venerunt ad eum angeli, † ecce viginti quinque anni; 76. hic autem ſcriptum eſt: diebus multis, i. e. pluribus, quàm fuerant priores (dies,) nec venit Scriptura, ut claudat; * ſed ut exponat, quòôd ſi plures, quàm illi, 77. fuiſſent anni, duo (fortè) aut plures, (Scriptura dubio procùl) illos explicàſſet, te (igitur) etiam invito non fuerunt illi 78. anni plures, quàm unô anné, 79. ecce viginti ſex anni, mox (Abrahamus) exinde egreſſus eſt & reverſus eſt ad (urbem) Hebron; annus autem iſte præceſſerat duodecim annos, antequàm Iſaacus vinciretur, 8o, ſic in Seder Olam. 81. 17 — habetur: ) Ie Nν%* . e. ſed ambulabat & proficiſcebatur, cœtera, quæ hic habentur, us- que ad: un —h& I. e. Abram in Ælggyptum (deſeendit,) abſunt in utroque MSto. 70. Vid. Genel. c. 12. V. 6. 71. Uti Geneſ. dict c. 12. v. 8. bhabetur. 72. Vid. Genel alleg. c. 12. v. 10. 73. Sicuti Genef. cap. 13. v. 3. habetur. 74. Vid. ſuprà num. 69. h. verſ. 34. 75. Uti cap. antec. 20. v. I. haberur. † Hebr. &vα in MSt. Erff. I. hie additur: —0 D& Perh i. e. & iverunt inde, u everterent Sodomam. 76. Nempe: quibus habitavit in urbe Hebron, de quibus hic eſt ſermo & quorum ſuprà facta eſt mentio, confer. cap. ſeq. 22. Vv. 19. n. 4 8. & n. 49. Xr Ve : ut abſcondat, Hebr. dirdy, ſenſus eſt: non eſt Seripturæ mos, ut rem obſcurè indicet; ſed ex- plicitè & apertè, confer. ſupra Genel, c. 10. V. 275. num. 18. 77. Nempe: viginti quinque anni, quibus Abra- hamus in planitie Mamre vel Hebrone commo- ratus eſt, de quibus ſuprà autor noſter locutus eſt, confer. D. MejeriAnnot. ad Seder Olam ma- jus c. I. p. m. 2 5 5. edit. Amſtelod. 78. Videlicèt: viginti ſex anni, quibus Abrahamus in terra Philiſthæorum habitavit, qui anno uno ſuperarunt eos annos, quibus ille in planitie Mam- re commoratus erat, conſer. cap. ſeq. 22. v. 19. ibique not. n. 49. 79. Vel: uno anno ſuperarunt priores viginti quin- que annos, ergò neceſſariò viginti ſex erunt anni, ſic autor noſter concludit. 80. Nempe: in monte Morija, de quo vid. cap. ſeq. 22. MU &1. Scilicet: traditur vel ſcriptum reperitur, vide Seder Olam majus, & quidem illius cap. 1. p. 3. edit. Amſtelodam. & in ejusd. aanotat. p. 255§. confer. etiam nat. in p' rö h. loc. o- miſſa ſunt iſta: dy da In in utroque MSco Erff. confer. ſupr. Sign. † h. verſ. 34. 2 ChAb. XXII. Bereſchit Rabba ac tractat. Talmud. Sanhedrin, ila, qua uſus ſum, habetur tera exemplaria fol. 89. . uti in 'n-a r h. locad marginem vocem iſtam omittunt. . allegatur. 6. Vel: ſolhidi ac conſtantis animi in Abrahamo, id * Hiebr. Mde Ha, in utroque MSsto Erff. habetur: enim dictio enn hic ſignificat, confer. Buxrt. yR1i. e, offer illum (in (acrifcium.) Lex. Talm. fol. I2 19. vide hic traét. Talmn. San-= X Hebr. , MSt. Erff. I. habet & Sa i. e. hedrin, fol. 89. b. prout in pa n h. loc-àd venis, ut mihi terrorem incutias. marginem allegatur. 19⁸ GENESEOS. CAP. XXII. (v. MI. . 9 C A P. X X 1 I. . Khrite l VErE I. Pofßrerba ifa] Nonnulli ex Rabbinis noſtris dicunt (atque ita expo- Abrahame nunt:) poſt verba Satanæ, qui accuſaverat I. ac dixerat: ex toto convivio, verl 2. Ma quod fecit Abrahamus, 2, non obtulit coràm te juvencum unum aut arietem u⸗- Zdlitcne num, reſpondit ei (Deus:) non fecit iſtud (convivium,) niſi filii ſui gratiàâ, ſi ei dice-⸗ noſte ſunen rem: ſacrifiea illum * coràm me, non ipſe cunctaretur; alü dicunt (ac textum iſtum tur lMdi; ſic explicant:) poſt verba (ſcilicèt) Iſmaelis, qui ſemet jactaverat ergà lſaacum, qud ſußinmhin ipſe (Iſinal) circumciſus eſſet anno ætatis ſuæ decimo tertio nec refragatus eſſet, re- 2. frili ſpondit ei Iſaacus: uno in membro tu mihi timorem injicis, ** ſi Sanctus ille Bene- tas Sandiilliu dictus mihi diceret: ſacrifica ** te coràm me, nullam ego moram facerem. † Eod. tem engfic verſ. I, Ecce ege] Sic eſſe ſolet reſponſio proborum* (hominum;) ſignificat autem re, Neus.) . S En : 81 . itei Heus: C20 ) humilitatem & promptitudinem. 3, Verſ. 2. Accipe quæse] Non aliud ſi- tisſei in gnificat (particula?! .0, quàâm rogationem, 4. dixerat ei (Deus) rogo te: perſta 7. (Kciikd)ut 1 . . . . . . . . . . .. . † . Wy, mihi in iſta tentatione, * ne dicant (homines; quòd) in prioribus (tentationibus) non fuerit quidquam firmi. 6. Eod. verſ. 2. Elium tnum] Reſpondit ei (Deo Abraha- — mus:) duo ſunt mihi filii, dixit ei (Deus:) unicum tuum, reſpondit ei (Abraækamus.) rae 3 . . llaakum dcc hic eele. . . —— e i † Hebr. pon e ee e nn n in utte * Hebr. Umr, in utroque MSto Erff. habetur⁵— tur⸗ ie. que MSto&σ. pro his ita legitur: oeν e (ſic j i. e. offer. (te coräm tmhe) Aineul, tt enim videtur legendum pro Wανννo, ee n † Hebr. Syn rmne de, in utroque MSto Erff. pro- wial n 1 i. e. poſtquàm accuſaverat menſura judicii, con-hies legitur: 3 nxy ia (MöI. 2. D) e gruagr fer. infrà verſ. F2. h. cap. Sign. “ iet. ego meipſum ſacrificarem coram illo (Deo.) inetas. I. Nempe: Abtahamum apud Deum, coœterom * Hebr. APDNI„MSte. Erff. I. pro eo habet o Ui ul de decem tenrationibus Abrahami vid. Raſchi † i. e. juſtorum. =ðèUVMWR 1. P Dã 4 not. ad Hiob. c. I. v. I. ut & P. Fagii commen- 3. Nempè: quod aliquis promptus ac paratus ſir; „ en tar. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi decem illæ ten- humili obſequio alterius mandatum exequi. 1 * tationes enumerantur; vatisant tamen quoad il-[4. Hebr. wνàσ petitionem, qua quis ab alio ali- Seſſinſtenen las Rabbini, confer. Exod. c. 32. v. 1 3. ibique not. † quid amicè ac preeibus adhibitis petit, confer. dan n, num. 61. it. Sanhedrin; fol. 99. b. & Megilla, hic D. Wagenſeil. Nizzach. Pp: 18 G 19. e dan fel. 31. a. fz. Perdura „perfer conſtanti animo tenrationemi-— uahe z. Videlicèt: quando Iſascus ablactatus vel lade ſtam, conter. not: in mha me h. loc. e eli depulſus fuir, de quo cape antec. 2 . v. 8. confer. ** Hebr. bo ſic in Berolinenſi editione, ut & zi E k . II. fol. m. 23 1, Alü: quod in uibus mundi irkg er 110 . b. n. 1. ' ebe unt ie in monte, tgue it erpo⸗ tote comii, Naut atietem y⸗ aii dei dice. Xtextumn iſtum lacum,Gndd agats elſet, le⸗ nans ille Bene- etem. † Eod, lonifcat zuten G vit ei (Deus:) deſcendere fac illum. 12. Eod. v. 2. Unum montium] Sanctus ille Benedi- So te: petla ſ. Nationibi) non (Deo Abrzha- (brahamu:) lice Mro Liff habelat? e) 1(Mr. ꝛ. e e en coram ilo Deo,) tde habet en Vpkus ze palatus ſl. Aadestutm etegi. ui pis dalid li. bibiiis geiit, eonter⸗ Ep 19&g . AnImC tentatlonemn1⸗ vh h loe⸗ Unenli edſtione, Ne ; cktele emplatie nimi in Aalano,id iheat, conſer Buxt, ehiettact. aldn. e vr hlC:d CaAr. XXII. hic unus eſt matri ſuæ, dixit ei (Deus:) quem diligis, reſpondit ei (Abrahamus:) u- trumque diligo, dixit ei (Deus:) Iaacum; ſed cur non ſtatim ab initio (Deus) mani- ejusque animus in ipſo ** commoveretur 8. & abriperetur, & ut (Deus) gratum ei (Abrahamo) faceret præceptum eique mercedem daret pro unoquoque dicto. Eod. 7. (nimirùm eum in finem id fecit,) ne illum (Abrahamum) repentè turbaret, verſ. 2. Zerram Morija] (Hæc eſt) Jeruſalem, ſic in verbis dierum (ſcriptum eſt:) ut ægdificaret (Salomo) domum (i. e. templum) Domino in monte Morija, 9. Rabbini noſtri (nomen “) exponunt, 10. quoniam exinde è N& τ1. e. doctrina *†gredia- tur Iſraelitis; Onkelos autem interpretatus eſt illud (nomen) de cultu (oblationis) ſuffſimenti, in quo * erat Di. e. myrrha, nardus ** & cœtera aromata. Eod. verſ. 2. Er offer illum] Non dixit ei (Abrahamo Deus:) macta illum, non enim fuit volun- tas Sancti illius Benedicti, ut cum mactaret; ſed ut ipſum aſcendere faceret in mon- tem eumq; faceret oblationem 11. & poſtquàm eum aſcendere fecit (Abrahamus,) di- ctus (prius) in ſtuporem conjicit juſtos atq; poſteàò revelat eis ?* (rem,) atq; hoc omne (facit ideò,) ut eorum mercedem * augeat, ſic quoq; (ſcriptum reperitur:) in terram, 2 quam . 7. Seu detexit, nempe Abrahamo ut filium ſuum Haacum acciperet eumque Deo in ſacrificium offerrert. . KX Hebr, Pyy, in utroque MSto Erff. pro eo habe- tur: Myyn i. e. ab ipſo (commoveretur.) 2. Fflerretur, extra ſe raperetur, ita hic interpretor ”õä 2 Peretin, b tIna rad. Im, confer. ſupra Genelſ. c. 3.v. 9. ibi- que not. n. 3 I. vide & not. in na “* h. loc. & inftà verſ. 4. h. cap. Sign. * 9. Uti 2. Paralipom. c. 3. V. I. hsbetur. 10. Joſephus Antiqu. I. 1. c. 14. vocat æ& keshten 59, Morium montem; aſt LxX. appellativè . . verterunt nomen Waâäh nempe: ρννπ½ ex- celſam (terram) Aquila: ar ze—τανιαιdανν, luci-⸗ dam, Symmachus: terram alα‿νιειaa viſionis, ſic & vulgata, confer. S. Hieron. Tradit. Hebr. h. loc. & P. Fagius in not. ad paraphraſ. Chald. h. loc. it. Jae. Cappelli Obſervat. in Geneſ. h. loc. vid. & R. Iſa. Abarbenel ad 1. Reg. c. 8.V. 13. fol. m. 23 1. col. I. Editionis Lipſienſis. Ali: quod inde prodeat Nn i. e. timor natio- nibus mundi, vide Lightfoot. Centur. Chorogr. c. 27. p. 51. edit. Lipſ. confer. ſuprà Genelſ. c. I2. V. 6. D. 18. *X Hebr. , in MSto Erff. 1. pro eo habetur: n i. e, in monte. *t Hebr. n, in utroque MSto Erff. vox iſta o- mittitur. R † Hebr. dao Von i. e. volebat Deus, utrumque MSt. Erff. pro eo habet: myna i. e. in animo e= jus, (ſcil. Dei.) 11. Sic ex mente Raſchi vertere volui hic hey oblationem potius, quàm holocauſtum, quo- niam voluntas Dei non erat, ut illum mackaret & igne abſumeret in holocauſtum, vid. infrà v. 12. h. cap. n. 34. MSt. Erff. 2. quoque hic ha- bet dy ee en y i. e. ut eſſet oblatio I12. Confer. infrà dict. verſ. 12. h. eap. ibique not. n. 35. * Hebr. SwoN*R dRa, in Berolinenſi editione, ut & in "pan enbu iſta ſunt uncinulis ineluſa: Neb o& N i i. e. alius liber (habet:) remo- ratur (vel in admirationem abripit) juſtos. ** Hebr. ian, in utroque MSto Frff. poſteà additur: aà Wyn i. e. rationem rei ( eis vel erat. XKX Hebr. Da, in MSto Erff. 1. hic. additur? rPDN ADDN 93 7) 1i. e. pro unoquoque dicto; in MSto 2. legitur nvn a d y i. e. pro noquoque verbo ſeu ſermone. DUU 1980G GENESEOSsSs. QCAb. XXII. quammonſtrabo tibi, 13. eodem modo etiam circà Jonam (fecit Deus, dicens ei:) & prædica ſuper illam, 14. prædicationem (ſcilicèt, quam tibi dixero.) Verſ. 3. & ſur- rexit] Paratus erat † ad mandatum (exequendum.) Eod. verſ. 3. Et inſtmvit] Ipſe (Abrahamus) per ſe, nec alicui ex ſervis ſuis præcepit, (ut inſterneret aſinum,) quo- niam amor ſpernit lineam. 15. Eod. verſ. 3. Duos pueros ſuos] (Videlicèt) Immaelem & Eliezerum, 16. non licet homini, in dignitate conſtituto, ſemet accingere itineri ſine duobus viris, *ut, ſi unus (ex illis fortè) opus habuerit ventrem exonerare ac (propte- reà) ſeceſſerit, alter penes ipſum ſit. Eod. verſ. 3. Et concidit † Targum (habet:) Hx) i. e. & difſidit, veluti (accipitur in illo loco:) ) i. e. & ſciderunt Jorda- nem, 17. ut ſignificet P Pi. e. ſciſſionem, linguâà vernaculà: fendre. *„ Verſ. 4. Die tertio] Cur diſtulit (Deus,) quò minus ei (Abrahamo) ſtatim oſtenderet (locum- deſtinatum? ſed hoc ideò factum eſt,) ne dicerent (homines:) turbavit illum (Abra- hamum Deus) eumque repentè confudit * illiusque mentem abripuit, at, ſi ipſe mo- ram ** nactus eſſet & ſecum deliberare potuiſſet, (certè iſtud) non feciſſet. Eod. verſ. 4. Et vidit locum] Viderat (Abrahamus) nubem monti inhærentem. 18. Verſ. F. Eò uſque] Ac ſi diceret: paululum viæ ad locum, qui antè nos eſt; eſt autem expoſi- tio myſtica † (nempe:) videbo, quomodo (implendum ſit) iſtud, quod Deus mihi di- xit: ſic 19, erit ſemen tuum. Eod. verſ. 5. Et revertemur] Vaticinatus eſt (hic Abra- — 3 hamus,) 11 4 13. Uti ſuprà Geneſ. c. 12. V. I. habetur. Latinè: findere, ſic reddo bic αανρ, uii in 14. Vide Jor æ cap. 1. v. 2. ibique Raſchi not. it. Bibliis Buxtorf. ut & in exemplari Hebræo, quo Jon. cap. 7. rek lmud: Peſachi ſol uſus ſum, habetur, in editione è NR le- † onter hi⸗ ae r r wu Neſae in 0 42 gitur: παÜ per Samech ab initio, ſi qui- Cholin, fol. 91b. . dere poſſis Latinè: ſcindere, confer. not. in u 15. Contemnit, egreditur lineam, i.e. præ amore a- p h. loc liquis vilipendit regulam, amor ſæpè facit ea, quæ æ ſuprà ad verſ2 communis uſus & ordo non pateretur, vide CGonſer. hic, que ſup? ad Yerſa-h. cap. num. . Buzxtorf. Lex. Tahm. fol. 2 354. confer. & infrà Gene’. c. 2 5. v. 9. n. I 3. & Numer. c. 22. v. 21. n. 64. 16. Confer. hic Gur. Arjeh fol. 32. col. 4 princ. ut & Bereſchit Rabba, vid. & not. in dbom n h. loc. ſubra ,jI; . . ontem vel monti alli *† Vide, quæ ad Numer. cap. 22. V. 22. notata en dy w, uti hic habetur Sara eratn Hichr. ſunt. . . ½† C Hebr. yav, hoc & quæ ſequuntur, usque ad: tur: uà*τνnn, i, e, conturbavit eum Satanas. *X Hebr. Maw, MSt. Erff. 2. pro eo habet: rmyv i. e. horas (ſi ſcil. tempus nactus eſiet.) 17 S:vaw i. e. quod ipſi ambo ſint reverſuri, ab i nt yh⸗ N i. e. fendre, linguã vernaculà, abſunt 4 à MSto Erff. 2. in MSto Erff. 2. . . 17. Id eſt: tranſiverunt Jordanem, ſicuti 2. Sa- 19. Quoniam in ver ſu iſto habentur verba illa: „muel c. 19. verſ. 17. habetur, ubi vide Raſchij 712 3) 1. c. 60 usque, & ſuprà Geneſ. c. 15. VI 5. not. & Michlol Jophi ibid. confer. & not. ad Pro- legitur: I., e. ſic erit (ſemen tuum &c.) verb. cap. 19. V. 24. D. 19. & notata ſunt, in M Sto Erff. I, pro: nady) habe 18. Vel: Monti incumbentem ſive inſidentem, quæz „ † Hebr. vn, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: é 4 N. M. hamns) go ſgniücai) . (ee ländi melet carne aplicai⸗ Merceciseſ iretadimmo ni hcinte dlcart: P— cauſtum, II menenbo ſi zureles — uuoque in ecralchAp le nonta ell, Pl. 62,4. & ma, ol. 4 4 Ccner. hic tt 1 1 e N WMie buicnile ( 20. DliDeutte &n Kuel, 21. I18!: apt⸗ dum; ia, mmat, bempe 40 cometendk Giciſeihiur, i. e, conelit 22, Nam, uüh mi, glialt eſt ,utlirel tanquam pud Deumiin ſtitiz de mein bimus n0 5,h. cap. ha Iliaclitæ con hollent, uti ditz ita & lun luizommmn n ANNI. ſelz aſy. iſmir le lnum I0. licde) lümaelem Ppere itineniſne atea Cropte. argum ſhabet.) icerunt otda. e, Verl. 4. engetet (ocnn. vit llum(AbrA. at, ſ ile no. illet. Bod,retl. m. 19, Verl.g. eſtautem expol. d Deus mihi di. tuselt bic Abta. hamus) —,—.— 1. àd obie nde giin Gpplati Hebrzo,guo dne Ondn e le⸗ 1 inii, ſ gui. hetaum, god tel. , Onker., not, in Nn el,n hecap, Nn., 1, Pto: Da habe. turbayit eum datenat. pro eo habet: nN nactus eſſel.) ſiye inſigentem qe entin;sguead ſinttejetiuni,ab ot habemur verbi la : Pra Genel c. 15dſ. it emen tummt.) 4 2 „ alligna engt, Heb. CAP. xxIIJIJlI. hamus,) quòd ipſi ambo ſint reverſuri. Verſ. 6. Cultrum] (Dictio: — bRD fol. 62. a. & Cetubhot, fol. 111. a. item Bava GENESEOS. 181 ſignificat) 2i. e. cultrum; (dicitur autem — ,) quia Q92 .ͤi. e. comedit (i. e. ſcindit) carnem, veluti dicitur * in illo loco:) & gladius meus )O NN i. e. co⸗ medet carnem, 20. & quoniam rectificat ?1. carnem — 8 ad comedendum; alia explicatio: dicitur HD N“, quoniam Iſraelitæ WNi. e. comedunt donum 22. mercedis ejus. Eod. verſ. 6. Et iverunt ambo ſimul] Abrahamus, qui noverat, quòd iret ad immolandum filium ſuum, ibat ſpontè & cum gaudio, perinde atque Iſaacus, qui hac in re nequidquam commotus fuit. 23. Verf. 8. Providebit ſibi agnum] Ac ſi diceret: proſpiciet atque eliget ſibi agnum, & ſi non aderit agnus, (tu eris) in holo- cauſtum, mi fili! 24. ac licèt intelligeret Iſaacus, quòd ipſe iret, ut mactaretur; ta⸗ men ambo ſimul 25. pari animo ibant. Verſ. 9. Et colligavit] (Videlicèt) manus e- jus ac pedes retrorsùm, manus Xx ac pedes conjunctim . 26. hæc eſt P̈̈ i. e. rann & utroque in loco particula habetur, ided] ad hodiernum usque diem lfraelitæ comedant MedraſcbAggadah ſive expoſitio iſta myſtica in- donum mercedis pro merito ſeu juſtitià Abraha- de exorta eſt, conf. hic tract. Talm. Jevammot, hami. 23. Vel: qui hanc rem non ſenſit ſive animad- vertit, nam & ſic vertere poſſis v hæc Rab-⸗ binorum expoſitio inde profluxit, quia hic ha- bentur verba: π ανα.σùÜä, e. ambo, ſimul un- de udædrum magiſtri ſpontaneam ac promptam Animorum utriusque tàm Abrahami, quàm Iſaa- ci diſpoſitionem colligunt, vide verſ. ſeq. 8. h. cap. n. 2 5. 24. Vel: in holocauſtum erit filius meus, ita hic locum ſatis ambiguum & obſcurum vertere vo- lui, confer. Gur Arjeh fol. 32. col. 4. princ. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 89. b. & Berachot, fol. 62. b. 25. Confer. quæ paulò antè v. 6. h. cap. n. 2 3. no- tata ſunt, item Gur Arjeh loc. alleg. in MSto Erff. 1. poſt: an i. e. pari animo, hæe ſunt addita: vruw oren Perenh nd i. e. Abraham ad mactandum, & Iſaac, ut mactare- tur. * Hebr. TDa een Sernen, in utroque MSto Erff. pro his legitur: y re i. e. manus ſimùl cum pedibus. 26. Nempe: manus cum pedibus colligavit, non manus ſimul & pedes ſimùl; ſed unam ma- num uni pedi & ſic conjunctim, vide Buxtorf, Lex. Talmud. fol. 1648. & leq. kama, fol. 49. a. & Nidda, fol. 17. a. X Confer. hic tract. Talm. Moeëd Katon, fol. 18. 2. . X Hebr. &nm nn, Mst. Erff. 1. pro eo habet: i P I. e. ſicuti dicitur, MSt. 2. à N ) j. e. huic ſimile (habetur in illo loc.) 20. Sicuti Deuteron. c. 32. v. 42. habetur, confer. & 2. Samuel. cap. 11. v. 25. 21. Id eſt: aptat, præparat carnem ad comeden- dum ; ita, ut dictio nonzn ſit ex Hiphil for- mata, nempe faciens ſive parans carnem aptam ad comedendum, in Michlol ſophi monxn inde dici ſcribitur, quòd ille (culter) —n nee i. e. comedit & conſumit. 22. Nam, uti Rabbini tradunt, meritò Abraha- mi, qui cultrum firmà fide ſumpſerat, effectum eſt, ut Iſraelitæ adhue hodiè comedant cibum, tanquam donum, quod meritò Abrahami a pud Deum fuerit impetratum, etenim, ſicuti ju-⸗ ſtitià & meritò Abrahamni, qui dixit: incurva-. bimus nos & revertemur, (prout verſu antec. 5. h. cap. babetur,) ex Rabbinorum opinione, Iſtaclitæ coniecuti ſunt, ut pœnitentiam agere] poſſent, uti Baal Hatturim in notish. loc. ſcri- bit; ita & ſumptione cultri, ab Abrahamo facta, JIudæorum magiſtri tradunt effectum eſſe, ut 1 182 GENESEOS. CAP. XXII. gatio & hoꝶ ſignificat (dictio:) * PV, 27, quoniam tali (ſeu malleoli) illarum (o- vium) erant albi, (nempe) locus, in quo illas (oves) colligabant, fuit cognitus, (vel di- gnoſci poterat.) Verſ. 11. Abrahbam, Abrabum] Significatio eſt dilectionis, quòd (angelus Domini) iteraverit nomen ejus. 2 8. Verſ. 12. Ne (manum) injicias] Ut. mactes (filium tuum.,) dixit ei: (angelo Domini Abrahamus:) ſi ita (eſt,) fruſtrà ego hùc veni, infligam ei (filio meo) vulnus & paululiũ ſanguinis ex eo eliciam, reſpondit ei (an- gelus Domini:) ne facias illi quidquam, ne facias in eo maculam. 29. Eod. v. 12. Quia nunc † novi] Verba ſunt R. Abbæ: dixit ei (Deo) Abrahamus: exponam coràm te ler- monem meum, anteà dixeras mihi: nam in Iſaaco vocabitur tibi ſemen, 30. rursus dixiſti: accipe quæsò filium tuum, 3. nunc dicis mihi: ne immittas manum tuam in puerum, reſpondit ei Sanctus ille Benedictus: non profanabo foœdus meum & quod egreſſum eſt ex labiis meis, non mutabo, 32. quando tibi dixi: accipe, pronunciatum labiorum meorum non mutabo, 33. non dixi tibi: macta illum; ſed aſcendere fac il- lIum, 34. aſcendere feciſti illum, fac, ut etiam deſcendat. 35⁵. Eod. verſ. I12. Nam nunc ſcio] Ab hoc tempore habeo, quod reſpondeam Satanæ * ac populis, qui admi- rati ſunt, cur te adeò diligerem, nunc os aperire poſſum, quoniam vident, quòd tu Deum timeas. Verſ. 13. Et ecce aries] Is ad hoc præparatus erat (jam inde) à ſex diebus creationis, 3⁶,. Eod. verſ. 13. Poft 37.] (Videlicèt:) poſtquàm ** angelus ei 27. Quæ Genet. cap. 30. v. 39. habetur, ubi onfer. ſuprà verſ. 1. h. cap. Sign. * it. tract. T alm. vide Raſchi notas, n. 72. 28. Vide infrà Geneſ. cap. 46., V. 2. ibique not. n. 3. confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 97. b. & Menachot. fol. 92. b. it. Cholin, fol. 16. a. 29, Hebr. h. reſpicitur hac dictione ad vocem anen, quæ hic in textu ſacro habetur, confer. not. in mon ne h, loc. cœteruùm iſta: 7¾ n da Wyn i. e, ne facias in eo maculam, ab ſunt ab utroque MSto Frff. HebreM any , iſta & ſequentia, usque ad: rpni& i, e fac, ut deſcendat, abſunt ab utroque MSto Erff. 30. Uti Geneſ. c. 21. V. 12. habetur, confer. not. in pan D h. loc. 32 1. Prout ſupraà verſ. 2. h. cap. habetur. 32. Reſpicitur hice ad Pſalm. 39. verlſ. 3 5. . 33. Id eſt: verba mea effectum ſortientur nec illa erunt irrita; quod dixi, implebitur. 34. Sicuti ſuprà verſ. 2. h. cap. habetur, ubi vide 35. Vid. ſuprà dict. verſ. 2, b. cap. n. 12. „ Hebr. wwO, in MSto Erff. 2. pro eo habetur: prn rm?, i. e. menſuræ (ſeu modo) judicii, Sota, fol. 3 I. a. & Bava batra, fol. 1 5. b. 36. Confer. Gur Arjeh fol. 71. col. 2. med. ubi agit de rebus, quæ à Deo creatæ ſunt Nivnv Pa i. e. inter duas veſperas ſive crepuſculo veſperti- no, confer. Deuter. c. 34. v. 6. n. 2 0. & Hoorn- beck contra Judæ. lib. 4. C. I. p. 300. 37. Hebr. â*, Junii ac Tremellii verſio habet: retrorſůùm, LXX. pro "πι videntur per Daleth legiſſe: *, unde verterunt: s (cil. 4 . . . . *: “e) unus aries, vide Lud. Cappell. Crit. Sacr. J. 4. c. 5. n. 4. LXX. verſioni conſentit Targum Onkeloſi, ubi: & Nα i. e. aries unus, confer. not. Sign. ſeqv. ** ** In MsSto Erff. 2. voci te i. e, poſtquàm, Præmilſla ſunt iſta: uda drde vr e Tabn en ee e n ene nd een e n en en e een nn ne r d& 75 (videtur legendum oh ieen parnan d ne ne aen en nde ee ee Nn een eeen ernee en in e in ne en eh. rnn i. e. Doctor noſter, Joſeph, expoſuit: & poſt (vel retror- ſum) bote. 3, ſed Satana eun koltqbamſep Ellainte el Uem (ineh⸗ ceat (ohut tur, guullunge zetn teigatut. gum ſenpe — ſun) in perp bralam ocnos Gettebatur in tecbi rocen⸗ ſer le Potlil (Rie) dciur: Petfeüngte ( totad Kriptun hiam homines Zua (en ſigni Viam, (hec mentoh fult lui.) * In Berolinenſ- editionis t i e. poſt ilk ſunt, nempe Drdd un hber (he ſtüonen (hic brahami, cont 3V. In peipeiis lii verſio, N 1l. gulto, ſied. nuslib 10. d cOnler. 5, Hie Pollus ge 1. O x. Uhilanm ſ. Antus,el di. kionit, guod injtie] Ue ruſriegohic Ponciteiſan. . V. 12. L 4 ncorimte ſel⸗ en, zo. rupeis manum tuamm meum A guod Ptonunciatum endeteficil. l. 12. N lis, gni admi⸗ dent; gböcktu jam inde) iſer im fs angelas i —— n. dit ract, Lalm. ſol. 15.b. col. 2. med. ubi Eſunt ipre fepuſeulo veiperti⸗ .,n. 10, & koorn⸗ 3 00, ellii verſio hibet: gentur per Daletli tunt: eis (il. Gd. Cappell. Ctit Uefftoni copſenit Nie Aees X ie poltgrin, N D eN en e drrnd) Wr e N een n n 1. e. Dodoor nt (ine. ſun) CAbP. KXII. * iAbrahamo) dixerat: ne immittas manum tuam, vidit (Abrahamus) illum (arie-= tem,) quando is detinebatur (in perplexo,) & hoc eſt, quod Chaldæa Paraphrafis ha- bet: & ſuſtulit Abraham oculos ſuos poſt illa. Eod. verſ. 13. 1. Perplexo] In ar- borec 3 8., Eod. verſ. 13. Cornibus ſuis] Currebat enim (aries) versus Abrahamum ſed Satanas eum involvebat & implicabat arboribus. * Eod. verſ. 13. Pro ſilio ſuo] Poſtquàm ſeriptum eſt: & obtulit eum in holocauſtum, 39. non deficit 40. Scriptura ulla in re, quidnam (igitur) iſtud eſt: pro filio ſuo? (nimirùm) ſuper omni cultu, 41. TE, 1 Deo) de iſto ſariets, ipſe precatus eſt ac dixit: pla- uem (Abrahamus) exhibuerat (Deo) de iſto (ariete, )ipſe precatus eſt ac dixit: pla- en bati feinud rv perinde, ac ſi id fiat in filio meo, † quaſi filius meus maéte- tzur, quaſi ſanguis ejus ſpargatur, quaſi ipſe excorietur, quaſi ille adoleatur & in cine= rem redigatur. õ Verſ. 14. Dominus videbit] Senſus ejus literalis eſt juxtà illius Tar- gum, (nempe:) Dominus eliget & proſpiciet ſibi locum iſtum, ut habitet in eo Divina ejus . — 8 ſum) in perplexitate ( veprium,) ſuſtulit A⸗ braham oculos ſues ac vidit & ecce aries unas . . & in Appendice Reſponſ. ad Chiiſtian. Schottane p. m. 4 7 0. . detinebatur in perplexitate (veprium,) dicebam: * Loci iſtius explicationem vide in notis o ecquid proderat ei (Abrahamo,) ſi ilum vidis ſet nec potuifſlet eum apprehendere 2 ideircd S — rr (hic) dicitur: & ecce aries unus detincharurin perplexitate (veprium „) perplexitas, redit tOta S. Scriptura ſuper omnem dictionem, quo- niam homines ſeparaturi ſunt illam à reliqua lin gua (ſeu ſignificatione) & dirigit coràm iis viam, (hæc poſteriora ſatis obſcura, ſi non mendola ſunt, quæ ita, ut vides, Vertere vo- * In Berolinenſi editione, ut & in notis Raſchianis editionis ar met poſt verba illa: 77 Dn i. e. poſt illa, hæc uncinulis incluſa & adjecta ððl e e DrNL e eAn r i. e. alius liber (habet:) & juxtà allegoricam expo- ſitionem (hic eſt ſenſus:) poſt omnia verba an- ſunt, nempe: geli & majeſtatis Divinæ S& poſt argumenta A- Prahami, confer. not. in ori h. loc. Fg. In perplexitate veprium, ſie Junii ac Tremel. lii verſio, Vulgata: inter vepres, alii; in vir. gulio, ſic S. Ambtfoſius lib. I. c. 9. S. Auguſti . 3 ð eg⸗ 2. . nus lib 16. de Civit. Dei c. 32. habet: in fruti ce, LXX. Ovze Zaeiz, in planta Sabek, conler. S. Hieion. Tradit. Hebr. h. loc. & Ilaac. ene h. loc. poſt: ha“Xα i. e. arboribus, in mrOque MSto Erff. hic additur: iaoy7 i. e. ut illum (arietem) remoraretur.- ä 39. Prout hoc verſu 3. Habetur, confet. Sevachim= fol. 97. b. & Menachot, fol. 92. b. confer. & ſu⸗ prà verſ. 2. h. eaap. . 40. Ideſt: nihil deeſt Scripturæ ſive textui iſti, ple=- nus eſt ac perfectus illius fſenſus, ut non opus fuerit aliquid ulterius ei adjicere, cur iguur hie additur: pro filio ſuo? 41. Hebr. MWα, quo nomine hic intelligitur miniſierium ſeu ceremonia, in ſacrificio obla- tionis arietis peracta, accepit enim Abrahamus arietem eumque excoriavit ac dixit: intuere hoc Deus, ac ſi pellis Iſaagi detracta foret coram facie tua, abſierſit illum ſpongià ac dixit: intue- re hoe, ac ſi Iſaacus ſic abſterſus eſſet, crema- vit eum ac dixit &c. ſic Bemidbar Rabba 269. 3. alleg. Ligthfoot. in Johan. c. 5. v. 2. p. 1006. edit. Lipi. confer. ſign. ſequ. XxX . Veris XX Hebr. T, in utroque MStO Erſi poſt: Naddi= tur rny i. e, iſte cultus, confer. num. præ- † Iſia: perinde, ac ſi id fiat in filio meo, abſimæ 1 . „ abſunk in Hebræo à MSto Erff. z. 14 Voſſius de LXR: interpret. Translat. c. 12. — 184 GENESEOS. CAp. XxlII. „₰ — ejus præſentia 42. & ut offerantur hic oblationes. Eod. verl. 14. Ilt Bodiè 43. dicitur] i. e. Ut dicant in diebus generationum (futurarum,) de illo: in monte iſto apparebit Sanctus ille Benedictus populo ſuo. Eod. verſ. 14. Hodiè] i. e. Diebus futuris, ve- luti (accipiuntur verba illa:) uſque ad hunc diem, 44. quæ in tota Scriptura (haben- tur,) ut omnes (hominum) generationes, quæ veniunt ac legunt * Scripturam illam, dicant: uſque ad hunc diem, (id eſt:) uſque ad diem, in quo illi ſuperſtites ſunt; eſt & Medraſch Aggadah (verborum iſtorum: Dominus videbit, nempe:) videbit Do- minus colligationem iſtam (Iſaaci,) ut propitius ſit Iſraelitis unoquoque annò & ut li- beret eos* à pœnis, quò dicatur hodiè * inter omnes generationes, quæ venturæ ſunt ad montem: Dominus videbit cinerem Iſaaci collectum & permanentem ad ex- piandum. Verſ. 17. Benedicendo benedicam tibi] Una (benedictio facta eſt) patri; altera filio. 4 . Eod. verſ. 17. Et maltiplicando multiplicabo] Una (multiplicatio promiſſa eſt) patri; altera verò filio. 46. Verſ. 19. Et ſedit Abrahbamus †Tin Beer öcha- baα] Non habitatione ipſa, 47. nam ecce in (urbe) Hebron habitavit duodecim annis antè colligationem Iſaaci, (poſteà) egreſſus eſt ex Beer Schaba & abiit ad (urbem) He- bron, veluti dicit (Scriptura:) & peregrinatus eſt Abrahamus in terra Philiſthæorum- diebus 4⁸. multis (videlicèt) pluribus, quàm fuerunt priores illi (anni,) quibus ille in (urbe) Hebron habitaverat, (nimirùm) viginti & ſex annis, ſicuti jam ſuprà expoſui- 4 mus. 1. Vel: Majeſtas Divina, Hebr. , quid per*π Hebr. α —, in MSto Erff. 2. ſolum ha- illam intelligant Judæorum mwagiſiri vide inter betur: i. e. iſtud (vel iſta res, ut ſeil. dicatur alios apud D. Wagenſeil. in Sot-pag. m. 83. n. 1. confer. & Ejusd. Tel. ign. p. 24. in Niz- Zzach. M 43. Ilta ex mente Ralchi hic vertere volui, alii ali- ter transtulerunt, confer. hic tract. Talm. Peſa chim, fol. 88. a. & Berachot, fol. 62. b. 44. Ex iſtis tamen verbis: ad hunc usque diem, quæ hic habemur, ut & aliis in ſpeciem addu- tis argumentis autor Tractatus Theologico-Po- lIitici, (qui Bened. Spinoſa fertur fuiſſe.) cap. g. pag. mih. 104. & ſeq. probare conatur, Moſen non per omnia fuiſſe bentateuchi autorem, con- fer. & Rich. Simonis Hiſtor. Ctit. Vet. Teſt. I. 1. c. 5. grntνιτπτια tamen librorum Moſis ex re- centioribus vindicavit & ad argumenta contraria reſpondit Petr. Dan. Huetius in Demonſſr. E- vang. Propoſ. 4. C. 14. Pag- mih. 29 8. & ſeqq. editionis Lipſienſis. „ Hebr. = , Mst. Erff. I. pro eo habet dee i. e. qui vident. Hebr. S. „, MSt. Erff. 2. pro eo habet: Pi i. e. & ut protegeret eos. iſtud inter omnes gentes:) 45. Quoniam hic iteratur benedictio hiſce verbis: Jana& TPa benedicendo benedicam tibi, ideò ab autore noſtro una benedictio patri; altera fi- lio aſſignatur , vid, num. ſeq. 46, & not. in R h. loc. conſer. etiam tract. Talm. Ba- va batra, ſol. 7. b. 46. Confer. num. antec. 45. h. verſ. 17. vid. & in- frà Genef. c. 3 2. verſ. 12. n. 3 5. abſunt autem i- ſta: 1e nnn c. usque ad: 1 i. e. filio à M.sto Erff. I. † Hebr. πε anh heæc & ſequentia usque ad: dvyrny νν WMa i. e. ſicuti jam ſuprà expo- 49. h. verſ. 47. Quæ ſecil. diuturna fuerit & commorandi ſeu habitandi animo facta ſit; ſed tanquàm tranſiens ac peregrinus ibi fuit. 4 ⅝. Sicuti cap. antec. 21. v. 34. habetur, ubi vide not. n. 68. ſuimus, abſunt ab utroque MSto Erff. vid. n. CMD. M. mnns 49. ſel monte Morſt jamn üinelbens & Mamte ellet Rebeecht erba iſe 6 ci.) Lo ſe⸗ hami,ſcniſe nempe) och Oimns geerle Erl. 1.1 ſgiptun V udbe nim)aonorum Heuti giur) ſi tüm; „uIS — 49: Vigecldt car⸗ 76. n. ſl. 50. Itajunti men alii: his ebus gata & uniia fer. num. ſeh, 11. De quibus i conſer. not. in: * Heb. Ww 9y, Wiepoſt 1r Hebr. mm rhe, P 11. Nempe: li Ahrzhammni, Hebj. Md, . laberun in gin A gut, namn Pepeerat. 13. Coonüann i cs,, bls n ue annd & utli⸗ 8, qux ventute nanentemad c-. lict ell) Patti; a (multipliai us in Beer eba. duodecim annis tad (utbem)le. DPhilidhezorum, i) guibus üle in mſprn expoli. &E I, 4 nim) annorum (exiſtens Sara) perinde ac filia viginti annorum fuit quoad peccatum, —— okii : ind. em 2. ita & (Sara,) quæ centum annos vixit, ſine peccato fuit, 3. ac viginti annorum ales, utſeil, dicatur nedictio hiſce verbis enedicam tibi, iced ictio patti; atenf⸗ n. leg. 46,8 not in etiamn tlad. Talm, ba⸗ 1. 35, abſunt autemi⸗ 41: Mi. e, gli legventia uegle 1d: ſcuti am ſuphrz eho⸗ gue Mdd Erkk. vid,n. it & commofandl t ne ⸗ ſed tanqnumtranlen 34. kebenh li fite CAP. XXIII. ititup eiſto Pparebit 4 turig, ve⸗ . gptara (hiben. upturam ilam, ſlies ſant; eſt. e) idebit Do. DSe i. e. poſt (ligationem.) K Hebf. rrpa, in utroque MSto. Erff. pro eo 33. Qoniam in eo refertur, quod Rebecca ex GENESEOS. 185 mus. 49. Verſ. 20. Poſt verba iſta 50. nunciatum eſt &c.] Quando revertebatur de monte Morija, cogitabat ſecùm Abrahamus ac dicebat: ſi filius meus mactatus fuiſſet, jam ſine liberis abũiſſet, officii mei fuiſſet, ut ei duxiſſem uxorem de filiabus Aner Eſcol & Mamre, (quapropter) lætum ei nuncium attulit Sanctus ille Benedictus, quòd nata- eſſet Rebecca, (quæ futura erat) conjux ejus (lſaaci,) & hoc eſt, (quòd hic legitur:) verba iſta, (id eſt:) cogitationes verborum, 1. quæ fuerunt propter* ligationem (Iſaa- ci.) Eod. verſ. 20. Etiam illa] i. e. Etiam illa æquabat familias ſuas familiis Abra- hami, ſicuti (enim) Abrahamo duodecim (erant) tribus, quæ ex Jacobo egreſſæ ſunt, (nempe:) octo filii herarum & quatuor filii ancillarum; ** ita iſti 2. quoque (erant) octo filii herarum ?*** & quatuor filii pellicis. Verſ. 23. Et Betbuel genuit Rebeccam] Omnes genealogiæ iſtæ non ſunt ſcriptæ, niſi propter verſum iſtum. 53. r. mirr aucem Sara cent am annos at viginti annos & ſeptem annos] Ideò ſcriptum eſt: annos, in qualibet ſumma, uttibi indicet (Scriptura,) quòd u- naquæ que (annorum ſumma) explicanda ſit per ſe (ac ſeparatim,) centum (e- Kcuti igitur) filia viginti annorum non peccat, I. nam ecceilla non eſt filia mulcta- .—R R DB 3. fiia Bethuele nata ſit, quæ poſteà ab Iſaaco in ma- trimonium duda eſt, confer. infrà Geneſ. c. 2 5. V. 20. n. 3 3. & n. 3 6. vide & not. in d'na n, 49. Vide dict. cap. antec. 21. V. 34. ibique not. n 50. Ita juxtà mentem autoris nolhlri vertere volui, alii: his tebus geſitis vel tranſactis, uti in Vul- b. lc. gata & Junii ac Tremellii verſione habetur, con- 1. Hoc ratione inflictionis pœënæ eſt intelligendum⸗ fer. num. ſeq. 5 1. h. verſ. üfſicuti paulo poſt explicatur, vide num. ſeq: 2. 71. De quibus vide num. antec. 50. h. verſ. 20.] b. verſ. 1. confer. not. in Smant e h. loe. 2. Hebr. Pay Da, ſenſus eſt: mulctæ ſeu pœnæ, * Hebc. D 7), in MSto Erff. 2. pro eo habetur: feil. ordinariæ, non eſt capax, nec plagis ſive flagris digna eſt, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 320. confer. & ſupra Geneſ. c. 17. V. 14. n. 29. & Raſchi not. ad Geneſ. c, 2 5. v. 7. n. 12. & ad Eſai. e. 65. v. 20. vid. & Gur Arjeh fol. 26. col. 2, fin. & fol. 3 3. col. 2. princ. it. fol. 100. col. 2. med. ubi ſcribitur, quod vocabulum vay non ſo- habet in Singulari Ta) i. e-hera, & rectihs, 1 lum de mulctà pecuniarià; ſed & alia pœrnà di- et puto, nam Milca fuit una, quæ octo hlios catut. = Pepererat. 0 RNRRNempe: eo ſenſu, de quo num. anteg. 1. & n. 2. dictun-, Aa X Hebr. ThreDeY, MsSt. Erff. 2. pro eo habet? DSiee i, e. Pellices. . J2. Nempe: filii Milcæ, uxoris Nachoris, fratris Ahrahatmi. GENESEOS. 2: CAF. XXIII. filia (exifiens Sara) perinde fuit, ac filia ſeptem annorum, ratione pulchritudinis. 4. Eod. verſ. I. Anni vitæ Saræ] Omnes (erant) æ quales quoad bonitatem. . Verſ. 2. I= Ririath 6. Arbab] (Hebr. ⅓N. i. e. quatuor, qui locus nomen iſtud traxit) pro- Pter hem; f† alia expoſitio (nempe: nomen ?ραο ortum eſt quatuor gigantes, qui ibi fuerunt, (nempe:) Achiman, Schiſchai, Talmai & Abi- Jpropter qustuor paria con- jugum, quæ ibi ſepulta ſunt, (videlicèr:) Adam & Eva, Abraham & Sara, lſaac & Re- becca, Jacob ac Lea. 7. Ee venit Abrabam] De Beer Schabah. * Eod. verſ. 2. M plangeret saram & ut Acßteret zam] Cohæret mors Saræ colligationi IHaaci, quia pro- pter nuncium (iſtius) colligationis, quòd filius ejus immolationi deſtinatus ac tantum non mactatus fuiſſet, aufugit S. anima ejus ** ac mortem obiit. Verſ. 4. Advena & in- quilinus ſum ego apud vos] Adwena & terra peregrina & inquilinus ſum apud vos; Me- draſch Aggadah eſt: ſi vultis, ecce ego advena ſum; ſi verò haud (vultis,) ero inqui- linus & jure auferam illam (poſſeſſionem ſepuleri,) nam dixit mihi Sanctus ille Be- nedi ctus: ſemini tuo dabo terram. 9. Eod. v. 4. Peſe ſionem ** ſepulcri] i. e. Poſſeſſionem ſoli ad domum 10. ſepulcrorum. Verſ. 6. Non probibebir] (Iſta⸗ ) i idem ſigniſi⸗ cant, ac ?D) Ni. e non prohibebit, veluti (verbum N accipitur in illo loco:) NNi. e. ne prohibeas miſericordiam tuam, 11. ac valuti (in illo loco:) N i. e. W☛ dictum eſt, confer. quæ ad Numer. c. 16. V. 27. n. 103. notata ſunt. A, Senſus eſt: Sata, eum vi opus habuit fuco vel alio ornatu, quò filiæ iſtius ætatis ſemet ornare ſolent, ſed illa, non ſecùs, ac filia ſeptem annorum nativà pulchritudine: decorafuit, confer. not. in nar ne h. loc. 5F. Id eit: quoad morum Saræ probitatem & in-. tegritatem vitæ, ſic in Gur Arjeh dict. fol. 3 3. col. 2. princ. explicatur, confer. & hbic not. in D-R new h. loc. f. A nonnullis interpretibus dictio v, quæ hic habetur, appellative vertitur, nempe?: in civitate » . (Arbee,) ſic autor Vulgatæ, LXX. sry σι„α z,&ο, in urbe Arboc, confer. S. Hieron. Tradit. Hebr. h. loc. ac not, in nom reh. loc. † Hebr. -n), in MSto Erff. 1. pro eo habetur aN) i. e, & Abraham. . 7. S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc. ſcribit, nomen urbis Arbæ inde dictum eſſe, quod ibi quatuor, nempe Abraham & lIſaac ac Jacob at- que ipfe princeps humani generis, Adam, con- diei ſint, confer. infrà Geneſ. c. 3 5.v. 27. ibique not. n. 47. it. D. Wagenſeil. Sot. pag. m. 289. ginti annorumeſſet, non Eruvin, fol. 53. a. uti in a hic ad mat⸗ Jalakut Part. 1. fol. 29. col. 3. med. „ Loci iſtius explicationem vide in notis 9v nam h. loc. confer. & tract. Talm. Roſchhaſcha- na, fol. 16. b. & Bavakama, fol. 93.a. & Sanhe- drin, fol. 46.. h ð 8. Vel: evolavit, Hebr. “, confer. Gur Arjeh fol. 33. col. 4. circa fin. it. infrà Geneſ. c. 2 5. V. 20. n. 32. vide & not. in ⅞ R h. loc. XX Hebr. Armwa, in utroque MSto Erff. pro eo habetur: —rMi. e. Spiritus ejus. 9. Uti ſuprà Geneſ. c. 15: V. 18. S cap. 17. v. 8. pabetur, confer, & not. in - r h. loc. it. tract, Talm. Berachot, fol. 1 g. a. UUMGMU XXX THebr. à iHN hoc & ſequentia, usque ad: tapi- e. ſepulcrorum, abſunt à Msto Erff. 2. t1o. Sive: locum, confer. infrà verſ. 9. h. cap. ibi- que not. n. 14. & not. in em r h. l1oc. in MsSto Erff. 1. pro 'n" i e. domum, babetur: a — t—wy) i. e. ut faciam ibi domum (ſean locum ſepulcrorum. ) 11. Prout Plalm. 40. v. 13. habetur. 4 ac Bereſchit Rabba h. loe. ut & tractat. Talmud. ginem allegantur, ubi vide & notas, confer. &ℳ& ℳοW. E intand eluti acchin Geicet;laum ciio 10cg Argertinin uoqedit a)] ufan runt tbeun hamigilt 10, Cirnd ſuis arlant 6 dominni] No Ecce iliſhelon — 12. Vite ſyn 6en onn b. lo. 13. Fitliin Ruth 14, kalft hr bie c.n. 10 4. D. W ſenibil nite eſtu⸗ deos in duplian gua de tract, Ian. Efur * Vel: ſrnin con MSto lit kabemn Prdie Poc ord 15. Nempe donjuge ſer. ſupfi el1,. propfium ſetenn 17. 19 lan. Ttemellim. b. lo confer. Align ſoo Zraphe c, . 31. õ Marginemiit es⸗ 136, Onnem en da Valehst, ), Li bei Ee biel Sr da in ri 2 4, Ntiunia d'on, Na Peruma. „ Hr il Tpenopleyo, ab CA. WI. c Achrituding, 4 .. Perl,1. did tarit) Pto. Talmai & Abi⸗ uor paria con. 1a, llaae & Re. Bod, venl 1. k luaci quin wo. inatusar tantumn 4. era Giz. epudgos; Me. lis) cro ingui⸗ danckus ile e. ie Poſlellionemm Wickemſin. lolceo)N n) e, Kto. vhb hic admat. & notas, onltt. 1. med. Wide in notis r Talm. Rokhhiſcha- 1, fl, 932,8 aihe⸗ 5, tonfet. Gor Areh t, iofta Genel c,1).V. loc. e MSto Eitt. pro e0 1 ejus. .1). & ca,. 17. V. e Wt. lor, in 10lu. . ſeguegti, egle 14: 1bſunt Md, Uikk.2. ta derl 9 ecah idi⸗ imn Wyl loc in ſe. domum, abtnit . CdAb. XXIII. am bi kenunſſe⸗ abevil GENESROS. 1987 cohibita eſt pluvia. 12. Verl. 8. Animæ veſtræ] i. e. Voluntati veſtræ. Eod. verſ- 8. Et intercedite pro me] (Verbum n hie) ſignificat petitionem (ſeu rogationem) veluti (accipitur in illo loco:) ne i. e. roges me. 13. Verſ. 9. Daplicem] (Vi- delicet:) locum 14. ipſum & id, quod ſuprà illum, * in ejus ſuperficie eſt; alia expli- catio (vocis DDDnempe) quòd duplex fuerit quoad paria. 15˙. Eod. verl. 9. Argentöpleno] i. e. Integréô (ſeu perfectò,) omne ejus (ſpeluncæ) pretium, 16. ſic ** uoque dixit David Aravnæ: argentô plenô. 17. Verlſ. 10. &pbron autem habitaæ- bat] Seriptum eſt defectivè (verbum ) pro A ,nam) eodem illo die conſtitue- runt 18. eum (Ephronem) ſuper ſe moderatorem, 19. propter exiſtimationem Abra- hami, qui illò (Ephrone) opus habebat, aſcendit ad dignitatem (iſcam) Eod. verſ. 10. Coràmw emnibus, qui ingrediebantur pertam arbis ejus) Omnes enim ab operibus fuis vacabant & veniebant, ut miſericordiam 20. exhiberent Sarzx. Verſ. II. Non, domine mi,] Non comparabis illam (ſpeluncam) pretiòô. Ecce illa (ſpelunca) perinde eſt, ac ſi eam tibi dediffem. 21, Verfſ. 13. Sed ſi tu † (is Eod. verſ. II. Dedi tibi] Aa 2 es,) Iz. Vide fupra Genel. c. 8. v. 2. confer. & not. in RaN WM W. h. loc. 17. Sicuti in Ruth cap. I. v. 16. habetur. 14. Ita Hebr. Dim hic vertere volui, conf. ſuprà v. 4. h. c. n. 10. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 29 I. n. 2. ubi ſcribit, mirè æſtuare interpretes tàm Chriſtianos, quam Judæos in explicando, quid ſit ſpelunca duplicata; qua de re vide plura ibidem, cçonfer. & tract. Talm. Fruvin, fol. 5 3. a. * Vel: fuperius conclave, Hebr. yn in utroque MSto Erff habetur Piy, in MSto z. additur: † E'rhe. quod ordinatum eſt (in ejus ſuper ficie.) I5. Nempe: conjugum, quæ ibi ſepulta ſunt, con- fer. ſuprà verſ. 2, h. cap. n. 7. alii ut nomen proprium verterunt: Macpelah, idque ex verſ. 17. & 19. h. esy. patere putant, vid- Junii ac Tremelli not. h. loc. & D. Wagenſeil. Ioc. alleg. confer. & Lighifoot. Hor. Talm. Centur. Choro- graph. c. 49. p. 93. edit. Lipſienſ. it. tractat. Tal. mud. Eruvin, fol 53. a. ſicuti in pa r ad marginemhic allegatur, ubi vide & notas. 16. Onnem ejus valorem, quicquid illa ſpelunca valebat, D. Lutheri verſio Germanica hic benè: So biel Ste wehrt iſt/ LXX. verterunt: g= uris r6 aels Argento digno, ſie ferè Vulgata: peeunia digna;; Junli ac Tremellii verſio: juſta pecunia. »x Hebr. ) , iſta &c. usque anl: Nù/ :ba i. e. 17. Sicuti 2. Samuel. c. 24. v. 24 habetur. notata ſunt. 19. Hebr. , de cujus vog iſicatione vide plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 23 81⸗ confer. & not. in part r—ν. h. loc. 20. Vel: opus miſericordiæ, Hebr: b, quo no- mine hie venit funeris deductio, qua Saræ ulti- mum honorem exhibebant, vide not. in nee p h. loc. & Gur Arjeh fol. 34. col. I. med. at- que Lightfoot ad Matth. c. 2 . v. I. ubi exRam- bam adducit, quid ſit τ i ſen exhi- bitio miſericordiæ. 2I. Nenpe: pleno ac firmo jure, ne reverteretur ad priorem dominum, ſic in Gur Arjeb fol 34. col. I. med. exponitur, nempe: 2† .Nh.ν⅝ PN ere, e en eene i. e. ne exiſtimaret Abrahamus, quod (ſpeluncçailla) re- verteretur (ad priorem dominum,) antequam il- lam poſſideret (velapprehenderet) Abrahamus, confer. verſ. 1 7. h. cap. ne 22. it. tract. Talm- Kidduſchin, fol. 2. a. & fol. 4. b. † Hebrer π %, hæc & ſequentia, usque ade mDè de, i. esſi tul (is es,) abſunt h. loc. à MSt& Erff. 2. ſed poſt verſum 15. b. cap. ſupplentur„S Ppoſt rde i. e. tu, MSt. Erff. I,addit: xe i. e vis. J DũK I8. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 19. v. 1. n. 4. argentò pleno, abſumt ab utroque MSoto Erſſ. 4 188 GENESEOSs. cam gratis, non id facere poſſum, quapropter ſi tu (is es,) (idem ſignificat, ac:) 1Ni. e, utinam audias me! Eod. verſ. 13. Dedi] (RN hic ſignificat) Lingua vernaculà: donne, 22. paratum eſt iſtud (argentum) apud me, perinde ac ſi jam an- teà illud tibi dediſſem. “* Verſ. 1 5. Iuter me & te] Inter duôs amicos, * quales nos nem, 23. & mortuum tuum ſepeli. Verſ. 16. Et Appendit Abrabam Ephroni] Defi- cit Vau (hoc loco in nomine [D& Ephron,) quia is dixerat multum 24, ac ne parum quidem fecit, 25. nam (Ephron) acceperat ab illo (Abrahamo) ſiclos magnos, qui ſunt centenarii, 26. dicitur enim (hic) tranſeuntis (argenti) ad mercatorem, (nempè) quod accipiunt (mercatores) in ſiclo * ubique; datur autem locus, ubi eorum ſicli ſunt . .. . A .⸗ magni, nempe centenarii, linguâ vernaculâ: centenairs. 27. Verſ. 17. Er ſtetit ager nnnnnn — 22. Sic reddere poſſis: “m, Latinè: do, ſignifi- cationem habens temporis præſentis, nam S. Scriptura interdum præterito utitur pro præſen- ti, confer. Gur Arjeh loc. alleg. * Sic juxtà notas in non ne hic interpretor, ubi habetur: rne W n i. e. ecce il- lud (argentum eſt,) perinde ac ſi dediſſem &c. vi- de ſuprà verſ. 11. h. cap. n. 21. *X Hebr. Crarpèe, MsSt. Erff. 1. habet ad MsSt. 2. SDWy RWN i. e. reputatos ac divites. XKXX. Hebr. H, MSt. Erff. 1. pro eo habet: —a i. e. ecce. 23. Vel: pretium emptionis, ſeu venditionis, Hebr. Apa ſenſus eſt: noli amplius de pretio loqui, quoniam illam ſpeluncam tibi dono con fer. Bava mezia, fol. 87. a. it. not. in po h. loc. 24. Confer. hic Bava mezia, fol. 87. a. it. Becho- rot. fol. 50. a. S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc. ſcribit, quòd Ephron non fuerit conſum- matæ & perfectæ virtutis, qui potuerit memo. rias vendere mortuorum, in Baal Hatturim hie notatur, quod nomen SN& per Gematriam ſit )) Py i. e. oculus malignus, quæ verba: Py efficiant numerum 400. nimitùm tot erant ſicli, quos acceperat Ephron ab Abrahamo, cùm ita- que in Ephrone defecerit conſummata acper fecta virtus, uti jam ſuprà dictum, ideò & nomen gjus hic defectivè ſcriptum eſt, confer. not. in or e h. loc. & Gur Arjeh fol. 34. col. 2. —— — reſchit Rabba h. loc. uti in nad re ad mar- ginem allegatur. pecuniam acceperat 7 oa i. e. magno pondere, uti Rabbini tradunt & autor noſter e- tiam hic refert, ideò dicitur hic: quòd Ephron ab initio quidem multum dixerit ac verbis libe- ralis fuerit; ſed poſteà ne parvum quidem fece- rit, dum ſiclos magnos, non vulgares „accepit, jam verò, ut in Gur Arjeh loc. alleg. habetur: & y i. e. malus is eſt, an dy Pann i. e, qui hic tractat. Talmud. Bechorot, fol. 50. 2. & Bava Metzia, fol. &7. a. uti in an mp h. loc. ad marginem allegantur, vid. & not. ad 1. Chron. c. 16. V. 11. n. 1 8. & 19. & Ialkut Part. 1. fol. 29. col 4. m. in MSto Erff. 1. pro: hprer wy vyn i. e, & ne parum quidem fecit, ha- betur: vyn wy' i. e. & Parum fecit, (ſed mul- tum dixit.) Buxtorf. Lex. Talm. fol. 206 . &£ ſeq. iſta: ded uap abſunt à MSto Erff. 2. † Hebr. pwaprpmw, MSt. Erff. 2. pro eo habet: Svvrvi i. e. quod appendunt. . * Hebr. 277: “a, MsSt. Erfl. 2. bic addit: hand DRD i. e. & in omni negotiatione. . . . .—. . 27. WN&ααππa, ita hic in editione Hebraica, qua u- princ. ubi res iſta pulchrè explicatur, vide & Be- ſus ſum; in Bibl'is Buxtorf. legitur: vevyr⸗ ſed CAp. XXIII. es,) quæsò audi me] Tu dicis mihi, ut auſcultem ribi & ut accipiam (Ulam ſpelun- Ephro- 25. Quoniam Ephron ab Abrahamo argentum ſeu nimis ſubtiliter rem cum ſocio ſuo perpendit, Germ. Wer es gar zu genau nimmet / conter. 26. Hebr. a, de qua voce vide plura apud Ir. gjirmni 1 b negs; 1,Kenl neinillo ſn um omiihi 3o,ommiun ſumus, ecquid iſta (ſpelunca) eſt? reputanda eſt pro nihilo; ſed omitte * emptio Ig I. 6 flin ſa. Cnian verl.2. Gbte manulſuaacci, Cunn; ccume — ſei gior lecti unn Mt 2. voee 2. . ſimit eneult: 4 l.cn Nanſiul is it, ſe o⸗ eniit tOnler. tad Iim. BB 29. Diſe Pinci Abrihanbs, n tatis Mirrit dirite poten 3t. Heht Nyr agrumilumpr mnibls, gui compariſtit, c, † Hebr. Tu, ih 1, e, UXorem, I. Nam utrume merum apnd Videnot. in b. & Kiddulſch Syra it, Baya CNNI. e. algnictet 40: diccac)lingn keaeſimen. dqtales es as ed en i. hlrmi De. ,se ne parum. agnos, giſunt (tenpe) gnod Drum ſicli ſunt I7. E Reiit er Hy. n ad ar amoagenumſn ond ie. Mign nt znor nolee⸗ kie: gud olnn Uerit ae verbis ide⸗ Apum qlicem kece⸗ n ulgales, cepit, d alleg. habetin: N DPn ie gni deio ſio perhencll, gu nimmet/ confet. orot, fol. 50. 4, & CAbP. XXIV. GENESEOS. 189 in en mh lor. 1.& not ad 1,Chrn. e ſalkut Pat, 1,fol, Eick 1. pro: NeN umgbidem ketitla- uum terit, (ſed mul . Cee ſile lun gll 6eg il: w f. 1pto ehubet dunt. 1. bic addit: Dan . tintione, lone Hebraica, qua l⸗ 5 legit e; ſed gphronis] i. e. Stabilitas? 8. ei fuit, quia egreſſus eſt (ager) de manu idiotæ ad manum regis; 29. ſenſus autem literalis Scripturæ eſt: & ſtetit (ſive ceſſit) ager & ſpelunca-, quæ in illo fuit, omnesque arbores Abrahamo in poſſeſſionem &c. Verſ. 18. Co- ràm omnibus, qui intrabant portam urbis ejus] i. e. In mediq omnium & in ſtatione- 3 0 omnium comparavit ſibi illum (agrum Abrahamus.) CaAL. XXIV. VErſ. I. Benedixemt † Abrahamo in omnibus] (Iſtud:) 72 i. e, in omntbus; per Gematriam efficit: i. e. filius, 1. poſteaquàm igitur ei (Abrahamo) exti- A iüt filius, opus fuit, ut ei (quoque) duceret uxorem. Verſ. 2. Senem domus ſuæ] Quoniam (dictio p?) cohæret (ſequenti voci, ideò) punctum habet pj.* Eod. verl. 2. Sabter femur meum] Quoniam is, qui juramentum præſtat, opus habet, ut⸗ manu ſua accipiat rem pretioſam 2. præcepti, exempli gratia: librum legis aut pre- cum; circumciſio autem fuit ei (Abrahamo) primum præceptum, eaque per afflictio- Aa 3 nem ſed prior lectio præferenda, MSt. Erff. I. habet aDY MSt. 2. WayxX; ſed mendoſæ ſunt iſtæ voces. 2%. Vel: Ermitas, Hebr. Apwn, LXX. quoque hic verterunt: z é iidem paulò poſt verſ. 20. h. cap. tranſtulerunt: x éανναμπ & confirma- tus eſt, ſic & autor Vulgatæ utroque in loco vertit, eonfer. not. in ar ne h. loc. it. tract. Talm. Bava batra, fol. 69. b. 29. Sive: principis, ita ab autore noſtro vocatur- Abrahamus, nam vir princeps ac ſpectatæ digni tatis Hebræis dicitur 770, imòô Latinis quoque divites ac potentes dicebantur reges. 30. Hebr. mmypa, ſenſus eſt, quod Abrahamus agrum illum præſentibus & circumſiſtentibus o- mnibus, qui portam urbis ingrediebantur, ſibi comparaverit, confer. not. in na n h. † Hebr. Pa, iſtud, ut & ſequentia usque ad: i, e. uxorem, abſunt ab utroque MSto Erff. 1. Nam utrumque a & à eundem exprimit nu- merum apud Hebræos, nempe numerum 52. vide not. in am new h. loc. it. Joma, fol. 28. b. & Kidduſchin, fol. 92. a. & Bava mezia, tol. 87. a. it. Bava batra, fol. 16. b. & fol. 17.: a. & Sanhedrin, fol. 107. b. it. Sota, fol. 5. a. x„ Nam in correctis exemplaribus, verbi gratiã: in Bibliis Baxtorf. ſuprà literam a in dictione " ha- ι● betur punctum ſive ſignum o hoc modo: ob confer. hic Joma, fol. 2 8. b. 2. Sive xetαααοο pretioſum, nam illo Judæi adhuc in hodiernum usque diem in Synagogis ſuis uti ſolent, quod is, qui jurat, apprehendere debet, puta librum legis aut precum vel alium librum ſacrum, in quo nomina Divina ſunt ſcripta at- que hæc apprehenſio dicitur eis on reo qu jurandi formula eleganter in jure Græco expris mitur, quando dicitur: zgaτσααιrτς εα lv A& && r ενaν„ν, tenens in manibus ſui- rem magnam vel auguſtam i. e. volumen legis vel alium librum ſaczum atque ex hoc ipſo verſu 2. hujus capitis 24. Geneleos Judæi apprehen- ſionem iſtam rei alicujus ſanctæ probare nitun- tur, vid. Buxrorf. Synag. Jud. c. 48. pag. m. 6 90. S& ſeq. ubi plura de jurandi forma ac mo- do, confer. & Toh. Lightfoot Hor. Talm. in Matth. c. 2 3. v. 5. pag. 42 6. editionis Lipſienſis, ac tractat. Talmud. Schevuot, fol. 3 8. b. uti in nar re h. loc. allegatur ad marginem. 190 GENESEOS. CAF. XXIV. nem 3. ei evenerat ac(proptereà lipſe illam 4, dilexit eam q; accepit. . Verſ. 7. Dominas, Deus cæli, qui tulit me de domo patris mei] (Dixit hic Abraham Deus ccœli,] nec dixit: † & Deus 3⸗ Sive: dolorem, circumciſio enim ſine dolore 4. Circumciſionem ſcilicèt, hinc Rabbini exiſti- 7 † i „7 T rd . Wen e den ed 2e non peragitur, qui certè major in Abrahamo jam ſene fuit, quàm in infantibus, tecens natis. mant, ſenem illum ſervum Abrahami circumci ſioni ceu fœderis Dei ſignaculo manum admo- viſſe & Abrahamo juraſizy vide Buxtorf. Synag. Judaic. dict. c. 48. .„Vel: illam obtulit ſervo ſuo ſeni, ut per eam — juraret „confer. Gur Arjeh fol. 34. col. 2. fin. & col. 3. princ. Hebr. T, MSt. Erff. r. id o mittit; ſed in MSto 2. pro eo habetur xe 79 † iy yaww 3. e. idcircò dixit ei: ut juraret ſu- per illam (ſcil. circumciſionem,) in Berolinen- ſi editione, ut & in ar poſteà addita ſunt Aka: paw: e 7 nü e wi, n e .ù.M o nn ien nn i. e. vult dicere: cur (A- braham) non dixerit: ſub femore tuo (ſed ſub femore meo, ) nam adjurare debuerat ſervum per ipſius circumeiſionem, (ſed reſpondetur, ) quòd Abrahami circumciſio præceſſerit circum- ciſionem lervr, idque facile eſt intellectu. Hebr. π, in MSto Erff. z. his præmiſſa ſunt iſta: ryan rere en eene e e 2ðð * Pa e n e een e e en NX Ee ne een r een ee een 2ðð äl T re ας Datene en een ee repetitis verbis textus: ſcil. Dominus cœli &c. ita pergitur in MSt. 2. ee e. Nr eir 7 rhre Ne r 7) n ae e en nenree ne en min vi * Den n enen e een e a een eee n en nee en een en Xρν P a en r 7 n en at n ee e en wee ee ee e ene 4 er ne nnen ene n nen — ee en n enn en eennen i en e en De e an Nen edn 4 Den PnXα in ee neen N e edern Trn p' ve Dyr e nn n en h nx ree ne nr nne wree e en S I Wree, e ne d Ir ree n aν hν+ςυ nre h hnrrnn 1* e n e ree 77* N irH r nnne rn henr n . vhy r Wen rn irde N Gane rhe ſic videtur ) 7S„“' nhn e ee e Syr ν nn (dd en hic ſupplendum 7* n , y dei n an i ie de ien re en e PeT Ree r Ne n ee e . =o & e=HHn ne ð,ð h e enen e er yne, r & rn i. e. quid opus tuit, mentionem face- re hic exitus ejus (Abrahami) ex domwo patris ſuig ſed (reſpondetur: ) quoniam dixerat ſer- vus: ſi noluerit mullies illa ſequi me in regi nem hanc, an reducendo teducam filium tu- um in terram illam, unde egreſſus es? (verſ. 5F. h. cap.) reſpondit àbraham: ne metuas tibi ab hac re, nam Deus corlorum, qui accepit me de domo patris mei & & terra nativatis meæ, iſte, inquam tibi, mäütet angeum ſuum tecum & proſperabit viam tuam, ita, ut velit mulier il- la ſequi te, (repetitis verbis textus, ſcil. Deus ecœli &c. ita pergitur in MSto z.) ego dico, quèd non ſit illius (Dei) voluntas, ut lius meus illuc revertatur, quocircà ego dico tib Spiritu prophetico, quòd ipſe Deus) midarus ſit angelum tecum, ut velit mulier illa te ſequi, mittet certò „ nec inducas in animum tu- um, ut dicere velis, (verbum:) M* ſigni⸗ ficare petitionem (vel: verbum iſtud eſſe mo- di Optativi, non temporis futuri „) nam ſi ita (ſentires vel diceres,) enervaresS. Seripturam, Icil. id, quod dicitus in textu: ecce Rebecea eit coràm te, accipe & abi ſitque uxor filio domi- ni tui, prout locutus eſt Dominus (verſ. 51. h. cap.) ſi itaq; dicere velis, (quod) iſtud myon i. e, mittet angelum ſuum „ſignificet petitionem (ſeu quòd ſit modi Optativi „ hoc erit tibi titu- bationi & Offtenſioni animi. (vid. 1., Samuel, c. N. M 8 Deus tert⸗ Arahathus ioum; men e)⸗s Chatan. 10, kocl/ Ad uiilitamm 2 1 4 1 minut/ 49 fi) uo Netumſiti Gerlrtionen locn eonen 6710 00 eiuut (1n li dicens: ti (udi) 17.) ſei⸗ lenhoris fut (iſud eteoni) Eii Cꝛecedes 9 bitierwinzi lris ejus ne c. 1... 1 , ne ei, onian 11 (i,) au ſitſeinionen illam kxum biliet domin leg. c. hi ponee, gid u5) detan velis (Nen iti ut ſigni moli,) (cur) facien u )nam fach done Venitentdon 4. 1.) mde ſeire, gudie tumillam: “ minum; H rdn Ro e wyon H ON rxd d ie ſnpplendum d eee a n entinem lete. er dorvd Palts iin iei ſer. eqen mein tegi. Cucamn fliimn - ises? (Netl. “ newernastihiad giatctpit ne e Puatig ner, ilie, ſuum terum & NRFelit mulieril- tentus, ſeil. Deus 0 1.) ego gico, olunnet, t flins cs ego gico lidi (Deus) miſutge hulie ate ſegoi, in animum tu⸗ ſani⸗ un iſluc ellemo⸗ mun,) namn ſtitze esd tiptlran, erce Rebeces eſt uxor klio domi- inus (Nerl. 51. . gudd) iuaf miheet hetitionem hoc erit ibi titu⸗ idft dunvtn. CAb. XXIV. QENESEOS. — & Deus terræ; 6. aſt ſuprà * dixerat: & adjurabo te &c. dixit ei (ſervo ſuo Abrahamus:) nunc ille eſt Deus cœli & Deus terræ, quem aſvefeci 7. in ore ho- Deus terræ, quoniam men ejus fuit uſurpatum 9. in terra. Charan. Eod. verſ. 7. 10. ad utilitatem meam, 1¹. Eod. 8. ſed quando (Deus) me tulit de domo patris mei, fuit ille Deus cœli & non homines mundum in gredientes non cognoverant il lum necno- verſ. 7. Edomopatris mei] (Nempè: de- L Et erra nativitatis meæ] (Videlicèt :) ex Ur Chaldæorum. Eod. verſ. 7. Et qui locutus eſt mibi] (Particula hic ſi gnificat ) Ii. e. veluti (in illo loco:) qui locutus eſt ſuper me, 12. ſic quo- qgue 31.) ubienim dixit ( vel locutus eſt) Do⸗- minus à at, quando interpretaris illud ( verbum mbv) quòd ſignificet vaticinium (vel quòd ſit verbum ſpiritu prophetico pronunciatum, ) & declarationem continens, (tunc ) quadrabit hoc loco exponere iſtud: locutus eſt Dominus ( ſen. ſu aptò & commodo,) huic ſimile eſt, quod dicitur (in illo loco:) & reſpexit (reſpondit) Eli dicens: abi in pace, Deus Iſraelis Amd i. e. dabit (tibi) petitionemtuam (1. Samuel c. 1. v. 17.) ſi enim dicis, ( quòd verbum) rd ſit temporis futuri; non autemn modi Optativi, ſed quòd (iſtud:) N ſpeciatim attribuatur (ſa- cerdoti) Eli, tunc expeditum tibi erit, quan-. do accedes ad textum illum, (ubi dicitur: & a- biit fœmina illa per viam ſuam & come dit atque facies ejus non erat ei amplius (1. Samuel. d. c. 1. v. 18. nempe:) facies indignationis non erat 2 52 V. ei, quoniam ei jam anteà ſpem fecerat prophe ta (Eli,) quòd Sanctus ilie Benedictus daturus ſit petitionem ejus, etiam quando accedes ad illum textum, qui dicit: utique i. e. ſta- biliet Dominus verbum ſuum (1. Samuel. al- leg. c. 1. v. 2 3. ubi vid. Raſchi not.) poteris ex- ponere, quòd vaticinatus ſit Eli, fore, ut (De. us) det ei petitionem ſuam; ſed ſi interpretari velis (verba iſta:) & Deus Ifraelis t i. e. det, 1ta, ut ſignificet petitionem (vel ut ſit Optativi modi,) poteris tecum reputate ac quærere. (cur) facies indignationis non fuerit ei ( ampli- us?) nam ecce illa (Hanna) non eſt gravida facta, donec illi (ambo, Kil. maritus & uxor) venirent domum ſuam in Rama (verſ. 19. dict. c. 1.) unde igitur iſa (Hanna tunc) poterat verbum tuum (v. 2 3. dict. c. I.) poteris quære- re: quid loeutus ſit) Dominus?) quoniam petiit Eana, ut illud ſiabiliret (Dominus,) hæc KR. Joſeph, filius R. Gimeonis; alia explicatie (verborum:) Dominus, Deus coæli, qui tulit me &c. ctraà de hoc joſepho, R. Simeo-= nis filio, vid. infrà verſ. 6o. h. cap. in not. Sign. F it. not. ad Geneſ. c. 45. V. 2 3⸗Sign. * 6. LXX. tamen hic addiderunt α ααα☛æ Füg, prout etiam ſuprà ve:ſ. 3. h. cap. habe ur & in quibusdam Vulgatæ exemplaribus hic adjectum eſt: & teiræ. * Neimpe: Neriu 3, h. cap. ubi etiam Dei terræ fit mentio, vide not. in ran r h. loc. ut 6 Schevuot ſol. 3 8⸗-b. 7. Hebr. vNMi. e. feci, ut erebro uſurparetur in ore hominum nomen Dei cœli & terræ, confer. quæ ſuprà ad cap. 21. V. 3 3,n. 66. notata ſunt, vid. & num. ſeq. 9. h. verſ- 8. Ita hic verto dictionem nyon de qua conſer. ſi⸗ prà Geneſ. c. 9. V. 10. ibiqueè Raſchi not. num. 21. 9. Vel celebratum, juxtà Hebræum: ), uſita⸗ tum, vide paulò ante num. 7. h. verfſ. 10. Confer. Gur Arjeh fol. 34. col. 3. pring. ubi objectioni am ſive R. Moſis, filii Nach- man, qui exiſtimat, Abrahamum in Charan eſſe natum, reſpondet, confer. & Johan. Lightfoot in Act. Apoſtol c. 7. v. 2. & 3. pag. m. 60. & 61. edirion. Lipſiens. & not. in onon ne b. loc. 1. Vel: propter me, mei cauſa, confer. inſià Genel. c. 32. V. 3 I. ibique not. n. 92. 12. Id eſt; meâ cauſà & in meum commodum, uti 1. Reg. 6. 2. V. 4. habetur, confer. not. adGeneſ. c. 28. v. 15. & ad Genel. c. 37. v. 34. 5c ad Num. ſcire, qud eſſet paritura? & dum accedis ad tex- tumillum: utique Dominus d 1i. e. Kabiliet c. 17.V. 5. n. 9.& ad Num. c. 3 2. V. 2 8. n. 27. 192 GENESEOS. CAbP. XXIV. que omnes (particulæ) & & — 0, quæ conjunctæ ſunt (verbo:) ), ex- plicantur per O, 13. quarum Chaldaica interpretatio eſt: † v & πι ρ & 1 „p 14. quoniam non convenit (verbo) lingua & & 859; ſed N, N& DHO&, 15. quarum (vocum) Chaldaica interpretatio eſt: Py, v& Pp; 16. aſt (verbo) ) % & convenit & & — h. 1 7. vit mihi] (Nempe:) inter partes diſſectas. 18. Eod. verſ. 7. Et qui juna- Verk 8. Et inſons eris à juramento meo] Et accipe 19. ei (lſaaco) uxorem de filiabus Aner, Eſcol & Mamre. Eod. verſ. 8. Tan- waummoaò ſilium meum &c.] (Particula) P eſt exceptiva, * (nimirùm) filius meus non redit; 20. ſed jacobus, nepos meus, tandem (eò) redibit. Verſ. 10. De camelis do- mini ſui] Noti illi erant præ cæteris camelis, quoniam egrediebantur capiſtrati 21. Propter damnum, 22. ne alienos agros depaſcerent. Eod. verſ. 10. Atque omene bo- l M 13. Id eſt: ſuper, propter, vide Raſchi not. ad E- Zech. c. 32. V. 2I. ubi ipſe eadem, quæ hic an- notavit, confer. & not. in 'nam irnev h. loc. item ſuprà Geneſ. c. 20. Verſ. 2. n. 4. & not. ad Jud. 9. v. 54. n. 17. In Berolinenſi editione & in pon re hic ad- dita ſunt iſta: vpri eeen ee en Mayn hon ni, i. e. ſenſus eſt, quòd Tar- gum uſurpare ſoleat Lamed loco: propter, idque facile eſt intellectu. 14. Id eſt: ſuper me ſuper illum & ſuper illos, con- fer. infrà v. 2 1. h. cap. ibique not. n. 54. 15. Id eſt: ad me, ad illum & ad illos, confer. Exod. c. 32. V. 3 4. ibique not. num. 105. 16. Id eſt: mecum, cum illo & cum ilis. 17. Id eſt: ei, mihi & illis; ſenſus autem eorum, quxæ hactenus ab autore noſtro dicta ſunt, eſt iſte: qquando verbum an conjungitur particulis , o & d, tunc particulæ ſeu pronomina illa ex- ponenda ſunt per hy, iy & Sy) ſuper me, ſuper illo, & ſuper illis (i. e. ex mente autoris † noſtri: propter me, propter illum, propter illos, vid. num. antec. 11. & 12.) ratio eſt, quoniam, quando particulæ illæ ſen pronomina ſignificent mihi, ei, illis, non dici ſolet: i , ienn Sc. ſed h& a,ide e &e, aſt verbo &ι con- venit: , , & hoc modo: w zde, re Rc. confer. not. ad Geneſ. c. 2 8. v. 1 5. n. 5 1. & ad Exod. c. 4. V. 16. n. 30. & ad Exod. c. 3 2. v 34. n. 105. vide & Gur Arjeh fol. 34. col. 3. fin. 18. De quo vid. ſuprà Geneſ. cap. 15. V 17. & 18. haud velit ſequi, poteris ſalvò juramento, mihi præſtitô, accipere filio meo uxorem de filiabus A- ner, Eſcol &c. confer. Kidduſchin, fol. 61. b. it. not. in 'nam o h. loc. vide etiam infra v. 37. h. cap. n. 71. * Vel: particula illa excluſiva ſeu diminutiva eſt, ſic Pyn hic interpretor, vide Raſchi nor. ad Genef. c. 2 8. V. II. n. 3 8. & ad Levit. c. I. v. IO. & ad umer. c. 7. verſ. ult. 20. Videlicèt: in terram illam, nam, uti Rabbini tradunt, quoniam Iſaacus, tanquâm ſacrifici- um, in monte Morija fuit oblatus, ideò prohibi- tum ei erat extrà terram ſanctam abire in aliam 3 aſt Jacobo id non erat prohibitum, cum is non fuiſſet oblatio ſancta, ſicuti Iſaacus, confer. not. in S'pam mov h. loc. & cap. ſeq. 2 5. V. 26. n. & 1. & Gur. Arjeh fol. 3 4. col. 4. med. in MSt. Erff. 2. etiam hic additur drppn iey ne n D5 a "&i. e. quia filius meus perfe- ctum fuit holocauſtum, (ideò) ne reducas eum 2122. Senlſus eſt: tung & eo caſu, quando pirgo te illuc. 21I: Chamus eorum ori fuit appoſitus, fiſcella di- citur Plinio I. 18. c. 19. quà jumentorum ora ca- piſtrantur, ne gramina vel tenera germina præcer- pant, vide infra not. ad vrl. 32. h. cap. n. 67. confer. & Bereſchit Rabba & not. in S r0 h. loc. 22. Id eſt: damni vitandi cauſa, ne depaſcerent gramina in ſolo alieno, Jureconſulti damnum ab animali, quod ratione caret, illatum, vocant pauperiem, unde naſcitur actio de pauperie, vid. Digeſt. Si quadrupes pauper. fecill. dic. CA. X — pun domi 1,, ſupere miteendu flomina: rayvit ut e eo,) quon ſignifteat: Eod verl. hifie (gu fuerit dee ticordiam — lague era udeorun conlet, D. ſchit Rabb 73. Confer capeleg. Hieroſoße o n winiſaier barapht le, 24. Hedr. ficatione , 75. 1. Hine H Uwiorum Uuphraten hadet⸗ 26, Fieſere uni elerent wid ſcce 3 . he ern 4. 3. l. Conie Pltes ven let & hos CA XNIV. — — er E NNe 1 W; r qui iun⸗ anento eo verl. . Ian. ins mensnon e amelia do⸗ capiſkratint, le omnt ho. nunm Hramento, mihi meſliabueA⸗ in, ol 6l.b. le etach infta. minutirz eihſie inot. ad Genel⸗ 1. . 10, K l h, uti Rabbini guum lelfh. Higed glollbl⸗ 4bire in guen n, Cuin 1s non us,conter, not⸗ g. 1f. V. 1260 n⸗ med in Et⸗ y lus mells helle⸗ ne redueas euln 1us, gleelladi. entotum 01d⸗ vetminaplece⸗ h,eapel inen pe depaſeent lahi damnum aum, vent e kupeltt, 1. lcie CAP. XXIV. 193 num domini ſui erat in manu ejus] Inſtrumentum donationis * erat ſcriptum Iſaaco 23. ſuper omnia bona Abrahami, ut (eòô facilius parentes Rebeccæ) annuerent 24. ad mittendum ei (Iſaaco) filiam ſuam. Eod. verſ. 10. Ad Meſopotamiam] Inter duo flumina 15. ſita eſt (regio illa.) Verſ. II. &r fecit, ut procumberent cameli] i. e. Cu- ravit, ut cubarent. 26, Verſ. I4. IUlam præparâſti] Conveniens 27. illa erit ei (Iſaa- co,) quoniam erit benifica 2S8. ac digna, quæ ingrediatur in domum Abrahami; 29. ſignificat autem † R manifeſtationem, 30. linguâ vernaculâ: approuveſt. 31. Eod. verſ. 14. Et in ea cogneſeiam] (Hiſce verbis) ſigniſicatur rogatio, 32. notum mi- hi fac (quæsôò) in illa. Eod. verſ. 14. Qadòa feceris miſericodiam] Si (puella illa) fuerit de ejus (Iſaaci) cognatione eique conveniat, 33. intelligam, quòd feceris miſe- GENESEOS. ricordiam. Verſ. 16, Virgoe] E loco virginitatis. 34. Eod. verſ. 16. Et vir nonco- gno- * Idque erat loco dotis, quam ſponſus ſecundum Judæorum mores ſponiæ conſtituere ſolebat, confer. D. Wagenlſeil. Sot. p. 55 I. n. 2. & Bere- ſchit Rabba h. loc. 23. Confer infrà not. ad verſ. 36. h. cap. n. 70. it. cap. ſeq. 2 5. V. 6. ibique not. n. 6. in Targum Hlieroſolym. hic ita habetur: dνnHν ĩ ρννρ rPa D i. e., omne pulchrum penus do- mini ſui erat in manu ejus, confer. P. Fagii not. 33 Paraphr. Chald. h. loc, acnot. in π ne .loc. 24. Hebr. X“, de quo verbo ejusque alia ſigni⸗ ficatione vid. inftà in net. ad verſ. 42. h. cap. n. 2 5. Hinc Hebræis dicitur Seed — i. e. Syria Huviorum, quia inter duo flumina, Tigrim & Euphratem, ſita eſt, Junii ac Tremellit verſio habet: Syriam interamnem. 26. Sic fere LXX, xgl enοναιααοιει & quieſcere fecit, Junii ac Tremellii verſio habet: curavit, ut Hecterent genua. õsü . 27. Apta, idonea „ Hebr. — e, Germ. Sie wird ſich vor ihm ſchicken / confer. infrà num. 3 3. h. Verſ. 14. vid. nic tract. Talm. Taanit, fol. 4. a- 4 23. Quoniam ad domum Abrahami ſubinde ho- ſpites veniebant, quos ille liberaliter excipie- bat, & hos parentis ſui mores etiam Iſaacus, fili. us, imitabatur, ideò domui iſti talis convenie- bat fſœmina, quæ non parca; ſed liberalis & be- nefica eſſet, idque ſervus ſenex inde conjicie- bat, ſi puella potum præberet camelis, unde be- aefica ejus indoles conſpiceretur, ſie Rabbini lo= cum iſtum exponunt. 29, Nam etiam is beneficus eſt & liberalis ergà hoſpites ſuos, uti num. antec. 2 8. dictum. † Hebr. puin hoc & ſequentia, usque ad: yha i. e. linguà vernaculã, abſunt à MSt. Erff. 2. 30. Declarationem, probationem, Hebr. rva, f. e. declaraſti, ſic & Schol. Græc. hic habet: 2gsεm*σ oſtendifti, in Michlol Jophi exponitur: nam præparaſti. 31. Vel: éprouveſt, nam & ſic exprimere pos⸗ ſis veualeN, Latinè: approbaſti vel probaſti confer. infrà verſ. 44. h: cap. n. 83. & v. 50. n. 92. it. Raſchi not. ad Geneſ. c. 3 I. V. 37. n. 3 5⸗ & ad 2. Reg. c. 19: vVerſ. 4. n. 1. it. ad Etai. c. 37. Vv. 3. N. I.- 32. Precatio, ſupplicatio, Hebr. ann id eſt: optavit Elieſer & rogavit Deum, ur notum fa- cere velit, quòd illa puella domino ſuo, Iſaaco, ſit præparata ac deſtinata à Divina providentia, ſic etiam in notis mon 'neov exponitur, mnre i. e, quèd rogaverit Dominum, ut ei notum faceret &c. non itaque fuit augurium, vid. Levite c. 19. V. 2 6. num. 133. 33. Vel: idonea reperiatur, Hebr. han, idem quod ſuprà νε, de quo vide num. 27. h. verſ- 14. Vide & not. in an hnev h. loc. 34. Ubi virginitas eſt & ledem ſuam habet, ſenſus eſt: reverà erat virgo & a virginitatem. ac ſigna virginitatis omnia habebat integra, ut mox ſequitur in notis, confer. ſuprà Geneſ. e 19 194 GENERSEOS. CAP. XXIV. novent illam] Poſtico 35. ejus Concubitu, quoniam filiæ alienigenarum 36. ſervant 2 .„ itico 37. ejus con quoniam m 8 (quidem) locum virginitatis ſuæ; 37. ſed proſtituunt ſeipſas ex alio loco; teſtatur⸗ (autem hic S. Scriptura,) per iſtud, quòd (Rebecca) fuerit omni ex parte innocens (ac munda.) rent ei (Rebeceæ) in occurſum ejus. 38. Verſ. 17. Et acturrit ei obvian, ſervus] Quia viderat, quòd aquæ aſcende- Eod. verſ. 17. Sine me ſorbere quæsò] (Ver- bum 3& P3) ſignificat *PAi, e. ſorbitionem, humer, * linguàâ vernacul. Verſ. 18. Et demiſit ydriam ſuam] De humero ſuo. Verſ. 19. MMque dum ſiniverint] Ecce N ſignificat (hic) R,* (Onkelos Hebraica illa:) — (tranſtulit:) PpSO is e, dum ſatis habuerunt, id enim eſt complementum (ſeu conſummatio) otus eorum, quando f ſufficienter biberunt. Verlſ. 20. Et evacuavit] (Verbum- vN Ggniſicat O i. e. effuſionem 39. ac ſæpè occurrit in lingua Miſchnæ, (ubi inter alia reperitur:) NR i. e. qui evacuat (ſeu effundit) de vaſe in vas, in Scriptu- ra quoque huic ſimile habetur, (veluti in illo loco:) ne NW i. e. evacues (ſive de- nudes) animam meam, 40. item: (in illo loco:) qui v i. e. effudit (ſeu proje- cit) in mortem animam ſuam. 41. Eod. verſ. 20. Aquarium] (PU eſt) lapis excavatus, in quo cameli (aquam) bibunt. Verlſ. 2 I. olſtupebat] (Verbum ND) ſigni- 19. V. 36. n. 8 1. ut & not. ad Hoſe. c. 6. V. 10. Sign.* it. Bereſchit Rabba h. loc. uti in * DPpnon ad marginem allegatur, vid. hic Jevam- mot, fol. 6 1. b. 35. Vel: præpoſtero, averſo concubitu, id eſt: non eo modo, quò cum foœmina res haberi ſo- let; ſed præpoſtera venere, vel, uti in Gur Arjeh fol. 3 5. col. 1. princ. exponitur: quòd nemo illam cognoverit, pDa N— ee ymea etiamſi id non fuerit in loco virginitatis; id eſt: præpoſterâ venere, uti jam dictum, ita hic ain ν expono, Rebecca itaque virgo erat tam à parte corporis anteriori, quam poſte- riori, confer. Geneſ. c. 34. V,. 2. H. 6. & Deute- ron. c. 22. V. 22. ibique not. num. 43. vide & not. ad I. Chronic. c. 2. verſ. 3. num. 2. it. D. Wagenleil. Sota pag. 385. & p. 882. 9., 12. 36: Sive: Ethnicorum, b wa, ita in edi- tione Hebr., quà uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxt. ut & in utroque MSto Erff. habetur h Svnm filiæ gentilium, in Bereſchit Rabba Sect. 60. alleg. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 370. legi- tur: di 7â rman i. e. filiæ gentilium, res eo. dem redit, confer. Galatin. de Arcan, Cathol. Verit, lib. 7. C. 17: 37. Hebr. rnn ren, ſic in exemplari Hebr. quo uſus ſum, ut & in Bibliis Buxtorf. ſed in lo- co, qui apud Buxtorf. in Lex. Talm. dict. fol. 370. habetur legitur: mDy byon i. e. locum nuditatis ſuæ; ſed idem utriusque ſenſus eſt. 38 Idque indicium fuit, ex Rabbinorum ſenten- tia, quòd virgo illa eſſet de cognatione Abraha- mi, cui etiam aquam occurriſſe fabulantur ju- dæorum magiſtri, confer. not. in pan r ac Bereſchit Rabba h. loc. vide & ſupr. Geneſ. . 21. v. 30. n. 6 1. atque infr. Geneſ. c. 47. v. 10. n. 19⸗ & Geneſ. c. 50. v. 3. n. I. * Sic exprimo hic: p, Latin?: ſorbere conkfer. not. ad Habac. cap. I. verſ. 9. num. 14. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 77. a. XX Confer. hic not. ad Eſai. cap. 4. verſ. 4. num. 7. & ad Hiob. c. 42. V. 8. n. I I. & m. 12. † a: quando ſufficienter biberunt, abſunt in He- bræo à MSto Erff., 2. = 39. Excuſſionem, evacuationem, Wαα nne i. e. eſfuſionem & diſperſionem, uti in Michlol Jophi hic exponitur, confer. Raſchi not. ad Thren. c. 4. V. 21. ſic & in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 248. b. med, explicatut. 40. Uti Pſalm. 141. v. 8. habetur. 41, Vide Eſai. 6, 53 Ve I2. . UN ſenſen 1 ſcant (eu n⸗ ſeuut)ieſola tur, dum Wi ige hauſi (ireram) Ian labet ſignifi fundamenti Iivatione 10 Hivatione 0 dum tureheri Obmmutuit gui Wie kn 40, ut & (in io N interpretatuse i e, motabatd viam ſaam p⸗ ce (no⸗ tur 5) in voce cal ahyie. — 4. diye: ademi expomitur rn 43. Diblii,e, 44. Vide Eſai. . 4 . Obllupelced eee a, (Onſi ſto lignorelhe Trerhellii ad 3 Hebr. me linenſi edliione fundamemtum 3 In Bibliis Bun uſus fum, v Veibum: N PN , hoe loco abu 46, Pront Micha 4). Ficuti iob, 48. Wide jetem. polt: Oie CAN. — n3t, ſeryanz 9 teſtatur, innocens ae Aue aſcende⸗ gnadg (Ver. d vernaculi. lenm fninerin⸗ (mandulit:) Ohfummato) ¹] (Verbum, Hiſchne, (dbi as in deniptu⸗ aces (Sre de. dit ſen proje⸗ P en) hypis dum RNN ſeni⸗ — n exewplari Hebr. Buxtort. ſed inlo⸗ x. Talm. cict, tol. diyd i e., locum ague ſenſuseft. abbinomum ſenlen⸗ Ognstione Ahraha- lüſe hepulantur u⸗ t, in ann W e lupr. Geneſ21. c47.Vlon 19 Latine: lorbere 1.petlg. num. .. 177.. & m 12. erunt, tPfuntin ke ⸗ nem , N D nem, uni in Miehlol gter. Naſchi no⸗ 4 in notis d lbrum , mes, en) i berar⸗ b s. erſ 4, Ild./ = LCAtL. XXIV. GENESEOS. 19 † ſignificat N&ν i. e. ſtuporem 42. veluti (accipitur in illo loco:) NW. i. e. ſtupe- ſcant (ſeu vaſtentur) urbes, 43. item (in illo loco:) & Ni. e. ſtupeſcat (ſive va- ſtetur) deſolatione. 44. Eod. v. 2 I. Stapebat In admirationem & ſtuporem conjicieba- tur, dum videbat negotium ſuum propè eſſe, ut proſperum ſortiretur eventum; 45. ſed ipſe haud ſciebat, an(puella iſta) eſſet de cognatione Abrahami necne, nec verò mireris (literam) Tau (in verbo) , nam nulla eſt dictio, quæ incipit* à Schin quæq; habet ſignificationem (ſeuformam) )DND, in qua non Tau diſtinguat duas literas fundamenti radicalis, veluti ſunt: N*àa derivatione ν & 8P NNà de- rivatione DDO., (ſic in illo loco:) DNW ä. e. & obſervat ſtatuta Amri, 46. à de- rivatione ν1 ita hic quoque & ν⅓‧5Ö eſt à derivatione N& ν & quemadmo- dum tu reperis ſigniſicationem (verbi) — Hâ in homine, qui conturbatus eſt & obmutuit quique ſtat cogitabundus, veluti (accipitur in illo loco:) ſuper die ejus WVi. e. ſtupebunt noviſſimi, 47. item (in illo loco:) ) W i. e. obſtupeſcite cœli, 4 ⁸. ut & (lin illo loco:) – O νR i. e. obſtupui tanquâm horâà unâ; 49. ita di- ctio SU explicatur de homine ſtupeſcente † & cogitabundo, Onkelos autem interpretatus eſt?* (N& .,)quòd ſignificet 7, 50. (dum tranſtulit:) & vir e i. e. morabatur, 51. i. e. cunctabatur ac ſtabat in uno loco, ut videret, an Dominus viam ſuam proſperaſſet; nec (vocabulum N) vertendum eſt , 52. nam ec- ce (. O) non ſignificat “ i. e. potionem, quoniam (litera) Aleph non reperi- tur 53. in voce NO. Eod. verſ. 21. Supebat ſuper ea] (barticula hic ſignifi- cat) pi. e. ſuper ea, 54. veluti (accipitur in illo loco:) dic 20 (i. e. hy ſuper me Bb 2 . vel 42. Sive: admirationem, ſic & in Michlol Joplu exponitur äie., admiratus eſt, ftupuit. 43. Uti Eſai. c. 6. V. I 1. habetur. 44. Vide Eſai. dict. c. 6. 7. 11. 45. Obſtupelcebat ad Divinæ providentiæ za s=- xoyokelæs conſiderationem, quum eventus propo- ſito ſigno reſponderet, ita benè in notis Junii ac Tremellii ad hunc locum. X Hebr. Arnnrw, in — ben n, ut & in Bero- linenſi editione habetur ' tbnNi. e. cujus fundamentum (ſeu radix) incipit. * In Bibliis Buxtorf. ut & in editione Hebræa, qua uſus ſum, verbo iſti: πνäÖ præmiſſum eſi vetibum: ARSnwn; ſed abeſt illud ab exemplari rnam S, quod hic ſecutus ſum, ac videtur hoc loco abundare. 46. Prout Michæ cap. 6.v. 16. habetur. 47. Sicuti Hiob. cap. 1 8. v. 20. habetur, 4 ⅜. Vide Jerem. c. 2. v. I2. in utroque MSto Erff. poſt: 'ne i. e. cœli, additur: w) E i. e, Obſtupeſcant recti, Hiob. c. 17. v. 7. al. V. 8. 49. Prout Daniel. cap. 4. V. 16. habetur. † Hedbr. 7a, in utroque MSto Erff. habetur: 7aa, res eodem redit. * Hebr. n oNN) hæc & ſequentia usque ad: Pr abſunt ab utroque MSto Erfl. . 50. Id eſt: moram, tarditatem, vide num. ſeq. 51. . 51. Cunctabatur, expectabat, P. Fagius tamen verbum iſtud in Paraphraſi Chaldaica transtulit⸗ admirabatur, nam etiam „qui admiratur, is cun- ctatu: & attonitus quaſi hæret & tardat. 52. Loci iſtius expoſitionem vide in notis mau Won h. loc. 53. Vel: von quadrat voci illi , juxtà Hebræum ita: non cadit in vocem &c. 54. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 7. h. cap. n. 12. & n. I4. notata ſum, 196 GENESEOS. CAP. XXIV. vel de me,) frater meus eſt, 55. item (in illo loco:) homines iſtius loci (interrogarunt) NN (i. e. NO p) ſuper uxore ejus. 56. Verſ. 2 2. Dimidium 57. ſicli] Innuit (hic Scriptura) ſiclos Iraeêlis (quemadmodum dicitur in illo loco:) dimidium ſicli in caput. 58. Eod. verſ. 22. Et duas armillas] Innuit (hic Scriptura) duas tabulas (Mo- ſis) ſibi invicem connexas. 39. Eod. verſ. 22. Decem aurei pondus earum] Innuit (hic Scriptura) decem verba, 60ο. quæ in illis (duabus tabulis Moſis continentur.) Verſ. 23. Et dixit e cujusnam filia es?] Poſtquàm (ſervus Abrahami) ei dederat (mune- 14,) interrogavitillam, 6I. certam enim ſpem poſuerat in juſtitia Abrahami, quòd Sanctus ille Benedictus viam ſuam ad proſperum finem eſſet perducturus. Eod. verſ. 23. Ad pernolctandum] Unà pernoctatione, 62. (enim) eſt nomen rei (ſubſtan- tivum;) illa autem (Rebecca) reſpondit: pon i. e. ad pernoctandum (videlicèt) mul- tis pernoctationibus. 63. Verſ. 24. Filia Bethuelis] Reſpondit ei (Rebecca) ad primum primèò & ad poſtremumpoſtremò. 4. Verſ.2 5. Pabulum Omnis camelorum cibus dici- tur & D, veluti palea & hordeum. V. 27, In via] (Nempe in) via deſtinata, in via re- Cta, in ea ipſa, quâopy habui ſic omnes(literæ) Beth & Lamed acHeh, quæ ſunt ſerviles in principio dictionis & punctum habent patach, loquuntur de re (aut alibi) expoſita, cujus jam anteàalio in loco mentio eſt facta aut de eo quod jam declaratum & notum eſt, dequanam re vxv ſermo ſit. Verſ. 2 8. Domui matris ſuæ Mos fuit mulierum, † ut haberent domum, ubi ad opus ſuum (peragendum) ſedebant ac filia non annuncia 16 55. Prout ſuprà cap. 20. v. 13. n. 37. habetur. ,63. Vide verſ. ſeqv. 2 5. h. cap. ubi in fine verſus 56. Vide iufrà Geneſ. c. 26, v. 7. habetur y ad pernoctandum, ſcil. multis per- 57. LXX. juxtà Romanam & Complutenſem edi- nodtationibus, uti autor noſter hic exponit, con- tionem: dra pazgaναν, Vetus liber habet . -]fer. not. in nan re h. loc. in utrroque MSto 3pagease, unde S. Hieronymus in Quæſtion. Erff, poſt vocem ) i. e. perno cationibus, Hebr. vertit: didrachmum, ac Vulgatæ au. additum eſt: (MSt. 2. habet: ) 7 n n kor: ſiclos duos, confer. Num. c. I. v. 2. n. 5. bxx i. e. poteris pernoctare apud nos. 78. Sicuti Exod. cap- 3 8. v. 26. habetur, confer. 64. Id eſt: juſto verborum ordine, non so not. in aτ Nh h. loc. rpal'répoy 3 ſed apte & ſuo ordine ad ſingula re- 59. Sive: cohærentes, conjunctas, Hebr. HO, ſpondit. reſpicitur autem ad dictionem Sræ, quæz † Hebr. * , in utroque MSto Erff. poſteà hic habetur, confer. Gur Arjeh fol. 3 5. col. 1. additur a 9 i. e. ided punctatum eſt circà. fin. in Berolinenſi editione pro 'men (iſtud:) T (nempe puncto Patach, in MSto 2. habetur ='mun, quod etiam voci: 7 quæ eſt etiam recentior manus at 2 poſuit Patach.) maſculini generis magis convenit. X . 6o. Seu: Prccepta, aer iſta præ aliis commenta- eg eſ. . habetur: 1& ti ſunt R. Iſaac, Bar Abba & R. Joeël Moſe, cu- d 9 *) jus librum penes me habeo eſtque Cabbaliſticus, † MHebr. roe e in MStoErff 2 polſte ſic ha- in 4t6 Amitelodami editus. betur: % ας ren a dea ie i. e. &1. Contfer. infrà verſ. 47. h. cap. ibique not. n. 839 utomnes des ſuas narrarent matribus ſuis srat- conler. & not. in pa o a. loc. que illis (domus ubi dc.) 62. Vid. infrà V. 4. h. cap. ibique notehn, 94* CAr. MI. — jeſolet ten cucutrit & guenti 30. Laban ſeen 30. Zuxti 4 co.) iſt usvi t. 67, qur ei⸗ pe in viate ſegnikiea 4 dum veniat ticula:/ ic eſt. d nis jo,in m nuvaorun 1. Vetl: clat Plieſe hteret, ut. Ia; Abran. HDõDõ 3 Conter, inf Kvot. in 11 Paſiorem i Hebr. Dopvdyi, Urff. 1. 6). Prout ſul ſer hic not ront ibiger e. Vel repr verdom prepami Rabddru Parur, d , Conler, nofata funt n. 4 ½. Pebr. Thbd Odie, 69. Vig. not enel ,4 Ah. XIy. — togarunt diumſliin dulas Yto⸗ nm] Ionnit ntinentur, ) ketatſeune. hami, gudd Loc, verl. eiäſobltan. lelicte) mul. Dadprimum im cibus bici⸗ natain viate. kſuntſettiles lbi) enpolit, m & notum Nlietum,uut non annuncis 1e ubi in fine reiſis ſcil. mullis pei⸗ bicenponit con⸗ in uroque Mto ernoctatiomibus, 1) n ans h pud nos. ine, non vstin de 20 ſngnla e⸗ Sto Eilt poſtei punktaum el atach, in 48to : lait Patach.) babetut. ffa poſten ſeha⸗ nntibus ſuis gin⸗ CAbP. XXIV. GENESEOS. 197 re ſolet (rem aliquam,) niſi matri ſuæ. * Verſ. 29. &: cucurrit] Cur (hic dicitur:) & cucurrit & qua de cauſa * cucurrit? (videlicèt propter illam cauſam, quæ verſu ſe- quenti 30. narratur, ubi habetur:) & factum eſt, cum videret inaurem, (nimirùm Laban, ſecum) dixerat: dives eſt iſte, atque oculosſuos ad divitias converterat. Verſ. 30. Juxtà camelos] Utillos cuſtodiret, veluti † (particula â accipitur in illo lo- co:) & ipſe ſtabat — Pbp i. e. juxtà illos, 65. ut eis miniſtraret. Verſ. 2 1. Era- cuavi 66. domum] A cultu idololatrico. Verſ. 3 2. Et aperuit] i. e. Solvit capiſtra, 67. quæ eis (camelis appoſita) erant, nam eorum ora occluſerat (ſervus Abrahami,) ne in via depaſcerent agros alienos. Verſ. 3 3. Donec dixero] Ecce (particula) N ſignificat tùm N 6S. quàm 9 ſicuti (accipitur in illo loco:) à i. e. usque dum veniat Schilo, 69. & hoc eſt, quod dicunt ſapientes (noſtri, nempe, quòd par- ticula:) ) quatuor habeat ſignificationes, (ex quibus) una eſt, (quòd ſignificet.) & id eſt: — & Verſ. 3 6. Et dedit ei omnia bona ſua] Et (quidem) inſtrumentum datio- nis 70. in manu mea (eſt.) Verſ. 37. Non acetpies wrorem lio meo de liabus Cha- nanæorum] Niſi priùs iveris ad domum patris mei & illa (puella) noluerit ſequi te. 71. Veri. 3 9. Forfitan non ilit fæmina] Scriptum eſt (defectivè) Nν7. filia (quippe) erat Elieſeri, isque (id) reſpondebat, ut occaſionem † inveniret, quò Abrahamus ei diceret, ut ad ipſum 73. reſpiceret, quò ei (Iſaaco) filiam ejus (Elieſeris) uxorem trade- ret; Abrahamus (autem) ei reſpondit: filius meus benedictus eſt; tu verò maledictus B b 3 *† nec 1 y* Confer. infrà Geneſ. cap. 29. V. 12. n. 17. vide /69. Prout infrà Geneſ cap. 49. v. 10. habetur, ubi S& not. in moN S—h. loc. 2 y accipitur pro ν*ι ), ſicuti hic autor no- xXX paſiorem iſtius loci expoſitionem vide in no- fſier exponit, confer. & Geneſ. c. 47. V. 1 8. n. 2 8. tis om rD h. loc. & not. De r h. loc. † Hebr. Wn iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 70. Vel: donationis, confer. ſupr. verſ. 10. h. DD, i. e. ut eis miniſtraret, abſunt à MStoj cap. n. 2 3. it. cap. ſeq. 2 5. v. §. ibique not. n. 6. Erff. 1. vid. & Bava Kama, fol. 9 2. b. 5. Prout ſuprà Geneſ. c. 18. v. 8. habetur, con- * Hebræ. Wn, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in exem-⸗ fer, hic not. in "Daon ov & Bereſchit Rabba, plari Hebræo, quo uſus ſum, habetur, quæ et- prout ibidem ad marginem allegatur. iam hic in vertendo ſecutus ſum: in editione Be- G6. Vel: repurgavi, ita juxtà mentem Raſchi hic rolinenſi ut & in ipan ne legitur: verbum "rua9 vertere volui, alii tranſtulerunt: % i. e. oſtendit eis, ut ſenſus ſit: inſtrumen- præparavi, expedivi, confer. etiam hie Bereſchit tum dationis ſive donationis monſtravit illis. Rabba, ſicuti in So no ad marginem alle- 71. Confer. ſuprà verſ. 8. h. cap. ibique not. n. 19. gatur, ubi vide etiam notas. & not. in Sr N, h. loc. 47, Conter, quæ ſupra ad verſ. 10. h. cap. n. 21.172. Pro'&, ratio hic à Commentatore noſtro nofata ſunt, it. Nun er. c. 20. v. 17. ibique not. adducitur, vide num. ſeq. 73. n. 4 9. † Hebr. d'y, in utroque MSto Erff. pro eo habe- „ Hebr. b iſtud & ſequentia, usque ad: tur :iy, res eadem eſt. N i. e. alienos (agros abſunt à MSt. Erff. 2. 73. Hebr. ix, & in hac dictione continetur ra- 5 9. Vid. not. ad Geneſ. c. 3 1. v. 52. n 70. & ad tio, cur pro 7 ſcriptum ſit defective &, con- Geneſ. c. 43. V. 6, e 10 & ad Genel, c. 47. V. 1. fer. — nec maledictus conjungitur benedicto. Verſ. 42. Et veni hodie] Hodiè (egreſſus ſum (è domo Abrahami) & hodiè (hùc) veni, 74. hinc (diſcimus,) quod ſaliverit 75. ei (Elieſeri) via; dixit R. Acha: gratior eſt coràm Deo oratio 76. ſervorum, qui ſan- ctis patribus miniſtràrunt, quàm lex filiorum,/7., nam ecce Sectio 7 8. Elieſeris (ſervi Abrahami) iteratur 79. in lege; cùm tamen multa ſubſtantialia 80u. legis non ſint data, niſi (ſolummodò) pernutum. 831. Verſ. 44. Etiam tu] (Particula) i. e. etia m (hic poſita eſt, )ut comprehendat &2. viros, qui ſimul cum ipſo (Elieſere)erant. Eod. v. 44. Præparavit] (VYerbum: M π☛ ſignificat) i. e. declaravit & manifeſtavit 83. atque ita omnis (dictio) HD, quæ (habetur) in Scriptura, )) i. e. declaratio- nem rei (ſignificat.) Verſ. 45. Nondum finiveram] i. e. Antequàâm ego finiebam, ſic omne verbum præſentis temporis † interdum effertur verbô præteriti temporis ac po- terat ſcribi: D , 84. interdum verò pronunciatur verbò futuri temporis, veluti (in illo loco:) nam N i. e. dicebat 85. Hiob, ecce verbum præteriti temporis, item (eodem in loco:) ſic ν⅞â⁹ =. e. faciebat, 86, ecce verbum futuri temporis; cum tamen — fer. num anteced. 72. it. Gur Arjeh fol. 3 5. col. 2. fin. &) col. 3. Princ. & not. in N r h. loc. * Nam Elieſer prognatus fuit ex Canaan; Canaan autem maledictus fuit, (Genel. c. 9. v. 25.) ſic innotis .a Wme hic exponitur. 74. Atque ita uno die confecerat iter ſeptende- cim dierum, uti Rabbini tradunt, idque inſigoi Dei miraculo, & hoc probare nituntur ex verbis iſtis, quæ hic habertur aRbeS Gan), hinc in Gur Arjeh fol. 3 5. col. 3. princ. ſcribitun, niſi juxtä dictam Rabbinorum ſententiam expone- rentur verba iſta: & veni hodiè, cur eſſet ſcri ptum: bym hodiè, nam vps Nen adh i. e, ſermo S. Scripturæ notanter (ſive emphaticè) ac- cipi debet, confer. num. ſeq. 75. 75. Nempe: in occurſum per modum miraculi, Talmudici tradunt, quod tres fuerint, in quo rum occurſum terra exilierie, nempe Abiſai, filius Zerujæ, Elieſer, ſervus Abrahami & jacobus, patriarcha, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2096. confer. & ſuprà verf. 10. h. cap. n. 24. & infra Verſ. 66. h. cap. n. 11 1. it. Geneſ. c. 2 §. v. II. n. 30. & Geneſ. c. 32. V. 32. n. 9 3. vide & tract. Talm. Sanhedrin. fol. 9 5. b. uti in pan ne h. loc. allegatur ad marginem. 76. Sermo, Hebr. ν confer, infrà verſ. 6 3. h. cap. R. I 4* 77. Id eſt: Iiraelitarum, qui à ſanctis patribus ge- niti ſunt. 73. Sive: verſus, Hebr. 9, quo nomine hic ve- niunt verba ſervi Elieſeris, quæ in texiu ſacro bis referuntur, uti paulò poſt dicitur. 79. Vel: repetitur, nam in capite iſto, uti jam didum, verba Elieferis bis narrantur. 80. Vel: præcipua capita, Hebr. 1 de qua vo- ce vid. Buxtorf. Lex. Taſm. fol. 405. 21. Quaſiper indicium, Hebr. nmpmna, nutu quo- dam, non expreſſis verbis. 82. Simul includat, complectatur, id enim mhæy hic ſigni ficat, confer. R. Salom. ad Genelſ. c. 42. v. 22. & ad Deuteron. c. 12, V. 3 1. 93. Gonter. quæ ſuprà ad verſ. 14. h. cap. n. 3 I. notata ſunt. vide & verſ. 50. h. cap. n. 92. * Vel: quod exiſtentiam ſen durationem & con- tinuationem rei ſignificat, ita a hic expono, confer. ſupr. Geneſ. c. 1 5. V. 17. n. 7 8. G., infraà Geneſ. c. 29. V. 3. Sign. * 84. Videlicèt: in præterito rvhn, ſed in textu ſa- cro eſt futurum dò, ad indicandum, quod fu- turum interdum pro præſenti & vice veria uſur- petur, ſicuti ab autore noſtro hic notatum eſt. 95. Sic verbum præteriti temporis, per imperfe- ctum ex mente Commentatoris noſiri putavi vertendum, vide Hiob. c. 1. v. 5. 86. Ita & hic verbum futuri temporis per imperfe- ctum & — cAl. XI. — tutmen vit, Sum⸗ ſtin pece⸗ owie⸗ Verborum tummſetien Gerentac mamillaet lsmaelis Loth, gui ba. Verl ptroccie Uthacin nemn verbi illam ti⸗ dd laud Dicio r enimn ſecun. Oinnis ( t. Vetl hinam ful — QAum junt vide Hiol 1. Nempd ris, & n 1 ½. Kicoti 19. broun conf,not. 3 deil teſoo in notis 1n, l.1 90, Reſtagt nim perd 91. Ide: erptin conler. G 92. Vel:p pe, utilla P ſerl — (egreli⸗ Alrerit ,, gui ſan. eris (ſeryi Aſiat data, ie, ktiam t. Podx, ilelarit, declaratio. niedan lie nis ae do⸗ itempori, ti kemporis, Poris; cum tamen — 8 patribus ge⸗ nomine hieye⸗ texiu ſacro big iſo, utiam ur. de qua vo⸗ of. n, nutil quo⸗ id enim nhr- 40 Genel, c41. l. h. cape n 3l ap. n. 92. ionem coh⸗ M bie expono, n73, inin led in ten li⸗ dum, Auodtu⸗ ie peria ulut⸗ notanmn elt⸗ , her inhette⸗ 8 poliri patafi her inpete⸗ unm CAb. xXIV. GENESEOS. 199 tamen utriusque verbi 87. explicatio fieri debeat per tempus præſens (ſive imperfe- ctum, DN enim ita explicandum eſt, ut ſignificet:) N D Ni. e. dicebat Hiob, for- ſitàn peccaverunt filii mei, 8. item (eodem in loco explicandum eſt νbpper:) 5R Nu i. e. faciebat ſic. Verſ. 47. & interrogavi &e. & impgſui] Mutavit (hic Elieſer verborum ) ordinem, ipſe enim prius dederat 89. ac poſteâ interrogaverat; ſed (verbo- rum ſeriem Elieſer ideò mutavit,) ne ipſum (parentes Rebeccæ) in verbis ſuis prehen- derent ac dicerent: quomodo dediſti ei (puellæ;) nec tunc temporis tu ſciebas, quæ- namilla eſſet? Verſ. 49. Ad dextram] (Nempè, ut Iſaaco uxorem accipiam)de filiabus Ismaëlis. Eod. verſ 49. Ad ſiniſtram] (Videlicèt, ut Iſaaco uxorem ducam) de filiabus Loth, qui ad ſiniſtram Abrahami habitabat, (ſic ſeriptum reperitur in) Bereſchit Rab- ba. Verſ. 50. Etreſpondit Laban ac Bethuel] Improbus fuit (Laban) ac prævertit (ſeu præoccupavit) reſpondere priùs, quàm pater ejus. Eod. v. 50. Nonpoſſumus loqui tibi] Uthac in re reluctemur 90. neque per reſponſionem verbi mali neque perreſponſio- nem verbi apti & cogniti, 9. quia à Domino iſta res provenit juxtà verba tua, qui illam tibi præparavit. 9². Verſ. 52. Et in curvavit ſe adterram] Hinc (diſcimus,) quòd laudare debeamus (Deum) ob bonum nuncium** Verl. 53. Er res pretioſas] (Dictio — b) ſignificat i, e. Kuctus præſtantiſſimos, 93. adduxerat enim ſecum (Elieſer) ſpecies fructuum terræ Iſraeliticæx. Verſ. 4. Etpernoctarunt] Omnis (dictio) H), quæ (habetur) in Scriptura, ſignificat pernoctationem unam. 94. Verſ. 55. Et dixit frater ejus ac mater ejus] Bethuel autem (pater Rebeccæ) u- binam fuit? volebat is retardare (nuptias) ac proptereà venit angelus eumque inter- QRum juxtä autoris noſtri mentem vertere volui, ** Conf. not in nan ne, ubißereſchit rabba vide Hiob. dict. c. 1. v. 5. allegatur. 37. Nempè: verbian, quod eftpræteriti tempo- 93. lta juxtà Raſchi mentem hic vertere volui, con- ris, & hdeggzquod eſt futuri temporis. ſentiunt & Junii ac Tremellii not. h. loc. alii di- 23. Sicuti Hiob. alleg. cap. I. v. 5. habetur. Gtionem illam de quavis re pretioſa exponunt, ut? 39. Prout ſuprà verſu 22. & 23. h. cap. habetur, conf. not. ad dict. verſ. 2 3. h. cap. n. 61. Scil. reſponderet, loci iſtius explicationem vide in notis nam rew h. loc. confer. & Moëd ka- ton, fol. 1 8. b. 90. Refragemur, repugnemus, abnuamus, id e- nim verbum , quod hic habetur, ſignificat. 91. Id eſt: talis verbi, quod rem manifeſtè declaret & exprimat, id enim verbum 2) bic notat, confer. Gur Arj eh ſol. 3 5. col. 3. circa fin. 92. Vel: prædeſtinavit, divinitus præſtituit, nem- pe, ut illam Iſaaco duceres uxorem, confer. ſu- pra verſ. 14. he cap. n. 30 & n. 3 1. it. infrà verſ. 66.6, h. c. n. 112. Vide & not. in re' h. loc. autor Michlol Jophi & Kimchi, vide P. Fagii obſervat. ad Paraphr. Chald. h. loc. & nor. ad librum Prec. Jud. part. 2. p: 26 5. 2. princ. in no- tis Raſchianis editionis mpanm o locus iſte paulo aliter & quidem ita legitur: oa ſwi e e den ee en e i. e. (Dictio PD ) ſigniſicat veſtes (pretioſas,) quas ſecum duxerat (Elieſer) ac ſpecies fructuum ter- ræ Iſraëliticæ „ niſi fortè mendum eſt in voce Da ac legendum t'np i. e. fructus præſtan- tiſſimi, ſicuti etiam in Berolinenſi editione hie habetur. 94. Confer., quæ ſuprà ad verſ. 23. h. cap. n. 62. nota⸗ 2 200 GENESEOS. CAbP. XXIV. in erfecit. 9⁵˙. Eod. verſ. 5 5. Dies] (Dictio ☛110 i. e. dies, hic ſignificat) annum, veluti † (accipitur in illo loco:) )O i. e. diebus erit redemptio ejus, 96. ſic en im dabant virgini tempus duodecim menſium, ut ſibi præpararet 97. ornamenta ſua. Eod. verſ. 5 5. Aut decem] i. e. Decem menſes, quòd ſi dicere velis, dies ipſos (hic intelligendos eſſe, non annuum tempus, reſpondeo,) non ſolere eos, qui aliquid pe- tunt, rem parvam petere, ac ſi non volueris concedere annum integrum, da nobis maximamꝓartem ex iſto (tempore.) Verſ. 57. Er interregemus os eus] Hinc ( di- ſcimus,) quòd non ducant (viri) uxorem, niſi de illius conſenſu. 98˙. Verſ. 59. E dixit: ibe] Sponte mea, * etiamſi id vos haud volueritis. Verſ. 60. Tuſir in mille myriades] i. e. tu ſemenque tuum † accipiatis illam benedictionem, quæ dicta fuit Abrahamo in monte Morijah: multiplicando multiplicabo ſemen tuum, 99. ſit be- neplacitum, 100. ut ſemen illud ex te proveniat; * non verò ex muliere alia! † Verſ. notata ſunt, vocem Rνι i, e, unam, omilit hic utrumque Mstum Erff.] 9 5. Nonnulli ex Rabbinis tradunt, quòd Bethu- el éenn bba i, e. veneno lethiferò, quo Abra- hami ſervum interimere atque illius divitias ac bona, quæ ſecum attulerat, auferre volebat, ipſe Deo ſic dirigente perierit, ſic etiam in notis Ena h, loc. exponitur; cœterum loco vecborum iſtorum rpne .71 Nn) i. e, ac ve nit angelus eumque interfecit, in MSt. Erff. 2. habetur ha e i. e. & percuſſus fuit noctu. † Hebr. Mo, iſtud & ſequentia, usque ad: wâh 1, e. ornamenta ſua, abſunt à MSto Erff. 2. 96. Uti Levit. c. 2 5. v. 29. habetur, ubi vide not. n. 9 6. confer. not. ad Daniel. cap. 10. v. 2. n. 7. & Jae. Cappelli Obſervat. in Genelſ, h. loc. qui R. Salom- Jarchi expoſitioni adſtipulatur, vide && Gur Arjeh fol. 39. Col. 4. circà fin. it. infrà Ge- neſ. c. 40. v. 4. n. 6, & Numer, c,. 9. V. 22. ibi- qqué not. n. 40. V 97. Vel: ordinaret, ita hic verbum dad cum Gur Arjeh fol. 3 5. col. 4a princ. interpretor, ubi habetur: pewon pr i. e. ut ordinaret, recti- ficaret ornamenta „ Germ. das ſie ihren Schmuck anbereitete / confer. hic tractat. Ti mud. Ketubhot. fol. 57. b. uti in unar Nnh. loc. ad marginem allegatur, confer. & Nedatim, X Nempe: decem menſes, hæc eſt mens Commen- tatoris noſtri. 8. Hiſce & jura civilia adſtipulantur, confer. Gur Arjeh fol. 3 5. GOl. 4. med. ac not. lin * Sm h. loc. ubi Bereſchit rabba ad marginem allegatur. . *X* Meo arbitrio & autoritate, per meipſam, Hebr. uxyyp, confer. not. in dbanm o h. loc. † Hebr. Jynn n& usque ad . hhe n i. e. in monte MoOrijah, iſtorum loco in MSto Erff. 2. hæc habentut Para bN ne ene e en en en eeee n i. e. notum no- bis eſt, quòd te uxorem ducturus ſit ille, qui benedictus fuit in monte Morijah benedictioni- bus iſtis, de quibus dicitur: (multiplicando &c.) 99. Prout ſuprà Genefß, cap. 22. v. 17. habetur., poſt verba iſta: “ n& i. e. ſemen tuum, in MSto Erff. 2. addita ſunt iſta: nn nnenn e wade e De yn en dnn een pn b n e e ene ee e n en PpN AOE e Nn i, e. tanquàm ſtellas cceli (Geneſ. c. 22. v. 17.) & hoc eſt (quòd hice dji- citur:?) in mille myriades & poſſideat ſemen tu- um portam inimicorum ſuorum (h. verſ. 60.) atque hoc eſt, quòd dixit (S. Scriptura:) & pos- ſideat ſemen tuum portam oſorum ſuorum (ſu- prà Geneſ. c. 22. v. 17.) enim verô ſciri non poteſt, utrum ex te (futurum ſit ſemen) illud; an ab alia muliere. 100. Nempe: coràm Deo, placeat Deo, faxit De- Deus, confer. not. in am h. loc. * Hebr. hn n N N, in MSto Erff. 2. pro iſtis habetur: èe &* ne enen ee en nporD Ja OQn i., e. (placeat) Deo cœlorum, ut tu ſis illa, & ut benedi tiones illæ in te com- pleantur. * 1 — ſal 61 Juceret Hag eret, 101. nim: Epr 1oꝛ ibique A meltand jeluticaccip y/ vilit aut Ketnata ? fi in terram, iplamaltent hydriumtuan ze,Kinclinan (linationem clinaveritte, Mon attinget! mrrre n † Bebe N 31 1 it. Exod, c. 1) 19. Sign. 101. Conket,t: vide & Berel MN ad mar tas. 101. Vide ſupt nel. c. 12. V. 10. Uti ſupr not, in NN 194. Vigeblalm rachot, ſol.2 Voda dat, ke V. 10. ik, ſupr IOn. Tradit 69. atquede allegat 19 5. Vel: ſole interpretot d Talm. fol, ille ellet: An Rinazoni⸗ xry. — annum, , ſc enim menta ſua, ios (bie Aliqui Pe⸗ da nobis line (di. Ferl.ſ9. E luſßtin gile e dicz kuit 199. lit be⸗ Wbliere alial Verl. — 44 marginem eiplam Hebt. h. loc. 1i. er 8to Etkk. Ahee we n e., notumno- ſt ille, qui hbenecickioni⸗ iglicando &e.)) 17. hibetur, men tuum, in NDn S N N n ſeellas eceli (quoc hie aj⸗ deat ſemen tu⸗ (l. eil. 60.) Ptura: &por⸗ Imſuorum (ſu⸗ vero ſeiri non ſemnen) ülud; Deo, fanit De⸗ h. loe. 1do 1. po n W Deo cœlorum, ille in teco⸗ 201 CAP. XXIV. GENESEOS. † Verſ. 62. Veniebat ex ambulatione adputenn Lachai Roi] Nam iverat’( Iſaacus, ut ad- duceret Hagarem Abrahamo, patri ſuo, ut eam ſibi (Abrahamus) matrimonié jun- geret. 101. Eod. verſ. 62 Habitabat in terra Auſtrali] Propè illum fontem, dicitur enim: (& profectus eſt inde) in terram auſtralem & habitabat inter Cadeſch & Schur 102, ibique erat fons (iſte,) nam dicitur: ecce inter Cadeſch & Bared. 10z3. Verſ. 63. Ad meditandum] (Verbum H hic) ſignificat 5 i. e. orationem (ſeu preces „ veluti (accipitur in illo loco:) effundet 11) . i. e. orationem fuam. 104. Verſ. 64. Et vidit Iſaacum] Vidir (Rebeeca) illum honorificè ornatum 105. ac (proptereâà) con- ſternata * fuit à conſpectu ejus. Eod. verſ. 64. PEe cecidit degamelo] Demiſit ſe illa in terram, (interpretatio) juxt à Targum ejus eſt 2NR N i. e. & inclinavit ſe- ipſam ad terram, ſed ſolum ipſum non attigit, veluti (verbum)) O i. e. demitte quæſò hydriam tuam, 106. (Chaldæus interpres tranſtulit:) O¹% Ni.e. inclina, item (iſtud:) O¹ i. e. & inclinavit cœlos 107. (Chaldæus vertit:) Nâ â1i. e. & inclinavit, ſignificans in- cli nationem ad terram, huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) cùm 7 Ni. e. in- clinaverit ſe, 108. non projicietur, ac ſi diceret: cum inclinaverit ſe ad terram, non attinget ſolum. 109. Verſ. 65. Et operuitſe] (Verbum HN) eſt formæ vANN ſicuti: † Hebr: AnS m&, in MSto Erff. 2. hic additur: N P) i. e. ex ore R. Joleph (iſlud audivi,) de hoc R. Joſeph vid. ſupraà verſ. 7. h. cap. Sign. † it. ExOd. c. 1 5. V. 2 6., Sign. X & Exod. c. 27. V. 19. Sign. * .— 101. Confer. cap. ſeq. 2 5§. v. I. ibique not. n. 1. vide & Bereſchit Kabba h. doc. prout in no ns ad marginem allegatur, ubi vide & no- tas. 102. Vide ſuprà Geneſ. c. 20. V. I. confer. & Ge- neſ. c. 12. V. 9. ibique Raſchi not. 103. Uti ſuprä Genel. c. 16. v. 14. habetur, vide not. in π R h. loc. 104. VidePfalm. 102. v. I. Conf. hie tract. Talm. Be- rachot, fol. 26. b. & Peſachim, fol. 8 9. a. it. A- voda Sara, fol. 7. B. vid. & not. ad Exod. c. 14. V. 10. it. ſupsà verſ. 42, h. cap. n. 76. it. S. Hie- ron. Tradit. Hebr. h. loc. & S. Auguſtin. Quæſt. 69. atque Bereſchit Rabba h. loc. uti in ro War allegatur, ubi vide & not. .. 105. Vel: ſplendidè veſtitum, honorabilem, ita hic interpretor dictionem 11, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 599. nam cogitaverat Rebecca, quod ille eſſet: 2 π αι 1. e. princeps aut magnæ ewiſtimanonis homo, uti in Gur Arjeh fol. 3 5. col. 4. fin. habetur, confer. Eſai. c. 6 3. v. 1. ut & Bereſchit Rabba h. loc. ſicuti in pan ne ad marginem allegatur. * Vel: obſtupuit, expavit, ſie &rturn hic interpre- tor 5 alius codex habet: &or i. e. Se admirata eſt, ſic in ari Mnew & in Berolinenſi editione hic uncinulis inclulum reperitur „ MsSt. Erff. pro &re habet: mla) i⸗ e, & erubuit, confer. infeà Geneſ. cap. 27. verſ. 3 3., num. 33. W Nempè: 7h aa vyn i, e. deſuper camnelo vel & dorſo cameli, ſic in notis Dnam mne hic ex- ponitur. † Hebr. yp ene den, abſüunt iſta ab utre⸗ que MSro Erfi= 106. Prout ſuptà verſ. I4., h. cap. habetur, ubi aus tor Vulgatæ transtulit: inglina hydriam tuam, confer. hic naut. in rpan ne h. loc. ubi ratic hujus expsſitionis Raſchianæ adducitur. 107. Ficuti Pſalm. 1 8. v. 10. habetur. 108. Vel: demiſerit ſe, itajuxtà mentem Commea- tatoris noſtri hic vertere volui, quod Pſalm. 37. V. 24. habetar, ubi alii aliter tranſtulerunt. 109. Ut ſenſus ſit: quamvis inclinaverit ſeſe adter- ram & lapſui proximus ſit; nontamen penitus L01⸗= Ge 222 — ENESEOZBG. ſicuti: P iten. co) miracula, quæ EN ir0. Verlſ. 66. Et narrarit ſervus] Kevelavitei (Iſaa- V bi contigerint, (videlicèt) quòd terra ſibi exſilierit, 111. & qu præparata 112. ſibi fuerit Rebecca per orationem ſuam. Verſ. 67. In tabernaculum Saræ, matris ſuz] Et introduxit eam (KRebeccam) in tabernaculum & facta eſt ſimili- tudo 13. Satæ ‚matris fuæ, ut dici poſſet: ecce hæc eſt Sara, mater ejus (Iſaaci,)nam omni tempore 5 quo Sara ſuperſtes erat, lucerna ardebat * à veſpera Sabbathi usq; ad veſperam Sabbathi & benedictio reperiebatur in maſſa farinacea 114. & nubes al- ligata erat ſuper tentorium, 115. aſt poſtquàm mortua erat (Sara,) ceſſarunt (iſta;) quando autem venit Rebecca, redierunt (ſigna iſta,) in Bereſchit Rabba (ſic ſceriptum reperitur.) Eod. verſ. 67. Poſt matrem ſuam] Mos eſt hominum, ut, quamdiu alicu- jus mater ſuperſtes eſt, is ad illam ſemet recipiat; 116. ſed, poſtquàm illa mortua eſt; ipſe ſolatium quærit apud uxorem fſuam. Erſ. I. Kethura] Hæc eſt Hagar, 1. dicitur autem Kethura, quoniam decora ſive grata erant opera ejus, perinde ac NVPi. e. ſuffimentum, & quontam illa clauſerat † oſtium ſuum, ne colligaretur 2. ulli viro ab eo tempore, quòô i- XXVvyv. pſa — h. loc. 110. Quæ ſunt 2a Paan i. e. conjugationis Ni- phal & recipiunt *α yO i. etactionem ſeu operatidnem ab alio, nimirùm recipiunt formam ſeu conjugationem Hithpahel, ſic in notis r pnni hic exponitur. 111. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 42. h. cap. n. 75. notata ſunt. . 112. Vel: deſtinata, vide ſuprà verſ. 50. h. cap. ibique not. n. 92. 11 3. Figura, ſpecies, Hebr. ma, à Græc. riz, ua, ſenſus eſt, idem miraculum contigit Re- beccæ, quod olim Saræ, ſieuti mx hic ex Bere- thit Rabba à Commentatore noſtro adducitur; confer. not, in τ DDe h. loc. it. Bava kama, ſol. 9 2. 3. * Hebr. y, in MSto Erff. I. additur hic heidn i e. in tentorio. 114. Hebr. à, neſ. c. 1 8. V. 8. n. 44. & Numer. cap. 11. V. 8. ibique not, num. 41. 115. In Gur Arjeh fol. 36. col. 1. princ. addu- corruet ac prolabetur, conf. not. in N ne de qua dictione vide ſuprà Ge- citur quartum ſignum, nempe, quòd fuerit do- mus Saræ maν t aperta in latitudinem ſeu latum ſpatium, vel, quod idem eſt, quòd fores Saræ fuerint aperte — ys 7 toti mundo, & quòd proptereà Abrahami nomen celebre fa- Gtum 1 on h. loc. 116. Vel: ei alligetur, id eſt: ad eam confugiat, ſolatium apud illam petat, ita hic verbum 2 interpreter & expono. 1. Vide cap. antec. 24. v. 62. ibique not. n. 101. confer. & Bereſchit Rabba h. loc. prout in how 'nnm ad marginem allegatur. † Hebr. — w5hνDςh in MSto Erff. 2. ſic habetur w y d i. e. eſt & expoſitio alle- gorica, (nempe, quòd Higar ideò dicta ſit Ke- thura,) quoniam illa clauſerat & c. confes. hie it apud omnes &c. confer. & not. in Pe tract. Talm. Bava Kama, fol. 9 2. a. & Sevachim, 2. Vel: conſociaretur, copulareturcum ullo vi= ro; Hebr. ππa, reſpicitur autem hic ad no- men a, quod non ſolùm ſignificat ſuſſ- men- ucahitun , 104. ctiptu Lickionem te Peuedickiuan in mnanum tu latAbrahaml — meatum; let ſtem, conle. e. 6 ,5 item iiber b R1H 1. dell: priaept cinech ſuarn Rabbaſctti tu ubi ide Vel: cumn ſ0 ſu; collen iu inkra Genel⸗⸗ 6,Chelaicdinte fuatin calliis ili ubiris. propni Aſchun e, Innonis R iDerolinenlie Krirurk ſenl Qa ſunt: 1N Hh 2 N NeN N o N W DrNhne de N N n N N Nün u Paraphraſte hſon iflud non in (liena) Ale; wo, tepon non habent ab men a0ditur 4 iur in ilo loeo (Amos tefef. Al, NV. — Elteiklian. bernucglnn eſtſimili⸗ lſasci )nam bPbathi 14 Knnbetal. funt (iſta. (eſcnptum Ammdiu alicu⸗ mortua et, niam decota & quoniam npore, aud i⸗ l glo koerit⸗ in laitudinem leun eſt, qudl foes 3) toti mundo, omen telebre fa- 1. 8 dot, in 15 1deam coniogiat, tahic verdum . ibiquenot, n. lo1. loe. pout in o ur. K. 1. ſic habetut ſ erpoltoalle⸗ ziced bidaſt Ke⸗ t Nc, conlel hit u deſathin, jetuktcum ulo Vi⸗ autem hic 2d n⸗ Um ſgaißcat ſufn. men⸗ CAP. XXV. GENESEOS. 203 pſa ab Abrahamo erat ſeparata. Verf. 3. Aſehurim & Lethuſehim] (Iſta) ſunt nomi- na capitum 3. populorum; Targum autem Onkeloſi non poſſum conciliare cum ve- ro 4. Scripturæ ſenſu 5. Verſ. 5§. Et dedit Abrahbam &c.] Dixit R. Nechemia: bene- dictionem teſtamenti 6. ſui dederat ei (Iaaco Abrahamus,) dixit enim Sanctus ille BenedictusAbrahamo: & eſto benedictio, 7. ut ſenſus ſit: benedictiones traditæ ſunt in manum tuam, ut benedicas, cuicunque volueris, has autem (benedictiones) dede- rat Abrahamus Iſaaco. Verſ. 6. Pellicum] (Dictio n) ſcripta eſt defecti- CcC 2 vè; mentum; ſed etiam colligatianem, copulatio- nem, confer. Selden. de Synedr. l. 2. C. 3. . 4. p. m. 6 5. & ſeq. & not. in pam no h. loc. item liber nN TWy Part. 2. c. 2 3. pag. 46. 3. Sen: principum, unde gentes ſive populi ori- ginem ſuam traxerunt , confer. hie Berelchit Rabba, ſicuti in pan re ad marginem allega- tur, ubi vide & notas. 4. Vel: cum ſolido ac literali S. Scripturæ ſen- ſu; conſfer. ſuprà Genel. c. 19. v. 1 5. n. 2 5. & infrà Genel. c. 3 3. V. 20. u. 47. 5. Chaldaica interpretatio hæc efl: & filii Dedan fue- runt in caſtris & in tabernaculis, uti P. Fagiꝰ tran ſtulit, ubi vid. Ejusd. not. Chaldæus itaq;nomina propria Aſchurim & Lethuſchim vertit appellati- v&, In notis Kaſchianis editionis baan mnom & in Berolinenſi editione poſt verba: & on zw 1e. Scriptnræ ſenſu, iſta uneinulis incluſa & adje- a ſunt: 1Pien ne PP,, , RD, ð Ja mr Wn e ennen iee eenn ee In ee e e n eenen nn n ee õäl Nn E eee wen e en e y s Ma PBrrN P i. e. Qui (ſcil. Chaldæ- us Parapbraſtes dictionem SPNSE) vertit: PvN, ut ſignificet: caſtra, ſi dicere velis, quod inlud non ita (vertendum ſit,) proptereà, quia (litera) Aleph non eſt fundamentalis (in voce Pren, reſpondetur:) ecce nobis ſunt voces, quæ non habent ab initio (literam) Aleph; & ta- men additur Aleph, (ab initio, ) veluti (Chabe- tur in illo loco:) murus 1 ½ i, e. perpendieuli (Amos c. 7. Vv. 7.) quæ (dictio N& deducitur ab illa ſignificatione, quæ habetur in eo loco?) nn i. e. percuſſus pedibus (2. Samuel. g. 4. V. 4.) ac veluti & i. e. lecythus olei (2. Reg. c. 4. V. 2.) quæ (vox T& eam habet ſignificatio- nem, quæ feperitur in illo loco:) & laves te Datm i. e. & ungas te (Ruth. c. 3. verſ. 3.) wνν% au⸗ temn (juxtà Targum Onkeloſi) ſunt habitantes inm tabernaculis, qui hinc inde diſperguntur & pro- ficiſcuntur unusquisque in tabernaculo tentorii lui, ſie illa (Scriptura) dicit: & egce illi pwæx i. e. diſperſi in ſuper ficie agri (vid. 1. Samuel.c- 30. vV. 16.) nam (lieræ) Lamed & Nun inter ſeie ita permnutari ſolent, (hac expoſitione defen- ditur verſio Onkeloſi.) 6. Vel: benedictionem per teſtamentum ſuum, vi eſtamenti ſui, Hebr. NH&*& vel, ut alii codices: rNNT, à Græc. dzabaανανα vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 534. confer. ſuprà Raſchi not. ad Genel. c. I2.V. 2. D. 5. & n. §. it. Cap. antec. 24. V. 10. h. 23: item. infrà verſ. 1I 1. h. cap. n. 17. in notis Den ne vOX NeSN deducitur b'ny hn P i. e. à ſignificatione, (quæ habetur in illo loco:) Pny i. e. antiquus dierum (Daniel, c. 7. V. 13.) quo nomine Deus intelligitur, præte- reà ibidem ſeribitur, vocem illam *ραρανςtri⸗ bus dictionibus eſſe compoſitam, nempe: Neir , quarum explicationem vide ibidem; ſed ſunt illæ alluſiones, non veræ derivationes, in u- troque MSto Erff. poſt vocem ha i. e. benedi- ctionem, habetur *cd. i. e. & teſtamentum, interjectà copulà: Vau, quæ lectio alteri præſe- renda videtur. 7. Vide Geneſ. dict. cap. 12. v. 2. ibique not. n. 5. & n. 8. confer. & hic Bereſchit Rabba ac tractat. Talmud. Bava Batra, fol. 9 1. a. & Sanhedrin, fol. 9 I. a. prout in Ena re h. loc. allegan- turs Và, 9. quoniam non, niſi una pellex fuit Abrahamo, nempe Hagar, quæ (dicta fuit) Kethura; E) O) i. e. uxores* (ſunt, quæ fiunt) per ſcripturam. 9. i. e. pellices verò ſunt, quæ accipiuntur ſine ſcriptura, ſieuti dicunt (Rabbini) in Sanhe- Arin to. de uxoribus pellicibus Davidis. Eod. verſ. 6. Dedit Abrabam munera] Explicant KRabbini noſtti, quòd nomen immundum i1. dederit eis (Abrahamus.) Verſ. 7. Cenium anni & ſeptuaginta anni & quinque anni Filius centum annorum (A brahamus)idem extitit, ac filius ſeptuaginta annorum, atque ſeptuaginta annos na- zus, fuit ſicuti filius qui nque annorum, (videlicèt) ſine peccato. 12. Verſ. 9. Haac 6 Inael] Hinc (docent Rabbini,) quòd Iſmael pœnitentiam egerit 13. isque Iſaacum anteè ſe ire fecerit, 14. eaque eſt ſenectus bona, 15. quæ ( hic) dicitur de Abrahamo, terentur ad magiam illicitam perficiendam; ſed a D bn h oih i. e. ut abigerent incantationes ac de'monem, qui hominemintra- vit, confer. & not. in d'hen re h. loc. it. not. ad Efai. cap. 2. v. 6. num. 1 1. & 12. in notis Ra- ſchianis editi onis απ n hic addita ſunti- ſta: n ee mene e e re, dn en i den een een e ne weree tur ad marginem, Vid. & Jalkut Part. I. fol. 3 r. Col. 3. 32. Nempe ſine litera Tod ab initio, nam plene le- Litur adR., ſic Rabbini lectionem defecli- vam bice ſtatuunt, ſed codices Hebræi, quos qui- dem vidi, conſtanter legunt plenè WAN , confer. Gur Arjeh fol. 36. col. I. fin. ubi exem- pla adducuntur exS. Scriptura, quòd pluralis in- terdum pro ſingulati ponatur, vide & not. in WMan h. loc. Hæc & ſequentia, usque ad: =-1 dn j. e. de- derit eis, abſunt ab utroque MSeto Erff. confer. infra n. 1 1I. h. verſ. 6. demn i. e. alia explicatio: id, quod ei (Abrahamo) datum erat propter Saram & tera munera, quæ ei erant data, id omne dedit eis (pellicum libe- ris.,)) quia (Abrabamus) nullam exillis (mu- neribus) utilitatem capere volebat. 12. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 23. v. I. n. I. „, Id eſt: interveniente Scripturà & factò inſtru- S& n. 3. notata ſunt. mento fœminæ in matrimonium ductæ fiebant uxores legitimæ; ſi verò Scriptura non interve- niebat, erant ſolummodò pellices, confer. R. I- Dac. Abarbenel ad Judic. c. 20. v. 17. Diſquilſ. 2. fol. m. 69. col. 3. & 4. editionis Lipſienſ. ubi hac de re plura, vid. & infrà Gen. c. 3 4. v. 8. n. 10. 10. Eli is liber quartus partis quartæ operis Talmu- dici, tractans de judiciis &c. vid. Sanhedrin, tol. 9 1. a. D 1. Hebr. SrO , idque juxtà Rabbinorum opinionem, dicitur de nomine ſpiritus immundi ſeu diaboli, per quod nomen fit incantatio ſen magia, ſic & Raſchi ad caput: Chelek (unde lo cus iſte deſumptus. eſt,) exponit W 1.e. opus dæmonum, vid. Martini bug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. cap. 22. num. 19. vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 8 82. confer. & Ralchi not. 3d Ezech. c. 22. v. 5. it. Gur Arjeh fol. 36. col. 2. princ. u bi dicitur, quòd Abrahamus non dederit no men iſtud immundum filiis pellicis, ut eo abu ſaac & Ismaéël, ſimùl patrem ſuum , Abraha- mum, ſepeliverunt & Iſmael Jacobo primum lo- cum ſeu prærogativam conceſſit;, id, quod Iſmael non feciſſet, niſi pœnitentiam egiſſet & ad me- liorem frugem ſe recepiſſet: nam h dane yv/ Pu i-e. improbus odit juſtum & nvv dN — W i. e. odium contemnit lineam, id eſt: neſcit modum & menſuram excedie, uti in Gur Arjeh fol. 36. col. 2. med. habetur, confer. not. ad Geneſ. C. 22. V. 3. n. 15. it. ad verſ. 17: he. cap. n. 2 5. ut & Bereſchit Rabba h. loc. uti in DWa TY' ad marginem allegatur. 14: Id eſt: illum honoraverit eique primum conces- ſerit locum, vide num. antec. I3. & not. in n Ichin, fol- 2. a. tNI h. Ioc. it. Bava batra, fol. 16. b. & Kiddu- 13. Idque Rabbini inde colligunt, quia ambo, I- 15. Nimirum, quia filios probos reliquit ſuperſti- CA. M — FVet 1I1. R. conſolation Gerit Abral quoniam ) niat Domin 19, Vellit it nituſuu, (nempe) un S) lz luii ſaccipit ut auni i (videlicet en ſeimns, qud patre ſno/ do diſcellit matlem &⸗ nen 16; pide t not, n.99, ſolari ſolente nel, c. 3. V. . 3 3 0, & 30tn, fol.i4 tir ad mare 1). Hiic tan glod ſuprz Gioni ili r loe cdulet, I. G arn Abrihmas, P0s, er lin Hebr. Oy⸗ tien laiil Oop or benedicion Iltlo. 19. Vel. cuiet enedicere, enenoi (A. WV. 2(dictaflit, Wrdie. ni) in Sanhe⸗ en miſeri Abrahamus,) annofutnh nta annos na- tl.9. Me sque laaeum le Abrahamo, Ferl. —..— perciendilnz lec i e, tabigerent hominemintri⸗ 9o h. loc it. nl⸗ 11. in notis H⸗ hicaddita luni. do N 1 h N odeil Abrahamno) eter mungeſa,o (pellicum lbe⸗ lam exillis (ma- jebat. J . 737 e l m l⸗ n, gbi⸗ zbo⸗ l⸗ uum, Abraha“ oboplimum .o⸗ ,id, auod ſinn egilſet 34 ne⸗ nam R 92 Nn N 1 lineam, i elt: Kedie, utl In eonlet not⸗ . 21 jel I7e li abba hloe⸗ Gtiin , aliſefi⸗ 05 1e es3 CApP. XXV. GENESEOS. 2† Verſ. I1. Fuit autem poſt obitum Abrabami & benedixit & .] Solatus eſt illum (Deus) conſolationibus lugentium; 16. alia explicatio: quamvis Sanctus ille Benedictus de- derit Abrahamo benedictiones; (Attamen Abrahamus) metuit benedicere Iſaaco, 17. quoniam præviderat, 18. quod Eſavus ex illo eſſet naſciturus, (quocircà) dixit: ve- niat Dominus mundi * & benedicat ei, quicunque probus in ejus conſpectu fuerit; 19. venit itaque Sanctus ille Benedictus ac benedixit ei (Iſaaco.) Verſ. 13. Ie nomi⸗ nibus ſuis, ſecundum generationes ſuas] i. e. Secundùm ſeriem generationis eorum, (nempè) unius poſt alium ?6. Verſ. 16. In villiſuls (Dictio —– ſignificat) — ¹ʒ2 i. c. oppida ſine muris, Targum ejus eſt: ENEER. i. e. in villis ſuis, quia illæ NXED 1. e. apertæ ſunt, 21. (nam H) ſignificat H i. e. aperuit, † ve= Iuti (accipitur in illo loco:) H u i. e. pandite ?22, & cantate. Verſ. 17. Hi autem ſunt anni vitæ lIimaelis] Dixit R. Chajia, Bar Abbæ: cur numerantur anni Ismaeélis ? (videlicèt eum in finem,) ut juxtà illos anni Jacobi numerentur, ex annis Ismaelis di- ſcimus, quòd Jacobus miniſtraverit in domo Heberi quatuordecim annis, * quando is à patre ſuo (Iſaaco) ſeparatus eſt, priusquàm veniret ad Labanem, nam ecce, quan- do diſceſſit jacobus à patre ſuo, mortuus eſt Ismaél, dicitur enim: & ivit Eſau ad Is- maẽëlem &c. 23. ſicuti exponitur in fine (tractatus Talmudici:) Megilla, (cap. TI. Cc. 3 quod tes; vide tamen infrà verſ. 30. h. cap. ibique] not. in eo n h. loc. it. tract. Talm. San- not. n. 99. hedrin, fol. 9 1. a. 16. Id eſt: conſolationibus illis, quibus homines 21. Confer. præ aliis Joh. Lightfoot. Hor. Talm- ſolari ſolent eos, qui lugent, confer. not. ad Ge- in Marci cap. I. v. 3 . F. I. pag.m. 600. edit. neſ. c. 3 5. V. 9. n. 16. & D. Wagenſeil. Sot. pag. Lipſi. ubi nn ſenbit eſſe civitates monibus m. 330. & p. 3 37. n. 6. S& n. 7. it. tract. Talwm. cinctas, easque à ba & mey hoc modo Sota, fol. 14. a. uti in a DY' h. loc, allega: diſtinguit, nempe quòd ſint urbes, muris cin- tur ad marginem, ubi vide & notas. Gæ, confer. etiam Levit. c. 2 5. V. 3 I. ibique MN. Huic tamen expoſitioni obſtare videtur id, nor. n. 100. quod ſupra verſ. 5. h. Cap. n, 6. habetur, obje- † Juxtà Hebr. Arpno i. e. apertionem ſeu apertu- Gtioni iſti reſpondetur in notis an n, h.; ram, in MSto Erff. 2. pro eo habetur Wνονα res loc. confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol. eadem eſt, juxtà linguam Chaldæam. 14. a. 18. Id eſt: per ſpiritum propheticum proſpexerat Abrahamus, quòd Eſauus, malæ indolis ne pos, ex Iſaaco naſeciturus eſſet. K Hebr. y ya, ſic in Bibliis Buxtorf. & in exem plari Amſt. Heébræo, quo uis ſumzin editione e W legitur: tWon bya i. e. dominus benedictionum, ſic etiam habet Berolinenſis e- ditio. 19. Vel: cuicunque placuerit vel vifum fue it Deo benedicere. 20. Videlicèt: quomodo juxtà ſeriem ſen ordiner generationis alter poſt alterum natus eſt, vide 22. Vel: aperite, ſeil. Os, ita hic ex mente Com- mentatoris noſtri hic vertere volui verbum, quod Pſalm. 9 . v. 4. habetur, alii aliter ibi verte- runt, confer. & Elai. c. 14. V. 7. & Eſai. c. 44. V. 2 %. ibique Raſchi not. XX Vide infrà Geneſ. c. 2 . v. 9. n. 12. confer. hic trattat. Talmud. Bava Batra, fol. 1 5. b. uti in D H h. lor. allegatur ad marginem, vide & Seder Olam majus, cap. 2z. princ, it. Megilla, fol. 17. a. M 23. Uri infrà Genel. dict. c. 2 9,. v. 9. habetur, ubi vid. Ralſghi not 206 GENESEOS. CAbP. XXV. quod incipit:) dp- 4. Eod. verſ. 17. Et exſpiravit] (Hebr. V1))) non dicitur i. e. exipiratio, niſi de juſtis: 25. Verſ. 18. Cecidit] (Verbum 3 hic notat:) habitavit, 26. veluti (accipitur in illo loco:) Midian & Amalek & filii Ke- dem — i. e. habitabant in valle, 27. ita hic uſurpat (Scriptura) vocem , ſuprà quoque (eadem Scriptura) dicit: coràm omnibus fratribus ſuis ) i. e. habi- tabit, “8. usque dum Abraham non erat mortuus, 12 V)d i. e., habitavit (Iſmaël;) ſed poſtquàm mortuus eſt Abraham, DD i. e. cecidit (Iſmaël.) Verſ. 19. Hæ autem ſunt generatione: Iſaaci] (Nempe:) Jacob & Eſau, qui nominantur (poſteà) in textu, & uoniam dicit(hic) Scriptura: Haac, filius Abrahami, neceſſe fuit dicere: Abraham genuit Iſaacum, 29. irriſores enim iſtius ætatis dicebant: ex Abimelecho concepit Sara, quia mu ltis ecce annis commorata eſt cum Abrahamo nec ab illo gravida facta elſt, ecquid fecit (igitur) Sanctus ille Benedictus? formavit effigiem vultus lſaaci ſimilem Abrahamo atque omnes teſtati (& confeſſi) ſunt, quòùd Abrahamus genue- d eſt, † quògd hic ſcribitur: Iſaac, filius Abrahami, ecce quippe te- rit Iſaacum atque i ſtimonium adeſt, quod Abraham genuerit Iſaacum. Verſ. 2 0. Quadraginta annorum it] Nam ecce quando venit Abraham de monte Morija, nuncium ei fuit allatum, 4 6cCES uòd nata eſſet Rebecca; 30. Iſaac autem (tunc) fuit triginta ſeptem annorum, nam godem illo tempore 3 mortua grat Sara 32. & ex quo natus eſt Iſaac, usque dum mor⸗ 24. In. na DW h. loc. iſta verba uncinulis in- cluſa reperiunturmm „ r ea i. e. & mirum Genelſ.alleg.c.2 8.V. 2. vidẽ Megilla f. 17. a. 25. Quoniam igitur iſtud verbum de Ismaéle hie ufurpatur, hinc colligunt Judæorum magiſtri, quod limael poœnitentiam egerit, conf. ſupra vV 9. h. c. n. 1 3. vide & not. in ar ae h. loc. 26. Hebr. 2, confer. not. ad 1. Sam. c. 29. V. 3. & ad Eccleſ. c. 11, v. 3. ſic. & 1XX. nargenss, conf. Rich. Simon. Hiſtor. Crit. Vet. Teſtam. 1. 2. cap. 6 ubi (cribit, quòd hæe L XX. ver- ſio interpreti Chaldæo, Syro & Artabieo Saadiz probetur, idque maniſeſtum faciat Geneſ. c. 16. V. 12. vide & P. Fagli nor. ad Paraphf. Chald, h. loc. Vulgata habet: occubuit, ſic ferè S. Hie- ron. in Quæzſtion. Hebr. h. loc. ubi: occubuit, . e. in manibus omnmum filiorum ſuorum mor- tuuseſt, uti idem Hieronymus ibidem exponit. 22 Vide Judie. c. 7. v. 12. num. 5. ibique LXX. & Vulgatam Latinam, confer. & not. ad Hiob. cap. 1. v. 15. n. 52¾. 28. Sicatiſupta Genelſ. dict-cap. 15. verſ. 12. habetur. X* Hebr. Ddva, in utroque MSt. Erff. pro eo habe- tur ay Pa in fine textus; in not. Raſchianis editionis enam rne& in Berolinentſi editio- ne poſt dv n i. e. in textu, ita habetur: brrenzs bmn pon ee eh re e 1n y pre) ree inen re i. e. (Verſ. 19.) Abraham genuit Iſaacum] Poſiquam Sancus ille Benedictus vocaverat nomen ejus: Abraham;, exinde ille genuit Iſaacum; alia explicatio: & quoniam & . 29. Prout in fine hujus verſus 19, habetur, con- fer. not. in =anm ne h. loc. & tract, Talm. Sanhedrin, fol. 91. a. it. Bava mezia, fal. 87. 2a. † Hebr. aiſtud ut & ſequentia, usque ad: Eiff. 2. 30. Vide ſuprà Genel. c. 22. v. 23. confer, & not. ia mam e h. loc. it. tract. Talm. evammot, fol. 64. 2. 31. Sive: momento, vel: temporis articulo, ita hic interpretorpeba, confer. Raſchi not. ad Le- Vit c. 24. v. 12. & ad Ezech. c. 3 9. V. 17. vid. infia n. 3 5. h. verſ. it. Geneſ. c. 2 g. v. 9. n. 8⸗ 32. Conkfer. ſuprà Geneſ. c. 23. V. 2. num. g. 2* Hi& i. e. genuerit Iſaacum, ablunt à MSte CAMN. — mortua l ta.) gnand andomo acottiginta (auten luun Watrimont. cui,] Sdedt lia ac loror hic memon. inpiüa ſon (tamen eor niamm duc e (ed dl Chuldaicei Chaldæus 1 Frelut Vetl. 21, — 1 Hebr. T,i ne hic a4 (laati) 33. Hinc con nili tres ann ſponleta laacus gu becca n du h. verl. 20 34. Vige Ge 36. Conker. , qux 8 Genel. e 36. Ficutiſi vide notn loe. 37. Vie, ſunt, con N Hebr, d ie, ut du † Nan keèt ad conci konibuasa NN .W.. — )non bumn de Elüke. n o, i b. habi. mael,) ſed Autenn ſunt tentu, & Abtaham o concepit wida faca ltus llaaci nus genue⸗ guippe te⸗ a4nnoruf litallatum, orum, nam nsgue dum mor⸗ — l. pro eo habe⸗ ot. Ralchisnis blinentl editio⸗ habetur: dnt e, (Verl, 190) us: Abtaham, explienio: & Ibetur, eonh⸗ Xiract, Talm. Usque ad: 4blant ² Mot. .conler, & nit. len. evammot, 6 atticnlo, il lchi not. 1 Le⸗ 38. Ve li ig 19. 1l 1 14, Dulh. 1 CAP XXV. 6SENESEOs. 200 * mortua eſt Sara, triginta ſeptem erant anni; 33. nonaginta autem annos nata erat (Sa⸗ ra,) quando natus eſt Iſaacus ac centum & viginti ſeptem annos illa compleverat, quando mortua eſt, dicitur enim: & vixit Sara &c. 34. ecce (tunc completi erant) Iſa⸗ aco triginta ſeptem anni; eodem autem tempore 35. nata fuit Rebecca; 36. exſpectavit (autem Iſaacus) illam tribus annis, 37. donec ipſa ad nubendum ** eſſet apta † eamq; matrimonio ſibi junxit. Eod. verſ. 20. Filiam Bethuelis de PaddandAram, ſororem La- banis] Sed nonne jam anteà ſcriptum eſt, 38. quòd illa (Rebecca fuerit) Bethuelis fi- lia ac ſoror Labanis (quòdque fuerit) de Paddan Aram?) (ita ſanè eſt;) ſed (hoc ideò hic memoratur,) ut narretur laus ejus (Rebeccæ,) quòd fuerit (quidem) filia (patris) impii ac ſoror (fratris) improbi ac quòd in ejus patria (fuerint) homines impii; *** ipſa (tamen)eorum (improba) facta non didicerit. Eod. verſ. 20. Paddan Aram Quo- niam duæ erant (regiones) Aram 39. (videlicèt) Aram Naharaim 40. & Aram Zobah: (ideò S. Scriptura) vocatillam (regionemAram) [ bPaddan; ſignificat (autem Chaldaicè idem, quod Hebræis) D& i. e. jugum, (nam) 1& Fj. e. jugum boum Chaldæus tranſtulit: [ i. e. jugum boum; ſunt, qui interpretentur = N& [ reluti — N& ρ◻ W i. e. agrum Aram, nam linguàâ Iſmaélitica vocant [1. 41. Verſ. 2 I. Et oravit] (Verbum D, ſignificat hic) crebrò & inſtanter oravit. Ea. Verſ. xX IHebr. y, in ori Meu & in Berolinenſi editio-] 3 8. Tuxtà Hebræum ita: ſed rum hactenus non ne hic additur: M⅞ i. e. (poſt) ligationem fuit ſeriptum, quòd illa Rebecca fuerit filia Be= (Ilſaaci.) thuelis &c. quæ interrogatio negativa habet vim 33. Hinc concludunt Rabbini, quod Rebecca non affirmativæ, ac ſi diceret: certè jam anteà ſcri⸗ nili tres annos habuerit, quando illa Iſaaco de- ptum eſt, quòdRebecca Bethuelis fuerit filia, vi- ſponſata eſt, dicitur enim hoc verſu 20. quòôd de ſuprà Geneſ. c. 22. v. 23. & not. in da r Iſaacus quadraginta annorum fuerit, dum Re. h loc. . becca n duxit uxorem, vide paullo poſt num 37. * Hebr. yw ra ene, in MSro Erff. 2. pro h. verlſ. 20. his legitur: dyO Per erde i. e. & homines 34. Vide Genelſ. dict. cap. 2 3.v. I. loci eju? (i. e. patriæ ejus) improbi. 35. Confer. quæ ſupra num. 3 1. h. verſ. de voce 139. Sive: Syriæ, Hebr. Hde, cujus diviſio hic à n, quæ etiam hic habetur, notata ſunt, vide Commetatore noſtro adducitur, confer. & oh. & Geneſ. c. 27. V. 2. n. 2. Lightfoot Hor. Talmud. in Act. Apoſtol. c. 6.n. 36. Sicuti ſupra Geneſ. c. 22. V. 2 3: habetur, ubi 2.p. m. 49. edit. Lipſ. vide & infr. Geneſ. c. 29. vide not. n. 53. confer. & not. in d'an n h. v. 2. n. 1. . loe. 40. Id eſt: Syria, intrà duo flumina, Tigrim 37. Vide, quæ ſuprà num. 3 3. h. verſ. 20. notata Euphratem, ſita, Græcis Meſopotamia, con- ſunt, confer. & infra verſ. 26. h. cap. n. 77. fer. Id. Lightfoot. in Act. Apoſtol. c. 7. V. 2. P. XX Hebr. &, in MSto Erff. 2. habetur: NH 59. & ſeq. edit. Lipſ. » i. e. ut ducatur (uxor.) † Hebr. "DD bæc & ſequentia, usque ad: † Nam licèt illa non fuerit Pr 1N i. e. idonea Po ri, e. Mν vocant iS, abſunt ab uno- ad concipiendum; tamen Iſaacus illam duxit MSto Erff. pay anen e N ,i, e, ne (pravis) cogita- 41. Vide hice præ aliis Junii ac Tremellii not. ad tionibus ad peccandum induceretur, ſic in not. hunc locum, it. Michlol Jophi h. loc. A r DW hic exponitur, GENESEOS. CAP. XXV. veI 2 1. Et exonatus eft] (Yerbum 1yz hic notat:) D i. e. inſtantibus precibus locum dedit (Deus) & placatus eſt eique (Hfaaco) annuit; 42. exiſtimo autem ego, quòd om quo que (accipitur in illo loco.) nis dictio v ſignificet i. e. inſtantiam & multitudinem, 43. ſic Nv i. e. multitudo (ſen abundantia) nubis ſufſitus; 244. ita etiam (accipitur in illo loco:) NNPHIi. e. multiplicaſtis (ſive abundè pro- fudiſtis) adversùs me verba veſtra, 45. ſic quoque (in illo loco:) MN i. e. crebra (ſeu multa ac ſæpè repetita) oſcula odio habentur, 46. id eſt: videntur illa nimia ac proptereà ſunt moleſta, linguàâ ve rnaculà (verbum y ſignificat:) encroiſtre. 47. Eod. verſ. 2 1. E regione 48⁸. uxoris ſuæ] Hic (nempe Iſaacus) ſtabat in angulo iſto at- que orabat, & ill a (Kebecca) ſtabat in angulo alio & preces fundebat. 49. Eod. verſ. 21. Et exomtus eſt ei] (Dicitur hic:) i. e. ei (Iſaaco;) non verò h i. e illi (Re- beccæ,) quoniam haud ſimilis eſt oratio juſti, qui filius eſt juſti, orationi juſti, * qui fi- Tius eſt improbi, ideò (hic ſeriptum eſt:) iei (Iaaco,) non illi (Rebeccæ.) Verſ. 22. Er collidebant ſe] Vel te invito ?* * verſus iſte Biblicus dicit expoſitionem allegori- cam: . A2. Ita hic interpretor men i. e. inductus, pelle- ctus, perſuaſus fuit, nempe crebris precibus inter- pellatus ab Iſaaco, ſic ĩidem verbum in Hithpa- hel habetur apud Commentatorem noſtrum in not. ad Cantic. c. 8. v. 9. confer. not. in và* „ h. loc. it. tract. Talm. Sukka, fol. 14. a. & Jevammot. fol. 64. a. it. Bava batra, fol. 34. a. 43. Sive: copiam, Hebr. a, crebram iteratio- nem, quando aliquid crebro repetitur & multi- licatur. 4A4. Hebr. v') i/y roæ i e. multitudo alcenſus fumi, ſic autor noſter hic exponit, quæ Ezech. cap. 8. V. I1. habentur, ubi vide ejusd. Raſchi nod. 4A5. Vide Ezech. cap. 3 5. V. 13. 46. Sicuti Proverb. c. 27. v. 6. habetur, ubi alii aliter interpretati ſunt, ego ita, ut vides, ex men- te autoris noſtri vertere volui, confer. not. in tpar rD h. loc. 47. Id eſt: augere, multiplicare; in editione Haebr. qua uſus ſum, legitur de in Bux- gorf. Bibliis habetur: NY „ego legendum puto: N7νdi. e. encroiſtre, in MSt. Erff. 1. N . habetur: Oναπ‧ quod reddere poſſis: accrois- ſent, i. e. accreſcunt. 4 8. Ita hic juxtà mentem commentatoris noſtri Ric interpretari volui, alii verterunt.: pro uxore ſua, Junii ac Tremellii verſio habet: ob uxorem ſuam, ubi vide eorum notas. * Hebr. my . in MSt. Erff. 2. poſteaà ſic habe- tur: P7HrN r. Wan i. e. & regione illius & o- rabant; cœtera ibidem omiſſa ſunt. 49. Reſpicitur per hanc explicationem ad dictio- nem Hii", quæ hic habetur & ſignificat: &re- gione, Gall. vis à vis, confer. tractat. Talm. Je- vammot, fol. 64. a, uti in aN nD h. loc. allegatur, xX Confer. hic not. in pan ne & dict. track. Talmud. Jevammot fol. 64. uti ibidem ad mar- ginem allegatur. E Z Hebr.’ "7 hæc & ſequentia, usque ad: tiy W j. e. duorum ſeculorum (vid. infr- n. 59. h. verſ.) in MSto Erff. 2. aliter habentur, ubi præmiſſo Targum ſic legitur: αWα. nen n pe n e den ee enn nn ee bee n iee ee e denn dhnbee weeeen av ah een ieen ee eeen e n e nenn ee ee en me een n —0 H i. e. quid ſibi (hic) vult/e i. e. colli- ſio (ſeu confractio?) quoniam illa (Rebecca) non recepit illos (infantes) uno in loco, in utero uno ſicuti dicit (5. Scriptura:) geminos (fuiſſe in utero ejus, verſ. 24. h. cap.) qui portantur uno in loco, nam juſtus (Jacobus) non poterat Babitare (A. Wy. cam, ſ0. qu⸗ crlolutee onunhut I Ies legisöche egreckeketut; Eſauus mov cem & inter Er Aut: ſi nuiil De n habitare jun terit eliam ex fractionem, ſicuti (accipi git craniume ei Rebeccxe) fiingebat. 50. Hebt. Wr gu fupta ſagt. 1. ded ocrult (ollilo, abiol ſine Heclali plico, 71. Hfonthoc, ptumtepeitl , 60, Vide d 33. Vulgata hi concipere! hoc (accidit h, b1, b. Ferl. P6 lta hie cun tionem un Cantic. t, 7. habetur. 6. ld el: en i patriacha Rabbini bir Verl. 22, 656. Ltiamnum ſtene, conker, LNE imerpt lubſlierunt, riaur luct CAN.xxy. CAbP. KKyNK. GENESEOS. 209 ns precibis cam, 50. quoniam non exponit 51. quænam illa ſit concuſſio (ſeu conquaſſatio;) ſed en egc, (abſolutè) ſcribit:ſi ſie, 2. ad quid hoc ego? 53. Rabbini noſtri (verbum 2 ) ex- e pronunt, ut ſignificet τι i. e. curſum, 54. quando (enim Rebecca) tranſibat juxtà fo- ſuſins; res legis Schemi, 55. & Heberi, Vi. e. currebat Jjacobus 56. ac movebat ſeſe, 57. ut. undepto. egrederetur; (quando verò Rebecca) præteribat † juxtà fores cultus idololatrici, tunc Jieerchne Eſauus movebat ſeſe, ut egrederetur; 58. alia explicatio: conquaſſabant ſeſe invi- l imia a cem & inter ſe contendebant de hæreditate duorum ſeculorum. 59. Eod. verſ. 22. neroſſte,. Et dixite ſiita] (Scilicèt) magnus eſt dolor † imprægnationis. 6o. Eod. verſ. 2 2. Cur hgloiſtot. ia ego] Deſideravi & oravi, ut prægnans fierem? 61. Eod. verſ. 22. Et abiit ad con- S Todvel. = H ſulen- M ilh habitare juxtaà improbum (ſavum;) po-[57. Hebr. Paen, quod verbum ſignificat: moti- ilth equif, feerit etiam explicari (iſtud) æ*ατππνο Cpropter con- tare ſe, item: trepidare, confer. Buxtorf. Lex. ecce.) VNel. fracdlionem, (ita, ut confractionem ſignificet.) Talm. fol. 1917. llegori⸗ ſicuti (accipitur in illo loco:) Prn i. e. & confte- † Hebr. Mny, iſtud ut & ſequentia, usque ade gem alegori P . . 1 dn ilt cranium ejus (Jud. «. 9. v. 53-) nam locus nS&X* . e. ut egrederetur, abſunt à MSt. Erff. 1. n ei (Rebeccæ) erat anguſtus & alter alterum con- vigd. n. 5 8. h. verſ. ä fringebat. 58. Nempe: ex utero matris ſuæ, diverſa hic utri- 50. Hebr. u, i. e. allegericè me explica, vide, usque, Jacobi & Eſaui, ſtudia ae mores hic indi- —.— bet: Ob uxoren . ꝗquæ ſupra ad Genel. c. I. V. I- n. 10. notata care voluerunt Rabbini, videlicèt iſtius inclina- poſten ſehabe⸗ ſunt. èèD tionem ad verum Dei cultum; hujus verò ad ſer- gioneillin e. 51. Sed occultat & abſcondit, quænam illa ſit? vitium idolorum. N ,. colliſio, abſolutè & ſimpliciter loquitur Scriptura?59. Videlicèt: præſentis & futuri ſeculi, hujus onem⸗d ldi. ſine ſpecialj expoſitione, ita verbum dib hic ex- gquidem amore & delſiderio tenebatur Jacobus; il- ſnilest: Erer plico. lius vero Efauus. Lun f. 2. pront hoc verſu 22, abrupte e per ellipſin ſeri-* Hebr-yx ori,, hæc & ſequentia, usque ad: W) 1 . 1 . . . . n w h loe. ptum repenitur, contfer. paulò poſt num. 53. & Wai. e, ſuper imprægnatione vel ut prægnans B n. 60. vide & not. in ha r h. l0c. fierem, aliter in MSt. Erff. 2. & quidem ita ha- & (ic, tract. 53. Vulgata hic pleniori ſenſu: quid neceſſe fuir bentur: ni —nd vypa eee e ibidem ad mat⸗ concipere? L-XX. a zi ko zgres cur mihi 7h Dn i. e. ſi (iſti) collidunt ſelein viſce- hoc (accidit?) alii aliter ſupplent, confer. infra ribus meis, cur ego prægnans facta ſum? cum Atia, eqe zd: n. 6 1, h. verſ. 22. finis ejus ſit, orbare eos (vel abortire eos, ſic lorumkrid, inft. 54. Ita hic cum Gur Arjeh fol. 37. col. I. fin. di:· iahic vertere volni, ſi quidem menda non iterhabentur bi ctionem * expono, confer. & not. Raſchi ad eſt,) confer. num. 6 3. h. verr. NN n n Cantic. c. 7. Vv. 8. ubi a ) i. e. curſus, in plurali 6ο. Sive: geſtationis uteri, Hebr. Maya, alii aliter m nn ee habetur. Sð ſupplent verba iſta: ſi ita, confer. ſuprà n. 52. n Dhan 5 5. Id eſt: juxtà fores p Tn i, e. Scholæ, u-1 hb. verſ. 22. W eIhn bi patriarcha Schem legem Dei explicabar, ſic 61, Super imprægnatione, ita juxtà Hebr. vide, N NN P. Rabbini hic exponunt, vid. infr. num. 62, h quæ ſuprà num. 5 3. h. verſ. 2 2. notata ſunt, in lerp ie . verſ. 22. Gur Arjeh fol. 37. col. 1. circa fmn. verba iſta: la Rebeca) nn 6. Etiamnum in utero matris ſuæ Rebeccæ exi- cur iſtud ego, ita ſupplentur: a aun, i. e. ſe- de i uteto und, ſtens, confer. Luc. c. I. v. 41. ubi zoiι+τααε,, ſie] deo otioſa, nec in rem iſtam inquiro, incum bit ninos (uille in LXX. interpretes Xαν hic verterunt sanτο, ſanè mihi ut rei iſtius cauſam perveſtigem? abiit gli poltamtur und ſubſilierunt, Symmachus verò tranſtulit: Mdäitaque, ut Dominum conſuleret, ſicuti in Sne Ds) Hon potetet α ααον luctabantur. M hujus verſus habetur. HY’ be D d 210 CAP. XXV. ſulendum] (idelicèt) ad ſcholam † Schemi. 62. Eod. verſ. 22. Ad conſulendum Do- minum] Ur annunciaret ei (Deus,) quid tandem eventurum efſtet. 63, Verſ. 23. Et dixit ei Dominus] (Nempe:) per legatum, *(nam) Schemo dictum fuit?* per Spiri⸗- tum Sanctum, (quid eventurum eſſet Rebeccæ) atque is (Schemus) indicæavit id ei (Re- beccæ.) Eod. verſ. 23. Duæ gentes Qſant) in natero tuo] Scriptum eſt D), 64. hi (fuerunt) Antoninus 67. & Rabbi, 66 nunquam enim abfuerunt ab sorum menſa nec 2 rapha- † Hebr. ra? iiiud & quæ ſequuntur, usque ad: — aà i e, in fine- ejus, quid ſeil. tandem even-. turum'eſſet, in MSto Erff. 2. aliter & quidem ita leguntur: vr LD n i. e. quid iſtud (ſi- bi velit,) quòd (infantes iſti) ſeſe collidant. E2. Conter. ſuprà nume 5 5, h. verſ. 2 2. it. verſ. 27. † h. cap. n. 8 3. vide & not. in 'nnri neY, h. loc. 63. Quisnam futurus eſſet finis ſive eventus cincà geſtationem uteri, quem tandem illa finem ſit ha bitura. . NR . . X Hebr. hb y, hæc & ſequentin, usque ad: =b — a T i. e. ex vaſtatione Hieroſo- lymæ, in MSto Erff. z. etiam aliter & quidem ſle habentur & eE ee ede Tyna ra en ee ene e ee e TPynn dee ee en e eenn en n& n en ner denen ddeee e ðsððß DPre n ene en n y er && e (tortè legendum: nyp) nn e dn e. e en eeenn. eee TNRe. 9Dn aA i. e. quêd tu (Rebecca) Randem projectura ſis iſtas, qui ſeſe collidunt; verum hos eſt ſignum, quòd, ſic uti non eſt lo- cus, quò illi portentur in viſceribus tuis; iſta iſti- ab invic em ſeparati erunt, vam, poſtquàm egreſſi? fuerint ex viſceribus tuis, ipſi ſemet ſeparabunt ac natio una alteri prævalebit (ſicuti h. verſ. 2 3. habetur,)nec alter alterum feret ac majer ſerviet minori (d. veri. 23. B. cap.) nunc pergit ac nar- rat, quomodo res iſta eyentum conſecutura ſit, donec adveniat tempus, quo fratri tuo ſis præ- valiturus, (ſic;, R. Joſeph interpretatur vocabu- lum (iſtud ꝙv)at Dodor magnus inter Iſraëlitas : (ſic hic verto, vid. Deuter. c. 32. v. 1 5. & c. 3 3. V. 5. ibique not.) R. Salomo Gdemiſit ſe in rofundum aquarum validarum atque alio mo- do tezexit (& expoſuit locum iſtum, t αaν de R. Joſeph, Simeonis filio, vid, ſupra Genel. e⸗ 24. v. 7. Sign. † XX Vide not. in Par i h. loc. ubi & Rereſchit rabba ad marginem allegatur. 64. Pro da, ſic enim legendum, ſieuti & in Gloſſa marginali ſive Maſora’parva notatum eſt, in no- tis DrV DY H. loc. ſcribiiur„ quod ² t ſit hime i. e- ſignificet: excellentes„excellos, quia litera Jod poſita ſir loco Aleph, conſer. hic tadct. Talm. Berachot, fol. 57. b. & not. ad Ezech- 6 5. Hic Antoninusà R. Nehumia , Haccanæ filio, in evpiſtola Secretorum ad filium ſuum, Haccanam, ſcripta vocatur 7 Paa i e. princeps ur= bis Romæ;, ali dictionrm a verterunt: conſu- lem, utraque verſio locum habere poteſt,nam Antoninus Pius & princeps ſeu imperator fuit & conſul, vid. Faſti confulares, confer, & Petr. Ga- latin. de Arcan, Cathohl. Verit. l. 2. c. 10. fol. m. 52. & l. 6. C. 5. it. dict. I. 6. c. I3. ubi nonnuliæ quæſtiones inter Antoninum & Rabbi Hacca- doſch referuntur, confer. & Deut. c. I. v. 1 3. Sig- * vid. & Lightfoot. in Tohann. c. 9. v. 2. P. 10 50. etlit. Lipſienſ. 66. Is fuit Rabbi jehuda, filius Rabban Simeonis, cognominatus Nν*1u & à ſanctitate τν anctus it. o n Rabbenu Haccadoſch & zar sgen= zg* ſimpliciter Rabbi, ſicuti & hic à Commenta- tore noſiro vocatur. Iſte Rabbi, cum videret „ ſapientiam Judæorum per calamitoſum exilium facilè poſſe oblivioni tradi, auſpiciis Imperato⸗ ris, Antonini Pü, qui eo familiariter utebatur, legem oralem, in variis Schedis & libellis fru- ſtillatim deſeriptam, in unum collegit volumen, quod dictum eſt i. e. suρανσιαι, lex ſecun- daria ſeu itetata, undse primo Talmud Hieroſc-=⸗ lymitanum & poſteà Babylonicum confectun inque ſex partes generales diviſum fuit, cujus u- beriot — Laphanpsn 13. dir rerl.23. B Auszad impt 13. ytl⸗ magnitudin eſt, 59. (Vie Verl. 24.J guundopel Hitillos.?. AKt de Tham Mcalterjuk god ilelb Uilſim] i vernacul Omnes roc? gam flim ———– beriordeince mara hine ve 41, ag. Theol. jud. Patt, 1,ag. Lerit . 18. fol. 11.a. u ker, & älkt * Loci iſtius Onn h. 67. n Gemar. noretp! in Sot. p. N N! 569. Siye; ad ic enim cidd OWN . Conler hie Mepilla, ſo Grinn fol 9. 69. Uti Ezech ſohi not, 6r latelligtur. egnum Ed- Petium Rom AI. .. tl.1. Rer Piti⸗ lticei Ge. 3g, 64. hi n menla gec kapha⸗ —R . Uupra Genel e, Ubi Bereichir uni in Glells umeſt, in no⸗ V, quod ſn ented ereelſos, Ph, eonlere hie & not. adkzech- Haccanz flio,idn Hum, Haccanann, i e princepsl⸗ erterunt: coniu⸗ vee poteſt ,nam mperator fuit ddfer⸗& Lein. Ca⸗ 1. 0 10, fl. me 1z. ubi nonnulke Rabbi Hacca⸗ ,ge .L.P. 10 60, Kabban Fmeonis, Hatevyo undas Qolchzan bicàCommemta- Pbi, eum videtet, mitolum etiliuin ulpieis Inperell Uiatiter urebatutt , elis & ibelli F collegi volunen, lorg, ſeel Talmud Hierolc“ oricumm confeſtun lſum fuit, eujusu⸗ henior CAbP. XXV. GENESEOS. 211 raphanus nec lactuca * neque in diebus calidis neque in diebus pluviis. Eod. verſ. 23. Et duo populi] Non (ſignificat aliud dictio) D) d&, quàm regnum. 67. Eod. verſ. 23. Ex viſceribus tuis ſepambuntur] i. e. De viſceribus illi ſunt ſeparati, iſte (Eſa- uus)ad improbitatem ſuam; ille verò (Jacobus) ad integritatem 68. ſuam. Eod. verſ. 23. Popalo prævalebit †] i: e. Non erunt (duo iſti populi eodem tempore) æquales magnitudine, dum iſte ſurgit, ille cadit, ſicilla (Scriptura) dicit: implebor, deſerta- eſt, 69. (videlicèt urbs) Tyrus * non impleta fuit, niſi ex vaſtatione Hieroſolymæ. Verſ. 24. E& impleti fuerunt dies eus] Aſt de Thamare ſcriptum eſt: & factum eſt, quando peperit, 70, quoniam non impleti fuerunt dies ejus, nam ſeptimo menſe pepe- rit illos. 71. Eod. verſ. 24. Et ecce gemini] Defectivè (hic Scripta eſt vox ON;) aſt de Thamar plenè (legitur:) Q O, quoniam ambao illi (gemelli) erant juſti; aſt hic alter juſtus erat; alter verò improbus. 72. Verſ. 2 5,. Rufus] Signum iſtud erat, quòd ille (Eſauus) ſanguinem eſſet effuſurus.* Eod. verſ. 2 5. Totu⸗ nnquam pallium villeſum] i. e. Plenus capillis, ſicuti pallium laneum, quod plenum eſt villis linguâ vernaculâ (Wωαπ⅞ vocatur:) floquire. 73. Eod. verſ. 2 5. Et vocärunt nomen ejus Eſau] Omnes vocàrunt eum ita, quoniam fuit factus 74. & perfectus pilis ſuis, tan- quam filius multorum annorum. Verſ. 26. Et poſted egreſus eſt *r ſmter qus] Au- Dd 2 divi herior deinceps explicatio pertectioque &n Ge- per Commentarium Rafchi h. loc. mara hinc vocata eſt, vide Alfted. Chronol. Tit. † Hebr. Menw hoc & ſequentia, usque ad man 42, pag. m. 43 0. edition. Herborn. & D. Mai a 9) i, e. ſeptimo menſe peperit illos, abſunt Theol. ud. Loc. 1. S. 4. P. 14. it. lib. Prec. Jud. ab utroque MSto Erff. vid. infrà n. 74. h. v. 24. Part. 2. Pag. 21 5. a. med. in not. ibid. confer. &] 76. Vide infrà Geneſ. c. 3 8. v. 27. confer. hic tract. Levit. c. 1 8. v. 2. n. I. it. traét. Talm. Avoda Sara, Talm. Berachot, fol. 5. b. Kol. 11. a. uti in τ "eh. loc. allegatur, con-471. Nempe- gemellos, Perezium & Zarachum, fer. & Jalkut, Part. I. fol. 32. col. 2. med. vige Geneſ. dict. cap. 3 . v. 29. n. 44. Confer. & * Loci iſtius explicationem vide in not. nSeH Exod. c. 2. v. 3. äbique not. n. 13. Snnn h. loc. 72⸗ Hebr. v", in MSteo Erff. 1. ic additur: 67. In Gemara tamen Ny exponitur ,quòd no 55 N i. e. ideircò iſta (dictio n) eſt defe- notet Paly i. e. embryones, alleg. D. Wagenſ. ctiva, confer. infà Geneſ. alleg. cap. 3 9. V. 2 7.* in Sot. p. 933. && p. 83 5. n. 2. vid. & α. in ibique nor. n. 46. r D h. loc. Conſer. Bereichit Rabhba h. loc. ſicuti in znev 6g. Sive: ad moram probitatem, innocentiam, ad marginem allegatur, ubi vide etiam id enim dictio R ſignificat, confer. not. in; notas, vid. & ttact. Talm. Peſachim, fol. §. a. ne MN h. loc. 73. Ita hic exprimo &nh, in MSt. Erff. I. ha- † Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 42. b. & betur: &nρ cum loco, quod reddere pofis: Megilla, fol. 6. a. it. Sota, fol. 41. b. ac Sanhe fioquede, hodiè Gallis dicitur: floe, flocon de grin, fol. 92. a. poil, floquets, confer. not. in - mD, h. loe. 69. Uti Ezech. cap. 2 6. v. 2. habetur, ubi vide Ra- it. not. ad 1. Samuel. cap. 19. v. 1 3. n. y. ſchi not. 74. Puto hoc verbo „a reſpici ab autore nofiro & Intelligitur autem nomine Tyri wy thoyn i. e. à ad nomen Wy i. e. Eſau. regnum Edomiticum, ſic Rabbini vocant im ** Hebr. & zn e, hæc & ſequentia, usque a 1 perium Romanum, vide not. in dae n ſa⸗ 212 GENESEEO0s. CAP. XKWV. (ℳ. M. divi explicationem myſticam, quæ iſtud exponit juxtà ſenſum ejus literalem, (nem. polocaluſum pe:) meritò apprehendebat (Iacobus) calcaneum ejus (Eſaui,) Iacobus (enim) forma- u] Ommn tus fuit de prima guttâ (ſeminis virilis;) Eſauus verò de ſecunda, age diſce (iſtud) de-. oad oper⸗ arundine 75. cava, cujus orificium anguſtum eſt, immitte in illam duos lapides unum ellet; Su, alt poſt alium, (deprehendes, quòd) is, qui priùs immiſſus eſt, egredietur poſterior; qui met (2b Pſan veròô poſteà introiit, exibit prior, reperietur (itaque, quòd) Eſauus, qui poſteà forma- jeulmiide tus eſt, exierit prior; Jacobus verò, qui prius formatus eſt, exivit poſterior, Jacobus cxdecipetet igitur venit, ut eum (Eſauum) retardaret, quò ipſe priùs naſceretur, ſicuti & prior ex- Gecimantſal titit formatione, utque aperiret (primus) vulvam ejus (KRebeccæ) ac jure meritoque au- emterejus oe ferret jus primogenituræ. Eod. verſ. 26. Calcaneum † Eſaui] Signum (eſt hoc,) 3 ſomi ſen quòd ille (Eſauus) non penitùs finiet regnum fuum, donec iſte (Jacobus) ſurgat illud- Veul ſuo ven ue ab eo auferar. 76. Eod. verſ 26. Et pocavit nomen ejus Jacob] (Nempe:) San. onmnibute Gtus ille Benedictus (vocavit ita nomen ejus; alia expoſitio: pater ejus vocavit il: Pnie aer lum Pacob, quia apprehenderat OPŸNRäi. e. calcaneum. Eod. verſ. 26. Sexa. mnn in talern genarius emt] (Videlicèt) decem anni (e uxerant) ab eo tempore, quéê in uxorem duu. boheben. Qa fuit (Rebecca,) uſque dum illa decimum tertium 77, attigit annum & idonea facta Frellaaci:40 eſt ad concipiendum; decem autem annos iſtos expectaverat (Iſaacus) ac moratus e- W rat 78. cum ea, ficuti pater ejus fecerat Saræ; 79. quando autem illa (Rebecca) non — facta eſt prægnans (intrà illos decem annos, tunc) cognovit (Iſaacus,) quòd anm meiſ ea ſterilis efſet & propter illam preces fudit (ad Deum;) ancillam verò no. ter l, Hebr, Wn luit ducere, 80. quoniam ipſe ſanctificatus fuit in monte Morija, ut eſſlet⸗ ſenan 1, conler holo⸗ A 20 4. ſeg P o ANRani-e. jure meritoque jus primoge to, & hoc eſt, quod (hic) ſcriptum legitur: & ndha. Talme nituræ (auferret,) abſunt ab utroque MSto Erff,. vocar it nomen ejus: Jacob, confer. not. i- Dun wd 75. Sive: calamo vacuo, Hebr. “, vid.) bid- h , Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2 501. 7. Nam Rebecca tres ſolummodò annos habebat, OdMie † Hebr. wy apya, hæc & quæ in notis ſequun- quando ab Iſaaco in uxorem fuit ducta, uti Rab= n. Uel: gue tur, usque ad: n HP i. e. illudque ab eo bini ſtatuunt, confer. quæ ſuprà ad verf. 20. h- ls, inggediun auferat, abſunt à MSt. Erff. I. cap. n. 37. notata ſunt, vide & D. Meyer ad Se- hr cichio 76. Nempe: tempore Meſſiæ, juxtà Rabbino- der Olam cap. I. p. 256, & ſequ. edit. Amſte- ſgiühtn rum opinionem, quem Judæi adhuc ven-urum; lod. it. Megilla, fol. 17. a. ſikKifan ſed fruſtrà, expectant, confer. not. in 'pa 78. Videlicèt expectavit tanto temporis ſpatis, an 3. ite ef h. loc, . Rebegca liberis procreandis eſſet apta, nam pra- snwant X In Berolinenſi editione & in MSto Erff. 2. atque terlapſo decenniò, ſi ex uxore nulla ſpes erat ſobo- 4 Conte un veis A n r n E lis ſuſcipiendæ, poterat illa à maritoldimitti vela- infia Cenelt in notis Raſch'anis editionis a D poſt: a ſuperi „, P. . „ . . .— 7 ia ſuperinduci, vide, quæ ſuprã ad Geneſ. c. 16. wo HSan⸗ i. e. Sanus ille Benedictus, iſta uncinu. v. 3. n. 4. notata ſunt, confer. & not. in an rp . Cur dnx lis incluſa & addita ſunt, nempe: Dn& De h. loc = e mis me Woa Dn e . e San nL79. De quo vide Genel. dict. cap. 16. V. 3. ibique (A(Aljeh ſol, 3 y nn een ee i. e. dixit (Deus,] not. n. 4. & n. 5. 1 vos impolſuiſtis primogenito veſiro nomen „et. S6. Sicuti pater ejus, Abrahamus, fecerat, qui 36. Vl: dd iam ego nomen imponam ſilio meo primogeni- . cum R Difinoniin,, CAL.XV. lem, (nem. enim) fotma- e (lad)de hapides unum oltetior; gui⸗ oſtei ſorma- rior, acobus 1i Eprior ex⸗ meritoqueau⸗ um eſthoc.) furoat illud- empe:) Fan⸗ jus Vocavit i⸗ etl. 26. Mra. in uworetn du⸗ Kidonea facta acmoratuse. Rebecca) non- ſucus,) qu0 lam verd no⸗ ſ, u ele holo⸗ — ſi tum letin: & , (Cler, nol l lammncs latehin ui duchn, ila⸗ or d ell. 20. 8D. Veſer a e egt. eit Anfe⸗ npoti hario⸗/ 1n letegt,han pia- nallſpes elat obo⸗ gjirobimiti ela- 16. i2 Genlen ae ineN . 16. f. 3eibiqle erat, dul 3. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 22. h. cap. n. 55.no⸗ CAP. XXV. GENESEOS. 213 holocauſtum perfectum. 81. Verſ. 27. Er 2doleverane acr: ) & factus eit Eſau] Omni illo tempore, quéô ipfſi fuerunt parvuli, dignoſci non poterant- quoad opera (ſeu actiones) eorum, nec quiſquam in illos † inquiſfivit, quid boni eis in- eſſet; &2. aſt quando decimum tertium annum attigerunt, ille (Iacobus) ſeparando ſe= met (ab Eſauo fequentavit) ſcholas; 83. iſte verò (Eſavus) ſegregans ſemet (à Jaco⸗ bo) cultui idololatrico (ſervivit.) Eod. verſ. 27. Peritus venandi] i. e, Ut venaretur ac deciperet patrem ſuum 4. ore ſuo, interrogabat (enim illum: mi pater, quomodo decimant ſal? quomodo decimant paleam? 85. (idque Efavus eum in finem fecit,) ut pater ejus cogitaret, quòd ille in præcepta inquireret. 86. Eod. verſ. 27. Vir agrico- la] Juxtà ſenſum ejus literalem (ſignifieat ν V 8) hominem otiofum † quique= arcu ſuo venatur feras & aves. Eod. verſ. 27. Mnieger] i. e. Ipſe operam non dabat omnibus rebus iſtis; 87. ſed ficuti cor ejus; ita & os ejus erat, 88, is, qui non eſt Hi. e. acutus 89. ad fallendum, dicitur i, e. integer. Eod. verſ. 27. Habi- zns in tabernaculis] (Nimirùm) in tabernaculo Schemi (patriarchæ) & in tabernacu- lo Heberi.* Verſ. 2,8. In ore ejus] Juxtà Targum ejus (facienda erit explicatio:) in ore lſaaci; 90. allegorica autem expoſitio (verborum iſtorum: in ore ejus eſt, nem- D d 3 Pe:) ciperet, ac ſi pietati ſtuderet & bonis operibus, cap. 16. v. 3. & not. in 'a D. loc. J confer. hic Tanchuma, prout in 'par r ad 1. Hebr, prn ee, abſunt iſta à MSto] marginem h. loc. allegatur. Erff. 2. confer. quæ ad cap. anrec. 2 4, v. 8. O. 2 0. * Loei iſtius expoſitionem vide in notis mo & ad cap. ſeq: 26. V. 2. n. 2. MOtata funt, vide & —rI h. loc. tratat. Talmud. Jevammot, fol. 64. a. mti in XX Hebr. a iN, in MSto Erff. 2. pro eo habe- D DO h. loc. allegatur ad marginem. tur? X& i. e. vir innoeens. † Hebr. a, in MSto Erff. I. pro eo habetur: 97. Quibus Eſavus, frater ejus, ſtudebat, nem- S-PWyHAi, e, in Gpera ( ſeu actiones) eorum. pe venationi aliisque ejusmodi rebus. 22. Vel: quænam illorum efſet inclinatio, indo- 88. Quapropter hic in textu ſaero voçatur Jacobus les, ingenium, natura, Gall. le naturel, namf i. e. integer, minim& fallax, vel,uti Vulga- & hoc dictio a, quæ hie habetur, interdum ta: fimplex, L. XX drXαιος, non aus aut fu- Ifignificat, confer. Buxtorf. Lex. Lalm. fol. 859. catus, confer. S. Anguſtin. Quæſt. 74. & lib.- vide & infrà verſ. 32. h. cap. Sign. ** 16. de Civit. Dei c. 37. it. tract. Talm. Bava ba- ta, fol. 127. 9. 99. Vel: argutus, ſolers, confer. Raſchi not. ad Malach. c. 2, V. 12. n. 10, it. Exod. cap. II. V. 7. n. 20. cum ancilla Hagar concubuit, vid. Geneſ. alleg. tata lunt, confer. not, in nest N h. loc. 94. Confer. verſ. ſeq. 2 8. ibique not. n. 9 I. item infia Geneſ. c. 48. V. 22. n. 53. Vide & not. in V „par h. loc. * Loci iſlius ex poſitionem vide in notis pan me* 35. Cur duæ illæ res, nempe ſal & palea, hic h. loc. confer. & not. ad Holſe. cap. 12. v. 9. num. tæ aliis memorentur, vide rationem in Gar 71. Arjeh fol. 37. col. 4. med. confer. & not, in 90. Nempè, quia Iſaacus de venatione ejus ( E- „yI r' h. loc. ſanui ſcil.) comedebat, ſic habet Chaldæus, cui 36. Vel: quod ille ſtudioſus eſſet præceptorum expofitioni & LXX. interpreres ac Vulgata eon- Divinorum, ac pater ejus de ipſo opinionem con- M 1 ſentinnt. 214 GENESEOS. CApP. XXV. pe) in ore Eſavi, qui illum (Iſaacum) venabatur eumque verbis ſuis decipiebat. 91. Verſ. 29. Et coxit] (Verbum R) ſigaificat i. e. coctionem, juxtà Targum- ejus. 926. Eod. verſ. 29. Et ipſe laſſus ** fuit] Propter occiſionem, 93, veluti dici- tur: defatigata eſt anima mea propter interfe ores. 94. Verſ. 30. Fac ut in- gurgitéem †] i. e. Ego os meum aperiam tuque multum in illud infunde, 9, quem- admodum docent (Kabbini,) non O) i. e. ſaginant 96. camelum; ſed vvn i. e. ingurgitare faeiunt 97, eum. Eod. verſ. 30. De rufo iſto] Lentes rufæ (erant,) eodem illo die mortuus erat Abrahamus, ne Eſavum, nepotem ſuum, videret declinan- tem ad malam indolem, 98. & hæc non fuit bona illa ſenectus, 99. quam promiſerat ei Abrahamo) Sanétus ille Benedictus, quocircà Deus quinquennium decurtavit 100. de illius (Abrahami) annis, Iſaacus † enim annos centum & octoginta vixit; iſte ve⸗ rò (Abrahamus vixit ſolùm annos) centum & ſeptua ginta quinque; 101, Jacobus au= tem —enn = — 91. Confer. quæ verſu antec. 27. num, 8 4. notata ſunt, it. not. ad Pſalm. 140. V. 12. n. 8. 92, In Chaldaica enim Paraphraſi hie habetur: iwa) i. e. & coxit, confer. hic Sota, fol. I 1. a. &α Sanhedrin, fol. 69. a. it. Bava batra, fol. 16. g Hebr. y Naen, hæc 6 ſequentia, usque ad: AN i. c. interfeétores, abſunt à MSto Erff. 2. 93. Hominem enim occiderat iſto die, tradunt quippe Rabbini, quòd Eſavus illo die quinque peccata commilſerit, nempe: quod cum fſœmi⸗- na, alteri deiponſata, concubuerit, quòd homi- nem interfecerit, quòùd mortuorum reſurtectio- nem negaverit, quòd Deum abnegaverit & quod jus primogenituræ contempſerit. 94. Hebr. , ſicuti Jerem. c. 4. v. 3 1. habe- tur, ubi LXX. pro videntur legiſſe pas- ſivè: , unde verterunt: za] os Ary- nkesreis, quibus & autor Vulgatæ conſentiens vertit: propter interfectos, confer. hic Bereſchit Rabba, uti in 'pam new ad marginem alle- gatur: it. Bava batra, fol. 16. b. 1½ Hebr. 'y, iſtud & quæ ſequuntur in notis usque ad: iriè puyvn i. e. ingurgitare faci- unt eum, abſunt à MSto Erff. 2. 95. Sic Commentator noſter verbum ARyh hic exponit, vide num, ſeq. 96. 96. Pabulò copioſo ventrem ejus diſtendendo, ita exponit Buxtorf, in Lex. Talm. fol, 1152. con- fer. & Ejusd. fol. 15. verb. Da. 97. Ita hic ex mente autoris noſtri verbum iſtud vertere volui, Buxtorf. dict. fol, 1152, tranſta⸗ lit: guſtandum dant, ſcil. manu pabulum of- ferendo & in os trudendo, confer. & Michlol Jophi h. loc. ubi ex Miſchna adducitur locus. x*Loci iſtius explicationem vide in notis om 2 h. loc. conf. & tract. Talm. Bava batra, fol. 16, b. 989. Vide, quæ ſupra ad Genef. c. 2 1. V. 1 I. n. 29⸗ notata ſunt, confer. & Raſchi not. ad Pſalm. 116. v. 16. it. ſuprà ad Geneſ. c. 15. v. 1 5. n. 59. 99. Contrariurm tamen videtur Commentator no- ſter ſe ripſiſſe ſuprà verſ. . h. cap. n. 1 5. 100. Idem autor noſter ad Pſalm. 109. v. 14. no- tavit, ubi vid. n. 16. confer. & ſupräa Genel, c. 17. V. 14, n. 3 2. & not. in bam ine h. loc. † Hebr. pruw iſtud, ut & ſequentia, usqve ad e Q₰ . . ⸗ ⸗ Ryp an i, e. hic autem (Abrahamus vixit) 175. annos in utroque MSto Erff. aliter & quidem ita leguntur: vnn aè d en en en ee 5 ia rn an aye za mee en wee i. e. nam ecce aies (vitæ) Iſaaci plures erant, quàm (di- es vitæ) patris ejus quinquennio, iſte (Abra- hamus) mortuus eſt, 175. annos habens; ille verò (Iſaacus) mortuus eſt, cum vixiſſet 1 90. annos. 101. Prout ſupra verſ. 7. h. cap. habetur. CN. N — lem rels lugeni Pa creulas,⸗ eſt expoli petſpicuus Gi. uti primo cia) ane leadmonl — legitur tem kecetat U.) 102. Vigeii obitäpatt crat, licl in luctu gunt, pie oj con Ii. 109, . 16 10 57 Hebt. laers ehin, Uebter) gitur: N culo, (q. 104. Citeun fer. Gut 4 ſieit, i Folt verda mundo, Heimpe: 1 MNN 5 Pd vo⸗ y di WN3 W 1es (coxit (nam orbi duonium osel, KF. Xxx. — iedat, 1. Targum. ſeluti ici. e ißie 95, qem 4 telerann) et declinan⸗ promiletat Urtayit 100, dit; iſte ve⸗ lacobusau= tem l, 11 2. cn. verbumitted II ntranſtu⸗ u pabulum ol. ſer. & Michlol citur locus. otis M datra ſol. 16,b, I. V. II. n, 19. adblalm, 110. lſen ſh⸗ mmentatorno⸗ . I. lIſ⸗ 109. V. I. ho⸗ ſupra Genelc. bb he loc, Ntia, usqoead! musvinit) 7 er & guicemita 1 G W N 50 i, e, nam m, quam (bi⸗ 0, ille (Abra⸗ nos habens; Ule m. Fixillet 190. babetur⸗ CAP. XXV. 215 tem coxerat* lentes, ut (illis) cibaret lugentem, 102, cur autem lentes (coxit Jjacobus Iugenti patri? nimirum ideò, ) quia ſimiles ſunt (lentes) rotæ, 103. nam luétus † eſt circulus, qui volvitur 104, in mundo. Verſ. 31. Jam bodid] Juxtà Targum ejus (hæc eſt expoſitio:) ſecundùm diem hunc, 1I05. i. e, fieuti dies, qui i, e. clarus (ſeu GENESEOS. perſpicuus) eſt; ita vende mihi (jus primogenituræ) venditione 1 i. e. perſpi⸗ cuâ. **vv, Eod. verſ. 3I. Primegenita tua] Quoniam cultus (Divinus) connexus eſt juri primogenituræ, 106. dixit jacobus: non eſt dignus impius iſte, qui offerat (ſacri- Kicia) Sancto illi Benedicto. 107. Verſ. 32. &ce ego vado ad mortem *] Dixit Eſauus (Jacobo?) quænam conditio ** eſt cultus iſtius (Divini?) reſpondit ei (Jaeobus?) mul- tæ admonitiones ac pernæ mortesque ab il õü ð -= lo (eultu) dependent, ſicuti diſcimus, quòd iſtã h * Hebr. 20) WWαιπ), in utroque MSto Erff. pro his legitur 7 "a aoy Wwy) i. e. jacobus au- tem fecerat ſib? coctile (ſeu pulmentum lenti- um.) 102. Videlicèt: patrem Itaacum, is enim propter obitũ patris ſui, Abrabami, qui illo die mortuus erat, ſicuti paulò ante dictum eſt, in luctu erat, in luctu autem verſantes de alieno cibo come- dunr, vide Buxtorf. Synag. Jud. c. 49. pag. m. 707. confer. & D. Wagenlſeil. Sot. pag. 735. & p. II377. & num. ſeq. 104. it. not. ad Pſalm. 109. V. 16. D. 2 r. 10. Hebr. 73 77, ite: circulo ſeu ſphæræ, osbicu- laers enim ſunt lentes. † Hebr. ak- i, in MSto Erff. 1. poſteà ſic le- Zitur: d ba i. e, ſimiles ſunt illi cir- culo, (qui volvitur &c.) 104. Circumagitur, circumit; Hebr. Dei, con- fer. Gur Arjeh fol. 38. col. I. prine. in Berolinen- ſi edit. S in notis Raſchianis editionis non nee poſt verba: ya i. e. qui volvitur in mundo, iſta uncinulis ineluſa & addita iunt, nempe: Oaten 15. 35 se e eee . en .ðs Si Pe D, de Den nen ernen adee òè n mO e ee weeenen we eee .11 =l R BT n en eenn ee er nn dee ναan eneee eden i. e. præterfea, tur len- tes (coxit Jacobus, nempè, quia yillis non eſt os (nam orbiculares ſunt,) ſic lugenti nen etit os; juoniam ei loqui prohibitum eſt, & propterea Wos eſt „ ut ab initio lugenti præbeantur Oya comedenda, quæ ſunt rotunda nec eis eſt os, ſic & lugenri non eſt os, ficùti dicunt (Rabbini in tradatu Talmudieo?;) Moed katon, is, qui lu- get, per omnes tres dies priores non reſalutat ul= lum hominem ac multò minus prior ipſe ſalutat; à triduo (autem) usque ad ſeptimum diem re- ſalutat quidem, ſed ipſe non (prior) ſalutat &c. (ſic reperitur) in vetuſto exemplari Raſchi- ano, confer. num. antec. 102. & Buxtorf. Synag. 105. Vel: ſicuti dies iſte eſt, id enim verba illa: b bp., prout in Paraphraſi Chaldaica ha- hbentur, ſignificandt. S „ In MsSt. Erff. 2. huic præmittitur i. e. plenaà (ſeu perfectà & perſpicuâà venditione.) 106. Confer. infrà Geneſ, c. 49. verſ. 3. ibique nt. n. 9. & Exod. c. T9. V. 2 2. in not. n: 6 1, it. not. ad Numer. c. 3. V. 12. n. 1 7. 107. Oonfer. Pſalm. 109. v. 1 §. ibique not. n. 2 7. vigdde & not. in hai h. loc. * In editione Berolinenſi & in notis E rD̈ h. loc. poſt: Mrhi, e. ad mortem verba iſta uncinu- lisineluſa reperiuntur: Ne ee ere PDay nn een i, n dNn eie ner Sr die i. e. mover ſeſe & abit iſlad jus- primogenituræ, quia non omni tempore mini=- ſterium (ſeu cultus Divinus) erit apud Primoge- nitos, nam tribus Levi auferet illud: ** Sive: indoles, natura & qualitas, nam dictio id hie notat, confer. fuprà verſ. 27. h. capi n. &2. vide & not. in oa . bilo, 216 GENESEOS. CAP. XXVI. ſti morte plectantur, qui vinum bibunt oS. qui que caput nudant, 109. dixit (Eſauus,) ego vado ad mortem per illum (cultum.,) ſi res ita ſeſe habet, quid mihi proderit iſte⸗ (cultus?) Verſ. 34. Er gontempfit Eſauns] Teſtatur † (hic) Scriptura de impietate e- jus (Eſaui,) qui contempfſit cultum Dei, 110, CALP. XXVI. Erſ. 2. Ne deſcendas z. Eoyptum Nam propoſitum ejus (Iſaaci) erat, ut de- ſcenderet in Égyptum, ſicuti deſcenderat pater ejus tempore famis. 1⸗ Eod. verſ. 2. Noli deſcendere in Eoyptum] Quoniam tu perfectum es holocauſtum, 2 Nec quidquam extrà terram (Iſraeliticam) te dignum eſt. 3. Verſ. 3. & 4. Mas] (Particula O &N hic) perinde eſt ac &N&1. e. iſtas. Verſ. 4. Et benedictas ſeſe puta- bunt a. in ſemine tuo] (Nimirum) dicet ali quis filio ſuo: fiat ſemen tuum, ſicuti ſemen Iſaaci & ſie (facienda erit explicatio verbi 32 à N) intota S. Scriptura; eſt autem i- ſtud principale 5. omnibus, (nempe:) in te benedicet Iſrael, 6. dicendo &c. ſic quo- ue reſpectu maledictionis reperimus ita, (prout ſcriptum eſt in illo loco:) & erit fœ⸗ mina (illa) in exſecrationem, 7. ira, ut is, qui exſecratur inimicum ſuum, dicat: fias ſicuti 10. Nempe, dum ſaero cultui operantur, confer. Levit. c. 10. v. 9. ubi Rabbini docent, quod Na- dab & Abihu ebrii fuerint, quando ignem pere- rinum obtulerunt, ſicuti in Baal Hatturim ibi- dem notatur, conf. hic tract. Talm. Sota, fol. 12. b. it. Bava batra, fol. 16. b. . 109. Confer. Levit, dict. c. 10. V. 6. ibique Raſchi not. nonnulli id intelligum & exponunt de rmmp i. e, erectione capitis levi, ſive de levitate ac ſuperbia. , . . Hebr. y, in MSt. Erff. 1. huic præmittitur ex Targum explicatio verborum, quæ in textu He- bræo habentur, nempe: )ναä I. e. & contem- ſit Elau, ubi Targum habet: Wy P* i. e. & vilipendit Eſauus. 10. Utpote, qui annexus fuit juri primoge- nituræ, ſicuti ſuprâ n. 106, dictum, confer. dia. Pſalm. 109. vV. 18. ibique Raſchi not. it. Becho- rot, fol. 7. b. vi de & not. in Na r h. loc. atque not. ad Ezech. 3 5. Veri. 6, num. 3. 1. De quo vide ſuprà Genel. cap. 12. v. 10. 2. Conker. quæ cap- antec. 25.V. 26. n. 81. nota- ta ſunt. 3J.˙ 14 eſt: nulla alia terra extrà terram Cananæam, digna eſt quæ te tanquàm perfectum holocau- ſtum, recipiat, quapropter in terra Cananæa ma- nere debes, ita hic7 ⅓ expono, confer.not. in "pom e h. loc- vide S& infeà Geneſ. c. 46. v. 6, ibique not. n. 5. tradunt Rabbini: quicun- que habitat intrà terram Iſraeliticam, is abſolvi⸗ tur ab iniquitate & quicunque ſepelitur intra ter- ram Iiraeéliticam, perinde eſt ac ſi ſepeliretur ſub altari, vide Lightfoot. Decad, Chorograph. Mar- co præmiſſ. c. 7. S. 5. P. 569. edit. Lipſienſ. con- fer. & Sanhedrin, fol. I11. a. 4. Vel: juxta mentem Commentatoris noſtri: bene- dicent ſibi, confer, hic Schabbat, fol. 118. b. item Junii ac Tremellii not. ad Geneſ. c. 22. V. 1 8. it. Gur Arjeh fol. 3 8. rol. 2. princ. ac not, in bN h. loc. 5. Generale, ac præcipuum, ita hic dictionem & interpretor, conf. Buxt. Lexic. Taim. fol. I0. n fin. 6. Sicuti infrà Genel. c. 48.v. 20. habetur, ubi vide not. n. 42. atque ex iſto loco autor noſter regulam generalem explicationis verbi ane ſu- mendam eſſe putat. 7. Vide Numer. cap. 5. v. 2 I. Ge Lſai. cap. 6 5. V. 15. ibique Raſchi not. CA W — ſecutitali mentum? ſ. Aal Ailir oſe metabſtin geſecunch 13. BEod elentſcri, Fitanda)t ſupatur lent, velut Latie com negis eics NNI . Ia hic ve hahetur, tulerunt. 4 Lori iſtiu he 1,,. §l 61. 4. 9. Hebr, M fetuntura ſcnikcati ague/F ee tame Aelrate . Teo. u 18. Mord bit id e zuten i habemur probhibti 11. Hebt. fol. 247. 12. . 9 12. Kcllice⸗ ad Eccleſ 13. Hebr. Rabbino de Bunte . My!. — t Elauus) Cerir ile dietatee tat, ut de⸗ .l. Bod. locauſtum, Na! ſiſehute⸗ leuti ſemen. eſt autem i⸗ e ſic guo⸗ ) erit fee⸗ dicat: ſian ſicuti Rum holocau⸗ Cauanzama- no, cOnfer not, 1 Genel⸗e.45. bbini: guicun⸗ n, E ablolti⸗ veliuur imrater⸗ ſenehreturfab lſpelietunf rogtaph. Mar⸗ n Lipſenl, con⸗ his noltzirbene⸗ ,1ige biten c. 11. F. 19,lt⸗ 2c not, in Ni e Licionen d im tol 1ojn fo, tebellh hiie co autot noller 6rerbi Ta ⸗ Lli ap. CAbP XXVI. GENESEOS. 217 ſicuti talis fœmina, ſic etiam (in illo loco:) & relinquetis 8. nomen veſtrum in jura- mentum electis meis, ita ut is, qui jurat, dicat: fiam, ſicuti talis, ſi ita & ita feci. Verſ. 5F. Auſeultavit Abraham poci meæ] Quando illum tentavi.* Eod. verſ. 5. Et cuſto- divit abſervationem meam] (Dictio N ρâhνμρ hic ſignificat) decreta, 9. quò quis ſe- met abſtineat 10. propter dehortationes, quæ (habentur) in lege, veluti ſunt (decreta) de ſecundis mulieribus 11. it. quoad ſcortationem 12. ac decretum circà Sabbathum. 13. Eod. verſ. 5. Præcepta mea] (Dictio Xπâä uſurpatur de illis) rebus, quæ, ſi non eſſent ſcriptæ, * dignæ tamen forent, quæ præciperentur, veluti (ſunt præcepta de vitanda) rapina & ſanguinis effuſione. Eod. verſ. 5. Statuta meæ] (Vox HPpMmu- ſurpatur de illis) rebus, quibus prava cogitatio & gentes hujus ſeculi * bloqui 14. ſo- Ient, veluti (ſunt ſtatuta de) porco (non comedendo & de non induendo) veſtimento varie commixto, 15. cujus rei ratio reddi non poteſt, niſi, (quòd ſit illud) decretum- regis ejusque ſtatuta, 16. ſervis ſuis (injuncta.) Eod. verſ. 5. Er leges meas] (Dictio RN hic in plurali habetur,) ut includat legem oralem, 17. (videlicèt) doctrinam-⸗ 18. Moſi g. Ita hic verbum pnum, quod Eſai. cap. 65. V. 1 5 ⁄ nag. Jud. GC. 16. p. m. 3 67. ubi plura de com- habetur, vertere Volui, alii aliter ibidem trans- mixtionibus Sabbathinis, confer. & Raſchi not- tulerunt. aad Ecclelſ. alleg. cap. 12. v. 9. & ad Exod. c. 12 . * Loci iſtius explicationem vide in notis ne v. 10.n. 6 2. it. tractat. Talm. Jevammot, fol. 2 1. man h. loc. confer. hic tract. Talm. Joma,fol. a. utin ar NHνh. loc, allegatur ad margi- 2 8. b. & Nedarim, fol. 32. a. it. Kiddulchin, fol. 4 nem. 82. a. Hebr. rm Wteà, MSt. Erff. 1 pro eo ſic ha- 9. Hebr. 1, protx dictio iſta hic habetur; af- bet⸗ ama NEà , i. e. adeò, ut, ſi ſcriptum feruntur autem ab autore noſtro bic peculiares eſſet. ſignificationes vocum imvn ac heD S rePN X Hebr. .2τι MNν , abfunt iſta ab utroque atquern, quomodo illæ inter fefe differant ; MsSto Erff. . hæc tamen vocum diſerimina non ſemper tàm X4. Oggannire, contradicere, in dubium vocare ac de accuratè obſervantur in S. Scriptura, vid. D. Maji llis diſputare, ita verbum a hic verto, confer. Theol. Jud. Loc. I 3. Sect. I. pag. 217. Raſchi not. ad Eccleſ. c. 2. v. 3. in ueroque MSto 10. Procul abſcedat ac ſemet removeat à re prohi Erff. pro: an habetur ſingularis: awn i. e. bita, id eaim verbum vren ſignificat; Gicuntur obloqui ſolet, & refertur ad præcedens autem iſtius modi dehortariopes, quæ in lege i. e. prava cogitatio. babentur, à Theologis mandata prohibentia ſeu 15. Vel: heterogeneo, veluti ex lino ac lana ſimuùl pro hibitiva. confecto, Hebr. moyw, de quo vide Levit. I. Hebr. ν, de his vide Buxtorf. Lex. Talm. c. 19. V. 19. & Deuteron. c. 22. V. 11I. fol. 2474. confer. & Ralſchi not. ad Eceleſiaſt. c.16. Id eſt: voluntas ſupremi omnium regis, Dei, 12. v. 9 & not. in "an mv h. loc- bhic eſt proratione, ac ſufficit dicere, quòd i- 12. Scilicèt: vitandam, confer. einsd. Raſchi not.] ta ſit conſtituuum „ licèt ejus ratio reddi ne- ad Eccleſ. dict. c. 12. V. 9. & jevammot fol. 2 I. 2. queat. 13. Hebr. Mav i. e. Sabbathiſmus ſive ſtaturum 17. Hebr. 39 vyam DN, vid. præ aliis Hoorn- Rabbinorum de vera babbati obfervatione, vi- bceck contrà Judæ. lel. C. 1, P. 62. & D. Maji de Buxtorf. Lex. Talm. fol, 2324. & Ejusd. 5y: E Theol S 218 GENESEOS. CAbP. XXVI. 73. Moſi (datam) de monte Sinai. Verſ. 7. Deuxore ejm] (Iſtud: Nt hic idem ſignificat, ac) N y i. e. fuper (vel: de) uxore ejus, ſicuti (accipitur) in illo lo- co:) dic 1. e. Hde me: 19. frater meus eſt. Verſ. 8. Cùm prolongarentur] Di- gerat (ſecum Iſaacus:) nunc mihi haud metuendum erit (de hominibus iſtius loci,) quoniam ei (Rebeccæ) hactenus nullam vim adhibuerunt, 20, nec ſibi cavit, quò minùs (ab aliis) obſervaretur.21. Eod. verſ. 8. & proſßpexie Abimeleth.] Vidit illum (Iſaa- cum) lecto ſuo miniſtrantem. 22., Verſ. 10. Mnus bpopulo] (Per vocem N i. e. u- nus hic intelligitur) 1HTi. e. unicus in populo, is eſt rex. Eod. verſ. 10. Et in- duxiſti ſuper nos] Si jam anteà (aliquis de populo cum illa) concubuit, in duxiſti fuper nos reatum.* Verlſ. 12. In terra illa] Quamvis illa non fuerit æſtimata (ſeu repu- tata,) ſicuti terra Iſraelitiea ipſa, tanquàm terra feptem populorum. 23, Eod. verſ- 12. In anns iſto] Licèt ille non fuerit juxtà diſpoſitionem ſuam, 24, fuit enim annus famis. Eod. verſ. 12. Centuplas menſuras] Nam æſtimârunt 25. illam (terram,) quantum illa (fructuum) ferre deberet, 26. ac protulit illa pro uno, quod ipſi æſtima- verant Theol. Jud. loc. I. F. 4. p. m. 14. & ſeq. ubi plura de lege orali. 1 ⸗Traditionem, Hebr. 1, de qua voce vide Buxterf Lex. Talm. fol. 6 12. 19. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. e. 20. v. 13. n. 37. & n. 38. notata funt, vide & Raſchi not. ad Deuter. c. 3 3. V. J. n. 54. & ad Eſai c. 5. v. I. num. 2Z. it. ad Pſalm. 110. v. I. n. 2 9. & Bereſchit R ab- ha h. loc. uti in or nW* ad marginem alle- gatur. 302 Eam vi compreſſerunt velper vim abſtulerunt, ita verbum 6 , qued hic habetur, verto, MSt. Erft. 2. habet ?: a& i e illum (Haacum) ægritudine affecerunt, afflixerun 2 1. Id eſt⸗ quò minds homines iſtius loci illim ob- ſer vat en, in actiones ejus inquiterent, quocircà ipſe pauiò liberius eum nxore ſua verſatus eſt, ſie- uti mox in textu ſequitur, confer, not. in nov npnr h. loc. MSt. Erff. 1. & 2. pro: ν ha- bent: nwn i. e. ut obfervaret vel ſibi caveret. 22. Id eſt: cum uxore ſua Rebecga concumben- tem, ita Hebræis honeſta periphraſi coneubitus cum uxore deſcribitur ope i. e., mini- ſterium lecti, confer. Raſchi not. ad Jerem. c. 20. v. 14. & not. in n-a ) h. loc. x* Poſſes & ſic vertere: ſi jam anteà (aliquis de popu- lo cum illa) concubuiſſer, induxiſſes ſuper nos eatum, vide not. in .a† — h. loc= 2 ⅞. Nam tractus Gerar quodammodo excluſus fuuit à terra Iraëlitica ae fuit malæ habitationis, uti ex Talmud. Hierololym. Schevit fol. 36. 3. adducit Joh. Lightfoot. in Centur. Chorograph. Matthæo præmiſſa, cap. 32. p. à I- & cap. I4. p. 30. edit. Lipfi. in Gur Arjeh fok, 3 8. col. 2. cir- cà fin. ſeribitur, quod regio illa ſen tractus Ge- rar reverà fuerit terra Ifraelitica; ſed quod non præcipua terræ fraelitieæ, confer. num. 2 §. h. verſ. 12. & Berelchit Raaba h. loc. ſicuti in * WMad marginem allegatur- 24. Id eſt: lieèt tune non fuerit évszlæ, nempè annus feras ac fœcundus; fed ſterilis, ita hic in- terpretor aor i. e. juxa conſtitutionem ſive diſpoſitionem ſuam, v. num. 29. h. verſ. conſer. & not. in Opa h. loc- 25. Conjectarunt, quantum terra illa ferre poſtet, ita hic verbum interpretor, confer. Buxt. Lex. Talm. fol. I10. vide & num. ſeq. 26. & not in non mnov h. loc- 126. Fflimatio enim iſta ſive eonjectura fiebat cir- caà terram ſive agrum, qui fructus ferebat, ſic in Gur Arjeh fol. 3 S. col. 2. circà fin. ubi yw n Wi H&& i. e, cur æſtimatus fuit ager, &c. ea- dem ferè explicatio habetur in Michlol ophi h. loc, nempè quòd ex agro five terra iſta, vel (quod idem fuerit/&α e Ny i. e, fundamentum ſeu pars M. WWI —,w— rermntllautot cobjeckara) cetl. 11. M Acet (Scriptun (Elceramng, un ie. Opu ſgnifcatopu⸗ multum. ſanrili ſpure Ventt:) 0 ulationenn, 17. Nudle; irlulu Aal lLuels ofic — idem ekt:) e⸗ centvpls prod Atirnarerant Hieronfmus i Dn ſe: cenuplun LXX., ventern Plicatum bord cuti idem Hien Fidentur zute diè in codiee conter. Ruth. D fſer. not in 127. Hec ell, qu tur: g kaun⸗ dezt.) N Hebr. ) d i. e, 8 Mto brfl. 2 ,. Conker, gu⸗ cap. notata ſi 29. Vide num.: 39e Hebr, mn rum; Mr. b um. A — G hicidem jin ilo lo. Pemur) Di. ins loci) grdmims llum (lHa. Wiee. u. 10, Bt in. nliſuper (ſeutepn. Bod, vetl, ehim annus m (temam,) iplͦ ellimr⸗ Vefant — modo exclaſus læhabigztionis, herittol 36, 3 n. Chorograph. l.K (4). 14. . ,3 9. C0l. 2. elt⸗ Alen iraclus 6e⸗ 2ſed quod nom- wventum leu pats ler. numm. 29. he c. ſieutiin do ibenla, hemmpe ketilis, a hicin⸗ Kitutionem ſiye h, yerl conlet. & zill fene polet r, conlet. Bint, num. ſeq. 16, elluta fiebztti⸗ Auslelebat, it in Sn vbi itager, Re, e⸗ Miclol opbih. ta ile el guod idecn CAP. XXVI. GENESEOS. 219 Verant (ſeu conjeckaverant,) centum; 27. dicunt Rabbini noſtri, quòd æſtimatio (ſeu conjectura) iſta (fructuum) facta fuerit propter decimationem (inſtituendam.) Eod. Verſ. 12. In terra illa, * in anno ille] Duo iſta cur (hic conjunguntur? nempe) ut in- dicet (Scriptura,) quòd & terra (fuerit) dura 28. & annus difficilis. 29. Verſ. 13. Quia magnus fuit valdè] Dicebant enim (homines iſtius loci:) ſtercus mularum * ſaaci (deſideramus,) non argentum & aurum Abimelechi. 30. Verſ. 14. Et ſervitium mul- tum] i. e. Opus multum (ſive operatio multa,) linguâ vernaculâ: oeuvraine, 31. ſignificat opus (ſive ſervitium) unum; pâ(veròô) ſignificat opus (ſive ſervitium-) multum. Verſ. I5. Obſtraxenant illos Philiſtheæi] Dixerunt enim, offendiculo nobis ſunt illi (putei,) propter exercitus (hoſtium,) qui adversùs nos veniunt, * (Onkelos vertit:) .O i. e., obturaverunt Philiſthæi, (ubi α D“) ſignificat O i. e. ob- turationem, ** & in lingua Miſchnæ (reperitur:) DOPD i. e, obturans cor. Verfſ. 17. In valle 32. Gerar] Procùl ab urbe. Verſ. 18. Erreverſus eſt & fodit puteos, quos in diebus Abrabami, patris ſui, foderant] Philiſthæi autem illos obturaverant, antequàm Iſaacus proficiſceretur ex Gerar, † hos (puteos Iſaacus) iterùm fodit. Verſ. 20. He- Ee z ſec] 30. Ac ſi dicerent: præſtat ſtercus mularum lſaa- ci argento & auro Abimelechi, ſic & in Gur Ar- jeh fol. 3 8. col. 2. in fin, habetur, quòd ſtercus mularum Iſaaci ſit —“ ao den e n n u& mellus argento & auroAbimelechi, vide Be eſc hit Rabba h. loc. uti in vmam mnew ad mar- ginem allegatur. 3 1. Ita hic expono NWNae, videtur illa vox à Gallo- rum uſu loquendi receſſiſſe, hodiè dicunt: oeuv- re, j. e. opus. *Loci iſtius explicationem vide in notis ar ine h. oc. ubi & Berelchit rabba ad marginem alle- gatur. *X Confer. hic not. ad Hiob. c. 18. verſ. 3. num. 1. 32. Sic & LXN. z“ r de*ν‿, quibus & Jo- idem eſt:) ex ſemine in agrum projecto, plus centuplo prodierit, quàm homines iſtius loci tune ſtimaverant vel conjectaverant; ira etiam S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc. verba illa: SnyY NN putat cum Aquila transferenda es- ſe: cemuplum æſtimatum, sxæres sexez es*ο LXX. verterunt: gαατοραπιαα 2 geh3 „ centu- plicatum herdeum, vel: centuplum hordei, fi- cuti idem Hieronymus ibidem in'erpretatus eſt, videntur autem LXX. pro .7, (ſicutiho- diè in codice Maſorethico habetur,) legiſſe: —5☚%, unde verterunt zziéey, hordeum, confer. Ruth. cap. 3. v. 17. ubi etiam legitur: nipiâ&α i. e. hordeum, vide not. ibid. con- ſfer. & not. in DaN h. loc. .— 27. Hec eſt, quod Marci c. 4. v. 8. & v. 20. dici- tur: S, xazο, i. e. unum centum (profere- bat.) X Hebr. N* Yea hæc useue ad: awrn — w i. e. & annus difficilis, abſunt ab utroque MsSto Erff. 2 8. Confer. quæ ſuprà n. 23, ad eund. verſ. 12. h. cap. notata ſunt. 29. Vide num. 24. h. verſ. 12. ibique not. xXXX Hebr. mα%, poſſis etiam vertere: grano- rum; Mst. Erff. 2. pro eo habet ve i. e. fru taum. ſephus Antiq. I. 1. c. 1 8. adſtipulatur; S. Hie- ronymus autem puravit, vertendum eſſe: ad torrentem, ſicudi & autor Vulgatæ transtulit; ſed verſio iſta non ſine ratioae ſub cenſuram vo- catur ab autore Præfationis Pbaræneticæ, quæ LXX. interpretum verlioni Græcæ, juxtà exem- plar Vaticanum Amſtelodami 1683. typis vul- gatæ, præmiſſa eſt, † Confer. not. in ma ev h. loc. ubi quibus- dam objectionibus, reſpondetur, confer. tract. Talm. Berachot, fol. 5 6. b. 220 GENE SEOs. CAbP. XXVI. ſec] (Hebr. Pſignificat) vi. e. jurgium. 33. Eod. verſ. 20. Quoniam jurgati erant cum illo] i. e. Contenderant ſuper illo (puteo) lite ac jurgié. Verf. 2 1. Sith- nah *** (Linguâà vernaculâ) nuiſement. 34. Juxtà Targum ejus eſt: & ereſcere nos faci micus ejus] uxtà Targum ejus eſt: & comi Verſ. 22. Et frulctuoſi ſumus in terra⸗] et in terra. 35. Verſ. 265. Et Achuſath, a- tatus amicorum ejus, 36., nec mireris † pro- pter Thau (in fine vocis) N& nam, quamvis dictio (ſequens) non conjungatur-; (tamen) ſimile habetur in Scriptura, (veluti reperitur in illo Ioco:) N i. e. auxili- um ex anguſtiis, 37. item (in illo loco:) N) i. e. & ebria; ſed non ex vino. 38. Eod. verſ. 26. Achuſath] (Nomen H†‧. ꝰ!ic) ſignificat congregationem & cœtum eorum, qui ſimùl &e i. e. comprehenduntur. 39. Verſ. 28. Videndo vidimms] Viden-- 3. Lis, rixa; autor Vulgatæ vertit: calumniam, ſic & Schol. gonαοαιαιι LXX. „α daelar, ac vi dentur legiſſe: P vel P cum Schin dex tri puncti, Joſephus Antiqu. I. I. c. 18. vocat Eozaν, quod nomen ille à pugna derivatum eſſe ſcribit, confer. not. in pat h. loc. it. Sanhedrin, fol. 1II. 2. XxX Hebr. —0aν hoc &e ſequentia, usque ad: Ry Na i. e. in terra „ abſunt ab utroque MSto Erff. vid. n. 3 5. h. v. 3J4. Quaſi dicas Latinè: nocumentum, ita hic . R⸗ .. . explico: Danw, uti in ediione Mas e &ι Bibliis Buxtorf. legitur, in exemplari Hebrai co, quo uſus ſum, corruptè, ut puto, habetur: . 2 . an, ſenſu abſono, Hebr. aum communiter vertunt? odium, autor Vulgatæ hic tranſtulit: inimicitias, ſic & LXX. 2τ+ al ; Joſephus An- riq. dict l. 1. c. 1 3. habet: Syennam, niſi forté juxtà Hebræum erit legendum: Sima, confer. S. Hieroym. Tradit. Hebr. h. loc. 35. Sic ferè autor Vulgatæ: fecit creicere, ac I.XX gJukn*ααHς auxit nos, ubi verbum * J29, quod hic in textu ſaero habetur, per Hiphil ex- poſuerunt, ae ſi ſcriptum eſſet: 122 7 j. e. . ſKuctuoſos nos fecit, vid. not. in on o h. loc. Jb. Ubi dictio runèe, non ut nomen proprium; ſed appellativè verſa eſt ; fic & S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc. vertit: collegium amico. rum ejus, LXX. tamen etiam ut nomen propri- um tranfiulerunt: g«l! Oανονς νιιανπανMανnHοSο5*ονον „75, & Ochozath, pronubus ejus, confer num. „ ſeqv. 39. & Bereichit Rabba h. loç. uti in no0* par ad marginem allegatur. In Be- rolinenſi editione, ut & in notis Ra⸗ ſchianis dictæ editionis =nan ne poſt: co- mitatus amicorum ejus hic uncinulis incluſa & addita ſunt iſta: bνο α een ienn ee Peare n enen eeen Weehe n nr. y nne ee n e ae n ee rern a-& Di n e ee ee nid ne Pe Pen r dn d i. e. nonnulli ex- ponunt (Gictionem) (ita, utſit) Mem de fundamento vocis, veluti (in illo loco:) tri- ginta y i. e. ſocii Simſonis, (Judic. c. 14. V. rI.) ita, ut dictio: —ir cohæreat (voci ſequenti:) fed non eſt mos hominum, ut de re- gia poteſtate (ſeu majeſtate) dicat: omnis co- mitatus (ſive co legium) amicorum ejns, nam ſi ita eſſet, ipſe omnem comitatum amicorum ſuorum ſercum duxiſſet 315ͤ cum tamen einon fue- rit, niſi unas comitatus amicorum, quocircaà (loeuns) ifſie explicandus eſt juxtäpriorem figni- ficationem. † Hebr. A ann e hæc & quæ ſequuntur, us- que ad: iyn N i. e. ſed non ex vino, abſunt ab utroque MSto Erff, 37. Uti Pſalm. 60. v. 13. habetur. 3 §. Vide Eſai.c. 5 L. v. 2 I ibique Raſchi not. con- fer. & Ejusd. not. ad Ecc leſiaſt. c. 8. v. 11. 39. Confer. quæ num. antec, 36. notata ſunt, vid. &S. Gur Arjeh fol. 3 8. col. 3. cireà fin. ba . We Niide d en en. e er CA. INN — Videndo in Stquetsou Ete.“ Ven 7erl.29/ . 4, Gicianr) ela ro, dic Gitreungul umtapiunm Gtaginta ann ahnan⸗ rem, ita ilem, aein il UrumKenn Mam molier 60. Qoniam US ratioà CO oei iſtins ei⸗ loc. 4e Prout ſopt F Hebr. dinn nonnullicod in habent PN. gotas: 1. LXX. did lairr ere PWier tulit: abun 15a, Mus in Pradi fs, uti exitunn vertelunte r, zaer. l. A. N. tamn nrgati Linter. Lbeſath a. rens pro. es vino. 39, n cctum, Uitidimu Viden.. ——————— og uti in woe⸗ tur, In Be- in notis Ra⸗ nd polt: e0. inulis inclula & N ſ whe n ſane 1 NN neN Ny a NNNe W e. run N. ta, ut ſit) Mem n ilo loco) i⸗ (Judie, e, 14, cohereal (Torl ninum, ut defe⸗ licat: ommniste⸗ orum ejus, ham tatum afnicorum Tren einob fue⸗ tonnm, gllociteä Naptiorem igni- e ſequuntur, ut⸗ ger vino, abſant tur⸗ e Ralchinot. con- ,(. J. Vel I. .nOtata ſunt, fid . ree ſin. Videndo in patre tuo vidimus in te. 40. Eode verſ. 28. Sit quæſè juramentum inter nos] Sit quæsò juramentum, quod inter nos fuit àtempore patris tui, etiam nunc inter nos & tte.* Verſ. 29. Non tetigimus te] Quando diximustibi: recede à nobis. 4. Eod. verſ. 29- Tu] Etiam tu* fac nobis eundemin modum. Verſ. 34. Sehibhah] (Av 42dicitur) propter fœdus. Verſ. 3,5. Natus quadraginta annos] Eſau comparatus eſt apro, dicitur enim: ſuſfodiet eam aper è ſylva, 43 aper iſte quando cubat, exten- dit *e ungulas ſuas, ac ſi diceret: videte, quòd ego ſim mundus, ſic iſti (Eſaui poſteri) dum rapiunt ac vim inferunt, ſemet rectos (ac probos) oſtendunt, 44. Per totos qua- draginta annos Eſauus venabatur mulieres, maritis ſuis junctas, easque ſubigebat; (ſed) quando quadraginta annos habebat, dixit pater meus quadragenarius duxit u⸗ xorem, ita & ego (faciam.) Verſ. 36. Rebellantes 45. ſpiritui] (Didio b hic. idem, ac in illo loco:) Hρ i. c, rebelles fuiſtis, 46, ſignificat, Cut ſenſus ſit:) omnes illarum (feminarum) actiones fuerunt dolori. 47. Eod. verſ. 36. HMaaco & Rebeccæ Nam (mulieres illæ) cultui idololatrico erant deditæ. 48. S M M 40. Quonĩiam verbum N hic iteratur, ideò illi- [43. Sicuti Pſalm. 890.: v. 14s habetur. us ratio à Commentatore noſtro adducitur. X Hebr. vv, in MSto Eiff. 2. pro eb legitur 5 Loeci iſtius explioationem vide in notis dor md be i. e: expandit, res ebdem redit. h. loc. ” MVM 44. Præferunt; ſimulant vel jactant ,ſe eſſe probos⸗ 41. Prout ſuprà verſ. 16. h. cap. habetur. nec cuiquam facere injuriam. NX Hebr. re ſie in plerisque exemplatibus, † Hebr. iwyN, ſic in MSto Erff 1. hie additum re- nonnullicodices, ut & utrumque MSt. Erff. pro peritur. inè habeht : mhy i, e. nunc, uti in editione 45. Ita hic ex mente autoris noſtri vertese volui NPa notatum reperitur, ubi vide etiam ren à rad. Am, ſicgferè LXX. sgièvν1. &. Tie notas ranes, plerique alii interpretes ranstulerunt: 42. LXX. dictionem illam Syan verterunt appel amaritudo'’, à rad. 'i: e, amarus fuit, contfer⸗ lativè&: ac videntur pro e legiſſe Michlol Jophi h: loc. AaA i. e. juramentum 5 autor Vulgatæ trans. 46. ratston:. ge. I. hadere ke „ „y Jasz, 1 . eene 4. Vel: dolorem, itudfnem animiac Ie⸗ tulit: abundantiam, ac videtur legife S im adſerebant liaaco ac Redeccæ, in nonis vel 92 , quam, lectionem etiam Si Hierony Raſchianis editionis 'pafs nov anté vocem mus in Pradit. Hebr. h. oc. amplectitur, ſecu- Pavyhi: e. dolori, iſtud præmifſlum eſt: oyae tus, uti exiſtimo, Aquilam & Symmachum, qui ie. ad eum irritandum. vertetunt: Xàαιον, Confer. Cappelli Critic. 48. Confer. hic Bereſchit Rabba, uti ad marginern Sacr. l. 5. c. 4. n. 5§. & l. 6. c. 4. D. vide & not. in ne r h. locallegatur, ubi vide etiam- 1 — Ne ne oce nosas. Fe 3 CAP. XXVII. W GENESEOS, CAP. XXVII. CAP. XXVII1— V Erſ. 1. gr ealigaverunt?“] Propter fumum iſtarum; 1. alia explicatio, (eur ocu- li Iſaaci caligaverint, nempè eum in finem,) ut Jacobus auferret benedictio- nes. Verſ. 2. Non novi diem mortis meæ] Dixit R. lehoſchua, filius Karchæ: quando aliquis attingit terminum : patrum ſuorum, ipſe quinquenniò antè illum (terminum) & quinquenniò poſt eum metuit (mortem;) Iſaac erat (tunc temporis) centum ac viginti triu m** (a nnorum,) dixit (itaque) forſitàn ego terminum (vitæ) ma- tris meæ attingo, quæ mortua eſt anno centeſimô vigeſimôò ſeptimô (ætatis ſuæ,) ecce . . . —B - . A . autem ego poſt quinquennium perveniam ad terminum (vitæ ejus, proptereàâ non novi diem mortis meæ, forſitàn (perveniam) ad terminum matris meæ, forfaſſis ad termi- num patris (mei.) Verfſ. 3. Gladium 3. tuum (Dictio D ſignificat) en i, e. gladium tuum, quia (homines) ſolent RDN. e. ſuſpendere illum. Eod. verſ. 3. Acue 4. quzs] (Verbum α hic) ſignificat Hτυπ11. e. exacuitionem, 5, velu- ti id diſcimus: é. non acuunt gçultrum (cote;) ſed de&. . e. acuit 7, quis illum ſu- pPer xX Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 2 8. b. & rus) erat, quando benedictio ei data eſt, conſi- Megilla, fol. 15. a. & fol. 2 8. a. item Bava kama, dera in Raſchi finem Sectionis (iſttus, nempe cap. fol. 9 3. a. ſequens 2S. v. 9- ibique Raſchi not. n⸗98. I. Nempzè malierum Eſaui, quæ crebrò faciebant 3. Ita juxtà mentem autoris noſtri vertere volui ſuffitum idolis iais, quæ ab ipſis colebantur, dictionem , plerique alii interpretes tranſtu- ſic nonnulli Rabbini exponunt, nempe; ππσ lerunt: pharetram; ſie & in Michloi ophi ex- me y i. e. quia fumum ac ſut-· ponitut 9& i. e. pharetra; in codem tamen fitum ſaciebeut idolo, ſic additur in Berolinenſi etiam pb) i. e. gladium exponi poſſe ſcribitur, cdnione, in & in notis Raſchi, in mor n h. ſicuti & Onkelos vertit. loc, alia ratio, cur oculi Iſaaci caligaverint, ha- 4. Ita hic quoque juxta mentem Commentatoris betur ibidem, nempè, quòd eo ipſo tempore, noſtri vertete volui verbum R; alii plerique quo lſaacus ſuper altari fuit ligatus ejusque pa- reddiderunt: tolle, ſicuti & communis verbi iſtius ter iplum mactare voluit, cœli fuerint aperti & ſignificatio eſt. . angeli miniſtratorii (lig tionem iſtam Iſaaci) 5: Expohtionem gladii vel cultti, confer. hic Gur conſpicientes emiſcrint lachiymas, quæ cecide- Arjeh fol. 39. col, I. princ. rint in oculos illius (Iſaaci,) unde ei eveneri: 6. Nempè: ex Talmudico tractatu: Beza cap. 3. iſta caligatio, Hebræa vide ibidem, quæ etiam in Miſchna, ubi: non acuunt cultrum in die bo- in MSto Erff. 2. eperiuntur; nos judæis ſuass noi. e. feſtivo & ſacro; ſed traducit aliquis eum relinquimus fabulas, confer. & not. ad Plalm. 109. ſuper ſocium ſuum i. e. ſuper alium cultrum, V. 14. n. 17. acuendi cauſa, Hebræa vide apud. Buxtorf. in Sive tempus ſcil. viræ parentum ſuorum, quo Lex. Talm. fol, 2362. vide & num. ſeq. 7. repe- illi ſupremum diem obierunt, confer. quæ ſu- ritur autem locus, ad quem hic reſpicitur, in Be- pra ad Oeneſ. c. 2 5. vV. 20. n. 3 1. de dictione zZa, fol. 28. a. ſicuti in P RS ad marginem bpp, quæ etiam hic habetur, notata ſunt. allegatur, ubi vide etiam notas. X In Berolinenſi editione, ut & in a npv poſt 7. Sic ex mente commentatoris noſtri hie verbum iſtud vertere volui, Baxtorfius reddit: traducit, ſi- cuti num. antec. 6. notatum eſt, in utroq; MSt. Erff. pro: Nρ i. e. acuit illum, legitur: P&ιν i. e. 22 i. e, centum ac viginti trium (annorum) addita X „ ſunt iſta d a ας Parnen 0 in nn D-i. e. nam Jacobus ſexaginta trium (anno- (AXXVI —– zer ocium ge eo, guo⸗ wm, ſavus) vel⸗ (Dei) autot Et alcipe ⸗ italenipler⸗ tege Aun Duur tluan num (eil vero ptepan verl 9, Nn abent i.? acuum MSto Erkk. l. I eſ: op cultri dortt ſtio, , g. Admonuit Kiinaret,ſedu e. plobe eyp Cktarer, utt in betutnefor mudici trad pforum, jun Cilcerpta, i Lex. Talm. leſpieitur, et 11. . , ibi 10, Cadkum, ktiam owi, Bunt. bex Ta Berelſchit Ned ginem leg⸗ II. Quod libe dio: n hi Præcepit, Ut ret ibique ker Puhliclimtise tum aperet, mec erponit Genelec z0, CAEY. eatio, eutoen. mis antd illam tung temponi) Num (vitr) ma. Ltatis ſun,) eece Ptereinon noni ttalis ad termni⸗ Grüftcat) P lum. Poc,en, tiogem, 5,Telu⸗ ,quis ilum ſu⸗ per 0ei daia eſl, conſi⸗ 1 tiusnempe cap. hinot ng. Nnoſtti entere voli linterpretes anſtu⸗ Michlol ſoyhi er⸗ in codem tamen voni poſſe ſeribiu, tem Commentatorit n NY; ali plerique ommunis verbiiſtius blti,Lonter, hic Gur taI: Bezi ci. 3, nt chitrumn in die bo0. raducit aliguis euim per alium cutrum, e apd, Buriort in & num. ſeq. lepe⸗ hic relpicitoſ, in be⸗ wob d marginen notas, hnis nolttihie ſetbum us tegcit:trad inli⸗ elt, in Urog;Mrb . n, legitut; NN e CAP. XXVII. GENESEOS. 223 per ſocium fuum ⁸. (ac ſi diceret Iſaaeus Eſauo:) acue eultrum tuum & macta benè, 9. ne mihi comedendum des morticinum. 10. Eod. verf. 3. Et venare mibi] (Nempè) tberlh⸗ Qde eo, quod commune 11. eſt; non autem de rapinâà 12. Verſ. 5§. Ad venandum ve- tlius Karche:. mrronem, ut offerret] Quid hoc (ſibi vult,) ut offerret? (nimirum) ſi non inveniret (E. favus) venationem, ut offerret de rapina, 13. Verſ. 7. Coram Domino] i. e. IIlius (Dei) autoritate, 14. ut propter me (benedictionibus iſtis) ipſe conſentiat. Verſ. 9. Et aeccipe mibi] (Nempe) de illis, (hædis,) qui mei ſunt, qui non ſunt rapina, nam- ita ſcripſerat ei (Rebeccæ) Iſaacus in inſtrumento dotali, 15. ut duos hædos quotidiè (de grege) auferre poſſet, (ita ſcriptum reperitur in]) Bereſchit Rabba. Eod. verſ. 9. Duos hados] Anne verò duo hædi caprarum erant cibus Iſaaci? (non ita;) ſed u- num (ex illis hædis) obtulit in agnum Paſchalem (nam baſcha erat) illo die; alterum verò præparavitin cupedias, (ſie ſcriptum verſ. . Sicuti amat] Nam ſapor hædi ſimilis eſt fapori caprex. Verſ. 1I. Vir pilos babens] i. & Piloſus. ** Verfſ. 12. Contrectabit me] (Verbum ει hic idem ſigni- reperitur) in Pirke K. Elieſeris. 16. Eod. acuunt n& i. e. illum (lcil. cul MSto Erff. I. hic additum reperitur. g. Id eſt: ſuper alium eultrum vel ſuper alterius cultri dorſum aut prominentiam, id enim di- ctio, nz, quæ hic habetur, ſignificat. 9. Admonuit Iſaacus Eſavum, ne in mackando fe- † ſtinaret; ſed ut culerum ſuummpd Pedi. e. probe exploraret ac lentè non feſtinanter ma- taret, uti in Gur Arjeh fol. 39. gol. I. princ, ha- betur, ne fertè aliquid diſcerpererur, nam, uti Tal- mudici tradunt, octodecim ſpecies ſunt diſcer- ptorum;, juxtà quas caro mactata judicatur eſſe diſcerpta, vide Cholin cap. 3. alleg. Buxtorf, in Lex. Talm. fol. 26 3. quò hic ab autore noſtro reſpicitur, confer. & num. ſeq- 10. it. Levit. c. 22. V. 8. ibique not. 1I0, Cadivum, Hebt. Mad, quo nomine hic venit etiam Wi. e. diſcerptum, de quo vid, Ejusd. Buxt. Lex. Talm. fol. 92 0. conf. num. antec. 9. & Bereſchit Rabba h.loc, uti in dnor: admar inem allegatur, ubi vide etiam notas. 1I. Quod liberum eſt ac publicum, id enim di- . Gio: D hie ſignificat, nimirum lſaacus Eſauo præcepit, ut prochl ab urbe in campum ſecede- ret ibique feram venaretur, quæ communis ac publicijuris eſſet, ne forte alterius animal priva- tum raperet, ita in Gur Arjeh fol. 39: col. I. med. exponitur, confer. num. ſeq. 12. it. infrà trum) ſic in ] h. loc. omiſſfa autem ſunt iſta: wnνα☛παπ i. e. de eo, quod commune eſt, in utroque MSto I2. Id eſt: de illo animali, quod jam alterius pri- vati proprium eſt, non commune ac publicum, vide num. antec. I1. & num. ſeq. 13. 13. Vide, quæ num. antec. II & 12. norata ſunt; omittuntar autem iſta: A) e i. e. ad ve- nandum venationem & quæ ſequuntur usque ad: de rapiog, in MSto Erfb. a⸗ I146 bermiſſione ac licentia, Hebr. rwaa, i. e. Deo annuente ac confentiente, confer, not. in h. loc. DZ IS⸗ Sive: in inſtrumento contractus mattimonia= lis, Hebr. an, de qua vore vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. rIO7. & D. W'agenlſeil. Sota p. 55 1. n. 2. & p. 5 5ö4. ubi adducitur diſcrimen inter R & &, ubi vide ſis, confer. & infrà Ge- neſ. c. 3 I. V. 1 52. n. 142 * Hebr. A “*, hæc & ſequentiaſusque ad: N yLP i. e. ſimilis eſt ſapori capreæ, abſunt ab utrôque MSto Erff. 1I6. Eadem, quæ hie, addueuntur in notis ad li- brum Prec. Jud. part. I. pag. 147. a. med, eon- fer. & not. in -t m* H. oůAo7ſ0. xN In MSto Erff. 1. hic itaadditum reperitur; 722 ) i. e, in toto corpore ſuo, — 2 Genel. c. 30. Ve I4. n. 26, vide & not. in o 2²4 GENESEOS. CAP. XXVII. I ſicat,) atque (inillo loco:) VWPP i. e. palpans in meridie. 17. Verf. I5. ¶Veſtes) deſiderabiles] i. e. Mundas, & N7*, nitidas, juxtà Targum ejus; alia explicatio (di- tionis MAi. e. deſiderabiles ſcil. veſtes, ideò dictæ,) quia 1 i. e. deſiderave- rat 18. illas (Eſavus) à Nimrodo. nonne multæ fuerunt ei (Eſauo) uxores ac Eod. verlſ. 15. Quas ſecum habebat in domo] Sed (nihilominus) ipſe eas (veſtes) depoſuit- apud matrem ſuam? † (ita ſanè res ſe habuit;) ſed quoniam actiones illarum (uxorum ſuarum Eſavus) diligenter inquirebat easque (uxores) habebat ſuſpectas, ( ideò illis parum fidebat) Verſ. 19. Ego ſum Eſau, primogenitus tuus] i e. Ego ſum, qui affe⸗ ro tibi; Eſavus vero eſt primogenitus tuus. 19. Eod. verl. 19. Sede] (Verbum Haπ hic) ſignificat 2 O Hi. e, quas dixiſti mihi. 20. Eod. verſ. L9. Feci] Multas res, accubitumi. ad menſam, proptere in Paraphraſi Chaldaica habetur: AnS i. e. accumbe. Verſ. 2 I. Accede quæss & palpabo te] Dixerat (Haacus) in corde ſuo; non moris eſt Eſavo, ut nomen Dei frequentetur 22, in ore iſtius (Eſaui;) ipſe verò di= cit: quia occurrere fecit Dominus, Deus tuus. 23. Verſ. 22. Vox Jacobi] Loque- patur enim * ſermone ſupplici: ſurge quæsò; aſt Eſavus ſermone imperioſo 14. di- xit: ſurgat pater meus. Verſ. 24. Ego] Non dixit (Jacobus:) ego ſum Eſau; ſed ego. 17. Sicuti Deuteron. cap. 2 . V. 29. habetur, conf. hic trac. Talm. Maccot, fol. 24. 2, & Sanhedrin, fol. 92. a. Z 18. Vel: expetiverat, extat traditio in Pirke R. E- lieſeris cop. 24. quod tunicea, quam confecerat Deus Adamo & Evæ, fuerit apud Noachum in arca & quande ex arca egreſſi ſunt. eandem ac- ceperit Cham, finus Noachi, ac ſecum extule- xit & in bæreditatem reliquerit Nimrode &c. hanc tunicam videns Eau apud Nimrodum, ni. e. expetivit illam animo ſuo atque interfe- cit eum illamque ab iplio abſtulit, vide D. Wa- enleil. Sot. pag. 340. n. 8. it. Joh. Lighifoot. or. Hebr. in A ct. Apoſtol. c. 1 5. verſ. 17. p. m. 112. & ſeq. edit. Lipſienſ. confer. & Gur Arjeh fol. 39. col. 1, med. it. Geneſ. c. 3. V. 2 I. n. 67. & not. in Eman h. loc. ut & not. ad Dani- el. cap. 10, v. 3. D. 11. † Hebr. mae 7X, in MSto Erff. 2. poſteà addita ſunt itta: yv my nn Paen e , pie NNe enn ee e ie ,νEν⁰* 'i. e. quoniam illæ ( veſtes) præparatæ erant omni tempore, quo ipſe ad venandum mittebatur, id- eò depoſuit eas apud matrem ſuam, confer. Cho lin, fol. 1 1 3 b. ſacri textus nimis remota hic ab autore noſtro af- fertur, eum in ſinem, ut jacobus, patriarcha 3⁸ dolo ſeu deceptione excuſetur, confer. num. ſeq; 20. & not. in π n* h. loc. 20. Etiam hæe comtorta eſt expoſitio, vid. num. antec. 19. confer. & infrà veri. 24. h. cap. n. 25. 21. Sive: ſeſſionem ad menſam, confer. 1. Samu- el. c. 9. V. 13. & c. 10. V. 5 ibique Raſchi nor., 22. Uſurpetur, promptè enuncietur, id enim ver- bum ν, quod hic habetur, ſignificat, confer. not. in a enD* h. loc. in MSto Erff. 2. pro legitur: A i. e. reperiatur. 23. Prout ſuprà verſ. 20. cap. habetur. * Hebr.’N) ann pro his & quæ ſequuntur, us- que ad: N&à * i. e. ſurge quæſò, in utroque MStO Erff. ſic legitur pp i en wen . a ae en ee n i. e, non loqui ſolebat Eſavus ſermone blando ac molli (nem- pe:) ſurge quæſo (ac) ſede, ſermone ſcil. ſuppli- ci, confer. hic Gittin, fol. 57. b. 24. Hebr. &ανaaνο, quæ dictio notat: contem- ptum, irriſionem, velrixam, confer. D. Wa- genſeil. Tel. ign. pag. 23. in Nizzach, & not. in na . h. loc. 19. Explicatio ſatis contorta & à ſenſu verborum CAr. WVI. . go. 1ſ. er mus elt: u ſcobo) iut Ador. r ager pomort et; tepetu⸗ ſam verd lite odot fluümel lius det 70. multe etpol uc breriti .ineſer ne Mendaclun- Pr 14 lenl. ſer. ” not in 25. It ic ic ſes & ülludiem ritut. 17. Qni odor panaciſo ſete que odorpe dorum, iid Talm. Sanhe Pbh loe ³½ Loci iſtius en h. locrit. Tan 1,, ld ett: pa nn premin conjungit ot EEEE jet verbis aon Wi.e. det, amn Van verb Petitioſes ſenſu: gad⸗ didionem pecictionen 25 Miſrachi cOl. 2. circ Arjeh ibider et e nedlckio,) . Wy. ſ. (Vſes) lkatio di. Aeliderzwe. ung ged zdepolbit, im (vxotam (ided li n, gliack. Multu es, hie, n cordeſuo; ihleverͤ di⸗ hi Loque. erloſo 14, bi⸗ n Pfau; ſedl ego. Anenoſtd . us, pattiatcha 3 confer. numn ſeg⸗ litio, wid. num. 114. h. c h conkef. 1. Jamu⸗ lie Raſchinot, ur, id enim ver⸗ ſignifcit, conitt . Mdo btfk. 1, o Kur. habetur. e Eguuntur, i. urid, in uttoque N AN S m ienonloddi lose molli nenn⸗ moleſtllial. ) notat: contem. ,eonte D. V- 6 Niazach. & nol⸗ CAbP. XXVII. GENESEOS. ego.2. Verſ. 27. Et odoratus eſt] Sed nonne odor exuviarum e6, ex kodis teterri- mus eſt? (ita quidem ſe res habet;) ſed docet (hic Scriptura,) quòd ſimul cum ipſo (Jacobo) intraverit (in conclave Iſaaci) odor horti Eden. 27. Eod. verſ. 27. Sicuti odor agri, cui benedixit Dominus] Cui (agro Deus) bonum odorem indidit, isque eſt ager pomorum, fic exponunt Rabbini noſtri p. m.“ Verſ. 28. Et det tibi] Ec- det; repetit autem: 28. & det, (ſic ſcriptum reperitur) in Bereſchit Rabba; juxtà ſen- ſum verò literalem additur * (hic) rei priori (nempe verbis illis præcedentibus:) ecce odor filii mei, quem dedit ei Sanctus ille Benedictus, ſicuti odor agri &c. 29. & am- pliùs det 30. tibi de rore cœli &c. (ſic erit expoſitio) juxtà ſenſum literalem; ſunt etiam multæ expoſitiones myſticæ (hujus loci) ſecundùm multos* modos; (qui tamen- hic brevitatis cauſa omittuntur.) Verſ. 29. Elii matri tuæ] Jacobus autem dixit Judæ: v. 4. ubi etiam habetur, 77 Ir, prout hoc verſu legiur. X Hebr. om, ſic in editione Baſil. & in MSto Erff. 2. aſt in MSto Erff. 1. & in a n at⸗ que in Berolinenſi editione legitur: abm cum 2 in fine, ut ſenſus ſit: redit (ſeu reſpicit hic) ad rem priorem. 29. Sicuti verſu antec. 27. h. cap. habetur „ con- fer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 70. a. 30. Commentator noſter irm juxtà ſenfum lite-= ralem exponit, ut ſignificet ÿN i. e. & am- plius det, confer. num. antec. 2 %. XX In netis Raſchianis on mnew & in Berolinen- ſi editione poffk e ane i. e. ſecundum multos modos, addita & parentheſi incluſa ſunt iſta: n 5 een e en een en 225 2 5. Hoc ad exculpationem acobi adductum eſt, ne mendacium ei imputari poſſit, vide, quæ ſu- prà ad verſ. 19. h. cap. n. 20. notata ſunt, con- fer. & not. in sm n h. loc. 26. Ita hic dictionem * interpretari volui, pos- ſes & illuviem hæ dorum vertere, undeteter odor Oritur. 27. Quia odor ſuaviſſimus tunicæ, quam Deus in paradiſo fecerat Adamo & Evæ, adhæferat, is- que odor prævalebat tetro odori exuviarum hæ- dorum, ita Rabbini nugantur, confer. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 37. a. item not. in r* nan h. loc. & infrà V. 3 3. h. cap. n. 34. * Loci iſtius explicationem vide in not. π 90 h. loc. it. Taanit, fol. 29. b- 2 ⅞. Id eſt: particula copulativa Vau, quæ verbo: ir præmiſſa eſt ac ſignificat: & , repeiit & conjungit priora ſive antecedentia; hic verò & Ayn R i. e. illa (particula) non cohæ- get verbis antecedentibus, ac ſcribendum fuiſſet: r i. e. det, ) Nya ſine Vau, quocircàa, quoni- am Vau verbo zrm præmiſſa eſt, ſignificatur re petitio ſive additio benedictionis, nempe hoc ſenſu: quòd Iſaacus dederit Jacobo prius bene- dictionem ſuam, dein repetierit & adjecerit be- nedictionem patris ſui, Abrahami, ita R. Eli- as Miſrachi exponit, uti in Gur Arjeh fol. 39. col. 2. circà fin. habetur 5 ipſe verò autor æà Gur Arjeh ibidem verbum irw exponit, quod ſignili- cet yO P&7 i. e. ſine ullo fine ac termino (ſit be- nedictio,) niſi fortè reſpiciatut ad cap. ſeq. 28. r De Wi, znde 7 nn een ee en n 17 rd en n ee n ſaeen en een d n nn weee hen ne y n de en iy en ate hyn ee e an D n eie eeen ee en een en yren Are e en ene enn nn ae Tn ann en N. õ 79 0 85. 2 π e e dpen en enn e i. e. alia explicatio: quid iſtud sen, quod eſt judicii (nomen, vid. not. ad Geneſ. c. I. v. 1. n. 3 8. hic ſibi vult & nempe iſtud héc indicat, ) ſi dignus fueris, da- bit tibi,; ſi verò non, haud dabit tibi; aft Eſa- VO Ff 226 GENESEOS. CAbP. XXVHI. Judæ: filii patris tui, 31. quoniam ei (Iacobo) extiterunt † filii de multis matribus; aſt hic, quia (Iſaacus) non niſi unam duxerat, dicit: filii matris tuæ. Eod. verſ. 29. Maledicens tibi, maledittus & benedicens tibi beneditctus ſit] Aſt de Bilehamo ipſa (Scri- tura) dicit: benedicens tibi, benedictus & maledicens tibi maledictus ſit, 32. (nimi- rùm) juſti ab initio caſtigantur; ſed eorum finis eſt tranquillitas, atque illi, qui eis ma- ledicunt eosque affligunt, præcedunt illos, qui eis benedicunt, quapropter Iſaacus (hic) poſuit maledictionem execrantium ante benedictionem benedicentium; verùm improborum initium eſt (quidem) tranquillitas; ſed tandem pœnas patiuntur, quo- circà Bilehamus præmiſit benediétionem maledictioni. Verf. 30. Exeundo exierat] Hic (Jacobus ſcil.) egredliebatur, & ille(Eſavus) veniebat. Verſ. 33. Et contremuit] (Verbum h juxtà Targum ejus eſte- quod ſignificat Ni. e. admiratio- nem; 33. allegorica veròô expoſitio eſt: viderat (lſaacus) gehennam, quæ infrà ipſum 34. aperiebatur. Eod. verſ. 23. Qus nunc ille eſt?] Dictio () &) per ſe in- ſervit multis verbis, 35. H Nid eſt: 1 Nubinam? quisnam eſt & ubinam eſt ille, qui vo dixit (Iſaacus:) de pinguedinibus terræ erit ppan h. loc. habitatio tua, (infrà v. 39. h. c.) ſive juſtus ſive/* Quoniam 'x) Mu i. e. duo exitus ſive egreſſus improbus fueris, dabit tibi, didicit autem ab i- hic habentur in verbis? N Ne i. e., exeundo ſio (Iſaaco) Salomo, qui, cum exſtruxiſſettem- exierat, hinc nata eſt illa Commentatoris noſiri plum, ſic ordinavit (diſpoſuit) orationem ſu- expoſitio, confer. not. in par r'h. loc. it. am, (nempe:) populus IHfraeliticus, qui fide'e tract. Talm. Sukka, fol. 5. b= ctà) præditus eſt, & juſtum in ſe prædicat (eſſe † Hebr. Mr ſic in exemplari Hebræo, quo uſus Dei) judicium, non tecum (0 Deus! ) dife epta- ſum, ur & in Berolinenſi editione habetar; ſed bit (contendet, quaſi in jus te vocçabit, vid. not. in Baſileenſi aliisque editionibus legitur ynvn- ad Eccleſiaſt. c. I. v. 2. n. 20.) quocircà (dicit i. e. juxtà ſenſum ejus literalem. Salomo 1. Reg. c. J. v. 39.) dabis unicuique 33. Quocircà juxtà Paraphraſin Chaldaicam verbi ſecundum vias ſuas, ſicut videris cor ejus; verum n interpretatio erit ex mente autoris noſtri2 extraneus (verà) fide deſtitutus eſt, quapro- admiratus eſt, P. FPagius ibidem transtulit: ob- pter dixit Salomo I. Reg. dict. c. 8. v. 43.) tu ſtupuit, ſic ferè LXNX. ssεα confer. hic S. Au⸗ Vero auſcultato & cœlis, ut facias juxtà omnia, gulini Quæſt. 90. vide & ſuprà Geneſ. c. 24. V. prout clamave it ad te extraneus, (vid. Raſchi nor, 64. Sign. * & Bereſchit Rabba h. loc- ad I1I. Reg. alleg. c. 8. v. 4 3³. ibique n. 2 5. 265. 34. Nempè Eſavum impium, ut illum deglutiret, 27.) ſive ipſe dignus fuerit ſive non, des ei, ne il- tradunt Rabbini, quòd gehenna ſimul cum E- le tecum diſceptet, ſic ſcriptum reperitur) in R. ſauo venerit, unde ædes Iſaaci contremuerint, Salomonis veteti exemplari correcto. quapropter hic eſt ſcriptum: & contremuit Iſaa- 3 1. Quemadmodùm infrà Genef. c. 49. v. 8. ha- cus, vide Gur Arjeh fol. 3 9. col. 3. med. cum betur, ubi vide fis notas num. 54. confer. & not. Jacobo intravit y hi. ehortus Eden (vide ſupr. in an ne* h. loc. v. 27. h. cap. n. 27.) at cum Eſauo intravit a, † Hebr. ) P-ν , hæc & ſequentia, usque ad: gehenna, ſic in notis pa n b. loc. verba JDN i. e. filii mattis tuæ, abſunt à MSto autem iſita wonn i. e. allegorica verò expo- Erff. 2. ſitio eſt & quæ ſeqvuntur, usque ad: vrn i. e. 32. Vide Numer. c. 24. v. 9. ubi benedictio male- infrà ipſum, abſunt à MSto Erff. 2. dictioni præponitur, Commentator noſier hic e 3 5. Sive: rebus, cçonfer. hic idem Gur Arſeh dict. jus rationem adducit, confer. & not. in * fol. CNe. WV1 — wi venatus 00 gultare ſaudecitcun conſenlt hi (nv⸗ lu ner i guidtu fine ejas, quoni bet eut con minori pre vus: Alppl ei: priogen pelorte egul ctiam benedi juni lagum basmrrrn ſol. 39. l, 3 15, a item not, in Oh 4 geil edulio ON pores gelic nolis habetun ginem Alegen batra fol. 17 36, E cena ſe nyn ſigniße ba, uti in O ubi vide elia 3. Vel: ſapien ca icexponit 36. 1n Cegel pn h. ſoe. 1 8e Vel: adnir hic habetur,n loc. coterum gniftcationen ſequentia, Dultroque 3t Hebr, ) gue 2d: d Aik, deſunt in .Xn. is mattidu; od. verl⸗ 19. no ipſa Ser. lt 31, (nigi. lligri eis na. kopter llagens atium; Verum Ptiuntur, guo⸗ eundo exitra Et ntremui: 1e, admiratio- im, qur inttd DYper ſein. nbinameltille, B,—, enitus ſiſe egtelas e i. e, exeundo mmentatorisnodri n Who h loe i. ilebræo, quo ſus tlone haben; ſeld bus legitur Nenn U. h.loc⸗ gleacd: Irin Ettk1, Gui 8 Chaldaicam vetbi ente autoris nollti: dem trangulit: ob. ,confer hie , Al. Pri Geneſ, 24. 7. Utillum deglatitt, henna finul eum E* ſaciceontcemueint, & conttemmuitlIaaſ col. 3, ined, cum Ttus Y6en Gidefunt. lauointrarir Dr , wv h. loc etba legotica erdeto⸗ . rax Hebr. NdnTin hæc & quæ ſequuntur, us- que ad: " 1 i. e. etiam benedictus erit, deſunt in utroque MSto Erff- dem GCur Atjel diſt. ſ. GENESEOS. CAE. XXVII. qui venatus eſt venationem? Eod. verſ. 3 3. Et comedi de omni] De omnibus ſaporibus, quos guſtare volui, in illo*“ guſtavi. Eod. verſ. 3 3. Etiam benedictus erit] Ne dicas, niſi fraude circumveniſſet Iacobus patrem ſuum, non abſtuliſſet benedictionem, quocircâ conſenſit (hic Iſaacus) ac benedixit ei(Jacobo) ſponte ſua. 36. Verſ. 3 5. Per fraudem] (RNa hic ſignificat:) DONii. e. in ſapientia. 37. Verſ. 3 6. An quia vocatum eſt no- men ejus (Particula ſignificationem interrogationis 8. habet, ac ſi (diceret:) num quid tu frater meus es? forſitàn ideò vocatum eſt nomen ejus OPp) Jacob propter finem ejus, quoniam ille futurus erat Py i. e. ut me ſupplantaret, TIanchuma **xX (ſic ha- bet:) cur contremuit Iſaacus? (nimirùm) dixit (ſecum:) forſitan perperàm egi, 39. dum minori præ majore benedixi atque ordinem genealogiæ mutavi, incepit clamareEſa- vus: & ſupplantavit me duabus vicibus, dixit ei pater ejus: ecquid fecit tibi? reſpondit ei: primogenita mea abſtulit, (ad hæc Iſaacus) dixit: proptereâà dolui ac contremui, ne fortè regulam juris 40. transgreſſus eſſem; nunc (autem) primogenito benedixi, etiam benedictus erit. Eod. verſ. 36. Et ſupplantavit me] (Iſtud *ρNπ ſignificat) juxtà Targum ejus: Oi, e. & inſidiosè circumvenitti, me, (nam Hebræum) Ff 2 2 227 39. Iniquè, injuſtè egi, regulam juris de primo- genitura transgreſſus ſum, confer. num. ſeq. 40. h.. verlſ. 36. 40. Nempe: de primogenitura, vide quæ num. an- tec. 39. notata ſunt. 41. In editione Chaldaica Buxtorfiana, ut & in il- la editione, qua uſus ſum atque in notis Raſchi- anis ejusdem editionis hic legitur: unamn) i. e. & ſapienter mecum egit; aſt in notis Rafſchianis editionis man rne ut & editionis Buxtor- fianæ habetur: WMa) (quam lectionem hic in textu tetinui:) in Complutenſi verò editione ha- betur: Da ), ubi Ar. Montanus vertit: ſup- plantavit enim me, quæ lectio ei loco, qui à Commentatore noſtro tanquam parallelus hic adducitur, magis convenit, vide num. ſeqv. 43. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1050. confer. &Z num. 37. h. verl, in MSto Erff. z. locus iſte ſic legitur e nne enn i. e. ſapienter me- eum egit, inſidias mihi ſtruxit ac mecum inſidio- ſèegit; MStum Erff. I. ſic habet: aaz zan nn n n N i. e. & inſidiatus eſt, in- ſidias mihi ſtruxit (ſic Hebræa illa:) Ae Chaldæus Paraphraſtes vertit: h Wa i. e. & inſidiatus eſt ei, (vide Deuteron. c. 19. v. I1.) confer. hic tratt. Talm. Berachot; fol. 7. b. fol. 39. col. 3. circà fin. vide & Bava batra, fol. I5. a. item infr. Geneſ. c. 43. V. 10. n. 1 9. ac not. in n NR h. loc. KX Scil. edulio, nam edulium iſtud d e ay enV i. e. vertebatur in omnes ſa⸗ pores & delicias, prout in nar ne h. loc in notis habetur, ubi etiam Bereſchit rabba ad mar- Einem allegatur, confer. Sota, fol. 5. a, & Bava BDatra, fol. 17. a. 36. Ex certa ſcientia ac voluntate ſua, id enim nym ſignificat, confer. etiam hic Bereſchit Rab- ba, uti in =pon new ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 37. Vel: ſapienter, ita & in Paraphraſi Chaldai- ca hic exponitur, confer. infrà num. 41. h. verſ. 36. it. Geneſ. c. 34. V. 1 3. n. 11. & not. in α h. loc. 3,8. Vel: admirationis, nam & hoc vox p'n, quæ hic habetur, notat, confer. not. in an h. loc. cœterum verba iſta: 1) νν i. e. ſi gnificationem interrogationis vel admirationis & ſequentia, usquead: 2)), Jacob, abſunt ab utroque MSto Erff. 228 GENESEOS. CAbP. XXVII. Ni. e & inſidiatus eſt (Onkelos vertit:) 2,42. ſunt quædam verſiones Chal- daicæ, (quæ habent?) 02¹) (id eſt:) — 2 ſapienter (ſeu aſtuymecum e- git. 43. Eod. verf. 36. Sl poſuiſti] (Verbum 2 ) ſignificat ſeparationem, fieuti (ac- cipitur in illo loco:) UN.â) ) i. e. & ſeparavit. 44. Veri. 37. Ecce dominum] Hæc bene- dictio ſeptima eſt; 45. aſt (Iſaacus hic) facit eam primam, dixit (enim Iſaacus) ei (E- ſano:) quid tibi proderit benedictio, ſi poſſideas divitias; quæ tamen illius (Jacobi) erunt: nam ecce dominum eum conſtitui fuper te, jam verò id, quod poſſidet ſervus, poſſidet dominus ejus. 46. Eod.v. 37. Et tibi nunc quid faciam? i. e. ubinam nunc quæ- ram, quid tibi faciendum ſit? Verſ. 3 8. Num una benedictio] (itera) iſta Heh c(in dictio- ne: — 2 ) ſignificat interrogationem, ſicuti (in illo loco.) =oHDi. e. num in caſtris? 47. QND i. e. num, ut moritur ſtolidus? 49. item in illo loco:) Oν&i. e. an pinguis ſit illa? 4⁸. item: Verfſ. 39. De pinguedinibus terræ &.] Hæc (terra) eſt Italia Græca. 50. Verſ. 40. Et erit, cum 1. planxeris] (Verbum ** hic) 42. Vel- uti in alleg. editione Complutenſi legitur: Pa i. e. & inlidiatus eſt, uti Deuteron. cap. 19. v. I1. habetur. 43:. Confer. num. antec. 41. & Exod. e. I. v. 10. ibique P. Fagii not. ad Paraphraf. Chald. vid. & not. ad Holſe. cap. 6. v. S. num. 12. 44. Sicuti Numer. cap. 1 1. V. 2 5. habetur. 45. Vide ſuprà v. 29. h. cap. ubi inter benedictio- nes cœteras, quibus Iſaacus Jacobo benedixit, benedictio iſta, quà lacobus dominus ſuper fra- tres ſuos conſtituitur, eit ordine ſeptima. 46. Nam quicquid ſervus acquirit, id domino ejus acquiritur, nec quidquam proprii poſſidet, niſi indulgentia domini ſui, ratione peculii, vid. Tit. Dig. & Cod. de Pecul. inprimis I. 32⸗ Dig de aequir, rer. domin. confet. & Gur Arjeh fol. 39. col. 3. circà fin. 47. Uti Numer. cap. 13. v. 20. habetur. 4 %. Scil. terra, vide Numer. dict. cap. 13. V. 21I. 49. Vide 2. Samuel. c. 3. v. 32. confer. hic traét. Talm. Sanhedrin, fol. 101. b. 50. Magnam Græciam, ni fallor, intelligit hi- autor noſter, quæ ultima fuit Italiæz ora 2 Lo- cris, Italiæ fronte, ad Tarentum usque, ſecun- dum Plinium, fic dicta, quòd multæ magnæ- que civitates in ea, à Gracis fuerint conditæ, dicitur hodiè Campania, (Ital. Terra di lavoro, terra laboris,) Apulia & Calabria, mirandam Campaniæ fertilitatem amonitatemque præ omnibus aliis terrarum agris prædicarunt au- Qores, confer. inter alios Philipp. Cluveri In- troduct. Geograph. l. 3. c. 29. confer. Bereſchit Rabba h. loc. prout in 'no- a marginem allegatur, ubi vide etiam notas, in editione pam HO & in Berolinenſi in notis Raſchia- nis poſt: Italia Græca, hæc uncinulis inclula & addita ſunt, nempe: yy v Tan nJann dy on y n n e nen ee tavx ee eeen i.e. (Verſ-40.) Super gladio tuo] (Iſtud: T "7accipitar hic) veluti a i. e. in gladio tuo, eſt (parti- cula:) y, quæ loco literæ Beth (ponitur,) ſic- uti (in illo loco:) inſiſtitis aanmi "7 ſuper gla- dio veſtro (pro:) oaa (Ezech. e. 3 3. v. 26. it. (in illo loco:) Srazæ 79 (quod poſi- tum eſt pro:) dr'Navn i. e. in exereitibus ſuis, (vid. Exod. c. 6. v. 26. & Exod. c. 12. V. 51.) 51. Ita verbum äex mente Commentatoris ne- ſtri vertere vo lui, cui & Junũ ac Tremellii verſio confentit, ut ſenſus ſit: & erit, cuùm lamentabi- lem ſervitutem aliquandiu ſuſtinueris, rumpes jugum ejus &c. alii verterunt: & erit, cum do- minaberis vel dominari incipies à rad. , quod & dominari & plangere notat, juxtaà Paraphraſin Chaldaicam hæc eſt verſio: & erit, quando trans- greſſi fuerint & c. ubi Onkelos pro â videtur legifſe: =, nam h ſigaifi ar: rebellare, transgredi, confer. S. Hieron. Tradit. Hebr. h. loc. α CALNN — ie) bgnife meditatione Dei) os tul cobue) & Juud ſenſil 65. epoltti un fuir t h ſauus cogit⸗ lum , fat net tttenle (bſa)nort nis bibit, ſ9. bo noe ſenl li. Verl. (65 61. Ve ſuos, VOcatul e ero olbu; — & Lud. Cap ue Michool tatio ilius Talm. Schib 1. Mui Malm. 53. Hæc auion elolteſt del S4. Uk ringn lxobo per Uleiſceris ai ia verbum Arjen fol7 35. Kil, ut ulti Pater elzz dies dis p⸗ Iit pater men mam eumene d mentem: (Onkfer not, ’ Berachot, fol 6. Eam tamen hie omilſt,er alten fenfum gua de ſe alib 4 Uiedr 5 A XVI. — kones Chel. kymecume- n, keut (e. Hec dene⸗ naels )ei . lins (uobi) lidet ſeteis, imnune qux. Hehlindidtio⸗ roedie, la! 41. item: ul terye S vetbum Hie) Prediearunt au⸗ Uipp. Cluyeni In- conker. Betelehiit HnoaA marginem Ntas, in ednione in notis Ralchia⸗ cinulis inclula & Wn R N N Whie(Verl40,) Pw yacipitar o 1u, eſt (dani. (vonitur.) iN n loper gli⸗ (Ezechee. 33. . quod goli⸗ ezereltibus lis; 6. e. 12. V. l.) ommentatofis 0 c Tremelliiverſio t, cum lamentabi⸗ uſinueris, rumpes Kerit, vm (0. jeg tad. , qvod öuti Daräphtsn erit,landottan Spro n vigetur giheat: kebellale, Ptadi Hebr⸗ h loe. Tad 8 CAP. XXVII. GENESEOS. 225 hic) ſignificat VX i. e. dolere, veluti (accipitur in illo loco:!) . e. dolebo in meditatione mea, 52. ac ſi diceret (Iſaacus:) cùm transgreſſi fuerint ?3. Iſraëlitæ legem (Dei,) os tuum aperies, ut temet afftigas 54. propter benediétiones, quas abſtulit Ja- cobus) & rumpes jugum ejus &c. Verſ. 41. Approepinquabunt dies luitus patris mei ] „ Juxtà ſenſum ejus literalem (hæc eſt expoſitio:) non dolore afficiam patrem meum; 55. expoſitio autem allegorica multis modis (exarata) extat. 56. Verſ. 42. Et nuncia- tum fuit *BRebeccæ] Per Spiritum Sanctum revelatum fuit ei (Kebeccæ) id, quod E- ſauus cogitabatin animo ſuo. Eod. verſ. 42. Conſolaturus eſt 57. ſe de te] Poœnitet il- lum 58⁸. fraternitatis, ut aliam ſuſcipiat cogitationem, quò mentem ſuam à te abalie- net *teque interficiat; eſt autem expoſitio myſtica: jam anteàâ tu coràm oculis ejus (Eſaui) mortuus es ipſeque propter te (tanquàm jam mortuum) calicem conſolatio- nis bibit, 59. juxtà ſenſum literalem (verbum — ND hic) ſigniſicat conſolationem, 60. (hoc ſenſu:) ſolatium ille accipit ob benedictiones (à te ablatas,) cum te interfece- rit. Verſ. 44. (Dies) unicos] (Dictio — hic ſigniſicat) D i. e. pau- cos 61. Verſ. 45. Cur orbabor] i. e. Ero orbata vobis ambobus, is, qui ſepelit filios ſuos, vocatur ?)D & ſic de Jacobo dicit (Scriptura:) cùm orbatus fuero NhGi. e. ero orbus.62. Eod. verſ. 4 5. Etiam utrogse veſtrùm] Si ipſe (Eſauus) ſurrexerit 3 contràâà & Lud. Capelli Gritic. Sacr. l. 5. C. 2. n. 6. at- que Michlol Jophi h. loc. ubi utraque interpre- tatio iflius verbi adducitur, confer, hic tract. Talm. Schabbat, fol. 69. b⸗ 52. Uti Pfalm. 55. v. 3. haberur. 57. Hæc autoris noffri expoſitio ex Targum On- keloſi eſt defumpta, vid. num. antec. 51I. 34. Ut ringaris, doleas, propter benedictiones, à Jacobo per fraudem ablatas: tu temet propterea ulciſceris atꝗ; jugum Jacobi excuties à collo tuo, ſta verbum dyUN-, quod hic habetur, cum Gur Arjeh fol. 3 9. col. 4. princ. expono. 55. Scil. ut ultionem fumam de fratre meo, dum pater meus adhuc vivit; ſed appropinquabunt dies luctus patris mei i. e. quando mortuus fue- zit pater meus, tune ultionem de fratre meo ſu- mam eumque interficiam, hæc eſt expoſitio jux- täã mentem autoris noftri, alii aliter explicant, confer. not. in meI MOW h. loc- it, traéct. Talm. Berachot, fol. 7. b. V 56. Eam tamen commentator noſier brevitatis eauſa i. e. in animo ſuo, ab/unt à MStoErff. 2. 57. Nempéè: cum te interfecerit atq; ita ultionem de te ſumpfſerit, ſic & autor noſter paulò poſt expo-⸗ nit, licèt ille ab initio aliam explicationem verbi ͦT adduxerit, vide num. ſeq. 5 8. & num. 60. 5 §:⸗ Ita hic ex mente Commentatoris noſtti ver- verbum brh rvertere volui, confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 6. V. 6. n. 30. notata funt, LXX. hic verterunt z ειεÜ, juxtà Vaticanum exemplar, Complutenſis editio habet: τ⁰ρτται 1 e. mi-= natur, ſic & Vulgata, Schol. habet: ανsτα xaτ—τ , cogitat contrà te, eodem ferè ſenſu, quo hic autor noſter. *X Hebr. Man-7, in MSto Erff. 2. pro eo habetur: H i. e, ut invaleſeat, ſemet roboret. 59⸗ Reſpicitur hic ad jerem. cap. 16. v. 7. confer. etiam Ezech. e. 24. V. 17. & Junii ac Tremellii not. ibid. 60. Vide, quæ paulò ant num. 77. h. verf. notata ſunt, confer. & Gur Arjeh fol. 39. col. 4. princ. ac not. in po ir h. loc. hic omiſit, eum præ ipusm ilius propoſitum ſit, faltem fenfum literalem Scripturæ ſacræ exponere, qua de re alibi diétum eſt. 61. Scil. dies, confer. quæ intea ad Genefſ, c. 29. V. 1 8: n. 27. notata ſunt. * Hebr /A) W c & lequentis usque ad: lan 62. Sicuti infrà Genel, gap. 43. Verſ. 14. habetur- . GENESEOS. CAP. XXIIX. unnnie, contrà te tuque illum interfeceris, ſtabunt filii ejus (contrà te) ac temetinterficient; Spiritus Sanctus eam (Rebeccam) impulit 6z. & vaticinata eſt, fore, ut ambo uno die moriantur, 64. veluti exponitur in (capite Talmudico, quod incipit:) Noppri NRUS c. aſpernor vitam meam. . 65. Verſ. 45. Taædet me pitæ meæ] (Verbum Nup ſignificat hic) DND i. CAP. XXIIX. Erſ. 2. In Paden] (Iſtud: 39 idem eſt, ac 1 i. e. in Paden. r. Eod. verſ. 2. Aldomum Bethuelis] (NR hic ſignikcat) N i. e. ad domum Be- thuelis, omnis dictio, quæ incipere debet à Lamed, adſciſcit ſibi Heh in fine z. Verl. 3. bus ſuis ergà eos, qui nedictionem Abrabami in gentem magnam, 3. Gtiones iſtæ, quæ dictæ ſunt, propter te! ex dictum! Verſ. 5. Matris Jacobi & Eſaui] Er Deus V i. e, omnipotens] Is, Vi. e. qui ſufficiens eſt in benedictioni- bus ex ore ejus benedictio obvenit, benedicat tibi. (Deus benedicat tibi, ) qui dixit ei (Abrahamo:) & faciam te item: & benedicentur in ſemine tuo; 4. ſint autem benedi- te egrediatur illa gens & ſemen illud bene- Haud ſcio, quid iſtud nos docere velit. 5. Verſ. 7. Et obedivit Jacob] Cohæret (verſus iſte) rei ſuperiori: 6. & vidit Eſavus, quòd benedixiſſet Iſaacus &c.* & quèd miſiſſetillum in Padan Aram & quòd Jacobus ob- 63,. Hebr. oa i, e. ſparſus fuit (ſuper illam) con- fer infrà Geneſ.cap. 43⸗ V. 13. ibique not. num. 0. 6r. IGud quidem in allegato capite Talmudico non reperitur; ſed in Gemara ad dictum caput ſie ſcribiur: etſi enim utrique (Eſauo ſcil. & Jaco- bo) eadem die mori non contigit; attamen eadem die utes que lepultus eſt, ita vertit D. Wagenſeil. in Sot. p. 29 1I. ubi vide ſis Hebræa-⸗ 65. Id eſt: qui Zelotypiã ergà uxorem ſuam duci- tur, eſt autem hoc caput peimum libri ſeptimi Partis tertiæ operis Talmudici, tractans de Sota ſive muliere declinante, qua de re extat lucu- lentus tractatus laudati D. Wagenſeilii; locus autem, ad quem hic rveſpicit autor noſier, reperitur in Sota, fol. 13. a, prout. in e h. loc. allegatur ad marginem. 1. Confer. quæ ſuprà àd Genelſ. cap. 2 5. v. 20. n. 39. notata ſunt, vide && infrà Geneſ. e. 46. V. I. Sign.* & ad Jerem. c. 36. V. 20. num. 2. 2. Exceptionem tamen aliquam ab hac regula affert autor libri Gur Arjeh fol. 39. col. 4. princ. confer. infrà Geneſ. c. 32. v. 3. n. 3. & Bereſchit Rabba h. loc. atque tractat. Talm. Jevammot., fol. 13. b. uti ad marginem in Mh. loc. alle- gatur, ubi vide etiam notas. 3. Uti ſuprà Geneſ. c. 12. V. 2. habetur. 4. Vide Geneſ. cap. 22., V. 18⸗ confer. 6e not. in —naR ND h. 106. 5. Nempè: quod hic dicatur: mattis jacobi & E- ſaui, videntur enim hæc verba eſſe ſuperflua, cùm jam anteà ſatis notum ſit, quòd Reberca fuerit mater Jacobi & Eſaui; rationem tamen aliquam reddere conatus eſt autor libri GurAr-= jeh fol. 39. col. 4. med. ubi vide ſis, confer. & not. in =nom M h. loc. cœterum verba iſta: t 25)) i. e. matris jacobi & coœtera, usque ad: rnbn amn i. e. quid iſtud nos docere velit, ab- ſunt ab utroque MSto Erff. 6. Nempè, de qua verſu præcedenti 6. dictum eſt. * Conlfer. hic trad. Talm. Megilla, fol. 17. a. Verſ. 4. Be- CAL. X — obtemper⸗ naun, idt bis ilis,0 zor Nebajea Aladeſpor tem ſuamn taatque tl tatannum mahel Iiu nuit, ecce nloos, dli guol ſcol aigerit, nis latuerit nis ante n Ouamuotbe auteln greg eſt, cumn B annosnatt bus in Ag tem dixit! ni, 16, ge E triginta ypto,) is 7. Nempe: 3, idiqven in Raſchin inerit 3d contraheret prine. 3. Velt temp 6, 25. V 1 e & inft; 2 lbique * Behr, A) 15 i. e tit, abſant 9. Vide paul 310. Videlicèt PNIIN. — derfleient; ound dies )Whdr odi. lele od, lomum Be⸗ hin fien, nedidtioni⸗ Vetl. 4. Ne X Kciam te em benedl⸗ zillud bene⸗ ete velit, ſ. dit Elavis, 10d ſacobus 6,prioc, eonlet, erelchit Nabbi mnot., f0l, 13. Woh, loc. Ale⸗ etur, Ontet, n0l. in tis ſacobi l. elle luperflla, quda Reberes ationem tatnen tor libni GurAt⸗ ,conlet, not⸗ Verba iſta: N Etera, ogbe ill Locerevelit, ab⸗ ti6,ctum eg. tol 17, . CAbP. XXIIX. GENESEOS. 231 obtemperdſſer patri ſuo atque abiiſſet in Padan Aram & quòd malæ eſſent filiæ Ca- naan, (ideò) ipſe quoque abiit ad Iſmahelem. Verſ. 9. Sororem Nebajoth] Ex ver- bis iſtis, dum dicitur: filia Ismahelis, ego haud ſcio, quòd illa (Machlat) fuerit ſo- ror Nebajoth; docet autem nos (Scriptura,) quod Ismahel mortuus fuerit, ex quo illa deſponſata erat Eſauo, antequàm nuptiæ eſſent celebratæ & quòd Nebajoth ſoro- rem ſuam nuptui dederit 7. ac diſcimus, quòd Jacobus eodem illo tempore 8. ſexagin= ta atque tres annos fuerit natus, nam ecce * Ismahel ſeptuageſimum quartum attige- rat annum, 9. quando jacobus fuit natus; quatuordecim autem annis major erat Is- mahel Iſaaco atque Iſaac ſexagenarius fuit, quando illos (Eſauum & Jacobum) ge- nuit, ecce ſeptuaginta ac quatuor anni; 10. vixit autem ille centum ac triginta ſeptem annos, dicitur enim: & illi ſunt anni vitæ Ismaelis &c. 11, deprehenditur (itaque,) quòd Jacobus eo tempore, quo mortuus eſt Iſmahel, ſexageſimum tertium annum attigerit, diſcimus quoque exinde, quòd (Iacobus) in domo Heberi quatuordecim an- nis latuerit, 12. ac poſteà abierit in Charan, nam ecce non moratus eſtin domo Laba- nis antè nativitatem Joſephi, niſi quatuordecim annis, dicitur enim: ſervivi tibi quatuordecim annis pro duabus filiabus tuis 13. & ſex annis pro grege tuo; merces autem gregis fuit (conſtituta,) ex quo Joſephus natus eſt, dieitur quippe: & factum eſt, cum Rachel peperiſſet Joſephum &c. 14. ac ſcriptum eſt: Joſephus vero triginta annos natus erat, cùm principatum teneret 15. & exinde usque ad tempus, quo jaco- bus in £Ægyptum deſcendit, ſeptem anni abundantiæ ac duo anni famis; Jacobus au- tem dixit Pharaoni: dies annorum peregrinationis meæ (ſunt) triginta ac centum an- ni, 16. age, computa quatuordecim annos, qui fuerunt antè nativitatem Joſephi, & triginta annos Joſephi & novem annos, poſtquàm ille principatum tenuit (in .- gypto,) usque dum venit Jacobus, * ecce quinquaginta tres anni; * poſteà quàm verô 7. Nempe: Eſauo, confer. infrà Geneſ. cap. 36. V. 3, ibique not. n. 10. vid. & Eze-h. c. 35. v. 10. in Raſchi notis, ubi cauſa adducitur, cur Eſavus iverit ad Ismahelem, ut cum ilo affinitatem contraheret. vide & Seder Olam majus, cap. 2. princ. S. Vel: temporis articulô, confer. quæ ſuprà Geneſ. c. 2 5. V. 20, n. 31. de voce notata funt, vi- de & infrã n. 17. h. verſ. 9. & cap. præced. 27. V. 2. ibique not. Sign. * * Hebr.’)) e - hæc & ſequentia, usquead: 1 3 38 i. e, ſexageſimum tertium annum attige- rit, abſunt à MSto Erff. 2. 9. Vide paulò poſt num. 10. h. verſ. 10. Videlicèt: ætatis Iſmahelis, confer. num. an- 46 t6. 9. it. tract. Talm. Megilla, fol. 17. a. & Ba= va kima, fol. 92. b. 11. Prout fuprà Geneſ. c. 2 5. v. I7. habtur. 12. Vide ſuprà Geneſ. dict. c, 2 5. v. 17. Jign. * & infrà n. 20. h. verſ. item verſ. I1. h. cap. n. 39. it. Genefſ. c. 3 5. V. 29. n. 57. confer. & not. in & mR h. loc. 13. Proùt infià Genef. cap. 3 I. v. 41. habetur. 14. Vide Genefſ. cap. 30. v. 2 5. 15. La hic verbum 77 interpzetari volui, oonfer. infrà Geneſ. c. 41. v. 46. 16. Sicuti infrà Geneſ. c. 47. v. 9. habetur, *X Hebr. hhe dNnr y, in MSto Erff. I. hic addi- tum eſt Svn 1. e. in 4gyptum. XXX Hebr.1) 2à iſtorum & eorum, quæ ſe- quuntur, oeo, usque ad? ene men i. &. 232 GENESEOS. CAb. XXIIX. ero (Jacobus) àpatre ſuo ſeparatus fuit, ſexageſimum tertium ille attigerat annum, 17. ecce centum ac ſedecim (anni,) atque ipſe (Iacobus Pharaoni) dicebat: triginta ac centum anni, 18. ecce deſunt 19. quatuordecim anni, unde diſcis, quòd (Jacobus,) poſtquàm ille benedictiones acceperat, latitaverit in domo Heberi quatuordecim an- nis? 0. Eod. Verſ. 9. Super uxores ſuas] Improbitatem impꝑ robitate auxit, dum prio- res (uxores) non expulit. 2. Verſ. 10. Et egreſſus ſ: Jacobus] Quoniam proptereàâ, quòa malæ eſſent filiæ Canaan in oculis Iſaaci, patris ſui, Eſavus abierat ad Ismahe- lem, interrupit (Moſes) narrationem de ſeparatione Jacobi (à patre ſuo ac ſcripſit: & vidit Eſavus, quòd benedixiſſet &c. 22. ideò, dum finivit (narrationem illam,) redit (lam) i. e. triginta ac centum anni, in MSto Erff. 1. ſic legitur: HQe i. e. ecee quin- quaginfa ac centum anni. ⸗ 77. Vide infrà Geneſ. c. 35. V. 29 ibique not. n. 56. confer. & ſuprã n. 8. h. verſ. 9. 18. Scil. ſunt dies annorum peregrinationis meæ, uti Geneſ. dict, cap. 47. v. 9. habetur. 19. Vel: abſunt à ſumma fcil. illa annorum, quæ hactenàs enumerata eſt, coœeterum verba iſta: 3 —ν n i. e. ecce deſunt quatuor- decim anni, omiſla ſunt in utroque MSto Erff, 20. Atque hoc eſt 73 wrzesrer, Propter quod illa annorum computatio à Commentatore no- ſiro bic fuit inſtituta, conſer. infr. verſ. I1. h. cap. n. 39. & not. in Sna h. loc. ubi poſt verba iſta 'ne 1) dn tan i, e. in domo Heberi 14. annis, hæc fſent addita: 3) n vadn PD i r õ ü msn ee n een nn N Paden dn A 7 en enen en ee,n e e ae Pbn n ien n enn ee nen fr mne eeene een en enn nn E 7% awr HiD ee en Svv HW 7 a be ben e Vnden ronn en enn ee eee n e eenn . eann nn nn ene n enn mnenn ng rn e n brdh er rnnn we Wn ren , een den en ee dn S 1. e, ſed non punitus feit (Jacobus) propter il- Jos (annos, quibus non miniſtravit Iſiaaco, patri ſuo,) propter meritum legis ( Divinæ, cui ille o- Joſephi) decimo ſeptimo usque ad trigeſimum nonum, reſpectu 22. annorum, quibus ſeparatus fuĩt Jacobus à patre ſuo nec illum honoravit (mi⸗ niſterio ſuo,)atque iſti fuerunt 20. (Hebr. 2, ſie enim legendum pro'a, ſicuti mendosè in Hebræo hic habetur, vid infrà Geneſ. c. 37. V. 34. Sign. ) anni in domo Labanis atque duo anni, qui- bus ille morstus eſt in itinere, ſcriptum quippe eſt: & exſtruxit ſibi domum; pecori autem ſuo fecit tentoria (Geneſ. c. 33. V. 13.) expoſue- runt autem Rabbini noſtiri p m. ex hoc textu, quod (Jacobus) moratus ſit in itinere octodecim (menſibus, vid. Raſchi not. ad Geneſ. d. c. 3 3- v. 17. Sign.*) nam domus ei erat diebus pluvio- ſis; tentoria autem si erant diebus æſtivis & jux- tà ſupputationem verſuum, quam ſupra inivi- mus, ex quo ſeparatus fuit à patre ſuo, donec de- ſeendit in æÆgyptum, 130. annos natus fuit, nos enim ibi amplihs educimus 14. annos, enim vero certo latitavit in domo Heberi, quando ipſe Jacobus abiitad domum Labanis, ut ab eo (He- bero) diſceret legem ac propter meritum legis: (Divinæ, cui ille incumbebat,) ipſe non punitus fuit ob iſtos (annos quibus patri ſuo non mini- ſtravit;) Joſephus etiam ab illo (Jacobo) non ſepa- ratus fuit, niſi 2 2. annis, menſura pro menſura, ha- Genus reperi in veteri exemplari Raſchiano, con= fer. not. ad Geneſ. d. c. 37. v. 34. Sign. it. not. ad Genel. c. 3 5. Vv. 22. Sign.* Sc d. c. 3 5. V. 29. n. 7. ſeqq. & n. 60. & ad Genelſ. c. 37. V. 3 4. n. 32. 2 1. Sed illis etiam aliam ſfuperinduxit uxorem, nempe Machlat, Ismahelis filiam. peram dederat, )nam ecce Joſephus non ſeparatus 22. Prout ſuprà verſ. 6. h. cap. habetur, confer. fuit à patre ſuo, niſi 22. annis, Videli èt ab (anno not, in ανπ e h. loge C4.. X — (ſemad ⸗ bere, nili: Rümirümm in 1 ½, hann qu 4 guane gue dicun , wwit in 6 Oeclerrit in venetit i alibifit nenn 145, PEod, ni in ilo lo beſchen; ¹ i e. precesy què gacob (verbum) ne ra, velut er; 23. Hignum fer. od not, indin 24. Vide Aith iple kerd ead⸗ Gur Arjehto 5Won h loe. Loci iſtius OWoN h loe lol. 9 5. b. 15,ot lapr⸗ not. In Ow. lachol ol.2, lin, ſol gnb. 46. Vel: denen c. Ib. v. 7. 27. Keuti ſol wa n i MSobrf. 2. Conter hie B Berachot, fo loe, alegzun 1le Vel:neimen M.. XI. — tat annum lriginta ae (MKobi) Ordeciman. dumpi. 1propteres, ad limahe⸗ eleriplit: llam,) redtt Gam rs id tiigelimumm guidusſeparatus nhonorawit mi⸗ ,(Hebr.9, ſie ndose inflebæo 1.7. 34. den ſ duo auni, qui⸗ iptum gaipe ſecofi autem V. 13.) erpolte⸗ erhot tertiſqudil inere octodeciin 1Genel d. c. 31. tatditbus Plunio⸗ bus Eltiyis dejux⸗ nam ſupta iniſi⸗ Aie ſuo, donec de⸗ 1s natus fuit, ns Annos,enimn erd veti, glundo iol⸗ mmis, utzb eole ter meritun etis : ) iple non putilue ti ſuO nOn ini. acopo noltſende Napro menldta, latiRaſchiano, eol 34 Sign t innct. Kc 35. . 49 Genel, 371,34 peiincurit AxOem, ſliam. CAP. XXIIX. GENESEOS. 233 (jam) ad primum propoſitum. Eod. verſ. 10. Etegreſſus eſt] Non opus fuiſſet ſcri- bere, niſi: & abiit acobus in Charan, cur (itaque) meminit (Moſes) egreſſus ejus? nimirùm indicat, quòd egreſſus (hominis) juſti ex aliquo loco faciat notam, 23, nam quamdiu juſtus in urbe eſt, ipſe gloria ejus eſt & ſplendor atque decus; (aſt quando) egreſſus eſt, abſcedit gloria ejus ac ſplendor atque decus, ſic quo- que dictum eſt de Noëmi atque Ruth: & egreſſa eſt en urbe 24. Eod. verſ. 10. Er ivit in Charan] Egreſſus eſt (Iſaacus,) ut iret in Charan. * Verſ. 1I. Ke occurrit in locum] Non mentionem facit Scriptura, in quemnam locum (de- venerit Jacobus;) ſed (intelligendum hic eſt, quòd venerit) in locum, cujus alibi fit mentio, is fuit mons Morijah, dicitur enim de illo: & vidit locum procul. 2 5⁵. Eod. verſ. II. Et occurrit] (Verbum 7 hic ſigniſicationem habet, ) velu- ti (in ilio loco:) ? J) i. e. & occurrit 26. in Jericho, item: 11 & pervenit in Dab- beſcheth; 27. Rabbini * autem noſtri(verbum ?a) exponunt, quòd ſigniſicet N i. e. preces, veluti (accipitur in illo loco: )ac ne Yi. e. ora me, 28. ac diſcimus, quòèd (Jacobus) ordinaverit 29. orationem veſpertinam; mutavit autem Scriptura⸗ (verbum,) nec ſcripſit: bN)) i. e. & oravit, ut doceat te, quòd exſilierit ei 30. ter- ra, veluti exponitur in capite: — WN J. 31. Eod. verl. I1. Quia occubuerat Sol] 3p, habetur ,cOllet. 23. Signum, Hebr. b, Gall. une marque, con- fer. Exod. C. 4. V. 14. ibique not. n. 27. vide & not. in bpa ND h. loc. 24. Vide Ruth. cap. I. v. 7. ibique Raſchi not. ubi ipſe ferè eadem, quæ hic, obſervavit, confer.& Gur Arjeh fol. 40. col. I. med. ac net. in nov ePa h. loc. * Loci iſtius explicationem vide in notis npv NP h. loc. confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 9 5. b. & Cholin, fol. 9 1. b. 2 5. Proùt ſuprà Geneſ. c. 22. v. 4. habetur, confer. not. in a h, h. loc. it. tract. Talm. Be- rachot fol. 27. b. & Sanhedrin, fol. 9 5. b. ac Cho- lin, fol. 9 1. b. 26. Vel: pervenit ad (urbem) Jericho, vid. Joſu. c. I6. Vv. 7. 27. Sicuti Joſuæ cap. 19. v. 1I1. habetur, Hebr. nn , hæc & ſequentia, usque ad: av Ana Py i. e. quoniam legi operam dabat, in M Sto Erff. 2. deſunt. & Confer. hic Berelchit Rabba, ut & tractat. Talm. Berachot, fol. 26. b. prout in nan mnerw h. loc. allegantur. a2 %. Vel: ne intercede apud me, vide Jerem. cap. 7. v. 16. confer. & not. in n'non mne h. loc. it= not. ad Eſai, c. 47. V. 3. V. 3. & ad Eſai. c. 53. Ve 5. n. 9. 29. Unſtituerit, ſtabiliverit, ac quaſi, tempus cer- tum præfiniverit, quando preces veſpes tinæ ſint peragendæ, ita in hic expono, confer. infrà v. 17. h. cap. ibique not. vid. & infrà n. 33. h. verſ- 11. it. Buxtorf. Synag. Jud. c. 10. pag. mihi 220., Confer. & Jalkut Part. 2. fol. 10 9. Col. 1. cir- cà fin. 30. Nempe: Jacobo, conſer, quæ ſuprà ad Genef- C. 24. V. 42. n. 7 5: notata ſunt / ſed astori librz GurArjch fol. 40. col. 2. fin. diſplicet iſta Rabbi- norum expoſitio, quia non ſcriptum ſit: on- 12 ) i. e. loeus ei (Jacobo) occurrit; ſed ipſe Jacobus doypa 50 1. e. Occurrit pervenit) in lo- cum, confer. & infrà verl. 17. h. cap. n. 6 I. ac not. in bhan e h. loc. 31. Id eſt: nervus luxatus, eſt autem iſtud caput ſeptimum libri ſecundi Partis quintæ operis Tal- mudici, vid. infrà dict. verſ. 17. h. cap. n. 65. confer. & Genelſ. cap. 32. v. 3 ½. ibique not. n. 97. Ieperitur locus, à Commentatore noſtro hic alle⸗ G g m 234 GENESEOS. CAF. XXIIX. Sol] Scribendum ei (Moſi) fuiſſet: 32. & occubuerat Sol & pernoctavit ibi: (verba i- gitur iſta:) quia occubuerat Sol, juxtà ſenſum literalem ( indicant,) quòd Sol ei re- entè occubuerit 33. tempore non ſuo, 34. (idque eum in finem, ) ut ibi pernoctaret (Jacobus.) Eod. verfſ. 1I, Et poſuit illos ſibi cervical] Fecit illos (lapides Jacobus) tanquam aggerem 3 5. circà caput ſuum propter feras * beſtias; cœperunt (autem la- pides iſti) inter ſeſe rixari, hic dixit: ſuper me reclinet juſtus (iſte) caput fuum, ille di- zit: ſaper me requieſcat, confeſtim Sanctus ille Benedictus fecit illos unum lapidem, 36. atque hoc eſt, quod dicitur: & tulit lapidem, quem poſuerat ſibi cervical. 37. Eod. verſ. I I. Et dormivit in loco ilo Si gnificant (verba iſta: in loco illo,) exceptionem 38. (nimirùm Jacobus) in loco illo dormivit; aſt quatuordecim annis, quibus miniſtra- X verat in domo Heberi, 39. non dormivit noctu, quoniam legi operam dabat. Verſ. 12. Aſcendebant & deſcendebant] Aſcendebant primùm ac poſteà deſcendebant, (ni= mirùm) angeli, qui comitabantur eum (JIacobum) in terra (illa non egrediebantur- exträ terram (illam) & aſcenderunt ad ſfirmamentum (cœli;) deſcenderunt autem (a- lii) angeli extrà terram, ur illum comitarentur. 40. Verſ. 13. Stabat ſupra ilam] Ut cuſto- allegatus in Chalin fol. 9 1. b. uti in a=τ hic allegatur. . 32. Nempe iſta verborum ſerie, quæ mox ſequitur * & ab antore nofſtro adducitur, confer. not. in „nD h. loc. 33. Nempe, ut preces veſpertinas perageret, unde ſteà tempus iſtud orationis vefpertinæ à po- ſteris Jacobi obſervatum eft, vid. ſuprà n. 29. h. verſ. I1. 34. Md eft: titins, quaàm ordinarius ejus occafus eſſe ſolet, confer. infrà Geneſ. c. 32. V. 31. ibique not. n. 9 4. 3 5. Sepimentum, mitrum, ita hic interpretor apn ic enim legendum, nonaym, uti vitioſé in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, legitur, de vocis iſtius ſignificatione confer. Buxtorf. Lex. Palm. fol. 2233. vid. & Jalkut Part. 1. fol. 3 5. col. 2. med. ubi ſcribitur, quòd Jacobus ſepimen- tum iſtud fecerit propter beſtiarum feu ferorum animalium metum, in MSto Erff. I. pro a le- gitur pann, de qua voce vid. not. ad Jerem. c. 46. V. 2 I. . 2,0. 4½ Hebr. IeN aabp in editione α ei, ut & iaBerolinenii his præmittitur: &απυꝶ. e. quoniam metuit, in MSto Erff. 1. habetur: & e, i. e. quoniam metuebat (Kcil. feras beſtias.) 36. Atque ita pacem & concordiam inter Iixantes iſtos lapides fecit, ſic tradunt vel delirant Rab- h. loc. it. tract, Talm. Cholin, fol. 9 1. b. 37. Sicuti infrà verſ. 1 8. h. eap. haberur, ubi unius folum lapidis fit mentio; cum tamen hoc verſæ 11. plurium lapidum mentionem ſaciat S. Scri- ptura, Junius ac Tremellius in noris ad dict. verſ. 1 9. lapidem, ſingulari numero pofitum pro la⸗ pidum ſtrue exponunt; vide tamen Gur Arjeh fol. 40. col. 3. & 4. & fol. 105. col. 3. pf inc. 3 §. Sive: excluſionem, i. e. excluſivè ſunt intel- ligenda verba iſta: in loco illo, hoe ferl. ſenſu⸗ quòd ſolummodò in iſto loco noctu dormiverit Jacobus, aſt in domo Heberi 14, annis noetu non dormiverit; fed legi operam dederit, ita 'yn hie expono, ut ſignificet: excluſionem, ex- ceptionem, quoſenſu interdum à Rabbinis uſur- patur, de quo confer. Raſchi not. ad Genef. c. 24. v. 8. & ad Numer. cap. 7. Verf. fin. ir. ad Num. c. 71. v. 22. it. Gur Arjeh fol. 96. col. 3.⸗ fin. ac Cholin, fol. 9 1. b. 39. De hoc vide ſuprà verſ. 9. h. cap. M. 20. 40. Aliud enim regnum non incipit, niſi prius de- finat, n nen , ſicuti in Gur Arjeh fol. 40. col. 4. fin. habetur, confer. & not. in pam rmw h. loc. ir. dict. Tract. Talm. Cholin, fol. 9 1. b. bini, confer. num. ſeq. 37. ac not. in ' cNoditetil 8 Scriptura⸗ dhuc riyun ſuis non con. caligawerant uus erat tell, 13. 0 lo (acobe Verbum 14 c: Ale bus)inebat OAbbet 15, Mii i Wiel tipromili, wrrre 41. Scil Jaco bat, non ſet Fentulum Challin tol 121, l. loc. ac Chol! 41. Adjunott, bust, id enit ſiggificat, 56e it Light edit. Liplien 43. Scil, hom nel. dich 4 Uti Hiobe joventute ſu⸗ ſeneltate lus ſua ide dden nommen ſuum nint functi, mentatore ni Vus pro mort un ei appro⸗ pogunt, 6,4. V. 19 ibt 4). Quadiaum biniretbumh — Aerbai. Lbernodaret les des heobu) nn utem k. dum kyidem, ieal. 37. Lod, eptionemz, os miniſttz. dabat, Vent. endehant (ni⸗ gkediebantur. unt autem a wrailen U cuſto. Vel celiiant Rab- not, ndn ſol,gb. abetur, ubi unius n tamen hoc vells gein ſaiat 5. 8li⸗ nnotisad dict. enl, o poftuim pto li- Umen Gun Alel f. col.z. tin. cluſive ſunt inlel⸗ lo, hoe ſell lenll; co noctu Colmirenit eii 14,annis Nodis eram decerit, a e: extluſſonem,et m Rabbinis ufut⸗ zi not. 20 Geneh e, 7. Veti. hin in lrehtol,b. col.z. Hcap. I. 20, neipit, nififins le. 1 N, ſienti in Gur betur, conker &not⸗ CAP. XXIIX. GENESEOS. 235 cuſtodiret illum. 4. Eod. verſ. 1 3. Et Deus Iſaact] Quamvis non reperiamus in- S. Scriptura, quòd Sanctus ille Benedictus appropriet 42. nomen ſuum juſtis, dum ipſi adhuc vivunt, ut ſcribatur: Deus hujus vel iftius, 43. quoniam dicitur: ecce in ſanctis ſuis non conſidit; 44. hoc vero loco appropriat (Deus) nomen ſuum Iſaaco, quoniam caligaverant oculi ejus ipſeque in domo ſua concluſus degebat & ecce tanquam mor- tuus erat * atque prava cogitatio ab eo receſſerat, (ſic reperitur in) Tanchuma. Eod. verſ. 13. Dormis ſuper ila] Circumvolverat 45. Deus omnem terram Iſraeliticam ſub illo (Iacobo) ut ** illa facilè poſſet ſubjugari poſteris ejus. Verſ. 14. Et prævalebis] (Verbum N hic ſignificat:) HpMi. e. & validus eris, veluti (accipitur in illo lo- co:) & ſic MMi. e. prævalcbat. 46. Verſ. 15. Ego (ero] tetum] Quoniam (Jaco- bus) timebat Eſavum & Labanem. 47. Eod. verſ. 1 5. Donec perfecero] (Particula) habet (hic) ſigniſicationem ¹9 (ac ſi diceret: ₰ T i e. donec.) * Eod. verſ. I6. Dixi tibi (Pronomen — hic ponitur pro:) + 2X0i. e. in tuam utilitatem & Pu i. e. ſuper te, 48. (ac ſi diceret:) quod promiſi Abrahamo de ſemine ejus, id tibi promiſi, non Eſavo, etenim haud dixi ei (Abrohamo ) quia Iſaacus vocabitur 2 2 tibi 41. Scil. Jacobum, nam Deus Jacobum cuſtodie- bat, non ſecus, ac pater, qui a 7) an i. e. ventulum facit filio ſuo (dormienti,) ſicuti ex Challin fol. 9 I. b. adqucit D. Wagenlſeil. in Sot. p. 3 21. n. I. confer. & notæ in an n h. loc. ac Cbolin, fol. 9 1. b. . . 42. Adjungat, ac quaſi aſſignet & ſpecialiter attri- bust, id enim verbum: r, quod hic habetur, ſignifcat, de quo confer. Geneſ. c. 31I. V. 42. n. 56. it. Lighfoot, ad Matth. cap. 22.V. 3 2. P. 42 3. edit. Lipfienſ. —.. H 43. Scil. hominis ſive ſancti viri, confer. infrà Ge- neſ. dict. c. 31I. v. 42. ibique no. 44. Uti Hiob c. 15.v. 1 5. habetur, multi quippe in juventute ſua juſti ac probi fuerunt; ſed poſteà in ſenectute ſua defecerunt à juftitia ac probitate ſua, ide &Deus in ſanctis ſuis non confidit nec iis nomen ſuum ſpecialiter addicit, niſi ipli fatò fue rint functi, Iſaacus autem ob rationem à Com- mentatore noſtro hic adductam, etiamnum vi- vus pro mortuo habitus eſt, ac Deus nomen ſu⸗ un ei appropriavit, ſic kabbini locum iſtum ex ponunt. . & Confeyz. infrà Geneſ. e. 31. v. 42. Sign. † & Exod. c. 4. V. 19. ibique not. n. 33., 45. Quaſi in unum locum congrega verat, ita Rab- bini verbumi 22 %, quod hig habeiur, exponunt, „ confer. Bereſchit Rabba h. loc. ut & tractat. Tal- mud. Chullin, fol. 9 1. b. prout in nan ne h. loc. allegantur ad marginem, in notis Kaſchia- nis dictæ edirionis e nSut & in Beroli- nenſi editione poſt verbailla: viay wam i. e. ut ſiliis ejus ſubjugaretur, iſla uncinulis ineluſa & addita ſunt: Pièe een r, eee 1i. e. tanquam quatuor cubitorum (ſpatio,) nam tan- tum loci occupat homo, conf. not. in bham ne* h. Iloc. it. tract. Lalm. Sanhedrin, fol. 111. a. XX Hebr. , in editione nhamn ne & in Beroli- nenſi pro habetur: 77 M) i. e. indicavit ei, qud ſcil. illa terra facilè poſſet ſubjugari à po- ſteris ejus, vid. not. in Ma R h. loc. 46. Sicuti Exod. cap. I. v. 12. habetur, ubi vide ſis imerpretes. confer. tract. Talm. Schabbat, fſol. 112. b. 47. Idee Sanctus ille Benedictus auimum ei addens dicit: ego tecum ero, confer. not. in norn mnbe h. loc. & Berachot, fol. 4. a. & Sanhedrin, fol. 9 8. b. * Confer. not. in τ M h. loc. ubi etiam tract. Talm. Gittin. fol. 90. a. ad marginem allegatur. 4 8à. Vel: propter te, in commodum tuum, ron- fer. Exod. c. 1 5§. v. 8. n, 9 7. & EXod. cap. 2 S. v. 22. & v. 2 3. ibique not.-vid. & num., ſeq. 51. h. Vverſ. 15. 2¾ GENESEOS.B CAbP. XXIIX. tibi ſemen; ſed: quia in Iſaaco, 49. non totus Iſaacus; 50. ſic quoque omnes (par- ticulæ: & ac l) atque — 9, quando junguntur verbo ) , induunt ſigni=- ſicationem i. e. ſuper, 1. idque etiam iſte (locus) probat, quis (Deus) cum Jaco- bo anteà non erat locutus: 52. Verſ. 16. Ego verò non noveram] Nam, ſi ſciviſſem: non dormiviſſem in loco tam ſancto, qualis iſte eſt. ?53. Verſ. 17. Niſi domus Dei] Dixit R. Elieſer nomine R. Joſe, * Ben Zemræ: ſcala iſta ſtabat in Beerſchaba & de- clivitas ejus ?4. vergebat verſus 5. domum ſanctuarii, 56. nam Beerſchaba ſita erat in plaga meridionali (terræ) udaicæ ac Jeruſalem in parte Septentrionali, in termino, qui eſt inter (tribum) Jjudæ & Benjamin; Bethel autem erat in plaga Septentrionaßli hæreditatis Benjamin, in termino, qui eſt inter Benjamin & inter filios Ioſeph; repe- ritur (itaque) ſcalæ iſtius, cujus pedes erant in Beerſchaba ac cacumen ejus in Bethel; media pars declivitatis ejus &regione (urbis) Hieroſolymæ, &, prout dicunt Rabbini noſtri, dixerat Sanctus ille Benedictus: juſtus iſte venit in domum hoſpitii mei, 57. num diſcedet ſine pernoctatione? 58. præterea dicunt: Jacobus vocavit (urbem) Jeru- ſalem Bethel; atqui hæc Lus fuit, non jeruſalem; unde autem didicerunt, (Rabbini) ut ita dicerent 59. ego exiſtimo, quòd translatus 6. fuerit mons Morijah atque eò loci venerit, (ubi Jacobus tunc erat;) atque hæc fuit exſilitio 61., viæ, de qua dicitur in — 49. Scil. vocabitur tibi ſemen, uti ſuprà Geneſ. c. 21. V. 12. habetur. 5o. Ideſt: non omne ejus ſemen, ſic enim & Eſa- vus comprebenderetur ejusque poſteri; ſed ali- qua ejus pars ſcil. Jacobus ejusque poſteritas. 51. Vel: propter, confer. fuprà n. 48. h. verſ. 15. & Genel. c. 24. vVerſ. 7. n. 17. 72. Et tamen hic in textu ſacro habetur: dixi tibi, hinc autor noſter infert, quia Deus ante hane vi- ſionem cum Jacobo non erat locuius, quòd par- ticula 77 hic ſumenda & explicanda ſit pro 79 i. e. ſuper te vel propter te, in tuum commodum, confer. not. in an n h. loct. J3. Nimirum: in loco, ubi porta cœlieſt, uti verlu ſeq. 17. h. cap. habetur, confer., not, in ee DpD h. loc. »„ Hebr. bd) a wa, abfunt iſta à MSto Erff. 1. & pro &*Zembra, illud habet &Ni. e. Zuma ſiyve Zoma. 54. Ita hic verto: ov, quæ dictio etiam aliam habet ſigniſicationem, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2 500. ubi locus ex Bereſch. Kabba Sect. 69. unde autor noſter expoſitionem iſtam deſumpſit, adducitur, confer. not. in n h. loc. in qua editione, ut & in Berolinenſi pro: y² habetur: yDY yYDZe i. e. & medium declivi- tatis ejus, (horum expoſitionem vide in notis dict. Hnafi rW.) 55. Vel & regione, nam Hebr. as id ſignificat, confer. infrà num. 71. h. verſ. 17. 56. Domus Sanctuariihic zæra enναααNä dicitur, ea enim tunc temporis nondum extructa erat, niſi domum Sanduatii ſupernam hic intelligere ve- lis, quam ſtatuunt Rabbini, vid. infrà n. 70. h. Verſ. 17. 57. Quo nomine hie eope rya j, e., domus San= ctuarii intelligitur, uti habetur in Gur Arjch fol. 4* 1. col. 2. hnn. 53. Ita hie interrogativè vertere volui verbum: 09 i. e. & diſcedet ſive dimittetur, ac ſi diceret? haud diſcedet, quò minus noctem unam hic dor- miat. 59. Nempe, quòd urbs Hieroſolyma à jacobo di- cta ſit Bethel, quæ quondam Lus nominata e= rat, vid. verſ. 19. h. cap. 60. Vel: à ſede ſua avulſus fuerit, id enim ver- bum: doya, quod hig habetur, ſignificat. 61. De qua ſuprà verl. 11. h. cap. n., 30, 4. WlI⸗ in (pitel. Hiiin occurl Zitin locum gatuselt () Atres ejus Chatanem, guoque)e⸗ nilet, diuit bi Preceli ei in oeulſi gum tahet. mentei (ſub i e⸗op Ha i. I1 el: ma⸗ iſtud capur e Gtionisuint⸗ 17. Conler, 5 Challin tol H. It bell not, n. 30, 6f Hebr. ⸗ Berolinenli h cere jelis; a ad: terra, 20 Ut In notis Raſe Gitum reperi, 64. Sig juxti gatiyd pentee 3. Weck, hae kune tepporis ipfe in hinete Vum, deis holuerit otan erat nec men tonker, not, 65, De quo vi inka Cenel 66, Moutfupr⸗ 17. Sell. Felbal n, le guo — omnes (dat. nduunt lini⸗ )cum aco⸗ ſairilen, domu Dei lehaba & E ba liaeratin in tetmino, eptentrionak loſephirepe. insinethel, Heund Babbini Ppiti mei,7. (orbem) etu⸗ riſeharque ed e qua cicitut in — medium decliyi- mem vige in nolis di ſoniſtelt, 17. reANr Gickur, nentuctta erat nili lic imellgere ve⸗ , e. domos an⸗ rin Gur Atjenfol olut verbum: o tur, ze ſi Cicetet demunam hic dol⸗ Oym: eobo di⸗ m Lusnoninaa e⸗ eit, 1 enimn tt⸗ 1, ſgnificat⸗ n 3e CAb. XXIIX. GENESEOS. 237 in (capite Talmudico:) din N E, 62. (nempe) quod venerit domus Sanctua- rii in occurſum ejus (acobi usque ad Bethel, idque eſt, (quòd ſuprà dicitur:) & occur- rit in locum; 63, ac quando Jacobus præterierat ** domumsanctuarii X cur non retar- datus eſt (Jacobus) ibi? quomodo ei in mentem haut Venit, ut oraret apud locum, ubi Patres-ejus oraveram? num 64. à cœlo retardatus fuit? reſpondetur: ipſe iverat usque ad Charanem, veluti dicunt (Rabbini noſtri) in capite LEI 65. idque S. Scriptura (quoque) confirmat, (dicitur enim:) & ivit Charanem; 66. cum (Verô) Charanem ve- niſſet, dixit ſecum ipſe, forſitàn præterivi locum, in quo oraverunt Patres mei, nec ego ibi preces fudi, conſtituit igitur ſecum, ut reverteretur, ac rediit usque ad Bethel, tunc ei in occurſum ivit terra, hùc usque 67. Eod. verſ. 17. Wam lerribili] Tar⸗ gum (habet:) 1 i. e. quam tremendus 6s. eſt locusiſte, (ubi) eſt no- men rei (ſubſtantivum) veluti (illud Chaldaicum ) 0i. e. intelligentia & Oi. e. operimentum ad induendum. Eod. verl. 17. Er baæc (ſ) porta cxæli] i. e. Sg 3 Locus — — 62. Id eſt: mactatio immundorum animalium, eſt notis Raſcehianis editionis nar P & in Be- iſtud caput ſeptimum lbri ſecundi partis ſive Se- rolinenſi editione: poſt verba: P& 290) ctionis quintæ operis Talmudici vid. n. 67. h. v. i. e. & in occurſum ei ivit terra, hæc uncinulis 17. confer. & Deuteron. cap. 17. V. I. n. 3. &ε incluſa & addita ſunt, nempe: & re Challin fol. 9 1. b. . reX Py rpr ep ee yi PDDASN 63. Ita habetur ſupra dict, verſ. 11. h. cap. ubi vid. b-ade ds re, ſ⸗ n twa end nor. n. 30. Wn) Nin e enen n ee e, e, dee ** Hebr. a2), in editione Sman ne ut & in Ne nden en in ieen e ( leg. Berolinenſi hiſce præmittitur: H&) i. e. & ſi di rn e hnn ee ee eee een cere velis abſunt autem iſta & ſequentia usque ad: Pn enn i. e. & ei in occurſum ivit terra, ab utroque MSto Erff. . rololymæ & quia extitit urbs Dei „ vocavit il- * In notis Raſchianis editionis Phari ro hic ad- am Bethel, fuit autem mons Morijah, in quo ditum reperitur, rie) i. e. S& ſi dieere velis. adoravit Abrahamus; is ipfe fuit ager, in quo 64. Sic juxtaà notas in ee mo hic interro- oravit Iſaacus (Genel. c. 24. v. 63.) ſie quo- gativ vertere voldi, in Gur Arjch fol. 41. col. que in S. Scriptura ( reperitur:) venite, ut al⸗ 3. med. hæc adducitur fatio, cur Jacobus cendamus (Elſa. c. 2. v. 1.) non (itaque vocan⸗ tune temporis ibi non oraverit, nempe, quòd dus eſt iſte locus) juxtà Abrahamum qui il⸗ ipfe in itinere wyp &N cve metuerit Eſa lum hominavi montem, nec ſecundùm Iſaa- vum, ne is ipfum perſequeretur ac proptereà cum, qui illum appellayit: agrum; ſed ſecun- noluerit orare, quoniam ô defatigatus; dum Jacobum „ qui illum vocavit: Bethel, erat nec mentem ad preces dirigere peterat &c. hactenùs explicatio ; quæ habetur in exemplats confer. not, in Smeon n. h. loc. Raſchiano cotrecto. 65,. De quo vide fuprà verl. 11. h. cap. n. 3 1. it. 68. Vel: quantus terror eſt (in) loco iſto, vide infrà Genel. c. 32. Verſ. 32. n. 96. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 51 5. confer. & Gur 66. Prout fuprà verſ. 10. h. cap. habetur. Arjeh fol. 41. col. 3. med. at not, in nar e D 67. Scil. verba ſunt didii capitis Talmudici b he loce Yn, de quo ſuprà num, 62. h. Verl. 17. In N Wen ng i. e. Bethel non fuit iſie (lo- eus,) qui vicinus erat (oppido) Hai; ſed Hie- GENESEOS. ECAbP. XXIIX. Locus orationis; ut deferat ⁶9. preces hominum ad cœlum; eſt autem expoſitio ejus allegorica: quòd domus Sanctuarii, quæ ſuprà eſt, 70. directa ſit Sregione 71. do- mus Sanctuarii, quæ eſt infrà. Verſ. 20. Ssi fuerit Deus mecum] i. e. Si ſervaverit mi- hi promilſſa illa, quæ ipſe mihi fecit, ut mecum eſſe velit, ſi cuti ille mihi dixite & ecce ego tecum ero. 7. Eod. verſ. 20. Et cuſtodiverit me] Sicuti ille mihi dixit: & cu- ſtodiam te, quocunq; iveris.3. Eod. verſ. 20. Et dederit mibi panem ad veſcendum] Prout ille dixit: quia non iNi. e. deſeram te; 74. is autem, qui panem quærit, vo- catur, 2IVi. e. deſertus, dicitur enim: ac non vidi juſtum a i. e. derelictum nec ſemen ejus quærens panem. 5. Verſ. 21. Et reverſus fuero] Sicuti ille dixit: & reducam te in terram. 76. Eod. v. 2 I. Lpre peritate] (Ut ſim) innocens?? à peccato, ne diſcam vias Labanis. Eod. verſ. 2 I. t erit mibi Dominus in Deum Ut requieſcat nomen ejus ſuper me ab initio uſq; ad finem, ne reperiatur aliquid profani in ſemine meo, ſicuti locutus eſt (Deus:) quod dixi tibi; 78. promiſſum autem iſtud fecit (Deus) Abrahamo, dicitur e- nim: ut ſim tibi in Deum & ſemini tuo poſt te. 79. Verſ. 22. Ert lapis * iſte] (Litera) Vau, quæ eſt in (dictione) IANN, ita exponenda eſt: ſi feceris mihi illa, ego quoque iſtud faciam. Eod. verſ. 22. Er lapis iſte, quem poſui in ſtatuam &c.] Juxtà Targum ejus (hæc eſt explicatio:) erit (lapis iſte.) ſuper quo cultum inſtituam coràm Domi- no, ita quoque fecitſ ſacobus,) quando reverſus eſt de Paddan Aram, quando ei (Deus) dixit: ſurge, aſcende ad Bethel, 80. quid dicitur ibi: & erexit Iacobus ſtatuam & li= bavit ſuper ea libamen 81. 69. Juxtà Hebr. rmhy:t, i. g. ut aſcendere faciat, 75. Sicuti Plalm. 3 7⸗ Vv. 2 5-habetur. 4. e. evehat, elevet; ſie in exemplari Hebræo, 76. Vide dick verl. 1 5 h. cap. quo uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxtorf. ali-77. Iuteger, incolumis, Hebr. yv, Ieſpicitur isque codicibus habetur: mhyi/ i. e. ut aſcen- ad =, quæ dickio hic in textu ſacto Habetur, dant. confer. not. in bna ne h. loc- 70. Vide, quæ ſuprà num. 56. h. verſ. 17. nota- 78. pront ſuprà alleg. verſ.,1 5. h. cap, habetur. ta ſunt, conſer. & not- in 'n- h. loc. 79. Vide ſuprà Geneſ. cap. 17. Verſ. 7. in notis atque D. Maj'i Theol. Jud. Loc. 1 3. Sect. 1. p. Raſchianis editionis pan nev ut & in Beroli- 219. ubi de tabernaculo ſupetiore & inferiore ex nenſi editione poſi: t i. e. poſt te, bæc libro Sohar. uncinulis incluſa & addita reperiuntus: N 1. Conker. ſuprà num. 55. h. verſ. 17. it, not. ad DD RN NTâ Pry i. e. ſemen tu- Eſai. c. 6. Veri. 6. num. 27. it. ad Jerem. cap. 17. um per certam genealogiam propagatum, ne in F. 12, h. 21. illo aliquid profanum ( ſeu illegitimum)) repe- 72. Sicuti ſuprà verſ. 1 5. h. cap. habetur, confer. riatur. not. in am R h. loc. * Hebr. Jaden, iſtud & quæ ſequuntur usque 73. Prout dict. verſ. 1 5. h. cap. habetur. ad: — & mwyN i. e. iſtud faciam, abſunt à 74. Vide alleg. verſ. 15.-h. «ap. confer. & not. ad hi- Msto Erff. I. brum Prec. Jud. part. 2. P. 102.4a. ſin. ubi ſcri- 80. Sicuti infrà Geneſ. cap. 3 5. V. 1. habetur. bitur, quoòd omnia iſta promiſſa, quæ hic Ja- 81. Vide Geneſ. dict. cap. 35. V. 14. confer. & cobo facta tunt, eiiam poſterxis ejus, Iſraelitis, ſer- not. in *narm ne h. loc. it. tract. Talm. Cho- lin, fol. 9 1. b. jata ſin d CAF. XxXIX. 238 A XNN — Erl. nune ſad ubant ra ſerhonis gari, olin, tur ro & Eerolreban teriilemport inolerumt ie G teduce l)in Aleph ſcitur:) & juek: MS teritum . (pakores) cul Paſeere Vellen Giutnum opu l. Gæc. page diciur: quinamn ade Kores, coe & not. in 1. Nimitum p derlello hiep Poles & ſie ſtentiam (vel wutali ſoltt i Ptelenti ten ad Genel e, V. 13. h 36, On h. lo 3. Vel: jepon Won hro im tec, 2. Abeeſ s, A. X. poſiägejus Dle 71. do⸗ etwayeritmu⸗ õ dixit. Ncg⸗ ulſendun nquarit, 0. telictum nee Kreducan lediſcamriat ejusſaper ne bt locutuseſt no, Cicitute⸗ dPe] (bitene) ego quogue lumd Targum corim Domi-. CAP. XXIX. Andoei Des) ltauwam El. M Rurk, Oo, lelhicinlt u ſacto hedetut, loe. h cap abetbi cFetl. 7. in notis wut & in Betoli⸗ e poſt te, hece epetiuntus: i. e. ſemen tl⸗ topagetum, ne in legiümum) te. ſeguumtur uigue ſacum, blltt à F1.hebetl . . 14. conlet. & tact, Talm. Cho⸗ 2. Nimirum præteritum 977 pro præſenti vel im- à Pofles & ſic vertere: omne verbum, quod exi- 8 GENESEO0D8C8. 239 YErf. 1. Er ſaßtalii Jacobus pedes ſaos] Poſqulm bonum iſtud nuncium ci an- nunciatum erat & ſpes ei facta erat de cuſtodia, animus illius fuſtulit pedes ejus factusque eſt levis ad eundum, ita exponitur in Bereſchit Rabba. Verſ. 2. Ad- aquahbant greges] Potum præbebant paſtores gregibus; uſa autem eſt (hic) Scriptu= ra ſermonis brevitate. 1. Verſ. 3. Et congregati ſunt] Conſveverant (ibi) congre- gari, quoniam lapis erat magnus. Eod. verl. 3. & devolvelbant] (Iſtud: A poni- tur pro:) PS) i. e. & devolvebant, 2. Targum (quoque) ejus eſt: P i. e. & devolvebant, omne verbum præſentis temporis † mutatur in verbum futuri & præ- teriti temporis, quoniam omnis res, jugiter (ſeu continuè) exiſtens, jam anteà fuit & impoſterum futura eſt. Eod. verſ. 3. Et reponebant] (Sic & Targum habet:) 62 P 1. e. & reducebant. 3. Verſ. 6. Veniebat cum grege] Accentus (in verbo den hie eſt) in Aleph, & Targum ejus eſt: NN i. c. veniebat; (aſt infrà verſ. 9. h. eap. ubi dicitur:) & Rachel HNQ.:¹. e., venit, accentus eſt fuprà 4. in (litera) Beth ac Targum e- jus eſt: HMNNi. e. venit, primum 5. ſignificat præſens; 6. aſt fecundum 7. notat præ- teritum. 9. Verſ. 7. Ecce adbuüc multum diei eſt) Quoniam * (Jacobus) viderat illos (paſtores) cubantes, exiſtimabat, quòd illi pecora domum reducere nec ea amplius paſcere vellent, (ideò) dixit eis; ecce adhuc multum diei eſt, ſi vos mercenarii eſtis, diurnum opus ** haud compleviſtis; ſi verò pecora veſtra ſunt, etiam ſic haud tempus eſt funt, vide & infra Geneſ. c. 34. V. 29. n. 27.⸗ 6 dicitur: i. e. adaquabast, nec adficſtur, Gene. c. 42. V. 2 1. n. 27. & Cenef. c. 46. V. 2 6. quinam adaquaverint, nimirum i. e. pa- n, 2 1. & c. 49. V= 4. N. 17. H Hores, confer,ſuprà Geneſ. c. 1. v. I. n. 27. vide] 5. Scil. verbum 3Na, quod hec verſu 6⸗-habetur. & not. in Mast meo h. loc. (é6. Vel: imberfectum, nempe ut 6t ejusdem for- mæ, cinus eſt verbum MWny, quod hic ab au- tore noſtro exempli gratia adduc itur, confer. in-= fra Genel. e. 46. V. 26. ibique not. n. 20. ſtentiam (vel continuationem actus) ſignificat, 7. Nempe: verbum ten, quod infra dict. veri. 9⸗ mutari ſolet ita, ut täm de futuro, quam de h. eap. habetur. præſenti tempore uſurpetur, confer. quæ ſuprà S. Nimiràm ejusdem formæ eſt, cujus eſt ver- ad Geneſ. c., 24. v. 45. Sign. * it, ad Deuter. c. 2. 1 bum w² quod hic exempli gratia à Com- v. 13. n. 36. notata ſunt, vide & nar. in ν mematore noſtro adducitur, confer. ſuprà Ge-= TI h. loc- nel. dict. c. 15. V. 17. n. 69. & 70, 3. Vel: reponebant, nimiruùm & hic præteritum " Hebr. Ne D hæc & ſequentia, Gsque ad: aws pro imperfecto poſitum eſt, vid. num. an. Vn &αCi. e. multum diei eſt, abfant à MSto tec. 2. M FEriff. 1. W l 4. Id eſt? in penultimæ ſyllaba, conſer. quæ ſuprà * Hebr. nipyn „ in MStO Erff. 1. pro eo legitur 2 ad Genel, gr 1 57 V. 17 M 69 & O, 70, otata à — I. Græc. sge *GXεανιι am in textu facro ſolum perfecto hic poſitum eſt, vide num. ſeq. 3. 240 GENESEOS. CAb. XXIX. eſt cogendi . — poße Sen atcor &c. (ſic ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba. Verſ. 8. N. Targum ita haber ei.e. laki maguus eſt. Eod. verſ. 8. Et votverin 2 i. e. & devolvent, quoniam i o oris eſt. Verſ. . „ quoniam illud verbum . perculum dcore . E ſeie de⸗ Jacobus & devolvebat] Sicuti aliquis enare ler ork Gr 1 2 catan har tibi, quò d robur cjus (lacobt) fuerit ves illa (Rach 11. us) præviderat in Spirit 5 e n el)nan ſimùl WD ipſo ſepelietur; 9. alia explicatio: rn anferor S 1 n man us vacuis venerat, dixit (enim ſecum ) Elieſer ſerr evie mand mea habeo, nan uis inaures & armillas atque res pretioſas; ego ver nihil ustrar, ut ill „ nan Elphas, Eſavi filius, 10. mandat patris ſui acobum eſe in ‚ut illum interficeret eumque apprchenderat; 21, ſed quoniam Elinhat ecu⸗ iebe Karete Fatua hemaai merniuntpanper, patris mei? 12. reſpondebat ei I us: „ in manu mea, nam pau I1 Ja-⸗ 4d frate s ſui iu mea, nam pauper pro mortuo habetur. 13. . 6 P Reakitb,ur IN 1 c. frater, hic ſigniſtcar:) 2 Rekingin RN Be. alres (en elis, vox enim & hic ſumitur,) veluti (miloloco:) ki⸗ addecipien dum 5. hrobindn) ſumus; 14. eſt autem expoſitio ejus alle oric 16 rò homo integer lar . 5han) enecitn ego frater ejus 16. ero quoad fraudem; 6 . rects Kintegia)en , uerit . ege quoque filius ero Rebeecæ, ſororis iplius duz * 12. & narravit atri ſuo] Mat chelis) erat mortua, 17. nec poterat älla alii narare, Ge ei Geil. ouen Nerlin3. . „Verſ. 13. Et — i. e. conductionem, à — uam conducti eſtis. m, i. e. operam, ob1 Ne npé : ut Jacobum ſtrangularet, veluti —e 5 . ini 2 elu * Uen. A ae, in MSto Erff. 1I. pro his legi a nit 1, nee⸗ confer. not. ad hrun prec. ur: —W mn n i. e. quanmu kj: „ d. part. I. p. 42. a. med . e. am illiaus robur 4 med. fuerit; MStum Erff ur 12. Id eſt: qn eeE Stu habet: M N i : quomodo ſatisſaci . a i . 2cmO90 larls! am mandato pa- e. quàm magnum fuerit obur ejr i. tris mei, qui mihi injunæi . 5 d marginem in ÿ . . quoôd m Wa h. loc. allegarur . — . morte affecetis . 2 4 * c. 3 eg ubi v — atque hac &tracl. Talmr. Atckilla, ibn, MV etiam notas, ttis tui fatisfecetis, dhoniam pau mandato pa- Nam Rachel mort ol. 6. H. milis reputatur er . uper mortuo ſi⸗ Ephrata nki eſt in via, quæ ducebat ibique not „conker. infrà verſ. 13. h. cap phratam; vide infrà Genel. c 3 5. V 5 Ot. n. 20. L4D, . Llel. e. . V. 10 atane ſ 1 Prot non eodem, quò Jac 3 . v. 1 6 arcie 14 Erbou ſuprà Genefſ. on enra 3d arobus; tumulò condita fuit, hisc tract. Talm B D 3. V. 8. habetur, confer. bD- h c 15. n. 30. & not, in e tra, fol. 123.a. eBilla, ol. 13. b, & Pava ba- . . . 3‧.⸗ feratur & additio illa, quæ G. „ on fraudulentus, de quo infrà v * Ee. deceptor, retum verſioni jux ee æ& G. æeæ LXX. inter- 30. confer. & not. in na 3 verſ. 1 8. h. cap. n. . † Xxer . . z.* . . 7. Buce cnpitis ulimi in eneen plar Vaticanum in 16. Similis ei ero quoad dolu ne h. loc. Elipbas die ſan miſle ng 1 jecla reperitur, ubi nam & ego technas ſtrue um; par pari referam, . : Ho d,, Satzera 1 ere novi. gaciNεv, ex filiis Eſaui, Thæmanorum rx. . 7. Si enim mater ejus vixiſſet, Rachel prius e- dim CAL. XIIS. — E, olturrit li⸗ numecceſeltt gunpliue ſtän auteosi- Letit ecum, 13] Etmn’. gnodablkule meum none liſti; veruntd ſpatium dant uun,ſhu a ter eu eo ſet ucreipitur) catpreteritun 17. leveri. i tac (propte flie ſaunt Lab⸗ minori, o (lem, atqbei — Im femm ei hir Genel. (. 140). ba& not. in 198. Nemp: 11 c. 24. V. 10. Uuti in n vide & notas. 19. Etgo malt dus, venietße taba lecum L Hebr. )) dod CNe, habenturinun Pn Alegatue, 10. Nimirum Per imabſtal ca. habetur, in An de CA.XI. — l. 8§. Ma. lnoherin n kututi em⸗ gui temore ¹) fueritma. Sancho, gu mmiced ferit t, ſerrus Ni dverd nihilin bum petlecl. Pliphas edu- ntetficiebat) udebatei ſe z. Verl.12. i. epropin loloco:) rin llegoricz: i taudem; üre- isiplins, gue pe) ejus (Na- luo.Verl.13. Et e o Angülaret, Veluti t. ad librum Nietc. im maniato pa⸗ tte inteifcerem Gicete, quod me ione mandatopa⸗ Paupettmortub ſi⸗ Verl⸗ 13. he cap. 1 habetut, corfe 13.5, & Paya bd eMi e, Coceptol, elil,hcht l. loe. , per ani tefetan, Vi. , Rachel priun e⸗ 1 CAP. XXIX. GENESEOS. Et occurrit ei obviam] Exiſtimabat (enim) quòd ille (Jacobus) pecunia onuſtus eſſet, 241 — nam ecce ſervus domus 18. venit huc cum decem camelis onuſtis. 19. Eod. verſ. 13. & complexus eſt eum] Quando (Laban) nihil apud illum (Iacobum) viderat, dixit: for- ſitàn aureos ipſe ſecum portat in ſinn ſuo. Eod. verſ. 13. Et oſiulatus est illumn?*] Di- xerat (ſecum,) fortaſſis ipſe uniones ſecum fert, atque illi in ore ejus ſunt. Eod. verſ. 13.] Et narravit Labani] Quòd ipſe non veniat, niſi propter injuriam fratris ſui & quòd abſtulerint ſibi divitias ſuas. 20. Verſ. 14. Sanè os meum & caro mea es] JIam meum non eſt, ut temet recipiam in domum meam, quandoquidem nihil tecum attu- liſti; veruntamen propter ſanguinis propinquitatem aſſociabo te mihi per menſtruum ſpatium * atque ita fecit; ſed ne id quidem gratis, pascebatenim oves ejus. Verſ. 15. Num, quia frater meus es] (Particula? ) ) ſignificatinterrogationem: an, quia tu fra- ter meus es, ſervies mihi gratis? Ecd. verſ. 15. Et ſervies mibhi] (Verbumw NNn hic accipitur) pro NNâ i, e. & ſervies mihi, 21. ſic omne verbum, quod ſignifi- cat præteritum, dum ei Vau præponitur, induit naturam verbi temporis fururi. Verſ. 17. Zeneri] Exiſtimabat (Lea,) quòd Eſauo per ſortem eſſet (matrimonio) jungen- da * ac (proptereà) plorabat, omnes enim dicebant: duo filii exiſtunt Rebeccæ ac duæ ſfiliæ ſunt Labani; major natu (filia) majori (filio jungenda erit,) & minor natu (filia) minori. Eod. verſ. 17. Forma*] (N ) hæc eſt effigies perſonæ, ²2. ac ſignificat (idem, atque in illo loco:) R i. e. format illud amuſſi, 23. linguâ vernaculâ: com- am rem ei nartaſſet, ita Rabbini, confen ſuprà ]** Loci iſtius expoſitionem vide in notis dpam m Geneſ. c. 24. V. 2 8. Sign.“ vide & Bereſchit Rab- h. loc. ba & not. in 'nin mew h. l00. . 21. Nempè præterĩtum hic poſitum eſt pro futuro, I8. Nempe: Elieſer: de quo vide ſuprà Geneſ. contfer. not. in 'par re h. loc. c. 24. V. 10. confer. etiam hic Berelchit Kabba, x* Confer. hic Bereſchit rabba & tractat. Talmud. Synam inew' ad marginem allegatur, ubij Bava Batra, fol. 123. a. Dmont in ownofn rno e uti in — vide & notas. loc. ad marginem allegzsbtur, ubi vide etiam 19. Ergo bus, tabat ſecum Laban. & Hebr. pvᷣ/TWT† hæc & quæ ſequuntur, usque ad: Dn CQ i. e. atque illi in ore ejus ſum, non habenturin utroque MSto Erff. confer. hic not- in pnm ne, ubi Bereſchit rabba ad marginem allegatur. 20. Nimirùm, quande venit Eliphas, qui à Jacobo r vim abſtulerat divitias, uti ſuprà verſ. 11. h. cap. habetur, ubi vide not. n. 13. confer. & not. in N R h. loc. 5 multoò magis filius domus, fſcil. Jaco- veniet pecunia probè inſtructus, ſic cogi notas, confer. & Ja Kut Part. I. fol. 3 6. col. 3. med. *X Hebr. N&., iſtud & quæ ſequuntur, usque ad-: Nin i, e. Vultus, abſunt ab uttoque MSto Erff. 22. Hebr. *, à Græc. zoνaαναα conker. Buxt. Lex. Talm. fol. 1936. id eſt: uſurpatur præcipuè dictio illa &ει de decora corporis for- ma ſeu habitu ac juſta membrerum proportione, uti in Michlol Jophi h. loc. vid. num. ſeq. 2 5. 23. Uti Eſai. cap. 44. Ve 13. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. Hh 24² GENESEOS. CAP. XXIX. compas. 24. Eod. verſ. 17. Apeltu] (5& P) eſt ſplendor vultus?25. Verſ. 18. Serviam tibi ſiptem annis] Hi (ſeptem anni) ſunt dies unici, 26, de quibus dixerat ei (Iacobo) mater ejus: & habitabis apud illum dies unieos?7. ac ſcias, quòd ita fuerit, nam ecce ſcriptum eſt: & fuerunt in oculis ejus, ſicuti dies unici. 2 8. Eod. verſ. 18. Pro Rachele, flia tua minore] Omnia iſta ſigna 29. cur? (nimirùm,) quia ſciebat (Ja- cobus,) quòd ille (Laban) eſlet fraudulentus, 30. ideò dicebat ei: ſerviam tibi pro Ra- chele; forſitàn autem dices: Rachel alia extranea, textus dicit: filia tua, ac ne fortè dicas: mutabo nomen Leæ eamque vocabo Rachel, textus dicit: minor; & tamen ne ſic quidem 31. aliquid profecerat (acobus.) Verſ. 2 I. Inpleti ſunt dies mei] Quos dixit mihi mater mea, 32. ac prætereà impleti ſunt dies mei, nam ecce octoginta ac quatuor annos natus ſum, ecquando igitur conſtituam duodecim tribus? 33. & hoc eſt, quod (hic) dicitur: & veniam ad illam; 34. ſed nonne omnium leviſſimus 37- haud ita loqueretur? ſed (Jacobus) dixit ita, ut generaret liberos. Verſ. 25. Er fuit mane & ecce erat Lea] Aſt noctu non erat Lea, Jacobus enim ſigna dederat Racheli 36. cum- 24. Ita hic expono: Vx D „ conker. Raſchi not. 30. Doloſus, fraudium ſtructor, vide, quæ ſuprà ad Eſai. dict. cap. 44. v. 13. ubi dictio Hebræa ad verſ. 12. h. cap. n. 15. notata ſunt. myrm exponitur Galliceè: compas, Latinis eſt: 31. Id eſt; quamvis Jacobus omnes iſtas eautelas circinnus, confer. & Michlol Jophi ad Eſai. al- ac demonſtrationes accuratas quoad perſonam leg. c. 44. v. 13. ubi eodem modô, quò hic à Rachelis adhibuerit; eæ tamen nihil ei profue- Commentatore noſtro, exponitur. runt; ſed nihilominus deceptus fuit à Labane, 25. Seu: faciei, Hebr. rnbb, dicitur id ſemper αα , i. e. nam ecce decepit illum (Jaco- de vultu, uti Buxtorf. in Lex. Lalm. fol, 2046. bum,) ſic in editione ham r ut & in Beroli- notavit; aſt te)n uſurpatur non folum de pul- nenſi, poſt verbum ' i. e. profecerat, hic chra facie; ſed & de coterorum membrorum additum eſt, confer- not. in anm nS h. corporis decora forma atque ſtatura, vide ſupràſ loc. n. 22. h. verſ. confer. & infr. Geneſ. c. 37. v. 2. 32. De quibus ſuprà Geneſ. c. 27. V. 44. confer. ibique not. n. 11. & num. 27. verſ. 1 8. h. cap. 26. Sive: pauciſſimi, mi in Junii ac Tremellii 33. Id eſt: ecquando à me proereabuntur duode- verſione Latina habetur, vide num. ſeq. 27. & cim filii, qui capita erunt duodecim tribuum? not. in an n h. loc. Vel gi .: .: 27. Vel: pauciſſimos, vid. ſuprà Geneſ. c. 27.y. 34 ii venlten iar cum ea, uti in Iunii ac Tre- 44. n. 61. confer. & num. antec. 26. & num. mellii verſione Latina habetur. 32. verſ. 2I. h. cap. vide etiam Bereſchit Rabba 35. i. e. qui nullo pudore ac verecundiâ præditus h. loc. uti in an ne ad marginem allega-] eſt, vix ita loqueretur aperté de concubitu 9 S 1 . 1 tur. quemadmodum hic Jacobus, qui tamen vere- 2 8. Sive: pauci, vide verſ. ſeqv. 20. h. cap. ae cundus ac modeſtus fuit; ſed excuſatur ille per num. præced. 26. & 27. confer. & not. in ρ rationem, ab autore noſiro hic adductam, nem- NR h. loc. 29. Id eſt: omnes iſtæ deſeriptiones & notæ, quas fecerit, in notis non new locus iſte hic expo- hie fecit Jacobus, nempe: quòd eſſe debeat nitur de inverecunda mercedis poſtulatione, Rachel, filia Labanis, & quidem natu minor, uam nemo tàm immodeſtè exigere ſolet, uti quemnam in finem factæ ſunt? ratio ejus a hie fecit Jacobus. Commentatore noſtro hic adducitur. pè, quòd deſideriò liberorum procreandorum id Cr. I. — — 36,cungue ni⸗ unehlce fana ila decl nenti voci,) guenti hatticn. ſelcnptumel Aubimuu tibi damus & cof Vivi anptüli Pocd rerl.7. 41. gionbue 6.ſacobus, u Gedera Racheli leyera ellet Kael 1n quippe ſeee mum; haæc au ſorori lux, ne cumberet ner ſi dereturactone! ca. ſeg. 30. f. a0d ſerem ca. l ſoe, i. Negil 12, 2. Chrarl hie Scheva, ſei Swnn h.loce 109. V. I0 n. 37, Hebr. bo⸗ ierololymit pum,) ell liber nis lecundetrae Iudei intereſtun mum & octrun ſto Palchati dus kelliyi inter W ut & in Acdita lunt iſt h yab Nw wh a Nd e (hae voce dyn am, n ſi i A. N. bus direrzt i ndd itiſienit, Lod verl 1, niaſciehat ſa. Amtibipro . nar ac ne forts nor; & tamen derne os e odoginta ae 18! 3). & hoc lerillimus z erl 15, dedetat Racheli 36, cum. N, vide, ur upti ata funt. Onnes ilcantelmis 8s quoad petſonum en nihiſ ei tofe : htus fuit Labane, dcepit ilum (ſaco⸗ nob in& in befoli. e.prolecelat, hice in Ohmn mob h. 17,. 44. (rlet, Cereabuntur duode⸗ duodecimtriduum? uii in uoii ac Ite⸗ ut. Verecunnci precitn: ette de concubitn, us, qui tamen ſele ſed exeulitut üle pet Dhic adOuctam, nem⸗ m PkocfeandOfumn id vlocusille hie eio⸗. elis poſtulatione e gigere ſolet, ul CApP. XXIX. GENESEOS. 243 — 36. cumque videret Rachel, qnòd introducerent Leam ad ipſum (jacobum,) dicebat: nunc pudore (ſeu ignominià) afficietur ſoror mea, ſtetit (itaque) atque ei (ſorori ſuæ) ſigna illa dedit. Verſ 27. Imple ſeptimanam iſtius] (Dictio ?)ανσ) cohæret (ſe- quenti voci,) nam ecce (dictio) ? π punctum habet Chateph * (ac conjungitur ſe- quenti particulæ:) &, fuerunt antem iſti ſeptem dies convivio nuptiali (deſtinati, ſic ſcriptum eſt) in Gemara Hieroſolymitana in Moed Katon. 37. Eod. verſ. 27. Er dabimus tibi] (VYerbum ) eſt numeri pluralis, ſicuti & 925 i. e. deſcen- damus & confundamus, 38. item: 5 & comburamus, 39. ita & hic verbum: RoNi. e. & dabimus. 40. Eod. verſ. 27. Etiam iſtam] Statim poſt ſeptem dies con- vivii (nuptialis dabimus tibi) ac ſervies, poſtquàm illam (Rachelem uxorem) duxeris. Eod. verſ. 27. Septem annos alios] Alios (iſtos ſeptem annos Jacobus) pares fecerat. 41. prioribus, ſicuti (enim annis) prioribus fideliter (ſervierat;) ita & poſterioribus, Hh 2 quam- 36. Jacobus, uti Rabbini tradunt, certa ſigna ctari per Pathach, prætereà (didio) yaw eſt dederat Racheli, quibus dignoſceretur, an ipſa generis maſculini, ſicuti ſcriptum eſt: Mav'i. e. reverà eſſet Rachel ; an vero alia fœmina, nove- ſeptem (genere maſculino) ſeptimanas numera- rat quippe Jacobus fraudulentum Labanis ani- bis (Deuter. c. 16. v. 9.) quamobrem (vox i- mum; hæc autem ſigna Rachel dederat Lex, ſta ylav hic non ſignificat) juxta ſenſum litera- ſorori ſuæ, ne illa, ſi noctu cum Jacobo con- lem: ſeptimanam; ſed ſeptem, lingua verna- cumberet nec ſigna illa haberet, pudore ſuffun- cula: ſettaine, (confer. not. ad Exod. c. 10. v. deretur ac fortè lecto nuptiali ejiceretur, confer. 22. n. 3 8. coœterum nota hic, quòd à Rabbinis cap. ſeq. 30. v. 22. ibique not. n. 3 5. & Raſchi Kametz interdum vocetur Pathach, vid. not. ad Jerem. cap. 3 1. v. 15. vide & Bereſchit rabba ad Hiob. c. 2 1. verſ. 34. n. 34. & ad Efai. c. h. loc. it. Megilla, fol. 13. b. ac Bava batra, fol.] 40. v. 2 4. n. 42. 12 3. . 3 §. Prout ſuprà Geneſ. cap. 11. v. 7. habetur, cor- * Chategh hic à Commentatore noſtro vocatur terum verba iſta: 'a ") i. e. numeri plura- Scheva, ſic in notis Raſchianis editionis eæ lis & quæ ſequuntur, usque ad: N i. e. & Svnan h. loc. exponitur, confer. & not. adeſalm. dabimus, abſunt à MSto Erff. 1. in MSto Erff. 109. V. 10.n. 5. 2. poſt: cam i. e. confundamus, addizur: iava 37., Hebr. Dup yn, in Talmud Babylonico, Sand i. e. formemus lateres (& comburamus, (Hieroſolymitanum enim jam non eit ad ma. Genelſ. d. c. 11. V. 3.) num,) elt liber iſte undecimus partis ſive Sectio- 39. Sicuti Genel. dict. cap. 11. v. 3. habetur, con- nis ſecundæ tractans de feſto parvo, ſic vocant fer. num. præced. 3 8. Judæi interfeſtum i. e. dies intermedios inter pri- 40. Sie in exemplari Hebræo, quo uſus ſum. mum & octavum, qui toti funt ſolennes, in fe. in Bibliis Buxtorf. & editione Syna ne ſto Paſchatis tabernaculorum; ſunt autem mi- habetur: inn, poterat enim viderj, quod nus feſtivi intermedii iſti dies. In editione nmpp verbum iſtud mann eſſet ſignificationis pasiivæ, Rpann ut & in Berolinenſi poſt verba: oo 1) a ita, ut Exponendurn le⸗ & zabirnr ſicuti ae . . * cipitur 1. Samuel, c. 2 5. v. 27. & lerem. c. 3 ⅝. addita ſunt iſta: - vrD ae D Vr 8. ſed quoniam verbum iſtud ſequitur pant „ aeen en wen nne e en ula n ,ideò activam habet ſignificationem. av pe PN T pDn HlaA dar nnn .1. I eſt: pari ſtudio ac fidelitate ſeptem poſterio- gyia Nuid Aya eie i e. nec poterit dici ribus annis ſerviebat Jacobus Labani, ſicuti ſer- (hac voce Ryav hic intelligi) ſeptimanami- vVierat priori ſeptennio, quamvis Laban fraudu- pſam, nam ſi ita eſſet, debuiiſet (litera) v pun- knte CAP. XXIX. 244 GENESEOS. quamvis (Laban) illum dolo circumvenerit. Verſ. 32. Et vocavit nomen equs *Ruben] Rabbini noſtri allegoricè exponunt: dixit (Lea:) NN i. e. videte, 42. quid interſit inter filium meum & inter filiũ ſoceri mei, 43. qui vendidit primogenituram Jacobo; iſte verò 44. non vendidit illamoſepho nec contendit cum illo 45. ac non ſolùm haud con- tendit cum illo; ſed etiam operam dedit, ut illum educeret e fovea. 46. Verſ. 34. Hac vice adbærebit mihi maritus meus) Quoniam matronæ 47. erant prophetiſſæ ac ſciebant, quòd duodecim tribus egreſſuræ eſſent e jacobo, quòdque is quatuor uxores ducturus eſſet, dicebat (Lea:) ab hoc tempore non poterit(Jacobus) aperire os ſuum contrà me, nam ecce abſluli omnem partem meam 48. quoad filios. Eod. verſ. 34. Proptereâ] De quocunque dicitur (in S. Scriptura) 120 y i. e. proptereàâà, is multiplicatus fuit⸗ populis, 49. præter Levi, quoniam arca ào9. conſumebat eos. Eod. verſ. 34. Voeavit nomen ejus] Miratus ſum, quòd, cùm de omnihbus (Leæ filiis) ſcriptum ſit: &pR i. e. & vocavit (Lea;) de iſto autem (filio Levi) ſcriptum ſit: &Pi. e. appellavit (ge- nexre lenter cum illo egerit, ita hic verbum zvp explico, confer. Bereichit rabba & not. in *ν nnn h. loc. X Hebr. Mi &†τν, hæc & cotera, quæ ſequun- tur, usque ad: Ma i. e. & fovea, abſunt à Baſileenſi editione & ab utroque M StoErff. haben- tur autem in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in past rDv atque in Berolinenſi editione. 42. Reſpicitur hac expoſitione ad nomen &), unde iſtud provenerit, nempe: à NWπi. e. vide- te & ja j. e. filius, confer. hic Bereſchit rabba. 43. Nempè: Iſaaci; intelligitur autem hic Eſavus, qui jus primogenituræ Jacobo vendidertat, de quo vide ſuprà Geneſ. c. 2 5. v. 3 3 44. Videliceèt: Ruben, confer. infrà Geneſ. c. 37. V. 2 1. & ſeqv. 45. Sicuti Eſavus cum fratre ſuo, Jacobo⸗, con tendit, ita hic verbum y exphco à rad. ), prætereà etiam iſtud intelligitur de malo conſi. lio, quod fratres Joſephi adversus illum fuſee perant, cujus ille ſcil. Ruben non erat particeps, fieuti mox à Commentatore noſtro exponitur, vid. infrà Genel. dict. c, 37. V. 2 I.: ibique not confer & Genel. c. 32. v. 26. n. 8. 46. Sicuti Geneſ. dict. cap. 37. V. 21. habetur, ubi vid. not. n, 8: 7. Ita hic æaz' s6aναpatriarchæ, Jacobi, uxores. Hebr. Née vertere volui, non nudo matrum Numer. c. 5. V. 1 5. num. 60. vide & not. in 2* h. loc. 49. Quoniam, uti jam dictum, patriarchæ Jacobi nxores prophetiſſæ erant ac noverant, quòd duo- decim filii ex quatuor uxoribus eſlent naſcituri, Lea exiſtimabat, unicuique uxori pro parte ſua tres competere filios, quos cùm illa peperiſſer, nempe Rubenem, Simeonem ac Levi, putabat, ſe jam omnem partem ſuam quoad filios abſtu- liſſe, ſic Rabbini exponunt, vide veri. lecj. 3 5, U. 54. 49. Hebr. Pbâνρς uti hic habetur, à Græco: 27à &α populus, turba, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 8 5. 50. Scil. Fœderis, nam , uti in Gur Arjeh fol. 42. col. 2. fin. ſcriptum eſt, v ny re ben ennn en een de i. e. inter- dum (Levitæ) errabant nec ſatis cautè circa ob- ſervationem ſanctitatis ejus (ſcil. arcæ ſœderis) ſeſe gerebant, alia inſuper ratio, cur tribus Le- vitica non ita, uti cœteræ tribus Iiraéliticæ, fuerit populoſa, adducitur ibidem, nempe: quia tribus iſta Levitica non perinde, atque coœ- teræ tribus, ab Æůgyptiis fuerit ſervitio gravata ae proinde benedictio multiplicationis huic tribui defuerit, juxtà id, quod ſcriptum eſt: prout afflige- bant eum, ita augeſcebat, uti Exod. c. 1. v. I2. habetur, vid. not in a ni h. loc, . aomine, contfer. Bereſchit Rabba h. loc, ut & CAb. . nere malcvlin llehenee (eo)adinn tieigen dede Vertl. 35. Ne⸗ eltlaudare. A1. niſ ill⸗ tet, I Prv la orarit lberi,pro mot ſum? Eoc cuti patet men ODeus liberos, Plicatio.) e n.. Hibr do migna el in Deuetonon 72. Hebr, O Vvocant zudxil tialibus. . Vel: nione mniüumt: oblatio ciis, anque ilar merantur i Ral In MStoO E, babet N, 44. Conlet, gde nolata ſunt,i. 3ſe Kil, Deum, edepfegua⸗ dit. Hebr, h. Vulgata Lain laudare hie pot ,1.019. non ueit eotler 0,46, a med. 1. Neppe Leæ Winhzen 4 Clyn — 9u Ruben interſit inter farobo; ilte nhaud con. (34 Nrnie liedantn Otes ducdarus imeonttäme, . Pyppten, licatus fuit 34. Vocavit ſt: ppellartt (ge⸗ nere — de A not in altürche laobl tant, gudd uo⸗ 1seſlent naſcituni, noli pto ineſla um illi peperiſet, cLevi, punabat, uoad flios abſt⸗ ide etl lee 3, tur, à Gracoe ler. Buxtott, Lex. uti in Cur Arjen ell, N Ond u ie. inel⸗ tis caute eirea ob⸗ eil, atee fedens) i10, cut tribus Le. mibus Iaeliic, ibidem, nempe: erinde, atque e⸗ tlenitio graratzat tionis huie tribui mell rolt allige⸗ Luod, c. le lel! loe CAP. XXX. GENESEOS. 24 nere maſculino;) eſt Medraſch Aggada Rabba 51. in Deuteronomium, 52, quòd San- ctus ille Benedictus miſerit (angelum) Gabriel, qui illum (infantem Levi) coràm eo (Deo) adduxerit iſque ei nomen illud impofſuerit ac viginti quatuor dona 53. ſacerdo- tii eidem dederit ac, quoniam 1) *i. e. adjunxit ei dona, vocaverit illum Levi. Verſ. 3 5⅝. iNunclaudabo] Quoniam abſtuli plus, quàm partem meam, 54. nuncmeum eſt, laudare. 55. CAP. XXX. Erſ 1I. Et amulatæ eßt Rachel] Emulata eſt opera ejus, I. dixerat (enim Rachel:) niſi illa (ſoror mea) juſtior eſſet, quàm ego, non digna fuiſſet, quæ filios pare- ret. Eod. verſ. I. Da mibi] Num ita fecit pater tuus matri tuæ? nonne ipſe⸗ pro illa oravit? 2. Eod. verſ. I, Moriar ego] Hinc (diſcimus,) quòd is, cui nulli ſunt liberi, pro mortuo habeatur. 3, Verſ. 2. Nam pro Deo] An ego ipſius (Dei) loco ſum? Eod. verſ. 2. Dete] Tu dicis, ut faciam, ſicuti pater meus, 4. ego non ſum, ſi- cuti pater meus, patri meo nulli fuerunt liberi; aſt ego habeo liberos, de te cohibuit (Deus liberos,) non de me. Verſ. 3. Sayper genua mea] Juxtà Targum ejus (erit ex- Plicatio:) ego nutriam. 5, Eod. verſ. 3. Et adifßcabor * etiam ego] Quid iſtud Hh 3 1. . e. opera ejus, additum eſt: Seno i. e, bona, 51. Hebr. a) && i. e. Expoſitio myſtica magna; eſt autem iſte Commentatius diffuſus in Deuteronomium. 52. Hebr. nS ,NX 1. e. iſta ſunt verba, fic vocant Judæi Deuteronomium, à verbis eſus ini- tialibus. 53. Vel: dationes, Hebr. rrare, quo nomine ve- niunt: oblationes, decimæ, ac caro de ſacrifi- ciis, atque iſfarum dationum viginti quatuor nu- merantur à Rabbinis. * In MSto Erff. I. pro: habetur eni MStum 2habet: r, res eodem redit. 54. Confer. quæ ſuprà num. 43. verſ. antec. 34. notata ſunt., it. tract. Talm. Berachot, fol. 7. b. 55. Scil. Deum, LXX. verbum &ς verterunt zga= geode rekeas, Confitébor, S. Hieron. in Tra- dit. Hebr. b. loc. verbum: confiteri, quod in Vulgata Latina habetur, pro: gratias agere ſive laudare hic poni ſeribit, oſephus quoque Antiq. J. 1. C. 19. nomen udæ à gratiarum actione de- ducit, onfer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 46. a. med. J. Nempe: Leæ, ſororis ſuæ, in editione nby & in Berplingnü editione poſt: vyna i. Hebt. ndè hoc & ſequentis, usque ad: —a Kabbiniitaque de æmulatione operum Lex ex- ponunt verbum &apn, quod hic habetur: non verò de invidia Rachelis ergà ſororem ſuam, ye n e eene ee w j. e. invi- dia edueit hominem è& mundo ac mortem affert, vide Gur Arjeh fol. 42. col. 3. princ. confer. & Bereſchit Rabba h. loc. uti in = h-s rpw ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 2. Vide ſupfà Genel. c. 2 5. v. 2 I. confer. & paulò poſt v. 2. h. c. n. 4.& n. in a re h. loc. it. tract. Talm. Nedarim, fol. 64. b. & Avoda Sara, fol. 5. b. 3. Vide ſuprà Geneſ. c. 16. v. 2. ibique not. n. 2. confer. & Gur Arjeh fol. 42. col. 3. med. & not. in Sna e ubi Bereſchit rabba ad marginem allegatur. 4. Vide, quæ paulèò antè num. 2. verſ. 1I. h. cap. notata ſunt, confer. & not. in mar rS h. loc. 5. Vel: educabo, nempe: liberos ex ancilla „Bil- ha, ſuſceptos, eosque ſuper genua mea & in ſi- nu meo nutriam. R 246 GENESEOS. CAP. XXX. Læ. etiam (hic ſibi vult? nimiruùm) dixit ei (Jacobo:) avus tuus Abrahamus habuit fi- lium ex Hagar & cinxit 6. lumbos ſuos pro Sara; reſpondit ei (acobus?) avus meus recepit inimicam 7. ejus (Saræ) in illius domum, dixit ei (Rachel:) ſi iſta (ſolummo- dò) res moratur, ecce ancillam meam! Eod. verſ. 3. Er ædißicabor etiam ego ex illa⸗] Sicuti Sara. 8⁸. ronunciavit. 9. Verſ. 6. Judicavit me Deus] In judicium me deduxit ac me juſtam- Verlſ. S. Luctationibus Dei] Menachem, 10. Ben Seruc, expoſuit illud (N⸗) per conjunctionem 11. (cum illo loco:) pannus i. e. circumtor- tus 12. (ut NS idem ſignificetac:) ) i. e. conjunctiones, 13. (ac ſi diceret Rachel:) à Deo conjuncta ſum ſorori meæ, ut digna evaderem, quæ parerem liberos; ego verò expono illud ( ,) quòd ſignificet perverſum ac NDNNi. e. maxime contortum 14. (quaſi dicere voluerit Rachel:) memet contorſi & inſtiti inſtantiis ac contorſionibus multis apud Deum, ut æqualis eſſem ſorori meæ. Eod. verſ. 8. Et- iam prævalui] Conſenſit mihi (Deus;) Onkelos autem interpretatus eſt (h Nne) quòd ſignificet Ni. e. preces, ac ſi — & Bg 0 (idem valeat, atque) inſti- ti precibus ardentiſſimis coràm illo (Deo,) exaudita ſum, & exoravi, * (illum) ſicuti ſo⸗ ror mea. Eod. verſ. 8. Luctata ſum] (Iſtud ⸗ D hic ſignificat:) exaudita eſt o- ratio mea; ſunt quoque expoſitiones myſticæ multæ (iſtius loci) per Notaricon. 15. Verſ. Erff, 1. . V 6. Nempeé: ſaccò vel ciliciò, id eſt: ne een preces fundebat & pro Sara orabat Abrahamus, jejunans ac ciliciò indutus, ut liberos ex ea ſuſ- ciperet, ita in Gur Arjeh fol, 42. col. 3. med. ex- ponitur. . . 7. Vel: æmulam ejus, Hebr. anx, vide ſuprà Ge neſ. c. 16. V. 2. ibique not. Sign. V 8. Scil. ædificata eſt ex ancilla, Hagar, conſer. Ge- neſ. dict. e. 16. v. 2. ibique not. n. 2. 9. Conkfer. & hic Gur Arjeh fol. 42. col. 3. circa ſn. ubi notatur, quòd hic ſignificet Ma' ju- ſitiam ſeu juſti ficationem, in notis Raſchianis editionis am ne ut & in exemplari Hebræo, mte i. e. ecce ancillam meam, abſunt 4St0 ac librum: —i. e. viaticum pro via, com- poſuit, de quo vide nan ineu & Buxtorf. Bi= blioth. Rabbin. confer, & infrà v. 42. h. cap. n. 8 I. it. not, ad Eſai. c. 5. V. 6. n. 14. II. Rabbinis Manmn eſt, quando locus unus S. Scri- pturæ cum alio confertur vel conjungitur & inde exponitur, vide infrà v. 41. h. eap. n. 77. 12. Prout Numer. cap. 19. verſ. 1 5 habetur, ubi vide Raſchi not. num. 3 8. & n. 39. confer. & not. in nann new h. loc. 13. Hoc ferè ſenſu vertit autor Vulgatæ: compa- ravit (i,. e aſſimilavit, conjunxit) me Deus, con- fer. Numer. dict. cap. 19. V. 1 5. n. 40. 14. Vel: ſummè intricatum; confer. Michlol Jo- phi cum addition. R. Jacob Abendana h. loc. quo uſus ſum, & in Berolinenſi ante illud: a i. e. & me juſtam pronunciavit, poſitum eſt: MA i. e. & me ream fecit, vide not. in no Eyan h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba allega- tur. 10. De hoc vide ſuprà Genel. c. I 5. v. 2. ibiq; not. n. 2. & infrà Geneſ. c. 49. V. 26. n. 250. it. Exod. c. a 8. v. 22. n. 1I12. isque alius fuit à Menache- mo, qui Aben Serach vocatur, qui anno Chriſti 137 5. atqueita longè poſt R. Salomonem Oobüt, it. not. ad 2. Samuel cap. 2 2. V. 27. n. 2 8. & ad 2. Chron. c. 2. V. 14. n. I 6. & n. 17. * Vel: & precatio mea recepta eſt (ſcil. à Deo) Hebr. ny, ſic habetur in editione Baſileenſi, & Berolinenſi, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in hnon no atque in utroque MSto Erff. legitur: nyHA, quod ſermone Chaldaico verti poſſit: dives facta ſum. 15. De hac Cabbalæ ſpecie vid. Buxtorf. Abbreviat. 6 CAL. XKXY. — Verl. 10. E. fuetint, 18, binis (berib eam Laban! Leam, Im nori, 1. V ilno dicitu, mileelt, poſtio myſt zimr inillol ſriptum it — Ajusd, bex n Notari tium vocum aeceptzelthi⸗ 16. Vide ta). . ſ. & verl. 17. Conler,ez habentur. 11. Laban zute Otdinem 83 19, die kere l. runt ur n tenſi edition mumaThee Chaldaicahe Fid,. Fagii Wanam babe prout Vulge ſn, UtiOn ſinteru⸗ ſehhus uo tumbonihen 19, Ai ſene Arcincio lot telin ſer. Lud. 0 . cob. Cap- num. 24. . 30. Vel, ui dchab. ol6 ludi ſortt emproverbi CA. XXI. — lamus habuitti⸗ 1s)) anus meut iſta (ſolummo⸗ en gerila ac me juſtam⸗ eruc, erpoluit- ie, eircumtot⸗ 3.(2. l diceret atetemn liberos; die, marime iti inſtantiisae od. verl. 8. N- () at, ague) inſti- (Aum) ſcutiſo⸗ eaudita elt o⸗ Notaricon. 1). Ferl. lieum pro viaconn⸗ 50 & BPuntoff i⸗ lra v.42, h Cahe d⸗ loin Unus zͤei⸗ comjangilur Kinge ed hau,i n39. cobek. & not⸗ Vulgete: comu nwit)me Deus, con⸗ 1 II. 40, clr. Micklol o⸗ Abendad P lot, J. 29,l. 19, En I/. à et (Nl 4 Deo Palletli⸗ o ufus Msto ldaico eCitione Hebrxo, 4 lue in utroge lermone E fefiste gurott. Apb 14 CAbP. KXX. GENESEOS. 247 Verſ. 10. Et peperit Zilva] De omnibus (aliis jacobi uxoribus) dicitur, quòd gravidæ fuerint, 16. præter Zilpam, quoniam illa præ (cœteris) omnibus erat ætate minima ae binis (uberibus) lactabat nec uteri geſtatio in illa animadvertebatur; dederat autem eam Laban Lexæ, ut deciperet jacobum, ne ipſe intelligeret, quòd ad ſe introducerent Leam, 17. moris quippe erat, ut ancilla major natu daretur (filiæ) majori ac minor mi- nori.8. Verſ. I1I. Venit proßperitæs] i. e. Venit ſidus 19. fauſtum, veluti (euphe- miſmno dicitur:) t PODD i.e. proſpera ſit fortuna nec laſſetur! 20. huic ſi- mile eſt, * (quod habetur in illo loco:) qui ordinatis 19) 2i, menſam; eſt autem ex- poſitio myſtica, quòd (Gad) natus fuerit circumciſus, 22. veluti (verbum 3 acci- Pitur in illo loco:) ) 1. e. ſuccidite arborem; 23., ego verò haud ſcio, ** cur (hic) ſcriptum ſit unà dictione. 24. Verſ. 14. — In diebus meſſis triticeæ] (Commemorat i- ſtud & Ejusd. Lex. Talm. fol. 1340. ubi nominis iſtius r Notaricum ſcribit eſſe Symbolum ſequen- tium vocum: me ie ien d haenn i. e. accepta eſt hic oratio mea coram Domino. 16. Vide cap. antec. 2 9. v. 3 2. & ſeq. it. hoc cap. 30. v. 5. & veri. 17. ac ſeqq. 17. Confer. ea de te quæ c. antec. æ. V. 2 3. G. 24. habentur. I½. Laban autem ut deciperet Jacobum, invertit ordinem & à more, hactenus recepto, receſſit. 19. Sic ferè LXX. Nn juxtà Malorethas verte- runt èvs vge‿ανQaν felix facta ſum, ſicuti in Complu tenſi editione habetur, ita & apud S. Chryſoſto- mum ac Theodoretum legitur, Paraphraſis quoq; Chaldaica habet: Nn& i. e. venit fortuna, vid. P. Fagii not. ibid. LXX. juxtà editionem Ro- manam habent: 2, z9o*ν+⅞, in fortuna vel feliciter, prout Vulgata Latina, ac videntur illi non divi- ſim, uti Onkelos; ſed conjunctim a, ſicutiho- diè in textu ſacto ſcriptum reperitur, legiſſe, jo- ſephus quoque nomen Gad zvadεπ11. e. fortui- tum ſignificare ſcribit, vid. Ejusd. Antiq. I. I. c. 19. alii verterunt: venit turma, Aquila: venit accinctio, ſicuti S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc. teſtatur, idem vertit: in procinctu, con- fer. Lud. Cappelli Critic. Sacr. I. 3. c. 4. n. 2. & Jacob. Cappelli Obſervat. in Geneſ. h. loc. vid. & num. 24. h. verſ. 11. 20. Vel, uti Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 3 97. ex Schab. fol. 67. 2. adduxit ac vertit: proſperam largitor fortunam meam & laſſitudo non iit! i- dem proverbium Commentator noſter ad Eſai. c. 65. V. 1I. annotayit. * Hebr. 7 T hæc & coœtera usque ad: ro i. e. menſam, abſunt ab utroque MSto Erff. 2I. Id eſt: proſperitati vel proſperæ fortunæ, vide Eſai. dict. cap. 6 5. v. II. ubi LXX. juxta Vatica- nam editionem verterunt: = eαραιι uxtà Com- plutenſem r alcer, Jonathan vertit: idolis, Vulgata: fortunæ, R. Salomo ad Eſai. dict. c. 65. V. I I. notat, Gad eſſe nomen idoli, quod factum fu erit ad nomen ſideris ſeu ſigni cœleſtis, quod nonnulli Jovis ſtellam eſſe putant, quæ omne bonum ſignificet, confer. Michlol Jophi h. loc. & ad Eſai. alleg. cap. 6 5. V. I1. 22. Confer. ſuprà Geneſ. cap. 5. v. 32. n. 24. quid cum illis, qui eircumeiſi naſcuntur, ratione cir- cumeciſionis agendum ſit, vide Buxtorf. Synag. Jud. cap. 4. p. m. 112. 23. Prout habetur Daniel. cap. 4. v. I1. *X THebr. y N&ρ, hæc & ſequentia, usque ad? NN QRAhi e. dictione una abſunt à MSto Erff. 1. 24. Nempe: aà, uti hodiè in textu ſacro ſcri- ptum reperitur; Maſorethæ autem divi ſim, nem= pe: 1 Sa legendum eſſe putant, vide, quæ num. 19. h. vetſ. I1. notata ſunt, in Hebraica editione, qua uſus ſum, & in dorm now ut & in Beroli- nenſi editione hoce loco iſta adjecta ſunt: & da rav n n en n e nden e en ee —ANyn en wee wee ieee e i. e, alia explicatio: cur vocatur dictione una (nempe:) Ha, ac ſi (Lea jacobo diceret:) he prævaricatus es contrà me, quando ad ancillam meam veniſti, non ſecùsac maritus, qui haa i. e. prævaricatur ergaà uxorem juventutis ſuæ; ſed Ab⸗ GENESEOS. CAP. XXX. Qud hic S. Scriptura,) ut referat laudem tribuum, 2, nam tempus meſſis fuitzꝭ nec (ta- men Ruben) extendit manum ſuam ad rapinam, ut triticum vel hordeum afferret; ſed rem communem, 26, quam nemo curat. Eod. verſ. 14. Hores 27. herbæ ac linguâ Iſmaélitica (vocantur:) jasmin. 23, Dudaim] (HRN ſunt) Verſ. I5. An etiam capias Dudaim ſilü mei] (V erbum nrp accipitur hie) interrogativè, (utſenſus ſit:) an inſuperiſtud (tibi) faciendum erat, ut etiam auferres ?9. Dudaim filii mei? Tar-⸗ gum ejus eſt⸗ 2O )) i. e. & ut acciperes. Eod. verſ. 15 Quocircà dormiat te- cum hac nocte] Mihi quippe concubitus (cum marito meo) hac nocte competit, ego vetò illum tibi concedo pro Dudaim filii tui, quoniam igitur (Rachel) vilipendit con- cubitum * juſti (Jacobi, mariti ſui, ideò non meruit, ut ſimùl cum ipſo ſepeliretur zo. Verſ. 1 6. Mercede conduxi te] Dedi Racheli mercedem. † Eod. verſ. 16. In nocte illa Sanctus ille Benedictus opitulatus eſt ei, ut inde egrederetur Iiſſaſchar.ꝰ Verſ. 17. Er exaudivit Peus Leam] Quoniam deſfiderabat ac valdè cupiebat multi- licare tribus. 31. 2 2ñ1 facienda eſt) juxtà Targum ejus. 32. Verſ. 20. Donatione bena] (Interpretatio verborum iſtorum-: Eod. verſ. 20. Habitabit mecum⸗] (Verbum hic eandem habet) ſignificationem, (quæ habetur in illo loco :) do- mus lunt iſta à Bibliis Buxtorf. & eſt hæc additio in- certi autoris, cujusmodi Mob'n ſive additiones etiam aliis in locis leguntur, de quibus confer. Geneſ. c. 6. Verſ. 11. n. 58. & infrà Genef. c. 32. v. 2 5. . 79⸗ 25. ld eſt: principum ſeu capitum tribuum Israe- iticarum,ex quibus primogenitus fuit Ruber, de quo hic eſt ſermo, vid. infrà verſ. 17. h. cap. n. 2 6. Liberam, publici juris && omnibus expoſitam, id enim "oS hic ſignificat, confer. ſupra Ge- neſ. c. 27. v. 3. n. 1 1. vid. hic tract. Talm. San- hedrin, fol. 99. b. 27, Ita interpretor es, Uuti hic habetur, alii le- gunt: 7, & a quam vocem nonnulliver- tunt: mandragoram, alii: violam, vid. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 356. & 1434. confer. & tractat. Talm. Berachot, fol. 43. b. prout in PnS Ne h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas, confer. & Jalkut Part. 1. fol. 37. col. 2. med. 28. Confer. hic præ aliis Dn. Hiobi Ludolfi Com- mentar. ad Hiſtor. Æthiop. I. I. c. 9.n. 72 ubi plu- ra de Dudaim, vid. & liber Prec. ud. part. 2.P. 229. a. fin. in not. ubi exponitur απαπ eſſe vyn, de ꝗqua voce confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 120 2. vi⸗ de etiam Michlol Jophi h. loc. 29. Refertur enim verbum rrvad "ote) i., e. cogitationem, uti in Gur Arjeh. fol. 42: col. 3. ſin habetur, ut ſenſus ſit: an tu * . e. Vis accipere? prout in Michlol Jophi exponitur. XX Hebr. aaua, in MSto Erff. 1. pro eo legitur Gyna i. e. factum. 30. Conler. cap. antec. 29. V. 1 I. ibique not. n. 9. vide & Gur Arjeh fol. 42. col. 4. princ. ac Light- foot. in Ichann. c. 11.V II. p 1069. edit. Lipſ. confer. & Bereſchit Rabbe h. loc. uti in e n ad marginem allegatur, ubi vide & no- Conler. Hie tract. Talm. Eruvin, fol. 100 b. x Contfer. & hic not in pam e & Bereſchit Rab- ba, ut & tractat. Talm. Nidda, fol. 31. a. uti in — -n Hö h. loc. allegantur ad marginem. 31. Id eſt: patres tribuum Iſraeliticarum, vide ſu- prà verſ. 14. h. cap. n. 2 5. it. infrà verſ. 24. h. cap. n. 44. 32. In Targum ſive Paraphraſi Chaldaica habetur: 20 πi. e. parte bona, ſic etiam hic additum habetur in MSto Erff. 2. (A. . — — . mus 4is⸗ is (elidice Gerobi)uen Verl. 21. Di etit⸗ (eo gitay ert Rachel,) gle retlugf elejus avo⸗ ſortem obling ödilaaull quando Audiy 129 ſ ſbi uorem (Verbum d cunſpicietutſ. btiumn noltrun : Wie ſdo) ableone (nominibug) —— 33. Vide 1. Ren ophi, udie Verbi An, nem, pide ” r die iſtud n Ertf.1. habet: German. Het 34. Hebt. , men ds Din tura ulet ſot Veritimnata tut ur prolesm ne ſloror ejusl quoad filios, quaſi inſeipl te Rabbinorun lr loc, ad man notas, 3) ſih, gu NN., — 1 bitz ne (t1. Alenet; ſech Wſun) An elian ltſenlusſt ) imei!? Tat Aormist ie⸗ Ompetit,ege ipenditcon. lepelitetur, verl. 16. E Llillalchar. piebat multi⸗ In iſtorum.: bit neunt. o loco:) do⸗ mut d Nibn ie, ſol, 1 col 3 IITNN ie. fophi eyponitur, plo eo egltat: ibique not Nn9. 4 ligc e Lien. 10609. eit lipl. loe. utiin N 1, ubi zice e nh⸗ & Betelchit RNb⸗. 1,,f0). 31, 2 in rad arginem. ticzrum, Vide l ⸗ tra erl 24. k. a0. haldaic habetut : iam bic addtum CAbP. XXS. GENESEOS. 249 mus Qi. e. habitaculi, 3 3. herbergerie, * linguàâ vernaculâ i. e, domus habitatio- nis, (ac ſi diceret Lea:) ab iſto tempore non erit (alibi) fundamentum habitationis ejus (Jacobi,) quàùm apud me, nam ego tot habeo filios, quot (habent) uxores ejus omnes Verſ. 2I. Dina] Explicant Rabbini noſtri, quòd Lea in ſeipſam judicium 34. exercu- erit, (cogitayerat enim ſecum:) ſi iſte (infans, quem utero fero,) fuerit maſeulus non erit Rachel, ſoror mea, ſicuti una ex ancillis, oravit itaque pro eo (infante maſculo) is- que verſus fuit in feminam. Verſ. 22. Et recordatus eſt Deus Rachelis] Recordatus eſt ejus, quòd ſigna ſua dediſſet ſorori ſuæ, 3⁵½. & quòd anxiè metuerit, ne fortè ipſa per ſortem obtingeret Eſauo, ne forſitàn eam (Rachelem) expelieret jacobus proptereà, quòd illa nullos haberet liberos, atque id ipſum etiam impio Eſavo in mentem venit, quando audivit, quòd illa nullos haberet liberos, hoc eit, quod compoſuit Poëta: 31 222 ſ R i. e. Rufus ille 36. vidit, quòd non pareret, 37. voluit, *** cam- ſibi uxorem ducere; ipſaque (proptereà) conturbata fuit. 38. Verſ. 23. Removit] (Verbum & ſignificat) comportavit illud (opprobrium meum) in locum, ubi non conſpicietur (ampliùs,) ſic quoque (acciꝑitur in illo loco:) N i. e. remove oppro- brium noſtrum, 39. item (in illo loco:) & non OdN&τσi. e. recondetur in domum, 40. ſic?· DON i. e. abſconderunt ſplendorem ſuum, 47. item: & luna tua non ON i. e. 1D abſcondetur. 4 r½. Eod. verſ. 23. Opprobrium meum Quoniam opprobrio fuĩ (hominibus) propter ſterilitatem meam ac dixerunt de me, quòd ventura ſim in partem Eſa- tata ſunt, confer. & not. in nom Nme h. loc- 33. Vide 1. Reg. cap. 8. v. I 3. confer. & Michlol Jophi, ubi eadem, quæ hic, habetur explicatio verbi ar, nempe, quòd ſignificet habitatio- nem, vide & not. in an no h. loc. . .—GW X Sic iſtud i aA hicGallicè expono, MStum Erff. 1. habet: aaa' fortè legendum NV German. Herberge / Lat. diverſorium. 34. Hebr. 1, reſpicitur autem hac voce ad no- men aar Dinæ, tradunt Rabbini, quòd Lea pari- tura fuiſſet Joſephum; ſed quòd illa Deum roga- verit intrà quadraginta dies, quibus partus forma- tur, ut proles maſculina in fœmininam mutatetur, ne ſoror ejus Rachel minoris eſſet conditionis, quoad filios, quàm una ex ancillis, atque ita Les quaſi in ſeipſam judicium exercuit, hæc ex men- te Rabbinorum, confer. tract. Talmud. Berachot, fol. 6 0. a. & Bereſchit Rabba, uti in nan D h. loc. ad marginem allegantur, ubi vide etiam notas. , 35. Vide, quæ cap. antece 29. V. 3 5. R. 36, n0- it. tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 1I1. a. & Taa- nit, fol. 2. a. 36. Sive: Edom, Eſavus, de quo nomine vide ſu- prà Geneſ. c. 2 5. V. 25. 37. Ita verba iſta ſatis obſeura: yn h wa juxtà Gur Arjeh fol. 42. col. 4. princ. vertere volui, ibi enim verborum illorum hæc habetur explicatio: —7 ν NX i. e. vidit , quòd non pareret, ſcil. Rachel. XX Hebr. dax hoc & quæ ſequuntur, usque ad bnan i., e. ipſaque conturbata fuit, ablunt ab utroque MSto Erff. 3 8. Sic juxtaà notas in on mhov hic iſta interpre- tor. 39. Prout Eſai. c. 4. V. I. habetur, confer. not. ad 40. Vide Exod. c. 9. V. 19. conſer. & not. in à& P h. loc. 41. Uti Joel. cap. 2. v. 10. habetur. 42. Vel: Fie ſe, vid. Eſai, gap. 66, V. 20 14 CAP. XXX. Eſavi, impii; eſt & expoſitio myſtica (hujus loci, nempè:) quamdiu fœminæ non eſt flius, non habet illa, cui imputet delictum ſuum; 43, aſt quando ei filius eſt, impu- tat ei, (ſi quid ipſa peccaverit, nam ſi maritus dixerit:) ecquis fregit vaſculum? (reſpon- debit illa:) iſte filius tuus, (ſiinterrogaverit maritus:) quis comedit fics? (reſponde- 256 GENESEOS. bit: ecquis alius,) quàm filius tuus? Verſ. 2 4. Addat Dominus mihi ſilium alterum] Noverat (Rachel) per vaticinium, * quòd Jacobus non niſi duodecim tribus 44. efſet conſtituturus, (quapropter Rachel) dixit: faxit (Deus, )ut is ipſe, quem ille (Iacobus) conſtituturus (ſeu procreaturus) eſt, ex me naſcatur! quocircà non precata eſt (Ra- chel.) niſi pro altero filio. Verf. 25. Poſtquàm peperit Rachel Joſephum] i. e. Poſt- uàm natus eſt adverſatius Eſaui, dicitur enim: & erit domus Jacobi ignis ac domus Joſephi flamma atque domus Eſavi in ſtipulam, 45. ignis ſine flamma non latè graſſa- tur, ex quo (iĩgitur) natus eſt Joſephus, jacobus fiduciam poſuit in Sancto illo Benedi- o acvoluit reverti (ad parentes ſuos.) Verſ. 26. Dauxeres meas] Non ego egredi volo, niſi**veni (à te impetratâ.) Verlſ. 27. Auguratus ſum] Augur erat (Laban-, quapropter ſie dicere voluit:) eęperimentum feci auguriò meé, 46, quòd propter te venerit mihi benedictio, quando tu hùc veniſti, non fuerunt mihi filii, dicitur enim: & ecce Rachel, filia ejus, veniebat cum grege, 47. an poſſibile erat, ut ipſe (Laban) ha- beret filios ac filiam ſuam mitteret ad paſtores? nunc autem (poſt Jacobi adventum) fuerunt ei filii, dieitur enim: verba filiorum Laban. 48. Verfſ. 28. Ege] (Verbum napa) juxtà Targum ejus exponitur:) G i. e. explica 49. mercedem tuam. Verſ. 29. Et quale fuerit pecus tunm apud me] i. e. Numerus parvus ovium tuarum, quæ manui meæ concreditæ fuerunt ab initio, quantus ille evaſerit. 70. Verſ. 30. A pe- dem 43. Si nempe illa atiquid deliquerit ac minus recte egerit in domo mariti fui, id à ſe devolvit atque infanti imputat, confer. not. in pan r h. loc. Vel: per ſpiritum fanctum, nam Rabbinis Nn, quæ dictio hie habetur, & απαπ α ſæpe pro iisdem ufurpamur. 44. Id eſt: patres ſeu principes trivuum, vid. ſu⸗ prà verſ. 17. h. cap- n. 31. 45. Prout Obad. cap. 1. v. 1 8-habetur, confer. Be- reſchit Rabba h. loc. ſicuti in ar r ad marginem allegatur, vid. & tract. Talm. Bavs batra, fol. 123. b. Loci ĩſtius expoſitionem vide in notis ar mo h. loc. 4 6. Sie ferè LXX. juxtà Complutenſem editionem StawααρHιαια ν „ auguratus eſſem „ ita & 8S. Auguſtinus in Locution. in editione Romana legitur: Stαασααρτι ντ. zauguratus ſum utique, Vulgata Latina habet: experimento didici, ſie & Junii ac Tremeflii verſio, ubi vide ſis eorun- dem notas „ confer. hic tract. Talm. Berachoe fol. 42. a. & Sanhedrin, fol. 39. b. 47. Sicuti cap. antec. 29. V. 9. habetur. 48. Vide cap- ſequ. 3 1. v. I. & not. in a e h. loc, 49. Exprime, conſiitue, ſie Vulgata, LXX. ver- terunt: αοαν, diſlingue i. e. diſtinctimpro- nuncia, uti in Pſalmis & alibi apud eosdem ha- betur, Aquila tranſtulit: ?aνοτιαοον. nomina à6 Symmachus: ρσο termina, defini, confer, hie die erprimo hie tract. Talm. Nidda, fol. 31. b. 50. Subintellige: néſti, id eſt: tibi haud igno- tum eſt, quomodo exiguus ille ovium tuarum numerus fideli ſervitio meo autus ſit, conſer.nor⸗ in a h. loc. C4r, M. — n mun ter adrentumm loco:) opelus dict Aumuimes] i miiopus lun taperagalſye betur) Vell münuttis⸗ guu 1 ſianm Nmd:) nacuiylingui ditur abicanst⸗ peclbes ille, dilindirintet 1. LXX. 1r n gatr habet: 30 17, ca,. lebt⸗ tunt; erl 1i 6 gentur bi eolle hreo habetut, geeleil Sot. n propter me,tli ſentit, n Se: inte meum, ſic funi altec, 51 idige 4 . col, 1. pri 30. Genel. . 5). ld ell: qgui t V. de habetur, ſubjeltas ell ibi in n 560. Hout judid 55. Vel: tebusne expediende, in exponitur. 1a). 10, Verl.1 B bet: NM Gillicamn, quæ er Vel; ores w⸗ . W. — emine noneſt usekt, inpn. lumtlteſdon. telhonde. flun erum tmibus 4, elet dille ſacoben) ecata eſt (N. n] i.e, Poſt. gnis ae domus ton latd greaſli⸗ No illobenedi⸗ Nonepdegredit erat (Laban, a ch propter te⸗ Gicitur enim.: Ple baban) ha. bi adventnm) Ee] (Vebbum m mam, Vetl. 4 dentur ibi legiſſe: ia, ſicuti ferè hic in He- tuarum, JnI etl 30. A Nen untusſum igae, 5 imento didii, de. ubi ride ſis eolun. 1. Talm. Perachot, zheb. habetut. pot in An NdeH vulgaez; LXX.vN i, 6. Ciſlinctimpto⸗ bbiapuceosten hr egurer, HOlhina/ ſa; cebini, cCrlen kie ,b. a: ibi hand ien. 6S ille orlum tuatum uchas oſe dhl dem meum] (Iſtud: Ühic idem eſt, ac) 1 — i. e. cum pede meo, 51. pro- pter adventum 52. pedis mei venit ad te benedictio, ſicuti (dictio accipitur in illo loco:) populus, qui eſt ½ i, e. in pedibus tuis, 53. item (in illo loco:) populo, qui eſt “A in pede meo, 54. i. e. qui venerunt mecum. Eod. verſ. 30. Etiam ego domui meæ] i. e. Neceflſitati 55. domus meæ, (ac ſi diceret:) jam non peragunt ea, quæ mihi opus ſunt, niſi filii mei, atque ego quoque neceſſe habeo, ut ſimùl cum illis ope- ra peragam, eisque opem feram, atque hoc eſt illud i. e. etiam, (quod hic ha- betur.) Verſ. 32. Punctis reſperſam] (Iſtude 1P ſignificat:) variegatum maculis minutis, quaſi punctatum, linguàâ vernaculâ: poincture. * Eod. verſ. 32. Maculo- ſam] (Iſtud: &ᷣ ſignificat DNR i. e. maculas latas. 56. Eod. verſ. 32. F- ſcam] (Iſtud:) Q i. e. fuſcum 57. ſimile eſt rufo (colori,) rouge 8. linguâ ver- naculaà, linguàâ Miſchnæ (dicitur:) PPRW*i. e. (foemina) rufa 59. ac deprehen- ditur albicans ratione proventus. 66. Eod. verſ. 3 2. Et erit merces mea] (Nimirùm pecndes) illæ, quæ deinceps & impoſterùm naſcentur punctis reſperſæ & maculis latis diſtincæ inter capras ac fuſcæ inter oves, meæ erunt; illas verò, quæ nunc ſunt (ita- 51. LXX. g rS οα ας, in pede meo, Vul- „ 2 2 gata habet: ad introitum meum, LXX. verlſ. 27, h. cap. Hebræum 777a i. e. propter te, verte- runt; za] ri es sσα.Üsw⸗, tuO ingreſſu, ac vi- ræo habetur, confer. num. ſeq. 52. & D. Wa- gèeſeil. Sot. pag. 27 8. n. 8. ubi exponitur: propter me, cui & Gemara, ab ipſo adducta, con- ſentit. 2. Sive? introitum meum, ad illatum pedem meum, ſic Junii ac Tremellii verſio, vide num. antec. 51. ibique not. confer. & Gur Arjeh fol. 43. col. 1I. princ. & infr. Geneſ. c. 47. V. 19. n. 30. & Genelſ. c. 50. V. 3. n. I. “ 53. Id eſt: qui tecum venit , ſicuti Exod. c. 11. v. 8. habetur, ubi autor Vulgatæ vertit: qui ſubiectus eſt tibi, confer. Bere chit Rabba h. ioc. ut in pam meow ad marginem allegatur. 54. Prout Judic. cap. 8. v, 5. habetur. 55. Vel: rebus neceſſariis, quæ in domo mea ſunt expediendæ, ſic etiam in notis Nam ov hic exponitur. . „ Sic exprimo hic emmnn, confer. not, ad Hoſ. cap. 10. verſ. 1II. num, 2 5. MStum Erff. 1. ha- bet: NWWTY, eandem ſignificans dictionem Gallicam, quæ in textu habetur. WR R 56. Vel; oves maculis latis reſperſas, ut opponan- tuc .He i. e. illis, quæ parvis ſive minutis maculis reſperſæ ſunt, de quibus ſupra, confer. cap. ſeq. 3 1. V. 41. n. 54. 57. Sicuti in Targum hic habetur, vulgata hic ha- bet: furvum (pecus,] LXX. ν00 ſub⸗ album. 58. Ita hic Gallicè explico , ſie enim legendum puto pro να veluti in Bibliis Buxtorf. habetur, in editione Hebraica, qua uſus ſum, legitur in plurali: D i, e. rouges, hine in Germanica Bibliorum verſione h. loc. Judæi tranſtulerunr: geroͤtelte / alii: rothe / in Michlol ophi n hic exponitur w'i. e. nigrum ſeu fuſcum, Germe braun. xX Sic exemplar Hebræum, quo uſus ſum, ut & e- ditio mam ne atque Berolinenſis 5 Baſileenſis verò editio ac M Stum Erff. 2. habent: nnr* res eodem redit, vid. Buxt. Lexic. Chald. fol. 2 365. 59. Aduſta à calore ſolis, ſie exponit Buxt. in Lex. Talm. dict. fol. 236 5. in Gur Arjeh fol. 43, col. 1. med. explicatur ν ◻. e, admo- duùm fuſcum, poſſes Germanicè vertere: Dun⸗ ckel Braun / Latini: badium ſive Phoeniceum colorem nominant. 60. Vel? intuitu proventus, ſive: in negotio ſen 25⁵2 GENESEOS. maculatæ,) ſepara ab eis (inquit Jacobus Labani) easque in manus filiorum tuorum- cuſtodiendas trade, ne dicas mihi, quòd pecudes illæ, quæ deinceps naſcentur, fuerint ibi ab initio, prætereà ne dicas mihi, quòd per mares, qui minutis ac latis maculis conſperſi ſunt, natæ ſint fœmellæ illis (maribus) ſimiles, ab iſto tempore ac deinceps. 67. Verſ. 33. Et reſpondebit mihi] Si me in ſuſpicionem vocaveris, quòd de rebus auis quidnam ſubtraham, reſpondebit mihi juſtitia mea, veniet quippe juſtitia mea ac teſtabitur de mercede mea coràm te, quòd non inveneris in grege meo, niſi (pecudes) minutis ac latis maculis reſperſas & quicquid deprehenderis inter illas, quod non ſit- minutis ac latis maculis reſperſum aut fuſcum, iſtud manifeſtum faciet, quòd id tibi ſubtraxerim atque per furtum apud me exiſtat. é2. Verſ. 34. E&cce] Particula P, en, ſignificat aſſenſum. 63. Eod. verſ. 34. AUltinam ſit juxtaà verbum tuum!] Utinam ita laceat tibi!* Verſ. 3 5. Et remorit] Laban in die illo &c. Eod. verſ. 3 5. Hircos] (Nam ) ſunt) D2 Uσ i. e. hirci. Eod. verſ. 3 5. Quicquid albam hbabe- bat notam] i- e. Omne, cui * macula alba inerat. Eod. verſ. 3 5. Er dedit] Laban in manus filiorum ſuorum. Verſ. 36. Reſiduas] (Dictio àHN hic ſignificat.) confractas (vel contuſas pecudes, quæ erant) inter illas, item infirmas ac ſteriles, quæ non niſi rejiculæ . erant, iſtas tradidit ei (Jacobo.) Verſ. 37. Virgem populeam.] (5029) eſt arbor, quæ vocatur 59, veluti habetur (in illo loco:) ſubtùs quercum & 9 i. e. populum; ⁶s. exiſtimo autem, quòd illa ſit (arbor,) quam (Galli) vo- cant: tremble, 66. quæ eſt alba. Eod. verſ. 37. Viridem] ( dicitur,) quando eſt 2Oi. e. humida. Eod. verſ. 37. Et corylum] Prætereà accepit (Jacobus) virgam cory- ſeu re, ubi de frumemo agitur, ita dRean Pa X Hebr.e Y, in MSto Erff. 2. pro his CAbP. XXX. quæ verba hic habentur, explico. 61. Ideo Jacobus omnes tàm majores, quam mi- nores pecudes, maculis eonſperſas, à grege ſuo removit, vid. Gur Arjeh fol. 4 3. col. I. circà fin. & && not. in a D h., loc. S2. Vel: degat, rewaneat, ſie hic interpre- tor. confer. de hoc verbo Raſchi not. ad Exod. c. 12. V. 3 I. n. 148. vide & not. in a h. loc. . 53. Vel, eſt eonſentientis & approbantis nota, ita hic Sn- monp expono, quæ ſignificant: accep- tionem verborum i. e. approbationem, conſen- ſum, unde contractus utriusque obligatorius na- ſcitur, confer not. in on e h. loc. * Quamvis ita dixerit ore ſuo Jacobus ; tamen Laban cogitavit, forſitàn animus illius acobi diverius eſl ONhh i. e. aut ipſe poœenitentia ducetur, ſic in notis ppan Mw hic exponitur. legitur, irnne " i. e., omnis pecus, cui inerat (macula alba.) 64. lta hie interpretor w vel: rp, ſieuti utrumque MStum Erff. habet, i. e. reliquias, nempè, quæ deteriores & ad fœturam parum aptæ erant, confer. Raſchi not. ad Levit c. 4. V. 7. n. 16. S& v. 2 5. n. 56. 6 5. Uti Hoſe. cap. 4. V. 13. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. 66. Sic Galli vocant populum albam vel popu- pulum tremulam, Germ. Pappel Weide oder Pappel Baum/ in Michlol Jophi hie notatur, uod R. Jona ſcripſerit, arborem iſtam ab A- rabibus aα appellati, recentiores Judæi hic Germanicè verterunt Bircken Holtz / LXX. 52⁰ or gugaxlynr, baculum Styracinum, de Styrace vid. Plin. I. 1I2. c. 17. & 2 5. confer. & S. Hieron. Tradit. Hebr. h. log. eä N . 4n. XXN. corfli (n 4ilanan rim, tiption bat zeobus un aliil ( Ando (enn 4 gebatul Albe jusek: nem, iabe⸗ r (eluat/ Egrincali tur (Genara⸗ Dier in mmn prebere os venieb⸗ lod, vetl. 39 icmapillani Gj. Vel :couce dicunt: noiſet te!' aenine, Pwhe ie⸗ in Miehlol ſe gue hic pent Vulgata habe Hiefonymis not, in Du I.V. 14, h. her . vn l. 6. Vel: ehaſta poninuth lor nica Ferſione: Verterum, ſi Vertendum pr in Lex. Ialm. dal rMarin lam unii ae Vulgna guc tus in Tradit. niticviigam) eto haebetur, Wälleni, ye CAb NN. W. Bmn tuorum entur, ferinn atis maclis da Keinept luod deredeg uſita mezac niſ peence) * luod nonſt. quocd id iii ricrlaſen, Utinamita ..f. Mircot Aallan halt. ledt) Laban ieſignificnt.) . ekenles, gne n ltula. Dtüs guercum Amn (Galli) 0. in) quandoelt cObus) rigin cr. —— 0 Eiff.1 pro hit 8pecut, bi inerat vel: Se, ſieuſ bet, i,e keliquias, ſelutam parum not. ad Leyitt,4, etur, vbi ige da⸗ 9 Abem vel popu⸗ poppel Weidetder ſoßni bie notatur, oremn ilam ab A⸗ entioles ude ie⸗ elaumm, ge ijlace Onlet⸗ K 9. Hieonn CAP. XXX. 273 coryli, (57 eſt) arbor, quæ nuces avellanas Profert, couldre. 67. : chaſtagnier. 68. ticationes] (R ſignifat) „H i. e. deglabrationes 69. bat jaeobus, nam illum (baculum) reddebat variegatum. tione albi] (Iſtud: ED ſigniſeat) ) i. e. caſtaneam] (D ) eſt linguâ vernaculâ Eod. verſ. 37. Et Eod. verſ. 37. Decor- easque crebras (facie- Eod. verf. 37. Denuda- denudationem albedinis baculi, quando (enim Jacobus) decorticabat illum (bacalum, tunc) conſpiciebatur & dete- gebatur albedo ejus in loeo deglabrationis. 70. Verf. 38. PEt conſtituit] Targum e- jus eſt: Y αi. e. & infsit, quod ſignificat (uxtà Hebræum:) H) i e. infixio- nem, idque linguâ Syriacâ eſt H „“; † multa autem (ejusmodi) habentur in Gema- ſigat in eo aliquid, x (autem ponitur) p tur (Gemara.) Eod. verſ. 3 8. E canalibwm] (Iſtud DDi. e. in aquarum decurſibus, in receptaculis aquarum, in te ra (veluti:) H A. i, e. infigit & extrahit, 71s item: % * VNi. e. (ſi) 0 HXαν quoniam fermonis brevitate uti- HOſigniſicat:) Nx) rra fa tis, ut ibi po- tum præberent pecoribus. Eod. verſ. 398. Ad quæ veniebant] i. e. In canalibus, ad quos veniebant pecora, ut ibi biberent, conſtituit (acobus) baculos è regione ovium. Eod. verſ. 3 8. & incaleſcebant & .] Peeus conſpiciebat baculos & retroò averſa erat ac mas illam inibat eaque ſimilem ei (mari) pariebat, * R. Hoſchia dieit: aqua facta, ʒ—ð — 1 t 67. Vel: coudre, eſt vox antiqua Gallica, 1. dieunt: neiſetier vel neiſelier, P arbre, qui por- tel avelaine, i. e. arbor, producens avellanas, Rviwx i. e, avellano, lingur Hiſpanica, ut? in Michlol ophi h. loc. exponitur, LXX. qao- que hic verterunt: zæpvizn nuceam (virgam,) Vulgata habet: amygdalinas (virgas) fic & S. Hieronymus in Tradit. Hebr, h. Ioc. confer. & not. in mar: no h. loc. it. not. ad Judic. cap. I1. v. 24. n. 2 5F. MStum Erff. z. pro ha- Det: Nbvn Latin: corylus. 6 §. Vel: chaflaigner, ſic & in Michlol Jophi ex- ponitur h. loc eodem modo & Judæi in Germa- nica verſione: Kaͤſten Holtz; alii: platanum verterunt, ſic & aly in Parsphraſi Chaldaica yertendum putat Joh. Druſius, alleg. Buztorf. in Lex. Talm. fol. 541. LXX. quoque habent: g gXτπι & platani (ſcil-, baculum,) ita et- iam Junii ac Fremellii verſio, ubi vide notas, Vulgata quéque iisdem conlentit, S. Hierony- hodiè I. 5. c. 9. . 2. 69. Ka interpretazi volu corricum detracliones ab arbore, ſic & in Miehlol Jophi b. loc. mv ex- ponitur pya yn rbN HC i. e. remotio cor⸗ ticis ab arbore. 70. Vel: in loco, qui deglabratus fuit „ confer. hic LXX. & Valgata verfio, vid. & not. ad f. Reg- cap. 20. v. 27. D. 12. & ad Jerem. e. s 9. v. 1G. n. g. in MSto Erff. 2. poſt verba illa: dna 7 i. e, in loco deglabrationis, addita ſunt lGa: a en Die e ee er de yyn r5hen rrire reee ae netn n i. e. ego parvus ille dilectus Domini (vid. verſ. ſeq. 23 §. Sign.*) exiſtimo, quòd verba iſta:) N ia (idem ſigniſicent, ac:) ahen WNi. e. de- nudatum ab albedine, (nimitum Jacobus) decorticavit cortices, uit illius (baculi) decortica- ctio dignoſei (ſeu diſtingui poſſet ab ĩpſo (baulo.) † In MSto Erff. I. pro ney Na' habetur: r yA )]1 i. e. infixio & impactio. mus in Tradit. Hebr. h. loc- teddit? & mali gra- nati (virgam) ubi pro ppy, uti hodiè in textu ſacro habetur, videtur legifſe: , abjectâà pri- 71I. Confer, hic Buxtorf. Lex. Talm. fol. 561. * Hebr. in Nuſ re, in MSto Erff. z. poſt ver- ba iſta additur: e e . PyN eend de A 7 ee e nenn rr n m litera? y conter. Lud. Cappelli Critic. Sacr. . 2 2 54 GENESEOS. CAP. XXX.- Eod. verſ. baculorum. eſt ſemen in earum (ovium) viſceribus nec opus habebant malculo ,& hoc eſt illud (quod hic dicitur:) & incaleſcebant.** Verl. 39. Adbaculos] i. e. Ad conſpectum 9. Varios cruribus] i. e. Varios eo in loco, ubi illæ (pecu- des) tigari ſolent, 72. hi ſunt tali 73. pedum garum (pecudum) anteriorum 74. & po- ſtexiorum. Verſ. 40. Et agnos ſeparavit Jacobus] ( Nempe) eos, qui nati erant varii cruribus & minutis maculis reſperſi erant, ſeparavit ac ſegregavit ( ſacobus) ſeorsùm eosque fecit gregem ſeparatum atque hunc gregem varium ire fecit antè oves; facies autem earum, quæ poſt illos (agnos) ibant, ad eosdem converſæ erant, atque hoc eſt, uod (paulò poſt Scriptura) dicit: & dedit facies ovium ad vYarium (agnorum gre- em) facies enim ovium converſæ erant ad variegatos (a gnos) & ad omne fuſcum ( pe- cus,) quod invenerat (Jacobus) inter oves Labanis,.“ Eod. verſ. 40. Et conſtituit ſibs geges] (videlicèt) eo modò, quò (jam) expoſui. Verſ. 41. Colligatarum] (Dictio NeWDDPT) juxtà Targum ejus ( ſigniſicat:) MDNi. c. primitivas 75, non eſt au⸗ tem mihi iſtius (ſignificationis) probatio 76. in S. Seriptura; Menachem verò (dictio- nemillam PDV conjungit 77, cum (illo loco:) Achitophel DWP i. e. in- ter — — — — na Wn enn i. e. ego, dilectus Domini, arvus ille, (vid. verl. præc. 37 h. c. n. 70) 0-⸗ mnibus diebus (vitæ) meæ admiratus ſum ver- bum iſtud: anto, nam ponendum fuiſſet nanrin I. e. ingalelcebant, dum veniebant, genere fœ- minino, confer. Sign. ſeq. ** g Confer. hic Bereſchit Rabba, uti ad marginem in H-m Me h. loc. allegatur, in notis Ralchia- nis dictæ editionis 'pan D poſt: anr i. a & incaleſcebant, hæc uncinulis ineluſa & ad- dia unt: npon De? ertn Nrre n y3e ha i. e. vult dicere: in verbo iſto . (RanrY) conſociantur (duæ) ſignificationes: maſ- gulina & fœminina, ſicuti exponit R. Aben Ez- ga, confer. Sign. præced. * R 72, Ita hicinterpretor y i. c. ligationis ea- rum ſcil. ovium, quæ ligatio in illa corporis Peete fiebat, ubi juncturæ ſeu malleoli pedum unt, quemadmodum Iſaacum, patriarcham, colligatum fuiſſe tradunt, confer. ſuprà Geneſ. C. 2 2. V. 9. D. 27. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 164 8. fin. it. Michlol Jophi h. loc. vide & not. in a h. loc. 3. Sive: malleoli, erura, Hebr. npen, vid. dict. 74. Ita Hebr. ai, e. manuum earum, vertere vyolui, nempe pedes anteriores, licèt enim pe- cudibus proprie loquendonon ſint manus; ita res. X Loci iſtius expoſitionem vide in notis hnp bmns h. loc. 75. Vel: temporaneas ſic in Latina Verſione editio- nis Complutenſis dictio: &nn translata repe- ritur, Junii ac Tremellii verſio habet: compa- ctas corpore, LXX. ? as ts*aαερατα 1. e. gravidas, intelliguntur autem voce iſta: mavw illæ oves, quæ cosbant in prima admiſſura, hoc eſt, in Martio, verno concepru, quæ propter clementiam ſubſequentis æſtatis validiores erant, ita P. Fagins in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ſic & in Michlol Jophi expomitur. 76. Vel: teſtimonium, ſenſus eſt: non poſſum ex S. Scriptura locum parallelum adducere, unde teſtlimonium ſive probatio peti poſſit, quod di- Rio mmampeDillam, de qua hic dictum eſt, ha- beat ſignificationem, confer. cap. ſeq. 3 1. v. 10. ibique not. 11. 77. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 2. h. cap. n. 11. notata ſunt. Buxt. Lex. Talm. fol. 2 145. tamen Hebræis dici ſolent pedes earum anterio- CA. W — ter olliato ſenſosi 1 ſuam. Ven uti Larpu conjmngirik r Verl. 43. 4 præ (Ceteri ril l apin . adhuc cum 1, tecumn hal Leam, illaet (affniaten Gomus judie Juæ ambæ4 iu] Non- 79, Heu: con cl ſeh. Il. 79. Conſpita dich. cag. 1) 40. Graridatio Hebr. y, li. de oe ri 92. Vel: pll Eſai ca. 3. 17. Vel: caet conker, hie Jopbi, ubi conungit e⸗ Mlm, 107. eeirum (oviu Iidut.) RNr. — e eſt illag onlpectum ille geen. 174,. & 5⸗ ierant varij 9 ſeottüm. es; faies gne hoc et, norun gre⸗ alaumge. nſtituit m] (Didio ,hon eſtau. Mie in. R᷑᷑ earum, vertete licet enim pe⸗ ſiut manus; itz ezrum antelloo. ein gotis ee Agerſioneeditio⸗ anslata leye⸗ hubet: compe⸗ Mauberena ie, ceiſta: mDe admmiſſura, hoc tu, que ptoptet Validiores eranl, t. Chald-hxloc, r kenon poſſumer n adcucete, und l Poſht,ud Gi⸗ ic dicumelt, lu⸗ 1). ſeg. 31. F. 19. bahn. 11 CAb. XXXI. GENESEOS. 255 ter colligatos, 78. item (cum illo loco ) & fuit pN&i, e. colligatio 79. valida, (uèe ſenſus ſit:) illæ (pecudes) ſemet unà copulabant, ut maturarent conceptionem 89. ſuam. Verſ. 42. Et dum ſerò coibant] (Verbum v hic) ſignificat: tardationem, juxtà Targum ejus eſt: E i. e. quando (oves) ſerotinæ erant; Menachem &1. conjungit illud (verbum ν1)cum (illo loco, ubi legitur:) mutatorias veſtes atque BDDPDNi. e, amicula; 82. ſignificat (autem) 5 tegumentum, ac ſi diceret (oves,) quæ ſeſe operiunt cutibus ſuis ac land ſuâ nec cupiunt coire 83. cum maribus. Verſ. 43. Oves muliæ] (Dictio hic ſignificat) fœcundas ac ſemet multiplicantes præ cœteris ovibus. Eod. verſ. 43. Et ſervi & ancille.] Vendebat (Jacobus) oves ſuas preti6 carò Sι atque iſta omnia ſibi (inde) comparabat. CAP. XXXI. V 1. eit] (Verbum hic ſignificat) O i. e. congregavit, veluti (ac- cipitur in illo loco:) τπit i, e, & congregavit copias & percuſſit Amalek 1. Verlſ.3. Revertere adterram patrum luorum] Atque ibi ero tecum; ſed dum adhuc cum impuro (iſto Labane) converſaris, impoflibile eſt, ut Majeſtas mea Divina 2. tecum habitet. Verlſ. 4. Et vocavit Rachelem ac Leam] Rachelem primò, deinde Leam, illa enim (Rachel) erat fundamentum domus,quoniam propter illam Jacobus (affinitate) junctus fuit cum abane, filii quoque Leæ id confitentur, nam ecce Boas ac domus judicii ejus, 3. qui erant de tribu judæ, dicebant: ſicuti Rachelem ac Leam, quæ ambæ ædificàrunt &c. 4. (ubi) Rachelem præpoſuerunt Leæx. Verſ.7. Decempar- iibus] Non eſt . minus, quàm decem. 5. Eod. verſ. 7. Partibus] (Dictio 8 73. Seu: conjuratos, conſpirantes, vide 2. Samuel.] 84. Quoniam oves illæ cœœteris præſtabant atque c. 1 F. V. 31.⸗ . . ideò carô pretiò vendebantur, vide Gur Arjeh 79. Conſpiratio, confoœderatio, vid. 2. Samuel. fol. 4 7. col. 4, fin. ac not. in ar 9 h. loc. dict. cap. 1 5. v. 12. . I. Sicuti 1. Samuel. cape 14. V. 4 8-habetur. 90. Gravidationem, vel geflationem in utero, 2. Vel: gratioſa mea præſentia, Hebr. dam, de Hebr. May, Vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1572. qua voce alibi à me dictum, confer. Bereſchit à1. De hoc vide ſuprà verſ. S. h- cap.n. 10. Rabba h. loc. uti in ven re ad marginem 22. Vel: palliola, uti habetur in Vulgata, vid. allegatur, ubi vide etiam notas. Eſai. cap. 3. v. 22. * Confer. infrà verſ. 33⸗-h. cap. n. 26. ut & not. in 17. Vel: calefieri per mares, ita juxtà Hebræzum, p-m rD„h. loc. it. Berachot, fol. 9: b. confer. hic not. R. ſacob Abendanæ ad Miehlol 3. Vel: ſynedrium, conſeſſus judicum, Hebr. Jophi, ubi verbum rppyn, quod hic habetur, † 1 mha, de qua revide Dilherr. Atri. ling. Sanct. conjungit cum rwyni. e. deficit, quod eſt in p. 150. & Selden. de Syned. I. Z. c. 1. & ſeq. Hlalm, 107. V. 5- ut ſenſus ſit: deficit appetitus 4. Veluti Ruth. cap. 4. v, 1 1. habetur. earum (ovium) nec deſideram (coire cum ma 5. Gonfer. hic Gur Arjeh fol. 43. col. 4. fin. vide & ribus.) num. ſeqꝗ. 6., ac not. in ατ ν h. loc. GENESEOS. CAL. XXI. DB0 5) ſignificat numerum, 6, ſummam coraputationis 7. id eſt: decades, 8. diſci- mus (itaque,) quòd mutaverit (Laban) conditionem (contractum ſive pactum) ejus (acobi) centum vicibus. Verſ. 10. Et ecce birci] Quamvis Laban illos (hircos) pe- nitùs ſeparaverit, ne oves conciperent (foetus) illis ſimiles; angeli (tamen) illos adduxe- rant de grege, * qui in manum filiorum Labanis traditus erat, ad gregem, qui ſub ma- nu jacobi erat. Eod. verſ. 10. Et quaſigrandine notati] (Hebr. ) juxti Targum ejus eſt: i. e. & reſperſi, linguàâ vernaculâ, poiſes 9. filum album cingebat corpus ejus (pecudis) circà maculas, quas habebat, & erat (filum iſtud) aper- ctum acpatens ab una parte ad aliam; 10, ego autem non poſſum probationem 11. af- ferre ex S. Scriptura. Verſ. 13. Deus Beth E] (Dictio & hic eſt) veluti Ni. e. Deus ac (litera) Heh ſuperflua eſt (in voce &τ;) moris aurem eſtS. Scripturæ, ut ſic loquatur ‚veluti (habetur in illo loco:) cum vos veneritis?y? NNN HNi, e. ad terram Canaan. I2. Eod. verſ. 13. Unxiſti ibi] (Verbum H μâ) ſignificatmultitudinem* ac magnitudinem, ſicuti ungitur (aliquis) ad regnum, ſic (Iacobus) fudit oleum ſuper ca- put illius (ſtatuæ,) ut eſſet uncta ad altare. Eod. verſ. 13. 1lti votum mibi feciſi] Ac tu debes illud complere, dixiſti enim: erit domus Dei, 13. ut offeras ibi munera. Verſ. 14. Num amplius nobis eſt] Cur propter te moram faciemus: * nihil exſpectamus . per 6. Sic juxta notas an rn hic " interpretor, nempe: on i. e. ut ſignificet numerum, interpretes 8 communiter vertunt?: vices vel partes, ſicuti etiam tranſtuli, ac Vulgata habet: vicibus; LXX, verò hic tranſtulerunt: «νοανagα.⁸ nis, ubi fortè pro àwaναιlegendum: ra7 i. e. mi- nis, nam Hebr. amn etiam ſignificate minas, confer. S. Hieron. Tradit. Hebr. & H. Grotii not. h. loc. vide etiam Lud. Cappelli Crit. Sacr. I. 4. c. 18. n. I. it, infrà Geneſ. c. 3 3. v. 19. n. 3 9. Id eſt: decem, Hebræi enim ac nonnulli alii populi numerant usque ad decem, dein redeunt atque addunt: unum, duo &c. ſic & Latini: undecim, duodecim, tredecim &c. confer. Gur Arjeh dict. fol. 43. col. 4. fin. ac num. ſeq. 9. vide S& not. in a Mö h. loc. „. 2. Ac ſi diceret Scriptura; decem decades, ſic fe- rèAquila: x doesαα+ decem numeros i, e. de cies decem ſive centum. vel interſtincti, confer Michlol Jophi h. loce vid & infr. verſ. 41I. h. cap. n. 5 5. 10. Ita hic interpretor: 7 , quæ verba gene= ralia ſunt & pdym 29 i. e. ratione ſubjecti ſive materiæ (uti autor noſter loqui ſolet,) variam habent ſignificationem, ſic in Pſalm. 144. V. 13. exponitur: alimentum ab uno anno ad alium, vid. Raſchi not. ad dict., Pſalm. 144. v. 13. hie dicatur & i. e, ab hoc ad illud, confer. not. in N h. loc. 11. Sive: teſtimonium, videlicèt quò ptobetur, quòd hæc iſtius vocis ſit ſigniſicatio, quam ad- duxi, quoniam non ſimilis occurrit in S. Scriptu- ra, conf. quæ c. antec. 30. v. 41. n. 76. notataſunt. I2. Sicuti Numer. cap. 34. V. 2. habetur, ubi lite- ra Heh in dictione †&ρ ex mente Commenta- toris noſtri ſuper flua eſt. x Conf. Bereſchit Rabba h. loc. prout ad marginem in mon ne h. loc. allegatur, ubi vide et- tiam notas. 3 . .„— . Ita hic explico: 0 vel potius: bo*h à Gal- lica dictione: pois i. e. piſum, quaſi piſis conſperſi i. e. laus. 13. Prout ſuprà Geneſ. cap. 2 g. v. 22. habetur. X In notis Raſchianis editionis on rD Ee in Berolinenſi poſt ĩſta: 1) 7 i. e. per vel pro- . Kentiint6 pter te, ſequitur: i, e. quò minus rever- tamur. verò exp licari poterit: ab una parte ad aliam, quaſi * Hebr. , in MSto Erff. 2. pro eo legitur: Hn- . C4. — der heredilate jeditatio ute dore, guo hon cede operis⸗ celispro ope atur hic)pr leng lei ocd. vetl 15, oNnisCo onem tlet uimico (homit ſerninas; blar notes ſuas 0. gulrerat ſe Xecalnelos atd dan) bedkerati Piratas)) le ut patrem ſun tridui iter inte opinguds ſu rrrr 11. Vel polius r hic habett kualtm. fol. 1 t. p. ſſl modo A 3 enel. c,34, ,. dn. 15. Pbokida: 1 1 (igit, in notis & in Betdinen ſunt: NN ( Ni. augis nec nost de Ke.) Loyuler. hic n i. biezdem, habetur. GA.W. es, 1. dici⸗ Akum) en (hircos) Pe. lotaddur.. guiſub ma⸗ ) jud Aum Abum Onem 11. f. Alui Nie. Pturr, ut ſie er ad tettam titudinem ae leum ſuperca⸗ ifeii i idi munera, lerſpecamu pet —..— ophihloe,vid, queverbe gener one ſubjeli ie i ſolet,) variamn ſalmn. 144, . 14. Danno ad alium, n. 14 0.-V. 13. Me attead aliamn,quali dillud, eonfet, not. ieetgud ptobetur, iheatio, quam ad⸗ urrit id deliptu⸗ n.76.nctata unt, , hibetur, ubi iie⸗ mente Commenta⸗ ptoe ſegitut: N ,V. 11 Mabetll. is Shn wu & Hi e. per elhto⸗ e gud⸗ minix teſet. CAP.XXXI CENESEOS. per hæreditatem accipere de bonis patris noſtri, nihil quicquam inter maſculos (hæ- reditario jure conſequemur.) Verſ. I 5. Nonne quaſß extraneæ & .] Etiam illo tem- 257 pore, quo homines filiabus ſuis dotem 14, dare ſolent, quando illæ elocantur, nobis- Pore, 4 9 bum egit (pater noſter) tanquàm cum extraneis, quoniam nos tibi vendidit † pro mer- cede operis. Eodverſ. I5: Argentum noſtrum] Quoniam moram fecit in pretio mer- cedis pro opera tua (ſolvendo.) Verſ. 16. Nam omnes divitiæ] (Particula:) ◻ uſur- atur (hic) pro NNο i. e. ſed, ac ſi dicerent: de rebus patris noſtri nihil omnino ha- Pemus; ſed quod Sanctus ille Benedictus abſtulit de patre noſtro, id noſtrum eſt. Eod. verſ. 16. Abſtulit] (Verbum * )) ſignificat E) i. e. ſeparavit, ſic quoque omnis dictio &, *t quæ in S. Scriptura (habetur,) ſignificat i. e. ſepara- tionem, (ut ſenſus hujus loci fit) quòd ſeparaverit illas (divitias Deus) à malo & ab i- nimico (homine. Verſ. 17. Hlios ſuos & uxores ſuas] Poſuit (ſacobus) maſculos antè fœminas; Eſavus vero fœminas præpoſuit maſculis, dicitur enim: & accepit Eſavus uxores ſuas ac filios ſuos &c. 15. Verſ. 18. Pecus acquißtionis ſuæ] i, e. Id, quod ac- quiſiverat (ſeu comparaverat Jacobus) ex pecoribus ſuis, (videlicèt) ſervos & ancillas ac camelos atque alinos. Verſ. 19. Ule tonderet orei ſuas] (Nempe:) illas, quas (La- ban) dederat in manum filiorum ſuorum itinere tridui inter ſe & inter jacobum (ſe- paratas.) Eod. verſ. 19. Et ſubtraxit Rachelidola] Propoſitum ejus (KRachelis) erat, ut patrem ſuum à cultu idololatrico abſtraheret. 16: Verſ. 22. Die tertio] Nam ecce tridui iter inter ambos illos (acobum ac Labanem) fuit. Verl. 2 3 Fratrei ſuos] i. e. Propinquos ſuos. 17. Eod. verl, 23. Linere ſeptem dierum] Toto illo triduo, quò ive- — 14. Vel potius: zapa Osραν,, ita Hebr. &an, quæ hic habetur, exponunt, vid. Buxtorf. Lex. FTalm. fol. 1307. & 1820. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 55 I. & p. 5 54. ubi fuſiùs explicatur, quo- modo nane à Naa differat, confer. & infià Geneſ. c. 34. V. 8. n. 10. ac ſuprà Genelſ. c. 27.v. . n. 15. * poſt iſta: i. e. quoniam nos tibi ven- didit, in notis Raſchianis editionis Ebmon ne & in Berolinenſi hæc uncinulis incluſa & addita ſunt: Nde h nnn een e, a re Way () a) i. e. quia ſerviviſti ei quatuordecim annis nec nos tibi datæ ſumus, niſi (promerce de &c.) 2 Conter. hic not. ad Hoſe. cap. z. verſ. 9. num. 15. ubi eadem, quæ hic, iſtius verbi explicatio habetur. — . 15. Sicuti infrà Genel. cap. 3 6. v. 6. habetur, ratio in nolis „e D hic adducitur α aen oy e nen e i. e. quoniam ipſe (E- ſavus) fuit libidinoſus, & uxores ejus erant fun-= damentum (ac res principalis.) 16. Joſephus Antiq. l. 1. c. 19. fcribit, quòd Ra- chel eum in finem imagines illas ſecum abſtule- rit, ut, ſi forte pater fugientes aſſequerefur, ha- beret, quò confugere ac veniam impetrare pos- ſet. Alii hanc adferunt rationem, quod Rachel imagines illas ſecum abſtulerir, ne Laban, eas conſulere & ab illis exquirere poſſet, per quam viam Jacobus cum uxoribus ac liberis ſuis aufu- giſſet, ita autor libri: Toledos Jizchak, conſer. & Gur Arjeh lol. 44. col. 2. princ ut & Bereſchit Rabba h. loc. 17. Vel: cognatos ſuos, uti habet Junii ac Tre- mellii verſio, S. Hieronymus fratres hig pro filiis — iverat nuncius, ut referret Labani, ambulaverat jacobus viam ſuam, reperiebatur (ita- ue) jacobus remotus à Labane ſex diebus; ſeptimo autem die aſſecutus eſt illum La- ban, (hinc) diſcimus, quòd totum illud (itineris ſpatium,) quod Jacobus ſeptem die- bus iverat, Laban confecerit uno die. * Verfſ. 24. Abono ad malum] Omne bonum improborum hominum eſt malum apud juſtos.** Verfſ. 26. Tanquam captivas gladib]) Omnis exercitus, qui venit ad bellum, appellatur (in S. Seriptura) gladius. 19. Veri. 27. Et furatus es me] i. e. Furatus es ſcienttam meam. 19. Verſ. 29. Valet manus mea] i. e. FEacultas ac poteſtas eſt in manu mea, ut faciam vobis malum, omnis (dictio:) )&ε, quæ ſancta eſt, 20. ſigni ficat robur ac multitudinem virium. Verſ. 30. Deſideraſti] (Verbum enim RO ſignificat) i. e. deſideraſti: multa autem (ejusmodi ſunt) in S. Scriptura, (ſic accipitur in illo loco:) 2 8 i. e. deſiderat, etiam deficit anima mea, 21. item: opera manuum tuarum Ni. e. expetes. 22. Verſ. 3 1. Quia metui] Reſpondit ei (Labani jacobus) primum ad primum, 23. dixerat enim ei (La- ban:) & abegiſti filias meas &c. 24. Verf. 32. Non vivet] P dictionem (Jacobi) mortua eſt Rachel in via.25. Eod. verſ, 32. Quid penes me ſit] (Nempe:) de rebus tuis. Verſ 33. In tabernaculum Jacobi] Hoc fuit tabernaculum Rachelis, quoniam Jacobus apud illam habitabat, & ſic dicit (Scriptura:) filii Ra- chelis, uxoris Jacobi; 26. de nulla autem (alia) ex omnibus (cœteris ejus uxoribus) di- 3. Er venit in tentorium Rachelis] Quando egreſſus citur: uxor jacobi. Eod. verf. 3 erat (Laban) ex tabernaculo Leæ, reverſus eſt * ad tentorium Rachelis, priusquàm ſcru- appellari docet, prout Nobilias h. loc. notavit confer. & ſuprà Geneſ. c. 20. V. 12. n. 19. ir. in- frà verſ. 46. h. cap. n. 59. & verſ. 54. n. 7 5. * In notis Raſchianis editionis 'pam r, & in Berolinenſi poſt: i& 'n i. e. uno die, hæc uncinulis indluſa atque addita reperiuntur, nem- ¹ pe: Ni e e eee ee ndee, Dn e enn Wen . e. quia (hic) dici- tur: & perſecutus eſt eum itinere ſeptem die- perſecutus eſt eum ſeptem rum, nec dicitur: & diebus. XX Confer. not. in bon rOh. loc. ubi etiam tra- QGat. Talmud. Jevammot. fol. 1I03. b. ad mar- ginem allegatur, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 3 5. col. 1I. fin. it. tract. Talm. Naſir, fol, 2 3.b. 18. Senfus itaque eſt juxtà mentem autoris noſtri, quod captivæ gladiò idem ſit, ac: captivæ ab hollili exercitu, ſic etiam in not. d'nar n hic eyxponitur: s& ra i. e. tanquàm captivæ per copias hoſtiles. 19. Vel: mentem meam, Hebr. y, i. e. clam me abiiſti nec impetrata à me abeundi venia, con- fer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 63. a. . 20. Id eſt: quæ de Deo dicitur vel quæ ad Deum refertur, confer. fuprà Geneſ. cap. 1 8. v. 3. n. 22. it. infrà verſ. 5 3. n. 7 I. vid. & not. ad Hoſe. c. I 1. V. 7. num. 2 3. & ad Pfal. 22. V. 20. n. 26. 21. Uti Pialm. 84. v. 3. habetur. 22. Vide Hiob. cap. 14. Vv. I1 5. etiam primò reſpondit Jacobus, confer. cap. ſeq. 32. V. I S. n. 57. ð 24. Uti ſuprà verſ. 26. h. cap. habetur, ad hæc re- ſpondit hic Jacobus: quia metui &ec. 25. Prout infrà Genef. cap. 3 5. V. 19. habetur, con- fer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in bom re ad marginem allegatur. fer. & ſuprà verſ. 4. h. cap. ibique not. Sign. * ac not, in am nb h. lüooo. ◻R h. loc. ropter hanc itaque male- 13. Id eſt: quod primò dixerar Laban, ad illud 26. Vide infrà Geneſ. cap. 46. V. I 9. Sign. * con- * Loci iſtius expoſitionem vide in notis re MDNʒ . . W. — ſetutatetun tent getat, gudil⸗ Gio 9) lenit i e, in clitels tellarum ,, in lise ſun Aſitutu ei iturin illo lo⸗ le. à Perleſhen pemijitne nifcant non eo.) rulxam ze abortum fi . ni:)atiesetlam ij (keobii nm lita ecil e))aleoneae —.— 12. Conteclansn gngreifiſch / i. henas codltettan peritur; pr lex. Talm. 0o. (l.4, b. 21. Vel: pulrine .4. dictionem tonem, idenm Kerum, ibich (onler, num. ſe U.7. 229. Vels pohindn Commertuore tellas, muliza t0jf. Lex. Tdjn numn, anter. 2 AHNum. 29. h. ve 31. Hebr. n (unde Operis Axx.. — Lbarlrlta. ſeptem die⸗ mnebonum 0, Nudo l. Vert, Manut eg ciclo) x, ſchnhij smoct lun) kfictanina 31. Quis nitm ei (a. itaquemale- venet Me bernachlam 4:) flüi . Uuoribis di. indoegrelſis priusquim ſeru. — —— Undi venia,con⸗ 0l. 63, . quæ 20 Deumm (ap. I ge N z. n⸗ & not. 20 Hote. 22. V. 20, l,26. Laban, sdilud (Onlet.ca) el⸗ etur, ad bec le⸗ de. 19, habeturcon- nDNDNN T 19. Son 1eon⸗ igue Not, Sne in notis Mhe CAbP. XXKXI. GENESEOS. 259 ſcrutaretur tentoria ancillarum; ſed cur iſta omnia (fecit Laban? nimirùm quia no- verat, quòd illa (Kachel) eſſet contrectatrix. 27. Verſ. 34. Ia elitells cameli] (Di- Gtio ) ſignificat ſtrata & tegumenta (ſive pulvinos,) juxtà Targum ejus &Dv i. e. in clitellis 2 8. cameli; eſt autem pulvinar, ¹9. quod factum eſt inſtar 1. e. cli- tellarum 30. in Eruvin 31. diſcimus: circumdant (ſive cingunt) illam à ☚i. e. cli- tellis, quæ ſunt camelorum pulvini, linguâ vernaculàâ: baſti. 32. Verſ. 36. Fervidè perſecutus és] (Verbum: phic ſignificat:) N O i e. perſecutus es, veluti (acci- itur in illo loco:) ſuper montes 5 i. e. perſecuti ſunt nos, 33, item: PDoND i. e. à perſequendo Philiſthæos, 34. Verlſ. 37. El arguant] i. e. & declarent, penes quem ſit jus, eprouver, 35. linguâ vernaculàâ. Verſ. 3 8. Non abortiverunt Iſta 2 8 ſignificant non abortus (ſeu partus abortivos) fecerunt, veluti (accipitur in illo lo- co:) vulvam ν i. e. abortientem, 36. item: enititur vacca ejus ac non „2 i. e. abortum facit. 37. Eod. verſ. 3 8. Et arietes opium tuarum] Hinc dicunt (Kabbi- ni: )aries etiam unius diei vocatur H&, 38. nam ſi ita non eſſet, quænam fauiſſet laus 39. ejus (Iacobi,) ſi arietes (provectioris ætatis) non comediſſet; agnos autem comediſſet? nam ſi ita (feciſſet jacobus, certè etiam) fur fuiſſet. 40. Verſ. 39. Laceratum] (Nem- pe:) à leone ac lupo. Eod. verſ. 39. Ego illud luebam] (Verbum N hic ejusdem eſt ſigniſicationis, qualis habetur in illo loco:) funda mittens lapidem ad capillum, Kk 2 nec 27. Contrectans manibus, Hebr. Hννρρâ, Germ. allegatus reperitur, vide Buxtort. Lex. Lalm. foi. Angreiffiſch / i. e. prona ac facilis erat ad res a- 1566. . lienas contrectandas, alio in loco ſcriptum re- 32. Vel: baſto, Ital. ita hic explico wæia, unde peritur; QaN i. e. miniſtra, vide Buxtorf. eſt Gallis tembaſter, i. e. clitellas imponere. Lex. Talm. fol. 245 8. confer. hic Ayvoda Sara,] 3 3. Uti Thren. c. 4. v. 19. habetur, confer. not. ad fol. 2 4. b. Proverb. c. 2 6. v. 23. n. 30. 232. Vel 2 pulvino; R. Salomo ad 2. Reg. C. I1. 34. Vid. I1. Samuel. cap. 17. V. 5 3. V. 4. dictionem n exponit næ)an i. e. congrega- 35. Confer. quæ ſupra ad Geneſ. c. 24. V: 14. n. 3 I. tionem, idem ad Haggæ c. 2. v. 16. —) i. e. & infrà ad verſ. 42. h. cap. n. 5 8§. notata ſunt. acervum, ibidem explicat, quod 2 ſignificet, 36. Vide Hoſe. c. 9. v. 14. confer. num. ſeq-. 29. & inirà Geneſ. c. 46. v. 6. 37. VId. Hiob. c. 21. v. 10. n. 7. D 3 9. Confer. not. in ααπ „5“h. loc. & Gur Arjeh 29. Vel: pulvinus, Hebr. yen, uti bic apud fol. 44. col. 3. prine. it. ttactat. Talm. Bava Commentatorem noſtrum, notat autem cli- kama, fol. 65. b. uti in mon nS h. loc. alle- tellas, malis, aſinis equisque inſtratas, vid. Bux- gatur ad marginem, vid. & Jàlkut Part. I. fol. 3 5. torf. Lex. Talm. fol. 125 3. & fol. 1566. vid.] col. 2. med. Rum. antec. 2 8. & num. ſeq. 30. 3239. Sive: gloriatio ſeu deprædicatio de ſeipſo, id enim dictio nav hic ſignificat. 40. Ergô verba iſta: & arietes ovium tuarum non . V comedi, includunt, ex meme autoris noſtri, 31. Hebr. Pany, elſt iſte liber ſecundus partis ſe eriam teneros agnos, quamvis unius ſaltim diei cundæ operis Lalmudici, tractans de commix. ætatem habeant, confer. hic tract. Talm. Bava ka- tionibus; ubi fol. 16. a. locus ab autore noſtro ma, fol. 6 . b. 30. Vel? pulvini „ ſive? inſtar acervi, Wd. quæ num. 2 8. h. verſ. 34. notata ſunt. S — 2600 GENESEOS. CAP. XXXI. nec N& πσ i. e. aberrabat, 41. item: ego ac filius meus, Salomo, erimus (quod notat: ) =— Oi. e. indigentes, 42. (ac ſi diceret jacobus ) ege e warere neceſſe habebam, ſi deerat (aliquid,) mihi illud deerat, quoniam de manu mea iſtud requirebas. Eod. verſ. 39. Ego illud luebam] Targum ejus (habet:) quod erat i. e. deficiens (five decedens) de numero, i. e. quod deerat ac deficiebat, velut (illud:) —P50 N) i. e. & non deeſt (vel deſideratur) aliquis ex nobis, 43. Chaldæus Paraphra ſtes tranſtulit: Ne N I. e. & non deficit. 44. Eod. verſ. 39. Quod foned mih: Jablatum erat interdiu & quod furtö mihi ſubtractum erat noltu] Furté ablatum inte diu aut 45. furt ſubtractum noctu, id omne reſtituere debebam; (in didione:) „0 (litera finalis: Jod, ſuperflua eſt,) veluti (in illa dictione) i e. ma ni ficata inter gentes, 46, item: NWOi. e. princeps in provinciis, 47. item: Ae e. plena judicio, 48. item: N.1 N i. e, amans triturare. 49. Verſ. 40. Conſumebat me aſtus (Verbum 2& hic) fignificat (idem atque in illo loco:) ignis 552N e. conſumens. 50. Eod. verſ. 40. Gelu] (Vocabulum )p hic accipitur) ſicuti (itil⸗ lo loco:) emittit p, ubi Targum ejus eſt: N& νa i. e. gelu ſuum. 51. Eod. v 40. Somnus eus (Dictio hic) ſignificat j.e. dormitionem 52 Vert. 41. Et mutaßti mercedem meam] Mutäaſti contractum, 53. inter nos initum vnclut lis reſperſas (oves mutàſti) in maculoſas, ?4. ac minutis maculis notatas in ndinc guttatas. 55. Verf. 42. Et timor Iaaci.] Haud voluit dicere (Iacobus:) Dens Iſaaci, quo⸗ Thren. c. I. v. I. ubi vide Raſchi not. confer. & 41. Vel: deficiebat à ſcopo, vide Iudie. cap. 20. Ejusd. not. ad Cantic. c. 7. v. z. v. 16. confer. num. ſequ. 42. h. verſ. — . 2 . . * 8 .7 7 4 2a. Ve:: deficientes, fgarentes, vid. I. Reg. cap. 47. Sive: princeps provineiarum, ſicuti autor 1I. V. 2 1. ibique Raſchi not. it, Ejusd. not. ad Hi- Ob. c. 4I. V. 17. confer. & Dn. Hiob. Ludolf Commentar. ad Hiſtor. .thiop. I. I. c, 1 5. n.] 106. §. 19. ubi notat, quod verbum iſtud dpn juxtà linguam Ethiopicam ſignifieet: carere, aliqua re indigere, vide & Numer. c. 3I. v. 49. ibique not. n. 122. & num. ſeqv. 44. h. cap. Gal- li dicunt: faillir, manquer, confer. infrà Ge- neſ. c. 3 8. V. J. n. 5. & n. 6. ac not. in na m, h. loc. 43. Sicuti Numer. dict. cap. 31. v. 49. habetur. 4. Benè Galli: il ne manque pas un, ac Germa- ni: Es mangelt nicht einer / conter, num. an- tec. 42. 4 5. Autor noſter particulam copulativam, quæ in textu ſacto habetur, hie exponit per disjuncti⸗ Van. 46. Vel: domina gentium, uii Vulgata babet in : E in Thren. dict. c. I. v. 1. 4 8. Vide Efai. cap, I. v. 2 r. ibique Raſchi 49. Sicuti Oſeæ c. 10. v. 11, habetur, ubi victe jusd. not. num. 27. e⸗ 50. Vide Deuteron. c. 4. v. 24. i i on. c. 4. V. 24. itaque hic 72 eſt h⸗ P) i. e. ſigniſicat Moranueiem 1, Melutt al 142. v. 17. habetur, ubi vide i not. ic traé i Kileti e confer. hic tract. Talm. Bava mezia, meg, V, vid. Gur Arjeh fol. 44. col. 3. 53. Sive: pactum certa ſub conditione ini . . . . 1 n Hebe 1 len lieat confer. pi verde 1 cap. ibique R aſchi not. it. infra 2 v. n. 17. it infts enel c. 34. 54. Vel: latis maculis reſperſas, H confer. cap. antec. zo, . 32, n. 6. . — en 57. Vide ſupra verl. I, hi cape ibique not. n.9 CNV. M. noniam San alhteſipelt gayelant E ch) D iuit: ſgnifcat lominketam! Vetl. 46. Ma inquarenent, 14 Hlhoc T² teltinonii.62. in monte Giln catum eft nom intueatur Don Anditu Duabus ricib ex ellice ſpro Olheiumn debit —NR —ꝑ 3t. Allignat ael nd Genele,1 ſe. Kcap. ſen; y bienti Cenel ſer, dot, d li im, Mn er habbi tantur pr0 ne raG i. Ligknſoot in l conet, Kupt & not in Ny 6V. Keu: prorin tor hoſter iun d expoluit In Mo mn 4 Conler. lic tr⸗ Py⸗ Nenpe: ſat Apen. 7. no 66. Vidgliedt: l. CAnNN 4 — on dillo cztete. nun meziſtad dert elutllug,) en baraphta. l furts mihi blatuminmet. Die, magni. die, (onſilnehat iee. Keuti (inil. . Eoc. vetl. d. 2. Verl. um, punctu. in grandine⸗ Derus liarci, glo. inot, conlet & 1, ſieuti zutot 1. e Ralchi not, eur, Vbi videte. .itique lie e confumptionem. Pbetue, ubi dide lmn, Baya mezi, ol 44, el . lnione inituin id ſer ſupnarenl. .. lea Cenel,e, 34,. ,Hebr. Biwh 36. igue ot, n9, CAP. XXXI. GENESEOS. 26 T uoniam Sanctus ille Benediéctus non appropriat 56. nomen ſuum Sanctis, dum ilk adhuc ſuperſtites ſam, & quamvis ipſe dixerit ei (acobo:) dum is e Beer Schaba exi= bat: ego (ſfum) Deus Abrahami, patris tui & Deus Iſaaci 37, quoniam oculi ejus ca= ligaverant & quaſi meztuus habebatur; Jacobus tamen metuit dicere: Deus (lſaa- ci,) ac dixit: & timor (Iſaaci.) EOd. verſ 42. Et reprehendit te] (Verbum H hic) ſignificat ONi. e. reprehenſionem; non verò OHO i. e. dijudicationem 58. Verſ. 43. Erquid faciam iſtis?] i. e. Qu uemodo veniet in mentem meam, ut eis ma- lum inferam?* Verſ. 44. Er ſit in teſtimonium] (Videlicèt) Sanctus ille Benedictus. Verſ. 46. HKatribus ſuis] Hi erant filii ejus 59. quoniam fratres 6. ei (acobo) appro-= pinquaverant, ut ipſum affligerent eique bellum inferrent. Verl, 47. Yegar Sabadu- 7a] Eſt hoc Targum 61. (nominis) Galhed. Eod. verſ. 47. Galhed] i. e. Tumulus teſtimonii. 62. Verſ. 49. & Mizpab, quoniam dixerat &e.] Et Mizpah, 63. quæ eſt in monte Gilhad, veluti ſcriprum eſt: & pertranſiit Mizpah Gilhad; 64, ſed cur vo⸗ catum eſt nomen ejus Mizpah? quoniam dixerat unusquisque ex illis 65. ſocio ſuo: intueatur Dominus inter me & te, ſi transgreſſus fueris fœædus. Eod. verſ. 49. Quia abſtonditus ef] Nec videtur alter ab altero. Verſ. 50. Eilia: meas &c6. filias meas] Duabus vicibus (hic dicitur, quia) etiam Bilhah & Zilpah fuerunt filiæ ejus (Labanis) ex pellice (proereatæ.) . 4 “ ) Eod. veri. 50. S& aixeris flias meas] Ita, ut⸗ ſubtrahas eis officium debiti conjugalis. 6s. Verſ. 5I. Jeci] (Verbum hic accipitur,) ſicu- Kk 3 ti 56. Aſſignat ac ſpecialiter attribuit, vide, quæ iu- prà Genel. c. 2 9: V. 13. n. 42 notata funt, con- fer. S& cap. feq. 32. V. 9. ibique not. n. 24. 57. bieuti Geneſ. diéct. cap. 2 8, V. I 3.habetur-con- fer, not. ad librum Prec. Jud. part. 2. P=⸗ 37 a. princ. Nam ex Rabbinerum ſententia quatuor iſti repu- tantur pro mortuis: coecus, leproſus, pauper & drs Se i. e. qui non Habet liberos „ vide Lighifoot. in Luc. e. 9.V. 60. p. 785:- edit, Lipſ. confer. & ſupr. Geneſ. c. 2 . V= E3. Sign. vide S not in nari MeW h. loc. 5 §. Seu: probationem, dec larationem, ſicuti au tor noſter ſuprà verſ. 37. h. cap. verb um iſtud na expoluit, vide not. ibid. n, 35. onfer, & not. in Maer h. loc. . X Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 62â. b. 59. Nempe: Jacobi, confer. quæ ſupra ad Vve 23. B. cap. n. 17. notata funt. o. Viqelicèt: Labanis, de quibus ſupra dikt. ver. eeap. Jiritr, udh L aban un eum ipis Jacobum perſecutus ſit, confer. Gur Arjeh fol. 44. col. 3. fin. & not. in Mα νh. loc. 61. Sive: interpretatio Chaldaica, confer. hic Joh. Lighfoot. Hor. Hebr. in Ad. Apoſtol. c. 6. v. I. n. 3. p. m, 49. edit. Lipſienſ. it. tract. Talm. Schabbat, fol. I15.-b. & Megilla, fol. 9. a. 62â. A 9X ire, tumulus && 3) 1. e. teſtimonium vel teſtis. D 63. Id eſt: ſpecula, ſic ferè LXX. 6 oοραι viſio ; locus hic moleſtiam exhibuit S. Auguſtino Quæſt. 9 8. ubi vide sis, confer. & not. in m- r, l. los, 64. Sicuti Tudic. cap. 11. v. 29. habetur. 6 5. Nimiräm: täm Jacobus, quam Laban dixerant: intueatur Dominuns &. * Hebr. hyr tè bec & ſequentia, usque ad: PePWE HN) i. e. officium debiti conjugalis, ab- ſunt ab utroque MSto Erff. confer. hic traét. rFalm. Cetabhot, fol. 47. b. — 66. Hebr. Ppen ru) i. e. tempus concubitus, fe- ſpicit autor noſter ad Exod, gap. 2 11 V. I0: con fer, GENESEOS. CAP. XXXII. ti (in illo loco:) ac )i. e. projecit in mare, ⁶½7 non ſecùs, atque is, qui jaculatur ſa- gittam. Verſ. 52. Si ego] Ecce idem (hic) notat, ac N., 68. veluti (accipi- tur in illo loco:) O& V 9. i. e. donec dixero verba mea. 70. Eod. verſ. 52. Ad malum] Ad malum (inferendum) ne tranſeas; ſed ad negôtiandum tranſeas.** Verſ. 53. Deus Abrabann] (Nomen hic eſt) ſanctum. 71. Eod. verſ. 53. Deus 72. Nacher] (Nomen hic) Arohnum eſt. 7 ů³. Eod. verſ. 53. Deus patris eorum] a (Eſl & hic nomen ˙ ) pro num. Verſ.?4. Et immolavit Jecobus viétimam) i. &. Mactavit animalia ad convivium. 74. 6 Eod verſ 64. Putrerſuos) i. e. Amicos ſuos, qui erant cum Labane. 75. Eod. verſ. 54. U comederent panem) Omne comeſtibi- le dicitur (in S. Sctiptura) =Ni. e. panis, veluti (acei pitur in illo loco:) fecit DR i. e. convivium magnut, 76,. item; mittamus lignum br i.e. in cibum ejus. 77. CAFP. XXXII. Erſ. 1. & occurrerant ei angeli Dei] Angeli terræ Iſraeliticæ venerunt ei ob- viam, ut illum ad terram comitarentur. 1. Verſ. 2. Machanaim] Bina fue- runt caſtra, (videlicèt eorum angelorum,) qui extrâ terram (Iſraêliticam) cum ipſo (Jacobo) hùc uſque venerant, & (angelorum) terræ Ifraeliticæ, qui ei obviam proceſſerant.2. Verſ. 3. Et miſit Jacobus nuncios] Angelos ipſos.? Eod. verſ. fer. cap. ſeq. 32. v. 14. n. 45. & tract. Talm, loma, tol. 74. b. & fol. 77. a. 6 f. Sicuti Exod. cap. 15. v. 4. habetur. 6 ⁸˖. Senſus juxtà mentem autoris noſtti eſt: teſtis ſit tumulus iſte, **:i. e. quòd ego non ſim tranſi- turus &c. & quòd tu non ſis traniiturus &c. 69. Id eſt: X& y, prout Commentator noſtet hic exponit, confer. not, in har me h, loc. 70% Quemadmodùm ſfuprà Geneſ. c. 24. v. 33. ha- betur, ubi vide not. n. 6 ⁹. * Contert. hie Bereſchit rabba, uti in dhar nee ad marginem alegatur. 71. Id eh: de Deo vero dicitur vel vero Deo tribuitur, confer. ſuprà verſ. 29. h. cap. n. 20. & num. ſeq. 72 & 73. proinde nomen iſtud r N AW i. e, non licet illud delere, pro- ut in not. Man now hic exponitur. 72. Vel: Dii Nachor, ſic Junii ac Tremellii habet verſio, nam ex mente autoris noſtri nomen X, quod hit habetur, profanum eſt & idolis tribui tut ac ſequitur paulò poſt verbum pluralis nume- ti: Wa) i, e. judicent, confer. Berelchit rabba, uti in mor ne ad marginem allegatur. 73. Ideſt: idolis ſeu gentilium Diis tribuitur, vid. num. antec. 7 I. & n. 72. 74. Nam banc Hat i. e. viſtimam ad ſacrificia refer- ri nihil opus eſt, nee acobus Labanemad fa- crum epulum cum omnihbus cognatis ſalva reki- gione invitare & admittere poterat, vid. Junii ac Tremellii not. h. loc. 75. Vide ſupr. v. 23. h. cap. n. 17. & not. in DE wnn h. loc. 76. Uti Daniel. cap. 5§. v. I. habetur. 77. Vide Jerem. C. II. v. 19. ubi alii aliter verte- runt. I1. Ita exponitur in Bereſchit Rabba & in Tanchuma, alleg. Gur Arjeh fol. 44. col. 4. med. ubi hac de tract. Talm. Cholin, fol. 18. b. 2. Vide etiam hic Berelchie Rabba, ut & Berachot; fol. 62. b. item Tanchuma, ptout in dbad ee h. loc ad marginem allegantur. *Hebr. asyn & Runtios lignifcat & angelos, vi- 0GCG re plura, confer. & not. in oft mo h. loc. it. CN. W Human der nnis diclio, ⸗ mruſun noncobvenit guimiüin) Nicpleta; m: 7. ſum ac 61 mibi bole/9 (vero)ron eſt Fommines vocar galuset nut omin mi erim grtinn tümtuam. d etz ſed illetee erl.7. Rttin mnrins fuit ſii min (Vocibi alkrpoſuetin — (eetiam hieben Hmatginemil 3, Conter qux n ata lunt, ſie 4. Melt: nontali d del inridi Wwo h. l⸗ S. Monk pri G 6, uwa Hebr. d Gum ſortia no 1 Hebr. W Irh Pmie 4 Uttoque Ad 7. De hac Kabbal nel c 14. 7. 14 4. Tot enim in! ae negatia, u dxi Nid, Buxte 39, ſeg conte 1.m. 192, Iecenlentur. A. Wxn. — lacolaturſa. lui eecipi. el a. leag 1 Verl. 13. Deun 73, hatris eoren Amicosludt, ne comeltbi. o;)teritnſe umn ejus /. netunt ei ob⸗ in] Pina fue⸗ eliticam) cumn gui ei obriam Lod. verl. 3. „ — Diſs tribuitur wich, lad ſacnifieia teler⸗ 18 Labanemad ſa- cognatis ſalva relk⸗ Merat, vid. junii a 17. K not in betur, Ubi alii aliter dette⸗ bba Sin Tanchuma, ng 14 wed wbinede Woo h. loc it, b. Pba, ut 8 Berghot, htout in dn OH iur, . iſca K angelos,N⸗ 0 CAP. XXXII. GENESEOS. 263 In terram Seir] (VWocabulum u Nidem ſigniſicat, ac) V& i. e. in terram Sceir, o- mnis dictio, cui præmitti debet Lamed ab initio, deſinit in Heh. 3. Verſ. 4. Peregri- natus ſum] Non factus ſum princeps & vir magnæ exiſtimationis; ſed peregrinus, 4. non convenit tibi (é Eſau,) ut me odio proſequaris propter benedictionem patris tui, qui mihi (ita) benedixit: eſto dominus fratrum tuorum, 5, in me (benedictio illa) non eſt impleta; 6. alia explicatio: * N i,e peregrinatus ſum, (efficit) per Gematri- am: J. 3 Ni. e. 61 3· ac ſi diceret (Iacobus:) apud Labanem impium peregrinatus ſum ac 613. præcepta 8. cuſtodivi nec didici improba illius opera. Verſ. 5. Et ſunt mihi boves ac aſini] Pater meus dixit: de rore cœli & de pingvedinibus terræ; 9. iſtud (verò) non eſt (ita,) non de cœlo nec de terra.* Eod. verſ. 5. Bos & aſinus] Solent homines vocare boves multos (numerò ſingulari) bovem, dicit aliquis ſocio ſuo no- QGta: gallus cantavit, nec dicit: galli cantârunt. Eodlverſ. 5. Et miſi, qui nuncia- rent domino meo] Ut notum facerent, quòd ego veniam ad te. Eod. veri. 5. Ily in- veniam gratiam in conſpectutuo] Quoniam ego pacificus ſum tecum & q; æro amici- tiam tuam. Verſ. 6. Venimus ad fratrem tuum, ad Eſavum] Tu dixiſti: frater meus eſt; ſed ille tecum agit, ut Eſavus, 10. qui adhũc odium ſuum (adversùs te) ſervat. Verſ. 7. Ettimuit & anrxius ſuit] Timuit, ne fortè (ipſe Jjacobus) interſiceretur* & anxius fuit, ſi ipſe interimeret alios. * Verſ. 8., Ad turmam unam & percuſſerit il- lam] (VYocabulum) Hor eſt generis maſculini & foœminini, ex. grat. ſi MoNi. e. caſtra poſuerint contrà me, 1, ecce fomininum; ſed nor i. e. caſtra iſta . 12. eſt de etiam hic Bereſchit Rabba, uti in om PD ad marginem allegatur, ubi vide quoque notas. 3. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 2 3. v. 2. n 2. no- tata ſunt, vide & Eſai. cap. 14. v. 17. ibique not. 4. Iꝗ eſt: non talis ego conditionis ſum, ut me o- diò vel invidiâ proſequaris, confer, not. in Oar H* h. loc. 5. Prout ſuprà Geneſ. c. 27. v. 29. habetur-. 6, Juxtà Hebr. "νρρϑνH. e. ſtabilita, firmata, effe- cGtum ſortita non eſt. * Hebr. &ε a hæc & quæ ſequuntur, usque ad: Ma Wyyy i. e. improba illius opera, abſunt ab utroque MSto Erff. 7. De hac Kabbalæ ſpecie dictum eſt ſuprà ad Ge neſ. c. 14. v. I4. n. 45. & n. 50. 2. Tot enim in lege Moſis præcepta affirmativa ac negativa, uti vocant, contineri ſtatuunt Ju- dæi, vid. Buxtorf. Synag. Jud. cap. 3. pag. m. 39. & ſeq- confer. &ι D. Maji Theol. Jud. Loc. 13. p. m. 192, 6 ſeqꝗq- ubi præcepta iſta ordine zecenſentur. 9. Sicuti ſuprà Geneſ. c. 27. v. 2 g. habetur. ** Nam, quamyvis boves & aſini & terra alantur5 tamen &νερα ρσ e een i, e exiſtentia eorum non eſt e terra, ſic in notis poft hic ex- ponitur. 10. Confer. quæ infrà ad verſ. 11. h. cap. n. 34. notata ſunt, vid. & Bereſchit Rabba h. loc. uti in P- ad marginem allegatur, ubi vide & notas. * Vide & hic Bereſchit Rabba, ut & Berachot, fol. 4: a. it. Sanhedrin fol 99. b. it. Tanchuma, conf. etiam not. in am rν h. loc. X Hebr. . απι Hi, poſt verba iſta in editione a , & in Berolinenſi addita ſunt iſta: ẽÿB õ = nen rHa i. e. alius liber (habet) ne fontè alios interficeret, ſunt & aliæ lectiones, ac videri debet apud (Rabb.) Misrachi diſcrimen, quod eſt inter illas (lectiones.) 11. Vel: uti autor VYulgatæ: ſi conſiſtant adversùs me caſtra, vid. Plalm. 27. v. 3. 264 SFENE SEOS. CAb. XXXII. 12, eſt maſculini generis, ita quoque aliæ ſunt dictiones utriusque tàm maſeulini, quàm foeminini generis, ſic N νρ1. e. Sol egrediebatur ſuper terram 3. item: ab ex- tremo cœli NN i. e. egreſſus Sol exierat ſuper aquam, 15. en foœmininum; ejus, 14. ecce maſculinum; ſed E Oi. e. ſic etiam (dictio) , verb. grat. & eecè Hi. e. ventus magnus venit, 16, en fcemininum, 3 i. e. & concuſſlit quatuor angulos domus, 17. ecce maſculinum, item: PiTrN di. e. & Spi- ritus (ſive ventus) magnus ac vehemens, ſubvertens montes, 8. en maſculinum & fœ- mininum, ſic quoque (dictio) dè, ex. grat. NX R i. e. & ignis egreſſus eſt à Do- mino, 19. ſignificatione fœmininàâ; aſt O CNi. e. ignem flammantem, 20. ſigni- ficatione maſculina (dicitur.) Eod. Verſ. 8. Et erit reliqua turma incolumis] IIIô (Eſauò etiam) invitò, 21. cum ipſo enim pugnabo, ad tria ſemet præparaverat (Jaco- bus, nempe:) ad munera, ad bellum & tranſivit munus antè illum; 22. ad preces, 23. ad bellum (quoniam hic dicitur:) & erit turma reliqua incolumis. Deus palru mei, Iſaaci] Aſt ſuprà ille dicit: & meminit (Jacobus) nominis peculiaris? ſti mihi: revertere in terram tuam Ec. 27. nedicto: duo mihi feciſti promiſſa, unum * dum dixiſti mihi: ego ſum Dominus, 28. atque ibi dixiſti mihi: ad preces; ad munera (dicitur enim:) & * (dum dixit:) Deus patris mei, Abrahami; Verſ. 9. Et 15, cùm ſcribendum fuiſſet: 26. qui dixi= ſed ita dixit Jacobus coràm Sancto illo Be- „quando egreſſus ſum & domo patris mei, Deus Abrahami, patris tui & Deus Iſaaci, & cuſtodiam te, quocunque iveris; 29. in domo autem La- banis dixiſti mihi: revertere ad terram patrum tuorum & ero tecum, 30. atque ibi re- velàſti te mihi in nomine (tuo) peculiari 3 Domi- 12. Uti cap. ſeq. 33. V. g. habetur, confer. not. ad EzZech. cap. 2. v. 9. num. 1 5. 13. Veluti (uprà Genelſ. c. 19. v. 23. habetur. 14. Vide Pſalm. 19. v. 7. 15. Prout 2. Reg. cap. 3. V. 22. habetur. 16. Vide Hiob c. I, V. 19. 17. Sicuti Hiob. dict. cap. I. V. 19- habetur. 18. Sicuti I. Reg. cap. 19.. 11. habetur. 19. Vid. Levit. c. 10. v. 2. & Numer. c. 16. V. 36. 20. Prout Pſalm. 104. v. 4. habetur. 21. Scil. reliqua turma erit incolumis, ita ſubintel- h. loc. ut & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 3 9. b. 22. Sicvti infia verſ. 21. h. cap. habetur. g Hebt. ser7 iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: — P-P i. e. incolumis, abſunt à MStoO Erff. 2. ſed perperàm. prOut verſ. ſequ. 9. h. cap. habetur. 23 lige vel potius repete, confer. not. in pan nee 24. Vide cap. antec. 3 1. v. 42. ibique not n. 56. 25. Nempe: M, quod nomen hic dicitur? r, proprium, unicè competens Deo Opt. Max. à Rabbinis dicitur: magnum, glorioſum ac nomen expoſitum, vid. Buxtorf. Lex. Hebf. hac voc. ubi plura de hoc nomine, confer. & D. Majĩ Theolog. Jud. Loc. 8. §. 3. P. m. 118. 26. Videlicèt: omiſſô nomine Dei peculiarin, de quo paulo antè viq. num. ſequ. 27. 27. Ita, ut non opus fuiſſe videatur, adjicere no- men Dei tetragrammaton ‚vide num. antec. 26. * In editione nan me & in Berolinenſi hic additur: ya Ran ex Beer Schava. 29. Sicuti ſuprà Genelſ. cap. 2 8. v. 13. habetur. 29. Vide Geneſ. dict. cap. 2 8. v. 15. confer. & not. in pom Nà h. loc. Proòt cap. antec. 3 1. v. 3. habetur. 31. Confer. quæ paulo anten. 25. h. vetſ. 9. notats ſunt. & timor Iſaaci, 24. prætereà cur hic addit ſolùm, nam dicitur: & dixit α1. e. + CMYNI. — Dominus arb iſt romifi e⸗ Dimiauta ſunt 1s guoritch eg ninatuslun 1o. ctomnide ſ, que mihi necargentum (kujloe Ae dichllusfutſore mei gainonm nlfminl leneſ. Tiiz pattum tuot binam verol plleigterte! 3. lerero ur tidi mentuum, Kcunt AQukieniehtt ſoeo.) Kacceß (Wetbotumiſtor acctperit) lapid tat, ali erplic⸗ —— zu Mie bict. cap (oſſer hie : 10t, 1n Wor ſol. 10.h. 1 Hebr wWoym, Berolinenf,, in mendofe, inee Ut in Mdiobt Verſus factusſun 33. Vel: temſihe dio Pyn gue confer. not, in. 34. Vige, gue in taſunt, conter. 3,Conlen que notata funt, Pkont in en Mxn. iniguim 4 in abex. gie, b. Prat. & Xconcnſſi⸗ le. Kpi⸗ num &foe⸗ s el Do⸗ b 10, lgni⸗ lemi] I erat (ſaco⸗ enim:) & Abralami; Vetl 9. Ee ur hic addit . gvi diri⸗ do illohe⸗ pattis mei, Deus lſaaci, Dautem La⸗ gve dite⸗ Domi⸗ — lenot l. 56. 1 bic dicitur: tens Deo Opt. n, gloriolumac ler Hebt, ha Uler, & D. Nai, 11⁰. eculiaienh, 17. r, ad ieele no⸗ ummantec. 26. Zerolinenl hie ra. 3. bett. . contet. &uot. k. helg,ngins CAp. XXXII. GENESUO0DOOs. 26 Dominus jacobo: revertere ad terram patrum tuorum &c. 32. propter duo (igitur) iſta promiſſa ego venio coràm te. Verſ. 10. Minor ſum cuntctis miſericordiis] i. e. Diminuta ſunt merita mea propter miſericordias & veritatem, quam feciſti mecum, quocircà ego metuo, ne fortè ab illo tempore, quòô promiſſum iſtud mihi feciſti, in- quinatus ſim † (aliquò) peccatò, & in cauſa ſim, ut in manus Eſavi tradar. Eod. verſ. 10. & omni veritate] i. e. Fide verborum tuorum, dum omnia mihi ſervàſti promiſ- ſa, quæ mihi promiſiſti. Eod. verſ. 10. Nam in baculo meo] i. e. Non habui mecum nec argentum nec aurum nec pecus; 33. ſed ſolùm baculum meum; eſt & expoſitio (hujus loci) allegorica, (nimirùm) immiſerat ([acobus) baculum ſuum in Jordanem & diffiflus fuit Iordanes. Verſ. 1 1. De manu fratris mei, de manulſaui] De manu fratris mei, qui non mecum agit, ut frater; ſed ſicuti Eſavus improbus. 34. Verſ. 12. Re- wefaciendo benefaciam] Benefaciendo propter juſtitiam tuam benefaciam propter me- rita patrum tuorum. 35. Eod. verſ. 12. Et ponam ſemen tuum, ſicuti arenam marii UÜbinam vero (Deus) ita ei dixit: annon ei ſolùm dixit: & erit ſemen tuum, ſicuti pulvis terræ? 36. ſed (reſpondetur,) quòd dixerit ei: quia non deſeram te, donec per- fecero, quæ tibi dixi; 37. Abrahamo autem dixit: F† multiplicando multiplicabo ſe- men tuum, licuti aſtra cœli & veluti arenam, quæ eſt in litore maris. 38. Verſ. 13. Qaod veniebat in manum equs] i. e. In poteſtatem ejus, ſic quoque (accipitur in illo loco:) & accepit omnem terram ejus de manu ejus; 39. eſt & expoſitio myſtica (verborum iſtorum:) de co, quod veniebat in manum ejus, (videlicèt, quòd Jacobus acceperit) lapides pretioſos & margaritas, quæ quis in faſciculo ligat eaque manu por- tat; alia explicatio * (verborum iſtorum:) de eo, quod veniebat in manu ejus, (nem- pe, 32. Vide dict. cap. antec. 3 1. V. 3. AXX Confer. hic Jalkut Part. I. fol. 39. col. 1. & not. in WMaf r D h. doc. it. tract. Talm. Taanit fol. 20. b. T Hebr. mauna, ſic in editione on rDe & in Berolinenſi, in Baſileenii habctur: naρh, mendoſè, in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, ut & in MSto Erff. I. legitur: Y"eha i. e. per- 2—— . ent e S H Per. 1u. Sicuti ſuprà Geneſ. cap. 22. v. 17. habetur. verſus factus ſum, improbè egi. 33. Vel: rem five poſſeſſionem aliquam, nam di- Gtio aen, quæ hic habetur. etiam hoc ſignificat, conter. not. in ν ονâ h. loc. 34. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 6. h. cap. n. 10. nota- ta ſunt, confer. & not. in wan neow h. oe. 3 5. Confer. quæ ſupra ad Geneſ. c. 22. v. 17. n. 46. notata ſunt, vide & Bereſchit Rabba h. loc. prout in "π Wνν ad marginem allegatur, ubi videetiam notas. 36. Vide ſuprà Geneſ. cap. 2 9. v. 14. 3 7. Vide Geneſ. dict. cap. 2,9. V. 1 5. confer. & not. in r r D h. loc. * Hebr. m& o&ei hec & ſequentia, usque ad; — nb 7 i. e. in litore maris „ abſunt à MStO Erff. I. 39. Id eſt: de poteſtate ejus, uti habetur Numer. C. 2 I: V. 2 6. al. 27. ubi autor Vulgatee vertit & tulit omnem terram, quæ ditionis illius fue- ràt, conter. not. in N rh. loc. * Hebr. & hoc & quæ ſequuntur, usque ade —man e) i. e. accepit munus, abſunt ab utra- que MSto Erff. confer. n. 43, h. Verſ. L1 266 pe, quòd Jacobus acceperit) de rebus profanis, 40. nam (prius) abſtulerat decimas, quemadmodum dixerat (Iacobus:) qecimando decimas dabo tibi, 41. ac poſteàâ 42. ac- cepit munus. 4 . Verſ. 14. Capras ducentas & hircos viginti] Ducentæ capræ opus habent viginti hircis, & ſic 4 , omnes maſculi, prout exigunt fœmellæ, atque hinc in- Bereſchit Rabba allegorica fit expoſitio quoad debitum conjugale, 45. de quo dicitur in lege, 46. (videlicèt) vitam otioſam agentes 47. quovis die (debitum iſtud præſtare⸗ tenentur;) operarii bis in hebdomade; aſinarii femel in ſeptimana, camelarii ſemel intrà dies triginta; nautæ ſemel intrà ſemeſtre ſpatium; ſed ego haud ſcio, ** alle- goricam iſtam expoſitionem commodè (textui) aptare; videtur autem mihi, quòôd hinc diſcamus, debitum conjugale non æquale eſſe in quolibet homine, ſed pro ra- tione laboris, qui ei impoſitus eſt: deprehendimus enim hic, quòd (Jacobus) cnivis hirco dederit decem capras & ſic cuilibet arieti, quoniam illi ceſſant ab opere, ac ſo⸗ lent frequenter coire atque prægnantes facere decem fœmellas; pecus autem, quan- do prægnans facta eſt, non admittit (ampliùs) marem; ſed quoad juvencos, qui ope- ri ſunt addicti, non dedit (Jacobus) mari, niſi quatuor fœmellas; 48. aſino autem, qui longinqvum viæ ſpatium ambulat, duas feœminas (dedit) mari; ſed quoad camelos, qui viam adhùc longinquiorem eunt, fœæmellam unam mari (attribuit jacobus.) Verf. 15. Camelos laétantes trieinta] Et pullos cum illis; eſt autem expoſitio myſtica (vo- cis) * 2, (quòd ſcil. hic fignificet:) Dr'& 49, nempe marem (unum) pro (una- qua⸗ 40. Nempè, ut illas daret Efavo, fratri ſuo, poſt- it. tract. Talm. Cholin, fol. 137. b. quàm de his jam anteà deduxerat decimas, quas 46. Nimirum Exod. dict. cap. 2 1. v. 10. ubi vide ipie Deo promiſerat, quæ erant ſanctæ, conler. ſis Commentatores. num. ſeqv. 42. 47. Vel: vitam in otio tranſigentes, otiofi, Hebr. 41. Veluti ſuprà Genef. c. 2 . v. 22. habetur, con- bheAN., vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 96 3. ubi fer. not. in MmR PW“ h. loc. locus, quò hic autor noſter reſpicit, ex Ketubh. 42. Nimirùm, cum prius deduxiſſet Jacobus deci- fol. 61. b. in Miſchna adducitur „ coen fer. & mas, quas ipſe Deo voverat, vid. num. antec. Lightfoot. in I. ad Corinth. c. 7, v. 3. P. 198 8. 40. . edlt. Lipfenn. 4 3. Nempè, ut illud fratri ſuo offerret de rebus ** Hebr. y S, hæc & ſequentia;, usqueiad: profanis, cum prius decimæ, tanquam res ſan- DMa i. e. aptare, abſunt ab utroque MSto Erff. Ctæ, eſſent deductæ. 4 ⅝. Qua de re vide verſ. ſeqv. 15. h. cap. confer. & 44. Id eſt: eodem modô, ſecundum proportio- num. 44. h. Vverſ. 14. ac not. in a n nem iſtius numeri, nempe: maſeulus unus prof loc. decem ſœmellis, ſcil. quoad capras, alia nu 49. Id eſt: ædificatores, quo nomine hic intelli= meci proportio, quoad alia animalia reqiritur, 4 guntur .α i. e, mares, ſicuti auter noſter vid. n. 4 %. . hie exponit, confer. not. in a 5ρ h. loc. & 45. Videlicét: quando & quoties illud præſtan- Gur Arjeh fol. 46. col. 3. princ. ubi etiam ex- dum ſit, dicitur id Hebr. iny, quod Rabbini, plicatur, quòd triginta fuerint cameli maſculi ac & cum his autor noſter, ad Exod. c. 2 I. V. 10. totidem fozmellæ, vid. & Bereſchit Rabba h. exponunt νρν†⅓öâ i. e. concubitum, debitum loc. ac tract. Talm. Bava batra, fol, 93. uti in conjugale, confer. cap. antec. 31. V. 50, n. 66.1 ͦ h. c. ad marginem allegantur. CAP. XXXII. 4 5, Sctiptuta U ſanica ) in wamqoe ſeci nere diei auttn huneti Gie Oculamimmpo etl. 17. G. eſus eſt: chus j.e, Riſte que med cbinitio loeo⸗) ommi 3),euogbel Neſh poniten nitii, uebi 2Adintetrogatio Targum eil namn ſant illa, Verl. 18. eutt desdabo iratn ejn ſebitur ſ8. feedr bolete ſg, Ulan ebs.) ) 570. Naoyiab foeweins ſins bus, conſetn 1. Scd nl eldid i. e. maribinz it⸗ quam ſuo loeo 2. Plerique ume pullos aſinotum 3. Conter li Loci iſtius er, Db h. lot⸗ t Vel: ut maje hamit ſe deſt hicpy wn ie fer, dot. inn 37 Hebt. M iſtun .WI — at Lecimnat, ollez 412. 4 . htc Ops gue hine in. goo dicitur d rltate, nelarit ſemel dlo, Nlle. mihi, gudd led pro n. bis) cuitis autem, guan⸗ eos gui ope⸗ oautemn, qui ad camnelos , obus.) Vetl. myſtica (0. n) pro una- git. —n .b. ss, dlioft, Hebt, lm. kol⸗ 363. ubi ck, en Keubh. DI „ corfet, & 7 3.,. lh. entia, usggend: gde Mdiobik⸗ beap, conet n en Vi ommine hie intelli⸗ ſeuti autoroſter mn wov h. loc & ge, vbi etigm es⸗ carnelimalali ae crelchit Rabbs h. 11, l 97, ui in em alegantur. quamque ſpeciem (animalium) ſeparatim. 53. 1,. 10. Dbi pide CAP. XXXII. GENESEOS. 267 quaque) formina, & quomiam verecundus eſt (camelus) quoad concubitum 50. ideò S. Scriptura illud non manifeſtavit. 51. Eod. verſ. I5. Aſini] (Dictio: —– N ſigniſicat:) aſinos mares. ?2. Verſ. 16. Unumquemque Aregem ſeorſim] i. e. Unam- Eod. verſ. 16. Tranſite antè me] Iti= nere diei aut minori (ſpatio,) & ego vos ſequar. ½ Eod. verſ. 16. Et ſatium inter- poneti] (Videlicèt) gregem antè gregem, ut eo magis conſpicui ſint 54. & impleant oculum improbi (Eſavi,) & ut is deſideriò aſficiatur propter amplitudinem muneris. Verſ. 17. Ccjusnam es?] i. e. Ad quem ſpectas? quisnam miſit te? Targum quoque ejus eſt: cujùsnam es tu? Eod. verſ. 17. Et ecujusnam ſunt iſta, quæ te antecedunt?] i. e. Et iſta, quæ antè te ſunt, cujusnam ſuntilla ? cuinam munus iſtud mittitur? La- med * ab initio dictionis uſurpatur loco (particulæ:) — O, veluti (accipitur in illo loco:) & omnia, quæ tu vides, i. e. mihi ſunt, (ac ſi diceret:) HW i. e. mea ſunt, 55. (ſic quoque in illo loco:) i. e. Domino eſt terra & plenitudo ejus, 56. (ubi Had poniturpro) Wi. e. Domini (eſt terra &c.) Verſ. 18. Et dices: ſer- vi tui, Zacobi] Ad primum (reſpondeas) primò & ad poſtremum poſtremò, à7. nam.⸗ ad interrogationem: cujusnam es? (reſpondeas:) ſervi tui, Jacobi, ego ſum, ſic & Targum ejus 2pN* 2i. e. ſervi tui, Jacobi, & ad interrogationem: cujus- nam ſunt iſta, quæ te præcedunt? Ireſponſio fiat:) munus iſtud mittitur &c. Eod. verl. 1 8. & ecce etiam igſe] (Nempe:) Jacobus. Verſ. 20. Placabofaciem ejus] i. e. Sedabo iram ejus, ſic quoque (accipitur verbum ) in illo loco) 23)2 i. e. & de- lebitur 58. fœdus veſtrum cum morte, item (in illo loco:) non poteris i. e. a- bolere 59. illam, ac videtur mihi, quòd omnis (dictio) , quæ conjungitur (vo- eibus:) V & N&Rac Ha omnes ſignificent abſterſionem & remotionem, eſtque- LI 2 iſta 50. Nam, uti Rabbinitradunt, cameli non ineunt ſomellas ſuas palam & inſpectantibus homini bus, confer. not. in d'am ν h. loc. 51. Sed uſa eſt dictione n i e. pulli pro Db-re- i. e. maribus, ſic quidem myſtica habet expoſitio quam ſuo loeo relinquimus. 52. Plerique tamen interpreium y exponunt: pullos aſinorum ſive aſellos. 53. Confer. & hie Gur Arjeh fol. 46. col. 3. med. * Loci iſtius explicationem vide in notis rev h. loc. 54 Vel: ut maiorem præbeant ſpeciem, Germ. damit ſie deſto anſehnlicher ſeyn moͤgen / ita hic pPy Nin i. e. plenò ocu O, inteipretor, con- fer. not. in nam Ne h. loc, Hebr. my,iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: — i. e. Domini (eſt terra &c.) abſunt à MSto Eiff. 2. 55. Sicuti cap. antec. 31, v. 43. habetur, confer. cap. ſeq. 3 3. V. 5. u. 3. 56. Vid. Plalmn. 24. v. I. 57. Conlſer. cap. antec. 3 I. V. 3 I. n. 2 3. & not. in 2 n2– h. loc. * Hebr. aey), in editione ss e ut S in Berolinenſi huie nomini: Jacobus, præmitti- tur: NẌ, e. poſt nos (ſcil. venit Jacobus.) 5 8, Vel: abolebitur, vid. Eſai. c. 2 8. v. 18. ubi in Michlol Jophi exponitur: i. e, remove- bitur: vid. num. ſeqv. 59. 59. Ita hic ex mente Commentatoris noſtri vertere volui, alii tranſtulerunt: placare, vide Eſai. c. 268 GENESEOS. CAP. XXXII. iſta (dictio 2) Syriaca & crebrò (habetur) in Gemara, 66. (veluti) ) i. e. & abſterſit manus ſuas, item: eupit 22 i. e. abſtergere manus ſuas in viro iſto, 61. quin etiam in lingua S. Scripturæ pelves Sanctuarii vocantur i. e. crateres au- rei, 62, quoniam Sacerdos abſtergit manus ſuas in illis, in labro crateris. Verſ. 2 I. Antè ipſum] (Iſtud: 0 Hy hic idem ſignificat) ac D i. e. antè ipſum, ſie quoque * ½ (accipitur in illo loco:) violentia ac vaſtatio audiuntur in illa 0 ν i. e. antè me ſemper, 63, ſic etiam (in illo loco:) qui me ad iram provocant Hy i. e, antè me, 64. eſt & expoſitio myſtica (verborum iſtorum:) P „ (nimirùm) etiam ipſe (Ja- cobus) irà commotus fuit 6. quòd omnibus rebus iſtis ipſe opus haberet. 66. Verſ. 22. Et undecim filiost ſuos] Dina autem ubinam illa fuit? (videlicèt) arcæ incluſa & antè illam ſera fuit poſita, ne Eſavus ipſam intueretur ac proptereà punitus fuit Jaco- bus, 67. quoniam illam à fratre ſuo prohibuerat, forſitàn ipſa eum in melius mutâſſet, 68. quapropter cecidit illa in manum Sichemi. 69. Eod. verſ. 22. Jabboc] Eſt no- men fluvii. Verſ. 23. Ouicquid ipſe habebat] (Nempe:) pecora & ſupellectilia, 70. fecerat ſeipſum (Iacobus) tanquam pontem, auferens hinc & reponens illinc. * Verſ. 24. Et ei (Eſauo) munus iſtud, uti in Gur Arſeh dict. fol. 46. col. 4. princ. habetur, confer. & Bereſchit Rabba h. Ioc. prout in 'pa rne ad margi- nem allegatur. 67. Hoc tamen ſub cenſuram vocatur in Gur Arjeh £06. Hebr. & ita hic in exemplari Wan me& fol. 46. col, 4. med. confer. etiam hie Bereſchit in editione Hebraica, quâ uſus ſum, in Bibliis Rabba, uti in an n ad marginem allega- Bauxtorf. legitur: hirmi. e. in Talmud. res eo. tur. 47: v. I1. ubi in dicto Michlol Jophi ex. plicatur: TP-) i. e. removere illam, & locus, † ꝗqui hic in textu ſacro habetur, tanquaàm paralle Jus ibidem adducitur, confer. & Raſchi not. ad Exod. c. 32. v. 30. dem redit, conf. not. ad Ecclel. c. 6. verſ. 2. Sign. † 68. Ad bonam fengem vel meliores mores perdu- xiſſet, ita amn hic interpretor, videlicèt, ſi Dina ab Elavo in matrimonium fuiſſet ducta, nam ſi Sichem propter Dinam in melius mutatus ac proſelytus factus eſt per circumciſionem, mul- 6 1. Confer, Buxtorf-. Lex. Talm. fol. 1076. ubi idem locus ex Gittin fol. 56, 1. adducitur. 62. Uti 1. Paralipom. c. 2 S§. v. 17. habetur. XX Hebr. iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: 35 y N DynAi. e. qui me ad iram pro- tò magis Eſavum jam circumciſum in melio mu- vocant am me, abſunt à Msto Erff. 1. aſt tare potuiſſet. ſic in notis pari m, H. loc. MStum 2. pro his legit: S& nn y mn 69. De quo vide infrà Geneſ. c. 34. v. 2. in MSto 2 1X i. e. & ſicuti (habetur Hiob. c, 6. v. 28.) Erff. 1. poſt ou n i. e.,. in manum Sichemi coràm vobis, ſi mentiar. additum eſt: pni Pa i, e. & in manum He- 63, Uti Jerem, cap. 6. v. 7. habetur, ubi in Vul- moris, in MSto Erff. 2. ſic additum eſt: 12 gata eſt: coràm me ſemper.- i. e. filii Hemoris. 64. Vide Eſai. cap. 65, v. 3. 65. Videlicèt: quia in textu ſacro ſcriptum eſt:ſu. cap. 7. v. 15. &2 5, & ad 2. Paralip. c. 9. v. va y; non verò on, hinc orta eſt iſta ex- 21. poſitio myfſtica, proùt in Gur Arjeh fol. 46, col. † Hebr. , MStum Erff. 1. pro eo habet: a 4. princ. notatum eſt. i. e. tanquàm aquilam. 66. Nimiruam néenn drenen e die Dys y i. e. * Sic ſerlptum reperitur in Bereſchit Rabba pro⸗ ꝗquia per indignationem ſuam milſerat (Jacobus) 1 ut 70. Hebr. νοhν, confer. R. Safom. ad Jo- At. MI. nunm, Aushteetſuse epoui ubantellbn P. 1.Niee 1n gifi ni iribosſin tut Ecollgen lacobolldh (Kreluutunt, (niloloce — nr ad majgine Comcentarnu conler, & al N Hehr. , ſaties, in Bere quemendose, g: à. W Conſer, hie ſolgna ii Aleoatur. 71, Vel: coli⸗ inedltione Hed Bibliis Bunort habetut: Wa Aradic. 1. i e. liggyityun tur in Diclion bricii Bogeriat Perpix ex t) culis, nnezil Buxotki Lerie ferdſimieelt dieos ſionißte⸗ brris dan notamte Buxto 71. el collig Pax, uti ſam Nebr. qua uſus n & in edttior Käellligaſit A! — 10 iſto, 61. atetes al. nlenogue lr E Ant me an me, t 66, Yert. cr inclula & us fuit heo. ius mutallet, oe] Efno. elledlilia /, lline.² Verl. 24, Rt Gur ſereſc. ler. & hereſchit nd a0 megi⸗ ur in Gur 4tſeh am nie Bereſchin mutginem allegr⸗ ismores pejdu. F, Vigelickt, ſi fuilſet ducka, 1weliuswutatus neiſtonem,mul⸗ min meliomu⸗ h. loe. 6. V. 1 in Moto anum dichemi, in manum He⸗ Umelt: M Klom a0 ſo⸗ Paralip,c, g e eo habet: Wn it Rebhe, plo⸗ t CAP. XXXII. GENESEOS. 269 24. & remanſit Jacobus Oblitus ille erat ampullarum *† parvarum & ad illas (toilen —„ das) reverſus erat. *⅜ Eod. verſ. 24. Es lubtatus eſt vin] Menachem (iſtud: PN expoſuit VNNNi. e. & pulverem excitavit virà voce P&& quoniam pulverem exci tabant pedibus ſuis propter commotiones ſuas; mihi autem videtur, quòd fignificet: PN'Ni. e. & alligavit ſe, eſtque lingua Syriaca, (veluti habetur alibi:) poſtquàm P Ni. e. conjunxi 71, memet ei, item: P N) i. e. & adhæſerunt 72, ei, (dictio) PD ſignificat )i, e. connexionem (ſive ligationem,) ſic enim mos eſt duorum, qui viribus ſuis nituntur alter alterum proſternere, ut brachiis ſuis ſemet complectan- tur & colligent; 73. exponunt autem Rabbini noſtri,* quòd iſte (angelus, qui cum- Jacobo luctatus eſt,) fuerit princeps Eſaui. 74. Verſ. 25. Et movit * ſe Remotum- (ſive luxatun?) fuit (acetabulum) de loco compagis ſuæ, hux (verbo ?P) fimile eſt (in illo loco:) ne fortè ?pNi. e. removeat ſe5. anima mea à te, ut ſignificet remotio- LrI 3 nem. ut ad marginem allegatur in 'nar r' ſuper Commentarium Raſchi h. loc. ubi vide ſis notas, confer. & Jalkut Part. 1. fol. 39,:col. 1. fin. XX Hebr. , in Baſileenſi habetur: )a i. e. facies, in Berolinenſi: =. . e., laquei, utrum- que mendosè, ut puto, confer. hic Cholin, fol. XXX Confer. hic dict. tractat. Talmud. Chullin, fol. 9 1I. a. uti in a rν h. loc. ad marginem allegatur. 71. Vel: colligavi, ſic verto hic νν⅛, (prout in editione Hebraica, quâ uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxterf. ut & in exemplari 'no habetur: inN i. e, celligarunt, conjunxerunt,) à radic. P2* , quod idem ſignificat, ac w i. e. ligavit, unde eſt P2* ligamen, prout habe- tur in Pictionario Syro-Chaldaico Gvidonis Fa- bricii Boderiani, quod Bibliis Regiis in fol. Ant- vverpiæ ex typographia Plantiniana 1572, ex- cufis, annexum eſt 3 ſignificatie autem iſta in Buxtorfii Lexico Talm. fol. 16. omiſſa eſt, huic ferè ſimile eſt verbum pᷣa, quod apud Talmu- dicos ſignificat: conjungere, idem, quod He- Dræis pa ut Baal Arnch explicat y fol. 14. 2. notante Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 343. 72. Vel: colligarunt, conjungerunt ſe, Hebr. aN, uti jam ſupra dictum, fic in editione MHlebr. qua uſus ſum, habetur; in Bibliis Buxt. ut & in editione non re legitur: 5Nne) i. g6. & colligavit, conjunxit ſe, vide num, antee: 71. confer. & not. ad librum Prec. Iud. part. 2. p. 77. a. princ. ubi eadem, quæ hic, habetur explicatio verbi paè, 7 3q. Sic Germani de eo, qui cum altero pugnam ſive certamen iniit, dicere ſolene: Er hat mit ihme angebunden, *X Vide Bereichit rabba, ſicuti ad marginem alle- gatur in nom WD ſuper Commentar. Raſchi h. loc, it. Cholin, fol. 97. a. & b. 74. Vide Hoſe. cap. 12. v. 5. ibique not. n. 2. ubi etiam de iſto angelo ſeu principe Eſavi ſermo eſt, vide & not., in pnn M h. loc. & D. Wa- genſeil. S ot. pag. 480. n. I5. it. Cap. ſequ. 3 3. V. 10. n. 8. ac Lightfoot. cap. 12.v. 31. p. 1099. e⸗ dit. Lipſ. ubi princeps Edom exponitur eſſe Sa= maél. XX Hebr. yor anté verbum iſtud in MSto Erff. 2. atque in Berolinenſi, ut & notis Ratchianis edi- tionis „] ' nS uneinulis incluſa & addita ſunt iſta: osion nen n ee e een en r ie Pns eh ne wey rn i. e. Verl. 25. Et tetigit nervum femoris ejus] Infe- feriot pars coxæ, quæ infixa eſt ſuperioris co- xendicis parti dicitur r'o, quoniam caro, quæ ſuprà illam eſt, habet ſpeciem anſæ, quæ in olla eſt, de qua verſione vide mox n. 77. h. verſ. & n. 7 9 abſunt autem à Baſileen ſi. 75. Vel: recedat, ita hic ex mente autoris noſtri expono verbum iſtud, quod Jerem. cap. 6. v. g. habetur, eodem modo & in Michlol Jophi ad diet. GENESEOS. nem, & in Miſchna (habetur:) vP) i. e. ad removenda ova (ſive teſticulos) eorum, 270 CAb. XXXII. ad eradicandum radices eorum. Eod. verſ. 2 5. Er tetigit nervum 76, ſemoris rjus] Inferior pars coxæ, 77. quæ infixa eſt ſuperioris coxendicis parti, 78, dicitur ), i. e. acetabulum, quoniam caro, quæ ſuprà illud eſt, habet ſpeciem anſæ, quæ in olla eſt. 79. Verſ. 26. Quia aſcendit aurora] Atque ego canticum dicere debeo. 380. Eod. verſ. 26. Benedixeris mibi] i. e. Confirmaveris à1. mihi benedictiones, quibus pater meus mihĩ benedixit, contrâà quas Eſavus litem mihi movit. 82. Verſ. 2 8. Non Jaeob] Non dicetur ampliùs, quòd benedictiones tibi evenerint per ſupplantationem & frau- dem; ſed per principatum 83. ac manifeſte, 24. & deinceps Sanctus ille Benedictus ſe tibi revelabit in Bethel nomenque tnum mutabit atque ibi benedicet tibi, 85. ego quo- que ibidem ero & conſirmabo 86. tibi illas (benedictiones) atque hoc eſt, quod ſcri- ptum dict. cap. 6. v. 8. explicatur, ut ſcil. ſignificet bn i. e., remotionem alicujus rei è loco ſuo, à rad. y* vel yp), prout ibidem habetur, confer. bic Chulin, fol. 90. b. & fol. 96. b. it. Ceritut fol. 2 1. a. 76. Sic Vulgatæ autor tranſtulit vocem 2, alii vertunt: commiſſuram, compagem, Junii ac T remellii verſio habet: acetabulum, LXX. za r Xα , latitudinem, confer, hic Peſachim, fol. 22. a. 77. Ita hic verto rip: nonnullireddunt: os fe- moris, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1999. 78. Hebr. mla", prout in editione Hebraica, quà uſus ſum, haberur, alii legunt: noymh- Chald. &rnehand, vid. Buxtorf. Lek- Talm. tol. 2033. confer. K. Sal. ad Eccleſiaſt. cap. 12. Vv. 5. ubi Gallicè verti &h i. e, hanche in editione HBebr. qua uſus ſſum, ibidem corruptè legitur Maw. 79. Huic additioni ſimilem vide ſuptà Geneſ.c. 6, v. 11. n. 5 §. & Geneſ. c. 30. V. I 1. n. 24. confer. Sign. ** h. verſ. 80. Velz; hymnum canere debeo, nempè: matu tinum, Hebr. a, ſic etisam in Berolinenſi hic additum eſt, Judæi enim credunt,, quêd noctu portæ coœ eſtes clauſæ ſint & angeli taciti ac ſilen- tes apud illas ſedeant; mané autem hymnum co ràam Deo cantent, vide Buxtorf. Synag. Jud. cap. 9. pag. m. 149. nonnulli Rabbini locum hunc ita exponunt, nempe, quòd angelus iſte, qui cum Jacobo luctatus eſt, nullum hymnum Deo ceci- nelit jam inde à tempore creationis ſuæ; ſed quòd tunc tempus advenerit, ut hymnum caneret matutinum, confer. Bereſchit Rabba h. loc. ut & tract. Talm. Chullin, fol. 9 1. b. & fol. 92. a. 91. Approbaveris, conſenſeris, id enim verbum AR., quod hic habetur, notat, vide verſ. ſeq. 2 8. h. c. ibique not. n. 86. confer. & Gur Arjeh fol. 47. cGl. I. pring. ac not. in pan n h. loc. 892⸗ Coutendit, rixatus eſt, Hebr. dyanyyn, confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 29. v. 32. n. 4 52 notata ſunt, in MSto Erff. z. pro yoyn habetur. nyn res eodem redit, poſt illud: rhy ayn, in editione nm & in Berolinenſi addita ſunt iſta:n ne ee n rn ien ree prn Ry y ni n deren deree i. e, hic dubium ortum eſt R. Salomoni, dicere (enim) debuiſſet (S. Scriptura:) a i. e. S benedixeris mihi (pro: anaa) ſed (R. Salomo hie ad dubium iſtud removendum hanc fecit ex- plicationem, nempe: ſi) confirmaveris, (ſeu ceonſenſeris) &c. prout perſpieuè habetur in Zoher, in Paraſcha:⸗ n, columna 7 %. ubi quære- 83. Imperium, domingtionem, Hebr. ταν, re- ſpicirur autem hac voce ad nomen 7Xα*α, quod à “ hic deducitur, dum dicitur , by rr i. e. princeps fuiſti cum Deo, vide infr. Geneſ. c. 3 5§. v. 10. n. 17. 94. Hebr. 'in MYAn 1i. e. retecta facie, apertè, non tectè & fraudulenter. . 8 5. Vide infià Geneſ. dict. cap. 3 5. V. 10. n. 17. S& in p- n h. loc. 86. Vide, quæ verſ. antec. 2 6. n. 81. notata ſunt. õ 4 “ D C. XAI am feperitn um, kerit 1 pethel repenn elus:) Cilatiea Peobusſla Po) ilas ben 2ſangelus F. Focd. ren prandliſ cettucn, ſed NuN 1 ges ei, raccipit murn, 4 gnod l⸗ tGemautemm a heetvchab⸗ ſoc, etl. 31. ehatur N/ lgit nobis an Cur vocaturn . Vel: primi nins ac Ien (aP. 12. V. F. z . V. 10. hin h. Alii tectins gunt, nempe, Tremellii not 89. dieti verſ. Hedr. rn Wie 3N Hebr. e, i tum tepetiur. po. Nimitumia bus paulo zm (Cholin, fl, 91. Confer, Gun not. in e 921, je: in ioſt ſupra Genel. ſol 47,. 0l. 1. ſutiin Op⸗ 33 uahebre Ahxrn. l10) los eoruh, feports u 2 in olla l. d ko. Pod. Auibus patet 8 Nn Juoh Onem &ktau. Benediicus ſe 18. 680 quo. k, quod ſci. Ptum — fit, ur hymnun Aelchit Rabbah. l.gt, d Klo. idenim vebun te verlleg..h. Gur Arjeh ſol. n hloc. „ e, conlkef. 1. h, 4 ſ. otna n habetat. M) n, in inenſiadcdita ſam ; Nw e en N een alomoni, dicele ) Mn i.e & Ed (A. öaloo um hanc fecit e'⸗ Grmavetis, (eu habetur inZoher, g. ubi qucte⸗ Hebr. imd, ke⸗ gomnen ed dum- dicitut gi cum Deo, ide leie ,perte, non . V. 10. H⸗ 17,& 5I. notalz lunt⸗ CAbP. XXXII. GENESEOS. 27I ptum reperitur: & invaluit 87, ad angelum & præpotuit, flevit & ſupplex rogavit il- lum, flevit angelus; 88. ſed quidnam ſupplex rogavit illum (Iacobum? nimirùm) in Bethel reperiet illum (Deum) atque ibi nobiscum loquetur, (ac ſi dicere voluiſſet an- gelus:) dilationem mihi concede, donec loquatur ibi nobiscum (Deus) ſed noluit- Jacobus (dilationem concedere,) quamobrem (angelus) invitus confirmavit ei (aco- bo) illas (benedictiones,) & hoc eſt illud: & benedizit ei ibidem, 89. rogaverat enim * (angelus Jacobum,) ut dilationem ſibi concederet; ſed noluit (concedere jacobus.) † Fod. verſ. 2 8. Et cum hominibus] (Videlicèt) Eſauo & Labane. Eod. vérſ. 2 . &ravaluißi] IIlis. 90. Verſ. 29. Car id quare] Non eſt nobis nomen fixum (ſive certum; )ſed mutantur nomina noſtra pro ratione præceptorum miniſterii legatio- num, ad quas (obeundas) mittimur. 91. Verſ. 3I. Et ortus eſt ei] (Particula ) i. e. ei, hic accipitur, pro ) i. e. in commodum 92. ejus, ad ſanandum ipfius fe- mur, (quod luxatum erat,) veluti dicitur: Sol juſtitiæ & fanitas in radiis 93. ejus; to- tidem autem horis, quibus (Sol) ad occaſum feſtinaverat propter illum, 94. quando is ex Beer Schaba egreflus erat, feſtinaverat ille ad ortum propter ipfum (Jacobum-.) Eod. verſ. 3 I. Et ipſe] Claudicabat, quando Sol exoriebatur. 9⁄. Eock. verſ. 3 I. Et oriebatur ** ei Sol] Dicere ſolent homines: quando perveniehamus ad locum N. il- Iuxit nobis aurora, hic eſt ſenſus literalis (iſtius loei.) Verfſ. 32. Nervum luxatum Cur vocatur nomen ejus UN :? quia NHW i. e., ablatus erat 96. & loco ſuo & exſi⸗ 87. Vel: principem fe geſſit cum angelo, ſic ju-- radiis, vid. Malach. cap. 3. v. 20. n. 3. & D. Maji nins ac Tremellius verterunt locum, qui Hoſe. Theol. Jud. Loc. 9. S. 5. p. 159. cap. 12. V. 5. habetur, confer. & infr. Geneſ. c. 94. Videlicèt: Jacobum, confer. fuprà Geneſ. cap. 35. V. 10. ihique not. n. 17. . 29. V. I I. ibique not. n. 34. Vvide & not. in α 38. Alii rectius, ut puto, iſtud de Jacobo intelli: W h. loc. zunt, nempe, quòd ipſe fleverit, confer. Junii ac 95. Nempe: o vn& eReW i. e. quando Tremellii not. ad Hofe. dict. cap. 12. V. “5. incipiebat Sol oiri, ſic in notis . 9. Sicuti verſ. ſequ. 29. b. cap. habetur. h. loc. ſed poſtquam Sol jam exortus erat, X Hebr. armn W, hæc & ſequentia;, usque ad: Sh i. e. ſanatus fuir jacobus, ita in Gur Ar- —v Nh i. e. ſed noluit, abſunt à MSto Erff. 2. jeh fol. 47. col. I. med. exponitur, ut & in no- Xx Hebr. ao)), ſic etiam in MSto Erff. I. hic, addi- tis 'nor inov h. loc. tum reperitur. WXX FHebr. 7 N,‚ hæc & quæ ſequuntur, usque ad: 90. Nimirum: angelo & hominibus iſtis, de qui. Wi A1 i. e. hic eft ſenſus literalis, abſunt ab bus paulo ante dictum, confer. hic tract. Talm. utrO; MSto Erff. confer. hic tract. Talm. Sanhe Cholin, fol. 92. a. drin. fol. 9 5. D. ac Chulin, fol. 9 1. b. „1. Confer. Gur Arjek h. loc. fol. 47. col. f. med. 96. Scil. nervus, I. X X. ver terunft: 70 & not. in a h. loc. D . 756ρ, 5 Svaa ρα*, hervum, qui emarcuit, ſic 92. Sive: in ipſius utilitatem, illius gratiâ, confer. tiam Vulgata, oſephus Antiqu. I. I. c. 19. vo- ſuprà Genef. cap. 24. V. 7. n. 11, It. Gur Arjeh cat 7 ,ονιrô Xαατ nervum latum, ita & . . * . fol. 47. ol. I. med. ut & Bereſchit, Rabba B. oc. S. Hieron. I. I. adverſus ovinian. Tom. 2. fol. ſicuti in SDa meY' ad marginem allegatur. m. 3 0. edition. Baſileenſ. 1553. vid: num. ſeq. 93. Juxtà Hebr. Da ai, e. in alis eus, metaphoric? pro 97. GENESEOS. exlilierat; “7. ſigniſicat autem (hic verbum ) exſulitionem 98. ſic (accipitur in il- lo loco:) NW i. e. exceſſit 99. potentia eorum, ita quoque (accipitur in illo loco:) quia Nii. e. abſtulit 100, mihi Deus omnemiaborem meum. CAP. XXXIII. 272 CAP. XXXIII VErſ. 2. Et Leam ejusque ſilios poſteriores] Quod poſterius fuit, id magis charum extitit (Jacobo.) Verſ. 3. Tranſivit † antè ilos] Cogitabar (Jacobus,) i im- probus iſte venerit ad pugnam, primò contrà me pugnabit. Verſ. 4. & anπα. plexus eſt illumj Commovebantur viſcera ejus (Eſaui,) quando videbat eum (Jaco- bum) ſeſe incurvantem ad terram omnibus illis incurvation bus. Eod. verſ. 4. Ee oſculatus eſt ilum] Puncta ſunt poſita ſuper illud (verbum Ppν,) ſuntautem diver- ixæ hac de re ſententiæ (Rabbinorum) in traditione Talmudica t. (libri) Siphre, 2. non- nulli dicunt, punctationem iſtam indicare, quòd (Eſavus) non ſit oſculatus illum (la- cobum) toto corde ſuo, * dixit R. Simeon, Ben Jochai, traditio iſta recepta eſt (nem- pe:) manifeſtum eſſe, quòd Eſavus oderit jacobum; ſed quòd iſto tempore ** inca- luerint viſcera ejus & oſculatus ſit eum toto corde ſuo. Verſ. §. Quinam ſunt iſti ti- bi] Quinamlſunt iſti tui? 3. Verſ. 7. Acce ſit Joſephus & Rachel] In omnibus (aliis) accedebant matres antè filios; ſed quoad Rachelem Joſephus antè illam accedebat, cogitabat (quippe Joſephus,) mater mea decora eſt aſpectu, fortè improbus iſte oru- os & à radic. i. e. obliviſci, deducitur, commu- niter autem à rad. ) derivant. Confer. bic tract. Talm. Peſachim, fol. 7. b. & rat vel receſſerat, ſic Hebr. yy hic expono, con- Sukka, fol. 39. a. item Megilla, fol. 21, b. ac fer. not. ad erem. c. 2 3. v. 39. num. 33. & 34.] Nidda, fol. 63. a. Z it. not. ad Geneſ. 2 8. v. 11. n. 3 I. it. tract. Talm. 1. Hebr. &rvdn Barajetha, de qua voce vide Bux- Nidduſchin, fol. 2 1., b. torf. Lex. Talm. fol. 348. 9§. Hebr. ANo, de qua voce vide, quæ ſuprà ad 1. De hoc libro vide o ed & Buxtorf. Bi- Genel. cap. 24. v. 42. n 7 5. notata funt. bliothec. Rabbin. ubi, quisnam ejus autor ſit, ex- 99. Vel: ablata fuit, defecit, periit, fic verbum ponitur. iſtud, quod Jetem. c. 5§ 1. v. 30. habetur, in Michlol Jophi ibidem exponitur, vid. ibid. n. 18. 100. Vel: removit à me, à rad. &), ſic autor no- ſter hic explicat id, quod Genel. c. 41. v. 5§ 1. ha betur; Vulgata tamen ibidem babet: obliviſci me fecit, idquejuxtà LXX. interpretes, qui trans- tulerunt: vDJaει α s Snτ*—⁰αιςσα, atque hane verſionem plerique interpretes recentiores ſeqvu- ti ſunt, uti & in Nichlol Jophi ibidem habetur — 7. it. Horajot, fol. 12. b. & Chulin, fol. 91. 3. & 134. b. .R “ 97. Nempe: ex loco ſuo, ubi eſſe debebat, abceſſe hic ad marginem allegatur, ubivide etiam notas. X Hebr. dyw i. e. hora, in editione Dman n vice (Gã.) 3. Nam 7 i. e. tibi, hic ponitur pro 19 i. e. tui, qui ad te pertinent, conf. cap. antec. 3 2. v. 17. ibique not. n. 5 5. it. verſ. ſeq. 8. h. cap. h. 5. ac not. in NhNM MS= k. loc. B * Confer Bereſchit Rabba h. loc. uti inbnn nd ut & in Berolineniſi pro eo habetur: y i. e. (N. Wul —,—’— o aosinill iotues 1 „ Vetl 8.⸗ mnr, aWas b Olnnesiit t geducebantz. jnillumkbln Uiteſponen gerebagtel bantitenun:) (tanden licel noltt eltis. 6. N. Ver mn Gidn i n6.] be. 6 ogtidem ri gel gbia ridi ciis) gdiat ſi;ſedcur m ket klaro abe jameinonpoll mihifuiſti, ſe⸗ Placationem — 4. Hæcvedbt, 4 habentur, hon Aii: ſoper tonn lis vid. igterpr V. 11. 8. 174. 5. Dtenim ) prd reilſhe a⸗ in Gum w 6. Vel: nolleann habebimus, e 7. Nempd: quns eperat, zide n conker. & Ber dWdmargin A.XxN. cipiturin il. n Uoloeo,) nagis chatues 1obu,)i im. etl. 4. en. t eum (Jaco⸗ . vetl. 4 bt tautem diyer⸗ phre, ¹, aon⸗ tus illumn (a ptn eſt (nen. pote 1 incr nan ſunt iliti⸗ hmnibus (alis) Ain accedebat , Obus iſte ocu⸗ los — educitur, commu⸗ . Uchim, ſol,,b & lla, ol 21 b& lun ſoce iigebix⸗ po & Puxtort. Bi⸗ nejus auo li,er⸗ e. uti inden bivide etiam notas⸗ ione o n babetur:? O) ne⸗ rpro „ ie, tui, P. AMer,31. . 17. .8, hihene , CAP. XXXIII. GENESEOS. 173 los ſuos in illam conjiciet, ſtabo ex adverſo ejus & impediam illum, ne eam propi- us intueatur, hinc meruit Joſephus benedictionem, (de qua infrà dicitur:) * hy 4. Verſ. 8. Quæznam tibi Gunt) omnes turmæ] i. e. Quænam (ſunt) omnes (iſtæ) tur⸗ mæ, quas obviam habui, quæ tuæ ſunt, 5. ac ſi diceret: ad quemnam finem ſunt tibi (omnes iſtæ turmæ?) ſenſus literalis S. Scripruræ (intelligendus eſt) de illis, qui munus deducebant; expoſitio autem allegorica eſt, (quòd) turma angelorum occurrerit, qui in illum (Eſavum) ejusque viros fecerint impetum, dicentes: ad quemnam ſpectatis? illi reſponderunt: ad Eſavum; ipſi verò (angeli) ſic dicebant: percutite; iſti verò re- gerebant: deſiſtite, hic eſt filius Iſaaci; aſt illi nullam ejus curam habebant; (dice- bant iterùm:) nepos eſt Abrahami; verùm illi ne(ſic quidem) ipſius curam habebant, [tandem dicebant) frater jacobi eſt, (tunc) reſpondebant eis: ſi res ita ſe habet, vos noſtri eſtis. 6. Verſ. 9. Sit tibi, quad eſt tibi] Hic conſenſit ei (Eſavus) in benedictio- nes. 7. Verſ. 10. Ne quæſ́] Ne quæsò dicas mihi ita. Eod. verſ. 10. Si obſecrò in- veni gratiam in oculis tuis, accipe munus meum de manu mea, quia idcircò vidi faciem tu- am &c.] i. e. Quoniam decet* ac conveniens eſt, ut munus meum accipias, quan- doquidem * vidi faciem tuam, quam perinde æſtimo, ac ſi conſpexiſſem faciem an- geli, quia vidi principem tuum, 3. prætereàâ (conveniens eſt, ut ideò munus meum ac- cipias,) quia te benignum ergâ me exhibuiſti, dum iniquitatem meam 9. mihi remi- ſiſti; ſed cur meminit (Jacobus) viſionis angeli? (nimirùm) ut timorem ſui incute- ret Eſavo isque cogitaret: vidit (Iacobus) angelos & incolumis evaſit, (quamobrem) jam ei non poſſum prævalere. Eod. verſ. 10. Et propitius mihi fuiſti] Reconciliatus mihi fuiſti, ſic omnis (dictio) ε , quæ habetur in S. Scriptura, ſignificat )νz, e. placationem (ſeu reconciliationem,) appaiſement, * linguâ vernaculàâ (ſic accipitur in 4. Hæc verba, quæ infrà Geneſ. cap. 49. v. 22. habentur, nommulli verterunt: ſuper oculum, alii: ſuper fontem, LXX. &aàwros, deſiderabi- Tis, vid. interpretes ibid. ut & noti ad dict. c. 49. v. 22. n. 174. 5. Etenim 77 pro 77 ponitur, vide, quæ ſuprà ad ver ſ. 5. h. cap. n. 3. notata ſunt, confer. & nmot. . N 13 3 . Hebr. Wνü perverſitatem meam, peccatum in =R NDS h, loc. 6. Vel: noſtratum eſtis partium, pacem vobis cum habebimus, confer. & not. in oaας me, h. loc. 7. Nempè: quas Jacobus à patre ſuo, Iſaaco, ac- ceperat, vide ſuprà Genel. c. 27. v. 2 3. S ſeqꝗq. confer. & Bereſchit Rabba h. loc. uti in no tPa ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- 1253. *X„ Hebr. ει1, in MSto Erff. 1I. pro eo habetur: Xτ i. e. conyenit. * Vel quoniam, Hebr. »y, confer. hic not. ad Püalm. 119. verſ. 127. num. 8 1. & 92. it. tract. Talm. Sukka, fol. 5. b. & Sota, fol. 4 1. b. 8. De quo vide cap. antec. 32. verſ. 24. ibique not- D. 7 †- meum, offemam meam, dum per ſupplantatio- nem ac fraudem à patre meo benedictionem im- petravi, de quo vide ſuprà Geneſ. c. 27. v. 27. confer. & not. in S⸗ reν h. loc. **† Sic reddo hic wandeDe, quod Italicâ termi- natione habetur, confer. quæ ad Exod. c. 25. v. 2. mim. I. notata ſunt de hac voce, ut & not⸗ ad Eſai cap. 60. v. 10. num. 7. M m 27 GFNESEOS. CAb. XXXII. in illo loco: quia non ½ )) i. e. ad beneplacitum (ſeu placationem) erit vobis „100 oblationes (enim) offeruntur ad placationem & reconciliationem, ſic quoque (in illo loco:) labia juſti nôrunt ½ ) 1. i. e. nôrunt placare & reconciliare. Verf. 11. Be- nedictionem meam] i. e. Muſus meum, donum iſtud, quod affertur ideò, ut quis al- terius faciem aſpicia:, interdum aliud non affertur, niſi (ſolm) ad ſalutandum, o- mnis (dictio) 2 , i. e. benedictio, quæ fit, ut quis alterius faciem aſpiciat, veluti (habetur in illo loco:) Ri. e. & benedixit jacobus Pharaoni, 12. item: facite- mecum i. e. benedictionem, 3. uti Sancherib (dixit,) ſic quoque (in illo loco:) ut ſalutaret illum 12 ]i. e. & ut benediceret ei, (prout dicitur) de Thoi, rege Chhamat, 14., omnes iſtæ (benedictiones) ſignificant ſalutationes, linguâ vernaculà: ſaluer, 15. ita quoque* (hoc in loco) 1) (ſignificat Gallicè:) mon ſalut. Eod. verſ. 11. Quæ allata eſt tibi] Non laboràſti propter illam; ego verò laborem fuſce- pi, ** ut illam afferrem, donec ad manum tuam perveniret. Eod. verſ. IT. Gratio- 5à mihi largitus est] (Litera) Nun prima (in verbo 03 ) eſt dageſſata, quoniam illa- uſurpatur loco duarum (literarum) Nun, 16. nam dicendum ei fuifſet: 0, non- enim eſt (verbum) ſine duplici Nun ac tertia (litera) Nun eſt ſervilis, veluti (in iſtis verbis:3 & .. 17. Eod. verſ. I I. Sunt mibi omnia] i. e. Omnia, quæ mihi ſufficiunt; aſt Elavus ſuperbè dixit: funt mihi multa, 18. ſunt mihi multo plura, quàm opus habeo. Verſ. 12. Profßciscamur] (Verbum q hic ejusdem eſt formæ.) ſicuti p& * & , * quæ idem ſunt, ac ?D& & H ., ita etiam hic Oo eſt, velut ?O; ¹9, eſt autem (litera) Nun fundamentum 20. in verbo (78,) Onkelos hic inter- 10. Vide Levit. cap. z2. V. 20. confer. & Jerem. reſchit rabba ad marginem allegatur. cap. 6. V. 20. 16. Confer. cap. ſeq. 34. V. 16. ibique not. n. 16. 11. Vide Prowerb. cap. 10, verſ. 32. ibique Raſchi 17. Pro: miy & MIYnf, vide ſuprà Geneſ. c. 30. noe. . v. 10. & Hiob. c. 3 1. V. 15. 12. Uri infraà Geneſ. cap. 47. v. 7. habetur, ubi vid not. n. 16. 5 13. Vide 2. Reg. cap. I 9. verſ. 31. ibique R. Sa lom. not. ut & not ad Eſai. cap. 66. v. 3⸗ Hum. 9. 14. Sic uti 2. Samuel. cap. g. v. 10. habetur. 15. Ita hic explico: Nν (ſic enim Gallieô idio- . 5 W. ———— mate legendum puto: pro Nεα2 uti hie apud autorem noſtz um haberur) quod Iltali dicunt: ſalutar, Latini ſalutare, confer. Ralchi not. ad 2. Reg. cap. 5. V. 15. it. ad Geneſ. c. 35· V. 9. n. 16. MStum quoque Erff. z. hie habet: VNe ., e. Saluéër. * Hebr. I & hoc & quæ ſequuntur, usque ad: 2 10. Sive: radicalis, uti Grammatici loquuntur, dvi. e, ſalut „ abſunt ab utroque MSt. Erff. g Vide not. in d'nam rouw h. Iloc. ubi etiam Be- Ig. Id eſt: plùs, quàm opus habeo, poſfideo, ita ſecundum mentem autoris noſtti explican- dum eſt, quod ſuprà verſ. 9. h. cap. Habetur, vid. & not. in M☚π ν h. loc. * Poſt: Aynv in utroque MSto Erff additum eſt: UsHTi. e, orationem, meam v. Pſalm. 84. v. 9. xx In utroque MSto Erff. pro rm habetur r yan i. e, miſit puellas ſuas, vid. Proverb. c. 9.v. 19. Litera igitur Heh in fine redundat, confer. verl. ſeq. 1I4. h. cap. ibique not. n. 2 8. vide S nat. in naI T' h, loc. ac tract. Talm. Chagiga, fol. 5. b. & Avoda Sara, fol. 8. b. vid. dict. verſ. 14. h. cap. n. 3 1. confer. Sota, fol. 5. a. & Bava batra, fol. 17. a. CA. XNI intetplelatns camm, bonumifuc 0d0,quötu cedis grad. ſghiicat ec nilicat lide Patrulus ier enkantees,¹). in vin adeuliu (Getbump) notat) P. Prolongez ie Eod verl. 14. (liten)tleht muenn Didin luti ccipituri eniter mihi fundamento⸗ Eodæ.i/. . hiinjuncame — 11., Vel: peiin ſiefend Symm tecutmm iter fat s1, Pradiam ronin 1: zar ne tui, perit nOt Nd 1. Ch 22. kka Hebr. ) tere volui, ü tur Mie⸗ t15, nem ſe, TA, quod ſtulit: foetæ 1 . Vid. Thren 14. Drout Lſai⸗ Raſchi not. r hollnhyi, izdditur: . MININ. yobis, 10, qe (inillo ſ el.11. e⸗ Ut gois al Utancdum d elgt, Feluti tem: facite, inilloloro.) remmaerſ : ſalut, Lod. borem fuſce⸗ uoniam illa, 3,non, lis, velun in Omnia, gue imultoplata, emn ell forme..) hieſydeſt, Onbelos bice intett ——— egator. ibique not, n. 10 upra Genel c, 0, habeo, pollideo,; is noſtii epilcen h. cap. habefut, abilra, iol. 17 , 0 undat eonlen fet. 19. heAnct n ralm. (hagiga,to matiei loquuntan, l Eiff addium eſt: 1V. lalmn. 4,1.9⸗ y habetur N id. Peoreib L,9,AN. CAP. XXXIII. GENESEOS. 275 interpretatus eſt: proficiſcere & eamus; dixerat Eſavus jacobo: proficiſcamur exinde & eamus, Eod. verſ. 12. A/que iboò regione tui] Æqualiter tibi, 21, (ac ſi diceret: bonum iſtud tibi faciam, ut dies itineris mei prolongem ac paulatim progrediar eo modô, quò tu opus habes, atque hoc eſt illud: & regione tui i. e. eodem, quo tu pro- cedis, gradu. Verſ. 13. Lactantes mibi incumbunt] Oves, & armenta, quæ lactant 22. mihi incumbunt, ut illa ſenſim ducam. Eod. verſ. I13.Lactantes] (Dictio —, ſignificat pecudes fœmellas,) quæ educant ent 1. E. foetus ſuos, (nam p ) ſi- gnificat (idem, atque in illo loco:) ) v i. e. parvulus ac lactens, 23. item „v i. e. Parvulus dierum, 24. item: & duas vaccas — Hy i. E. foœtas *** linguà vernaculà . enfantées. 25. Hod. verſ. 13. Fft pulſaverint eas uno die] (Nempe) ſi impulerint eas in via ad curſum, 26, omnes pecudes morientur. Eod. verſ. 13. Et puſſaverin! eas] (Verbum Pp hic idem ſignificat, quod in illo loco:) vox dilecti mei P (quod notat:) OH) i. e. pulſat fores. 27., V erſ. 14. Z. ranſeat quæſò aominus mens. Ne quæsòè prolonges dies itineris tui, tranlſi, ſicuti ire conſueviſti, quamvis longius Procedas. Eod. verſ. 14. Ircedam] (Iſtud: & hic ponitur pro:) & ſuperflua eſt (litera) Heh, ſicuti (in verbis iſtis:) N& WV„NνHν:- 8. Eod. v. 14. Ad lentitadinem weam] (Dictio: O hic ponitur pro:) L 8 “ ſignificat (O 89) qui erem „(ve- luti accipitur in illo loco:) quæ vadunt DNi. e. quiet& :9, item (in illo loco ? DN i.. leniter mihi (tractate) puerum. 30. Eod. v. 14. Leniter] Lamed (in dictione PNO)eſt de fundamento nec inſervit 31. (ac ſi diceret jacobus:) deducam pecudes) pro quiete mea. Eod. v. 14. Pro modo operis] i. e. Prout requirit ambulatio pedis mei & opus, q uod mi- hi injunctum eſt, ut illud deducam. Eod. verſ. 14. Et juxtà pedem natorum Secundùm M m 2 illo- 21. Vel: perinaè& ac tu, eodem ſive pari paſſu, ſcil. de Philiſthæis eſt ſermo, vid. I. Samuel. ſie ferè Symmachus: r &âρν*v αςο, ut un cap. 6. V. 7. tecum iter faciam, LXX. ropsvo ααα 57% 2,661 1 5. Ita hic reddo draPaN, in MSto Erff. 1. ha- s;y, gradiamur in rectam (viam) Schol. eeen bpetur: wm ae 1 c. enfanteurs, quod Latind gozeen Zis *τοανα proficiſcamur & regio. v„ertere pofſis: fcetas. ne tui, perinde, utin Hebræo habetur, confer. not. ad 1. Chronic. cap. 5§. v. 11. n. 1 4. 22. Ita Hebr. yy, ex mente autoris noſtri ver- tere volui, ſic quoque in Michlol Jophi exponi: tur aHi. e. lactantes. Vulgata habet: fe: tas, neq pè, quæ uterum ferunt, LXX. oxsn- evrat, quod vetus interpres Latinus etiam tran Qulit: fœtæ ſunt. 126. Id eſt: ſi præter morem ſolitum impellantur pecudes & ad curſum adigantur, bene Germa- nica D. Lutheri verſio: Wenn ſie uͤbertrieben wuͤrden. 27. Wide Cantic. cap. 5. v. 2. 2 8. Vide, quæ luprà ad verſ. 1I 2. h. eap. n. 19. no- tata ſunt. 23. Vid. Thren. cap. 2. V. 11. — 24. Prout Eſai. cap. 65. v. 20. habetur, ubi vid. Raſchi not. . Xex poſt tmyy i. e. fœtas; in utroque MSto Erff. 29. Sicuti Eſai. cap. 8. v. 6., habetur, ubi vide not. num. 11. 30. Vide 2. Samuel. cap. 1 8. Vv. 5. 31. Vel: non elft ſervilis ; ſed radicalis, vide, kic additur: 'rwS i, e. Philiſthæorum, ubi qu 277 GENESEOS. CAbP. XXXIII. illorum pedes, prout illi ambulare poſſunt. Eod. verſ. 14. Donec perveniam ad do- minum meum in Seir] (Jacobus) ulterius extendit ei (Eſavo) viam, (quàm ipſius Jaco bi animus erat,) non enim propoſitum ei erat, ut ulterius iret, quàm usque ad Succoth, * (Iacobus quippe) cogitabat, ſi animus ejus (Eſavi) eſt, ut malum mihi inferat, expecta- Pit, donec ego veniam ad eum; ipſe verò non ivit; ecquando verò ibit? (nempe:) in diebus Meſliæ, dicitur enim: & aſcendent ſervatores ad montem Zion, ut judicent mon- tem Eſavi; 32, multæ ſunt hujus verſus expoſitiones allegoricæ. 33. Verf. 1 5. Et dixit: z* adquid iſtud“] Facies mihi bonumiſtud, quò ego opus non habeo. Eod. verſ. 15. Inveniam gratiam in oculis domini mei] Nec rependas mihi nunc ullam retributionem. Verſ. 16. Et reverſus eſt illo die Eſavus adviam ſuam] (Videlicèt) Eſavus ſolus (reverſus eſt;) quadringenti autem viri, qui cum illo iverant, ſinguli ſeparatim ab ipſo diſcede- bant; ubinam verò retribuitillis 34. Sanctus ille Benedictus? (nimirùm) in diebus Da. vidis, dicitur enim: (non evaſit ex illis quisquam,) niſi quadringenti viri, qui aſcende- rant camelos. 35. Verlſ. 17. Et adificavit ſibi domum] Subſtitit ibi octodecim menſibus (nempe:) æſtate & hyeme atque (redeunte) æſtate, tabernacula (fecerat ſibi jacobus) æſtate;) domum (verò) hyeme, (dein rurſus) tentoria æſtate. Verſ. 18. Iacolumis] Sal- vus 36. corpore ſuo, ſalvus divitiis ſuis, quoniam nulla re caruit, quamvis omnia iſta munera (Eſavo) dederit, (denique venerat) incolumis quoad legem ſuam, quia non oblitus erat doctrinæ ſuæ in domo Labanis. Eod. verſ. I 8. Urbem Schichem] (Dictio hic ponitur pro:) h i. e. ad urbem, huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) donec quæ ſuprà ad verſ. 12. h. cap. n. 20. notata ſchit Rabba, ut & Jalkut Part. 1. fol. 40. col. 3 Poſt illa: — 2 y i. e. usque ad: Sueçoth, 35. Prout I1. Samuel. c. 30. v. 17. habetur. in notis Raſchianis editionis .„a hic iſta * Vide hice not. in ar in,, ubi tractat. Talm. funt addita, nempé o& & Neèe N en . Megilla fol. 17. a. ad marginem allegatur, con- yv i. e. & (tamen Jacobus) dixit: donec fer. ſuprà Genel. c. 2 S. v. 9: n. 2 0. it. iract. Talm. perveniam ad dominum meum in Sehir, confer. Avoda Sara, fol. 2 5. b. hic tract. Talm. Avoda Sara, fol. 2 5. b. 36. Sive: incolumis, Heb Siv, ſic cum Com- 22. Veluti Obad. cap. 1. V. 2 1. habetur, confer. mentatore noſtro dictionem illam hic vertere Bereſchit Rabba h. loe. uti in nar rad mar-] volui, cui etiam Junii ac Tremellii verſio con- ginem allegatur- . ſentit, ut & Joh. Lightfſoot in Diſquiſit. Choro- 3 3. Quæ tamnen brevitatis ſiudio hie ab autore no- Eripb. ohanni p tæmiſſa cap. 3: S. I. ne 1. alii arofunt omilſæ. B u: nomen rop lumn tfanstolerunt:i Scha- * Hebr. A, iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: Tradit. Hebr. h lac. naͤe⸗ aieronymu⸗ in tn w'i. e. ullam retributionem, abſunt ab dit. Hebt: h. loc. operoſus eſt, ut dubium re- e e⸗ . moveat, quomodo Schalem appelletur Sichem, utroque MSto Erff. confer. D. Salom. Glaſſii Philolog, Sacr. lib. 4. 4. Nempè: viris illis, qui cum Eiavo iverant; Tract. 3J. Obſerv. I1. ac Jac. Cappelli Commen- ſed poſtea illum ſolum reliquerant, ecquando tar. in Geneſ. h. loc. vide & not. in S an ne sis Deus bonum iiud epengit eoMsr hisBere h. Ioc: ae Mat. Talmme Schabbar, tol, 33⸗b. . . . AI. MI. loree Feniten Cim Uenrud. Aidan Atalh, (icio eN kd: H40 Nh Zandksille Ne gornenaltnißf nominigc him e Denst l)arozrit hoſahzled rd ci illinsBene nolttiexponun n en z7. Vide Kuth. e Vge ibigueno 3 e Sle: hummmn le Moto Eifß Rolkro liatn ita LXX., atem ve & Vunta conn Eegendum ia⸗ Genel c z17. Miobet,41. V. 59. Inalnmd n bitur, grod R. nanus eſet, iſt tork in hexie. Genel. c, ſo.) * In noti ſaſtlin rolinenfiichi nempe: d TPD, kranslatio ejns i(mummi,) (Ciciturin iſſ ad mercatorel 16.) 60, Meſt: foti lis, Kcil 4ppel Tepelüferſn NNII. niem addho. plinsſecobi daceoth, abepecha⸗ nempe.) in licent non⸗ Iebi dixit d ell 1,, fibutionem. s (ererlus Plo biſeede. Aciebus Da. grialcende⸗ immenſbauz Gbi acobos) lumi dal⸗ is omniailta m, quia non em] (Dicio inilloloco.) donec —— kolek0, el z haberut. bltractat Talm. hsleetur, con⸗ hit. lract,lalm. „ſiccumom- lam hic veſtere ellüi verſio og⸗ ilailit, Choto⸗ 3,§. 1. M li dli tbletunt? Srha⸗ Hiefonymmusin ſt ut dobium te⸗ pelleturichem, log, r lb. 4, Ppell Commer- in S CAP. XXXIII. GENESEOS. 277 donec venirent id eft: —, in Bethlehem. 37. Eod. verſ. 1 8“ Càm veniret de Paddan Aran Sicuti aliquis ſocio ſuo dicit: exiit iſte N. medio duorum leonum & venit incolumis; ita hic quoque pPadan Aram, à Labane & ab Efavo, qui ei in via occurrerant. (dicitur:) & venitincolumis (Jacobus) ex Verf' 19. Nummis] (Dictio hie fignificat) Di.. pecuniam, 38. dixit R. Akiba: quandoveni 44 urbes maritimas, 39. vocârunt Di. e. pecuniam p.“ Verf. 20. Et vocavit il- lud: El40. Elobe Erael] Non, quòd (ipfum) altare vocatum ſit: Deus IHiraél; ſed quia Sanctusille Benedictus fuerat cum eoc Jacobo) ipfumque! iberaverat, (ideò) ita vocavit nomen altaris propter miraculum, 41. ut laus Dei commemoraretur per appellationem nominis, ac ſi diceret: ille, qui El i. e. fortis eſt, nempe Sanctus ille Benedictus, eſt Elo- him i. e. Deus mihi, qui vocor Iſraël, ſic quoque reperimus in Moſe (de quoſcriptum eſt:) & vocavit nomen ejus: Ichovah Niſſi, 42. non quòd * altare (ipfum) vocetur: Je⸗ hovah; ſed propter ſignum 43. appellavit nomen altaris, ut commemoraretur lausSan- Gti illius Benedicti, (ac ſi diceret:) Iehovah ipſe eſt ſfignum meum, 44. Kabbini autem noſtri exponunt, quòd Sanctus ille Benedictus vocaverit jacobum 1N&N, 45, ſunt verba legis 37. Vide Ruth. c. I. V. 19. confer. & Eſai. cap. 15. V. §. ibique not. n. 2 2. 38. Sive: nummos, Hebr. ☚, prout in utro- que MSto Erff. habetur, atque ſiccum autore noſtro etiam tranſtulerunt Junius ac Tremellius; . .N⸗ . „1. LXX. autem verterunt: ε0τα5 1. e. agnis, quibus 2 „ 4 & Vulgata conſentit, fortè pro: cwαα in „XX. legendum vâo i. e. minis, confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 31.v. 7. n. 6. notata ſunt, ut & not. ad Miob. c. 42. V. I I. num. 1 7= 59. In Talmud haee ON cap. 3. fol. 26. a. ſeri⸗ Bitur, quôd R. Akiva „cum per Afiicam peregri- natus eflet, iſtud audiverit, prout allegat Bux- f torf. in Lexic. Talm. fol. 2159. eonfer. & infrà Geneſ. c. 50. V. 5. ibique nor. n. 4. * In notis Raichianis editionis ar rD & in Be- rolinenſi iſta hic uncinulis ine luſa & addita ſunt vocavit ſuper illud fortiſſimum Deum IIraél, ſic ferè LXNX. z ταπαιιτ Tr *Oso* l'æoeαGX . invocavit Deum IIrael, confer. hic traét. Talm Megilla, fol. 18. a. 4I. Nempéè, quod Deus mirabiliter liberàſſet Iaco=⸗ bum ex tot periculis & incolumem ad locumil- lum perduxillet, confer. num. ſequ. 4¾. 42. Sicuti Exod. cap. 17. v. I5. habetur. Hebr. famb-* N hæc & ſequentia, usque ade D N i. e. ipſe (eſt) ſignum meum, abſunt à MSto Erff. . 43. Sive: miraculum, vide, quæ num. antec. 41. h. verſ. notata ſunt, confer. & num. ſeq; 44. 44. Vel: exaltatio mea, uti Vulgata habet, L-XX. ibidem, némpe Exod. c. 17. v. I 5. verterunt? ze & αε+᷑/ perfugium meum, vid. num. an- tec. 43. nempè: doh' 5 eee ene ee ern FnDO y N i. e. Et Targum five Chaldæe franslatio ejus (vocis * )eſt: i. e. pro- bi (nummi, ) qui ubique locorum valent, veluti dicitur in illo loco:) commeans (argentum) ad mercatorem quemvis „ (Geneſ. c. 2 3. V. rko)o0o. ”Ml 40. Id eſi: fortis Deus Ifrael, vel fortis Dei I(aë: s, fſcil. appellavit altare, prout in Junii ac Tremellii verſtone habetur, Vulgata habez: in [45. Ita, ut verborum, quæ in hoe verſu habentur; juxtà Rabbinos hic ſit ſenſus: & vocavit eum (Jacobum) Deus Iſfraelis, 9& i. e. fortem; puto autem hoc nomine reſpici ad illud, quod cap. an- tec. 32. V. 2 8. habetur, nempe quòd jacobus cum angelo luctatus fit ac prævalueri: 3 alia ratie, cur Jacobus vocatus ſit 7, adducitur in Gur Arjeh fol. 47. col. 3. fin. nempé, quia Jacobo fuerit STIITi, e, ſigillum Sanéti illius Benedicti dicitur enim 278 GENESEOS. legis veluti malleus, qui facit diſſilire petram, 46. quæ in multos diſperguntur ſenſus; 4A7. ego veròô mihi propoſui, ut literalem S. Scripturæ ſenſum eumque genninum ac Proprium exponerem. 4 . CAP. XXXIV. Erſ. I. Eilia Leæ] Non autem filia Jacobi; 1, verùm propterexrcurſionem : ejus vocatur (hic) filia Leæ, quoniam hæc quoque excurſatrix 3. fuit, dicitur enim & exiit Lea in occurſum ejus. 4. Verſ. 2. Et dormivit cdum ea] Viàâ ejus conſue- tà. 5. Eod. verſ. 2 &tcompreſit üllam] Non viâ ejus conſuetâ.6. Verſ. 3. Ad corpuellæ] i. e. Verba (proferebat,) quæ cordi grata erant, 7, (dicens:) vide, quantum pecuniæ pa- ter tuus pro exigua agri 8. parte erogaverit, * ego te uxorem ducam ac poſſidebis (to- tam *) urbem omnesque illius agros. Verſ. 7. Sic autem non debebat eri] (Nempè:) ut comprimerentur virgines, quoniam populi ſeparaverant? *ſemet ipfos à ſcortatio- nibus enim: dabis εej. e. veritatem jacobo, (Mich. cap. 7. v. 20.) ſigillum autem Sancti illius Bene- dicdi eſt m& i. e. veritas,hincin Baal Hatturim ad- Genef. c. I. v. 1. notatur, quòd literæ finales in verbis iſtis: &n töNοπ efficiant vo- cem: rnè, confer. hic Bereſchit Rabba & tra- ctat. Talmud. Megilla, fol. 1 8. a. ſicuti in mov SPDn h. loc. ad marginem allegantur. 46. Sicuti Jerem. cap. 2 3. V. 29. habetur, con- fer. & Raſchi Pcæ fatio in Cantic. Canticor. & ad ExOd. cap. 6 v. 9. n. 41. 47. Nempé verba legis Varios admittunt fenſus & explicationes allegoricas. 48. Confer. Raichi not. ad Genel, c. 4. V. Z. & ad. Genel. c. 19. V. 1 5. n. 2 5. & ad Genel. c. 2 5. V. 1. Poſies & interrogative iic vertere: nonne illa (Dina) fuit etiam filia jacobi? cur itaque hic naminatur filia Leæs ſed hoc ideô, queniam &c. 2. Evagationem ejus, Hebr. nme x i. e. egreflam ejus, confer. paulo poſi num. ſeqv. 3. & Bere- ſchit Rabba h. loc. ac tractat. Talm. Joma;, fol. 77. b. uti in Pa AnD h. loc. ad marginem al- legantur. 3, Vagatfix, Hebr. Waxx German Eine Laͤuffe⸗ riny/ hninc inde curſitans, vid. num. amtec. 2. 4. Uti ſuptà Genel. cap. 30. V. 16. habetur, in Qditionis ai t'hic uncinulis incluſa & addi- e. & de illa uſurpant dicterium iſtud: qualis ma- ter, talis fi lia. . 5. Id eſt: modo naturali, quô concubitus cum & Nafir, fol. 2 3. a. & Sanhedrin, fol. 76. a. it Horaiot, fol. 10. b. . beriſolet 5' ſed poſtico veh averſo concubitu, nempe præpoſterà venere uſus eſt, naturalem mutans uſum in eum, qui eſt contrà naturam, Qde quo S. Paulus ad Roman. cap. 1. V. 2 6. con- fer. iuprà Genelſ. cap. 24. v. 16. N. 3 5. vide cE hic Berelchit Rabba, uti in ρπ n ad mar- ginem allegatur, it, J oma „fol. 77 b. 7. Vel: quæ cerdi erant puellæ, ſicuti Junius ae Tremellius hic verterunt, LXX. xτα ταπν α⅓ „sa zατοαοI, juxtà mentem virginis, tri- ſtem delinivn blanditiis, prout Vulgata habet. 8. De quo cap. antec. 3 3. V. 19. centum nummos. XX Hebr. 72, ſic in utroque tur voci: vyn i. e. urbem. editione Berolinenſi, ut & in notis Raſchianis e- 1 X Hebr ri, MStum Erff. 2. pro eo habet: TNA ta ſunt iſtaz inad mpèens enn en eyn i. 6. Id eſt non eo modo, quo cum muliere res ha- MSt Erſt. prœmitti- =S M fœmina haberi ſolet, vid. num. ſequ. 6. confer. * Vel, difſſipaverit, Hebr. nan, poſt verbum iſtud in ucroque MSto Erff. additur: wpνne i e. wnil gerihtutalic) Ium ſorotenn-. pibusproptele uren) (Dicti vellet nrobtbe tumcin es) Verl 15, ℳMℳ.* Aem notang, cuuntſilfun hyhnlaſß Fetbo dn iſu acnißiem Ponſo⸗ gvodh ſechicepenk Catutiſint eisl musflias noltt mns hobis, u uehanturagit — 9. Id l: netueb⸗ darentur, ſcuti Ppter hi⸗ (Proln hit habe not. in Cn barra, Ol,l. (6. Five : inllfum tuß, (onfer. R D. Wagenſeil tet, Juom RNac Abarbe mih 69, tol.4 140. (0. 1.d del. c. 2 , .. 14. confer, 8 SW zd m II1. Vide, quæ Knum. 41, N Meyerl. 13. 91, Vide num. Son n 1 Velaluid VV Kr. murſenlat; lonen 1eue dicitat emm ejusconſe. Auurguele Peconi pr⸗ llcdebin to⸗ Vempe) 8à ſcortatio⸗ nibus —— inclula & aadi⸗ on i. lud: gualis we⸗ Oheſbitus cum ſequ. b. conlet. 1 tol. 70. A it 1multere fes ha⸗ Verſo concubitl,. eſt, naturalem Onträ paturam, P. 1. . 26. c0n⸗ 6. n. 7. Mige & 7. ſcuii unins ae K. zara ri 4. n Firginis, tll⸗ Vulgata kabet. poltrebumiſuc Eicg emiti⸗ 1oeo hab: IN CAP. XXXIV. GENESEOS. 279 nibus propter diluvium. 9. Verſ. 8. Amore propendet] i:e. Ardenter cupit. Verſ. 12 Dotem] (Dictio fſignificat) .α1%11. e. dotem. 10. Verf. 13. Per fraudem (Pa hic ſignificat:) DMi. e. ſapienter. 11. Eod. verſ. I 3. Quia polluerat] Scriptura (hic) dicit, quòd non fuerit fraus 12, nam ecce (Sich em) polluerat Dinam, eo- rum ſororem. Verfſ. I14. Probrum eſt] Ignominia qu ædam eſt 3. apud nos, (nam) qui vellet probrô afficere ſocium ſuum, is diceret ei: in circumeiſus es, aut filius incir- cumcili (es,) in omni loco (S. Scriptura) HF (ſignificat) 11¹. e ignominiam. Verſ. I5. Aquieſcemus (Verbum Nπ⁰ ſignificat:) HX W11¹. e. con placebimus vobis„ idem notans, (quod in illo loco:) R a11äi. e, acquieverunt 14. Eod. verſ. I1 5. Es eircumciſus fuerit] (Yerbum ? P: hic ſignificat:) N 15. nec eſt formæ 9; ſed figuræ NN. Verſ. 16. Er dabimus] (Litera) Nun dageſſata eſt (in verbo ) quia eſt loco duplicis Nun (nimirum) N. 16. Eod. verſ. 16.6t flias veſtras accipiemus nobis] In conditione, 17, quam Chamor dixerat Jacobo & in re- ſponſo, quod Filii Jacobi dederant Chamori, deprehendis, quòd ex arbitrio filiorum Jacobi dependerit, " accipere filias Schechemi, quasipſi ſibi elegerint; filias autem ſuas daturi ſint eis (Schechemitis) ex ſententia ſua, 18. nam ſcriptum eſt (hocverſu:) & dabi- mus filias noſtras, (nempe:) juxtà ſententiam noſtram 5 19. filias verò veſtras aceipie⸗ mus nobis, quascunque voluerimus; aſt quando Chamor & Schechem, filius ejus, lo- quebantur ad incolas urbis ſuæ, mutârunt illi verba, (dicentes:) filias eorum acci biens L nobis 9. Id eſt: metuebant pœnam diluvii, ne illo inun- patum vitii, ſic vertit Buxtorf. in Lex. Talm. fol= darentur, ſicuti homines antediluviani, qui pro. 2454* pter Hyn i. e, nudationes ſive ſcortationes 144. Prout z. Reg c. 12.v. 9. Raberur, confer. not⸗ (prout hic habetur,) diluvio erant deleti, conf. 4 in Snoer D h. locc. not. in na HD h. loc. it. tract. Talm. Bava 1 5. Videlicèr: vyD Pann i., e. conjugationis paſſi-= batra, fol- I1 5. b. & Sanhedrin, fol. 44. a⸗ væ eſt, uti habetur in Gur Arjeh fol. 4. col. Ie= 16. Sive: inſtrumentum dotale, quò dos conſtitui-cirea fin. confer. infrà verſ. 22,7h. cap- n. 22. & tur, confer. Raſchi not ad Hoſe. cap. I.v. 10. & not. in OMaTI H h. loc, n Mead mar⸗ D. Wagenſeil. Sot. p. 55 I. & ſeq. n. 2. ubi do- cet, quomodo Amn- differat à N in, confer. & R. Ilaac. Abarbenel ad judie cap. 20. verſ. 17. fol. mih. 69. col. 4. it. ad I. Reg. cap. I I. verſ. 3. fol. 240,. col. I. edition. ipſienl. vide & ſuprà Ge neſ. c. 2 5. v. 6. n. 9. & Genel. c, 31. V. I 5. nn 14. confer. & Bereſchit rabba, prout in now pon ad marginem allegatur. 11. Vide, quæ ſupta ad Genel. c. 27. v. 35. n. 37. & num. 41. natata ſunt, confer. & num. ſequ. 12. h. . verſ. 13. 92, Vide num. anteç. 1I. h. Verſ, 13. & nor. in D-NI H h, loc, 13. Vel: aliquid labis aut vitii eſt, Hebr. 2be D I6., Vide, quæ cap. antec. 3 7. V. I I. n. 1 6. Motata ſunt„ confer. & Raſchi not. ad Thren. cap. 5. V⸗ 6 Se ad Esræ cap. 9. v. 7. num. 3. 17. Sive: pacto, certa ſub conditione inito, vide, quæ fuprà ad Geneſ. c. 3 1, V⸗ 4I⸗ n. 5 3. notata faann. X Poſles etiam Hebræa ſic vertere: quòd dignita- tem (ſive prærogativam) tribuerint filiis acobi, ut acciperent filias &c, 18. Id eſt: quando ipſi filii jacebi voluerint idque in ipſorum arbitrio poſitum ſit, vid- num. ſequ- 19. 19. Vel: quando id nobis placuerit vel vilum fue- rit, vid. num, antec, 15. 280 GENESEOS. CAbP. XXXIV nobis uxores & filias noſtras dabimus illis, 20. (idque illi civibus ſuis ideo dixerunt,) ue eorum voluntatem ſibi coneiliarent atque ipſiſeò facilius) in circumciſionem conſen- tirent. Verſ. 2 1I. Pacifci] In pace atque integro cordefilli nobiscum vivunt.) Eod. verſ. 2 I. Et ecce terra lata 2 1. eſt ſpatiis] Sicuti homo, cujus manus lata eſt & larga. ac ſi dicerent (Schechemitis:) nulla in re damnum ſentietis, mercimonia ** multa hùc veniunt nec ſunt, qui illa ſibi comparent. Verſ. 22. Si circumeiſus fuerit] ( Verbum Hp ſignificat) O N i. e. ſi circumciſus fuerit. 22. Verſ. 23. Tantun complaceamus eis Circà hanc rem ipſiq; proptereà habitabunt nobiscum. Verſ. 2 5. Dus filii Jacobi] Filii (quidem) ejus fuerunt; ſed tamen ita ſeſe geſſerunt Simeon ac Levi, ſicuti cœteri homines, qui non fuerunt ipſius filii, quoniam non abſtulerant ab illo (Jacobo) conſilium. Eod. verſ. 2 5. Fratret Dinæ] Quoniam ipſi ſemet tradiderant 23. pro ea, (ideò) dicuntur fratres ejus Eod. verſ. 2 5. Confdenter] Nam ægrè fere- bant (ſactum in Dina perpetratum;) eſt & expoſitio myſtica, (nempè:) quòd fiduci- am poſuerint in viribus ſenis.“ Verſ. 27. Super occiſes ] Ut ſpoliarent interemptos. Verlſ. 29. Subſtantiam eerum] (Dictio H ſignificat) D) i. e. divitias eorum, ſic quoque (accipitur in illo loco:) fecit mihi NN AN i. e. opes iſtas, 24. item (in illo loco:) & Iſrael faciet i. e. divitias, 25: item (in loco iſto?) & relinquent aliis i. e. opes ſuas 26., Eod. verſ. 29. Captivàärunt] (Verbum hic) ſignificat i. e. captivitatem, quocircàâ * accentus ejus eſt infrà 27. Verſ. 30. Turbaſtu] (Verbum = y hic idem) ſigniſicat, (veluti) aquæ ) ii. e. turbidæ, (ac ſi diceret jacobus:) non eſt animus meus perſpicuus23. iſto tempore; eſt expoſitio myſtica: Geneſ. c. 12. V. 6. n. 16. vi de not. in an r 20. Nempe; filiis] cobi, uti infrà veri. 2 I. h. cap. habetur. 2 1. Hebr. α mar) i. e. lata manibus, atque eò reſpicit autor in explicatione hujus loci. Xæ Hebr. N oOH , ſic in Baſileenſi ut & in exem- plari Hebræo, quò uſus ſam, habetur; in utro- que MSto Erff. legitur vαπι cum a in medio, à Græco: 9oαροαναα „ editio pn ne Berolinenſis habent: νρανασια; ſed mendoſè. 22. Confer. ſuprà verſ. 1 5. h. Cap. n. 15. 23. Id eſt: quia ſemet peticulo expoſuerunt pro- pter Dinam, ſororem ſuam, Joſephus Antiq. 1. 1. c. 19. aliam adducit rationem, cur Simeon ac Levi fratres Dinæ hic appellentur, nempè, quia fuerunt αανοα — xfr Xρ αα⁵ρα uterini puellæ fratres, confer. not. in 'nem NS, b. loc. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 86. a. & fol. 134. b. it. Nedarim; fol. 31. b. * Scilicèt: Jacobi, patris ſui, nonnulli id expo- nunt de precibus Abrahami, de quibus ſuprà h. loc. ubi Bereſchit rabba ad marginem allega- tur. 24. Sicuti Deuteron. cap. 8. V. 17. habetur. 25. Ali: virtutem, fortitudinem, vid. Numer. cap. 24. V. 18. 2 6. Prout Pſalm. 49. V. I 1. habetur. *x Hebr. ybn mnyn e, abſunt iſta ab utroque MsSto Erff. . 27. Hebt. yn, Mileah dicitur vox accentum habens in ultima Gllaba, confer. quæ ſuprà ad Genel. c. 4. v. 22. n. 67. & ad Geneſ. c. 15. v. 17. n. 69. & n. 70. notata ſunt, vide & Numer. c. 23. v. 20. num. 60. ac Deuter. c. 3 3. V. 23. num. 153. it. not. in n'. e h. loc. 18. Clarus, quaſi dicere velit: incertus ac dubius ſum animo meo, nec, quò me vectam, ſcio, quoniam me odioſum feeiſtis incolis iſtius regio- nis, is ſenſus eſt juxtà mentem Commentatoris noſſiri, CAL NNV. — lielinp. ChananæOsn Aturutm Alor⸗ 19, gvocitel 31. Autanmqu ſororenci 4 Tote noltra 7 Ell. / argoe Feltris cultuicolola —— noſtri, cocfetl ad marpinemm (ueatia, usglie nunt, abſant 29. Ficuti Sxod. ft in 1. Filedant, i Huiil molieban kenm exiſtimab⸗ adyenerit, ſie tur, ubi de tur, vide &. C Confer hie in Beolinent Te noſtra, ade Onw 82 32. N 1 d In e 21 „ h VN Nor Nw nr n ar ven Targem pfoptt Poltio Chai ANNYH drerunn) “ nemn conſen. Punt.) Eod, t larn 1s mul e 1] (Vetbun 12. Tuntum Verla.Dee heon ac Lei, hletantab lo let tradidetant ſam egtt ſete ⸗ ) guodſduci. t interemptos, initias eorum, ,24, item (in elinquent alit Pbic)igeiftcat 30. Trdu] e, tutbide, (ac elterpoſi Mſica: not. in ON D mmarginen alleg Ij. hibetun. gem, vid. Numet. ur. Uutiltz abutt e. ur vor accentum. onfer gue ſugtild dGenel c. Iſ. . nt, File & Nume eltet,, 33, . e h.lot. incenus 1c Aubils o me peltam, ſeio, incolisillius egio. en Cotmmentitoti Aollli⸗ GENESEOS. 281 . Chananæos, quòd ipſi per manus filiorum Jacobi caſuri eſſent; ſed dicebant(illu dnon futurum eſſe, priusquàm impletum fuerit iſtud:) donec creveris & poſſederis terram, . myſtica: limpidum fuit dolium meum; at vos illud tu rbaſtis, antiqua fuit traditio a pud 29. quocircà quieſcebant. 30. Eod. verſ. 30. Homines numers] i. e. Viri pauci. Verſ. rore noſtra 3 2. Erſ. 1. Surge, aſcende] Quoniam moram traxiſti 1. in via, (ideò) punitus fuiſti atque iſtud tibi evenit in filia tua. veſtris ex prœæda Schechemitarum. * à cultu idololatrico, 2. Eod. verſ. 2. Et mutate veſtimenta veſtra] 3 1. An tanquàm meretricem i. e. Commune proſtibulum. 31. Eod. verſ. 3 1. Cum forore noſtra] (Sic & Chaldæus Paraphraſtes particulam & exponit ) ) i. e. cum ſo- XXXV. Verſ. 2. Alienos] Qui exiſtunt in manibus Eod. verſ. 2. Et mundate vos] (Nempe:) Forſitàn in mani- bus noſtri, confer. Bereſchit rabba, ut in 'nan n ad marginem allegatur, i a: nyn e de ſe⸗ queatia, usque ad: aνο i. e. iſto tempore ſi ve nunc, abſunt à MSto Erff. 1. 29. Sicuti Exod. cap. 23. v. 30. habetur, confer. not. in 'nem H h. loc. 30. Silebant, i. e. ſecuri ac panum ſoliciti erant; nihil moliebantur contraà filios acobi, nunc au- tem exiſtimabant, quêd tempus exſtirpationis advenerit, ſic in notis am hie exponi- tur, ubi & Bereſchit rabba ad marginem allega- tur, vide & Gur Arjeh fol. 48. col. 2. circa fin. 3I. Hebr. NWN, confer. not. in non mne' h. loc. ʒ 32. Confer. bic Tanchuma, in editione ee n & in Berolinenſi poſt: Nanpie rn i. e. cum ſoro- re noſtra, addita ſunt iſta: 79 a en DDe Trn enn ee e e en — mon en en n en reee en e. 2 U 22ò A n nn den ee eneen errnee een men ene en ane eene o P i. e. adduxit (hic R. Salomo) Targum propter dictionem &arnmeè (quæ eſt ex- poſuio Chaldaica vocis Hebrææ: S, ) quoniam illa poſſet viqeri uxtà textum (S. Scri- pturæ,) quòd ſignifieationem haberet numerĩ pluralis, quia hic tceriptum eſt rmrn plenè cum (litera) d, ſcriptum quippe eſt de Rebecca: UrTHN defectivè ſine, (Genelſ. c. 24. v. 60.) 1i. e. ſoror noſtra, eſtein mille myriadas ( genera- tionum,) quapropter explicare poſſes, quòd hic (vox rTN plenèe ſcripta) ſigniſcationem haberet numeri pluralis atque cunctis lerminis I- ſracliticis conveniret, (hoc ſenfu:) an tanquàm cum ſcoito agatur cum ipforum ſororibus, id- circò R. Salomo adducit Targum ubi habetur:) Nanhè rhoc oco, perinde ac ibi (nempe Ge- neſ. dict. c. 24. v. 60.) ut doceat, quot iſtuid (np&) ſignificationem habezt numeri ſingu- laris, & attende (accuratè perpende hunc lo- cum.) I. Nec votum, quòd mihi oblationem fadturus ſis in Bethel, hactenus ſolviſti, vide ſuprà Ge- neſ. cap. 2 9. v. 22. & not. in "hart re h. ioc. * Si enim ante Schechemitarum prædam, dii alie= ni in eorum manibus fuiſſent; cur jacobus de il- lis removendis non anteà oon i. e. ſolicitus fu= it? ſic in notis ar r Dhic exponitur. 2. Aben Esraid intelligit de ablutione corporis, vide Nan 4 282 GENESEOS. CAF. XXXV. bus veſtris eſt tegumentum (ſeu veſtimentum alicujus) idoli. Verſ. 4. Sub quercu] (38⁸) eſt ſpecies arboris ſterilis. 3. Eod. verſ. 4. Juxta Sichem] (Particula — ? hic fignificat:) x Ni. e. propè Sichem. 4. Verſ. 5. TLerror] (Dictio n ſignificat.) Pni. e. pavorem. Verſ. 7. El Betbel] i. e. Sanctus ille Benedictus eſt in Bethel, ma- nifeſtata eſt Divina ejus præſentia in Bethel, * caret dictio (—n literà) Beth, quæ il- lius initio præmitti debuit, ſicuti (etiam caret in illo loco:) ecce (ille eſt) — Ma- chir, 5. fili Ammielis, (ubi n ponitur) pro —2 i. e. in domo Machir, ** (ſic quoque in illo loco:) H patris tui, 6, perinde, ac M i, e. in domo patris tui. E- od. verſ. 7. Apparuit .ei Deus In multis (S. Scripturæ) locis nomen ut & *ι linguâ pluralis numeri effertur, veluti (in illo loco:.) NRñäi. e. dominus Joſeph, ⁸. item (in illo loco:) ſi bn i. e. dominus ejus cumipſo, 9. nec dicitur: v2, ſic (no⸗ minis) &π, quod notat judicem ac dominationem, hic mentio fit in lingua plura- lis numeri; 10. ſed nullum de cœteris omnibus nominibus, (Dei) reperies in linguâ luralis numeri. Verſ. S. Et mortua eſt Debora] Ecquid rei fuit Deboræ in domo Ja- cobi? ſed (hoc ideò hie narratur,) quia Rebecca dixerat jacobo: & mittam atque te in- de recipiam, 11. miſit (itaque Rebecca) Deboram ad illum inPaddan Aram, ut ipſe inde egrederetur; aſt illa (Debora) mortua eſtin itinere, ex verbis R. Moſis Haddarſchan iſtud didici. Eod. verſ. 8. Iufrà Beth El] ☚ Urbs iſta ſita erat in monte, ac ſepulta fuit (Debo- vide Joh. Lightfoot ad Matth. c. 3. v. 6. p. m. 218. edit. Lipſienſ. ubi expoſitio iſta approba- tur, confer. & not. in 'a rW' h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 3 9. b. 3. Sive: infructuoſæ, Hebr. 7, de qua voce vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1556⸗ LXX. verterunt: rο hr zsρSααον. ſubter terebinthum, ſic & Vulgata; alii: ſub quercu, uti Junius ac Tre- mellius, conſentit joſephus Antiq. l. 1. c. 19. ubi ſcribit, quòd Jacobus Deos Labanis defode- rit zνα ν, ſub quadam quercu, in notis e S dictio odb exponitur 1n n HPpD i. e. (arbor) vacua fructibus. 4. Sic & in Michlol Jophi exponitur; LXX. ver- terunt: 2* Zzelzess, in Sicimis, in Vulgata eſt: poſt urbem Sichem. X Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 98. a. 5. Heb- pan, lic enim cum MSto Erff. 1. legen- dum ex 2. Samuel. c. 9. v. 4. pro D Mena- chem, ſicuti tàm in editione Hebraica, qua uſus ſum, quàm in exemplari a n ut & in Bibliis Buxtorf. habetur, atque in Beroli- nenli editione, ſed mendosè, confer. Sign. ſequ. * h. verſ. x Hebr. , ſic enim juxta MStum Erff. I1. et- iam hic legendum, ubi additur: 78 y a i. e. filii Ammielis, confer. num. præc. 5. h. verſ. 6. Uti ſuprà Geneſ. c. 24. v. 2 3. habetur, in utro- que MSto Erff. voci ma præmiſſa ſunt iſta: 10 n n i. e. & ſic multa (reperiuntur in S. Scriptura, prout etiam in illo loco:) ſede vidua (in domo patris tui, Genelſ. c. 3 8. v. 11.) in MSto 2. omiſſa eſt vox a i, e. mula. 7. In Hebræo habetur pluralis: aa i. e. apparue- runt, ad indicandum S. S. Trinitatis myſteri= um, confer. Genelſ, c. 20. v. 1 3. & Joſu. c. 24. v. 19. n. 3. vid. & ſuprà Geneſ. c. 20, v. 13. n. 2 8. it. 2. Samuel. c. 7. v. 23. vid. Reuchlin. Gabal. Denud. lib. 3. fol. m. 543. circà fin. it. D. Maji Theol. Jud. Loc. 2. pag. 3 6. & ſeq. con- fer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 3 8. b. 9. Sicuti Geneſ. c. 39. Vv. 20. habetur. 9. Vide Exod. cap. 22. v. 14. 10. Confer. ſuprà Geneſ. cap. 20. v. 13. ibique Ra- ſchi not. n. 26. & ſeqq. vid. & D. Wagenleit. CGarmin. Lipmann. Refut. pag. 130. 11. Sicuti ſuprà Genel. c. 27.V. 4 5. habetur. CA M — (dehon) inplanitien. tetn eratinkt ca, (enpel obitumattis ei occultatu Elaxus egtel ce.) Verl. rursus, quan⸗ gentes inper men „Me (5N0 11. uſim! d benegicen mlliplitee etat Benjamn Gen] ie. B — 12. Vel: d t trajulit. 13. Vel: inta jbicemn verti 14. Commedta b. n. 17. 8 unt: 176 fer. infra vert 1, Hebr. N& cead diction Gtu) gaoni⸗ tnislax, Reb Uti hie tefert, ſlerad blän. 19. conet, o⸗ fra Genel. e 1 rolizioremn is on r 16. Id elt: Ha noſtii dan nel cr15. V. l elenſas . Kvr. — dub guera Syi ſeniſc.) nethel mna⸗ heth, guc il⸗ . achir ie atristui, E⸗ Nu& nus ſoſephe, eſie (no. lingua Plura. etiezin ingu Ein domo ſe- mhatqetein. wotipleinde Haddarichan aclepolt fuit (debo. MStum Etk. l, et⸗ ut: NN ſie, txc. F. h vell. ,habetur, in utnN. illa ſunt illa: hulta ſepetiuntt in illo loco:) ede enel,. 3h. V. 11.) wmi,e,multg, bi.6. 4pafe⸗ Tiinitatis miſteti⸗ 13. K oll, e. 14, eſ. , 20, V. 1 , h 13. Wd. Reuchlin. n. 43, eehbin⸗ nng36. ſech con⸗ in tol 9b. abetut. 0,7,13 Digue la⸗ 1. 8 D. Wagenleil 19. 130. . 4) habeidl⸗ 12. Vel: ad radices, uti autor Vulgatæ hic benè CAP. XXXV. GENESEOS. 283 (Debora) ad pedes Iia. montis. Eod. verſ. 8. Subter quercum] ( Onkelos hic vertit.) in planitie vallis, 13. fuit enim planities deſuper in declivitate montis; ſepulchrum au- tem erat infrà; nominabant verò planitiem Beth Elis N; 14. eſt & expoſitio myſti- ca, (nempè Jacobus) nuncium ibi acceperat de luctu ſecundo, quod ei allatum erat de obitu matris ſuæ (Rebeccæ;) ſiguificat autem linguâà Græcà: aliud, 15, ac propter- eà occultarunt diem mortis ejus (Rebeccæ,) ne homines maledicerent ventri, † ex quo Eſavus egreſſus eſt, ipſa quoque Scriptura non manifeſtavit illam (diem obitus Rebec- cæ.) Verl. 9. Ierùm i. e, Secundà vice in illo loco, primò, dum (Jacobus) abibat & rursùs, quando revertebatur. Eod. verfſ. 9. Ethenedixit ei] Benedictione, 16, qua lu- gentes impertire ſolent. Verſ. 10. Non vocabitar nomen taum deinceps Jacob] (No- men p enim) ſigniſicat hominem, qui inſidiatur & ν i. e. ſupplantat; ſed (5& νσ vocaberis, quod nomen) ſignificat i. e. principem ac ducem. 17. Verſ. 11. Ego ſum Deus ſußticiens] ( eſt nomen meum,) quia ego . i. e. ſufficiens ſum ad benedicendum, 18. quoniam meæ ſunt 19, benedictiones. Eod. verſ. I I. Creſie & multiplicare] (Hæc verba ideò dixit Deus,) quoniam tunc temporis nondum natus erat Benjamin, quamvis jam anteà (Rachel) eo prægnans erat. * Eod. verſ. I1. Gen,] i. e. Benjamin. 20. Eod. verſ. II. Er catus gentium] (Videlicèt) Me- Nn 2 naſſe eumque ſolatus eſt propter duplicem luctum;, confer. etiam hic Bereſchit Rabba, uti in not. ne ne ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 17. Confer. ſuprà Geneſ. cap. 32. V. 2 8. n. 93. & tranſtulit. 13. Vel: in campeſtribus planitiei, uti P. Fagius ibidem vertit. 6 14. Commentator noſter accipit hic 32 * pro 12 1. e. planities, vid. ſuprà Geneſ. c. 12. v 6. n. 17. & c. 14. V. 6, B. 10. LXX. hic verte- runt⸗ „²⁹ r» SAXει „ ſubter balanum, con: fer. infrà verſ. 27. h. cap. n. 40. 15. Hebr. mN, græcè: ℳα½ O reſpicitur Hac vo- ce ad dictionem Ww i. e, alter ſive ſecundus, (Iu- Atus) quoniam de ſecundo luctu, nemp& ma- tris ſuæ, Rebeccæ, nuntium acceperat Jacobus, uti hie tefertur, eadem ferè Commentator no- ſter ad Pſalm. 109, v. 14. notavit, vid. ibid. n. 19. confer. Bereſchit Rabba h. loc. prout in pnr TreD ad marginem allegatur, confer. & in- frà Geneſ. c. 49. v. F. . 3 1. 1† Prolixiorem loci iſtius expoſitionem vide in no- tis an iw h. loc. 16. Id eſt: Salutatione, ita hic ex mente autoris noſtri daen expono, vid. ejusdem not. ad Ge- neſ. c. 25. V. 1I. n. 16. G& ad Geneſ. c. 33. Vv. 11. n. 15. ſenſus itaque eſt: Deus ſalutavit Jacobum n. 85. it. Berachot, fol, 1I2. b. cœterùm quæ hoc verſu 10. habentur, omiſſa ſunt in utroque MSto Erff. hoc quidem loco; ſupplentur tamen in notis ad veſ. 1 5. h. cap. 18. Vide ſuprà Geneſ. c. 17, v. I. ibique Raſchi nOt. D. I. confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 20 D. 10 5. b. fin. 19. Id eſt: in manu mea poſitæ ſunt benedictio- nes, ego ſolus benedicere poſſlum, vide not. in —R h. loc. it. tract. Talm. Jevammot; fol. 65. a. * Vide not. in Nà: r h. loc. ubi loci iſtius ex- planatio habetur. 20. Benjamin enim princeps ſeu caput gentis ſive tribus Benjamiticæ fuit, confer. num. ſeq. 2 I. vid. & infrà Genelſ, c. 48. v. 4. n. 7. ac Deute- ron. Gap. 3 7. V. 3. N. 17. it. Eſai. g. 42. V.6. N. I2. 284 GENESEOS. ChAP. XXXV. naſſe & Ephraim, qui naſcituri erant ex Joſephòô, quique ſub numero tribuum fue- runt. 21. Eod. verſ. I1. E reges] ( Nimirùm) Saul & Iſchboſchet, qui fuerunt de tri- bu Benjamin, qui tunc nondum erat natus. ** Verſ. 13. In locoubi latutas erat **⁵* cum eo] Haud ſcio, quidiſtud nos docere velit, 22. Menachem (dictionem N 2) exponit, quòd ſigni ficet ) 1i. e. validum & mul- titudinem, (ac ſi diceret:) multum itineris ſpatium; eſt & expoſitio myſtica (hujus di- Rionis, nempè:) eo tempore (facta eſt Jacobi profectio, quo terra fuit excavata & per- forata D i. e. inſtar cribri, quando novale reperitur & hyems tranſuit atque Xſtus non- R fuerunt tribuum 2 1. Id eſt: capita ſeu principes trib infrà Ge Iſraeliticarum, vid. num. antec. 20. it. bnar re ad marginem allegetur. verba illa in dictis editionibus addita & uncinu lis incluſa ſunt iſta: †ταν n en en N enn een ie en & er ee nn Ni ban ee en re e n er rieen een enn eene e aen X Wyaw Prben . er n s W Wn hn i. e. atque textum iſtum (S. Scri- pturæ) expoſuit Abner, quande ipſe regem conſiituit chboſchetum, (de quo vid. 2. Sa- muel. c. 2. v. 9. ibique not. n. 1.) etiam tribus quippe eſt: unusquisque ex nobis non dabit fi c. 2 I. V. I.) ſed pœnitentis ducti dixerunt: ni⸗ Ki (illa tribus Benjaminitica) eſſet (una) ex tri- bubus (Mraeliticis iisque annumeraretur „) non dixiſſet Sanctus ille Benedictus ſacobo: etiam reges ex lumbis tuis prodibunt, gens & ctàs gentium (ex te erit, h. verſ. 11.) quoniam filii (ſeu poſterà) nin evaſuræ, juxzta numerum ſciliset gentium, quæ funt ſeptuaginta populi neſ. dict. c. 49. V. 4. n. 9. & n. 10. conſer. not. in Wer rDY & Vereſchit Rabba h. loc. uti in (Ifraeliticæ) illum (S. Scripturæ textum) ex⸗ poſuerunt & adduxerunt Benjaminum, ſcriptum liamn ſuam Benjaminitis nxorem 5 (vid. Judic. (confer. not. ad Deuter. XX Hebr, Wii NO, fic täm in Bibliis Buxtorf. quam in exemplari Hebræo, quo uſus ſum „legi. aur; in editione enam rne & in Berolinenti habetur: Aia i. e. non erant nati, ac poſt ene ween n ene ee e *y„ eͤ illius (Benjaminis) gentes fant 1 ſeptuaginta (conſtat viris;) alia explicatio (ver- borum iſterum: gens & cœtus gemium, nem- pè:) quod filii (ſive poſteri) ejus ( Benjaminis) tempore Eliæ oblaturi ſint (ſacrificium) in excel- ſis, quæ prohibita erane (vid, not. ad Deuter- c. V2. V. 9. W. 2 9. & n. 30: it. V. I I. . 41. & ad I. Reg. c. 1 9. V. 31. D. 7. && §.) perinde „ ac gentes (in excellis ſacçrificare ſolebant, ſie ſcriptum reperitur) in veteri (exemplari) Ra⸗ ſchiano. =D . 15) Hebr. WN hæc & ſequentia, usque ad: Prn en eeenn eeeen e n D, i. e, nos docere velit, abſunt à MSto 22. Autor libri Gur Arjeh fol. 49. col. 3. fin. mi= ratur, cur Raſchi no ſter ignoraverit, quid iſtud nos docere velit, nam ecce, inquit, locus iſie fuit Har- i P i. e. peculiariter deſtinatus præſentiæ ſeu majeſtati Diving, vocavit enim (Jacobus) nomen loci iſtius, ubi locutus eſt cum illo (Deus,) El BethEl, id quod (inquit ille) de nullo alio loco ſctiptum reperitur, quamvis enim Deus cum Abrahamo,& Iſaaco etiam lo- cutus ſit; non tamen voceatur nomenillius loci excepto iſto Jacobi loco, confer. & not. in r* „ h, 100 c. 23. Sic nonnulli dictionem rhan verterunt, LXX. ut nomen proprium tranſtulerunt: ga6ρναα mellii verſio: exiguum ſpatium, confer. infrà Genel. c. 49. v. 7. ibique not. n. 17. & num. ſeq. 24. h. veri. vide & S. Hieronymi Tradit. Hebr. h. loc. & Albert. Vogti Miſcell. Biblic. Heptas pri- ma Loc. 7, ubi fuſihs, confer. & nOt. in .* paT h. loc- . c. 32. V. G: n. 45.) ſic quoque omne Synedtium 1 Valgata habet: verno tempere, Junii ae Tre-. 4 == Doncürenli, nus kaleri . ,gud 1 anßli,lan Parlemn agri; ſpatium terla⸗ Pininoltti en Benjanunean luus dolorism min iebeift fiit gneinpl ieitur: in me —— 14. Conlet. inti inc Vulgatæt Pito, ur dad Mus quone lecto terlc t Parapht, Chal Chulcairum Radium, uncd terpretum in Prunt: ixrzes däum autemn um exiſlimo holtes in iplun tec. 23, num bah- loc uiin gatur. Hebr. wion, detur: 1 5. Uii 1., Rege dicem elt: el Rommn ednie Uenſem: lade ſeq. 16. conlie 4°¾ Vel: Pale qua voce pig. in hane lerd ſe Jophi h. loc i⸗ Meſat ad Ii Abendan. in a 1). Conter, Eſai Agis mas — lbonmae. unt de tri. a ept 142) feyye m & mul. (huj s di⸗ wats Cper. Atue Elus hon⸗ —.— APlicali (ver⸗ emiuim, nemn. 3(Penjaminis) duum in excel- Ot. ad Deuter, I. n. 41., ac perinde, c ſoledant, ſie Eenplai) RNA. tia, Ueque ad: lunt à Möto col. 1. fnmi⸗ eiit, guid ſtud t,locus illetuit atier Geſlinatus , vocarit enim ilocmuusekt cum ſd (inquinile) eritur, guatndis llasco etiamlo⸗ otneni ius loti & not. in 1 Verterunt, LAX. Um: gab,ate, , Juniiae Te- n, conſer, init 17. & phim eq⸗ ni Ttadit. Hebr⸗ blie Heptaspel- K 40 i W CAP. XXXV. GENESEOS. 224 nondu venit; 24. ſed hic non eſt ſenſus literalis*Scripturæ, nam ecce de Naemane reperi- mus (ita ſcriptum:) & abiit ab illo H i. e. quaſi tractum terræ; 25. exiſtimo autem ego, quòd (dictio iſta 2) ſit nomen menſuræ ſoli, ut puta ſpatium milliaris 26. vel amplius, ſicuti tu dicis: — O Di. e. jugerum vineæ, 27. item: † E Rpe i. &. partem agri; ita in ambulatione hominis datur nomen menſuræ * VN NN 1. &. ipatium terræ. 28. Verfſ. 17. Qgia etiam iſte) Addetur tibi ſuprà Joſephum; Rab- bini noſtri expoſuerunt, quòd cum qualibet tribu 29, fuerit nata gemella; 30. cum- Benjamine autem ſimùl nata ſit gemella abundans. 31. Verſ. 18. Ben Oni] i. c. Fi- lius doloris mei. Eod. verſ. I 8. Binjamin] Videtur mihi (quòd nomen iſtud Binja- min ideò ei fuerit impoſitum,) quoniam ipſe (Binjamin) ſolus in terra Cenaan natus fuit, quæ in plaga meridionali ſita eſt, 32, quando quis & Meſopotamia venit, veluti dicitur: in meridie, in terra Cenaan, 33. item (in illo loco:) abiens profectus eſt ad Nn 3 meri- 24. Confer. infeà Geneſ. dict. cap. 48. v. 7. n. 17. hinc Vulgatæ translationi occaſtonem datam eſſe puto, quæ habet: verno tempore, S. Hierony mus quoque loc. alleg. vertendum putat: in e- lecto terræ tempore; ſed P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ſententiam iſtam rejicit & Chaldaicam dictionem apm interpretatur: quaſi ſtadium, unde ortam puto verſionem LXX. in- terpretum in Genelſ. cap. 49. v. 7. ubi tranſtu- lerunt: a shσ*Dν i. e. curſiim equorum; ad ditum autem eſt ibidem: gaρννανO ſed alteru- trum exiſlimo fuiſſe gloſſema marginale, quod poſteà in ipſum textum irrepſit, vid. num. an- rec. 23. S num. ſeq. 2 5. confer. & Bereſchit Rab- ba h. loc. uti in a DWad marginem alle- gatur. * Hebr. ut, in utroque MSto Erff. pro eo ha- betur: αmhi., e. expoſitio ſive explicatio. 25. Uti 2. Reg. c. 5. V. 19. habetur, in Vulgata i- bidem eſt: elefto terræ tempore; LXX. juxtaà Roman. editionem: 6ναρναι juxtà Gomplu- tenſem?: gaceat&, vid. num. antec. 24. & num. ſeq. 26. confer. & infrà Genelſ. c. 49. v. 7. n. 17. 75. Vel: parſæ, Hebr. , uti hic habetur, de qua voce vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1827. in hanc ferò ſententiam etiam autor z& Michlol k Jophi h. loc. ivit, confer. Conſtant. L Empereur Præfat. ad Itinerarium R. Benjamin. & R. Jac. Abendan. in addit. ad Michlol Jophi. 27. Confer. Eiai- cap. 5. V. 10. ſenſus eſt, quando aliguis vendis vinsam prozimo ſuo, digere ei ſolet: ego vendo tibi jugerum vineæ & quando ei vendit agrum, dicere ſolet: vendo tibi par- tem agri ac ſi diceret certam & ipſis notam men- ſuram, ſie in notis . *nt r hic exponitur, u bi vide Hebræa. XNX Scilicèt: 7 Tnn N i. e. ſoli (ſive ter= ræ, ) veluti iter milliaris, ſic verba iſta uneinulis incluſa reperiuntur in af höD ſuprà Com- mentar. Ralſch. h. loc. ut & in Berolinenſi edi= tione. 28.; Vide 2. Reg. c. 5. V. 15. ibique Raſchi not. u- bi ſcribit, linguà Gallicâ nomirari poſſe rmaa ar- pent i. e. jugerum, confer. not. in a h. loc. 29. Id eſt: cum quolibet capite ſeu principe tribus fIraeliticæ, ſicuti fuerunt: Ruben, Simeon, Levi &c. vid. infrà verſ. 22. h. cap. n. 42. & Geneſ. c. 37. V. 14. Dn. 3 8. && V. 35. n. 84. it. Genei. c. 43⸗ verſ. Z? 9: n. 5 5. 30. Confer. infrà Geneſ. dict. e. 37. v. 35.n. 84.⸗ 36 Geneſ. c. 46. v. 26. n. 24. vid. & Gur Arjeh fol. 4 9. col. 4, med. & fol. 6. col. 2. fin. 3I. Hebr. rv, id eſt: binæ gemellæ ſimul cum Ben- Amine natæ unt, ſic tradunt Rabbini, uti in Gus Arjeh dict. fol. 4 9. col. 4. med. habetur. 32. Quæ dextra dieitur, proct num. ſedg. 35. ex Pfſalmo 99. V. 13. 10 cus ab autore noſtro addus citur, tonfer. Hic tract. Talm. Sota, fol. 36, b- 33. Ui Mumer, cap: 33,V. 4, abstur⸗ 286 GENESEOS. meridiem. 34. Eod. verſ. I18. Biniamin] i. e. Filius dextræ, (ρ hic idem) ſignificat (atque in illo loco:) Septentrionem & ) Di. e. dextram 35. tu creâſti, quapropter i- ſtud (nomen hic ſcriptum eſt) plenè. 36. Verſ. 22. Cùm Irazl habitaret in terra illa Cùm (Jacobus) nondum veniſſet Chebronem ad Iſaacum, iſta omnia ei ac- ciderunt. * Eod. verſ. 22. Et dormivit] Quoniam (Ruben) diſturbaverat 37. cubi- le ejus?** (Jacobi,) ideò imputat ei Scriptura, ac ſi ipſe cum Bilha dormiviſſet; 38. ſed cur diſturbavit ac profanavit ſtratum ejus? 39. nempè, poſtquàm obierat Rachel, Ja- cobus tulit lectum ſuum, qui continuè in Rachelis tentorio; non verò in cœteris ta- bernaculis poſitus erat, eumque collocavit in tentorio Bilhæ, venit (itaque) Ruben at- que ultus eſt contumeliam 40. matris ſuæ, dixerat (enim:) fi ſoror matris meæ (Leæ) fuit æmula 41, matris meæ, num etiam materteræ meæ ancilla erit æmula matris meæ:? CAb. XXXV. quocircà turbavit (ac disjecit torum paternum.) Eod. verſ. 22. Et fuerunt filii Jacob duode- 34. Vide ſuprà Geneſ. c. 12. Vv. 9. ibique not. Sign.“ 3 5. Id eſt: meridiem, uti Commentator noſter hic exponit, vid- Pſalm. 89. v. 1 3. Judæi à ſitu Ori- entis, quæ illis 'a i, e. facies ſeu anterior pars vocatur, meridionalem partem ſive plagam ap- pellant Ph' dextram; Septentrionalem verò vxpv ſiniſtram & occidentalem nominant ππι poſie riorem partem ſive plagam, confer. Bodini Me- thod. Hiſtor. cap. 5, pag. m. 1 16. LXX, dict. Pfſ. 89. v. 1 3. pro videntur legiſſe unde ver- terunt &ααανσν mare, prout & Vulgata ibidem habet. 36. Non defectivè; M'aa, prout infrà verſ. 24. h. c. & alibi ſegitur, in Gemara, (allegante D. Wa- genſeilio in Sot. pag. 76 1.) ita habetur; in tota Scriptura nomen myan ſeribitur (omiſſò poſterio- re od:) hie verò ga plene (expreſſum eſt, ceu pater id filio indiderat.) * Ac ſi diceret Scriptura: den'n reen re, , pr) X&ι i. e. quoniam retardavit (Jacobus) ad=- ventum ſuum ad Iſaacum, ideò iſta omnia ei eve- nerunt, ſic in notis æmon inew hic exponitur, vid. hic Megilla, fol. 2 5. b. confer. quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 2 S. V. 9. n. 20. notata ſunt, iſta o- mnia igitur acobo evenerunt, qaoniam ipſe patri ſuo, Iiaaco, intereâ temporis debitum miniſterium non præ ſtiterat. 37. Vel: disjecerat, extrà tentorium Bilhæ projece- rat, ſic Rabbini tradunt & inter hos R. Menaſſe, qui in Conciliationibus libri Regum Quæſt. 19. Keribit, quod Ruben profanaverit lectum patris ſui en rebolverlo y quitarlo de ſu lugar en gracia de ſu madre Lea i. e. diſturbando & removendo illum (lectum) de loco ſuo in matris ſuæ, Lex, honorem, vid. D. Wagenſeil. Sot. pag. 118. n. I. confer. infr. Genel. c. 37. V. 2 9. n. 75. it. tra ctat. Talm. Schabbath fol. 55, b, prout allegatur in Na ND ſuper Commentar. Raſch. h. loc. X, Hebr. anawmp, in MSto Erff. 1, pro eo habetur: yvn i. e, ſtratum ejus (ſcil, Bilhæ;) MStum Erff. 2, habet: mnnwn i. e., cubile ejus (Bilhæ.) 3 8. Sic Judæi nebulas obducere Soli & adeò eun- dem peniths obfuſcare conantur, dum per ſuadere ſatagunt, Rubenem nullum minas, quam illit iti congubitus peccatum, perpetraſſe, ſcilicèt tàm nequam Scripturæ corruptores ſunt judæi, ut, quæ in ea piè facta leguntur, ipſi peſſimè ſæpè calimmnientur; contrà vitia turpiſſima in virtutes evehant, prout animo illorum eſt collibitum, ver= ba ſunt laudati D. Wagenſeilii loc. alleg. vid. n. 43. h. verl., conf. & not. ad I. Samuel. c. 2. v. 224 n. 22. 39. Nempè: Jacobi, patris ſui, vid, infrà Geneſ. c. 49. v. 4. ibique Raſchi not, num. 15. & Deuter. cap. 3 3. V. 6, n. 42. 40. Vel: conqueſtus eſt de injuria, matri ſuæ illata, Hebr. my yani. e. vindicavit ignominiam, conf. not. in nan inov h. loc. 41. Inimica, Hebr. , ſenſus eſt: ſi matertera mea, Rachel, cordolium fuit matris meæ, Leæ; num etiam materteræ ancilla matris meæ cordo- lium eſſe debet? ita D. Wagenſeil loc. citato. —— CAXXNV. — ucin Re min comhlet ilas S. Rerip li, omnes ) nonpeceneri Focavit illum olij Prime nimogenitus buum, dumip Ditiei. 46, B Arbak aelich 104idicagl itaſoleat. dct tur.) ſic quoqt ciendaſtteisl 6d9. iteng (nill Chiel N inlege Molſi⸗ — 41. lC eſt capitn ſprarert 17 ibique not. n. 4 . Dumſſcill ſit ſupta num 39. 44. Vel: comupti peccaerat, Mie dictionem 45. Vde infii 6. 13. ne Parali 46. Atqui fupri mmen illud ini Gdioni teſponce⸗ nempè: duo no o conſer n. 7, & Genel. d. 14. 47. Liyer phniti⸗ te Commentat 1,46, h, verl; item ſuprz Gen O wwoh tin, uegle d: Heb. lein 1. NN. — n)ügniſtcat apropter i. bitaret Oinnia eiae. At 37, cubi⸗ let; 31, ſec Rachel, la⸗ 1 cteris ta⸗ e) ubenat. mer (ber) mattis mex: nt flii ato⸗ uode. — logaentari 6 temorendo ltis ſuæ, Lex, 19. 1 19. hl. n. 7ſeit, tactat, out Alegalurin Raſch. hyloe, pro eo habetut: 3) Mörum Eiſk, Cihhe) Soli & adedeun⸗ Cum pelſuadere asgbatn iliti lle, ſcllieet tam lugt jucxi, ut, ipelline lene ſlima in virtutes 8cohlibitum,ver⸗ oc, Alleg, vid, ne nel, e, 2,V. 224 , inhea Genel e⸗ N. 15. Deuter. mmatiſie ileta. tomininnol⸗ el: ſimatertea attis mekk, Lez, ris Mer eold⸗ eilloe ciato⸗ CAP. XXXV. GENESEOS. 287 duodecim] Redit (hic Scriptura) ad rem priorem, poſtquàm (enim) natus erat Benja- min, completæ fuerunt tribus 42. atque jam debebant numerari, proptereà numeravit illas (S. Scriptura;) exponunt autem Rabbini noſtri, quòd (Scriptura) nos docere ve- lit, omnes (Jacobi filios) fuiſſe æquales atque cunctos extitiſſe juſtos & quòd Ruben non peccaverit. 43. Verſ. 23. Primogenitus Jacobi] Etiam tempore perverſitatis 44. vocavit illum (Rubenem Scriptura) primogenitum. Eod. verſ. 23. Primogenitus Jacobi] Primogenitus quoad hæreditatem, primogenitus quoad cultum (Divinum-,) primogenitus numerô, nec datum fuit jus primogenituræ Joſepho, 45. niſi reſpectu tri- buum, dum ipſe duarum tribuum caput extitit. Verſ. 27. Mamre] Eſt nomen pla- nitiei. 46. Eod. verſ. 27. Ad Kiriath Arbah] Nomen urbis Mamre 47. fuit Kiriath Arbah (ac ſi diceret Scriptura, quòd Jacobus venerit) ad * planitiem Kiriath Arbah, quòd ſi dicas, ſcribendum fuiſſe: ?N& PN DpD; 48. (reſpondetur, quòd) ita ſoleat S. Scriptura (loqui) in qualibet re, cui duplex eſt nomen, prout hic (habe- tur,) ſic quoque (in nominibus iſtis:) Dr N , item 37 V 8, it. O& n ſi adji⸗ cienda ſit eis (litera) He, præmittitur illa dictioni ſecundæ, (hoc modo:) peORPDD 49. item (in illo loco:) in Hophra τ *ε , 50. item Gin illo loco:) ædificavic- Chiel & R r. Verfſ 29. Er eaſpimwvit Iaac] Non eſt prius & poſterius 52. in lege (Moſis, )venditio (enim) joſephi præceſſerat mortem lſaaci duodecim annis, 3. nam 42. Id eſt: capita ſive principes tribuum, confer. ſfſuprà verſ 17. h. cap. n. 29. & Exod. c. 2 8. v. 12. ibique nor. n. 99. 43. Dum (cil. ſiratum patris ſui aſcendit, vide, quæ ſuprà num. 3 8. h. verſ. 22. notata ſunt. 44. Vel: corruptionis, quà Ruben rem corruperat & peccaverat, profanando torum paternum, ita hie dictionem: interpretor & expono. 4 5. Vidè infrà Geneſ. cap. 49. v. 4. ibique not. n. 13. & I. Paralip c. 5. v. 1. num. 2. 46. Atqui ſuprà Geneſ. c. 13. V. 1 §. n. 24. no- men iſtud viri proprium fuiſſe dicitur, huic obje- ctioni reſpondetur, in notis bmor n h. loc. nempẽè: duo nomina iſti planitiei fuiſſe, ſcil. 7 & Npn, confer. Geneſ. cap. 1 8. V. I. ibiquenot. n. 3. & Geneſ. c. 14. V. 6. n. 10. it. verſ. 8. h. c. n. 14. . 47. Sive: planitiei, ita hic dictionem & ex men- te Commentatoris noſtri vertere poſſes, confer. n. 46. h. verſ. & D. Wagenſeil. Sot. pag. 299. item ſuprà Geneſ. c. 2 3. v. 2, n. 7. vide & not. in - r' h. loc. verba iſta: &n & ſequen- tia, usque ad: y N t abſunt à MSto Erff. 2. 1*Hebr. vX, ſic in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in Baſileenſi editione atque in MSto Erff. 1. in editione am De, ut & in Berolinenſi pro vx& habetur πι quod poſſis exponere: planitiem; vid. Geneſ. c. 14. v. 6. ibique not. n. 10.) ut ſen. ſus ſit, quõd * ſignificet planitiem, confer. ſu- prã verſ. 8. h. cap. n. 14. 4 8. Non vero: yaen nee n, ſicuti hic in tex- tu ſacro habetur, ac ſi diceret, ſi Raſchi noſtri ex- plicatio locum haberet, litera Heyde i. e, em- phatica præmitti debuiſſet voci r'o; non verò nomini ya &; ſed reſpondet huic objectioni au- tor noſter. 49. Vide I. Samuel c. 16. v. I. ibique Raſchi not. ubi ipſe eadem ferè, quæ hic, adducit, confer, n, ſeq. 5 1. 50. Sicuti Judic. cap. 8. verſ. 3 2. habetur. 51. Vide 1. Reg. c. 16.v. 34, ubi Commentator noſtee etiam eadem ferè, quæ hic habentur, adducite vid. num. antec, 49. 52. Id eſt: non ſemper ordo temporis in lege Mo- ſis obſervatur, confer. Raſchi not- ad Exod. c. 4. v. 2 O. n. 37. 53. Haæc Raſchi noſtri ſententia etiam in notis Junüi ae Tremelliiad hunc locum confirmatur, 282 GENESEOS. — nam ecce, quando natus eſt ſacobus, * ſexageſimum annum attigerat Iſaacus; is autem mortuus eſt anno centeſimo & vigeſimo (ætatis) Jacobi, dicitur enim: & Haa- cus ſexaginta annos natus erat, 54. ſi deduxeris ſexaginta de centum & octoginta an- nis, 55. reliqui erunt centum ac viginti (anni;) J oſephus veroò venditus eſt, cum deci- mum ſeptimum annum com plêſſet, qui erat annus cen teſimus octavus xtatis) Jacobi. nimirùm, cùm ipſe ſexaginta ac tres annos natus eſſet, benedictionem accepit, 56. de- in quatuordecim annis latitavit in domo Heberi, 57. ecce ſeptuaginta ac ſeptem (an- . CAP. XXXVI. ni,) quatuordecim (autem annis) ſervierat pro uxoribus, 58. atque ſub finem iſtorum quatuordecim (annorum ) natus eſt ei Ioſephus, dicitur enim: & factum eſt, poſt- quàm Rachel pepererat oſephum &c. 59. en unum ac nonaginta (annos his adde⸗ ſeptendecim, quibus Joſephus nondum erat venditus, ecce centum 6. &ο αο (annos.) CAT. XXXVI. Erſ. 2. Aab, Feliam Elon] Hæc fuit Baſemath, filia Elon; 1. appellata autem eſt un Baſemath, quoniam adolebat H) D i. e. aromata cultui Idolo- rum. Eod. verſ. 2. & Abolibamab] Hæc fuit jchudith; ?2. cognominavit au- tem — . confer. infra Genel. c. 37. V. 3 5. n. 92. it. tract Talm. Bava batra, fol. 16. b. XXK Hebr. opy) τανMνα&αι CHæc &ſequentia, usque ad: a Wi a i.e. attigerat annum ſexageſimum, abſunt ab utroque MSto Erff. 54. Prout ſuprà Genelſ. cap. 2 5. V. 2 6. habetur. 55. Tot enim annos vixerar Iſaacus, prout verſu antec. 2 8. h. cap. habetur. 56. Nempè: à Deo, qui ei in via apparuit eique be nedixit, vid. ſuprà Genel. c. 2 9. V. 9. n. 8. & n. 17. ubi autor noſter notavit, quòd Jacobus, quando à patre ſuo abiit ad Labanem, ſexageſi- mum tertium attigerit aanum. 57. Vid. ſuprà Genelſ. cap. 2 . V. 9. D. 12. & infrà Genel. c. 37. v. 3. n. 1 8. poſt verba iſta: na ayji. e. in domo Heberi, in MSto Erff. 2. addita ſunt iſta y n i. e. propter Eſavum. 5O . Proùt fuprà Genel. cap. 3 1. v. 41. habetur. 59. Sicuti ſuprà Geneſ. cap. 30. v. 2 5. habetur. 66. Poſtaapv NX i. e. centum & octo (annos,) tàm in editione an re & in Berolinenſi, quàm in utroque M to Erff, addita ſunt iſta: Dwy yaa) en nee eeen n eden e 2. Vid. fuprà Geneſ. ditt. c. 26. v. 37. apy) Denv y (inutroq; MSto Erff additur 7 de de zJ o e e 29 mne , R en ee e deen n e üe eneen ae e (d e enn den enn e denn eeh . hi. e. præterea explicatio (iſta) deſumi poterit ex textu ſacro, (nempè:) ex quo venditus fuit Joſe- phus (anno ſcil. decimo ſeptimo,) usque dum venit Jacobus in £Æ£gyptum, duo ac viginti fuerunt anni, dicitur enim: Joſephus au- tem ttiginta annorum erat &c. (Geneſ. c. 41. V. 46.) ac ſeptem annis erat fertilitas ac bienniò fa⸗ mes, en 22. (annoe) ac ſcriptum eſt: dies anno- rum peregrinationis meæ triginta & centum an- norum ſunt(Geneſ. c. 47. v. 9.) deprehenditur (ita ebeon, .XN.e Qp. ubi Ana in que, quòd) Jacobus eo tempore, quo ille (Joſe- phus, ſic nomen iſtud in utroque MSto Erff. hic additum feperitur.) venditus fuit, centum & 0- cto (annos natus fuerit,) confer. not ad Geneſ. c. 2 8. V. 9. n. 20. & ad Genet. c. 37. v. 34. Sign. I1. De qua fuprà Geneſ. c. 26. V. 3 5. confer. & v. 3. h. cap. n. 6. „ . W ten ilamimpr uumiidolorum An dijtflin gam) Anuaflin ſ. docetligitur uod er ambo Ptara) lachle Wittuntur?.pe tatemerehitun ided Pppelatat oc retl.3. . Okt obitum In olbamaye, cCuin uxOre patt r— 2 Ueſt: camin Tiluc inidit, quali iha telicto cim impleri eſ 3Hebr. 9 ny W NN W. Ufk:. 4 lucunn unio: bus, (quibus ii) potiun verte gate: flix Zibn habetur, Anafl! rut: 19 bes Lis Pler, Complute füzebegon ded⸗ c klia Zibhon, liisebagonin no ibustam hic,gn idem & amz Abet i i e flin Aelogiis terenle Vend gattes non Transla. LXX.1 Areh iol 49, co KI. — lluaens; 4 n: & llaa. toginta an. m deci. ati) laecdi. epit, F6, de⸗ ſehtem (an. nem iſtorunn melt, potk. bis adde, to Cannos) ellata autern cultui Idolo⸗ Olminaritau- temn r ſ asditur W. D N mw za w a den delumipoterit er nditus fuit ſoſe mo.) ucque dum duo ar Figinmi oſephus au⸗ (Genelc.41. „. 28 c biennid dk ⸗ meſt: dies anno⸗ 1ta& cemum an⸗ eprehengitur tlſ⸗· e, quo ile ſole⸗. gue lSto biff kic tuit, cemum & o⸗ , not ad Gene, e. 37. 4. e conter ⸗. 131. CAP. XXNXVI. G0ENESEOS. 289 tem illam improbus iſte (Eſavus RIcehudith, ac ſi dicerer, 3. quòôd illa abnegaverit cul- tum idolorum, ut (hoc modo) deciperet patrem ſuum (Iſaacum.) Eod. verſ. 2. Eili- am Anæ, Pliam 4. Zibhonis] Si filia fuit Anæ, non (potuit illa eſſe) filia Zibhonis, (nam) Ana filius fuit Zibhonis, dicitur enim: & hi ſunt filii Zibhonis: Aja & Ana; 5. docet (igitur S. Scriptura,)quòd Zibhon concubuerit cum nuru ſua, uxore Anæ, & quòd ex ambobus nata ſit Aholibamah, atque indicat tibi Scriptura, quòd omnes fue- rint Spurii. Verſ. 3. Et Baſemath, flliam Iifmazlis] Aſt ſuprà 6. nominat illam (Scri- ptura) Machlat, reperimus /7. in expoſitione allegorica libri Samuelis: tribus iſtis re- mittuntur 8. peccata, (videlicèt:) alienigenæ, ſi fiat proſelytus, ut & ei, qui ad digni- tatem evehitur, denique ei, qui uxorem ducit atque diſce exinde rationem, (nimirum) ideò appellata fuit NorD Machlat, quia D i. e. remiſſa fuerunt peccata ejus. 9. Eod. verſ. 3. Sororem Nebajotb] Quoniam ille (Nebajoth) elocaverat eam ei (Eſavo.) poſt obitum Iſmaelis, 10. ideò vocatur de nomine ejus* (ſoror Nebajoth.) Verſ. 5. Eir Abolibama peperit O&c.] Korach iſte 11. fuit ſpurius ac filius extitit Eliphaſi, 12. qui cum uxore patris ſui, nempe cum Aholibama, Eſavi conjuge, concubuit, 13. nam ec- Ce 13. Id eſt: cam in finem Eſaus nomen iſtud uxo- 5. Vid. infra dict. verſ. 24. h. cap. confer. & Lighe- ri ſuæ indidit, ut patri ſuo, lſaaco, perfuaderet, toot. in Luc. c. 3. vV. 2 3. p. mihi 7 50. edit. Lipfi= quali illa relicto cultu Idololatrice fidem Judai enſI. L cam amplexa eſſet,conf. not. in a O h. oc. 6. Nempè Genel. c. 2 §. verſ. 9. gonfer. S& v. 2. h- * Hebr. cay na, hæc & ſequentia, usque ad: cap. n. I. H T mNNN Mi. e. fuerint ſpurii, abſunt à MSto 7. Hebr. a'un, ſic in editione Hebraica, qua uſus Erff. 2. ium & in Berolinenſi habetur, aſt in Bibliis Bux-= K. Ita cum Junio at Tremellio aliisque interpreti- torf. atque in MSto Erff. 1. legitur: Meexn i. e. bus, (quibus & Commentator noſter hic conſen cit,) potihs vertere volui, quam cum autore Vul gatæ: filiæ Zibhonis, nam uti infià verſ. 20. h. c. habetur, Ana filius fuit Seir, L. XX. hic tranſtule- runt: 2& â Ee6ρραορρα 1ita juxtà Vaticanum exem- plar, Complutenlis editio habet: Zesaæg,ay) i. e. Klisebegen Sebagon, ſic iidem L,X X. infra v. 14. h. c. filiæ Zibhon, verterunt: z3 viν s6ααzi. e. Ki- liisebagon in nonnullis tamen Vulgata exempla. ribus tam hic, quaàm infra dict. v. 14. legitur: filii Sebeon, L/X X. verſionem confirmat verſus 24.h. cap. ubi Ana inter filios Zibhonis numeratur, iisdem & Samatitanus codex ad fſtipulatur, qui habet ia i e. filium, non Da, filiam, & ſanè in Ge- nealogiis recenſendis nusquam matres, ubique verò patres nominantur, vid. Iaac. Voſt. de , reperi, inveni, res eodem redit. 8. In Gur Arjeh fol. 49. col. I. fin. ita legiturz uren aae ewii. e. tribus condonat San- ctus illeBenedictus & . ubi etiam ratio adducitur, cur Deas illis peccata remittat. 9. Nempe: Eſavi, Hebr. pruay, in utroque N Sto Erff. legitut ſœmine genere: man) i. e. pecca- ta illius (ſcil. mulieris Machlat,) idque rectiqs, ut puto. H W 10. Vide ſuprà Geneſ. eap. 2 9. v. 9. ibique not. n. 7. X Hebr. mu y &N, vVerba iſta abſunt ab uereq; MStO Erff. l II. De quo hic dicitur, quèòd illum pepererit Abo- libama. S M I12.: Vide de iſto ſuprà Geneſ. c. 29. V. 11. ibique Raſchi not. it. verl., antec. 4. h. cap- 13. Confer. infrà verſ. I2. h. cap. ibique not., vide Trans lat. LXX. interpret. cap. 1 3. confer. & Gur Arjeh fol. 49. col. I. & not. in nam rD h. loc. Oo 290 GENESEOS. CAP. XXXVI. ce ipſe (Korach) numeratur inter duces Eliphaſi in fine narrationis. 14. Verſ. 6. Et ivit in terram] Ut peregrinaretur in regione, quam invenire poterat. Verſ. 7. Nec potenit terma peregrinationis eorum Sufficere pabulo pecudum, quas ipſi habebant, eſt & expoſitio myſtica (verborum iſtorum:) à facie Jacobi, fratris ſui, 15. (videlicèt) propter obligationem 16. decreti (Divini, quò dictum fuit:) quia peregrinum erit ſe- men tuum, 17. quod (decretum) impoſitum fuit ſemini Iſaaci, dixit (itaque Eſavus.) ibo ex iſta terra, non eſt mihi pars in donatione, quoniam data e“ ei (Jacobo) terra- iſta, (proinde) nec in ſolutione 18,. obligationis (aliquam hab quòd vendidiſſet jus primogenituræ ſuæ (auiit Eſavus ex terra iſta propter pudorem, partem,) prætereàâà à facie jacobi, fratris ſui.) Verſ. 9. Hæ autem ſunt] (Scilicèt) generationes, quas procreârunt filii ejus (Eſavi,) poſtquàm is abierat in Seir. Verſ. 12. Et Thimnab fuit pellex] (Narrat hoc ideò Scriptura,) ut notam faceret dignitatem 19. Abrahami quod- que multi deſideraverint affinitatem contrahere cum ſemine ejus, Thimna iſta fuit fi- lia principum, duces, (regionem) Seir incolentes, dicitur enim: & ſoror Lothan fuit Thimnah; 2ο. Lothan autem inter fuit ex Choræis, 21, qui habitaverant anteà 22. in illa (regione Seir,) dixit (enim Thimnah,) non digna ſum, ut tibi uxor legitima adjun- gar, utinam x* ſim concubina tua! in libris Chronicorum refert illam (S. Scriptura-) inter liberos Eliphaſi, 23. docet (enim,) quòd (Eliphas *) rem habuerit cum uxore i- ſtius Seir & quòd ex ambobus prognata ſit Thimnah; quando verò illa adoleverat-, facta eſt ipſius concubina, & hoc eſt, (quod dicitur:) & ſoror Lothan fuit Thimnah, 14. Nimitum verſu 16. h. cap. (onfer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in Snan mne ad marginem allegatur. 15. Quæ veiba verſu antec.6. h. cap. habentur, con- fer. not. in Dham n h. loc. 16. Chirographum, literas debiti, Hebr. A W, vid. nuw. ſeq. 18. confer. & Numer. c. 20. v. 14. ibique not. n. 3 5. & n. 37. 17. Prout ſuprà Geneſ. cap. 15: v. 13. habetur. 18. Vel: in ſolutione chirographi ſive literarum obligatienis, Hebr. ☛ n, vid. num. an- tec. 16. ſenius eſt: quoniam lacobo data eſt ter ra iſta, ipſe quoque ſolus obligationem, quæ ſe- mini lſaaci impoſita fuit, ſolvat, nolo iſtius ob- ligationis eſſe particeps, Eſavus enim e) dDeh eDA& „ i. e. noluit ſolvere obligationem, prw y Oy 7 i. e. quæ impo ſita erat ſemini Iſaaci, & in Gur Arjeh fol.49. col. 2. med. habe tur, canfei. Numer. dict. c. 20. verſ. 14. n. 3 5. & Sign. it. n. 37. & n. 3 8. 19. Eminentiam, magnificentiam ejus, Hebr. r, confer. infrà verſ. 24. h. cap. n. 40. vid & Raſchi not. ad Cantic. cap. 6. v. 8. in MSto Erff. I. pro oi habetur: Mav' i. e. laudem ejus, confer. hic Sanhedrin, fol. 99. b. 20. Prout infrà verſ. 22. h. cap. habetur, iconfer. bic, quæ ad Deuteron. cap. 32. verſ. 47. n. 257. no- tara unt, ut & not. ad I. Paralipom. cap. I. v. I. num. 6. & ad Cantic. cap. 6. v. 8. Sign. † 2 I. Vid. infrà verſ. 20. h. eap. ubi Vulgata habet: Horræos, quos eandem cum Chivæis gentem ftu- iſſe nonnulli putant, vid. Juniii ac Tremellii not. ad dict. verſ. 20. h. cap. 22. Confer. infrà dict. verſ. 20. h. cap. ibique not. n. 26. np h. loů. 23. Vid. I. Paralipom. cap. I. Vv. 36. hic additum habetur. * Loci iſtius explicationem vide in notis nee . XX Pebr. 19), ſic in MSto Erff. 1. nomen iAud (A. KMVI. — 14,n00 eniln Utetina, non6 (du pbinehge⸗ tequim Hlrus etiti koerint “ uddecempe gue (inde) ſei (liteta) Vauf ALAna cujin z.e, Kanckita rutus uit 40 um eltlupra, Klium ejus do⸗ 34. Eod vetl rn 24. Flll imind ſupri num ¹0. 15. Iia verbis WnNn tre. 26. Cohket. qu notatälunt, di⸗ g . 2. beſach 11 ,b. 1. dire: uulit enin tem hilce veibi texill ſacr hab P. 10 g: ll. 1 1. Hec verbayt Commematort Schbdetkol 9 e, qudiamn d genleiidict 29. Hebf. Or in dict, tractar mumerus ſing Veriſio Latinà ſa ſort ger iy⸗ dem additum degempele ſp⸗ 30. Guſta ſelia⸗ litne tere ind CAemtiapuc au ALXNNI. Verl.n. Ner 1l habebant, (idelie.) inum erit e. Cuekſayns.) cobo) tera m) pretetei 8er tenna ila tiones, gnas Tlimab ſtit fahami vold. na ilta fnit . n autem iner lt ante 22, n gitima adjun- 5. Scriptut.) tcum UxOte i- 1 doleretat, fuit Thimnib, h. cap, N40did AS V. d. in Moto itl. . i. e, Huden ejus, hͦberur Kone⸗bie, el. 47. . 1 7. n0. talpomn,ca).1. del⸗ ,V. 9. Sign.e ubi Vulgata lnbet: Chivæis gentemn 1 niiac Tiemellinot. h.ce) bigne ne. zige in notis 1 Lic iedotneniſt 2 CAb. XXXVI. GENESEOS. 9991 24, non enim numeravit illam inter liberos Seir, quoniam ſoror fuit illius (Lothanis) uterina, non conſangvinea.25. Verſ. I15. Hi ſunt duces ſiliorum Eſaui] i. e. Capita-, (ſeu principes) familiarum. Verſ. 20. Iacolæ terræ] Qui illam inhabitaverant, an- tequàm Eſavus eò veniret, 26. Rabbini noſtri exponunt, quòd (incolæ iſti) admodùm periti fuerint agriculturæ, 7. (dicebant 2 8. enim:) hoc decempedæ ſpatium olivis, ?29. iſtud decempedæ ſpatium vitibus (ſerendis aptum eſt,) guſtabant 30. enim terram at- . que (inde) ſciebant, quænam plantatio ei conveniret. Verſ. 24. Et Aja † & Ana] (Litera) Vau ſuperflua eſt (in nomine) Aja, & perinde eſt ac (ſi ſcriptum eſſet:) Aja- & Ana, cujusmodi multa (exempla) ſunt in S. Scriptura, ſic (in illo loco:) dare p i. e. & ſanctitatem & exercitum in conculcationem. 31. item (in illo loco:) ſopore ob- rutus fuit 22 ] i. e. & currus & equus. 32. Eod. verſ. 24. Hic eſt Ana] De quo di- tum eſt ſuprà, 33. quòd fuerit frater Zibhonis; hic autem vocat illum (S. Scriptura) Hlium ejus, docens, quòd concubuerit Zibhon cum matre ſua & procreaverit Anam-. 34. Eod. verſ. 24. Malos] (Dictio: D O ſignifcat) D i. e. mulos, 35. ad- ?UVMD ðWDẽ Oo 2 miſe- 24. Sicuti infra verſ. 22, h. cap. habetur, confer. tractatu Talmudico legitur: N D& r ſuprà num. 20. h. verſ. & not. in hof e h. loc. i. e. nam olfactu explorabant terram, vid. D. Wa- 25, Ita verbis Juridicis vertere hic volui e genſeil. loc. alleg. ubi etiam aliorum miræ ſaga- 2 Nn &h R n i.e. ſoror à matre & non à pa citatis hominum exemplum ex Bava Batra fol. tre. 73. b. affettur. D 26. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 12. h. cap. n. 2 2. † Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 54. a. S& notata ſunt, vid. hic tract. Talm. Schabbat. fol. Bava batra, ſol. I15, b. 8 5. a. & Peſachim, fol. 54. a. it. Bava batra, fol. 31. dicuti Daniel. cap. 9. V. 13. habetur, confer. Ra- 11 5. b. ſchi ad Thren. c. 3. v. 26. 27. Sive: qualitatis atque diſpoſitionis ſoli, id e 32. Prout Plalm. 76. v. 7. habetur, confer. Levit. enim 7 1 Aaz) hic ſignificat; reſpicitur au- c. 7. V. 16. ibique not. n. 6 1. & not. ad Hole. c. tem hilce verbis ad illa: VNe in", quæ bic in 9. v. 6. n. 4, H textu ſacro habentur, confer. D. Wagenfeil Sot. 33. Nempe verſu 20. h. cap. p. 102 9. n. 13. 4 . Vide paulo poſt num. 36. h. verſ. 24. confer. 23. Hæc verba, unginulis inc luſa, deſunt hic apud & not. in Oan ho h. loc. it. tract. Talm. be- Commenzatorem noſttum; habentur autem in ſachim, fol. 54. a. Schabbatfol. 3 5. a. ubi ita legitur: Pmie ei z 5. Sic autor noſter dictionem hic exponit, i. e, quoniam dicebant, prout allegat D. Wa-cui & autor 72 Michlol Jophi adſtipulatur, quos genleilius dict. pag. 102 9. J etiam junius ac Tremellius cœterique interpre- 29. Hebr. nY, ita hic apud autorem noſtrum, tes feè omnes communiter ſequuti ſunt; confer. & in dict, tractatu Talmudico: Schabbat, habetur: Buxtorf. Lex. Talm. fol. 619 LXX. verô tranſlu- numerus ſingularis 7, eſt autem hujus vocis lerunt: 76e TIazestr (ſic in Vaticana editione 5 veriio L atinaà à D. Wagenieilio loc. alleg. omil- aſt Complutenlis habet: Eazsaltr) autor Vulgatæ ſa, fortè per typothetarum incuriam; contrà ibi vertit: aquas calidas, ac videtur legiſſe: Sp dem additum eſt: eaer n d Nn i. e. hoc vel Enm abjectà literà od, conter. S. Hieron. decempedæ ſpatium ficui plantandæ aptum eſt.) Tradit. Hebr. h. loc, autor tractatus Gallici, qui 30. Guſta vel ſapore explorabant, ex guſtu de qua- inſeribitur: Reponſe aux Sentimens de quelques litate terræ judicabant, Hebr. oyn by ee, Theologiens de la Hollande Chap. 21. p. m. 2 54. fſicuti apud autorem noſtrum habetur, in adducto HðZ . 292 GENESEOD0DSOS. formidinem ſui incutiunt hominibus, 3 8. ficuti dieit R. Chanina: † quamdin vixi, non interrogavit me quisquam de percuſſione mulæ albæ, qui ſuperſtes fuerit; 39., non au- tem opus fuit, ut nabis ſcriberentur familiæ Choræorum, niſi propter Thimnam & ut innoteſceret magniſicentia 40. Abrahami, ſicuti ſuprà expoſui. 41. Verlſ. 3 1. Hi au tem ſunt reges &c.] O tofuerunt (reges terræ Idumææ,) totidem autem (reges) con- ſtituit jacobus, quorum ætate ceſſavit regnum Eſaui, ſuntque iſti: Saul & Iſchboſchet, David ac Salomo, Rechabeam, Abiah, Aſa, Iehoſchaphat; aſt in diebus Jorami, filii ejus (ſcil. regis Joſaphat) ſcribitur: ipfſius ætate defecit Edom à poteſtate jehudæ & conſtituerunt ſuper ſe regem; 4. aſt in diebus Saulis 43. ſcriptum eſt: non fuit rex in Edom, præfectus 44. imperium obtinuit. Verſ. 33. Jobab 45. ſilius Zerachi de Boz- (Berolinenſis habet: epmm)) een deO en purat hoc nomine intelligi populum qui Deute- ron. c. 2, V. I1. VvOcatur EI Emiimmſic & tex- tum Hebraicum Samaritanorum non legere r's ſed Wατ 1 ui ſententiæ & Targum On- kelos adſtipulari & Aaronem, doctum Judæum Caraitam cum judicio ad hunc locum notafſe, quòd hic legstur pro . &, conſentit hiſee & R. jac. Abendana in not. ad Michlol Jophi, qui ſed: Sror i, e. & viva manſerit (ſcil. mula, juxta Berolinenſem: & in vita ſervaverit,.) quoniam pecuſſio illa nunquam ſanatur, (ſic ſeriptum te- peri) in vetuſto (exemplari) Raſchiano. Jopi 40. Confer. ſuprà verf. 12. b. cap. n. 19. idem ferè, omninò hic legendus, confer. & P. Fagius I not. quod hic autor noſter, etiam §. Hieronymus in ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Lud. Cappel. Critic. Tradit, Hebr. h. lec. notavit. Saer. p. S. c. .n. 2. & D. Wagenſeil Sot. I. 2 15.n. 8. 6 1. Nempé dick. verſ. 12. h. cap. 36. Vige, quæ paulò antè num. 34. h. v. 24, nota ta funt. = in ppor e h loc. CAP. KXXVI. miſerat (enim Ana) aſinum ad equam, quæ mulum peperit, ipſe (Ana) fuit ſpurius 36. & induxit profana; 37. fed cur eorum nomen appellatur ) ? quoniam Ni. e. 3 ☚ 1. . 8 idi vD Wa biy" i e. enimverò, an non vidimus, quòd ille fuperites fuerit? ne legas (igitur:) prN 42ú. Uti 2. Reg. cap. 9. v. 20-habetur, confer. not. 37. Ilegitima, heterogenea, fpuria, commixta, ita hic Pν interpretor & expono, vide tractatain Talm. Pefachim fol. 24.: uti allegatur in e nar fuper Comment. Rafch. h. loc. 38. Imò hoc rectius de populo, qui Deuter. c. 2. vV. 1I. vocatur ie dicitur, licuti & Com- mentator noſter eandem, quam hic attuli, expo- ſitionem ibidem facit. „X iſte R. Chanina & e i. e. fuit medicus ac dixit: per omnem vitam meam non petiit aliquis à me ſanationem percuſſionis mulæ ei que medici nam præbui, fic in not. man n, h. loc. ubi vide Hebræa. 39. Id eſt: nemo ſanatur ac vitam ſervat, quem mu la alba percuſtit, poſt iſtud eprn i. e. & ſu. erſtesfuerit vel vivus manſerit, in editione O 4 ⅞ß,. Vide I. Reg. c. 22. V. 49. ubi hoc refertur ad tempus Jolaphati, ac notat ihidem Commenta- tor noſter, quod jam inde à diebus Davidis non fuerit rex in Edom, «onfer. & R. Iſa. Abarbe- nelad 1. Reg. dict. c. 2 2. Vv. 4 9. 44. Hebr. Au, mti I. Reg. alleg. c. 22. V. 49. ha= betur, Commenrator noſter ad 2. Reg, c. 9. v. 20. verba iſta: 17 aua exponit, quod ava-n i. e. præ fectus fuerit eis (Idumæis) loco iegis, vid. ibid. num. 9. & 10. 45. Si fides habenda eſt additioni Græcæ, quæ Hiobi capitis ukimi verſui ultimo eſt ad jecta in Vaticana LXX. interpretum editione, Jovab i- ſte fuit Hiob, cujus pater ibidem appelletut Zæ- pa, qui hic in textu facro nominatur Ir Zerach, confer, 1. Paralipom. c. 1I. v. 44. it. D. Wagen- Pppa ut & in Berolinenſi hæc habetur additio: rprd dde en e en d 5 ruN! ſeil. in Sot, p. 231I1 B. 7,. ubi plura de Hiobo, Ec. 46. K qua nann übibit . , 1 ſeguerentut; iater Mian Ziate pecem! e Me 39. E, 1. dives (enim lem ſini it iſi glorum codeln mnodo Hadad &ſfuer Roma. 0). iönamiöfnu mum ſeg 40. Pebr. 3N), i Imnie, us⸗ 46. Ui ſerem 3 Hebr. Olid 1RN) ue. Mo . Vide ſiin e⸗ Dw h. loe, 49. Nempe, Hi⸗ tut, idemin lec. 4. dichan ſieuti & hic in tione Grxca, i 1rree excidit Madian Abi iſte Hadad VOcatur ppelltm hu N Vel: inter Moe Möt ugati ſint, 49. Conler, Nu 1 . — unins 16, Cn NdO n 39, honau- imnamn Kut .31. Mia. (teges) on. llehboſcher, orami, li te ſehude & non fuitfex rachi de yx. 4] annon vidimus, (tgitor:) at ſi nul, ſunts eit) uoNiam (lieſeniumte⸗ lchiano. N. Iheidem kere, Hieonymus in etur, conlet, nol. bihocrefettut id dem Comimnentt. 3 diebus Dayidjs §R. Ha Abube⸗ en l Enr R onit, 8 An 1ais) loco jepis, oni Grece, nlE timoeſ 0 ellgin ditione, onad i⸗ gem ePpeſetut hinatut rn Zeiach, 44,1. D. Wagen⸗ ihlur Ee nin CAbP. xXXVI. G06SENE8EO8. —223 ra] Bozta (fuit una) ex urbibus Moab,* dicitur enim: ſoper Kerioth & ſuper Bozra- &c. 46. & quoniam illa conſtituerat regem Idumæis, * ideò eandem, quam illi, por- nam ſubibit, nam dictum eſt: quia mactatio eſt Domino in Bozra. 47. Verfſ. 3 5R H” Oui pe ercuſſit Midian in agro Moab] Midianitæ enim venerant, ut Moabitas bellé per- ſequerentur; . aſt Idumæorum rex 48, auxilio venerat Moabitis, hinc diſcimus, quòôd inter Midianitas & Moabitas (anteà quidem) contentio fuerit; * ſed quòd Bilhami ætate pacem inter leſe fecerint, ut fœdere initò 49. contrà fraëlitas (pugnarent.) Verſ. 39. Eilie Mezabab] P hic idem ſignificat, ac) 2 † eDi. e. quid eſt aurumz dives (ênim) fuit nec aurum coràm illo quidquam æſtimabatur. Verf. 40. Hec au- tem ſunt nomina dutum Eſavi] Qui vocati ſunt juxtà nominà provinciarum 50. ſua- rum, poſtquàm mortuus erat Hadad 51. & regnum inter illos finitum erat; aſt primi iſti, quorum ſuprà 2. mentio facta eſt, nomina erant adepti ex generationibus ſuis, 53. codem modo etiam in libro Chronicorum exponitur, (hiſce verbis: :) et mortuus eſt Hadad & fuerunt duces Edom: dux Thimnah &c. 54. Verſ. 43. Mag WW Hæc eſt Roma. 55. quisnam is fuerit & quo tempore vigerit, confer. 5o. Sive : urbium ſuarum, nam dictio arey, num. ſeq. 4 8. quæ hie habetur, utrumque ſignificat, confer. 2 Hebr. AdNn, in MSto Efff. r. pro eo habetur: naet. in on r“ h. loc. 1Ri. e. TJudææ, ſed prior lectio præferenda. §51. De quo verſu antec. 29. h. cap. dictum eſt. 46. Uti Jerem. cap. 4 9. v. 2 3. habetur. 52. Nempè: à verfu 32. h. cap, usque ad verſ. 39. X Hebr. iN, MStum Erff. I. Pro eo habet: qui teges vocamur. PD) is e. MOabitis. 53. Non verò ex urbibus five provinciis, ſicuti du= 47. Vide Eſai. cap. 34. V. . confer. & not. in ces Efavi. np h. loc. . ralipom. cab. 1. v. A1. 4 9. Nempè, Hadad, prout iple hoc verlu appella- 54r. Vidf. er pon. Cob. I. . 4 R id. tur, idem in additione Græca, de qua num. an- 55⸗ Ratio, eur 78 , Magdiel, ſit Roma, ad- teg. 4 5. dictum eſt, nominatur Ad&, Adad, ducitur in Gur Arjeh fol. 49. col. 3. prince. vrd ſieuti & hic in Vulgata habetur: in eadem adei- rpN Wih i, e. Quoniam Deus illam (urbem) tione Græca, perinde ac hic in rextu ſacro, legi ad magnitudinem evehit, imò ipſa urbs ND tur: 3x Wa Maædαα 5S97α * οα Mad6 qui Roma’, mi dict. fol. 49. habetur, nomen ha- excidit Madiam in campo Moab; urbs aufemn, bet à hppne i e. exaltatione, perinde ac no-= Abi iſte Hadad habitavit S quæ in Hebræeo hic men 7 quod ſignificat i. e,. magnitu- vocatur iny Avid, in dicta additione Græca dinem; cœteruain deurbis Romæ emm Imperio appellatur Peæ e Getaim. quondam ſuo magnitudine vid. & Joh. Light- AXX Vel: inter ſeſe contenderint, Hebr. 'n h, in foot in Evangel. Matth. c. 4. v. 9. pag. m. 244⸗ utroque MSto Erff. pro eo legitur: νν i, e. & ſeq. edition. L. ipſienſ. it. not. in a ,h. jurgati ſint, res eodem redit. loc. contfer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 11. 49. Confer. Numer. can. 2âú. V. 4. -. 4 &7.r. n. ½ a. 2 9r Oo z CAr. CAPL. XXXVII. Erſ. 1. Et habitavit Jacobus] Poſtquàm ſcripſit tibi (Moſes) habitationes E- ſaui ejusque generationes brevi vià, I. quoniam non fuerunt reputatæ 2. & &- ſtimatæ, ut (prolixior) explicatio fieret, quomodo illæ fuerint collocatæ, atque ordine expoſuit eorum, (poſterorum Eſavi) bella, quomodo Choræos expulerint, (jam) exponit tibi habitationes Jacobi ejusque generationes longiori viâ, ut & omnes revolutiones 3. cauſæ earum, * quoniam illæ æſtimatæ ſunt coràm Deo, ut prolixior de illis enarratio fiat, ſic quoque deprehendis in decem generationibus „quæ fuerunt- ab Adamo*usque ad Noachum, (nam compendiò narratur :) iſte generavit illum; ſed dum venit (Moſes) ad Noachum, prolixiorem de illo inſtituit narrationem, eo- dem modo quoad decem generationes, quæ fuerunt à Noacho uſque ad Abrahamum, abbreviavit in illis *** (Moſes narrationem;) ſed quando ad Abrahamum venit, fu⸗ ſius de illo egit; ſimilis eſt res iſta margaritæ, quæ in arenam cecidit, perſcrutatur, aliquis arenam eamque vannô cribrat, donec margaritam inveniat; ſed poſtquàm il- lam invenit, abjicit ſerupulos 4. & manu ſua & aufert margaritam. Verſ. 2. Haæ ſunt generationes Jacobi] i. e. Atque hæ ſunt generationum Jacobi habitationes earumque revo- 1. Bpapveviz., ecompendiô & per modum epito⸗ † Confer. hic not. ad 1. Paralipom. cap. I. verſ. I: mæ, id enim αορ n ſignificat, confer. not. Sign. * 4 in nar NW h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, 2. Hebr. 50, uti hic habetur, de quo voca- loc. ubi in notis Rafchianis ſatis multa aneinulis bulo vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 152 8. incluſa reperiuntur, quæ in veteri Cammenta- 3. Vel: caſus ſive eventus && oberrationes, quibus rio Raſchiano babentur, uti ibidem dicitur, quæ Jacobus ejusque filii hine inde vagati ſunt, con- brevitatis ſtudie huc transſeribere ſuperiedeo- fer. verſ. 2. h. cap. n. 5. & Gur Arjeh fol. 49. col. Hebr. a D poſt verba iſta in edi io- 4. med. ne 'nan no ut & in Berolinenſi hæc ſunt ad- * Sive: negotii earum, enerationum ſei .ſe =èU . 3 um, 2 l. ſeu ha- qita & parentheſi incluſa: nvS npy aV N bitationum, id eſt: rei, quæ ad illas ſpectat eas. a inn ren ſren n pDA P que concernit, id enim Snab hic ſignificat een eWen e n 5 e dr Xk Hebr. RS iſtud & quæ ſequuntur usque ad: 5 AL n „5 005. 2 Hi 4 4 2509 3 172 e mDDD NH e n a i. e. eodem m 1¹ i. e. eodem modo quoad decem „ -pte nn b ennen ee den d een s ere e abſunt S Erff. 1. en & ne enn de enn me nene ee Hebr. Sin dup pro iſtis & ſequentibus, us bp te e egn n en nnn 2 que ad: 7 18 1 fuſius de illo agit, in heni n N Pn v y Hn è257 MSto Erff. 1. ita legitur: 12 *ε Haie en * . ”ò”ẽM Wne inn De en i. e. alia explicatio dn ee en en i. e. quando venit ad - , . ₰„ (verborum iſtorum:) & habitavit Jacobus, (ni- Noachum, prolongavit in eo ( narrationem;) ſimilis eſt linario cui )7 in ſuperiotibus autem omnibus abbreviavit (nar- mirum res ſimilis eſt) linario cuidam (ſinum tra- rationem.) CGENESEDOD0OCLs. GCAT. XXXVII. ſcircum 4. Sive: lapillos, Hebr. α αbu, confer., Baxtorf. ol. 106. 2. Lex. Talm. foi. 1946. vide & n D,h. Ctanti, CALXNXVI crolutiones, Ction 4 7 ſtumn circuln jugta veruln eſtautein enp ſolepho prof banein non- cccbo) fne (nimirum 1 lum fatet mocl mullal Khabitavit, Qanti,) eu hamtuh cade cumondeif dam puden folle tuo es net; ſic arl qbibus eip 40. ſegg iit ompezillo ell infia? ( tur:) be ſcliptam gni Adomus in ſipolam, egredietut e met 8 comd tuſto exem . Circumyag Bebr. en Vell lh. ce 6, ld : ad lebinaen, tur. 1† Hebr ow que 30: juxta verun 7. oſephes ſtarum cire Ro dadi Uti in Gur Uurcontef. tationes E. Ate 1, & X. atr aidue Pulerint, tKomne ut prolirior 1e fuerunt. tarit illum; tionem, eo. brahamum, in venit fu⸗ etlerutatur. poltqnäm il. 1. Heſint 6s eatumque teyo⸗ — ,Cap. le Ferke l onter, Buttotk. SN Woh. ülka uncinulis eri Commenta⸗ en Cicitur, guæ e upetledeo, ba iſa in edi 0⸗ enſt hæc ſuntZld V . n e WN Wn poN. ) DoN N DDVN en 1 NN MNN IN N e e a erlieli vit lneohusſ ni⸗ igamn (inumntts⸗ Ganti, CAP.xXNXVII. GENESEOS. 295 revolutiones, . uſque dum venerunt ad conſummationem habitationis, 6. prima † (circumactionis) cauſa 7. fuit Joſephus ſeptendecim annos natus &c. 8. propter i- ſtum circumacti ſunt (filii jacobi) ac deſcenderunt in gyptum, hæc eſt (expoſitio) juxtà verum ac genuinum S. Scripturæ ſenſum literalem, ut ſit verbum aptè 9. dictum ; eſt autem expoſitio my ſtica (iſta, nempè:) ſuſpendit Scriptura generationes Jacobi in Joſepho propter res multas, (quarum) una eſt, quòd omnis Jacobi ſervitus penes La- banem non niſi propter Rachelem fuerit, & quòd 10. ſplendor imaginis 11. Joſephi ei (Jacobo) fuerit ſimilis & quòd 12, omne, quod evenit jacobo, evenerit etiam Joſepho; (nimirùm) ille odio fuit habitus (à fratre Eſauo,ä etiam hunc oderunt (fratres ejus,) il- lum frater ejus interficere voluit, etiam hunc fratres ejus interficere voluerunt, hujus- modi multa ſunt in Bereſchit Rabba; prætereà (a.)ibidem (in Sectione iſta:) )i. e. & habitavit, 13. exponitur (hoc modo:) acobus volebat quietè habitare; ſed inſiliit In Qanti,) cuſus cameli, linò onuſti, ingredie- bantur, carbonarius admiratuseſt, quem in lo cum omne iſtud linum intrare poſſet, vir qui- dam prudens ei teſpondebat: ſcintilla una ex folle tuo egredietur, quæ omne iſtud combu- ret; ſic jacobus vidit omnes iſtos principes, de quibus (criptum eit ſuprà (cap-. præced. 36. V. 40. & ſeqq.) admiratus eſt ac dixit: quis pote zit omnes iſios ſibigere? (ſed) quid ſcriptum eſt infra? (nempe veri. 2. h. cap. ubi ſic habe tur:) hæ ſunt generationes Jacobi, Joſeph, ſcriptum quippe eſt: & erit domus Jacobi ignis & domus loſephi flamma; domus autem Eſavi in ſtipulam, (vid. Obad. c. 1. v. 18. ) (cintilla egredietur ex ſoſepho, quæ iſtos omnes conſu- met & comburet, (ſic ſcriprum reperitur) in ve- tuſto (exemplari) Raſchiano. . Circumvagationes, quaſ circumrotationes, Hebr. hn A circumactiones, vid. ſuprà verſ. 1. h. cap. n. 3. & not. in an h. loc. 6. Id eſt: ad fixam aliquam certamque ſedem, ubi habitarent, nempe in Ægypto, uti mox ſequi- † Hebr. N) ab, hæc & quæ ſequuntur, us- que ad: „*“ Ane i. e. hæc eſt (expoſitio) juxtà verum &c. abſunt à M Sto Erff. 1. 7. Joſephus enim fuit Ny) i. e. fundamentum i- ſtarum circumactionum, nam Jacobo evenerat b. & Sota, fol. 36. b. it. Bava batra, fol. 1232 a. g. Uti hoc verſu 2. in textu ſacro refertur. 9. Convenienter, commodè, Hebt. aee 7) i. es juxtà modos ſuos, reſpicitur autem ad Proverb. c. 2 5. V. II. unde autor noſter verba iſta de- ſump ſit. 10. Hæc eſt ſecunda res ſive cauſa, cur S. Scriptu⸗ ra generationes Jacobi in Joſepho ſuſpenderit, vide num. ſeq. 12, confer. & not. in aaν R Hh. loc. I1. Sive: effigiei, ſpeciei, Hebr. "& à Græco: 2i, sen wyter, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 205. confer. & verſ. ſeq. 3. h. cap. D. 19. it. u⸗ prà Geneſ. c. 1. v. 27. n. 156. & Geneſ. c. 29. v. 17. n. 2 5. it. in frà Genelſ. c. 39. V. I1. n. 1 5 ac cap. 49. v. 2 6. n. 226. vide & Geneſ. cap. 2 1. v. 2. Sign. *X confer. etiam not. in na N h. loc. I12. Hæc eſt tertia res ſive cauſa, propter quam S. Scriptura generationes Jacobi in Joſepho ſuſpen- derit, vid. num. antec. 10. alia traditio extat in Gemara, quam vide ſis apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 77 3. confer. & hic nor. in '- h. loc. (a.) Hebr. Py iſtud & ſequentia: usque ad? ya i., e. in hoc ſeculo, abſunmt ab utroque MSto Erff. DyD Nabi. e. cauſa (revolutionum) à ſoſepho- uti in Gur Arjeh fol. 49. col. 4. circa fin. habe- 13. Ab iſto verbo incipit Sectio iſta, eujus initium eſt hoc ipſum caput Geneleos trigelimum ĩepti- tur, conter. hic tract. Talm. Berachot, fol. 55l mum. 296 GENESBEOS. in ipſum perturbatio iſta * circà Joſephum, juſti volunt quiete degere; (ſed) dicit San- QGus ille Benedictus: non ſufſcit juſtis id, quod eis in futuro ſeculo præparatum eſt; ſed volunt etiam quietè vivere in hoc ſeculo. Eod. verſ. 2. & isſe erat puer] Actio- nes enim pueriles perpetrabat, capillos ſuos criſpabat velezornabat, oculos ſuos pal- perp 11P hbat, pabat, * ut pulchrior videretur. Eod. verſ. 2. Cuss iliis Bilbæ] Ac ſi diceret (Scri- ptura,) conſveverat (Joſephus) eſſe penès filios Bilhæ, quoniam iſti à frattibus ſuis de- piciebantur Ganquàm filii ancillæ;) aſt ipſe (Joſephus juſtus & humilis) ſemet illis aſſociavit. Eod. verſ 2. Famam eorum malam] i. e. Quicquid mali videbat (Joſe- phus) apud fratres ſuos, filios Leæ, iſtud ad patrem ſuum deferebat, (nempè:) quòd comederent membrum de animali vivo 14. & quòd filios ancillarum vilipenderent cosque vocarent ſervos, in ſuſpicionem quoque ſcortationis adducebat eos (Joſephus apud patrem ſuum;) atque in tribus iſtis ipſe (loſephus poſteàâ) punitus fuit, (videli- cèt) mactârunt hircum caprarum, dum illum (Joſephum) vendiderunt nec illum (hir- cum) comederunt vivum, 5. & propter criminationem, quà illos detulerat (Joſephus apud patrem ſuum,) quòd fratres ſuos appellaverint ſervos, ipſe pro ſervo venditus fuit & quoad ſcortationem, quam ille detulerat (de fratribus ſuis apud patrem, ipſe- ad illicitum concubitum ſolicitatus fuit, nam ſeriptum eſt:) & tulit uxor domini ejus &c. 16. HEod. verſ. 2. Famam eorum] Omnis dictio R"linguâ vernaculà (ſignifi- cat) parleries, ** quicquid mali de illis dicere poterat (Joſephus) id narrabat ipſe. Eod. verſ. 2. Fama] (Dictio H) ſignificationem illam habet, (quæ eſt in illo lo- co:) 22 i. e. loquens labiis dormientium. 17. Verſ. 3. EFilius ſenectutis] Natus e- nim erat ei tempore ſenectutis ſuæ; Onkelos autem interpretatus eſt: filius ſapiens fuit ei, (nimirùm) quicquid didicerat (Jacobus) à Schemo & Hebero, 18. id tradiderat ei (Ioſepho;) alia expoſitio (verborum iſtorum: filius ſenectutis, nempè ideò dictus 2 ChgAAbPXXXVII. * Vel: diſcordia atque dididium iſtud nempèfra- trum Joſephi, à quibus ille odio habebatur; unde poſimodum tot revolutiones evenerunt, † ſic dictio ?' in notis nos now hic exponitur, quòd ſigniſicet arn npoyraess i. e, dillidium & contentionem. . *X Vel: fopercilia ſaa avellebat, prout nonnulli Rabbini verba ifla: a n exponunt; abſunt autem hæc à MSto Erff. . 14. Quod prohibäum erat Noachi poſteris, vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 9. v. 4. n. 7. notata ſunt, conſer. & not. in ρααπ Hev h. loc. ut l not. ad Proverb. cap. 19. V. 7. n. 7. it, tra ct. Talm. Sanhedtin, fol. 10 6. . 2 15. Sicuti Joſephus illos apud patrem ſuum detu- / lerat, proùt paulò antè dictum, confer. hic Bere- ſchit Rabba, prout in d'nan mnev ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas, in quibus fu- ſius declaratur, cur Joſephus propter malam fra- trum ſuorum famam, quam ad patrem detulit, fuerit punitus. I6. Sieuti Gentſ. cap. 39. V. 7. habetur. *X Conler. not. ad Numer. e. 14. vVerſ. 3 6. Sign. * & ad Eſai cap. 53. v. 7. Rum. 1 I. & ad Ezech. c. 36. v. 3. num. I. = . 17. Vid. Cantic. cap. 7. verſ. 9. ibique Raſchi not. 18. Hebr. Aay), in MSto Erff. 2. pro eo habeter, ny ran i. e. à domo Heberi, confer. ſuprà Ge- neſ. cap. 3 5. verſ. 29. n. 57. vide & uot. in 1e N- h. loc. ð ictiod de tllus,¹1,4 Ve Atmnon ermnd Noptetallie tsatgbe Nidi glorum ſkran Etl non Aliud umel (Verh 7. Clyden (cefpiurinil gne llchne: uir anipula fſetl . Hrian ju] ie Propi tat ad pattemn Audfkamihus — 1. e, imegin ADtec. 2,. 11. 1line. t. Zine: lane: Hebr, Myy, 6 ſer. Ralchinot. Duort. Lex. gir lie cictie Dii 1r Ttemel ſert LM.zue Michool ſophi⸗ uat: teſſellata Ton. Tladit. H Mat in Genel 51, atqus ad cuti in O tur, confer. 8 21. Pout ſher. 21. Vel melote noſtri, vid. ¹. Vulgate vertit 2). Nempe: ſon- Nayn. — dicit gan. tatum eſt; e“] Adio. 8ſuos dal. elet (deti⸗ butſiis de. lemertillis ebat ole npe:) uod denderent (oſephas it, (Videli zillumkhur. olephus 70 venditus trem ipſe. domini ejus culiſiguih⸗ rabatiple ſt in illo lo⸗ ic] Natuse⸗ glius ſapiens id tradiderat Lideô dictus fuit wad argine ,in quibus fa⸗ permalam fia⸗ Pittein geiblit, betur. erl. 0, Sign d Lzechet. igne Aaſchi not, roeo habelat, onler. upta 6e⸗ CAP. XXXVII. GENESEOS. 297 fuit,) quia ſalendor vultus ejus 19, ſimilis erat Iacobo. Eod. verſ. 3. Sericorum:] (Dictio Op) ſignificat veſtem melotæ, 2wο. ſicuti (in illo loco:) carbaſus & hyacin- thus, 21. ac veluti (in illo loco:) tunica DOi. e. verſicolor, 22, ubi de Thamar & Amnon (ſermo eſt;) eſt & expoſitio myſtica (vocis DH Oo, quòd ſcil. illa hic uſurpetur) propter afflictiones ejus, 23. quia venditus fuit Potiphari & negotiatoribus & Iſmaèli- tis atque Midianitis. Verſ. 4. Nec poterant loqui cum eo pacificè] Ex eo, quod hic in ipſorum (fratrum Joſephi) opprobrium dicitur, diſcimus eorundem laudem, quòd ſcil non aliud ore locuti ſint; aliud (verò cogitârint) corde. Eod. verſ. 4. Loqui cum eo] (Verbum )σponitur hic pro:) PvV ) i. e. loqui cum eo. 24. Verſ. 7. Colligabamus manipulos] Juxtà Targum (quoque eſt:) ligabamus manipulos, ſic (accipitur in illo loco:) portans N i. e. manipulos ſuos; 25. ita quoque in lin- gua Miſchnæ: NDPDNTi. e. &manipulos aufert atque proclamat. Verſ. 7. Sur- rexit manipulus meus] (Verbum p hic ponitur pro:) P i. e. elevatus fuit. Eod. verſ. 7. Etiam ſtetit] Ut ſtaret in loco ſuo erectus.“ Verſ. 8. Et propter verba** e- jus] i. e. Propter malam famam, quam ipfſe (Joſephus) de illis (fratribus ſuis) detule- rat ad patrem eorum. 26. Verſ. 10. Et narravit patri ſuo ac fratribus ſuis] Poſtquàm illud fratribus ſuis (priùs) narraverat, (dein) patri ſuo iſtud etiam narravit illis præſen- tibus. 19. Sive- imaginis, effigiei ejus, vide, quæ veriu antec. 2. n. 11. notata ſunt, confer. & D. Wa- genſeil. Sot. p. 77 8. n. I2,it. GurArjeh fol. 50.0ol. 1. princ. Z 20. Sive: lanæ agninæ puriſſimæ & molliſſimæ, Hebr. Hiyn, Græcè usMarâ i e. ovina pellis, con- fer. Raſchi not. ad Ezeh. c. 27. V. 17. al. 19. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 12 15. & ſeq. autor Vul- gatæ hic dictionem 'D?) vertit: polymitam, Ju nii ac Tremellii verſio habet: verſicolorem, ſic ferè LXX. osτι⅝ſℳον Variam (tunicam) quibus & Michlol Jophi adſtipulatur, nonnulli tranſtule unt: teſſellatam ſive clavatam „coônfer. S. Hie- ron. Tradit. Hebr. h. loc. & Jac. Cappelli Obſer- Vat. in Geneſ. h. loc. vid. & infr. V. 2 3. h. cap. n. 51. atque tra ſat. Talt. Schabbat, fol. 10. b. ſi- cuti in Snan h. loc. ad marginem allega- tur, confer. & Talkut. Part. 1. fol. 43. col. I. 2 1. Prout Eſther. cap. I. v. 6. habetur. per Notaricum ſingulæ literæ in dictione pgy integras voces notant, nempè litera 9 notat 2WN9 Potiphar, cui ſoſephus fuit venditus, li- tera p indicat i. e. negotiatores, per quos Joſephus venditus fuit, litera 'notat SyDVYN Ismaelitas & litera nindicat a Midianitas„» qui mercatores iſti fuerunt, atque eò autor no- ſter in explicatione ſua reſpicit, confer. & not. in - inSw h. loc. 24. Idem Raſchi noſter notavit adpſalm. 42. verſ. 5. in voce & ubi vide, sis, confer. & not. ad Je= rem. cap. 20. V. 10. R. 1 %. 25. Vid. Pſalm. 126. v. 6 ubi in Targum eadem, quæ hic in paraphraſi Chaldaica, habetur dictio nempe: rbN. * Lociiſtius explicationem vide in notis pan rm h. loc, conf. & Berachot, fol. 34. b. & Megilla; fol. 22. b. it. Schevaot, fol. 16. b. „X Hebr. Wa] 9,) hæc & ſequentia, usque ad: 22. Velz melotæ, juxtà mentem Commentatoris noſtri, vid. 2. Samuel. cap. 13. V. 1 8. ubi autor Vulgatæ vertit: tunicam talarem. . 2 3. Nempè: Joſephi, nam, uti Rabbini exponunt, Aate i. e. ad patrem eorum, abſunt à MSte Erff. 2. 26. De qua ſuprà verſu 2. h. cap Pp 298 GENESEOS. CAbP. XXXVII. tibus. * Eod. verſ. 10. ét objurgavit eum] Quia (Joſephus) odium (ratrum) ad- versuùs ſe concitaverat. 27. Eod. verſ. 10. Num reniendo veniemus] Nonne mater- tua jam anteà mortua eſt? aſt ipſe (acobus) haud ſciebat, quòd verba 28. ad Bilham- pertinerent, quæ illum (Joſephum) matris loco educaverat, Rabbini noſtri ex iſta re docent, quòd nullum ſomnium ſit ſine rebus vanis; 29. Jacobi autem propoſitum e- rat, ut rem iſtam ex animis filiorum ſuorum evelleret, ne adversùs illum (Joſephum) æmulationem conciperent, 30. idcircò dixit ei: num veniendo veniemus &c. (ac ſi diceret jacobus loſepho:) ſicuti impoſſibile eſt (ſomnium) in matre tua (quæ jam- mortua eſt, verum fore;) ita cœtera (quoque iſtius ſomnii) erunt vana. Verſ. I1. Obſervabat rem] i. e. Expectabat & præſtolabatur, quando (res illa) eventura eſſet, ſic (verbum P i. e. obſervavit, accipitur in illo loco:) P i. e. obſervans 3 1. ve⸗- ritates, ita quoque (accipitur in illo loco?) non ) ρν obſervabis 32. id eſt: non- expectabis (vel differes) peccatum meum. Verſ. 12. Ut gaſcerent pecudes] Puncta- ſunt ſuper (particulam) &, quoniam non abierant (fratres Joſephi,) niſi, ut ſe- met ipſos paſcerent. 33. Verl. 13. Ecce me †] Significat (particula : ) humilita- tem & promptitudinem, paratus fuit (Ioſephus) ad mandata patris ſui (perficienda,) quamvis ei probè notum fuerit, quòd ipſe apud fratres ſuos odioſus eſſet. Verſ. 14. De valle Hebron] Sed nonne Hebron in monte (ſita fuit,) dictum quippe eſt: & aſcen- derunt xX Confer & hie not. in pn D ubi loci iſtius explicatio haberur. 27. Ideo objurgavit eum pater ejus, non quod baud crederet ſomnium ejus eſſe verum; (dicitur enim verſu ſequenti, quòd pater ejus rem obſervaverit;) ſed ut odium fratrum ab illo oſepho temoveret, ita in Gur Arjeh fol. 51. col. I. circà fin. confer & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 214. a. princ. item num 30. h. verſ. 10. ac not. in ov h. loc. 2 8. Sive: quod res iſtæ de ſomnio, (quòd nempè ma ter ejus etiam ſit adoratura Joſephum.) id Bilhham ſpectarent, confer. hic Gur Arjeh fol. 5 I. col. I. fin. & col 2. princ. ubi traditur, quòd Jacobus ³ Schemo & Hebero didicerit, rem iſtam ad Bilham pertinere ac quòd ſciverit Iacobus, eventum ſom- nii verè ſecuturum efſle, confer. hic Bereſchit Rab- ba, uti in Snan Pew ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 29. Vel: quòd ſemper quædam vanitas ſive falſitas inſit ſomniis, hine Gallicum proverbium; ſonges ſont menſonges i. e. ſomnia ſunt mendacia ſive fallaeia, confer. & hic Bereſchit Rabba, ut & tra- ctat. Talm. Berachot, fol. 5 5. b. ſicuti in o N h. loc. admarginem allegantur, ubi etiam vide notas 30. Confer. quæ ſuprà num. 27. h. verſ. 10. nota- ta ſunt. 31. Vel exſpectans, juxtà mentem autoris noſtri, vid. Eſai. c. 2 6. v. 2. ibique Raſchi not. it. not.ad 1.. Saruel. c. I. V. 12.-n. 2 2. & 2 3. 32. Vid. Hliob. c. 14. v. 16. ubi nonnulli erterunt: non differes eccati mei (pœnam, alii aliter, vide ibidem Raſchi notas, ubi ipſe verbum mvneo- dem, quô hic, modo exponit, contfer. n. 9. ad Hiob. d. c. 14. V. 16. 33. Nempè: ut ederent ac biberent; quando verò aliquis huic rei deditus eſt N i. e. prava cogitatio eum impellit o i. e. & tan- dem peccat, uti habetur in Gur Arjeh fol. 5 I. col. 2. med. confer. & hic Bereſchith rabba, prout ad marginem allegatur in 'pan moe ſuper Commentarium Raſch. h. loc. ubi vide etiam no=- tas. † Confer. hic tract. Talm. Chulin fol. 9 1. b. CA. . Getuntadm indicandum li Hebron inter parles zitin Gbech rete epetui Daridis dic un Ni 17. Pifel, Pamu in M ſec unti ſe ex ſenlu luo⸗ zZedolis. 5 oyeldie — ſer, not. 1n 4 14.‧¹ 3)e latliun Pultus kült, K 3ſ,V. gui Gemmalan Aaucit, ige Lonter & bei 6. Uti ſapra fer, hie ttactat hel: qui delii ſoot, in Hol, graph P. 107 SrN W 3. ldel kacde mitas imetke Pretot, codlen h. loc. ad m⸗ 6S. Iekepit fliü acobi, 29, ialta 39. Uti 1.Reg. 40. Pout Dani Tauchuma, h. loc. allege eNi Dilham, e lltatn e. e (ae lt guc ſatn Verl.I1. raellet, ins 31. ve, K: non- Dunda- iſt, ut le⸗ humilita- Keienda) Verl. 14. Kalcen⸗ Gerunt ur, ubi etiam ſ. 10. nota- Ntorisnoſtn, t. i, notad hlli enenunt: lii lirerwide m Woneo⸗ ler, n 9,4 gllando ver W i e Praya i. e, tan⸗ lfal. 5lcol. labba, prout anp ſoher ide etumno⸗ Ynb. 34. Sicuti Numer. cap. 13. Vverſ. 2 3. habetur, con- fer. not. in a h. loc. it. Sota, fol. 11. & Vel: qui deſtinatus erat vindictis, uti Joh. Light- DODSpen rew h. loc. 37. ld eſt: factum infame perpeträrunt, dum Siche- 39. Uti 1. Reg. cap. 1I2. v. I. habetur. 40. Prout Daniel. eap. 9. v. 2 1. habetur, confer. hic CAP. XXXVII. GENESEOS. 299 derunt ad meridiem & venit uſque ad Hebron? 34. ſed (dictio Pev hic poſita eſt, ad indicandum, quòd iſtud acciderit) ex conſilio PD i. e. profundo illius juſti (viri,) gui Hebrone ſepultus fuit, 35. ut eventum ſortiretur id, quod dictum fuit Abrahamo inter partes diſſectas: quia peregrinum erit ſemen tuum. 36. Eod. verſ. 14. Et ve- nit in Schechem] (Nempe ad) locum, qui paratus erat ad pœnam, * ibi (enim) per- versè egerunt 37. tribus, 3 8. ibi compreſſa fuit Dina, ibi diviſum fuit regnum domus Davidis, dicitur enim: & abiit Rechabeam in Sichem. 39. Verſ. I1 5. Et invenit il- lIum ONi. e. vir] Is fuit Gabriel, nam dicitur: UNNπ1 i. e. & vir Gabriel. 40. Verlſ. 17. Profecti ſunt hine] Separaverunt 41. ſemetipſos à fraternitate. * Eod. verſ. 17. Eamus in Dothain] Ut quærant contrà te prætextus legitimos, 42. quò te interſiciant; ſed juxtà ſenſum literalem (R Dothain) eſt nomen loci, nec Scriptura egreditur ex ſenſu ſuo literali. Verſ. I18. Et machinati ſunt] Repleti fuerunt machinationibus ac dolis. Eod. verſ. 18. Contra illum] (Pronomen N hic ponitur pro) inte i, c. Dy ac ſi diceret: N i. e, adversus illum. * Verſ. 20. ℳe videbimui, quid futura Pp 2 ſint pultus fuit, de quo vide ſuprà Genelſ. c. 2 5. v. 9. S& c. 3 5. v. 27. confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 211. qui Gemaram, unde locus iſie deſumptus eſt, adducit, vide Ejusd. not. ibid num. 18, p. 223. contfer. & Bereſchit Rabba h. loc. 36. Uti ſupraà Genel. cap. I 5. Vv. 13-habetur, con- fer. hic tractat. Talm. Sota. fol. I1. a. foot. in Hor. Talm. cap. 56. Centur. Choro graph. p. 10¾. edit. Lipf. tranſtulit, vide not. in mitas interfecerunt, ita vebum νο hic inter- pretor, confer. hie Tanchuma, uti in nan n h. loc. ad marginem allegatur. g. Id eſt: principes ſive capita tribuum, nimirum filii Iacobi, confer. ſuprà Geneſ. c. 3 5. V. 17. n. 29. & infrà verſ. 3 5. h. cap. n. 94. Tanchuma, ſicuti ad marginem in 'nan nb h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas; iſta? e 3 5. Intelligitur hic Abrahamus, qui Hebrone ſe- X "ra Wer) ise, nam dicitur;: & vir Gabriel, ab- ſunt ab utroque MSto Erff. & à Baſileenii editio- ne. 41. Quoniam in textu ſacro hic habetur verbum yDA j. e. profecti ſunt, ideò ab autote noſtro u- ſurpatur idem verbum e- emphaticè, idque ſignificat: amoverunt, ſeparärunt, confer. hic Gloſſa marginalis Hebraica, editioni Amſlel ua uſus ſum, adjecta. ** Contfer. hic not. in 'porn mnow ubietiam Tan- chuma & Bereſchit rabba ad marginem allegan- tur, vid. & tract. Talm. Bava batra, fol. 15. a. 42: Ita hic interpretor rorm Wan i., e, machinatio- nes, juris ſppeciem referentes; alluditur autem hiſce ad illa verba: nr ehe i. e. eamus in Dothain; tradunt Rabbini, oſep hi fratres conſili- um iniiſſe ut mo rdaces ac ſævos canes in Jole- phum Immitteren t, qui eum dilacerarene, ne i- pſi fratres illum manibus ſuis interficerent & hæc fuit machinatio iſta, quæ aliquem prætex- tum juris habuit, quò ſemet ap ud patrem Jaco-⸗ bum excuſare poſſent, confer. Bereſchit Rabba h. logç. uti in nanm mnby ad m arginem allega- tur, ubi vide etiam notas. Loci iſtius expoſitione m vide in notis neu PD h. loc. omiſſa autem ſunt iſt a à ma Pee i. e. contrà illum & cœtera usque ad: &i, e. ad- Verſus illum, in MSto Erff. 2. 300 SENESEOS. CAbP. XXXVII. fint ſomnia éjus] Dixit R. Iſaac. 43. verſus iſte Biblicus indicat expoſitionem allegori- cam, 44. (nimirùm) Spiritus ſanctus dicit ita, 45. illi (fratres Ioſephi) dicunt: inter- ficiamus illum; ſed Scriptura (finem hujus verſus ita) claudit: & videbimus, ** quid futura ſint ſomnia ejus, (nempe) videbimus, cujusnam verbum ſit perſtiturum, utrum veſtrum, an meum:? fieri enim non potuit, ut illi (fratres oſephi) dicerent (verba i- ſta:) videbimus, quid futura ſint ſomnia ejus, nam ſimul ac interficient eum, ceſſa⸗ bunt ſomnia ejus. 46. Verſ. 2 I. Non percutiamas eum anima] Percuſſio animæ eſt interfectio. 47. Verſ. 22. 0At ſervaret ilum Spiritus Sanctus teſtatur (hic) de Rube- no, quòd iſte non (alium in finem) hoc dixerit, niſi ut eum (Joſephum) ſervaret, 48. (nempèé) quòdille (Kuben) venturus eumque (Joſephum) inde extracturus eſſet, co- gZitaverat (enim ſecum:) ego primogenitus & inter omnes (fratres meos) major natu ſum, non hærebit peccatum iſtud, niſi in me. 49. Verſ. 23. Zunicam ejus] (Dictio 52 hic) ſignificat PDTi. e. tunicam interiorem. 5o. Eod. verſ. 23. Zunicam ſericam] Hæc fuit illa (tunica,) quam ei (Joſepho) pater ejus præ (cœteris) fratribus ejus addiderat. 51. Verſ. 24. Et ciſterna erat vacua, non erant aquæ in illa] Ex verbis iſtis: & ciſterna erat vacua, non intelligo, quòd nullæ in illa fuerint aquæ, textus (igitur) quidnam dicit? non erant aquæ in illa; aſt ſerpentes & ſcorpiones erant in- illa. * Verſ. 2 5. Iurma] (Dictio AN&ι) juxtà Targum ejus (ſignificat) Mi. e. cater- 43. Videtur is R. Iſaac idem eſſe cum eo, cujus me-faerit joſephus, quàm vana fuerint illius ſo- minit Gommentator noſter ad Geneſ. cap. I. V. I. n. z. 44. Hebr. “ MSt. Erff. 1. habet: *ναι, MSt. 2. να& vide, quæ ſauprä ad Genef. dict. cap. 1I. V. I. H. 1O. & n. 1 3. & ad Geneſ. c. 2 5. V. 22. D. 50. notata ſunt. 4 5. Videlicét: verba iſta: videbimus, quid futura ſint ſomnia eius, protulit Spiritus Sanctus, es mente R. Haaci. XX Hebr. Na), ſic in Bibliis Buxterf. aliisque exemplaribus habetur, prout etiam in textu ſacro, aſt in editione Hebræa, qua uſus ſum, verbum illud omiftum eſt; ſed malèé. 4 6. Ac proinde ex mente iſtius R. Iſaaci impoſlibi⸗ le ſi nul & abſurdum foret, verba idta reierre ad fratzes Joſephi, quòôd fcilicèt fratres Joſephi di- Xetint: videbimus, quid ſomnia ejus futura ſint, quapronpter verba iſta ad Spiritum Sanctum refe renda efle putat Kabbi iſte; ſed poſſet dici, ver- ba illa ironicè& & per irriſionem ac ſarcaſmum à fratribus Joſephi fuiſſe prolata, quaſi dicere vo Iuer ini: Videbimus tunc „cum à nobis interfectus mnia, confer. hic liber ö2 — Nn Part. I Sign. ſeu cap. 7. pag. 9 5. 2. runt: non percutiemus eum lethaliter i. e, ne adi-= h. loc. it. tract. Talm. Berachot, fol. 7. b. 4 . Confer. ſuprà Geneſ. c. 29. V. 32: ibique not.- n. 46. vid. & infrà Geneſ. 49. V. §. ibique not. n. 2 7. it. not. in e ND. h. loc. Wilu,qui ſum primogenitus & alios à crimine iſto prohibere debuiſiemm, confer. etiam hic not. in pan mnSe h loc. 5o. Internlam, induſium, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 776. vid. & Raſchi not. ad z. Sa- muel. c. 10. v. 4. & ad Exod. c. 2 . V. 4. n. 2 2. it. ad Levit. C. 8. v. 2 G. n. 20. 5I. De qua vide ſuptà verſ. 3. h. cap. ibique not. n. 2 0. confer. Bereſchit Rabba h. loc. ſicuti in n D ad marginem allegatur. Vide etiam kie Bereſchit Rabba, ſicuti in mo m 47. Hinc Junius ac Tremellius hie benè transtale. mamus ei witam, confer. & not. in ri RDe 49. Vel: non imputabitur alii peccatum iſtud, niſi k. loc. CA.XXS — catervam nerl. 25. . camelorun liis ſolebe ſpirgant 0 tur. 580,0 theca a10 Lod. verl mi,19,⸗ Lalut El 61, bbir amsr h.loc⸗d it, ract. ol. 21. 81. Hine 1es, un temn en Pulis, Crotius eos voe⸗ , con kackat. N N fer. e 5F. Iia hie Ii puran toll. Le 56, Hebr. gielsy (dler. ſunt. PFe Hine aria,) Cenel. b. Vid. not Fy. Jon nbnn Dadey allegori. in: intet. rn lid Tutn, utrun 1t(Netba i⸗ Lum, ceſla⸗ 0 anitng elt de hube. elwaret, 49. us ellet, eo⸗ major natu 4] (Dickio 3. Tunieate tis) kratribus 1] Ex vetbis , textus nes erant ig , Nwwie. Caker⸗ catervam; (QN autem) dieitur de illis, tur. * Gerint illius o. 8 h bart, ke end Innntle⸗. Ateri,6, nedi⸗ i D lol. eb. zZ1, ibicßle not. er Alios à erimine et, etlam hie not⸗ er. Buxtor, bey, hi not, 1d 1, a 6.29. F. k. 110 (ca0. bbigue not, ba hloc. cuttl. att. catund idtud, ist bigus not . r r. . K loe, CAP. XXXVII. GENESEOS. 2or — verſ. 2 5. qui ambulant H)N i. e. viam. 52. Eod. Et cameli eorum portabant & .] Cur manifeſtavit Scriptura onera illorum- (camelorum? videlicèt,)]) ut notum faceret donum mercedis juſtorum, non enim (a- lias) ſolebant Arabes onerare (camelos ſuos,) niſi bitumine 3. & pice, 54. quæ malum ſpargunt odorem; aſt huic (Joſepho) obtigerunt aromata, ne is Eod. verſ. 2 5. Aromata] Omnis congregatio aromatum multorum dicitur-⸗ tetro odore lædere- NN, 55. ſic (accipitur in illo loco .) & oſtendit eis omnem domum i. e. apo-= raiur. 61. Eod. verſ. 25. Et ſtacten] (Hebr. thecæ aromatum ſuorum; 56. Onkelos autem interpretatus eſt NyU j. e. ceram. 57. Eod. verſ. 25. Refſinam] (X eſt) ◻ρ i. e. mi, 59. eſtque iſtad i- e. gummi, 60. quod inter aromata ſuffimenti humor 5§. deſtillans ex arboribus balſa- (ſacri) nume⸗ ) linguâ Miſchnæ vocatur Ne; catuv 62, Rabbini autem noſtri exponunt (dictionem , quòôd ſit) radix herbæ, quæ vo- 1 3 h. loc. ad marginem allegatur, ut & notas ibidem it. tract. Talm. Chagiga, fol. 3. a & Schabbat, fol. 22. a. 52. Hinc & LXX. verterunt: oορ% ViaO res, quibus eiilam Vulgata conſentit; erat al tem aνaoνοοριι en Caravana ex variis Arabum po- pulis, unde mox Midianitæ vocantur; ita H. Gretius in not. h. loc. Joſephus Antiq. 1. 2. c. 3. eos vocat negotiatores Arabas Imaelitici gene- ris, conlſer. infr. verſ. 2 8. h. cap. n. 7 I. vide & tractat. Talmud. Schabbat, fol. 22. a. prout in opf PDvY' h. loc. ad marginem allegatur, con- fer. & Jalkut Part. I. fOl. 43. col. 2 m. 53. Ita hic verto dictionem: O, quam nonnul- li putant eiſe eοαορaν, alii petroleum, vid. Bux- torf. Lex. Lalm. fol. 136 5. 54. Hebr. Dy, aii telinam vertunt vel: fecem picis, confer. id. Buxtorf. fol. 1599. 2 (Conker. quæ ad Exod. c. 2. v. 3. H. 16. nOtata ſünt. 5H§. Hinc & Junii ac Tremellii verſio habet: my- Xaria, vid eorundem not. h. loc. confer. & infrà Geneſ. c. 43. V. O. D. 2 1. 56. Vid. zZ. Reg. cap. 20. V. 13. ibique Raſchi not, nohnuhi vertunt: Weſinam balfami, alii: aro- 61. Vid. Exod. dict. cap. 30. V. 34. ibique Raſch V. Jonathan habet: Ny, alii codices: vye fer. & infr. Geneſ. Gap. 435 V. IO. al. 1I., ibique 5§. Seu gummi aut pinguedo aut refina, vid. Buxt. Lex. Chald. fol. 2 53 1. qAo nomine proprieé verit omne combuſtibile, conf. Exod. cap. 30. V. 36* ibiq; not. n. 127. 59. Hinc & Junii ac Tremellii verſio habet: opo- balſamum, nonnulli udæi verterunt: theria- cam, LXX. berhnz, reſinam, ſic & Vulgata;- quam verſionem & ego retinui. 60. Alüs eſt: ſtacte, nonnullis: balſamum, R. Salomo ad Exod. cap. 30. v. 34. Vertit: gummi, quam dictionem & ego retinui. not. n. 129. 62. LXX. hie verterunt: zaziey, ſlacten, ſic & Vulgata, quam verſionem & ego retinui, Ju- nius ac Tremellius tranſinlerunt: Ladanum, a= lii babent: Ledum, ſic in Paraphraſi Chald. , Græcè Xr, àa&Üν ν , in Verſione quadam Germanica;, à Judæis concinnata, tres iſtæ ſpecies, quæ hic in textu ſacro habentur, ita translatæ reperiuntur: Wachs/ Triacks und Alten (al. Alant) Wein i. e. cera, theriaca & vinum vetus (al. belenites,) in uttoque MSte Erff. pro &rpm habetur ah. MWatay vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol, 2487. coh- 302 GENESEOS. Quæ utilitas? (Hebr. ?X P) juxtà Targum ejus (eſt:) NDie. quid lucri? † Eod. verſ. 2 6G. Et celaverimus ſanguinem ejus] i. e. Et occultaverimus mortem ejus. Verſ. 27. Et auſeultaverunt] (Chaldaica Paraphraſis habet:) 0 ρ p i. e. & obediverunt ei, omnis autem (dictio) D, quæ obedientiam ſignificat, veluti hic, ut & (in illo loco:) ?P1. e. & obedivit Iacobus patri ſuo, 65, item (in illo loco:) faciemus ?D) & obediemus, 66, Chaldaicè translata eſt: dops i. e. obtemperabi- mus; ſed quæcunque (dictio Hy ν ſignificat auditum, qui auribus percipitur, ve- lut (in illo loco:) P1ä. e. & audiverunt vocem Domini Dei ambulantis in horto, 67. item (in illo locò:) & Rebecca N) υο. e. audiebat, 68. item: YODν i. e. & au- divit Iſrael, ⁶9. item: NVDNWi. e. audivi murmurationes, 70. eas omnes (dictiones) tranſtulit Chaldæus: PWi. e. & audiverunt, it. Qqpν & audiebat, it. ?DE & audivit, it. P Wi. e. auditus (rumor) eſt coràm me. Verſ. 2,8. Er præterie- runt viri Midianitæ] Hæc alia erat caterva, 7, & indicat tibi S. Scriptura, quòd (Jo- ſephus) multoties fuerit venditus. 72. Eod. verſ. 2 8. Et extraxerunt] (Nempè:) fi- lii jacobi Joſephum de ciſterna & vendiderunt eum Iſmaèlitis; Iſmaèlitæ autem Mi- dianitis ac (tandem) Midianitæ Ægyptiis. *½ Verſ. 29. & reverſus eſt Ruben] Nam- dum venditus fuit Ioſephus, (Ruben) non fuerat præſens, advenerat enim dies ejus, 73. ut abiret ac patri ſuo miniſtraret, alia explicatio: occupatus erat (Kuben illo tem- pore 63. Vel: Aſturuſia, eX, uti in Bibliis [65. Uti Geneſ. cap. 2 8. v. 7. habetur, confer. infrà Buxtorf. habetur, in exemplari Hebraico, quo u- Genel. c. 41. v. 15. n. 22. ſus ſum, ut & in edi ione =nan enev & in Be-⁶5. Vid. Exod. cap. 24. v, 7. rolinenſi legitur ree ſed corruptam 68. Pra mn En . v 8. habetur. puto eſſe d'ctionem, nec eam in Buxtorfũ Le. „. Veluti g E c. 27. V. F. xico Talmudico aut in Dictionario Syro-Chal= 9. Vid. E r ceK - 3 . v. 2 22 habetur. daico, quod à Gvid. Fabricio Boderiano colle- „1. præt . ral⸗ 16 1 12. Rum & Operi Biblico Ar. Montani annexum eſt, 7 de S n A “ verſ. 2 5§. h. cap. vi- reperire potui, fotſitàn naſturtium intelligit autor 4 Conier hkic Gur Ari for⸗ noſter, Joh. Druſius in notis majoribus putat es- 7 hot. i . e rieh fol. 51. col. 4. med. ac ſe: ariſtolochiam, quæ Germanis Oſterlucey 4 . 5 daen h. loc. dicitur, cujus radix odorata, in MSto Erff. 1. Pa Scil. Vendiderunt eum, Hebr.) nn prout in betur: A DDDNe&, MSt. 2. habet: NDND MStO Erff. 1. hic additum eſt; MSt. 2. & Bali- CAP. XXXVII. catur Aſtoroſia 63. in tractatu Talmudico (qui inſcribitur:) Nidda. 64. Verſ. 26. quæ varietas lectionum corruptam eſſe vocem indicat, proùt jam dictum eſt. 64. Hebr. à, eſt is liber ſeptimus partis ſextæ operis Talmudici, tractans de menſtruata mu- liere. 4 Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 6. b. leenſis editio habet: Ar& en, res eadem eſt 73. Traduntenim Rabbini, quòd filii jacobi in- ter ſeſe pactum fecerint, ut ſinguli quisque ſuo ordine, per vices quotidiè ſervirent ſeu mini- CA MXX pore)in ſar Verl. 30. 31. Hircm 1 Tusiin * Spiritus 76 uipharis; anathemat bus Ktod) — 74. PuO ha⸗ quod in ho converſiol⸗ egilettadu Upatermi, tur, hac en uli de Mare ſos elt a0 / 75. Vel; pn Dri 26 Cen † Conen hie Erachin, fo * Nempe: 1 lselt: die tur: 1 ſtruitur &: Gababet: Mto Ertk. copler. biet 76. diie: d eſt ſacobis Pho per b; Ow h. 3) Confer. dign. ich OW ad 1as. 77 Ut ſailice mentum 21 ſane oſen Xrxyu. — Vert. 16, idlucni,f Otem u hvelutihte, illo loco ) tempetabi⸗ cipitur, ye⸗ ieinhott, lie. Kan. (biciones) ype Er yrateree. Nempe.) i. Pautem Mi⸗ be Nam. mn dies ejus, enillotem. pore — , conlet inftz 1 betur. 12 ,b,ca. i⸗ col. 4. med ae m prout in MSt. 1. & Baſi⸗ lez eidemn ell⸗ Blüi acobiin⸗ glliquisgle ſad inent len mini⸗ ler, not. in CAbP. XXXVII. GENESEOS. 303 pore) in ſacco & jejunio ſuo 74, proptereàâ, quòd diſturbaviſſet 75. ſtratum Patris ſui. Verſ. 30. Quonam ego ibo?] Quonam ego fugiam propter dolorem Patris mei? Verſ. 3 1. Hircum caprarum Sanguis ejus ſimilis eſt ſanguini humano. † Eod. verſ. 3 I. Tunicam] (Dictio 02020, quando ſequenti non cohæret,) ta vocatur; aſt quando ila conjungitur alteri dictioni, veluti: D5, item: DO De item⸗: 72 2, (tunc dictio) D21. habet illa puncta. * Verſ. 33. PEr dixit . unica filii mei] Eſt iſta. Eod. verſ. 3 3. Beſtia mala devoravit lum] Irradiavit eum (Jacobum) Spiritus 76. Sanctus, futurum quippe erat, ut in illum (Joſephum) irrueret uxor Po- tipharis; ſed cur Sanctus ille Benedictus iſtud non revelavit ei (acobo ²) quoniam- anathemati ac diris devoverant (fratres Joſephi) omnem illum, quicunque (ex fratri- bus iſtud) detexiſſet, ac ſimùl cum ſeipſis etiam Deum aſſociaverant; 77. aſt Iſaacus ſcie- 74. Puto hac explicatione reſpici ad verbum avv, quod in hoe verſu habetur, unde eſt ahi. e. converſio ſeu pœnitentia, quam tunc Rubenem egiſſe tradunt Rabbini propter pollutionem ſtra⸗ ti paterni, in notis quoque on rn ſcribi tur, hac expoſitione reſpici ad verbum a ſi c- uti de Mardochao ſcribitur; 2 ν i, e. & rever ſus eſt ad januam regis, vide Eſther. c. 6. v. 12. 75. Vel; profanaſſet, polluiſſet, confer. quæ ſu- prà ad Genelſ. c. 3 5. v. 22. n. 37. notata ſunt. † Confer. hic. tract. Talm. Sevachim, fol. 8. b. it. Erachin, fol. 16. a. * Nempe: 22, ſieuti jam dictum eſt, ſen- ſus eſt: dictio: nana abſolutè poſita ſic puncta- tur: 352 „ cum Kübbuz; aſt quando con- ſtruitur & alteri dicdioni conjungitur, tunc pun- Ga babet: 3)2 cum Scheva, ſic quoque in MSto Erff. 2. legitur: 131)2 cum Scheva, confer. hic tra ct. Talm. Sota, fol. 10. b. 7⁰. Sive: donum propheticum, i. e. vaticinatus eſt Jacobus de eo, quod evyenturum erat oſe pho per uxorem Potipharis, confer. not. in nov R h. loc. *x Conkfer. infrà Geneſ. c. 39. v. 6. ibique not. Sign. vide & Bereſchit Rabba h. loc. uti in rh an ad marginem allegatur, ubi vide & no- tas⸗ . 12 . 77. Ut ſeilicèt tanrô firmius ac validius eſſet jura- mentum atque anathen'a, cogitaverant enim fratres Joſephi, forſitan Deus anathemati, quò ipſi nosmet obſt inximus, conſentier, nec jacoho, revelationem iſtius rei petenti, illam deteget, ne pater noſter nosmet ob facinus iſtad diris & exe- grationibus devoveat, & , ſi Deus ſemel anatha- mati iſti ſemet ſocium adjunxerit, tunc "r yrabe i. e. anathema & juramentum erit validum, nec poterit acobas illud precibus ſuis, ad Deum fuſis, irritum facere, ſic in Gur Arjeh fol. 52. col. 2. med. exponitur; ubi & aliæ adducun- tur rationes, quas hic brevitatis ſtudio omitto, confer. & verſ. 34. h. cap. n. 82. in Pirke R. Elie- Zeris fol. 34. col. I. (prout Seldenus de Synedr. I. I. c. 11. p. 244. edit. Belgic. allegat,) habe- tur, quòd Joſephi fratres dixerint: anathema de- nunciemus inter nos, ne quis rem indicet jaco= bo, patri noſtro, antequàm licentia à quolibet noſtrum detur, dixit illis ſehuda: Ruben non eſt hic & anathema non eſt validum, niſi adſint decem, tunc igitur ſociarunt Deum (ut ita de- cem adeſſent,) aajue anathema denunciârunt; Ruben autem, cum anathema audiſſet, tacuit atque tacuit etiam Deus & propter anathema non indicavit hanc rem ſacobo; ſolverunt au- tem fratres Joſephi anathema, cum eum ſuperſti= tem in Æ gypto comperiſſent, revixit itaque Ja- cobi ſpiritus i. e, habitavit ſuper illum Spiritus Sanctus, poſtquàm illi ſolverant anathema. Hæc, quia ad illuſtrationem hujus loci faeiunt, paulo fuſius adducere volui, confer. infrà Geneſ. c. 45. v. 27. n. 27. vid. & Tanchuma h. loc. uti 4in S'p- ad marginem allegatur, confer. et- iam not. in ar r u h. loc. ubi plura. GENESEOS. CAEP. XXXVII. ſciebat, quòd ille (Joſephus adhùec)viveret; 78. ſed ſecum cogitabat, quomodo (iſtud) revelabo, cùm Sanctus ille Benedictus id nolit ipſi (lacobo) detegere? Verſ. 34. Diebus multi] (Nempè) duobus ac viginti annis, (videlicèt) ab eo tempore, quo (Ja- cobus) ſeparatus fuit ab illo (Joſepho,) uſque dum Jacobus in gyptum deſcendit-, dicitur enim: IJoſephus ſeptendecim annos natus erat &c,; 79. triginta autem annos habebat (Joſephus,) quando coràm Pharaone ſtabat, S0. ſeptemque fuerant anni ab- undantiæ; bienniô autem fames *invaluerat, quando Jacobus in gÆgyptum venie- bat, ecce duo ac viginti anni, (nimirùm) ratione &1. duorum ac viginti annorum, qui- bus Jacobus patri ac matri honorem non exhibuerat, 82., (nempè) viginti erant anni, quibus (Jacobus) in domo Labanis extitit & biennium in itinere (conſumpſit,) quan- do ex domo Labanis reverſus eſt, (videlicèt:) anno ac dimidio in Succoth (moratus eſk) & ſex menſibus in Bethel, & hoc eſt, quod ille (Jacobus) dixit Labani: iſti mihi viginti anni in domo tua, 83. (ſcilicèt) mihi fuerunt illi (anni,) mihi (incubuerunt,) ac tandem pro illis pœna mihi erit ſuſtinenda. Verſ. 3 5. Et omnes filiæz ejus] R. Jehu- da dicit: ſorores gemellæ 8S4. natæ fuerunt cum unaquaque tribu, 85. quæ ab illis in matrimonium fuerunt ductæ; * R. Nechemia (autem) dicit: Cananææ fuerunt (illæ filiæ;) quid verò iſtud (ſibi vult:) & omnes filiæ ejus? 86. (reſpondetur, quòd fuerint) nurus ejus, nemo quippe prohibetur, quò minùs generum ſuum nominet filium ſuum & nu- 304 — vide etiam notas. 83, Prout habetur ſuprà Geneſ. cap. 3 1. v. 41. re- ſpicitur hac explicatione ad particulam: Wi. e. mihi, quæ emphaſin continet juxta mentem Commentatoris noſtri, confer. quæ ad Genel. c. 2 8. V. 9. n. 2 0. & ad Geneſ. c. 3 5. v. 29. n. 60. notata ſunt. 7%. Confer. quæ. infrà ad verſ. 3 5. h. cap. notata ſunt, n. 9 3. . † Conlſer. ſuprà Geneſ. c. 2 9. verſ. 9. ibique not. num. 20. & Genel. c. 35. Verſ. 29. n. 60. it. verl. ſequ. 3 4. h. caàp- num. 92. . 9. Uai Gupra verſ. 2, h. cap. habetur, vide not. in r D h. loc- iy. Fit al 0. Quemadmodum infrà Genelſ c. 41. V. 46. le-= eitur, confer. D. Mey eri Annot. ad Seder Olam 2 c. 2. p. 26 6. cdit. Amſlelod. . X Hebr. 3i, in MSto Erff. 2. poſtea additur: 2y LD dn i. e, nam dicitur: jam e nim biennium fames eſt, (Geneſ. c. 4 5. v. 3 . : intuitu üve propter duos ac viginti annos &c. ita hic αMeεοαο,ονο ⅝ 82. Ac proptetea à Deo etiam tàm diuturno luctu, nempe viginti ac duorum annorum, punitus fuit jacobus, quæ etiam, uzt Rabbinorum ſen- tentiarmm: una ex cauſis fuit, cur Deus. Jacobo non revelaverit, quod Joſephus adhuc vivus D vide, quæ ad veri. antec. 33. Sign. † notata unt. at. Talme Megilla, tol. 16. uti in nfer: & tract „utt in on reSw h. loc. ad marginem allegatur, ubi 8 4. Vide, quæ ſuprà Genæſ. c. 3 5. V. 17. n. 3 0. no⸗ tata ſunt, confer. & infrà Geneſ. c 46. v. 2 6. n. 25. 85. Id eſt: cum unoquoque principe ſeu capite tribus Iſfraeliticæ, vide ſuprà verſ. 14. h. cap. n. 38. confer. & not. in an h. loc. * Nam mny N . nNes In re hah j. e. fi- liis Noæ ſororem contanguineam ducere nen fuit turpitudo ſive concubitus illicitus, confer. quæ fuprà ad Geneſ. c. 20. V. 12. n. 1 5. notata ſunt, vide & infrà Genel. c 39. V. 9, n. 1I. it. Ga- latin. de Arcan, Cathol. Verit. I. 6. e. 8. 86. Id eſt: eur autem Cananææ iſtæ fosminæ, quæ nurus fuerunt Jacobi, dicuntur filiæ ejus? reipon- ſio ſequitur apud autorem noſtrum, conter. ſupraà Geneſ. c. 20. V. 1 2., n. 19. CAl. W — Xnurum! 0) Nona ſuper mottt Perniro⸗ gnifcant. 2ccipiturin mutnſangn 19. itemn in vell. 3ſ. 1. el reclpiam o cipiturp manum me confideted ilun atere Aaultetn in u Princiſi e Hebr. Dh Hi conler bie ſchit fabba. Reponceau de Holland putat Galliu lium meun ſionem dar qaum Spri⸗ Kipalanſen Venſem G Propter ſli 797 0 11 conſentit, t. Drout 2. c4.4. . 9. Hicnti 1. 3s Hebr. 1. lkgitur i ie gudaͤ hennam)) »Mxyr!. — do ſtud) Verl. 34. fe,ao (a. eſencit, Atem annos nt anni adh. tum venie- 1orum, gui⸗ etant anni, Pln) n⸗ n (moratus i: iſti mihi buerunb)ac 4)Kjehu 2 ab illis in fuerunt lle nod fuerint) tfliumſaum Cnu. — P. PliV. 4l, fee iclam: W1 e. juxta mmeneem e 20 Cenel . . 19en. 60,. .1,n. 30. 10⸗ ele 46, ,1 geipe ſen ciite 1l. 14, b. ,. d. h. loc. n Wie. ⸗ eam ducere non llicitns, confe. 1eln 15, Rtit a ,9,n. II 1,C .b.e 9. ie fomine, Jle? flig ejns, epon oktum, conle 1 CAP. XXXVII. GENESEOS. & nurum ſuam (vocet) filiam ſuam. Eod. verſ. 3 5. Er renuit conſolationem admitte- re] Non admittit aliquis ſolatia propter vivum, quem is mortuum eſſe putat, ** nam ſuper mortuo decretum (Divinum) factum eſt, ut is oblivioni tradatur; non verò ſu- per vivo. Eod. verſ. 3 5. Deſéendam ad ſilium meum] (Verba illa: 23 & hic ſi- gnificant:) 2 i. e. propter filium meum, 87. ac ſæpè& ?& uſurpatur pro )y, (ſic accipitur in illo loco:) H ει 0 Ni. e. propter Saulem N i. e. & propter do- mum ſangvinum, 88. item (in illo loco:) p?' Ni. e. propter captam arcam Dei, 89. item (in illo loco:) A Ni. e. propter mortem ſoceri * mariti ſui. 90. Eod. verſ. 3 5. Lagens in ſepulchrum] Juxtà ſenſum ejus literalem (dictio N&) ignificat p i. e. ſepulchrum, (ac ſi diceret jacobus:) in lucta meo ſepeliar, nec conſolationem recipiam omnibus diebus (vitæ meæ;) aſt in allegorica ejus expoſitione (dictio „N accipitur pro:) DO' i, e. gehenna, ſignum iſtud (inquit jacobus,) traditum fuit in manum meam ex ore Divino, quòd, ſi nemo ex filiis meis me vivo mortuus fuerit, confidere debeam, fore, ut gehennam*** non videam. 91. Eod. verſ. 3 5. Et deſterit illum pater ejus] Quod Iſaacus 92. fleverit, id factum eſt propter dolorem Jacobi; non autem in luctu fuir, quoniam ſciebat, quòd ille (Joſephus) viveret. 93. Verfſ. 36. Principi coquorum] (HNaThic ſunt) Ob1hππ i. e. manctantes jumenta regis. 924 % Da CAbP. XXXIIX. KX Hebr. hhu nb), hæc & ſequentia usque ad: ][91. Jam verò, quoniam unus ex filiis meis (inquit Wπ 7y i. e. ſuper vivo, abſunt à MSto Erff. 2. Jacobus.) nortuus eſt, futurum erit, ut in gehen- conſer. bic not. in am ine, ubi etiam Bere nam deicen dam, hæc Rabbinica eſt expoſitio. ſchit rabba ad marginem allegatuur. . confer. D. Wagenſeil. Tel.ign. in Nizzach. p. 2 5. 87. Sic & autor tractatus Gallici, qui inſcribitur: & in R. Iſaac. munim. Fid. P. 13 1. Vide & not. in Reponce aux Sentimens de quelques Theologiens na erb h. loc. ubi ex G ur Arjch (ſol. m. 52. de Hollande Chap. 20. pag. m. 246. vertendum ½ col. 4. med.) adducitur, quòd aliquis in Gehen- putat Gallicè: à cauſe de mon fils i. e. propter fi na poſt mortem judicetur duodecim menſibus, & lium meum, atque huic interpretationi tàm ver- ſi omnes ejus (Jacobi filii ſuperſtites manſiſſent, ſionem Samaritanam & interpretem Arabem, nempe duodecim, qui erant pro duedecim men- quàm Syriacam & Ghaldæam transdlationem ad- † ſibus anni, quò aliquis judicatur in Gehenna, ſtipulari ſcribit, denique etiam verſionem Gene- tunc n ve rin Pe i. e. Gehenna nullam venſem Gallicam, ubi habetur: pour mon ſils, in illum (Jacobum) vim ac poteſtatem habuiſſet, propter filium meum; I⸗XX. tamen habet: αα confer. & Buxtorſ. Synag. Jud. cap. 49. pag. mi- x 6, Leor Ze, ad filium meum, quibus & Vulgata bi 709. it. Galatin. de Arcan. Cathol. Verit. l. 6. 309 conſentit, confer. & not. in M innw h. loc. c. 8. . .. . 88. Prout 2. Samuel. c. 21. v. I. habetur. 922: Is enim duodecim ferè annis à vendito Joſe- 29. Vel: quia capta erat arca Dei, vid. 1. Samuel. pho vixerat, conf. ſuprà Genel. c. 3 5. v. 29. n. 53. Cap. 4. V. 21. 93⅞. Confer, quæ ſuprà ad verl. 33. h. cap. n. 7 8.no- 90. Sicuti 1. Samuel. dict. cap. 4. V. 2 I. habetur.] tata ſunt, vide & not. in Wan mnew h. loc. * Hebr. dee eNEâ, pro his in MSto Erff.] 94. LXX. Hebræs illa: prae verterunt: I1. legitur ita απe den yyy A R õl 1. e. Pileipi coquorum, quibus è i. e. quòd filius ſim futuri ſecuti nec videbo (ge- Jotiephus Antiq. I. 2. c. 3. adſtipulatur, ut & S. hennam.) 4 Augu- GENESEOS. CAbP. XXXIIX. CALP. XXXIIX. Erſ. I. Et aecidit edem tempore] Cur annectitur hic Sectio iſta (ſive caput i⸗- ſtud) & interrumpit Sectionem (ſive caput ſequens, ubi narratio continuatur) de oſepho? (nimirùm hoc ideò factum eſt,) ut doceat (S. Scriptura,) quod. fratres ejus illum (udam) de dignitate ſua depoſuerint, I. dum (enim) anguſtias patris ſui videbant, dicebant: tu dixiſti, ut illum (Ioſephum) venderemus, ſi dixiſſes, ut e- um reduceremus (ad patrem noſtrum,) morem tibi geſſiſſemus. Eod. verſ. I. Et Ad virum Adollamitam] Societatem cum divertit] A fratribus ſuis. Eod. verſ. I. illo iniit. 2. Verſ. 2. Canancgi] i. e. Mercatoris. 3. Verſ. §. &t fuit in Chezil] (VYo- cabulum ) eſt nomen loci; 4. exiſtimo autem ego, quòd, quoniam (uxor jehu- dæ) parere deſierat, vocetur 2)2, eâ ſignificatione, (quæ habetur in illo loco:) exi- ſtendo eris veluti 27Ni. e, fallax, 5. item (in illo loco:) cujus aquæ non 12 i. e. deficient, 6. ac, niſi ita (exponatur,) ecquid nobis indicare voluit? 7. etiam in Bere- ſchit Aſtguſtinus quæſtio 127. ac S. Ambroſius in libro de Joſeph, cap. 4. confer. & 3. Hieron. Tradit. Hebr. h. loc. autor Vulgatæ tranſtu- lit: magiſtro militum (al. militiæ;) nonnulli exponunt: præfecto ſatellitum, uti habet Junii ac. Tremellii verſio, eodem ferè modo exponit autor noſter in notis ad Daniel. c. 2. v. 14. & R. Jac. Abendana in addition. ad Michlol Jophi ex- plicat de i llo, qui præ poſitus eſt ſpiculatoribus ſi- ve lictoribus, Græc. zetz dateleis, quique vinculis coërcent homines, hinc carcerem quoque ſive cuſiodiam publicam ſub ipſius potefſtate & in- ſpectione fuiſſe idem ſcribit, conſer. & infr. Ge- neſ. c. 4 0. V. 4. ibique not. n. 5. & not. in b h. loc. 1. Vel: dejecerint, removerint, Hebr. , prout hic habetur, confer. hics nhedrin, fol, 102. a. item not. in Dor rev h. loc. ut & tract. Talm. Sota, fol. 13. b. reſpicitur autem hac expoſitione ad verbum !äi. e. deſcendit, quod ab initio hu- jus verſus primi habetur, confer. Exod. c. 3 5. V. 34. n. 3 8. & D. W'agenſeil. Sot. p. 195. & pag. 299. & p. 3 12. Vide & infr. Geneſ. c, 39. V. I. n. I. & c. 43. V. 19. ibique not. n. 47. 2. Commercium cum eo habuit, ſic & verſio Chal- daica, confer. num. ſeq. 3. verſ. 2. 3. Confer., hic tract. Talm. Peſachim ,fol. 50. àa. vide etiam quæ num. antec. 2. notata ſunt, atq; hæc Commentatoris noſtri explicatio deſumpta eſt eæx Targum Onkeloſi, ubi habetur &α. e. mercator, confer. Berelſchit Rabba h. loc. ſicuti in S'nee r ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 4. Sic & LXX. ut nomen proprium verterunt: s aεa confer. oſu. c. 1 5. v. 44. & Michæ c. I. V. 14. ut & S. Hieron. Tradit. Hebr, atque Fuſeb. de locis Hebr. vid. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. & H. Grot. in Not. h. loc. ubi ſcribit, quòd per oαanνιà locus iſte ſic dictus ſit: conf. & Lightfoot. Hor. Talm. Centur- Chorogr. c. 6 5. P. 119. edit. Lipfſ. 5. Mendax, promiſſum non præſtans, Gall. faillant, vid. Jerem. c. I 5. v. 19. ibique Raſchi not. con- fer. num. ſeq. 6. & Pſalm. 89. v. 36. ibique Ra- ſchi not. it. Numer. c. 3 1. V. 49. n. 12 3. . 6. Fallaces, quaſi mendaces erunt, uti habetur Eſai. c. 5 S. V. II. confer. ſuprà Geneſ. c. 3 1. v. 39. n. 42. it. Eſai. e. 57. v. 1 I. ubi Commentator no- ſter interpretatur verbum alp, quod ſigniſicet⸗ fallere, non reſpondere expectationi, Gall.faillir, vid. num. anteced. 5. confer. & traétat. Talm. Peſachim, fol. 50. a. ac Bereſchit Rabba, uti in nT h. loc. allegatur. 7. Scilicèt: Scriptura Sacra, dum iſtius nominis tqueillin nomine de 1,, intra lebetillen rumſuam) tu,) Mli Vlri, 13. Ut adſtaret ne bicit . wonlis lita 1j. Verl. — memink, nowhinis (um et, fol. 3. 0 8 Hebr. ad: w interkeceta . AKil. Oua ttact. Talt in Nidda! . Velzimm ſ ufurpen forma ſpat decotis ſin Suh.! 15. Nempe: loc. & Gul 11. Ideſt: quoc ie ſed ſemen Nabba & Uti in O conlek. 8 W Hebr. bo occaſione blandis, „NNI. — e Caput le Outinuatur) Ullta.) od uliaspari Ules, Ute⸗ Verl. I, Et etatem cum leril (Vo. (Cxor ehl. 910c0:)ext⸗ a i, e. lam in Bere⸗ ſchit — Otata ugt, atg⸗ catio deumpta Ahetur Noni,e, ba h. loe, ſteuti getur, ubi ſide n venetunt: e .& Michæc. I, bfeatde Euleb. nOt, d Paraphr. loe. ubi ſenbit, ic Gickus ſt : entul,ChorOe. ns,Call illat, Ralchi not, eon- 36. ibigle NN. 1 n. 127. utibnbetur . lc. 31. V. 39,l Ommmentator no⸗ uddͦ ſoniftet: ſoni, Call allie, Ellackat. TeimN. it Rabbe, u in n iſius nomnini CAL. XXXAIIX. ſchit Rabba vidi, (quòd ad verba illa:) & vocavit nomen ejus Schela(poſteàâ additum ſit:) NPO i. e. ceſſavit (vel deſiſt.) Verſ. 7. Malus in con pectu Domini] (Nimirùm eadem, quâ Onan, improbitate corrumpebat (Her) ſemen ſuum, dicitur enim de O nane: & interfecit etiam illum, 8. eadem ſcil. morte, (quàâ Deus interfecerat) Herem: cur autem Her corrumpebat ſemen ſuum? (videlicèt) ne prægnans fieret (uxor ejus) atque illius pulchritudo corrumperetur. 9. Verſ. 8. Erſuſita ſemen] Filius vocatur 311 GENESEOS. nomine demortui. 10. Verſ. 9. &t corrumpebat (effundens) in terram] Triturabac- 11. intrà & ſpargebat (ſemen) extrà. Verſ. II. Deixerat enim &.] Nimirũm repel- lebat illam (ehuda) quæſitò prætextu, * animus quippe illius non erat, ut eam (nu- rum ſuam) daret ei (filio ſuo) uxorem. Eod. verſ. II. Dicebat enim, ne fortò moria- tur] Præſumptio 12. eſt (de fœmina) iſta, (inquiebat jehuda,) quòd morientur (ejus) viri. 13. Verſ. I 2. Er aſiendit adtonſores ovium ſuarum] i. e. Et aſcendit Thimnam, ut adſtaret tonſoribus ovium ſuarum. Verf. 13. Aſcendit Thimnam] Aſt de Simſo- ne dicit (S. Scriptura:) & deſcendit Simſon Thimnam, 14. (nimirùm) in declivitate montis ſita erat (Thimna, ) ab iſta parte aſcendebant & ab altera parte deſcendebant- 15. Verl. I4. Et ohtexit ſe] Velavit faciem ſuam, ne (Judas) illam agnoſceret. Eod- 8 verſ- AQAH — meminit, ut ſenſus ſit, fruſirà ac ſine ratieone hic nominis iſtius mentionem fieri, niſi ita, uti di- ctum eſt, explicare velis, confer. & Gur Arjeh fol. 5 3. col. 1. fin. & Hebr. yn rerWH, hæc & quæ ſequuntur, usque ad: 3y 9 intw i. e. eadem morte, (qua Deus interfecerat) Herem, abſunt ab utroque MStErff. 9. Scil. Onanem, vid. verſ. 10. h. cap. confer. hie tract. Talm. Jevammor, fol. 32. a. & fol. 34. b. it. Nidda fol. 13. b. 9. Vel: imminueretur, Hebr. nn, Latini iſto ſen- ſu uſurpant verbum: carpere, ita Ovidius: ſic forma ſpatiò carpitur ipſa ſuo, & alius: florem decoris ſinguli carpunt dies, confer. not. in nou h. loc. 10. Nempe: fratris, confer. not. in an n h. loc. & Gur Arjeh fol. 53. col 2. med. 1I. Ideſt: inibat, coibat, id enim verbò v, quod hic habetur, honeſta periphraſi innuitur, ſed ſemen non immittebat, confer. hic Bereſchit Rabba & tract. Talmud. Jevammot., fol. 34. b. uti in han nom h. loc. allegatur ad marginem confer. & Oot. ad I., Paralipom. c. 2. V. 3. H. I. XX Hebr. a7. e. ſtipulà, ſtramine, levi ratione & Er ff. 2. pro von habetur 1â i. e., tanquam ſtipu- la, cum Scheva, confer. quoad hanc phraſin. Abarben. ad 2-Samuel. c. 13. V. I. fol. 156. col. 4. circa fin. confer, & not. ad 2. Samuel. g. 14. V. I 3. Sign. 12. Sicverbum Dowun hic expono, à rad. omi. e. præſumptio eſt, confer. & hic dict. tract. Talm. Jevammot, fol. 66. uti in or h. loc, al- legatur, ubi vide not. ut & 2. Paral. c. 19. v. 5. n. II. 13. Sive mariti, qui cum illa congrediuntur, hue facit illud Tobiæ cap. 3. V. 9. ubi Saræ, Rague- lis filiæ, ab ancilla objicitur, quod ſit &ν nτuαα ga rag oecs, interfectrix virorum, uti vetus intrepres Latinus tranſtulit, vide & not. in bips DE h. loc. I4. Vid. Judic. cap. 14. v. I. confer. & D. Wa- genlſeil. Sot. p. 19 5. ubi etiam de objectione iſta agitur, circà quam ſolvendam diverſæ fuerunt Rabbinorum opiniones, quæ ibidem ex Gema- ra adducuntur, confer. & nor. in man r* h. loc. . 15. Ita & R. Papa quæſtionem iſtam ſolvit in Ge= mara, quæ ab eod. D. Wagenſeil. ibidem addu- occaſione arreptà, quò illam repelleret verbis blandis, vid. not. in "an r h. loc. in MSto citur, confer. & Lighttoot. Cent. Chorogr. Mat- 1 thæo præmifl. p. 137. c. 7 8. edit. Lipf. 312 GENESEOS. CAP. XXXIIX. verſ. I4. Et ſedit in oſtio oculorum] i. e. In apertura oculorum, 16. in ſectione viarum (i. e. in bivio, ubi via Thimnam versùs ducebat; * Rabbini autem noſtri exponunt, (quò d Thamar ſederit) in oſtio Abrahami, patris noſtri, quia omnium oculi ſpeculan- do expectabant, ut viderent illum. 17. Eod. verſ. 14. Quia viderat, quòd Schela ad- oleriſſet] Quo circà proſtituit ſeſe (Thamar) lehudæ, quoniam deſideraverat, con- cipere ex illo filios. Verſ. 15. Et exiſtimavit, illam eſſe meretricem Quia illa in bi- vio ſedebat. †. Eod. verſ. 15. Nam operuerat vultum ſuum] Ac (proptereà Jehuda) non poterat eam videre & agnoſcere, eſt etiam expoſitio allegorica Rabbinorum no- ſtrorum (circà verba iſta.) quia operuerat faciem ſuam, (nimirùm) quando illa erat- in domo ſoceri ſui, verecunda exiſtebat 18. ac proptereà ehuda) non malè de illa ſu- ſpicabatur. Verſ. 16. Et declinavit ad illam viam] i. e. De via, in qua fuit (Jehuda,) divertit ad viam, ubiilla erat, (verbum ρο5 hic ſignificat:) deſtourner, * linguâ ver- naculà. Eod. verſ. 16. Age quæio] i. e. Præpara te animumque tuum ad iſtam rem, omnis dictio ρſignificat præparationem, excepté illéò locô, ubi exponi debet per 5 N)) i. e. dationem, imò etiam illæ (dictiones,) quæ 0DN& i. e. præparationem- notant, propè accedunt ad ſignificationem N i. e. dationis. Verf. 17. Arrha- bonem] i. e. Pignus. 19. Verſ. 18. Annulum tuum & armillam] (Targum Onkeloſi habet:) ſigillum tuum & pallium tuum, 20. i. e. annulum tuum, qué tu obſignare ſoles & ve- 16. Sic ferè S. Hieronymus in Tradit. Hebr. h. loc co;, quo uſus ſum, quam in Bibliis Buxto f. exponit ac ſcribit, quòd Thamar in compito & in editione nar. rnev legitur; aſt in Ge- ſederit, ubi diligentius viator aſpicere debeat, mara, quæ eſt apud D. Wagenſeil. loc, alleg. quamnam viam ingrediatur, Vulgata quoque ha- habetur ar i. e. ad eam (ſcil. Thamarem) bet: in bivio itineris; alii verterunt: in oſtio vide dam; ſed piior lectio præferenda videtur, duorum fontium, ita & verſio Germanica, quam in notis nom exponitur hice, quòd Thamar R. Joſephus Athias Amſtelodami 1676. excu- ſederit in ſepulchro Abrahami ibique precata ſit. dendam euravit, ubi: An der Thuͤr von den † Conter. hic Megilla, fol. 10. b. & S0ta, fol. 10. zwey Quell⸗Brunnen; EXX. ut nomen pro- b. .. prium verterunt: A&Hνuti in Vaticana editio- 1,8. Confer. infrà verſ. 26. h. cap. ibique not. n- ne, (Complutenſis habet Erdr,) ac videntur proj 38- vide & D. Wagenſeil. S0t. p. 194. ibique Pey legiſſe: ny de quo loco vid. Ezech. c. Gemaram . du expolſitio iſta confirmatur, con- 47. v. 17. & cap. 4 8. v. I. confer. & Johann. rap. fer. & not. in 25 H . h. loc. 3. v. 23. vel intelligitur 'y, de quo Joſu. c. ** Sic exot imo αιννυν, in MSto Erff. 1. ha- 15. V. 34. vide not, in o nee h. loc. con- betur e», ſed . . . mend 4 fer, etiam D. Wagenſ. dict. p. 18 5. & ſeq. it. 2. id plan? omiſit osé, ut puto, MStum Lightfoot. Diſquiſ. Chorogr. Johann. præmiil. 5 5 Dag. 9 2 E edit Li Jel tract Talm 19. Hebr. ovh, Targum quoque hic habet: 3. DaS. 9 2 5. & 1eg. edit⸗ Lipkeit. . Reee, pignus, confer. Buxt. Lex. Chal Sota, fol. 10. a. & fol. 1 3. b. fol. 2399. 4, X Vide not. in —„ R W h. loc. ubi etiam Be reſchit rabba ac tract. Talm. Sota, fol. 10. a. ad marginem allegantur. 17. Hebr. MNXy, ita hic tàm in exemplari Hebrai- 20. Chald. 72** 5 ſie Hebr. n Orkelos Rie vertit, nonnulli Chaldaicam dictionem tranſt „ 8 ,2 . lerunt: ſudaium, Vid, P. Fagii not. h. loc. LkX. (A. X — Ereſtem ſutenſel 0 Habeatſih nengtuij ſeſtaſiet ſum) wer deceper⸗ tinxerah rar nen marima . ſe)integt ſcandac. tem no — LXN. & Fulg nicz eyp adlibrun conler. Pxpoltia ſacro hie nee ſeiipt eo, vigen Eikk. 1. V 1d: MSto 1. Ulnima i miles, 91 Conler. nenn in 21, Conler eadlem d tur, vid hactat. h. loc, 21 I0 eſt quaſi fin loc vert h loe 1;. die: 1 Dempe: r.-XNI. — tone piarum Wponunt, bliheerlan. ASbelaa. Werat, con⸗ iaillz in bi. rel hode) inorumno- co illaerat, AReillaſu. nit ſehuda) lingui rer⸗ diſtamtemn, oni debet Per Parationem., I7. Arhe. um Onkelont CAb. XXXIIX. 6ENESEOS. 313 & veſtem tuam, quà tu contegeris. Eod. verſ. 1 8. &t concepit ex eo] (Videlicèt filios) fortes, ſicuti ipſe (Judas) erat, ac juſtos eidem ſimiles. * Verſ. 2 I. Meretrix] (Hebr. N p) quæ eſt NR Di. e, conſecrata & præparata ad ſcortandum. Verſ. 23. Habeat ſibi] i. e. Sit ejus id, quod illa in manu ſua habet. Eod. verſ.23. Ne ſimus con- temptui] Si quæſiveris eam amplius (inquiebat jehuda ad amicum ſuum) res mani- feſta fiet & erit turpitudo, nam quid amplius facere poſſum, ut verbum (ſive promiſ- ſum) meum ſervem? Eod. verſ. 23. Eece ego miſi hædum iſtum] Quoniam Jehuda- deceperat patrem ſuum per hircum caprarum, cujus ille ſanguine tunicam Joſephi tinxerat, (ideò) ipſe quoque deceptus fuit hircò caprarum. * Verſ. 24. Ouaſi poſt tres menſes] (Gravida erat Thamar) maxima parte primi (à conceptione) menſis & maxima parte 2 1. poſtremi (ſive tertii menſis, intermedio autem (ſive ſecundo men- ſe) integro (illa uterum geſtaverat,) & verbaiſta: Nhναu U 22. (idem ſigni- ficant, ac:) DRN DNREi. e. quaſi tertiationem menſium; 23. (dictio au- tem νρhic nomen 24. eſt,) veluti (dictio: H, quæ habetur in illo loco:) blgnate ſoles Exe⸗ — 1Bibliis Buno D ltue; aſt in Ge. enſell loe, alleg. * . b biage not, N. t. 194. igne onfirmatun,con. utputo, MötIm qe hie habet: XI. Lexv. Chald, n Oekeosh oii not. he loe. 4 1. Thamatem) erenda videtur, e, quod Thanar bigae plecata ſt. .1 R 90t43, f0l. 10, 18to Urff 1. ha nbPi. e. & miſſione portionum, 25. item (in illo loco:) MHνρ.úàâ. e. miſſio ma- nuum Qq 3 LXX. verterunt: ο ρσαaιοσπο armillam, ſic & Vulgata, confer. Nobilii not. h. loc, allego- rica ex poſitio annuli & armillæ habetur in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 56. a. med. confer. & not. in nfi S h. loc. * Expolſitio iſta inde nata eſt, quoniam in textu ſa cro hic habetur: 9 i. e. & concepit ei, nee ſcriptum eſt und i. e. & concepit ex eo, vide nor. in =Se h. loc. in MSto Erff. 2. verba iſta: 7 τα & ſequentia, usque ad: An * i. e. eidem ſimiles, ſunt eraſa, in MSto I. autem priora quidem habentur; ſed ultima iſta: a &α n.HEh j. e, juſtos eidem ſi- miles, omiſſa ſunt. *X Confer. hie Bereſchit Rabba, ſicuti ad margi- nem in or DW h. loc. allegatur. 21. Confer., D. Wagenlſeil. Sot. pag. 27 9. ubi ferè eadem de Moſis conceptione in Gemara haben- tur, vid. & Exod. cap. 2. v. 3. ibique not. item tractat. Talm. Nidda, fol. 43. prout in bam h. loc. ad marginem allegatur. 22. Id eſt: quaſi tertiatio menſium, nimirùm quaſi finitis tribus menſibus, ſicuti illa verba hoc verſu 24. habentur: confer. Michlol ophi h. loc. & Exod., c. 10. v. 22. ibique not. n. 36. 23. Sive: in tres partes di iſioaem menſium, nempe; ifli tres menſes, ſi in tres quaſi partes dividantur, maxima patte primi menſis Tha-⸗ mar geſtaverat uteram & maxima parte poſtrema ſive tertii menſis; medio autem vel ſecundo menſe toto fuerat gravida, ſic igitur tiimeſtre tempus emergit, non quidem integrum; ſed quaſi completum, id, quod litera 2 Caphin di- Gtione v innuit; partes autem menſium interdum capiuntur pro menſibus integris, exem- pli gratia: ſi oclavo die menſis Martii concepit & Aprile integro usque ad quintum diem Maji ute rum geſtavit „ id dicitur- u& w i. e. quaſi tertiatio menſium, quamvis enim tres iſti menſes non ſint pleni ſeu completi; tamen pro completis habentur, vide D. Wagenſeil- Sota p. 2 So, n. 6. & Gur Arjeh fol. 54. col. I. fin. & col. 2. princ. ubi hac de re plura, confer. & Lightfoot. ad Matth. c. 12. v. 40. p. 3 5 3. & ſequ. edit. Lipſ. ac not. in a r h. loc. it. Jalkut Part. I. fol. 44. col. I. princ. & tract. Talm. Nidda, fol. g8. b. 24. Grammaticis a 2 1. e, nomen rei Mebne ) i. e, cum adjectione (literæ) Mem ab initio vocis, ſicuti hic habetur in Gur Arjeh fol. 54. col. 2. princ. confer. num. ſeq. 27. h. verſ. 2 5. Prout Eſther., c. 9. yV. 19. habetur, ubi vide Ralchi not. 314 GENESEOS. CAP. XXKIIX. er nuum ſuarum, 26. ſic quoque interpretatus eſt Onkelos: RNDi. e. quaſi tertia- tio menſium. Eod. verſ. 24. Gravida eſt *** ex fornicatione] (Dictio H) eſt no- men rei, 27. ſigniſicans fœminam gravidam, veluti (accipitur in illo loco:) mulier i. e. gravida, ? 8. ac (veluti dictio accipitur in illo loco) i. e. clara (ſplen- dida, ſive pura) ſicuti Sol. 29. Eod. verſ. 24. 1le combaratur] Dixit Ephraim Ca- ſchenſis nomine R. Meir: filia Schemi fuit (Thamar,) ipſeque ſacerdos extitit, quo- circà condemnata fuit, ut combureretur. 30. Verſ. 2 5. Zpfa edacebatur] Ut combu- reretur. † Eod. verſ. 2 5. Et ipſa mittebat ad ſocerum ſuum] Noluit (Thamar) con- fundere vultum ejus (Jehudæ) ut diceret: ego ex te concepi; ſed (dixit:) ex viro il- lo, cujus hæc ſunt, (gravida ſum,) cogitaverat (enim,) ſi confitebitur, confitebitur- ſpontè; ſi minũs, comburant me, nec vultum ejus pudore ſuffundam, hinc dicunt- (BRabbini:) ſatius eſt homini, ut conjiciant illum 31. in fornacem ignis, quàm ut vul- tum proximi ſui pudore ſuffundat præſentibus multis. Eod. verſ. 2 5. Recognoſies quæs] (barticula) — nihil aliud ſignificat, quàm rogationem, 32. (ac ſi dicere vel- let Thamar:) agnoſce quæsò creatorem tuum, 33. nec perde tres animas. 34. Verſ. 26. Juſta eſt] In verbis ſuis.* Eod, verſ. 26. Ex me] Scil. illa concepit, 35. Rabbi- 1 26. Vid. Eſai. cap. I 1. V. 14. NXX Hebr. ai An heæc & ſequentia usque ad: Apme Ma i. e. clara, ſicuti Sol, abſunt, à MSto Erff. 2. 27. Hebr. a , ſenſus eſt, quod vocabu- lum aea , quod hic habetur, non ſit verbum, quod Grammaticis dicitur yS; ſed quod ſit nomen, confer. num. antec. 24. h. Verſ. & infrà Geneſ. c. 41. v. 3 5-ibique not. n. 37. vide & not. in A AD h. loc. 2 S. Uti Exod. cap. 2 I. v. 22. habetur. 29. Vide Cantic. eap. 6. v. 16. ubi Vulgata habet: electa, ut Sol. 30. Sicuti pœnam iſtam lex Moſaica determinat, vid. Levit. c. 2 1. v. 9. confer. & D. Wagenſeil. Sot. pag. 197. S& p. 207. it. not. ad Deuteron. c. 19. V. 19-n. 39. vide & not. in ne rh. loc. ubi disquiritur, an Thamar juſtè ignis ſup plicio addici potuerit, confer. & Jalkut Part. 1. fol. 44. col. 1. med. ut & tract. Talm. Avo. da Sara, fol. 3 6. b. Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 43. b. & Cetubhot, fol. 67. b. it. Sota, fol. 10, a. & Bava mezia, fol. 59. a. 31. Hebr. AbDW, ita hie apud Commentato- rum noſtrum; aſt in Gemara habetur: 7* † WMuy i. e, ut fſeipſum conjiciat, vid. D. Wagen- ſeil. Sot. p. 19 5. confer. vot. in ai e h. loc. ut & Sota, fol. 10. b. 32. Sive: petitionem, Hebr. νρâ precationem, confer. infrà Genel. cap. 40. V. 14. ibique not. n. 20. 3 3. Eadem in Gemara habentur, quam D. Wa- genſeil. in Sot. pag. 196. adduxit, confer. Sota, fol. 10. b. 34. Videlicèt: meam & gemellorum infantium, quos utero gero, quæritur in Gur Arjeh fol. 54. col. 2. fin. quomodo Thamar ſcire potuerit, quòd gemellos utero gerat? reſponſionem vide ibidem, confer. & not. in a W h. loc. Non autem rrianm mwyna i. e. in facto ſcortatio- ſic in notis D h. loc. confer. hice fol. 7. b. 30 ſol. 10. bd. it. Makkot, fol. 2 3* nis, Sota; 35. Ita quidem Commentator noſter juxtà Talmu- diſtarum mentem exponit: P ſed verior & ſenſui literali aptior eſt interpretatio, ut ſignifi- cet: quàm ego, hoc ſenſu: juſtior illa eſt, quàm ego ſam. CALXNI — i holtti⸗ conſliopt celi ſli, ſ keyes in I ure kecih 26. Etnon Iit;41. all 8 elet] Del dum, 4 II verl. 27. Gine p zlifuerunt volin Npilil i warrrr 356. IIl Hebt genſeil. o kol. 320. 377. Hebr. Krum, in dict. loc i e. coneil jusck not 39t. Coner. tata funt. 39. Ex occil tione hæc Vvid. D. W ca) ſeg Hebr. Ss Vid. not, 6. 40., Die hon Ali expon deincepsa ot. K p. Numer. c. 41. Id eſt. ſuam, co 111. vide Talm. Sot 41. dige: ce deinceps e Oled, 10 Nr. daſl tertla. ) eſt n0. hllierd 6ta ſſplen. Rtaiin Ca. Lliüt, guo. Utcombu. Amar) con. er vito il⸗ nfttebitur., inc dicunt Nüm ut vul Reronoſies dicerevel⸗ 34. Verl, 1,35,Rabbi⸗ H — l.D. Wagen⸗ nn e preenionem, 4 idigle not. 1 coner. 8Ota,; um infäntium, 1r Arjen fol, ſ4. ſcire pottteit,; vorſionem lle o h. loc. facto leortatio⸗ ſoe. conlet. hlie Makot,tol. 13. er unta Talmu- 9; led ſerior AN tio, Ad ſignifi⸗ orlla el, dvim CAP. XxXXIINX. GENESEOS. 31 ni noſtri p. m. exponunt, quòd oraculum cœleſte 36. exierit, dicens: à me meoque conſilio provenerunt res iſtæ, 37. quoniam verecunda fuit (Thamar) in domo 38. ſo⸗ ceri ſui, (ideò) decrevi, 39. ut naſcantur ex illa reges & ex tribu jehudæ conſtitui, ut- reges in Iſrael prodeant. Eod. verſ. 26. Qoniam illam non dedi] i. e. Quoniam- jure fecit, quando quidem * illam non dedi (uxorem) Schelæ, filio meo. Eod. verſ. 26. Et non addidit 4o. amplius] Sunt, qui dicant, (quoòd Judas) non amplius perrexe- rit; 41. alii vero dicunt, quòd non deſtiterit. 42. Verſ. 27. In tempore, quo illapari- ebat] De Rebecca autem illa (S. Scriptura) dicit: & completi ſunt dies ejus ad parien- dum, 43. ibi menſibus impletis (peperit Rebecca;) hic vero deficientibus. 44. Eod. verſ. 27. Et ecce gemelli] Plenè (hic ſcripta eſt dictio H O NN;) aft ſuprà 45. defe- Gtivè D O N (ſcriptum eſt;) quoniam (ibi) unus fuit improbus; 46. ſed (hic) ambo iſti fuerunt juſti. Verſ. 28. Et dedit manum] Exſeruit unus manum ſuam foràs & poſtquàm (obſtetrix) alligaverat manui ejus coccinum, ipſe retraxit illam. Verſ. 29. . Rupiſti] i. e. Roboràſti ſuper te robur. 47. Verſ. 30. In cujus manu erat coccinum Qua⸗ 36. Ita Hebr. 7o na hic interpretor cum D. Wa- enſeil. loc. alleg. confer. Buxtorf. Lex. Talm. Kr. 320. 37. Hebr. .a, ſic apud Commentatorem no- ſtrum, in Gemara, quæ apud D. Wagenſeil. dict. loc. habetur, pro ade legitur wa i. e. concubitus, uti ipſe interpretatur, vide E= jusd. not. n. 20. p. 209. 38. Confer. quæ ſupraà verſ. 15. h. cap. n. 18. no- tata ſunt. 39. Ex occulta enim Divinæ providentiæ diſpoſi- tione hæc omnia peracta eſte Rabbini ſtatuunt, vid. D. Wagenſeil. dict. n. 20. p. 209. confer. & cap. ſeq 39. V. I. u. 2. * Hebr. 7) eſt hæc expoſitio iſtius: 39 hy, vid. not. ad Hoſe. cap. 6. verſ. 5. num 5. S n. 40. Sic nonnulli hic verbum b'interpretantur, alii exponunt: non deſiit, i. e, non abſtinuit deinceps ab ea, confer. D. Wagenſeil. p. 197. in Sot. & p. 209. n. 23. S p. 9 1 3. D. 7. Vid. & Numer. c. 11. V. 25-ibique not. n. 112. 41. Id eſt: non ampliùs cognoyerit illam nurum ſuam, confer. Numer. dict. cap. I I. v. 2 5. n. 112. vide & not. in eI PD h. loc. & tract. Talm. Sota, fol. 10. b. 42. Sive: ceſſaverit amplius; ſed quod cum illa deinceps concubuerit, conkfer. Theodoret. Quæfl. 20. & Jac. Cappelli Obſervat, ad Nu- mer. dict. c. 11. V. 26, poſt verba iſta: pp R7 i. e. non deſtiterit, in editione no rnut e in Berolinenſi addita ſuntiſta: 37 da Tar 595 d) HDaDr 50 dn en i. e. S con- junxerunt (loco iſti, in quo ſermo eſt de) Eldad ac Medad (Numer. c. II. v. 2 5. Uhi habetur:) & non bb, quod Chaldæus interpres tranſtulit: & non pbe i, e. ceſſaverunt vel deſtiterunr, vid. not. ad Numer. d. c. 1 I. V. 2 5. Dum. I12. 43. Sicuti ſuprà Geneſ. cap. 2 5. v. 24. habetur. 4 4. Scil. menſibus non completis, peperit Thamar, nam nondum completi erant dies partus Tha- maris, quoniam ſeptimo menſe pepererat gemel- los, prout Rabbini tradunt, vid. ſuprà Genel. dict. c. 2 5. V. 24. ibique Raſchi not. n. 71. quod hie vDTY dicitur, id Exod. cap. 2. v. 3. n. 13. vo- catur: 'yn PH i. e, menſibus non perfectis & quaſi amputatis. 45. Nempé Geneſ. dict. cap. 2 5. vV. 24. 46. Videlicèt Eſavus, vide, quæ ad Geneſ. dict. c. 2 5. Verſ. 24. D. 72. notata ſunt. 47. Hanc Commentatoris noſtri interpretationem ſecuta eſt verſio illa Germanica, quæ R. Joſe- phi Athiæ curà Amſtelodami 1676. typis vulga- ta eſt, uhi ſic habetur: Warum haſt du geſter⸗ cket auff dir deine Sterckung/ ità fere Para- phraſis Chaldaica: quàm magna fuit fortitudo in te, ut prævaleres, abſunt autem verba iſta? vnm 7y i. e, ſuper te robur, à MSto Erff. 2. GENESEOS. CAb. XXXIX. Quater meminit hic Scriptura manũs 48. intuitu quatuor anathematum, 49, in quibus prævaricatus erat Achan, qui ex illo (lehuda) natus erat; nonnulli autem dicunt (qua- ter mentionem fieri manus,) intuitu quatuor rerum, quas (Achan) abſtulerat, (uti fue- runt:) pallium Sinhar 50. & duo fruſta 51, argenti, (quæ valebant) ducentos ſiclos & linguam 52. anream, (ita ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba. Eod. verſ. 30. Et vocavit nomen ejus Zarach] Propter HHRâ (ſive) N“ i. e. aſpectum coccini. 53. 316 CAP. XXXIX. Erſ. 1. Zoſephus autem dedublus fuit] Redit (jam S. Scriptura) ad narrationem primam, quæ ideò interrupta fuit, ut deſcenſus jehudæ connecteretur? vendi- tioni joſephi, ad indicandum, quòd propter illum (Joſephum) depoſuerint- eum (Jehudam fratres ejus) de dignitate ſua, 1. prætereà (ideò interjecta fuit narratio de Jehuda,) ut factum uxoris Potipharis conjungeretur facto Thamaris, ad indican- dum tibi, quòd, ſicuti illud Numinis Divini (providentiâ 2. accidit, *) ita & hoc (eve- nerit) numine Divino ſic dirigente, viderat enim illa (Potipharis uxor) per aſtrologos vX ſuos, fore, ut filios ex eo (Joſepho) ſuſciperet; ſed ignorabat, num ex ſeipſa; an- verò ex filia ſua. 3. Verſ. 3. Quia Dominus ſerat) cum illo] i. e. Nomen altiſſimi e- rat 48. Nempè: bis verſu 2 8. ac ſemel verſu 29. & i-fuerat viſum, confer. & hic not. in nom ew h. terum hoc verſu 30. innuitur autem voce manus loc. furtum Achanis, qui manus injecerat rebus ana- * Hebr. T Pndhy hæc & ſequentia, usque ad: themati ſubjectis. i. e. prætereà, abſunt à MSto Erff. I. 49. Vid. Joſ. cap. 7. verſ. I0. ubi quatuor anathe- I. Confer. quæ ad cap. antec. 3 §. v. 1. num. I. no- matum fit mentio, juxta Rabbinorum ſenten- tata ſunt, vide & not, in am mneom h. loc. ac tiam, per verba iſta: & acceperunt de anathe- Sota, fol. 13. b. mate & furati ſunt & mentiti ſunt & repoſue- 2. Confer. quæ ad cap. antec. 3 8. v. 26. n. 39. no⸗ runt illud inter inſtrumenta ſua, vid. Gur Arjeh tata ſunt. ol. 54. c01. 3. fin. . r Vel: directum ſeu ordinatum fuit, Hebr. 9. Sive: Babylonicum, nam Sinhar regio fuit anarn ſic in MSto. Etff. 2. hic additum reperi- Babylonica, uti ſuprà Geneſ. c. 10. v. 10. habe- tur. ⸗ tur, confer. & Junii ac Tremellii not. ad Joſ. X Hebr. abeYNa, in MSto Erff. 1. habetur: . 7. V. 2 I. 5 1. Hebr. Mo're, ſegmenta, ita in Bereſchit Rab- ba, quamvis duorum iſtorum ſegmentorum ſeu . . Kunorum argenti Joſu. dict. c. 7. v. 21. nulla fiat Scilicèt: filios eſſet ſuſceptura, Commentator i- mentio. a ue noſter exiſtimat, quod Asnath (de qua cap. 52. Vulgata habet: regulam auream, vid. Junii ac Kic⸗ 4 d. 4 5, & v. ſof dicitur, quod Potipharis Tremellii not. ad loſu. alleg. cap. 7. v. 21. con- “ uen vamdgus ſo ephus uxorem duxerit,) fer. & not. in mam eh. loc. uerit quoque nlia iſtius fœminæ, quæ Joſephum 53. Nemmpè, quòd coccineum filum in manu ejus N den MStum 2. habete Pae e „confer. not. ad Exod. c. I. v. 2 2. Sign. * 0⸗2C———————— ad concubitum ſolicitavit; aſt S. Chryſoſtomus nNN — nat pronh ſermno, nan um] Hi lingoa ete ſnn⸗ C Ptile ede dictus: pe advetsust vwor domi eiibi lab z N] 10. U4, — Komil. (de guo elle eunden moelt, di ggi und⸗ tio, vocat ellet flijl. not, ad al ca. 41. Fe 4, Mompte Hebr. Wr tol.2317. legitor me Vile hereſe ſol k1.a. ſ.e Iutextu ſter ſpple do: v i,e ghiegt Presse a0 confer. 8 17. 6: Fenſuz e r, vas Complate nopetatqgt tur.) 7. Coner ker notafi NAI. — guibos 1t ſutife. ios ſclos g 1l. 30, HE okelni,ſz, lttationemm tur? vendli⸗ epoſnerint. Uit nartatio Ad indican⸗ r altolge ſeipſa; an. n alüiſlini e. at —= neN n niag, Vsqe d: Eiſk. 1, 1. num. I.n0 wov h lot. A 7. 16. 39,n um fuit, Heb. Acitnm reei . ikk. 1 habetur: 1* 5sde, COnet. . Commentatori⸗ nath (Ce qus cap. quod potiphanin aorem duxerit,) Ejque lolephum 8. Chrploktomus Howil. CAP. XXXIX. GENESEOS. 315 rat promptum 4. in ore ejus. Verſ. 4. &t quicquid babebat] Ecce brevis (hic) eſt ſermo, nam deeſt (vocula:) i. e. quod. 57. Verſ. 6. Nec noverat tum eo quid- quam] i. e. Non advertebat animum ſuum ad quidquam. 6. Eod. verſ. 6. Niſi pa- nem] Hic (panis denotat) uxorem ejus, 7. ideò autem (hic panem nominat,) quia- linguâ verecundà 8. loquitur (S. Scriptura.) Eod. verſ. 6. Et fuit Joſephus pulcher form] Quando viderat (Joſephus) ſibi imperium (in domeſticos) traditum eſſe, cee- Ppit ille edere ac bibere & capillos ſuos componere, 9. dixit (igitur) Sanctus ille Bene- dictus: pater tuus luget (propter te;) tu verò capillos tuos concinnas, ego excitabo adversùs te urſam, * & veſtigio (ſecutum eſt id, quod verſu ſequenti dicitur:) & tulit uxor domini ſui &c. Verlſ. 7. & accidit 10. poſte] Ubicunque dicitur N.i. e. poſt- eà, (ibi habetur) connexio (antecedentium cum ſequentibus.) Verſ. 9, Et peccarem in Deum] Filiis Noachi præceptum fuit datum 11. de ſcortatione (fugienda.) Verfſ. 10. Ule dormiret juxid ilam] Etiam ſine concubitu. Eod. verſ. 10. Ur cee cum illaj IR Homil. 63. non videtur putare, Potipharem, (de quo dict. cap. 41. v. 45. & v. 50. agitur,) eſſe eundem cum Eunucho, de quo h. cap. 3 9. ſer- mo eſt, nec fortaàſſis etiam Philo id exiſtimavit', qui uxorem illam, cujus dict. cap. 41. fit men- tio, vocat præ cœteris clariſſimam, quippe quæ eſſet filia ſacerdotis Heliopoleos, conter. Nobilii not. ad alleg. cap. 41. vide & infrà Genelſ. dict. cap. 41I. verſ. 45.: n. 60. 4. Promptè & expeditè emiſſum, vel pronunciatum, Hebr. , de quo vid, Buxtorf. Lex Talm. fol. 2327. in editione Hebraica, quà uſus ſum, legitur mendosè v“ nempè: Dſain pro Vau, vide Bereſchit Rabba, & tract. Talm. Berachot, fol 42. a. ac Sanhedrin, fol. 39. b. 5. In textu Hebræo legitur N, hic autor no- ſter ſupplendam dicit eſſe voculam vèe, hoc mo- do: S e& 92) i. e. & omne, quod erat ei, 1, e. quicquid habebat, ita patticula illa & ex- presse addita reperitur in verſu ſequenti 5. h. oap. confer. & verſ. 8. h. cap. item veri. I4. h. cap. n. 17. 6. Genlus eſt: nihil curabat, ſic ferè LXX. = % r z Aντι+ε (ſic in Vaticana editione, in Complutenſi habetur: zaοαεντν) 2, non noverat quidquam eorum, quæ apud ſe (gereban tur.) 7. Confer. quæ ad Exod. cap. 2. V. 20. Raſchi no- ſter notavit, ubi vide num. 6 I. confer. & not. in DN R.— h. loc. 8. Sive: honeſtà, Hebr. ppos i. e. mundà, vide quæ ſuprà ad Genel. c. 17. V. 22. n. 60. & ad Ge- neſ. c. 1 8. V. 2. n. 15. notata ſunt. 9. Concinnare, criſpare, id enim verbum vdyt quod hic habetur, ſignificat, confer. Proverb. c. 4. v. g. ibique not. n. 8, vid. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1483. * Hæc fuit beſtia illa mala, de qua ſuprà Geneſ.c. 37. v. 3 3. ubi vide Raſchi not. Sign. ** confer. & Bereſchit Rabba & not. in a me ſuper Commentar. Raſchi h. loc. ac tract. Talm. Na- ſir, fol. 2 3. a. & Horajot, fol. 10. b. 10. Hebr. s α hæc verba, quæ hic in textu ſa- cro habentur, quæque ab autore noſtro expli- cantur, priùs poni ac dein explicari debuiſlent; ſed illa omiſſa ſunt tàm in editione Hebraica, quà uſus ſum, quàm in ex emplari ar n & in Bibliis Buxtorfianis, ut & in Berolinenſi edi- tione, quocircaà iſta hic in textu ſupplevi. II. De ſeptem præceptis Noachdatis, inter quæ etiam eit iſtud de ſcortatione vitanda, vide inter alios Joh. Hoornbeek contrà Judæ. lib. 7. c. 1 p. 447. S ſeq. it. lib. 9. c. 4. p. 552. confer. & ſu- pra Genel. c. 20. V 12. n. 1 §. it. tra . Talm. E- achin „ fol. 15. b. it. danhodtin, fol. 109. à Kr GENESEOS. 318 CAP. XXXIX. In futuro ſeculo. * Verſ. II. Accidit autem die quodam] (Verba iſta DD idem volunt,) ac ſi diceret (Scriptura:) Debhe Eeee enn i. e. & ac- cidit, quando advenit dies, (nempè) ſingularis, dies lætitiæ (publicæ,) dies eorum- feſtivus, 12. quò omnes ad delubrum pſeudonuminis ſe contulerant, cogitaverat, ſecum (uxor Potipharis,) non erit mihi dies alius magis commodus, quò cum Joſepho rem habere poſſim, quàm dies iſte, dixit itaque eis (domeſticis ſuis:) ægra ſum ego nec poſſum ire (ad celebrandum feſtum.) Eod. verſ. I1. Ue faceret opus ſuum] Raf & Schemuel (diversè hac de re ſentiunt,) alter dicit: (ingreſfus eſt domum) ad ſuum o- pus ipſum peragendum; 13. alter verò dicit, (quòd ingreſſus ſir) ut cum ea rem habe- ret; 14. ſed quòd apparuerit ei (Joſepho) ſimilitudo imaginis 15. patris ſui, ſicuti ha- betur in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Sota. 16. Verſ. 14. V' idete, adaduxit nobis] Ecce ſermo iſte brevis eſt, 17. adduxit nobis (inquit hic Scriptura) nec expli⸗ cat, quisnam illum adduxerit; innuebat autem (uxor Potipharis) maritum ſuum. 8. Eod. verſ. 14. Iranſitorem] (Dictio âν hic ſignificat eum, qui venit) νz. e. e transfluviali regione, ex filiis Heber. 19. Verſ. 16. Dominus ejus] Scil. Joſe- phi. Verſ. 17. Venit ad me] Ut illuderet mihi ſervus Hebræus, quem nobis adduxi- ſti. * Conter. hic D, W'agenſeil. Sot. p. 85. ubi Gema- ra, unde locus iſte deſumptus eſt, adducitur, vide & not. in maf h. loc. it. Joma fol. 3 52 b. & 80ta, fol. 3. b. ut & Avoda Sara, fol. 5. 2. I1I2. Hebr. *ι h) ſic vocârunt Judæi feſta gentium & hodiè adhuc ita vocant Chriſtianorum feſta, vid. Buxtorf. Lex Talm. fol. 69. D. Majus in The- ol. Jud. Loc. 17. J. 5. p. 264. putat pro & me- lius ex Syriaca lingua legi y, vid. & D. W'a genſeil. Sot. p. 772. & ſeq. ubi traditio iſta ſive fabula fuſins narratur, R. Juda dicit — P baaw i. e. dies ſtultelcendi & ſtercorandi fuit- vide Lightfoot. ad Luc. c. I1. v. 15. p. 9804. e- dit. Lipſ. ubi eriam exponitur, quid nomine av intelligatur, confer. hic Tanchums, uti ad mar- ginem in p-m nD h. loc. allegatur, confer. Schabbat, fol. 49: a. & Sota, fol. 3 6. b. 13. Vel, uti D. Wagenſeil. loc. alleg. vertit: ſim. pliciter ad munus obeundum ingreſſus eſt. 14. Ita hic interpretor: apy ni), apud D. Wyagenſeil. dict. pag. 772. legitur: Wy PY, quæ ille ſic tranſtulit: ad neceſſitates (ur- entis naturæ.) peragendas; vide tamen ejusd. not. n. 9. p. 77 5. Abi juxtà mentem autoris noſtri aliam adducit expoſitionem eamque magis con- venientem. 15. Hebr. oN de qua voce vide Buxt. Lex. Talm- fol. 53 1: & D. Wagenſeil. Sot. dict. pag. 772. & pag. 77 8. num. 12. confer. & infrà Geneſ. cap. 49. verſ. 2 6. ibique not. num. 226. vid. & not. in pan nov h. loc. 16. Eſt is liber ſeptimus partis tertiæ operis Tal- mudici, agens de muliere declinante, quæ in ſuſpicionem adulterii venit, cujus luenlentam verſionem Latinam adjectis doctiſſimis notis edi-= dit ſæpè laudatus D. Wagenſeilius, vid. Ejusd. p. 772. ubi locus, ab autore noſtro hic adductus, reperitur, vid. Sota, fol. 36. b. 17. Sive ellipſis hic habetur, sSgazvXιο⅜ναιtitS. Seriptura, confer. quæ ſuprà ad verſ. 4. h. cap. n. 5. notata ſunt, vid. & ſuprà Genel., c. 1 v. I. n. 27. it. Gur Arjeh fol. 55. col. 1. princ. confer. & infrà Geneſ. c. 41. V. 13. n- 19. & c. 4 8. v. I. n. 1. I8. Vel: loquebatur de marito ſuo, nempè, quod ille adduxerit oſephum eumq; in domum ſuam receperit. 19. Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. c. 14. v. 13. n. 33. & n. 34. notata ſunt, onfer. & not. in noi Ma h. loc. 41. A. — K. Ver aritoſio mirum) 2 t inilinau lum ridebe Forhi⸗ 1)Tatgum nna, . Ur. ſo⸗ ſoge tum,t? (hocided⸗ miniſtros — 20. Fillicetl metcomple In DN Hebr. y Sapoll: n bentur. 21. lun habett Buxtork, in! hic Comme 22. Chald, ſas ſum, Bibliis Bunt iplo textu torf. habet Chaldaico ſus ſum, jus; aſt in Wpwel: locus ile Pynn bbi, bplehte — le, G e. üeseotum, Ogitaperer, um oleho ſum e80 nee n Naft & d ſuum o- dakem habe. i,ſtcti ha. Cte, 4 durit nee erpli⸗ in ſuum ig, Aiee, e eil. ſole⸗ obisadduxi- li. — gue magis con⸗ Blxt. Lex, Talm Gick. Pag. 772, lnkra Gene, (. 16, gid & nt . nie Openis Tal linante, quæ in jus luculentam iſlimis notiseli. llius, vis, Eiusd. krohic adductas, Hegle Utitur, . verl. 4,h, C3,. enel, e. 1 V. 1, d. cpline. cOnler, & K (.49, V l, N. no, nempe, gnod in domuum flam 14. V. 13, 1 33. pot in CAP. XL. GENESEOS. 9*9 ſti. Verlſ. 19. Er fuit, cum audiret dominus eju] Tempore concubitus dixit illa ei (marito ſuo) atque illum ita allocuta eſt: eodem modo 20. fecit mihi ſervus tuus, (ni- mirùm) actiones concubitus, ſicuti iſtæ funt, (ſervus tuus *mecum fecit.) Verſ. 21. Et inelinavit ad eum benignitatem] Etenim acceptus fuit (oſephus) omnibus, qui il- lum videbant, (dictio Or hic notat idem, quod in illo loco:) ſponſa pulchra- OTi. e. gratioſa, 21. ficuti in Miſchna (legitur.) Verſ. 22. Lpſe faciebat] Jux- tà Targum ejus (hæc eſt expoſitio:) ſecundùm verba ejus 22. fiebat. 2 3. Verfſ. 23. Kaando quidem Dominus erat eum eo ] (Vocula: N hic idem ſignificat, ac) ο i. e. quoniam Dominus erat cum ipſo. 24. CAP. XI. Erſ. 1. Poſt res iſtas] Quoniam maledicta iſta (uxor Potipharis) juſtum hunc (Joſephum) per ora omnium traduxerat, ita, ut de illo & in ejus opprobrium 1. loquerentur *(homines,) obtulit eis Sanctus ille Benedictus peccatum iſto- rum, ut ad illos reſpicerent (homines;) non verò ad Joſephum, prætereà quoque, (hoc ideò accidit,) ut aliqua veniret reſpiratio ** juſto (Joſepho) propter iſtos (duos miniſtros regis.) Eod. verſ. I. Peccaverunt] In illius Phiala potatoria *** reperie- Rr 2 batur 20. Scilicet: ſicuti tu ſam mecum facis, nempè me- met complectendo & oſculando &c. confer. not. in =non rnew h. loc. X Hebr. ay ay, ſic in MSto Erff. I. verba i⸗ ſia podt: Mö&a i. e. ſicuti iſtæ ſunt, addita ha- entur. 2 I. lta habetur in Ketubhot. fol. 17. a. uti eſt apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 799. ad querm locum hic Commentator noſter dubio procul reſpicit. 22. Chald. Wauaa:a tàm in exemplari Hebr. quo u- ſus ſum, quàm in editione an ne Se in Bibliis Buxt. in notis autoris noſtri legitur z aſt in ipſo textu Chaldaico, qui in dictis Bibliis Bux- torf. habetur, legitur: mbn; in textu vero Chaldaico editionis, na rp & illius, quaà u- ſus ſum, habetur: A ) i. e. juxtaà verba e- jus; aſt in Compluter ſi editione verba iſta: 9) n'n vel: erea ſive enypn non habentur, ac locus iſte ibidem ſic legitur: ay — nynn h en znn i. e. & omnia, quæ fiebant ibi, ipſe faciebat, uti habet verſio Latina ibidem. 23. Id eſt: ipſe præcipiebat ſervis, ſub ſe conſtitu= tis, & fiebat quoòd ipſe mandabat, ſic in not. S-T ſuper commentarium Raſchi h. loc. ex- ponitur. 24. Loci iſtius expoſitionem vide in not. mnew Do h. loc. 1. Hebr. m, ſic in exemplari, quo uſus ſum; ſed abſunt iſta à Bibliis Buxtorf. ut & aliis exem- plaribus Hebraicis. Hebr,)à An, iſtorum loco in MSto Erff. 1. hæe habentur verba: ind n r ene i. e. & traduxerat peccatum illius (Joſephi) per Omnhnium ora. 2. Netnpé: duorum eunuchorum, fcil. archipin- cernæ & præfecti piſtorum, de quibus hic eſt ſer= mo. **X Vide hic not. in pam new, ubi loci iſtius ex- plicatio habetur. XX Hebr. b, ſic babetur in Bibliis Buxtorf. in exemplari verò Hebræo, quo uſus ſum, legitur: , in editione po ro habetur: L, eſt autem à Græco rezzeter, vid. Buxtorf. Lex: Chald. fol. 1720. & not. in n re'h. loc. GENESEOS. CAP. XL. batur muſca; in iſtius verò placenta reperiebatur lapillus. 3. Eod. verſ. I. Coquens] Scil. panem regis, nec dictio "N i. e. coctio, (dicitur,) niſi de pane, linguâ verna- calà: piſtor. 4. Verſ. 4. & conſtituit princepi coquorum 5. Joſephum] Ut is eſſet cum illis. Eod. verſ. 4. Et fuerunt diu in cuſtodia] (Videlicèt) duodecim menſibus. 6. Verſ. 5. Etſomniäarunt ambo ſomnium] Et ſomnirunt duo iſti ſomnium, hic eſt ſen- ſus ejus literalis; expoſitio autem allegorica eſt: unusquisque ſomniavit ſomnium utriusque, 7, nam ſomniavit (unusquisque) ſomnium ſuum & interpretationem (ſo- mnii) ſocii ſui, 8. & hoc eſt, quod dicitur: & vidit præfectus piſtorum, quòd bona⸗ eſſet interpretatio. 9. Eod. verſ. 5. Unasquiſque ſecundim interpretationem ſomnii ſui] i. e. Unusquisque ſomniavit ſomnium, quod conveniebat interpretationi, quæ (ambobus) illis eventura erat. Verſ. 6. Triſßes] (Dictio D'D)Tſignificat:) D'nau i. e. dolentes, ſicuti (accipitur in illo loco:) indignabundus ) i. e. & dolens, 10. i- tem (in illo loco:) i. e. iram Domini feram. 11. Verlſ. 10. Palmites] (Vox D V ſignificat) ſurculos protenſos, quos vocant: vites. 12. Eod. verſ. 10. Ea- que erat quaſßi germinans“] i. e. Similis erat germinanti (viti) eaque erat quaſi germi- nans, 3. Vel: granum, Hebr. „, faſcieulus, vid. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 1946., Judæi Germani ver- tunt: Ein Höoͤltzlein i e. fruſtulum ligni. 4. Sic reddo hic ovwy, piſtor, ita Latini, Gallis hodiè dicitur: boulenger. 5. Vide quæ fuprà ad Geneſ. c. 37. v. 36. n 94. no- tata ſunt, confer. & not. in an m h. loc. 6. Quoniam in Hebræo habetur nd i. e. dies, (quam dictionem hie verti: diu.) eaque vox, quæ Levit. c. 2 8. v. 29. habetur, ibid ab interpretibus Judæis exponitur, quòd ſignificet: annum integrũ, vid. Salom. not. ad dict. c. 2 8. v. 29. ideò etiam hic à Commentatore noſtro explicatur, quòd fignificet duodecim menſes, confer. Gur Arjeh fol. 55. col. I. fin. & ſupra Geneſ. c. 24. V. 5 5.n. 96. ite not. in hp h. loc. 7. Expoſitio iſta allegorica exinde orta eſt, quia in textu ſacro ordo verborum iſte eſt: dbn Myr i i. e. & ſomniarunt ſomnium amborum, nec dicitur: e Pr i. e. & ſomniã- runt ambo ſomnium; ſed juxtà autoris noſtri mentem hic eſt boby N& i. e, ordo textus eſt tranſpoſitus atque literalis ſenſus eſt, quòd ambo ſomniaverint ſomnium, confer. not. in nee non h. loc. cœterùm verba iſta borw n-pa i. e. utriusque, nam ſomniavit, & cœtera, quæ ſe: quuntur, usque ad: vn NNi i, e. unu⸗ quisque ſomniavit ſomnium, abſunt a MSco Erff. 1. 8. Ita in Gur Arjeh dict. fol. 55. col. I. fin. S& col. 2. princ. exponitur, nempé, quod princeps coquorum ſomniaverit, archipincernam poſt triduum ex cuſtodia egreſſurum eſſe (in priſti- nam libertatem;) archipincerna autem ſiomni- avit fore, ut princeps coquorum exactò triduê ſu- ſpendatur, non itaque ſomniavit unusquisque ſomnium ſocii fui; ſed: nen p i e. ſolums- modò interprerationem ſomnii ſocii ſui, uti hic mox in textu ſacro ſequitur & ab autote noſtro ibidem exponitur, confer. & not. in pan r h. loe. 9. Sicuti infrà verſ. 16. h. cap. habetur. G 10. Alii: iratus, vid. I. Reg. c. 20. v. 43. & cap. 2 1. V. 4. 11. Sicuti Mich. cap. 7. v. 9. habetur. 12. Ita hic expono: Latinè: en vidais, Hi- ſpan. vides, Galli palmites hodiè vocant: entena- is ou avantins autins,) Commentator noſter inftà in notis ad Geneſ. c. 49. v. 1 1. interpreta- tur linguâ vernaculà: No quod reddere poſſis: couriere, Germ. Schoͤßling / Reb⸗ ſchoͤfſe / vid. infra not. ad dict. c, 49. V. 11. n. 79. (Ar. N — nuniſil Hos (freg poleladt batgve ge Imzjor, qu major, 1 6. forem. 1 comptell Trerdlet polttone Ferl. 13. 19 (hoe! in convin ie. Baſin cokdetis cum miſer niſrafor. rum, (qu — 79, Ferb. ant: conler, * Hebr. 5 v pyr sto 13. Uræ Pertorf. en ſol.92. 14, Iu hi nohrum puto. 15. Hane glaulus le poſſ autoris eritom 16. Uni 5 interpre 17. Vige! (Conſer. CA. I. — onieni ngnd verna. tisellet cumn menſibue, 6. hicel ſen. itſomninm. ionen (o. quod bona-, inen ſnnii tatoni, que dat.) Dary lolens, 10, j. miter] (Vo venl. 10. E. Jual germi. nans, —.— blunt à MRO 0l. 1, fn. &ol, uod Prineehe Ppincernam poſt neſle (in hriſi⸗ na autem lomni⸗ exacto tiduo ſu⸗ awit unusguisgue ie, ſolum⸗ ſoeiiſai, utihie db atote noſtro t. in abetur⸗ 10,5.43. ch. detur. 1 „1. . rn Vidais, Hi- evocant: entend* mmmentatof noſlet V. II interpteta⸗ P, gllod leddere Sehoßling/ Reb⸗ . e,49e e llen. 79 CAP. XL. GENESEOS. 321 nans, * videbatur mihi in ſomnio, quaſi illa germinaret & poſt germinationem erupit flos (ſive gemma,) i. e. factæ ſunt uvæ immaturæ, 13. linguâ vernaculàâ: eſpanir, 14. poſteà ad maturitatem pervenerunt, (Onkelos vertit:) & erat quaſi florens, produce- batque gemmas, hactenùs interpretatio Chaldaica (dictionis) Nn; (eſt autem) major, quàm , 15. veluti ſcriptum eſt : & omphax matureſcens erit Y1:. e. flos major, 16. ac ſcriptum eſt: & produxit Hi. e. germen ac decorem & emiſit gi. e. florem. 17. Verſ. I1. Et expreſi †] (Explicatio eſt) juxtà Targum: ) i. e, & compreiſſi, frequenter autem (iſtud verbum) occurrit in linguâ Miſchnæ. Verſ. I2. Tres dies ſunt] i. e. Signum illi (palmites) ſunt tibi trium dierum; ſunt (quidem) ex- poſitiones * myſticæ (hujus loci) multæ; (ſed quæ hic brevitatis cauſa omittuntur.) Verſ. 13. Elevabit Pharao caput tuum] (Dictio & hic) ſignificat ſupputationem, 18. (hoc ſenſu:) dum recenſebit (Pharao) cœteros ſervos ſuos, ut coràm eo miniſtrent in convivio, te quoque ſimùl cum illis numerabit. Eod. verſ. 1 3. Superſedem tuam] i. e. Baſin tuam 19. ac ſedem tuam. Verſ. 14. Si memineris mei tecum] Quòd ſi re- corderis mei tecum, poſtquam benè tibi erit. p † Eod. verſ. 14. Et facias quæsò me- cum miſericerdiam] (Vocula:) No non, niſi petitionem 20. ſignificat. Verſ. 16. Ca- niſtra foraminoſa] (Hebr.) )H. ſignificant:) caniſtra virgultorum decorticato- rum, (quæ plena ſunt) foraminibus, 21. cujusmodi multa ſunt apud nos, eſt enim mos Rr 3 eorum, lin, fol. 92. a. V . 79. Verba autem iſta: N i. e. quos vo cant: vites, abſunt ab utroque MSto Erff. conler. hic tract. Talm. Chulin, fol. 92. a. & b. * Hebr. —tr d, hæc & ſequentia, usque ad Pe PYN i. e. & emiſit fliorem, abſunt ab utroque MStO Erff. . 13. Uvæ parvæ, Hebr. Inb i. e., uvæ primæ;, poſt florem apnare tes aut in flore latentes, vide Bustorf. Lex. Talm. ſol. 149 5. conf. hic not. in han m h. loc. ut & tract. Talm. Chulin, ol. 9 2. a. & b. 14. Ita hic reddo: 380), prout apud autorem noſtrum habeturzſed dictionem iſtam corruptam puto. 15. Hanc dictionem vertere poſſis, quod ſit: flos eglauſus, ad differentiam vocis Yà, quam verte] re poſſis: florem apertum, vel, juxtà mentem autoris noſiri, h erit omphax parva; aſt Y erit omphax malor. 16. Uti Eſai. c. 1 9. v. 5. habetur, Vide ibid. LXX. interpretum vetſionem, ut & Vulgatam. 17. Vide Numer. cap. 17. V. 2 3¾. * Conkfer. hie tractat. Talmud. Chullin, fol. 92. a. prout ad marginem in -a he h. loc. alle- gatur, vid. & Talkut Part. I, fol. 45. col. 2., princ. 18. Vel: numerationem, ſive: recenſionem Hebr. avn, juxtà Commentatoris noſtri men- tem etiam Junius ac Tremellius verterunt: re- cenſebit te Pharao, ubi vide eorundem notas, LXX. ſenſum magis, quàm verba ſecuti tranſtu- lerunt: rnci&‿τοο ααοο I ρνσι re⸗ cordabitur Pharao miniſterii (ſive officii) tui, confer. infrà verſ. 26. h. cap. n. 28. 19. Hebr. Dioa, ex Græc. acgâs, confer. Raſchi not. ad Proverb. c. 12. V. 3 & v. 19. XX In Berolinenſi editione hic additur n i. e, juxtà interpretationem meam, abfſunt autem iſta: & N&W i. e. quod ſi, & cœtera, usque ad: n ab utroque MSto Erff. 20. Sive: rogationem, preces, vide, quæ ſuprâ ad Geneſ. c. 3 8. v. 2 5. . 32., notata ſunt. 21. Sive: caniſtra ex virgultis decordicatis facta, ſic fetè Junii ac Tremellii verſio: caniſtra cre- bris Conſer. hic tract. Lalm. Sote, fol. 9. a. it. Cho- 322 GENESEOS. eorum, qui vendunt buccellas placentarum ſiccarum, 22., quas oublies *vocant (lin- guà vernaculâ) ut eas in caniſtris iſtiusmodi reponant. Verſ. 20. Dies natalis Pha- raonis] i. e. Dies, quò ille (Pharao) natus eſt, vocantque iſtum diem &ρπ* , 23. di- Rtio autem (quæ hic habetur, ideò uſurpata eſt,) quia infans non naſcitur, niſi per manus aliorum, dum obſtetrix NHi. e. parturire facit fœminam ac proptereàâ illa dicitur .âäs ſic quoque (accipitur in illo loco:) PpPHHn i. e. & genituræ tuæ, 24. quò die NN NMNi. e. nata es:5. ſic quoque (in illo loco:) poſtquàm O82211N *6. i. e. lota eſt plaga, 27. quoniam illa per manus aliorum lavatur. Eod. verſ. 20. Etlevavit caput] i. e. Numeravit 28. eos (Pharao) cum ccœteris ſervis ſuis, numerabat enim miniſtros, qui ſibi inſervire deberent in convivio ſuo & horum (duo- rum miniſtrorum) meminit inter illos, (dictio autem & hic idem ſignificat) atque (in illo loco:) acecipite & N, 29. ſignificat autem ) i. e. numerum (ſive ſum- mam.) Verſ. 23. Non autem recordatus eſt anchipincerna] Scil. illo die. Eod. verſ. 23. & oblitus eſt ejus] Poſt illud tempus, quoniam Joſephus ei (archipineernæ confi- ſus erat eique) memoriam ſui commendaverat, (ideò decretô Diviné) neceſſe habuit, ut bienniòô (diutius) maneret vinctus, dicitur enim: beatus eſt ille vir, qui poſuit in- Domino ſpem ſuam, 30. nec reſpexit D) ON id eſt: & non ſperavit h'up 1. e. in Ægyptiis, 31. qui dicuntur 2 . 32. CAP. XL. biis foraminibus, Fagius in verſione Paraphraſeos 26. Eſt & hoc verbum ex Hophal & Hithpahel Chaldaicæ ita: caniſtra candida (i. e. uti ipſef compoſitum, unde voculam n poſt ſe habet, in notis ibidem explieat:) caniſtra ex viminibus confer. num. antec. 2 5. decorticatis facta . vel: caniſtra perforata, Vul 27. Sicuti Levit. c. 1 3. v. 5 5. habetur. gata habet: caniſtra farinæ, ita ferè LXX. =gανι 2 8. Vel: recenfuit, vide, quæ ſuprà ad verſ. 1 3. h e dharα caniſtra chondritorum (ſimilæ,) con- cap. n. 1 9, notata ſunt. . fer. S. Hieron. TPradit. Hebr. h. loc. it. tract. Talm. 29. Vid. Numer. cap. I. v. 2. ubi LXX. verterunt » 1 . . Berachot, ſol. 5 : b. . . X νααν ;, quam vocem vetus interpres Latinus 22. Sic nonnulli Hebr. Pab'n interpretantur, alii: tranſtulit: ſummam. placentas uſtulatas aut toſtas, Germ. Lebku⸗ 30. Non verò in homine, ſicuti Joſephus hie fecit, chen/ confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1064: juxtà Rabbinorum ſententiam ; vide Pſalm. 40 . . . *△ . ⸗1— . . . .„ XXX Sic exprimo hic ande, in MSto Erff. I. ha- v. F5. ibique Raſchi not. confer. & not. in rom betur: ντai, quod reddere poſſis: oblades. ,01 h. loc. 23. Al. &M*h, à Græc. veniota, i. e. dies natali-31: Alii vertunt: neque reſpicit ad ſuperbos, uti tius, vide Buxtorf. Lex Talm. fol. 460. & not. in oe h. loc. 24. Uti Ezech. cap. 16. V. 4. habetur. 25. Quaſi dicas: ad nativitatem produxit te, ſcil. obſtetrix ; ratio autem à Commentatore noſiro hie adducitur, cur poſt αonstur pParticula rxe, vid. num. ſeq. 26. dict. Pſalm. 40. v. 5. habetur, LXX. z⅓ α . αX zes ασ⁰ατταα, & non reipexit in vani- tates, ſic & Vulgata Latina. 32. Vide Pſalm. 97. v. 4. & Eſai. c. 5 I. V. 9. ibi- que Raſchi not. confer. && not. in Part rh. loc. ubi Schemot rabba & quidem ejusdem capi- tis 7. ſit mentio. CAP. XLI. lum quon horminum vianon 6 reæ ſleri o⸗ niam crest ti. Lod. PWNaccipt do)e ſlit) qud Hulno unO Sen] (He (Hebr. F — Loci ftins bNN N Hebt, 33 in MSto: Gio alten I, Interdum ſibus in 4 periore; 1 ie ſeribit Hiſtor. 4. Wagenlei not. indi⸗ 2. Hebr. N tinentes v cis palulkt 74 O., Tradit, H e die er betur: vy Gallier. 3. icuni ſol . A. — Ccantclin. talis Bha. . di. leitur hi dtopteren X geniture poſtquim., tur. Hod. lemis ſiic Ntumduo. ieat) atque (vwe ſum. Bod rerl. ethæ conſi- fle habvit, poltit in, n — 8 Hüthpahel polt ſe labe, . ad rerllzh. NX verterunt rpres Latinus Phus hieecit, ide Malm. 40. not, in h luperbos, uti N. 2e Ar iri- eſpenit in vani⸗ 51. V. 9,ibi⸗ n Pen oh. ejusgemn eal⸗ I.XII. CAP. XLI. GENESEOS. 323 CAL. XLI. Erſ. I. Accidit autem à ſine] (Hebr. XPD ſic &) juxtà Targum ejus Di. e. à fine, omnis autem dictio P ſignificat )i. e. finem. * Eod. verſ. I. Juxi4 rivum] Coœteri omnes fluvi non vocantur & i. e. rivi, præter Ni⸗ lum, quoniam in omni terra (gypti) facti erant — R) i. e. rivi multi per manus hominum, ac Nilus aſcendebat in illam ** (terram) & irrigabat (rivos) iſtos, etenim plu- via non deſcendit continuè I. in (regionem) Ægypti, ſicuti in cœteris regionibus (ter⸗ ræ fieri ſolet.) Verſ. 2. Pulcbræ aßeltu] Signum iſtud (fuit) dierum abundantiæ, quo- niam creaturæ videntur ſibi invicem pulchræ, neque enim oculus pinguis invidet alte- ri. Eod. verl. 2. In ulva] In ſtagno,?. marais, ** (linguâ vernaculà,) veluti (dictio Naccipitur in illo loco:) creſcet 1N& i. e. ulva. 3. Verſ. 3. Et tenues carne] (Di- Stio) ſignificat linguà vernaculà: tenuis. * Verſ. 4. Et devorärunt] Signum hoc (fuit.) quòd omnis lætitia abundantiæ oblivioni tradetur tempore famis. Verſ. 5. N rulmo uno] (Vox —1P hic fignificat:;] tudil. 4. linguâà vernaculà. Eod. verſ. 5. Pin- gues] (Hebr. —☚ d R ſignificat:) ſaines . linguâ vernacula. Verſ. 6. Adaſteæ] (Hebr. — notat:) halées, *† linguâ vernaculàâ, (Targum Onkeloſi habet:) E * Loci iſtius fuſiorem explicationem vide in notis] ad Hoſe. cap. 13. V. 1 5⸗ num. 2 5. tpai Mh.l. conf.S tract. T alm. Naſir, ſol. .a. Ita hic reddo: vinm Mötumrff-. I. habet: aa xx Hebr, Halna, in Msto Erff. 1. habetur an, onfer. quæ ad Exod c. 29. v. 13: h. 27. nOtata in MStO 2. 2 n i. e. in illos, ſcil. rivos, quæ leſunt, vide & not. in S'nar mmev h. loc. it. not. Gtio alteri præferenda videtur. ad Deuter. c. 32. v. 24. n. 13 8. N ad Ezech. c. I. Interdum tamen deleendit gan Jhernis men. 34. V. 20. h. 6. bus in 5Ægypto pluere, rariſſimè quidem in ſu- . .“ ſe ee SRnent verò in znietiore Egypti par. . Ita hic reddo, vr. in utroque MSto Erff. ha- te ſeribit Dn. Hiob: Ludolf. in Commentar. ad betur: N tuil, hodiè Galli vocant: tuyau ou Hiſtor. .thiop. l. I. c. 8. n. 60. confer. & D.] chalumeau, i. e. calamus, confer. not. in em Wagenſeil. Sot. pag. 30 1. & ſeq. ubi plura, it.. Sa h. loc. not. in des h. loc. 5. Confer. not. in Smor r, ut & v. ſeq. 7. h. 2. Hebr. Ma, LXX. Hebraicam dictionemre. cap. n. 8. in editione Hebræa, quâ uſus ſum, & 1 6 5 : 1 2. O . .„ tinentes verterunt 6W zτ A, Vulgata: in lo in utroque MSto Erff. legitur: Hane, in Bibliis is paluſtribus, Joſephus Antiqv. l. 2. c. 3. =77 2. . . . . , , ad Pagem, confer. S. Hieron. in: Buxtorf. One e ſanus, ſie etiam in editione Tradit. Hebr. h. loc. ibique Eraſmi not., nn ne ade rt . à ⸗ XKXK 81 ⸗ Tari TI, xxx Sic exptimo hiç podmn, in MSto Erff. 1. ha- Sie ulas ſnn hic d, in exemplari Hebræo, 2 . z ntit 6 1; qua uſus lum, ut & in MSto Erff. I. habetur. : V rais, idque conveni . betur: VN marais, idqu entius linguæ 1 . . Gallieæ WA, idque aptius linguæ Gallicæ, confer- 3. Sicuti Jobi cap. 8. V. I1. habetur, confer. not.] quæad Deuter. c. 2 9. v. 22, n. 19. notata ſunt- 324 GENESEOS. CAP. XLI. SPB PWi. e. percuſſæ uredine, é6. (ubi ſ)P ſignificat:) H Pi. e. per- cuſſæ, *“ ſignificatione (deſumptàâà) à ſuperliminari, OD2Hi. e. quod percutitur con- tinuè per januam, quæ illud pulſat. 7. Eod. verſ. 6. Suré] i. e. Venté orientali,* quem vocant (linguâ vernaculâ:) biſe. ** Verfſ. 7. Pingues] Linguâ vernacul4: ſaines. 8. E- od. verſ. 7. Et ecce ſownium] i. e. Et ecce completum erat ſomnium ac perfectum co- ràm illo (Pharaone) & opus habebat interpretibus, Verſ. 8. Et conſternatuserat ani- wius ejus] Iſtud Hebræum — Chaldæus tranſtulit:) NOH i. e., & contur- batus erat ſpiritus ejus (nimirùm animus ejus) pulſabat in ipſo PPDY2) 9. i. e. tanquàm tintinnabulum, de Nebucadnezare quoque dicit(S. Scriptura.) 9Ni. e. & con- ſternatus erat animus ejus, 10. quoniam ibi duo erant – P Ni. e. pulſus 11. (vide- licèt)oblivio ſomnii & abſconſio interpretationis ejus. Eod. verſ. 8. Magos] (Hebræa vox, ν inde nomen habet, quia magi) ρ% O LHoi. e. increpant 12. oſſa demortuorum, quando interrogant (ſive conſulunt) oſſa, ſunt oſſa linguàâ Syria- 6. Vel: percuſſæ vento Orientali, uti P. Fagius tran- ſtulit, is ventus Latinis dicitur: Eurus, çonfer, Deuteron. dict. cap. 2 98. v. 22. n. 19. Vde & not. in a nb h. loc. KXX Iſtud, ut & ſequentia, usquc ad: i. e. Eure, abſunt à MSto Erff. 1. 7. Confer. Exod. 2 1, v. 25. ibique not. num. 185. X Hebr. " TD in utroque MSto Erft. additur, FLNNW i. e. verius meridiem., qui ventus collatera- lis Germanis dicitur Sud Ooſt Gallis: le ſudoſt confer, not. in pan np h. loc. X Sic reddo &ν*ν, MStum Erff. I. habet: na MStum 2 teta cum duplici Jod. 3. Vide, quæ paulè ante ad veri. 5. h. cap. n. 5§. no- tata ſunt0Oα[ᷓa autem ſunt iſta in utroque MSto Erff. . *% * 9. Hac voce re ſpicĩ ur ad verbum byen, quod in textu ſacro habetur, confer. not. ad Pialm, 74. v. Z. N. F⸗ 10. zieini Daniel. cap. 2. V. 1. & 3. habetur, con fer. not. in Hom De h. loc. 1I1. Ratio hie adducitur ab autore noſtro, cur Da- niel. dict. cap. 2. v. 1, & 3. ſcriptum ſit Sypnn cum duplici Tau; hic verò in textu noſtro habe- atur: =y3D, cum unico Tau, confer. Bereſchit rabba, ſicuti in pa Y ad marginem alle gatur. . 1½. Vel: concitant, eommovent: ita verbum rr juxtà Gur Arjeh fol 56. col. I. med, inter pretor, nam ibi exponitur, quod ana hic ſigni- ficet v i. e. commotionem, concitationem , quoniam illi, qui demortuorum ofla interro- gant vel conſulunt a n i, e, concitant vel increpant illa, ut res futuras eis revelent 5 cœterùm LXX. interpretes απ verterunt res sfngeras, explanatores, Vulgata, conjecto- res, Aquila: zgvSsssς, occukorum cognito- res, Symmachus: ανας quam didionem & hic retinui, in Exodo ac Daniele LXX. tranſtu- lerunt: zraede,, incantatores, vid. S. Hiero- nym. Tradit. Hebr. & H. Grotii ac jac. Cappel- li Obſervat. h. loc. in notis 'na- mnee ad vo- . . t cem pw'n hæg ſeripta reperiuntur: 17 „ en ne een enn ene ee ð ir ennn ee ee e nee een e ee eee en n enn een 5eäl war y dan en rde ennn ien i. e. di- cendum eſt, quòd ideò (vox mw'n) ab initio debeat exponi per linguam Syriacam, quia indi- care vult, quòd (dictio:) w ex duobus compoſita ſit vocibus. (nempe:) M à voce NPS i. e. nares (& à voce) , quæ ſignificat 7 4 8 oſſa, ac poterit explicari, quòd dictio orpnaz notet ꝝᷣ . A.. — tici 139. lbus, . Gen) erant jebatutau nam giceb⸗ glejutdin intetpretatt Maledicl (enimm rch (idelicei, Lolttam Ein vus nonpol ſmmiun ie ſche ſicen . iutus elt ſet tedunit,) ne (eumintel — ndtet nares Indiderunt quoque erp ghiictt on (qux habent i,e, adaten tui homims Uieballt at demm, conl not. 4d Dan 13. Conker, 14, Non leda niebaten eo⸗ i e. keb Berelchit N. marginems Hebr. pne que 34d: d Pum indui, I5. deu Bene interpretor hic tract T. 16. diye: inte cti, ſe cic A0, XII. — Niee per⸗ Utiturcon- tliiggen ines d, R. teumeo⸗ Ttueraet Ani. contut⸗ t, tanquim i.e, con⸗ 1I, (vice. r)(Hebixa nerepant , tolllingui ia⸗ — A W hieſigni⸗ oncitstionem, n ofa inlen. i, e, cOnlitat. weis erelent ; 9 fettetun de 1a, coljeclo. Drum cognito⸗ m dictionem e& eNN. anſtu -. vid. 8. Hietl. r ſie. Cappel nt a4r0. tur: S rn e en E en d w n a Coond N TN N W P won i b, di⸗ cam, gbid indi⸗ rn er uobls pe;) Wà voe 1, gur ſgnißat Aacto notet CAb. XLI. GENESEOS. 32 Syriacà, I3. in Miſchna quoque (reperitur ſcriptum:) domus, quæ plena eſt & ρOi. e. oſſibus. Eod. verſ. 8. Nec erat, qui illa interpretaretur Pharaoni] Interpretes 6 qui- dem) erant illorum (ſomniorum;) ſed non Pharaoni, quoniam eorum vox non reci- piebatur auribus ejus, non acquieſcebat 14. animus ejus illorum interpretationibus, nam dicebant: ſeptem filiæ tibi naſcentur, ſeptem filias ſepelies: Verfſ. 11. Inurquis- gue juxtâà interoretationem, 'ſomniiſai] Somnium, (ſo mniavimus,) quod conveniebat interpretationi, quæ nobis expoſita fuit eique congruebat. V erſ. 2. Puer Hebreu: ſervus] Maledicti (ſint) improbi, quoniam eorum benignitas 15. non eſt perfecta, 6. meminerat (enim archipincerna)illius (loſephi Mingu contemptum (indicante, dum dicebat:)puer (videlicèt) ſtolidus, quique haud dignus eſt, ut evehatur, Hebræus, linguam quoque noſtram * non callet, Servus, ſcriptum autem eſt in legibus gyptiorum, quòd ſer- vus non poſlſit regnare nec veſtibus Princi pum ? indui. Eod. verſ. 12. Juxtdà niustnjuiq; ſomnium i. e. Sicuti conveniebat ſomnio & ad illius rem pertinebat. † Verſ. 13 Reduzxit ſuper ſedem meam] (Nimirùm) Pharao, cujus ſu Prà mentio facta eſt hiſce verbis : Pharae iratus eſt ſervis ſuis, 7. ecce Scriptura hic brevitate ſermonis S. utitur, (dicitur enim hic: reduxit,) nec exponitur, quisnam reduxzerit, quia non opus fuit explicare, quis reduxerit (eum, intelligitur enim) is, in cujus poteſtate erat, ut reduceret, qui crat Pharao, ſic ſolet tota notet nares, quoniam os demortui ( hominis) confer. Exod. c. 14. V. 7. n. 37. indiderunt naribus idque loquebatur, poterit * Nam dictio 7 i. e. puer per Gematriam efficit quoque expeni, quòd illa (dictio ) li- aumw 1. e. ſtolidum, vide not. in an NDw k. nificet 8 i. e. calorem, ex illa ſignificatione loc. (quæ habetur Ezech. c. 24. V. 10.) & oſſa D * Jam verd eum, qui imperare debet, juxtà le- 1. e. adurentur, quoniam ponebant os (demor- ges regni Egyptiaci 70. linguas callere oportet⸗ tui hominis) ſub locum axillæ illudque calefa- fſicuti in Sota fol. 37. habetur 5 prout in notis ciebant atque (ita) oquebatur per incantatio. non ne h. loc. allegatur, confer. & D. nem, conker. Levit. cap. 19. V. 3 I. n. 150. & Wagenſeil. Sot. p. 78 3. n. 3. not. ad Daniel. c. I. Verl. 20. num. 15. E Hebr. rw, in quodam codice legitur 13. Confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 892. & ſeq. Sr i, e. veſtibus Sericis, ſic in editione mew 14: Non ſedabatur animus ejus nec requiem inve ynan uncinulis incluſum reperitur, ubi vide et- niebat ex eorum interpretationibus, id enim d IamBereſchit rabba, quæ ad marginem allegatur; rn i. e. refrigeratio Spiritus hic notat, confer. lectionem illam vnr etiam R. Elias Mifrachi ha Bereſchit Rabba h. loc. uii in man nhe ad bet, prout dicta editio a noev' teſtatur, ea- marginem allegatur, ubi vide etiam notas. dem lectio etiam in Berolinenſi editione habe- † Hebr. nen w'N, hæc & quæ ſequuntur, us- tur⸗. que ad: wa i. e. veſtibus princi- † Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 55. b. pum indui, abſunt à MSto Erff. 1. ita hic/ 17. Proùt ſuprà verſu 10. h. cap. habet 15. Seu Beneficium, quod aliis exhibent, ita hic 17. Prout ſup 8 o: n. vap. hdbetur. . interpretor Snawmi. e. bonitas eorum, confer. 18. Confer. quæ ſuprà ad Genel. c. 39. V. 1. J. hic tract. Talm. Megilla, fol. 13. b. 17. notata ſunt, vid, && iafrà verl, 49. h. Cap. a. 16. Sive: integra, integro & ſincero corde proſe 66. cta, ſic dictionem hν hic exponere goſlis, Ss 326 GENESEOS. CAb. XII. tota Scriptura (ſermonis) brevitate uti, quando deillo, cui incumbit, ut faciat, Iloquitur, tunc rem ſimpliciter 19. refert. Verſ. 14. Exfovea] i. e. E domo carceris, quæ facta erat inſtar foveæ, 20. ſic omnis (dictio) A ., quæ in S. Scriptura (habetur,) ſigniſicat foveam, ac quamvis in ea non ſit aqua, (tamen) vocatur , linguâ vernaculà foſſé (Latinè foſſa.) Eod. verſ. 14. Et abraſit caput] Propter honorem regis.“ Verſ. 15. Audies ſomnium,ut interpreteris illud] Audies & intelliges ſomnium, ut interpreteris il- lud. Eod. verſ. I5. Andies] (Verbum ?O.“A)) fſignificat tàm intelligentiam, quàm anditum, ſicuti (in illo loco:) ?DC i. e. intelligebat Joſephus, 21. (item in illo loco:) cujus linguam non PNâäi. e. intelliges, 22. linguâ vernaculàâ: entendre.23. Verſ. I 7. Præter me] (Ac ſi diceret:) non eſt mea ſapientia iſta; ſed Deus reſpondebit, i. e. reſpon- ſum dabit per os meum ad proſperitatem Pharaonis. Verſ. 19. Tenues] (Dictio Ne ſignificat: NB U i. e. macilentæ) ſicuti (accipitur in illo loco:) cur tu adeò — i, e. macilentus es? 24. (ubi ſermo eſt) de Amnone. Eod. verſ. 19. Et exbauſtæ carne] Omnis dictio N P, quæ (habetur) in S. Scriptura,“(ſignificat:) deſtitutæ vel defici- entes carne, linguâ vernaculâ: bloſes. 25. Verſ. 2 3. Graciles] ND X linguâ Syriac (ſignificat)petram, (ac ſi dicere voluiſſet Pharao:) ecce illæ (ſpicæ erant) inſtar ligni ſine humiditate & ſiccæ *t inſtar petræ, Targum ejus eſt: X. i. e. marcidæ, (ſeu graciles) erant, nihil in illis (ſpicis) fuit, niſi i. e. flos, quoniam ſemine deſtitutæ erant. Verſ. 26. eptem anni, ſiptem anni Omnes illi (ſeptem X i. e. marcidæ, læſæ, 26. 19. Vel: abſolutè ſine mentione perſonæ, à qua peragi debet vel peracta fuit res illa. 20. Hebr. Nn, de qua voce vide Raſchi not. ad Exed. cap. 2 5. Verſ. 7. cœterum Hebræa illa: am LXX. hic verterunt: τ (Complut. ) 73 *„νoveοαατ de munitione, ac videntur legiſſe: Vae zn, cap. antec. 40. V. 4. vOcatur D Ta i. e. Gomus carceris, ubi LXX. verte- runt Roρνοαααρν, carcerem, nam Wad hic i- dem eſt, ac dbe r'a de quo dict. cap. antec. 40. v. 4. vide not. in an av h. loc. X Vide hic Bereſchit Rabba, uti ad marginem in ser r h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas, confer. & tract. Talm. Berachot, fol. 56. 21. Ui cap. ſeq. 42. V. 23. habetur, ubi vide not. n. 31. 22. Vide Deuteron. cap. 2 9. v. 49. ibique not. n. 53. confer. & ſupra Genel. c. 37. V. 27. n. 65. 23. Ita hic reddo: &rouaανα, uti benè in Bibliis Buxtorf. legitur; aſt in editione, qua uſus ſum, habetur ν.aDa. ſed corruptè, confer. Deute- ron. dict. cap. 2 8. v. 49: n. 55. in MSto Erff. I. habetur: NAPHte, MStum 2z. habet: NWade, ſed utrumque mendoſè. 24. Vide z. Samuel. c. 13. V. 4. ibique Raſchi not. confer. & cap. ſequ. 42. V. 1. ibique not. n. 4. it. not. in e Mh. loc. * Hebr. Nnpnab, in MSto Erff. z. pro eo (ha- betur) dnrav, i. e. quæ (habetur) in lege. 2 5. Ita hic reddo voa, yel vy⸗ „ prout in MSto Erff. 1. habetur, ſed mendoſam eſſe puto hanc dictionem, fortè legendum: Pe vel PpNn i. e. flouets, Latinè: flaccidæ, lan- uidæ. Hebr. a), in utroque MSto Erff. habetur: Pd i. e, duræ. 126. Ita P. Fagius tranftulit 53 alii vertunt: inanes, tenues, confer. not. in πσ , loc. — (eptennann rieslhoeis ſuttelhar⸗ Ec. 10. Ver Lationis.29, rum)necan tun i e Pharaoni; bum: N ta, cui conn Iti Targum (verbum 10 Verl. 35, 0 in Aleph & — 17. Vel: pte 1c Tremnelli veil. 32. h. tator nolen Pnd, conker, inffi aleg. chot, iol. 5 1 . Ficun inte Ralchianis i,e, ſomnlun awen e Wn den annis bonis poſuit) dhe betur,) quo Dbundantiæ RRNi.e.o cap habetu rata tempo ſtenſio, pi 19: De quaſa 30, Qux per conter, not. 3le Paratum, unt: &Nue ca). 0,17,. CA.r nloqtitu, Iur facte lonikicat aculi:foſſ Verl If. preteris i tlam, Guarm hilloloeo:) Verl. 17. ,e, rehon⸗ icoe e uſecane] evel deltei⸗ 4 Qesta e4 1gud Sytiaea karligniſine de, lele, 160, iee. floz, Omnes li (eptemn — qui ufus un, conter. Deute- MStoErkk. 1. lbet: NN, ale Rſchi not. Ue not. n geit⸗ ,gto e0 (hi⸗ ur)in lege. 1 . ina, groltin lolewele ouno 1V m: voha el Kaccide, lam 0 Eiſ babetun rtunt: inanet hrlo (ſeptem anni) non ſunt, niſi ſeptem (anni,) ac quoniam iteratum eſt ſomnium ſecundàâ vice, (hoc ideò factum eſt,) quia determinata fuit 27 hæc res, ſicuti Coſephus) expo- ſuit ei (Pharaoni) in fine (hujus narrationis, ubi dicit:) & quia iteratum eſt ſomnium &c. 28. Verſ. 30. Et oblivioni tradetur omnis abundantia] Hæc eſt interpretatio devo- rationis.29. Verſ. 3 1I. Nec cogneſietur abundantia Hæc eſt interpretatio (verborum illo- rum:) nec animadvertebatur, quòd venerint in earum ventrem 30. Verlſ. 32. Conſtitu- tum] i. e. Determinatum, 3 1. de ſeptem annis?** bonis dicitur PANi. e. nunciavit Pharaoni; 32. quia (tempus) proximè inſtabat; aſt de ſeptem annis famis uſurpatur ver- bum: N i., e. oſtendit Pharaoni, 33. quoniam res erat remota ac (tempore) ſepara- ta, cui convenit dictio & i. e. oſtenſio. Verſ. 34. Et quintam 34. accipiat] Iu- xtà Targum ejus (eſtiſta expoſitio:) & inſtruant 35. terram (præfecti regis,) ſic quoque (verbum accipitur in illo loco; ubi habetur:) — i. e. inſtructi. 36. Verſ. 3 5. Omnem cibum] (Dictio — 28) eſt nomen rei, 37. quocircà accentus ejus eſt in Aleph & punctum habet Patach Katon; aſt 5 587 ‚quod eſt verbum, veluti Ghabe- 858 2 27. Vel: peæparata, prædeſtinata, ſtata, uti junius enn P i. e. diclio &, abſunt ab utroque ac Tremellius verterunt vocem 1, quæ Ihfra MSto Erff. verſ. 3 2. h. cap. habetur, illius loco Commen- 32¾. Uti ſupra verſ. 2 5§. h. cap. habetur, eadem, tater noſter hic & dict. verſ. 3 2. utitur verbo: quæ hic, paulò antè adduéta ſunt in notis ad verſ- Am, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 626. vide SA] 26. h. cap. n. 2 8: Vide & not. in an n. h. infrà alleg. verſ. 3 2. n. 3 I. it. tract. Talm. Bera- loc. chot, fol. 55. b. 33. Vide ſuprà verſ. 2 8. h. cap. 2%. Sicuti inftà v. 32. h. cap. habetur, in notis 34. Scilicèt: proventuum partem, Vulgata ha- Raſchianis editionis π ne poſt ◻ mine bet : quintam partem fructuum congreget, 14. e, ſomnium &c. hæc ſunt additas aw yan LXX. Verterunt * Ar ,*rsραιαςυd5eααα & yava) Pd e, Mb R en een quintent, nam, uti Rabbini tradunt, aateà de- d ee ee een e ee en en e gqerant Mgyptii decimam partem; nunc autem n pe n enn e i. e. de ſeptem quintam dare debebant, confer. & Michlol Jo- annis bonis dicitur: MNπâ. e, annunciavit (ex-] phi h. loc. . poſuit) Pharaoni (uti ſuprà verſ. 2 5. h. cap. ha- 35. Proſpiciant, prevideant terræ, confer. P. Fa- etur,) quoniam proximum erat (iſtud tempus] gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. in abundantiæ;) alt de ſeptem annis famis dicitur: nae n h. loc. z i. e. oſiendit Pharaoni (prout verſ. 28. h. 36. Ita e Commentator noſter exponit, quod Exod. cap. habetur,) quoniam res erat remota &α ſepa- c. 13. V. 18. habetur, alii aliter ibidem interpre- rata (tempore) cui convenit dictio den i, e. o tati ſunt, confer. Joſu. c. I. V. I4. & c. 4. V. 12. Rienſio., vide verſ. 32. h. cap. n. 32. it. Judic. c.: 7. v. 1 I. in fin. . 29. De qua ſuprà verf 20. & verſ. 24. h. cap. 37. Subſtantivum, uti Grammatici vocant, vid. ſu- 30. Quæ verba ſuprà verſ. 21. h. cap. habentur, prà Geneſ. c. 3 §. v. 24. n. 27. confer. not. ad conter. not. in han arm h. loc. Proverb. c. 1I 3. v. 2 3. n. 23. 31. Paratum, ſic & Schol. οορ0α6, LXX. verte- * Patach katon, eſt Sæghol; kamez katon autem runt: Ag“is, Verum, confer ſuprà verſ. 26:h. † (de quo mox apud Commentatorem noſtrum, ) cap. . 27. eſt Zere, ſic in not. hnar mew h., loc. confer. NX Hebr. au yawa hæc & ſequentia, usque ad: ſa⸗ tur in illo loco:) nam omnis — 2 N i. e. comedens adipem, 38. accentus ejus eſt † in Caph & punctum habet Kamez Katon. Eod. verſ. 3 5- Sub manu Pharaonis] i. e. Sub poteſtate ejus & in illius horreis. Verſ. 26. Er erit cibu] Qui congregatus eſt, ſicuti cœtera recondita, quæ aſſervantur ad ſuſtentationem * terræ. Verſ. 3 8. Num in- veniemus ſicuti talem] (Targum quoque habet:) 12 HOTFi. e. num inveniemus ſicuti talem? ſi abeamus eumque quæramus, num ei parem?inveniemus? Eod. v. 3 8. Num inveniemus (Verbum αμ 991) notat interrogationem, ſic omnis (litera) Heh, quæ uſurpatur ab initio dictionis & punctum habet Chateph Patach, (notat inter- rogationem.) Verſ. 3 9. Non eſt prudens ac ſapiens, ſicut ta] Ut quæramus virum pru- dentem & ſapientem, de quo dixiſti, 39. non inveniemus tibi parem. Verſ. 40. Oſeu- labitur] (Verbum Pνσ1!i. e. oſculabitur, interpretatus eſt Onkelos:) I M i. e. cibabitur 40. ac ſuſtentabitur, 41. quæcunque neceſſaria erunt populo meo, (inquiebat Pharao) ea per te peragentur, * (Oναigitur hic idem ſigniſicat) quod (in illo loco:) filius Pν i. e. procuratoris domus meæ, 42. & veluti (accipitur in illo loco:) P.. i.e. inſtruite vos puritate, 43. linguàâ vernaculà (P ſignificat:;jgarniſon. 44. Eod. verſ. 40. Saltem tbro- no] (Videlicèt) ut me nominentregem. Eod. verſi. 40. Selium] Significat nomen re- gni, * veluti (accipitur in illo loco:) & extollat ſolium ejus ſuprà ſolium tuum. 45. Verſ. 41. Dedi te] i. e. Conſtitui te (ſic juxtà Targum,) atque etiam hoc modo (ver- bum HMDi e. conſtitui, quod in Paraphraſi Chaldaica habetur,) ſignificat 1 1. Se. ſuprà Geneſ. c. 4. v. 22. vign. * it. not. ad Eſai-cap. 3. V. 24. num. 74. 3 8. Uti L evit. cap. 7. V. 2 5. habetur. † Hebr. ny, poſt hanc vocem in Baſileenſi edi tione, ut & in MSto Erff. I. additur: Vvny i. e.in trà, nempè: in ultima ſyllaba. XX Non ad eultum vel arationem terræ ſive ad ſe minis ſparſionem, ni &e i, e. ſed homi- nibus (detur ad ſuſtentationem,) ſie in notis mp THA h. loc. exponitur. XXX Loci iſtius explicationem vide in notis nov i h. loc. . 39. Nempè ſuprà verſ. 33. h. cap. confer. not. in n D h. loe. 40. Sic P. Fagius tranſtulit, in Ar. Montani verſio- ne eſt: gubernabitur, LKX. verterunt: ⁰α Xgιαται,, Obediet, ſic etiam Vulgata; cœterum verbum iſtud: rnd abeſt hie ab utroque MSto 41. Vel: gubernabitur, nam verbum dann, quod hic habetur, utrumque notat, confer. not. in L D h, 10 6–. * In MSto Erff. 1. pro his ita legitur: 77 ds PPDR i. e. populus meus (ſubditi mei) erunt per te gubernati (vel ſuſtentati,) conler. num. præced. 41. 42â. Vide ſupr. Geneſ. c. 1 5. V. 2. ibique not- 43. Vel: puro corde, ſic ex mente Commenta- toris nofiti vertere volui, quod habetur Pſalm. 2. V. 12. eandem interpretationem ſecuta eſt & ver- ſio illa Germanica, quæ Joſephi Athiæ cura anno 1676. Amſtelodami prodüt; alii rectius, ue puto; tranſtulerunt: oſeulamini filium, LAX. ibidem verterunt à5εuραε ααäε, 2pprehen- dite dicciplinam, prout & Vulgata Latina. 44. Ita hic reddo: n , idem autor noſter in not. ad dict. Pſalm. 2. V. 12. habet vanvnn i. e. garniſſement, confer. Eſai. c. 22. v. 8. & Nehem. c. 3. V. 19. ibique Raſchi not. *X Hebr. di Win editione or re, ut & in Berolinenſi habetur ne Wwh i. s. ſignifieat regnum. 45. Sicuti 1. Keg. cap. I. V. 37. habetur. — i, . dation tio autem lo) Trad g60e pleiio hab i,e. torus piturmnil tis, in lin⸗ Pideorun i, e, Kratll quiibeti rgi5,])1 tex ecfli ſephgnin Durmaskt PNen Phi) pote manu kita eszreX 46. Proin 47. Vide won r 4 ½. Annolk diti, ex gno tra ſiuscaf 12 ori iſtin h. loe. 49, Aituti J0. Velr e tork. in pot. àd med ube FI. In Bux tur oeus e 3) terpe 0t. 11. Fire: le qus ſo tegatus eſt, e Mami. ihveniemus: NI Lod,,, nnis (iter:) (otatintet. BVitumprn⸗ e,ibabitar bat Phara) flius vo inſtruite -05 deltemtbN. Atnomenfe- In tuomn.4. modo (pet⸗ CNLNI. 1s ejus ſ doni ce 2 CAb. XLI GENESEOS. 325 in i i. e. & excelſum; 46. di- i. e. dationem, veluti (accipitur in illo loco:) Rrti. e. & ut det te ioni reſſioni, veluti (accipitur in loco Br. 1 dect, ddsdetbettor ianiſel 1. chern 42. Et der aana ber ſu⸗ Tradktioannuli 48. regii ſignum eſt ei, cui Metrz lturri teg er drin * . ſſinis E. ge quoad õ ad verl. r n 2. gade (Diciio Tnotar) fo ker to⸗ n is innexus eſt annulis, (ideò) vocatur 1), ſic S“Ss i. e. rinillo loco) N (quod ſignificat:) HBX). e. ſtravi lectum meumae ia. lis, in lingua Milchnæ (reperitur ſcriptum:) nbITil. Tuthe ceſt Mou pideorum, 50. it. ſaper 1. Wecuncs] QA iſecundus erat currui ejus (cil. regis) guli ratun. Brtum tegiuin Eod. verſ. 43. Abrech] Juxtà Targum ejus: hic Aiter Juiibar Nlingus Syriacà eſt rex, (ſic accipitur alibi:) inter ſocios non eſt — jo⸗ reSied alim, e regis; in verbis autem Agadæ 52. expoſuit R. jchuda: lo⸗ rex nec a ii⸗ R i. e. pater fuit ſapientià & i. e. tenerannis, 53. dixit ei n Bnr nski I: 4 Lons ue tu nobis pervertis (ſeu detorques) ſerpiuraa nonnoti PütmasBilh i . genua, 55. quoniam omnes ingrediebantur ſub illius (Joſe: D) otellatc,fent dicitur: & dedit illum &c. 56. Verſ. 44. Ego ſum Pharao] In cujus atq; ego decerno, ne quis ma- . e regno meo atq; ego . oteſtas conficiendi decreta d 1h manu ſita eſt 8 5“ G rnrum . liqid dictum, confer. hic Siphre, prou . ) r ut habetur Deuterom cap. 26. V. 19. . inem in pa n h. loc. allegatur. R aue 15. “l Malach. cap. 2. v. 9. confer. & not. in zz ive in Kiats, . Gratiun in NS. h. ioc. pu- 1slubaltt wel 5 4 . . . . rY h. loc. . . tiam U3 g aza= ð . Annuli traditionem eſſe teſſeram imperii tra- tat, urd amſeee⸗ Pnter. & 3. Hieron. iht 1ai4 exemplo Perdiccæ, cui ab Weranchro a. Tradi lkiebr, ar Jae Cappelli Obſervat. h. loc. dugeun⸗ ntl. gno traditus fuit annulus, alieque Jeinhi⸗ fu⸗ . in mm . mSC h. loc. it. tract. Talmn. nte Comfnentde . Kirchmar ibr. de Annulis cap. IE. — E ſobetur Plaln. 4. Rus couſirmat Kirchmannus libr. 5 Bava balta, iol. k . iculam in MSto Erfl. „vel⸗ . s ꝛbr. 0 anc partichla 1ITe ſeuadl e E. ionem is e e e. Hebr. 17, p . ti⸗ curd aanoa Loci iſtius expoſitionem vide in not 1. additur; 0b R. Plen 8 d uma Wei3 li regti . l . i. Te . ius Durmaskith, n raer bgien Proverb. cap. 7. v. 16. habetur. 5. ni redd kaae 3, nomen pen)vel” ni flium, LN. 49. 1: ci datum tabulatis lapideis, uri Bux- 54. Ita hie reddo bis Damaſci, confer, not- ,, 3 prehen⸗ 50. Vel: citcum ol 152. Vertit confer. 5 eſt pfoprium urbis Damale 2COer not. ad librum Prec. Jud. part. 26 pag. 2 mn zutornolter in 8 . bet vanei.e. ,. 9. Nehemn one D e w d. habetur d. ubi aαa defctibuntur. maſcith ſeu Damaſcenæ ſœminæ vocatur R. Jo= med. ubi Ee dict. fol is ſe, vid. ibid. n. 3. . .fol. 2 182-adduci e, V . „ ge. 51. in Hurterll ex. 12 le. e der⸗ dan „155. Hoc ſenſu etiam autor Vulgatæ vertit utO tur ocus ex oOmæ fol. 43. b. uarto, quod eſti mnes cofàm en genu ſlecterent, Aquila etiam, te- nte 5n1 i. e. üper ſtrato quarto, quo jeronymo in T ad. Hebr. h. loc. tranſtu- in templo; coufer. . lit: adgeniculationem, confer, not. in nsS 16c. ” br. N& Pon h. loc. ive: expoſitionis myſticæ „ Hebr. 1, ——U R Aabett ie hier der iüpec 240n²l. i. 4,a. 13. ] 56. Sicuti paulo poſt eod. h.̈ veth 43. habetu. e qua * 339 GENESEOS. CAb. XLI. num ſuam tollat. Eod. v. 4 4. Prater te i. e. Sine poteſtate tua; alia explicatio*(verborũ iſtorum-)ego Pharao, i. e, ego ero rex & præter te &c. ejusq; rei ſpecimené ſeu probatio) eſt: ſaltem throno &c.5 7. Eod. v. 44 Manum ſuam & pedem ſuum] Tuxtà Largumej us 8. Verlſ. 45. Zaphnat Pahaneah] i. e. Qui exponit occulta, 19. nec(dictioni) Moya f’imilis (habetur) in S. Scriptura. Eod. v. 45.- Potinberab] Is ipſe fuit Potiphar; éo nominatur au- tembPotipherah, quoniam caſtratus fuità ſeipſo, é1. quia deſideraverat z. Joſephum ad concubitum maſculum. 63. Verſ. 47. Et fecit terra] uxtà Targum ejus (facienda 64. eſt explicatio) nec verbum (P . i. e. con gregaverunt, quod in Targum habetur )recedit àſignificatione νν ⁶5. Eod. verſ. 47. Ad manipulos] i. e. Manipulum ſuper ma- nipulum, acervum ſuper acervum recondebant (incolæ 5Ægypti.) Verſ. 48. Cibum a-⸗ griurbis, qui circd illæm erat, repoſuit in ea] Nam unaquæque regio conſtituebat (ſeu conſer- *„ Hebr. N, in MSto Erff. z. pro eo legitur: Ni& i. e. niſi. xk Hebr. Aree a hæc S& quæ ſeqnuntur, usque ad: RDa i, e. ſaltem throno, abſunt ab utroque MSto Erff. 57. Scilicet: te præcedam, vel major ero, quàm tu, ſicuti ſuprà verſ. 40. h. cap. habetur. 58. Nimirum: facienda hic eſt explicatio; in Targum autem hæc habetur interpretatio: nec manum ſuam, ut apprehendet arma, nec pedem ſuum ad equitandum in equo, ita P. Fagius ibi- dem vertit, gonfer. Sota, fel. 30. b. & D. Wa- genleil. Sot. p. 78 1: &£ ſeq. vid. & Berachof, fol. 5 5. b. & Megilla, fol. 17. 2. 59. Sic & Targum Onkeloſi, LXX. verterunt: . 5* 7 .„N 1 Perbox ernερι, Schol. Za,⸗et, &&t;, xvα . e dyIus habet: qui novit occulta, Jo- ſephüs Antiqu. I. 2. c. 3. ſctibit. quòd Pharao Joſephum cognominarit WPargez O**αρzar, qud „o νααα sogeraz, occultorum inventerem notet, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. & S. Hie- ron. Tradit. Hebr. h. loc, ir, libr. ν rTSN pag. 104. b. 6o. De quo ſuprà Geneſ. cap. 39. v. 1. ubi vide not. n. 34 nonnulli Rabbinorum tradunt, quòd Asnath fuerit filia Dinæ, ſuſcepta ex Sichemo, Chivæoz (vid. Genelſ, c. 34. verſ. 2.) ſed quòd idee Potipheræ Klia dicta fuerit, quoniam ipſe il lam educaverit, vid. dict. liber nonen „— Part- 3cap. 1 3. pag. 64. b. G1. Hebr. Posn ena, non quòd ſeipſum mani- bus ſuis caſtraverit, ſed quòd Deo ſic diſponente goncumbendi cum uxore ac liberos procreandi vires eum defecerint, ſieuti de gallo in Schab. fol. E10.2. (alleg Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 15 54.) di- citur: qui vult caſtrare gallum, tollat criſtam ejus atque is ?NN D'ND i. e. caſtrabitur à ſeipſo. (i. e non alterius manibus,) in Gemara, quæ habetuæ apud D. Wagenſeil. in Sot. pag. 31 3. legitur, quòd Gabriel Potipharem caſtraverit li. e. e&;- umque eviraverit, & quod hinc ah initio vocatus ſit 2W, deinde verò ρ vide icét à bi. e. caſtravit, eviravit, confer. & Gur Arjijeh fol. 56. col. 3. fin. ac not. in ma e ſuper Com- mentarium Raſchi h. loc. ubi ſeribitur, quod Po- tipherah fuerit Pd n enn i. e, eu- nuchus, quoad teſticulos; non vero quoad ner- vum ſen virgam. 62. Hebr. Whe, ſicuti in-editione Hebraica, qua u= ſus ſum, ut & in Berolinenſi legitur, in Bibliis Buxtorf. habetur: Ho i, e. acceperat, in Gemara quæ apuâ D. Wagenſeil. alleg. pag. 3 13. legitur 20 i. e., emerat iljum (Joſephum.) 63. Hebr. a2, uti hie agud Commentato- rem noſtrum habeter, in Gemara loc. alleg. le- gitur: muy, quod D. Wageaſeihus ibidem ver= tit: in ſuum uſum, inhoneſtum nimirum & quem nominare non deeet, qui nefandam iſtam libidi= nem exercet, Latinis dicirur: pædico, Græcis e AHοàöe2 vel αεονοταα contrà hes D. Pau- lus ad Rom. 1. v. 27. & Imperator Juſtinianus in Novel. 141. 64. In Targum ita legitur: & caongregaverunt habi- tatores terræ &c. 655. Id eſt: non amittit figniſicationem facienck, . nam CNXI. conerrab⸗ neputelee nunmetatet. j,e, Cor Vell ſo.⸗ beatur con yptij 6 (Eoypti, Qboman, Glcentes it⸗ wentum!? 1. Letunhtel: itesita ſeh mento, rp Speromnet ſb. Omnia Eod. verl. mete, hien lulum cibi, 1o (icatun, ſeiptumelt nann K qi⸗ Lxod. c. l Hebr, do h Kin Bera dyy Dndo Mens R. N. emendnet nonnullis Uti in My Vide etiam 66. Vel. ler zide, gur ſunt, conke 67. Nam vor lur i verbis doner;alt quoniam, 4. Ajehlol. T. hnobatio) mejusſe. Dolmilin ator au. ephum zd nda b4 eſt ur)tecedit ſuperma⸗ (bum 4. ebat (deu conlet⸗ — in Schabol, r 1, e.i⸗ keliſlam ejus igloie. qu& habetg 313. legitur, Mlie. e⸗ MitI vOcatus cEt Mie. Ariehtol. 6, Cüper Com⸗ ur, quocd bo⸗ WI, e. e⸗ quoac net⸗ dsiea, qua u⸗ II, in Biblis t, in Gemara 31 ,legirur 4 ommentato⸗ loe. alleg le⸗ Widem vers irum quem nillam libidi⸗ lico, Grach: bos D. Pau⸗ uhinianus aerunt habi⸗ en kaciendh, aga CAP. XLI. GENESEOS. 331 conſervabat fructus ſuos & 5Æägyptii immiſcebant proventui aliquid de terra (ſeu pulve- re) loci (illius) atque (iſte pulvis ſive terra immiſta fructibus) conſervabat proventum, ne putreſceret,“ Verfſ. 49. Donec ceſaret numerare] i. e. Donec deeſſet ei ſeriba, qui numeraret, & ecce Scriptura iſta brevis eſt. 66. Eod. verſ- 49. Quia nullus numerus.] i. e. Quoniam nullus erat numerus, ecce (vocula:) uſurpatur (hic) pro: quia 67. Verſ. 50. Antequàm veniret annus ſamis] Hinc (docent Rabbini,) quòd aliquis prohi= beatur concubitum exercere tempore famis. * Verſ. 55. Et fame laborabat omnis terra Toypti] Quoniam putredinem contraxerat eorum frumentum, quod congregaveranés (gyptii,) excepto frumenté Joſephi. Eod. verſ. 55. Quod dixerit vobis, facietis] Quoniamjoſephus illis dicebat, ut ſeſe circumciderent;illi adcharaonem accedebant, dicentes ita ille nobis dixit, 6S. reſpondit eis (Pharao:) cur igitur non congregſtis fru= mentum? nonne is per præconem vobis notum fecit, fore, ut anni famis venirent? di= gerunt ei: congregavimus multum (frumenti;) ſed computruit, reſpondit eis (Pharao:) ſi res ita ſe habet, quodcunque ille dixerit vobis, faciatis, ecce ipſe decrevit ſuper fru⸗ mento, ut putreſceret, quid ſi ille de nobis decretum faciat, ut moriamur? Verlſ. 560 SSaper omner faties terra] Quænam ſunt illæ facies terræ ? iſti ſunt divites. 69. Eod. verſ. 56. Omnia, quæ erant in illis] Iuxtà Targum ejus, (nempe:) in quibus erat frumentum. Eod. verſ. 56. Et vendidit Eeyptiis] (Verbum) A ſignificat tàm vendere, quàm e- mere, hic uſurpatur pro: vendere; (ſed in illo loco:) ) i. e. comparate nobis pau- lulum cibi, 70. notat: emere, nec dicas, quod illud (verbum .) non niſi de frumen⸗ 10 (dicatur,) nam etiam de vino & lacte (iſtud verbum uſurpatum) reperimus, (veluti ſcriptum eſſi:) venite, emite ſine argento absque pretio vinum & lac. 71. Verl. 57. Er 7 nam & qui congregat, facit opus aliquod, confer. Exod. c. I1 8. v. 2 6. in not. n. 9 1. w Hebr. aorbn, poſt iſtud in editione n, ut & in Berolinenſi hie addita ſunt iſta?: Ni 75 y wden n eenn n 2N& en nen ræ nya i. e. videtur mihi, quòd hæc ſit mens R. Nehemiæ 5 ſed omninô non opus eſt, emendare (ſeu corrigere) R. Salomonem, prouùt nonnullis viſum eſt;, confer. hic Bereſchit rabba, nti in Aor mnev ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 66. Vel: ſermonis brevitate utitur, elliptica eſt, vide, quæ ſuprà ad verfſ. 13: h. cap. n. 1 8. notata ſunt, confer. & not in mo h. loc. 67. Nam vocula prima: , quæ hoc verſu habe- tur in verbis: à y idem ſignificat ac: d ) i. e. donec z aſt ſecunda particula notat &i. e. uoniam, quia, indicans rationem rei, Vid. Gur Arjeh fol. 56. 00l. 4. princ. confer. & Numer. cap. 2 1. V. I. ibique not. n. 7. it. Deuter. cap. 7. v. 75 n. 20. vide & ſuprà Genelſ. c. 1 8. v. 1 5, Zign. * x Vide hic tractat. Talmud. Taanit fol. 1 I. a. utä in "nari neV h. loc. ad marginem allegatur, ubi confer. etiam not. *τ Hebr. mxy mN, ſic in utroque MSto Erff. hie additum habetur, confer. num. ſequ. 68⸗ 6g. Nempè: ut nosmet circumcideremus, prout paulò antè dictum eſt. 69. Nam divites enad deren i. e, elevant facies ſuas; aſt pauperes & b-epin n PEan i., e. deprimunt facies ſuas ad terram, ſic in not. r α* „P h. loc. confer. hic Gur Arjeh fol. 56. col4. fin. & Bereſchit Rabba h. loc. ſicuti in dpons ad marginem allegatur. 70. Uti Geneſ. cap. 4 3. V. 1. habetur, conf. not. in DI RDY h. l. ut & not. ad Judic. c. 7. V. I 5en. 9 . 7I. Sicuti apud Eſai. cap. 5 5. V. 1. legithr; ſed i-= ſta: absque pretio vinum & lac, abſunt ab editio- GENESEOS. CAP. XLII. 122 ri velis illum verſum) juxtà illius ſeriemverborum) ſcribendum fuiſſet (non Ne uti in textu ſacro habetur; ſed) ut emerent: )) [Hi. e. à Joſepho. 73. CAP. XI. II. Erſ. 1. Et vidit Racobus, quòdd eſſet frumentum in Eeypt́] Sed quomodo vidit? ſanè audivit, non autem vidit, dicitur enim: ecce audivi &c. I. (nimirùm) viderat in ſpeculo 2. ſancto, quòd tunc eſſet ei (acobo) frumentum 3. in 5Ægypto; non erat autem prophetia ipſa, quæ ei perſpicuè notum feciſſet, quòd iſtud (frumentum ſi- ve ſpes illa) eſſet loſephus. Eod. verſ. I. Quare vosmet ipſos circumſpicitis?*] Cur vos- met ipſos ſpectandos præbetis coràm filiis Ismaél ac filiis Eſau, quaſi jam ſaturi eſſetis? (nim †)ad illud usq; tempus? erat eis( filiisacobi)proventus (ſeu frumentum; )exore a- liorum audivi, quòd iſtud(verbum &ρ NR) ſignificet: maceſcere, 4. (ut ſenſus ſit:) cur e⸗- Vadetis macilenti fame? huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco?) & irrigans etiam i- Et omnes terræ * veniebant in MKegyptum] AdJoſephum, ut emerent, 72, ſi enim interpreta- pſe ne Hebraica quaà uſus ſum, hoe quidem loco. xNXXæ Hebræa ſic habent: 7½ me n een 2) aua Te n n eenen e een n auv" hæc, quia nec in Baſileenſi editio- ne hoc quidem loco, nect in utroque MSto Erff habentur; reperiuntur autem in editione moâ* R & in Berolinenſi, hic adſeribere volui. „2. Hic eſt ordo ac ſeries verborum hujus rextus vid. num. ſequ. 73. . 73. Eſt itaque hic vnbyp dehi i. e. textus (verbo rum ſcriptutæ) inverſus, ſeu tranſpoſitus eſt ordo verborum, eujusmodi exempla alibi ab autore noſtro ſunt notata, confer. num. præced. 72. it. tract. Talm. Peſachim fol. 119, a. & Jevammot, Fol. 13. b. 1. Piobe. verſu ſequ. 2. he cap. habetur. 2. Hebr. Sreten, de qua voce vid, Buxtorf. Lex. Talm. fol. 170. confer. etiam R. Kimchi ad Jobi cap. 2 8. 8& ad Ejusd. cap. 37:vid. & lib. Prec. Judæor. in not. part. I. P. 70. a. ſin. indica- tur autem hoc nomine donum quodammodo ropheticum, autor libri Niz zachon verbum d uòd h. verſ. r. habetur, exponit, quòd ſignific et: adma a i. e, cogitabat animô ſuò), vid. D. W. agenſeil. Nizzach. p. 13. 3. Vel: ſpes ſive exipectatio, nam & hoc notat di- ctio: dav, ſi punctum ponatur ſuper ſiniſtrum cornu literæ: , eaque explicatio Commenta- toris noſtri, ut & Rabbinorum menti hic magis convenit. . X Hebr. A r Iny hiſee verbis in Baſileenſi editiao= ne hie præmiſſa ſunt illa, quæ verſu 57. c. præc. 41. habentur, ubi vid. Sign. * conf. hic tract. Talm. Taanit, fol. I1. b. † Sic in MSto Erff. I. iſta particula adjecta eſt, ubi ita habetur: yv* ArSn,i, e. quoniam illotem- pore erat &c. Confer. hic tract. Talm Taanit, fol 10. b. uti in da H)“h. loc allegatur, ubi & alia explicatio vetborum iſtorum: quare vosmet ipſos circum- ſpicitis, habeturnempe: quare cuncti vos contem- plentur & admirentur, quod vobis non compare- tis cibum, priusquàm penitùs abſumatur id, quod habetis, Hebræa ſic habent: ww 37) Sna eneen enn ene ee ee en — n n bn ie be dShan peev bpa i.e. mihi autem videtur, iſtius (textus ſacri) ſenſum literalem eſſe: quare cuncti vos contem- plentur & cœtera, quæ vide paulò ante expoſita. 4. Hebr. wν*Üuπ i, e. macies, macçritudo „confer. Gur Arjeh fol. 67. col. I. princ. ubi ad iſtum ſen- ſum CAL. XAII — 4 eNNI. Oe)nec Pus letdll leuntſfat- tres ſolepnn mors kratel metent, Benjaminn ſephi)er um ferit e nsfltani geritinn ł nehvondeth chudeum Ephi ftart malignus imturpaver ſum trahitl 1. habett Aducit, vi I9, mutn. 1 Iia etbin 1 , habet Volui; alii: Myfſ h. l0 oque Mo Yerb. Ne b. Me dume 1. decem, fupt. Genen 7.7 Vel: conn bum pod mus, in kondemn⸗ trem noſtr ia veiſ . 5 Wii verſa ex hoe ſit ſuit hiren Ptura nihi ineerptetg. PNI nodonidit⸗ um widetat 8Vpto;non mentum ſi⸗ Curv. tuti elletis? m;)exorez⸗ 1sſiteeur e⸗ Aus etiam i⸗ 1t. ulper ſinilkrum Commenta⸗ entihiemagit lleeni ecitio⸗ n Yet. pret. onl, hic tract. Gſecta et, ubi nlamn illotem⸗ ol 10, b uti in lia euplicanio tiplos citreum⸗ Ai vos contem- non compale⸗ blumatur id, 1 ent: e z de en extus ſicii) i vos conlem⸗ ante expoſts. litudo, conler. hiad illamſen⸗ N CAb. XLII. QGENESEOS. 332 pſe & ) i. e. maceſcet. 5. Verſ. 2. Deſcendite illac] (Dixit jacobus:) Ai. e. deſcen- dite) nec dixit: ) i. e. ite, innuit autem (Scriptura) ducentos ac decem annos, qui- bus (Israẽlitæ) ſubjecti fuerunt Æâgyptiis, juxtà numerum . 6. Verfſ. 3. Et deſcen- derunt fratres Joſephi] Nec ſcripfit (Moſes:) filii jacobi, nimirùm docet, quòd eos (fra- tres Joſephi) pœnituerit venditionis Joſephi ipſique animum ſuum præparaverint, ut more fraterno cum illo agerent eumque qualibet pecuniàâ, quæ ipſis irrogaretur, 7. redi- merent. Eod. verſ 3. Decem] Quid docet (hic) Scriptura? nonneſcriptum eſt: & Benjaminum, fratrem Joſephi, non miſit? 8. ſed (docet hic Scriptura, quod fratres Jo- ſephi) fuerint diviſi quoad fraternitatem in decem (fratres,) nec omnium amor & odi- um fuerit æquale ergâ ipſum (Joſephum;) aſt quoad emptionem frumenti omnium u- nus fuit animus, (ita ſcriptum reperitur) in Bereſchit Rabba. Verſ. 4. Ne foriè evenias ei exitium] Nonne 9. etiam domi ei accidere poterit (exitium ſive mors ? ita ſanè; ſed) reſpondet R. Elieſer, filius Iacohi: hinc(diſcendum eſſe,)quòd Satanas accuſethominem apud Deum) tempore periculi. 100. Verſ. 5. Iater venientes] Abſconderant ſeipſos (Jo- ſephi fratres,) ne agnoſcerentur, nam (ita) illorum pater eis præceperat, * ne oculus malignus in illis dominaretur, II. omnes quippe decori erant ac fortes. Verſ. 6. Et incurvaverunt ſe ergà illum vultu] i. e. Extenderunt ſeſe * coràm illo ſu per facies ſuas, ſic omnis ſum trahitur verbum &ε qquod Proverb. c. 11. v. jectio; cujus ſolutionem affer . t autor noſter. 2 5. habetiur, ſicuti & Commentator noſter hic adducit, vid. ibid. n. 12. & cap. præced. 4 I. V. 19. num. 24. J. Ita verbum &εα, quod Proverb. dict. c. 11. v. 25 habetur, ex mente aurtoris noſtri hic vertere volui; alii aliter interpretantur, vide not. in r oæY eI h. loc. aliud exemplum feu probatio in u- troque MSto Erff. deſumitur ex Hiob. c. 37. v. 2 1. verb. Nα ubi vid. Sign. * G. Iſte numerus juxtà Hebræos efficit: bis centum ae decem, confer. not. in aor nee h. loc. & ſupr. Geneſ. c. 1 5§. v. 1 3. n. 5 1I. 7. Vel: contra illos decerneretur, ita kic ver- bum DS interpretor, ac fi dicerent: parati ſu- mus, in quamcunque pecuniæ ſummam nos eondemnaverint, eandem ſolvere, modo fra- trem noſtrum illa redimere poffſimus, confer.in- fraà verſ. 14. h. cap. ibique not. n. 222 3. Uti verſu ſequ. 4, h. cap. habetur, cum itaque ex hoe ſatis conſtet, decem fuiſie, quid opus fuit, hie expressè ſcribere: decem? cum S. Scri- ptura nihil fruſtrà dicat, hæg eſt & ſiye ob- 9: Ita interrogativè verba iſta hic vertere volui per modum objectionis. 10. Quando inſtat periculum, frequenter iſtud oe- currit apud Talmudicos, confer. infrà Geneſ. cap. 44. V. 2 9. ibique not. n. 29. vide & hic Be- reſchit Rabba, uti in Sma n ad marginem allegatur. Poſt iſta: S-rax d euâ i, e. nam illorum pater eis præceperat, additur in Bibliis Bux- torf. α &i. e. ne ſe conſpiciendos præbe- rent, im notis Raſchianis editionis ar rus ut & in Berolinenſi editione inſuper adſiciuntur iſta; iS ee ee e Firn e ) e n en i. e. (ne ſe conſpiciendos præberent) omnes in una porta ; ſed ut unus- quis que portam ſuam intraret, ne oculus &e. II. Id eſt: ne invidiam aliorum incurrerent vel invidiæ exponerentur, confer. Buxtorf. Lex- Talm. fol. 160I. & D. Wagenleil. Sot. p. 763. n. I4. ubi plura de oculorum fſaſcinatione. ** Hebr. Wmrw, in MSto Erff. 2. pro iſto habe- tur: Mirws, res eodem redit. Tt Wn 334 GENESEOS. CAbP. XLII. omnis HNNND eſt expanſio manuum ac pedum. 12. Verlſ. 7. Et alienum ſe eis x- hibuit] i. e. Factus eſt eis tan quàm peregrinus quoad Verba, eosdem durè alloquendo Verfſ. 8. Er agnovit Joſephus &c.] Quoniam illos reliquerat barbâ ſignatos. Ebd. verf. 8. A illinon agenoverunt eum] Quia (Joſephus) egreſſus erat ab illis (fratribus ſuis) im- berbis; tunc autem venerat barbà inſignitus,“ eſt & expoſitio myſtica (verborum iſto- rum:) & agnovit ſoſephus fratres ſuos, (nempè:) poſtquàm illi in manum ejus traditi erant, (tune oſephus) cognovit, quòd illi fratres ſui eſſent ipſeque eorum miſertus eſt; aſtilli non agnoverunt eum, quando ipſe cecidit in manum eorum, ut fraternè ſeſe er- gaà illum gererent. Verſ. 9. Quæ ſomniaverat de illi] (Vocula: hic ſignificat:) Wvi. e ſuper (vel de) illis (ſenſus eſt:) & cognovit ( Joſephus,) quòd eventum ſortita eſſent (ea, quæ ipſe ſomniaverat.) * nam ecce illi ſemet coràm eo proſtrave- fant. Eod. verſ. 9. Nuditatem terræ] (Dictio Hſignificat) Hi. e. detectionem terræ, quomodo ſcil. illa facilè poſſet ſubigi, veluti (dictio illa accipitur in illo loco:) fontem ejus NMNäl1¹:e. detexit, 13. item: H*) y i. e. nuda & retecta, 14 6 omnis (dictio) quæ eſt in S. Scriptura, ſignificat retectionem; Onke ae e hic interpretatus eſt: rupturam terræ, 15. veluti (habetur in illo loco:) P i. e fiſſuram domus, 16. (ubi p ſignificat.) ?i. e. rupturam domus; ſed(Onkelos)non accuratè ſcrutatus eſt, ut explicaret illam (dictionem ν⅜'juxtà ſenſum Scripturæ li- teralem. Verſ. 10 Nen, Domine] i. e. Ne dicas ita, nam ecce ſervi tui venerunt, ue. compararent cibum. Verſ. II. Nos omnes filii unius viri ſumus] IIluſtravit eos † Spi- ritus Sanctus atque illum (Ioſephum) vi ipſis annumeràârunt, 17. quoniam & ipſe (Joſephus) filius patris eorum erat. Eod. verſ. I I. Probi] (Dictio 0) ſignificat:) Ni. e. veraces, veluti (in illo loco:) ]i. e. ita dixi, 18. item: i. e. verè (ſive recte — 12. Vid. cap. ſeq. 43. V. 2 7. ibique not. n. 54. con⸗- fer. & R. Salom. ad Levit. c. 2 6. v. 1. N. 16. X Confer. hic jevammot, fol. & 8. a., item Bava me- Zia fol. 39. b. & Jalkut Part. 1. fol. 46. col. 3. ſin. it. Cetubhot fol. 27. b. ut & Sanhedrin, fol. nia ſua, Hebr. rnn ſic in M Sto Eiff. 1. poſt vN i. e. quòd eventum ſorti- ta eſſent, additum reperitur; in MStoz. pro rp R habetur: Wha i. e verba (ſive res) ejus. 13. Uti Levit. cap. 20. v. 18. habetur, confer. udic. cap. 20. vert. 3 3. num, 16. 14. Vide Ezech. cap. 16. v. 7. confer. & not. ad 2. Chron. c. 34. V. 10. O. 10. 92. àa. Vel: ſom 15. Ita P. Fagium ſecutus hic vertere volui 5 alii tranſtulerunt: infirmiora terræ, ſic etiam autor o Vulgatæ. 16. Ul 2. Reg. cap. 12. Vv. 6. habetur, confer. not. ad 2. Chion. cap. 34. V. 10. n. 10. it. ad Hiob- c. 24. V. I7. n. 24. *Loci iſtius explicationem vide in notis pam nde h. loc. r ele ) Nrabiins fuerunt (per Spiritum San- tum) Hebr. an nen 3, confer. not. ad joſu. c., 2. v. 17. Idque propter adjectionem vocis ru i. e, nos quæ poſt verba iſta: nos omnes filii unius viri ſumus, additur, quæ vox, niſi emphaſin ha- beret „fruſlrà videretur adjesta effe, ita in Gur Arjeh fol. 57. col. I. fin. exponitur, conter. hie tract. Talm. Jevammot, fol. 17. b. 18. Uti Exod. cap. 10. v. 29. habetur⸗ CAWI. —. telte) duie ſottes ejus⸗ er ecemp Grerunt: d mus in Utbe Bii,qud crpoltioar phum) ate funt el: ita Ppaudteltin autintellci ſlis utineo exſobis de ] be Fi nonisjutet bucum ſr ptereilie nis. Bod, tam Pharao Qorum (Ar Eod. vetl. mentum far pro homin bum o 1o)oe Himver te, vidi in — 19. Vide Nu 20. lta locr tur, ex n ter tranltul 3V Conter. B ginem ind etiam nota 11. Nempè: ) Fuioremn E 2¹. Vel: dee ſummam, CAN. —— ſe eiex. loquendo, hoc. Verl. s lii) im⸗ DOrüu ilto⸗ as tradid nllertus elt; rndſeſe et. ſenifen) Aderentum )proſtrare⸗ etectionem illoloco) echa, 4. ſtc Lelos autemm nkelos)nonn ctiptureli⸗ enetunt, unc. iteos Ppi⸗ niafn iſe ligniſcat) e,vete xe ede Sn ur, Onfet.t. 0. it,ad Hiob, tis Por de 3piritum dan⸗ d ſolt 2,. iswn i, er not, ſilii unius virl Rͤenphalin he⸗ eſe, ia n Gur 1, conſer hie b eut⸗ CAP. XLII. GENESEOS. 33 5 rectè) dixerunt filiæ Celaphchad, 19. item (in illo loco:) & ira ejus non ſ i. e. ita 20. fortes ejus. Verſ. 12. Quia nuditatem terræ veniſtis ſyeculatum] Nam ecce intraviſtis per decem portas hujus urbis, cur non per unam portam ingreſſi eſtis? * Verſ. 13. Et diverunt: duodetim ſervi tui &c.] Et propter unum illum, 2. qui non eſt, diſperſi ſu- mus in urbe, ut illum quæramus. Verſ. I4. Hoc eſt, quod dixi] Verbum iſtud, quod dixi, quòd ſcil. ſpeculatores ſitis, hoc verum eſt ac certum, is eſtſenſus ejus literalis; expoſitio autem allegorica eſt: dixit eis (Joſephus:) quid ſi inveneritis illum (Joſe- phum;) atque impoſuerint?. vobis multum pecuniæ, an illum redimetis? reſponde- runt ei: ita; dixit illis: ſi verò vobis dixerint, quòd illum quacunque pecuniæ ſummàâ haud reſtituere velint, ecquid facietis? reſp onderunt: eum in finem (húc) venimus, ut aut interſiciamus aut interficiamur, (ad hæc) dixit illis: hoc eſt, quod dixi vobis: veni- ſtis, ut incolas urbis interficeretis, ego per poculum meum habeo expertum, quòd duo ex vobis devaſtaverinturbem magnam (videlicèt) Sichem.?23. Verſ. 15. Vina: Pha- rao] i. e. Si vixerit Pharao, quando (Joſephus) non ex animo jurabat, per vitam Pha- raonis jurabat. Eod.v. 1 5. Si egrediemini hine] i. e. Ex loco iſto. Verſ.T 6. Num veritas vo- biscum ſit] (Iſtud DNNponitur hic pro ND& DN&N i. e. an veritas ſit vobiscum, pro- ptereà (litera) Heh habet Patach * (in voce D&N,) quoniam eſt loco interrogatio- nis. Eod. verſ. 16. Et ſi non] Scil. adduxeritis illum (fratrem natu minimum) per vi-= tam Pharaonis vos exploratores eſtis. Verſ. 17. E cuſtodiam] i. e. In domum vin- Rorum (Gve carcerem.) Verſ. 19. In domo cuſtodiæ veſtræ] In qua vos nunc vincti eſtis. Eod. verſ. 19. Vos autem abite, afyrte] In domum patris veſtri. Eod. verſ. 19. Ali- mentum famis pro domibis veſtris] (Nempe:) quòd comparàſtis ad (tollendam) famem pro hominibus domorum veſtrarum. bum )D& hic ſignificat:) 0 Ri. e. ve to:) O& Od, 24. & ſicuti (in illo loco:) O& i. e. vera fiant verba tua! 25. Verſ. 20. t verifcabuntur verba veſtra] (Ver= ra evadent & firmabuntur, veluti (in illo lo- Verſ. 2 I. Enimvero] Juxtà Targum ejus (voculæ aſignificatio eſt:) N νρC. e. in verita- te, vidi in Bereſchit Rabba: —) & linguâ Romanà † ſignificat: verum. 6, Eod. verſ. G Tt 2* 2 1. 19. Vide Numer. cap. 27. V. 7. 20. Ita locum, qui Jerem. cap. 4 8. v. 30. habe- tur, ex mente Raſchi hic vertere volui, alii ali- ter tranſtulerunt. ax Conkfer. Bereſchit Rabba h. loc- prout ad mar- ginem in 'nan . h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas. 21. Nempè: Jolephum, qui hic intelligitur. X Fuſiorem loci iſtius explicationem vide in notis MN DDW h. l00. 22. Vel: decreverint contrà vos magnam pecuniæ ſummam, vide, quæ ſuprà ad verl. 3. h. cap. n. 7. notata ſunt 23. De qua vide ſuprà Geneſ. cap. 34. V. 2 5. X* In MSto Erff. 2. habetur: nro a i. e, cum Chateph Pathach (punctatur.) 24. Id eſt: veritas, Veritas, vVel: fiat! fiat! uri I. Reg. c. I. v. 36. habetur. 2 5. Vide I. Reg. cap. 8. V. 26. † Hebr. Nm Na", in MSto Erff. 1. habetur Nr &, intelligitur lingua Latina. 26. Ita interpretor: a, uti hic habetur, quæ dictio apud Targumiſtas notat: verum, certè, profecto, vid. Buxtorf. Lex., Talm. fol. 36%, 21. Venit adnos] (In verbo — N) accentus ejus eſt in Beth, 27, quia illud notas — præteritum, (nempè) quod jam antè venit, ac Targum ejus eſt: 0 28. HNRNi. e. venit nobis. Verſ. 22. Etiam ſanguis ejus] (Woculæ:) Nac multiplicant. 29. (ac ſi dicerent fratres Joſephi:) ſanguis ipſius atque etiam ſanguis ſenis. 30. Verſ⸗ 23. Mi autem neſciebant, quòd Joſephus intelligeret] (Verbum ρ ν hic ſignificat: n j. e. intelligeret 3 1, eorum linguam; loquebantur autem ita ipſo (Joſepho) præſente. E- od. verſ. 23. Quoniam interpres erat inter eos] Nam dum illi (fratres loſephi) loque- bantur cum eo, interpres inter illos erat, qui linguam Hebraicam & .gyptiacam calle- bat: isque ipſorum verba interpretando exponebat Joſepho ac (viciſſim) Joſephi verba illis (explicabat,) exiſtimabant itaque, quòd Joſephus non intelligeret linguam He-= bræam. Eod. verſ. 23. Interyres] Is fuit Menaſſes 32. Verſ. 24. Et avertit ſe ab illis (Verbum 2 O hic notat:) p Nii. e. elongavit ſe ab eis, (nempe:) ne viderent illum lIachrymantem. Eod. verl. 24. Et ſlevi] Quoniam audiverat, quòd poœnitentià du- cereatur. 33. Eod. verſ. 24. Simeonem] Is (enim) projecerat Joſephum in foveam, i- pſe (quoque) idem fuit, qui dixerat (fratri ſuo) Levi: ecce ſomniator iſte venit; alia ex⸗- icatio (cauſæ, cur Joſephus Simeonem ligari curaverit, nimiràùm:) Joſepho erat pro- poſitum, utillum (Simeonem) ſepararet à Levi, ne fortè ambo“ conſilium inirent, in. terficiendi ipſum (Joſephum.) Eod. verſ. 2 4. Et vinxit illun coràm eis] Non vinxerat illum, niſi coràm eis; aſt poſtquàmilli egreſſi erant, eduxit eum (Joſephus) ipſique ci- bum ac potum præbuit. Verſ. 27. Et aperuit unu] Is (Ni. e. unus) fuit Levi, qui Pai. e. unicus erat relictus à Simeone, conſorte ſuo. 34. Eod. verſ. 27. Ia diverſo- rio) — 27. Grammaticis dicitur: Milhel; quando accen tus eſt in penultima, confer. ſuprà Geneſ. c. 29. V. 6. n. 4. 28. Sic täm in Bibliis Buxtorf. quàm in editione Hebraica, qua uſus ſum, habetur; aſt in Com- plutenſi pro &1 legitur: NMn") i. e. ſuper nos, in utroque MSto Erff. habetur Rar i. e. ad nos. 39. Vel: includunt ſive complectuntur etiam ali- as tes vel perſonas, conſer. ſuprà Geneſ. c. 1. v. 14. n. 9 6. & Genelſ. c. 4. V. 2. n. 6. it. Exod, c. 4. V. 10. n. 1 8. & c. 1 8. v. 19. D. 69. 2c Levit. c. 14. V. 6. n. 1I. & Num. c. 2 3. V. 25. ibique not. n. 9 3. vid. & infrà verſ. 2 8. h. cap. n. 3 5. 3e. Nempè: ſacobi, cui propter ingentem lu- ctum, ex ſoſephi abſentia contractum, antè tem- us ſuum mors acgelerabitur ac dies vitæ ejus abbreviabuntur; aliaàs dictio o, quæ hic ha- betur, notat etiam: avum, confer. cap. ſeq. A13. V. I. I. 1. vide & not. in - he h. loc. 31. Confer. quæ ad cap. antec. 4I. v. 1 5. n. 2 I. no- tata ſunt, vide & Deuter. c. 2 §. v. 49. i bique not. n. 53. 32. Confer. hic Gur Arjeh fol. 57, col. 2. med, it. not. ad 2. Chron. cap. 32. V. 3 I. num. 2 8. Bero- jus, in editione a nee, qua uſus ſum, ha- betur: ſed mendosè, legendum quippè: An i. e. filius ejus. 3 3ù. Nempé: quèd illos peeniteret facti, ergâà Joſephum perpetrati, confer. not. in an nD h. loc. * Confer. hie Bereſchit Rabba, ſicuti ad marginem in mnn mn h. loc. allegatur. Simeon à Joſepho eſſet vinctus, Levi relictus e- rat ſolus ſive i. e. unicus, isque innuitur vo- ce illa: rnden, uti hic in textu ſacro habstur, ſ* linenſis editio poſt aν addit: Ma i. c. filius e- 34. Sicheon ac Levi erant conlortes, cum itaque CA AIl — N N cunizetin Deud) (N Gitakuitſa Etinterta omdis gu⸗ ſant Ccit (Dicio⸗ (bicserpt ctiamillun Yell. ,. Verl. 38. 4cogitabai Letficiayl E Wt — ſic tradu h.loe. Loci in O0 di Hebr. 44d enar Ddutog 35. Nmp cluſira, D. 19, n col. 2. 36. Vel: Hebræu adtum ſam liye nes ejus dis ila tract. T. II.à Nie. 3. Ne ſtae)nn Prelente . Phi loe. lacamcalle. lephivetbe ugnamn Hes tſ⸗dil lerentillum nitentia dr. inforeann i. enitz alis ete⸗ ho eratpto⸗ ninirent, in. Non rinxetat iplque ci⸗ fuitberi, gui 7 l Gierſo⸗ 79) V. 1).0, 21,00, 1h de 4eibige ,col. 2, med, it ,Dumn, 29, BerN. Mie, flius t. Als uſus ſunn hd⸗ endum giphe; keet kacti, ei , in Dnn e cuti dmaginemn tur, P Ites, cutn itaque Leri reſictus e⸗. 1sque innuitur 0⸗ 7 tu ſaero habetut, CAP. XLIII. rio] (h id eſt:) in loco, ubi i.e, pernoctant. Eod. verſ. 27. Mantica] ( rDR) eſt P i. e. ſaccus. ?** Verſ. 2 8. Ecce etiam **in mantica mea] Etiam pe- GENESEOS. 337 cunia eſt in illa (mantica) unà cum frumento. 3 5. Eod. verſ. 2 8. Cur iſtud nobis fecit Deus?) (Nempé,) ut traderet nos iſti occaſioni, 36. quoniam non alium in finem red- dita fuit (nobis pecunia,) niſi, ut nobis (.gyptius iſte) mala ſtrueret. 37. Verſ. 34. Et interra negotiabimini] (Verbum nhic ſignificat:.) 2 Ni. e. circumibitis, omnis quoque dictio α☚ οd. —☛4 inde nomen habet, quoniam perambu- lant & circumeunt, ut negotiationem 38. exerceant. Verſ. 3 5. Faſciculus pecuniæ ſuæ] (Dictio ueſt) P i. e. ligatura pecuniæ ſuæ. Verſ. 3 6. Orbum me feciſti] Docet (hic Scriptura,) quòd (Jacobus) de illis (filiis ſuis) ſuſpicionem conceperit, quòd fortè etiamillum (Benjaminum) ſint interfecturi aut vendituri, ſicuti Joſephum. † Eod. verſ. 36. Orbäſti] Omnis, qui liberis ſuis privatus eſt, dicitur — i. e. orbus. Verſ. 3 8. Non deſcendet filius meus pobiscum] (Jacobus non) admittebat verba Rubenis, * cogitabat ſecum (Jacobus,) primogenitus meus ſtolidus eſt, ipſe dicit, ut filios ejus in- terficiam, numquid illi ipſius (olummodò) ſunt filii ac non (etiam) mei filii? 39. CAL. XLIII. Erſ. 1. Dum finienant comedere] Jehuda dixit illis (fratribus ſuis:.) morati ſumus (hic) propter ſenem, 1. donec conſumptum eſt (etiam) fruſtrum panis de do- mo. Eod. verſ. I. Dum ſinierant] (Onkelos interpretan Nν ν 2, guik⸗ Tt 3 4 ſic tradunt Rabbini, gonfer. not. in am mͤ h. loc. X. Loci iſtius explicationem vide in notis ror NR h. loc. gXXK Hebr. à , hæc & quæ ſequuntur, usque ad nane y i. e. unà cum frumento, abſunt ab utroque MSto Erff. 35⸗ Nam particula a, quæ hic habetur, eſt in- cluſiva, confer. quæ ſuprà ad verſ. 22. h. cap. n. 29. notata ſunt, vid. & Gur Arjeh fol. 57. col. 2. med. & Deuter. c. 12. V. 3 I. R. 115. 36. Vel: in manus iſtius occaſionis, ita juxtà Hebræum, ſenſus eſt: eur Deus permiſit, ut factum iſtud nobis eveniret & cur per illud an- ſam ſive occaſionem dedit Joſepho (quem fra- tres ejus tunc pro Ægyptio habebant) ut is no- bis illaderet? vid, num. ſeq. 37. confer. hic tract. Talm. Taanit, fol. 9. a. it. Maccot, fol. 1 1. Z.⸗ 37. Perniciem nobis machinaretur, Hebr. yr hy, quod alii vertunt: ut illuderet nobis 5 in utroque MSto Erff. pro 7Nhre legitur 2 DY, confer. quæ ad cap. ſequ. 43. V. 17. n. 41. notata ſunt. 38. Hebr. & p à Græc. reankarela, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1844. vide & not. in Dan mnew h. loc, it. not. ad Genel, c. 49. V 13. n. 10 I. D. 103. S& D. 107. † Conkfer. hic tract. Talm. Cholin, fol. 9 5. b. * Contfer. hic tract. Talm. Bava batra, fol. 173. b. it. Cetubhot, fol. 30. a. 39. Confer. hic Bereſchit Rabba, prout in e an h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 1. Nempè;z patrem noſtrum, Jacobum, confer. cap. antec, 42. v. 22. n. 30. Vide & not. in reo Ap h. loc. ubi Bereſchit rabba ad marginem allegatun, 338 GENESEOS. CAF. XL.II. ſta interpretari velit: P DD ) 2. i. e. dum ſatis habuerunt, 3. is erraret, (nam Onke- los verba iſta 9 interpretatus eſt: PO 2 i. e dum ſatis habuerunt ca- meli bibendo 4. (ut ſenſus ſit:) poſtquàm biberunt, quantum illis ſatis fuit, id eorum potionem abſolvit; * aſt hic (verba iſta:) — 20 bh e (lignificant:) U& H2& i. e. poſtquàm defecit (ſeu finitus eſt) cibus, (ideò) Targum habet: RNEU *X i. e. dum finierunt (ſive conſumpſerunt.) Verſ. 2. Conteſtando conte- ſtatus eſt] (Verbum enim π% ſignificat — ϑειN& i. e. conteſtationem, 5. nam PN dum ſimpliciter (vel abſolutè́) ponitur, commonefactionem coràm teſtibus notat, ſic (verbum accipitur in illo loco:) Hαπ ν i e. conteſtatus ſum patres veſtros, é. ita (in illo loco:) deſcende, π i. e. conteſtare populum. 7. Eod. verſ. 2. Non videbitis faciem meam, niſi frater veſter (fuerit) vobiscum] i. e. Non videbitis me, niſi 8. frater veſter (ſi) vobiscum; Onkelos, dum interprfetatus eſt: 12 N1. e. niſi cùm (fuerit) frater veſter vobiscum, rem ** aptè quidem expoſuit; ſed non accuratè inquiſivit, ut interpretationem faceret juxtà linguam S. Scripturæ. Verſ. 6. De nobis & de proſapia noſtra] i. e. De familiis noſtris; eſt & expoſitio allegorica, (nempe:) et- iam ligna lectorum noſtrorum 9. revelavit nobis. Eod. verſ. 6. & indicavimus ei] Quòd ſit nobis pater & frater. Eod. verſ. 6. Juxtà verba iſa] i. e. Secundùm interro- gationes ejus, quas fecit, neceſſe habuimus, ut reſponderemus. Eod. verſ. 6. Quòd ditturus eſſet] (Vocula.) uſurpatur (hic) pro Ni. e. ſi (vel an) ac & ſignificat (hic) VN, i. e quòd, ecce hæc ſignificatio eſt una ex quatuor illius (voculæ .) ſigni- ficatio- 2. In Complutenſi tamen editione hic habetur: 7. Vide Exod. cap. 19. v. 21. , non * N ν*, idque inter varias lettiones S. Hebr. Niha, ita Raſchi hic exponit dictionem hn, zeferendum eſt, confer. num. ſequ. 3. 3. Ita ex mente Commentatoris noſtri hic verbum iſtud interpretari volui; ſed præter iſtam ſigni- ficationem verbum hoc etiam notat: abſolvere, ceſſare. vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1530. quo- circà etiom translatio illa Chaldaica, quæ in Complutenſi editione habetur, hoc ſenſu atque in iſta ſigniſicatione poterit retineri, confer. Sign. XX H. verſ. I. 4. Uti ſupr. Geneſ c. 24. v. 22. habetut. * Vel: iſtud complementum fuit potùs eorum, ſic juxà Hebræum. XX In MSto Erff. 1. pro: N habetur: Wo i.e. ſatis habuerunt (vel finiverunt,) confer. quæ n. præc. 3. hoc vert. I. notata ſunt. 5. Vel: commonitionem, proteſtationem, præſen- tibus teſtibus factam, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 2645. V. Uti Jerem, cap. II. V 7. habetur quæ in textu ſacro habetur, in notis yo h. loc exponitur illa dictio * i. e. niſi. xXX Hebr. Aaa in utroque MSto Erff. pro eo habe- tur: N&* N i. e. explicationem, declarationem. 9. Vel: cunarum noſtrarum, ita hic interpretor: DDy, ſie & in Gur Arjeh fol. 57. col. 3. prine. exponitur, quòd ſit lectus, dpp b h i. e. ubi parvulos (infantes) educant, conf. hic Bere= ſchit Rabba, prout in dam r h.l. allegatur, ubi & alia explicatio iſtiꝰ? loci addueitur, nempè quod dictio: uy, quæ hic in notis Raſchianis habetur, ſignificet: nvy i. e. conſilium, Mæa DnDe*, quòd illi inter ſe ſoli loquuntur ſive ineunt, id- que ſit, quod hie habetur: rpvy y, ſic in notis Raſchianis iſta uncinulis incluſa reperiun- tur addita; Hebræa ſic ibidem habentur: y INm eeya aee er en en Ny ſcationib or Uloloce propter iſ Atris, i1el ſitln etiam ſatius (itae Verl. 8. Eod. verl. 14, Ferl. ner 1ſ. nee NWel gu⸗ Uebtaie janinem) 518 1 . . eb Eegniftcare ur, aque notis Rad bus ibicem guntur: 0 fames pald 4 ſigelicet, g las Raſchin re ſolvi ut fcat) Wi. Io. Nam vet o in de not, n.,5 4 ,V. 25. H II. Utiinfrz ker. hie Bere marginem n. Nempd, vige cin n in n 13. Seu' manl eligen dum. Conter. hie Maccot, , 14. Nm, ſu⸗ mMunicxtioni W.Xn. — am Onke. efuntcA. id eorum t.) N im habet Anilo conte. II, ſe nam eümtellibus lumpatte od, verl. 3. dbitisme, Nie mi Onaccutate 5, De nobit nempe)et. taninue ͤmintetro⸗ l6. dd Ngniftcat 2 O)gni. ficatio. — dionem mio, ONN W e. nii. E.pro eo habe⸗ tlarationemn. die interpfetot: 7.0l. 3, prine, do dennd Heonkhicbere⸗ lallegatunbbi r nemnpe gudl hianishabetur, Ppa bra, e ineunt, id⸗ 9) V), ſi in claſa keperiun⸗ habentut: M ) o) wn N CA P. X LIII. GENESEOS. 339 — — ficationibus, nempe: &* nam * ecce iſta (particula) eſt veluti — &, ſicuti (accipi. tur illo loco:) N&ι i. e. usque dum 10. elocutus fuero verba mea. Verſ. 7. Ilt vi- vamus] Illuminavit eum (Jehudam) Spiritus Sanctus, (ac ſi diceret Judas patri ſuo:) propter iſtud iter vivet Spiritus tuus, dicitur enim: & revixit Spiritus Jacobi, eorum- patris. 11. Eod. verſ. 7. Et non moriamur] Fame forſitàn auferetur 12. Benjamin, for- ſitàn etiam non auferetur; nos autem omnes (certò) moriemur fame, ſi non abierimus, ſatius (itaque) eſt, ut relinquas rem dubiam & amplectaris id, quod eſt certum. 13. Verſ. 8. Et ſtitero illum coràm te] Ut non adducam eum mortuum ad te; ſed vivum. † Eod. verſ. 8. Et reus eropeccati ergà te omni tempore] (Nempe etiam) in ſeculo futuro. 14. Verl, 9. Niſi cunttati eſſeémus] Propter te, jam dudum reverſi eſſemus cum Simeo- ne, 15. nec per omnes die; iſtos dolore affectus fuiſſes. Verſ. 10. Nunc] (Particula R) eſt vox abundans, 16. (ideò adjecta,) ut aptè conjungat 17. dictionem in lin- guâ Hebraica, (ac ſi dicere voluiſſet jacobus:) quoniam ita facere cogor ut illum Ben- jaminem) vobiscum mittam, ** neceſſitas mihi incumbit, ut diſpiciam & inveſtigem RN I8. i. e. ubinam medela atque conſilium (poſſit reperiri,) ut vosaccepfos red- dam rrnbPWy i. e. nonnulli exponunt (vocem y hic) ſignificare conſilium, quod ſoli inter ſeſe loquun- tur, atque hoc (indicare) d'y ey (prout hic in notis Raſchianis habetur,) aſt in obſervationi- bus ibidem per verba illa: Py ey intelli- guntur: npya mam nei. e. in: fantes parvi, qui jacent in cunis. àa Videlicêt, quòd ſignificet: & i.e. =&, ita juxtà no tas Raſchianas editionis mat R hic adjice- re volui, ubi habetur: ε½ N&ππ i. c. idque (ſigni- ficat:) πi. e. de, prout mox exponitur. IoO. Nam verba iſta: & ) idem fignificant, ac WN& Ay in loco illo Geneſ. cap. 24. V. 3 3. ubi vi- de not. n. 6 g. & n. 69. confer. & infrà Geneſ. c. 45. v. 2 6. n. 18. I1. Uti infrà Geneſ. cap. 45. v. 27. habetur, con- fer. hic Bereſchit Rabba, uti in pan mob ad marginem allegatur. .. . 12. Nempè: vel morte velalio infortuniò, de quo vide cap. antec. 42. v. 4. & v. 3 8. confer. & not. in oR npv h. loc. 13. Seu manifeſtum Hebr. απcertum pro incerto eligen dum. † Conter. hic tract. Talm. Bava batra, fol. 173. b. XC Maccot, fol. 11. 2. . 14. Nam, juxtà Rabbinorum ſententiam, excom iam ſub conditione conceptum, ſi deficiat condi- tio 3H tamen ſubſiſtat & expiatione opus habeat, hinc tradunt Rabbini, quòd efſa Judæ ſeſe aſſi- duè in ſarcophago volutaverint, donec Moſes pro illis arud Deum intercederet, vide D. Wa- genſeil. Sot. p. 117. & 120. n. 5. it. Gur Arjeh fol. 227. col. 3. circà fin. confer. & cap. ſeq. 44. v. 32. n. 32. & infrà Geneſ. cap. 47. v. 2. n. 14. & Deuteron. c. 33. v. 7. n. 49. & D. 50. 6 15. Qui captivus detinebatnr in Ægypto, ſicuti cap. antec. 42. v. 24. habetur, confer. not. in o Rh. loc. 16. Hebr. ird dw, uti hic apud commentato- rem noſtrum, Buxtorfio in Lex. Hebr. voc. 8 dicitur particula expletiva. 17. Sive : ordinet, dirigat, Hebr. zor, quo ver- bo innuitur, voculam iſtam expletivam eſſe & w*νταεs gratia adjici, confer. Gur Arjeh fol. 57. col. 3. med. * Hebr. pon&, in utroque MSto Erff. pro eo ha- betur: poD&, res eodem redit. *½ Hebr. rw&Yà, in MSto Erff. I. pro eo habe- tur: a muzw, i. e. ut mittam filium meum. 18. Reſpicitur hic ad vocem & ε, de quo pau- Ioô anté n. 16. & 17, dictum eſt, confer. ſuprà Geneſ. cap. 27. v. 33. P. 75. it. tract. Talm. Bava municationis ſive anathematis tanta Vis eſt, ut et batre, fol. 157. a. 340 GENESEOS. CAP. XLIII. dam 19. dico autem ego, iſtud facite &c. Eod. verſ. 10. De rebus laudatisſimis terræ] Targum (verba iſta: & DD) ſic translata habet: P)N H i. e. de re laudabili terræ, 20, quam omnes DDDi. e, decantant (ſeu deprædieant,) quan- do illa in mundum venit. Eod. verf. 10. Aromata] (Dictio: HN denotat:) i. e. ceram (ita habetur in) Bereſchit Rabba. 21, Eod. verſ. 10. Avellanas] (Hebr. De ) non novi, quid ſint; in expoſitionibus autem Alphabethicis R. Ma- chir *x* vidi, (quòd ſignificent linguâ Gallicà:) piſtaches; 22. ac videtur mihi, quôd ſint perſica. 23. Verſ. 11. Et duplicem pecuniam] i. e. Duplum (pecuniæ) primæ. 24. Eod. verſ. I I. Aecipite in manibus veſtris) Ut ematis cibum, forſitàn auétum eſt (frumenti) pretium. Eod. verſ. 11. Fortaſſis eſt error) Forſitàn is, qui præfectus eſt domui, per errorem oblitus eſt ejus (pecuniæ.) Verſ. 13. Deus autem omnipotens) Ab hoc tempore vos nullà re opus habetis, niſi precibus, ecce (itaque) ego oro pro vo- bis: Deus i. e, omnipotens, — V i. e. qui ſufficiens eſt in datione miſericordiæ ſuæ & —5. i. e. qui ſufficientem poteſtatem dandi in manu ſua (habet,) is det vobis mi- ſericordiam! 25. hic eſt ſenſus literalis: explicatio autem ejus myſtica (hæc eſt:) is, qui dixit mundo: i. e. ſufficit, dicat: σ1. e, ſatis (jam) ſit calamitatibus meis, quo- niam nullam habui requiem jam inde à pueritia mea, (nam fuit mihi) calamitas Laba- nis, calamitas Eſaui, calamitas Rachelis, calamitas Dinæ, calamitas Joſephi, calamitas Simeonis, calamitas Benjaminis. 26. Eod. verſ. 13. Et dimittat vobu) (Verbum- hic ſignificat:) OD¹) i. e. & relaxet 27. vobis, (ſic) juxtà Targum ejus, i. e. dimit- 19. Nempé: viro iſti, qui Ægypto præfectus eſt, ita verbum: de παChic interpretor. 20. Confer. P. Fagii not. ad Paraphraſ. Chald. & Michlol ophi h. loc. ut & not. in n h. loc. in MSto Erff. 2. pro &y NRa aiien ha. berur: &yn NaH, res eodem redit. 21. Vide, quæ ſuprà ad Genel. c. 37. V. 2 5. n. 55.S& n. 57. notata ſunt, confer. & S. Hieron. Tradit. Hebr. ac lac. Cappelli Obſervat. in Geneſ. it. Michlol Jophi h. loc. ut & not. in han e—,h. loc. XXX Hebr. Royp, in MSto Erff. 1. habetur Pn i. e. Meir. 22. Ita hic reddo: wXâαel bxA"., ſicuti in editione Hebraica, qua uſus ſum, ut & in ex- emplari n legitur, vel bSPP uti in Bibliis Buxtorf. habetur, Latiné Piſtacia, in Michlol Jophi h. loc. exponitur, quod fint lin- ₰ . . . guâ Caſtellana ſive Hiſpanica: he i. e. pin nones, Gall. pignons , Germ. Zirbellnuͤſſe / Latin. nuees pineæ ſeu ſt robili, nuc leos habentes, qui ſaccharo condiuntur, confer., num. ſeq. 23. 23q. Sic exprimo wνρρnνρnνnς⅝ò,, Commentatoris noſtri expoſitionem ſecuta eſt verſio Germanica, quæ Joſephi Athiæ curà Amſtelodami 1676. prodiif, ubi habetur: Pferſing / LXX. verterunt: æsne- Guον ſit etiam Vulgata ac Ioſephus Antiqu. I. 2. c. 3. Junii ac Tremellii verſio habet: nuces te- tebinthinas, confer. num. antec. 22. ptum erat allata ad frumentum comparandum; confer. hic Gur Arjeh fol. 57. col. 3. circà fin. ac not. in pa h. loc. 25. Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 17. V. I. n. I. notata ſunt, confer. & not. in pom nov h. loc. 26. Sic concatenatæ fuerunt calamitates & afſli- ctiones, ut alia aliam ſubinde ſecuta ſit. 27. Dimittat, ſolvat ex carcere ac vinculis, Simeo- nem ſcil. fratrem veſtrum, qui vinctus tenetur in Tgypto. 24. Nempè: ejus pecuniæ, quæ ab initio in Egy- CN. WI —- Zimittrüln (icui in il⸗ nibcatiolt ſumm, 9 Aum) Si Nüer nectedieti Benjamnin acceptiope in te, Ila Qucitut uli (Verb iſta ie Kad m catimpetat Meridi) l Kcatpfand (icio N elcamuan 37, Chald — 2 9. brout . * Hebt. U cum 3 25 habetut: 39. Neimpe ne ejut ſe t circere Eihd hien ſecdimitt 30, Ia hie Vvolui, 6 ubi iger 31. Nam, achicere telligere cere: e bic herel⸗ ginemall 32. Dum d 10, lie ALNII. — ſmni, lerp⸗ i e. anh)ean. Cenotn) Delant mihi, uod nie) ine, auCtum eſt Prakectiset onmpoten) 0r0 prO.. milericordte det wobismi⸗ (hacelt.) , usmeis gud⸗ amltas Labil- hi,calamitas — ) (Vertbum- um ejns, i . Gimit- — Ucleos habentes, num. ſel 23,. entatonis noſtti Germanica,quz i 1676, Mhoäii Veltetum: ii ehus Antiqa. l. habets nuces t. 11: b initi in Ko. Ncoparandu, col 3,cafn. P. 1), lnh l n e h e. amiates & AMl⸗ eeuta ſit. icclis dinne findus tenet in . (Verba iſta: ſ21 DaO Hi CAP. XLIII. GENESEOS. 341 dimittatillum liberum ex vinculis, (verbum autem M'tu hic) ſignificationem habet/ (ſicuti in illo loco:) liberum Hi. e. dimittat illum 28, nec cadit in Targum ? ſi- gnificatio (verbi:) ReWEP i. e. & mittat, nam ecce illi (fratres oſephi) eò ibant ad i- pſum. 29. Eod. verſ. 13. FKratrem veſtrum) Nempè: Simeonem. Eod. verſ. 13. Alium) Spiritus Sanctus illum (Jacobum tunc) impulerat, 30. ut (per verbum iſtud: Ni. e. alium vel alterum) includeretur Joſephus. 31. Eod. verſ. 13. Egorer?) Do- nec redieritis, ero orbatus propter dubitationem. 32. Eod. veri. 13. Scuti orbatus ſum) Joſepho ac Simeone. Eod. verſ. 13. Orbatus ero) Benjamino. Verſ. 14. & Benjaminum) Targum (adjectô verbô) habet: & duxerunt ** Benjaminum, quoniam acceptio pecuniæ & acceptio hominis non pari modo ſe habentin linguàâ Syriaca, (nam) in re, quæ manu prehenditur (Syri) utuntur verbô 2O; aſt quando aliquis verbis ducitur, uſurpant verbum . 3 3. Verl. 15. &t macta malationem ac præpara-) hic idem ſignificant) ac 120 Q road i. e. & ad mactandum mactationem & ad præparandum, 34. nec iſtud: Hο ſignifi- cat imperativum, aliàs ei dicendum fuiſſet: 712 01 j. e. & macta. 35˙. Eod. verſ. 15. Meridie) Iſta (dictio hXπ) Chaldaicè translata eſt: NNDW., 36. quod ſigni- ficat prandium primum linguàâ Syriacàâ; ac linguâ vernaculâ: diſner; * ſæpè autem- (dictio & ) A νπ) occurrit in Gemara, (ſic ibidem legitur:) prejecit cani MMWωä eſcam ſuam, item: ſcidit cibum Wi. e. convivii ejus; aſt omnis dictio DiNeE 37. Chaldaicè transfertur &ε O i. e. meridies. Verſ. 17. Er timuerunt viri iſti] Scri- in hnon ne h. loc. X Chald. Ma), ſic etiam in MSto Erff. 2. habetue Hebraicè: Mo*αC1, e. & acceperunt. 33. Eodem fere modo etiam exponit atque diſtin- guit Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 49 5. 34. Scilict: præcepit oſephus diſpenſatori domùs ſuæ, confer. hic tract. Talm. Cholin, fol. 85. a. & fol. 9 1. a. 35. Ita, ut litera Beth inverbo man haberet accen- 2 8. Prout Exod. cap. 2 I« v. 27. haberur. *K Hebr. Nna, MStum Erff. 1. habet: X cum 3 ab initio, i. e. juxta Largum, in MSto 2. habetur: i. e. juxtà Targum ejus. 29. Nempè: Simeonem, ergò non opus fuit miſſio⸗ ne ejus; ſed dimiſſione ac liberatione à vineulis ac carcere, ex mente igitur autoris noſtri verbum iv hic non habet ſignificationem mittendi; ſed dimittendi ac relaxandi. 30. Ita hic verbum απ‚. e. ſparſus fuit, vertere volui, confer. ſuprà Geneſ. c. 27. V. 4. n. 63. ubi idem verbum uſurpatur. 31. Nam, uti Rabbini tradunt, non opus fuiſſet, adjicere voculam αι, ſi Simeonem ſolum in- telligere voluiſſet Jacobus, quia ſatis fuiſſet, di- cere: & dimittat vobis fratrem veſtrum, confer. hic Bereſchit rabba, uti in nanm new ad mar- ginem allegatur. 2. Dum dubius, inter ſpem ac metum hærens vi- vo, ſic papn hie interpretor & expono, confer.not. tum Patach, ynv oνν "y i. e. eadem pun- ctatione ſeu forma, quam habet imperativus ver= bi ꝗDU i. e. audi &c. ita in Gur Arjch fol. 57. col. 3. fin. confer. & not. in nam nelh. loc. 36. Id eſt: in prandio, ita P. Fagius & cum eo ali vocem Chaldaicam verterunt, vide not. in nouæ h. loc. * die exprimo m, utrumque MStum Erff. habet TWV1, res eadem eſt. 37. Nempè, quando merum diei vel meridiem ſi- gniſigçat, non prandium, utui hox. loco. du 342 Scriptum eſt (verbum π½ ) duplici Jod ac Targum ejus eſt: „ H] i. e. & timue- runt. Eod. verſ. I17. Ducti ſunt in domum Joſephi] Nec mos erat cœterorum (homi- num,) qui ad emendum frumentum venerant, ut diverterent in domum Joſephi; ſed in Pandochea urbis. 3³. Eod. verſ. 17. Et timaerunt] (Exiſtimantes,) quòd illud (non fieret ob rem aliam,) niſi ut ipſi deducerentur in cuſtodiam. Eod. verſ. 17. Nor dulcti ſumus] In medium domus iſtius. 39. Eod. verſ. 17. l volutet ſe ſupraà nos] i. c. Ut devolvatur ſuper nos occaſio pecuniæ, & ut illa cadat ſuper nos, 40. Onkelos inter- pretatus elt: ' PNN) i. e. ut machinetur contrà nos, iſtud (verbum- NRBPNOLE9) ſignificat: HvN i. e. ad agitandum, 41. ſicuti Chaldæi (verba il- la:) H) Wen verterunt: ſhn )PONi. e. machinationes (ſive occaſiones, prætextus) verberum, 42. nec Targum ejus ſéeutum eſt linguam S. Scripturæ, 43. (ubi habetur:) HHe, quod hie Chaldaicè translatum eſt: & NN&) i. e. ut do- minetur, iſtud enim ſignificat (idem, atque in illo loco:) Nhq i. e. lecythus auri, 44. i- tem: & Huſſab (regina) &. aſcendere juſſa eſt, 45. notat enim iſtud (verbum) re- gnum.* Verſ. 19. Qusſumm, domine] (Vocula:) ſignificat rogationem & ſup. plicationem, linguâ Syriacà: & N . 46. Verſ. 19. Deſeendendo deſcendimus] Deſcenſio iſta nobis eſt, 47. conſveveramus (anteà) ſublevare (vel ſuſtentare) alios, nunc tuò indigemus auxilié. Verſ. 22. Deus peſter] Propter juſtitiam veſtram & ſi juſtitia veſtra non ſufficit, Deus patris veſtri, 48. i. e. propter Juſtitiam (ſeu merita) pa- tris 3. Timuerunt itaque fratres Joſephi, cum vide- rent, ſe præter morem ac conſuetudinem alio- rum in domum ejus introduei. 39. Confer. Gur. Arjeh fol. 57. col. 3. fin. ubi ra- tio adducitur, cur autor noſter expoſuerit: in me- dium domus iſtius vel intrà domum iſtam, vide & not. in Man rν h. loc. 40. Id eſt: ut ratione pecuniæ, quæ nobis reſtituta fuit, anſa quæratur & occaſio, ut in ſervitutem abducamur. 41. Vel: ad machinandum, alii: ad illudendum, conſer. Pſalm. 141. v. 4. ubi aρ LXX. ver- terunt: zS ρ⁵%οιοιιι ad quærendum præ textum ſive oecaſionem, confer. quæ ad cap. præced. 42. V. 2 8. n. 37. S ad. Deuteron. c. 33. vV. g. n. 60. notata ſunt, ut & ad Hiob. c. 2 3. v. 6. n. 3. 42. Uti Deuteron. cap. 22. v. 14. habetur, confer not. in Snon ne h. loc. 43. Id eſt: Targum hic non ſecutum eſt proprieta: tem ſignificationis verborum textus cripturæ ſa- Lxæ. 44. VideEccleſiaſt. cap. 12. V. 6. ibique Raſchi not. 45. Ita ex mente Commentatoris noſtri locum il- lum, qui Nachum. c. 2. v. 7. habetur, vertere volui, alii aliter tranſtulerunt. * Sive: Mma& i. e. dominationem, prout in not. pam ne h. loc. exponitur, ubi vide ſis. 46. Id eſt: ah, ah, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 294. ut & Bereſchit Rabba h. loc. ſicuti in mov DSn ad marginem allegatur. 47. Ac ſi dicerent: ex priſtina abundantia ac gloria jam ad inopiam & egeſtatem redacti ſumus, con- I1. fol. 47. col. 1. fin. 4 8. Sicuti mox in eodem hoc verſu verba iſta ſe- quuntur; reſpicitur autem hac expoſitione ad di- ctionem εS, quæ hoc verſu in textu ſacto habetur, quod nomen continet απα Hm i. e. men- ſuram ſeu qualitatem judicii five juſtitiæ, de que vide Genel., c. 1. V. 1. n. 39 elt dedit rvirumn, 7, gud zeclogberentun Uli eusdenn ſee cr.) Woſt. proſrave, (apenſio ſeu 61] Decetettt cutihabetnr inil mun avkenmn tuuc ſ cotdiam Del. Interogavit ill (Benſemin) tit 4 1oganco, icens: Uteiſſolephus cher Ec. diuitei ). Hedx. wun hr lu, àtad. w ie, Po. Ich ell,: dd inlio onlet e 1 l ii. Nempè: fattes is conſtituti du; Aim usque ad Ofi Afugituti, donet linlis elle meruen 1. Veh in vaſa der Tendum, impoſue eller. t. edt , Talm kol.,11. id Nz indepfoftuniſe, mtez introdneiie erl. 16. h. ca).) Alerintmunius in ponitur, qaddl Eint illad munus, DuN d hie egitione, ubi get De W N n o n we CNn. — CH . tris veſtri dedit vobis theſaurum. 49. Verſ. 23. Er introduxit vir] Introitus poſt in- terorum homi⸗ cat:) ON1i. e. paraverunt, (nimirùm) coronârunt illud (munus) vaſis decoris. 52. unt Arimilie, 40. Onkelotinter. r, iſtuc rerbunt, i Chaldei retbail. Seriptute, 4,, lti Wie, u⸗ kechihus un, 44,1 nikucd verdum)te. topationem Ki. ChAr.XLIII. nldench ſeentimi el ſahentare) lios lliiam veltram & rum (du menla) e. tis — 1. . be ibiquelalchi not. ntatoris noſtri locum i. 1, V.7. habetur, vere ferunt, aionem, pront in not. onitun, ubi idelts, Boxtort Lex, Talm ſol. Abbah. loc, ſcuti in rde allegatur. hina ꝛbundmtinac glotii aem fedatli ſumus (n -. V. L.Ml, Tid. alkut art. n hoc verſu verba iſt e⸗ tem hac ezpoſttione :d di⸗ e hoc veriu in leit ſicetto. ominet e bie, men⸗ dicii ihe ulltie, dt de n 39. 2 GENESEOS. 34 ½ troitum, 5o0. quoniam illi 51. propellebant eum (virum 5Ægyptium) extrà, eo uſque do- nec loquerentur cum ipſo in oſtio domus; poſtquâm verò ille dixerat eis: pax vobis, illi eundem ſecuti introierunt. Verſ. 24. Er paraverunt] (Verbum 1)) ſignifi⸗ Verſ. 2 5§. In domum] E veſtibulo in triclinium. 53. Verſ. 27. & inclinaverunt ſeſe Xv ac proſtraverunt ſe] Salutandi cauſa, p eſt incurvatio capitis, H NNNU eſt expanſio (ſeu protenſio corporis) in terram. 34. Verſ. 2 8. Deus miſereatur tui, mi fi- nes (Ge ccaſone. 2] De cœteris tribubus 55. audivimus miſericordiam (à Deo illis fuiſſe exhibitam, ſi- 9 cuti habetur in illo loco:) quos miſericorditer largitus eſt Deus ſervo tuo; 56. Benja- min autem tunc nondum erat natus, quocircà benedixit ei joſephus, gratiam (ſive mi- ſericordiam Dei eidem apprecans.) Verſ. 29. Quoniam commota erant viſtera ejus] Interrogavit illum (Benjaminum Joſephus:) eſtne tibi frater uterinus? reſpondit ei (Benjamin:) frater fuit mihi; ſed haud ſcio, ubinam ille ſit, (pergebat Joſephus inter- rogando, dicens:) ſuntne tibi fili? reſpondit ei (Benjamin:) ſunt mihi decem, 57. di- xit ei (loſephus:) quænam ſunt eorum nomina? reſpondit ei (Benjamin:) Bela & Be- cher &c. dixit eiꝰ* (oſephus:) quid nomina iſta ſibi volunt? reſpondit ei (Benjamin:) Uu z omnia 49. Hebr. mun prout diétio iſta hoc verſu habe- tur, à rad. Tu i. e. abſcondit- 5. Id eſt.: ab introitu domugad illius interiora, confer. v. 25. n. 53z3z.— 5I. Nempe: fratres Joſephi, qui intra domum e- jus conſtituti datâ operâ propellehant virum il- lum usque ad oſtium domus, exinde abituri vel aufugituri, donec certiores eſſent facti, nihil ma li ipſis eſſe metuendum. J2. Vel: in vaſa decora munus illud, Joſepho offe⸗ rendum, impoſuerunt, ut eo magis ei gratum eſſer. 33. Hebr. ννρ, de qua voce vide Buxtorf. Lev. Talm. fol. 92 2. videtur interpretatio iſta Raſchia na inde profluxiſſe, quoniamfratres Joſephi jam anteà introducti erant in domum Joſephi (vide verſ. 16. h. cap.) & tamen hic dicitur, quod at- tulerint munus in domum Joſephi, ideò hic ex- ponitur, quòd & veſtibulo in triclinium attule- rint illud munus, ſic in notis Raſchianis editionis non v hic exponitur, ut & in Berolinenſi editione, ubi Hebræa ita habentur: 0 — . *△ DRe AT L . n eenn dreen ee rov V rN Ue n en eeen en bn pe ennen dehre i. e. videtura- nimadverſio iſta Raſchiana eſſe, (quòd munas iſtud tulerint) ex anteriori dome ad poſteriorem, idque facilè intelligi poteſt, nonne (enim) jam anteà (munus) iſtud allatum erat in domum Jo- ſephi? ſed id innuit (dictio Aran, quod munus i- ſtud allatum fuerit) ex veſtibulo in triclinium, idque aceuratẽe (ex poſitum eſt.) ** Hebr. *² iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: PxX i. e. in terram, abſunt à MSto Erff. 2. 54. Vide, quæ cap. antec. 42. V. 6. n. 12. notata ſunt, confer. & not. in pom rn h. loc. 55. Id eſt: de principibus ſive capitibus tribuum, vide ſuprà Genelſ. e. 3 5. V. 17. n. 29. confer. & Exod. cap. 2 8. V. I2. num. 9. 56. Sicuti ſuprà Geneſ. cap. 3 3. v. 5. habetur; Ben- jamin autem tunc temporis nondum erat natus, confer. hic tract. Talm. Bava batra, fol. 12 3. b. 57. De hiſce vide & infrà Geneſ. cap. 46. v. 21. ibique not. * Hebr. — N iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Apè rxn i. e. quæ ipfſi evenerunt, abiunt à MSte . GENESEGS. ChAbP. XLIII 344 omnia (iſta nomina illis ſunt impoſita) propter fratrem meum ejusque calamitates, quæ ipfi evenerunt, (nimirùm) ' Bela * (ideò nominatus eſt,) quia 92 i. e, abſor- ptus fuerat (Joſephus) inter gentes ·8. Becher, quia ille fuit i. e. primoge- nitus matris meæ 59. N& Aſchbel, quia 7 & N . e. Deus captivum eum red- didit, & Gera, quia i. e. peregrinus factus eſt in hoſpitio, éo. & E Naha-⸗ man, quia admodum Hi. e. formoſus fuit, & Achi & “&) Roſch, (quoniam-) .Ni. e. frater meus & νρι i. e, caput meum fuit, ODD Muppim, (quia) i. e. ex ore patris mei didicit, 61. & DO)1 Chuppim, quia ille non vidit Ti., e. nu- ptias meas, nec ego vidi i. e. nuptias ejus & N&Ard, quia 1 i. e. deſcendirt inter gentes, 61 ͤſicuti habetur in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Sota, 63. &ve- 8 ſtigio commota ſunt viſcera ejus (Joſephi.) Eod. verſ. 29. Commota ſunt] (Verbum 2 25 ſignificat:) POHN i. e. incaluerunt, linguàâ etiam Talmudicâ (uſurpatur· verbum iſtud) de calefactione 64. olivarum, atque linguâà Syriacâà (reperitur ſcriptum:) propter DDi. e. calefactionem carnis, itidem in S. Scriptura (ita reperitur:) cutes noſtræ inſtar furni DQ i. e. incaluerunt, 6⁶5. (ac ſi diceret:) OHN i. e. calefactæ ſunt & multas rugas contraxerunt propter graviſſimam 66. famem, ſic omnis cutis, quando aduritur, *** rugas contrahere atque conſtringi ſolet. Verſ. 30. Et continuit ſe] (Verbum p&N )) hic ſignificat VDNN) . e. roboratus eſt (vel obfirmavit ſe;) no- tat autem iſtud (verbum PSNidem, quod in illo loco:) P'N i. e. robuſta ſcutorum 67, Hæc & quæ ſequuntur, usque ad: m pn j. e. deſcendit inter gentes, abſunt ab utroꝗq; M St Erff. vid. infrà n. 62. h. ver. 58. Confer. hic D. W'agenſeil. Sot. p. 774. 79. Hebr. Pd, ita hic apud autorem noſtrum, apud D. Wagenlſcil. dict. p. 774.legitur: Me, unde ipſe vertit? matris ſuæ. . . 60. Nempè: prochlà patria, in terta peregrina, a- pud Commentatorem noſtrum hic legitur: MARn W—; aſt apud D. Wagenleil. loc. alleg. habetur: ONa Ai i. e. quia degebat hoſpes, prout Wagenſeil. ibidem tranſtulit. 61. Hebr. N 1, ita hic apud autorem no KArum; ſed abſunt iſta à Gemara, quæ apud D. Wagenſeil. dict. p. 774, habetur ; quomodo au- tem ille nomen iſiud Muopim exponat, vide ibic. .7 1. n. 25:conter. & Num. c. 26 v. 39. n. 56. 6z. Sic nonnulli inter Rabbinos expoſuerunt, alii appel lationis iffius hanc attulerunt cauſam „quia vultus ejus ſimilis erat h i. e. roiæ, ita in Ge mara, quæ apud D. Wagenſeil. dict. pag. 774. kabetur; terumd e gennina fignifcatione vo- vTTinterpretatur: ficus, confer. ſuprà Sign. X*X h. verſ. mudici, tractans de muliere declinante &c. vid. garus eſt à D. Wagenſeil. p. 774. 64. Hebr. i „, confer. Buxtorf. Lex. Talm. 6. 6 5. Vel: ut alii: exuſiæ ſunt, vid. Thren. cap. 5. hbic, ſeripta reperiuntur. gravitas alieujus rei deſcribitur. WXX In MSto Erff. 1. hic additur ra i. e, nimi- um, in MSto z. additum eſt: 1Rh i: e. valdè, cis n vid. Jd. Wagenſeil. in Sot. p. 2 74: n. 14. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 639. Joh. Lighifoot. Centur. Chorogr. eap. 40. p. 80. edit. Lipſ. 63. Eſt is liber ſeptimus partis tertiæ Operis Tae zr i.oruh ſuprà n. 6 1. h. veff. ubi locus Talmudicus alle- fol. 10 52, it. not. ad Thren. cap. 5. v. 10, num. v. 10., ibique Raſchi not, ubi ferè eadem, quz 56. Hebr. 19", i. e. procellæ, uti Thren did. c. F. v. 106. habetur, quäâ voce vehementia vel CAM.XIIV. — 6,. ne pn DpENle ror iſtaodioſa elt g tonem. 69. Vet olephus)ſcyphu Zebulon, Klii unin tinitatis veltræ, al iſte nullam habet me. Verl.33. retl 33. Qungt cum cceteris)ftat (uronis ſolephi)t verl. 33. R iuk, iberuntvinum n iunt,73, S Url.1. . 1 longum, EE “ e 4elbitenn 41. beit not: . dihe: infirmat, iilN. igteſpret H ieni Maſoreihic i Nimiüm; ui lum, Hebtei com d. Conler Beieſch Anemin Sng 71. Loci iſing erol D loe 71, Coher doe 3 1 tiack. Taln. mezig, g.d 3.. Conſer hie 1 1Rcol. 1. Pkine Gebbteinknin Gneart inen ſ Uter ſeſe 4. TII CAb. XLIV. GENESEOS. 34 5 Namiten 67. j. e. Pp ) firmitas (ſive robur ſcutorum) ſic quoque (in illo loco:) & Zonam- ie, abr. DDNI. e. robuſtorum deſtituit. 68. Verſ. 3 1. Quia iſtud eſt abominatio] i. e. Res ie, pimog. iſta odioſa eſt EÆgyptiis, ut cum Hebræis comedant, Onkelos etiam iſtius rei adfert ra- um eum el. tionem. 69. Verſ. 32. Primogenitus ſecundum primogenituram ſuam] Percutiebat- & or Na. (Joſephus) ſcyphum ſuum 70. & vocabat: Ruben, Simeon, Levi, Jehuda, Iſſaſchar & 1 (Guoniam.) Zebulon, filii unius matris, accumbite juxtà ordinem iſtum, quoniam ille eſt ordo na- (guia) hie. tivitatis veſtræ, atque ita omnes (vocavit:) quando (verò) ad Benjaminum venit, dixit: Dpie, m. iſte nullam habet matrem, 71. ego itidem nullam habeo matrem, ſedeat (ergò) juxtà i e, deſcenet me. Verſ. 33. Fercula] (Dictio H&τ ſignificat) H Hi. e, portiones. 72. Eod. ore, ee. verſ. 3 3. Quinque portionibus] (Nimirùm accipiebat Benjamin) portionem ſuam unà mn] (Vebbin cum (cœteris) fratribus ſuis, prætereà (accipiebat etiam) portiones Joſephi & Aſnathæ (Ar, (uxoris Joſephi) ut & (filiorum Joſephi, nempe:) Menaſſis atque Ephraimi. Eod. riturſeriptum) verſ. 33. Et inebriati ſunt cum illo] Ex quo enim die illi vendiderant Joſephum, non peritur:) cutes biberunt vinum nec ipſe quoque ( Joſephus) biberat vinum; illo autem die bibe- ie, calehe. runt. 73. ſic omnis euti 0. H Ainui Urmayitle;) 10⸗ bulta feutorun j, Sl. . 1 64, 1l 14,0 19. loh lignſoot p. So. ecl⸗ Lipl conletupts dign⸗ leniz Opei Ti- declinante &c, d⸗ 5Talmsdicus lle⸗ zuntotk⸗ er. Tolr. cap 5 10,ninl id TIhren ca), bitend eadem, qua tl nen did, 5 dee Fehemenli ſel t⸗ tun ar. e 1: N0. e⸗ ſalde, 5 imi⸗ 7 1. Loci iſtius explicationem vide in notis 1oe CAP. XLIV. Erſ. 2. Sepphum meum] (Dictio 7 ſigniſicat) 872 i. e. poculum ob- longum, t. quod vocant medirno.2. Verſ. 7. Alſit à ſervis tuis?] (Dictio nidem ſignificat, ac) i. e. profanum iſtud nobis eſt, ſignificans tur- U u 3 pitu⸗ largiorem vini potum Joſephus aliquid arcani ex nobis cogitat expiſcari, nam juxtà proverbi- um Ne Da i. e. ingreditur vinum, e- greditur arcanum, ideò, ut omnem à nobis ſu- ſpicionem amoliamur, quaſi aliquid mali con- trà ipſum vel Ægyptios machinemur, bibamus affatim vini &c. vide & not. in pa h. loc. ubi etiam Bereſchit rabba ad marginem al- legatur, confer. & tract. Talm. Schabbat fol. 139. 3. 1. Quoniam jllud eſt a3ys ad i. e, altum veluti collis, ita in Gur Arjeh fol, 5 g. col. I1. princ. exponitur confer. & not. in ar * h. loc. & Pefachim, fol. 20. a. & Taanit „ fol- 1 . b. . 24 Vel: mederno, ita hié expfimere poſſis: e⸗ 67. Ac ſi diceret: firmiſſima ſcuta, vid. Hiob. eap. 41. v. 6. it. mot. ad Efai. cap. 6 3. verſ. 1 5, num. 3 I. it. not. ad Dan. cap. 8. v. 27. n. 72. 6 §. Sive: infirmat, vide Hiob. cap. 12. v. 21. u. bi LXX. interpretes astque Vulgata ab hodierno textu Maſorethico valdè recedunt. 69. Nimitum: quia pecus, quod .gyptii gc0- lunt, Hebræi comedunt. 70. Contfer. Bereſchit Rabba h. Ioc. prout ad mar- ginem in neri ne hic allegatur. R1 h. loc. 72. Confer. not. ad Hoſe. cap. 1. verſ. éenum. 26. it. traéct. Talm. FPeſachim, fol. 36. b. & Bava mezia, fol. 533. b. it. Maccot, fol. 19. b. 73.: Confer. hic Tanchuma, ut & Gur Arjeh ſol. 5g. col. I. princ. ubi ratio adducitur, cur illo die biberint vinum una cum Joſepho, nimirum dixerant inter ſele fratres Joſephi, forſitan per proht h. loe, habetur, MStum Erff, 1. habet 93) 346 GENESEOS. CAbP. XLIV, pitudinem 3. Targum habet: ONi. e. abſit à ſervis tuis, (ac ſi dicerent:) prohibeat Deus à nobis, ne id faciamus; ſæpè autem habetur in Gemara: 4. — w O. . Verſ. 8. Ecce pecuniam, quam reperimus] Hoc unum eſt ex decem argumentis à majo- ri ad minus, é. quæ habentur in lege (Moſaica,) omnia autem recenſentur in Bereſchit Rabba. Verlſ. 10. Etiam nunc] Etiam iſtud juſtum eſt, juxtà verba * veſtra ita eſt, (nempè:) quòd vos omnes in iſto negotio ſitis rei, nam decem, ſi in manu unius ex il⸗ lis reperiatur res furtiva, omnes comprehenduntur; 7. ſed ego faciam vobis extrà line- am 8. judicii, apud quem inventus fuerit (ſcyphus, ) is meus ſit ſervus. Verſ. 12. ₰ majori incepit] (Hoc ideò fecit diſpenſator domus,) ne ſentirent** (fratres Joſephi,) nam ipſe probè ſciebat, ubinam ille (ſcyphus lateret.) Verſ. 13. Ee oneravit unus- uisque aſinum ſuum] Robuſti fuerunt brachiis nec opus habuerunt, ut alter alteri au- zilium ferret ad onerandos (aſinos.) Eod. verſ. 13. Er reverſi ſunt in urbem] Metro- polis fuit, & (tamen) illa (Scriptura) dicit: Ri. e. in urbem, (ac ſi diceret:) uni. verſa urbs, quanta quanta erat, non erat reputata in oculis eorum (fratrum Joſephi,) niſi urbs mediocris, quam decem (ſolùm) homines incolunt, reſpectu helli.9. Verſ. 14. Adhbüuc erat ibi] Nam ipſe (Joſephus) illos præſtolabatur. Verſ. 1 5. Nonne ſti- tu, * qudd augurando augurabitur &c.] i, e, Nonne nôſtis, quòd vir reputatus, qualis 80 ND, quod exprimere poſſis: medrine⸗ MStum 2, habet: viih, quod reddere queas?: medlins, Exod, c. 2 §. V. 3 1. legitur in notis Ra ſchi wien, quod reddere poſſis: medirns, vel: mederns, ſi quidem vocabulum non eſt corru- ptum; exiſtimo autem vocem illam ab hodier- no Gallorum uſa loquendi receſſiſſe, vid. Exod. dict. c. 2 5. V. 31. n. 12 3. 3. Confer. quæ ſuprà ad Genel, c. 18. V. 25. n. 102. notata ſunt. 4. Hebr. Nhns, ſic in editioneg Hebr. quà uſus ſum, in Bibliis Buxtorf. legitur: Phna i. e. in Talmud, res eadem eſt. F. Id eſt: abſit, pax ſit! prohibeat Deus, eſt de precandi & averſandi formula, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 722. 6. Et vice verſa: à minori ad majus; de quo vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 789. * Hebr. Saa, in editione ne ene huic præmittitur: Dnè i. e. veritas, ut juxtà hanc le Kionem iſte ſit hujus loci ſenſus: verum eſt jux- tà verba veſtra, ita res ſeſe habet. 7. Atque rei ſunt dignique exiſtunt, qui in ſervi- tutem abducantur, confer. not. in =nan n, ubi res eodem, quo hic, modo explicatur. g. Sive: ordinem judicii, id eſt: non ſtrico jure; ſed ex æquo vobiscum agam, non vos omnes in ſervitutem abducam, quamvis jure id facere posſim; ſed is, penes quem ſeyphus fuerit in- ventus, in ſeryitutem abducatur, confer. Bux- torf. Lex. Talm, fol. 2354. vide & Raſchi not. ad Deuter. c. 6. y. I 8. n. 42. ac not. in Ma nD h. loc. *X Vel: ne animadverterent, Germ. damit ſie es nicht mercken moͤchten/ ita hic verbum waNN interpreror, contfer. tract. Talm, Peſachim, fol, 9. 14 eſt: ſi oppugnare voluiſſent fratres Joſephi urbem illam magnam ac palidam, utpote me- tropolim, totam illam, quanta quanta erat, non niſi mediocrem urbem, à decem ſolùm homini⸗ bus inhabitatam, reputäſſent, nimirum cum Plauti milite glorioſo legiones difflaſſent ſpiritu, quaſi ventus folia aut peniculum tectorium. * Hebr. ny Nα hæc & ſequentia, usque ad n an i. e. furati ſitis ſcyphum, abſunt ab utroqus MSto Erff. CNM.) — ego ſun ros fut⸗ (kuaf immitte rmuis balum, nem 11, ptümann veluti W l e/con. doadlun dicis, nd oblerrat i,e ſal nisque Rwoe illo loce Intrent — 10. Vel ter. ſu 45. V. Talm. 1I. Hive quuntn not. N. n urn it aut 11 Uuh⸗ † ldel: Eiſt bi mibos n.9. 13. Pid. polu. e Hehr. uſus ſun tort. ut tditione 14. Dolu A.. Ur. Rd.f. ils lnujo. bereſenin ki ita et, nius ex il ertti line. etl. 12. 4 olephi) radit unu⸗ talteri an. 1] Metro. deret:)uni. nPoſephi) g.e Verl. Wnne ſii. ius, qualis eto Son w, catur, ictio ue; n vos ommnes ure ig facere hus foerit in⸗ confer. Bux- & Kalchinot. in WM n dammit ſtees eldum Wan Peſachim, tol, tates ſoſephi ny upote me⸗ nta erat, non olumhomini⸗ himirim cum lileor ſpiritu, eCiorium, 1, gue d , ablunt a5 CAP. XLIV. GENESEO0W8. 347 ego ſum, ſciat augurari ac cognoſcere poſſit animòô, conjecturàâ atque prudentiâ, quòd vos furati ſitis ſcyphum? Verſ. 16. Deus invenit] Scimus (quidem,) quòd peccatum (iſtud furti) non commiſerimus; ſed à Deo factum eſt, ut iſtam (calamitatem) nobis immitteret, locum invenit creditor, quò obligationem ſuam 10. exigat. Verſ. 16. Ecquid nos juſtißcemus?] (Verbum POXn) notat pXi. e. juſtificari, ſic omne voca- bulum, cujus fundamentum (ſive radix) incipit à Tzade, quando aſſumit ſignificatio- nem 11. DRD * aut ?ph, mutat Tau in Deth, nec illam (literam) ponit antè rimam literam fundamenti (ſive radicis) verbi; ſed in medio literarum radicalium-, veluti (hoc loco:) POXοàε derivatione Pæ „item: ?2OX à radice ?X, item-: 4DX)) à derivatione A) Xi. e. legatus fidelis, 12., it. ) Tà derivatione † i. e, commeatus ad viam; 13. aſt in verbo, quod incipità Samech aut Schin, * quan- do adſumit formam ?Np, (litera) Tau interponitur inter literas fundamenti (ſive- radicis,) veluti. HDAORi. e. & onuſtam ſe reddit locuſta, 14. à radicè nd item: DNWDi. e. conſiderabam cornua, 15. à derivatione O 16. item: Nνi. e. & obſervata ſunt ſtatuta Amri, 17. à radice , * item: & qui recedit à malo, WD, i. e. ſtultus habetur, 18. à derivatione, (quæ habetur in illo loco:) qui facit, ut (vnus- quisque) conſiliariorum H' i. e. amens (ſive ſtultus) fiat, 9. item: adhùc tu ODi. e. temet extollis contrà populum meum, 20. à derivatione (quæ habetur in illo loco:) via non .H—.Ee. aggeſta. 21. Verſ. 18. Verbum in duribus domini mei] Intrent verba mea in aures tuas. * Eod. verſ. I 8. Nec accendatur ira tua] Hinc di- ſcis, s In utroque MSto Erff. hic additur: ySrD . * W . 4 – XNXX Hebr. Pν N*½, ſic in exemplari Hebræo, quo 10. Vele literas debiti iui, Hebr. an ww, con- ter. ſuprà Geneſ. cap. 4. v. 24. n. 84. & Eſai. c. 45. V. I5. ibique Raſchi not. confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 105. a. 11. Sive: formam Hithpahel, uti Grammatici lo- quuntur, confer, Exod. cap. 9. verſ. 17. n. 15. & not. ad Hiob. cap. 33. v. 2 5. num- 17. i. * aut 7Drv. 12, Uti habetur Proverb. cap. 13. v. 17. 1 Id eſt: in viaticum accepimus, in utroque Meto Erff. hic additur? pnan irez i. e, illum ex do mibus noſtris, vid. Joſ. c. 9. v. 12. ibique not. 13. Vid. Geneſ. cap. 42. V. 25. & c 45. V. 21. it. Joſu. cap. 9. V. I1⸗ uſus ſum, habetut; ſed abſunt iſta à Bibli is Bux- torf. ut & ab editione pam rh. loc. & ab editione Berolinenfi. U 14. Prout Eccleſiaſt. cap. 12. v. 5. al. 7. habetur. 15. Vid. Daniel. cap. 7. V. 8. 16. Hebr. 22 rriTL, fic (lupplenda vel adjicienda ſunt verba iſta, quæ nec in editione Berolinenſi nec in Hebraico exemplari, quò uſus ſum, nes in Bibliis Buxtorf. habentur. 17. Sicuti Mich. cap. 6. v. 16. habetur. . * Henr. Wo, n, abſunt iſta ab utroque MSto 18. Sic verbum iſtud ex mente Commentatoris no- ſtri hic vertere volui, quod Eſai. c. 59. V. 1 5⸗ habetur, alii vertunt: prædæ ſe exponit, vel? praædæ patuit, ſicuti autor Vulgatæ tranſtulit. 19. Sicuti Hiob. cap. 12. V. 17. habetur, ubi vide LXX. interpretes, qui aliter verbum iſtud inter= pretati ſunt. H MUdẽ 20. Vide Exod. cap. 9, v. 17. ibique Raſchi not. 21. Sive: ſtrata, vid. Jerem. cap. 1 8. v. 15. ibique Raſchi not. atque Michlol ophbi. * aei iſtius explicationem vide in not. e e l0e, W HS 248 GENESEOS. CAbP. XLIV. e,quehuda) dura“- cumillo (Joſepho) locutus ſit. Eod. verſ. 18. Dueoniam tu es, ſicuti Pharao] Reputatus es in oculis meis, ſicuti rex, hic eſt ſenſus literalis; ex⸗ poſitio autem ejus allegorica eſt: futurum eſt, ut & tu propter illum (Benjaminum-) percutiaris leprâ, 22. ſicuti percuſſus eſt Pharao ob proaviam meam, 23. Saram, quam- nocte una cunctatus erat (Pharao reſtituere Abrahamo;) alia explicatio: ſicuti Pha- rao (aliquid) decernit; nec in effectum deducit, promittit nec ſervat; ** ita & tu; 24. an hæc eſt illa poſitio oculi, 25. dum dixiſti, te poſiturum oculum tuum ſuper illum? 26, alia expoſitio (verborum iſtorum:) quoniam tu es, ſicuti Pharao, (nempe:) ſi me⸗ irritaveris, ego & te & dominum tuum interficiam. 27. Verſ. 19. Dominus meus in- terrogavit ſervos ſuos] Jam inde ab initio occaſionem contrà nos quæſiviſti, (nam) cur omnia iſta àte exquirenda fuerunt? tu (fortè) ſororem noſtram ducere volebas? an nos filiam tuam petebamus (in uxorem?) aut & tamen etiam ſic diximus (omnia iſta-) domino noſtro, non celavimus te quicquam. Verſ. 20. &t frater ejus mortuus e] Pro- pter metum proferebat (Jehuda) ore ſuo mendacium, cogitabat (enim.) ſi dixero ei. quèd etiamnum ſuperſtes ſit (frater noſter,) reſpondebit (fortè:) adducite illum ad me. *Fod. verſ. 20. Solus matri ſuæ] Exiſta pſa matre non eſt ei amplius frater. Verſ. 22. Si reliquerit patrem ſuum., morietur] Si reliquerit (Benjamin) patrem ſuum, metui- mus, ne is moriatur in via, nam ecce mater ejus 2 8. mortua eſt in via. Verſ. 29. Et ac- ciderit ei exitium] Satanas enim accuſat (hominem apud Deum) tempore periculi. 29. Eod. verſ. 2 9. Et deducetis canitiem weam] (Ac ſi diceret Iacobus:) nunc, dum ille(Ben- X Non verba blanda ac mollia, ſicuti mos eſt eo- rum Junn =y nn i. e qui loquuntur cum rege vel viro principe, ſic in notis mam 'nv hic exponitur. . 22. Conlſer. Exod. c. 2. v. 23. ibique not. num. 67. it. not- ad Hiob. cap. 2. v, 1 3. n. 13. vide & Gur Arjeh fol. 58: col. 2. med. ubi diverſæ Rabbino- rum ſententiæ hac de re adducuntur, confer. & not. in om e) h. loc. 23. Hebr. m, Vel nam, uti in utroque MSto Erff. habetur, Rabbini tradunt, quod Pharao propter Saram, quam nocte una ipſe ſecum reti- nuerat neç illum Abrahamo reſtituerat, leprà fu- erit percuſſus, vide, quæ ſuprà ad Genelſ. g. 12. V. 17. n. 29. notata ſunt, confer. Bereſchit Rabba, ſicuti in an mv ad marginem h. loc. allega- tur. XxXX Loci iſtius explicationem prolixioremvide in notis am h. loc. 14. Scil. promittis, nec ſervas, vid. paulò poſt 25. Ac ſi diceret: hæccine eſt illa benigna tracta- tio, quäâ te Benjaminum receptmnum eſſe pro- miſiſti? confer. cap. antec. 42. V. 1 5. & 16. vid. & num. ſeq. 2,6. 26. Scil. Benjaminum, vid. infrà verſ. 2 1. h. cap- 27. Atque ita tu eodem, quo Pharao, dominus tuus, eris loco, confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in 'paon new ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. Confer. not. in pam ene h. loc, ubi etiam Be- reſchit rabba ad marginem allegatur. * Hebr. xde Nees, MSt. Erfl. I. pro his habet? ea: res eadem eſt, confer. etiam hic not. in pnan nev, ubi fuſior iſtius loci explicatio habe- tur. 2 9. Nempè: Rachel, vide ſuprà Geneſ. cap. 35, Ve 19. confer. & not. in a h. loc. 29. Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 42. v. 4. n. 10. notata ſunt, confer. & Bereſchit Rabba h, loc. num. 2 S . Vverl: 18. prout in N π ad marginem allegatur. 1 ę Codlidl Kerium ſal eN. Y — jamin) 45 ſente ejusl mottui. atet euß ſpondeo: Sslumn Maneat 4 lumlPer e, LILEB ſert tenn kyuaoni nim (dicio loco.) p linguvern — * Loci iſlius hloc. 38. Litem in conler. qu⸗ mentaore deo ulurp 31. Erluſus, fer. Pauort 1. Vel. S ſy⸗ 3¹. Nimiin Mi, e. in cap. 43.7. loc. 33. rſtinti ſire peritian Ubiexhiben⸗ en me,quam liae locd i Quoniatag eralis; ex. lam, quam, ſcut DhA. itA. uner ülom Me,)üme. us melt g. ,(nam)ct TCtem) u omniz ſt) tuueſ ro. Adixetoei, lumadme. fatet. Vertl, ſuum metui⸗ . tl.29, t A. perichli. 9, lumille,Ben. 1 zmin) benignalacte⸗ 8 tuum elle io⸗ 7 15,8 16, ll. etl.21, ei. atao, domins hit Rabbah. loc. mallegnur, lbi de, ubietiam be. tor. .V 1 geohis hebet etiam hit not in i erpliegiolant. Genel, ca. 3 , v h. loe. P, 41, V. 4, M l0, Rabba he lol⸗ emallegatu⸗ g* L.oci iſtius explicationem vide in not. aα r cAT.XLV. GENESEOSZ. 242 jamin) apud me eſt, ego ſolatium exilllo capio ſuper matre ejus (demortua) & ſuper fratre ejus (Joſepho;) aſt ſi ille moriatur, videbitur iſtud mihi, quaſi tres illi uno die ſint mortui.* Verſ. 3 I. &e erit, quando ipſe videbit, quöd puer non (ſit nobücum,) morietur] Pater ejus propter dolorem ſuum. Verſ. 32. Quoniamſervus tuus popondit pro puero] Quéd fſi dixeris, cur ego audeam contendere 30. magis, quàm cœteri fratres mei? (re- ſpondeo:) illi omnes ſunt extrà (nexum obligationis;) ego verò vinculé forti conſtri- Qtus ſum (& in periculo verſor.) utſim ſeparatus 31. in duobus ſeculis. 32 Verſ. 33⸗ Maneat quaſò ſeryus tuus & c.] (Idque eamob cauſam, quoniam,)in re qualibet ego il- lum (Benjaminum) ſupero 33., tàm quoad fortitudinem, quùm quoad bellum acmini- Kerium (tibi exhibendumq. . CAP. XLV. VErſ. 1. Continere ſe coràm omnibus adſtastibus] i. e. Non poterat (oſephus) ferre, ut Egyptii ſibi adſtarent & audirent, quòd fratres ejus pudore ſuffunde- V rentur, dum ille ſe eis agnoſcendum præbebat. *7ꝶe Verſ, 2. Et audivit domus Pharaonis] Domus Pharaonis, ac ſi diceret: ſervi ejus atque illius domeſtici, non e- nim (dicétio illa π⅓) ſignificat (hic) domum ipſam; I. ſed (accipitur) veluti (in illo loco.) Ma domus (ſeu familia, gens) Ifraëlis, 2, item: domus (ſive familia) jehudæ, linguàâ vernaculà: maiſonade. 3. Verſ. 3. Quoniam perturbati erant] Propter pu- dorem. h. loc. ficuti in nan np* ad marginem alle- h. loc. gatur, ubi vide etiam notas. 36. Litem ſuſcipere, cauſam agere, Hebr. m, ibi exhibendum, conſideres, quocirtà amplius confer. quæ ad Eccleſiaſt. cap. 1I. v. 2. à Com mentatore noſtro notata ſunt, ubi idem verbum ab eo uſurpatum eſt. 31. Excluſus, excommunicatus, Hebr. νa, con- fer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1393. & Levit. c. 1. verl. 1. Sign. * atque Exod. cap. 2. V. 17, n. 32. Nimirum: . Sain ſeculo iſto & ⸗ Rnmi. e. in ſeculofuturo, confer. Geneſ. præc. cap. 43. V. S. n. 14. & not, in 'an PS h. 3. Eræ ſtantior illo ſum, ſive fortitudinem ſpectes ſive peritiam belli ſive ſervitium ac miniſterium, * Eadem ratio etiam in notis on r ic ad- ducitur & fuſius declaratur, conf. hic tract. Talm. Chagiga, fel. 4. b. ** Hebr. a, in utroque MSto Erff. pro eo ha- betur: PNa, res eadem eſt, in textu ſacto le- gitur: 3 n. 1. Veluti accipitur infrà verſ. 16. h. cap. ubi vide not. n. 8. confer. & not. in Pam hew h. oc. 2. Vid I. Reg. cap. 12. verſ. 21. & alibi paſſim in Scriptura ſacra. UM . „ „ „ „ „ 3. Ita hic reddere poſſis ταπti in editione neH S'n- & in Berolinenſi, ut & in Bibliis Buxtorf. habetur, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, le. . „ „ „ . gitur: xνα quod exprimere poſſis: mes raſes I. e. familia mea, quæ lectio alteri illi præferenda ex me, quam ex illo capies commodum, ſi me il lius loco retinueris „ confer. Berelghit Rabba videtur, in MSto Erff. 1I. habetur: r hp qued 350 GENESEOS. CAPT. XLV. dorem. † Verſ. 4. Accedite quæsò ad me] Viderat eos (Joſephus) retrocedentes, di- xit: nunc fratres mei pudore ſuffuſi ſunt, (quocircà ipſe) cosdem blandè ac benignè compellavit eisque oſtendit, quòd eſſet circumciſus. 4. Verſ. 5. Propter victum] Ut eſſet vobis ſuſtentatio (alimentum.) Verſ. 6. Quoniam bienniò iſto ſames fuit] i. e. Præterierunt (duo anni) de annis famis. ½ Verſ 8. In patrem] i. e. In ſocium (vel amicum) ac patronum. 5. Verſ. 9. Et Aſtendite ad patrem meum] Terra Iſraélitica- altior eſt omnibus (aliis) terris.“ Verſ. II. Ne fortò ad inopiam redigari] (Targum Onkeloſi habet:) ne fortè penuriam patiaris, (verbum *N) ſignificat (idem, at- que in illo loco ) VDi. e. pauperem facit ac divitem. 6⁶. Verſ. 12. Et ecce oculi veſtri vident] Honorem ſcil. meum & quò d ego ſim frater veſter, ac quòd ego, perin- de ac vos, circumciſus ſim, prætereà etiam, quòd os meum loquatur vobiscum linguâ ſanctà. * Eod. verſ. 12. Et oculi fratri mei Benjamini] Omnes ſimul (fratres) æqua- les ** fecerat (loſephus,) ac ſi diceret: quemadmodùm mihi nullum eſt odium ergà Benjaminum, fratrem meum, nam ecce ille non erat præſens, quando venditus fui: ita nullum ergà vos odium in animo meo reſidet. Verſ. 14. &t ceciait ſuper colum Benjamini, fratris ſui, & fevit] Propter duo Sanctuaria, quæ futura erant in parte (ter- ræ) Benjamini, quorum finis erat, ut deſtruerentur. Eod. verſ. 14. Et Benjamin Rerit *ſuper collum eju] Propter tabernaculum Schilo, quod futurum erat in portione (ter- ræ) oſephi, cujus etiam finis erat, ut devaſtaretur. ** Verf. 1 5. Et poſte] (Nempè,) poſtquàm illi eum (Joſephum) viderant lachrymas profundentem & quòd illius ani- mus eſſet ergà ipſos ſincerus, locuti ſunt cum eo fratres ejus, quoniam ab initio pro- Teddere voſſis: mes genedes, MStum 2. habet: in 'pa e h. Ioc. NPMWn quod exprimi poſſit: mes nées, i. e. nati mei. † Confer. tract. Talm. Chagiga, fol. 4. b. 4. Sic & in Gur Arjeh fol. 58. col. 4. fin. habetur, quod Joſephus fratribus ſuis dixerit: accedite ad me apne —ee eenene i. e. ut oſtenderet eis circumciſionem (i. e. membrum circumeiſum,) confer. & Bereſchit Rabba h. loc uti in dpam nD ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. ½† Confer. hic. tract. Talm. Avoda Sara, fol. 9. b. 5. Hebr. w, in Gur Arjeh. fol. 59. col. I. med. dictio illa exponitur, quòd hic ſignificet: Mα. i. e. gubernatorem, quoniam Pharao 72 o hy i. e. faciebat omnia juxtà verba ejus (Jo- ſephi,) confer. ſuprà Geneſ. cap. 17. verſ. 1. n. 2. ac not. in αως n h. loc. * Confer. Deuteron. cap. 17. v. 8. num. 18. & Deu- ter. c. 32. V. 17. n. 77. 6. Uti 1. Samuel. cap. 2. v. 7. habetur, vide vot. tas, confer. & tract. Talm. Megilla, fol. 16. b. *XX Conkfer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 16.b. pro- ut in pom n h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide itidem notas. D * Hebr. Wa nn hæc & ſequentia, usque ad: aTü j. e, ut devaſtaretur, abſunt à MSto Erff. 2. XX Loci iſtius explieationem vide in notis να tpn h. loc. ubi etiam Targum Hieroſolymita- ni fit mentio, in dicta editione an N ut d& in Berolinenſi poſt: 2 i. e. ut devaſtaretur, ad- dita ſunt iſta: rn a n ee een n wy „νννρ ed ne Ja —n ſan —y n dhw, —iyd n hnnn Pn n e n dean dden i. e. pto tenuitate ingenii mei videtur, obſervationem . iſtam 4 pter — XX Vide hic Bereſchit Rabba. ſicuti ad marginem in dem AD h. loc. allegatur, ubi vide etiam no- anen ee n ee een r Pid n N. M pter illom 4 zi Cico omum it jutent. erré⸗ 10lid vatici Eoyptiorun vetl. 18. Vetl.19. B lua die⸗ nutherumn — Sm Haſchi Gncclum (nempe) n (irectione hieleriptam eller nilil ſallum ellet Demmn unam ſohmitani, „ Mifoptdin 1.K4. ben 4. Non: kamil 1, b. caec 1. h. cape Conler. qur ſunt, vide dᷣ Hebr. tud nn ubi vide not 9. Dum Ia? Vala auren 6 tabunt, uti ſcexponun 59. col.3. Ut & 1d Exo 1d. Vel: con PWo cont in rm II Vel ue Hebr. nn LXar Tiemellüyen liettact, Tal . eentes, di. a benignd tiden It e⸗ ni⸗ i,e, locim (vel 1IEaeliticr (Tirgum 1t (idem, at⸗ Et ece genl lego, Petin. scum lingai tatres) equa- ſtociumergt enditus fui ſiyer colun. in parteſter⸗ Beniamin ſonit portione (ter⸗ 4] NVempe) od illins ani. lb initio po⸗ Pter — iadmarginenn in bi vige eliamno⸗ gilae, tol, 1.b. tol, 10 bro⸗ ginem alepatun, nlig, Ueqe ad: Nt à MSro Lifl.2. le in notis o n Hieroſolymitz⸗ N ut & gerallaretut, ad⸗ õ N d 82 len 1 DVö 1 n 1 n N ie. ,oblerſationem iſtimn CAP. XLV. GENESEOS. 351 ter illum pudore ſuffuſi erant. 7. Verſ. 16. Et rumor iſte anditus eſt in domo Pharao- nis] (Dictio NQa hic idem ſignificat) atque Hàâ%i. e. in domo Pharaonis, notatque domum ipſam. 8. Verſ. 17. Onerate jumenta veſtra] Frumentố. Verſ. 18. Boni- tatem terræ Egypti] (Videlicèt) terram Goſchen, vaticinabatur (Pharao) nec ſciebat, * quid vaticinaretur, (nempè, quòd filii Iſraelis,) tandem facturi eſſent illam (terram- EÆgyptiorum) tanquàm profunditatem ** (ſtagni,) cui nulli inſunt piſces. 9. Eod. verſ. 18. Pinguedinemterræ] Omnis (dictio:) Ai ſignificat D i. e. bonitatem. Verſ. 19. Et iu mandaté inſtrulctus es] Ab ore meo, ut illis dicas: Eod. v. 19. Mad ſaci- 1e] Ita dic eis, quòd iſtud autoritate 10. mea (fiat.) Verſ. 23. Miſit ſicut hoc] i. e. Jjuxtà numerum iſtum; 11. ſed quisnam iſte numerus fuit? (videlicèt:) decem aſini &c. * Xx 2 FBeoeog. * In notis Raſchianis editionis pam ne & in Be- iſtam Raſchianam (inde proveniſſe,) quoniam de Joſepho (hic in textu ſacro) ſeriptum eſt: & irruit (in collum Benjamini) & flevit, duo innuuntur, (nempe) duo Sanctuaria, idcircò fecit duo fscta rolinenſi poſt Svnpn i. e. decem aſini, hæc ſunt addita & parentheſi incluſa: nony e Siyn n een wen eee een pd en eene e eeeen n e e den pavma n n enn gn ee, een e, Sr ene n nee een eenee n n rinyn te en ee arnn en den eee we e eeee enee ee i, e. Vult dicere (R. Salomo,) quòd dictio m&&, quæ abundat quæque habet 2 ſimilitudinis, doce- at, quòd nunquam (Joſephus) miſerit ei (Jaco- bo, patri ſuo,) decem aſinos ac decem aſinas; fed ſolum ita (hic) dicit S. Scriptura: & patri ſuo milit in plauſtris ε i, e. conſimilibus (velæz ſicuti iſtis) &c. ac ſi diceret: juxtà ſupputatio- nem (vel numerum ſive ſummam) iſtam, quæ fuit oaus decem aſinorum atque decem aſida- rum, & nunc (explicatio iſta) rectè ſe habet, non enim reperimus ſcriptum, niſi: & vidit plauſtra (vid. inftà verf. 27. h. cap. ibique not. n. 2 5.) non verò ullos aſinos aut aſinas, idque facile eſt intellectu, (hæc annotare volui) nomine excellentis Doctoris noſtri R. Levi zin MSto Erff. 1I. loco illorum Hebræorum, quæ paulèò ante adducta ſunt, habentur iſta rsα eee nN y aen ene en n e h, i, m y i, e ne e een en „ 9h W H enn eene eenn ee „ pr) i. e. decem aſinas portantes (uti h. verſ. 23.e bhabetur,) cur milſerat Joſephus decem aſi- nas? (nimirum) quoniam ſupraà ille dixerat: feſtinate & alſcendite ad patrem meum (verſ. 9. h. cap.) (ſive actiones,) quæ hanc rem indicant, id, quòd hic ſcriptum eſt, Benjamin, ſi enim non ſcriptum eſſet, niſi ſolum: & Benjamin flevit, unum ſaltem faſum eſſet, quod non indicaret, niſi devaſtatio nem unam, vide declarationem Targum Hiero- ſolymitani, nam ibi allegoricè explicatur. 7. Uti fuprà in notis Commentatoris noſtri ad verſ. 3. & 4. h. cap. habetur. 9. Non: familiam ſive domeſticos, uti ſuprà verſu 2. h. cap. dictio illa accipitur, vid. n. 1. dict. verſ. 2. h. cap. ac not. in pa np h. loc. * Conker. quæ ad Exod. c. 2. verſ. 9. n. 32. notata ſunt, vide & Numer. c. 2 3. v. 2 S. num. 101. Xx Hebr. mn, reſpicitur hac voce ad verbum iſtud =rx, quòd Exod. c. 3. v. 22. habetur, ubi vide not. num. 33. 9. Dum Iſraëlitæ bonitatem terræ gypti, id eſt: vala aurea & argentea Æͥgyptiorum ſecum aſpor- tabunt, uti Exod. c. 12. v. 3 5. & 36., habetur, ſic exponunt Rabbini, confer. Gur Arjeh fol. 59. col. 3. med. ac not. in i Moh. loc. ut & ad Exod. c. 15. v. 22. ubi vid. n. 16. 10. Vel: conceſſione ac voluntate mea, Hebr. mWa conſenſu meo, licentià meàâ, confer. not. in nan rnS h. loc. 11. Vel: juxtà ſummam iſtam ſeu ſupputationem, Hebr. α Pav, vulgata habet: tantundem, LXX. zard za dvrd, juxtà eadem, in Junii ac Tremellii verſione legitur: conſimiliter, confer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 16. b. 352 GENESEOS. CAF. XLV. Eod. verſ. 23. De bonitate Etgypti) Reperimus in Gemara, * quòd ei miſerit- vinum vetus, quod animo ſenum gratum eſt; expoſitio autem myſtiea eſt, (quòd Joſephus miſerit) fabas fractas. 12. Eod. verſ. 2 3. Frumentum & panem] Sic (quoq;) juxta Targum ejus. Eod. verſ. 23. Et cibum] i. e. Obſonium. 13. Verſ. 24. Ne⸗= contendatis in via] Ne ſitis (nimiuùm) oceupati in ſtudio legis, 14. ne via vobis adver- tis; juxtà ſenfum autem literalem Scripturæ dici poteſt: quoniam (fratres Joſephi) pudore ſuffuſi erant (quòd Joſephum vendidiſſent, ideò ipſe) metuebat, ne fortè in via contenderent propter venditionem ejus atque alter alteri exprobraret dicens: pro- Pter te venditus fuit (Joſephus,) tu malè de illo locutus es, 17. ac nobis anſam dediſti, ut illum odiô proſequeremur. Verſ. 26. Et quòd ille dominetur] (Vocula ◻ hic ponitur pro:) Ni. c. quòd ille dominetur. 1 ². Eod. verſ. 26. Er de ſecit cor ejus] crederet, animus ejus non reſpiciebat (vel attendebat) ad eorum verba; ſignificat au- . tem h. cap.) ideo animus ejus fuit, ur mitteret de Gur Arjeh dict. fol. 59. col. 4 circà fin. habetur: ſetur; 15, alia explicatio: ne gradiamini paſſu amplo, 16. ne in calore urbem intre- (Verbum n fignificat:) 1 i. e. mutatum eſt cor ejus & receſſit, 19. quò minus. cem aſinas antè aſinos, qui poſt illas (aſinas) eò celeriter eurrerent, (hæc audivi) ex ore R. I- ſaaci Gerſon; videtur hæc efſe additio R. Joſephi R. Simeonis fili', de quo vid. fuptàâ not, ad Ge- neſ. c. 24. V. 7. Sign. † Alii codices habent: ra in Talmud. 2. Vel: fabas frefſas, ſic nonnulli 77 Pr vertunt: alii: placentas ex fabis confectas, confer. Buxtorſ. Lex. Talm. fol. 480. vide S. Bereſchit rabba ac tra cat. Talmud. Megilla, fol. J 16. uti in Smon nov' ad marginem h. loc. al- vide & not. in moam ev, h. loc. alii Rabbini lo= eum hunc ſic exponunt: ne angelus, qui viæ præ- poſitus eſt, vobis iraſcatur, dum legatione ſuz ipſe fungi non poteſt, confer. tractat. Talmud.- Taanit fol. 10. b. prout allegatur in Dd en ſuper Commentar. Raſchi h. loc. vid. & Jalkut Part. 1. fol. 48. col. I. fin. 16. Vel: ne gradu nimis celeri procedatis in vias ſcil. ne id ſanitati veſtræ noceat, nam Joſephus metuebat, ne fratres deſiderio boni nuntii, ad patrem ſuum deferendi, plus, quàm eorum ſa- legantur, ubi vide etiam notas. nitati conduceret; gradus accelerarent, confer. 13. Vel: edulium, quod pani adjungitut, Hebr. not. in dmnft re h. ocr. h, vigcde ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. x Sic verti poteſt, i legas: 5, alii exponunt, 1154. ae not. in τσ, h. loc. in editione ac ſilegatur A i. e. in ita, ſic in not. ngu pe m ut & in Berolinenſi, poſt vocem: òè.ẽ . 1r addita & parenthelſi incluſa ſunt iſta: 72 'hnn hic esponitur. r — -N i. e. ita legit R. Elias Miſrachi ſeu Orientalis. 14. Vel: in docteina five traditione Talmudica, ſie nonnulli dao i, prout hic habetur, ex- ponunt: alii ita: ne ad res frivolas reſpiciatis in via, dum docteinæ legis operam datis, con- fer. Gur Arieh fol. 59. col. 4. mel. 15. Vel: à via aberretis, nam nimia occupatio in ſludio vel contentio de quæſtionibus Theolo- Zicis faeilè homines à via recta abducit ac Wan Ranb vhh z., e, in periculum adducit, uti in 17. Tu linguãâ maledicâà adverſus illum uſus es, tu eum ealumniatus es, id enim yn p' hic ſi- gnifieat. S 18: Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 4. v. 6. n. le. notata ſunt, vide & not. in nam me h. oc. 19. Hebr. 17), in MSto Erff. 1. pro eo habetur: yrn j. e. & diverſum fuit, vide Raſchi not. ad Thren. cap. 2. v. 1 3. n. 49. & 50. confer. & not. in pa Mo' h. loc. òM 4 ( XVI — temn 0911 tuntlfye n ſud 1us eſt 2, ( mnsyerhe cupatus fue 14. Fitole ſerat ſole u jabli ceſlerat. grinſl⸗ Eil. Bee han 70. Conlel, locus ille 11. Kcimi T nt. 20 ⸗ 11. Vige Jen 1. Videlice eum comi⸗ (Prout Ra eneh e; dec atque deltiones à i,er phugt kerumn de tonler,& ubi erpor eollanda, in Na e7 itiſu 16,. ſoſe hun Holkti, ided Plaulra & desaeree CA. V. el miſent delt, (auod die⸗ uo erl. 1 9 vobis adyer⸗ urbemintre⸗ treg ſoſephi) neſondinnir dicens Prd⸗ nſim dediſi, cnla ) hie 19,gus minns ligniftentau⸗ tem —— itea fin habetur: ,dlii Rabbinilo⸗ lusiqui fix ræ⸗ lam egatione lui tractat, Talrmud. rin Donn w t, id & ſel e Ntocettis n , t, nam Joſebus bont nunti, 44 qm eotunm ſa⸗ Petarent, sonſet 1, li esonunt, ſc in not. pNaN isillum nint es , 1yn ſon hieſ ⸗ (ap. 41, V 6, ki in r Wr ,ptd e habetur: Le Raſchi nor. fd ſ eonter KAnch CAF. XVI. GENESEOS8S8. 3 3 tem (35) idem atque iſtud, quod habetur) in lingua Talmudica: DDi. e. remit- tunt (ſive mutant) ſaporem ſuum 20. & ſicuti (accipitur in illo loco:) quoniam nullæ ſunt ) DN . e., intermiſſiones, 21. ſic (verba illa:) & odor ejus non D i. e. muta- tus eſt, 22, Chaldæus vertit: & odor ejus non 3 i. e., immutatus eſt. Verſ. 27. O⸗ mnmia verba Joſephi] Signum tradiderat eis (fratribus ſuis Joſephus,) quanam in re oc- cupatus fuerit, 23., quando ab illo (patre ſuo) ſeparatus fuit, (nimirùm) in Paraſcha- 24. vitulæ 25. decollandæ, atque hoc eſt, quod (hic) dicitur: & vidit plauſtra, quæ mi- ſerat Joſephus, nec dicitur: quæ miſerat Pharao. 26, Eod. verſ. 27. & revixit Piri- tus arobi] Quievit ſuper eo (iterùm) Divina præſentia, 27. quæ (hactenùs) ab illo re- ceſierat. Veri. 2 8. Sufßfcit mibi] i. e. Satis mihi ſuperque eſt lætitiæ & gaudii, poſt⸗ quàm Joſephus, filius meus, adhuùc vivit. D Erſ. 1. Ad Beer ſthaba] (Hic ?aim - ponitur) pro Yad Seh, e. ad Beer ſchaba, 1. Heh in fine dictionis eſt loco Lamed ab initio. * Verſ. 1. Deo patris ſui, Iſaaci] Debet aliquis magis honorare patrem ſuum, quàùm avum, qua- XX 3 H pro- 20. Confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1702. ubij illa miſerit quique eo tempore, quo à patre ſepa= locus iſte Talmudicus reperitur adductus. ratus fuit, eum illo in ſectione illa de ay i. e- 21. Sicuti Thren= cap. 3. V. 49. habetur, confer. vitula decullanda ſtuduerit, cujus in rexgenpeey a6 not. ad Pſalm. 3 8. v. 9. num. 25. vnke‿ννα1ιρ–αGâις .ρ miſerit. 22. Vide Jerem. cap. 49. v. 11. . 27. Hebr. . de qua voce alibi dictum, Onke- 27. Videlicèt eo tempore, quo ipſe à patre ſuo, qui los vertit, quòd quieyerit ſuper eo fpiritus ſan- eum comitatus erat usque ad vallem Hebron Gcus, Jonathan pro Spiritu Sanéto repoſuit: Spi- (proùt Rabbini tradunt,) ſeparatus fuit, vide ritum INaa i. e. prophetiæ, quia ſecundum men- Genel, c. 37. V. 14. & Gur Arjeh fol. 60. col. I. tem Judæorum ille prophetiæ biritasd ſacobo med. atque not. in hari ne h. loc. . diſceſſerat propter luétum ex Joſepho amiſto con-= 24. Sive: Sedtione, Hebr. mu, jegem in certas ; ceptum; ſed redierat ille redeunte ætitià animi» Sectiones à Judæis diviſam eſſe, notum eſt. vigd. præ aliis D. Maji Theol- Iud. Loc. 1. F. 3. P. 45. Hebr. %y, qua voce reſpicitur ad mhayn 13. confer. & cap. ſeq. 46. v. 30. ibique not. ne i. e. plauſtra, quæ Joſephus patri ſuo miſit, cœ 33. nonnulli ex Rabbinis dicunt, quòd propter terum de viula vide Deuteron. cap. 21. v. 3.] anathema ablatus fuerit à Jacobo Spiritus San- confer. & hic Gur Arjeh dict. fol. 60o. col. 1. meéd. Gtus, de quo vide not. ad Geneſ. «, 37. V. 33. N⸗ ubi expon itur, quomodo Sectio i la de vitula de 77. ae not. in -t n h. loc. collanda Joſepho applicari poſſit, confer. & not. tI. LXX. verterunt appellativè, eal zo ptae 73 in n-eri me H. loc. ac Deuter. dict. c. 2 1. v. 7. Spxs, ad piteum juramenti, ſic & Vulgata La- n. 7. it: ſuptà verſ. 2 3. h. cap. Sign.* tina, oſephus Antiq. l. 2. c. 4 habet: 76 56αα 46. Joſe hus itaque, ex mente Commentatotts esap, ubi & ratio affertur, cur Jacobus eò vehe- noſtri, ideò patri ſuo miſerat Hbay (quæ dictio & rit, antequàm in £ gyptum delcenderet. plauſira & vitulas notaf,) ut i la eſſent ſigaa, qui * Confer. quæ ſuprã ad Genel, cA 2 . V. 3. . I2 bus pater cognoſegret, teyerà eſſe Joſep dum, qui] notata ſunt CAP. XLVI. propter (& hic acobus) ſemet figit 2, in IHaaco; non verò in Abrahamo. Verſ. 2. Jacob,; Jacob] (Repetitio nominis) ſignificatio eſt amoris. 3. Verſ. 3. Ne metuas de- ſcendere in Etgpptum] Quoniam (Jacobus) in anguſtiis erat conſtitutus, quòd cogere- tur egredi extrà terram (Canaan.) Verſ. 4. &t ego aſcendere faciam te] Promiſit (hie Deus) ei acobo,) fore, ut ſepeliretur in terra. 4. Verſ. 6. Quas acquifiverant in terra Canaan] Sed quæ (Jacobus) acquiſiverat in P'adan Aram, ea omnia tradiderat Eſauo pro parte ipſius, (quam ille habebat) in ſpelunca duplici, dixerat (enim,) divitiæ meæ, extrà terram (Canaan à me acquiſitæ,) non mihi placent 5. & hoc eſt, (quod ſeriptum reperitur: ſepulchrum) quod “N i. e. comparavi 6, mihi, (Jacobus enim) conſti- tuerat ei (Eſauo) acervos auri & argenti, inſtar ?* i. e. cumuli, 7. ac dixit ei: aufer iſta. Verſ. 7. Et filias filiorumſuorum] (Videlicèt:) Seracham, filiam Aſcher, 8. & o⸗ 374 GENESEOS. chebed, filiam Levi.9. Verſ. 8. Qui veniebant in KFg pptum] Pro tempore 10. vocat illos 2. Confer. hic not. in nan νſenſus autem eſt: quoniam aliquis patrem præ avo honorare debet 1 ides & de Jacobo hic dicitur, quòd victimas mactaverit Deo patris ſui, Iſaaci; non verò A- brahami;, confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in D- nS ad marginem allegatur. 3. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 22. Vv. IIn. 2 ⅝. notata ſunt, it. Exod, cap. 3. V. 4. ubi etiam nominis reperitio habetur, conf. hic tract. Talm. Berachot, fol. 13. a. . 4. Nempè: Cananæa, in Talm. Hieroſol. Sot. fol. 17. 3. (alleg. Job. Lighafoot. in Act. Apoſtol. cap. 7. v. 16. p. m. 64. & ſequ edit. Lipſienſ.) ſic legitur: ſcriptum eſt: ego aſcendere te faciam Ay bx i. e. etiam aſcendendo, quidnam doce tur per dy ? dicit: te aſcendere faciam atq; omnesreliquas tribus aſcendere faciam, docens, quòd unaquæque tribus aſcendere fecerit ſecum oſlſa pattiarchæ tribùs ſuæ, conf. & Exod. c. 13. Verſ. 19. ibique not. n. 58. vide & not. in e aI h. loe. it. tra . Talm. Berachot, fol. 56. b. & Schabbat, fol. 89. b. . 5. Vel: mihi haud conveniunt, ita hic in⸗ terpretor, in MSto Erff. I. pro τ2 legitur: 8 i. e. quaſi decentes ſeu convenientes, Jacobus e- nim divitias extrà terram Canaan acquiſitas, quaſi minus recteè comparatas, als kein we Geldt (uti Judæi Germani loqui ſolent,) ſibi haud convenire putabat, ita ex Rabbinorum ſen- tentia hic exponere volui, confer, not in o epam h l. vide & ſuprà Geneſ. c. 26. V,. 2. M. 3. it. Cholin, fol, I10 1. b. 6. Vel: emi, ita verbum: , quod infrà Ge- neſ. cap. 50. v. 5. habetur, ex mente Commen- tatoris noſtri, vertere volui, LXX verterunt: 4 devga, quod fodi, ſic & Vulgata, confer. Joh. Lightfoot. Hor. Talm. in Acta Apeſtol. cap. 7. v. 16. p. 6 6. edit, Lipſienſ. vid. & infrà Genef. dict. cap. 50. v. 5. ibique not. it. num. ſequ. 7. confer. & Geneſ. cap. 49. v. 2 1. n. 155. & Gen. c. 50. v. 5. n. 5. 7. Reſpicitur hac voce ad verbum n'n, de quo paulò antè, confer. ſuprà Geneſ. c. 3 1. V. 3 4. Pe. 28. & 2. Reg. c. I I. V. 4. it. Hagg. c. 2. V. 15. bi Commentaror noſter dictionem in vel ex-= plicat: acervum, congregationem „ ſteuti & hic exponit: Wrnw i. e. acervos, cumulas, vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 52. b. med. edit. Amſtelod. ubi ſcribitur, quòd omnes illas divitias, quas Jacobus dedit Eiavo, gentes lint reſtituturæ v 7n i. e. regi Mesſiæx, S&c. confer. Exod. c. 15. v. 8. ibique not. n. 10 5. 8. De qua infrà verſ. 17. h. cap. de eius mira lon- gævitate vid. D. Wagenſeil. in Sot. p. 300. n. 2., confer. & Raſchi ad Eecleſ. c. 9. v. 1 8, ubi de Serachæ ſapientia it. in not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 46. a. princ. 9. De hac vide Exod, cap. 2. v. I. & Exod. c. 6. V. 20. ibique not. n. 56. confer. & Numer. c. 26. v. 2 9. & infrà verſ. 1 5. n. 16. G verſ, 2 6. h. cap. n. 2 3. vide & not. in porp R. h. loc. 10. Vel: ratione ſive intuitu temporis, quod tune erat, uſurpavit Moſes 1 w i. e, tempus præ- 10nS CAL. MV. illos Setiptura Müe guive Cananxo Sich rant Sichemun (Dinx ſorotiſi in) Berelchit rekert ic dcti quæ (in congt ſhatgih, genere non miin trigint inttä muros, dn Leri in Soypt 19. Hlü kathe i e. Wol, id mus. Verl. 2 qurexierant non notatſtu lRNie.v. Veniebatcume quando (lſtas niſiſeragina⸗ — ſens el inpeke lxeſeriſit N⸗ nint in Noyert Gur Arjehſo. IK. Conſer. inſi 11. Vige, qur h 13. Orriled bi Lanheckin, kol 14. Vide tamen GClr Aueh ol. 1 dnci prete orore, 4 Confer hietea 0e. Allegantut 14. I.. de int vide n. 1 CAN. NVI. de. Verl. 22 le metuar de⸗ lnod cogere. Promiſit (kla eraytinterns liderat Hſauo Gixitie mer, nod ſetiptutm nim) conſti⸗ D tei: aufer- cher, 1. ſo⸗ Dre 10, rocat illos — quod infti Ce⸗ ente Cowpchen⸗ , fetteruat: loata, coͤntet⸗ a Apeltol a. inlti Genel t num. ſege. e l lſſ. Gen. , de quo⸗ 31. K k. ,c, 2, V 10. ⸗ 8 yel 1 e⸗ 6 em , es ills nod onnesl no, geneslit Nesle, N⸗ not. l 10 eejus mld ode 6, Numet . l. en 16 he . h. loc⸗ olis⸗ guo tune empus, er temx ens “ R CAP. XLVI. GENESEOS. 3 5 nec mirari debemus, cur non ſcripſerit (Moſes:!) & illos Scriptura venientes, 11. NN i. e. qui venerant. 12. Verſ. 10. Filius Canaanitidu] i. e. Filius Dinæ, quæ 4 Cananæo (Sichemo) uxor ducta fuerat, 13. poſtquàm (enim Simeon ac Levi) interfece- rant Sichemum, haud volebat Dina egredi (ex domo illius Sichemi,) donec juraret ei (Dinæ ſorori ſuæ,) Simeon, quòd illam ducere vellet uxorem, (ſic ſcriptum reperitur in) Bereſchit Rabba. 14. Verſ. 15. Hiſunt filii Leæ & c. G Dina ſilia ejus] Maſculos refert (hic Scriptura) ad Leam & fœminam ad jacobum, ut doceat te, quòd fomina, quæ (in congreſſu) priùs ſemen emittit, pariat maſculum; vir autem, qui priùs ſemen ſpargit, generet fœminam.* Eod. veri. I 5. Triginta & tres] Si ſingulos numeres, non niſi triginta ac duos reperies; ſed (his addenda erit) Jochebed, 15, quæ nata eſt intrà muros, dum (Klii Jacobi) intrabant urbem, dicitur enim: quam peperit (marito) Levi in 5gypto. 16. nata fuit in Egypto; ſed non concepta in Ægypto. 17. Vert. 19. Eilii Rachelis, axoris Jacobi] De omnibus (aliis uxoribus Jacobi) non dicitur (N i. e. uxor, * idque non aliam ob cauſam,) niſi quia illa (Rachel) fuit fundamentum do- mus. Verſ. 26. Omnis anima, quæ veniebat cum Jacobo] (Nempe omnes animæ,) uæ exierant è terra Canaan, ut venirent in Eégyptum; iſtud autem (verbum) 8e non notat (hic) præteritum; ſed præſens: 18. Veluti (accipitur in illo loco:) velſpere il- la N i. e. veniebat, 19. ac veluti (in illo loco:) & ecce Rachel, filia ejus, i. e- veniebat cum ovibus, 20, quapropter accentus ejus eſt infrà 21. in Aleph, quoniam-, quando (Iſraèlis filii) egrediebantur & terra Canaan, ut venirent (in Egyptum,) non niſi ſexaginta ac ſex erant (animæ, uti hoc verſu habetur;) aſt ſecundo loco (nempe- verſu ſens vel imperfectum, quam vis illo tempore, quo de Raſchi not. confer. & ſuprà verfſ. 7. h. cap. n⸗ hæc ſcripfit Moſes Nn Jan i. e. jam anteà vene rint in Egyptum, ſic in not. an rne & in 17. Ob hanc itaque rationem annumeratur Joche- Gur Arjeh fol. 60. col. 1. fin. 1I. Conlfer. infià verſ. 26. h. cap. n. 19. 12. Vide, quæ panlò antè n. 10. notata ſunt- 13. Quæ ideò hic dicitur Canaanitis, confer. hic Sanhedrin, fol. 82. b. 14. Vide tamen hac de re quæſtiones ac dubia in Gur Arjeh fol. 60. col. I. fin. & col. 2. ubi plu- ra circà præceptum de non ducenda in uxorem ſorore. * Confer. hic tractat. Talmud. Bava batra, fol. 12 3. a. & Nidda, fol. 3 I a. prout in a h. loc. allegantur ad marginem, ubi vide etiam no tas. 15. De hac vide inftà verſ. 26. h. cap. ibique not. 16.: Prout Numer. cap. 26. v. 59. habetur, ubi vi- bed filiis jacobi, qui in Ægyptum deſcende- runt, perinde ac ſi jam anteà nata fuiſſet: coœ;=⸗ terum de Jochebed vid. & Exod. c. 2. V. I. ac cap. 6. V. 20. confer. & ſuprà verſ. 7. h. cap. n. 9. D. Wagenſeil. Sot. p. 259. & in not. n. 11. p. 262. * Conkfer. quæ fſuprà ad Genel. c. 3 I. V. 3 3. n. 26. notata ſunt, it. not. ad Judic. c. 20. v. 12. n. F. 18. Vel: imperfectum, confer. ſuprà verſ. 8. h. cap. n, 10. & n. 1I1. 19. Uti Eſther. cap. 2. verſ. 14. habetur. 20. Vide ſuprà Geneſ. cap. 29. v. 6. ibique not. n. 6. 2I. Id dicitur Grammaticis yon Milrah, nempé vox accentum habens infrà i. e. in ultima ſyllaba, vid. num. ſeq. 22. & ſuprà Genelſ. dict. cap. 29. V. 6. n. 4. 3756 GENESEOS. CAP. XLVI. verſu ſequenti 27. ubi dicitur:) omnis anima domas Jacobi N&ρM1. e, quæ venit in .gyptum, ſeptuaginta, iſtud (verbum) N ſignificat præteritum, quocircàâ accen- tus ejus eſt ſuprà 22. in Beth, quoniam, poſtquàm eò venerant, fuerunt ſeptuaginta- (animæ,) nam invenerant ibidem joſephum ejusque duos filios, quibus addita fuit Jo- chebed, (quæ nata erat) intrà muros; 23. quoad verba autem ejus, qui dicit, (quòd) gemelli fuerint nati 24. cum (fingulis) tribubus, 25. debemus dicere, quòd illi fuerint mortui, antequàm in 5ägyptum deſcenderent, nam ecce non numerantur hoc loco, in Vajikra Rabba (ita ſcriptum) reperi: * Eſauo ſex erant animæ & Scriptura vocat illos QD i. e. animas domus ſuæ, 26, numeré plurali, quoniam multos Deos colebant; Jacobo autem ſeptuaginta erant (animæ,) ac Scriptura eos vocat i. e. anima 27. quoniam ſerviebant uni Deo. Verſ. 2 8. Ad præparandum ** antè ſe] Juxtà Targum ejus (hæc eſt expoſitio:) ut præpararet ſibi locum & ut præmoneret, quomodo in illa (terra) ſedem figere poſſet. Eod. verſ. 2 8. Autè ſe] Priusquâàm ipfe illc veniret, eſt & MedraſchAggada (i. e. expoſitio myſtica iſtorum verborum:) n Aen i. e. ad præparandum antè ſe, (nempè,) ut præpararetſibi domum doctrinæ (i. e. ſcholam,) ut inde exiret HN) i. e. doctrina. * * Verſ. 29. Et junxit Joſephus currum ſuam] Ipfe per ſe junxit equos currui, ut ſemet accingeret? (ſive præpara ret) in honorem pa- tris ſui. Eod. verſ. 29. Et flevit ſuper collum ejus diu] (Particula è *) ſignificata i. c. multum fletus, 28. ſic quoque (accipitur in illo loco?) quia non ſuper virum ponet 22. Grammarigi id dicunt. yn Milhel, quando Ertff. confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 3.6. b. & Ba⸗ vox accentum habet ſuprà i e. in penultima ſylla- va batra, fol. 143, b. ba, vid. num. antec. 21. 1126. Uti ſuprà Geneſ. cap- 36 V. 6. habetur, confer. 23. Id eſt: ſub ipſum urbisintroitum, vide ſuprà etiam hie not. in 'na ne h. loc. Verſ. 7. h. cap. n. 9. & verſ. 15. h. cap. num. 15. Contfer. & Exod. c. 2. V. I. n. 6. ac Numer. c. 3. Na. 15. ibique not. n. 21. vid. & D. Wegenſeil. Sot. p. 259. & p. 262. in editione a r ut & in Berolinenſi, poſt: hadi Pa i., e. intra muros, addita & parentheſi incluſa ſunt iſta: ha ebx PTNT Nepn te re nn i. e. vide declarationem Targum Hieroſolymita- ni atque ibi invenies, unde ſitim tuam reſtingue- re poſſis in R. Salomone. 24. Dehis vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 3 5. V. 17. n. 30. & ad Genelſ. cæp. 37. V. 3 5. n. 84. no- tata ſunt. .. . . 25. Id eſt: cum capitibus ſeu principibus tribuum, vid. Genelſ. dict. cap. 3 5. V. 17. n. 29. confer. & not. in nom r h. loc. & Hebr. tRSun iſtud. & quæ ſequuntur, usque ad: rRe N87 i. &. uni Deo, abſunt ab utroque MSt0: 27. Numero ſcil. ſingulari, uti hoc verſu 26. & ver= ſu ſeq. 27. h. cap. habetur. xx Hebr. a hæc & ſequentia utque ade AN& d i. e. & Medraſch aggads, abſunt à MSto Erff. I. XXX Sive? informatio legis Divinæz, nimirums quoniam in textu ſacro hic ſeriptumeſt: m defectivè ſine ſecunda litera Vau, hinc nata eſt iſta expoſitio myſtica, nam in verbo a ſunt r DPN i. e. literæ (vocis:) Ani. e. lex, ſic in not. om hic exponitur. * Hebr. ?, in MSto Erff. 1. pro eo legitur: m i. e. ut ſplendorem faceret, poſſes etiam iſtud vertere, ut præpararet, nam verbum n à nonnullisetiam exponitur: præparare, vid Bux- torf. Lexic. Chald. fol. 69 2. 18. Sic & LXXK. juxtà Complutenſem editionem — gvodſg non ponitſu jam hic auxit autem nonce qud0 ſecobt Senſusejuslit elt )exiſtima turo, quia te Penedictumt vis, non mori ampliusdicar 74647gben quod vos nul loco collocat Coniamill⸗ — 5AMrlee T N Da ſiye Vadi Fien i. e, din 19. Kye: adi⸗ 34. ,1 0 lbi Cicio illa Ry Hcht nin, Pihhhi e,a ele: faeinor⸗ 30. Rihe: mul Ddo ti Commentäte 34.V. 13, h zuditzs, ſenſe ni nune elſe Oeczſtonem Reecatum aug cliid Peenen wde 3. Felindt luael ea⸗ terunn plura genleilein S ſoot Centut, in Matth, ilitechat, Mabbinigad CAr. MVI. —.— (quæ venit in Ccircs accen⸗ tſeptuaginta- ddita fuit ſo⸗ bieit, (guo) öd illi fuerint at hocloco, in uravocat illos eos colebant; i ee dnima 17, fartl Targam ſommodo mnill ltcrenitet,etk Nrhie. iee ſcholam) urun ſun nhonorempe- nificat tvitum ponet — ,tol ,6.b. br⸗ hibetut, onieti nekoe. Fella 16. 5 er⸗ lentia Utqlead: aagrc, 4blunt inz, miwudns Pumelnn 1, hinc nat iapelbo ) mie⸗ ley, Uitur⸗ . ,B 1oeo legſtut: ., oles enun am vetbum mà hauue fiͤhin. lanedhtionem: er CAP. XLVI. GENESEOS. 3 57 Py quod ſignificat multitudinem 29. (ac ſi ibidem dicere v u linem ?79. ellet:) ipſe non ponit ſuper illum (hominem iniquitates * aucétas 30. ſuper Percan. 27 Rane⸗ iam hic auxit (Joſephus) & addidit fletum magis, quàm pro conſuetudine; acobus autem non cecidit ſuper collum Joſephi nec illum oſculatus eſt, dicunt Rabbini noſtri quòd (Jacobus tunc) legerit (verba illa legis:) audi. 31. Verl. 30. Moriar bac vice] Senſus ejus literalis eſt juxtà illius Targum; 32: expoſitio autem ejus allegorica (l eſt exiſtimaveram, me duplici morte moriturum, (nempè:) in hoc ſeculoat ue in fu- turo, quia receſſerat à me Divina præſentia, 33. putaveram quoque, Sandum illa Benedictum mortem tuam à me exacturum eſſe; aſt nunc, quoniam tu etiamnum vi⸗ vis, non moriar, niſi una ſolùm vice.? Verl. 31. Et dicam eir fratres mei &c.] E . amplius dicam ei: viri iſti ſunt paſtores ovium &c. 34. Verſ. 34. 1t babiretu in “ ra Goſehen] Quà vobis opus eſt, quoniam eſt terra paſcua & ſi ei (Pharaoni) dixctitis, uòd vos nulli alii rei operam detis, (quàm iſti,) ipſe removebit vos à ſe vos ue in ilis loco collocabit. Eod. verſ. 34. Quia abominatio eſt Egyptiis omnis 2ater, oviu Quoniam illæ eis (Egyptiis) ſunt numina. 35. cA Ndt A*ασιιτRεο i. E. fletu plurimo, in Roma- uod Jacob na ſive Vaticana editione pro oα legitur: lranci, jud Mentmpemalmnge Abte rel G. wien i. e. pingui, confer. Michlol Jophi h. loc. olculé ſalutabant, ficutiadhuc apud e ndo. 29. Siye: additionem, auctionem, vide Hiob. cap. populos moris eſt; hanc autem lectionem 6 e er. 34. V. 23. ibique Raſchi not. ubi ſcribit, quòd citationem: audi &c. Judæi quetidiè mhatnntina⸗ dictio illa y ſignificet nonyn i. e, additionem. Se veſpertinis precibus addunt nec eam di 1di⸗ &α Hebr. ny, MStum Erff. I. pro eo habet: are i. e. dimidiam tantum recitare debe „ vid. Prhy i. e. anſas ſeu occaſiones, poſſes & ver- Buxtorkf. Lex. Talm. fol. 192 7. it. Ej 1 vic. tere: favinora ſeu actiones. . Jud. c. 10. p. 20 5. & dict. c. 1 o. p ed atE- 30. Sive: multiplicatas, plures, ita Hebr. ry Sec Gur Arjeh fol. 61. col. 2 circh ſin. .conter. roDD, uti hic habetur, interpretor, idem] nan ne h. loc. ac not. in Commentator noſter in notis ad Hiob. dict. c. 32. In Targum ita habetur? ſi (vel quamvis) 34. V. 23. habet: n my i. e. occaſiones nunc morerer, jam ſolatium accepiſſem, 6K⸗ additas, ſenſum iſtius loci ex mente Raſchi no- quam vidi faciem tuam. Pilem, pott- ſtri hunc eſſe puto, quòd Deus non anſam five 33. Confer. quæ ad cap. antec. 45. v. 2 Occaſionem quærat contrà hominem ‚ut ejus] notata ſunt, vid. & Geneſ. c. 4 ⅝. v. 8 1. n. 27. peccatum augeat ac graviorem, quàm juſtitia re- Selden. desynedr. I. 1. c. 11 p. m. 24 5 edit Reli. currit, pœnam ei imponat, ſic queque in not. "“ Hebr. ι )9, reſpicitur hiſce Verbis a 4 8. nn nev h. loc. exponitur. cem —2, quæ hic in textu ſacro habetur vid 31. en lnod ecrareri ecenadencaz audi? nort. inDon o h. loc. VId. Israel &c. quæ Deuteron. c. 6.v. 4. habentur, c&σ 34. Uti verſu ſequenti . teruùm Plura de Phylacéteriis vide apud D. Wa- 34 onnexionis ecum kbe arfi . tabehaberur. arre enſeil. in Sot. p. 397. & ſeqq. confer. & Light-noſtro hic adducitur, confer not. in yn Harore ſoot Centur. Chorogr. Matthæo præmilſl. p. 89. h. loc. ¹ ne. & in Matth. c. 6. v. 5. p. 294. qui itaque preces 35. Id eſt: e illas recitat, is neminem ſalutat vel relllarat, uti AAu 2d Eod. rheor 1 nbu enneas. Rabbini tradunt, hinc fuit, (eX illorum ſententia, 1u, n. z5. notata ſunt, Har 35⁵8 GENESEOS. CAF. XLVII CAP. XLVII. Erſ. 2. Et nonnullos ex fratribus ſuis] (Nempè:) de minimis, 1. qui inter illo-⸗ erant, quoad fortitudinem, qui non videbantur robuſti, nam (cogitaverat ſe- cum Joſephus,) ſi viderit illos (Pharao) fortes, faciet eos milites; erant autem- iſti (quos coràm Pharaone conſſituit, nempe:) Ruben, Simeon, Levi, Iſſlaſchar & Ben- jamin, hi ipſi erant, quorum nomina Moſes non iteravit, 2. quando eis benedixit; ro- buſtorum verò nomina iteravit, (dicitur enim) & hoe Iehudæ (precatus, amplius di- xit:) audi, Domine, vocem jchudæ, 3. & Gad dixit: benedictus, qui dilatat Gad, 4. ac 766 Naphtali dixit: Naphtali & c. ö. & 1 Dan dixit: Dan &c. é. ſic 720 Zebu- lon atque 7 Aſcher, 7. hæc habet* Bereſchit Rabba, quæ eſt Aggadah * terræ Iiraéli- ticæ; 8. aſt in Gemara Babylonica, quam nos habemus, reperimus, quòd illi, quorum nomina repetivit Mofes, fuerint imbecilliores & quòd illos (Joſephus) coràm Pharao- ne conſtituerit; Judæ autem nomen, quod iteratum fuit, non repetitum fuit propter imbecillitatem (ejus,) ſed propter (aliam) rationem, quæ circà hanc rem reperitur in- Baba Kama, 9. & in Barajetha 10. Siphre r1. diſcimus illam (rationem) in (Sectione“, quæ tor notarum in Spaon nev iſtud: αν i. e. quoniam illi, ficeuti hic in Commentario Raſehia- no habetur, refert ad paſtores ovium, qui fue- rint eney —„bhe enn eenhn. aen i. e. reputati coràm illis tanquàm ipſe cuhus di- vinus, & quòd propterea Pharao illos in optima terræ parte collocaverit. 1I. Sive: de infirmioribus & imbecillioribus, qui non ita uti cæteri fratres, robore ac ſpecie præſtabant, confer. hic tract. Talm. Bava kama, 2 2. a. e „ „ .* .* P* .„* 2. Vel: repetiit ſive bis nominavir; videlicèt in benedictione, quæ Deuteron. cap. 33. habetur, confer. not. ad Deuteron. dict. c. 33. v. 13. n. 104. E vi4e Deuteron. dict. cap. 3 3. v. 7. ubi nomen Je- hudæ repetitur. 4. Sicuti Deuteron. eod, cap. 33. V. 20. habetur. 5. Prout ibidem verſu 2 3. habetur. 6. Vid. Deuteron. alleg. cap. 3 3. V. 22. 7. Scilicè&t?: dixit Moſes Deuteron. cap. 3 3. V. 18. & v. 24. . „X Hebr. hæc & ſequentia, usque ad: N, i. e. Gemara, quam habemus, ab- ſunt à MSto Erff. I. XX Hebr.- de ee,“ in MSto Erff- 2. pro his ita legitur? Thyr re Nνα qui (ſcil. liber Bere- ſchit rabba) eſt ex decreto Talmudico (in terra Iſraelitica recepto.) 9. Id eſt: Aggada, quæ in terra Ifraelitica inter lIudæos recepta fuit, nempè in Bereſchit Rabba juxtà Talmud Hieroſolymitanum hæc habetur expoſitio; aſt in Gemara ſive Talmud Babylo- nico contraria ſive diverſa habetur expoſitio, quæ hic ab autore noſtro adducnur, confer. Gur Ar- jeh fol. 6 I. col. 2. prine. 9. Efſt is liber primus partis quartæ Operis Talmu- dici, agens de damnis, quæ à beſtiis vel ho- minibus alicui inferuntur, reperitur autem lo- cus hic allegatus in Baba kama fol. 92. a. ſicuti allegstur ad marginem in pan mnp ſuper Comment. Raſchi h. loc. 10. Id eſt: in expoſitione doctrinali, quæ con- ſtanti traditione recepta eſt „ Hebr. &nen, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 348. 11. Eſt is liber antiquus incerti autoris, de quo vid,. iv D & Buxtorfe Biblioth. Rabbin. pPag. m. 3 89 ̃. . CAL. MVII. —— gur incipit)e nue. 4. Vetl. oxres. Bod re⸗ Ebexediti. gui certiztempe EVel 9. Amine nationis me di eetratsnerlillic bus, qui diſced (abeundi ab illi, benedixitei n⸗ aoam pluriale üidkione 18, 20 (egis) acendeb Verl1I. Raben Aharuli ie. ê” 11. Hebr. N) am Neibrinitiali, tefonomiiincipi 1 ¾ Hebr vm, 4 exenplai, quol giur: Ihin, ſe Genel. 49. V. 11 14. Nationemillan dh.oe. Ut Kin in ejusdemetia 14 Aliquament 1. die & autor h. tranſtulit, Peri e. ktadioſt e 1nac. Talm. Ben 16. Nalie laind et. gue funn notataſum, it ). Vel: interdun eusue ſionis⸗ lol. 14r. ife⸗ Ke negere o ę Go bif⸗ D iücrem luid CAL. XVI.. —.— gui inter illos ogitaretat ſe⸗ erant auteta- alchar & ben⸗ benedinit; 10. 8, anplius di. uidilatat Gad, ſc 10 Lebl. terte litaeli⸗ dilli,gnorum cotum Pharao= im fuitpropter⸗ n reperitorin⸗ in ectione, Jllæ — Ettk 2. probisita ii ſeil libe beſe⸗ lmmudico intetts 1a Ilratlitiea intet berelchit Rabba gum hec habetur Talmnud bibj etur expoſtio, qua corler, Gl 4Aa te pelis UAnu⸗ 23 bellis vello- eheritulr Autein 0. 4 tol. 91. liun 1 W A inli, duk c0⸗. Heby. NN, & ln. ſol zen no jautofis Pbioth, Mbin CAbP. XLVII. GENESEOS. 359 quæ incipit:) atque hæc eſt benedictio &c. 12. ſicuti (docet) Gemara 13. quam habe- mus. 14. Verſ. 6. Viri robuſti] i. e. Qui induſtrii 15. ſunt in artificio ſuo, ut paſcant oves. Eod. verſ. 6. Super ea, quæ mihi ſunt] i. e. Super pecora, quæ mihi ſunt. Verſ. G. Et benedixit Jacobus] (]) hic ſignificat) ſalutationem, 16. ſicuti mos eſt omnibus, qui certis temporibus 17. in conſpectum regum veniunt, linguâ vernaculâ: ſalüer. * Verſ. 9. Anni peregrinationis meæ] (Dictio? b hic ſignificat:) ϑσ◻△1. e. peregri- nationis meæ dies (ac ſi diceret jacobus:) omnibu diebus (vitæ meæ) fui peregrinus in terra?* neclilli dies) fuerunt boni. † Verſ. 10. Ee benedixit Jacobus] Sicut mos eſt omni- bus, qui diſcedunt & conſpectu principum, (nimirùm) valedicunt eis & facultatem (abeundi ab illis) impetrant; quænam autem iſta (Jacobi) fuit benedictio? (videlicèt) benedixit ei (Pharaoni,) ut aſcenderet Nilus ad illius pedes, Egyptii enim non bibunt aquam pluvialem; ſed Nilus aſcendit & irrigat (terram;) ex hac autem lacobi bene- dictione S. ac deinceps, quando veniehat Pharao ad Nilum, ipſe in occurſum ejus (regis) aſcendebat 9. & irrigabat terram, (ita ſcriptum reperitur in) Tanchuma. 20. Verſ. 1I. Rahamſes] Hæc (pars quædam fuit) de terra Goſchen. 21. Verſ. 12. Ad os parvuli] i. e. Juxtà id, quod opus erat omnibus filiis domũs eorum.* Verſ. 13. Xy 2 Panis I2. Hebr. Tane en, fant bæc Parafchæ** Hebr, zen, poſt iſtud in utroque MSto Erff. verba initialia, quæ à capite trigelimo tertio Deu. additum eſt. rue i. e. aliorum. teronomiiincipiunt. † Confer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 17. a. 13. Hebr. αα, ſic in Berolinenſi editione, ut & 18. Id eſt: ab iſto tempore, quò jacobus Pharao- Exemplari, quo ſum uſus; in Bibliis Buxtorf. de ni benedixit ac deineeps, confer. infrà verſ. 19. gitur: Anyn, ſed res eodem redit „ vide infrà h. cap. n. 30. & not. in Cmart h. loc. Geneſ. 49. V. 11. n. 98. 19. Conker. infrà Geneſ. c. 50. v. 3. ibique not. 14. Rationem iſtam vide etiam in notis 'pan DD;e num. I. vid. & ſuprà Genel. c. 2 I. v. 30. n. 61. h. loe. ut & in Gur Arjeh fol. 227. col. 3. circa S& c. 24. v. 17. n. 3 %. Kn. ejusdem etiam ſuprà Geneſ. cap. 43. v. 8. n. 120. Eſt is Commentartius vagus in quinque libros I4. aliqua mentio facta eſt. NMolis, de quo vide vud re & Buxt. Bibli- 15. Sic & autor Vulgatæ verba illa⸗ vnn Pax hic oth. Rabbin. iſtius crebtò fit mentio apud auto- tranſtulit, perindc ac Raſchi noſter: dea i. rem noſtrum „ nempé in notis ad Exod. c. 9. v. e. ſtudioſi, exercitati, induſtri, confer. hic] 372. it. Exod. c. 3 8. V. 8. & Eevit. c. 11. V. z. it. tract. Talm. Berachot, fol. 6 3. b. Numer. c. 16, v. 1. & alibi. 16. Itachic Latinè vertere volui e r, con- ²1. §. His onymmusin Tradit. Hebr. h. loc. notat, fer. quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 33. v. 1I1. n. 12. Aum nel eangttans edr m. notata ſunt, it. not, ad 2. Keg. cap. F5. v. 15. n. Joſephus Antiq. 1. 2. c. 4. ſeribit, qudd pharao juſſerit Iacobum unà cum ſfiliis ſuis degere in urbe Heliopoli, hæc etiam On dicta fuit, vide ſuprà Geneſ. c. 41. V. 45. ubi LXX. urbem On verterunt 1„ατοπ confér. & Efai. c. 19. V. 1 8. & Jerem. c. 4 3⅞, v. 13. ibique Ralſchi not. * Loci iſtius explicationem vide in notis an mnem b. loc. confer. & tract. Talm. Naſir, fol. 3. a. 17. Vel: interdum, Hebr. , de qua voce ejusque ſignificatlone vide Buxtorf, Eex. Talm. fol. 1841. . * Sic reddere poſſis: πÜ, prout in utroque MStO Erff. habetur & quidem rectius, quaàm in aliis exemplatibus, ubi legitur: N. 360 GENESEOS. CAP. XLVII. Panis autem non erat in omni terra] Redit (hic Scriptura) ad rem priorem (videlicèt) ad initium annorum famis. 22. Eod. verſ. 13. Et laboravit] (Verbum N ponitur) ro &., quod notat: defatigationem, juxtàâ Targum ejus, huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) ρ νμ%n05â1 i. e. ſicuti fatiſcens 23, eſt is, qui jaculatur malleo- Ios. 24. Verſ. 14. Pro annona, quam ipfi emerant,] Dabant ei argentum. * Verf- 15. Defecit enim pecunia] (Vox ON notat) juxtà Targum ejus DWi. e. conſum- Pta eſt (ſcil. pecunia.) Verſ. 17. &t duxit eos] (Iſtud: R ponitur) pro Dʒ a i. e. & deduxit illos, huic ſimile eſt, (quod habetur in illo loco:) non erat ei i. e. ducens, 25. item (in illo loco:) ad aquas quietum H1i. e. deducet me. 26. Verſ. 18. Annö ſecundé] Secundùm annos famis. 27. Eod. verſ. 18. Edò, quòd conſumpta eſt vecunia] (Verba iſta h& à ponuntur pro:) N i. e. quandoquidem 28. de- fecit pecunia & pecus atque omnia venerunt in manum domini noſtri præter corpora noſtra.* Verſ. 19. Et prabe ſemen] Uthumum ſemine ſpargamus ac quamvis dixe- rit oſephus: adhùc quinque ſuperſunt anni, in quibus non erit aratio 29. ac mefis; (tamen) poſtquàm Jacobus in Æÿgyptum venerat, benedictio quoque advenit per ad- ventum ejus 30. ac cœperunt ſeminare deſütque fames atque ita diſcimus in Toſiphta- * . Sotæ. 22. Conkter. Raſchi not. ad cap. antec. 45. V. 6. vi. de & not. in. mar h. loc. 23. Ita verbum iſtud, quod Proverb. c. 26. v. 1. habetur, vertere volui, vid. ibid. n. 20. alii ali- ter tranſtulerunt, confer- not. in par n— h.l. 24. Nonnulli Hebr. =, quod hic habetur, ver- zunt: ſcintillas, alii: tela ſcintillantia. vX Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 119. a. 25. Vide Eſai. c. 51. v. 18. ubi ausor Vulgatæ ver- tit: qui fuſtentet, ſic idem hoc loco tranſtulit: ſuſtentavitque eos, LXX. quoque hic verterunt: 22a] 6sꝙzd»ιooναονοεS aluit illos, vid. num. ſeq. 2 6. 26. Vide Pſalm. 23. Vv. 2. ubi Vulgata habet: e ducavit me, I⸗XX. quoque: gge5oνρ s, alnit me, vid. num. antec. 2 5½ 27. Vel: quoad annos famis, nempé: ex quo fa maes invaluerat, alii annum iſtum ſecundum nu- merant ex eo tempore, quo poſt abſumptam o mnern pecuniam SEgypiii cœ,ρant commu- tare pecora ſua pro annona, quodque is annus fuerit ſeptimus iniens, quoô Joſephus ſemenem dedit gy ptiis, ſic in notis Junii ac Tremellii h loc. confer. vetſ. ſeq 19. h cap. n. 30. 2 ⅛. Confer. quæ ſupraà ad Genel. cap. 24. V. 33.: n. . notata ſunt, vide & not. in a rh. oc. * In notis Raſchianis editionis p m verba iſta urpv'n bie Ma i.e. præter corpora noſtra, po- ſita ſunt ſeparatim, tanquam verba textus ſacri & explicationis gratia hæc ſunt addita: è m Na en weeen . ) drn de wa n dn i. e. (verba iſta:) dee rn (poſita ſunt) veluti N DN i. e. niſi corpora no- ſtra (ſic legit R. Elias Miſrachi) & ita (veperitur) in editione antiqua, vide in Gur Arjeh genuinum fenfum lectionis ſecundæ, confer. S& not. in à* Rh. loc. 29. Uti ſuprà Geneſ. eap. 45. v. 6. habetur, confer. not. ad Ezech. cap. 29. vV. II. n. 10. 1 I & 12. 30. Ita hic interpretor *1 . e, ad pedes eius, con- fer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 30. v. 3 0. n. 52. no- tata fſunt, vid. & ſuprà verſ. 10. h. cap. n. 1 8. a= ptior ſolutio hujus objectionis, meò quidem ju- diciò, peti poterit ex iis, quæ ſupra ad verſ. 1. h. cap. n. 27. ex notis Junii ac Tremellii adducta ſunt, confer. & Geneſ. c. 50. V. 3. n. 1, ac not, in α Mo'h. loc. 1 “ CNXV — S0tr. 31. (Tugum Miern i. te Aegui Aiam, inte terta Afte ntet; diſ ſeattibus xtremita 1egno gj 22, Mn mnis ictio Cinen (ſen Midian, 35 Gutitu ( 3.panis in .i. e verl. 24. ſant in don 2 Hwin — 131. ld ekt: i cumm, enjus uns, ellg Talmudici r lc eſt: pe Pharaonit. inen 11. la el co plenojure: In on v fol. 50, b. 733. Hebr. do ſio, lenlus e ſiye incolis locaverit, ts gyptia 1cquilita, e ſo.. 60. b, legaur. ) la, u einn Vincie Koyl Chum. Ciceliedh) . ponitur) keſt, (goc latut malleo. n. s pei. i. e. conſum. 1)prodony teidie, tme. ꝛ, Verl. 1ed Aonſun. lnicem 29, de⸗ btater corpot quamyris dige⸗ 19, ae mells; yenit perad⸗ in Tohiphra. dote, —— in M h D w verbe orpols noſttpo- Verba textus ſacti it addita: n N) a ila:) de e, niſicorpora no⸗ ita (leyenitun) uratſen genvinum gler, & not, in dir⸗ 6. habetur, conter. n. 10, 11. & 11. d peesejuson⸗ . N. 30. H. 1. n0⸗ h.h. ab. he 19. , me guicem iu⸗ lopta 20 Verl. 19. Tremelliaddutti .3, N ,at nOn in CAb. XLVII. GENESEOS. H 361 Sotæ. 37. Eod. verf. 19. Et bumus non deſoletur] i. e. Non fiat (humus) deſolata-, (Targum habet:) JN N (ubi verbum ) ſignificat (idem, atque illud? ager 1. e. incultus, qui non eſt aratrò ſubactus. Verſ. 20. Et fuit terra Pharaoni] i. e. Acquiſita ei fuit. ? Verf. 2 I. Et tranſtulit populum] Joſephus ex urbe (una) in aliam, in rei memoriam, quòd fſcilicèt) non amplius eis (Egyptiis) eſſet pars 32. in- terra & frequentatio 33. urbis unius cum altera, nec opus habuit Scriptura, ut iſtud nar- raret; niſi, ut notam tibi faceret Joſephi laudem, qui fibi propoſuerat, opprobrium à fratribus ſuis removere, ne (ſcil. £gyptü) eos vocarent exules. Eod. verſ. 2 1. Ab extremitate termini Egypti &-.] Sic fecit (Jofephus) omnibus urbibus, quæ erant in- regno Egypti ab extremitate termini ejus uſque ad extremitatem termini ejus.* Verſ. 22. Sacerdotum] (Dictio Q0ρ% hic ſignificat:) ¹OTi., e. ſacrificulos, 34. O⸗ mnis dictio E⸗ ſignificat miniſtrum cultus Divini, præter illas, quæ notant magnitu- dinem (ſeu dignitatem) veluti (dictio iſta accipitur in illo loco:) i. e. princeps Midian, 35. item: [0 i. e. princeps On. 36. Eod. verſ. 22. Satutaportio fuit ſacer- dotibus] (Dictio Pri. e. ſtatutum hic ſigni ficat: demenſum feu) certam portionem 37. panis in (unumquemque) diem. Verfſ. 23. én] (Particula — idem eſt,) ac i. e. ecce. * Verſ. 24. In ſementem agri] Quæ quotannis (peragitur.) Eod. verſ. 24. Er illis, qui ſunt in domibus veſtris] i. e. Ut comedant ſervi & ancillæ, quæ ſunt in domibus veſtris. Eod. verſ. 24. Parvulis veſtris] i. e. Liberis parvis. Verfſ. 25. Lwveniamus gratiam] Ut fiat nobis ita, uti dixiſti.. Eod. verſ. 2 5. Et erimus ſer- Yy 3 vi 31. Id eſt: in additione ad tractatum Talmudi- media tertæ Ægyptiacæ parte habitans fuit trans- cum, cujus inſcriptio eſt? Sota i. e, mulier decli- latus „fic in Som W h. loc. nans, eſtque is liber ſeptimus partis tertiæ operis 34. Sie Judæi vocare ſolent ſacerdotes gentiles & Talmudici. idolorum miniſtros, vide Buxt. Lex. Talm. fol. X Icd eſt: per dationem frumenti comparata fuit 1052. Pharaoni terra 5ggypti proprietatis jure, vide not. 35. Vide Exod. cap. 3. v. I. confer. hic Selden. de in N m h. loc. Synedr. l. 1. c. 16. P. m. 357. edit. Belgic. 32. Id eſt: dominium five proprietasz fed quòd terra 36. Uti ſuprà Genefſ. cap. 41. v. 45. habetur. pleno jure aequifita eſſet Pharaoni, confer. not. 37. Ita hic interpretari volui 7 i. e. ita atque in nar m h. loc. it. tract. Talm. Chulin, ita, quibus verbis certa portio ſive demenſum ſi= foi. 60. b. gnificatur, ſic ferè autor Vulgatæ: ſtatuta cibaria, 3. Hebr. us i. e. inhabitatio, incolatus ;poſſes Aquila: azaοιανιιοαο aα ruratio, ordinatio, Sym- ſio, ſenſus eſt, quòd verteres urbium poſſeſſores machus: æρτ⁄αανùο conſtitutio, LXX. α0αN½ do- ſive incolas mutaverit eosque in alias urbes trans-⸗ num, juxtà Vaticanum exemplar; ſecundum locaverit, in ſignum ac monimentum, quòd ter- Complutenſe: ςατα dona, confer. hic tract. ta gyptiaca ſimùl cum urbibus Pharaoni eſſet Talm. Beza, fol. 16. a. acquiſita, confer. hic tractat, Talmud. Chullin, * Veluti accipitur in illo loco, Ezechiel. cap. 16. v fol. 60. b. uti in daf ο h. loc. ad marginem 43. ubi habetur: etiam ego & i. e. ecce viam tu- allegatur. am in caput epono, ſic in notis Raſchianis edi- K Ita, ut etiam aee yeDN i. e. media pars pro- tionis .pan ne hic unginulis incluſum & ad- vinciæ Ægypti includatut, populusque etiam in! ditum reperitur. 362 GENESEOS. CAbP. XLVII. vi Pharaonis] Ut ſolvamus ei tributum iſtud quotannis, in ſtatutum inviolabile. Verlſ- 27. Et habitavit Irael in terra Rg pptiorum] Quomodo autem (dicitur, q uòd habita- verint Iſraelitæ) in terra Goſchen? † (reſpondetur,) quòd illa fuerit(p ars) terræ Pgy= ptiorum. *½* Verſ 2 8. Et vixit Jacobus] Cur Sectio iſta clauſa eſt? 38. quia, poſtquàm Iacobus, pater noſter, diem obiit ſupremum, clauſi fuerunt oculi & animi populi Is- ralitici prepter anguſtias ſervitutis, quàâ (HHraelitæ) incipiebant premi ( ab gyptiis 3 alia expoſitio: quoniam quæſiverat (acobus,) ut reyelaret filiis ſuis finem; 39. ſed is ei clauſus (ſive abſeonditus) fuit, (itareperitur) in Bereſchit Rabba. Verſ. 29. Et 4p- propinquaverunt dies Iraelis, ut moneretur] De quocunque dicitur approquinquatio mortis, is non attigit dies patrum ſuorum. 40. Eod. veri. 29. Et vocavit filium ſuum Joſephum,] (Nimirùm illum, ) in cujus manu ſita erat poteſtas exequendi. Eod. verſ- 29. Pone quæs manumtuam] Et jura. Eod. verſ. 29. Miſericordiam & veritatem] Miſericordia, mortuis exhibita, vera eſtmiſericordia, quæ non expectat retributionem. * Eod. verl. 29. Ne quæis ſepelias me in Eeypto] Aliquando (enim) pulvis ejus † (terræ 5Æögypti) convertetur in pediculos, * prætereà (noluit] acobus ſepeliri in gy⸗ ptoy quoniam illi, qui extrà terram (Canaan) moriuntur, non reviviſcunt, niſi in do- lore volutationis, 4 . quæ fit per occultas terræ cavernas ac (denique ideò nolo ſepe- liri . Canter⸗ hic tract. Talm. Sanhedrin. fol. 106. 2. ipſe Verò (David.) vixit 70. ( annos,) 1. Reg. d. In notis Raſchianis editionis na ine poſt c. 2. V. I1. confer. not. in por rew h. joc. verba iſta: hαb YaRN i. e terræ gyptiorum „ubi ad marginem allegatur Bereſchit Rabba, quo hæc ſunt addita: ue e n HR) i. e. (veri. in libro de Hai (patre Davidis) hæc habentur ver bas 2 7.) Et eonſtituerunt ſe poſſeſſores ĩn ea] (Ver- en e e en en i eee ede bum: urie ) ſigniſicat t i. e. poſſeſſionem. i. e, dixerunt ſapientes (Rabbini) plures, quàm 38. Hebr. wirnb, quæ vel und literà: D, vel tribus quadringentos amnosille (Hai) vixit, vid. Bereſ-h. pbd, notari ſolet, ui hic in Sectione iſta habetur, rabb. ad hunc locum, confer. hic tract. Talm. confer. præ aliis joh. Leusdeni Præfatio in Bi Sanhedrin, fol. 106. a. it. not. ad 1. Reg. c. 2. V. blia Hebraica, quæ 1667. Amſielodami excuſa 1. Sign. * ſunt, & quidem num. 3. ac ſegqq- ejusd. Præfa-* proliviorem iſtius oci explicationem gide in not. ctionis, vide & not. in α e h. loc. DD ND h. loc. 39. Scilicèt: dierum, quando venturus eſſet Meſſias, † Hebr. â9?), in utroque MSto Erff. pro eo habe- ſic Rabbini, confer. quæ infrà ad Geneſ. c. 49. v.] tur py i. e. pulvis eorum ſcil. Boyptiorum. 1. n. I. notata ſunt. * Qui rn gD“ i,e. reptabunt ſub corpore A0. Id eſt: non vixit tot annos, quot patres ejus meo, ſie in notis Raſchianis editionis mhpanm mnee ſive majores viserunt, in notis Raſchianis editio- & in Berolinenſi editione hic uncinulis incluſum nis "non nee polſt iſta: pra M i. e. dies & additum reperitur. patrum ſuorum, iſta uncinulis inc luſa & addita 41. Deshac mortuorum volutatione vide Buxtorf. ſunt, nempè: es rin i re 20 r Synag. Iud. cap. 3. p. m. 3 5. & ſeq. it. Hoorn- y Ne ee ee e een. i. e. Haa- beek coneta Judæ. lib. 8. c. 3Ze P. WM, 541. £ ſegq- cus vixit 1 80. (annos;) Jacobus autem 147. de & notæ ad librum Prec. Jud. part. I. Pag. 142. a. Davide (etiam) dicitur appropinquatio (1. Reg.c. princ. ac noviſſimè D. Maji Theol. Jud. Loc. 2. V. I.) Iſai (Davidis pater) vixit annos 400. 24. AWVI — liti in Eoy⸗ muunei abinitio text re me 4 testne ekls palo holt: tepetimusin Ppirationen Vit David cur Verl1. Poc. jerl. 31 Mijeſteli4 erplictio , elh) ia lec extitit ke, 4 Kitic⸗ ——— 14, en guiinten⸗ iationis hon gni⸗ m) ca expiat pett Vofum: popn iniqnuitate, i 10r. conlet, 39, Conler. hi nem in dop 41. Ui verfu fer not. in d- tubhot, fol. 1 4 3. Kielti 1. Re not. in o 44. Adagium dum, conlet. Buxtorf. Le Luc, e. 1I3. Gur Aren NI. — Gödhabitg. ene hgr. pophlilz. Aoyptisz) 39. ſedis 129. Mq. Nbinguat flum ſiun. Hod ver. nenitaten tibutionem, dulris ejusf lin in g⸗ 4 dnolo ſepe. iin h. ſor. it Rabbi, uo nabenter vetba ON )plares, qvam it, dis.erelh. ie track. Talmn. 1.Reg. ,2 ,4, emside innot, go eohae. Aoyptiorum. nſub corpote nis dr ee inulisinclulum e ide Buntott. ſeq it. Hoomn- n. 41,lege⸗ eol Jud, Loc. 14. 4 Hiri in Egypto,) ne Egyptii exme faciantidolumn. ** Verſ. 30. Et dormiam cum pa- tribus meis] (Litera) iſta Vau (in verbo ρπ2 ν1) conjungitur antecedentibus, quæ ab initio textùs (habentur, videlicèt illis verbis:) pone quæsò manum tuam ſub fœmo- re meo 42. & jura mihi, ac futurum erit, ut dormiam cum patribus meis; tu verò aſpor- tes me ex Egypto; nec (verba iſta:!) N& EV NA) ventenda ſunt: 5 N Di. e. dormire me fac cum patribus meis in ſpelunca, nam ecce ſcriptum eſt paulò poſt: & aſportes me ex ⁵Ægypto & ſepelias me in eorum fepulchro, prætereàâ reperimus in omnibus locis (S. Scripturæ,) quòd dormitio cum patribus ſignificet ex- ſirationem; non verò ſepulturam (ſfic aceipitur in illo loco:) 22 )i. e. & dormi- vit David cum patribus ſuis y poſteà verò (dicitur:) & ſepultus fuit in urbe David. 43. Verfſ. 3 I. Et incurvavit ſe Qiael] (Adagium eſt:) vulpi in tempore ſuo procumbe. 44. Eod. verſ. 31. Suprz caput lelti] Convertit ſe ( Jacobus) versus præſentiam Divinæz Majeſtatis, 45. hinc dicunt, quòd Divina præſentia ſit ſuper cervical ægrotantis; * alia explicatio (verborum iſtorum:) ſuper caput lecti, (nempe hæc incurvatio ideò facta- eſt,) quia lectus ejus (lacobi) fuit perfectus 46. nec in eo fuit impius, mam ecce Joſephus extitit rex, 47. & quamvis ille inter gentes fuenit captivus; tamen in juſtitia ſua per- 24. §. 5. p. m. 39 2. & ſeq. ratio autem, cur illi, [45. Hebr. a, de qua voce ſuprà aliquoties di- qui in terra Iſraelitica moriuntur, dolori volu- ctum eſt, confer. infra Geneſ. c. 49. V. 4. n. 1 6. & tationis non ſint obnoxi, à Rabbinis redditur, not. in -rmi e h. loc. it. tract. Talm. Megilla, quia rny en 2 1h N i. e. terra Ifraeliti- fol. 16, b. MVMB è cæa expiat peccata, idque illi ex iſto dicto probare * Et pT 1& i. e. angelus mortis eſt ad pedes il- volunt: populus, Habitans in ea, levatus erit ab ? lius ægrotantis, ſic Rabbini exponunt, vid. tract. iniquitate, vide Efai. «⸗ 33. v. 24., ibique Raſchi Talm. Nedarim, fol. 40. a. uti in on Nn nor. confer. & not. in . e irν h. Ioc. NX Conkfer. hie Berelchit Rabba', ficati ad margi- nem in hoft mhe h. loc. allegatur- h. loc. allegatur ad marginem. 46. Integer, purus ac caſtus, ita hic interpretor DD., incorruptus ſcil. lectus, ex quo nullus tubhot, fol. 11I. a. it. Naſir, fol. 65. a. A3. Sicuti I. Reg. cap. 2. verf. 10. habetur, confer. not. in pan re h. Ddoo. 444. Adagium iſtud indicat, tempori eſſe ſervien- dum, conſer. Joh. Drufii Deçur. 10. Adag 2. ac Buxtorf. Lex. Talm. fol. 261 8. & Lighte Luc. c. I 3. V. 32. P. m. 82 9. edit. Lipfſienſ. vid. A. IIti verfu antecedenti 29. h. cap. habetur, con- † fer. not. in hon Ne h. loc. it. tract. Talm. Ce- ot. in prodiit filius improbus, ſicuti ex lecto Abrahami prodierat Ismael & ex Iſaaci thoro conjugali pro- dierat Eſavus, improbus, vid. Lightfoot. ad Matth. c. 6. V. 13. p. m. 301. edit. Lipf. confer. & not. in 'na r h. loc. it. not. ad Eſai. C. 29. V.- 22. N. 34. 47. Sive: princeps, confer. quæ infrà ad Geneſ. c. 50. V. I2. n. 16. notata ſunt, vide & Exod. c. I. v. 5. n. 7. ac not. in e n h. loc. CGAF. XxLIIX. 364 GENESEOS. CAb. XLIIX. —. * 4 CAP. XLIIX. Erſ. r. Et Adivit Joſaphe] (Nempè:) unus ex nunciis, & ecce hic textus Scri- pturæ brevis eſt, 1. ſunt, qui dicant, quòd Ephraim coràm jacobo ſemet exer- cuerit in Talmud 2. & quòd ille, dum Jacobus in terra Goſchen ægrotabat, ive- rit ad patrem ſuum in Ægyptum, ut ei nunciaret, (quòd Jacobus ægrotaret.) Eod. verſ. I. Et accepi t duos filios ſuos ſecum] Ut benediceret eis Iacobus, antequàâm more- retur. Verſ. 2. Et nunciavit] (Videlicèt) is, qui nunciavit Iacobo, nec exponitur-, quisnam (ille fuerit;) multi autem ſunt textus Scripturæ, qui ſermonis brevitate utun- tur. 3³. Eod. verſ. 2. Et fortifcavit ſe Wrael] Cogitaverat (ſecum Jacobus,) quamvis iſte ſit filius meus; rex tamen ille eſt, exhibebo ei honorem, hinceſt, quò dhonorem- tribuant regiæ Majeſtati, * ſic & Moſes honorem exhibuit regi (Pharaoni, ſeriptum e- nim eſt:?) & deſcendent omnes iiſti ſervi tui ad me, 4. ſicquoque Elias chonorem exhi- buit regi, ſcriptum quippe eſt:) & accinxit lumbos ſuos &c. 5. Verſ. 4. Et dabo te in cœtum populorum Annunciavit mihi (Deus,) fore, ut egrediantur ex me amplius cœtus & populi, ac quamvis * mihi dixerit Deus:) gens ac 6. cœtus gentium, (nem- pè iſtud:) M i. e. gens, dixit mihi de Benjamino 7. & — In i. e. cœtus gen- tium, ecce duo præter Benjaminum; nęc porrò natus?**? eſt mihi filius (alius poſt Ben- jami- 7. Sive: ellipticus, vide ſuprà Genel. c. 39. V. 14. n. 17. & verſ. ſequ. 2. h. cap. n. 3. confer. & not. in Dem N h. loc. it. traét. Talm. Bava me Zia, fol. 87. a. & Sanhedrin, fol. 107. b. 2. Sive in docttina legis Divinæ confer. Gur Atjeh fol. 63. col. 1. princ. ac not. in anm r h. loc. 2. Confer. quæ pauloò antè ad verſ. 1. h. cap. n. 1. notata ſunt, vide & not. in Smam NS h. loc. Vel: quòd ĩmperio honor ſit exhibendus, uti Cart- FVrightus in not. h. loc. tranſtulit, confer. & nort. in dnpm h. loc. ℳ. Uti Exod. c. 11. v. 8⸗ habetur, ubi vide Raſchi not. num. 23. quamvis enim Moſes certõò nove- rit, quod etiam Pharao ad ipſum eſſet deſcenſu- rus tamen in honorem regis nullam feeit men tionem Pharaonis, ſicin not. N- h. loc. Exponitur. 5. Vid. 1. Reg. cap. 18. v. 46. Hebr. N 7 e nen deen usque ad: utroque MSto Erft. ita legitur an , ban y e i. e. ecce tres; enimverò jam anteà (Jacobo) nati erant undecim Kilii. 6. Prout fuprà Geneſ. c. 3 5. V. I1. habetur, ubi vi- de Raſchi not. 7. Senſus iſtius loci eſt: quamvis dictio illa M'i. e. gens, in verbis illis: gens ac cœtus gentium ex te erunt, (uti Genel. c. 3 5. v. II. habetur,) de Ben- jamino, qui eo tempore ‚quê Deus iſta cum Ja- ligenda & in illo complenda; tamen duo adjecit Deus, nempè: cætus gentium, cum itaque poſt Benjaminum non alius Jacobo natus ſit filius, i- deò neceſſario una ex tribubus ejus fuit dividen- da. X Hebr. a Nν eh usque ad: por'y i. e. ſit pet Praon n dwhee e een en e ene Swa an i. e. annunciavit mihi (Deus,) de Benjamino mihique indicavit, fore, ut filii raN i. e, præter Benjaminum, pro his in- (ſes cobo loquebatur, nondum erat natus, ſit intel- dividenda, iſtorum loco MStum Erff. 1. ſic ha- — ſaminum, iſtuddonum Hec vetba! e ecobis⸗ ego veni adte mumſunt iſi b. Et propen/ fliotum wee eisnotmnenin juxta numet eſt, mulipli nem leter! 7. tgodun Utne es Eg uepreltate O ralcu — (len pollen nucero (1¹. hic tract, T W Rebt. i, gendann, ne uſus ſum, e⸗ 9. Contet. i que Kalchi leuro lun qn munt autem ſit gensac ſeq. 10. & n 10, Nempe: bus una cun Geneh aleg id fecetat en Tisommibus qua primo⸗ plum heted tet, E. 2 l. fid. ca. ſeg II. Ha, ut du. Pottiones in r jaminum, hinc) docet me, quòd una ex tribubus meis ſit dividenda, 8. nunc itaque iſtud donum 9,. tibi largior. 10. Verſ. 5§. Quinati ſunt tibi, antequàm venirem adte] (Hæc verba N ſignificant:) N 35 i. e. priusquàm venirem ad te, ac ſi dice- tete ret (lacobus:) qui nati funt (tibi,) ex quo ſeparatus fuiſti à me, de⸗ ca . 1 ep 1 i. e. donec ſentt t.8 Veni ad te. Eod. verſ. 5.: Mibi ſunt iſti] i. e.rln numero cœterorum filiorum meo- gootibahife⸗ rum ſunt iſti, ut accipiant portionem in terra (Canaan) unusquisque pro ſe. 11. Verſ. utet) Rod. 1 6. Et progenies tua] i. e. Si generaveris adhùc (alios filios,) iſti non eruntin numero Atin none⸗ filiorum meorum; ſed in tribubus 12. Ephraim & Menaſſe erunt comprehenſi, nec erit eonint. eis nomen in tribubus, quantum ad hæreditatem, ac licèt terra (Canaan) diviſa fuerit eaemmn. Juxtà numerum capitum corum (filiorum Israèlis,) ſicuti ſcriptum eſt: ei, qui multus ) ume eſt, multiplicabis poſſeſſionem ejus, 13. atque unusquisque acceperit æqualem portio- Whonotemn, nem, præter primogenitos; 14. attamen non nominatæ ſunt tribus, niſi iſtæ. * Verſ. leipenn . 7. &t ego, dum veniebam de Paddan &c.] Et quamvis ego laborem iſtum tibi imponam, wmarencit. utme (ex 5gypto) educas, quò in terra Canaan ſepeliar; ego (tamen) id officii matri ahe, . tee præſtare non potui, nam ecce mortua eſt illa propè Bethlehem. 15. Eod. verſ. 7. tne ndlim Qudſ: tralctus terræ] (Dictio H ſignificat:) menſuram terræ, quæ bis mille cubi- Nium, (nemm⸗ SU L tos t. cCrtus gen⸗ (ſeu poſteri) Benjamini comprehendantur ſub 10. it. tract. Talm. Nedarim, fol. 30. b. it. CeZ- lius dal en. numero (12.) tribuum (Iſraeliticarum,) confer. tubbot, fol. 72. b. ac Horajot, fol. 6. b. = hic tract. Talm. Horajot, fol. 5. b. & fol. 6.b. 12. id eſt: ſub tribubus Ephraim & Menaſſe erunt jam⸗ Hebr. unn, ſic enim juxtà alias editiones le- comprehenſi nec peculiares conſtituent tribus, W m H gendum, non rY, prout in exemplari,quo] confer. not. in d'pan 'ne' h. loc. Utes; enimeld uſus ſum⸗, legitur. . .13. Sicuti Numer. cap. 26. v. 54. habetur, confer. nlein gli, 3. Confer. ſuprà Geneſ. alleg. cap. 35. V. I1. ibi- hic R. Iſaac. Abarbenel ad Joſu. c. 14. v. 5. 1 labetc, Wdl. que Raſchi not. n. 2 1. unde huic loco ſatis ob. aui. e. Conſideratione ſecunda, fol. mihi 28. ae d icurO lux quædam accegget. . & ſeqq. ubi plura de divilione terræ Iſraeëliticæ. Sdolaie. 1. ²: Nempè: diviſionem unius tribus in duas; in- 14. Hi enim duplicem accipiebant partem hære- aielenimert nuit auten veredidicnonn illam Divinam, de ditatis, uti Deuter. cap. 2 1. V. 17. habetur. 8 13 . . . * . * Ver „ 7 . 1⸗ ⸗ . . densiha eum ſ. ſ. .i & nor.i nB e h 10 „conter. n. onnn r & in cditione Berolinenſi, poſt verba nnm ſt ine. elian, e: ut duo flii ti duas condlituant eii. imne 7e deN i. e. niſi iſtæ, uncinulis incluſa & mendto Aet Rlii tui duss conſlituant tri adjecta ſunt ſequentia: Pani, Pnèn ene Pus unaà cum cteris tribubus Iraéliti cis, vide . amiank dal d erahe em 2r, gauobus Surem van Dae een mwnen . hmnitusſt flit,i id feccrat S aare Rachelis an ille etee. 1n7 l. e. ut auferant ſortem terræ, (dividendæ) eins fui ciiden. . . lis, quarmn Uas præ quoad numerum nominum, tribuum & quoad titis omnibus uxoribus ſuis maximèe dilexerat, ex . “ . ua primogenitus erat Joſephus, ei itaque du aer ra ife 5& quoad vexilla hu- n ſeit⸗ pllum hæreditatis, primogenito competens, Deu- “ n (tribus,) confer. infra verſ. 20. h. cap- um ih lſe „ er. c. 2 I. v. 17. Conceſſit Jacobus, ſic Rabbini, 43. R n. 44. H L n vwn vid. cap. ſequ. 49. v. 4. ibique not. n. 14. 15. Prout ſupra Geneſ. cap. 3 5. V. 19. habetur , gitmibi (Deus) Uit, tole, u fli (ſ 1. Na, ut duas conſtituant tribus ac duas accipiant portiones in terra Israélitica, vid. num. anteced. confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 22, b. * 22 366 GENESEOS. CAP. XLIIN. tos continet, ſicuti menſura termini Sabbathi, 16., ſecundum verba R. Moſis Haddar- ſchan, nec exiſtimes, (dicebat jacobus Joſepho,) quòd me imbres retardaverint, qu? minus illam (matrem tuam) deducerem eamque in (urbe) Hebron fſepelirem, nam ſic- cum erat tempus, terra quippe erat concava & perforata, quaſi cribrum. 17. Eod. verſ. 7. Et ſepelivi eam ibi] Eamque haud deduxi ne quidem ad Bethlehem, ut illam- introducerem in terram *ac novi, quòd (proptereà) mihi iraſcaris; 18. ſed ſcias velim, quòd eam ex oraculo Divino 19. ſepeliverim ibi, (nempe, ut illa auxili o eſſet filiis ſuis, quando NebuzarAdan 20. eos in captivitatem abducet ipſique per viam iſtam 2 1. trans- ibunt, tunc egredietur Rachel (ſtans) ſuper ſepulchrum ſuum ac plorans atque miſſeri- cordiam (Dei) fuper illos implorans, nam dicitur: voxin Rama 22. audita eſt &c. ac Sanctus ille Benedictus † reſpondit ei: eſt merces operi tuo, inquit Dominus, & re- vertentur filii tui ad fines ſuos; 23. Onkelos (verba illa: VNN ) vertit: 210 NNi. e. ſpatium 24. terræ (videlicèt tantum ſpatium,) quantum uno die arari poteſt; 25. exiſtimo autemrego, quòd fuerit eis determinatio, * ut ſic appellarent (tantum- ſpatium,) quantum fſatis eſſet uni arationi, 26, quæ linguàâ vernaculà (dicitur:) coria- — 16. Hebr. hav byin, de quo ſpatio terræ vide; n- r) h. loc. Buxt. Lex- Talm. fol. 2 5 S2. confer. & Ejusd. 62 I. Videlicèt: juxta fepulchrum Rachelis. Synag. Jud. c. 15. p. m. 32 J. & c. 16. p. 36 8. ac 22. Sive in excelſo, nempè: ſuper ſepulchro, ita ex not. in or DS*h. loc. 17. Hebr. Maa, reſpicitur hac dictione ad vocem aa, quæ hic in textu ſacro habetur, confer. . ſuprà Genefſ. cap. 3 57r V. 16, ibique not. n. 23. n. „ apud Matthæum cap. 2. v. 1 9. . . W . * . 5 r ene † Hebr. aoe hæc & ſequentis, usque ad: o)e Ge . 2 e. i. e. ad fines ſuos, abfunt ab utroque MSto Erff. Id eſt: byacd be da, e. ad urbem, 3. Sicuti Jeremiæ dict. cap 31. V. F6, 8& 17. ha- quam homines incolunt, ſic in notis dho ne berur. Rie ponRm: eren enim Rachel in terra Iſtacé-24. P. Fagius tranſtulit: ſladium, confer ſapr Ge- itica fuit ſepulta; ſed non in urbe aliqua, ab ho⸗ neſ. cap. 75. v. 16. n. 2 7. n. 25. & n. 29. minibus inhabitata, ſic in iisdem noti= Tel 5 rwyre ee õ 25. Hebr. . rρν i, ſi tur in plerisq; 1. Vel: quòd id mihi vitio vertas, vel: quod mo- 5 V,ſic legitur in plerisq' leſtè & indignè iſtud feras, quòd illam fcil. in via ſepeliverim; adducitur autem hie à Commentato r noſtro ratio, cur id Joſephus haud ægre ferre debeat ccteruùm verba iſta: Dy") i. e. ac novi æx Sive: definitum quid ac determinatum ,Hebr. . . — 42 „. .,1 ⸗ . „ 2 * e anri vuckue ad av Ma ſepeliverim ibi, aupzy confer. quoad hanc ſignificationem Exod. c. 19. Ita hic rp-ier y verto, Græcis wame eſt! ti, Raſebi. 7· S& e. z4. V. 20, in no- Len rie ees: ⸗ Erig. ad Roman. c. 11. v. 4. 26. Vel: uni ſulco, Hebr. ryhe mrrm, uti hic ha- conier. ,l Sené “ 3. Vv. 14. n. 23. it. Levit. petur, confer. Buxtorf. Lex. Talm fol. 837. c:9. v. 1. ibique Raſchi not. n. 5. vid. & Namer. ſeq. ubi vrm putat verti debere: firigilem, . pectinem. VN i e. telra, ut ſenſus ſit: quantum terræ ara- ri poteſt, vide not. in =nns mneow, con- fer. & Eſaĩi. cap. 5. v. 10, ibique Kaſchi not. C. 1 I . V. 8. 20. De quo vid. 2. Reg, c. 2 5. V. I I. confer. not. in day mente Raſchi hic vertere poſſis, quod Jerem. c. 31. Verſ. 1 5. Habetur, aliter loçus iſie exponitur exemplaribus / nonnulli codices pro dhhabentz tum effer 1 I Hpti) Volui⸗ an ſucurumm et er Mlenale ſtenderateil loravit ſole * nnilloſſacob nedan H ſuper hrechia mum conec jndoxetamin Hhon lonin —¶— † ie reldere pe AN NNruod 4A Se n is DrN loc⸗ enoritun 2). Vdeebd, ctefum ſetbe Aqur ſeguunn gro Alato abl 4 ¼ Hebr. d 27. n. 27. 00 zi it cap ſec h, loc. 29, Mimithn: 4 zmn Achab, efiamtaind ad ngyptize ſceptl &propnt quum minns juxta Rabbine Genderat aco dis & inſtrume conlet. not, 1 ſoma, ſol. 1½. 3. Vel: pekiſtu nolkni vertere ie Ghe inicto! CANII. — gwerint, Jr kem, uamſic⸗ m 1). Lod, lem, Ntillam, dſcis jelim, elleiglits ſuis, lam 11. trans⸗ dtque mileki⸗ Vertit: J . ie atart Potelt ent (tantum. icitun.) (Oria⸗ — rlepulchro, ter , quoc erem t⸗ Cusiſte erponr Usque ad, Deen oque Mofo Eiff. V 10, &17, h.. ff. 19. Hebr. vide, quæ ſuprà ad Genel, c. 47.v. coner ſupt G. ſ(Sn. 19. kegitur in eit; es Pro D) hudent: antummterrz r wed, con⸗ 1e Kachinot. mminatumn, Heb. leationem xod c. 34. ,10,1n no⸗ Pre, btibiehg- Tahn foh. 17 & edere: Kniglen, r CAP. XLIX. GENESEOS. 367 — . da, f veluti (Rabbini) dicunt: A) 1. e. ara atque itera, ** item (in alio loco ) quan- tum effert vulpes NOD ◻ͤ i. e. ex agro arato. 27. Verſ. 8. Et vidit Nrael ſilios Jo- ſophi] Voluit (Iſrael] benedicere eis; ſed receſſit ab eo præſentia Divina, 28. quoni- am futurum erat, ut Jeroboam & Achab ex Ephraim egrederentur, ac chu ejusque ſilii ex Menaſſe. Eod. verſ. 8. Et dixit: quinam ſunt iſti?] Undenam egrefſſi (ſive nati) ſunt iſti, 29 qui haud digni ſunt benedictione? Verſ. 9. In 30. iſte] (Joſephus) o- ſtenderat ei (Iacobo) literas deſponſationis & inſtrumentum matrimoniale 31. & im- ploravit Joſephus (à Deo) hac in re miſericordiam, tunc (iterùm adveniens) requievit in illo (acobo) Spiritus ſanctus. 32. Eod. verſ. 9. Addar quægss illos ad me, ut eis be- nedicam] Hoc eſt, quod dixit Scriptura: & ego incedere feci 33. Ephraim, accepi eos ſuper brachia ſua, 34. id eſt: incedere feci * Spiritum meum in jacobo propter Ephrai- mum, donec acciperet illos *ſuper brachia ſua. Verſ. I I. Non exiſtimaveram] Non induxeram in animum meum, ut cogitarem, quòd faciem tuam amplius viſurus eſſem, NHbp ſignificat cogitationem, veluti (accipitur in illo loco:) affer conſilium ſuſcipe N Hi. e. cogitationem. 3 ¾½. Verſ. 12. Er efeino⸗ Joſephus] Poſtquàm oſculatus 2 à2 erat *. — 3 1. Sive: dotale, Hebr. moDo Ww, cœterum quo. 1Rie reddere poſſen O) Samng icl, 2. hahe modo a à &adiffeiat, vide D. Wagenleil. O . . 17 . 11 . 4 Se quod exprimi poſſet: charrüe. Sot. p. 55 I. n. 2. AxX 81 c AN A e r ee agium Ralchi ſ 32. Qui ab illo ob tationem, paul ante verf- 8. n. tis pa mou ſuper Commentanumm Kalc 2 8. Gictam, receſſerat conf.not: ad Hoſe c. 11. v. 5 loc. exponitur a* i e. ra al 2n. 10. 3. „y; 1 .Talm. fol. 1093. SS ⸗ H . 27. Vide eund- Bar in o⸗ Crunr eet⸗ 23) 33. Vel: deduxi, Hebr. maen uti Hoſe. c. 11. v. 3. cœtena verba iſta: (On el05 Ver . . „habetur, ubi vid. n. 6. & 8. penitur autem abi- S quæ ſequuntur, us que ade NA dnI. e. cx 4 nitio verbipro: Lxx. ibidem verterunt: cvvsεo†àο 3 4 Erff. 1. . . e 93- gro arato, abſunt à MSto α, unà pedes contuli,verus interpres tranſtulit colligavi, confer. Michlol J ophi ibid. vide & Ex- od. cap. 14. V. 2 0. num. 6 5. 34. Vid. Hoſe. dict. cap. 11. w. 3. ibige not. num. 8. & num. 1I4. * Vel: deduxi Spiritum meum, ut quieſcat ſpiritus . . meus in lacobo, ſie locum iſtum explico, conſe . „* uit fœmi- 7 et. 2. etiam tacité ad Joſephi uxoretn, quæ a 6 antec. 33 h. verſ. & not. ad Hole. c. I1. v. 3.n na ,.gyptiaca, ex quà, utpotè alieniga, filii iſti iu . n. ſrepti & prognatirrant: done aunrn ex Hebr. drobt ) ſic in Bibliis Buxtorf. legitur quàm minus legitimum hic à lſeer lole Zs 0. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum; ait in juxtà Rabbinorum Eeatennian dei . nſatio. editione an nov habeturz mν y , e. quo- ſtenderat Jacobo, patri ſuo, niale Kabhim. niam accepit illos. is & inſtrumentum matrimoniale, lic . 1 7,. J: : 9 er. not. in na reS h.loc-it. tract. Talm.] 3 5. Ita hic dictionem iſtam, quæ Eſzi. c. 1 6. v. 3. con r 13 t habetur;ex mente Raſchi vertere volui, alii ibi- Jora. Pr iſnd, ita ew mente Commentatoris dem tranſtulerunt: fac judicium, confer. not. ad 3 noſtri vertere hic volui na, alii tranſtulerunt: Eſai. dict. c. 16. V. 3. n. 4. hic ſive in iſto loco. 27. n. 27. notata ſunt, confer. & verſ. ſeq. 9. n. 3 2. it. cap. ſequ. 49. verſ. I. n. 2. ac not. in * en h. loc. it. not. ad Hoſe. c. 11. vVerſ. 3. n. 9. 29. HMimithsn: filii tui, ex quibus naii ſunt Jerobo- am & Achab, ut & jehu ejusque filii; reſpicitur 368 GENESEOS. erat illos (Iacobus,) abſtulit eosdem Joſephus è gremio ejus, ut poneret illos, hunc qui- dem ad dextram; illum verò ad ſiniſtram, ut (Jacobus) manus ſuas eis imponeret 36. illisque benediceret. Eod. verſ. 12. Et ineurvavit ſe in faciem ſuam] Poſtquàm (Jo- ſephus) retroceſſerat à facie patris ſui. Verſ. 13. Ephraimum dexträ ſuâ ad ſiniſtram Vaelis] Is, qui ad alterum venit, dextram ſuam habet versùs alterius ſiniſtram; (Jo- ſephus) autem id eò animéò fecerat, ut primogenitus eſſet è regione dextræ conſtitutus ad benedictionem. Verſ. 14. Intelligere fecit manus ſuas] Juxtà Targum ejus: (ver- bum ν exponitur:) ) &. i. e. prudenter egit, 37. (ſenſus eſt:) prudenter ac ſapienter manus ſuas ita direxit (acobus) ac datâ operàâ, nam probè noverat, quòd Me- naſſes eſſet primogenitus nec tamen ei impoſuit dextram ſuam. **. Verſ. 16. Angelus, qui vindicat me] i. e. Angelus, qui ad me mitti ſolet in anguſtiis meis, veluti ſcriptum eſt: & dixit mihi angelus Dei in ſomnio: Jacob &c. 3 8. item: ego ſum Deus Bethel. 39. Eod. verſ. 16. Benedicat pueris] Menaſſi ſcil. & Ephraimo. Eod. verſ. 16. & piſcium more multiplicentur] i. e. (Multiplicentur) ſicuti piſces iſti, qui creſcunt & mul- tiplicantur, nec oculus malignus invidet eis. 40. Verſ. 17. 6& ſuſtinuit manum patris ſui] i. e. (Ioſephus) elevavit illam de capite filii ſui eamque manu ſua ſuſtinuit. † Verſ. 19. Scio, ſili mi, ſeio] Quòd iſte (Menaſſes) ſit primogenitus atque etiam ipſe erit in- populum ac magnus evadet, nam Gideon ex illo egreſſurus eſt ac Sanctus ille Benedi- ctus faciet miraculum propter ipſum. Eod. verſ. 19. Veruntamen frater ejus minor major erit illo] Quoniam lehoſchua ex illo naſcetur, qui dividet terram (Canaan) ac docebit Iſraelitas legem. Eod. verſ. 19. & ſemen ejus erit plenitudo gentium] i. e. U- niverſus mundus implebitur, quando fama ejus (Jehoſchuæ) illiusque nomen egredie- tur, dum ille ſiſtere faciet Solem in Gibeone & lunam in valle Ajalon. 4. Verſ. 20. In CAbp. XLiIX. 36. Hebr. 7, confer. Numer. cap. 27. v. 4 3. & Deuteron. c. 34. v. 9. cœtetum de ab ſive Xιιοραια manuum impoſitione vide plura apud Buxt. in Lex. Talm. fol. 149 8. & in notis ad hbrum Prec. Jud. part.,2. pag. 2 5 4. b. fin- * Hebr. upop, in MSsto Erff. 1. pro iſto legitur: Ta on i. e. propter honorem (patris lui.) 37. Sic cam P. Fagio verbum Chaldaicum vertere volui, EXX. juxtà Vaticanam editionem verte- runt: Sszαnαι, alternatim, juxtà Coinpluten- ſem: éaXαπιαι 1. e, commutans manus, ſic & autor Vulgatæ tranſtulit, confer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 93. b. *X Fuſionem iſtius loci expoſitionem vide in not. —N h. loc. 3 9. Sicuti ſuprà Geneſ. c. 3 I. v. II. habetur, con- fer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 118. a, 39. Vide Geneſ. dict, cap. 3 I. v. 13. conter. & not. in ν ν Rh. loc. 40. Sive: noxam eis infert, vel: in illos vim ſuam exercet, confer. hic D. Wagenſeil, Sor. pag. 76 1. G 763. n. 14. ac p. 766. n. 17. & 19. ubi ratio adqucitur, cur oculus malignus eis non ſitno- cumento, nempè quoniam epy p i. e. aquæ illos (piſces) obtegunt, hinc fieri di- cunt Rabbini, ut in tantam illi multitudinem ac magnitudinem excreſcant, confer. cap. ſequ. 49. v. 22. N. 179. & Exod. c, 30. v. L2. ibique not. n. 18. it, ttact. Talm. Berachot, fol. 20. a. & Sota, fol. 3 6. b. it. Bavs mezia, fol. 84. a. & Bava batra, fol. 11 8. b. † Confer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 37. a. 41. Sicuti oſuæ cap. 10. v. 12, habetur, vide not. in r r f e CA.. WII an bentlit Ctione eoru ſeuti Pphra ione ſuaa gecicatione tus elis ci ſeyeliatis; Phi, goe⸗ e uham ip; fecerant iki tAemet col crto vetbot .li ejusſon les (ignifica Partentlhii hoſtesmeos i,e, Partem, (in iloloco —, in Don dara, dl. 2) 11. Cohlet g notata ſunt, not. conler, 4)3. Vide Num hienot. in 44. De qua vie conſer. & e 45. Uni Joſuæ notzæad librt ac dot, in 466, Coritt. qn 47. nOlat ſ loe. Hebr. urt Noad ie, Verba infrz e MSto Liſt. 1 DIt Loci iſtius A h. boe. 4,7 NMhn . CAN. oe hunequi. mponetet ;6, lrin⸗ niſtram; (o. e conſtitutus neſus: er. Prudenterac tah qv0d Me. eluti Ciptum Deus Bethel. k vetl. 16. 6. Llcunt &mol. Manum atris inuit. Vetl. nibſe eritin. ille Benedt. ber enus ming. 1 (Canaan) c ten i,e. A. men egtedie. 1. Vetl20, hH — F. 13. (onler. N in illosvim Gam eil Sor, ,761, & 1 0 bbi tatig 3 eis von ſino. bine beri di. li multituditem cobket, 20, egun. 0. V. 12. bbique Achot, fol. 20,4. hot, fol. 37. 4. abetur, ilen,⸗ in CAv. XLIxXI. 46. Confer. quæ paulò poſt eod. hoc verſu 2 2. n. Sxx Hebr. - hæc & ſequentia, usquead: Aaana GENESEOS. In te benedicet IGrael] i. e. Is, qui filiis ſuis benedicere vult, 42. benedicet eis in benedi- ctione eorum (Ephraimi ſcil. & Menaſſis) ac dicet aliquis filio ſuo: conſtituat te Deus ſicuti Ephraimum & Menaſſem! Eod. verſ. 20. & poſuit Ephraimum] In benedi- Gione ſua antè Menaſſem, ut præferret illum (Ephraimum) quoad vexilla 43. & quoad dedicationem principum. 44. Verſ. 22. Er ego dedi tibi] Quoniam tu labore occu- 369 patus eris circà ſepulturam meam, (ideò) ego quoque dedi tibi poſſeſſionem (agri) ubi ſepeliaris; ſed quænam eſt iſta (poſſeſſio?) nempe Sichem, diciturenim: & ofla Joſe- phi, quæ deduxerant ex Egypto, ſepeliverunt in Sichem. 4 ½. Eod. verf. 22. Partem unam ſuprà ſratres tuos] Ipſa (urbs) Sichem erit tibi pars una 46. præcipua præ fratri- bus tuis. Eod. verſ. 22. In gladio meo & arcu meo] Poſtquàâm Simeon ac Levi inter- fecerant * viros Sichem, omnes vicini eorum (populi) congregati ſunt, ut eis (Sichemi- tis) ſemet conjungerent; ſed Jacobus arma bellica contrà illos ceperat; ** alia expli- catio (vetborum) & De 47. (nimirùm hiſce ſignificatur) primogenitura, dum- filii ejus (oſephi) duas accipient partes; notat autem DO partem, eique multæ ſimi- lIes (ſignificationes) habentur in S. Scriptura, (veluti in illo loco:) dividam i. e. partem, 48. item (in illo loco:) pones illos D i. e. partem, 49. (ut ſenſus ſit:) pones hoſtes meos coràm me in partes, 50. item (in illo loco:) in via 51. interficient Pe i., e. partem, (ut ejus ſenſus ſit:) unusquiſque partem ſuam (interficiet,) ſic quoque- (in illo loco:) ut inſerviant ei O i. e. parte 52. unà. Eod. verſ. 22. Quam tuli de U 22 3 manu verſ. 22. & not. in nan mev h. loc. confer. & tract. Talm. Bava batra, fol. 12 3. a. & b. 4 8. Ita ex mente Commentatoris noſtri hic vertere volui illam vocem, quæ bſalm. 60. v. 8. habetur, LXX. ut nomen proprium tranſtulerunt: izscea, ſic & Vulgata Latina: Sicimam. 49. Lic juxtà Raſchi mentem hic vertere volui, quod Pſalm. 2 I. v. 1 3. habetur, alii? humerum, nonnulli: tumulum, uti Junius ac Tremellius, tranſtulerunt, confer, & Michlol Jophi h. loc. & not. ad Pialm. 109. verſ. g. numm 7. 50. Nempè: ut fugiant ac diſpergantur; vel: uti Commentator noſter ad dict. Pſalm. 2 I. v. 13. notavit: ut dividant Iiraelitæ inter ſeſe divitias gentium. W M 51. Vide Hoſeæ cap. 6. v. 9. ibique not. n. 1 ½. a) i. e. in gladio meo & in arcu meo, quæ alii ut nomen proprium verferunt: ad Siche- vVerba infrà eod. hoc verſu habentur, abſunt à mum, confer. & ibi not, ad Michlol Jophi. MStO Erff. 1. 52. Bic hoc quoque loco ex mente Raichi vertere XXX Loci iſtius explicationem vide in notis npe volui, quod Sophon. cap. 3. v. 9. habetue, L XXN. Senon h. loc. W tranſtulerunt: 7απ 6 Goνo ις, ſub jugo uno, 47. Id eſt: pars una, vide num., antec. 46. h. 1 DUMUe alii: in pon rne h. loc. it. tract. Talm. Avoda Sara, fol. 2 5. a. 42. Confer. quæ ſuprà ad Geneſ. c. 26. V. 4. n. 6. notata ſunt, vid. & Numer. c. 5. v. 2 I. ibique not. confer. & not. in par DW h. loc. 4 ⅞. Vide Numer. cap. 2. v. 1 8. 19. & 20, confer. & hnic not. in e . h. loc. 44. De qua vide Numer. cap. 7. v. 49. & v. 54. confer. & verſ. 6. h. cap. Sign. ? 45. Uti Joſuæ cap. 24. v. 32. habetur, confer. & notæ ad librum Prec. Jud. part. I. p. 43.a. princ. ac not. in o h. l1oůc. 47. notata fjunt, vide & not. in = o r h. loc. S GENESEOS. manu Ameorrhaæi] i. e. De manu Eſavi, qui faciebat opus Amorthæi; alia explicatio (nominis DNquò Eſavus hic vocatus eſt.) quia is venabatur patrem ſuum DN i. e. verbis oris ſui. 5 3³. Eod. verſ. 22. In gladio meo & inarcu meo] (Intelliguntur- hic) ſapientia * ejus (Iacobi) illiusque preces. 54. CAP. XLIX. Etſ. 1. & annunciabo vobis] V oluerat (Jacobus) revelare (ſliis ſuis) finem, 10 ſed receſſit ab eo præſentia Divina 2. & incepit proferre alia verba (ſive alias res.) Verſ. 3. Initium roboru mei] Hæc fuit gutta ejus prima (ſeminis,) quo- niam non viderat (Jacobus) ſemen 3. ætate ſua. Eod. verſ. 3. Roboris mei] (Dictio en ma ſignificat:) ) i. e. roboris mei, veluti (accipitur in illo loco ) inveni mihi †& i. e. robur, 4. item, (in illo loco⸗ )propter multitudinem Q roboris, alii: humero uno; in Michlol Jophi exponitur m& aia i. e., uno corde vel unanimiter, ſic & in notis Junii ac Tremellii ibidem explicatur. 53. Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 25. V. 27. n. g4. & Veri. 2 8. ejusd. cap. 2 5. n. 9 I. Motata ſunt, confer. & not. in τ H — h. loc. 4 X Conſer. hbic notæ Raſchianæ editionis new an, ubiia additionibus, quæ ibidem unci nußis incluæ ſunt, ſcribitur, quod verba iſta: in gladio meo & in arcu meo, non poſſint intel 3 ligi de gladio Simeonis & Levi, rationes vide bidem, Hebræa ibidem ſic habent: n Pyn i myne e mene d en en ann n e ne en ee nen we rr byO rnn ere e ee ee n nene⸗ Saa n Pyr, ,ih en eeee nn 7 en e en er dem Drva pN n en en Pyreh z. e. vide in R. Elia Miſrachi, qui ſcripſit, quod id non poſſit exponi- de gladio Simeonis ac Levi, nam ecce ipſi non fecerant (iſtud) cum illius (Jacobi) conſen- ſu, ipſe quippe illis propterea iratus eſt, ideo pro tenuitate ingenii mei videtur mihi, quod i- ſtud hoc modo de illis non poſſit exponi, nam quænam erit ratio, ob quan, ille (Jacobus) eam daret Joſepho, quoniam illam acceperint Sime on & Levi in gladio ſuo & in arcu ſuo? nonè contrario per hancrationem debuiſſet potius dati! Simeoni & Levi, quam Joſepho? idque accu- ratè (dictum eſt.) 54. Ad Deum fuſæ, confer. Gur Arjeh fol. 64. col. 1. in fin. juſtorum arma ſunt preces, vide not- in pD NRD h. loc. I. Hehr. o nè& ſcil. i. e. dierum, ita ad- ditur in Peſachin fol. 56. a. vid. Lightfoot. in Matth c. 6. v. 13. n. 2. pag. 2n. 301. edition. Lipſienſ. & not. in non enev h. loc. Rabbini an- tem perſinem dierum intelligunt adventum Mes- ſiæ, confer. quæ ſuprà ad Geneſ c. 47. v. 2 8. n. 39. notata ſunt, item: Lightfoot. in Matth.c. 12. V. 32. p. 35 1. Edit. Lipi. 2. Vel: donum propheticum, ſive Spiritus S. Hebr. ανaν, vide, quæ dehac voce ſuprà ad Ge- neſ. cap. 45. . 27. D. 27. motata ſunt, confer. & cap. antec. 48. V. 8. n. 2:. . 3. Id eſt: non paſſus eſt uxum ſeminis, Hebr. de quo vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2127. intelligitur autem hic, quòd Jacobus ſemen non emiſerit; fed corpus eius omni tempore à pollu- tione purum ſervatum ſit, donec ille matrimo- nio jungeretur, confer. hic Bereſchit Rabba ac tractat. Talm. Jevammot, fol. 76. a. uti in CAP. XLIX. DPDe nB h, loc. ad marginem allegantur, ubi vide etiam notas. 4. Ita hie ex mente Commentatoris noſtri vertere o-⸗ ,☛ “ CAN. II. ſeiten lallbin it] e. (ue hichabet relintufri ſcat teggum) uenamtibi . (Dicko) rio- gnonialnteki, Foc. vetl. 4 (ecerboinl (lniſi enn Drine, 15, gl Polkentimm. l — — Volui diciionen habetur- LAX. emn, Aulnius a tor vertit: idol dice Malorerhie imendoum ſigniſi .1 lai.c, Pbi Nibilemp exiſlimat, ſ. Fye: XKilid , . Vide Blti, di 1f,V. 16, Ud. Meer. Jud, part ON l e,e 7, Nide, gue fupt Dokata fank. 4 h. Uti necre olen ſaetzit ecesa⸗ 2, Mam ſoni prin grumn emreann z1. ibique not, meiliinot. k o⸗ 10, lr hic ex men deſ iKam verten 10, habett, . itucinem ſ II. Caliilapercl ſaln lecpenti. n cAb. XLIX. un . item (alio in loco:) & cui non ſunt H& i. e. vires. ⁶. Eod. verſ. 3. Excellentia di- nellgumr Seitalte] i. e. Debebas eſſe excellentior fratribus tuis in Sacerdotio, 7. (dictio Ad&, quxæ hic habetur, ſignificat:) HNW üe. fublationem manuum. 8. Eod. verſ. 3. At excellentia fortitudinis] i. e. (Excellentior eſfe debebas) in regné, 9, vocula hic ſigni- ficat regaum) veluti (accipitur in illo loco:) & dabit 1 i. e. regnum 10. regi ſuo; ſed quænam tibi cauſa fuit, ut hæc omnia perderes? I1. Verſ. 4. Rapiditas ſicuti 4quæ] (Dictio) r feſtinationem (ſfive celeritatem notat, 12. ac ſi dicere voluiſſet Jacobus:) Gigfnen quoniam feftinàſti oſtendere iram tuam, veluti aquæ illæ, quæ celeriter currunt, ideò e (HMeili Eod. verſ. 4. Non ezcelles] i. e. Non extolleris, 13. ut auferas omnes iſtas prærogativas, leninis)qro. (facerdotium ſcil. & regnum;) quæ tibi debebantur; 14. ſed quænam fuit iſta feſtina- mei) (Dido tio, quâ feſtinàſti? Eod. verſ. 4. Quoniam aſtendißi ſtrata batris tui, tunc polluiſti] i. e. oco:) inei (Profandſti) eutn,* qui aſcendit ſuper ſtratum meum, 15. (videlicèt) nomen præſentiæ N wbo, Divinæ, 16. quod ſuper lectum meum aſcendere folebat, (dictio) 1 eſt nomen re- „ien (Qubſtantivum &) ideireò accentus ejus eſt ſuprà 17. ac tota punctata eſt accentu) Pa- —— ho? idquecn- trjen fol 54 col. eces,pide gotin dierum, ita ad⸗ 6s. Lightoot in Mn 30 1, edition. loc. Nebbiniau⸗ Ntadzentum gües⸗ 1cA.V. 1 , n. t, in Match .12. ſive Soluitus 8. yoce ſupraad Ge⸗ ta ſunt, conler. & ſeminis, Hebr. Talm., kol. 2117. 1cobuslemen non lempote poll⸗ onecille matrimo- kereichit Rabba a 01. 756, 2 kli in zinen Alegantut, lis noſtti gerten⸗ 7. Vide, quæ ſuprâad Geneſ. cap. 2 5,V. 31. n. 106. g. Uti facere ſolent ſacerdotes, quando peragunt tach, volui didionem illam, quæ Holeæ c. 12. v. 9. habetur: LXX. tranſtulerunt: Aradrv, requi em, Junius ac Tremellius: opes, Vulgatæ au tor vertit: idolum, qui pro N (uti hodiè in co dice Maſorethico habetur) legit &, quæ vox imerdum ſignifisat: idolum, vid. I. Samuel. 15. v. 2 37 & Eſai, 6. 66. V. 3. autor libri Michlol Jo- phi I& ibidem pro: Tri. e. opes, divitiæ, poni exiſtimat. 5. Sive: virium, vid. Eſai. c. 40. V. 2 6. 6. Vide Efai. dict. cap. 40. V. 29. confer. Pſalm. 195. v. 36, Ubi dictio — &ε in notis ad librum Prec. Jud. part. I. p. 147, b. med. exponitur ED i, e⸗eorum primogenita. notata ſunt⸗ ſaera, ae preces ad Deum fundunt. 9. Nam juri primogenituræ & ſacerdotium & re gnum erat connexum, vid. Geneſ. dict. c. 2 5. v. 31. ibique nor. n. 1o6., confer. & Junii ac Tre- meilii not. h. loc. & Exod. C. 19. v. 22. num. 61. 10. Ita hic ex mente Commentatoris noſtri dictio. nem istam vertere volui, quæ I. Sam uel. c. 2. v. 19. habetur, LXX., ibidem tranſtulerunt: c fortitudinem, robur, Vulgara habet: imperium. 12. Ita hic a M i. e. iſta eſt feſtinatio, (uti in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, habetur,) vertere volui; in Bibliis Buxtorf. legitur: n) i. e. & feſtinatio; ſed prior lectio præfe- renda, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 54. Ir3. Vel: non excelles, non auferes prærogativas i- fſias, nempè: ſacerdotium & regnum; led urro- que privaberis, confer. ſuprà Genel. c. 35. Vv. 23⸗ n. 456. B 14. Conkfer. hic cap. anteced. 4 5. v. 5. m. 10. *“Hebr. dny? irx, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur5 aſt in editione dpn legirur: rN i. e. il- lud nomen, quod aſcendit &c. confer. num. ſeq 15. Vide, quæ ſuprà ad Genel. cap. 35. v. 22. 39 nntata ſunt, confer. & not. in part PDeh. loc- 16. Hebr. Aaνυ confer. cap. antec. 47. v. 31. n.- 45. in Bibliis Buxtorf, & in exemplari Hebræo, quò uſus fum, hic habetur: dedh ene 1 i. e, nomen præſentiæ Divinæ, quod ſolebat aſcendere &c. ſed in editione bpar r* legitur: ) 5 ee. i, e, quoniam præſentia Divi- na ſolebat aſcendere &c. confſ. not. in ar r h. loe. abſunt autem iſta à MSto Erff. I. FI. Cauſa illa perditionismox ſequitur & adducitur 17. Id eſt: in penultima ſyllabà, quæ vox 5 verſu ſequenti 4, h. cap- Gram- 37 2¾² GENESEOS. CaAb. XLIX tach, ſi enim eſſet verbum præteriti temporis, (tunc) partim Kametz, partim Patach ha- beret & accentus ejus eſſet infrà. 18. Eod. verſ. 4. Strata mea] (Dictio an) ſigni- ſcat 22 Di. e. lectum, quoniam illum Bp'‚i. e. ſternunt pannis 19. & linteis 20, huic ſimiles ſunt multæ (dictiones, quæ habentur in S. Scriptura, veluti in illo lo- co:) ſi aſcendero ſuper lectum τ Xd i. e. ſtratorum meorum ? 1. item (in illo loco:) ſi meminero tui ſuper X1”i. e. ſtrata mea. 22. Verſ. 5. Simeon & Levi fratres] (Nem- pè fratres fuerunt) uno conſiliò contràâ (urbem) Sichem & adversùs Joſephum, (Scri- ptum quippe eſt:) & dixerunt quisque ad fratrem ſuum, 23. item: nunc igitur venite, occidamus eum, 24. quinam (fuerunt) iſti? ſi dixeris: Ruben aut juda, ecce hi non conſenſerant in illius (Joſephi) interfectionem; ſi dixeris, (quòd fuerint) filii ancilla- rum, (reſpondetur, quòd) illorum odium (ergà Joſephum) non fuerit extremum, 25. dicitur enim: & ipſe puer erat cum filiis Bilhæ & cum filiis Zilpæ; 26. Iſſaſchar autem ac Zebulon non audebant loqui coràm fratribus ſuis natu majoribus, (quapropter) vel te invito (dicendum eſt, quòd fuerint:) Simeon ac Levi, 27. quos illorum pater voca- vit fratres. Eod. verſ. 5. Inſtrumenta violentiæ] Artificium iſtud interfectionis OO i. e., violentia 28. eſt in illorum manibus, ex benedictione iſtud Eſavi eſt, 29. hoc pro- prium exiſtit illius artificium, vos autem iſtud ei HRDpi. e. abſtuliſtis. Eod. verſ. 5. Arma 30, eorum] (Dictio DrDRND) ſignificat inſtrumenta bellica, (nam) gla- dius Grammaticis dicitur penacuta, 7977 Miülhel, coa- fer. ſuprà Geneſ. cap. 3 4. V. 29. u. 27. & Geneſ. c. 42. V. 2 1. n. 27. vid. & num. ſeq. 1,8. 18. Videlicèt: in ultima ſyllaba, Grammaticis di citur: yn Milrah, vid. num. antec. 17. 19. Hebr. Pa, de qua voce vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 117. , 20. Sindonibus, Hebr. pumb, vid. Id. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 1439. & Lightfoot, in Marc. c. 14. V. 5 1. P. 6 5 6. & ſeq.edit Lipſ. 21. Prout Pſalm. 132, v. 3 habetur. 22. Vide Pſalm. 63. v. 7. confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 54. b. 23. Id eſt: inter ſeſe locuti ſunt, vide ſuprà Genel. c. 3 7. V. 19 24. Vid. Geneſ. dict. cap. 37. v. 200. . 25. Omnino plenum ac perfectum, ita hĩc Hebr. mbhu, interpretari posſis, id eſt: non odiocapitali Se extremo proſecuti ſunt Joſephum usque ad mortem. ODWM 26. Veluci ſuprà Geneſ. cap. 37. V. 2. habetur, confer. not. in on P h. loc. . inierant „ confer. & hic not. in 'par re h. „ g. Vel: rapina eſt, i. e. non veſtrum eſt artiſicium iſtud interimere homines; ſed Eſaui, huic enim inter cteras benedictiones, ab Iſaaco factas, dicitur: in gladio tuò vives (uti Geneſ. c. 27. v. 40. habetur.) vos itaque artificium iſtud interfi- ciendi homines Eſavo ſurripuiſtis, hic ſenſus eſt iſtius loci. 29. Sicuti ſuprà Genel. dict. c. 27. v. 40. habetur: in gladio tuo vives, confer. num. antec. 2 8. 30. Ita bic juxtà nonnullorum Rabbinorum & autoris noſtri mentem dictionem Seôâäh ver- tere volui, alii interpretati ſunt: pactiones ſeu conventiones ecrum „ Chaldæus Paraphraſtes tranſtulit amarn yRa i. e. in terra habitatio- num ſeu peregrinationum ſuarum, ac ſi in jebræo legiſſet opr, confer. paulò poſt n. 3 3. h. verſ. 5. R. Jac. Abendana in additionibus ad Michlol Jophi h. loc. notat, quosdam exponere bapti probirn, ut ſenſus ſit, quod illi, 27. Nempè illi, qui conſilium adversus Joſephum fece- fratres Simeon ac Levi, etiam aN i. e. ſerras dcAN. — — Grslingun 6. Ailaerplicatio tegrinatiollis c0) †r tatonkeſolt. Aim de) fidd znitidemn ok itenis: Phot 1em ) norfiut Qiciturenin in icitu: fliiſ orzchyquifuit z7. Eod erl Uen, dicitur eni (obi; lin en perlaggel Eod retl5, N. tecerint inſttume feelt homines, Claldh. loc. & , nd 4. Pio i. Kimili gerifen del. c. 36. V. g. n n. 2 9. id Micbi n. Edis Comme chum Molis Ee Piblioth. Nabdt 3. Sicex menteſ ilam, quæ l Veſtete volui, exponit, ac iſ Iiinzliones tu didem verterun auken funiut conker numet, an On h. loe⸗ E enofl Y cnker, hic Bere Amatzinem ale Ca. U in Datachha- e)gn.. 14, linteis utiin illo lo. nillo loco)) rei (Nem. lephum, Scti⸗ igiinrrenit, 1, ecce hi non ltſfliiancillle. Eutremum, ꝛf, lalcharautem bapropter) el Im pater pocz⸗ tkedionisdof 1,19. hoe po. ii. Eod, vetl. ca, (nam) gla⸗ dius 800— in Do oh. elkrumelt artihciam d Eſaut huie enim , 3 llaaco laca, (uni Genel.c. 17, V. umiſludintetki⸗ iltis, nic lenſus elt 17,940 hibelk: in 6 m. antec⸗ 26. m Rabbinorum & gem —. Tr vet. ſunt: galkiones ſen laeus iraphkiſte e,in terta habilatio⸗ Mrum 1c hinllebtzo puulo voſ n⸗ 3.h. in addlnonibus 1d ,uozamn ethoele 1 enlas ſt, guod li, nrn ie⸗ ſertas lete⸗ 3221. Similis derivatio à lingua Græca habetur Ge-] * Hebr. a, hæc & quæ ſequuntur, 34. De quo vid. Numer. cap. 2 5. Vverſ. 14. n. 44. CAP. KLIX. GENESEOS. 273 dius linguà Græcà (dicitur:) udgaiea; 31. (ſic ſcriptum reperitur in) Tanchuma. 32. alia explicatio (dictionis H*Nπ âb nempe, ut ſignificet:) in terra D i. e. Pe- regrinationis ſuæ illi ſemet exercuerunt in armis violentiæ, veluti (dicitur in illo lo- co:) NNπ i. e. peregrinationes tuæ 33. & nativitates tuæ atque hæc eſt interpte- tatio Onkeloſi. Verſ. 6. In arcanum eorumne veniat anima mea] Hoc (intelligen- dum de) factò Zimri, 34, quando congregata fuit tribus Simeonis, ut adduceret Midi- anitidem coràm Moſe, atque dixerunt eiæ num prohibita eſt iſta an permiſſa? 35. ſi dixeris: prohibita eſt, quisnam (igitur) tibi permiſit, filiam Jethronis (ducere uxo- rem?) non fiat mentio nominis mei (inquit jacobus Patriarcha,) in negotio * (Zimri, dicitur enim in Scriptura:) Zimri, filius Salu, princeps domus patris Simeonis 36, nec dicitur: filii Iacobi. Eod. verſ. 6. Et in congregatione eorum] (Nimirùm) quando Korach, qui fuit de tribu Levi, congregavit omnem cœtum contrà Moſen & Aaronem. 37. Eod. verſ. 6. Ne uniatur gloriæz mea] (Videlicèt) ibi ne aniatur illis nomen me- um, dicitur enim: Korach, filius Jizhar, filii Kahat, flii Levi, 38. nec dicitur: filii Ja- cobi; afſt in verbis dierum, 39. quando filii Korach referuntur (ad eos, qui cantàrunt) ſuper ſuggeſtu, 40. dicitur: filii Korach, filii Jizhar, flii Kehat, filii Levi Kilii Iſrael. Eod. verſ. 6. Ne uviara, *gloria mea!] (Dictio) 12 eſt generis maſculini, & ideò vel fecerint inſtrumenta violentiæ, quibus interfice- 3 5. Id eſt: num prohibitum eſt iſtam ducere uxo- rent homines, Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. rem; an verò permiſſum eſt? idem habetur im Chald. h. loc. & Lud. Cappelli Crit. Sacr. l. 5, notis Ralchi ad Numer. c. 2 5. V. 6. ubi vide n. c. 2. n. 4. G Ejusd. not. Crit. h, loc. 17. confer. & not. in "poft rb h. lec. usque ad? neſ. c. 35. v. J. num, 15. & Levit. c. 20. V. 14. apy) n WMied N i., e. nec diciture filii Jacobi „ n. 2 g. in Raſchi not. abſunt à MSto Erff. 1. 32. Eft is Commentarius ſatis celebris in Pentateu- 36. Sicnti habetur Numer. dict. cap. 2 5. V. 14. ubi chum Moſis, de quo vide ha me & Buxtorf. vide not. num. 44. conter. quoque not. in. naw Biblioth. Rabbin. Z P- h. loc. 33. Sic ex mente Commentatoris noſtri Sdionem 37. De quo vide Numer. cap. 16. v. 3. confer. & illam, quæ Ezechiel. c. 16. v. 3. habetur, hic hic not. in 'nan re h. loc. vertere volui, ita & autor libri Michlol Jophi 3g. Vide Numer. dict. cap. 16. verſ. I. ibique not. exponit, ac ſi ſcriptum eſlet: Trn i e. pere. n. 9. grinationes tuæ, ſicuti & hic Onkelos; LXX. i. 39. Vide I. Paralip. cap. 6. verſ. 22. al. verſ.è 3 . bidem verterunt: 3 οοα radix tua, ſic & 40. Non verò quando mentio facta eſt ſeditionis Vulgata, Junius ac Tremellius: commertcia tua, contrà Moſen, confer. Numer. cap. 16. v. I. ibique confer.mmnner. antec. 30. h. verſ. ,.& not. in oâ not. n. 10. it. R. Salom. ad 1. Reg. cap. 4. V. 30. - h. loc- & ad Ezech. c. 42. V. 1I2., ut & ad Amos t. 5. V. 23. vid. etiam Gur Arjeh fol. 64. col. 2. med, & confer. hic Bereſchit Rabba, uti in dhan nbe D. Wagenſeil. Sot. p. 942. & p. 979. n. 5. ad marginem allegatur, it. tract. Talm. Sanhe. ** Hebr. ir 7&,hæc & ſequentia, usque ad? apæ Ain tol, 10 9. b. i. e. in Kpekars , abſunt ab utroque MSto Erſ, 38 374 GENESEOS. QCbAb. X LIX vel invitus interpretari debes, ac ſi (acobus) alloqueretur gloriam ac diceret: tu, gloria mea, ne coaduneris illis, veluti (dieitur in illo loco:) non unieris cum eis in ſe- Pultura 41. Eod. verſ. 6. Quia in ira ſua occiderunt virum] Iſti (qui occiſi ſunt?,) fuerunt (hamor & incolæ Sichem; omnes tamen iſti non reputati ſunt, niſi pro uno viro, 42. ſic quoque illa (S. Scriptura) dicit de Gideone: & percuties Midian, quaſi virum unum, 43. fic quoque de Ægyptiis (dicitur:) eqvum & ſeſſorem ejus 44. dejecit- in mare, hæc eſt ejus expoſitio allegorica; ſenſus autem ejus literalis eſt (iſte:) viros multos nominat (S. Scriptura) virum (unum numero ſingulari) ſinguli (quippe) per- ſe interfecerunt in ira ſua unumquemque, cui ipſi irati erant, ſic quoque (uſurpatur in illo loco:) & didicit rapere rapinam, hominem 45. comedit. Ead. verſ. 6. Et in vo- luntate ſua eradicaverunt 46. bove] Voluerunt * eradicare Joſephum, qui vocatur- bos, dicitur enim: primogeniti bovis illius decor eſt ei, 47.—Py (verbum iſtud ſi- gnificat:) linguà vernaculâ: eſrader, 48. notans (idem, atque in illo loco:) equos eo- rum PNπ11. e. eradicabis. * Verſ. 7. Maledicta ira eorum, qia vehemens eſt] Et- iam tempore objurgationis non maledixit (Jacobus,) niſi illorum iræ 49. & hoc eſt, quod dixit Bileam: quid execrabor, (quem) non execratur Deus? 50. Eod. verſ. 7. Dividam eos in Jacob] Separabo illos ab invicem, ne ſit Levi in numero tribuum & ec- ce illi hoc modo) diviſi erant; alia explicatio: non erunt tibi pauperes ſcribæ & in- fan- 41. Sicuti Eſai. cap. 14. V. 20. habetur, confer. not.] fer. & S8. Hieron. Tradit. Hebr. & Lud. Caf pel- in pan nD h. loc. ubi juxtà memem Comq en- tatoris noſtri exponitur, quod verbum inn, quias dictioni maſculini generis conjungitur, ſit h t i. e, in ſecunda perſona ponatur; non verò ſit PD . i. e. in tertia perſona loquatur. 42. Vel: ſicuti vir unus, quoniam hic in textu di ciur, nun erô ſingulari: virum occiderunt, con- fer hbic tract. Talm. Megilla, fol. 9. a. 43. Ita Ju lic. cap. 6. v. 16. habetur. 44. Vid. Exod. eap. 1 5. verſ. I. ubi etiam numerus ſingularis uſurpatur. 4 5. 16 eſt: homines, ſingularis ponitur pro plurali, vid Ezechiel. cap. 19. v. 3. 46. Sic ex mente Commentatoris nofri vertere volui ν ;, cui & Targum Hieroſolymita- num ac LXX. ferè conſentiunt, qui verterunt e- sspexzrρaα,αιο ſubnervaverunt taurum (i. e. nervos inciderunt tauro) quam verſionem o- mnibus aliis præſert R. Simon in Hiſtor. Crit. V. T. 1. 2. c. 6. Vulgata habet: ſuffoderunt murum, ſic ferè Schol. zαοooεοavν τιτι0α eraàdicaverunt murum, iisdem conſentit Targura Onkeloſi, ubn deſtruxerunt murum, vide P. Fagii not. ibid. con- li Not. Crit. h. loc. vid & Iſa. Voſſius de Itans- Iat. LXX. interpret. cap. 13. * Effectus hie pro voluntate ponitur, ſicuti in i lo loco: Arameus daè perdidit i. e. voluit perdere pattem meum, vid. Deut. 26. v. 5. ibique Raichi not. n. 16. conf not. in on h. loc. it. tract. Talm. Megilla fol. 9. a. 47. Sicuti Deuteron. cap. 3 3. v. 17. habetur. . „ J 4 8. Ita hie reddere poſſis: ννnνRQν⅞8ñ uti habetur in exemplari, quò uſus ſum, vel: vowi&, uti in Bibliis Baxtorf. hodiè Galli dicunt: defraciner vel arracher Germ. Ausrotten/ in M Sto Erff. I. dirent, Latinè: eradi à unt. X Vel: Enervabis, vide Joſu. cap. 11. v. 6. 49. Id eſt: non ipfis filiis ſuis, Simeoni ac Levi, ma- ledixit jacobus; ſed eorum iræ, quòd illa vehe- mens fuerit, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 5o. Veluti Numer. cap. 2 3. verſ. 8. habetur, vide not. in an nv h. loc. * Hebr. .9b Day, ſic in Bibliis Buxtorf, ue — „ —————— cr-- LYII. Snum gobtor⸗ ecobue) Circun ſonen (acobt luulahunt i. ſ. tionibus, (⸗ cſicicetet:) ervite inimiton leditti nihice tunt de dxrbu Verl. 9. uulun i lligcetulus, cebas Iiaelem; Xloc el uo in ptincipio eſns cani, (dum dix:: ei beſtihelt eh ſ (vel ſeperiſti arad mott ſi (0. 59, uorites poniz unnsgniſ ———— à in eemplati hie in editione —- itur ee confet. n0l.l. 13. in MSio iic i. e. doctorts. n. Honoris 10ch, muüniam iſtius eni da, uli in M 52. Hebr. In, e rp ſehude. . ,— e Hebn D in it habetur: P'O*N‧dꝝſid, quod exprimere poſſis: era-⸗ redius, upuio. 1. Vide 1. damvel, in Gnmn wn h 1. F. 19, num 4. 16,4. & Avodad e Helr, N, diu: n Phniorelt, 1. Nam Hancus di CAPNLN — leenet tu, 6 dcum eizinſe. declſt lint) “ 1 —— . . . . laudabunt 52. Fratres tui] Quoniam (Iacobus) objurgaverat priores (filios ſuos) incre- t, hiſt Pro mn istt, eject⸗ elt ſe) iftoe (Clippepet, e(larpatotin 1l.6. R in vo. qui vOcqtat, etbum iſtuc 0O0 ) quos 60. hemen Er. 249, C hoce, , Lod verl.7, ttibanmn & ec. es ſeribe Ein⸗ fan. — r. & Lud. Carpel. 2. Voſſius ce Ilant- nitur, hiutiin io i,e, volvit peidefe. r,5 bdiquehchi nno h. l0c, it, kalt. . 17. habetul⸗ , uti habetut in 3 „. el: WNNX., utt i idicunt: detaciner ten/ in Mto brtk.1. Prinere holſil el8. Cap II. F 5. imeoni ac Leima- ira, gud lz ſehe . Taln. om, 1. .1 habetun nite 1. Honoris loco, non per contemptum & igno- 22. Hebr. b, quò verbò reſpicitur ad nomen CAbP. XCL X. GENESEOS. 375 H fantium doctores, niſi ex (tribu) Simeonis, ut ſint diſperſi; tribum autem Levi fecit. (Jacobus) cincumire per areas a (colligendas) oblationes & decimas, hanc ejus diſper- ſionem (Jacobus) dedit ei (tribui Levi) per modum honoris. 51. Verſ. 8. Jehuda, te pationibus, cœpit jehuda retrocedere; ** ſed Jacobus vocavit illum verbis blandis, (ac ſi diceret:) non tu es, ſicuti illi (priores fratres tui.) Eod. verſ. 8. Manus tus in terzice inimicorum tuoram] Ftate Davidis iſtud contigit, qui dicit:) & hoſtes meos dediſti mihi cervicem. 53. Eod. verſ. 8. Elii hatris tu] Quoniam (ſilii jacobi) fue- runt de uxoribus multis, (ideè) non dixit *** (Jacobus) ita, uti (pater ejus) Iſaac. 54. Verſ. 9. Catulus Leonis] De Davide vaticinatus eſt (Jacobus,) ab initio (quidem Da- vid fuit) catulus, (nam ſcriptum eſt:) cùm eſſet Sauè rex ſuper nos, tu educebas & redu- cebas Iſraëlem; à5. ſed tandem leo fuit, quando illum ſuper ſe conſtituerunt regem, & hoc eſt, quod (hic) interpretatur Onkelos: poteſtas 56. erit &οπ☚ νρÜ☛1ä. e. NXN in principio ejus. Eod. verſ. 9. Apræda] i. e. Proptereàâ, quòd te in ſuſpicionem vo- cavi, (dum dixi:) rapiendo raptus eit Ioſephus, beſtia mala devoravit eum, 57. atque- ea (beſtia) eſt Jehuda, qui ſimilis eſt leoni. Eod. verſ. 9. Eili wi, aſcendißti] Removi- ſti (vel ſeparaſti) teipſum ac dixiſti: quænam eſt utilitas &c. 58. ſic quoque * cùm Tha- mar ad mortis ſupplicium duceretur, ipſe (ehuda) confeſſus eſt: juſtior eſt illa, quàm ego. ”9. quocircà. Eod. verſ. 9. Curvavit ſo, fecubuit G&] (Nempè) tempore Salo- monis unus quiſque ſub vite ſua &c. . Verſ. IO. Nonrecedet ſceptrum de Juda] De Aaa 2 H Davide lii matrris tuæ, uti fuprà Genel. c. 27. v. 29, ha⸗ betur, ubi vide ſis notas num. 3 1. hic autem di- xit Jacobus Judæ: filii patris tui te adorabunt. 55§. Sicuti 2. Samuel. cap. 5§. v. 2. habetur, conter. hice tract. Talm. Sota, fol. I1. b. S 56. Id eſt: primum non erit juſtum regnum in Ju- dah, ſed magnificentia quædam, poteſtas, do- minium & imperium quoddam; quod tame temporis progreflu in juſmlum regnum aſſurget, i- ta P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. lOc. 157. Pront ſuprà Geneſ. cap. 37. V. & in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, habetur, in editione *τνH hic adjectà copulà le Zitur Snnth a) i. e. pauperes ac ſcribæ, conſer. not. ad 1. Chronic. cap. 4. Verſ. 27. n. 2 3. in MSto Erff. 2. pro ay habetur HA 1 i. e. doctores. miniam iſtius tribus, confer. hic Bereſchit Rab- ba, uti in or Pew ad marginem allegatur. Jehudæ. xNX Hebr. , in utroque MSto Erff habetur 2d7 rectius, ut puto. in han ne h. loc. it. not. ad 2. Samuel. c. 1. v. 1 §. num. 4. ut & tract. Talm. Megilla, fol. 16. a. & Avoda Sara, fol. 2 5. a. ditur: Inde n i. e. filii matris tuæ, quæ lectio planior eſt. 53. Vide 2. Samuel. cap. 22. v. 41. confer. & not. . habetur. 5 8. Vide Geneſ. dict. cap. 37. v. 2 53 3 Nahetar Hebr. ), iſtud & quæ ſequuntur, usque ad e nen 1. e. ſub vite ſua, abſunt à MSto Erff. 1. 59: Sicuti ſuprà Genel. cap. 3 8. v. 26. habetur, con- fer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 196. S& ſeq. [60. Vid. 1I. Reg. C. 4. v. 2 5. ſenſus eſt, Ham In- xx Hebr. WMi N&7, poſt iſtud in MSto Erff. 1. ad. Wisn qui Toe da ſeparaverat ſemet à fratribus ſuis, qui Joſe- phum occidere volebant & quoniam ingenuè confeſſus erat, quòd Thamar juſtior eſſet, quàm . 54. Nam Iſaacus dixit jacobo: & adorabunt te fi- ,Piblüs Bumott J ipſe, ideo meruit , ui Israelitætempore Salome- 1 3 6 GENESEOS. CAbP. xLlX. Davide ac deinceps, hi ſunt principes captivitatis,51. qui (in urbe) Babylone fuerunt, 2. quique dominati funt fuper populum DA1i. e. ſeeptrô (ſive baculé;) ac præpo- ſiti erant autoritate regia. éz. Eod. verſ. 10. Er legislator à medio pedum ejus] i. e. Diſcipuli, hi ſunt principes* terræ Iſraeliticæ. ** Eod. verſ. 10. Dosec veniat bi- o] i. e. Rex Meſſias, quia regnum eſt Wi. e. ejus, 64, ſic & Onkelos interpretatus eſt; expoſitio autem myſtica (nominis) weſt: Wi. e. munus ei, 65, dicitur enim: afferent WWνσ1. e., munus terribili. 66. Eod. verſ. 10. Er ei (erit) aggregatio po- pulorum] (Dictio H ſignificat:) N ONi. e. collectionem populorum, eſt enim- (litera) Jod (in illa dictione νdfundamentum in radice, veluti (in illa voce-:) rvai. e. ſplendor tuus; 67. interdum autem abjicitur (litera jod) ab illa (dictione,) ac multæ ſunt literæ ſerviles in iſta linguâ, quæ vocantur ?D)D i. e. fundamen- tum cadens, 68. veluti Nun in (dictionibus illis:) H & ν. item — Aleph, quod eſt (in dictionibus) N&† & in D20i &πι * & quod eſt (in voce:) HN ⁶9,. item- (in dictione:) O&, 70. ita & hæc (dictio:) NeP (ſignificat) A; N collectionem- (ſeu congregationem) populorum, dicitur enim: & illum quærent gentes,71, ſimile- huic (dictioni N habetur in illo loco:) oculus, qui ſubſannat patrem & qui ſper- nit —5 (quæ vox notat Vp i. e. congregationem. (ſive collectionem) ruga- nis pacificé ac quietè ætatem ſuam tranſigerent. 65. Scilicèt: offeretur, confer. Gur Arjeh fol. 64. 6⁶1. Id eſt: captivorum ſive exulum, qui Ba-col. 3. med. & col. ſequ. 4. & not. in a r bylonem erant deportati, Hebr. *NXνα, de h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 9 8. b. quibus vide inter alios etiam Mornæide Verit. [66. Vide Pſalm. 76, verſ. 14. aliam explicationem Relig. Chriſt. cap. 2 8. p. 62 6. n. 64. & cap. 29. t n. 9. p. 62 9: editionis recentioris Iinacenſ. conf. Paralipom. C. 10. v. 15. & not. in I h. loc. it. traét. Talm. San- 67. Uri Ezech. cap. 2 8. v. 7. habetur. hedrin, fol. 5. a. & Horajot, fol. 11. b. 69. Sive: abſcedens, quod ſeilicèt interdum abji- 62. Conter. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubihæc R. Salomonis explicatio pluribus Wori N h. loc. refellitur. = Inn MSto Erfl. 2. habetur ten, i. e. quæ (ſcil⸗ 63. Vel: mandaté regiò rhovi vy, ſicuti bice apud autorem noſtrum habetur. 13. V. 17. xx Hebr. N7, ſic vocabantur olim judices ſum X Eſſt autem illa dictio adm pWwi, e. ſignificat gla- mi in Synedrio magno, confer. Buxtorf. Lexic- Chald. fol. r3909.,.: . AXX Confer. hic Bereſchit Rabba, utiad marginem dium, ſie in notis Raſchianis editionis Dori e hic exponitur, confer. & Raſchi not. ad Deuter- 1. in Pnar eDU h. loc. allegatur, vid. Deuter. 69. Vid. Ezech. c. 21. v. 20. ubi habetur: rrde 64. Id eſt: ad illum pertinet velipfius eſt regnum, confer. hic præ aliis D. Wagenſeil. Refutatio Car- AIi. e. mucro ghadii, in notis Raſchianis dictæ minis Lipmann. pag. 264. ubi prolixior hujus 70. Vid. 2. Reg. cap. 4. v. 2. ubi: i dN i. e. ls- verſus habetur explicatio, it. Ilbid. p. 32 8. & ſeqq. & p. 347. vide & D. Maji Theol. Jud. Loc. 3. H. S. P. 1 382 cythus olei. . 7 1. Sicuti Eſai. cap. I 1. v. 10. habétur. cit literas nec ſemper illas retinet, confer. not. in litera &) eſt in (voce:) HiN&X&, vid. Hiob. c. editionis a D vOX HANexponitur: rm'N i. 72. Ita hic autor noſter dicionem mep, qaæ Pre- —– habet idem Commentator noſter in notis ad z. arel milis iſ Talmmudico: d. 1 el (ieſi⸗ jadens ligabit Ooerabit) un a84 galmesprotehl mnne obleni — Eeni zturn l, ko⸗ elb. (49. 30, ler imerptetatif 7. Hebt. Nrde ſun ſum; in bid in Talinud, les r lo Mgolf⸗ in Laa. Tan. 110, 1. ita legit feltit: Etonar t.l. erl. 10. uſos um, Ppud Barorfum Ln, n dies pombednhe lonia, udt poll inſigis fuit 8 tem in inidurl lebris fait Acad Putarunt polt⸗ ſol. 1;13. con 1 1. it Ligh 26, ect, Lipſie Kademias celeb Dombedihanan 56. G etiamd ¹ tus eſt, vicdl nun kut Part. 1, f0.. 7, Fife: colec ſe in vore i z Ner Nee enie, Kbi. mkerptetatus els, citat NGreoatto ⸗ um, eſtenin, Dilla voce, ila cicione, 1e. fundamen-. AAephy nod Ne item, collectionen, tes 7leſmile n & go per colleckionem) II Gut Arſel tol. 64. not, in in, fol. 9g,b. tam erplienionem ſter in notis 2d I. benht. cet inter umn :bil. en, cobler not,⸗g W, ne. aur ell VX, vid, Hiobet⸗ ie ſgnifiek gli⸗ Ationis d n thi nor 2d Denter-. bihabetäür MN isRalehianis dilz trponitut Wi⸗ o oexie le deltQ umz pehe⸗ CAbB. XLIX. E. l rugarum matris, quæ ſu nt in facie ejus, propter illius ſene ctutem, in Gemara 73. quo- que (ſimilis iſtius dictionis ſignificatio Habetur in illo loeo:) qui ſedebant 1P NHPSNi. e. & congregabant ceetus 74. in plateis (urbis) Naardeha, 75. ſic in tractatu Talmudico: 76. Jebhammoth (ſcriptum reperitur,)poterat etiam dici: BoD ANEP i. e. aggregatio 77. populorum. Verf. II. Eigans ad vitem pullum ſuum] Vaticina- tus eſt (hic Iacobus) de terra Jehudeæ, quòd illa eductura eſſet vinum inſtar fontis, vir Judæus ligabit ad vitem pullum unum (onerabit) unum pullum aſinæ. 79. Eod. & onerabit eum de vite una ac de palmite uno verf. 1I. Et adpalmitem] (RP eſt) palmes protenfus, linguâvernaculâ: couriere. 79. Eod. verſ. 1I I. Lavat in vino] O⸗ mne iſtud ſignificat multitudinem vini. Eod. verf. 1I. Ogerimentum ſuum] (Vox O) ſignificat ſpeciem veſtimenti nec ei ſimile (vocabulum reperitur) in S. Seri- ptura, 30,. Eod. verl. I I. Ligan-] (Verbum: 8 N hic ponitur) pro: &, huic ſi⸗ Aaa 3 mile Verb. cap. 30. v. 17. ter imerpretati ſunt. 77. Hebr. &uHaa ſic in exemplari Hebræo, quo u- ſus ſum; in Bibliis Buxtorf. legitur: Mma & in Talmud, res eodem redit. 74. In MSto Eiff. I. habetur && N, Buxtorfius in Lex. Talm. fol. 1983. ex Jebhammoth fol. 116, 2. ita legit: NeN& PD, quæ etiam ipſe vVertit: & rongregabant cctus, vid. num. ſeq. 76. h. verſ. 10. 75. Hebr &y i., fic in exemplari, quo uſus ſam, ut & in Bibliis Buxtorf. habetur, a- pud Buxtorfium dict. fol. 19 83. legitur: &νανασ rfaDDT, quæ ille ſic tranſtulit: in platea ur- bis Pombedithæ, fuit autem hæc urbs in Baby lonia, ubi poſt deſtruckionem templi ſecundi inſignis fuit Schola judæorum; Naardeha au- tem in finibus Babyloniæ ſita erat, ubi etiam ce- lebtis fait Academia Judaica, in qua Amoraim di- ſputarunt poſt Tannaim, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 1313. confer Id. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. I 1P7 5 1. it. Lightfoot in Append. cap. 2. n. 3. p. 265. edlit. Lipſienſ. ubi tres enumerat Judæorum atademias celebres: Naardenſem, Soranam & Pombedithanam. 76. Qieum à Buxtorf. dict. fol. 19 83. allega- . tus eſt, vid. num. anteo 74. h verſe 10. & Jal- kut. Part. I. fol. 49. col. 3. med. 77. Sive: collectio, à rad. Nio. e. congregare, ſic in voce nep litera Jod erit fervilis vel addi- aitia, ia, ut ex uin Talmudico . n per habetur, exponit, aliiali- Jod transpoſitum idem fignificent, aſtin Mich= lol Jophi dictio illa me deducitur à; Wo, ut li⸗ nificet: MvD UiH i. e, acceptionem (Kive obſervationem) præcepti, hoc ſenſu: quòd ei obtemperaturi ſint popuit, ut in ſe recipgiant id, quòd ipſe eis præcenturus ſit, alia explicatio in additione ad Michlol Jophi à R. Jac. Abendana affertur, qui Hn deducit ànee, quod ſignifi= cet: hebetem vel obtuſum fieri, expoſitionem vide ſis ibidem, ne hic nimis prolixus ſim, con- fer. & not. in ar Nne h. loc. 7 §. De mira regionis Judaicæ in proferendis uyis fertilitate ac felicitate vide narrationes Talmudi- cas apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 768. & ſequ. n. 7. confer. hie etiam traét. Talm. Berachot, fol. 57. a. & Getubbot, fol. 111. b. 79. Vel: coriere, ſic reddere poſſis N„quod hic habetur; in MSto Erff. 2. Habetur NNo, quod exprimi poffit: coriade vel coryade; ſed dictionem iſtam corruptam puto, vide, quæ fuprà ad Geneſ. e. 4. vV. I6. n. Y2. notata ſunt, Talmu⸗ diſtæ in Ketuvot fol. III. b. & ſeq. (quem lo= cum D. Wagenſeil. in Set. pag. 7 16. adducit, ) dictionem παπω exponunt * i e. arbo⸗ rem ſterilem, uti D. Wagenſeil. ibidem tranſtu- lit, ac ſcribunt, quod tempore Meſtiæ non ex- titura ſit in Judæa ulla arbor etiam ſterilis, quæ non tantos fructus editura iit, qui duabus aſi- nis onerandis ſufficiant, confer. intr. n. 89. h. verſ. 11. 30., Amor libri Michlol Jophi Arho hic ſetibit ſu- — sus— GENESEESO0ü68s. CgN. XlX. mile eſt: PDi e. erigens ex pulvere humilem &1. item; .να11* i. e. qui habitas in cœlis, 821. ſic quoque (in hoc verſu dictio:) itidem ſeſe habet, 83. Onkelos (locuam iſtum) interpretatus eſt de rege Meſſia, (videlicèt hoc modo: ) vitis ſunt Israelitæ; pul- lus eſt (urbs) Hieroſolyma; palmes ſunt Israelitæ (veluti ſcriptum eſt:) & ego plantavi te palmitem, 84. pullum aſinæ ſuæ (interpretatus eſt Onkelos:) æ dificabunt templum ejus (reſpexit autem Onkelos quoad explicationem dictionis && ad locum illum:) porta 1N i. e. introitus, 8&5. in libro Ezechielis, amplius interpretatus eſt (Onke- los verſum iſtum) alio modo (nimirùm ita:) vitis, hi ſunt juſti, filii aſinæ ejus ſunt illli, qui faciunt legem in doctrina, ſicuti (ſcriptum eſt:) qui equitatis aſinas candidas, 86. (verba iſta:) lavit in vino, (Onkelos interpretatus eſt:) erit purpura bona veſtimentum ejus, nam color ejus (purpuræ) ſimilis eſt vino (rubro;) colorata 87. autem (veſtimen- ta) ſigniſicantur (hic) nomine NQO, quibus mulier induta eſt ac perilla ? NOD i. e. allicit (ſive incitat) marem, ut ipſe oculos ſuos in eam conjiciat, prætereà Rabbini quoque noſtri exponuntin Gemara 8. dictionem — , (quòd illa ſigniſicet:) e- brietatem, (ſic legitur) in tractatu Talmudico: Ketuvot: 89. ac de vino (illo) forſitàn dices, quòd non habeat vim inebriandi, (imò verô) lexhic) dicit: NOi. e. inebri- at. 90. Verlſ. 12. Rubicundus] (Dictio. 1H]) ſignificat rubedinem, juxtà Targum ejus, 91. ſic quoque (accipitur in illo loco;) cuinam eſt 9 i e. rubedo ocu= lorum? 92. nam ita ſolent oculi eorum, qui vinum bibunt, eſſe rubicundi. Eod. verſ. 12. Ex lacte] i. e. Ob multitudinem* (ſive abundantiam) lactis, (optat enim Jacobus,.) ut in terra ejus ſit paſcuum bonum gregibus ovium, talis itaque hujus textus erit expli- catio: “ mi pro: rup i. e. operimentum ſuum. 1 que not. n. 1 ¾. 81. Uti Pialm. 113. v. 7- haberur, vide ibidem Ra. 89. Et quidem foel. 111. P. Sc ſeq- uti is locus in ſchi not. DU ne ad marginem & à D. Wagenlſeil. in. 82. Proht Pſalm. 123. V. 1 habetur. Sat. p. 70 8. adductus eſt, conter. ſuprà num. 79⸗ 8g3. Nempè, ut litera ſod in fine dictionis poſita h. verſ. 11. redundet ac ſuper flua ſit, veluti in locis Seriptu-. 90. Vel: irritat, concitat, dictionis quippe re ræ ſuprà allegatis. . . lüſignificatio ex D'on petenda, ut ſenſus ſit, iſtud 84. Sive: vitem generoſam, ſicuti vocem pv ex- vinum ita concitaturum eſſe homines, ut fœnum ponunt, quæ ſerem. cap. 2. v. 2 1. habetur, con in cornu geſtare videantur, verba ſunt D. Wa-⸗ fer. not. in π ννοâ h. 10c. 1 genſei ii in Sot. pag. 71r. 85. Autor libii Michlol Jophi ad Egech. c. 40. v, 91 Sic & in Michlol Tophi h. loc. exponitur, ut üi⸗ 15. exponit: yxnN y i. e. portam medi- gnifiget m'i&αι⅝i. e. rubedinem, coloren rubi- arn. cundum. 386. Sicuti judic. cap. 5. V. 10. habetur, ubi ide ſis 92. Prout habetur Proverb. c. 2 3. v. 29. confer. hic Ralchi not. confer & not. in nan "new h. loc. tract. Talm. Cetubbot, fol. I11. b. „Vel: verſicolores veſtes, Hebr. Pmyaæ, vid. * Hebr. arm, iſtud & quæ ſequuntur, usquead: Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1883 a i. e. ob abundantiam lactis, abſunt à Hebr. &ha, ita in exemplari, quo uſus ſum, M.Sto Erff. I. confer. hic tract. Talm. Cetubbor; in Bibliis Buxtorf. legitur: na in Talmud. dict. fol. I11. b. S res eodem redit, vide lupra Geneſ. c. 47. v. 2. ibi. . euyot cict. . . CNLA. calio: biennd laisſule Homines)proe (vempe, A ie⸗ elt auteln v0n 9 llerehenn 15 vocem) — Paraphialend pulipetatumn. lrmarque, 1 Pehialocopon tonietatgelit que eſt, guoc qud epenburn qui amnos lube (temporidus nibus ofum; D. Wagenſel. h. verſ. 11. N) Bebr. Dhe SyN 1. e.: MSto Eiff 94. Iu F. Ha in Compluten (Onfer. not. ad ſe le. Caltus N), gur iner cum Buwork leoitur: In Tes eodem redi nis ſiye partis icololanin e mentatore noli lol. 74. b. wtii 96. Vel: colles . (Chiald. pn 97. Hane voce- cen gal labitas in alelosllocntn Kegoplinti bunttemplom llocum llum) tuseſt (Onke. rejusſuntili, candicdas, 36, aveſtimentum em (veſtinen. illa dr Lterei Rabbini liſienißcerſe⸗ (llo) forſien Diee, inebti⸗ juxti Targum e. rubedoen⸗ di. Pod rert. enim acobus) Nlus etit enpli catio: ſeq, dkiig oellin 1D. Wageneikis ker upranuin 79,: ionis guippe ⸗ t ſenlustit, iſtuc mines, Utfoenuum erbalunt D. Wa⸗ e.erporitut, utſi⸗ n,coloren lubl⸗ h n. 19,collet ie I.b. udtur, Kique Al⸗ n lacſis, ablunti Taln. Cetubbotz 95. (ſic reperitur:) phraſi Chaldica hic ampliùs additur:) albicabunt valles 96. ejus, vocem) . 97. ita, ut dictio illa —– GENESEOS8S. catio: rubicundus ſit oculis propter copiam vini & albus dentibus 93. ob abundantiam lactis, juxtà Targum ejus i. e. oculi (hic) ſignificant: montes, ** quoniam inde (homines) procùl conſpiciunt, prætereà Chaldæus Paraphraſtes alié modé id exponit, (nempè, ut vox =2 *) ſignificet i. e. fontes & emanationem torcula- rium, (quæ hic habetur dictio Chaldaica:) ſignificat: torcularia 94. ejus eſt autem vox illa Aramæa;in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur: & QNny R i. e, torcular efferveſcere (ſeu ſpumare) facient, (in Para- (quæ verba explicant 3., quæ hic in textu ſacro habetur, juxtà Paraphraſtem Chaldæum idem ſignificet, atque in illo loco?) —yDSO i. e. ſco⸗ etrarum. 98. Verſ. 13. Adportum marium] Juxtà portum marium erit terra e- puli p jus, (dictio) juxtà Targum ejus (ſignificat:) i. e. tractum, 99. linguàâ vernacu- là: marque, 100. atque ille (Zebulon) continuè reperietur juxtà portum navium, (nem- pè) in loco portus, ad quem naves devehunt merces ſuas, 101. nam Zebulon negotia- tioni erat deditus atque victum ſupppeditabat tribui Iſſaſchar, quæ in lege ſtudebat, id- que eſt, quod dixit Moſes: F* ætareZebulon in exitu tuo & Iſſaſchar in tabernaculis . tuis 93. Hebr '3 a0 ſic in textu ſacro, in Ketuvot dict. fol. I11. 5 & ſeq. ſcriptum eſt, quòd legendum ſit: ' 12 i. e. ac ſeni, qui annos habet, ut ſenſus ſit: vinum iſtud (temporibus Meſſiæ naſciturum,) non juve- nibus ſolum; ſed & ſenibus profuturum, vide D. Wyagenſeil. Sot. p. 71 I. confer. & infrà n.97. h. verſ. lz. 1 Hebr. hoc & ſequentia, usque ad: DA STIN i. e. alié modo, abfunt ab utroque MStO Erff 94. Ita & P. Eagius in verſione ſua tranſtulit: aſt in Complutenſi editione vertitur: colles ejus, confer. not. ad I. Sam uel. c. 20. v. 30. Dn. 15. xy, quæ in exemplari, quo uſus ſum, habetur, cum Buxtorfio expono; in Bibliis Buxtorſ. legitur: ay i. e. cultus idololatricus, res eodem redit, eſt autem is liber nonus Sectio- nis ſive partis quartæ operis Talmudici, agens de idololattia, reperitur autem locus iſte à Com. mentatore noſtro hic allegatus in Avoda Sara, fol. 74. b. uti in -par nDh. loc. habetur. 6. Vel: colles ſive ſcopuli, uti hic autor noſter Chald. iyva explicat. 97. Hanc vocem interpretes communiter expo- 5§. I. e. Cultus idolorum, ita hic abbreviaturam! nunt: dentes; uti & lupra diddum ,„ Onkelos veròô hic interpretatus eſt, quòd ſignificet: &ypa 1. e, vallem, Vel, (juxtà autoris noſtri explica- tionem:) copulum ſeu collem, conter. ſuprà n. 9 3. h. verſ. 12. 99. Vide 1. Samuel. cap. no.— 99. Scil. tertæ, ſive ſines, limites, ita hic juxtà men- tem Commentatotis noſtri dictionern illam ver- to, alii tranſtulerunt: litus, nonnulli: por- tum, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1537. it. infrà verſ. 1 5. h. cap. n. 115. confer. & Deuter. c. 3 3. V. 19. n. 12 4. it. tract. Talm. Peſachim, ſol. 4. 2, 100. Id eſt: fines, terminus, limites, ſic potius ex mente autoris noſtri dictionem Gallicam hie La- tinè expono, quàm: ſignum ſeu notam, Galli ho- diè dicunt, frontieres, confins, bornes, confer. & not. in nen ew' h. Ioc. it. not. ad 2. Reg- c. 3. V. 2 I. H. 16. 10I. Ita Hebr. &Roppâä hic verto, à Græc. enρ* eartzlaæ i. e. negotiatio, mercatura, confer. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 1 944. it. num, ſequ. 10 3.&£ verſ. ſeq. 14. h. cap. n. 107. XXX Hebr. V DD* &1, hæc & quæ ſequuntur, 14. V. 4. ibique Raſchi usque ad: ria ph) i, e. legi operam dabat, ab- ſunt à MSto Erff. 1. tis, 177. Zebulon (enim) egrediebatur ad negotiationem; ¹93. iflaſchar autem legi-a- peratn dabatin tentoriis. Eod. verl. 13. Et latus ejus verins Zidoanem] Exttemitas fini= um ejus conjunéta erit Zidoni, (dictio) 2 (ſignificathic) Oie. finis ejus, velu- ti (accipitur in illo loco:) rD ) i. e. & ad fines 104. tabernaculi. Verl. 14. Ma. ſebar afinus ofibus valens] i. e. Aſinus robuſtus oflibus 1o;. portansjugum legis, tan- quam aſinus robuſtus, cui onus grave imponitur. Ead. verl. I4. Cabans iner duos terminos] Ad inſtar aſini, qui diu noctuque ambulat nec ei pernoctatio eſt domi, ac portat merces ſuas. 107. Werſ. 15. & vidit quietem, qudd eſſet ona] Vidit quoad par- tem ſuam, quòd terra eſſet benedicta & bona ad fructus ferendos. Eod. verſ. I 5. Er ł iuclinavit humerum ſuum ad portandum] Scil. onus legis & ſit omnibus fratribus ſuis Ilraelitis tributarius, ut eisſuppeditet doctrinam legis & ordines intercalationum, 1og. dicitur enim: & de filiis Iſſaſchar, qui nôrunt intelligentiam temporum, 109. ut no⸗ ſcatur, quid facere debeat Israẽl, primores eorum erant ducenti. 10. capita (ſcilicèt) fynedriorum conſtituit (iſta tribus) & omnes fratres eorum illis obtemperabant. 111. Eod. verſ. 15. Et inclinavit? humerum ſuum] (N etbum O hic ſignificat.) d n i.s. ſuppoſuit (vel ſubmiſit) humerum ſuum, veluti (accipitur in illo loco:) Pi. e. & in- clinavit clos 112, item (in illo loco:) i: e, inclinatg aures veſhtas; 113. Onkelos autem E — 102. Sicuti Deuteron. cap. 33. J. 18. habetur, ubi Jezreel. L vide Raſchi not. n. 107 confer. & Tanchuma ac 107. Hebr. 2 , in Moto Eiff. 1. habeturz tract. Talm. Joma fol. 26. a. alleg. Jalkut Part. Hnaαιπ mMnn i. e. faſciculos (mercatorum 1. fol. 49. col. 4. princ. ud wocann, ballas ) mereium luarum, confer. 103. Vide, quæ panlo anmtè n. 101: de voce] dquæ ad keri. hræced. 13, h.c. n. 10, 6 103. no- DpaO, quæ & hic habetur, notata ſunt, con-tata ſunt, it. not. ad Geneſ. c. 42. V. 34. n. 3 9. fer. & not. in oafi oP h. 1oc. ttes. Sive: Ordinationes & tempora intercalatio- 104. Sive: extremitatem, ita hic ditionemllam, num, Hebr. α, quo nomine éαααιοα quæ Exod. cap- 26. V. 22 habetur, ex mente & generaliter computi Aſtronomici intelligun- Commentatoris noſtri vertere volui, aliàs ſi tur, conf. Buxtoff. Lex. Talm. fol. 1569. gnilicat: latera, conter. Raſchi not. ad dict. c. 109. Sicud 2 Paralipom. c. 12. v. 32. habeturs 26. V. 22,. onfer. & Deuteron, cap. 33, Verſ. 19. idie 105. Conſer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 2. b. not. n. 109. ea e de ase & Bava kama, fol. 17. a. it. Nidda, fol. 31. a. vid. 110. Prout I. Paralipom. dict. c. 12. V. 32, habe- etiam Lighttoot. Geographia Lucæ præmiſſs, tur. 2. V. 32. abe cap. 3. Sect. 2. pag. 69 6. edit. Lipf-ubi locus ex]111. Vel: ex pradtituto eorum agebant, uti Juni- Bereſchit Rabba Sect. 98. adducitur, atque a- us ac Tremellius 1. Paralipom. alleg.c. 12,V. 3 22 Ginus robuſtus, cujus in textu ſacro hic fit mentio,, verterunt. de ſitu illius terræ exponitur, vide num. ſeq-106. * Hebr. n, iſtud & quæ ſequuntur, usque adz 106. Hebr. Ppnlnme pa in MSto Erff. 2. babetur onde s i. e., inclinate aures veſras, Ablunt „npwH Pa i. e. inter terminos; alii inter duas4 MsSto Erff. - eſtras, à ſarcinas, Lightfoot dict. pag. 695. edit. Lipſ. 1 12. Sicuti 2, Samuel. cap. 22, V. IO. habetur. juxta Bereſchit rabba exponit, qud termini 113. Vide Pſal. 74. V 1. Ent duæ convalles, nempe yallis Pislani &. vallis 2ee 6SENESEGOOMOW. cAr. XX. (AU. autemn 14 alio t3 nda helli nabitebantal Ver a) - loloco.) nach eualrihuun quando elle cubat, ut quieſcat, cubat inter terminos, 106. in finibusſcil. urbium, ad quas gleileome gnifcen!) lau Verl. 17. ( Ale i. rniel mehui] die caordetcalan igt 11 ii — ae Heb. dni, eMmie eiittli nunA. Bie: ulbe ſer. Bunoth L uſ. Kije: in (æ, ita hie h. cap. D. 99. Deuter. C. 33. u. Hebr. . Pi, Dan, 4. Talm. Peſzchi II. Mbic ex dumiſtud, Dlalen. 13 5. 7 ẽ tor Vulgne u Dominus pop Hebr. N ſantilla: D cus, qul eſt wVel: uleiſcen de dimlone, Wnes Iltzelitz 3 Rebr. vh : an . 1 Aen legg. emixlni. fnidt el. Vell. . . gutnlegis,tan⸗ enn ie dic⸗ lio Aconi, Xe upinn ad gu iäitgucalpar. od. perl. 16, Nℳ Nöfratthus ſnis latonum, 0 An, 109. n. caita lellee Inperabant, 1n1, 4 . 12) WG i.. ) PMi e. Kin. 8, 113. Onkelo: AUtem 0 Eikk. I. habeture ulos (mercatorum n (arum, conlet, ,n. 101, 103,.n0⸗ A N. zu. hl⸗ temporainlercalii. nommint ebe erh 1onomici intelligun⸗ ln. lol 1669. 11. V. Lehabeinn 33. ſell 19, iwie . 1,0 14,, jubee⸗ im ageballh Utiſuni. rn, Aleg eel N uuntut, egle ; blunt d . . tſellis, ann Hebr. wen , iſta & ſequentia, usque 1, le lo⸗ habetit, CAF. XLIX. GENESEOS. 38 autem ** alio modo interpretatus eſt, (nempe ita:) & inclinavit humerum ſuum ad por- tanda belli (onera) & ad ſubigendas provincias, 114. quoniam illi (filii Iſſaſchar) habitabant ad limites 115. atque hoſtis eidem (tribui liſſlaſchar) ſubjectus erit tribu- tarius. Verl. 16. Dan judicabit 116, populum ſuum] (Verbum ²) hic ſignikf- cat:.) P) i. e. ulciſcetur ultionem populi ſui de Philiſthæis, veluti (accipitur in il- lo loco:) nam ) i. e. ulciſcetur 117. Dominus populum ſuum. Eod. verſ. 16. Sicuti unatribuume Iſzaeliticarum] i. e. Omnes Israêlitæ * erunt quaſi unus cum ipſo (Dan) at= que ille omnes judicabit, * vaticinium autem iſtud (Jacobus) vaticinatus eſt de Simſo- ne, prætereà poſſunt explicari ** (verba iſta:) ſicuti una tribuum Iſraêliticarum, (ut ſi- gnificent) ſicuti unicus, qui eſt inter tribus, videlicèt David, qui venit de (tribu) Judæ. Verſ. 17. (Erafes] (H) eſt ſerpens; 118, exiſtimo autem, quòd ita dicatur, quia ille 0 i. e. ſufflat, 119. (qua in ſignificatione accipitur etiam in illo loco.) & tu 0 Ni. e. ſufflando mordebis 120. ei calcaneum. Eod. verſ. 17. Qui mordet calca- neos equi] Sic facere ſolet ſerpens, comparavit itaque (Scriptura) illum ſerpenti, qui mordet calcaneos equi. Eod. verſ. I7. Et cadet * ſeſſor ejus retrè] Quem (ſerpens) non tetigit 12 1. iſtius rei exemplumreperimus in Simſone, (de quo ſcriptum eſt:) & com- H pre. de, abſunt à MSto Erff. 2. II9. Acontias, ſic Junii ac Tremellii verſio, quo- rum notas vide in hune locum, Rabbini in Ge- mara diétionem S exponunt: utroque pede claudicantem, vide D. Wagenleil. Sot. p. 176. 119. Scil. quando mordere vult, vide, quæ ſuprä ad Geneſ. cap. 3. V. 15. n. 47. & 49: notata ſunt, confer. & Gur Arjeh fol. 64. col. 4. fin. ac not. in namt neW D. loc. it. S ta, fol. 9. b. & fol. I0. a. it. fol. I8. b. it. Sanhedrin, fol. 10 5. a. 12 0. Sic juxtà mentem autoris noſtri verbum iſtud, quod Geneſ. diét. cap. 3. V. 1 5. habetur, vertere volui, vide not, ibidem n. 47. & n. 4 8. Hebr. D7ot&), hæc & ſequentia, usque ad: dn tay i. e. erit tributarius, abſunt à MSto Erff. 1. 114. Sive: rbes, ac fines terræ, Hebr. r con- fer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 717. òMUNW II5. Sive: in limitibus ſeu finibus terræ Iiracëliti- cæ, ita hic ob expono, confer. quæ verſ. 13. h. cap. n. 99. notata ſunt, confer. Raſchi not. ad- Deuter. c. 3 3. V. 20. D. 129. & v. 2 5. H., 162. I16. Hebr. An, quo verbo refpicitur ad nomen R, Dan, quod hic habetur, confer. hic tract.] Talm. Peſachim, fol. 4. a. & Sota, fol. 10. a. II7. Ita hic ex mente Commentatoris noſtti ver- bum iſtud „ quod Deuteron. c. 32. v. 36. G Plalm. 13 5. V. I4. habetur, vertere volui, au- tor Vulgatæ utroque loco tranflulit: judicabit Dominus populum ſuum. * Hebr. "ze ) in MSto Erff. 2. his præmifſla ſunt iſta: Swavwav "PH i. e. tanquàm uni- cus, qui eſt inter tribus. aX Vel: ulciſcetur, confer. num. præced. 117. 8& not. in nar new h. loc. ubi b exponitur de de simſone, qui a mDP e i. e,. O- mnes IIraelitas ultus eſt. i: Turre da i. e. qui venit de (tribu) ju- * Hebr. 71 iſtud & quæ ſequuntur, usque adz HHe& i. e. Onkelos autem interpretatus eſt, abſunt ab utroque MSto Erff. 12 1. Vel: usque ad quem (nempe ſeſſorem equi y non pertigit ſerpens ; ſed calcem equi ſolum momordit, unde ſeſſor ejus retrò cecidit, appli- cationem ad Simſonem hic facit autor noſter, quamyvis enim ille Philiſthæos, qui ſuprà tectum erant, non tetigerit; illis tamen mortem & inte. ritum per ruinam domus attulit. bb 382 GENESEOS. CAP. X LX. prehendit duas columnas medianas &c. &, qui in tecto erant, mortui ſunt; 122. On- kelos autem interpretatus eſt (UTI hoc modo:) o1 ¹ i. c. veluti ſerpens Pn Churman, quod eſt nomen ſpeciei ſerpentis, cujus morſus eſt infanabilis atque is eſt ?9) X i. e. baſiliscus; 123. vocatur autem ), quoniam omnia facit =n j. e. anathema, 124. (1) Wautem interpretatus eſt Onkelos:) 0 ) i. e. & vel uti aſpis P (id eſt:) 3) N&, inſidiabitur. Verſ. 18. Salutem uam eapectavi, Domi- ne!] Vaticinatus eſt (hic Iacobus,) quòd Philiſthæi oculos ejus (Simſonis) ſint effoſſu⸗ ri, & quòd tandem ille dicturus ſit: memento mei & robora me tantummodò hac vice &c. 125, Verſ. 19. Gad turma turmatim populabitur 26. eum] Omnia illa * (verba: , 3 ne ) ſignificant 1½◻α. e. turmam, atque ſie conjungit illa Menachem, uòd ſi dixeris, (vocem) âπ non niſi duplici Daleth conſtare, poterit reſponderi, quòd 111 (utpote) nomen rei (ſubſtantivum) opus habeat duplici Daleth, quoniam- ita fieri ſolet in dictione, quæ duabus conſtat literis, ut duplicet (literam) in fine; & ta- men fundamentum (ſive radix) ejus duabus ſaltem literis conſtat, ſic dicit (Scriptura-:) quaſi avis i. e. ad vagandum, r27. fumptàâ (iſtius verbi) derivatione, (ab illa ſigni- ſicatione, quæ habetur in iſto loco⸗) ſatiatus ſum =.WHi. e. evagationibus, 2⁸. i⸗ tem (in illo loco:) ibi cecidit W i. e. vaſtatus, 129. à derivatione (illius ſignificatio- nis, quæ habetur in iſto loco:) i. e. vaſtabit in meridie; 130, ita etiam . ab una funt derivatione 131, & quando illa (Scriptura) loquitur linguâ — 132. non duplicatur (litera in fine,) veluti ρ aee ee e — ſed quando eſt (formæ) NN 133. aut (formæ) — D i. e. agere faciens a- Iios, 134. tunc duplicatur (literà in fine,.) veluti : Aͤ, — 5 , — . N& in lingus —vS (exempla ſunt iſta:) pupillum & viduam i. e. ſtatuminabit, 135. item: 22 ) i. e. ut reducam Jacobum ad ipſum, 136, item: 22 122. Sicuti Judic. cap. 16. v. 29. & ſeq. habetur, confer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 169. prine. 173. Sive: regulus, hæmorrhois, de quo apud E- ſai. cap. I I. v. 9. & c. 14. V. 29. it. Jerem. cap. §. v. 17. ubi vide Raſchi not. . 124. Id eſt: omnia, quæ tangit ſerpens iſte, fun- ditus perdit atque internecione delet. 125. Vid. Judic. cap. 16. v. 2 8. confer. & D. Wa- genlſeil. Sot. pag- 179. . 126. ita hic vertere volui, ſecutus Junii ac Tremel- lii verſionem 7 alii aliter tranſtulerunt, vid. infr. num. 13 g. h. verſ- 19. . *X Hebr. un, iſtud & quæ ſequuntur; usque ad: dbi. e. Gad turma H i. e. turma- tim venient, abſunt ab utroque MSto Erff. 127. Sicuti Proverb. cap. 26. v. 2. habetur. 129. Vide Hieb. cap. 7. V. 4. 129. Prout habetur Judic. cap. 5. V. 27. 130. Vid. Pſalm. 9 I. v. 6. 131. Seu: deflexione, Hebr. 3 , vox Gram- maticis uſitata, quando ſignificationem dictio- nis vel verbi alicujus ex alio loco derivant, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 419. 132. Id eſt: quando verbum eſt formæ activæ ſive actionem notat. 133. Id eſt: quando reeiprocam agentis in ſei- pſum notat actionem, quod verbum Grammatici vocant Hithpahel. 134. Id eſt: quando actionem ſignificat ergà ali- Os; ſcil. qua quis alium aliquid agere efficit vel permittit, Grammaticis dicitur Hiphil. 135. Sicuti Pſalm. 146. v. 9. habetur. 136. Seil. Deum ſive Dominum, vide Eſai., cap. 48 V Fe – . CA XI, 2Wie „ „ . ze ſgniſcagu⸗ k: r tucmaticn en wrmatinn 140 inpolelſone natus ell. 4, ſeietam be loco) ſM. zo. dr dle Gmhita, utolee ſc etiam bener gichot: 46,1 l. Cenuenij duslois,inlter⸗ 137. Vide Llii 13. Hujus epl torem hollfum fur eum, ſient beh vetl 13 9, bieuti ſare⸗ Hec leguem iple tummaticn Eifk. 1 140. kulorumh ſri hic dertere cOnfer, not, 24 14 Pebt. M i, e rettd, odiat 141. ViGe loſu 142, Ficuti biil 11, Vide Can * Fe realete he 1, habetur: d 6, 13. 7. 22, 144, Kll terre, guæ mibui Al⸗ CAl.NN. ſnenn 0. Aveluti lerpens nlinabils ane Die Ereluti etpelkei, Doni⸗ nis) int ehoſſu⸗ nmodo hicrice ia illas- (Verba: illa Menachen, keritreſponden,, lleih, gnoniant⸗ m)inkne; &at. icht Seriptur..) Ationibus, 126, i⸗ lius ſgniſtca. iia etiam 1 N ocriturlingaid S Agere faciend4 —oen, an . e, plum 136,em: ee P. ſ d. 17. 4. I, vor Gram⸗ Enibeationem cici. o loto deriant, vid,. lge . elforme cline iſe kocam genti in ſei. Hyerbum Gfammatkeid en ſoniſen eigi i . linic egere effei jel Gicitur Hiphit. habelut, nnm, ſile MMi CAb.XCLI. 22 π1. c. reſtituens ſemitas; 137. (verbum autem) 12 1)), quod hic habetur, non ſignificat, quòd alii eum agere faciant; ſed (idem ſignificat,) atq; D ))di. e. tur- matim veniet ab illo, 138. veluti (habetur exemplum in illo loco.) filii mei ) R) id eſt: D Næ exierunt à me, 139. (ſic quoque hic: Gad turma b'N en e turmatim venient ab illo, quoniam illi (Gaditæ) tranſibunt ordanem cum fratribus ſu- is ad bellum omnes expediti, donec ſubjugata fuerit terra. Eod. verſ. 19. &t ioſe zurmatim 140. veniet retroriùm] i. e. Omnes turmæ ejus * revertentur ad veſtigia ſua in poſſeſſionem ſuam, quam acceperant trans Jordanem nec quisquam exillis deſide- ratus eſt. 141. Eod. verſ. 19. Retŕ] i. e. In viis ſuis & in ſemitis ſuis, per quas pro- fecti erant (Gaditæ) revertentur, veluti (dictionpy, quæ hic habetur, accipitur in illo loco:) NP i. e. veſtigia tua non fuerunt cognita, 142. ſic quoque (in illo loco:) PY i. e. in veſtigiis ovium, 143. linguâ vernaculà ('Pv ſignificat:) traces. * Verſ. 20. E& Aſeber pinguis erit panis ejus] i. e. Cibus, qui venit ex parte 144. Aſcher, ſit ole- um, ita, ut oleæ multæ proveniant ex poſſeſſione ejus, eaque oleum inſtar fontis educat, ſic etiam benedixit ei Moſes: tingens in oleo pedem ſuum, 145. veluti diſcimus in Me- nachot: 146, aliquando incolæ (urbis) Laodiceæ opus habuerunt oleo &c. 147. Verfſ. 21. Cervaemiſſa] Hæe eſt vallis*† Ginoſar, 148, quæ velox eſt 149., maturandis fructi- bus ſuis, inſtar cervæ, quæ velox eſt ad currendum, cerva — ni (quod ſignificat:) B bb 2 drD —– — 137. Vide Eſai, cap. 5 8. Vv. 11. al. 12. 138. Hujus expoſitionem vide paulò poſt apud au- torem noſlrum; alii b' verterunt: populabi- tur eum, ſicuti & ſuprà tranſtuli, vid, num- 126. h. verſ. 19. 139. Zicuti erem. cap. 10. v. 20. habetur, *Hæc & ſequentia, usque ad apy 1 i. e. & ipſe turmatim veniet retrorſum, abſunt à MSto Eiff. 2. 140. Ilta locum hunc ex mente Commentatotis no- ſri hic vertere volui; alii aliter tranſtulerunt, confer. not, ad Habac. cap. 3. verſ. 16. num. 43. ag Hebr. bæc & eoetera, usque ad avy i, e. retrò, abſunt à MSto Erff, I. 141. Vide Joſu. cap. 22. V. 9. 142. Sicuti Pſalm. 77. v. 20. habetur. 143., Vide Cantic. cap. 1. Vv. S⸗ . W . ⸗„ * Sic reddere poſſis bxνα vel, uti in MSto Erff. „ * 2. habetur: N“ν confer. hic not. ad Jerem. c. 13. V. 22 num, 19. & ad Pialm. 70. V. 4. n. 6. 144. Scil. terræ, i. e. ex fegione ſive poſſeſſione, quæ tribui Aſcher aſſignata fuit. 145. Prout infrà Deuteron. eap. 3 3. Vv. 24. habe- tur, confer, not. in pom mWme h. loc. 146. Hebr. erummn, eſt is liber tertius partis ſive Sectionis quintæ operis TPalmudici, tractans de oblationibus veſpertinis &c. reperitur autem lo- eus, à Commentatore noſtro hic adductus, in dict. tract., Menachot, fol, 89 5. b. uti in moà* S h. loc. ad marginem allegatur. 147. Idem referturinfra in notis Raſchi ad Deute- ron. cap. 3 3. V. 24. ubi vide ſis, n. 159. confer. & Lighifoot. Decad. Chorogr. Marco præmiſſ. c. 9. F. 3. p. 5 8 5. edit. Lipſienſ. *X Hebr. ◻☚a N hæc & ſequentia, usque ad: Arrbt i. e. cerva emiſſa, abſunt à MSto Erff. I. 148. Hebr. b, uti hic habetur, dicitur & HA terra Cinereth, eſtterra pinguiſſima, ſe- cundum R. David. Kimchium, Matthæ. c. 14. v. 34. vocatur sεurαοετ terra Genneſa- ret, confer. Lightfoot. in Centur. Chorograph. Matthæo præmiſſ. c. 79. p. 13 8. & c. 94. p. 160. edit. Lipſienſ. 149. Vel: quæ celeriter profert fructus ſuos ma-⸗ turs. 384 GENESEO0DOüũos.s.ccw CA b. XLIX. — i. c. emiſſa ſcil. adcurrendum. † Eod. verſ. 21. Dans eloquia pulchra Juzxtà Targum ejus; 149. alia explicatio: de bello Siſeræ vaticinium iſtud protulit(ja-⸗ cobus, nam ſcriptum eſt:) ?*** & accipies tecum decem millia virorum de filiis Naphtali &c. 150. & iverunt illuc aceincti, atq; uſurpatur ibi eodem modo, (quò hic,) verbum- me 1Nr (dicitur enim ibidem:) in vallem H. i. e. miſlus fuit in pedibus fuis. 152. Eod. verſ. 2 I. Dans eloquia pulchra] Propter illos (filios Naphtali) cantârunt 153. Debora & Barac hymnum; 154. Rabbini autem noſtri exponunt iſtud de die ſe- pulturæ Jacobi, quando Eſavus contendit 155. tractatu Talmudico: Seta; 156., Targum autem ejus (ita habet:) a Di. e. cadet ſors ejus & ipſe profitetur (ſeu profert) verba pulchra & encomium de portio- ne ſua. * Klius gratioſus, eſt lingua Aramæa: — O Verſ. 2 2. Eilius (arbori) fæcunde 157.] (Iſtud: — eſt R i. e. [Dà i. e. gratiam referimus ei 15 8. R. Simeoni, (ſic ſeriptum eſt) in fine Babæ Metziæ. 159. Eod. verſ. 2 2. Eilius gratioſus 160, ſuper otulum] i. e. Gratia ejus extendit ſe ad oculum 161. ejus, qui illum aſpicit. Eod. † Conter. hic tract. Talm. Sota, tol. 11. b. & fol. 13. a. 149. Scil. facienda hic eſt explicatio; in Targum autem ita habetur: laudabunt & benedicent ſu- per eos (ſcil. fructus,) in Gemara, quam D. Wagenleil. Sot. p. 290. adduxit, habetur: ne legas: verba V i. e. elegantia ſeu pulchra; ſed verba i. e. libri, rationem vide ibidem. Xs* Vel;: nam dictum eſt, Hebr. ρprout in MSto Erff. 2. hic additum eſft. 150. Proht Judic. cap. 4. V. 6. habetur, confer. not. in b'nar rD h. loc. 151. Dicitur enim hic de Naphtali: drnh eee j. e. cerva emiſla, confer. & hic not, in r* D. 152ú. Sicuti Judic. cap. 5. v. 1 5. habetur. 453. Atque ita verba elegantia ſeu pulchra dede runt, implendo vaticinium; qued hic habe tur. 154. Qui habetur Judic. dict. cap. 5. quoniam hie ſcriptum eſt: cerva emiſſa, genere ſœminino, id- eò id de Debora exponunt Rabbini & quia mox ſequitur verbum generis maſculini IRA i,e. dans, ideo de Barac iſtud intelligendum eſſe tradunt Rabbini, vide not. in Eonmar eW h. loc. 155. Nempè: cum Jacobo, conter. qua ſuprà ad Genel. cap. 46. V. 6. n. 6. notata ſunt „ vid. & cap. ſequ. 50. V. 5. n. F. 156. De hoc litigio vide Gemaram apud D. Wa- — verlſio habetur. = * Nempe: 29 re een en , i. e. ob portionem ſuam (quæ terra fuit fertiliſſima) i- vn hic exponitur. 157. Id eſt: ramus fœcundus, prout unius ac Fremellius verterunt, alii aliter transtulerunt,„ ſicuti & autor noſter hoc loco, vide Lightfoot- . . „ ad Joh. c. 4. v. 6. p. 992. edir. Lipſienn. 15 8. Vel: juxta literam: torum nuptialem exhi- bebirnus ei, uſurpare ſolent Jadæi hanc phraſin: Da WA in clauſulis epiſtolarum, vide Bux-= genſeil. Sot. p. 260. n. 7. it. tract. Lalm. Bera- chot „ fol. 2z1. a. & Seta „ ſol. 36⸗ 84. a. it. Bava batra, fol. I1 8. b. & Sevachim, fol. 159. Hedr. en Nan i. e. porta media, ſic vo- catur liber ſeeundus partis ſive Sectionis quartæ depoſito &c. locus autem, quò hic reſpicitur, reperitur in Bava mezia fol. 119. a. prout in S- S ad marginem allegatur. fer, num. antec. 15 §. & num. ſequ. 16 1. 61I, Id eſt: Joſephus eſt gratioſus apud omnes, de ſpelunca (duplici, ſic explicatur) in genſeil. in Sot. p. 289. & ſequ. ubi Latina ejus pſe profitetur verba pulchra ,„ ſie in not. PDOν torf. Léx. Talm. fol. 1804. confer. & D. Wa- b. it. Bava Kama, fol. 17. a. & Bava mezia, fol. operis Talmudici, agens derebus inventis, de 160. Ita ex mente Ralſchi hic vertere volui, con- q6“⅜ 1 An Pod. ,22d5 turpulchritn conjongiturh ſoniu:) oce⸗ ſt. 163. o PDrN ie contemplabe lick ſedift (cceterüͤmli loco: ę (icporimu (ulloniftenn tem (verda iſ n sdi potionemin imterptetats (Eictio) 5 geiilum alpi vocem exp Aüi, & inler funt: lechi Vulgata le ſer 3 LXX. 6 Pilis,) Cont 17. n. 1517 inlerpre c, 1 K1. 0. F. R. Pi.e ſuper⸗ diuntur ſeil Videapud . 17 e b. der. DNem k. ditione nn zolinenli, 162. Hic inm D ſungatu dimon. Il Johann.ce4,. 16z. Confek. Hebſuntaddi CAL N. — lguis elelre tud Protnlitſa. eflig Naohea e 8Naphali hie, Mverbum, in ecibus ſis, htali) Cantärunt t iſtud de gieſe. lcenplcztur)in Di. mian deporti⸗ el) Die. tekerimug ei ,, 1. Hliu gealigſu⸗ guiillum lPict. lod. — —-. ſequ. ubi Laingejus ven b i, e ob takuii kertiliſina) i. 1, Lcin not, PH 6, prout uniig ce Ater anstuletunt, Oc, Nido lignnfot. Gir. Lipſen. rum nuprialem eit - 1 Ladeihane phisim epſtolarum, Vide (onler, & D. Wa⸗ it, tract, Talm. berz⸗ 04 , fol, ze⸗ 12, Da mezig, ol. 18,b Ferachim iol vorta neli . ſero. ſie Fectionislarle gerebus inentis, e . dc 16 2. Hic innuitur ratio, cur pluralis, nempès fol. 119. a Miont in n, gd hieſeßztenu, N alegatur. e vertere iOlli, (Ol⸗ e t iri 16. Conter. infra n. 176. h. vcrl: 22. & num. raiclu Pud onne , um. ſequ. 161. er murum Filiæ * progrediebantur, ut contemplaren- Uõ Eod. v. 2 2. Rlie Prortedani ſup tur pulchritudinem ejus ( Joſephi,) filiæ multæ (nempe numero plurali hic dicitur & conjungitur pluralis verbo numeri ſin gularis, nempe:) Xi. e. procedebat, (hoc ſenſu:) proce debat unaquæque 162. ad locum, unde illum (Joſephum) eonſ picere pos- ſet. 163. Eod. verſ. 22. Saper murum] (erba 3 W hie ſignificant:) — Ri. e. propter viſionem ejus 164. veluti (gccipitur in illo loco: 9 0 N i. e. contemplabor illum; ſed non propè, 165. ſunt & multæ (hujus loci) expoſitiones my=⸗ ſicæ; ſed ifta (Iam adducta explicatio) proximè accedit ad ſenſum literalem Scripturæ; (cœterum litera) Tau in (voce) eſt elegantia 166, linguæ, veluti (habetur in illo loco:) — y j. e. ſecundùm rationem filiorum hominum; 167. ceœterum W. (bhic ponitur) pro i. e. ad contemplandum; alia explieatioverborum:) WY (ut ſigni ficent,) —n i. e. ut (filiæ) contemplarentur, 168. Onkelos au- tem (verba iſta:) mPD —en interpretatus eſt: 6P R 1Oi. e. duæ tribus egredientur de filiis ejus &c. ſcripſit autem (Moſes) 0 i. e. filiæ, propter filias Menaſſis (nempe:) filias Zelaphchad, 169, quæ abſtulerunt portionem in duobus vadis 170. Jordanis, (idem Onkelos verba illa: [8, — 1 interpretatus eſt:) S n i. e. filius meus, qui multiplicabitur, Joſeph, 171, (dictio) ſignificat i. e. fructificationem & multiplicationem, ſunt guo⸗ a Aun Pietanr, Cornmemtaror due nolle H . alia explicatio, ſic debet eſſe (vel: vocem y exponit ochlum, non fo exponi,) nam juxtà priorem explicationem 5 32 211271 iigi poteſt. . Xy I ee= 31 decorus aſpectu ä „ Bitis,) Conter. Cud. Cappelli Crit. Sacr. I. 3. “ ⸗ bire en Nig:. numn antece 16z. ccnior S . 1F§. & lſaac. Vod de Transiat. ibefoot. in ſohann. cap. c. v. 6, p. 992, edit- imerr . 3 & Rich. Simon. Hift. Crit. V. T. . bi inl⸗ D 6S. ederl: 2,S n. 176. nterpr. c. 1 3. ich. .. 16 Fe Sicuti Numer. cap. 24. V. 17. habetur. 1. 2. c. R. an er ee daakrztt⸗ 166. Vel: zvariæsz gratia eſt adhibita, Hebr. or i. e. ſüper oculum, ſed Ppy 7) i. e. lupergre- . W- e. aptatio, ornamentum linay- fer ianter ſeil: poſteri ſoſepbi) oculum, ationem Bimaorf- Len. Taln ſol⸗ 6z0. Nngæ, nfns Rideapud D. Lein. in Sot. p. 760. vide & n. 167. Prout Eccleliaft. cap. 3. v. 1 9. babetut. 17 . B. Verſ. äü 16§. Videlicèt: Joſephum, vide ſuprà pum. 16 7 *X Nempèe: gyptiorum, Hebr. dun, ſic in e⸗. & n. 164. h. veri. 22. LK X. hr S dy videg — 2 .ẽ . . „ ⸗ 4 . . 11. . ; PrO y viden=⸗ ditione = Da- mmav hic additum eſhut & in Be tur legiſſe: anw iyy, dum verterunt: ges es rolinenſi. = cszsesρ*ανρο vide Lightioot. in Johann. cap. 4. V. 6. p. 99 3. Princ. edit. Lipi. 169. De his vid. Numer. cap. 27. V. I= & ſeqq. ae Ir70. Vel: tranſitibus, Hebr. ay ſicuti hic ha- 1 : 1. Lerle 22. O “ betur, id eſt: ultrà G& citrà Jordanem. næo ſunt addita; π PeXν n en e ſum, rüan jungatur ſingulari: Wivæ, confer. Rich. Simon. & Iſa. Voſſius loc. alleg. it. Lightfoot. in Johann. c. 4. V. 6. P. 99 2. edit. Lipf. N GENESEOS. = — 386 CAP. XLIX. quoque expoſitiones 172, myſticæ (hujus loci,) quæ textui conveniunt, (nimiràùm) eo tempore, quò Eſavus obviam ihar jacoho, inter omnes antegreſſæ ſunt ancillæ, ut irent antè filios ſuos ad inclinandum (coràm Eſavo;) ſed de Rachele ſcriptum eſt: acceſſit Joſephus & Rachel atque inclinaverunt ſe, 173. dixerat (enim ſecum) Joſephus, impii iſtius oculus elatus eſt, * forſitàn conjiciet oculos ſuos in matrem meam, 174, eg⸗ grediebatur itaque (Joſephus) anté illam atque ſtaturam ſuam extollebat, 175, ut matrem ſuam obtegeret, & hoc eſt, propter quod pater ejus ei benedixit (hiſce verbis:) A a i. e, filius accreſcens, (ac ſi diceret:) elevâſtis (vel extuli= ſti) teipſum, Joſephe, hy. e, ſuper (ſive antè) oculum Eſaui, quapropter merui⸗- ſti, ut extollaris. Eod. verſ. 22., Eiliæ propter viſionem 176. procedunt] Ut contem- lentur te, quando egrederis ſuper 5gyptum, 177, præfereà etiam (Rabbini) expo- unt (verba iſta: ꝑ) hoc ſenſu, (nempe:) ne ? pi, e, oculus malignus 178, in poſteros ejus (oſephi) vim ullam habeat, ſic etiam, quando (Jacobus) Menaſſi & E- hraimo benedictionem impertivit, eisdem benedixit, quaſi piſcibus, 179, in quos o- culus malignus vim non exercet. Verſ. 2 3. Et exaſperaverunt eum atque jurgati ſane] j. e, Et exaſperaverunt illum fratres ejus eumque amaritudine affeceruntPotiphar & il⸗ lius uxor, ut eum in vincula conjicerent; (verbum autem ρN idem ſignificat, atquę in illo loco:) Di. e, &amaritudine affecerunt vitam eorum. 18 0. Eod. verſ 2 3. Et jurgati ſunt] Facti ſunt ei (Joſepho) fratręs ejus viri contentionis, (verbum autem 22₰, quòd hic habetur,) non eſt formæ ac ſignificationis , 181. nam, ſi ita eſſet, punctari ſum, Complutenſis vertio ita habet: filius ac] 163. & n, 164 h. verſ. 2zꝛ. creſcens Joſeph, confer. not. in '-e Me h. loc, it. not. ad I. Samuel. c. I. v. I. n. 7. & 8. 172. Sequuntnr hic quædam expoſitiones allego- ticæ, usque ad verſ. 2 3, h. cap. 173.: Sicuti ſuprà Geneſ. cap, 33. V. 7. habetur. *W Hebr. ., ſic tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur; ſed in editione nan neov habetur: MWi. e. malus ſcil. oculus, ſic etiam in Sto Erff, 2. habezur Nyi. e. malus ſeu malignus (geulus.) 174. Vid. Genelſ. dict, gap. 3 3. V. 75 ibique not. n, * 7. producebat, longiorem efficiebat, ita ver⸗- bum aw hic interpretof, confer. Buxtorf, Lex. Talm. fol. 2520. in utroquę MSt Erff, habe- tur aa w, res eodem redit. 176. Scil. tui, ut te conſpiciant, ſicuti paulò poſt exponitur, ita ex mente Rabbinorum, quorum expoſitionem allegoricam Commentator noſter 177. Verba iſta ex Pfalm. & I. v. 6, de ſumpta ſunt; ubi vide ſis interpretes. 178⸗ Sic quoque in Gemara; (quæ apud D. Wa- genſeil, habetur in Sot. pag. 760. & ſequ.) legi- tur: nenyd py —nn Pv i. e. oculus mali- gnus in illos (Joſephi poſteros) vim habeat, quapropter & R. Abhu monet non legendum es⸗ ſe: Py Wy i. e. ſuper oculum; ſed;: py wy i. e. ſupergrediuntur oculum, ne invidia in illos dominetur, ſicuti & jam ſuprâà num. 16 1. h. verſ. 22. notatum eſt. 179, Vide cap, antec-. 48. V. 16, ubi jacobus in be= nedictione ſua hiſce verbis utitur: a ) i. e, & piſcium more multiplicentur, vide not. ibid, n. 49. 180. Sicuti Exod. cap, I. v. 14. habetur, confer. not. in N DS h. loç. 181. Id eſt; non activam habet ſigniſicationem; ſed paſſivam, id, quod ſequentia declarant ; 608⸗ hic adducit, vertere volui, çonfer. ſuprà num. e ulgati ſunt Aucn lagittit 1lz.elaiſe ze poͤſie 186, eſt enim oogen 0 ſeat t ſablatilud Viri contentio 11, itud: o Min Siguimi G Turgucnautel 190, idelnl, q lunts Targum Viri diſlenſionk rcus ejot ig ratbia nunut hic habetur, n cOnfer. tämmen ¹ nuroque M habetur, hor 191. Vide Num 187. Grammatl bi! Dchl. 194 Riemi ſere 1 f. Nende: n 19 1. l. verl 196. Vide Hiod 197. Non abalt tore noſtr e ſem, 119. Sicnti Eſai. 199, la ſignit nolltierbum 5 CInld, andb- ii Hebrei nidis rerſioni 1 WmInim) D teeille tiren dtum eſt: cceſſt lolephu impii Aollebat, 1f, us ei beneiri Alit (vel euul⸗ ahroptermernj, n Il Conteme Nebbini) enpo⸗ rmalignus , 1) Menali Eh. 1179, in guos 0, gue uryai ſn intonphar dil⸗ ſeniſcat egue ocl rell13. (verbum autemn nam, ſitz ellet, punctari P 6, belumnpta ſunt, (queapud. Va- 760, egu.) egi⸗ n i e, oculus malj⸗ ſieros) im habent, er non legendum es⸗ n; led: n, ne intidia in illos nnum 161, nfer- 6,ubi ſecobus in be⸗ titut: ad w i e iur, ige not, bic hibetur, conlet⸗ bel ſgniſczionem; gueni Geclaraut; col⸗ CAP. XLIX. GENESEOS. 387 punckari debuiſſet: 2221 * veluti (in illo loco:) iſtæ ſunt aquæ contentionis, ubi! i. e. jurgati ſunt &c. 182, atque etiam, ſi (verbum iſtud 1*) ſignificet A i. e. ja⸗ ctum ſagittarum, puncta non debuiſſent poni, niſi in ſignificatione ac forma 19 183. Veluti (habetur in illo Ioco:) ε 0i. e. ſtupeſcite cœli, 184, quod idem ſignificat, ac P Ni. e. ſtupore corripiamini, 185. ſic quoque: i. e. attolluntur paululùm, 186. eſt enim ſignifieationis D i. e. extolluntur; ſed quoniam verba N 1Dſignificant: extolluntur, in ſtuporem conjieiuntur ab aliis; aſt(verba illa:) 1D . (ſignificationem paſſivam habent, quæ fir) à ſeipſis, 187. (ideò ſigni⸗ fieat — P νâ5ö i. e. in ſtuporem conjecti ſunt à ſeipſis, (Pnotat) A i. e- ſublati ſunt à ſeipfſis, (ſic verbum ) hic ſignificat:) 2 * WN Ci i. e. facti ſunt viri contentionis, ſic quoque (in illo loco:) .α i. e. tacete, qui inhabitatis inſulam, 188. (iſtud: 0) accipitur)pro 0%) i, e. in ſilentium adigimini; 189. ita quoque (hoe loco ]) interpretatus eſt Onkelos ) BPoi. s. & ulti iunt eum. Eod. verſ. 23. Sagittarii] (Sic dicuntur hic fratres Joſephi,)quoniam lingua eorum fuit inſtar ſagittæ; Targum autem ejus (habet: viri επ1◻11. e. diviſionis, * ac notat (iſtud: &3 190. idem, quod in illo loco:) & erit — FIHN i. e, dimidia pars, 191. (ut ſenſus ſit juxtà Targum:) illi, qui debebant cum eo (Joſepho) dividere hæreditatem (facti ſunt ei viri diſſenſionis.) Verſ. 24. Et ſedit ** in forti arcus ejus] i. e. Sedit in robore; (iſtud:) arcus ejus, (ſigmificat) robur (ſeu fortitudinem) ejus. Eod. verſ. 24. Etroborata ſunt brachia manuum ejus] Hæc fuit datio annuli in manum ejus, 192. (vertbum ?), quod hic habetur, notat idem, quod in illo loco:) aurum 15 i. e. firmum, 193, atque hoc Eve- confer. tamen Michlol Jophi h. loc. ut & Gur (al. urn 79 vel pr9. vide num. ſequ. 190.) Arjeh fol. 65. col. I. fin. vide & n. 18 5. h. verſ. ſed abſunt iſta hic in notis Raſchianis täm in e- * In utroque MSto Erff. vocalis Patach ſub litera? ditione Bibliorum Buxtorf. quäm in exemplari habetur, hoc modo: . P*; prior tamen lectio, utpoté ma- 182. Vide Numer. cap. 20. V. 13. gis perſpicua, videtur præferenda. 183. Grammaticis dicitur hæc figura ſeu forma ver- 190 Ita hie in exemplari Chaldaico, quo uſus ſum, bi: Püal. Complutenſis editio habet: &απ, Buxtorfia- 194 Sicuti Jerem. cap. z. v. 12 haberur. na? nhy,, i. e. diviſio, diſſenſio, confer. Gur 185. Nempe: paſſiva ſignificatione, confer. ſuprà Arjen fol. 6 5. col. 1. fin. & Sign. præced. n. 18 I. h. verſ, 27. 19 1. Vide Numer. cap. 31. v. 36. confer. & not. in 186. Vide Hiob cap. 24. v. 24. PA H ad hunc verſum 23. lit. æ. ubi aliquid 197. Non ab aliis, ſicuti exempla paulò antè ab au hac de re dictum eſt. . tore noſtro adducta, illam habent ſignificatio- X Hebr hoc & quæ ſequuntur, usque ade nem, I i. e. in robore, abſunt à MSto Erff. . 158. Sicuti Eſai. cap. 2 7. V. 2. habetaur. 192 Nempé :Joſephi, de quo vide ſuprà Geneſ. c. 199. Ita ſignificatione pasſiva ex mente auforis 41. V. 42. noſiri verbum iſtud vertere volu. 193. Sive⸗ ſolidum, id eſt: optimum ac puriſſimum, „Chald. dr"o, fic in notis Raſchianis exempla- vigd, I. Reg. cap. 10. Verſ. 1 9. confer- infraà n. 19 F⸗ tis Hebræi, quo uſus ſum, habetur, in editio- h. verſ. 240 nibus verſionis Chaldaicæ legitur: &rmye ye evenitei (Joſepho) “ i. e. & manibus 194. Sancti illius Benedicti, qui eſt αα 2PE) i. E. potens jacobi & ☛ i. e. exinde aſcendit (Joſephus,) ut ſet = NEeA [dN i. e. paſtor (&) lapis Israeêlis, (dictio /2 ſignificat:.) fundamentum Is- raẽlis(& eandem habetſignificationem, quæ reperitur in illo loco:.) — N& R i. e. lapis capitalis, 195. ſignificans regnum, ſic etiam Onkelos ipſe iſtud interpretatus eſt. 196. Eod. verſ. 24. Et ſedit] (Ildem Onkelos hæc ita interpretatus eſt:) R O NEi. e. & completum eſt in illis vaticinium ejus, ( videlicèt) ſomnia quæ eis ſomniaverat, NRen en n 197. j. e. quia obſerva- vit legem in occulto, hæc eſt additio (Onkeloſi) nec (provenit) ex lingua Hebraica, quæ in textu(ſacro habetur,) PoE —oP „ES i. e. & poſuit fortem fiduci- am ſuam, hæc eſt interpretatio Chaldaica (verborum iſtorum textus Hebraic?:) R PEP i e. in forti (ſive in robore)arcus ejus, ſic quoq; Chaldaica eſt interpretatio juæ- tà Hebræum, (videlicèt:) A & i. c. & ſedit (i. «. firmum ac completum fuit) vatici- nium ejus, quoniam fortitudo Sancti illius Benedicti fuit ei pro arcu ac fiducia, ſ22 ) Hn —n ee ee i. e. tunc poſitum fuit aurum ſuper brachia ejus &c. quocirca Eod. verſ. 24. Et roborata ſunt brachia manuum eéus] ( Verbum 110)) ſignificat 15) i. e. aurum ſolidum. 198, Eod. verſ. 24. Lapis Iraeli] (Dictio 2i. e. lapis, ſigniſicat) per Notaricum 199. 2 & 2, i. e. pater & filius, [NN& ² 1. C. parentes & filii, 200. (videlicèt) jacobus ac filii ejus (à oſepho cibati ſunt.) Verſ. 2 5. A Deo 201. patris tui] Evenit iſtud tibi isque te juvabit. Eod. verſ. 2 5. Et ab Omnipoten- te] i. e. Et cum 202. Sancto illo Benedicto fuit cortuum, dum non obtempo raſti ver- bis 194. Verba ipſa Hebraica, quæ in textu ſacro ha-200. Sic in Paraphraſi Chaldaica paulo polt in eo- bentur, hic inſerere volui, quoniam iſta ab auto dem hoc verſa 24. habetur, ubi ita? mande re noſtro hic explicantur. Paan i. g. cibavit parentes & filios, confer. & not- 195. Sive: Ssummus, uti Junius ac Tremellius ver- in nan n h. loc. terunt in Zachar. cap. 4. V. 7⸗- 201. Hæc verba in Græca L⸗XX. verſione, (Uubi ita 196. In Targum Oakeloſi ita habetur: corrobora- legitur: æaοα ιτẽ rτ0οεν chærent verſuĩ vit & confirmavit regnum ejus, quod fuit ei da- amtecedenti 24. ita & S. Hieronymus in Tradit. tum à facie Dei, Confer. hic tract. Talm, Sota, fol. Hebr. eadem conjungit, quem & S. Ambroli= 36. b. us 1. 2. Offic. cap. 16,. ſequitur, vide Nobi ii 197. Ipſa Paraphraſeos Chaldaicæ Verba hic inſerere not. h. loc. & Lud. Cappelli Critic. Sacr. 1. 5. C. volui, ut eorum expoſitio S& interpretatio diluci- 2. n. 10. diùs ob oculos poneretur. . 202. Commentator noſter particulam Eidès hic ag- 199. Hebr. 19 h, ſic habetur in editione Bero- cipit pro -) i. e, cum, confer. Ilupr. Geneſ. C. 4⸗ linenſi & in Da TS ut & in exemplari He- v. Ie n.3. alii mie accipiunt pro neni. e. à, ſic Ju= bræo, quo ulus ſum ſed abſunt à Baſileenſi, con- nius ac Tremellius hic verterunt? ab Omripo- fer. ſuprà n. 19 3 h. verſ. tente, quos hie ſecutus ſum, LXX. interpfe- 199. Notaricum eſt ſpecies Cabbalæ, quà literæ tes pro videntur legiſſe: "w 7ε, verte- vocis alicujus ſigniſicativæ alias dictiones conno- runt enim: 665ε6 Deus meus, ſic iidem . . „ 1 1 . V „ tans, ita Buxtorf, in Abbreviat. terè 4 WIE. — bis heræ tue e. Beneicl . 13 gunt, quam nlidoneaelt; cient. 304. confodietut, zm ſemenen zunt Gc.) be Gnturce alid is. kod rer Gitenim mihi gtusque ade dentem & Drl ſiaco; Abtahet omnem ferkan tatn Vraelitic⸗ nez illas & ſa e n fere enper d Genel t. 17. Crit. h. r. 103. Sic &n. Patris tui n Verbis Chalde Hebr. rn quo uſils ſün rolinenſis es Qyyi. e. OQn ndr 2 4. ld eſt: m Unde fortus 3 10. Qux hal 1056. Rehicitu eaellni, qu⸗ Alleg. kabetur textu ſact col.2 prine. mor it, bi tur, vid. vert = ellet Pp Indamentum l. lud interpretans Autelt.) Dad 1el..) .V elicee) Omtia, e, guia obletſa⸗ lingna lebrat, luitfortemſiduci⸗ Uterpretatio jax⸗ Aetum huit ralici⸗ ac ſducia, 1 luperbtachia ejus ](Verbom r) (Dictio ſAdie. 2 ie, ſunt.) Verl2 .4 .tab Oanipoten⸗ Obtemporiltiret⸗ bis Caica pauld ol in eo⸗ tur, Ubi ta: Rlios, COnler. &nl XE. vetüone, (Miit 1s 5, cohatell eſi Hieronymos in TIadit. „guem &d. Anbrol⸗ ſeguiuut, ſice Nobli deliiCiic, Saclel e panticnlamn 18 nic cocfer ſupt. Cenel t ronleni⸗ e leſu⸗ verterunt: 25Omnie ſo, N. intetple⸗ egiſe: l. W deſte⸗ ſe üden let 1 6, Deus meys, bis heræ tuæ, is e . i. e. Benedictionibus patris & matris, 203. ac ſi diceret: benedicentur tàm qui gi- gnunt, quàm quæ pariunt, nimirùm mares* ſpargent guttam (ſeminis) quæ conceptio- niidonea eſt, & fœminæ non facient abortum uteri ſui nec conceptionem ſuam abji- cient. 204. Eod. verſ. 2 5. Uberum] (Verba illa.) ½ i. e. jaculando confici- 105. interpretatus eſt (Onkelos:!) NDNNN (al. AE) i. e. jaculis confodietur, 206. ita & hic (in iſta ſignificatione uſurpatur dictie:) E H, quoni- eNN ſere lem per e *½ tranſiulerunt, prout & ſupr. Hebr. . 11, ſic habet exemplar Hebræum, quo uſus ſum & utrumque MStum Erff. ac Be- GENESEOS. 399 tiam benedicet tibi. Eod. verlſ, 2 . Benediétionibus uberum & vullvæ] s am ſemen emittitur 2o7. tanquam ſagitta. Verſ. 26. Benedictiones patris tut prævalue- runt & c.] Benedictiones, quibus benedixit mihi Sanctus ille Benedictus, ſupergredi- untur & validiores ſunt benedictionibus, quibus (Deus) benedigit progenitoribus me- is. Eod. verſ. 26. Urque ad ſfinem 208. collium ſeculi ]i. e. Quoniam benedictiones „ quæ mihi (factæ ſunt,) Prævalidæ ſunt usque ad finem terminorum collium ſeculi, de- dit enim mihi (Deus) benedictionem latè diffuſam 2109. ine coarctatione, quæ pertin- git usque ad quatuor fines mundi, nam dicitur: & erumpes (multitudine) versus occi- dentem & Orientem &c. 210. id, quod non dixit (Deus) Abrahamo, patri noſtro, & I- ſaaco; Abrahamo(quippe) dixit: leva oculos tuos & vide ſeptentrionem versùs &c. nam omnem terram, quam conſpicis, dabo tibi; 211. non oſtendit autem ei (Deus.) niſi ter- ram Israeéliticam tantùm, & aaco dixit: ** nam tibi ac ſemini tuo dabo omnes tegio- nes iſtas & ſtabiliam (vel ſervabo) juramentum &c. 212. & hoc eſt, quod dixit X* E- „ ſaias 20. Ita hic ex mente Commentstoris noſtri „ Genel. c. 17. V. I. confer. Lud. Cappelli Not. quam & Junius ac Tremellius ſecuti ſunt, di- Crit. h. loc. & Gur Arjeh fol. 65. col. 2. med. † dionem rxn, vertere volui, in Michlol Jopht 203. Sic & in Targum Onkeloſi: benedictionibus quoque exponitur, quod hic risen ſigni ſcet patris tui & matris tuæ, quò hic autor noſter! ai. e. terminum, fines, ubi & locus paral- verbis Chaldaicis reſpicir. lelus ex Numer. c. 34: V. 10. adducitur, con- fer. infr. n. 2 I4. h. verſ. 2 6. & n. 217. eod. h. verſ. 26. ”YYḾñẽZ rolinenſis editio: at Balileenſis pro eo babet EAEIi. e. ſpargentes, ſic quoque legit editio Eh NDY. 204. Id eſt: non vanam eam & inutilem reddent, uungde fœtus abortivus naſcatu. 205. Qux habentur Exod. cap. 19. V. 1 3⸗ 125. Reſpicitur autem hoc verbo &‿ Wi. e. jacere, ejaculati, quod in Paraphraſi Chaldaica loco Alleg. habetur, ad dictionem iw, quæ hic in tfextu ſacto teperitur, confer. Gur Arjeh fol. 6 5. col. 2. princ. 207. Jacit, jaeulatur, Hebr. , uti hic habe: tur, vid. verſ. ſeq. 26. h. cap. n. 223. confer. & not. in ar h. loc. ð 209. Latè ſeſe extendentem ac prorumpentem, itæ hic dqurio interpretar, quo verbo reſpicitur ad illud renb quod Genefſ. cap. 2 . V. 14. habetur; ſicuti paulò poſt apud autofem noſtrum ſequi= ture 210. Prout Geneſ. dict. cap. 2 9. V. 14. habetur, confer. num. antec. 2 09. S 21II. Ita ſuprà Geneſ. cap. 13. v. 14. habetur. X Hebr. N& NNN hæc & ſequentia, usque ade n P i e. juramentum, abſunt ab utroque MsSto Eff. ” 212. Vide ſuprà Geneſ. cap. 26. v. 3. * Hebr. hen in hæc & quæ ſequuntur, usque 2 Ccc 390 GENESEOS. CAbP. XLIX. ſaias: & comedendam tibr dabo poſſeſſionem ſive hæreditatem) Jacobi, patris tui, 213. non autem dixit:poſſeſſionemAbrahami. Eod. v. 26. Terminum ] Dictio NN) ſignifi- cat Gallicè es molz, :214, ſic conjunxit illam Menachem, filius Seruc.215. Eod. veri. 26. Genitorum meorum] (Dictio *τ) fignificat i. e. conceptionem in utero, dum conceptus fui im utero matris meæ, veluti (accipitur in illo loco:) NN i. e. con- ceptus eſt maſculus. 216. Eod. veri, 26. Mrque ad ſnem] (V erba iſta: H NN AV hic ſignificat:.) Aup v i. e. usque ad terminum, veluti (accipitur dictio 7NR in illo locoꝰ) NNNNNW1 i. e. & definietis vobis in terminum versùs orientem, 217. i- tem (in illo loco:) N i. e. definitote (veldeterminate,) quàâ itur ad Chamat. 218. Eod. verſ. 26. EFrunt] Omnes (iſtæ benedi ctiones) ſuper caput Joſephi: Eod. verſ. 26. Selecti inter fratres ſaos] (Onkelos i hicvertit.) —☚ ν i. e. qui ſeparatus 219. fuit à fratribus ſuis, velutiaccipitur in illo loco⸗) ] i. e. & ſeparent fe à San- Gtis filiorum Israelis, 220., item (in illo loco:) é i. e. avertunt ſe retrò; 221. Rabbini noſtri (verba iſta:) & ſedit in robore arcus ejus, allegoricè exponunt de eo, quòd (Jo- ſephus) ſubegerit concupiſcentiam ſuam 222, ergàuxorem heri ſui; vocat autem (Seri- ptura) illam (concupiſcentiam) arcum, quoniam ſemen jaeit ?223, tanquam fagitta; (ii- dem Rabbini iſtud:) NR] i. e. & roborata funt brachia manuum ejus, (exponunt) ve- Juti: X] i. e. & diſperſa ſunt, 224. quoniam egreſſum eſt ſemen inter digitos manu- um ejus, 225. (ſidem Rabbini verba iſta:) àmanibus potentis Jacobi, (exponunt,) quòd ad: rnN HT i., e. poſſeſſionem Abrahami, num. 52. abſunt à MSto Erff. r. 2zz0. Uti Levit. eap- 22. v. 2habetur; confer. hie 213. Sicuti Eſai- cap. 58. V. I4. habetur, ubi vide tract. Talm. Schabbat, fol. 139. a. Raſchi not. 22 I1. Vide Efai. c. I- v. 4⸗- ibique Raſchi not. con- fer. & Levit. c. 15. v. 34. 222. Sive; pravam libidinem ſuam erga unorem heri ſui, in Pirke R. Elieſeris cap. 39-ex transla- tione Vorffii ita habetur: omni ſapientià ſu pellic iebat Joſephum uxor Potipharis eum au- tem vellet ſe aſſuefacere rei Venereæ, vidit effi- gĩem patris ſui, retrocesſit atque fubegit libidi- nem ſuam, vid. D. Wagenſeil. Sot. p. 779. n. 16. confer. & num. 226. h. verſ. Hebr. &r iſtud & quæ ſequuntur, usque ac': prp i. e. filius Seruc, abſunt abutroque MSto Erff. . 2 I4. Vel: esmoulz, ita hic VnN& reddere pos ſis „ſiquidem dictio non eſt corrupta, quâ Gal- Rcl linguà ſignificatur? acuminatio, deter- minatio, unde eſt: eſmoulu, i. e, acumina- tum, & eſmouleur, acumiaator, ab eſmoudre i. eg, acuminare, hodiè dicunt: aiguiſer, confer, 22050. ſupr. n. 208⁰. h. verſ. 26. Galli hodiè confmia ſeu 223. Jaeulatur, emittit, vide quæ verſu anteced. KEmites vocant: frontieres, bornes. 2. U. 207, notata ſunt. 224. Zain enim & Zade, tanquam unius organi li- teræ, inter ſe permutari ſolent, unde tàm doye quam π Cpro clamore dicimus, ſic D. Wa- genſeil. dict. p. 779. n. 15. eodem moso etiam in not. pon hic exponitur. . 125. Confer. Id. D. Wagenlſeil. in Sot. p. 773. & in not. ibid. p. 779. n. 16. & p., 7 0. n. 1 8. 215, Hujus etiam ſuprà Geneſ. c. 30. V. 3. n. 10. ab autore noſtro mentio eſt facta. 216. Sicuti Hiob. cap. 3. v. 2. habetur- 217. Vid. Numer. cap. 34. V. 160. confer. & ſupr num. 208. h. verf. 26. 2 1 ⅜. Vide Numer. dict. cap. 34. verſ. g. CA. A. atuetit e o Orbelos atenn cupicitaten, de, Catcines 1. Rebecca) eulht EeGenjemnin) fututielent rap⸗ ken zu gui lenioi la gelitcoutt⸗ 133. Hod Eetl Hum, Chaldaice inliogu ebrꝛic 336. konmnæ, foaa ſexri 0 Cenel e 17. . 3, 1, 19, de D. Wagenſeil ö0 õ 147. bt guibentol. admaginem alleg⸗ vafſione Latina a0 to orbi ernibuit D fide ſis locum ülun iepanu, Agbie 11u0. Kve: (olummna Michlol ſoptnad or noſter felſic⸗ umor terzæ ünt ii idibemn in Mie Phrali Chaldaica Duntur: N)) lerulokuerunt, i bane erpoſtionem Pen inneit 5 ſenſus ſitt, guduͤbt Dri e delcen 1n not. 819. In hotis 20 le ig. 147. àn1 d o e Piſchatif a4 vert loens ille ſie er DN Pattis tui, 213, ella6. dnemin eid, TWie eon. l Nun idio in klentetn, 21, j. lChamat. 1, hi: PEod, werl. e. giſearetnn Pparentle 4an⸗ 11 Nabdini leeo, ud (1o. cRantem (Seni. lamkgita Fi. (exponunt) fe. er digtos nam. ponunt)euöd i5le⸗ —àä²⁵—oʒ Nberut, eenſet⸗ie ue achi nt ee. nſuam agi morem 1ce). 39,e tandle⸗ Omndi Ppientis fus oliphatis; cumau- Venetex, Miditeſh⸗ atque fubegit ibici⸗ gheil Sol, g. 779,l verl⸗ gus ſelli tuleetd⸗ Nim unius ogeni l⸗ lent, undetumn inus, ſo Va- õ vonitur. l in dot 9,775, 4.e, Nl alegatur, & quidem dict, pag. 772. CAP. XLIX. GENESEOS. 391 apparuerit ei (oſepho)ſpecies imaginis 226. patris ſui &c. ſcuti habeturin Sota; 227. Onkelos autem interpretatus eſt (dictionem:) H N quòd ſignificet: deſiderium atque cupiditatem, ac (dictionem) H (interpretatus eſt, quòd ſignificet:) N P i. e. cardines 228. terræ, horum deſideriò 229. ducta fuit mater ejus(ſcil. Iacobi, nempè Rebecca) cumque adegit, utillos 230, acciperet. Verſ. 27. Benjamin lupus rapiet] Ipſe (Benjamin) eſt lupus, qui rapiet; * vaticinatus eſt (hic jacobus,) quòd Benjamitæ futuri eſſent rapaces, (ſicuti ſeriptum eſt:) & rapiatis vobis unusquisque uxorem ſuam, 21. ubi de pellice in Gibea (ſermo eſt,) vaticinatus quoque eſt (hic jacobus) de Sau- le, 232. qui devicit hoſtes ſuos circumcircà, dicitur enim: & Saul accepit regnum ac bel- lam geſſit contrà Edomitas & Moabitas &c. & quocunque ſe vertit, ſuperior extitit. 23½. Eod. verſ. 27. Manò comedet prædam] (Dictio 1 hic) ſignificat prædam ac ſpo- lium, Chaldaicè dicitur A &, 234., Pprætereâ huic (ſignificationi) ſimilis reperitue in lingua Hebraica, (videlicèt in illo loco:?) cunc dividetur: 1 i. e. præda Ccc z lpolii: 826. Formæ . figuræ Hebr. ou, confer. quæ ſapri ad Geneſ. cap. 37.- V. 2. n. K4. Gc dict. C. 27. vV. J, n. 19. de hac voce notata ſunt, vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 772. & p. 77 8. n. 12. it. num. antec. 222. h. verſ. 24 7. Et quidem fol. 3 6. b. uti in τ ö h. loc. ad marginem allegaturzhunc tractatum luculenta eſtone Latina adjectis doctisſimis notis erudi- cto orbi exhibuit D. agenſeilius, apud quem vide ſis locum illum, qui hic ab autere noſtro 222. Sive: columnas terræ, Ye ny ſic in Michlol Jophi ad 1. Samuel. c. 2. V. 8. (quo hic autor noſter reſpicit,) exponitur ; hæ autem co- lumnz terræ ſunt o en i. e., homines juſti, nti ibidem in Michlol Jophi habetur, in Para- phraſi Chaldaica verba iſta: y mMyaxexpo-= nuntur: deny 53 Naia) i. e. ptincipes, qui à leculo fuerunt, uti P. Fagius transtulit, atque banc expoſitionem autor noſter per verba illa: &π en innzit & amplectitur, ut hujus loei⸗ jenlſus ſit, quòd benechctiones Jacobi, nn iy i. e. deſideraverint magnates mundi, ſie in not. ͦN ineb hic exponitur. deſideraveratbenedictiones, quæ reconditæ erant Eſauo & adegit Jjacobum , ut illas acciperet. nam præcepit ſacobo, ut is patri ſuo edulium oflerret ac benedictiones acciperet, uti Geneſ. cap. 27. V. 10. habetur, qui locus etiam in di- ctis notis ad Hbrum Prec. Jud. adducitar, hæc;, quia verba Commentatoris noſtri ſatis obſcuræ declarant, paulò fuſius hic enarrare volui, cœ- terum notandum eſt, quòd tàm in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, quam in Bibliis Bux-⸗ torf. in notis autoris noſtri legatur: rrmnr; ſed Tectins legarur in notis ad librum Prec. Jud. dict. p. 147. TW' per Nun in iine, confer. & not. in h. loc. 230. Neme: cardines terræ, de quibus paulq́ ante dictum, vel potius benedictiones, quarum num. antec. 229. facla eſ mentio, uti in not . mn hic exponitur. ebt. Wie N at1, abfſunt iſta H . ab utroque 23q1. dicuti Judic. cap. 2 1. v. 21. habetur, confer. not. in . eN nS h. loc. 232. (Qui fuit de tribu Benjamin, vide 1. Samuel. c. 9. V. 1. confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 14. b. & Sevachim, fol. 54. b. 829. In notis ad librum Precum Jud. part. 1. pag. 147. a. med. in precibus: 7 ay d5 — i. e. veſpere noctis ſecunda Paſchatis ad verba? M — eeen nn locus iſte ſic exponitur Mann dnn enn P729) 27 wrN WVV rnOi,e. Rebecca 233. Vel, ut alii: inquietavit, ſcil. hoſtes ſuos, ita verbum yw', quod r. Samuel. c. 14. v. 4 ½. al. 49. habetur, transferunt. 234. Hac fignificatione accipitur in Paraphraſi Chal- 392 GENESEOS. CAb. XLIX. ſpolii; 235. de Saule autem ipſe (Iacobus hic) loquitur, qui ſtetit in principio robuſtæ juventautis 236. Ifraelitarum atque (in principio) orts (regni) Israêlitici. 237. Eod. verſ. 27. &t veſpere dividet ſpelium] Etiam (dividet ſpolium) poſtquàm Sol Iraẽlitarum occidit 238. per Nebucadnezarem, qui illos Babylonem abduxit in exilium. Eod. verſ. 27. Dividet ſpolium (Videlicèt) Mardochai & Eſther, qui ex Benjaminis (tribu e- rant orti divident prædam Hamanis, dicitur enim: ecce domum Hamanis dedi Eſthe- ræ; 239. Onkelos autem interpretatus eſt (locum iſtum) de præda (ſive ablatione) Sacerdotum quoad Sancta? 40. templi. Verf. 2 8. Et hoc eſt, quod dixit illispater orum & benedixit ei] Sed nonne funt nonnulli exillis (fliis jacobi,) quibus ipſe nequa- quam benedixzit; ſed potius eosdem objurgavit? (ita ſanè 241. eſt;) ſed hæc eſt explica- tio iſtius (textus ſacri:) & hoc eſt, quod dizit illis pater eorum, (nempéèé:) id, quod in ipſo textu42. dictum eſt, forſitàn non benedixit (Jacobus) Rubeni, Simeoni ac Levi? (imò) textus (hic) dicit: & benedixit illis (nempè:) omnibus, juxtà ſenfum literalem. * Eod. verſ. 2 8. Mnicuique ** juxtà beneaittionem ſuam] i. e. Benedictione, quæ uni- cuique erat eventura, benedixit eis (acobus,) non debuiſſet dicere (Moſes,) niſi (ita:) unicuique juxtà benedictionem ſuam benedixit i. e. ei; (ſed) quid dicit textus? (nempe:) benedixit ☚ )) Ni. e. eis, dum dedit (acobus) Judæ robur leonis & Benja- mino rapacitatem lupi atque Naphtali velocitatem cervæ, forſitàn non comprehendit cun- Chaldaica ad Numer. c. 3 I. v. I1, & 1. Samuel. c. J0. v. 22. confer. & Michlol Jophi b. loc. ubi dictio y, quæ hic habetur, etiam per ij. e. verſ. 61. num. 27. 235. Prout Eſai. cap. 3 7. V. 22. al. 2 3. habetur, ubi vide Raſchi not. è regnitempore Saulis, primiregis, quaſi éa- gey 176 àlas i, e in flore ætatis eſſent conſti tuti, veſpublicæ interdum cum homine ejusque ætate comparari ſolent, exemplum habetur in- Flori Epitom. Rom. ab initio, ſic Hebr. ond vel, ut alii codices habent: Pwai. e, temporis matutini eorum, hic interpretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1841. & not. ad Plal. I10. V. 3. n. 33. 237. Nempè: cùm regnum Iſraeliticum jam or. tum & initium haberet, reſpicitur autem hac Commentartoris noſtri explicatione ad dictionem pan i. e. manè, uti hic in textu ſacro habetur & exponitur, quid per illud mane intelligatur, gonfer: num, ſeq- 23 8 ubi 3Py i, Vepere, quid . notet, explicatur, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 49. COl. 4. circà ſin. nempe finis & quaſi occaſus regni Iſraelitici tem- 239. Vide Eſther. cap. S. v. 7. nim Onkelos hic tranſtulit: manè & velgerè ofle- rent Sacerdotes oblationes & in tempore veſper- liquis, quæ ſanctificata ſunt. 241. Vide ſuprà verſ. 4. & 5. hoc cap. ubi de Ru- Jacobus illos objurgaverit & reprehenderit. 242. In re ipſa ſive narzatione, Hebr. aya, prout filiis ſuis objurgaverit jacobus; omnibus tamen ex animo benedixit, ſic Rabbini locum iſium ex- ponunt, confer. num. ſequ. 243. h. verſ. 2 9. & not. in a h. loc. sl Confer. num. ſequ. 243. h. verſ. & not. in neve n h loc. * Hebr. Ma S hæc 5 ſequentig . Wsque ad DP p. 23 8. Hic explicatur, quid per 1)) intelligatur, ſpolium exponitur, confer, not. ad Pfalm. 119. pore Nebucadnezaris, confer. num. antee.23 7. W 11 0. Id eſt: quoad oblationes & ſacrificia, ſie e⸗- 236. Juxtà Hebræum: juventutis eorum & ortus, ſive: ſplendoris, i. e. cùm Ifraelitæ in princigio tino divident reſiduum ponionum Iuarum de re- bene, ut & Simeone ac Levi dicitur, quod hichabetur; ſenſus eſt, quamvis nonnullos ex ℳ mapbente ze. llis, 243, züonemdve 14 1441 conhft braici ſigninie inilloloeo⸗) 10Nll., duxeritis pro, e geobiun 29,k ℳil ctallgi, colegi)peie loicobe) ottuuselh? YT TII1. enta W onec finiuifin i, e IE n. 143. Al omni plurili,vid. n 144. Die dickion cadem ſynifte⸗ &c. 2 1,ſelit Aliisque in od 14 . Pront adi Eifk 1. poſ: l: bon explieatio: nn 1466. Vide Deut 147. Fielii Lep⸗ 349. la hic nu mentatorem ne deuelie Aleg⸗ N e — tnchhio wobeſte Ucl. 237, koc, nsolltadliannm crilium. lod. faminigttnbue. Monis gediſhe. (ie Alatone) tiliihater urun ibisihle negna. haceſktenhita. Pe.) id, todin ineoni aclei Enüimliteren. icione, ur nni⸗ Moles)uii itr) gric cicittenn ? rleonis & Benj⸗ oncomprehendlt CU. ——— alh ban. 1 kl. et i ineligat, 3egni ltaelitieitem⸗ fer. num antee⸗:ſ. 4* § in tempore ſeßger⸗ t. Leyi dicitm, guod reprenencerit⸗ ne, Hebr. o, tOlt uammyis nonnilos e bus; Omnnibus talnen bbinilocum iſtum et⸗ 1,143,h ſell 1),, &w ell⸗Knot in e n e donec finiti fuerunt ei quadraginta dies, es ſacnißcia, ſee⸗ manè velgere fe. . 1243. Scil. omnibus, numero non ſingulari, fed tionum uarum dete⸗ boc cap. ubide Nu- GENESEOS. .* cunctos benedictionibus omnibus? (verum notanter) dicit textus: benedizit N i. e. illis. 24 3³. Verſ. 2 9. Congregor ad. populummelp.] (Verbum ONo, quod congre- gationem ſive collectionem notat, ideoò hic uſurpatur,) quoniam defunctorum corpo- .* ra 244. congregantur in loco, ubireconduntur, nam interdum D ON& linguâ He- praicàâ ſigniſicat — O] i. e. receptionem (ſive: introductionem) veluti accipitut in illo loco:) nec eſt quisquam DND i. e. qui recipiat me in domum „ 245. item-: NENN i. e. & recipias illum in domum tuam, 246. item . —25882 i. e. cuùm intro- duxeritis proventus terræ, 247. i. e. introduxeritis illos in domum propfer imbres, item: RE 2ENNi e. cum introduxeritis ?248. opera veſtra, ?249. & omnis (dictio) NOH, uæ de obitu *† uſurpatur, etiam ?Oi. e. introductionem ſignificat. Eod. verſ- 29. Apatres meos] (Dictio & hic ſigniſicat:) V i. e. cum patribus meis. Verſ. 33. & collegit pedes ſuos] (Etiam hic verbum & ſignificat:) O i. e. recepit (ſeu collegit) pedes ſuos. Eod. verſ. 33: Er exſpiravit & aggregatus eſt] Mors autem de il- lo (lacobo) non dicitum, 25, hinc dicunt mortuus eſt. 251. 8 HWM Rabbini noitri: acobus pater noſter, non CAPL. LI. Erſ. 2. Ilr aromatilus condirent patrem ſuum] (Verbum 3) ſignificat un- / guentationem, quæ fit aromatibus. Verſ. 3. Et impleti fuerunt ei] (Verbum D) hic notat:) &π i. e. completi fuerunt ei dies unguentationis ejus, Eod. verſ. 3. Et deſteverunt eum Auypbtii ſe- piua- rSE P. i. e. benedixit ei, abſunt à MSto plhurali, vid. num. antec. 242, & Sign.* 244. Sie dictionem Oa hictransferre volui, eadem ſignificatione accipitur Levit. c. 19. v. 2 8. S& c. 2 I, V. Ieitem Numer. c. 5. V. 2. c. 9. V. 6. aliisque in locis 8. Scripturæ. 24 5. Proht Judic. cap. 19:V. 18. habetur, in MSto Erff. 1. poſt: van i. e. in domum, additum eſt: aopn w&ε P e i. e, cujus hæc eſt explicatio: nemo recipit. 246. Vide Deuteron. cap. 22. V. 2Z2. 247. Sicuti Levit cap. 33, V. 39 habetur. 349. Ita hic numero plurali legitur apud Com mentatorem noſtrum, in Exod. c. 23. V. 16. qui locus hic allegatur, habetur numerus ſingularis oNa , um im aeris , lic etigmin utroque MSto Erff. haberur? PDten . e. dum introdueis⸗ Dð M 249. Hebr. — yE, ſic & hic legitur in plural? apud auterem nofſtrum, Exod. dict. e. 23. V. 16. habetur ſingularis 7y') i. e, opera tua, iſa etiam legitur numero ſingulari in utroque MSto *7 Hebr. Srepa, in MSto Erff. 2. pro illo habetur ATDna i e. in dleeg. ”?YMVD 250. Sed ex ſpiratio dé illo dicitur, confer., num ſeq. 2 5 I. de Iſaaco autem dicitur Genel. c. 3 5= v. 29. quêd mortuns ſit. 251. Ipie lacobus hi hi. e, non mortuus eſt; ſed o i, e. exſpiravit,; Gcæc. 2éεoves⸗ quod verbum de Chriſto, Servatore noſiro, uſurpa- tur, Luc. cap. 2 3. v. 46. ſenſus eſt, quod Jaco- dus non ſenſeri VD DyNi, e. guſtum mortis drvn 394 GENESEOs. CAF. L. ptuaginta diebus] (Videlicèt) quadraginta ad unguentationem & niginta ad fletum, quoni am ad pædem ejus 1, venerat illis (Egyp iis benedictio, deſierat enim (ad ejus ad- ventum) fames aque aquæ Nili fueruntbenediétæ. Verſ. 5. Quod ſadi mihi] Juxtà ſenſum jus (Ccil. verbi 2) literalem (erit explicatie) weluti (in illo ſoco:) ſü * i. e. foderit aliquis puteum, 2. prætereà expoſi tio quoque alle gorica convenithuic ver= bo, (nempè ut idemſigu ſicet,)ac: quod rmop i. e. comparavi, 3. Gixit R. Akiba, quan- do peragravi urbes ma ritimas, Gllarumincolæ) 1 2Pi. e. vyenditionem vocârung 22:4. prætereà alia ĩſtius (verbi —2) eſt expoſitio, (Ünempè) ut ſign ſicet (quod netat:) )71 i. g. acervum, Iacobus enim argentum omne & aurum, quod ex domo Labanis adduxerat, accepit ac fecit ex eo N i. e. acervum atꝗ Qiit Eſavo: tol- le iſtud pro parte tua, (ꝗquam habes) in ſpelunca. 3. Verl. 6. Siati acfuravit 1e.] Niſi juramentum præſtitifles, non dimitterem te (inquiebatharao,) enimverò metuit ille dicereſ oſe pho: )viola juramentum, necis Pharaoni)reſponderet: i ita (facere debeo, ut juramentum, patri meo præſtitum, violem,) ego quoꝗque transgrediar juramentum, quod tibi præſtiti, ne reve larem arcanum delingua ſancta, 6, quam ego præter ſeptua- ginta linguas 7. calleo; tu vero illam nonintelligis, ſicuti ſcriptum reperitur in tracta- tu Talmudico: Sota. 8. Verſ. 10. Ee venerunt mgue ad aream Atad] (πAtad id- eè T i7O TE i,e. nempe: non fue 4 runt ei anguſliæ mortis, ſic in not. m nd h. loc. exponitur, conter. Gur Arjeh foel. 6 5. col. z. med. ubi aliæ adducuetur rationes; cur dicatur, quòd Jacobus non ſit mortuus, vide & tractat. Talm. Taanit, fol. 5. b. uti in ned n-aR h. loc. ad marginem allegatur„ item e rrWy pag. I25: b. Sign. 3 0. 1. Vide, quæ ſuprà ad Genel. cap. 24. V. 30. n. in boasi n ad marginem allegatur. 5e Vide Geneſ. cap. 4,6. v. 6. n. 6. ſt. D. Wagen“ ſcil. Sot. alleg. pag. 294. . 9. Conker. & cap- præced. 49:. V. 21. n. 1 5. Hebr. WMte dehn, in utroque MSto Erff. pro his legitur: pV 17 nter 597 i. e. quoniaen di- xerat eifPSharaoni) Toſephus: (ego quoq; trans- grediar &α.) conter. hic tract. Talm. Sotaj, fole 9. b. & 13. a. it. fol. 3 6. b. 6. Nam, (uti in Sota spud M agenſeil. p. 7 82, ha- 61. & ad e. 30. v, 30. n. 51, S& ſeq. it⸗ a Genel. c. 47. V. 19. n. 30. notata ſunt, conter. & not. in an re h. loc. Sicuti Exod. cap. 24. v. 33. habetur„, cçonfer. hic tract. Talm. Roſch haſchana a fol. 26. a. & Sota, fol. 13. a. it. Chulin, fol. 2. a, 3. Vel: cocmi, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 29⸗-S& p. 294⸗ n. 10,it. Ligbtfoot. in Act. Apé- ſtol. cap. 7. V. 16. pag. 66. dit. Lipfienl. vide 6 Deuter. cap. 2. V. 6. ibique not. n. I 7. & Mot. ad Hol. cap. 3. Vv. 2. n. J. & num. 6⸗ 4, Conter. quæ ſupra ad Genel. c. 33. V. 19⸗ N. 39. Rotata ſunt, confer. & D. Wagenleil. dict. p. 294.n. 11. betur) Pharao linguam Sanétam à Joſepho diſce= te voluit; ſed illam perdiſcere haud potuit, Pha-= rao itaque adjuravit Joſephum, neid cuiquam revelaret, nempè quad ipie linguam Hebrai- cam non zalleret. 7. Judæi ttadunt, vetuſtiſſimis Reip. Egy ptiacæ cemporibus neminem ad clavum ejus ſedere po- tuiſte, niſi qui ſeptuaginta linguas calleret, has etiam S à Gabriele una nocte edoctum. didicifſe, vid. D. Wagenſeil. dict. pag. 782. G ſeq. 783. n. 3. confer. & liber Prec. Jud. in nos. part. 2. pag. 82. b. princ. 8. Et quidem fol. 33. a. uti in man nn, ad mar- ginem h. loc. allegatut, vide D. Wagenleilii d0t⸗ « Vide, quæ ad Exod. cap. 15. v. 8. num. 106. natata ſunt ,„ confer: & Bereſchit Rabba heloc ut P. 6: &τ P, 782. CA UI. Hnoltti pobt u & Prinep⸗ nidehan cor. runkin ea eo igarum cite fomigracch epotes eſot Ullut er flin determinarit levod 1, tie diſpoß⸗ Aucan (ſe Phraimetuat lum orm in uent fr tem ilo] Qo⸗ olephi) an , uniizs Tren Zutem ſeniſſe pkam eſtoibe inam egtſin ſol. 13. 1l 5 * onmali ein leberur, expe 16, eulo hie melligitn ol atii allegnet, II. Iemtekeftu D. Vagali 14. h 0d: 1e0, quon pol ſagan⸗ tur gidlinctio MSio Erff 15. Vel cenene er fllidus Can Berelehit Ra marginem all 1 „tol. 1. AEib, nlasd keun, Nimnſadentag⸗ idimii luuz lco)ſ Wenithuicyet⸗ Onem vocarunt on ſeet 35 Mum, (uoctr Cri Eſavortol. Drair e] Nis weto metuitilie kaltictte debee, N furamentun, prrter ſeptur. peritur intracs⸗ 8 1. 6, 4. D. Vegen⸗ h g C0ler, K . gue Mdio Eif gto Mie. guoriamn di⸗ u: ego guogttn 30. Talm. Soti, elo. igeneil,p,di a ⸗ ſolſoc⸗ te haud potit, hae hum, peid cuigtam E lnguam Hei ai Neig gite Wurm eſas lesele p⸗ ingues cilete bil e unas nodte edackum, dan g Und Her Meo ic n dt⸗ Wageleliden deò dicta, fuit area iſta, quia) circumdata erat Ni. e. cynosbatis; 9. Kabbini autem, noſtri exponunt (locum iſtum) de ea re, quæ (ibidem) accidit, nam omnes feges Cana- an & principes Ismaélitarum egreſſi erant ad bellum (contrà Ægyptios;) ſed quando Videbant coronam * Joſephi ſuſpenſam in arca 10. Jacobi, ſteterunt omnes & fuſpende- runt in ca coronas fuas illamque cinxerunt coronis ſuis veluti aream, quæ ſepimento ſpinarum circumdata eſt. 11. Verſ. I2. Sicari eispræceperat] Quidnam hoc(ſibi vult,) ſienti præceperat eis 12, (nimiràùm) Verſ. 13. Portaverunt eum filii eſus] Nonveròô nepotes ejus, ſic enim eis præceperat- non portent loculum meum nec vir Egyptius nec ullus ex filiis veſtris, quia illi 13. ex filiabus Canaan (nati) ſunt; ſed vos (ſoli portetis,) determinavit quoque eis (Jacobus) locum, (videlicèt) tres orientem versus (portent) & ſic quoad quatuor ventos 14. & jaxtâ ordinem, qué caſtra vexillorum profecta ſunt, 15. hic diſpoſiti? fuerunt (à Iacobo,) Levi autem non portabit, quoniam is portaturus eſt arcam (fœderis,) Ioſephus quoque non portabit, quia is rex 16, eſt, Menaſſes & E- phraim erunt pro illis, 17. atque hoc eſt, (quod dicitnt: **) unusquisque juxtà vexil- lum ſuum in fignis 18., (nempe:) in ſigno †illo, quod eis tradiderat illorum pater, ut portarent feretrum ſuum., 19. Verſ. 14. ſe & fratres ejus & emnes, qui aſi enderant cum illoe] Quando reverſi ſunt illùc (fcil. in Egyptum, ) poſuit (Scriptura) fratres ejus Qoſephi), ante Egyptios, qui cum illo aſcenderant zaſt, dum profedti ſunt (ex Ægy- pto 9. Junii ac Tremellii quoque verſio habet: quùm autem veniſſent usque ad aream quandam ſe- ptam eynosbatis;alii a vertunt: rhamnum ſeu fpinam cervinam, confer- hic tract. Talm Sota. fol. 1 3. a. it. Schabbat, fol. 152⸗2a. * Nonnulli ex Rabbinis dictionem: irni, quæ hie haberur, exponunt: ſeutum. 160. In loculo ſive feretro, id enim dictione rN hic intelligitur, confer. hic tractat. Talm. Sota, fol. 137. a. iti in -T iS h. logç. ad marginem allegatur. 11. Idem refertur in Gemarz, quam vide ſis apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 2 9 8. confer. infrà vetſ. 1I4.. D. Cap. m. 22. z. In Baßileenſi editione, ut & in exemplari He bræo, que uſus ſum, item in MSto Erff. I. hic oſt verbum: w i. e. præceperat eis, non habe- tur diſtinctio verſus 1 3. h. cap. aſt in Berolinenſi & MSto Erff. z. habefur diſtinctio. 13. Vel certè nonnulli ex illis, quamvis non omnes Eex filiabus Canaan nati ſint, ſic Rabbini, confer. Bereſchit Rabba h. loc. uti in Spen P ad IA4. Id eſt: regiones ſive plagas mundi; Græcis di- euntur &re Sgaviat, Zonæ corleſtes. I5. De quo ordine vid. Numer, cap. 2. verſ. 2. & ſeqc. . *Hebr. Waa, præfixum ſen determinatum eis fuit- feil. à Jacobo, qui hune ordinem procedendi ae proficiſcendi eis præfixit & conſtituit- 16. Id eſt: regis loco fſeu princeps,primæ poſi regem Pharaonem dignitatis, confer. quæ ad Genel- c.- 47. V. 3 I. D⸗ 47. noftata ſunt. I7. Nempe: pro Leviac ſoſepho, Vel illorum loeo portabunt fererriim. *X Hebr. Wmselw, ſic in MSto Erff. z. hic additum reperitur. 18. LXX. zara onusρ1¹. e. juxtà ſigna, Junius ac Tremellius: cum ſignis, vid. Numer. dict. cap- † Hebr. mes, abeſt iſtud à Baſileenſi editione, ut & à MSto Erff. 2. fed haberur in exemplari He-= bræo, quo uſus ſum, ut & in Msto I. atque in editione am n* &, in Berolinenſi. 19. Idem refert R. Salomo in notis adNumer, al- leg. (ape 3. Ve à„ marginem allegatur, cçonlfer. é fract. Talm. So- ta, fol. 13. a. it. Cholin, fol. 101. b. 396 I. pto) poſuie(Sctiptura) Egyptios antè frattes ejus, dicitur enim: & aſcenderunt cumil- jlo omnes ſervi Pharaonis &c. 20. & poſtea: omnis domus Joſephi & fratres ejus; 25. vetùm (hocideò fadtum eſt) quia (gyptii) viderant honorem, quem reges Ganafæei exhibuerant (IJacobo vel Joſe Pho,) dum coronas ſuas in feretro jacobi ſuſpenderant 22. (quocircà gypti) illos honore affecerunt. Verl 16. Et viderunt fratres Joſephi, quòApater eerum mortuus ſet] Quid hoc ſibi vult:) & viderunt? 23. (nimirùm fra- tres oſephi) eognoverant, per mortem ejus (Jacobi, aliquam mutationem eſſe factam) penès oſephum nam (ante) conſueverant comedere ſuper menſa Joſephi, isque illos (communi convictui) adhibuerat propter honorem patris ſui; ſed poſtquàm jacobus deceſſerat, non amplius illos (communi menſæ) adhibuit. * Eod. verſ. 1 5. Fortaſſis nos odio babebit] (Vocula hic ſiguiſicat:.) —☚- i. e. forſitàn nos odio proſequetur, xx (particula illa) ) multas recipit ſignificationes, 24. interqdum ) ſignificationem habet petitionis (ſive ro gationis,) atque idem notat, ac N i. e. utinam, veluti (ac- cipitur in illo loco:) i. e. utinam ſit juxtà verbum tuum! 25. item (in illo loco:) j. e. utinam audias me! 26. item: W i. e., utinam voluiſſemus.! 27. item: 1 . e, utinam mortui eſſemus! 28. interdum ſigniſicat N i. c. ſi & Q. 29. veluti (in illo lo- CENESFSOIDWTS,,. — co:) WM i. e. ſi ſapientes fierent! 30. item: ] 1 i. e. ſi mihi app enderetur ſuper manus meas, 3 interdum notat &p i. e. forſi- tàn, (ſicuti h. loco habetur:) 2 i. e. forſitàn nos odio habebit, nec alia ei ſimilis (ſigni- ficatio habetur) in Scriptura ac notat de i. e. fortaſſis, veluti (vocula illa: ) Nac- cipitur in illo loco:) NRi. e, forſitàn non ibit fœmina poſt me, 33. ubi (paricula d*) . e eni! 26. Vel, ut alii: quæſoò audi me, ſicuti ſupta Ge- nel. c. 2 3. v. 13. habetur. 27. Alii: utivam copiſſemus! Vulgata habet : utinam ut coœpimus, vid. Joſu. c. 7. v. 7. 2 8. Quemadmoddm Numer., cap. 14. V. 2. habe- tur. . 29. De iſtius voeis ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Hebr. ubi notat, R. Salomonem hoc verſu 15. velle, quod particula iſta ſit etiam optantis „ 20,. Sicuti Iluprà verl. 7. h. cap. habetur. 2 1. Vide verſ. 8. h. cap. confer, & tract. Talm. Sota, 22. De quo ſupra verſ. 10. h. cap. h. 11. confer. 8. Vagenſeil. Sot. p. 28. 23. Ita hic autor noſter Hebr. αjuxtà ſenſum li- teralem, à rad. πμ deducens expoſuit, ſic ferè etiam 1,XX ¹ rres A4 i,e. videntes autem, afſt au- tor Vulgatæ t anitolit: timentes, ac pro * videtur legiſſe: à rad. z i. e. timanit. I. „ Gonfer. hic not. in , ubi ratio, cur 30. Vel, ut alii: utinam ſaperent: olephus frattes ſuos non amplius menſæ ſuæx ton. c. 32.v. 29. habetur. adhibuerit, ex Beteſchit rabba adducitur. 31. Vel: ſi attendiſſes ad præcepta mea! ſic ju- s Hebr. aruw" Sn abſunt à Baſicenſi editione nius ac Tremellius verterunt Eſai. c. 48. v. 1 . &S&& à MSto Erff. 1. a1:. lidem junius ac Tremellius tranſtulerunt: ſi 24. Vel: multas notat res, Hebr. wnyh ntn ego appenderem manibus meis, uti 2. Samuel= n . e. multis communicatur rebus vel in c. 18. v. 12. habetur. SJJM multas res dividitur. 3. Sicuti ſuprà Genef. c. 24. V. Fc habetur, confer: 25. Prout Geneſ. cap. 30. v. 34. habetur, vid. † not. in Ha NR h. orcr. infc. num, 36. ha verſ. — confer. infrä num. 34. h. verl- ſicuti Deute- 1. i. e, ſi attendiſſes præceptis meis 3 1., item: (o)Nie Domiougecce atjust jetbunm ilo looo) 11 Jin)ad joſie Amandaviteos: 110 luo, Mds (imialn flio⸗ oſphus erat (rures ſoſephin⸗ olephus noh e, Dei gatru tui (Faresti)ilin hocfuitloptiet tin llus dei)o 22 14 e: mMgttio 19, . vellI . no 35. Hiout 2. Anue unis ac Tevell Jehoft ad afliti 16. Fieni Genel num. 1, h. Fetl. 37. Videſupra Gene 39 a en mente au volui, god hic etur. 19. Nempt: mint licet: paen iuus 40. Uiiſupra Gar⸗ not. in wo 41, Vide, quæ i numn. 62. D0tatal ba ac tralt. Talt Onn wdoh. 4ne ld dh: eobe I. — ndennntcuml- fanttzeſg n, 1ebes Canetti ſpencetantn. Hang zenhi, (nimirämfte. nemellekidhim) ſphi igeilos Kqnan acodes if. yrtcſir ioptolegvetlt, gnlificationemm inam veſtiiſae⸗ in lloloco) i 1:)i. e, Utinam. veloti inillolo. iis meisz1, item:; IDd i.e. ſorl⸗ geiſimilis lgni⸗ hla illa. hNac⸗ pericnla ) ſoni⸗ ime, ſeutilupta Ge⸗ 8e! Vulgsta hobet: la. c.7, .7. cad. 14. . N labe⸗ oneile Dunottbex. monem hoc ſeru l). 1 ſt etiann optantis, erl elent ſieutiDelke⸗ rrtepti mea ſe u⸗ tElaic. 49. .. Pius tranſtulerumt: fi meis, uti 2. Mel⸗ er. hahell oonleh ſignificat: ε° O i. e. forſitàn, interdum notat )& petitionem 34. veluti (in illo lo- c0:) Ni. e. ſi aſpiceret Dominus afflictionem meam! 35. ) N i. e. ò ſi reducat me CAF. . QENESEOS. 397 Dominuslecce illa (vocula Nidem ſignificat) atque (in illo loco:) i. e utinam fi- at juxtà vertbum tuum! 36. interdum (particula) & ſignificat dti. e. ſi, (veluti in illo loco:) ) Ni. e. ſi fuerint quinquaginta juſti. 37. Verſ. 16. Et amandärunt (quos- dem) ad Joſephum] (Verbum à hic idem ſignificat) atque (in illo loco:) . e. amandaviteos 38. ad filios Israelis, i. e. præcepit (Deus) Moſi & Aaroni, ut eſſent lega- ti ad filios Iſraelis, ita & iſtud: 1 ) (ſignificat hic, quòd mandatum dederint) able- gato ſuo, ut eſſetlegatus ad oſephum eique ita 39. diceret; ſed quosnam ablegaveruntk (nimirùm) filios Bilbhæ, qui cum illo ſoliti erant (converſari,) dicitur enim: & ipſe puer (Joſephus) erat cum filiis Bilhæ. 40. Eod. verſ. 16. Pater tuus præcepit] Immutrunt (fratres oſephi verba) pacis cauſa, 41, nam Iacobus non ita præceperat, quoniam ei Jeſephus non apparebat ſuſpectus. 42. Verſ. 17. Remitte quæsd peccatum ſervorum, Dei patris tui] Si pater tuus mortuus eſt; illius (tamen) Deus ſuperſtes manet ipſique (fratres tui) illius ſunt ſervi. † Verſ 18. Et iverunt etiam fratres ejus] Additamentum hoc fuit ſuprà legationem. 4 ;3. Verſ. 19. Etenim an pro Deo 44. egoſum?] i. e. Forſi- tàn illiusDei) loco ego ſum? perinterrogationem(id hic dicitur,) ſi voluiſſem 45. vobis ſuſpicionem, quaſi ipſius amor ergaà fratres ſu⸗ os eſſet imminutus ipſeque clandeſtinum erga il- los odium gereret, quocircà haud eſt veriſimi- le, Jacobum iſtud, de quo hic ſermo eſt, præ- cepiſte, confer. not. in an ineov h. loc. † CGonfer. hic tract. Talm. oma, fol. 97. a. & Jevammor, fol. 6 5. b. 34. Sive: rogationem, confer, quæ ſuprà num 29. h. Verſ. I5. notata ſun. M 3 5. Prout 2. Samuel. cap. 16. V. 12. habetur, ubi lunius ac Tremellius verterunt: fortaſſe reſpiciet Jehova ad afflictionem maam. 35. Sicuti Genel. &. 30. V. 34. habetur, vid. ſupraà num. 2 5. h. verl. 37. Vide ſuprà Geneſ. cap. 1 9. v. 2 4 23 Ita ex mente autoris noſtri verbum a vertere volui, quod hic & Exod. c. 6. V. 12. al. 1I3. ha- betur. 39. Nempè: ut in textu ſacro hic habetur, vide- licèt : pater tuus præcepit anté obitum ſuum RKc. 40. Uti ſuprà Geneſ. cap. 37. v. 2. habetur, conſer. not. in om re h. loc. 41, Vide, quæ ſuprà ad Geneſ. cap. 1 8. v. 13. num. 62. notata ſunt, confer. & Bereſchit Rab- ba ac tract. Talm. Jevammot, fol. 6 5. b. uti in Pne DEh. loc. ad marginem allegantur. 43. Id eſt: Præter legatos, quos ad Joſephum milerant, ipſi quoque fratres ejus ad illum ive- runt, confer. hic Megilla, fol. 16 b. 4 4. Vel: num Dei loco ego ſum? Vulgata: num Dei poſſumus reſiſtere voluntati? ELXX. ſine in- terrogatione: z& ,α e& S,α½ να, nam Dei ſum ego, confer. hic Rob. Bellarmini Contro- vVerſ. Tom. 4. de ſtatu Peccati lib. 2. cap. I I. fol. 36, a. ubi loci iſtius habetur explicatio. 45. Hebr. rD —, ſic tàm in Bibliis Bux- torf. quàm in editione Hebræa, quà uſus ſum, legitur ; aſt in exemplari 'nan nev ſuper Commentar. Raſchi h. loc. habetur: Ax1 && 42. Id eſt: Jacobus non vocaverat Joſephum in i. e. ſi ego vellem. Dd 393 GGENESEOS., malum aliquod * inferre ego ** ſanè potuiſſem, annon enim vos omnes malum mihi Kruxiſtis? ſed Sanctus ille Benedictus vertit iſtud in bonum, ac quomodo ego ſolus poſſum vos malo ?** afſicere? Verſ. 2 1. Et locutus eſt, quæ eis cordi erant] Verba, quæ cordi erant grata, 46. (ac ſi diceret Joſephus:) quamdiu vos hùc non deſcendiſtis, com - munis (hominum) rumor* de me fuit, quòd eſſem ſervus; (ſed) per vos innotuit; me nobili genere ortum elſſe, ſi itaque ego vos interficerem, quidnam homines (deme) di- cerent? (nimirùm) catervam juvenum (nobilium) iſte vidit & in illis gloriatus eſt, di- cens: hi ſunt fratres mei; ſed tandem illos interemit, eſtne tibi frater, qui fratrem ſuum interficiat? alia explicatio: decem lumina non potuerun t extinguere lumen unum- c. 47. Verſ. 22. Super genus Joſepbi] Juxtà Targum ejus, 4. cducavit illos inter genua ſua. Sèð er 5 vertere volui Hebr. n, ſicuti in ex- 46. Secil. locutus eſt, id eſt: blandè ac leniter il- ⁸ Ita hic . emplari Smmarm P ſuper Commentarium Ra- los compellavit, ſic ferẽ Vulgata, confer. hie & Sanhedrin, tract. Talm. Megilla, fol. 16. b. fol. 10 8. a. 2 x* Rumorem ſparſerunt (homin ſcchi hic rectè legitur, in Bibliis Buxtorf. legitur: in cum lineola per abbreviaturam, pro: bi aſt in editione Hebræa, quâ uſus ſum, habetur: nn ac ſi legendum eſſet plenè: a; ſed vi hic interpretor, confer. quæ ſuprà ad Gen tum id eſt & error typothetarum, confer infra 17. v. 1 6. n. 36. notata ſunt. Sign. X h. verſ. 19. 47. Id eſt: decem fratres Joſephi non potuerunt il⸗ ax Hebr. ud, in utroque MSto Erff pro eo habe-. lum unum interncere 5 ſed Deus ipſum ſervavis tur: N. i. e. non ego (potuifſem. &c. confer. hie Gur Arjeh fol. 65. col. 4. fin. & X Poſt a y i. e. vos malo afficere, in? not. in ar riᷣ h. loc. S= MSto Erff. z. poſteà additur: Swaii. e. aliquo 48. Scil. explicatio hujus loci erit facienda; in vel ullo (ſcil. malo vos afficere,) conter. ſupra Targum ita habetur: & nutrivit illos Joſephus, vign. * h. verſ. 19. contfer. tract. Talm. Cetubbot, fol. 111, 2. N. o es) ſic Hebr. de eſ. cap. CaAP.. na etetcitum eat Annon verdipl⸗ tut jhicgetiptun fueritin gypt faciat ſolephiju mt ſolephus q Vetl.7. kun — 11 Hedr. Pncn R Anmel bellee E morte eMluck. 1 Conler. girr pe laſunt, vien 37 Heh, Nrne „uumed, † Hebr Pnd ab 1. Prontkli, c. 4 147. .4 culer. 3. ld eſt: pretipu⸗ ligit, ſeui Deus citur Exod, t. Gam benevolenti cOnfer. Exod, . An h. loc. 4. Fil. kliorum lermd elt, conf te Hebr. N hoe mi e, & ſal ſolum ibidem ſvn — r. esmalummi * nodo egoſoli 1] Verde ee Kendiſit,con. os innotit ne nes (deme) di. loriatigeſt, di⸗ iftatem iiin . elumen unuim Karit illoz intet — dlande ac leniter i- loata, eonier hie 16. b. Sanhectin; nes)ſe hebe. Dn ſupra ad Genel ca⸗ z. hi nonpotweructil⸗ Deis ipſum ſennit ol. 6 ,e0l ,fn. A i erit kiendi in trirtillos ſoefiuns, tol, nhn EXODUS. CiAP. .. EXObDlI. 399 . EErſ. 1. Atque hæc ſünt nomina ſiliorum Hraël] Quamvis (S. Scriptura) nu- . meraverit illos (Israëlis filios,) dum vixerunt, juxtà nomina ſua; (tamen MA hic) iterùm recenſet illos poſt eorum obitum, * ut notum faceret amo- Brem (Dei) ergà illos, I. etenim comparantur ſtellis, quas (Deus) educit Sy & introducit † numerô, nam dicitur: qui educit in numero & juxtà illarum nomi- na exercitum earum 2. & omnes ex nomine 3. vocat. Verſ. 5. Et fuit Joſephus in Foypto] Annon verò ipſe (Joſephus) ejus que filii fuerunt ſub numero ſeptuaginta? 4. quid igi- tur (hic Scriptura) nos docerevult? nonne (jam anteà) novimus quòd ille (oſephus) fuerit in Egypto? (ita ſanè eſt?) ſed *** (id Scriptura ideò hic adducit.) ut tibi notam faciat Joſephi juſtitiam 5. ipſe (erat) Ioſephus, qui oves patris ſui paſcebat, 6. is ipſe e- rat loſephus, qui in 5Ægypto extitit & factus eſt rex 7. atque in juſtitia ſua perſiſtebat. Vetſ. 7. & abundè . progenuerunt] Nam (fœminæ Iſraèliticæ) pariebant * ſex (liberos) Ddd 2 uno Amſiel. & Baſileenſi legitur: 2runa i. e. in obitu ſeu morte eorum. 1. Confer. quæ paulò poſt num. 3. h. verſ. 1. no- tata ſunt, vide & not. in am m h. loc. XX Hebr, HSe'rnv in MSto z. additur; na i. e. numerò. . † Hebr. an, abeſt id verbum à MSto 1. 2. Prout Eſai. c. 40. V. 26. habetur, vide & Pſalm. 147. v. 4 confer. & not. in aN ππh. loc. 3.ʒ Id eſt: præcipuè ac præ aliis novit, curat ac di Uigit, ſicuti Deus Moſen ex nomine noviſſe di citur Exod. cap. 3 3. V. 1 2. id eſt: ſingulari qua- dam benevolentia & amore illum complexus eſt, confer. Exod. c. 3 1. V. 2., Vide & not. in nov R h. loc. ſermo eſt, confer. not. in am ne h. loc. n i. e. c factus eſt tex, abſunt à MSto 1. ſoluùm ibidem legitur: aay rena * Hebr. n N, ſic in utroque MSto Erff. in 4. 3cil. ſiliorum Iſraelis de quibus hoc verſu 5. KXX Hebr. &αρ hoc & ſequentia, usque ad aey n y a) i. e. fuit in Egypto ſervus öel andem factus eſt rex (atque in juſtitia ſua &, 5. Probitatem & conſtantiam in pietate & amore ergà Deum, vide etiam hic not. in Naτπ ndρh. l. 6. Senſus eſt: Joſephus idem fuit ac conſtans per- manſit in vera pietate, taàm in humili ſuo ſtatu, quàm in dignitate conſtitutus, confer. hic Sche- mot Rabba, uti in vmar no h. loc. ad margi- nem allegatur; in MSto Erff. 2. verba iſta: &α ad N HN y i. e. ipfe (erat) Joſe- phus, qui oves patris ſui paſcebat, ablunt à MSt0z. 7. Confer. quæ ad Genelſ. cap. 47. V. 3 I. n. 47. no-⸗ tata ſunt. 8. Hebr. “*“, i. e. Leptilium more progenue- runt, uti Geneſ. c. I. V. 20. S& c. g. v. 17. ha- betur, LXX. verterunt: æ 1ι νανον abundantes fuerunt, Vulgata habet: & quaſi germinantes multiplicati ſunt, confer. Tract. Talm. Berachot, fol. 7. col. a. item not. in novw n- h. mſ oo. * Hebr. Qn Tew, ſie tam in Biblis Buxtorf. gquaim 460 EXODI. uno ventre. 9. Verlſ. 8. & ſurrexit rex novus) Raf & Samuel (hic inter ſe diſſentiunt,) alter dicit, (quòd fuerit rex) ipſe novus; 10. alter verò dicit, quòd decreta ejus fuerint innovata. 11. Eod. verſ. S8. Qiti non noverat] i. e. Fecerat ſeipſum, ac ſi illum (Joſe- phum) non noviſſet. 12. Verſ. 10. Agite, ſapienter nos geramus] Omnis ( dictio) ar Rignificat præparationem, * ac ſi diceret: præparate vosmet ad rem iſtam. Eod. verſ. 10. Sapienter nos geramus erga illum] (Videlicèt) ergà populumc Iſraeliticum,) ſapiens ineamus conſilium, quid ei faciendum ſit, Rabbini noſtri exponunt: ſapienter(ſeu cal- lidè) nos geramus ergâ (Deum) ſervatorem Ifraelitarum, ut illos per aquam judicemus, 13. quoniam ipſe (Deus) olim juravit, quod non inducturus ſit orbi ** diluvium. 14. Eod. verſ. 10. Et aſtendat à terra] (Nimirùm) nobis invitis; * Rabbini noſtri expli- cant, notata ſunt, ut & not, ad Hoſe. cap. 4. V. 1 8. I . 3 1. & n. 32. = 13. Id eſt: ut Iſfraëlitarum filios per aquam delea⸗- mus atque ita efficiamus, ne nimium multipli- centur, confer. hic Schemot rabba, preut ad marginem allegatur in an mo ſuper Com- mentar. Raſchi h. loc. confer. Sota, fol. 11. a. *X Hebr. —75– in MSto z. additur: 7 en quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ha- betur; in editione am r legitur in ſingu- lari: — e, i. e, quia pariebat (fœmina Itraelitica, ) confer. hic Berachot fol. 7. a. & Chullin, fol. 92,a. G. Hebr. te Da j. e. uno utero, ſex liberis ple- no, quos illæ felici partu enizæ erant, confer. notæ ad Mornæ. de Verit. Relig Chriſt. cap. 26. P. 56 5. p. 55. edit. Iſnacenſ. vid. & not. ad li brum bPrec. Jud. part. I. p. 9 5.: a. fin. & b. princ. & ad z. Samuel, c. 6. verſ. II. n. 16. KoO. Id. eſt: rex alius & diverſus à priore, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 22 5. & Junii atque Tremellii not. h. loc. fi fides habenda eſt Artabano, (quem Euſebius de Præpar. Evang. lib. 9. c. 16. 17. 18. 2 1. & 23. allegat, vid. Mornæ. de Verit. Rel. Chriſt. c. 2 6. p. 56 I. edit. Iſnac.) rex iſte £Ægy- pti, ſub quo Moſes natus eſt, dictus fuit Chene phrim, qui, cum liberos fuſcipere non poſſet, pu- erum iſtum Hebræum adoptarit. I. Id eſt: alia ſeu diverſa fuerint ab ipſo facta de- creta, ac proinde dicatur rex novus, confer. D. Wagenſeil. Sot. dict. p. 22 5. & ſeq. habetur au- ters locus hic adductus in Sota, fol. 11. uti in D hic ad marginem allegatur, confer. Eruvin, fol. 5 3. a. 22. Id eſt: de induſtria ac voluntari memoriam Joſephi abjecerat, confer. Junii ac Tremellii not. h. loc. ut & D. W'agenſeil. alleg. pag. 22 5. f 1 & ſeq ac not. in am Nov' h. loc. it. Eruvin, fol. veteri exemplari Raichiano. 13. 2. v"ax Hebr, rin 7), ſic etiam in MS40 * Gonfer, quæ ad Genel, gap. II Verſ. 3: Sign.* tionem ſumere per illas (aquas.) 14. Uti Genef. c. 8. v. 2 I. & c, 9. V. I I. habetur, conſfer. & Efai. cap. 54. v. 9. ſenſus eſt, cum De- us homines per id, per quod illi peccant, punire ſoleat, callidum Æ gyptii inierunt conſilium projicerent, & exiſtimarunt, quòd Deus ipſos gyptios per aquam non eſſet puniturus, quo- niam ipſe olim juraſſet, ſe orbi diluvium non eſſe inducturum; aft Deus fapientior illis extitis col. 4. in notis Raſchianis editionis hon r poſt verba: orbi diluvium, hæc uncinulis inclu- ſa & addita ſunt nempè: 9 vyey Da den ne een dee e enn e neen Wn i. e. aſt illi non intellexerant, quod il- ducere diluvium, aſt ſuper populum unum (in- 2. ſed ia MS10 panih i⸗ e. nee zbſe (Deus) poterit ul-. le (Deus) ſuper univerſum mundum non velit in- “ eorumque callidum conſilium eluſit, vide D. Wagen ſeil. Sot. p. 227. & Gur Arjeh fol. 66. erlln, oit cuaben hir cinthab a0dlociumfuumn Kaſcendamen herilin 1 Dvo nie) fecerin) prine 4) ltzdific nun ilun lini fuuatä Lacgum mmitur ickoilte nenpe ac)re Puanſa Q⸗ Falidasatquem In quacondbete KLanctüüllius en od rerl.11 N CVDpro)! — (UCaelte) oect (xera dbidem 15. Hebr. a, emplati Hihæo “ „SNk. I1rr EO nePn he contrà Deum, ut Ifraelitarum filios in aquam lineant, piont manſtulit, oe 3pud eundemp. 166. Vel: ut alit Venit: tabernan (pronthic intey Talm Sota, fol y. Fcil, onenibus, idenotadlibni Prioc, &notint eſt in Möto !. v I8. Targum heben “ av luper (Aiuras, LN dum) inducat (ſic fcriptum r in 6 ter ) inducat (ſie ſeriptum reperitur) nunitas, ſic Wles eid i,e, u, conler, num c zn rgeh CANT — — tleiſentung telaeſur kienint clillum Dole. is/ ictio m. Lod erl. icum,)l iee Plenter en cal. lam ucicenn, ClInyVIum. 4, bini noltiienl. Cint, — N le, ca. 4. V lgn os er aguam delez. e nimium multili⸗ Ot rabba, pfoltad W luper (om. er. Sota, ol, 11.4 additur; d N (Deus) potetit u⸗ 118,) 8 9. . 11, ibetur, ,ſenlas eſt, cum De- illipercant, punife inierum conſlim rum fülios in qtam t, qud Deus iſos ellet pumturus, quo⸗ eolbi dilurium non Ppientiorilisentiti unn eluſtt, Nide D. Gur Atjeh fol. 65. guionis Dhnn N lxc uncinulis inclu⸗ N Nan tellexenent, guodil⸗ mundum non feli in⸗ Populam unutn (t⸗ rum nehetint) i0 1n Mo n kelin . CAF. I. EXxODl. 401 cant, (haberi hic locutionem, )ac ſi ali quis ſibi ipſi imprecans, diras ſuas ita efferat, quaſi ad ſocium ſuum 15. illas referat, nam ecce hoc (idem dicere vult,) ac ſi ſcriptum eſſet: & aſcendamus nos (.ögyptii) èterra; ipſi autem (Ifraelitæ) illam occupent. Verſ. 11. Super illum] i. e. Super populum (Iſraeliticum.) Eod. verſ. II. Tribautorum] (Dictio p hic) ſignificat tributum (ac ſi diceret Scriptura, quòd Ægyptii Iſraelitis præ- fecerint) principes, qui ab illis exigerent onus; ſed quodnam fuit iſtud onus? (nem- pe:) ut ædificarent urbes armamentariorum 16. Pharaoni. Eod. verſ. II. Ur aßige- rent illum oneribus ſuie] i. e. Egyptiorum. 17. Eod. verſ. I I. Urbes armamentariorum Juxtà Targum 18. ejus (facienda erit explicatio dictionis 28O,) ſic quoque (ſu- mitur dictio iſta in illo loco:) vade, veni ſ20d 1& i. e, ad theſaurarium 19. illum, (nempe ad) præfectum ærario, qui theſauris præpoſitus eſt. Eod. verſ. 11. Pilihom && Rahbamſas] Quæ (urbes) non erantt ab initio ad id aptæ, 20. fecit itaque illas (Pharao) validas atque munitas ad theſauros (cuſtodiendos.) Verſ. 12. Et ſtcati aftgebant eum] In quacunque re illi (Agyptii) volebantaffligere (populum Iſraeliticum) in eadem Sancti illius Benedicti animus erat, ut multiplicaret (illum populum) eumque augerer. Eod. verſ. 1 2. Sie multiplicabatur & augeſcebat] (Verbum ρ◻ hic ponitur pro:) 52 (& V pro:) XD; * expoſitio ejus allegorica eſt: Spititus Sanctus ita dicebat: vos Ddd 3 (Egy- — gatæ ibidem tranſtulit: ad eum, qui habitat in tabernaculo, ubi videtur legifle per Schin: 7& wA, LXX. dict. loc. verterunt ι ασπ* bter, in paſtophorium i. e. in thalamum, (in quo Templi Præpoſitushabitabat,) confer. num. antec. 16. † Hebr. N̈*â hæc & ſequentia usque ad ver- ſum 12. abſunt hic à MSto I. 20. Sive: convenientes & idoneæ, nempè, ut es- ſent theſaurariæ urbes & armamentaria, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 229. Pithom & Raham- ſes Targumiſtis Hieroſol. & Jonath. ſunt paum DO) i. e. Tanis & Peluſium, vid. Lightfoot. Dec. Chorogr. Marco præmiſſ. cap. I. GJ. 2. p. 519. edit. Lipfienſ. confer, & Schemot rabba, prout ad marginem allegatur in po mwl⸗ per Commentar. Raſchi h. loc. Verba futuri temporis hic poſita referuntur ad SphA PDavHd i. e. mentem ſive animum Dei, qui voluit, ut dan i, e. multiplicaretur p i. e. augeſceret populus Iſraeliticus, poſita ita- que ſunt pro verbis temporis præteriti imperfecti, quæ ſignificant TDn 1 i. e. perpetuam exi- ſtentiam vel a dus sentinuationem, gontfer. Ex- 00, — MStoO I. pro eo legitur: ανο1 i. e. S ipſi (Iſraslitæ) occupent illam (terram noſtram,) cœtera ibidem omiſſa ſunt. I15. Hebr. Mafia, ſic in Bibliis Buxt, ut & in ex- emplati Hebræo, quo uſus ſum; aſt in editio- ne pan he habetur na quaſi ad alios at- tineant, prout D. Wagenſeil. in Sot. p. 22 8. tranſtulit, hoc quomodo intelligendum ſit, vide apud eundem p. 233. . 10. 16. Vel: ut alii: theſaurorum, Vulgatæ autor Vertit: tabernaculorum, ac videtur pro: Maonbyn (prout hic in textu ſacro habetur) legiſſe: MhaavV er Schin, sonfer. num. ſeq. 1 8. & 19. it. tract. Talm. Sota, fol. I I. a, 17. Scil. oneribus, quæ FÆgyptii portare ſolebant, vide not-ad librum Prec. ud. part. I. pag. 9 5. b. princ. & not. in a M h. loc. cOοαUπα&i de eſt in MSto I. vox =Svn i. e. Ægyptiorum. * 18. Targum habet &es n de i. e. urbes the ſaurarias, LXX. verò: 2ια νvρα Urbes munitas, ſic & MSr. 2. 1 5 i. e. urbes fortes N&ρ i. e. ad theſaurum, uti ibidem addi- ur, confer. num. antec. 16. & not, ad z. Chron. cap. 32. V. 2 8. U. 2 5⸗ 19. Prout Eſais c. 22. Ve I 5: habetur, autor Vul. 402 EXODI. 22. (Ægyptii dicitis: 2 i. e ne creſcat; 2 1. ſed ego dico 7 HAA T .üccrefſcat Eod. verfſ. 12. & diſßtæaebat] Tæ debat illos (Egyptios) vitæ ſud, 23. Kabbini no- ſtri explicant, quòd tanquàm ſpinæ 24. fuerint (Iraelitæ) in oculis eorum (Æ.Dgyptio- rum.) Verſ. 13. L. aperitate] (Iſtud hic ſignificat: in ſervitute ?*y duta, quæ — 2 i. e. frangit corpus illudque conterit. 25. Verſ. 15. Obſtetricibus] (Di- ctio: — hic ſignificatidem, ac N i. e. parere facientes; ſunt autem (verba. quæ recipiunt ſignificationem tàm, Pp, quàm 26. veluti G AD, item π& % ita (etiam dicitur:) νρ5h& . Verſ. 16. Cum ob- ſtetricatæ fueritis] (Iſtud: 120 hic idem ſignificat) atque 2O i. e. cum pa- rere feceritis. 27. inde ſortita eſt;) quia Verſ. 1 5 Schipbra] (Hæc fuit) ochebet, 28. nomen autem (NDO i. e, pulchrum faciebat ²9. infantem FEod. verſ. 15. Puhah] (Hæc fuit) Mirjam 30. (quæ cognominata fuit q D) quia H i. e. ac- clamabat & alloquebatur atque affabatur 31. placant 32. infantulum plorantem v ſignificat pvX i. e. clamorem, vel- quæ infantem, prout facere ſolent foeminæ, uti od. c. 15. v. I. num. 1. poſt: b in utroque MSto hic additur: w &α i. e. & hic eſt ſen ſus elus literalis. 3 21. Scil. populus Iſraeliticus, uti ſuprà verſ. 10. h. cap. habetur. 21. Vel⸗ ita augeſcat, ſic benè precando Spiritus Sanctus dicebat, confer. Sota, fol. 11. a. & D. Wagenſeil. Sot. P. 229. 23. Reſpicitur hisce verbis ad illa, quæ Geneſ. c. 27. V. 46. habentur, vide not. in dham h. loc⸗ 24. Hebr. 'e), alladitur bac voce ad verbum quod hic habetur, confer. D. Wagen. ſeil. Sot. p. 236. n. 19. & not. ad Habacuc cap. 2. V. 7. V. 38⸗ Hebr. Whinyn, betur: vwy Pya i. e. ficuti ſpina, confer. Sota, fol. 1 1. a. 4 2 5. Aliam explicationem †Da kfecit K. Elieſer in Gemara, qui expoſuit ſeparatim: 2 i. e ore blandiente, dum Ægyptii principio leniter & verbis bonis Judæos ad laborandum induxe- 3 runt; poſteà vero eosdem duriter & aſperè tra- KRarunt, vid. Id. D. Wagenleil. Sot. n. 20. p. in utroque MsSto iſtius loco ha-† 236. £ ſeq.confer. & nat. ad librum Prec. Jud. part. 1. P. 9 5. b. med. & part. 2. p. 106. b. med. it. part. 3. P. 2 3. b. med. ubi ſcribitur, quòd ab initio Ægyptii Iſealitas induxetint ad laboran- dum † R9a verbis blandis os yn nden i. e. tandem durô jugô illos preſſeriat , confer. tract. Talm. Sota, fol. 11. be uti in ban ne h. loc allegatur ad marginem. 26. Id eſt: & activam habent in Hiphil etiam uſurpantur, ad Geneſ. c. 6. v. 1004. & not. in 'pen h. loc. 27. ſtetricatæ fueritis, in ſignificatione Hiphil, con- fer. num. antec. 26. & Sota, fol. 11. b. 128. De hac vid. infrà Exod. c. 6. v. 2 0. confer. & n. 6 9. verſ. 2. h. cap- 29. Vel: quia mundabat infantes ‚prout D. Wa- genſeil. in Sot. p. 243. tranſtulit, alia nominis explicatio habetur in Gemara apud eundem D. Wagenſeil. dict. loco, nempe ides? mρ co- gnominata fuit, zmn i nne e i. e. quia lſrae litæ augeſcebant & multiplicabantur illius ætate. 30. Conter. infrà verſ. 20. h. cap. n. 69⸗ 1. D. Wagenſeilius dict. p. 243. ſcribit, qus Ejusd. n. 2. p. 246. 32. noſirum, idem Commentator noſter ad Gema- ram ſic exponit: rnn CAb. I. ſigniſicationem öe confer. Ratchi not. 9. it. Buxt. Lex. Talm. fol. Vel: cum partum procuraverilis i. e. cum ob-⸗ Sa, fol. Ileb, Hebr. A Naxm Rn tDNDP ita apud autorem tCaniun alin Seri S58 —„ inr. Zod ret ę num alteologi ej⸗ ſa Hod verl Emetat. Vetl limentum ,,lt conletſihanli ſerrilis quonian eaigue inie ð NNie minag) Veluti) Mi,e. rrrrrrrr wyNN riN inkantem ſebis 5 tum argue hilate pag. 246,n 2 al Uberur, nempe, uoniam b) et Spintum 5. d wes paliat fliuum, 4. Uti Elai, 4ed vot. in Michlolſe 5DR i, e, clamat uo. 134. Dlont2, Reg. bidem R. Salom. 13, n.16. 3. Vid. ſeten c. eei, ſoper lapidit AkEe. D. Wegenl. 5 G Hebr W, in un puhah dicta fuerit à deliniendis infantibus, vid. 1: i Loci Kivt erphier lekonfer, 90 1. be⸗ alleatur 3 p H 4 rd d e Kum; Ain Gen Iuam Klimentin D (AD. . Le Kecteſca,. 43. abbihino. um (HBeypiio. te Pintee letriiiu (di. nes; ſont autem elui an e erl. 16. 0) I6. Cn h⸗ nantem ( em od. verl. la PD.e ac⸗ ſolentfaminr, camorem, vel. uti — 50 h d i. ellefint, coner, be miin dpan m m. 1 (gniſtctionem & conket. Ratchi not. I. Lex, Talm. fol. o h. loc. WVerliis i, e,eltmn 0bh⸗ caione Hiphil, con- fol. 11b. t,6. d. 210. conlet ter, ront . Va⸗ Aulit, ali nominis Aa1pud eundem D. npe ided N eo⸗ NW NN b i e. & mulipli⸗bantuu a. 69, dis imfantibus, ſig. En Ha apudautofem 1ornolier ad Gema⸗ Purd wrtr 33. Uti Efai. c. 42. v. 14., habetur, ubi vide Raſch' Hiebr. , in utroque MSto Erff. pro eo legi- 143. ſebii, d1dd O Ap. I. ExObDl. 40¾ uti (accipitur in illo loco:) tanquàm parturiens 5& i. e. clamabo. 33. Verfſ. 16. Super fellas] (Dictio &ſignificat) ſedem fœminæ parturientis, alio in loco vo- ceat illam (S. Scriptura) 2 , 34. ſic quoque (accipitur in ilio loco:) faciebatopus —nN — i. e. ſuper ſellam, 35. i. e. ſedem inſtrumenti artificioſi, quò figulus u- titur. Eod. verſ. 16. Si fuerit flius] Non fuit (Pharao) ſolicitus, niſi circà maſculos, nam aſtrologi ejus viderant f† fore, ut naſcatur filius, qui illos (Ifraelitas) ſervaturus es- ſet. * Eod. veri. I6. E vivat] (Verbum — N ponitur hic pro: — NN) i. e. viva ſervetur. Verl. 17. Et vivos ſervärunt] i. e. Subminiſtrârunt eis (Israelitarum filiis)a- limentum 36. prioris hujus (verbi N) Chaldaica interpretatio eſt: PPi. e. conſervabant; aſt poſterioris (verbi 37. ε Chaldaica verſio eſt:) H Pi. c. con- ſervâſtis, quoniam lingua præteriti * convenit fœminis multis, 338. ideò verbum iſtud eique' ſimile ſignificat täm v, quàm V, 39. veluti (in illo loco habetur:) N DNNi. e. & dixerunt: vir Egyptius &c. 40. ut ſignificet præteritum **quoad fœ- minas,) veluti D&) i. e. & dixerunt, quoad maſculos; 41. ſed (in illo loco:) 52i. e. & locutæ eſtis ore veſtro, 42. ſignificat idem ac ☚ i. e. dixiſtis 43. Vel-= H RD nn i. e. uti ſolent delinire infantem vetbis blandis, ut illum reddant quie- tum atque hilarem, vide D. Wagenſeil. dict. pag. 246. n. 2. alia expoſitio in Gemara ibidem habetur, nempè, quod ideò dicta fuerit y)o, quoniam o n eee i. e. locuta ſit per Spiritum S. dicens: futurum eſt, ut mater mea pariat filium, qui liberabit Ifraelitas, vid. Sota, fol. I1. b. ſuper Comimentar. Ralchi h. loc. 37. Quod verſu ſequenti 1 8. h. cap. habetur. * Hebf. day in MSto 1. habetur: May i. e. Hebræa (lingua) in 2z. legitur etiam Pay i, e. He- bræa, vid. * 3 9. Vel: de fœminis numero plurali uſurpatur. 39. Id eſt: tam de tertia, quàm de ſecunda per- ſona pluralis numeri uſurpatur, verbum quidem per ſe eſt riy w j. e. ſigniſicat tempus futu- rum, ſine Vau; aſt quando Vau ei additur ?2 SrOyO 79 h mn i. e, uſurpatur tam de tertia, quàâm ſecunda perſona pluralis nume- ri, uti in Gur Arjeh fol. 67. col. 2. med. habe- tur. 40. Proht cap. ſequ. 2, v. 19. habetur, confer.not. in a DW. h. loc. *X Hebr. lay in MSto z. habetur: Q2y, adjecta lineola, ac ſi diceretur: pray i. e. Hebræa, abſunt autem iſta day à MSto 1. vid. Sign.* 41. Vel? de maſculis uſurpatur: ſenſus eſt: quòd rpNn, quando de fœminis diritur, idem ſi= gniticet, ac aès de maſculis, utrobique autem notat: dixerunt, in tertia præteriti pluralis nu- meri. 42. Prot Jerem. cap. 44. V, 25 babetur, vide not, in n N— he 1o S not. in Michlol Jophi )3& quoque exponitur, PyYeS i, e. clamabo , alii aliter ibidem verte- rzunt. 34. Prout 2. Reg. cap. 19. v. 3. habetur, vide i- bidem R. Salom. not. it. not. ad Hoſe. c. 13. V. 13. n. 16. . 35. Vid. Jerem. c. 18. V. 3. ubi LXX. =s1 Al- gary, ſuper lapidibus, Vulgata: ſuper rota, con. fer. D. W.ageoſ. Sot. p. 244. tur: W PN& i. e, dixerant ei (ſcil. Pharaoni.) Loci iſtius explicationem vide in not. a ne h. loc. eonfer. & Sota, fol. 12, a. uti in a h. loc. allegatur ad marginem. 36. Hebr. umn, ita hic apud Commentatorem no- ſtrum; aſt in Gemara habetur: hd — i, e. a⸗ quam & alimentum, vide D. W'agenſeil, Sot. p. 245 fig etiam legitur in editione; NeN CA. I. 43. veluti A Ni. e. & locuti eſtis ‚de maſculis (uſurpatur) ſic quoque ( in illo loco) dlieitn ebb i e. & profanâſtis me coràm populo meo, 44. ignifica Præteritum N*&* mllih 4 n EH'., veluti (in illo 10co:) hei. e. & profanàâſtis, 45. dum de maſculis di. bunar 1 1 citur. Verſ. 19 Queniam vivideæ A6 ſunt] i, e. Peritæ 47. ſunt, ſicuti obſtetrices! dictio.) Aüwkuit — Chaldaicè (ſignificat) & i. e. obſtetrices; Rabbini autem noſtri (ita) cad allegoricè exponunt: ecce (fœminæ Israéliticæ) aſſimilantur ! ) 48. i. e. beſtiis agri, quæ non opus habent obſtetricibus; ſed ubinam aſſimilantur beſtiis?* (nempè in iſtis S. Scripturæ locis:) catulus leonis, 49, item: Iupus rapax, . item: primogemitus tauri, 51. item: cerva emiſſa; 52. de quibus verò non feriptum eſt, 53. ecce ſeriptura comprehendit illos (generali iſto nomine, quod in illo loco habetur?) quid mater tua? lexna. 54. Verl. 20. Et benefeti] (Verbum 2 hic idem ſigmificat, ac) 2 i. e. benefecit eis, atque hoc eſt diſcrimen 5. in verbo, cujus fundamentum (ſive radix) dua- bus conſtat literis ei que præmittuntur Vau & Jod, quando iſtud (verbum) habet ſigniſ- cationem (formæ) — ;. ], tunc od pünctatur per Tzere, quod eſt Kamet? katon, * veluti (hoc loco:) 291 i. e. & benefecit Deus obſtetricibus ſic (in ille loeo:) 2i. e. 49. Vid. Genel. c. 49. V. 9. & (euter. . 3 3. v. 22. 4 Vel: locutæ eſtis, quando de fœminis uſurpa- in MSto z. prærittitur: Wae i. e. ehuda tur, ſicuti adh de maſculis, videlicèt in ſe- cunda perſona præteriti pluralis numeri, ſicuti (catulus leomis.). == mox apud autorem noſtrum ſequitur. 5o. Uti Genel. dict. cap. 49. v. 27. habetur, in 44. Vid. Ezech. cap. 13. V. 19. MMMStO 2, præmittitur: Prpaa fie. Beniamin (lu- g Hebr. nay z abeſt iſtud ab utroque MSto & pro: pus rapxxz“) — Snr ibidem legitur: ; i. e. prefanavi, 5I. Vid. Deuteron. alleg. cap. 33. V. 17. in MSte A5. Scil. nomen meum, uti Jerem. c. 34. V. 16. tauri.) èòðMU habetur. 22. prout Geneſ. dict. cap. 49. v. 2 1. habetur, in 4 6, Hebr. —,Ni. e. vivaces, robufiæ, validæ, eod. Moro 2. Præmittirur: iei Naphchali (cer- de ejusmodi ſœminis Hippocrates de Morb. muli- va emiſſa.) ððõ er. l. I. c. 15. n. 14. ita: Aνoauw v„v„Ü wtajzet & sra- 53. Scil. expreſſè, in locis 8. Scripturæ jam addu- gironoε tισιG2 i. e. viriles nec pattus memores ctis. (unt, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. 54. Vid. Ezech. c. 19. V. 2. confer. & D. Wagen- . eil. Sot. dict. pag. 245⁄. ubi eadem, quæ hic, ex- 47. Hebr. M'a, exercitatæ, ita ut obſtetricihus poſitio in Gemara habetur 3 aitin editione "nov non egeant, perinde ac beſtiæ,, quæ aliorum Synpn poſt verba 1772 aA n 1. e. ſeriptura miniſieriò in partu non opus habent. comprehendit illos, ita legitur y r& Pan 4 ⅝. Confer. Schemot rabba & tract. Talm, Sota, fol. e aere i, e. & benedixit illis, prætereà ieti- 11. b. uti in har e h. loc, allegantur.: reſpi- ptum eſt; quid mater tua &cc. citur autem hac voce ad dictionem 'N, quæ hoc 55. Hebr. pyn, differentia, videliceèt quomodo verſu 19. habetur, de qua num. antec. 46. b. † iater ſele ratione ſignificationis differant & di-= verſ. vid. D. W agenſeil. Sot. p. 245: & P. Fagii ſtinguantur pro diverſitate punctorum, confer. not. h. loc. ” Gur Arjch fol. 67. col. 2. meel. h. loc, item num. 48. h. verſ. 19. * Hebt. vro riwn avn, abſunt iſta ab utroque * Confer., quæ ad Genel, cap. 4, Verſ 32 Sign ; — c)2 uur logvit tmnum vilumet „ hontueß nie. & murt Lel depe lic Kilbe63. es mili obii guinila nab in) N Erbeuefelit Den crei dnmen] tut: domus,55, t). ſacetotalen marr 1. Vige Ilnen. c⸗ .“ 57. Ui 1. kaalß 5g. Vid. ucic ea 59. Dicitur hot Kans vel inttanlt velbumn tranlii Gut Arſeh fol. Zian 5)3 eponinur: ac a ihl, u quodad Jiostt 6o. Uri berit ca. 6I. Sic hoe verla: 62. Vid. ¹. Rep.e Inutoque Mote ie, deportatus . Fioe cap ſeg⸗ h MoN 2. h N Pr wi. wigem ſignifie . eſinilloloec⸗ kteritum zes e malclle di. rieesſchcio.) bemnoſtictta) 61. de, deſlis 834 (enpein rimmogenntus ecce Cetiptlta Alidmatertia ie) bdi. . ſhetadin)dtu. n habetſigni⸗ ameii Keton, & eulter, 3 ee 22. I. e. lehud 1. habetut, is le Beniamin lu⸗ 13,V. 17 in MSto. Dh (primopenitus V. 21. hahetur, in 0 Mephthalictt. tipture An acdu⸗ ſer à D. Vagen⸗ dem, que hie, er⸗ ſkin editione ’noo D i. e. ſeiiptur DN rNN Ulis, preteten ii⸗ igelicet quomodo lis cifleſent & di⸗ octoruln, corter 4 . Vetl 14 hn 359. Dicitur hoc Grammaticis: y 7299 verbum & multiplicavit in filia Jehudæ moœrorem, 56. (ubi ) ponitur pro:) — i. e. multiplicavit moœrorem, ſic quoquein illo loco:) — Ji. c. & captivum abduxit Ne- buzar Adan reliquum populum, 57. (ubi— ponitur pro:) Ase i. e. captivum- abduxit reliquum populum, (ita etiam in illo loco:) [ i. g. & obvertit caudam cau- dæ, 18. (ubi () ſignificat) Hoi. e. obvertit caudas ſibi invicem, hæc omnia (verba hic adducta) ſunt formæ NN quà quis alios agere facit; aſt quando illa (Scri- tura) loquitur lingu? — ), 19. tunc punctatur Jod per Chirck, veluti (in illo lo- co:) * i. e. & bonum viſum eſt in oculis ejus, 6o. (ubi O )ſignificat i. e. bo- num viſum eſt, ſic quoque (in illo loco:) 2 i. e. & multiplicatus eſt populus 61. (ubi ponitur pro:) α N i. e. & multiplicatus eſt populus, ſita etiam in illo loco:) — i. e. & migravit jehuda 62. (ubi ſidem ſigniſficat ac:) — 3* i. e. mi- gravit (vel deportatus eſt) populus, (ſic quoque in illo loco:) 1)) i. e. & circumſpexit hùc & illc 63. (ubi 8 ponitur pro:) 0 i. e. & circumſpexit huùc & illuc; * nec verò mihi objicias (verba iſta:) . 20. Nx)), quia illa 64. non eandem, uàm iſta, habent derivationem, 65. nam ecce Jod in iſtis eſt fundamentum, (nempè in) 13 N 2, Jod eſt litera tertia *** in hiſce (verbis.) Eod. verſ. 20. Er beneſecit Deus obſtetricibus] Quodnam fuit iſtud bonum? nimirùm: Verſ. 2 I. Et fecit eis domos] (Videlicèt:) domos ſacerdotales & Leviticas atque regias, † quæ vocan- tur: domus, 66. (veluti * ſcriptum eſt:) & ædificavit domum Domini & domum regis„ 6⁶7. ſacerdotalem & Leviticam (domum) ex jochebed; 6S. regiam verò ex Mirjam, 69. ſicuti — Wi. c. & deſtitit, Exod. c. 4. v. 2 6. 64. Scilicèt: verba, ſuprà adducta. 65. Hebr. A na, i. e. deflexionem, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 419. XX Id eſt: in verbisiſtis fundamentum ſeu radix tri- bus conſtat literis: aſt ſuprà in verbis adductis fundamentum ſive radix duabus conſtat literis. † Hebr. ny, abeſt iſtud à MSto 2. ſed malè;ha- betur autem in MSto I. 66. Confer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 2 50. ubi Ge- mara, unde locus iſie autoris noſtri de ſumptus eſt, haberur. 56. Vide Thren. cap. 2. V. §⸗ 57. Uti 2. Paralipom. c. 36. v. 20. habetur. 5 §. Vid. Judic. eap. 1 5. V. 4. ibique not. num. I. ſtans vel intranſitivum, cui opponitur: Axn vy9 verbum tranſitiyum, de quo paulo anté, confer. Gur Arjeh fol. 67. col. z. med. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1779. in notis afmt inev'iſtud: ye exponitur: ac ſi diceret:] nxy i. e, ad ſe iplum vei ſibi ipſi, ut ita opponatur verbo tranſitivo, quod ad alios ttanfit ſeu refertur. 60. Uti Levit. cap. 10. V. 20. habetur. 63. Vide cap. ſeq: 2. v. 12. tx In MSto z. hic additur: I. Sic hoc verſu 20. habetur. 62. Vid. 2. Reg. c.]2 5. V. 2 I. . In utroque MSto Erff. pro —en legitur: — i. e. deportatus eſt, rectius, ut mihi Videtur. —a N eehen ne P I Pya i. e. & contempſit oculis ſuis, (ubi iad idem ſignificat, ac) na i., e. ipfe contem- pſit (vid. Eſth. c. 3. v. 6.) ſic quoque (accipitur) * Hebr. ), ſic in MSto I. hic additur. 67. Vide 1 Reg. c. 9. Vv. 10. & 2. Paralip. c. 7. v. I1. 6 %. Nam Jochebed, quæ una ex obſtetricibus fuit, ex Rabbinorum ſententia, Molen & Aaronem peperit, à quo poſteriori ſacerdotale ac Leviticum miniſterium habuit initium, confer. D. Wagen- ſeil. dict. p. 2 5. & p. 2 52. n. I. vid. & ſupra v. 15. h. cap. n. 2 8. 69. Nam, mti Rabbini tradunt, David quoque à⁸ Ece 406 rEXODI. CAb. II ſicuti habetur in T almudico tractatu Sota. 70 Verf. 2 2. Omni popalo ſuo] Etiam con- irà ipſos (Ægyptios) edictum promulgavit, 7 1. eo quippe die, quo natus eſt Moſes, di- zerunt ei (Pharaoni) ipſius aſtrologi:* hodiè nauus eſt Servator † (Lſraelitarum) no- bis verò non eſt perſpectum, num ille ex Egyptiis; an ex Iſraelitis(prognatus ſit,) vide- mus quoque, quòd ille (liraelitarum Servator) per aquam 72. puniendus ſit, quocircàâ (rex Pharao) eo ipſe die etiam contrà Ægyptios 73. deeretum fecit dicitur enim (hoc verfu) omnis filius, qui naſcetur, nec dicitur: qui ex Hebræis naſcetur; aſt iſti (aſtrolo- gi) ignorabant, 74, illum (Moſem Servatorem) puniendum fore propter "* aquam Meriba. 75. CAP. II. Erſ. 1. Et duxit fliam Levi] Separaverat ſeſe ab illa 1. propter decretum Pha- 2 raonis; ſed ( poſteà) illam iterùm duxerat atque ſecundas fecerat nuptias, 1. i- pſa quoque denuò juveneula evaſerat; 3. erat autem illa centum ac triginta an- nO-= Mirjam deſcendit, idque probare nituntur ex 1. Chron. c. 2. v. 19. vid. D. W'agenfeil. alleg. p. 2 52. n. 2-confer. & verſ. 1 5. h. cap. n. 30. 70. Vide, quæ num. anmtec. 6 S. & 69. ex Gemara apud D. Wagenfeil. adducta ſunt. 71. Heilicet: rex Pharao, nimirum, ut eorum infan- tes proji e entur in aquam, ſicuti id mox ab au- tore noſtro hic adducitur, confer. D. W agenſeil. Sot. pag. 256. & 257. B. 4. vid. & num, ſequ. . nde. raPeN& vel: NPDRe, uti Balileenſis e- ditio habet, çonfer. not. ad Geneſ. c. 39. V. I. Sign. ** 1 Hebr. we, abeſt iſta vox ab utroque Msto; ſed malè. . 72. Vel: propter aquam Z intel liguntur autem hic aquæ contentionis, de quibus vid. Numer. c. 20. v. 13. confer. & D. Wagenteil. Sot. 276. & pag. 2738. n. 7. it. num. ſeq. 75. Vid. & Sanhedrin, fol. 101. b. 73. Nemp?è: ut eorum filii etiam in aquam projĩc e- rentur, confer. num. antec. 71. item Sota fol. 12, a. & b. 74. Vident quidem aliquid aſtrologi; ſed haud ſci- unim, quid videant, uti in notis Raſchiad Num. c. 23. V. 2 8. habetur, ubi vide n. 10 I. confer. & cap. ſequ. 2. v. 9. n. 32⸗ * Hebr. " y, fic in MSto 2. cujus lectionem hie in verſione ſeceutus ſum. ante num. 72. & Num. c. 2 0. V. 1 3. B. 3 1. con⸗ fer. & not. in rπ h. loc. L 1. Nempè: ab uxore ſua, quæ fuit ochebed, filia Levi, uti Exod. c 6. v. 20. habetur, conf. & Ge- nef. c, 46. v. 26, ibique Raiſchi not. n. 27. it. D. Wagenfeil. Sot. p. 25 8. ac liber Prec. Jud part. I1. p. 96. a. pxinc. in not. it. Sota, fol. 12. a. & Ba- va batra, fol. I 19. b. 2. Vel potias: primum matrimonium reparaverat idque denuò continuaverat, acdhhibita feſtivita- te nuptiali, idque filiæz ſuæ conſilio, de quo vide D. Wagenſeil. dict. loc. & ma ne fuper Commentar. Raſeh. h. loc, ubi locus ex Gemar adduétus habetur. 3. rFLy i. e. ſigna juventæ, vid. Gemara a- pud D. W'agenleil. p. 2 59. unde locus autoris noſtri deſumptus eſt, confer. Ejusd. p. 262. n. 12. vid. & not. in αMπ neh. log- 75. Vel: propter aquam contentionis, vid. paulò Nam, uti Rabbini tradunt, renata erant ei nonuc len uem bidenll erat octoginta tigintzannon Aulbngl 0 10, yel. 5* Juminiverant no die pepere illiauten (k jundi (Vord naclli: jole duram. Bod. (cdr: ne juſtus — 4. Nie Rin Ceme Ap 261, h9. 4. Nim in Canir oyio itel dis ingteſſam 7 . 179, p. Vid, Genel e. fer. & Namer. n.21. 7. Coafer. bie & Fedar Olan Amſtelod. 1. Vie infra E N h. . Nile, qur ſun. t1. Conter, Men ſeil. M. p. 20 n. 4. did. & no mec ac öthen n. 1. pkoit in ad marginen. In Nempe: un Mtrimonium Rabbinorum! ſige ſupra ven ol. 11. 2. 11. Nempe: a Piis felnoralt (A 5 9 Liim con⸗ Neſt Molen d. aelitarurn )no. tn ſi, guoeitel turenim (hoe ſopier t aadan tdeentum . Eat huptintzn i⸗ maettiginta an. nd⸗ — ʒ— iden. 101, nler & 1. eufus eclionem entionit, rid. huld loe. 2 kuit ſochebec ſlis habetwe, conl. 6Ge lchi not.n. 13,1.0., e Eber Drec ud part. ota, tol. 11,4,8 Bi zwonium eparzjetat t, achibita fellijita⸗ z (oniilio, de qguo 8 Mn No ine ubi ſoens er Gemnals Zunt, kenat ennt tei mæ, Vid. Gemala àe 9. unde vel Atokis ler. Hiusd. p, 201l h. . norum, 4. etenim nata erat, cùm venitet in 5ägyptum j. inter muros; é. exegerant au= tem ibidem (Iraelitæ) ducentos atque, decem annos, 7. ac quando egrelſi ſunt, Moſes 10. Confer. Menachot, fol. 23. b. & D. Wagen. CAb. II. EzxoOpl. 407 erat octoginta annos natus, 8. ipſa igitur, cùm illum (Moſen) concepiſſet, centum ac triginta annorum extitit; vocat autemillam (S. Scriptura) filiam Levi. 9. Verſ. 2. Quodbenus (ſeu venuſtus) eit] Quando ille naſcebatur, tota domus ſuce replebatur. 10. Verſ. 3. Necpoterat eum amplius abſiondere] Egyptii enim circà illam 71. calcu- lum iniverant ab eo die, quò (vir Eevita) eam reduxerat; 12. aſt ipſa menſe ſexto & u- no die pepererat, nam quæ menſe ſeptimo parit, ea menſibus non completis 13. parit; illi autem (5.gyptii) inquiſiverant in eam poſt finem novem. 14. Eod. verſ. 3. Arcam junci] (VYox —Dꝗ, prout hic habetur) linguàâ Miſchnæ (dicitur) P ac linguàâ ver- naculâ: jonc (Latinè juncus,] qui tener eſt ac conſiſtit ràm contrà rem teneram, quàm- duram. Eod. verſ. 3. Bitumine ac pire] (Nimirùm) pice extrinſecùs ac luto 15. intrin- ſecàùs, ne juſtus ille (Moſes) tetrum odorem picis ſentiret. 16. Eod. verſ. 3. Et poſuit in alga] (Dictio “) Ggnificat N.. e. ſtagnum, linguàâ vernaculâà: rouſſeil, 17. huic Eece 2 (Kſigni- Qde ſuprà verl. 1I. b. cap. n. 2. n Dap N Nn i, e. ſed illa jam ante trimeſtre conce- perat, utiin Gemara habetur apud D. Wagen-⸗ ſeil. Sot. p. 26 5. & p. 266. n. 3. Vid. Id. Wageni, Sot. p. 279. 13. Seu: menſibus imperfectis, quaſi amputatis Hebr. Ppyppp7, Genel. c. 3 8. Vv. 27. dicitur: TT. i, e. deficientibus ſcil. menſibus, vid. not. ibid. n. 4 ¼. confer. I. Samuel. C. I. V. 20. i⸗ bique R aſchi not. 14. Scil. wenſium, Hebr. wenh, ſic etiam in MSto z. hic additur, quociscà Jochebed, quæ Moſen menſe ſexto ac die uno pepererat, per tres menſes illum abſcondere poterat; nono autem menſe, id eſt, trimeſtri tempore poſt par- tum, cum Ægyptii in tempus, quòô ſoeminæ gravidæ parere ſolent, accuratè inquiſiviſſent, Ulla infantem amplius abſcondere non poterat. 4. Sic & in Gemara apud D. Wagenſeil. pag. 259. & p 26I. n. 9. 5½. Nam in Cananæa quidem concepta erat; ſed in Egy pto inter muros urbis, i. e. ſub ipſum ur. bis ingreſlum, edita eſt, vid. D. Wagenſ. dict. P. 2 59. & p. 262. H. 11. . Vid. Genel. c. 46. v. 26 ibique not. n. 2 3. con- fer. & Numer. c. 3. v. 15. ibique not. n. 2 1. & HN. 22⸗ 7. Coafer. hic D. W'agenſeil. Sot. p. 261. n. 9. Se Sedar Olam majus, cap. 3, P. S. & 9. edit. Amſtelod. 3. Vide infrà Exod. cap. 7. v. 7, coafer. & not. in A S h. loc. 9. Vide, quæ ſuprà num. 1. h. verſ. 7. notata ſunt. ſeil. Sot. p. 26 5. & ſeq. n. 2. & p. 2 %3. ac ſeq. n. 4. vid. & not. ad Prec. Jud. part. I. p. 155. a. med. ac Schemot rabba h. loc. ut & Sota, fol. 12. a. prout in 'nen mew h. loc. allegantur ad marginem. 11. Nempe: uxorem illam, quam vir Levita in matrimonium denuo reduxerat, eaque, ex Rabbinorum ſententia, erat Jochebed, de 4* vide ſuprà veri. I. h. cap. n. I. confer. & Sota, fol. 12. a. 12. Nempè: ab illo tempore, quo lecundæ nu- ptiæ vel nova ſponlſalia exant factas de quibus vi-1 15. Hebr. m, ſic autor noſter dictionem inn, quæ hic in textu ſacro habetur, exponit ac pro DN videtur legiſſe: M Qi. e. lutum, vid. Wagenſeil. Sot. p. 268. n. 5. 16. Confer. Geneſ. cap. 37. V. 2 5, ibique Raſchi not. Sign. * vide & not. in 'par ne h. loc. . 17. Sic reddere poſſis „, in MSto z, habe- tur ve i. e. ruis „ hodiè Gallis: ru- idelet, vel: ruiſſeau, i, e, tivus, confer. infrà Exod. — = 408 . CAbP. II. õ EXObI. (ſignificationi) ſimilis eſt, (quæ in illo loco habetur:) arundo & O i. e. Stagnum 18. exareſcent. Verſ. 5. IIt ſe lavaret ad rivum illum] Ordo Scripturæ (hic) inverſus eſt, cujus hæc eſt explanatio: & deſcendit filia Pharaonis 19. ad rivum, ut ſeſe lavaret in eo. Eod. verſ. 5. Juxtàrivum] 1 y enim hic ſignificat:) hæN&1. e. juxtà rivum, veluti (ſumitur in illo loco⸗.) videte poſſeſſionem joabi ? pv i. e. juxtà me; 20. ſignificat autem manum ipſam, nam manus hominis ei cohæret, Rabbini noſtri dicunt, (verbum) — Mπ¼21¹. ſignificare mortem 22. veluti (ſumitur in illo loco:) ego 1. e. va⸗ do ad mortem, 23., quoniam propter illam 24. deletæ fuerunt (puellæ filiæ Pharaonis,) Scriptura quoque (huic Rabbinorum expoſitioni) adſtipulatur, quid enim nobis (opus fuiſſet, ; ut hic ſcriberetur: & puellæ ejus — % i. e, ambulabant, (niſi per iſtud verbum earum interitus ſignificaretur?) Eod. verſ. 5. Famulam ſuam] (Nam NN ANN& ſignificat) — Ane D i. e. ancillam ſuam; Rabbini autem noſtri (di- ctionem — ND&) exponunt, quòd illa ſignificet ) i. e. manum; ſed juxtà accuratam diſquiſitionem25. linguæ Sanctæ (litera) Mem (in dictione) N& punctari debuiſ- ſet per Dageſch; 26, illi (tamen Rabbini) exponunt & & (quòd ſigniſficet:) RN i. e, manum ſuam, (ut ſenſus ſit, quòd) creverit 27. manus ejus cubitis multis. en L. 29. Exod. c. 7. V. 19. num. 23. & Exod. c. 13. V. 19. n. 5 1. & Pſalm. 46. v. 5. n. 8. 28. Ita juxtäà mentem autoris noſtri diétionem i- ſtam vertere volui, quæ Eſai. c. 19. v. 6. habe- tur, ubi Junii ac Tremellii verſio habet: arun- do & alga languebunt, alii: calamus, & ca- rectum exſeindentur, Vulgata: calamus & jun- cus marceſcent, vide infrà Exod. c. 13. V. 13. n. 52. 19. Confer. Sota, fol. 9. b. fol. I1. a. & fol. 13. a. it. Megilla, fol. 13. a. hæc Pharaonis filia ab Artabano, Hiſtorico (cujus Euſebius de Præpa rat. Evangel. l. 9. c. 16. 17. 18. 2 1. & 23., me minit) vocatur Moeris, Toſepho lib. 2. An- tiqu. c. 5. dicitur Thermuthis, confer. Mornæ. de Verit. Rel. Chriſt. c. 2 6. p. 56 1. edition. Is- nac. notabile eſt, quòùd Æ gypti ſerpentem, no mine Thermutis, coluerint, vid. Flian. Hiſtor. animal. I. 10. c. 3 I. alleg. autor libri Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &c. part. 4. Traité g. c. 3. pag. 742. 2 o. Vid. 2. Samuel. c. 14. v. 3 0. ubi Vulgata ha- bet: juxtà agrum meum; alii: juxtà locum meum. 21. Quod hoc verſu 5. habetur, ubi dicitur, quòd puellæ filiæ Pharaonis απαπ.,. e., deambulantes fuerint juxtà rivum. 22. Sig & in Gemara, quæ apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 270, habetur, exponitur, unde au= tor noſter explicationem ſuam deſumpſit, vide Sota,fol. 12. b. uti ad marginem in por ine h. loc. allegatur. 23. Sicuti Geneſ. cap. 2 5. v. 32. haberur. 24. Scil. Pharaonis filiam, in Gemara, quæ a- pud D. Wagenſeil. dict. p. 270. habetur, ſcri- bitur, quòd angelus Gabriel venerit ypppa wafn i. e. atque illas (puellas) ſolo alliſerit, ne illa Moſen ſervarent, vide not. in 'par n h. oc. 2 5. Vel: ſecundàùm regulas Grammaticæ, quæ edexi 59o7, (quæ vox hic habetur,) dici olet. 26. Nempè hoc modo: 1 5;X, iſto quippe pun- cto Dageſch in litera Mem carere non debuiſſet dictio illa, ſi manum ſigniſiearet, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 273. in not. n. 6. in MSto 2. punctatur ita?: M&, minus rectè, ut pu. to. 27. Vel: protenſa fuerit, Hebr, Randnu), ſic & in MSto 2. de quo verbo vide Buxtorf. L ex. Talm. fol, 220. & eq. MS:um 1. habet iar, 165 . Ver. b⸗ Prcelklitenl (ilanteDn i) exrian 5 (ie Geriptn ulerit zc i vin Mißetl lekla. 51. necſcivit Ceceinlin critesplieane vytiact: mwolt iene juntitz, iſt Geriwandumm — les eadem e de auctis im pud tund innot, n. fabula zude ſum lingbis 31. Nempe: en aqua el utlinde 79, De poce gnificatione kker. D. We de ocus iſt Gil fol. h. lo⸗ * Hebr. Whn. 30. Vel: cie lia, vid. D fer. e Fehs M d Il Vel: int bosque eſt l, & * Hebr, Ran wie. CA. n. — Dagnum 1. lireſteujs tneo. Hod. lutiſlamitut nifiestautemn t, (verbum . e, Dhataoni, nnobis (opus ſniſtperiſtud (Nim RX n nollti (di⸗ d accutatam inari debuil⸗ d ſignifcen) Cubitiz multi, 11, —.— dD. Wapenlel. nitur, unde zu⸗ celumplt, ſite nindnn or haberur., Gemara, que 2 0, habetur, ſcti⸗ enerit d parn oallilerit, neilla in On eh ammaticz, que habetur,) diti ,o qpippe pun⸗ aterenon debuiſſet alet, (onlet. D. not, n b. in A t0 dinun tete, utpu. „ rbn, ſec de Buxtort, ex, 686 CAP. I. , EXODI. 409 28. Verſ. 6. Et aperuit ac vidit illum] Quemnam vidit? (nempè.) infantem, atque . . . . X . . . hæc eſt literalis expoſitio; aſt allegorica ejus explicatio eſt, quòd viderit unà cum illo (infante) Divinam Majeſtatem; 29. Eod. verſ. 6. Et ecce puerplorabat] Vox ejus (gra- vis) erat tanquàm pueri, (non infantis parvuli.) Verſ. 7. Ex fſæmini Hebræis] Docet * (hic Scriptura,) quòd illum (infantem Moſen) ad multas mulieres gyptias circum- tulerit, 30. ut ſugeret; ſed ille non fuxit, quoniam futurum erat, ut ipſe( Moſes) cum Di- vina Majeſtate loqueretur. Verſ. S. Et ivitpuella] Ivit expedité & alacriter tanquàm puella. 31. Verſ. 9. Abduc] Vaticinata * eſt (filia Pharaonis per verbum iſtud: 2 ) nec ſcivit, 32. quid vaticinareturcac ſi diceret.) „ W. i. e. iſtum, 3 3. qui tuus eſt, (accipe infantem.) Verſ. 10. Extraxi ** illum] Juxtà Targum ejus (verbum erit explieandum, nempè:) HrbFW, quod notat extractionem, (ſic dicitur) linguâ Syriacà: P P i. e. ſicuti exſtrahens pilum ex lacte; 34. linguâ autem Hebraicâ ANWOfignificat MS i. e. removi illum, veluti (accipitur in illo loco:) — Dti. e, non recedat 3 52: item (in illo loco:) .ν Nuyi. e. noneceflerunt, 36. ſie con: junxit 37. iſtud Menachem; aſt ego exiſtimo, quòd (verbum iſtad: T HDD) non derivandum ſit à & & Ne ſed à — ä, quod fignificat: eduéctionem, 38,. fie (ac- Ece 3 cipi⸗ -— — res eadem eſt, ſimile commentum Rabbinicum de auctis impiorum dentibus vide in Gemara a- pud eund. Wagenſeil. in Sot. p. 27 1. & p.274. in not. n. 8. it dict. Tractat, Sot. p. 739. n. 3. ubi fabula Judaica de auctis ſiye protenſis in immen- ſum linguis habetur. 2§. Nempè: ut arcam, in qua infans Moſes erat, ex aqua deſumere poſſet, vide Sota, fol. 12. b. uti in e N h. loc. allegatur ad marginem- 29. De voce aν, quæ hic habetur, ejusque ſi- nificatione jam ſuprà aliquoties diétum eſt, con-. er. D. Wagenſeil. Set. p. 275. ubi Gemara, un. de locus iſte deſumptus eſt, habetur, vid. Sota, dict. fol. 12. b. & Schemot rabba, uti in hoo Par h. loc. ad marginem allegantur. * Hebr. Wyn, abeft iſtud ab utroque MSto. J0. Vel: circumferri fecerit, nempè Pharaonis fi- lia, vid. D. Wagenſeil. Sot. p. 282. n. 1, con- fer. & Sehemot rabba ac Sota, fol. 12. b. prout in par HBO' h. loc. ad marginem allegatur- J. Vel: inſtar adoleſcentulæ, quæ corpore viri- busque eſt integris, prout D. Wagenlſeil. in Sot. p. 2 81. & p. 2 93. n. 3. exponit. * Hebr. Ranh hoc & ſequentia, usque ad: * Sh i. e. iſtum; qui tuus eſt, abfunt à MStoI. † 327 Coalfer, not, ad Eſai, cap. 47. V. I3. e 1 5r & D. Wagenſeil. in Sot. p. 276. ubi alia exempla vatiinantium per ignorantiam adducta funr, vide, & Johann. c. I I. V. 5 I. & ſeq. ubi de Caipha- Pontifice, per ignorantiam vaticinante, confer, & Geneſ. c. 4 5. v. 19. Sign. * ubi de Pharaené vVaticinante, confer. & Exod. cap. antec. 1. V. 22 n. 74. & Exod. c. I 5J. V. 17. n. 14 82 33. Sic eum D. Wagenſeil. in Sot. p. 2 & I. hie ver= tere volni, ubi vide ſis, eonfer. Schemot rabba fſicuti ad marginem allegatut in Enom rſu⸗ per Commentar. Ralchi h. loc. ubi in notis 7 N exponiture ecce eum, qui tuus eſt,. „ Hebr. ' hoc & quæ ſequuntur, usque ad: 'rNor abſunt ab utroque MSsto. 34. Ira Verba iſta, quæ in Berachot fol. g. I. ha= bentur, vertere volui cum Buxzxtorf. in Lex. Talm. fol. 2364. ſic quoq; in noris minn enbu hie exponitur, nempè avw e Weee de e. fanquàm extrackio piliex lacte. 25. Sicuti Joſu. cap. 1I. v. 9. habetur, 3 6. Vide Numer. cap. 14. V. 44. 37. Verbum , quod hie habetur, Rabbini us fſurpare ſolent, quando locum unum §. Scriptu- ræ& ex alio ejusdem loco parallelo explicant, qus de re alibi à me dietum. 3 8: diye; eArastionem, ſig & in Michlol Jophâ 410 ExOplf. CAbP. II. cipitur in illo loco:) i. e. eduxit me de aquis multis, 39. ſi enim eſlet à derivatio- ne τD, non conveniret dicere RL; ſed R O1, ſicuti de p dicitur D'PR & de a (eſt) Maα ac de & (dicitur:) da vel HERO (accipiendum eſt.) veluti (in illo loco:) D) i. e. & amovebo iniquitatem terræ; 4o. ſed N νυ¾ non eſt, niſi à derivatione verbi, cujus formain — fundamentum habet Heh in fine verbi, veluti wy amr ee dO Dn in quibus, quando dicuntur (in forma) NH, venit od loco Heh, veluti: M . 1e. He⸗ MOV. Verſ. II. Et krevit Meſes] Sed nonne jam anteà (verſu antec. 10.) ſcriptum eſt: & crevit puer? dixit R. Jehuda nomine R. Eleazaris: primum 41. de ſtatura (eſt intelligendum;) ſecundum verô (quod hoc verſu II habetur,) de dignita- te, quia Pharao illum domui ſuæ præfecit. Eod. verſ. 11. Et viait onera corum] O- culosanimumque ſuum advertit, ita, ut propter illos (ſraelitas) affligeretur. Eod. verſ. 11. Virum Koyptium] Is erat ) i.«. ekactor, qui mo deratoribus populi Iſ- raẽlitici præpoſitus erat, 4 . eosque ad operas ſuas (perficiendas) jam inde à galli can- tu 43. conſtituebat (& impellebat.) Eod. verſ. 11I. Qui percutiebaz virum Hebraum] Flagellabat eum & per vim imperium in illum exercebat; fuit autem (is, qui pereutie- batur,) maritus Schelomitæ, filiæ Dibri, 44. in quam (vir 5̈gyptius) oculos ſuos conje- cerat, is noctu conſtituit illum (virum Hebræum ad opus perficiendum]) eumque è do- mo ſua eduxit; ipſe verò (Egyptius) rediit & ingreſſus eſti domum (viri Hebræi) & ad uxorem ejus venit, ut illa exiſtimaret, quòd is maritus ſuus eſſet; ſed maritus ejus (fortè) rediit ad domum ſuam atque rem ſenſit, 45. £gyptius igitur iſte, poſtquàm vidit, quòd (vir verbum iſtud rvwn explicatur, quod ſignifcer N)L L i. e. extractionem & eductio- nem, uide tamen ibid. R. Jac. Abendanæ notas; ecœterùm verba iſta: NW*π ν1àâ i. e. quod ſi- gnificat: eductionem & cœtera usque ad: pnwyn abſunt à MSto I- 39. Uti 2. Samuel. c. 22. V. 17. habetur. Ssr poſt: a in MSto 1. ſic legitur: 2 n Py n D W nen ee re AN e a& i. e. quod eſt voreen; ſed rWN, ſicuti (in illo loco:) rN'i. e. amo- vebo iniquitatem terræ; veruùm non eſt illud à derivatione &c. in MSto 2. poſt Snn ita ha- betur: ten Py ne eL en ween e. AN Hn Niee e eee ee i. e. etiam de Pnwyh, ſicuti (in illo loco:) & amovebo ini- quitatem terræ iſtius; verum non eſt illud, niſi à derivatione. &c. 40. Vide Zachar. c. 3. V. y. ibique not. num. 17. [41. Nimitum: quod dicto verſu antec. 10. h. cap. habetur: & crevit puer. 42. Confer. infrà Exod. cap. 5. v. 6. in not. num. 5. vide & Schemot rabba, prout ad marginem allegatur in aτ Nν h. loc. 43. Nempè: à primo Galli cantu, Hebr. **-vel N r , confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 3 84. & Joh- Ligtfoot. ad S. Johann. c. 13. v. 3 8. p. 109 8. edition. Lipſienſ. it. ad Ejusd. Jo- hann. c. 19. v. 3 1. p. 1135. vide & not. in * "r h. loc. ubi eadem, quæ hic, habetur ex- plicatio. 44. De qua vide Levit. c. 24. verſ. 11. innot. n. 37. & n. 38. confer. & Schemot rabba, prout ad marginem allegatur in pon D fſuper Commentar. Raſchi h. loc. ubi vide & notas. 4 5. Vel: ob facinus iſtud turbatus eſt, prout tranſtulit Selden. de Synedr. libr. 2. cap. I. n. 2. (vit Hebrens 11. . nhen nitei in 910, retbe ſacett⸗ Yus elſet, gun Abitam, 4)7 (Verbumm — vetl. 13. C robus, dun inr] ze. ln 0dluc puere⸗ (oſes)imet 14 Kim: nica eſt, gn jen cogilarit ur, 63, B0 Cümſenſum Pag. 5. ecte. 4 6. die in, ſri not, 2d Dr e VPttus gfop Klia Dibn, ciſm, cont 47. De his vi ae Deuter e. Khemot 12 DPn 4. be quo vi Commemat ſ Abeg veldur Nedarim tol dec perente Pum eſt: ſn nd ; Ho den not. P 4). RKeſpicitur die habenur Uim ſoeſum Dihen, d E0. i deriratig. aeitur latem tene⸗ üdemmentun bbas, guando WNN vetſu antec, prinm1 6 inſcecignitr⸗ 4toruH] 0O. cretor, Fod, dus dopali c. ndeigallican⸗ , Helremm- ,quipereltie⸗ losſuos conje⸗ heumqveè do Hebre) Kad itnsejus orte) im vicit, gd (ir laltec, 10,, ca. V. b. in not, num. rontad marginem t⸗ tu, Hebr, vel rE. Lex, Talm. fol. .Chanh. C13,r. l tt. 2d Ejusd ſo⸗ ige e not. in d 2 hic, habeiut er⸗ Verl. 1I1. inot.n⸗ emot tabba, pfoltt Chn ſoper bivide e nolas, batus ell, polt lbr.2. (2,, 1. 1 Heh⸗ CAb. II. ExODlI. 471 (vir Hebræus) rem ſenſiſſet, percuſſit illum eumque duriter tractavit toto die. Verf. 12. Er reßpeait hie & illuc] Vidit, quid fecerit ei (viro Hebræo) in domo & quid fece- rit ei in agro, (ſic allegorica habet expoſitio;) ſed literalis explicatio ejus eſt, prout verba jacent. Eod. verſ. 12. & vidit, quòd nemo] (Vidit,) quòd nemo ex illo nafcitu- rus eſſet, qui proſelytus 46. fieret. Verſ. 13. Duo viri Hebræi] Hi fuerunt Dathan & Abiram, 47. qui (poſteà) aliquid de Manna reliquerunt. 4 ⁸. Eod. verſ. 13. Rixantes] (Verbum uae ſignificat:. i. e. jurgantes (five contendentes.) Eod. verſ. I 3. Car percuts?] Quamvis iſte non percuſſerit alterum; (tamen) vocatur im- probus, dum manum ſuam ſuſtulit, fut illum percuteret.) Eod. verſ. 13. Proæimum zunum] i. e. Improbum 49. tui ſimilem. Verſ. 14. Quis conſtituit te virum] Et ecce tu adhũc puer es.?0. Eod. verſ. 14. Nam occidere me cegitas ? 51.] Hinc diſceimus, quòd (Moſes) interfecerit illum (Egyptium) per nomen (Dei) explicitum. 52. Eod. verſ. 14. & timuit Moſis] (Explicatio ejus eſt) juxtà ſenſum literalem; ſed expoſitio allego- rica eſt, quòd metuerit ſibi (Moſes,) quia viderat in populo Ifraélitico improbos delato- res, cogitavit (itaque,) forſitàn ab hoc tempore (Iſraêlitæ) non ſunt digni, qui liberen- mur. 53. Eod. verſ. 14. Profectò innotuit res iſta] (Explicatio hujus loci erit) ſecun- dùm ſenſum literalem; aſt expoſitio allegorica eſt: (jam)innotuit mihi res, ob quam anteâà pag. 9. edit. Belgic. confer. not. in ar rD h. l. 46. Sic vurN, bic interpretor, cenfer. Raſchi no- Ktri not. ad Jerem. cap. 12⸗ v. 16. S& not. in Smnan net, ubi ſcribitur „ quod vir iſte E- Yptius propter adulterum, cum Schelomita, RI Dibri, perpetratum, juſtè fuerit à Moſe oc- cilus, cenfer. Sanhedrin, fol. 5 §. b. 47. De his vide Numer.-c. 16. V. 1I. & c. 2,6. v. 9. ac Deuter. c. 11. V. 6. ibique Raſchi not, eonfer. & infrà Exod. c. 5. V. 20. n. 3 I. & n. 32. item Schemot rabba, uti allegatur ad marginem in N h. loc. 4 ⅝. De quo vide Exod. cap. 16. V. 20. ibique not. Commenraroris noſtri. Abeſt verbum iſtud: 'a' à MStO I. confer. Nedarim fol. 64. b. * Sed percutere voluerit, quoniam hic non feri. ptum eſt: n mE i. e. cur percutis; ſed Rnn n i. e. cur pereutere vis * ac ſi diceret: HD ee i. e. cur vis percutere?s ſic in not. or Meh. loc. exponitun. 49. Reſpicitur hac expoſitione ad vocem 790, quæ hie haberur quæque pro diverſitate punctorum tam ſocium ſive proximum, quam improbum fſi- Zniſcat, confez, Schemot tabba, prout in u hon h. loc. allegatur, ut & not. ibidem. 50. Hebr. yA, quæ dictio hic apponitur y 1. e. virO, ut juxtà mentem Raſchi ſenfus ſit: cum tu adhuc puer fis, erquis te conſtituit virum principem ac judicem. 57 1. Sic verbum WMX hic vertere volui, interdum enim notat: cogitare, putare, ſed autor no- ſter hic fignificatione propria aecipit, nempey ut notet: dicere feun loqui, hinc & Junii ac Tre- melhi verſio hic habet: an me interfecturus lo- queris, confer. num. ſequ. 52. h. verſ. & Exod. c. 4. V. 24. D. 49. 52. Sive, ſeparatum „ Hebr. vDre —=, de quwuo Rabbinimula, vide Buxt. Lex., Talm. fol., 1 47. & fol. 242. nam, quia in textu ſacro hie habetur verbum NX i. e. dixit, hinc nata eſt iſta expoſitio Rabbinica, quòd Moſes interfecerit Æ gyptium per nomen Dei explicitum, confer- num, antec. 5I. & Gur Arjehfol.6S. col z. med- ut & not. in . e h. loc. Hebr. PDi) iſtud & quæ ſequuntur, usque ade e i. e. quia viderat, abſunt ab utroque Sto. 73. Nempè: quoniam tot improbi delatores & cæ- 412 Exobl. CAF. II. anteà admiratio me ceperat, (nempè,) quidnam peceay bus ſeptuaginta pepulis, ut täàm dura premerentur ſervitute; ſed video (jam,) quòd illi hac re digni ſint, 54. Verſ. 1 5. Et audivit Pharao] Ipfi (Iraelitæ) illum (Moſen) de- tulerant apud eum (Pharaonem.) Eod. verſ. 15. Ert queßvit occidere Moſen] Tradi- derat(Pharao) illum carniſici, 55. ut eum interficeret; ſed gladius nullam ei vim attulit, & hoc eſt, quòd dixit Moſes: & liberavit me de gladio Pharaonis. 56. Eod. verſ. 1 ſ. Ertſeditjuxtà puteum] Didicerat (iſtud Moſes) à jacobo, cui uxor mate inc Verſ. 16. Et ſacerdoti Midian] Princeps 58. inter il- erat (ſedenti) juxtà 77. puteum. los erat ac ſemet ſeparaverat à eultu idololatrico, quocircà expulerant? eum (Midia- nitæ) à ſeipſis. nales,) qui in terra erant facti. Eod. verſ. 16. Canales] i. e. Stagna, (nempè:) curſus aquarum (ſeu ca- Verſ. 17. Et ejeterunt eas] Propter excommunicatio- nem. 59. Verſ. 20. Cur illum reliquiſti?] Deprehenderat (ſacerdos Midian) in illo (Moſe,) quòd is eſſet de ſemine Jacobi, quia aqua in ejus occurſum aſcendebat. 60. E- od. verl. 20. Ut comedat panem] Forſitàn is unam ex vobis ducet uxorem, ſicuti ſcri- ptum eſt: niſi panem, 1. qué veſcebatur. ejus (erit ex poſitio;) ſimile eſt huic (verbo Verſ. 2 I. &t conſenſit] Iuxtà Targum 62. — & illud:) — & i. e. Acquieſce lIumniatores in populo Iiraclitico reperiuntur, confer. Schemot rabba h. loc. 54. Nimirum, ut tàm dura premantur ſervitute, quia ſcil. inter eos tot improbi delatores exiſtunt, confer. not. in a Ne h. loc. 55. Sic interpretor hie: Aub", apud Buxtorf. in Synag. Jud. c. 9. p. 194. habetur dictio: aop, quam ille vertit: lictor, fortè à Latino: quæſtor, propriè quæſitor ſeu quæſtor dicitur rerum capi talium fſeu criminalium, uti Aſconius in Verrin. Ciceron. notavit, conf. ejusd. Buxt. Lex. Talm. fol. 2077. vide & infrà Exod. c. 4. v. II. n. 2 5.8 not., ad 1. Samuel. c. 9. v. 17. n. 9. & 10. 76. Sicuti Exod. cap. 1 3. v. 4. habetur, ubi vide 59 not. n. 24. tradunt Rabbini, quòd collum Moſis tunc temporis factum ſit tanquam ſiatua marmo- morea, vide dict. n. 24, in notis Raſchianis edi- tionis mosrm ne poſt verba illa: de gladio Pharaonis, hæc uncinulis incluſa & addita ſunt: 25 arN WM e anee ee en e i. e. (Eod. verſ. 15.) & habitavit in terra Midian] (Verbum a hic ſignificat:) 22yr i. e. commo- ratus eſt ibi, veluti (vYerbum iſtud 3 accipitur Geneſ. c. 37. verl. I.) 2 i. e. & habitavit (ſeu gommoratus eſt) Jacobus. 57: Hebr. 2 vy, lic in nonnullis kabetur exec- plaribus, quæ hic ſecutus ſum, ſic etiam in MSto 1. legitur:in Bibliis Buxtorf. ut & in editione He- braica, quàâ uſus ſum, habetur: Namt h i. e. de puteo, confer. Geneſ. cap. 29. Verſ. 2. prior ta- men lectio, utpote quæ hic textui ſacro conveni- ens eſt, præferenda videtur. 58. Vel: præſes, uti Junii ac Tremellii habet ver- ſio, confer. Genel. c. 41. v. 45. ibique eorundem, Junii ac Tremellii not. ubi plura de iſta voce, vi- de & infrà Exod. cap. I19. Vv. 6. B. 18. * Vel: excommunieaverant eum, ſic Hebr. hic interpretor, confer. num. ſequ. 59. ac not. in am H*h. loc- . Sic Hebr. ban expono nempèe: ejectionem ex ipſorum cœtu, de qua verſu antec. 16. h. cap. in notis Raſchi dictum eſt; cœterum de voce WPxvide plura apud Buxtorf. in Lex, TLalm. fol. 13q03. confer. & Geneſ. cap. 44. verſ. 3 2. n. 3 1 60. Conf, quæ ad Geneſ. C. 2 I. V. 30. n. 61. no⸗ tata ſunt à Commentatore noſtro, vide & Bere- ſchit rabba ac not. in 'na h. loc. 61I. Id eſt: uxorem, vide Geneſ. cap. 39. V. b. ibi⸗ ue Raſchi not. n. 7. conf. & not. in om nE h. loc. & tract. Talm. Sanhedrin, fol, 104. a. 62, Hebr, wnrb, alius liber habet: ynH j, e. juxta matrimonio juncta N. I. — 1e10 63, & olitio elt,n nontecelilt jex Aayri) nine ayabe rum ſc quo⸗ verl. 24. ke⸗ amo. 69. tiutnecoeli Etl.1 aliort rrr juxta enſum eitiodis TargumOnl tumelt: dr yerſio hic ha Vit ergo, in lerdum nci ubi d per , quod ſer. num. ſet 63. Fcuti judi⸗ not ad ſoſt. C. ſ. V. 1 el 64. Prout Gen tis Raſchian eſt locus, WRWi. 6. Nempt: rum, conker tata fuat. 66. iye⸗ (0 o0, cap. 4. tionis dna acſetta ſu N D Wn Ra CM. Y. — lleeXOIni. n (Molenzde. oen Tndi. deirimatblit Pod erl 1 imonio uncte eps Ph, interil⸗ eum Midiz⸗ Warum’ſen cg. Olmmunicatio- ſidian) inillo debat. 60, E. em ſtcati ſcti⸗ a Tatgumtr, iee, Acq ielee que⸗ ſic etiam in Möto & in ecitiene He⸗ n he, h Verl. 1. riorti⸗ tui ſacto conyeni⸗ emelii habet ver⸗ bbigue eotundem, 1a de illia oce, i⸗ 5.18. ſe Hebr. Wh g, not, in enpe: cectionem anlec, 10, Ea)⸗ cCetetum de vole in Lex, Talm. ſol. 4 erl zun z1. V, 10, ſl. 51. ud⸗ Kro, ide bere⸗ ebh. lo. eap 3,, V bi⸗ vot in r lin, l, 104 44 ude Mrr e lunt 65. Nempè : CA. III. EXODI. 41 quæsò 63. & pernocta, item: NNN i. e. vellem alloqui; 64. myſtica autem ejus ex- poſitio eſt, ut ſignificet: Ni. e juramentum, (videlicèt Moſes) juravit ei, 65. quòd non receſſurus ſit ex (terra) Midian, niſi ipſius voluntate. 66. Verſ. 2 3. E mortuus eſt rex Eeypti] Leproſus erat 67. & mactabat infantes Iſraelitarum ac ſemet illorum ſan- guine lavabat. Verſ. 24. Gemitum eorum] (Iſtud: pdè notat) clamorem eo- rum, ſic quoque (accipitur in illo loco:) de urbe homines PNd i. e. gement. 68. Eod, verſ. 24. Fæderis ſui cum Abrabamo] (Particu la N hic ſigniſicat:.) —v i. e. cum Abra- hamo. 69. Verſ. 2 5. Et cognovit Deus] i. e. Animum ſuum ad illos (Iſraelitas) convet- titznec oculos ſuos ab eis abicondit. 70. CAP. II— Erſ. I. Poſt deſertum 1.] (Id fecit Moſes ideò) ut removeret, (oves) à damno; ne aliorum agros depaſcerent. Eod. verſ. I. Ad wontem Dei] Qui ſic futurê(tem- pore) a en eenne nen ee i. e. (Verl. 2 3.) Fuit autem diebus illis multis ) Quibus Moles peregrinatus eſt in Midian & mortuus eſt rex 5gypti & IIraëlitæ opus habu- erunt ſalute ac Moſes paſcebat &c, ae veait pet illum ſalus ac proptereà cenjunguntut Sectiones iſtæ (ſic ſeriptum reperitur,) in veteri exem- juxtà ſenſum ejus litera lem, ſic in notis Raſchianis editionis om ine hic additum reperitur, in Targum Onkeloſikiebræum verbum &transla- tum eſt: Aax i. c. voluit, Junii ac Tremellii Verſio hic habet: & acquievf’t, Vulgata: jura- vit ergò, in qua ſignificatione verbum iſtud in terdum accipitur, vide I. Samuel. c. 14. v. 24. ubi 7 per apocopam ponitur pro 7 & à rad. plari Raſchiano. ut, quod notat: juravit, exſecratus eſt, con- 67. Nempè: Rex Ægypti, leproſus autem habe- fer. num. ſequ. 6 5. tur pro mortuo, ſic in not. am nov hic ex- 632. Sicuti Judic. cap. 19. verſ. 6, habetur, confer. ponitur, confer. quæ ad Geneſ, cap. 44. V. 1 . R. not. ad Joſu. cap. 17. v. 1 2. n. 9. & ad 2z. Reg. 2 2. notata ſunt, it. nor, ad Hiob. c. 2. v. 13. n. c. 5. V. 2 3. n. 14. it. Nedarim, fol. 65. a. 13. vide & Gur Arjeh fol. 68. col. 4. med. ac 64. Proùt Geneſ. Cap. 19. v. 27. habetur, in no. Sche mot rabba, prout in 'nan mow h. loc. tis Raſchianis editionis an ev hic additus ; allegatur. eſt locus, qui Joſu. c. 7. v. 7. habetur: ubi: 6g. Vel: clamabunt, vide Hiob. c. 14. v. 12. NNX.⅞ ) i. e. utinam voluiſſemus! confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. principi ſive præſidi Midianita- 9 5. b. fin. rum, confer. quæ num. antec. 62. h. verſ. no- &. Conter. quæ ad Geneſ. cap. 4. 7. Ie num. 3. tata funt. notata ſunt. 66. Sive: conſenſu ac licentiã, confer, infrà Ex. 7o. Vide not. ad dict. libr. Prec. Jud. part. r. p. Od. cap. 4. V. 1 8. n. 3 I. in notis Raſchianis edi- 9 6. a. princ. confer. & cap. ſequ. 3. v. 5. Sign. &* tionis nan neu poſt verba, re e e I. Vulgata habet: ad interiora deſerti, LXX. i. e. niſi ipſius voluntate, hæc uncinulis incluſa juxtà Complutenſem editionem: eig Zenzeere & adjecta ſunt, nempè: da n en en in delertum; juxtà Romanam: π r pre e eeen ien inn enn e en ee ſub geſertum. mywn Nea M nyn eeen en nieeen en . Ff. EKODI. CAP. III. 414 pore) erat nuncupandus. 2. Verſ. 2. In flamma ignis] (Iſtud: — hicidem eſt, ac) NRAè i. e. in flamma ignis, (quaſi diceretur:) W& ignis, ſicuti (alio in loco dicitur:) 2hi. e. cor cœlorum, 3. item (in illo loco:) i. e. cor quercs, 4. nec mireris propter, (literam:) Tau (quæ in fine dictionis na habetur.) quia nobis ſimile occurrit (in illo loco:) quàm languidum eſt n i. e. cor tuum. 7. onteiltolegem (uia ero tecucn, Zunnetit alteit ea, 7. item (in illo loco:) unde ipſe np'öid eſt: npha) deſumptus fuit. S. Verſ. 3. Diver- Eod. verſ. 2. De medio rubi] (Rubus fuit,) non alia arbor, proptereà, (quia ſcriptum eſt:.) cum ipſo ero in anguſtiis. 6. Eod. verſ. 2. Conſumptus fuit] (Verbum — 2& hic ponitur pro — 2 9, veluti (in illo loco:) non ꝝ (id eſt: 2 V.) ſit ſervitum in tam nunc] i. e. Recedam hinc, ut ibi appropinquem*Verſ. 5. Solve Verbumbſignifi- cat:) V i. e. extrahe & educ, veluti (accipitur in illo loco:) νιπ¹11. e. & excuſſum ſit ferrum, 9. item (in illo loco:) cm i. e, dejieiet oliva tua. ¹0. Eod. v. 5. Terra ſanélta eſt] (Nempè: iſte) locus. * Verſ. 10. &r nunc vade ac mittam te ad Pharaonem] Et ſi di- geris: cui bono (vadam ad Pharaonem?) & educ (inquit Deus,) populum meum, pro- derunt verba tua & educes illos (Iſraelitas ex Egypto.) Verſ. I I. Quis ſum egos] Quid- nam ego reputor, ut cum regibus loquar? Eod. verſ. II. Er ur enacam ſilios Iſraelis] Et quamvis ego (forſitàn) in aliqua ſim æſtimatione “ quidnam promeriti ſunt Iſrae- litæ, ut eis ſigaum fiat & ego illos ex Egypto educam? Verſ. 12. Et dixit (Deus-) quia ero tecum] Reſpondit ei (Deus) ad primum primò & adſecundum ſecundò, quoni- am dixiſti: quis ſum ego, ut ad pharaonem vadam (egoreſpondeo:) non tua iſthæc res eſt; ſed mea, quia ero tecum, & hæc viſio, quam conſpexiſti in rubo, tibi ſit ſignum, quòd ego 67. a. & Bava batra, fol. I10. d. & Sevachim, fol. 102. a. 9. Sicuti Deuteron. cap. 19. verſ. 5. habetur, confer. not. ad I. Reg. c. 2. V. J. n. 6. 10. Vide Deuteron. cap. 28. v. 40. ibique not. 2. Nempè: mons Dei, quia Deus ibidem appa- ruit Moſi ac populo Iſraelitico, xarα εοαπ itaque hic dicitur: mons Dei. 3. Ac ſi diceretur: ad ſummum cœlum, vide Deu- teron. cap. 4. Verſ. 1I. confer. hic Schabbat, fol. 67. a. & Bava kama, fol. 60. a. 4. Id eſt: medium quercus, vide 2. Samuel cap. 18. Verſ. 14. J. Proùt Ezech. cap. 16. v. 30. habetur, ubi vide Raſchi noſtri not. ac Michlol Jophi. 6. Uti Fſalm. 9 I. v. 1 5. habetur; alluditur autem hic ad rubum, qui (pinis plenus eſt, quibus an- guſtiæ denotantur, confer., hic Gur Arjeh fol. 6 8.col. 4. 7. Id eſt: quæ ad ſervitia nondum ſit adhibita, vide Deuteron. cap. 2 I. verſ. 3. 2. Prout Geneſ. cap. 3. v. 2 3. habetur. * Conf. hic, quæ ad Geneſ. cap. 19. V. 9. Zign. „ notata ſunt, it. tract. Ialm. Schabbat, fol. confer. tract. Talm. Berachot, fol. 62. b. „ In notis Raſchianis editionis hnn ne poſt dictionem nn i. e, locus, hæc uneinalis in- cluſa & addita ſunr: mwa Paenn e men Ee ee deen ee meeeen den nnene e ejus] (Verbum inyd hic accipitur) ſicuti (in cap. antec. 2. V. 2 5.) ac ſi diceret: quia animum adverti, ut intelligam ac ſciam dolores ejus nec abſcondam oculos meos nec obturabo ames V i. e. cor MN num. 46. it. not. ad Hiob. cap. 27. v. 8. num. F5. ny dnnnnn de nne n rn ee eeee rpyzD i. e. (Verſ. 7.) Quia cognovi dolores illo loco:) ?d i. c. & cognovit Deus, (vide meas ego te milerim? Ae mes functus i is necullum pat uun jultita iye 910d) magnun gypto, iplilerniet hac eſt uſfitis, mus in blain ubi tum Ne. †(nem⸗ taveſtra deſolata vobisliſkciant) eumillisin lervitt nemundi, cut e, iffickio, teſhonch vonen meun inſi ſeonge illud SMG⁶ MUD KEdormemaricle / —.o intas ab ipiorum e chon fol., 2, Ia nouis Kaſchiani⸗ um nnw ie . 4 e hen inlegnione mez, hedrin, ſol 11. Nenpe: Deren ſunt er Pgyoto, je SWg ne Dnn hoh ctiamn Odlertetion u flebt. 3) n Usque ad verſ, 9 14 MRo. n. Nel: uh hur Temeltil habet ie t hadetur, inte Mememtur . nen (A. II. ——MNN —)) hiciden — hi e t nillo loco:) )ie. onite habeut) Miecortuun. rei, (qui ſetiptun letbum —Nie 2)) ſtſenitumin fuingcerl 3. Daer. (Vetbum Wlgnißt. ie Kercuſlum ſt od..ſ. Uraſinlla Pbarannen Etlii · opulum meumm,to. Qid. dutan fuiht peeli rotheritilunt lltae⸗ snomen meum inſeculum] Deeſt Vau (in voce ac ſi diceret: vNi. e. ab- m ſecundo, Aoni. Aüſmegn⸗ FrArit Deus),ui )non tua iſee ſe⸗ tibiſit lgnumud ego — ol, 110, 4, zeſechlin, ,Ferl⸗ babethlonen G ,, , 19. V. 40. ibigue not⸗. ob. ca). 17,V. 8.num.ſ ſol 62 b⸗ Ahot, , h . bitionis woß. CAb. III. EXODI. 41 ego te miſerim * ac ſufficiens ego ſum, ut te liberem, ſicuti vidiſti, quòd rubus legatio- ne mea functus ſit; nec tamen ille conſumptus ſit (igne,) ſic tu legarionem meam obi- bis nec ullum patieris damnum, ac quoniam interrogàſti, quodnam meritum (vel: quæ- nam juſtitia ſive dignitas ſit) filiis Iſraelis, ut egrediantur ex ⁵Ægypto, (ego reſpondeo, quòd) magnum mihi negotium ſitin hac eductione, nam ecce futurum eſt, ut illi in monte iſto legem accipiant poſt tres menſes; * alia * expoſitio (verborum iſtorum:) quia ero tecum, (nempè:) quòd legationem tuam proſperè obiturus ſis, hoc tibi ſi- gnum erit alterius promiſſionis, quam tibi facio, (videlicèt) quando educes illos ex .- gypto, ipſi fervietis mihi ſuper monte iſto, I1. quoniam ſuper illo recipietis legem atq; hæc eſt juſtitia, quæ Iſraelitis adeſt; exemplum autem hujus formulæ loquendi reperi- mus in Elaia, (ubi ſcriptum eſt:) & hoc tibi erit ſignum, comede hoc anno ſpontè na- tum &c. † (nempè) caſus Sennachexibi erit tibi ſignum alterius promiſionis, nam ter- ra veſtra deſolata eſt fructibus; ſed ego benedicam iis, quæ ſpontè naſcuntur, (ut illa vobis ſufficiant.) Verlſ. I4. Ero, qui ero] Ero cum ipfis in tribulatione iſta, qui ero cum illis in ſervitute cœterorum regnorum, 12. dixit (Moſes) coràm illo (Deo:) Domi- ne mundi, cur ego commemorem eis (Iſraelitis) aliam afflictionem? ſufficit illis hæc afflictio, reſpondit ei (Deus:) benè dixiſti, ſic (igitur) loquéris &c. Verl. 15. Hoc eſt ſconde 13. illud (nomen,) ne pronuncietur ita, ſicuti ſcriptum eſt. 14. Eod. verſ. 15. Et hot memoriale meum eſt] Docuit illum (Moſen Deus,) quomodo ipſe vocetur, ſic Pff 2 quoque meas ab ipiorum clamortibus, confer. hic Bera- chot, fol. 7. a. In notis Raſchianis editionis aon new poſt ver- bum Jrmw i. e, te miſerim, hæc ſunt addita: rn re) i. e. & quod proſper futurus ſis in legatione mea, confer. hic tract. T alm. San hedrin, fol. 11I. a. it. Berachot, fol. 9. b. A Nempè: unn eur i. e. poſtquâm egreſſi ſunt ex gyoto, ſic in notis Raſchianis editio nis ar hic additum teperitur, ubi vide etiam obſervationem Liter.. a Hebr.'’2) P-e N hæc & quæ ſequuntur, usque ad verl. 14. h. cap. abſunt ab utroque MSto. 11. Vel: juxtà hunc montem, prout Junii ac Tremellii habet verſio, nam particula; vy, quæ hic habetur, interdum ſignificat: juxtà, pro- Græcorum &c. confer. hic Gur Arjeh fol. 69. col. 1. med. & Schemot rabba, ut & tract. Talm. Berachot, fol. 9. b. prout in b'non ne h. loc. allegantur, ubi etiam in notis Raſchia- nis quædam ſunt addita declarationis gratia. 13. Quia dictio 7) hic defectivè ſeribitar pro: Syy, hinc innui volunt Rabbini, quòd no- men iſtud Dei eſſentiale ee abſconden dum nec ita, uti ſcribitur, pronunciandum ſit „ nam yy notat: abſcondit, confer. 6e hic Gur Ar- jeh dict, fol. 69. col. 2 ac not. in hon rew h. loc. it. tract. Talm. Peſachim. fol. 50. a. & Kid- duſchim, fol. 71. a. 14.: Nam eſſentiale Dei nomen Judæi non pronunciant; ſed illius loco dicunt τιπ; cœte- ruùm de Schem Hammephoraſch vide plura apud Buxtorf., in Lex. Talm. fol. 2432. & in Reuch- be. lin. de Verbo mirifico, confer. & Schemot rab- 1¹ bid. Elai, cap. 37. v. 30. ibique not. ba h. loc. uti in na ρ ad marginem alle- I12. Id eſt: in ſervitute, quà ſub cœteris regnis gatur. prementur, nempè ſub regnis Babyloniorum, EXxODI. 4¹⁶ CAb. III. quoque David? dixit: jchova, nomen tuum in ſeculum, jehova, memoria tui in gene- rationem & generationem. 15. Verſ. 16. Seniores Irazlis] (Nempè) ſpecialiter con- gregatos 16,. ad conſeſſum (ſive Synedrium pliciter, 17. quomodo ei (Moſi) poſſibile fui co ngregaret? 18. ,) quòd ſi fortè dicere velis: ſeniores ſim- t, ut ſenes (omnes) ſexcentorum millium Verſ. 1 8. ct audient vocem tuam] Quamprimùm 19. dices eis (Ifrae- tis) lin guam iſtam, 20. audient vocem tuam, quia jam anteà ſignum iſtud in illorum manus traditum eſt à jacobo & Joſepho, quòd in hac lingua liberabuntur, (nam) jaco- bus eis dixit: & Deus p5) PS i. e. viſitando viſitabit vos, 21. Joſephus (etiam) illis dixit: * pni. e.viſitando viſitabit vos Deus. 22, Eod. verſ. 18. Occurrit no- bis] (Ver um po) ſignificat occurſum, 23. ſic quoque (accipitur in illo loco.) P j. e. & obviam factus eſt Deus, 24. item (in illo loco)) & ego & i. e. occurram hic 25. id eſt: ero obvius huc 26. (ſeparans me) ab illo (Deo.) Verl. 19. Nonſinet vos rex Toypti * Hebr. hæc & quæ ſequuntur usque ad verſ. 19. abſunt ab utroque MSto. 15. Prout Pſalm. 135. verſ. 13. habetur. . 16. Sive: conſeſſui aut ſynedrio addictos, opti- mates cœtus, Hebr. i, quaſi appropria- tos, quorum mos erat aut munus ſingulare. conleſſum habere, prout Seldenus de Synedr. libr. 1. cap. 1 5. P. 3 44. edit. Belgic. tranſtulit, confer. & Numer. c. 27. V. 21. n. 80. 2a0 Jalkut part. 1. fol. 54. col. 1. princ. . 17. Abſolutè, indeſinitè, Hebr. nd, nimiiùm, omnes hic intelligi ſeniores populi Iſraelitici, qui ſint convocandi, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 2 8. b. . . 18. Ergo, ex mente Commentatoris noſtri per didtionem o*, quæ hic habetur, non omnes ſeniores populi Iſraelitici; ſed ſpecialiter congre.- ati ad conſeſſum five Synedrium ſunt intelligen- di, confer. H. Grot. de Imper. Summar. Poteſt. circà Sacra cap. 11. n. 8. Vide & Numer. cap. 11. v. 16. ibique not. n. 57 . . 19. Hebr. ), i. e, poſtquàm, ſtarim, ac, in quodam exemplari buic dictioni præmittitur: TriN i e. ſpontè, promptô animô, ut ſenſus : ipſi Iſraelitæ audient vocem tuam ſponiè a- nimoque promptòô, quamprimùm verba iſta: viſitando vilitabit, eis dices. . 20. Nempé: verba iſta: ) 109 i. e. viſitando viſitabit, de quibus ſuprà verſ. 16. h. kap. &:. mox apud autorem noſtrum. 21. Vide Genel. cap. 50. V. 2 ubi verba iſta non Jacobo , ſed Joſepho attribuuntur, vide num. ſequ. 22. it. tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 32. b * Hebr. & n hæc & ſequentia, usque ad: „y e i. e. occurrit nobis, abſunt à MSto I. ſed malè- 22. Vide Geneſ. dict. cap. 50. v. 2 5. quo verſu, ut & antecedenti verſu 24. dict. c. 5o. atque ſic u- troque in loco verba iſta ad Joſephum referun- tur, vide num. antec. 2 I. h. cap. in notis * "rnn ſcribitur, quoniam verba iſta: viſitando viſitabit, bis poſita ſunt in textu ſacro, (nempe verſu 24. & verſu 2 5. capitis 50. Geneſ.) ideò poſſet dici, quòd Joſephus iſta dix erit primoò ſuo nomine, dein aè& 2o) WNi. e. nomine Jacobi patris ſui, à quo ille verba iſta acceperit. vide plura in dictis notis. 2 3. Hinc etiam Junii ac Tremellii verſio hic ha- bet: obviam factus eſt nobis, ubi vide eorun- dem notas. . 24. Prout Numer. c. 2 3. v. 4. habetur, confer. & Levit. c. I. V. I. ibique Raſchi not. n. 6. 2 5. Vide Numer. dict. cap. 23.v. 15. & not. in Dn r h. loc. 26. Hebr. dnna dει ſic autor noſter verba, quæ Numer. dict. c. 2 3. v. 15: habentur, hic expo- nit, vide ejusdem not. ibid. num. 44. confer. & not. in pa ne h. loc. cœterum verba i- ſta: ν CNe& i. e. ero obvius &c. usque ad: Ir & i, e. nonſinet, abſunt à MSto z. CA. I. Eghui die guamgluee i. Eod. r ropteteane i Nr D —e Rocmodo: lempotethi Rabet: neq 31, K. ſeco iunus ſue abiti eb. ſaan co⸗ 1. lolvetbo)fi decum (iis trisveltri,3) e quamablt natn, niſi (aur eſtfon —— *7 Hebr. 5N ie, non dab 27. Kre: no Ut autornol loll hic exp 2 6. Sicuti 6 19. Proutha 30. Qua verb † Hebr. . in MSto wanusmes 31. HFicuti ver kur, eonle plicatio ha 31. Kie cum yn dn leonur, el ſentit,) in 5opn Ihr ſie manlul ſice iun CM.. — — atlin gens⸗ ecigliteroh. lenioten im⸗ Drummillium esgeilliae. tudin ilorum k (nam) ico⸗ E(etiam) ills d. Oecuryi no. loloco) Oecurtam hic nſun dot rey Gt imut, Figenuc, huſchana,ſol z:. ntin, vegue a0: 3, ablant à Möto 15. guo verſu, ut So. Nue ſic h. olephum jeferun⸗ cap. in nolis no d2 illa: iltando Nuſicto, (nenpe 60. Genel.) ided iſta izerit prind O ne, noſhine etba l acceperi⸗ elii verſio hic ha- ñbi vide eorun- abetut, eonlet & Unot, n. b. , 15. & not in olter verba, quæ bentut, hicenpo⸗ .P num. 44. coner. (Gretumn veibz i⸗ lus ac. sq ures⸗ . CAP. I. EXxODI. 417 Pgypti abire] Niſi ego ** (prius) oſtendero ei manum meam fortem, ac ſi diceret: quamdiu ego non oſtendero ei manum meam fortem, ille non permittet, ut vos abea- tis. Eod. verſ. 19. Non dabit] Id eſt: non ſinet, 27. veluti (accipitur in illo loco:) proptereà non dedi te, i. e. non ſivi te,28. ſic (alio in loco:) non dedit illum, i. e. non ſi- vit illum Deus malum inferre mihi, 29. atque hæc omnia habent ſignificationem )N)) i. e. dationis; ſunt, qui interpretentur (verba iſta:) Pp 30. hoc modo: & non proptereà, quod manus ejus † (Pharaonis) valida ſit, nam ab hoc tempore mittam manum meam & percutiam Ægyptios &c. 31. Chaldæa Paraphraſis ſic habet: neque etiam propter præſentiam ejus (Pharaonis,) cujus virtus fortiſſima eſt 32. à R. Jacobo, filio R. Menachemi, iſtud mihi dictum eſt. Verſ. 22. Et ab hoſpita-= domus ſuæ] i. e. Ab illa, apud quam ipſa hoſpitatur in domo. Eod. verſ. 22. Et ſo- liabitis (Hebr. ☚ X)) juxtà Targum ejus: oppNi. e. & evacuabitis, ſic quo- que (accipitur in illo loco:) Wi. e. & ſpoliaverunt Egyptios, 33. item (alio in lo- co: uvNi. e. & ſpoliaverunt ſe 34. fili Iſraelis ornamentis ſuis, eſt autem Nun inil- lo(verbo) fundamentum; aſt Menachemus conjunxit illud conjunctioni (literæ) Tza- de cum (iis, quæ in illo loco habentur, nempè:) — i. e. & abſtulit Deus pecus pa- tris veſtri, 35. item (cum illis, quæ alio in loco habentur, nimirum:) — WN i. e quam abſtulit Deus à patre noſtro; 36. ſed non ſunt vera verba ejus (Menachemi,) nam, niſi Nun eſſet fundamentum ac punctum haberet Chirek, non ſerviret linguæ (quæ eſt formæ:) SNVD); ſed linguæ — EEE veluti O) i. e. & evel- Fff 3 lemini cum, confer. & not. in anm mnow h. loc. *X Hebr. N N hæc & ſequentia usque ad: rd & i. e. non dabit, abſunt à MSto 2. 27. Sive: non permittet, Chald. p'ae) &, pro- ut autor noſter Chaldaica iſta ex Targum Onke- loſi hic explieationis gratia adduxit. 28. Sicuti Geneſ. cap. 20. verſ. 6. habetur. 29. Prout habetur Geneſ. cap. 3 I. vVerſ. 7. 30. Qua verba hoc verſu 19. habentur. ½ Hebr. , ſic in Vulgatis exemplaribus, ut & in MsSto 2. ſed MStum 1. habet i, e. quòd manus mea, minus rectè, ut puto. 31. Sicuri verba iſia verſu ſequ. 20. h. cap. haben- tur, confer. not. in on o ubi loci iſtius ex- plicatio habetur. .. 32. Sic cum P. Fagio Chaldaica iſta: io NN. pen (prout in exemplari, quo uſus, legitur, cui etiam R. Salomo hic in notis con ſentit,) in Compſutenſi ſic legitur, n & Sepn N quzæz autor dictæ editionis ſic tranſtulit: niſi propter timorem fortem, vide plura in notis ejusd, Fagii ad hunc lo- 33. Vel: evacuaverunt Ægyptios, ſic juxtà men- tem Commentatoris noſtri explicandum erit quod Exod. cap. 12. v. 36. habetur; ubi vide not. Sign. * ad iſtud verbum ryva, quod hie habetur, reſpexerunt Rabbini, quando ſcri- bunt, quod Pharao (Genel. c. 45. v. 18.) va- ticinatus ſit, fore, ut Ifraelitæ aliquando face= rent terram Ægyptiacam wpy i. e. tanquàm profunditatem ſtagni, eui nulli inſunt piſces, vi- de not. ad Genel. dict. c. 45. v. 1 8. Sign. ** it. not. in am S ad Exod. c. 15. v. 22. ubi i⸗ ſtud exponitur de anbn i e. theſauris, quos Iſraelitæ «Ægyptiis ſubmerſis abſtulerant. 34. Vel: evacuaverunt ſive privaàrunt ſeſe, vide Ex= od. cap. 33. verl. 6. 35. Sicuti habetur Geneſ. cap. 31. verſ. 9. juxt Menachemi ſententiam verbum iſtud: ryz erit à radice: 72, cujus litera initialis eſt Tzades ſic in not. .‿* an rP h. loc. 36. Vide Genelſ. dict, gap. 31. V, 16. 418⁸ Ex ODI. CAP. W. lemini è terra, 37. item RRN) i. e. & trademini in manum hofſtis, 38. item: R29) i. e. & percutiemini coràm inimicis veſtris, 39. item: —3 i e. & fundemini in medio ejus, 40. item, & dicitis: 9 h eripimur, 41. ita (ut habeant) ſigni- ficationem (formæ:) bD; & omnis (litera) Nun, quæ verbum quandoque ingre- ditur & interdum ab eo abjicitur, veluti Nun in - No., [* & qnan do illud (verbum) loquitur linguàâ (formæ:) =—Ü2 ⁷pe, punctum habet Scheva in Chateph 42. veluti (in illo loco loco:) d 1 i, e. & deportabitis patrem veſtrum, 43. item: D31 i. e. & dabitis eis terram Gilead, 44. item: — 2 B i, e. & circum- cidetis carnem præputii veſtri, 45. quocircà ego dico, quòd iſta (litera, Nun) quæ punctum habet Chirek (in verbo Dr) ſit de fundamento & quòd fundamentum ſitnomen verbi?X, idque ſit de linguis gravibus, 46. veluti 192, 12 , 82, quan- do illud ſigniſicationem habet formæ: E, punctum habet Chirek, veluti: SN i. e. & loquemini ad petram, 47. item: i. e. & expiabitis domum, 48⁸. item: ?1 i. c. & docebitis ga filios veſtros. 49. Etſ. 2. Quidnam eſt in manu tua] Ideò (hic) ſeriptum eſt una 1. voce, ut allego- ricè exponatur: per iſtud,* quod inmmanu tua eſt, tureus es, ut percutiaris, 0 . quo- 37. Prout Deuteron. cap. 2 8. v. 63. habetur. tee ire hic exponitur. 3%. Vide Levit. cap. 2,6. V. 2 . 39. Sicuti Levit. dict, c. 26. v. 17. habetur. 40. Vide Ezech. cap. 2 2. Verſ. 21. 41. Prout Jerem. cap. 7. verſ. 10. habetur, WHæc & quæ ſequuntur, usque ad an? Dnn V rhe i. e. & dabitis eis terram (Gilead) ab- ſunt à MSto1. a:. Id eſt: Scheva celeriter inpronunciations ra- piens, vid. Buxt. Lex. Talm. fol. 741. 43. Sicuti Geneſ. cap. 45. V. 19. habetur, pun- Cts initialia, quia de his autori noſtro ſermo eſt, huic verbo ut & ſequentibus, adjicere volui. 44. Vide Numer. cap. 3 2. V. 29⸗ 45. Prout Geneſ. cap. 17. V. I1. habetur; ſecun- dum, Menachemi ſententiam itaque verbum nx3 punctandum fuillet per Scheva & ſic litera Nun mn m n i. e. penitus caderej vel abjiceretur; ſed quaniam verbum iſtud QmX punctum habet Chirek, idcircò ego dico, quòd 46. Hebr. nse iin, quibus Grammatici notant conjugationem dageſſatam Pihel vel Hi- phil vel nomen dageſſatum, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. Q004. gonfer. & Gur Arjeh fol. 70. col. 1. princ. 47. Vide Numeror. cap. 20. v. 8. 4⁹%. Prout Ezech. cap. 45. v. 20. habetur. 49. Vide Deuteron. cap. 11. V. 19. i. Nempe: conjunctim, ſcriptum eſt, cum legendum ſit: nh, ſeparatim, duabus vo- cibus, confer. Schemot rabba h. loc. proutin Ena ine admarginem allegatur. * Vel: ab iſto, Hebr., ſic enim juxta ſen- ſum allegoricum puncta ſunt ponenda, cum in Hebræolegatur: D, conf. Jalkut Part. 1. fol. 53. col. 4. circà fin. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 97. a. ut & Bava batra, fol. 110. a. 2. L.e. Gignus es, qui baculò ſeu virga, quamma- &c. vide cœtera ſuprà in ipſo textu, ſic in notis CAL. IV. vonialn lu euplicati e ſtlapis elx . Verl. 3 cutus ſt quo bum pfri) nuuulloloco. Aapprehen 6. Leprhal⸗ alba ſt, 9: 6 (Noles) dur Punilafuit ſuutica/ mmenſurapee nerlo ſoniſe⸗ — nu tenes, à Comment 1. Vel: guia es, dixerat cece nontte Iltaelitas vo⸗ Propteres u cOnker verl. 4. Na: Deus manu tage Gittin, tol, loe. ad mart 4. Vel appre Pens ile an Deolocutus habetur, cc ſequ. 6.e 6. Pfout Gene 20d Eſai e Verl. 23. 7. Vige Deute ExOGd. c. 9, 3. Keuti 1, 5 ſer not, 4d Hiob, c. 1 * Hebr N. . — 3e item, N ie, & beant) lgni. oque ingre. d qun. bet heya in em veltrum, e & citcum. 1 Nun) Je Undamentum „3), qual⸗ hitek, veloti: bitisdomum, Nee, Ntallego⸗ Dercutiaris,¹ quo-⸗ — bus Gfammatidt Stam Lihel veli⸗ Vid. Bortork.Lex. zar Alſen fol 7. habetut, 190 iptum elt, elm Nim, Auabus -o⸗ bah lor. proltin egatr. e enimn juntz len. onenda, cummin 2 Lut Patt. 1 fl. Talm. Schabbat, l. 110,,. zügi „quamm⸗ CAP. IV. EXODl. 419 quoniam homines probos in ſuſpicionem vocaſti; 3. ſed literalis hujus (loci) explicatio eſt: ſicuti aliquis, qui ſocio ſuo dicit: tune fateris, quòd iſtud, quod antè te eſt ſit lapis? reſpondit ei: ita, (deinde alter)ei dicit: ecce ego (lapidem) iſtumfacio lignum. 4. Verſ. 3. Et fabfus eſt ſirpens] Indicavit ei (Moſi Deus.) quòd is malè de Iſraelitis lo- cutus ſit quodque ſerpentis artificium imitatus ſit. F5. Verſ. 4. Et prehendit illum] (Ver- bum Pi) ſignificat apprehenſionem, & ejusmodi multa ſunt in S. Scriptura, (veluti in illo loco:) P E) i. e. & apprehenderunt viri manum ejus 6. item: P NNH i. e. & apprehenderit pudenda ejus, 7. item: PTHN) i. e. & apprehendi barbam ejus, g. omnis dictio * P, quæ conjungitur (literæ) Beth, ſignificat apprehenſionem. Verſ. 6. Leproſa (alba) ſicuti niæ] Lepra ſolet eſſe alba (prout habetur in illo loco:) ſi papula alba ſit, 9. etiam per iſtud ſignum indicat (Scriptura) quòd maledicà linguàâ uſus ſit (Moſes,) dum dixit: non credent mihi, 1o. proptereà punivit illum (Deus) leprà, ſicuti punita fuit Mirjam propter linguam maledicam. 11. Verf. 7. Eſinuſuo, reverſa eſt, ſicuti caro ejus] Hinc (diſcimus,) quòd menſura benignitatis 12. citiũs veniat, quàm menſura pœnæ, nam ecce ab initio 13, non dicitur: & ſinu fuo.* Verſ. 8. Et eredent verbo ſgni ſequentis] Quando dices eis: propter vos punitus fum, quia de vobis malè lo- cutus ——— nu tenes, percutiaris, ob rationem, quæ mox à Commentatore noſtro adducitur. 3. Vel: quia de hominibus probis malè ſuſpicatus es, dixerat enim Moſis verſu anteted. 1. h. cap. ecce non credent mihi &c. quibus verbis Moſes Iſraelitas vocavit in ſuſpicionem incredulitatis, ac proptereà juxtà Rabbinos, pœnäâ dignus fuit, confer. verl. ſeq. 3. n. 5. 4. a: Deus ad Moſen: en baculus iſte, quem manu tua geris, fiet ſerpens, confer. tractat. Talm. Gittin, fol. 57. uti allegatur in αυree h. loc. ad marginem. 5. Vel: apprehenderit ſive executus ſit, ſicuti ſer- pens ille antiquus apud Protoplaſtos malè de Deo locutus eſt, uti Geneſ. cap. 3. v. 4. & ſequ. habetur, confer. verſ. antec. 2. n. 3. ac verlſ. ſequ. 6. n. 10. & v. 8. n. 1 3. 6. Prout Geneſ. c. 19. v. 16. habetur, confer. not. ad Eſai. c. 41. verſ. 9. num. 27. & ad Jerem. c. 6. verſ. 23. y. Vide Deuteron, cap. 25. v. 11, confer, infrà Exod. c. 9. Vv. 2. n. 1. 3. Sicuti 1., Samuel. c. 17. v. 35. habetur, con- fer. not. ad Proverb. cap. 3. V. I 8. num. 1 0. & 20 Hiob. c. 2. V. 3. n. I. * Hebr. ) hæc & quæ ſequuntur, usque ad vert. 6. abſunt ab utroque MSto Erff. 9. Vide Levit. cap. 13V. 4. confer. & Numer. cape 12. V. 10. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 97. a. & Sanhedrin, fol. H Io. a. 10. Sicuti verſu I. h. cap. habetur, confer. quæ ſu-⸗ PFrä ad verſ. 2. h. cap. n. 3. & verlſ. 3. n. 5. no- tata ſunt, vide & verfſ. ſeq-. 8. n. 14. 1I. Vide Numer. cap. 12. v. I0. confer. & R. Sa- lom. ad Levit. cap. 14. V. 4. ubi vide not. n. 3. 12. Vel: menſura bonitatis aut beneficentiæ „ Hebr. — aρ — m, cujus oppoſitum eſt: en Hy . i e., menfura uktriv, prout D. Wagenſeil- tranſtulit in Sota pag. 225. I13. Nempè: verſu antec. 6. ubi poſt: MNXαν αοπ Cnom additur? π1. e. & ſinu ſuo, ſicuti hic habetur. confer. Gur Atjeh fol. 70. col. I. med. & D. Wa- genſeil. loc. alleg. ubi dict. pag. 22 5. n. I. ſeribi- tur, quod in ipſo ſinu convaluerit manus. * poſt bæc in MSto I. iſta ſunt addira: en cää — — ene ene ee nen ene — E i. e. (quoad) menſuram pœnæ ſcri- ptum eſt: & eduxit illam (manum ſcil. prout ver- ſu præc. 6. hàbetur,) non enim illa facta eſt le- proia, priusquàm (Moſes) eam eduxit; menſura autem 4²⁰ EPXODI. CAbP. IV. cutus ſum, 14. illi credent tibi, nam jam anteà ſic edocti ſant, quòd illi ‚ qui ſe cum illis (ſraelitis) copulant, * puniantur plagis, veluti (accidit) Pharaoni & Abimelecho pro- pter Saram. 15. X Verſ. 9. Et erunt aquæ] Et erunt & erunt, bis (dicitur hoc verſu) ac videtur mihi (hoc ideò factum eſſe, quia,) ſi dictum fuiſſet: & erunt aquæ, quas acci- jes de fluvio, in ſanguinem in arida, poſſem ego intelligere, quòd illæ (aquæ) in manu ejus (Moſis) vertantur in ſanguinem & quando illæ ad terram venient, eſſentiam ſuam- recipiant; 16, ſed nunc docemur, 17. quòd (aquæ) non futuræ ſint ſanguis donec fue- rint in arida † (terrà.) Verſ. 10. Etiam ab beri Oc.] Diſcimus (inde,) quòd ſeptem diebus Sanctus ille Benedictus pellexerit Moſen in rubo, ut vaderet perfuncturus lega- tione ſua, (nempe:) heri, nudius tertius & ex quo locutus es, eece tres ( dies,) quibus ac- cedunttria i. e, etiam, quæ multiplicant, 18. ecce ſex (dies,) atque ipſe (Moſes) ſtabat die ſeptimo, quando ei (Deo) iſtud ampliùs dixit: mitte quæso per eum, quem- miſſurus es, 19. donec (Deus) irà accenderetur contra illum (Moſen) atque in eum in- vcheretur, * hoc autem omne (ideò fecit Moſes:) quia noluitprærogativam ſibi attri⸗ buere *præ Aarone;, fratre ſuo, qui natu major fuit, quàm i pſe quique propheta † exti- tit, zutem bona abundantior eſt, quoniam e ſinu e⸗ jus (Moſis,) in quo illa (extitit) ſanata fuit, an- tequaàm ipie eam eduxit, confere num. præced. 130 14 Tofer. quæ ſuprà ad vetſ. 6. h. cap. n.t 0. no- tata ſunt. er Nempè: e 7i. e. ut illos malo afficiant, ſic in editione 'namn new hic additur, ſed ab- ſunt iſta tam in Bibliis Buxtorf. quam in exempla- ti Hebræe, quo uſus ſum; ut & in utroqꝗ; MSto, ſenſus iamen illa requirit. 155. De quibus vide Geneſ. cap. 11. v. 17. & cap. 20. verſ. 17. & 19. in notis Raſchianis editionis = nan mne poſt: e aa i. e. propterSa- ram, uncinulis incluſa & addita ſunt iſta: aN& Re õ Re een PRER ene wnen n. P2en yn p ennh ee renn Srneten . z2 — e Wrne r 1. c. verſ. 9. Et accipies de aquis fluvii] Indicat eis (Scri⸗ ptura,) quòd primà plagâ (Deus) puniverit illo⸗ rum (.gypüorum) numina, ut ſenſus ſit: quan- do Deus gentes (idololatras) punire vult, quòd primò illarum numina puniat, nam (TPgyptii) colebant Nilum numinis loco, quoniam ipſi ab eo ſuſtentabantur, idcircò (gquæ ejus) in ſangui- nem verſæ ſunt, in veteri exemplari KRalchiano (ita criptum eſt) vid. infr. c. 7. v. 17. n. 19. 16. Vel: ad priſtinam ſuam natur am redeant; nempè, uèciterhm aquæ fiant nec maneant ſan- guis, in MSο 1. poſteae i. e. juxtà eflentiam ſuam, vel⸗ edentiam ſuam recipiant, additum eſt: & N Ware i, g£. & abeant de gente ad gentem. I7. Nempeè, ex eo, quòd verbumiſtud? An in hoe verſu bis ſit poſitum, confer. not. in am nee h. loc. † Hebr. wads we, ey, pro his in utroque MSto legitur: nwad * i. e. donec attingerent (terram) aridam, res eodem redit- . 18. Quæ tres particulæ Ain hec verſu habentur, nam juxtà R. David. Kimchium ad ſoſu. cap. 7. V. I I. Ha — — i. e. omnis (particula) bax (venit) ad augendum, vel auget & multiplicat rem, confer R. Salom. ad Geneſ. c. 42. v. 22. n. 29. & ad Deuteron. c. 12. v. 3 I. n. 115. 19. Proht verſu ſeꝗ. 13. h. cap. habetur. X„ Conttà enm ſtomacharetur, indignaretur, ide- nim phraſis yy —a, proutin utroque MSto legitur, hic ſignificat, confer. cap. ſeqꝗ. 5. Vv. 22.n. 35. *XX Confer hic Schemot rabba, prout ad marginem in bnan nD h. loc. allegatur. † Hebr. &aw h Nnn abfant iſta à MSto 1. ; Licit et † ,DtO 10, ifa Autetn propt ego loquot, docvitte log intetkeckumi itc utezecun ſros eus ſut Kgnizmaml fugiligettt Omniailla! nelnpe: Aat. nimſego ali turum ero eo tu 6 fuer NſPni⸗ tanectepelt t 1 Ia notis R ſtude nwe lis incluſa o’ N luus Ke. (u didum fuir Vide infray. 30, Pfout 1. vide Ralſchie 21. Newpe. 11. Vide bzee ſehi not. Hebr. 23. Hebr. lii verſio ha ditiotis iin⸗ 1. die ede cunt: beon gaac eypt dutire, CANN. lecnmilli lecko Pto. Cvetlu) ae gasacci⸗ ejinnan am ſdam. Gonec ſue⸗ uöd ſeptem Curus lege⸗ )guibosac⸗ Ne (Noles) im, guem. in eumin⸗ n ſtbi adttti⸗ hetij eti⸗ tit, — I7, ne 19. amn ledeant, manesntlan⸗ Ct eßentiam tadeitum elt: nt de genls 20 6: MWinhoe in AMan W togque Mö1o nee atingetent 9 jerſuhabentat, d ſoln. cap. (vanticula hi & wultiplicnt el. c.41. 11 lenl liſ. petur. leenetnn ihe⸗ n utroue Moro ſeg ſel t ked marginenn MSto !. tit, dicitur enim: ** num revelans revelatus ſum domui patris tui, quùm eſlet in gy⸗ ptoꝛ? 20. is fuit Aaron, 21, ſic quoque apud Ezechielem: & notum me feci vobis in terra- EÆ.gypti ac dixi vobis: unusquisque deteſtationes oculorum ſuorumabjicite; 22., hæc autem prophetia Aaroni † dicta fuit. Eod. verſ. I0. Gravis are] i. e. Difficulter 23. ego loquor, linguàâ vernacula (dicitur is) balbo. 24. Verl. I1. Quis poſiit or α Quis docuit te loqui, dum in judicium vocabaris coràm Pharaone propter Ægyptium, (à te interfectum?) Eod. verſ. I I. Aut quis poſuit mutum?] Quis fecit Pharaonem mutum. ita, ut executioni haud mandaret præceptum de te interficiendo? & (quis fecit) mini- ſtros ejus ſurdos, ne audirent id, quod ille (Pharao) præceperat dete (interficiendo?) & quisnam ſpiculatores, 25. qui interficiunt, fecit cœcos, ne viderent, quando tu au- fugiſti de tribunali 26. & incolumis evaſiſti? nonne ego, cujus nomen eſt jehova, feci omnia iſta? Verlſ. I3. Per eum, quem miſſurus es] i. e. Per eum, quem tu mittere ſoles, nempe: Aaronem; * alia expoſitio: per alium, quemcunque volueris mittere, non (e- nim) ego aliquando introducturus ſum illos (Iſrałlitas) in terram (Canaan) nec in fu- turum ero eorundem redemptor, ſunt tibi multi, quos mittere poſſis. Verſ. 14 Etira- tus eſt furor] R. Jehoſua, filius Karchæ, dicit: ubicunque in lege (reperitur ſcriptum:) Hde i. e. æſtus iræ, ibi lex facit notam; e ſed de hoc (Moſe hic) non dicitur no⸗ ta, nec reperimus, quòd punitus fuerit propter illam iram, reſpondit ei R. Joſe: imò et⸗ iam „* XX In notis Raſchianis editionis pan mnom poſt i-* Vid. hic Tanchuma, fſicuti ad marginem in nowu Ktude: inaw i. e. dicitur enim, ſequentia uncinu- sn he loc. allegatur. lis incluſa & addita ſunt: N T e een 5. Sic reddo hic Hebr. wmmoobn vel: 23 Wyi en D ¹) i. e. nonne Aaron frater Peo Pprout in MSto z. habetur „ in MSto tuus &c. (uti verſ. 14. h. cap. habetur,) prætere I. ſolum legitur: pep, fortè per ignorantiam dictum fuit Sacerdoti, Eli, num revelans &c. iſtius vocis, vid. Exod. cap. 2. V. 1 5. n. 5 5. ubi vide infrà v. I4. h. cap. n. 27. ſpiculator ſeu carnifex dicitur rubhp, vide not. 20. Prout 1. Samuel. cap. 2. verſ. 27. habetur, ubi idbid, dict, num. 55. confer. & Marci cap. 6. v. vide Raſchi not. 27 ibique Commentatores ac Buxtorf. Lex. Talcne 21. Nempè : cui ſeſe Deus in Egypto revelavit. 22. Vide EzZech. cap. 20. verſ. 5- G& Vv. 7. ibique Ra- ſchi net. . † Hebr. i& in MSto I. proeo legitur: Wwn 23. Hebr. HMMaan, i. e. graviter, Junii ac Tremel- lii verſio habet: impedito ore, Valgata: impe ditioris linguæ. 24. Sic redda: 1a, balbo, Italicè, Galli di. cunt: begue, in MSto I. pro ina, prout in . R Vulgatis exemplaribus habetur, legitur: Waya, qued exprimere poſſis: balbier, Latinè: bal- butire, Ffol. 153 3. confer. & tractat. Talm. nawfol. 10 8. 22 ſicuti allegatur in pan new ſuper Commen- tar. Raicht h. loe. 16. Sive: de loco judicii, ſie an quæ dictio hie habetur, interpreter', à Græco 6αα 1. e, tri⸗= bunal, ſuggeſtum judicis; exiſtimo autem, hoc nomine hie intelligi pegma ferale, ubi rei mor- tis ſuppliciò affieiumur, Gall. eſchaffaut, eon- fer. Einsd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 295. it. note in nan ro, h. loc. * Lor iſtius expoſitionem vide in not. bnam nam Iloc. * Vel; ſigaum, Hebr. νο qua voce hic in- 6gg CAbP. IV. 4²² EXODDI. lam de hoc (Moſe) dicitur hic nota, (nam ſcriptum eſt:) nonne Aaron, frater tuus Le- vita, 27. qui (ſcilicèt) futurus erat Levita, non ſacerdos, animus quippe meus erat, ut ſacerdotium ex te egrederetur; ſed ab hoc tempore non erit ſic, verùm ipſe (Aaron) e- rit ſacerdos; tu autem Levita, nam dicitur: & Moſis, viri Dei, fili annumerabuntur tri- bui Levi. 2 8. Eod. verſ. 14. Ecce ipſe egreditur in occurſum tuum] Quando abibis in Fgyptum. Eod. verſ. 14. V. idens que e lætabitur corde ſuo] Non (faciet Aaron,) ſicuti tu exiſtimas, (nempè,) quòd tibi iraſcetur, quia tu ad dignitatem aſcendis; (ſed ipſe læ- tabitur corde ſuo.) atque hinc meritus eſt Aaron ornamentum pectoralis, 29. quod da- tum erat ſuper cor. Verſ. 16. Er ipſe loquetur tibi] (Particula i.e. tibi, notat hic: i e. pro te (vel propter, te) loquetur ad populum & hoc probabit( eandem- ſignificationem eſſe) omnibus (iſtis particulis:) & ¹ ac& —2 ac — , quando conjunguntur(verbo) )nempè omnes iſtas (parti culas) ſignificare drv j. e. propter illos. 30. Eod. verſ. 16. Erit tibi vice oris] i. e. Interpretis loco (erit.) quoniam tu difficulter loqueris. Eod. verſ. 16. Dei loco] i. e. Doctoris ac principis loco. Verſ. 1 8. Et reverſus eſt ad Jethronem, ſocerum ſuum] Ut ab eo facultatem pe- teret (abeundi) nam ecce (Moſes) ei juraverat; 31. fuerunt autem ſeptem nomina ei (Je- throni, nempe:) Rehuel, Jether, Jethro, Keni &c. 32. Verſ. 19. Quia mortui ſunt omnes viri] Quinam fuerunt iſti? (nempè:) Dathan & Abiram, qui quidem vivi erant; ſed —— telligitur =ν ſive exemplum aliquod notabi- le iræ Divinæ, cujusmodi factum eſt in Mirjam, Moſis & Aaronis ſorore, quæ à Domino irato lepra fuit percuſſa, uti Numer. c. 12. v. 9. & 10. havetur, confer. & Geneſ. c. 2 8. v. 10. n. 23. locus autem iſte de R. ehoſfua hic adductus, re peritur in tractatu Talmudico: ma fol. 102. 2. prout allegatur in π Hνυρ ſuper Commen- tar. Raſchi h. loe. 27. Zic ſcriptum reperitur hoc verſu 14. confer. ſu⸗ prà verſ. 10. h. cap. Sign. * vide & not. in à* man h. loc. it. tract. Talm. Sevacbim, dict. fol. 102. a. 28. Prout I. Paralipom. cap. 23. verſ. 14. habe- tur. 29. Hebr. nn, quod ornamentum fuit ſummi ſacerdotis, èegione cordis appoſitum, de quo vide Exod. cap. 28. v. 4. confer. & not. in αν Dpan h. loc. ut & tract. Talm. Schabbat, fol. 139. a. 6. Vel: pro illis, quando nempè ſcriptum eſt nay, in utroque MSto proé nrphy legitur 7) i. e. pro vel propter te illæ (ſigniſicant bar⸗ ticulæ) idem eit in particulis illis: 71, , Sa, nempè, ut ſignificent: y, 7. y,'y, con- fer. Geneſ. c. 24. V. 7. ibique Raſchi not. n. 17. vide S not. in Dem Dh. loc. ubi exponi- tur, quòd iſta ſit una ex probationibus, unde evinci poſſit, quòd omnes iſtæ particulæ ſigni⸗ fieent awa i. e. propter vel pro, Hebr. pa. 31. Nempè, quòd eitrà ejus conſenſum ac volun- tatem non eſſet abiturus ex terra Midianitica, vi- de ſuptà Exod. c. 2. v. 21. n. 6 5. & n. 66. ſic et- jam in notis Raſchianis editionis 'pa hic additum reperitur, nempè' n N—i e X i. e. quòd ipſe non receſſurus eſſet ex Midian, niſi ipſius licentiã, confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 64. a. it. Moëd katon, fol. 29. a. 32. Item: Cheber, Putiel & Chobab, ſic habetur in Mechilta, prout allegatur ad marginem in ar ne ſuper Commentar. Raſchi h. loc. confer. & infrà Exod. c. 1 8. V. I. n. 2. & ſeq. ea- dem nomina, nempè: Chobab, Cheber, Pu⸗= thiel, exprimuntur in MSto I. Aopibus ſuis 20 Aper Aaretitabtel ſus ſcletelci 30. M ronſ’ rantutin 5.50 i htun mmeate foriite Eod,verl 21. ſermo eh)ia⸗ ed cotanflis cotim eoſha gyptolilatrei ſenptumſtrcl ne, jam antea oaudies gud Pod. verl. 22. Preſagtiam) lam elkciam,3 n 33, Vel: g10 mo Pelitut inttact⸗ ſ. A ti l epet fet. & Genel e. N he loc⸗ i & fol 64, b ſ.2. 34. Fingularem hanc Rabbino 10, guia hie n cum H quandoque ant Uti ſohanne.2 Prophetaille, chim, ſol. 1, 15. De quo vie Gur Arſeh tol. 36. Vide Zachz ſeiu, gerſat Matth. c, 11, tur, hunc aſin tuminter crep (. . fatertulsle. mengerat, un ſe (Aaron) e. netabuntur tii⸗ lando abibisin tdaron)) ſieuti is; (Ediplele. 1,19, godde⸗ ibi,nouuhie) dabit candem, e , niſcate Drpn is locd (eit) otisacptincipis ficultatempe⸗ m nominaeiſſe⸗ Wis nonuiſint idem vini etant, ſed lis N , 7) , con⸗ 1e Naſchinot, h 17. b loe. ubi ezponi⸗ vobatiomibus, unde ile paniculeſigni⸗ 1 el gro, kebt⸗ conſenſum at volun- teſra Midianilica, ii⸗ 6f. n. 66, ſie el⸗ litionis Dn dr dpen n i N ſenon kecellurus eſſet , conet. hic tnac. 2 it. Moéd Halon, (hobeb, ſc habetu tur ad marpinem in entir. Rulebt h. loe⸗ õ hobeb, Cheber, zu ol CAbL. IV. ExODI. 423 ſed opibus ſuis exciderant; pauper autem perinde, ac mortuus reputatur. 33. Verſ. 20. Super afinum illum] (Nempè fuper) aſinum peculiarem, 34. is fuit aſinus, quem in- ſtraverat Abrahamus, cùm ligare vellet Iſaacum, 3 5. atque is ipſe eſt, ſuper quo rex Meſ- ſias ſeſe revelaturus eſt, dicitur enim: pauper & equitans ſuper aſinum. 36. Eod. verſ. 20. Et reverſus est interram Egypti & accepit Moſes baculum] Non accuratè conſide- rantur in S. Scriptura * prius & poſterius. 37. Verſ. 2 1. Cum abieris, * ut revertaru in Eopptum &c.] i. e. Scias, quòd ideò profecturus ſis (in 5Ægyptum,) ut in legatione mea te fortiter geras atque omnia oftenta facias coràm Pharaone nec illum metuas. Eod. verſ. 2 I. Quæ poſui in mann tua] Non de tribus ſignis, quæ ſuprà dicta ſunt, (hic ſermo eſt,) nam ecce non coràmPharaone præceperat (Deus,) ut illa faceret (Moſes;) ſed coràm filiis Iſraelis, ut ei crederent, nec reperimus, quòd (Moſes)fecerit illa(ſigna) coràm eo (Pharaone;) ſed oſtenta illa, quæ ego (inquit Deus,) ponamin manu tua in E- gyptoſ(iſta facies,) ſicuti (ſcribitur:) quando dicet vobis Pharao &c. 38. nec mireris, quòd Icriptum ſit: quæ poſui, hic eſt (verbiiſtius) ſenſus: quando loqueris cum illo (Pharao- ne, jam anteà poſui iſta (oſtenta) in manu tua. Verlſ. 22. & dices Phargoni] Quan- do audies, quòd cor ejus induratum ſit atqueipſe (vos) dimittere reculabit, dic ei ita. Eod. verſ. 2 2. Eilius meus primogenitus] (Dictio ρ hic) notat magnitudinem, (ſiyve præſtantiam) ſicuti (in illo loco:) etiam ego primogenitum (i. e. magnum] il- luam efficiam, 39. atque hæc eſt literalis expoſitio; ſed allegorica explicatio eſt, (quòd) Egg 2 San- 33. Vel: pro mortuo habetur, ſicuti ſcriptum re- peritur in tractatu Talmudico: Avoda Sara fol. cedit Sabbathum, vide infrà Exod, c. 16. v. 15. n. 5 I. confer. & Gur Arjch dict. fol. 7 I. col. 2. 5.: a. uti allegatur in nam n dict. loc. con med. fer. & Geneſ. c. 2 8. V. 13. Sign. ac not. in noe * Hebr. Npps, in MSto I. habetur ra i. e. in N h. loc. it. tract. Talm. Nedarim, fol. 7. b. lege. & fol. 64. a. b. & fol. 65. a. & Avoda Sara, fol. 37. Id eſt? verborum ac temporis ordo non ſem- per accuratè obſervatur in S. Scriptura & in pri- mis in lege Moſaica, ſicuti hoc loco, nam, uti Commentator noſter & cum illo Rabbini exi- ſtimant, Moſes prius accepit baculum ac deinde reverſus eſt in gyptum, confer. Geneſ. c. 3 5.v. 29. n. 52. vide & not. in mon Mneaw h. loc. *N Hebr. a Irnia hæc & quæ ſequuntur, us- ue ad verſ. 22. h. cap. abſunt ab utroque MSte 1tt. 39. Prout infrà Exod. cap. 7: verſ. 9. habetur. 39. Uti Pſalm. 89. v. 2 8. habetur, ubi vide Ra⸗ ſchi not. confer. & Deuter. c. 33. v. 17. ibique not. n. 94. & n. 9 5. vide & infra Exod. c. 12. v. 30. n. 146., ac not. in byonn mow h. loc, confer. tract. Talm. Schabbat, fol. 31. a. & Sanhedtis, fol. 4 3. a, it. Avoda Sara, fol. 3. 2. .3. 34. Singularem, ſpecialem, Hebr. pR n, hanc Rabbinorum expoſitionem inde natam pu- to, quia hic in textu ſacro ſcriptum reperitur r cum Heh emphatieo, cui reſpondet quandoque articulus Græcorum emphaticus;: 6, uti Johann c. 2 I. v. 2 1. habetur, ubie eρτπα prophetaille, confer. hic tract. Talm. Peſa- chim, fol. 3. a. & Megilla, fol. 9⸗a2.b 35. De quo vide Genei. cap. 22. V. 3: confer. && Gur Arjeh fol. 7I. col. 2. med. . 36. Vide Zachar. cap. 9. V. 9. idque vaticinium in Jeſu, Servatore noſtro, impletum eſt, uti Matth. c. 2 I. v. 5. & Johann. c. 12. V. 15. habe- tur, hunc aſinum, Rabbini tradunt, fuiſſe crea- tum inter crepuſculum veſpertinum, quod præ- 4²⁴ CAP. IV. Sanctus ille Benedictus obſignaverit (ſive confirmaverit) venditionem primogenituræ, quam acceperat lacobus ab Eſauo. 40. 41, dimitte filium meum. tima; ſed per illam primòè præmonuit illum Verſ. 23. Eod. verſ. 2 3. Ecce zego interficiam &c.] Hæc fuit plaga ul⸗ Et dico tili] Per legationem Dei, (Pharaonem Moſes Dei nomine,) quia fuit graviſſima atque hoc eſt, quod dixit (S. Scriptura) in Hiob: ecce Deus extollit vir- tute ſua, quis, ſieuti ipſe,* docet ? 470 caro & ſanguis, 43. quando ultionem de aliquo ſumere cupit, occultum habet negotium ſuum, ne alter ille iſtud effugere quærat; ſed Sanctus ille Benedictus eſt excelſus robore ſuo 44. nec facultas datur effugiendi à manu ejus, niſi quis (perpœnitentiam) ad illum converſus fuerit, quocircà ipſe (Deus) docet illum (Pharaonem) eumque præmonet, ut ſeſe convertat (ac pœnitentiam agat.) Verſ. 24 Et fuit] 6 Nempè:) Moſes. Eod. verſ. 24. itinere, in diverſorio & voluit occi- dere eum] Quia ( Moſes) non circumciderat Eliezerum, filium ſuum, 45. & quia diſtu- lerat?** (Moſes circumciſionem, ideò) morte dignus habitus eſt, 46. doctrina eſt Tal- mudica: 47. dixit R. Joſe: abſit quàm longiſſimè, 48. non diſtulerat (Moſes circumci⸗ ſionem;) ſed dixerat: 49. ſi circumcidam (filium meum) atque iter aggrediar, id peri- culoſum (erit) infanti, tertio die circumeidam (eum, ) triduum morabor, Sancétus ille Benedictus præcepit mihi (dicens:) abi, reverterein gyptum; ſed cur punitus fuit? 70. quia (ſcilicèt) primò occupatus erat in diverſorio,* (ſic ſcriptum reperitur) in Maſ- ſechet Nedarim ; §I. angelus 5=. induerat ſpeciem ſerpentis & deglutiebat eum à capite usque ad femora, dein iterùm deglutiebat eum àpedibus usque ad eundem- locum 40. De quo vide Genelſ. cap. 25. verſ. 33. 41. Vel: tanquàm legatus Dei, Dei nomine tibi dico: dimitte &εe.. * Hebr. n n, hæc S& ſequentia, usque ad : f i Pae) i. e. nec facultas datur &c. abſunt a MSeoO z. . . 42. Vide Hiob. cap. 36. verſ. 22. ibique Raſchi not. Id eſt: homo vel aliquis ex hominibus, eſt phra ſis Pebralca, Rabbinis uſitata. 44. Sic uti Hiob. dict. cap. 36. v. 22. habetur, con- fer., hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 43. a. 45. De quo vide ſuprà Exod. cap. 2. verf. 22. con- fer. Nedarim, fol. 32. a- XX Hebr. 7*, in MSto 1. pro eo legitur: ?yn i. e. piger fuit, res eodem redit. 46. Sie verteré volui verba iſta ire Poy I. e, puni- tus fuit morte, quæ exponumur in Paraphraſi Chaldaica ad verſ. 26. b. cap. nempé: reus mortis factus eiſet ſponſus meus, confer- n. 50. b. verie 17. Vide tractat. Talm. Nedarim fol. 3 . b. Na] rorw i. e. Gloſſam magnam in Exodum, qui tractatus allegantur in 'pa De fuper Com- mentar. Raſchi h. loc. «confer. & num. 5 1. b. verſ. it. Avoda Zara, fol. 27. a. 48. Nempè, ut Moſi imputetur peccatum ſud;, ac ſi ipſe diſtulerit circumciſionem filii ſur. 49. Icheſt: ſecum cogitaverat, vide, quæ fuprâ ad Exod. cap. 2. V. 14. Dn. 51. nofata funt, 5o. Nempè: Moſes, vel: cur pœnà dignus habi-= tus eſt Moſes? vide, quæ num, antec. 46. h. verſ. & infrà n. 54. verf. 25. h. cap. notata ſunt. * Iq eſt: in rebus five negotiis diverſoriè, confer. Na renv & tract. Talm. Nedarim fol. 31. b. ſicuti allegantur in dha mYſuper Commen- tar. Ralſchi h. loc. ubi vide & notas. F5I1. Eſt hic liber quintus partis tertiæ operis Tal- mndki „ tractans de votis, eonfer. & n. 47. h. verſ. 2. Videlicèt? qui wiſſus erat à Deo, ut Moſen inter- – — locum,) 3, tun te edes Mols num 14 nihi 65 tethciendusell 45 colMole tulergele,) pter r. um millam.) 50 91on VumLamed ivit Phatao tuseltſanguine „* . terbceren die de gao⸗ vide it not. allbtn art. 2.. 64. Talmn. tol 3. thed, .Nimiuem: 1 nic indicatut dendum etat; muillet Mellig cumciſionem ſetd ſic in not N pel: ſipet, Aia utroque puto, quam ſum, ubihat 64. M elk⸗ illi ſamprebuilli, 46. & d. 60 brum Mee.- & tratt. Talm Conker, not. loci habetur. D In nonis Ral feiba hec uncinnli⸗ WE CN.N. timogenitne, gatidnem Dei, firpla ul. omine,) gin eus entollityir. onem de Aligno⸗ requerat; ſod giend manu ſe (Deng) docet n agat)etl. i, voluitort⸗ ,& qnia ciſtu⸗ fotina en Tal⸗ Moles circumci⸗ greclat ipeti⸗ ot, dan usille cur ponitus fut: epetitur)in Mal deglutiebat eum guead eunden- locum arimn fl. 31. b. & gbam in Evodum qvi who fuper om⸗ 4. Knmd. f1. rent. tetur peceztun Uus, onem fllüfui. , ige, gur ſopti 1l notat funt, urpoenidignus bebi⸗ 2 num. alet. 46, d. F. eap. nolata ſunt, s divetſoii, eohlet. Relanin fol. 31,b. w luper Commen⸗ Enotass. mitenir hpens lil⸗ 5, cOolel n , eb⸗ 11 Deo, i, oen imet⸗ CAbP. IV. EXODI. 425 locum, 3. tunc intellexit Zipora, quòd propter circumciſionem (peragendam) hoc (factum eſſet.) Verſ. 2 5. & tetigit pedes ejus) Projeeit (Zipora) illum (infantem) an- tè pedes Moſis Eod. verſ. 2 5§. & dixit] De" filio ſuo. Eod. verſ. 2 5. Honſus ſangni- num tu mihi es] Quoniam tu anſam præbuiſti, ut ſponſus meus (Moſes)propter te in- terficiendus eſſet, tu maritum meum mihi occidis. 34. Verfſ. 26. Et deſtitit] Angelus ab eo(Moſe, )tuncintellexit (Zipora.) quòd propter circumciſionem (omiſſam) vene- rit (angelus,) ut interficeret eum (Moſen.) Eod. verſ. 26. Dixit: ſonſas ſanguinun propter circumeiſione,] Sponſus meus fuit interficiendus propter circumciſionem* (o- milſam.) Eod. verſ. 26. Propter circumciſiones] ( D hic idem ſignificat, ac) —ADN n — p i. e. propter circumeiliones & eſtiſtud nomen (rei ſubſtanti- vam;) Lamed autem habet ſignificationem (particulæ:) — ., ſicuti (in illo loco:) & dixit Pharao ') i. e. 20 — V fuper filiis Iſraêlis, 55. Onkelos etiam interpreta- tus eſt ſanguines, (ut ſignificetur) propter ſa nguinem circumeiſionis. interficeret, hic angelus Rabbinis dicitur o7dad, de quo vide Raſchi not. ad Ezech. eap. I. V. 1 5. it. not. ad librum Prec. Jud. part. I.⸗p. 73⸗b. med. ac part. 2. p. 66. a. fin. & p. 26 3. b. med. ac ct. part. 2.p. 266. b. princ. confer. & Buxtorf. ex. Talm. fol. 1512. & Gur Arjeh fol. 71. col. 53. Nimirim: usque ad femora, quibus verbis hic indicatur membrum virile, quod circumci dendum erat „nam quomodo aliàs Zipora po- tuiſſet intelligere, quod propter omiſfam eir- cumciſionem angelus Moſen interficere voluis- fet? ſic in not. Snof me h. lec. exponitur. Vel: ſuper, Hebr. 7y, ſic in editione Baſil. ut & in utroque MSto legitur, idque rectius, ut puto, quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ubi habetur: 7* I. e. ad, 54. Id eſt: illius interficiendi oceaſionem & an- ſam præbuiſii, confer, quæ ad verſ. antec. 24. n. 46. & n. 50. notata ſunt, vide & not. ad li- brum Prec. Jud. part. 2. P. 109. a. med. confer. & tract. Talm. Nedarim, fol. 32. a. * Confer. not. in =ma m,ubi expoſitio iſtius loci habetur. MUDU aMK In notis Raſchianis editionis D poſt verbayme Jarr ÿ i-e proprer circumeiſionem, hæc uncinulis ineluſa & adiecta ſum, nempe yyt, a bee n e eree e er dn ee l H rISE N EE Nn eee nn a Na e enen r ,r en e ne dern n PHN Pe Y pr i. e. Variam explicationem attulit R. Salomo, (nam) fuprà ſeripſit: tu mihi anſam præbuiſti, (ſicuti verſu antec. 25. h. cap. ipſe expoſuit,) difficulcas quippe oborta eſt R. Salo- moni, quid ſibi évelint verba iſta:) tunc dixit (Zipora) ſponſus fanguinum (prout oe verſu 26. Habetur, )nonne enim illa etiam fuprâ (nem= pe verſu præced. 2 5.) dixit fponſus ſanguinum s£ ſed (reſpondetur, quod ila) ab initio exiſtima- verir, quod hoc atque illud cauſarum ſit pecca- tum (neglectæ) circumeiſionis ae (prætereaà) aliud peccatum 5 ſecd, dum illa pofreaà vidit. quod (angelus) penitus deſtiterit, tunc intel⸗ lexit, quòd ipſe ſolum venerit propter (omiſſam) circumciſionem & hac in re fimiliter varia expli= catio Chaldaicæ Paraphraſis Onkeloſi de ponſo ſanguinum hic adducta eſt, idque inquire, ſic mi= bividetur- 55. Uti Exod. cap. 14. v. 3. habetur, ubi vide Ra-= ſchi not n. 8. & ne I1o, confer. & not., in nou DoT h. loc- let êð i n e eee sg8 2 CAP. V. rxobf. e CAL. CAp. II. V. duxerant, alius poſt alium, à Moſe & Aarone, donec omnes ſubducerentur, pri- usqum illi ad Palatium (regis Pharaonis) appropinquarent, quoniam (ad il- lud) accedere metuerunt; in (monte) Sinai igiturrependit illis (Deus,) ſolusque Mo⸗- ſes acceſſia; illi verò non appropinquàârunt; Va kant 2e⸗ vini n Mse⸗ Aaraon Gc.) Sed ſenio res (llrazelis) ſemet ſub. ſed (Deus) illos retrocedere cjuſſit. Verſ⸗ 3. Mefent: acurrarnobii] Ne fortöoccutrattibi, debebant dicere; ſed (li ſie dere- runt,) quia honorem exhibuerunt regiæ Majeſtati; (dictio autem) iſta: y) 5 fi⸗ gnificat caſum mortis. Verlſ.4. Alſtrabitis pepulam al operibus ſuii] (VYerbum 1 DD idem notat, ac:) eRi. e. ſeparatis & removetis illos ab operibus ſuis, quia ipſi vobis auſeultant & cogitant quieſcere ab opere, ſic quoque (verbum accipiturin illo loco:) Di. e. remove eam, ⸗ene tranſito per eam, i. e. elonga illam, ſic etiam (alio in loco:s) N i. e. & amoviſtis omne conſilium meum, 3. nam qui nudatus K. eſt, removetur & abominabilis eſt. Eod. verſ. 4. Ite ad onera veſtra] Ite ad opera ve- Kra, quæ vobis peragenda ſunt in domibus veſtris, enim verò opus ſervile Egyptio- rum 4. non erat impoſitum tribui Levi, hoc inde diſce, quia ecce Moſes & Aaronegre- diebantur & ingrediebantur. ** Verſ. 5. Ecce õ terræ] Quibus ſervi- tus impoſita eſt; vos autem illos ceſſare facitis ab oneribus 5, iſtud ſanè magnum eſt damnum. Verſ. 6. Exafctoribes] (C)5" i. e. exactores) fuerunt Ægyptiiz ſed (=—PEi. c.) moderatores extiterunt Iſfraélitæ, (unus) exactor multis fuit pus faciebant. Verl. 7. Paleam] (Dictioſan linguàâ vernacul ſignificat:) eſtouble præpoſitus moderatoribus; Ci.e. ſtipula, xommiſcebant **(autem vel abigebant ſtipulam) illam cum luto. Eo- verſ. T7. Confer. a) riO prout allegatur ad margigem *in nan n DE ſuper Commentar. Raſchi h. loc. ubi etiam vide notas. .. 2. Sicuti Proverb. cap. 4. V. 1 5. habetur. 3. Vide Proverb. cap. I. verſ. 25, ibique Raſchi wer retectus eſt, Hebr. , reſpicitur hic ad 4. Nemp?, quod KEgyptii cœteris fribubus Iſraëᷣ- litcis impoſuerant, confer. Gur Arjeh fol. 71. col. 4. med. ubi rationes adducuntur, curtri- pus Levitica oneribus ſervilibus non fuerit ſubje⸗ Ka, vid? & not. in π o b. loc. πIn notis Ralchianis editionis nor mY, poſt verbum: CS&a] i. e. & veniebant vel ingredie- bantur, additum eſt e Hw Niv i, &, Ron pe- tità venia ſeu licentiã- 5. Confer. quæ ſuprà ad Exod. cap. 2, Verſ. 11. n. 41. notata ſunt. t Sic exprimo hic: Na ' vel: NaMeeN& pro- ut in MSto 1. habetur, omiſſa autem eſt vox iſta *X Hebr. a, in Msto 1. legitur: pynhen . e. çoimnmiicebant, confundebant, res eodesn re- ed er luto confiefe jelaciebant⸗ 1 Hod vetl 7.. Dbhmmun (Kil. laterutn, u⸗ eatn ſuihthan. te. Eod ve rum teipictad nißcanatuel ei iere zdnumeratum, tml. 8. Deſdn lo Celſtuntl ifcemnus hui & meditaborin iee in ptoretbi pareboam Ein zynNie à cet, ſatque ini a d ² ſta hic reddo: in MSto 1. kbe 3 Hebt. P, in PW iͦe, parate 68. Sieuti inſta y. Rume1 g. 7. Vl? numefata Samuel,cahe2 Commentaori Pro W legeni Eite iiscem qun rly: & l hoque omilla ld, rm) adinyentiones repta & in itien ledl de nidae Tiemel metſab. etentur, pti. Dniam ſadil⸗ Nlusgue No⸗ uclit, Verl. (lliſie dire⸗ Pyyoſe dun PN lis, guinihſi acipiturin Am, ſir etiatn 1qui mudatas eadoperare⸗ le Egyptoo⸗ EAatonegte- Quibusſetti. magnum el nnt Aoyptii vormultis fuit erareteit gui cat)eltondle Imluto., Lod. verl. nnn W volt dant elinglecie⸗ Nd ie, non be⸗ 1,,2, etl 11. n I. Wanbto⸗ Autem eſt v01 iſa Alut: Ern i t, kejeoden ki⸗ verſ. 7. Lateres] (Vox — 5) lin guâ vernaculàâ notat: tuiles, * (i. e. tegulas,) quas ex luto conficiebant easque arefaciebant ad Solem, nonnulli easdem in fornace tor- refaciebant. Eod. verſ. 7. Sicuti heri & nudius tertius] i. e. Sicuti feciſtis huc usque. Eod. verſ. 7. Et conquirant] (VV)P) hic fignificat:) 5 i. e. & colligant. Verk-. 8. Et ſummam laterum] (Dictio –6) notat 2Oi. e. numerum ſummam- ſcil. laterum, quam unusquisque faciebat in diem, quando ſtipula iisdem præbita fuit⸗ v eam ſummam (inquit Pharao) illis imponetis etiam nunc, ut ſervitus eos prægra- vet. Eod. verſ. 8. Quia deſides ſunt] (Otiantur) iſti à ſervitute, idcircò animus eo- rum reſpieit ad otium, ac clamant, dicentes: eamus &c. (dictio) A) N( idem ſi- gni ficat, atque in illo loco:) 2 i. e. & fummam laterum, 6, item (in illo loco:) & Eci 32 NQ i. e, aptantur 7., cogitationes, item (in illo loco:) & argentum ſ2 RDi. e. adnumeratum, 3. iſta omnia ſignificant Näi. e. numerum (ſive ſummam.) Eod- vrrſ. 8. Deſides] (Senſus eſt-) ceſſat opus in eorum manu & ab ipfſis deſeritur ipſique ab illo deſiſtunt, (0) figniſicat: retrais. 9. Verſ. 9. Neque attendant verbis men- dacibus] i. e. Nec meditentur & loquantur ſemper verba vana, dicentes: abeamus, fa- crificemus, huic (verbo ) ſimile eſt, (quod in illo loco habetur:) vNi. e. & meditabor in ſtatutis tuis ſemper, 10. Chaldæus (verba iſta.) 9) — P i. e. in proverbium & in dicterium, 11. interpretatur 12. PrEO — ) i. e. in parabolam & in fabulam, (ſic Hebræum verbum:) O)) (Chaldaicè transl atum eſt:) NWNi. e. & narravit, 13. nec poteſt dici, (quòd verbum:) ν* (hic idem) fignifi- cet, (atque in illo loco:) Y i. e. & reſpezit ad Hebel; ad Cain autem & ad munus ejus — U D—) i. e. non reſpexit, 14, ita, ut (verba iſta:) — N hic explicen- turz X Ita hic reddo: he fortè legendum : ðZ [nuntur actiones, vide eorundem notas ibidem. in MSto i. habetur: D, i. e ti. [8. Sive: appenſum, vide 2. Reg. cap. 12. verſ. 1 I2. Hebr. D, in utroque MSto pro eo legitur: onfer. & infrà verſ. 18. h. cap. n. 29,. Pn i, e. parata fuis, res eodem redit. 9. Sic reddo hie H ( prout in Bibliis Buxt. 56. Sicuti inftà v. I §. hycap. habetur, ubi vide not. & in editione pafi me legitur,) in exemplari num 29. Hlebraæo, quo uſus ſum, haberur: να cum 7. Vele numeratæ ſunt cogitationes ,ſic locum 1. Feth in fine dictionis, quaſi dicatur: retracti nem- Samuel, cap: 2 /V. 3. vertere poſſis juxtà menten .. . . . . . Tt remiſſt, „in MSto I. : P Commentatoris noſtri & Maſoretharum, qui be- en⸗ eſides; id 1 1 legieunr 2 egenganr pe ⸗ 1 quod exprimere poſſis retreint, forſitàn mendose, pro &α7 legendum putant 97, autor quoque Vul HI, gH 5 atæ iisdem quodammodo conſentit, dum trans ?1. euti bſalm. 119. V. 117. habetur, Sata nsdein d ntie, rnS RII. Prout Deuteron. c. 2 9. v. 77. habetur. ulit: & ipfi præparantur cogitationes, LXX. e r; . cl. ent SreIRe“, 1- 12. Chald. ppaorm, ſic in editione tunam meon quoque omifia negativà verterunt: o Oso sτv.- † ut & in e⸗ lari Hebræo —— Fec Gawy srer dvεαται α υνυυR eus præparans tar, ſed abelt iſtud verb ro u 4 . . . , abeſt iſtud verbum à Bibliis Buxtorf- adinventiones ſuas; illi autem, quibus hactenus 13. Sicuti r. Reg. cap. 1 3. verl. 11. hab recepta & in Vulgatis exemplaribus Hebraicis 14. Pront Habctnt Jenet an 1I. Perut⸗ retema lectio negativa placet, inter quos ſunt ju not. in dr Mowh, loe e 4. Verl. 4. con fer. nius 3° Tremellius „ hi Vverterunt „ & non diſpo- * 3 ut nOt. ad Hiobe. 7⸗ Nins verſ, 1 97 n. 1 3⸗ 4²⁸ EXODI. CbP. V. tur: 159) D& i. e. ne reſpiciatis, nam ſi ita (explicandum foret,) ſcribendum ei (Moſi) fuiſſet: p nn e n H) vel: P 0, 15. ſic enim omnium (verborum iſtius ſignificationis) conſtructio eſt, (veluti in illo loco:) — — Nτ 1”6.item; 9N b& — LD —0 17, item: 97 & H — —NeTHN, 18. nec deprehendi (literam) ſervilem: Beth (verbis) iſtis conjungiz; ſed poſt vocem: ) 19. quando aliquis quaſi occupatus eſt loqui de re aliqua, (ibi) uſurpatur litera ſervilis: Beth, ſicuti (in illo loco) A N. item (in alio loco:) pa ſR — 2R) 221. item (in illo loco:) *α NOv „ 22, jtem: =— 2 2 (verbaiſta:) n e.n (lignificabunt.) ann dn 23. item: RRν N, 24. ſic hoc quoque loco 1N i. e. ne aſſiduè loquantur verba vana & jactantiæ plena.?25. Verſ. II. e vos, accipite vobis ipulam] Et quidem alacriter vobis eundum eſt, quia non minuetur quidquam de o- mni ſumma laterum, quos in diem faciebatis, quando ſtipula vobis erat data, à domo regis præparata (ſive præbita.) Verſ. 12. Ad conquirendam ſtipulam inſtramen] i. e. Ad coacervandam collectionem, ad congregandum cumulum ad opus ſtipulæ luto (com- miſcendæ.) Eod. verſ. 12. Stipulam] (Dictio p) notat O j. e. collectionem. proptereà, quia res, quæ diſperſa eſt & opus habet collectione, dicitur in aliis lo- cis. Verſ. 13. Inſtabant] Urgebant (ſeu impellebant.) Eod. verſ. 13. Per ſingulos dier] i. e. Summam unicujusque diei omnem (faciatis) in die ſuo, ſicuti faciebatis, quando ſtipula præparata (& à domo regis præbita) fuit. Verſ. 14. & percußi ſunt moderatores filiorum Iraelis] Moderatores erant Iſraelitæ & contribulibus ſuis parce- bant, ne illos urgerent, &, quando iſti (moderatores) præbebant lateres exactoribus, qui erant EEgyptii ſent eos, qui opus & aliquid de ſumma deerat, ipſi percutiebantur, quod non impuliſ- faciebant ac prop tereà moderatores iſti promerit ſunt, ut Synedrium Ccon- 35. Non vero ou 2a, ſicuti hic in textu ſacro habetur, confer. Gut Arjeh fol. 71. col. 4. cir cà fin. “ 16, Id eſt; reſpiciat homo ad eum, qui fecit illum, prout Eſai. cap. 17. verſ. 7: habetur. S 17. IJ eſt: non reſpiciunt ad Sanctum Iſcae lis, uti Elai. c. 3 1. V. I. habetur. ——⸗G 18. Id eſi; & non reſpiciat ad altaria. vide Eſai. cap. 17. verl, 8. confer-. & not. ad Pſalm. 119. V. 16. n. 10. 19. Nempeé;, quando ſigniſicat: loqui, dicere, ſcuti hoc loco in textu ſacto, ) tunc uſurpatur Beth ſervile, quocircà juxta mentem Raſchi initio hujus obſervationis expoſuit. verba iſta: “ bre explicanda erunt: Mam z, e. nec loquantur ( verba vana,) Aicuti & ipſe ab 20. Id eſt: aſſiduè loquentes contrà te, uti Ezech. cap. 3 3. V. 3. habetur, ubi vide not. 21, Id eſt: & locuta eſt Mirjam & Aaron con- trà Moſen, vide Numer. cap. 12. verſ. I. 22. Id eſt: angelus, qui me alloquebatur;, uti Zachar. cap. 4. Verſ. I. verſ. 4. habetur. 23. Id eſt: ut loquantur de illis, prout Deuter. cap. 11. v. 19. habetur. 124. Id eſt: & loquar de ſtatntis tuis, uti Pſalm, 119. Verſ. 46. habetur. 2 5. Hyperbolica, Hebr. *α, poſſis etiam vertere: frivola, levia, vide Buxorf. Lex. Talcn. fol. 586. ià MSto 1. pro Ra jegirur: Pi cwolllineteltd Cicitur enimn: 6 nes popull ejus aily, 49 Garepercult leyittis heri a 4 Fetbaiſta: (bies) fuit gu⸗ (Vetbum: . dores eteuſen delicet) eradtot pulectlun 7, ; 80 ,qudl illae pulitni;jamre erit expoltti: pv N tur in illo loco⸗, ad Bethlehem lujmun) (Dic argentumſo) textu & ligayet fuorun Nati maln] Viderunt duriorem reddi Roaurrerunt — wi⸗e. eadac ire perrelſt, p 26. Modt Numer. vide Ralchi not, 17. LXN. verterun infutia igitur ulgati. & in um, Verſio Jun Verd elk populi 5a,) quiſtrame ſlium numerur Aunt prout inne (MYV. uim ommium 2N N ſtscorſungi⸗ taligta, (di) Uem in alio inn Won quocne loce NWiene Gidq uam deo- Atdata, à domo ranepli t,Ad ule lutocom. 6,collectionem, Pp inaliis lo⸗ 131 Eerſugul ſicuti faeiebatis, . zerenſiſunt libus ſuis hatce tesexadorb. odnon npull⸗ nt, urynedtiuin (con- Poluit. coattte, uti Ezech ſige not. fjaum & Aaton con⸗ ,11. Verf. n. Moqebannt, ull el. 4, habetur⸗ 1, Mort Delif ah⸗ gtig tuis, ni ialn, „ ſolſt ktiam aro Na ſeztu: 1. t0 y conſtituerent & ſepararetur de Spiritu, qui erat ſuper Moſe, isque illis imponeretur, dicitur enim: congrega mihi ſeptuaginta viros 26. de ſenioribus Iraelis, (videlicèt) de illis, quorum nòſti benignitatem, quam fecerunt in £Ægypto, quia ipſi fuerunt ſenio- res populi ejusque moderatores. Eod. verſ. I 4½. Erpercuſi ſunt moderatores filiorum Mazlis, quos exattores Pharaonis impoſuerant (illis moderatores,) dicendo, cur & c ] Quare percuſſi ſunt (moderatores?) quia ſcil. illis dixerant (exactores:) quare non im- pleviſtis heri ac ho diè demenſum vobis definitum quoad lateres, ſicuti nudius tertius, (verba iſta: wα —n ſignificant) diem, qui heſternum præcedit atque is (dies) fuit, quo ſtipula eis data fuit (à domo regis.) Eod. verſ. 14. Er percuſſ ſunt 1 (VYerbum: 1 ³) eſt formæ d, percuſſi ſunt per manum aliorum, (nempè) exa- Qores percuſſerunt eos (moderatores.) Verſ. 16. Et lateres, dicunt nobis, facite] (Vi- delicèt) exa Cores (dicunt nobis:) facite juxtà numerum priorem. Eod. verſ. 16. Er peceatam 27. eſt populo tuo] Si (dictio — Nτ☚ ) haberet punctum bPatach, dicerem e- go, quòd illa eſſet cohærens (ſequenti voci hoc ſenſu:) atque hæc res peccatum eſt po- puli tui; jam verò, quia illa habet Rametz, eſt nomen rei (ſubſtantivum,) ejusque hæc erit expoſitio: atque ea res inducit peccatum ſuper populum tuum, ac ſi ſcriptum eſſets Ppy RDOT i. e. & peccatum eſt populo tuo, (eadem loquendi formula habe- tur in illo loco:) cum venirent % 28%. quod idem eſt, ac =H H i. er ad Bethlehem & ejusmodi multa (habentur in S. Scriptura.) Verlſ. 18. Er numerunm laterum] (Dictio [2 ſignificat) Ti. e, ſummam laterum, (ſic in illo loco:) & argentum ſ2) id eſt: Dri annumeratum, 29. prout (ibidem) dicitur in ipſo con⸗ textu: & ligaverunt & numeràârunt argentum, 30. Verſ. 19. Ac viderunt moderatores Ffliorum Iraöël] Tribules ſuos, qui propter ipſos * caſtigabantur. Eod. verſ. 19. I⸗ malo] Viderunt illos in calamitate & afflictione, quæ eos deprehenderat, dum illi duriorem reddiderant ſervitutem (Iſraêlitis,) dicendo: non minuetis &c. Verſ. 20. Ert occurrerunt] Viri de populo Iſraêlitico Moſi & Aaroni &c. Rabbini noſtri (ſic) ex- plica- — betur. 28. Sieuti Ruth. cap. I. verſ. 19. habetur, confer. not. in pan riD h. loc. 129. Prout z. Reg. cap. 12. verſ. I I. habetur, ube vid. n. 14. confer. & ſuptà verſ. 8. h. cap. n. 6.6— n. §. 309. Sicuti 2. Reg. dict. cap. I2. v. I I. habetur, ubi vide n. 14. confer. not. ad 1. Samuel. cap. 2. V . num. g. & ad Proverb. cap. 2 I. v. 2. num. 1. * Hebr. “" 7), in utroque MSto pro eo legitur?: SeEEN i. e. ſub ipfis, vel ipſorum locço, ſeu pro- pter ipſos. . oE* j. e, mendacia, in MSto z. habetur: ** i. e. perverſa, prava, vid. Buxt. dict. fol. 588. 26. Proht Numer. cap. 1I. Verſ. 16. habetur, ubi vide Kaſchi not. n. 66. 27. LXX. verterunt: Rrρανρνα Rν 7ο ααα injuria igitur afficies populum tuum, ſic ferè Vulgata: & injuſtè agitur contrà populum tu um, Verſio Junii ac Tremellii ita habet: culpa verò eſt populi tui, g i. e. Egyptiorum (eſt cul- pa,) qui ſtramen non ſuppeditant & tamen pri- ſtinum numerum laterum à nobis in diem exi gunt, prout in notis Tremellii ac unii h. loc. ha- 430 EX ODI. CAP.VI. plicant: omnes — i. e. contendentes 3 1. — Xi. e. ſtantes,3 2. fuerunt Dathan & Abiram, de quibus dicitur: egreſſi ſunt a ſtantes. 33. Verſ. 22. Quare ma- Is affeciſti pepulum hune?] Et ſi (tu, Deus) dixeris: quid ad te? 34. (reſpondeo:) con- queror ego, 35. quia tu (6 Deus,) me miſiſti. Verfſ. 23. Mals affecit populum hunc] (Verbum ? hic) eſt formæ —vD (hoc ſenſu:) multiplicavit (ſive auxit Pharao) malum ſuper illos (Iſraelitas,) Chaldaica Paraphraſis habet: P Rede 36. , 6. malefecit ChgArF. V. 7Erl. 1. Nunt videbis &c.] (Deus ait Moſi:) tu ſerutatus es a ctiones meas, 1. Ron ü(keciſti.) ſicuti Abraham, cui dixi: nam in Iſaac vocabitur tibi ſemen, 2. ac po⸗ V ſieà eidem dixi: offer illum in holocauſtum, 3. nec ipſe curioſas de me cogita- tiones habuit, 4. quocircà nunc videbis, (nempe:) videbis, quid fiet Pharaoni; non ve- 15, quid facturus ſim regibus ſeptem populorum, . poſtquàm introduxero eos (Ifraẽs- Htas) in terram (Canaan.) Eod. verſ. 1. Nam per manum fortem dimittet eos] Propter manum meam fortem, quæ prævalebit Pharaoni, dimittet illos (Pharao.) Eod, verſ-. 1. Ac manu valida ejiciet eos terra ſua] i. e. Iſra&litas invitos expellet, ita, ut illi non poſſint ſibi proſpicere de viatico, ſie quoque ipſe (Moſes) dicit: urgebant Ægyptii po- pulum- emplaribus verſionis Chaldaiæ Onkeloſi legi- 31. Sive: rixantes, jurgantes, de quibus vide ſu- tur: ONarp, quod vertitur: malefecit. praà Exod. cap. z. verſ- 13.n. 47. confer. & R. Salom. ad Eccleſiaſt. cap. 7. V. 7. 32. De quibus hoc verſu 20. & Numer. cap. 16. v. 2 7. Ubi vide Raſchi not. n. 92 89. 33. Ui Num er. dict. cap. 16. verſ. 27. habetur, confer. not. in m D h. loc. 34. Vel: quid tuã intereſt? ſic interpretor: d0 rneaN confer. Raſchi noſtri not. ad Holfe. c. 13. v. 9. n. 11. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1082. 35. Vel: merito queritor ego, ſic verto: e ad confer. Geneſ. c. 4. v. 2 4. n. 96. & Gur Ar⸗ drin, fol. III. 2. ac Schemot rabba, uti in jeh fol. 72. col. 1. med. ac Buxtorf. Lex. Talm, m-d , h. loc. allegantur ad marginem. fol. 19 55. vide & Schemot Rabba h. loc. it. not. 12. Prout Geneſ. cap. 21. V. 12. habetur. ad cap. præc. 4. v. 10. Sign. * confer. & tract. 3. Sicuti habetur Geneſ. cap. 22. verſ. 2. Talm. Sanhedrin, fol. III. a. 4. Confer. quæ paulô antè h. verſ. 1I. num. I. no- 36. Sic in notis Raſchianis tàm in Bibliis Buxtorf. tata ſunt, vide & infrà verſ. 9. h. cap. n. 34. quam in editione "nan nov) ut & in utroque 5. Quia tu terram Canaan non ingredieris, vige MsSto hic legitur; in exemplari Hebræo, quo u- Numer, c. 20. V. I2. & c. 27. V. 12. it. Deuter. fus ium, habetur: Nate; atſt in hodiernis ex cCc. I. habuiſti, curioſins, quàm par eſt; in opera mea inquiſivifli, fic ren 7 ne hic inter- pretor, id eſt: cogitàſti de modis, ſive moribus meis, quid & quomodo agere debeam, id, quod tibi non licuit, nam, uti Rabbini dicunt: v& WyD e ne e i. e. non licet ſpeeu-⸗ lari poſt opera Dei, opera Dei non ſunt curioſi- 1 us, quäm par eſt- inveſtiganda, confer infrà verſ. 9. h. cap. n. 34, vid. & tract. Talm. Sanhe- I. Vel: de actionibus meis cmrioſas cognationes cn. TA. ulum ⸗ . iim lil Cſtipopulum tau) ttelam “ Keckuidarel (öoneeperiinln reri nomnen isprecepio! 1 ſumDominns tbus. Pod, cegoſum Deit 64] Non ſerpt non coghitißli meum jchore ſum eis ſcll pat du mun . laedusinterme ——— Ec. I. . re ſehi non 40 Eee O h. loc 6, Pproüt Exod, 4 ſer not, in n 7. Weſt: in udi cum illo, vide Je lica habe (0..72.001, l. DONN Ubi letibitur, eſle, guin hie ſignikin den judicii, Td. G hide cin ante Kn35. g. Videlicget ver Dominus, d ſer, collſel. 5 z9. 10. Kcltti Leyitt II. Vide Leyit, temn expolitioni CNN. Netunt Dathan 2, Qureng. pondeo)eon. Hupulan luni autit harn 1 . muleltet meis, en emen, 1, 2c⸗ deme cogig⸗ Araoni; nonye- ureroeos la . tnteo] Propteer f0.) Bod, vetl. tita, utilli non ant Egyptio. WEæ Onheloli egi- t: malefecit. tutiolas (Ogiis ones 1 Par eſt, in oper y Drm nic inter: nocis, ſre olibiis 2gefe debeam, id, ,ui Zabbini gunt i e. non licet heell⸗ Deinon ſunteunli⸗ iganea, conlet infia X tract. Taln danhe. bemot labba, uli in nuurad malginen. 11. labetur. 12. Verl.2. Vell: I.numn. 1.00 l,ge 4),0, 4.. non ingrecietis We D Deuter. c. 1. V. 37. ac Deuter. c. 34. v. 1. confer. & Ra- 3. Vide cap. antec. 5. Verſ. 22. ibique not. n. 34. . — pulum &c. 6. Verf. 2. Et locutus ſ Deus ad Moſen] Locutus eſt cum eo judicium, 7. quoniam (Moſes) difficilem ſeſe præbuerat iſti rei & quia ipſe dixerat: cur malò affe- ciſti populum hunc? 8. Eod. verſ. 2. Et dixit eiæ ego ſam Dominus] Fidelis (ac ve- rax) ut reddam mercedem bonam eis, qui ambulant coràm me, nec fruſtrà miſi te; ſed ut effectui darem verbum meum, quod ad primos patres locutus ſum, in hac ſignifica- tione reperimus, quòd iſtud 9. multis in locis expoſitum ſit: ego Dominus, ſcil. verax ad puniendum, quando hoc dicitur intuitu poenæ, veluti (in illo loco:) nec profana- veris nomen Dei tui, ego ſum Dominus, 10. & quando iſtud dicitur ratione executio- nis præceptorum, ſicuti (in illo loco:) & cuſtodietis præcepta mea & facietis illa, ego ſum Dominus 11. Kädelis (ſeilicèt,) ut mercedem rependam. Verſ. 3. Et apparui] Pa- tribus. Eod. verſ. 3. In Deo omnipotente] Feci illis promiſſa & in omnibus dixi eis: ego ſum Deus omnipotens. 12. Eod. veri. 3. E momine meo Jehova non cognitus ſam eis] Non ſcriptum eſt hic: I b i. e. non indicavi; ſed Nντο i. e- non cognitus ſum eis per modum Veracitatis meæ, * propter quam vocatur nomen meum Jehova, (nempè:) fidelis, ut verum efficiam verbum meum, nam ecce promilſ- ſum eis (ſcil. patribus) feci; ſed (hactenùs) non præſtiti. 13. Verlſ. 4. étiamſtabilivi fæ- Adus meum &c.] Etiam, quando apparui illis in Deo omnipotente conſtitui & ſtabilivi foœdus inter me &illos. Eod. verſ. 4. Mré darem eisterram Canaan] (Nempe: primo) “ Hhh 2 Abra- ſta: ego ſum Dominus, non ſolùm in conmi- natione pœnæ; ſed etiam in præſtatione meroe- dis & exhibitione promiſſionis Divinæ uſurpati ſoleant ad probandum, quòd Deus ſit ſidelis ac — Achi not. ad Eccleſiaſt. c. 7. v. 7. ac not. in * n-n k. oc. 1 6. Prout Exod. cap. I2. verl. 33-habetur, con- fer. not, in nan rnSe& h. -b”o. verax, conter. infrà verſ. 9. h. cap. n. 24. S& n. 7. Id eſt: in judicium vocavit Moſen, diſceptavit 25. “ Juæ Hica habetur phraſis, confer. & Gur Arjeh ſunt ſide, f'eti Majeſtatis meæ omnipetentià & fol. 72. col. I. En. & col. 2. princ⸗- item not. in omniſufficientia, ſic bene junius ac Tremellius Snan ne ſuper Commentar. Raichi h. loc. in notis h. loc. confer, num. ſequ. 13. vide & ubi ſcribitur, explicationem iſtam inde natam ? not. in pa r“ h. loc. = eſle, quia hic ſcriptum eft: 2 &, quæ vox* Hebr. Pan- „ in MSto I. pro eo legitur: rpoas ſignificat ne i. &. modum ſeu menſuram i. e., manifeſtatus ſum, res eodem redit. judicii, Vid. Geneſ. c. I. v. I. n. 3 9- ** Vel; in proprietate veraci, quæ ineſt mihi, prout Raym. Martini in Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 1 3. c. 2. D. 13. tranſtulit. 9. Videliceèt verba iſta hh 1. E. ego ſum 13. Hoc eſt: non præbui me illis patribus cogno- Dominus, de quibus mox Commentator no. fſcendum promiſſionum complemento, nempè, ſter, confer. & hic Geneſ. dict. cap. I. v. I. n.] urpromiſla exiſterent, quod deſignatur nomine ſehova, ſignificat enim exiſientem per ſe, ex quo, in quo, per quem & propter quem ſunt. quæcunque ſunt, ſic iidem, Junius ac Tremel- RK n. 3 5= 10. Sicuti Levit. cap. 19. v. I2. habetur. 1 11. Vide Levit. dict. cap. 19. Verl. 37. ſenſus au. tem expoſitionis Raſchianæ eſt, quòd verba i- — — CAP. VI. . 4 HH e S Aleiter . ego ſum Deus omnipotens &c. multiplicare iel as 0, 6 ĩcuti ſcriptum eſt:) ego ſum Deus omnipotens, c eo Gdende) nrſtii , ven. an⸗ duam dedl &c. 19. ecce promiſi illis, nec 1. romiſſur ne iam) eneo llud ſhen: gsdagetl Sieuti conſtitui & ſtabilivi † xdus (ita . Eod. verſ. 5 Qd A : crviree audivi gemitum filiorum Iſraêlis, quiclam 2. gd l 5. riſerir cogunt & recordor] Iſtius fœderis; nam in pmant. cgo judicabo. 21 Pe . “ 70. dixi ei: etiam gentem illam, cui ſervitu rcke! Beſl n M . Verl. 6 UWeircs] Propter idem illud juramentum. “ ri ſunt, verl. 6. S D ego ſum Jehopa] Fidelis (acverax) in promiſſo meocſet verſ. 6. 6. Et educam vos] Quoniam ita promiſi: Xpollei cgfedienturcum ) van. magnis fa- 13 2 ExoODL. cultatibus. 22. Eod. verſ. 6. De oneribus] i. e. De labore oneris Ægyptioru Verſ. m. Verſ. 8. Suſtuli manum meam] Levavi ut L vi illam, ut jurarem * audi er thronu 6 . m Oc nnilli Maoſi „ 1 Non admiſerunt ſolatia. * Eod. verſ 9. Prea vert. a. mnis illius, qui in angore conſtitutus eſt, halitus & reſpiratio br⸗ gNio Si- evis eiſt, nec poteſt ille reſpirationem producere, quod ad rem iſtam propiùs accedit, iſtud audi ‚iſtud audiviin Sectione hac (Biblica) à . cx hac Scri eB R Rarmeh- filio R. Eliezeris, isque adduxit mihi probationer riptura, (qua dicitur:) hac vice notam faciam eis manum mea PrO rionen eam, ut ſciant; 9 uòd nomen meum ſit jehova, 23. diſcimus; quòd, quando Sanctus ille Benedict enedictus verificat dicta ſua etiam quoad n pœnas, 24. oſtendat d ſus ſi „ quòd nomen ejus it . ehova & multoò lius hunc locum “ Ulura fer. B u runt, confer. 21. Vide Ge ict. c. zorunden norrr 1 At. g. v. 15. vigese not. not. i Zenet dic. ſafe 5. verſ. 14. conker. & . . „ . . O0. . . 14. Id eſt: in Sectione ſive capi i cäs. ic habe 4 . 4 . capite legis, ub ſacro hic habetur , i circumeiſione agitur, vide Genel. ch. 17. i de nata eſt iſta expoſitio, nam erv ad, ii 2. Sienti Sene dict. cap. 17. verſ. I. habetur ena⸗ 16. Vide Geneſ. alleg. cap. 17. verſ. 8. . Sanhedrin, fol. 90.b. . 2 . . conicr. & 17. Prout Geneſ. cap. 2 6. verſ. 3. habet dict. Sanhedrin, fol. 111. a. . n⸗ conler. 18. Sicuti habetur Geneſ. ca tur .cap. 35. Verſ. 11. 19: Nie Gene ic. ear⸗ 3 5. Verſ. 12. confer,not. it. Bava batra, fol. 117. b. & fol 1 14 „loc. xXX .26 ; *I1I7. b. & t0l. 119. b. † Hebr. )-, omiſſum eſt iſtud in MSto 2. M iſtius expoſitionem Wideinnornnenn r50 dunt Rabbini, vi 22. Sicuti Geneſ. alle 15. confer. tract. Talm. Berachot, ſol. 3 8t.) 15 Sans 4 hedrin, fol. 1II. a. Confer. not. ad Nehem. cap. 9. verſ. 15. num 9. & in MSto I. pro: mrmy Aen a i. e. ſi 23. Prou . 3. Prout Jerem. cap. 16. verſ. 21. habetur ubi cuti conſtitni & ſtabilivi, legitur: 1 gitur: M1. e. in effectum deduxi „præſtiti ( adusmeume 20. Prout Genel. cap. 15. V. 17. &V. 1 8. habetur. vide Raſchi not. 14. Vide, quæ ⸗ notata ſune ſupr ad verſ. 2. h. cap. num. 11. 1427 juramenti vi i 7 juramenti vim & ſignificationem habere tra-⸗ (N. V. ihudom tent modo:) dizitel Untur, 27. Caul atui in Deo 0 ſti: guocnan ſtabilini Ec. 3 chrum, donee runtpropterhe Vit parten ri 3, 74. tl dis ui5,8ctiptur⸗ lehorunonin rveneſcs, 35 nikeſtaritbta! Chaldzorunn, — 1). Fie: boiiti (& benelacil a milſonem ſenſ⸗ 11.uoriam n0 Fide Genel, c). (. N. 90 * Vige dacheitin, datusallegann fſuper Commen 16, Nimirum c2 17. kl hoc Rat Fnen N nibus, cum & mii, quorum Vvide Buwtorfl 29. Nempt: pin Judaica, gui junt, freti Ma pomen meum 19. Zienti ſuprl & verl. 1. h. Ou h. loc. 30. odt verin 1e Nellet: qua ſcdus meum d c — nmpoteng Ne, llined, (dum juramennn, Ahamoin Deo btens ctelce dNrotniſfum ha. dli, itet⸗ Juiclamant-, min fedete ſeritnniſun, Bod yerl.6. endo) od. n nagnis fi⸗ totum, Vertl. um. Verl9. raagiſis Hi. b breyigeſt,ne bilſtud andiriin iprobationem, m, utſciant, ille Benedidus lus rſehora & mult õ etl. 14, coner, babetur h, ided particulam ülamn tionem habele ta Lzech. e. 106. S. V. 14,habetul, 9.Letl.15. Aumn9, tol. 119,5. einnotm r rl,bzbetut, bi 11 lcap. nua⸗ Ile CAb. VI. EXxODLI. 433 multò magis verificat illud quoad benignitatem; 25. Rabbini autem noſtri * exponunt iſtud juxtà textum, qui ſuprà 26, habetur, dum Moſes dixit: cur malô affeciſti, (hoc modo:) dixit ei (Moſi) Sanctus ille Benedictus: væ illis, qui perduntur & non inveni- untur, 27. cauſam ſanè habeo, cur doleam mortem patrum, 2 8. ego multoties eis ap- parui in Deo omnipotente, nec dixerunt mihi: quodnam eſt nomen tuum? aſt tu di- xiſti: quodnam eſt nomen ejus: quid dicam illis? 29. (alius quoque eſt textus:) etiam- ſtabilivi &c. 30. ac, cum vellet (Abrahamus) * ſepelire Saram, ipfe non invenit ſepul- chrum, donec multé pretiò (illud) compararet, 31. ſic quoque cum Iſaaco diſcepta- runt propter puteos, quos ipſe foderat, 32. ſic etiam de Jacobo (dicitur:]) & compara- vit partem agri, ut figeret tentorium ſuum, 33. nec iſti ſpeculati ſunt poſt actiones me- as, 34. & tu dixiſti: cur malòô affeciſti? ſed expoſitio iſta (Rabbinica) non convenit tex- tui S. Scripturæ propter multas cauſas, primò, quia non dicitur: & de nomine meo; Iehova, non interrogârunt me, quòd ſi dixeris, non notum fecit eis, quòd tale ſit no- men ejus, 35. (res ſanè aliter ſeſe habet, nam) ecce ab initio; quando (Deus) ſeſe ma- nifeſtavit Abrahamo inter partes diſſectas, dicitur: ego ſum ehova, qui eduxi te de Ur Chaldæorum, 36. prætereà, quomodo conſtructio 37. cohæret verbis? nam hic pro- Hhh 3 ximè — 25. Sive: bonitatem & clementiam, dum fcili- cèt benefacit ac mercedem præſtat ſuamque pro- miſſionem ſervat, confer. dict. verſ. 2. h. cap. n. 11. quoniam nomenα ſignificat pren nen, vide Geneſ. cop. 1. V. I. n. 39. & ſupr. V. 2. h. c. n. 9. & Vide Sanhedrin, fol. I11. a. & da) Pi qui tra- QKatus allegantur ad marginem in na ſuper Commentar. Raſchi h. loc- 26. Nimirum capite anteced. 5. verſ. 22. 27. Eſt hoc Rabbinorum proverbium: 79 7 Prarmn & Peane cujus ſenſus eſt: væ homi- nibus, cum e medio illorum tolluntur viri exi mii, quorum ſimiles non amplius inveniuntur, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 699. 2 8. Nempè: primorum, qui fuerunt ex gente udaica, qui firma fide promiſſa mea amplexi junt, freti Majeſtatis meæ omnipotentia, nec in nomen meum inquiſiverunt, ſicuti Moſes fecit. 29. Zicuti ſuprà Exod. c. 3. V. 13. habetur, conkfer. & verſ. 1. h. cap. num. I. vide & not. in mo pDan h. loc. . Prou verſu 4. h. cap. habetur, ac ſi hic dice- re vellet: quamvis ſtabiliverim cum patribus ſodus meum nee illud ipſis viyentibus in effe- Gum deduxerim, nam Abrahamus multo pre- tio comparare debuit ſepulchrum &c. tamen illi ne ſic quidem ſpeculati ſunt poſt actiones meas Gc. ſic in not. am Mov hic exponitur. XX Hebr. adè, ſic in utroque MSto hic addi- tum reperitur. 31. Vide Geneſ. cap. 23. Verſ, 16. 32. Sicuti Geneſ. cap. 2 6. verſ. 20. & ſeqq-habe- tur. 33. Vide Geneſ. cap. 3 3. verſ. 19. 34. Vide, quæ ſupra ad verſ. I. h. cap. num. I. notata ſunt, confer, & Numer. c. 19. v. 2. H. 3. aCc Deuteron. c. 8. v. 2. n. 5. 35. Nempè: Jehova, quod ipſe ſic vocetur & hoc ſit nomen ejus, confer. not. in nν r h. loe. 36. Sicuti Geneſ. cap. 15. Vv. 7. habetur, alia 5. Scripturæ loca, quæ ad hanc rem faciunt, ad- ducuntur in Junii ac Tremellii notis ad verſ. 2. h. cap. 37. Conjunctio, connexio, Hebr. oeno, caon- fer. Buxtorf. Lex. I alm. fol. 1499. poſſet etiam locus iſte ſie verti: quomodo probatio poterit aptari verbis, dum ille (Rabbi) innititur hu= ic textui? (nempè: etiam ego &.) 434 EXODI. CAbP. 1. imé ſequitur: etiam ego audivi &c. 39. quapropter dic filus Iſraélis, 32. 4dcircò ego dico: textus S. Scripturæ juxtà ſenſum ejus literalem explicetur, verbum dicatur juxtà modos ſuos; 40. allegorica autem expolſitio allegoricé explicetur, nam dicitur⸗ nonne verbum meum eſt, ſicuti ignis, dicit Dominus, & tanquam malleus, conterens petram? 41. quæ dividitur in multas ſcintillas. Verſ. 12. Er ege incircumciſus ſumla- biis] i. e. Obturatus lablis, ſic omni sdctio: — v juxtà ſententiam mneam ſigniſi- cat 0Ni. esobturatus, (veluti in illo loco: Yincircumciſa auris eorum, 42. j. . ob- turata auditu, (quò minus audiat,) item (in illo loco:) incircumci corde, 43. i. e. ob- turati intellectu ‚(ne intelligant,) item (alioin loco:) bibe etiam tu & præputiatum te oſtende, 44. i. e. & obtura te (nempè) ebrietate calicismaledictionis, (ſic) præputi- um carnis eſt, quando nervus (i. e. penis) obſtructus eſt & obductus illa (carne ſcil.) ſic (quoque accipitur in illo loco:) & præputiate præputium ejus, 45, i. e. facite ei obtu- rationem & tegumentum prohibitionis, ne (fructus) comedatur, (ſic in illo loco:) tri⸗ bus annis erit vobis præputiatus, 46, i. e. obturatus & obductus ac ſeparatus (vel prohi- bitus,) ne comedatur. 47. Eod. verſ. 12 .Et quomodoudiet me Pharaoz Hocunum eſt ex decem argumentis à minori ad majus, 4 8. quæ in lege (reperiuntur.) Verl. 13. Et locutus eſt Dominus ad Moſen & Aaronem] Quoniam dixerat Moſes: ego incircum- ciſus ſum labiis, (ideò) adjungit ei Sanstus ille Benedictus Aaronem, ut eſſet ei (Mo- ſi) oris & interpretis loco. Eod. verſ. 13. Er dedit eis mandata ad filios Irazlu] Præ- cepit eis (Deus,) ut illos (Iſraelitas) leniter tractarent eosque patienter ferrent; 49. quo- ad Pharaonemautem, 5£gyptiorum regem, eisdemamandatum dedit, ut illummerbis 3%. Prodt verlu præced. 5. h. cap. habetur. 39. Vide verſ. antec. 6. h. cap. vertere volui, quod Levit. c. 19. v. 23. habetur ubi interpretes alii aliter exponunt. 40. Id eſt: verbum aptè ac commodè dictum, vide 46. Vide Levit. dict. c. 19. v. 23. ubi pluralis dny Proveib. cap. 2 5. verſ. 11. habetur, hinc Junius ac Tremellius ibidem ver- 41. Prout Jerem. cap. 23. v. 29. habetur, confer. terunt : ribus annis ſunto ſingulæ (arbores vo⸗ Geneſ. c. 33. V. 20. ibique Raſchi not. n. 46. it. bis præputiatæ. Gur Arjeh fol. 73. col. 2. med. ac not. in v 47. Id eſt: arborum iſtarum fructus cenſebitis pol- pr h. loc. lutos, non ſecùs, ac præputium. S 42. Sicuti Jerem. cap. 6. verſ. 1 0. habetur. 148. Et vice veria“ à majori ad minus, ſic vocant 43. Vide jerem. cap. 9. V. 25. confer. Deuteron. Rabbiniz n —d i. e. grave ac leve, confer. c. 10. V. 16. 0., 34⸗ Baxtorf. Lex. Talm. fol. 789. vid. & Bereſchit 44. Prout Habac. c. 2. V. 16. habetur, ubi R. Sa- Iomo eandem ferè, quam hic, expoſitionem adducit; interpretes tamen tàm Græci, quàm Latini alii aliter verterunt, in Michlol Jophi quoque ibidem aliter & quidem ſenſu contrario loc, ad marginem allegatur. „ Hebr. ne heæc & ſequentia, usque ad: —N i.e. & dedit eis mandata, abſunt ab utro- que MSto. num. 49. confer. & Gur Afjeh fol. 73. col. 3. ac rabba fol. &2. & fol. 2. uti in man enee h. exponitur, nempe: uane i. e. detegete, eve-49. Vide Numer. cap. 11 v. 12. ibique Raſchi not. la te. 45. Sic juxtà mentem Commentatoris noſtri hic! DTehonotgtent glcniveliin M foneſtaadk aſuelſair i Mols Eh. rerbeiſt) i . Moles & faton nlt patrun . Lexiticztefente 5 Vetl. 16.4 ntinnoteſetel, tibuumlüperl mnesfratteseft bus (Katidtsln Anyni vits Amra tum Itaelis g Püfuetuntzlel N— gehemot mabba ginemallegatun Hebr.N WN NN i ee 14. habentur, 0. Vel: ſepara hie habetur, u ſehn Fl. 1I. Nam verſiii nartatio depro ab amnore noſt hie interjectg o a Tremelkiine 6. K. 19, n. ih utroque Ns edlitionis Oin ne, hæc uncind d e N Ode d O8 De Zna igi, quon Hencit nezill Geneſ c 49,. CAby. — ) 3). idcirc erbum dicatur Nam dicitur: us, Ccontetens meiſu ſun . Weamſignib⸗ n, 41. i,6, 0h⸗ . i.e Ob. reputiatumn te ie) Praputi⸗ (carne leil)) leciteei obin. llo loco)tri⸗ tus vel proh⸗ 29) Hocunum t.) Vertlgg, ego incircumm⸗ telletei Mo⸗ Trent; 4, quo⸗ ut ülumnerbis ſuis 19.5.23. habefur Runt. ubiplunklodhh ellius ibidem W⸗ gule (atdorez ſ⸗ Ais cenſehitisol⸗ lum. minus, Uc vorant eave ac lere collteſe 9. dic Berelchit n N h nentia, Uege 441 ta, ablunt ab ullo⸗ bigue haſchingt 1 ſol. 33,0l. 1 4e n She⸗ CAp. IV. EXODI. 435 fuis honorarent, atque hæc eſt allegorica hujus (loci) expoſitio; ſed ejusdem literalis explicatio eſt: mandata dedit eis (Moſi & Aaroni Deus) propter Iſraélitas & de able- gatione ſua ad Pharaonem; cur autem res illa, quæ (Moſi & Aaroni) injuncta fuit, &* expoſita eſt ?o. in Sectione ſecunda poſt ordinemé(narrationis) genealogiæ? &. nempè, ia Moſis & Aaronis hic fit mentio, (ideò S. Scriptura) interrupit narrationem (per vwerba iſta:) hi ſunt principes domús patrum eorum, ut doceret, quomodo nati ſint Moſes & KAaron & ad quam illi (amiliam) referantur. Verſ. I4. Mi ſunt principes do- miſat patrum eorum] Quandoquidem opus fuit, generationem (ſive proſapiam) tribuùs Leviticæ referre usque ad Moſen & Aaronem, (ideò) propter Moſen & Aaronem in- cepit (S. Scriptura) illorum referre proſapiam per generationes eorum inde à Rubene. *„ Verſ, 1I6. Anni autem vitælLlevi &c.] Cur numerantur † anni Levi? (nimirùm-,) ut innoteſceret, quante tempore ſervitus duraverit, nam, quamdiu unus ex (patribus) tribuum ſuperſtes extitir, non fuit ſervitus, dicitur enim: & mortuus eſt Joſeph & o⸗ mnes fratres ejus, 52. dein ſequitur: & furrexit rex novus; 53. Levi autem præ omni-= bus (fratribus ſuis vitæ) dies prolongavit. * Verſ. I 8. &: anni nitæ Kehat, verſ. 20. &t anni vitæa Amram & c.] Ex Summa iſta (annorum) diſcimus quoad habitationem filio- rum lſraëlis quadringentos annos, quos dixit Scriptura, qui nom folùm in terra Egy- pti fuerunt; ſed ex illo die, quo natus fuit Iſaacus, 74, nam ecce Kehat (unus) fuit exil- lis, — Sehemot rabba hH. loc. uti in b'ha D'ad mar- ginemallegatur, ubi vide etiam notas. ** Hebr. T An P, iſta & quæ ſequntur usque a d: WN N& i., er iſti ſunt principes, quæ verſu ſeq. 14. habentur, abſunt ab utroque MSto. 5y. Vel: ſeparata eſt, verbum enimwD, quod hie habetur, utrumque ſignificat, confer, num. ſequr. 5I. 5I. Nam verſuĩ F4. & ſequentibus h. cap. inſerta eſt narratio de prolapia filiorum Iraélis, ratio igitur ab autore noſtro hic adducitur, cur narratio iſta hie interjecta & digreſſio facta ſit, confer. Junii ac Tremellii not. H. loc. & infrà v. 2 8. h. capen. 6 5. & v. 29. . 67. . * In utroque MSto Erff. ut & in notis Raſchianis editionis nart rpv poſt a i. e à Rube- ne, hæc uncinulis ineluſa& addita ſunt &nGuÜHn „ Wednde hn ee ren ee .ùòùẽf Sar ie nh i. e, In Peſikta ma gna vidi, queniam pate eorum Jacobus, repre- hendit tres illas tribus tempore mortis ſuæ (vide Genef. c, 49. V. 3. & 4.) ideò rediis hic Scriptu- ra & earum proſapiam ſeparatim recenſet, ac ſii diceret, quòd illæ (tres tribus, nempè Rubenis Simeonis ae Levi) etiam fuerint reputatæ (& in exiſtimatione, petinde atque coœteræ tribus;) Cœterùm de Peſikta magna & parva vide row P ac Buxtorf- Biblioth. Rabbin. confer. & not. in pha NNOHiloc. in MStoz. pro noumo* i. e. quoniam reprehendit illas (tribus, Ylegitur- WE ie. quia accuſavit eas. † Hebr. unn en, hæc & ſequentia, usque ad o rr Wi. e. & anni vitæ Kahat, quæ ver- ſu. I8. H. cap. habentur, abſunt ab utroque MSto. 52. Sicuti ſuprà Exod, cap. I. Verſi 6. habeture- 5§3. Vide Exod. dick. cap: 1I. verſ. g1 * Deprehenditur itaque, quod ſervitus Ilraelita- rum in Ægypto non duraverit, niſi centum ac ſedecim annis, ſic in not. pnri ro h. loc. ubi vide ſis ſpecialem annorum illorum enumeratio- nem ſen computationem, confer. infrà Exod. cap. 12. v. 40. Sign. * 54. Scilicét: inceperunt iſli anni, vide R. Salom. ad 46 = EXODI. 1 lis, qui deſcenderunt in 5Ægyptum, ſupputa omnes annos ejus, ut & annos Amram- & octoginta (annos) Moſis, non reperies illes (omnes, quòd efficient annos) quadrin- gentos, prætereàâ multi anni abſorbentur v. R 20. Jocbebed, amitam ſuam rorem Kehat. 56. uxorem ducere vult, is inquirere debet in fratres ejus. 57. el] De Semine Jethronis fuit filia iſta Puthielis; ipſe verè nomen adeptus eſt,.) quia O i. c. ſaginavit 8. vitulos ad cultum idololatricum, (fuit quo- que filia iſta) de ſemine Joſephi, qui OSDO i. e. contradixit pravæ concupiſcentiæ ſuæ. Hic eſt Aareon & Moſes] Iſti, quorum ſuprà mentio facta eſt, quos pepererat Jochebed Amramo, hic eſt Aaron & Moſes, quibus dixit Dominus &&c. ſunt loci, ubi Aaron Moſi præponitur ac ſunt loci, ut indicetur, quòd iſti ambo ejusdem ponderis é. fuerint. mas ſuas] (RNNA — hic ſignificat.) Nean mnis illorum exercitus juxtà tribus ſuas, (educatur,) eſt (particula:) — v ‚quæ nonniſi unius 59. Verlſ. 26. quoad filios in annis patrum. Eod. verſ. (Sic etiam Onkelos:) ſororem patris ſui, filiam Levi, ſo- Verſ 23. Sororem * Nachaſſonis] Hinc *X docent (Rabbini, ) qui Verſ. 2 5 De ſiliabus Puthi- — N öP'h inde- Eod. ver. 26. Per tur- 4 3d Geneſ. cap. 15. v. 13. confer. & infrà Exod. cap. 12. v. 40. n. 174. & n. 177. in notis Raſchi anis editionis æan re poſt verba illa: ae Orw i, e. quò natus fuit Iſaacus, additur: ayee NRiH i. e. incepit ſervitus, confer, hic tract. Talm. Megilla, fol. I1. a. 5§. Id eſt: anni ſiliorum non numerantur ſepara- tim; ſed ſubannis patrum multi filiorum anni comprehendunrur; qui tamen, ſi accurata an- norum ſupputatio inititueretur, prius deduci deberent, vide infrà Exod. dict. cap. 12. verſ. 40. n. 17 8. 56. Sic habetur etiam ſuprà Exod. c. 2. verſ. I. H. Grotius etiam in not. h. loc. Commentatoris no- ſtri ſententiam amplectitur, quibus & Junii ac Tremellii verſio adſtipulatur, Græci amitam, xrarαραπααα vocact, confer. Levit. c. 19. v. 14. aſt Vulgata habet: patruelem ſuam, cui etiam L-XX. adſtipulantur, confer. Geneſ. c. 46.V. 7. D. 9. ac not. in - N'h. loc. it. Sanhedrin, fol. 9 9. b. . ⁸ Hebr. wri riid hæc S ſequentia, usque ad tverſum 2 55. h. cap. abſunt ab utroque MSto. Vide: Bava Batra Col. 1I10. a. & &aà m,pro ut iſti tractatus allegantur ad marginem in nov D-R Iuper Commentarium Raſghianum h. loc. ubi vide etiam notas. 57. Id eſt: mores ac vitam frattum ejus inquitere debet, confer not. in bpan mno ſuper Com- ment. Raſch. h. loc. 59. Confer. Numer. cap. 25. V. 1. & Num. c. 31. v. 6, in notis Raſchi n. 20. vide & D. Wagen- leil. Sot. p. 8 87. & ſeq. n. 6. ac not. in nov wmo h. loc. it. Sota, fol. 43. a. 59. Id eſt: pravæ voluntati ſuæ reſlitit ac cogita- tioni ſeu ägmento ſuo, Hebr. x), Joſephus e- nim voluntatem ſuam abnegavit nec pravæ con- cupiſcentiæ ſuæ obtemperavit, quando ab uxo- re Potipharis ad concubitum folicitatus fuit, vi- de Numer. c 31. v. 6. ibique Raſebi not. n. 20. confer. etiam Gur Arjeh fol. 73. col. 4. ac dict. tractat. Talm. Bava batra fol. 109. b. ſicuti in enan rDW h. loc. allegatur ad marginem, in MSto 2. poſt i. e. pravæ concupiſcentiæ ſuæ, additur: 25 rNXwα i. e. quoad uxorem Eoti- pharis. * Hebr. rbam, ſic in MSto 2. hic legitur, quim lectionem etiam in vertendo ſecutus ſum, in Mto 1 pro eo habetur: ni. e. ſimul, confer, hic tract. Talm. Megilla fol. 11. a. 60. Id eſt: æquales, quoad dignitatem, pretium & æſtim ationem, Hebr. e Pi i. e. æqua- les pondere, ſicuti unus, ita & alter, conter. hic Beie⸗ öð in quibus Moſes Aaroni præponitur, i. e. per exercitus ſuos, o- CN. W. mius liere t. ſut a Hife iltudetiam ettel zuntin egetoni fitin die hi lor Verl 29,. Er guianattatidite recenleretun i rerl. 29,. HMeſun El t dominun Berelchit abo, te ad marginem alle . Hebt. k, in med, enponitur: unam literam hic i üibus exemolis e iſ. Vel: perglain 17,V. 40. habetu loe. 6. Vel: gladiis ve 3). d.16, conter. 19., 64. Id ell: ſemper Dipina dinn atqve juhitic nem colenda, dbe. Rebr yd tur: re My Nie. tonjungit un z0 ex initium lerella, biſen 65. Siceliam Tteme otärunt, nempe CAVI, — — lnosAmram, nos) uadtin. Bod xerſ. tlumberi, ſ. binb) gui fluliu ifbi⸗ N incde m, (Kitquo⸗ pilcentie ſor, io fach e, Dominus Gc. iptreponitut, 16, ber tur. rcitus ſuos, 0. , gue nonniſ Unius um ejus loquifers ppv ſuperon⸗ 1,& Num. c 3l⸗ e & D. W. agen. . ac not. in Mod . 4. ellititac coglli⸗ , ſoſephuse⸗ it nec pravgton⸗ quando ab uwo⸗ Hicitatusfuit, N⸗ Aalebi not n, 20, 7 cl. , dict. l 1o9. b. leutiln 1d matginem ,in vncupileentie ſue, Oad uxotem Bott- bie ſegitur, guem cutus atn, in dt l conleh hie ttack. gnitetem, pretiumn iee gqus⸗ aller, contet. lie⸗ Bele⸗ EXODI. eſt, (veluti accipitur in illo loco:) r dv (ac ſi diceretur:) Nii. e. in gladio tuo 62. vives, item in illo loco:) inſiſtitis nOA N Dp (ac ſi ſcri- ptum eſſet:) O i. c. in gladiis veſtris. 63. Verf. 27. Hiſuerunt, qui allocuti ſune Gc.] Hi fuerunt, quibus præceptum fuit datum, illi ipſi fuerunt, qui (præceptum. CAb. VII. SS — . egt unius literæ 61. loco 43³7⁷ nn iſtud etiam) effectui dederunt. Eod. verſ. 27. Hic fuit Moſes & Aaron] Hi iidem fue- runt in legationibus ſuis & in juſtitia ſua 64. ab initio usque ad finem. Verſ. 2 8. E fuit in die, quò locutus eſt &.] (Hic habetur) connexio † cum textu, qui ſequitur. 65. Verſ. 29. Et locutus eſt Dominus] Hoc fuit idem illud dictum, de quo ſupraà; 66. ſed quia narratio idcircò fuit intermiſſa, ut eorum Moſis ſcil. & Aaronis) genealogia recenſeretur, (ideò) redit nunc narratio ad idem, ut ab eo hic initium fiat. 67. Eod. verl. 29. Ego ſum Dominu] Sufficiens ego ſum „ut te mittam & legationis meæ verba CAP. Aanrin — efſfectui tradam, veni, 6S. loquere ad Pharaonem, regem Ægypti. VII. Erſ. 1. Conſtitai te Deum Pharaoni (Didio) N hic notat judicem * as dominum, ut ei (Pharaoni) imperes per plagas & caſtigationes. Eod. verſ T. Erit Bereſchit raboea, fol. 8t. uti in am MnD h. loc. ad marginem allegatur. 61. Hebr. —aε, in Gur Arjeh fol. 7 7. col. 4. med. exponitur: Wn :t i. e. omnes ſimùl, per unam literam hic intelligitur a, fſicuti ex ſequen- tibus exemplis pater. 62. Vel: per gladium tuum vives, uti Genel. cap. 27. v. 40. habetur, confer. not. in mnaad m—h. loc. 63. Vel: gladiis veſtris inſiſtitis, vide Ezech. c. 3 3. V. 26. confer. & inftà Ezxod.m cap. I2. V. 9. n. 19. . . 64. Id eſt: ſemper iidem fuerunt tàm in legatione Divina fideliter obeunda, quam in probitate vi- tæ atque juſtitia conſtanter à principio usque ad finem colenda, confer. not. in bman noew h. loc. † Hebr. Dop ny in MSto t. locus iſte ſic legi- tur: naοα e n in deen n in i. e. conjungit textui, qui ſuprà habetur, rem, ut aàb ea initium faceret; cœtera omnia hie in- teriecta, ibidem ſunt omiſſa. 6 5. Sic etiam Tremellius sc junius ad hunc locum notérunt, nempè, verſum iſtum 2%. & duos ſequentes pertidere ad caput ſequens ſeptimum, idque hiſtoriæ ſeriem oſtendere, nam regreſſio- nem hic fieri ad hiſtoriam, quæ fuerat intermis- ſa ſuprà verſu 13. hujus capitis, vide, quæ ibi- dem num. 5 1I. notata ſunt. 65. Nempè: verl. 11. h. cap. ubi: VX da N d'v n 3y) i. e. voni, alloquere Pharao- nem, regem Pgypti, ſic verba iſta in notis Raſchianis edit ionis hnar m hic adducuntur, vid. n. ſequ. 6 . * Hebr. nbrh n payn y wedte in MSte z. iſiorum loco ſic legitur 15 i, aen eei. e. quia ſejunxit (Seriptura) iſtud, ut eorum ge⸗ nealogia recenſeretur. 67. Id eſt: ut ad rem & narrationem 8 digreſſionem interrupta fuit, iterum tur, confer. num. antec. 65. & Sign. † 6 8. Hebr. A] Aa &a i. e. veni, loquere &c. hæc usq ad finem hujus capitis ac verſus, abſunt hoc lo- co ab utroque MSto, ut & ab editione mow mman, fortè ideò, quia illa in dicta editione jam ſupes eraut inſerta, vide num, antec. 66. h- verſ. *Contfer. hie uot. ad Pſalm. 4 . verl 7. num. 1 ⅝. Lii quæ per acceda- ExODI. CAD. VII. grit propheta tuns] Juxtà Targum ejus (erit explicatio, nempè;) interpres tuus: 1. omnis autem * dictio — N (ſignificat) eum, qui proclamat & annunciat popu- lo verba increpationis (ſive correctionis) eaque deſcendit à derivatione 20, (veluti ac- cipitur in illo loco:) De 2 e. eloquium labiorum, . item: 20d i. e. eloque- tur ſapientiam, 3. de Saule 4. etiam (ſic dicitur:) & ceſſavit DND i. e. à præ- dicando, (verbum 20 ſignificat) linguà vernaculâ: prædicare. . Verſ. 2. Ju lo- quéri] Una vice omnes & ſingulas miſſiones, prout illas ex ore meo audiviſti; *Aa- ron autem frater tuus, intérpretabitur illas easque Pharaoni exponet. 6. Verſ. 3. Ned ego indurabo] Poſteaquàm improbus factus eſt (Pharao) & elatum quòd gentes cultui idololatrico addictæ quietum- animum . & quia notum mihi eſt, non habeant animum, ita, ut integro corde ſeſe convertant ad Deum, ideò) ſatius eſt mi- hi,ut cor ejus obduretur, quò multiplicem in eo ſigna mea & * cognoſcatis potentiam meam, & hic mos eſt Sanctt illius Benedicti, (nempè) poœnas inducit ſuper † populos cultui idololatrico addictos, ut Iſraêlitæ audiant & timeant: dicitur enim: excidi gen- tes, deſolatæ ſunt extremitates earum &c. dixi certè timebis me, accipies documen- ern Nud: tum, . & nihilominus in quinque plagis prioribus non dicitur: & induravit Domi. 6 ie ʒiuz3 egorica 1. Conſentit huic expoſitioni etiam junii ac Tre- mellii ve fio, vide Deuter. c. 32. V. 44. ibique not. n. 246. S A Hebr. b, ſic habetur tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exempl'ri Hebræo, quo uſus ſum; in editione nan ne legitur: ) i. e. & ſic omnis & c. 2. Sic es mente Commentatetis noſtri dictionem n, quæ Efai. c. 57. v. 19. habetur; vertere volui, alii aliter transtulerunr. 3. ide Provwerb. c. 10. v. 3 f. ubi autor noſter ver- bum )n exoorit: ) i. e, loquetur. 4. Hebr. 71&ν, nam ſic potius legendum hic pu- 10, quàm 7Nene, i. e. Samuelis, prout in e- ditionibus hactenͦs vulgatis habetur, vide 1. Samuel. cap. 10. V. 13. niſi fortè per iſtud bνυ inte ligere velis locum allegatum in Sa- muelis libro. 5. Seu: Prediger, Germanicè, Predicateur Gallicè, ſic reddee poſſis: *αρ: uti in Bibliis Bux- torf. hic habetur, quam lectionem etiam ſecutus ſum, in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, ut & in aliis nonnullis editionibus legitur: *„arhnn, Beth loco Gimel, mendoſè, ut pu- to, in MSto I. habetur: n, quod telde- re poſſis, predire, Latinè prædicere, abſunt au= tem iſta à MStoꝛ— XXX Hebr. 2n nDP 9, ſic etiam in MSto I. ſed in MSto 2. legitur †2 yr* 99 i. e. ut anudiant ex ore tuo. PPA H W h. loc. 7. Vel: contrà me rebellavit, ipſe ſe mihi oppofuit, ad Deuter. c. I. V. 26. ac Boxtorf. L ex. Talm. fol. 265 5. & ſeq it. Gur Arjeh fol. 74. col. I. vide & Deuteron. c. I. v. 26. n. 149 g. Confer. hic not. in .„n- rDE tuper Commen- tar. Raichi h. loc. ubi locus iſie benè exponitur. utroque ASto hic additur: rN i. e. vos. £ MStO, atque ab editione Baſil. abn LXX. verterunt: gαο αν, diſciplinam, culfer. & hie not. in Snan neh. 100. adversùs me haber c In hotis Raſchie 6. Earum ſenſum & rationem Pharaonis auribus exponet, ſie juxtà Hebræum, confer. not. in id enim dre hic ſigniſicat, confer. Raſchi not. † Hebr. Ny rrmuen 79, abſunt iſta ab utroque 9. Vide Zephan. cap. 3. v. 6. & 7. ubi dictionem rout Junius ac Tremellius ibidem verterunt „ A MeAN) e AgaumeUtholn Aſchenen⸗ i e ſuſurtation FH an) imiliuin ẽHM gammanh/90 mntionemn, Ne Term natufatn iu aygtiotin bact cher)) ii R mentei bla ſeißlumheiebe Petileegneäil — P i e eo clul & aclta N NRN 6 b) e e. vide in K. bli u incihiunt; aris, Uscde 10 Pprout ſuptz ind qunndo profieild erlus 21. c 1. Namn ſexti der induravit Domi 9. V. lIu habetur * Hebr. en), in Baſileenſi editione, ut & in 1 11. Keiſicet: Fa in D de loe, it, tralt. Ia “ 11. Fortitudo & SGun Arſeh fol, Knot, in dunnd Kiit. boit b CA. vn. — erpres tuns: nuntiat Popd. WCelutia⸗ eelogne. WDie. pe. Verl, 21. Tuloe ndiuici; e ga. 6. Veil 3, 8ed Vereds me habet dicte gvietumm. es)ſiting emi⸗ ais potentiam ſupert popnlos: lim: excidi gen⸗ ipies documen . nduravit Domi- NuIs V VVD, quod teide⸗: 1dicete, abſunt dl6 le eiiam in Möto l. Wo i e. N h Pharaonis alibne m, (confer Ot. in Pe ſe mikioppoſtit. ,confer Baſchinot. Boxort. Lex. Talm. eſeh fol. 74, 401. 1 6. n. 149. rhbeper Commel- Zillebene enponitun. D editione, ut in OeRNi.e. 105. ſunt ila ab utrogue . ali. Rlar, Ciißlinam, 1s ddigemm ſetterum, 1wwvh lo & 7. wi didionem tium. CAb. VII. EXODI. 439 nus cor Pharaonis; ſed (dicitur:) & induratum fuit * cor Pharaonis. 1e. Verſ. 5. Ma- num meam J Manum ipſam, ut percutiam illos. 11. Verſ. 8. Prodigium] i. e. Si- fiat, quòd potentia 12. ſit in eo, qui vos mittit. Verſ. 9. In draconem⸗] In ſerpentem. Verlſ. I I. Incantationibus ſuis] (Iargum Onkeloſi habet:) NEIE i. e. ſuſurrationibus ſuis, 13. nec eſt ei (nempe dictioni OD quoad iſtam ſignificatio- nem) ſimilis in S. Scriptura;, poſſet ei aſſimilari (vox) E i. e, flamma (ſeu lamina flammans) gladii verſatilis, 14. videtur enim, ac ſi ille (gladius) ſeſe verteret per ſuſur- rationem. Verſ- I2. Et deglutivit baculas Aeronis] Poſteaquàm ille (baculus ad prio- rem naturam ſuam) redierat & factus erat (iterùm) baculus, * deglutivit ille omnes (S- gyptiorum baculos, qui in ſerpentes erant verſi. 9 Verſ. 14. Grave tſt] Targum cjus (habet:) PP i. e, grave; non verô: PRRi. e. ingravatum eſt, 15. quia illud eſt no⸗ men rei (ſubſtantivum, )ſicuti (in illo loco:) quia i. e. grave eſt ſuprà te 16. nego- Verſ. 15 Eece egreditar adaquam] Ad alvum exoherandam, nam (Pharao) ſeipſum faciebat Deum ac dicebat, quòd non opus haberet evacuatione alvi, quapro- Rter ille egrediebaturmanè ad Nilum 17. atque ibi opus naturæ perficiebat. Verlſ. 16. ejus allegorica eſt: usque dum audias ex me pla Samn primogenitorum, in qua aperiam 11 2 i. 8. gnum, ut notum z In notis Raichianis editionis = narm r poſt: —— „ ſtulit: per incantationes 5tfFCaypiiacas & arcana quædam, confer. infrà verſ. 22. h. Cap. n. 26. 14, De quo vide Geneſ. cap. 3. verſ. 24. confer- & not. in Ma M h. loc. it, tract. Talm. San- hedrin, ſol. 67. b. * Confer. hic Schemot rabba, ut & tractat. Talm. Schabbat, fol. 97. a. uti in dom h. loc. ad marginem allegantur, ubi vide Se notas. 15. In Complutenſi tamen editione, ut & in ex- emplari verſionis Chaldaicæ Onkeloſi, quo uſus ſum, legitur: DN : Biblia vero Buxtorfiana in Targum Oakeloſi habent: α, prout Com- mentater noſter hic in notis ſuis legit. 16. Vel: ultrà vires tuas eſt negotium, ſicuti au- tor Vulgatæ tranſtulit, i. e gravius eſt negoti- um, quam ut illud ferre poſſis, vide Exod c. 1 8. V. 1 8§. . 70. confer. & Gur Arjeh fol. 74. col. I. fin. 17. 5gyptii enim Nilum Dei loco colebant, eum quo Pharao ſecreta ſibi colloquia eſſe ſimulabat & idcireò miniſtros ſuos removebat, ne illumo- pus naturæ perficientem conſpicerent, ſicuti ex- ponitur in Gur Arjehfol. 74. col. 2. princ. confer. A i. e. cor Pharaonis, hæc uncinulis in- cluſa & addita ſunr, nempè: Pre eS Ts rn We a nn reen e * ae nen enn ene wenn ee i, e. vide in R. Elia Milrachi, qui hic legit verba quæ incipiunt; quando proficiſeéris, ut rever- tasris, usque ad: quæ poſuero in manu tua, prout ſuprà in Sectione: Schemot, in verſu: quando proſeiſeéris, ut revertaris, habetur (eft 1i verſus 2 1. capitis 4. Exodi,) ubi vide ſis. 10. Nam ſextà demum ingruente plaga dicitur: & induravit Dominus cor Pharaonis, uti Exod. c. 9. v. I2. habetur, confer. hic Gur Arjeh fol. 74. col. Ie med. 11. Scilkcèt: Egyptios, confer, hic præ aliis nor. in -t me ſuper Commentarium Ralch. h. loe. it. tract. Talm. Schevuoth, fol. 3 5. b. 12. Portitudo & robur, Hebr. απ, ſic di- Rio †æ, quæ hic in notis Raſchi habetur, in Gur Arjeh fol. 74. col. I. fin. exponitur, confer. ſchi h. loc. it. Deuteron. c. 32, v. W. R. 10 5. & not. in b'nat men ſuper ommentarium Ra 13 LXX. Tals Gasαειιαι autt Vulgatæ d * — EzOo DTT. CAP. VII. (i. e. incipiam loqui verba iſta:) — 2 i. e. ſic 18. dicit Dominus: circiter medium no- &tis &c. Verſ. 17. Et convertentur in ſanguinem] Quoniam pluviæ non deſcendunt in .gypto; ſed Nilus aſcendit & irrigat terram; Ægyptii autem Nilum Divino cultu proſequebantur, ideò percuſſit (Deus primò*) eorum idolum, 19. deinde ipſos puni- vit (5Ægyptios.) Verſ. 18. & defatigabuntur Eopptü] Ut quærant medicinam aquis rivi (ſeu fluminis Nilotici,) què illæ ſint potui aptæ. Verſ. 19. Die Aaroni] Quoni- am fluvius (Nilus) protexerat Moſen, poſtquàm ille in eum projectus erat, ideò non percuſſus fuit (ille fluvius,) manu ipſius (Moſis) neque per ſanguinem neque per ranas; ſed per manus Aaronis percuſſus fuit. ?20. Eod. verſ. 19. Super flarios eorum (H) hæc ſunt flumina, 21. quæ trahuntur inſtar fluviorum, qui apud nos ſunt. Eod. verſ. 19. Super rivos eorum] (=—◻)) hi ſunt canales * qui defluunt * ac fiunt per ma- 44⁰ nus hominis ex ora fluminis ad agros; 22. aquæ autem Niloticæ benedictionem ſecum ferunt ac (fluvius iſte Nilus) ſeſe exonerat rivorum more & irrigat agros. Eod. verſ. 19. Et ſuper ſtagna eorum] (PS) ſunt congregationes aquarum, quæ non eru- ctant nec trahuntur; 23. ſed ſtant uno in loco ac vocantur (linguâà vernaculàâ:) eſtangs. 24. Eod. verſ. 19. In omni terra Eeypti] Etiam in lavacris & in cupis, 25. quæ in do- mibus ſunt. Eod. verſ. 19. In lignis & lapidibus] (Intelliguntur hic) aquæ, quæ in va- ſis ligneis & lapideis erant. Verſ. 22. Incantationibus ſuis] (Dictio O ſigniſi- cat) i. e. ſuſurrationem, 26. quia dicuntillam i. e, clàm & cum filentio, pula: —)a) i. e. & rivi: ſeu fluenta, ut ſit nomen, non verbum- ” 22. Colliquias & aquæductus, arte humana para- tos, interpretantur Junius ac Tremellins.— 23. Seu: quæ non derivantur manibus hominum, aquæ reſides, ad lina maceranda, aquationem Se alios uſus humanos, ſic Junius ac Tremellius dictionem '&α hic exponunt, confer. quæ ſu= tract. Talm. Sevachim, fol. 102. a. & verſ. 17. h. cap. n. 19. vid. & Schemot rabba h. loç. uti ad marginem in an ne hic allegatur. 19. Prout infrà Exod. cap. 11. verſ. 4. habetur, conſer. not. in pa Me h. loc. X Hebr. ormn, ſic in MSto 1. hic additum repe- ritur. . . 19. Hebr. So, timorem eorum, i. e. Ni- lum, quem Egyptii ut numen timebant ac co- lebant, vide ſuprà verſ. 15. h. cap. n. 17. confer. 24. Sic reddo hic paovN, vel: Paz' prout in prà ad Exod. cap. 2. verſ. 3. n. 17. notata ſunt. & cap. ſeq. 8. verſ. 2 2. n. 34. & n. 3 5. vide & ſuprà Exod. cap. 4. v. S. n. 1 5. G& infrà Exod. c. 11. v, 5. Sign. onfer. & tract. Talm. Nedarim, fol. 51. b. . 20. Confer. quæ ad cap. ſequ. S8. verſ. 12., num. 19. notata ſunt. 21. Fluenta, brachia & oſtia Nili, ſic in notis Ju- nii ac Tremellii exponitur h. loc. Sic reddere hic volui dictionem oa, quæ a- lias ſignificat: piſcinas, ſeu ſtagn1a. MsSto 1. habetur, MStum 2. habet: pN L,a- tinè: ſtagna, vide, quæ ſuprà ad Exod. dict. cap. 2. V. 3. n. 17. notata ſunt, it. not. ad Judic. c. 4. v. 1I. num. 7. 9 2 5. Hebr. Mepan, quæ dictio notat: labrum ſive cupam balnei, vide Buxtorf. Lex. Talm- fol. 109. ”M 26. Confer. quæ ſuprà ad Verſ. 11. h, cap. n. 13. notata ſun.? * Hebr. vma, in utroque MSto legitur gum co- * f55— 4 oGoresnokti opus reſtigiat jncantationes ſtramine elhl lena eſt) ſethentem;no⸗ merus ſeptem nen, nen plas huaribic (wenl 1. , ſlurini ſet) 1) ferbis iſtis) nirortunn (5 lagam, ſi ſa z, idnonel feltri,zzeitem — 27. Vide traclatt b. pront allege ſuper Commen Baxtott in Le- baiſ: que M: rid abſunt Moto el: ſieii pet fe. quiz dam ONN wh S Hebr. 5Dann Cwn i. e,: De hoe pror Hebe. Decur. icem ſigoibcat nas, dequor lib. 9. nidol. Uubs, ubi in vide tractat, Laturad mar⸗ mentar. Ralch Talm ſol, 941 ligeetiam Lig P.g geecit Lipf. C. VII. — medinumno-⸗ deſcendunt in Dirind cultu eiplospuni. ltinem agui mi] Qoni. erat, ided non due pertanat; m. N ¹, Loc verl. cfuntperma⸗ gionem ſecum d. Bod, retl. h quæ noneru⸗ culi) elinge 15, gor in do⸗ lue, que in va⸗ ode loniſi⸗ X cumn ſllentio, Docdo⸗ — — eu Kuenta, ut ſit 3Mehumanapela .Tiemellius. anibus howinum, Anda, aquationem nius ae Tiemellius mn, conler quer ſu⸗ 1.17. nOtata funt * . e Kpront in 9 abet: oNLa. ad Exod, dict, cao⸗ not. ad udic,e,4. gio notat: librum uxtott, Lex. Talm 11. k ape 13 CAP. VII. EXODI. 441 Doctores noſtri 27. dicunt: ο eſſe opus * dæmonum; ſed = bneſle opus præſtigiatorum. Eod. verſ. 2 2. Et obſirmatum fuit cor Pharaonis] Dicentis: per incantationes vos ſic facitis, vos paleam colligitis*ad urbem Aphraiim, 28. quæ tota ſtraminea eſt, ſic vos affertis incantationes in «‧Ægyptum, quæ tota ** incantatoribus (plena eſt.) Verſ. 2 3. Eiam adiſtud] (Nempè) ad portentum baculi, qui verſus fuit in ſerpentem; non vero ad iſtud (ſignum) ſanguinis. Verſ. 2 5. Et completus ſuit] Nu- merus ſeptem dierum, quo (tempore) non reverſus eſt fluvius ad naturam ſuam prio- rem, nam plaga (percuſſionis Nili) quartam menſis partem * impleverat; tribus autem partibus (menſis) conteſtatus erat (Moſes) ac præmonuerat 29. illos (.gyptios.) Verſ. 27. Et ſitu renuis] Et ſi tu rebellis eris, & (hic poſitum eſt) pro & , (quod ſigni- ficat:) 2 Di. e. rebellis; cognominatur autem homo verbôò D, 30. ſicuti (in verbis iſtis:) OW, & Op & HV 31. Eod. verſ. 27. Egopercutiam omnes ter- minos tuos] (Nempè:) plagâ, ſic omnis dictio —— 2 non ſignificat * mortem; ſed plagam, ſic (accipitur in illo loco:) ] i. e. & percuſſerint feminam gravidam, 32. id non eſt mors, ſic quoque (alio in loco:) priusquàm N) i. e. ledantur pedes veſtri, 3 3. item: ne fortè N i. e. offendas ad lapidem pedem tuum, 34. item: & in la- pidem i. e. offenſionis. 35˙. Verſ. 28. Er aſcendent] Ex flumine. Eod. verſ. 28. Iii 3 l 27. Vide tractatum Talmud. Sanhedrin, fol. 67. b. prout allegatur ad marginem in pan ne, ſuper Gommentarium Raichi h. loc. ut & apud Buxtorf. in Lex. Hebr. voc. . cœterùm ver ba iſta: ra) i. e, doctores noſtri & cœtera, us- que ad: o i. e, & obfirmatum fuit (cor &c.) abſunt à MSto 2. *„ Vel: fietri per dæmones vya n Srwe i. e. quia dæmones ambulant oceultè, ſic in not Sop r h. loc. exponitur. ** Hebr. pbaan, in MSto I. pro eo legitur: Waan i. e. apportatis. 2 8. De hoc proverbio Hebraico vide Druſii Adag. Hebr. Decur. 4. Adag. 9. & 10. idque Hebræis idem ſignificat, atque Latinis: noctuas Athe- nas, de quo vide Cicer. Famil. lib. 6. Epiſt. 3. & lib. 9. Epiſtol. 3. fuit autem Dy, Aphrajim urbs, ubi ſtraminis ac fœni extitit abundantia, vide tractat. Talm. Menachot fol. 8 5. a. uti alle- gatur ad marginem in am ino ſuper Com- mentar. Raſchi h. loc. & apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 94 5. & fol. 1641. it. fol. 2 5 1 5. med. vide etiam Lightfoot. Centur. Chorogr. cap. 53. 30 Edie L. in-. & GurArjeh fol. 54, col. 4. med. EX Hebr. νο in MSto 1. legitur: i N, i. e. quæ plena eſt (ſcil. urbs, Hebr. vy, ſic in eod. MSto I. habetur pro un i, e. Egyptus. * Videlicèt .α Gi. e. ſeptem dies, ſic in not. P R h. loc. exponitur. 29. Dicens: fore, ut plaga iſta divinitus immitte- retur; cœterum de verbo ne, quod hic habe- tur „ vide & infrà Exod. Cc. 10. V. I. . 1. confer. & &aà HiD, qui tractatus ad marginem allega-= tur in am mw ſuper Gommentar. Raſchi h. loc. 30. Id eſt: verbo: aà (ſicuti exponitur in Gus Arjeh fol. 74. col. 3. med.) quod Grammaticis ſignificat tempus præſens participii eſtque quaſi RNN (prout in Gur Arjeh dict. loc. ha- betur,) id eſi: nomen formæ ſive nomen ad- jectivum, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2552. ac not. in n e ſuper Commentaf. Raich. h. loc. 31. Prout 1. Reg. cap. 20. v. 43. habetur. ** Hebr. 0 iè hæc & ſequentia, usque ad N 9] i. e. & percuſſerint fœminam, abſune àa MSto z. 32. Sicuti Exod. ecap. 2 I. v. 2 2. habetur. 33. Vide Jerem. cap. 13. v. 16. 34. Prout Pſalm. 9 I. Verſ. 12. habetur. 35. Vide Eſai. gap. 8 verſ. 14. EX ODI. . — derat conſilium, (ſicuti ſcriptum eſt:) etiam pœna. 37. bant (ranæ) & coaxabant. 39.⸗ CAP. Erſ. 2. Et aſtendit rana] Rana una fuit, In domum tuam] Poſteàâ in domum ſervorum tuorum, ipſe (enim Pharao) primò de- & dixit populo ſuo, 36. incepit (itaque) ab illo Verſ. 29. & inte & inpppulum tuum,] In eorum viſcera 38. intra- 1.quam cùm percuſſiſſent (Egyptii,) illa diſpergebatur in examina 2. multa, & hæc eſt expoſitio ejus allegorica; ſed juxtà ſenſum literalem exponenda eſt (dictio ng nempé:) collectio 3. ranarum, vocatque † (Scriptura) ſingulari fuit 52Ri. e. pediculus, (quo nomine bullitio, linguâ vernaculà: pedouillerie, 4. e—. ranarum multitudo) grenouillerie, 5. numero, ſic quoque (dicit in illo loco:) & intelligitur pediculorum multitudo ſive) e- ſic quoque (hoc loco:) & aſcendit rana (i. linguàâ vernaculâ. Verſ. 5. Gloriare 6. ſuper CAb. vII me] (Verbum ARNSNN, quòd hic habetur, idem ſignificat.) quod (in illo loco:) RRDR 36. Uti ſupr Exod. c. 1. verl. 9. habetur. 37. Hebr. y 5, in utroque MSto pro eo le- gitur: dan i. e, plaga, vide tractatum Talmud. Sota fol. I1. 2. prout ad marginem allegatur in T rE ſuper Commentar. Raſchi h. loc. confer. & D. Wagenſeil. Sot. pag- 22 6. vide et-( jam infrà Exod. c. I2. V. I2. n. 74. & c. 14. V. 4 n. 20. atque Numer. c. 5. v. 24. n. 100. 18. Vide Schemot rabba. ſicuti ad marginem al legatur in ' N erEYY dict. loc. it. tract. Talm. peſachim, fol. 5 3. b. 39. Hebr. 7h“hH, confer. Buxtorf. Lex. T alm. fol. 2,152. Ubi ſcribit, quòd ſignificet: gracil- lare vel cueurire, gallinarum vel gallorum more, vige cap. ſeq. 8. v. 17. n. 2,8. ł 1. Vide tractatum Talm. Sanhedrin fol. 672 b. S 'Schemot rabba, prout allegantur ad marginem? in n- neS ſuper Commentar. Raſchi h. loc. 2. Sive: collecliones, congregationes, Hebr. un, vide Buxtorf. Lex, Talm. fol. 1326. 3. Seu: multitudo, ſic Hebr. w hic expono, quo nomine abundans progenies reptilium no- tatur, ſic eti am in Michlol Jophi hic explicatur: „ in i. e. complexus ſive collectio ſpeciei, nempè: yeR L, i1. e. c œtus ſeu congrega- tio ranatum, uti ibidem habetur, confer. infrà v. 13. h. cap. n. 20. 4. Sic reddo hic T, prout in exemplari, quo uſas ſum habetur, in aliis editionibus legitur: AQA . . 1⸗ . . NRawi, quaſi dicas: pedic ulium, junguntur al. 17. h. cap. quia tota ſpecies pediculorum ſi- usin Diction. Hebr. voc. 'an notavit, vide, gais eatur aut magna multitudo, prout Buxtor- † Hebr. — r iſtud & ſequemtia usque ad: Ah i. e, grenouillerie 5 abſunt à MSto I. autem pediculi verbo ſingularis numeri veriu 13 . quæ ad dict. venſ. 1 3. al. 17h. cap. n. 20. nOta- ta ſunt, confer. & num. ſeq-. 5. in MSto 2. habe- tur e „ſed mendoſa eſt lectio. NR 5. Sic exprimo bic ααonν vel, (ut rectius a. r. 3 . lii codices?) N, confer. quæ num. an- tee. 4., notata ſunt, it. not. ad Pialm. §. v. Se n. . A. . . . ILo. in MSto I. legitur: Ri i, e. raneille, in ⸗ . . . MStO 2. NNTi. e. ranuillerie. . 6. Junii ac Tremellii verſio habet: gloriam aſſume ſuprà me, qua ſignificatione invenitur Judic. c. 7. v. 2. S Eſai. c. 10. V. 14. LX X. verterunt: r8αα 6s 2S, quos autor Vulgatæ Latinæ ſecutus ver- tit: conſtitue mihi; alia verborum iſtorum ſigni- catio à-Commentatofe noſiro hic adducitur. MSto 2. 1zb. UI. N Gcendo:egon tet ſ guoge gloniare ealn. * noceptots li hz euleindant mihi preliges⸗ nando deyte⸗ s, ſeulis lit rna e Get tcitut tecum & que 1 lc dicituſ cationis)onnti Mubeturinillo ſidiceret.)mul hodiè ut eulein üinnm, meilcinch — 1 ö likli can Raſchi not, 1 Conlet. hic not. ad Eſai. c.10 Conter. hic il eiplicalio hebe Hedr. winl ie ſupplex or habetur) abſi õ DN ablont MRto: Hebr. MN d usque ad: wi IiI Uek ineomn iat actionem, eſſteit vel perm NN h 9. Nxcipuam ſ⸗ CAMVI — 9) Primo de. que) dillo era 3R imta⸗ t (Eeppii) Hegonica, led )colleclio 3, llo loco)) & tiudo ſiee⸗ endittada (i rigres. ſiyer Ginilloloco) RNNN — Neade N 1. exemplati, uo ionibus legnur: lium, junguntur Nummeri veria13. pedicuiorum ſi , pkout buntot⸗ nolavit, vide, cap: h. 20, Ml- in MSto 2. habe⸗ io⸗ (ut kelliis 4. 1, gor nunm al⸗ Plalch. de V. den. zie, kaneile, in erie, glotian lume epnur udie, ce, 4 Verterunkt ragst glink ſeclltus el⸗ m iltorutn ſigni⸗ c aducitut. CAP. VIII. ERODI. 443 JNANN ie. num gloriabitur ſecuris contraà eum, qui eâ cæ dit? 7. i. e,. num extollet ſeſe, dicendo: ego major ſum, quàm tu? (verbum NNN ſignificat) linguàâ vernaculàâ: van- ter, * ſic quoque (hoc loco verba iſta:) JSSNN (accipienda ſunt, ut ſcil ſignifi- cent:) gloriare, quôd ſapias & petas rem magnam ac dicas, quòd illam perficere ne- queam. * Eod. verſ. 5. Ad quodnam lempiues deprecabor pro te] Quod ſupplex orabo hodiè pro te ſuper ablatione ranarum, D) i. e. ad quodnam tempus tibi placet, ur illæ exſcindantur? videbis ſané, † an id, quòd dixero, perficiam eo tempore, quod tu mihi præfiges, ſi dictum fuiſſet: * D i. e., quando ſupplex orabo, ſenſus literalis eſſet: quando deprecabor; nunc autem, quoniam dictum eſt: D' i. e. ad quodnam tem- pus, ſenſus literalis erit: ego hodiè pro te orabo, ut exſcindantur ranæ tempore illo, quod tu mihi præfiges, dic, quonam die velis, ut illæ exſcindantur. Eod. verſ. 5. Sup- plex orabo] (Scriptum hic eſt: NRitem (alis in locis:) PN & ¹NRNYN non verò dicitur: ** VN, NV & N quia omnis dictio Nq notat multitudinem precum, & quemadmodùm dicitur: NN & N in forma — ps, 39. ſic dicitur (quoque) VN & N&, (utſenſus ſit:) multiplicabo verba (pre- cationis,) omnia autem (iſta verba) primariò derivantur 9. (ab ea ſignificatione, quæ habetur in illo loco:) NNYNie. abundè profudiſtis contrà me 0. verba veſtra, (ac ſi diceret:) multiplicâſtis (verba veſtra.) Verſ. 6. Et dixit (Pharao) ràs] Supplex ora hodiè, ut exſcindantur (ranæ) die craſtino.?* Verfſ. 8. Et egreſſus eſt & clamavit] Sta- tim, ut exſcinderentur (ranæ) die craſtino. * Verſ. 10. Cumulos, cumulos] Acervos, G SZ acer- 7. Si uti Efai. cap. 10. Veri. 15. habetus, ubi vine pater, hic expono, quo nomine apud Talmudi- Raichi not. cos venit: principale, generale, alias fub ſe ſpe- * Confer. hig not. ad Judic. cap. 7. verſ. 2. num. ? cies comprehendens, vide Buxtorf. Lex. Talm. S ad Eſai. c. 20. V. 5. n. 12. fol. 10. & ſeq. ac fol. 321 §. confer. & Gur Arjeh zXX Confer hic not. in nar m, ubi loci iſtius ½ fol. 74. col. 4. princ. item Levit. c. I I. v. 34. explicatio habetur. 94 S=S † Hebr. — 5“ππhoc & ſequentia, usque ad: y to. Sieuti Ezechiel. c. 75. v. 13⸗ habetur, confer. i: e. ſupplex orabo (prout infra eodem hoc veiiu & iofra verſ. 26. h. cap. n. 37. ac not. in novw habetur) abſunt à MSto I. —aN H. loe. * Hebr. Miel 7Ne,hæe ut & ſequentia, usque ad: * Loci iſtius explicationem vide in dan ene h. — rN De i. e, dic, quonam die &c.] loc. abſunt à MSto z. ** Hebr. " poſt vocem iſfam, in MSth r hæc Hebr. DN) de) etiam hæc & quæ ſequuntur, ſunt addita pyæ en e n e V e usque ad: Tr abſunt àa MASto ꝛ. tiw 3 Py e , n e PHyN — g. Id eſt: in conjugatione Hiphil, quæ talem deno e e eee eeen enee w n tat actionem, quà quis alium aliquid agere ve pyv 3 ryrpν We8 DDenr ene efficit vel permittit, ſic etiam exponitur in not. dy won auey ie eree ee en . i D h. loc abeſt autem iſtud yDD e n i. e clamavit Moſes ad Dominngr MSto 2. (prout hoc verſu g. habetur,) in omnibus (aliis 9. Præcipuam ſunm ſignificationem & originen locis) non dicitur: yx)) i, e, & clamavit 5 fed tanquam à principali trahunt, ſic Hebr, ats i, e.. ary acervos 11. juxtàâà Targum ej us: )) Aid eſt: à, cumulos. Verſ. I1. Er gerava- vit cor ſuum] (Verbum 22) eſt formæ — y, 12. (ſicuti:) in Pr 13. co- dem modo: — HMi. e. & percutere Moabum, 14. item: — π1i. e. & conſu- luerit pro eo Deum, 5. item: ? u) — Mi. e. percutiendo & vulnerando. 16. E- oOd. verſ. I1. Sicuti dixerat Dominus] Sed ubinam dixit iſtud Dominus? nempè in illo loco:) & non auſcu abit vobisPharao. 17. Verſ. 12. Die Aseroni] Non commerue. rat pulvis, ut per Moſen percuteretur, quoniam (pulvis) eum protexerat, quando is gyptium interfecerat eumque in arena occultaverat, 18. quocircà percuſſus fuit (p ul⸗ vis) per Aaronem. 19., Verlſ, 13. Etfalta eſt pediculorum] (Nempè: multitudo ſive) cebullitio, pedouillerie, linguâ vernaculâ 20, Verſ. 14. Ueprodacerent pediculos] Ut illos crearent ex alio loco. Eod. verſ. I 4. Et non potuerunt] Quia dæmon nullam po- teſtatem habet in creaturam, quæ minor eſt grano hordeaceo. 21. Verſ. I5. Digitus Dei eſ] Plaga iſta non eſt per præſtigiatores; ſed à Deo illa (venit.) Eod. verſ. 15. Sicuti dixerat Dominus] (Nempè in illo S. Scripturæ loco:) & non auſcultabit vobis Pharao. 22. Verfſ. 17. Immittam in te] i. e. Concitabo in te, 23. ſic quoque (verbum ne . quod hic habetur, ſumitur in illo loco:) & dentem animalium rDLDN i. e. im — mittam in eos; 24. notar autem (verbum iſtud idem, quod) S i. e. incitationem, . . . *4 linguàâ vernaculà: entaſſer. 25. Eod. verſ. 17. Colluviem variorum animalium] (2)N ſignificat) omnis generis animalia noxia & ſerpentes & ſcorpiones permixtim, quæ (a- . nniima- n) i. e. & ſupplex oravit ad illum in iſta re, 17. Vide cap. antec. 7. v. 4. confer. & infta verſ. quoniam durur viſum fuit Sancto illi Benedi- 15. he cap. n. 2 2. ac not. in pDam h. loc . to, facere rem iſtam, (nempè) interficere ra- 18. De quo vide ſupra Exod. cap. 2. verſ. 12. . nas, quas (Moles) promiſerat Pharaoni, fore, 19.- Confer. cap. antec. 7. verſ. 19. n. 20. . ut illæ exſcinderentur, quæ ipſius (Dei) lega- (20. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 2. h. cap. n. 3. & n. 4 tionem obierant, atque hoc eſt, (quod hoc ver notata ſunt, confer. & Ezech. cap. 47. vVerſ. . .. ſu 8. dicitur:) & cjamavit propter ranas, nam ibique Raſchi not. precationem magnam fecit Molſes propter rem z1. Vide tractatum Talm. Sanhedrin, fol. 67. b. iſtam. ſicuti allegatur ad marginem in b'pon nev ſu- 11. Hebr. DR, quam diaionem R. Salomo per Commentarium Raſch. h. loc. confer. & Gur hic exponit: vnax i. e. acervos, ſic & LXX. Arjeh fol. 74. col. 4. med. ubi iſtiuns rei atio ad- mulos, Vulgata habet: immentos aggees. ac Sanhedrin fol. 9 5. b. ꝗr sarlaε (al. Reiz arlae Vel Asicnνιαρι) i. e. cu ducitur, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 56. cOl. 3, 12. Confer. quæ infrà ad Exod. cap. 3 6. V. 7.n. 3. 22. Prout cap. antec. 7. v. 4. habetue, vide & ſu- prà verſ. 1I1. h. cap. n. 17. confer. & tract. Talm. & n. 4. notata funt. 13. 14 eſt: ivit eundo, vide Geneſ. c. 12. v. 9. & MoE katon, fol. 18. a. Jerem. cap. 41. verſ. 6. it. not. ad Eſai. cap. 6. v. 12 3. Quaſi bellum adverius te concitabo & prælium 10. n. 32. milcebo id enim nn hic notat. 1 . 14. Firn 2: Reg. aa. 3. V. 24. habetur. 14. Sicuti Deuteron. cap. 32. verſ. 24. hab etur. . 15§. Vide I. Samuel. cap. 2 2. v. 13- . . — b. 3 ¼. V. hab 1 . Prout I. Reg. cap. . verſ. 83: habetur „con- 5. Vel: entaiſſer, ſic reddere poſſis: Nxwaxe, pro- fer. not. ad Jetem. c. 9. V. 4. n. 2. & V. 24. D. 19. betur⸗ ut in Bibliis Buxtort. aliisque editionibus hie ha- me imalisnoxi Unaqvagpeßle busuti ſolent Uando utbenn (utbis incolas) equogvetins neallegorica lic notat.) .. & Cilcrimen ſeparatun 31. Uamvis Diyn malunn ininketl popplum menn Dhhicpon lod.) an coreſtio, nete tem (öve Deur com, abomin⸗ illud abominat 1 . — betur, in exein, . gltur: RWWn (ortuptam eft „ dum: voN MSrO 1. habetn 1. 1 6. Hebr. A ditione Hebr. diione Dp i. eerpolti ſit: adducitur: unslaque pla modus. 7,). Vel: cum: Ppn conle leg ide no , Vide, qgue e , quoe not, ad Eialee. 19, die ilanſtgli cAny T. GraA⸗ nempeinillo at, quando Cufilnl⸗ ultitudo lre) ediuhe] Ut n hnullampo. .If. Ditu Bod,verl,1. eultabit vobis oque (verbum ONieim. hcitationem., lun lrlim, qux (2. nimma- B ker. & intia verie R Wwew h oe, ,2. getl 11. g. l. 20, (ape heg, dn 4. cap. 47, derl 10. edtig, ol. 6yb. J. 6h0 CAP. VII. . mimalia noxia) Uo⸗ CEgyptios) perdebant; adducitur autem ratio in Afe⸗an 26. in ſeparatum 31. eſt à te. in dhn he . loc. confer, & Gut iſtiusre 1alioad⸗ 1. fol. 56. 0l habetut, Fide Kil⸗ gker, & track Talm. meitbo Aptelium tt. ell. 14, hebetit. s: V, . edltionibus uK ha“ hetol⸗ EXODI. 44 5 unaquaque plaga, cur iſta & cur illa (fuerit immiſſa,) ſecundùm ordines belli27. qui- bus (uti ſolent) reges, venit (Deus) contrà illos (5gyptios,) moreregio, (videlicèt) quando urbem obſidet (rex,) primò corrumpit illius (urbis) fontes, ac poſteâ contrà eos (urbis incolas) clangorem excitat tubarum ſono, ut illis metum ac terrorem incutiat / ſic quoque ranæ coaxabant 28. & ſtrepitum excitabant, &c. ſicuti habetur in expoſitio- ne allegorica R. Tanchumæ. Verſ. 18. Faciamque mirabilem 9. ] (Iſtud: DSI hic notat:) ) NνDi. e. & ſeparabo, ſic quoque (accipitur in illo loco:) Rei. e. & diſcrimen faciet Dominus, 30. ſic etiam (in alio loco:) — na i. e, non Eod. verſ. I8. IUlr ſeias, quòd ego Dominas ſim in medio terræ] Quamvis Divina Majeſtas mea 32. ſit in cœlis; decretum (tamen) lee firmum eſtac ratum in infsrioribu. Verſ. 19·. Etponam redmyiinen, Quæ faciat diſerimen inter populum meum & inter populumtuum. Verſ. 20. Corrumpebatur terra] (Verbum RrLNhic ponitur pro:) NNrw i. E. corrumpebatur terra, (ſic etiam argum Onke- loſi: )NiannD 33. i. e. corrupta fuit terra. Verſ. 2 I. Sacrifßcate in terra] i. e, In lo- co o,erabeashin dennum. Verſ. 22. Abominationem Waptiorum, i. e. Timo- rem (ſve Deum) 6gyptiorum, ſicuti (dictio ) accipitur in illo loco:) & Mil- com, abominationem (ſeu idolum) filiorum Ammon; 34. vocat autem (S. Scriptura) illud abominationem reſpecu Iüncl- ktafum,eil prætereà & alia ſignificatio (horum ver- borum: ) Tau in exemplari Hebraico, quo Suk. E gitur: PYNX; ſed vocem iſtam utrobique vel Ccorruptam vel uſu antiquatam puto, fortè legen dum: rn 1. e. inciter, Latin. incitare, in MStO2. habetur: eUe; abeſt autem à Nst 1. 2⁶. Hebr. Na, ſie i in Bibliis Buxtorf. & in e- ditione Hebrzica, qua uſus ſum, habetur, in e diione Ceonen ne legirur H†α&ae Aggadab 1. e & expolitio ſeu enarratio myſtica, ut lenſus ſit: adducitur autem ratio & expoſitio myſtica in una quaque plaga &c. utrobique ſenſus erit eom modus. 27. Vel: cum apparatu bellico, Bebr. Dm- pNEH confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 87 3. & ſeq. vide & not. in a h. loc. 2 8. Vide, quæ cap. antec. 7. v. 2 9. n. 39. de Verbo pe, quod 8 hic habetur, notata ſunt, i. not. ad Eſai. c. 23. V. 5. n. 12. 29. zie tranſtulit an autor Vulgatæ Latinæ, ſecutus LA. interpretes, qui verterunt: z! rrze. g2a, quæ verus interpres Latig us tr⸗ nſtulit: & glorificabo, minus apte. 30. Vide cap. ſeq. 9. v. 4. num. 2. & cap. 11. v. 7. n. 22. 31I. Vel; remotum, vide Deuteron. c. 30. v. 1I⸗ ubi Commentator noſter Dr723 exponit 3oni. e. tectum, occultatum, confer. ejusd. not. ad Deuter. cap. 17. v. 9. D. 13. 32. Hebr. aaaαα, Divina bpræſentia mea, de hu- jus voris ſignificatione alibi à me dictum eſt. 133. Sic in notis R-ſchianis hic habetur, in Bibliis Buxtorf. ut & in Complutenſi editione legitur: tanrNe, conlfer. not. in or r, h loc. 34. Uti z. Reg. c. 23. v. 13. habetur, confer. Raichi not. 2 Genel. c. 46. V. 34. & ad Exod. c. 7. V. 17. n. 19. a c c. I I. V. 5. n. 1 1. & c. 2 1. V. 1. & ad Levit. c. 2 6. V. 30. n. 116. it. ad Ze- phan. c. 2. V. II. n. 2 8. & ad Deuteron. c. 3 3. V. 19. . 126. it. DZ Cantic. c. 7. V. 10. n. 62. con- fer. KEE ß́UMUD EX oDI. borum:) abominationem ⁵Ægyptiorum, (nempe, ut notet) rem, quam Ægyptii odio quòd nos ſacrificamus, nam eece timorem Eod. verſ. 2 2. Nonne lapidabunt nos!] Interro- habent, (videlicèt:) ſacrificium, dolum) corum nos ſacrificamus 37. (ſive i- gativè (enim accipienda ſunt verba iſta.) Verſ. 2 5. Wladere] (Verbum —, po- nitur hic) pro — NN i. e. ludificare. Verſ. 27. & removit colluviem animalium] Nec (animalia iſta,) ſicuti mortuæ erant *ranæ, nam, ſi mortua fuiſſent, illi mortua ſunt (gyptii) ex eorum cutibus utilitatem cepiſſent. 36. Verſ. 2 6. Et oravit Dominum] (R ſignificat) Roboratus fuit (Moſes) in oratione, ſic quoque, ſi voluiſſet dicere: N)), potuiſſet(ſanè ita) dicere, ac ſenſus literalis eſſet: & multus fuit in oratione; ſed quoniam ille loquitur in ſigniſicatione lis eſt: & multus fuit ad orandum. 37. CaAr. IX. (ſive forma) — ), ſenſus ejus litera- 4 Etſ. 2. Retine eor (Verbũ pi p hic idem notat, ac:) r Ni e. detines, ſicuti in . illo loco:) pTN i. e. & apprehenderit pudenda ejus. 1. Verſ. 3. Ece manus Domini erit] (Q)hic)notat Mſic enim genere fœminino dicitur de præteri- to: r ac de futuro: * & de præſenti: )).,; ſicutig in verbis iſtis:.) O) à . Verſ. 4. &t ſeparabit] Diſcrimen faciet. 2. Verſ. 8. Plenos pugnos veſtros] (Dictio Qſignificat:) javelles, 3., linguà vernaculâ. Eod. v. 8. Favilla fornacis (Dictio: 9 notat) fer. & Gur Arjeh fol. 83. col. 4. fin. it not. ad 1. Reg. cap. 7. V. 5 I. n.- 127. 5. Hoe ferè ſenſu etiam Targum Onkeloſi habet: ſacriſcabimus pecudem Ægyptiorum, quami- ſi colunt, vide Deuter. c. 33. v. 19. ibique not. confer. & Numer. c. 22. V. 41. n. 126. S Genel. c. 46. V. 34. n. 3 5. ac not. in oN . h. loc. * Hebr. rmu , in MSto 2. iſtorum loco ha- be ur: Wye WM i. e. ſicuti factum eſt; in MStO 1. pro wy legitur: Wy, mendoſè ut pu- 36. Hanc itaque utilitatem Deus Fgyptiis noluit concedere, dum animalia iſta removit, non ve- r interemit, confer., not. in m h. loc. 37. Vel: 8 multiplicavit orare, confer. quæ ſu- praà ad verſ. 5. h. cap. tis Raſchianis editionis nam r poſt: orne j. e. ad orandum, iſta uncinulis incluſa & addi n. 10. notata ſunt, in no- 1( ta ſunt, nempè: de 9 y N& rEe PyS O) onran b N e rOX& & . e. Verſ. 2 3. Etiam iſta vice] Quamyvis ( Pharao) dixerit: ego dimittam vos; ſget 24. h. cap.) non (ta- men) ſervavit promiſſum ſuum, ſic etiam in u- troque MSto hic additum reperitur, niſi qued, rrma i. e., promiſſum ſuum, in utroque o- I. Sicuti Deuteron. cap. 2 5. v. I1. habetur, con- fer. quæ ſuprà ad. Exod. cap. 4. V. 4. n. 7. notata 2. Confer. quæ ad cap. antec. 38. v. 18. n. 30. && ad Exod. c. 3 3. V. 16. n. 56. notata ſunt. 3. Sic reddo hic n, ita enim legendum puto- non i vel , prout in MSto I. ut & in editionibus hactenus vulgatis legitur, re- centioribus Gallis magis in uſu eſt dictio: poig- . . . nées; in MSto 2, legitur : N), ſed m.n- doſam puto hanc dictionem. Q. K. . — ich got AMuremerllii Aell) Siflate aalannln ( Dcuim Aatonis, eEa brni (biem, Ptodn cel.10. eu Uec ſenincaton mnnus fttſidu. uum fuetuntill nne pecls g) mentis Zoypil enta )queet Ui mmbit,etb in)echilta, ,) tus electos. 1⁰. Arntofun ſint uiumi, nanunn ecustunm qu Pulumqvetuum ie Hebr. Snn cum N 2 innti ſol. 111. fol. (. 106. V. 2 le . 1. . .. Licexpriwo ve 4. die elamn vetſi favitla illa feni um Egypli, mellii verbum deiut, ſic expo ſed reluti flos i⸗ ubit Cifiun fer., not in dhn 5e Zie haberur in torf ig bex. Ta alm. Bavakan CA. R. Toypii odio norem (de . m1d] Imtem. 1 Rp. nima un Nee tua fuiſlend, lli nit Domipunt voluiſet icere: nit inotatione; enlusezarliten. etines, ſcutiin 1.3. Kie nanu iciturde preteni⸗ )eN. veſtror (Dictio ei CDidtio. n nOtac) — DN i i. e. Verl. (Pharao) igei=tt: 4 b. cap.) non (1 um, ſic ctiamn ind epenilur, niliquod, lum, in uiroque 0. V. 11. zbetut, 60nh 4 e⸗ n. 7:otals otata funt. nimlegendunn gat 8. N. 11.n 30, Kad out in MOto l. ut Fuſoztis legitur, le⸗ ln eltickio: hig. N, ſd m 4. Sic etiam verſu ſequ. 9. h. cap. dicitur, quòd CAP IX. EXODI. 447 notat) id, quod D i. e. efflatur à prunis extinctis," quæ in fornace comburuntur, lin- uâ vernaculâ: aulbs, * H' ſignificat PDNi. e. ſufflationem, quia ventus illas (fa- villas) difflat atque avolare facit. Eod. verſ. 8. Et Sargat illam Moſes] Enimverò o- mne id, quod vi ſpargitur, nonniſi una manu ſpargitur, ecce (igitur in hoc facto) mira- cula multa (fuerunt,) unum, quòd pugillus Moſis tenuerit plenos pugnos tàm ſuos, quàm Aaronis, alterum, quòd pulvis pervaſerit univerſam terram Ægyptiorum. 4. Verſ. 9. Germinans puſtulas] Juxtà Targum ejus (erit explicatio, nempè: erumpet) in ſcabiem, producentem puſtulas, nam propter illam (ſcabiem) effloreſcebant puſtulæ. Verſ. 10. leus] (Dictio r) ſigniſicat PTi. e. fervores, ac ſæpè (dictio iſta hac ſigni ficatione) occurrit in linguàâ Miſchnæ, (veluti in illo loco:) oei eHi.e. annus fervidus. y. Eod. verſ. 10. In homine & in ſumento] Quòd ſi dixeris: unde- nam fuerunt illis (E.gyptiis) jumenta? annon jam anteà dictum eſt: & mortuum eſt o- mne pecus Ægyptiorum? 6. (ſed reſpondetur, * quòd) decretum illud (Divinum de ju- mentis Egyptiorum peſte abſumendis) non fuerit factum, niſi ſuper illa ſolùm (ju- menta,) quæ erant in agris, dicitur enim: in pecus tuum, quod erit in agro, 7. & is, qui timuit, verbum Domini, congregavit pecus ſuum in domos, 8. ſic quoque docetur in Mechilta, 9. juxtà (illum verſum, qui ſic incipit:) HP)) i. e. & accepit ſexcentos cur- rus electos. 10. Verſ. 14. Omnes plagas meas] Hinc diſcimus, *† quòd plaga primo- genitorum (interemptorum) exæquet coœteras plagas omnes. Verſ. 15. Quia nunc immiſi manum meam &c.] Nam ſi voluiſſem eo tempore, quò manus mea fuit contrà pecus tuum, quod peſte percuſſi, potuiſſem immittere illam (manum meam) ac te po- pulumque tuum ſimùl cum jumentis percutere ( Bele mihi fuiſſet,) ſic deletus fuiſſes Kkk 2z de 11. a. 6. Sic verſu 6. h. cap. habetur, confer. infrà Exod c. fol. 111. & fol. 162 5. it. R. Salom. ad Proverb. 14. V. 7. in notis Raſchi, ubi eadem, quæ hic, c. 2 6. V. 2 I. n. 2 6. abeſt autem iſta dictio àa MSto haberur quæſtio. 2. . * Vel: fed docet, Hebr. rn NiN, prout in X Sic exprimo wa&, LXX. verterunt 11 A,he- MStO 1. hic additum eſt. Xn, fuligo, Gall. ſaye)-. 7. Proht ſuprà verſu 3. h. cap. habetur. 9. Sicuti infrà verſ. 20. h. cap. habetur, tonfer. Exod. cap. 14. V. 7. n. 3 6. & not. in 1a h. loc. 9. Eſt is Commenrtarius ſatis antiquus in Exodum, magnæ celebritatis, de quo vide a e Buxtorf. Biblioth. Rabbin. I0. Vide, quæ ad Exod. dict. cap. 14. vVerſ. 7. n 36. notata ſunt. * Sic Hebr. —Dny hic interpretor; (cribitur etiam cum X ab initio, vid. Buxtorf. Lexic. Chald. favilla iſta fuerit in pulverem ſuper omnem ter- ram Ægypti, hinc in netis quoque Junii ac Tre mellii verbum aα, quod dict. verſ. 9. h. cap. ha- betur, ſic exponitur: non ſubſidebit (favilla;) ſed veluti flos tenuiſſimus pulveris huc illue vo- litabit & diffundetur per totam Ægyptum, con- fer. not. in dnq no h. loc. R h. loc. torf. ia Lex. Talm. fol. 2366. confer. hic tract. Talm. Bava kama, fol. 80. b. ac Bechorot, fol. 5. Sic habetur in Joma fol. 53. col. 2. alleg. Bux- Loci iſtiuns explicationem vide in notis eno 448 EXODI. CAbP. IX. e terra; 11. ſed propter hoc feci, ut ſuperſtes maneres &c. 12. Verſ. 17. Adbuc tu te elevas contrà populum meum] (erbi — HSD) Iuxtà Targum ejus (erit explicatio, nempè:) NR i. e. ſub jugo retines populum meum (verbumque OD, nam via Chaldaicè transfertur: ☚ 2, linguàâ rivationem habet (à voce) 7 DD) de- vernaculâ: calquer; 13. jam anteàâ autem expoſui in fine (Sectionis Biblicæ, quæ inci= pit:) PD ) i. e. & factum eſt in fine &c. 14. (nempè, quòd) omnis dictio, cujus fundamentum incipit à Samech, quando illa habet ſignificationem formæ , , recipiat Tau ſervile 15. in medio litefarum fundamentalium (ſeu radicalium,) ſicuti hoc (verbum — SD) & ſicuti (iſtud, quod in illo loco habetur:) — R'i. e. & onuſtam ſe reddit locuſta, 16. à derivatione — , (ſic etiam in illo loco:) quia JNNi. e. principatum ſumis tibi ſuper nos, 17. à derivatione äö i. e. princeps (ſeu dux, ſic quoque in illo loco:) PSDi. e. animadyerten; fui 18. Verl. 18. Secun-= dum hoc tempus cras] Juxtà tempus iſtud, craſtino die, (Moſes) lineam duxerat ei (pha- raoni) in pariete, (dicens:) craſtino die, quando Sol hanc attinget lineam, deſcendet grando. Eod. verſ. 1 8. Findata eſt] (Verbum 11 hic ponitur pro:) I. e. fundata eſt; omnis autem dictio, 19. cujus fundamentum incipit à (litera) Iod, ve- juti: 0, , nh, , quando induit formam — eyDLD, (in illa dictione litera) Vau venit loco Jod, videlicèt (hoc modo:) O, (ſicuti hoc verſu habetur,) item: , 20. item: 21¹3 i. e. & innotuit, 2 1. item: l i., e. & natus eſt 22. Joſepho, ?3. item: (in illo loco:) per verba non Oi. e. caſtigatur ſervus. 24. Verſ. 19. Mitte, tongrega] Juxtà Targum ej us (eadem eſt hujus verbi 1 interpretatio, nem- 11. Eodem ferè, quò hic, ſenſu tranſtulerunt et- iam Junius ac Tremellius, quibus & Paraphra- ſis Chaldaica conſentit, conter. & not. in ov nye h. loc. in utroque MSto pro: Marn ie e. & deletus fuiſſes, legitur ra i. e. & dele- ti fuiſſetis. 17. Vide Numeror. cap. 16. Verſ. 13. confer. & verſ. ſeq. 18-b. cap. n. 19. 19, Sicuti Daniel. cap. 7. v. 8., habetur, ubi 95 HperSchin, quod punctum habet in cornu ſiniſtro, legitur, fupplenda autem vel ſubintel- ligenda hic ſunt iſta: ne rrViN i. e. à deriva- 12. Nempè, utoſtenderem in te vim meam, ſicuti verſu ſequ. 16. h. cap. habetur, huic expoſitioni conſentiunt etiam Junius ac Tremellius, ut & P. Fagii verſio Paraphraſeos Chaldaicæ., 13. Sic reddere poſſis: in, ſicuti in notis au- toris noſtri hic habetur, Latinè? calcare, confer. Schemot rabba h. loc. uti ad marginem in No D'poh. loc. allegatur. 14. Sectio iſia incipit à capite 41. Geneſ. & conti- nuatur usque ad eap. 44. V. 17. 15. Vide Genel. dict. cap. 44. verſ. 16. ibique not. n. 11. it. not. ad Hiob. cap. 12. Verſ. 17. n. 9. 36. Proùt Eccleſiaſt, cap. 1I2. Verſ. 5., al. 7. habe- Sur. tione 72i. e. intellectus (nempè: venit verbum iſtud arnu.) 19. Conſer. quæ verſu antec. 17 h. cap. n. 17. no- rata ſunt. 20. Id eſt: nata eft, ſieuti Hoſe. eap. 2. V. 5-habe- tur, ubi vide Raſchi not. 21. Prout Eſther. cap. 2. v. 22. habetur. 22. Hoc verbum per incuriam typothetarum in exemplari, quo uſus ſum, omiſſum eſt, quod plevi. 23. Sicuti Geneſ. cap. 46. Verſ. 20. habetur. 24. Vide PöovVerb. gap. 29. V. 19 ex utroque MSto, ut & ex Bibliis Buxtorf. ſup= ie.ersds cerll us elevaverit culo (nicfui a; fſed,r 29,6miunt Verl.29. Cun Gia idolorum tis ſc quoque⸗ Nui. e. huc ſgbitcatione⸗ dum cubueran be N nempe hocſen guattitelzir⸗ — 25. Chaldaicè: quod hie inten Peritut, conte 26–, Sie verbum betur, ex we Alii aliter tran Srgi gebunt, 3MSs 27. Hebr. e betur, ubii 4 In uttogne tloms Vit, addium dem, nquel de Genel. c. II Hebr. Won 1 WCodler, hie h. locad ma Uotag⸗ 3 Id et: a CM. I. . Aibietu 1e it erhlicztio, doſee. 09), ngrd Ce, gur inci⸗ dickio, djus 2 nd, ſlium,) ſeuti ſüe, llloloco⸗) gri e. Princeps en etl. 198. tus⸗ Aunetateiſha⸗ eam, deſcendet Nro.) Gitera) od Ve⸗ (in illa icione verlu habetur,) .& natus eſt 22. ryus, 24, Vell. erpretatio, dem⸗ ) ——— Ferl. 13. conler. & 8, habetut, nbi um babet in Orruu autem vel ſubintel. NI i e. à eia. gempe:Venit ſeldun 17 h.aP,n. Ino⸗ õ 11. habeturt. um typohetatun in omilium eſt, au DelisBuntort iuß⸗ 1.20. habetul, ⸗ 191 CAbP. IX. EXO DI. 449 pè:)mitte, congrega, 25. ſic etiam (accipitur in illo loco-) qui habitant foſſas, i. e. ſe- ſe congregabunt, 26, item 1i. e. congregate? 7. filios Benjamin. Eod. verſ. 19. Nec con- gregatum ſuerit indomum] (Verbum O&& hic ſignificat 4d2 i.e. collectionem (ſive introductionem, congregationem.) Verſ. 20. Fecit tonfugere] (Verbum 8o hic idem notat, ac) HANNi. e. fugavit. Verſ. 2 2. Saper cælum Particula: 7 hic ſignificat:) 2 z. e. versùs cœlum, ** eſt autem expoſitio(hujus loci) myſtica, quòd Sanctus ille Benedi- Gtus elevaverit Moſen ſuprà coœlos. Verſ. 24. Inmixtus grandini] Miraculum in mi- raculo (hic fuit,) ignis & grando inter ſeſe permixta ſunt; cùm tamen grando ſit a- qua; † ſed, ut voluntatem creatoris ſui facerent, pacem inter ſeſe inierant. *** Verſ. 28. 6maltum ek] i. e. Sufficiat ei (Deo) in illo, quod jam anteà deſcendere fecit. 28. Verſ. 29. Cum egreſſus fuero ex29. urbe] Enimverò in ipſa urbe non oravit (Moſes.) quia idolorum erat plena. 30. Verſ. 30. Necdum timeatis] i. e. Hactenus non metua- tis, ſic quoque omnis (dictio) D, quæ in S. Scriptura habetur,(ſignificat:) * R i. e, huc usque non, nec ſignificat: b i. e. anteâà (vel antequàm) (in priori ſignificatione accipitur in illo loco:) Eà — ideſt: D , non⸗ dum cubuerant, 31. item (inillo loco:) HDA —6 (quæ idem ſignificant, ac) HPDA) 2 b i. e,. nondum germinaverat, 32. ſic etiam iſtud hoc loco (accipitur: nempè hoc ſenſu:) novi, quòd hucusque vos non timuiſtis (Deum, ) & ex quo vobis ali= qua erit reſpiratio, vos in perverſitate 33. veſtra perſiſtetis. Verſ. 3 I. Et linum at qué Bor⸗ Kkk 3 2 5. Chaldaicè: vn, ſic verbum Hebræum a, quod hie in textu ſacro habetur, translatum re- peritur, confer. not. ad Jerem. cap. 4. V. 6. n. 9. 2 66. Sic verbum pyR, quod Eſai. cap. 10.V. 3 I. ha- betur, ex mente Ralchi noſtri hic vertere volui; alii aliter tranſtulerunt, abſunt autem iſta: n DyR Pa i. e. qui habitant foſſas, ſeſe congre gabunt, à M Sto I. 27. Hebr. Wyn, prout Jeret. cap. 6. Verſ. I. ha- betur, ubi vide Raſchi not. & In utroque MSto, ut & in notis Raſchianis edi- tionis ynon mnev poſt illud: Han i. e. fuga- vit, additum eſt: Dan e i. e. ſignificat (i- dem, atque in illo loco:) D)) i. e. & fugit (vi de Geneſ. c. 39. v. 12. & 13) x Hebr. nus Au), abſunt iſta à MSto I. † Hebr. Ne on e, abſunt etiam iſta à MSto 1 ⁶ A Confer. hic Schemot rabba, uti in nas h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam NDOtase 2 ½. Id eiſt; jam anteà Deus ſatis grandinum ac flammarum ignearum in terram immiſit, con-= fer. hic tract. Talm. Jadajim, fol. 76. b. 29. Particula mièe hic ponitur pro in i. e. ex urbe, confer. infrà Exod. c. 32. v. 3. ibique not. n. 1 5e & n. 156. ſic etiam in MSto 2. yA HN& enponitus Ry in i. e. ex urbe. 30. Vide, quæ infrà ad Exod, cap. 12. V. I. n. 3. notata ſunt, confer. & Schemot rabba, prous in non PS ad marginem h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas, confer. & tract. Talm. Be= rachot, fol. 54. b. * Hebr. &αav hæc & ſequentia, usque ad: N 7) PNAy i. e. quod usque &c. abſunt à MSto Ie 31. Proht Genel. cap. 19. Veri. 4. habetur. 32. Vide Geneſ. cap. 2. V. 5. ibique not. n. 26. confer. & cap. ſequ. 10. V. 7. n. 1 I. 33. Vel: in vilipenſione ac contemptu veſtro ergà Deum, ſic etiam dictionem ν; quæ hit ha- betur;, exponere poſſis. XX Hebr armb-a hæc & quæ ſequuntur, usque ad AWWN 3 i. e. quia hordeum (erat virens) ab⸗ ſunt ab utroque MSto. 45 0 EXODI. CAP. IX. hordeum pereuſſum fuit] (Verbum bic ſigmificat:) 1 i. e. fractum fuit, eâ- dem ſignificatione (accipitur in illo loco:) Pharao i. e. fractus, 34 item (in illo lo- co:) . i. e. fracti, 35. ſic quoque (in illo loco:) 1 i e. non fracta ſunt, 36. nec convenit, explicare (verba) iſta per ſignificationem 801 i. e. percuſſionis,. quia litera Nun non eſt loco Heh, ut poſſit exponi 12, veluti DD, nec 22 ſic- uti 1; ſed (litera) Nun eſt radicalis in dictione & ecce iſtud (verbum 322) eſt à derivatione (vel ſigniſicatione, quam habet verbum:) i. e, confracta ſunt 37. oſſa ejus. Eod. verſ. 31. Qui⸗ bordeum erat virens ] i. e. Jam anteà erat primitivum 38. atque ſtabatin duritie ſua, ideò confracta ſunt ac ceciderunt (hordeum ac linum.) ſic (Eod. verſ. 3 1. Linum culmo babebat] i. e. Creverat jam anteà & erat factum ita, ut ſtare poſſet in calamis ſuis. 3. Eod. verſ. 31. Hordium autem erat? virens] i. e. Stabat in virore 406 ſuo, (dictio 2)&, quæ hic habetur,) ſignificat (i dem atque inillo loco:) & i. e. virentes plantas vallis. 41. Verſ. 32. Duia ſerotina e- rzant] (Dictio N“ Nπ hic idem ſignificat, ac) NHNDO j. e. tarda, 42. hactenùs enim erant tenera ac poterant contra durum ſtare; licèt autem dictum ſit: omnemque her- bam agri percuſſit grando; 43. tamen explicandus erit ſenſus literalis S. Scripturæ de- herbis, quæ ſtabant in caulibus ſuis, 44., quæ aptæ erant, ut grandine percuti poſſent; eſt autem expolſitio allegorica R. Tanchumæ, 45. (videlicèt:) ſunt nonnul li ex Rabbinis quoque durum, . noſtris & Levit. cap. 2 3. V. 14. n. 27. 41. Sic Junius ac Tremellius verterunt locum, qui Cantic. cap. 6. v. 10. habetur, Buxtorf. vertit: in virentia vallis, Vulgataibidem habet: pomaz 34. Pharao Necho, de quo 2. Reg. cap. 2 3. V. 29. inde dictus putatur, quia claudus ſeu fractus crure fuit. 5. Hebr. , ſic Commentator noſter ver- bum ., quod Eſai. cap. 16. v. 7. habetur, convalhium; alii? fructus convallis, confer. num. exponit, alii verterun:: attriti, confer. ibidem antec. 38. & n. 40. Aben Esra ac Michlol Jophi. 42. Vel: ſerotina, ſic Commentator noſter hic 35. prout verſu ſequ. 32. h. cap. habetur. exponit, juxtà Hebræam dictionem & ſi- 37. Sic ex ſignificatione Chaldaica accipitur in- gnificat: obſcura, quam notationem ferè reti. Hiob. c. 33. V. 21. eodem modo etiam in Mich. nuerunt in verſione ſua unius atque Tremelli- 101] ophi verbum 2 ibidem exponitur: Nanea us; dum tranſtulerunt : latentia erant ſub terra, arta i. e. fracta & contrita ſunt, confer. & A- i. e, nondum prodierant, ſicmti ibidem in notis benkſra ac R. Salomo ad dict. loc. explicatur, confer. not. in am w h. loc. 8. Vel: præcox, primus ei fructus erat, Hebr. 43. Lti ſuprà verſ. 2 5. hn. cap. habetur ,confer. hice n, ſic kerè junius ac Tremellius: hordeo ſpica Schemot rabba, uti in = pa rW h. loc. alle- erat mutica, confer. paulò poſt n 41. h. verſ. atur. Linum jam folliculos germinärat, ſic autor 44. Hebr. =ta, ſicuti in utroque MSto, ut & Vulgatæ tran alit. . in Bibiis Buxtorf. aliisque editionibus habetur, & Hebr- WMyNRα° hæs & ſequentia, usque ad ver && rectè quidem, nam lectie iſta: Spyna, quæ 3 2. abſunt ab utroque MS .. S in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur, 40: Vel: ſtabat in virentibus ſcapis ſive eaulibus vitioſa eſt. ais, Germ Stunde in ſeinen Stengeln / con- 4. De hoc R. Tanchuma vide & Raſchi not. ad' Exod. fer. num. ſequ. 4 1⸗ & Levit, cap. 2. v. 14. Sign. ss 4 . ————————111 cr. 1. noltris, guihi Scen) nn ercullatvennn Cunbres) ſmile (Ktud, 4 natig Prouth Menachem, ) . tur wihi verb NWie Et 2d fündendonn tan ac) nonh⸗ Erl.1. Verl. 1. Ver.2. Lxod. . 14. . Lerit, c, 11. ven 9) Hebr. vn, 1. habet: Wn ſententia ſen e⸗ Hebr. hN N aniee le, ablunt 49. Conler. Ral 11. & ad Eze veun eyplie labeiur. gy. die uxtg men ſertete rolei; Pernos, ſklti u, ubi vice it hnot, ad Na ac ſeien, c. 7, Rum. antec. 4 ad/ kuit doe⸗ Hedr Nn, i CAbx. — Comfiitzet. mkinillolo. nktachfun, Perevllionis, nec a ſic⸗ n) en ſunt 37. 0la kimitirum 9 linum,) Keratkactom Mautemtret Bnifcst icenn is ſerotinse⸗ ladtenus enim hnemque her- Sctipture de⸗ Gtipollentzek lli er abbini nolttis ———æ terunt ocumn,qi Puntort, ventit tem habet: pom Fallis,conternum. entatot nolter tie lonemm rNeN . ationem fere keli. que Liemelli⸗ tig erant ſub tertn, ii ibidem in dotis U Wov h. o, betut, conlet. hie 1 Wovh. loe. ae⸗ toque MI Sto, ut & Etiomibus habetut, u: Oyu, qur uſusſuim, labetit, Rachi pot, a0 100, DRebr. pla, id, quod in notis r hie cx- CAP. xX. EXxODI. 451 noſtris, qui hac in re diſſentiunt * atque exponunt (verbaiſta:) N DdN 32 (ut ſigni⸗ ficent:) &ι i. e. mirabile, (nimirùm) NN i. e, miracula facta ſunt eis, quòd non percuſla fuerint. Verſ. 33. Non efigſias eſt] i. e. (Imber) non attigit (terram,)etiam iſti † (imbres.) qui erant in aere, non attigerunt terram; 46. eſt autem huic (verbo )) ſimile (iſtud, quod in illo loco habetur:) N) i. e. & attigit nos 47. execratio & adju- ratio, (prout habetur) in Efra, 48. (ita, ut N ſignificet:) N i. e. & tetigit nos; aſt Menachem, Ben Seruc, conjungit (verbum ) illi parti, * (quæ habetur in illo lo- co:) NDi. e. ficuti funditur argentum, 49. ut ſignificet fuſionem metalli, ac viden- tur mihi verba ejus conſentire paraphraſtæ Chaldæo, qui (verbum:) PX) (tranſtulit:) PNNW&) i. e & fudit, 50. item illud: Rpa (Chaldæus interpretatus eſt:) NN) i. e. ad fundendum, 51. ſic etiam iſtud: non , (quod hoc verſu habetur, idem lignifi⸗ cat, ac:) non px i. e. effuſus fuit mber) ſuper terram. CAP. X. Erſ. 1. & dixit Dominus Moßi: veni ad Phargonem] Et præmone illum. 1. Eod. verſ. I. Ponam] (Verbum M ρ hic idem notat, ac:) PU, i. e. ponam ego- Verſ. 2. Mufßi] (Verbum od ſignificat.) HPr i. e. illuſi (vel irrili,) ve-⸗ xos. . 14. : . 4. diini Verf. 8. it. ad ponitur Tam nrrnen b Pren e en 3 „C. 11. .2. D. F. 1DI. . - 2 = Hlebr. pyrm. ſic ctiom in MSto z. ſed MStum i⸗ e. II fundamento illius ( loci Scripturæ, - 1. habet: ri i. e. remoti funt (fcil. ab hac bihabetur:) or rei, e. ſicuti funditur ar- ſententia ſea explicatione.) gentum, qui eſt liber manuſeriptus R. Marde- 1 Hebr. rN He, hæc & tſequentia, usque ad: chai, filii R. Naphtali, piæ memoriæ, ſic e 9 i, e. eſt autem huic (verbo Ira) ſimi juxtà uv) rm hic expono, ubi etiam aliæ le, abſunt à MSto I. explicationes iſtius abbreviatmæ habentur, con- 46. Confer. Raſchi not. ad Ezech. cap. 1 3. verſ. fer. infrà Exod. c. 2 I. V. I 37. D. 91.⸗ 11. 8& ad Ezech. c. 38. v. 22. ubi dictionis 49. Proin Ezech. c. 22. veri. 22. habetur, confer. nNX& explicatio juxtä mentem Rabbinorum? not. in or r, h. loc. habetur. 50. Sic Paraphraſtes Chaldæus tranftulit Exod, cap- 47. Sic juxtà memem Commentatoris noſitri hic 36. verf. 36. vertere volui; alii tranſtulerunt: & effuſa eſt ſu- 5I. Vide Exod. cap. 3 9. verſ. 27. ibique Paraphra- per nos, ſicuti Daniel. cap. 9. verſ. 11. habe- ſin Chaldaicam. tur, ubi vide num. 12. vide & num. ſequ. 48-I. Vel teſtare eoràm eo, id enim verbum e„ it. not. ad Nachum cap. I. verſ. 6. num. 21. & quod hic habetur, fignificat, confer. fuprà Exod, ad Jerem., c. 7. V. 20. n. 4. c. 7. V. 2 5. n. 29. & Denteron. c. 2 I. V. 2 I. De DA8. Imô in Daniele iſtud ſeriptum reperitur, mi 25. vide & not. in νν nνα h. loc. abſunt au- num. antec. 47. dictum eſt, aααaaρ£ταια ναναο, tem iſta: 1n WrTN& pramone illum, ab ntro- via fuit hoe autotis noſtri. que MSto-= FEäXODIl. oſtquàm veluti (in illo loco:) quia Nelv i. . illuſiſti mihi :. item (alio in loco:) nonne, — ‚. e. illuſit eis, 3. id, quod dicitur* de Egyptiis, 4. nec (verbum ſtud — 'v hic) ſignificat 7 i-e. facere & H i. e:actiones, 5: nam ſiita verbum tranſtulerunt. „ Hebr. una &), abſunt iſta ab utroque Moto Ert. 4. Eodem, quo hic Commentator noſier, ſenſu et- iam LXK. verterunt loeum iſtum, qui hoc verſu habetur, dum tranſtulerunt: l illuſi; ſed autor Vulgatæ vertit: contriverim ac videtur verbum — yy ſumpfiſſe, ut ſignificet: prv, nem- pe punctò in dextro cornu literæ Schin poſitô quod verbum ſignificat: contrivit, contudit, eo- dern ſenſu idem autor VYulgatæ videtur ſumphiſſe dum vertit: percuſſus eſt; ſed autot noſter ver- Dur illud'myre explicat per Moriw, puncô in liniſtro litezæ Schin cornu poſitò, quod ſigni⸗ Afrcat: illuſi, irriſi. = . Quo ſenſu accipitur 1. Samuel. c. 2 5, verſ. 3. ac fſerem. c. 1 ½⸗-Y. 6. Sicuti Thren. cap. I. V. 22. habetur. 7. Vide Thren. dict. cap. I. Vv. 22. loeum, qui 1. Samuel. dict. c. 6: Vv. 6. habetur, † 10. aliisque in locis S. Scripturæ, 12. habetur zsubi ſe. cap. 5. v. 5. n. 14. Sc Ejusd. cap. 7. V. 10. ibi⸗ que Raſchi nor. Jonathan verbum — , quaad dict, verſ. 10, habetur, Chaldaicè expoſuit: INn i e humiliatus eſt, vide & not. in non me h. loc. ut & not. ad Eſai. cap. 3 1.: V. 4. num. 8. & 4 ad Plalm. 22. V. 2 5: n. 33. it. ad Pſalm. 119.V. 107,. n. 5 8. 2OUU—WU 1. Confer. quæ ad Geneſ. cap. I. V. I. n. 27. ut infi ad verſ. II. h. cap. h. 1 7. notata ſunt. 11. De voce —%, quæ hie quoque habetur, cap. antec. 9. V. 30. in notis Raſchi dictum eſt, confer. & not. in H D h. looc. * In utroque ASto, ut & in notis Raſchianis edi- tionis n N poſt illa: —yn bre 1. e. 3a Pharaonem, hæc addits ſunt: =S‧ WN ll êõä tN i: e. Verſ. 10. Sicuti ſum dimiſſurus vos) n gtiam dimittam oves ac boves, ſicuti dixi- Targum ſic habetur: vigete, quòd ma- lum, quod vos putatis facete, in faciem veſtram 2. Proht Thren. eod. cap. I. verſ. Vulgatæ tranſtulit ibidem: quoque LXX. verterunt? veαον i, e. factus eſt; aſt autor? revertetur, Vel: contrà ſaciem veſtiram ſtat, ſic- vindemiavit, iidem uti Ar. Montani habet verſio Latina. M LXX. Thren. dict.: c. I. V. 22. Ver- CN. E catalis abdiyi bicrlun dr)aent eſſet, ſeribendum ei (Moſi) fuiſſet: H, veluti (accipiturin illo loco: bizpi. e. quando igiiel & fac eis, 6. item (alio in loco:) ſicuti Nih y i. e. feciſti mihi, 7. item (in illo loco:) qui An Uebeneli Hy i. e. factus eſt mihi. 38. Verſ. 3. Submittere te] (Sic QNv etiam exponitur) gyetühecrerd juxtà Targum ejus: N Nri. e. humiliare te, eſt autem iſtud (verbum N) à ro-⸗ Piunehkiluch dice ̈ (ac ſi diceret: usque quòè) renuis eſſe humilis ac ſubmiſſus coràm me? 9. Verſ. iemn velram, §. Oculum terra] i. e. Aſpectum (ſive ſuperficiem) terræ. Eod. verſ. 5. Nec poterit] a Deuslltae Videns cernere terram; utitur autem 8. Scriptura hic) brevitate ſermonis. 10. Verſ. 7. cummcidit & t⸗ An nondam 11. cognoſcis] Num hactenùs haud noſti, quòd perierit Pgyptus 2 Verſ. unsdikekant 1 8. Et reductus eſt] Redudti fuerunt (Moſes & Aaron) per nuntium, qui ad illos erat— Sicuti rOsdii miſſus, is reduxit illos ad charaonem. * Verſ.10. Videte quòd malum ſit antè faciem R Domino quiai veſtram] Juxtà Targum 12, ejus (erit illius expoſitio;) eſt autem explicatio allegori- eer non ekt 6 cc (wmohisbkenit 2. Prout Numer. cap. 22. verl. 29: habetur con⸗ bum — )y verterunt. 1 S,o,, i, e. vind zniss ie hoptkſli fer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 6 %. b. S fol. abſunt autem iſta: en en i. e. qui factus coatigitin died „. a. s eſt mihià MSto „. Oẽẽ IIII:, CnO iet 32, Vide 1. Samuel. cap. 6. v. 6. ubi alii aliter iſtud 9. Confer. not. ad Zachar. c. 10. V. 2. n. 2. S Ho⸗- ſe torucn,) gue DPrwiz 1r Hebr. vhrd, 1 illins Ocohab 8.) “ 13, In notis Buel tio: litere ſin Drweſfeiunt (Phario) ſelle tra Mo: IMaeli 1. Pront Exod, . turpurlis i Pplü,) 13. Vige ſoſ. tt not. Hebr. Dmes habetut: Dh 1 Hebr. dn ſe⸗ Finum) ſcin n dbi ſiceplura, c(IN1. co.) nonne, nee (verbum 8,. nam ſiita )ehie. iloloco)qui Am exponitur) neine. me! 9. Verl. . Nerhteri 8.10, Verſa, Vptus! Verk. jiadillos erat tants ſatienl lcatio Alegori. (4 —— 7o7, iie Vindemis; N ie, gui tcus . . 2.. ¹, & lO. ca,. 7. V. 10 ibi⸗ erbum 1, quod daickerpoſuit: Pn R in T 31, V. 4. numm 9, t. ad blalm. 119 V. .l.F. I.n. 2 Ul0 ,nCtata unt, uoque habetuhcap⸗ dickumelt,conlet. e, otis Racchiais edi⸗ . , be. õ NN N ) N ſomcdimiſlutus bores, Kkunicin⸗ iete, quod na⸗ ge, in ficiem Veltratn jem veliiamiſia, ſc⸗ Lainz. 2 . CAr. X. EXODI. ca talis: audivi, * ſtellam quandam eſſe, quæ vocatur1i. e. malum, dixit (igitur) il- lis( Moſi & Aaroni) Pharao: video ego per aſtrologiam meam, quòd eadem ſtella v dicta,) aſcendat contrà vos 13. in deſerto, atque iſtud ſignum eſt ſanguinis ac cædis, quando igitur Iſraelitæ peccârunt per vitulum (conflatilem, quem fecerant,) ac San- tus ille Benedictus voluit illos interimere, dixit Moſes in oratione ſua: cur dicent E- gyptii hæc verba: N i, e. in malo (ſive infauſto ſidere) eduxit illos &c. 14. hoc i- = 4 R pfſum eſt illud, quod dixit † eis (Pharao;) videte, quòd u i. e., malum ſit contrà fa- ciem veſtram, (quò ditô) ſtatim penituit Dominum maliac vertit ſanginem (cædis, quàâà Deus Iſtaèlitas punire voluerat,) in- ſanguinem circumciſionis, quâ oſua illos cir- cumcidit, & hoc eſt, quod dicitur: hodiè removi opprobrium Ægyptiorum à vobis 15. quia dixerant vobis, ſanguinem videmus ſuper vos in deſerto, Verſ. I1. Non ira (Fet) Sicuti vos dixiſtis, “ ut parvulos veſtros vobiscum ducatis; ſed ite vos, viri, & ſervite- Domino, quia illud * petiiſtis hactenùs (dicentes:) ſacrificemus Deo noſtro, 16. jam- verò non eſt moris, ut parvuli ſacrificent. Eod. verſ. I I. Et expulit eos] Ecce hæc eſt ſermonis brevitas 17. nec exponitur, quis fuerit, qui eos expulit. Verſ. 12. Pro locuſtis] i. e. Propter plagam locuſtarum. Verſ. 14. Etpoſt eas non erit ſi] Mtud autem, quod contigit in diebus Joelis, de quo dicitur: non fuit ei ſimile à mundo condito, 18. diſci- mus, quòd fuerit gravius, quàm quod ætate Mofſis accidit, Ppropter multas ſpecies (in- ſectorum,) quæ ſimùl junctæ fuerunt (illo tempore, videlicèt:) P A½ – Dr =— ; —2NR. 19. ſed, quæ Moſis (tempore extitit,) una fuit ſpecies (locuſtarum) eique non Hebr. nw, ſic etiam in MSto z. aſt in AStofj an ne ne e eebenn eenen ne 1. illius loeo habetur: )i. e. eſt (ſtella quædam rann) i, e, quia ilud petiiſtis hue usque, dicentes. S&c.) . abeamus & ſacrificemus Ecc. 13. In notis Baal Hatturim hæc habetur obſerva-16. Sicuti ſuprà Exod. cap. 5. verſ. 3. habetur. tio: literæ finales vocum iſtarum: a 9) 17. Confer. quæ ad verſ. 5. h. cap. num. Io. nota- W-ab efficiunt dictionem ☛na, quia viderat ta ſunt. (Pharao) ſlellam ☚ 7.* 1. e. Martis, oriri gon- 19. vVel: à principio, prout Vulgata habet, LXX. traà illos (Ilraélitas.) 5 diszes; à leculo, vide Jaéël. c. 2. V. 2. 14. Prout Exod. cap. 3 2. Verſ. 1 2. habetur. ibique not. num. 2. confſer., hic Gur Arjeh fol. † Hebr. mése, in utroque MSto illius loco babe 76. col. 2. fin. tur pluralis: htev i. e. quod dizerunt (fcil. F-19. Has eſſe α i. e. ſpecies locuſtarum ſeti- gyptii.) biIit R. Salomo ad Joel. cap. 1. v. 4. autor Vulga- 15. Vide Joſu. cap. F. V. B. al. 9. ibique Raichi. tæ vocem 7 vertit: bruchus, "bn, rubigo, not. Dneruca, ſecutus I,X X. interpretes, qui verterunt: Sovg , PDE, õ , quam poſtremam dictionem blinius eru- cam eſſe Putat, ahii: hirſutam, nonnulli in ge- nere: inſectum viloſum, confer, præ aliis Dn. Hiob. LII * Hebr. trpde Ween, in MSto 1. iſtorum loco habetur: y TrE i. e. dixi de vobis. aX Hebr. re Icil. Anay i. e. cultum iſtum Di⸗ vinum) ſic in net. mapn ne hic exponitur, abi vide plura, in MSto I. locus iſte ſic legitur: 4 53 454 EXODI. CAF. X. non extitit ſimilis nec erit. Verſ. I5. Omne viren:] i. e. Folium viride, verdure, * linguâ vernaculà. Verſ. 19. Locuſta una) Etiam (locuſtæ) falitæ, * quas ſale condi- verant, (non remanſerant.) Verſ. 13. & Euru] (☚ 1 p H hic eſt ee ) j. e. Ventus Orientalis, 20. hic attulerat 2. locuſtas, quia (ventus iſte) venit contrari- us, 22, nam 5Ægyptus in meridionali plaga versùs occidentem 23. ſita eſt, ficuti alio in loco expoſitum. Verſ. 19. Ventum maris] i. e. Ventum occidentalem. Eod. verſ. 19. In mare Suph] Exiſtimo ego, quòd mare Suph fuerit ad finem ejus (gypti) in oc- cidente contrà omnem tractum meridionalem, etiam in Orientali plaga terræ Ifraeli- ticæ, quapropter ventus maris (ſive oceidentalis) projecit illas locuſtas in mare Suph, quod contra erat fitum & ſic reperimus quoad terminos, 24. quòd iſtud (mare) reſpi- ciat versus orientem, dicitur enim: à mari Suph usque ad mare Philiſtæorum, 27. i. e. ab oriente ad occidentem, nam mare Philiſthæorum in occidente erat (ſitum,) dicitur enim de Philiſtæis: qui accolunt tractum maris, genti Keretæorum. 26. Verſ 2 1. & palpet (quis) tenebras] i. e. Et oriantur ſuper illos (.yptios) tenebræ majores, quàm ſunt nocturnæ; caligo autem noctis palpetur ac magis tenebreſcat; O)] ponitur pro: DNN, ſunt nobis dictiones multæ, in quibus deeſt Aleph, & quia ſonus 27. literæ A-⸗ leph non exprimitur, ideò Scriptura S. non attendit illius defectum, veluti (in illo lo- co:) non — ) i. e. tentorium figet ibi Arabs, 28. ſic quoque (alio in loco:) N i. e. & accingis me robore, 29. (ubi ) ponitur) pro N], 30⁰. Onkelos autem (verbum )) interpretatus eſt ſigniſicatione )O i. e. remotionis (five receſſio⸗ nis,) ut idem notet ac: non ) D i. e. recedet, 31. (ſic enim ipfe vertit:) etiam, poſt- quàm i. e. receſſit caligo noctis; 32. (tamen permanebit caligo,) quando (nox) pro- 23. Germanis plaga iſta dicitur: Sud⸗Weſt/ nempe ventus inter auſtrum & Zephyrum ſpirans, Plinio vocatur: Libanotus, al. Libonotus. 24. Seu: fines, Hebr. Pan, quo nomine in- terdum etiam milliaria ſignificantur, vide Bux- torf. Lex. Talm. fol. 2581. 25. Sicuti infrà Exod. cap. 23. verf. 321. habetur. 26. Vide Zephan. cap. 2. verſ. 5. ibique Raſchi not. 27. Sive: tonus, Hebr. Mas, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 590ο. & feq. 28. Prout Eſai. cap. 13. v. 20. habetur, nbi in notis Raſchi eadem ferè, quæ hic, adducta ſunt, enim pro 7 ponitur. 29. Vide 2. Samuel. cap. 22. verſ. 40. 30. Sicuti ita plenè legitur, Pſalm. 18. verſ. 40. 31. A radice: ài. e. receſſit, amovit ſe. 32. Id eſt: illæ tenebræ poſteriores expellant prio- Hiob. Ludolfi Commentar. ad Hiſtoriam ejus £- thiop. lib. I. cap. 1 3. n. 77. & ſeqq. vide & not. in So w h. loc. * Sic exprimo hic Ar vel: &ππ ficuti in MStO z. habetur, in MSto I. iſtud omiſſum eſt. Confer. hie Schemot rabba, prout in no Pnarad marginem h. loe. allegatur, ubi vide etiam notas. 20. Autor Vulgatæ vertit: ventus urens, LXX. a- ε ., ventus auſtralis, hac dere ali- bi à me dictum eſt, cœterùm iſta: oe i. e. & Eurus, usque ad: Arin n i. e, genti Keretæorum, abſunt ab utroque MSto. 2 1. Sicuti ſuprà verſ. 1 3. h. cap. habetur. 22. Nempè: contrà terram ſive regionem Ægy- pti, quæ in plaga meridionali verſus occiden tem ſita eſt, ſicuti hic ab autore noſtro notatum eſt. . ies H r kactelet⸗ len, gurhebe fatcaligo . idem⸗ r u laca) fuitge “ ihu] do Cerbaille⸗ . Seripture, rfacichcalx ſe,) ualter⸗ (licael) calg ſelebat non pe Gybäis Deus) impii, gvi nole ginolie dae inde ac nos po lite ſcrutarent ellent lltaelit eleut nonelte iſtodin domor res tenebtas n res tenebtis no Phr. Chald,im 73. I0 A: qua go tawen it Dt. In 34. Qur verba bentur, conk med, 3 . bront Deute 36. Re polſes Judeis 5.8 1,ia, ſieuti numm ſeqn,3 37, Fie explico uti dicitur col 3. Kn. ub catut: tetkia⸗ 1,. uæ non us, conſer, Dot, in Oox. (MX. — * ferdure, hslale condi⸗ en Vennt contrari⸗ ,fiebti alioin uI Bod, verl. Leypti)inor. aterte liraeli⸗ in mare Suph, (mare) reſpt⸗ korum,?i, e, ſtum,)diettur Verl 21. 6 majotes, guum pomturpto: 88 27. litere A⸗ luti (in illo lo⸗ loco.) . Oakelosautetn is (hre tecellio⸗ t.) etiam, polk⸗ quando (nox) pro. — un: Sud⸗Weſt/ Zephyrum fpilans, 4l. Libonorus, , quo nomnine in- camur, Vide But- erl. 31. kabetn. ,ibiqae Nelceki not de qus pote ſile , leg,. 10,. babetut, ubi in 2 bie, addudia iat,; ell⸗40. zmoritle⸗ pſilch 11,Tet. 40, 5 ores epellant .o ⸗ lores exp ü EXODI. CAP. X. 4 ½ propè accedet ad lucem diei; 33. ſed expoſitio iſta (Chaldaica) non convenit (copulæ) Vau, quæ habetur in verbo: O)], quoniam (copula) illa ſcripta eſt poſt (verba iſta:) & fiat caligo; 34. explicatio verò myſtica exponitiſtud (verbum ),) quòd ſignificet (idem, atque in illo loco:) VDD i. e. palpans in meridie, 35. nam (caligo iſta Ægy- ptiaca) fuit geminata & duplex atque denſiſſima, adeò, ut palpari poſſet. Verſ. 22. Tribus diebus] Ternio 36. dierum (dicitur) linguàâ vernaculà: tercaine, 37. eodem mo- do (verba illa:) 0 — aA i. e. ſeptem dies, (intelligenda ſunt) in omni loco (S. Scripturæ,) Settaine, 3 8. i. e. ſeptenaria (vel ſeptimana) dierum. Eod. verſ. 22. Et fabia eſt caligotenebroſa tribus diebus] i. e, Tenebræ caliginis (obortæ ſunt tàm den- ſæ,) ut alter alcerum iſto triduo cernere non potuerit & prætereà aliis tribus diebus (facta eſt) caligo duplicata præter iſtam, 39. adeò, ut nemo à loco ſuo ſurrexerit, is, qui ſedebat, non poterat ſtare, ac, qui ſtabat, non poterat ſedere; ſed cur induxit illis (E- gyptiis Deus) tenebras? quia inter Iſraelitas in generatione illa extiterunt (nonnulli) impii, qui nolebant egredi (ex 5gypto.) iſti mortui ſunt 40. tribus (illis) diebus cali- ginoſis, (idque ideò,) ne Egyptii viderent illorum interitum ac dicerent: etiam iſti, per- inde ac nos, puniuntur, prætereâà etiam (eum in finem caligo 5Ægyptiis accidit,) ut Iſrae- litæ ſcrutarentur 41. atque viderent vaſa illorum (.gyptiorum) ut, quando egreſſuri eſſent (Iſraelitæ ex Egypto) & ab illis (Egyptiis) petituri eſſent (vaſa; )ipſi verò dicturi eſſent: non eſt quidquam in manu noſtra, (udæus) ei reſpondere poſſet: ego vidi (vas) iſtud in domo tua atque illud eſt in loco iſto. 42. Verſ. 24. Siſtatur] Conſtituatur- LII. 2 43. in res tenebras noctis, hoc eſt, ſint multo denſio- res tenebris nocturnis, prout P. Fagius in Para- ꝓhr. Chald. interpretatus eſt. 33. Id eſt: quando aliàs incipit illuceſcere; cali- go tamen ilta denſiſſima non recedet, confer. not. in .= eN NW h. loc. 34. Quæ verba paulò antè in eodem hoc verſu ha- bentur, confer. hic Gur Arjeh fol. 76. col. 3 med. 35. Prout Deuteron. cap. 2 8. verſ. 29 habetur. 36. Sic poſſes hic vertere "αν, quo nomine à Judæis S. S Trinitas appellari ſoler, Græcis eſt 2,:α, ſicuti dicitur =ςo‿sς; ſeptimana;, vide num. ſequ. 38. 3 8ö. QRa “, ſic autor noſter linguâà ſuaà vernaculâ i. e. Gallicà hic expoſuit, confer. num. antec. 36. h. verſ. item Geneſ. c. 29. v. 27. n. 37. & Geneſ. c. 5 8J. V. 24. n. 2 2. & n. 23. it. Exod. c. 12. V. 15. n. 9 O. ac Levit. c. 2 3. v. 2. n. 14. 39. I4 eſt: præter iſtam priorem caliginem alia ſupe'venit ealigo per triduum, ita, ut ſpiſſiſſi- mæ iſtæ tenebræ ſex diebus fuerint continuatæ ſecundum Rabbinorum expoſitionem, confer. Gur Arjeh fol. 76. col. 4. princ. ac Schemot rab- ba, prout in Sman nev ad marginem h. loc. allegatur. 40. Idem refertur etiam infrà Exod, cap. 13. v. 19. n. 5 5. & Ezech. cap. 20. v. 8. ubi vide Raſchi 37, Sic explico hic &awvnu quali dicas: tertiana, ſic. nor. ut & ad Cantic. cap. 2. Vv. 1 3. confer. & not. uti dicitur: ſeptimana, vide Gur Arjch fol. 76,1 ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 13 5. a. med. col. 3. fin. ubi vocatur vvppn vν.â, ac ſi di-[41. Vide hic Schemot rabba, prout ad margi- catur: tertiana abſtracta, quæ non eſt aopba nem allegatur in .„inen erm ſuper Commen- i. e. quæ non cohæret vel conjungitur ſequenti- tarium Raſchi h. loc. ubi vide e iim notas. bus, conler. Levit. cap. 23. V. 8. H. 14. Vide & 12. Hebr. yS, quod eſt nomen innominati, vel- uti — not, in -R i h. loc. 4 ½6 EXODI. CygAbp. Xl. 43. in loco ſuo. Verſ. 2 5. Etiam tu dabis] Non ſatis erit tibi, ut armenta noſtra nobis- cum eant; ſed tu quoque de tuis dabis. Verſ. 26. Mngala] Pedis, linguàâ vernaculâ: lante. 44. Eod. verf. 26. Non novimus, quonam colamus] i. e. (Haud ſcimus,) quàm multis honoretur cultus (iſte Divinus,) foritàn deſiderabit (Deus) plura, quàâm nos habemus. Verſ. 2 9. Rect4s. locutus es] i. e. Benè dixiſti & in tempore ſuo locutus es verum, (nempè,) quòd non amplius viſurus ſim faciem tuamt6. CaAL. x.. Erſ. I. Omninò] (Targumiſta dictionem — vertit:.) * O i. e. totali-⸗ /Ier, (nempè:) plenitudine* perfectà vos omnes dimittet (Pharao.) Verſ. 2. Loquere quasd] Non ſignificat (particula:) Na, niſi petitionem, . (ac ſi diee- ret:) rogo te, 2. admone illos hac de re, ne dicat juſtus ille Abrahamus: (vaticinium qui- dem illud:) & ſervient eis & affligent illos, 3. in eis impletum fuit; (ſed alterum illud vaticinium:) & poſteà egredientur cum magnis facultatibus, 4. in illis non fuitimple- tum. Verſ. 4. Et locutus eſt Moſes vita dicit Dominus] Dum ſtabat (Moſes adhùc) co⸗= ràm Pharaone, dictum fuit ei (Moſi oraculum iſtud* Divinum, )nam ecce, poſteaquàm egreſſus erat (Moſes) ab illo (Pharaone,) non ampliùs vidit faciem ejus.** Eod. verſ. 4. Circà mediam noctem] i. e. Cùm diviſa fuerit nox circiter dimidium ejus, veluti (ſi- milis iti ◻ u locutio habetur in illo loco:) — wPp i. e. quando aſcendit, 5. (i. tem uti uſurpari ſelet N. Græcè & εατνα, vide Bux- ppa h. loc. exponitur „ confer. not. ad torf. Diction. Hebr. hac voc. Ppfalm. 74. V. 11. n. 19. 43. Vel: collocetur, nam Ix) hic ponitur pro I. Sive: rogationem, confer. Deuter. cap. 3. v. z2 dN i. e. ſit conſtitutum ſive eollocatum,, 2 5. n. 54. & Schemoth rabba, prout allegatur in prout Commentator noſter hic annotavie, con- S'n- rpw ſuper Commentar. Raſchi h. loc. fer. not. in D-e n h. loc. 2. Confer. hic tractatus Talmud. Berachot fol. 9. a. 44. Scilicèt: du pie, i. e. planta pedis', ſic red-ſicuti in ar e hic allegatur. do: xin confer. bic dort mew ſuper Com. 3. Sicuti Geneſ. cap. 16. verſ. 13. habetur. mentar. Raſch. h. loc. it. tract. Talm. Chagiga, 4. Prout habetur Geneſ. dict. cap. 16. verſ. 14. con- fol. 10. a. & Avoda Zara, fol. 24. a. fer. not, in pam re h. loc. ubi & tractat. 45. Hebr. Fhn- d, hæc & ſequentia, usque ad fi- Falm. Berachot fol. 9. b. allegatur. nem hujus capitis, abſuntab utroque MSto. * Vel: ſectio iſta ſive verſus iſte, Hebr. men, 46. Confer. hic Schemot rabba, uti in npw ſicuti in MSto 2. hic additum habetur. ppar ad marginem h. loc. allegatur, ubi vide ** Loci iſtius fuſiorem explicationem vide in no. Nam, 6 Moe „ Mam, 0i Mofe etiam notas. tis TT DD h. loc- * Sive: ſummä integri, nemine excepte vos 5. Scilicèt: on i, e. aurora, ſicuti Joiuæ cap. 6. omnes dimittet, nam dictio mha hic non eſt v. 1 5. habetur, confer, & 1. Samuel. c. 9. Ve Tn Ph d h i. e. non ſignificat con-- 25. it. Gur Arjch fol. 77. col. I. eircà fin. ac not. ſfumptionem ſeu confummationem? ſed pleni- ad librum Prec- Jud, part. I. P. 147. a. circà ſin. sudinem ſive ſummam perfectam, ſic in not?! JG Mmliudliͦ 64. 1. — ſerlislierels betur ) non e Abtenn noſtrit⸗ Gicunt, gubt d voblis, wigelice t Molen ra0nisettellti Cur puniii ſun rum ümor FZod. yerl. 4 poresekant (di ctant, guampri Ancillrum ii corum calamite — 6. Ficuti Pfalmn. pro: e! rum contis nos E.juxta ablolfen 7, Set ell ſeibum ſeb o. 7,l0l. . ( quo tore noltio zdd ſtantirum; ſed mniidiabitur nos Sem, in ehemn Diurhic ia: ſed delenda ſun A Duxtott, isg Auam ellam le. fum, confer, N nt. indn w J. Vide Tractauun prouralegaur: per Commenta mecdia docte at eboremn allterte tillend ill dire nOhreſpondetd (A). N. nolte nobis. Navernacul: ſimie) Goin lta, qoim no 1e ſlo loegtus 10.) Verl 2. hle ſa Kciee⸗ nmieinium gui⸗ daltetum illud non huitimple⸗ lesadhic) co. ce,poſteaguim * Poc. etl. ejus, veluti i. aſcendit, , i. tem t, conler. ſet, ad Deuter. c1). 7,V. ptout allegaturim tar, Raſchi h loc. ,Derachottol.944. atur. 7. habetul⸗ ,16. Vetl. 14,0n⸗ loe, ubi & tractit, gatur. le, Hebren do, habetur. onem ide inno⸗ ſonti ſourca) 6. 1, Cmuel. e. 9, Ve l eirc fin not⸗ ,racinin CAb. XI. EXODI. 4 57 tem in illo loco:) % i. e. dum exardeſcitira eorum contrà nos, 6. atque hic eſt ſenſus literalis hujus (textus,) ut is convenienter explicetur, nam Muf (quòd hic ha- betur,) non eſt nomen rei (ſubſtantivum,) fignificans i. e. dimidium; 7. Rabbini autem noſtri 8. exponunt illud (quòd ſignificet:) idem ac circiter mediam noctem ac dicunt, quòd Moſes dixerit: H& i. e. circiter medium, nempè proximè (medium- noctis, videlicèt) paulo antè vel paulò poſt illam (mediam noctem,) non autem dixe- rit (Moſes) N NNπ11. e. dum dimidiatur (vel in medio noctis,) ne fortè aſtrologi Pha- raonis errent, ac dicant: mendax ille eſt. 92. Verſ. 5. Ique ad primogenitum captivæ 10.) Cur puniti ſunt (etiam) captivi? (hoc ideò factum eſt,) ne dicerent (captivi.) quòd i- pſorum timor 11. vindicaverit eorum contumeliam & Ægyptiis inflixerit ponam. 12. Eod. verſ. 5. A primogenito Pharaonis usque ad primogenitum ancillæ] Omnes, qui mi- nores erant (dignitate,) quàm primogenitus Pharaonis & qui majori in exiſtimatione erant, quàm primogenitus ancillæ, fuerunt (comprehenſi) ſub fummà; 13. ſed cur flilii ancillarum (etiam) puniti fuerunt? quia iſti quoque oppreſſerant illos (Iſraelitas) & in gorum calamitatibus lætati erant. 14. Eod. verſ. §. Et omne primogenitum jumenti] — LIE 3 Sci- 6. Sicuti Pſalm. 124. verl. 3. habetur, coœterum] pro- dn —— H ia i, e. dum exardefſcit ira eo- rum contrà nos, in MSto I. legitur: nnn i. e. juxtà abſolvere ſeu per ficere, 7. Sed eſt verbum forma byta, ſioutiin Gur Ar- jeh fol. 77. col. 1. fin. habetur, quemadmodum † riyn (quod hic exempli gratia à Commenta- tore noſtro adductum eſt,) non eſt nomen ſub ſtantivum; ſed verbum, ac ſi diceret: ecum di- midiabitur noxi. e circà vel circiter mediam no- tem, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, le- f gitur hic ita: xm ' Üi& an ren ee; ſed delenda ſunt iſta: e ac legendum: u an ee N, ſicuti in Bibliis Buxtorf. aliisque editienibus rectins legitur, quam etiam lectionem hic in vertendo ſecutus fum, confer. Numer. cap. 30. V. 2. n. 10. & not. in bent rP h. loc. g. Vide Tractatum Talmud. Berachot fol. 4. a. prour allegatur ad marginem in nar npu. per Commentar. Raſch. h. loc. 9. Nam, ſi Moſes dixiſſet: —v i. e in ipſa media nocéte atque Aſtrologi Pharaonis fortè per errorem aliter tempus illud computaſſent, po- miſſent illi dicere: mendax eſt Moſes, eventus non reſpondet dictis, i dcircòô litera Caph, quæ eſt Kmilitudinis præmilla eit voci mhufr, hoc me- do: Muna i. e circiter mediam noctem, in notis Raſchianis editionis paor rno poſt: zeh en i, e. mendax ille eſt: addita ſunt iſta: mape aNe En A en rn i. e. ſed Sanctus ille Benediétus, qui novit tempora ejus (noctis) atque illius momenta, daxit: in medio (noctis,) vigde plura ibidem in notis, 10. Hebr. aus, ſic hoc loco apud Commentato- rem noſtrum in illius notis; aſt in textu ſacro hic non legitur nun; ſed Wabν&π, habetur autem vox illa nmes cap. ſequ. 1I2. V. 29. cur autem Commentator noſter pro Wmnrα hic poſuerit vA vide in notis nan nbe ſuper Commen- tar. Raſchi h. loc. ubi hac de re plura- II. Id eſt: Deus ſive ido lum, confer. quæ ſuprà ad EzOd. cap. 9. V. 22. n. 34. notata ſunt, alia; quuaàm quæ hic habetur, ratio adducitur cap. ſequ- 12. V. 29, M. 141I. 12. Eadem ratio etiam dict. cap. ſequ. 12. verſ. 29. in notis Raſchi adducta eſt,„ ubi vide num. 142 13. Zive: regula univerſali aut numero ſeil. pri= mogenitorum, quos Deus percutere volebat. vide cap. ſequ. I2. V. 29. n. 144. unde huis loco- lIux quædam accedet. I4, Eadem ratio etiam infaa alleg. cap. ſequ. r2.. 5 vVer CAb. XI. EXxODI. 458 (S Cilicèt morictur) quoniam (£ gyptii) illud cultu Divino proſecuti erant, (videliceéèt) quando Sanctus ille Benedictus punitgentem, ſimùl etiam in ejusdemgentis) Deosa- nimadvertit. * bum XT ſigniſicet: acuere, (u tſenſus ſit:) non acuet, * ſic quoque (accipitur in il- lo loco:) non ? i. e. acuit contrà flios Iſraélis quisquam linguam ſuam, I6. (ut ſigni:· fcet:) non ſ2 i. e. acuit, item (in illo loco:) tunc TIN id eſt: 12 acues, 17. ſic 5 (in illo loco:) in tribulam id eſt: , acutam, 18. ſic quoque (alio in loco:) ogitationes XU 19. id eſt hominis acuti20. item (in illo loco:) & manus — * i. e. acutorum ditabit, 21. (ubi dictio — idem ſignificat, ac) Hi. e. hominum acutorum nempe:) mercatorum, qui acris ſunt ingenii. Eod. verl. 7. Quòd diſerimen faciet] i. e. Diſtinguet. 22. Verlſ. 8& Et deſcendent omnes ſerti tui] Honorem tribuit (Moſes) regiæ Majeſtati, 23, nam ecce tandem PTharao ipſe deſ- H cenditad illum (Moſen) noctu ac dixit: ſurgite, egredimini? medio populi mei, 24. nec dixit ei Moſes ſtatim ab initio: & deſcendes ad me & coràm me procides.“ Eod. verſ. 8. Qui eſt in pedibus tuis] i. e. Qui conſilium tuum ſequuntur 25. ac greſſum tu- um. Ed. verf. 8. Et poſteà exibe] Cum omni populo (Iſraẽlitico) ex terra tua. — ᷑PPoooogd. confer. Raſchi not. ad Geneſ. C. 2 5. V. 27. n. 39. & ad Malach. c. 2. V. 12. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 83 2. princ. vide & Ejusd. Dictionar. Hebr. in verbo n, ubi ex poſitio loci, qui eſt verl. 29. in notis Raſchi adducitur, vide ibid. n. 141. confer. & not. ad librum Prec. Jud. pvarr. 1. p. 147. a. fin. ac not. in pan ene h. X Confer. bic Mechilta, prout in pon ne ad marginem h. loc. allegatur, vide & Exod. c. 4. Hv. 8. n. 1 5⸗ ʒ 15. Sic verbum juxtà Commentatoris noſtri mentem hic vertere volui; alii verbum iſtud in- terpretatiſunt: latrabit, alii: movebit, idem Commentator noſer in notis ad 2. Samuel. c. 5. V. 24. interpretatus eſt lingua ſuà vernaculà i. e. Gallicà: glappir, Latinè: latrare, vid. ibid. n. 13. Confer. & P. Fagii not. ad Parapbr. Chald. ha. loc. it. tract. Talm. Berachot, fol. 56. b. xx Hebr. A) &, hæc & ſequentia, usque ad: Pa i. e, cogitationes Y i. e. acuti (hominis) abſunt à MSto 2. 2 16. Sicuti Joſu. cap. 10. veri. 2 1. habetur, ubi vi denot. n. . . èðB 17. Scilicet: lingusmi. e. clamorem excitabis, vide 2. Samuel. dict. c. 5. v. 24 ibique not. num. 14. 18. Uti Eſaia cap. 4 1I. V. 15. habetur. 19. Vide Proverb. eap. 2 I. v. 5. ibique Raſchi not. 200. Vel: actis S& excellemis ingenii, ſic ex Chal- daica hujus vocis ſignificatione vertete poſſis, loc. a explicat: Typn i. e. comploſe- runt manus, ſcil. ad bellum. S=èð 2 1. Sicuti Proverb. cap. Io. verſ. 4. habetur, ubi vide Raſchi not. confer. & num. antec. 20. 22. Vel: ſeparabit, vide, quæ ſuprà ad Exod. cap. 8. v. 1 8. n. 30. & cap. 9. Vv. 4. n. 2. nota- ta ſunt, confer. & Deuteton. c. 2 8. v, 59. num. a. & Menachot, fol. 56. a. ”M 24. Veluti cap. ſequ. 12. verſ. 3 1. habetur. ad marginem h. loc. allegantur, vid. & Talkut 4 Part. 1. fol. 57. col. 4. princ. 2 5. Qui veſtigia tua ſequuntur, ſic habet Junii ac quem tu ducis, confer. Levit. c. 15. v. 24. n. 40. 2. n. Verſ. 7. Nan acuet i5⸗ canis linguam ſuam Exiſtimo, quòd iſtud (ver- “ 23. Confer. quæ ad Genel. c. 4 8. verſ. 2. n. 4. nO0 - “ tata ſunt, it. tract. Talm. Sevachim, fol. I102 * Contet. hic tractat. Talmud. Sevachim, fol. 2. R a. & Menachot, fol. 9 8. a. prout in Sman De Tremellii verſio; autor Vulgatæ tranſiulit: quu ſubjectus eſt tibi, ſic fere LNXM. à &ασ6, nommnibushn nteirei in primo õ . cumegteliusfie ita multo miniis Qumelt adillun “ ie] Olencitl 5 . . 5. Sicilli (a)⸗ante not. in d N chim, fol. 107. n. Mimum hielegi⸗ 1, h. 7. notata iu uſchana, tol 22. 12, Vel: dockimel dieerc, ſieunti pooiconhen fen 9 Hebr. .) RN, ſum addita, dr Wens eri,e, ero exutbe, llo loro: ipſte ℳ 74) 3. Prohſupri Ero dem n. 5 o,bir N Orzyelit in uoqle alegatt 4 Lonſer hie e⸗ Datur in dre Kbi h. woe, i n wii Raltti S= (NN. Miliceliett) entis Deosz. 6diluet. Lccipitur inil Ul, Ctſignt. aches 11. ſ Glioinloco) o.) Emanns gnifn,20 eingenii Fo, Int miger ſri bataoipſe gel⸗ popolimei,4, Kidess Pod. acgreſſumm⸗ ) E terra tua. Pod, —— 6,2 5. V. 17. m89. it. Buxtort. Ler. Bjusd. Dictionar. oiioloci, guiet 1r, N. Salomo cict, n i. e, omlole⸗ 1l. 4. habeturr, ubi tmn. antec.20, lue ſupri ad Iyod. 9, . 4. M 2, ta⸗ n.k. 19. V, genum. 1 verl. 2. n. 4, n0⸗ Serachim, kol. 102. zlehbetu⸗ Seachimn, fol,102. Oüt in n Nn tur, Fid & ſalut 4 ur, ſic habet uniiae Ulgate⸗ Kelͤuſtgui LN —.SEY: git, 0, 1 , P, 4 l 4 A In notis Rafſchianis editionis dmae neà locus CAbP. XII. EFXODI. 4 5½9 Eod. verſ. 8. Et exivit à Pharaone] Poſtquàm verba ſua finiverat (Moſes,) exivit ab il- Io. Eod. verſ. 8. Accenſus irâ] Quia dixerat ei (Pharao:) ne videas ampliùs faciem meam. 26. Verſ. 9. &t multiplicem prodigia mea] (Nempé:) percuſſionem primo- genitorum & fiſſionem maris Suphatque ut excutiam Ægyptios (in iſtud mare. ) Verſ. 10. Et Moſes atque Aaron ſecerunt Oc.] Jam anteà hoc ſeripſerat nobis (Moſes) in omnibusprodigiis atque illud hie non repetit, niſi, ut id connectat textui ſequenti. CATP. XII. PErſ. T. Et dixit Dominus Moſi atque Aaroni] Quia Aaron fecerat & laborave=- rat circà portenta perinde ac Moſes, (ideòô) tribuit ei (Deus) honorem iſtum in primo præcepto, 1. dum illum Moſi conjungit in alloquio. Eod. verſ. I. I= terra EKappti Extrà urbem vel (fortè illud non eſt factum, )niſi intrà urbem? lex dicit: 2. cum egreſſus fuero ex urbe? &c. 3. ſicuti enim preces leviores non fecit (Moſes)in urbe; ita multò minus orationem gravem fecit in urbe; 4. ſed cur oraculum Divinum non fa- tum eſt ad illum (Moſen) in urbe? quia illa plena fuit idolorum. * Verſ. 2. Menſis iſte] Oſtendit (Deus) ei (Moſi) lunam in ſua innovatione . ac dixit ei: † dum luna- ſeſe 26. Sicuti cap. antec. 10. V. 2 8. habetur, confer. not. in nam r' h. loc. it. tract. Talm. Seva- chim, fol. 102. a- rF. Primum hie legis præceptum contineri nonnulli putam Rabbint, vide, quæ ad Geneſ. cap. I. v. I. n. 3. notata ſunt, eonfer. & tract. Talm. Roſch † haſchana, fol. 22. a. & fol. 5 5. b. 2. Vel: doctrina eſt dere ſfive doctrina textus vult dicere, ſicuti Buxterfius in Abbreviatur. 7ex- ponit, confer. verſ. 3,h. c. n. 1 8. & v. 7.. cap. n. 44. * Hebr. ε D&, poſt verba iſta, in MStO I. hæc ſunt addita, d ene een reren enne PyNTN RSX i, e. expoſitio ejus eſt: cum egreſſus fuero ex urbe, huic ſimile eſt (quod habetur in Hlo loco:) ipfi egreſſi ſunt ex urbe (vid. Geneſ. c. 44. V. 4. 37. Prout ſuprà Exod. c. 9., V. 29. habetur, vide ibi dem n. 0. ubi etiam ratio adducitur, cur Moſes non oraverit in urbe ad Deum, quæ ratio hic quoque allegatur- 4. Confer. hie Mechilta, prout ad marginem alle gatur in wyos me ſuper Commentarium Ra- ſchi h. loc. Poſt: W Th i. e. & dixit ei, in MSto 2. ſie iſte ſic legitur: ia e Nν d en enn rr e een een ee e n u N E. e, & ſicuti preces leviores non fecit (Mo- ſes) imurbe, quoniam ilia idolorum eratplena; ita multo minus orationem gravem, prout iſta fuit, (tfecit in urbe.) Id eit: in novilunio, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 266 §. princ. item not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 15 5. a. fin, confer. & hic Mechil- ta, ſie uti in rY ad marginem allegatur, confer. etiam præ aliis Abarben. Commentar. hoc loc. ubi plura de intercalatione & conſecta- tione novilunii agſtur atque Rabbanitarum ſen- tentia defendſtur, qui conſecrationem novilunii non ſecundùm ejus viſionem, quæ Karaitarum ſententia eſt ÿ ſed juxtà ſupputationem docent es- ſe faciendam, vid. & Buxtorf. Synag. Jud. cap- 22. pag. m. 472. it. traéct. Talm. Sanhedrin, fol- 42. 2. & Menachot, fol. 29. a. it. Peſachim, fol. 6. b. & Roſch haſchana, fol. 7. a. & fol. 9. b. && fol. 20. a. & fol. 22. a. & fol. 55. b. it. Megilla- fol. 2 9. a. & fol. 30. a. 2* 7 460 rXODI. Cb. XII. ——————— YDðYB ſe innovat, eritti bi initium menlſis; Scriptuta autem non egreditur ex ſenſu ſno literali; de menſe Niſan 6, abtem dixit eiſ Deus:) hic erit initium ordinis, jugtà quem numeren- tur (coeteri menſes, ita ut) (i., e. Aprilis) vocetur ſecundus, 15 (i. e. Majus) ter- tius. Eod. verſ. 2. Me] Difficultas). oriebatur Moſi ſuper nativitate lunæ (ſive no Riecellefferit, õõ Docens, dudet Aendum, polli tiumagnumm; vilunio) juxtà quamnam æſtimationem (vel quantitatem) illa conſpici deberet, ita, ut apta eſſet ad ſanctiſicandum ,‚monſtravit (igitur Dęeus) ei (Moſi) digit6 lunam in firma- mamento 3. ac dixit illi⸗ ſicuti iſtam conſpicèe ac ſanctifiea; ſed quomodo monſtravit ei (Deus lunam?) nonne cum ipſo locutusꝰ eſt (Deus) interdiu? ſKicuti dicitur: & factum eſt —— i. e. in die, quo locutus eſt Dominus, 9. item: in die, quo Præcepit, to Item. E. . e.à die, qus præcepit Deus ac deincepss 1r: ſed creſponderur, quèd)proximè occaſum Solis 2, dictus ei (Moſi) ſit textus iſte Biblicus & quèd often- Jerit el (Deus) illam (lunam) tenebris jam ingruentibus. z. Verſ. 3. Loquimini ad univerſum cætum] Sed numquid Aaron louebatur? nonne jarn anfed dictum efſt: tu lo- uéris? 14. (ita ſanè eſt,) ſed illi (nempè: Moſes & Aaron) ſibi invicem honorem im- ertiebant & alteralteri dicebat: doce me, & oraculum Divinum egrediebatur inter u- trumque, perinde ac ſi ambo loquerentur. Eod. verſ. 3. Alloquimini univerſam con- regationem filiorum Iſrazlis: decima die menſis] i. e. Loquimini hodiè initio menſis, 15. ut accipiant illum (agnum) decimà die iſtius menſis, Peſach .gyptiacum acci- piebatur decima die menſis; non verò Peſach generationum. 1,. Eod. verſ. 3. Agnum 4do dditur; VN a i. e ſicuti iſtam vide & habetur. ſanctifica:. g. Is menſis Mattio noftr. de Schemot rabba, prout in nan ne ad mar- inem allegatur. S 5. Vel: dih tulter Pereipiebat Moſes novilunium, 14. our iabt in Gur Arjeh fol.7 7. col. 3. pfinc. dieitur, quod Moles ttia difficulter potuerit comprehendere, Qdonec ei Deus digito illa olſtendetet, nempè: candelabrum aureum;, novilunium & reptilia, confer. & not. in nnn ne h. lac. it. tract. 1 Talm. Sanhedrin, fol- 12. b. &. Beraehot, fol. 10. db. it. Schabbat, ol. 86. b. ac fol. 1 7. b. 20 Confer & hie Mechilta ac Schemot rahba, pro us iſti ad marginem allegantur in oe. tarium Ralclri,h. loc- a. it. Roſch haſchana, fol. 7. a. . ut & Baſil. editione at- 4 6, Sive: poſterorumpopuli IIralitici, vide tra- dtatum Talmud. Pelachim fol. 96. 2. prout ad Mattio noſtto ferè relpondet vide] gente, confer. hic Gur Arjeh fol. 77. col. 3. na poterit conſpicci. * à Exod. cape 7e V. 2. habetur, con- dita ſunt iſta: m& n een n gatur in em me ſuper Commentar. Raſchih. ut tra tat sr ſuper omme, g Hebr. )2, 1 in 10 1. ut 6 . U exemplari Amftel. aſt in MSto 2. legitur . aa i. e. loquebatur. 9. Prout fupra Exod. cap. 6. verſ. 2 8. habetur. .infra verl,s. h. ea. ND 6 10. Sicuti habetur Levit. Cap. 7. Verſ. 3 8. V. 4. D. 12. Vide & not. in n nev Nrio. . „ S . 1. 1. 2 11. Quemadmodum Numer. cap. 15. Verl. 23.1 IZ. Vel: ſub occaſum Solis, Sole ad occaſum ver- 1. Nocte appetente, primis tenebris, tuncenim lu- fer. not. in am New h. loc. ubi plura, poſt?: at —rie i. e. tu loqueris, in utroque 4Sto ad. i. e. ad filios Iſraelis tu (loqueris;) non autem ”UM Aaroh, onfer. tract. Talm. Peſachim fol. 96. . . . H ſwwel: pollt eon, 15. Confer. hic Mechilta, ſicini ad marginem alle loc. it. tract. Lalm. Peſachim, fol. 6, b. & fol. 96. “ marginem allegatur in ari e dict. Aoc. con- fer. infrà veri-6. h. cap. n. 29. & Deuteron. c. 16. CNL. M. — minitemni millia,) ſorſitin auciotesfueit Veſcendumgnn pertlles 1c Virus 4frti untri num ſcquoi (iimationis tue, im except ep oc.vetl. 4. N. ij. dige:familir, ſichim,10c aleeg inki veni 21, h. dnN h loe, 19. Vel: notanten 30 Verl I. h ca. Kidduſchim, tol 1. Cüm czardis ſchali ad ungeb⸗ comederetur ue tur wpud ſoh li P. 66. edit Lipl 19 r tract. Te 90. 2 conler. e Dot. in murdhfol. 30. t1o. Jige tractatun b. nii allegatt ſuper Commment doti. ſet track. Talm, Ai, 10l 13.2. . . Rolinnch em auweren⸗ Maſbs)tet⸗ une ((reno⸗ keberet iti ut naminfirma⸗ monſtrayit ei tut. & factum guoprecepit, Celpongetur, gooͤdoften. Loguimiti 44 kumel: tulo⸗ honoremn im- ebaturinteru⸗ niterſen cl⸗ initis menls, ptiacuin acti⸗ etl. 3. gen A⸗ e d oecalum vet⸗ 0l: 7700l, 3. bris tuncenimu⸗ 1. habetur, cof⸗ ubi hluta, pol: unoquehito⸗ N leris;) non autem Pelachin, tol.9, d tmatginem ale⸗ amentar, Raſchih⸗ folb.b. ll⸗ seliiici,Nisetta⸗ ol.96. 2, olt npb dich. 100/k0l⸗ & Deuleton c.6, w hel.: CAP. XII. EXODI. 461 domui paternæ] i. e. Uni cognationi 17. ecce ſi fuerintmulti in una cognatione ſive fa- milia,) forſitàn agnus unus iſtis omnibus (accipietur?) lex dicit: 18. agnum domui. 19. Verſ. 4. Et ſi minor fuerit domus, quàm ut ſuſfciat ad edendum agnum] i. e. Ac & pauciores fuerint, quàm ut ſuſſiciantad agnum unum nec illum comedere poſſintac neceſſe fuerit, ut aliquid ex illo remaneat, tunc aſſumat ipſe & vicinus ejus &c. atque hic eſt ſenſus ejus literalis juxtà textum; eſt autem prætereà etiam expoſitio allegorica, docens, quò d etiam, poſtquàm jam numerati ſunt (homines) ad illum (agnum come- dendum,) poſſint pauciores evadere *& ab illo (comedendo) deſiſtere & numerari ad alium agnum; veruntamen ſi deſtiterint ac pauciores evaſerint, quàm ut ſufſiciant ad veſcendum agnum, tunc pauciores evadere debent (eo tempore,) quò agnus adhuc ſu- perſtes ac vivus eſt; non verò (eo tempore,) quò ille jam mactatus eſt. ?20. Eod. verſ. 4. Juxtd numerum] (Dictio “hic notat) τ i. e. ſupputationem (ſive ſum- mam) ſic quoque (accipitur in illo loco:) SOD i. e. ſummam (ſive ſupputationem) æ- ſtimationis tuæ. 21. Eod. verſ. 4. Pro ratione eſus ſui] i. e. Qui idoneus eſt eſui, 22. excepté ægrotòô ac ſene, qui non poteſt comedere usque ad quantitatem olivæ. 23. Eod. verſ. 4. Namerabitis] (uxtà Targum:) 1 DNi,e., numerabimini. Verſ. 5. Inte-⸗ 17. Sive: familiæ, confer. & hic dict. tractat. Pe- ſchin, fol. 42. a- ſachim, loc. alleg. it. Peſachim, fol. 91. b. vide & 22. Id eſt : qui comedere poteſt uſque acdck inftà verſ. 2 I. h. cap, num. 12 3. ac not. in ov PpR h. loc. I8. Vel: notanter hic dicitur, confer. quæ ſuprà ad verſ I. h. cap. n. 2. Dotata ſunt, it. tract. T alm. Kidduſchim, fol. 42. a. & Bechorot, fol. 12. a. 19. Cùm Ogazeiz aliqua eſſet numeroſa, agno pa- ſchali adjungebatur etiam Chagiga, ut Paſcha comederetur usque ad ſatutitatem, prout habe- tur apud Joh. Lightfoot. ad Marci cap. 1 5. v. 2 5. P. 66 3. edit Lipſ. confer. etiam infrà v. 46. h. c. n. 19 9. & tract. Talm. Peſachim, fol. 9 g. a. & fol. 90. a. Conler. & Deuter. c. 16. verſ. 2. n. 9. * Vel: poſlie eorum numerus imminui, conlter. not. in mon e h. loc. it., tract. Talm. Te- murah fol. 30. b. & Pelachim, fol. 6 1. a. & fol. 78. b. & fol. 99. a. 20. Vide tractatum Talmud. Peſachim fol. 89. 'a. & b. uti allegatur ad marginem in nan mne ſuper Commentar. Raſchi h. loc. ubi vide etiam notas. 21. Sicuti Levit. cap. 27. verſ. 2 3. habetur, con- ſer. tract. Talm. Peſachim, fol. 9 1. b. & Seva- shim, fol. 2 3. a. & Sikka, fol. 48. b. . Kiddu- quantitatem olivæ, confer. hic præ aliis Gur Ar- jeh fol. 77. col. 4. & Iunii ae Tremellii not. h. loc. it. Mechilta & beſachim fol. 9 1. a. ſicuti al- legantur in N& n“* ſuper Comment. Raſch. h. loc. 3. Vel: quanta eſt olivæ magbitudo, Hebr. rnors, abeſt iſtad hic à MSto I. confer. verſ. 46. h. cap. n. 202. & Levit. C. I I. v. 4%. D. 12 I. vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 9 3. b. med- ac part. 3. p. 2 2. b. fin. & p- 23. a. med. it. D. Wagenſeil. Sot. pag. 8 10. & p. 90 I. ac Light- foot. ad Matthæ. cap. 3. V. 7. p. 237. & ad Mar- thæ. c. 2 6. V. 2,6. H. 4. p. 47 5§. & n. §. p. 476. e⸗ dit. Lipf. in Baal Hatturim hic ad marginem no- tatum eſt, quòd verba: Wede , dde per Ge- matriam efficiant iſta: n 7 i e., comedit ad quantitatem olivæ, ad indicandum tibi: ter NND 22N i. e. ſi comederit ad quantitatem olivæ, egrediatur i. e. liber ſit & officio ſuo ſatis- fecerit, confer, etiam Buxtorf. Synag. Jad. cape 128. p. 406. & 415. & Ejusd. Lex. Talm. fol- 194, unde lux quædam huic loco accedet, nam EX Mmm 462 EXODI. Tmieger] i. e. Sine macula. Eod. verſ. 5. Anniculus] Toto anno ſuo 24. vocatur (a⸗ — i. e. anniculus, ac ſi diceret (S. Scripzura:) qui natus eſt anné illéô. Eod. verſ. 5. Ex ovibus & ex capris] Aut 25. ex his aut ex illis, nametiam 1 i. e. Hœ=- dus vocatur — BGi. e. agnus, dicitur enim: = DL Ti. e. & agnum caprarum. 26. Verf. 6. Et erit vobis in cuſtodiam] Significatur hic, ut inquiratur, 27, nam (⸗ agnus) opushabebat, ut perquireretur de macula? 8. qu atuor diebus antè mactationem; ſed cur accipiebatur (a ghus) quatuor diebus antè mactationem: id, quod non ita præce- pit (Deus) de agno poſterorum? 129. R. Matthia, filius Chereſch dicebat (allegans?* ver- ba iſta:) & tranſivi juxtà te ac vidi te, & ecce tempus tuum tempus fuit amorum, 30, i. ee advenit juramenti (implendi tempus,) quod juravi Abrahamo, quòd redempturus ſim filios ejus; ſed non fuerunt in manibus eorum præcepta, ut in illis ſtuderent, quò redimi poſſent, dieitur enim: tuveròô eras nuda & retecta, 31. quapropter dedit eis (De- us) duo præcepta, (nimiruùm) ſanguinem Peſach & ſanguinem circumciſionis, nam ea- dem illa nocte 32. circumciſi fuerunt’ Iſraẽlitæ,) dicitur enim: conculcata fuiſti —2 i. e. in ſanguinibus tuis, (nempè)in duobus ſanguinibus, 33. & dixi: etiam in ſanguine⸗ ite eyx agno Paſe haliad minimum aliquis tamum co- gnitudine, vid. Levit. c. 22. V. F. H. 2 5 24. Quamvis integrum annum non compleverit, confer. Bechorot, fol. 39. b. & Gur Arjeh fol. OIOWUMWM nt X In MSto z. Ioens iſle ſic ſuppletur? &evt eH haud legitimus eſt ad 77. col. 4. med. Nam agnus, qui annum exces- lit, nod n i. e. oblationem Paſchalem, ſie innot. - NN, ubi etiam Peſachim, fol. 97. a. allegatur, confer. & Sevachim, fol. 25. b. & Bechorot, fol. 12. a. 25. Copulativa enim interdum pro disjunctiva ſu mitur, vid. R. Salom. ad Exod. c. 21. V. 1 5. . 115§. „ Hebr. MNaw, in utroque MSto hic additur à baz i. e. agnum ovium, (Deuter. c. 14. v. 26. Sicuti Deuteron. d. cap. I4. verſ. 4. habetur. er urdla, meiio rtvni e cuſlodia hic ſi. 34. Mn meher ee. 9. Ferl. 11. haberur, ubi vide 27. Vel: perveſtigetur, an feil. agnus aliquà labo- gnificat inquiſitionem, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 235. be circa fin. it. tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 7. a. & Menachot, fol. 49. b. it. Erachin, fol. 13. b. “ 2 ½. Id eſt: an aliquam haberet maculam „ nam nexceſſe erat, ut agnus eſſet integer & ααι * megdere debebat, quantum olivam æquabat ma- ſine labe. 19. Sive: generationucn ſic juxtäà Hebr. T1, ſunt. en ne i, e. ecce illa (8. Scriptura) dicit. 30. Prout Ezech. cap- 16. verſ. 8. habetur, con- fer. not. in non r* h. loc- cap. 16. verſ. 7. in Ægypto fuit pereuſlſum. 33. Videlicèt: in ſanguine Peſach ſive agni pa- v. 6. ibique Raſchi not. Ralchi noſtri not. ſia: a bis, à MSto I, abluntt. CAb. XII. vide, quæ ſuprà ad verſ. 3. h. cap. n. 16. notata . 3I. Nempè: ſine præceptis, vide Ezechiel. dict. HSH r. ZVMDU! y. Zeilicket: wit 12. Nempé: nocte illa, qua omne primogenitum 35. Sicuti infrà verſ.2 F. h. cap. habetur; verba i- , ro N i. e. trahite & accipite vo- angegaini, (Kapbinig egul (tenpei) alte potte atri &. trduat ptſers 1.c. inter Alas lis quol — mütionenn je tcore, (Kevtibe untemnoblilin (eni inilolo⸗ langeuiese. be “ 8873 306 far =„ rhuut) Hc⸗ foderis tui dimiſi vinctos tuos & puteo, in quo non eſt aqua, 34½¼. quoniam immerſi e⸗-S rant (Iſraelitæ) in idolorum cultu, dixit eis (Deus:) trahite & accipite vobis, 35. I. e. tra- . —— 2n Wüͤ⸗ Mto 1. 6, Id elt: Anin vobis preceptut Ferbis de Alege cur zgnus fuefi, mactatiogem, Dn ſapere 4 ebr. ad: Nh i funt 3 Möt l, quoc quis pet conker. hic Me⸗ Neecer: e 1 iidulchin ſol. ſchalis & in ſanguine circumeciſionis, juxtà men- tem R. Matthiæ, confer. Ezech. dict. cap. 16. ginem ellegent etiam notas, it Princ. 31. Vel!: in tridn nnn, confer. Talm. beſachin 39. Edͤ in iber te dOpelis Taln ſto, de mactati iohrkoot, 0 (A. XII. — ocatur (. eſtannhills. 1 1e. l- uum captatumn, ,nam agnn) Klonem; ſec nonita ece⸗ (Alegansfet⸗ norum, 30, ie, dredempturns kuderent, d 1delliteis de⸗ ſonis, namn ea⸗ takuiſi min ſangrine⸗ lam immerli e⸗ bis, 3,,tta⸗ lite iateger de ana⸗ usta Hebr hyyi, . (ap. n 16.nOtaa uppleur: N W 1a) dicit. l. g. habetut, conn⸗ ide Ezethiel, ich mne primogenitum elach ſire 4ni p⸗ ciſionis, juntä men⸗ Lzech, dick, ta, 10, j. kabetut ubi tide d. habetur; feih i⸗ Alite & aecihite ſ⸗ CAP XII. EXxODI. 463 Eite manus veſtras " ab idolis & accipite vobis pecudem præcepti. 36. Eod. verſ. 6. Et maltent ** illum] Sed an omnes mactant? (non ita quidem;) ſed inde (diſcimus, ) quòd is, qui ab aliquo mittitur, perinde habeatur atque ipſe. 37. Eod. verſ. 6. Cætas congregationis Iraila] Coœtus & congregatio & Iſrael, (hic requiruntur) hinc dicune (Rabbini;) agni paſchales congregationis (Iſraeliticæ) mackantur in tribus 3 8. cœtibus, (nempè:) alter (cœtus) poſt alterum, quando in greſſus eſt primus cœtus, clauduntur portæ atrii &c. ſicuti eſt (ſcriptum in tractatu Talmudico:) Peſachim. 39. Verl. 6. Ia- ter duas veſperas] (Tempus incipiens)à ſex horis 40. & ulterius dicitur VDE i. e. inter duas veſperas, quando Sol inclinat ad occaſum veſperè; videtur autem mi⸗ hi, quòd ſignificet illas horas, quæ ſunt 2 i. e. inter com- mixtionem (vel caliginem) diei ac noctis, 41. commiſtio diei incipit ab initio ſeptimæ horæ, (ſicuti habetur in illo loco:) quia umbræ veſpertinæ inclinarunt, 42. commiſtio autem noctis (incipit) à principio noctis; (dictio) à ſignificat caliginem & tenebras⸗ (cuti (in illo loco:) i. e. obſcuratur omnis lætitia, 43. Verſ. 7. Et accipient de ſanguine] Hæceſt acceptio ſanguinis, forſitàn illa, quæ fit manu? lex dicit: 44. qui eſt Mmm 2 in K Hebr. .** TN, hæc & ſequentia, usque ad *n X i. e. pecudem præcepti, ablunt à 2St0 2. 36, I4 eſt: agnum Paſchalem de quo mæctando! vobis præceptum dedi; ſed hiſce R. Matthiæ verbis & allegationibus non ſolvitur quæſtio, cur agnus fuerit acceptus quatuor diebus anté mactationem, ſicuti etiam habetur in not. 1 &ν* A ſuper Commentarium Raſchi h. loc. ſunt à MSto I. 37. Scilicèt: mittens, huc facit illa regula juris: quod quis per alium facit, ipſe fecifie videtur, confer. hic Mechilta & tractatus Talmudicus: Kiddulchin fol. 4 1. b. & fol. 42. a. prout ad mar- inem allegantur in Nnα ne, h. loc. ubi vide etiam notas, it. Jalkut Part. I. fol. 59. col. 3. princ. g. Vel: in tribus catervis ſive turmis, Hebr. rr , confer. num. ſequ. 39. vid. & tract. Talm. Peſaàchim, fol. 64. a. & fol. 7 8. b. 9. Eft is liber tertius partis ſive Sectionis ſecun- Aæ Operis Talmudici, tractans de Paſchatis fe- do, de mactatione agnmi Paſchalis &c. confer. Lighifoot. ad Matth. c. 2,6. V. 19. P 470⁰: e. dit. Lipſ. ubi locus iſte ex Peſachim. c. 5. hal. 5. 6. adducitur & exponitur, quomodo intelli- genda ſint verba iſta? in tribus cœtibus ſivetur- is. 40. Vele ab hora ſexta veſpertina ac deinceps vel ultrà, ſiceyn" hic explico, confer. Peſachim. fol. 59. a. & fol. 6 1. a. & fol. 66. a. it. fol. 10 8%. a. & Sevachim, fol. 12. 2. & fol. 5 I. a. 41. Nempèé: die ad veſperam inelinante, primis XX Hebr. mmE PTHXâ, hæc & quæ ſequuntur, usque ad: i)) 77 i. 6. cœtus & congregatio, ab- tenebris, Galli vocant: entre chjen & loup, i. e. quando canis à lupo diſcerni neqirit, confer. Buxtorf. Dictionar. Hebr. voc any & Junii ac Tremellii not. h. loc. vide & infrà verſ. 14. h. cap. n. 8 8. in notis ad librum Precum Jud. part. 2. Pp. 2 12. b. med. duæ veſperæ ſic exoonuntur: 2y. Ne nie eee nen nrne eE dene e eee een e en i. e. ab eo tempore, quòô Sol incipit inclinare ad veſperam, hæe una eſt veſpera, ac poſt ſolis occa- ſum altera ſive ſecunda eſt veſpera, ſic etiam in Michlol ophi exponitur. 42. Uti Jerem. cap. 6. v. 4. habetur, confer. R. Sa- lom. ad Levit. c. 23. V. 5§. n. 10. 43. Vide Eſai. cap. 2 4. verſ. 1II. ibique Raſchi not. 4. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 1. h. cap. n. 2: & V. 9. ed. hoc cap. n. § 3. notata lunt. 454 EKODlI. CAP. XII. in pelvi 45. Eod. verſ. 7. Poſtes] (Dictio Hâπ fignificat) tigna erecta. 46. alte- rum ab hac oſtii parte; alterum ab altera. eſt ſuperius (tignum,)ad quod q i. e. pulſat 47. janua, quando illa clauditur, lin- guâ vernaculà: linteil; 48. — PA autem ſignificat o i. e. pereuſſionem, ſi- cuti (in illo loco:) ſonus folii impulſi, 49. (ubi Onkelos Hebræum vertit:) pU i. e. quòd impellitur, vel: percutitur) item (alio in loco Onkelos Hebræam vocem-:) –—P(Chaldaicè vertit:) DP j. e. Eod. verſ. 7. Superliminare] ( PpvDR) percuſſionem. 5o. Eod. verſ. 7. In domi - bus † illis, in quibus comedent illum] Non verò (dabunt fanguinem) in ſuperliminari ac poſtibus, quæ ſunt in horreo & ſtabulo, quia in eo non habitant (homines.) Verſ. 8. Carnem] Non verò nervos & oſſa. ?1. Eod. verſ. 8. Et azymos panes cum herbis ama- ris] Omnis herba amara dicitur ac præcepit illis (Deus,) ut comederent amara in memoriam ejus, (quod ſcriptum eſt:.) ) ρâ1âο i, e. & amaram effecerunt vitam eo- rum. 5². Verſ. 9. Non comedetis de illo crudum] Quod non ſatis, ſicuti debet, aſſatum eſt, id nominat (Scriptura) N linguàâ Hebraicà. Eod. v. 9, Aut coctile, coltum] Hæc omnia (hic ſcripta ſunt) dehortationis * gratia (quoad verba iſta:) non comedetis. Eod. v. 9. In aqua] Unde probatur, (prohibitum eſſe etiam id, quod coctum eſt) incœteris liquo- ribus? lex dicit: 53. & coctile coctum quovis modo. 54. Eod. verfſ. 9. Sed ſolum aſjatum igne] Suprà 55. promulgavit (Deus) edictum de illo (agno mactando ac comedendo) per 45. Zic habetur infrà verſ. 22. h. cap. ſanguinis ita- Sn Swh. 10c. 46. Sic interpretor vocem Hebræam aα„hni4a h, quæx hic habetur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 686. 47. Vel: qued percutit janua, German. Woran die Thuͤr ſchlaͤgt oder klopffet. 4 ½. Sic reddo hice: „By in utroque MSto legi- tur: Wahodiè dicunt Galli: linteau. 49. Vel: agitati, ſeil. à vento, vide Levit. cap. 26. verſ. 36. ibique not. Sign. † & n. 15. à In utroque MSto poſt: rvvuv ſic additum repe- Sr wee eee ieee i. e. aduſtæ (vel percuſſæ) Euro ( iſtud rON Onkelos intere pretatus eſt) ν i. e. percuſſæ Euro, (vid. Geneſ. c. 41. V. 6. & v. 27.) confer. not. ad Le vit. d. cap. 26. v. 36. Sign. † 50. Sive: plagam, vide infrà Exod. cap. 21. verſ. 2 5. ubi junius ac Tremellius verterunt: tumi.- cem, confer, not. ibid. n. 186. it. not. ad Leyit. c. 2 6. V. 36.n. 13 5. † Conter. hic tract. Talm. Peſachim, fol, 56. 2a. titur: 5I. Vide tractatum Talmudicum: beſachim fol. que acceptio fit pelvi, non manu, confer. not. in 4 1. b. & fol. 8 3. a. it. fol. §& . a. & fol. 96. a. & fol. 120. b. vid. & Megilla, fol. 2 1. a. & Mechil- ta, prout ad marginem allegantur in dmar n ſuper Commentar. Raſchi h. loc. ubi vide etiam Rotas. 52. Sicuti ſuprà Exod. cap. I. v. 14. habetur, con- fer. not. in or m h. loc. * Confer. hic Mechilta & Peſachim fol. 41. a. b. gantur, it. Peſachim. fol. 9 5. b. & fol. 9 6. a. & Jevammot, fol. 74. a. & Bava mezia, fol. 1I15. b. & Chullin, fol. I115. a. verf. 7. h. cap. num. 44. & ad verſ. 44. h. cap. J. 19 3. notata funt. 54. Id eſt: in quocunque liquore coctum ſit, pu- ta: in vino, lacte &c. iſtud eomedere hic prohi- bitum eſt, videatur Mechilta & Peſachim fol. 41. ſuper Commentarium Raſchi h. loc, ubi vid etiam notas, 55. Nempè: verſu præcedente . h. cap. confer. prout in nee me ad marginem h. loc. alke- 53. Vel: notanter dicitur, confer, quæ ſuprà ad 2=ð a. b. uti ad marginem allegantur in nan e — (Ar. XI.. er Preceptum bisnon come⸗ ) Alute Ülu baseſisine autern 4 Partici ilisrerbis) o ſeutüillieil e)rotaearoe Corler hi) ( ſadum ell,) nitautenn ie ſchal)aurotai tetes alinerpli flo;o ledſe⸗ rdaaasaααα ie Pelachim, 1. it. Baba me⸗ )6, Hebr. )! Pyn ie non ve INöOve Nd ſecuncam R. (imeltins) exn Wnd i. Mivam,) i e. i tur in o heloc. vbi 8 dlabealeg A not, ad 1. 4. tonler. & 8 Sanhecrin, N. Ri intepre Gies, con ſenn wid & * ſol 1 3.4 S. d. ol. ſh. Mout fupr ubiride not, IGKa: r ile, totacat So. Vel. cum Alerdam M CANI. ee 46,alte⸗ (d) Bauditur, In. taſſonem . entin) or kam Oeem.) 11..7. kdimi. perliminaric es) Verl 9. um herhi⸗ 4MA⸗ ederentamara tuntyitameo.- debet, allatum Hæcofnia letis. Bod, 7.9, neceterisligvo. Aſolen Natum ccomedendo) per — m! beſachim ſol. ,2. lol, 96, 1. 1.11.4. § Mechil⸗ Antur in dn n oc, ubi ide eiam .14, MabeiultOn⸗ o, chim f0l, 41,b, ginem h, loe. Ale⸗ b, fol. 96, 4,8 3merig,tol, 1,b⸗ onler gwæ ſuprd Afell. 44,b ca⸗ re ollum ſih hu⸗ comedete hic proli⸗ 8 belachimtol,1. ntur io Dn hi h. loc, ubi ſid b,cap. eoſe lc lie CAP. XII. EXODI. „ 46 per præceptum affirmativum; 56. hic autem addit ei præceptum negativum (hiſce ver- bis:) non comedetis de illo, niſi aſſatumigne. Eod. verſ. 9. Caput ejus cum cruribus e- jus] Aflate illum (agnum)totum ſimùl cum capite ejus & cruribus ejus ac cum interio- ribus ejus, inteſtina ejus redduntur ventri, 57. poſtquàm illa abluta ſunt; 58. ſignificat autem (particula y in verbis iſtis:) E — &— 2 — p idem, atque (in illis verbis:) or dNà â. 59, id eſt NN in exercitibus ſuis, 60. (ut ſenſus ſit:) ſicuti illi(ſeil. exercitus ſimùl junctiſunt; )ita hic(agnus quantus quantusille eſt, (nem- pè: ) totaſcaro ejus integra (aſſetur.) Verſ. 10. Etquod reſiduum fuerit ex eo usque man’ Cur lex (hic) dicit: usque manè, duabus vicibus, ut det mane ſuper * mane? (hoc id- eò factum eſt,) quia matutinum tempus (incipit) ab illa hora, quâ Sol irradiat, 61. ve- nit autem (hic) Scriptura, ut prævertat, 62, quia prohibitum eſt comedere (de agno Pa- ſchali) aurorailluſcente, & hæc eſt (expoſitio textus) juxtà ſenſum ejus literalem; præ- tereà alia explicatio allegorica docet, quòd illud (agni reliquum) non comburatur die feſto; 63. ſed ſequenti die, 64, & ſic explicabis iſtud: & quod ex eoreliquum fuerità ma- Mmm 3 n& hic Peſachim, ſol. 74. a. & fol. 7 5. a. & fol. 76. † a. it. Baba mezia, fol. 115. b. 56. Hebr. Wρ*ä[qmiey, negativum verò dicitur & Wyn i. e., non facies, 757: Idque juxtà ſententiam R. Joſe Galilæi, nam ſecundùům R. Akivam ? er p i., e, ſuſpendunt (inteſtina) extrà ſcil, agnum, qui aſſandus eſt, IrTO iB-er j. e. & deciſio eſt juxtà illum (R. A- kivam,) i. e. illius ſententia prævalet, ſic habe-† tur in p- M ſuper Commentarium Raſchi h. loc. ubi & tractatus Talmudicus: Peſachim † fol. 44. biallegatur confer. verſ. 16. h. cap. n. 10 6. & not, ad I. Samuel, cap. 2 5. verſ. 1 §. n. 3. 6 4. confer. & Jevammot fol. 74. a. & ſol. 77. a. & Sanhedrin, fol. 6 3. a. 7 ⅜. Zic interpretor inrei, quod hig babetur, à ra- dicer, confer. Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 50 9. & ſeq. vid. & tract. Talm. Schabbat, fol. 24., b. & fol- 133. a. & Peſachim, fol. 93. b. item fol. 94. a. & fol. 120. b. 59. Prout ſuprà Exod. cap. 6. Verſ. 26. habetur, . ubi vide not. n. 6 3. XWIKa: —2RaY & ſequentia, usque ad: a 75 i. e. tota caro ejus, abſunt à MStO2. So. Vele cum exercitibus ſuis, nam particula 7yy . 2 e, 35 : verſ. 22, interdum pro a, ſicuti Geneſ- cap. 27. V. 40. & Exod. c. 6. V. 26. X Hebr. 7y, fic in vulgatis editionibus „ut & in MSſto 2. ſed in MSto 1. pro co legitur: 3) i. e. usque (ad mane.) 61, Vel: quando aurora incipit, intelligitur enim ονρ Ty i. e, columna auroræ, prout in notis, SN- n, ſaper Commentarium Raſchi h- I. exponitur. 62. Vel: anticipet, antevertat, Hebr. S, ſenſus eſt: monet hic Seriptura, ut comeſtio- agni Paſchalis prius abſolvatur, quàm matuti⸗= num tempus adveniat & Sol oriatur, atque ĩdeò- bis hic dicitur: usque manè, confer. Ecclsſiaſt. c. 12. V. 9. ibique Raſchi not. 63. Hebr. 20 Da, is dicitur P', Chagiga conſfer. Lightfoot in Marei cap. 1 5. V. 2 5. p.66 32 edit. Lipſienſ. vide & infrà verl. 14. h. . ibique not, n. 86. & v. 17, h. cap. n. 109. confer. S& Makkot, fol. 4. b. & ſol. 16, a. it. Schevuot. fol. 3. b. & Sevachim, fol. 36, a. it, Chullin, fol. 2 b. & fol. 9 r. a. e fol. 141. b. it. Temurah, fol- 4. b. & Berachot, fol. 9. a. 64. Nempè: craſtina die à primo dle feſli Paſchq- tis, vid. idem Lightfoot ad Matth. c. 12. verl. r. znterdum pz0 y i. e, cum, ponitur, uti Exod. P. 339. edit. Lipſ. in ui οαue MSto pro rrE legitur vie a j, e. die craſtino- 01. CAP. XII. II. Lumbi veſtri ſint aceinlti] i. e. Præparati ne] (Dictio: DT) ſignifcatie. loco:) & fuit David 1DrI i. e. feſtinans ade cerant Syri . in i. e.in feſtinatione ſus. no] i. e. Oblatio iſta (agni Paſchalis) vocatur Peſach propter ſaltum Yx* (ſive tranſitum.) quo Sanctus ille Benedictus tranſibat 68. domos Iraélitarur ne primo usque ad 65. mane ecundum 66. ſtabis ac (poſteà) ad combures. Verl. ad viam. * Eod verſ. I I. Cum ſeſtinatio- celeritatem & feſtinationem, veluticin illo undum, 66, ſic (alio in loco:) quæ proje- 67. Eod. verſ. II. Peſach iſtud eſt Domi- ,(quæ ſitæ erant) inter do- mos .gyptiorum & ſaliebat de Ægyptio in ägyptium; Iſraélita autem intermedius incolumis relinquebatur; vos itaque facite omnia miniſteria 69. ejus. (ſcil. feſti Paſcha- lis) Deo omnipotenti, alia expoſitio: perm odum exſilitionis & inſultus meminit (Scri- tura) nominis ejus, quod vocatur Peſach, etiam Paſque ſignificat D. e. grel- ſum (ſive gradum aut paſſum.) co ad locum, omnesque tranſitu unô unô 12. Omne primogenitum interra Roypti] E erant in 5gypto; 71. ſed unde probatur, quòd etiam primo genita(⁵Ægyptiorum,) qui Verſ. I 2. Et tranſibo] Tanquam rex, qui tranſit de lo- que momenté puniuntur, 0. Eod. verſ. tiam primogenita extraneorum, qui(tune) in extraneis erant locis (fuerint percuſſa?) lex dicit: 2.qui percuſſit Ægyptios in eo- rum primogenitis.73. Eod. verl. 12. Abbomine usque adpedus] Ab illo, qui primum trans- — 65. Rabbini reſpexerunt hae expoſitione ad parti 1 culamy, quæ hoc verſu 10. habetur, dum dici⸗- tur: Wwany; non autem a2, confer. Gur Arjeh fol. 7. col. 3.r med. & not. in ma N ſu. per commentarium Raſchi h. loc. . 6 6. Sicuti 1. Samuel. cap. 23. Verſ. 16. habetur. X Non itaque præciſe debebant eſſe accincti; ſed notis an ne hic exponitur. 67. Proht habetur 2. Reg. cap. 7. verſ. 15. confer. tract. Talm. Peſachim, fol. 94. a, & fol. 120. b. † it. Sevachim, fol. 57⸗ b. & Berachot, fol. 9. a. „X Hebr. Nτα, in utoque MSto pro eo legitur: erD i. e. tranſitus, αrà, quæ hic ſequntur, unusque sd: Wy) .)&1 i. e. vos itaque facite, ab- ſunt ab utroque MSto. = 6 9. Confer. quæ infrà ad verſ. 2 3. h. cap. n. 130. notata ſunt, it. tract. Talm. Peſachim., fol. 97. 3. tur? ritus, ceremoniæ, eadem ſignificatione, qua ſumitur Chaldaica vox Nar , de qua 6 9 . Hebr. preay, quo nomine hic intelligun- vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 173 8. confer. & not. in pam E h. loc. * Hebr. "Tle l,hæc S& ſequentia, usque ad verl.] feſtinantes debebant eſſe & ad viam parati, ſic in 12. h. cap. abſunt ab utroque MSto. 70. Confer. Mechilta, qui tractatus ad marginem allegatur in nop ne ſauper commentarium Ralchi h. loc. ubi vide etiam notas, confer. & hic tract. Talm. Berachot, fol. 9. a. & Peſachim, fol. 120. b. it. Megilla, fol. 21. A. & Sevachim, 71. Id eſ: qui non erant de gente Egyptiaca; in terra tamen Ægyptiaca tunctemporis degebant, PSN NS h. locç. = 72. Vels Sctiptura notanter dicit, confer. quæ ad verſ. 7. h. cap. n. 44. & ad verſ. 9. n. 53. notata tura abſolutè & indeſinite loquitur, loco allega- gato, quæ locutio indefinita æquipollet univer-= ſali, ita, ut ne locus quidem extraneus excipiatur, confer. ſequ. verſ. 13. h. cap. n. 8 4. ſic quoque in Gur Arjeh fol. 7 S. col. 3. exponitur, nempe, quod S.gyptiorum primogenita fuerint perc uſſa zvp P- N n i. e. etiamſi non fuetint in Egypto. confer. verſ. 29. he cap. n. 13 8⁸ . & not. in 73. Vide Pſalm. 13 6. verſ. 10. Senſus eſt: S. Scrip- nanegreluzen zun) (Etenim ram fandebatt icis) onper ihinſgnum nlte)ſangt gemjreteclum os meos, U Hodr.13,1 ego eriſtimo, eillitonem. ntumd dor Ppñ inillo l. (elbunm) = cant) le qu⸗ gi. ac libera Pod vet. 13 Finskin dom Knon eritin 11. Conſet gue ad Exod, c. ée & Gur A Princ. 7. Vig tiech. lam iraque n wabedat prer der ſodaicq, lociiſtius en b. ſoc, 1. UHelk: imn um pete i⸗ ollem & in ligo & inter t2). 3 . Veſuſah. . Vel: pret Koyotios; ſ 1bzutore non 70. Sic ex gen Vuiyetbum detut, autot (, N. urs Verl. um ſeſtingtib⸗ velutitin ile Uennoſ. Pudel Doni. Wetranſitum) rant)interdo⸗ mintermedins l. ellibalcha. meminitzen. dole gel⸗ li tranſit delo⸗ um, goiltune) ptorum,) vi Egyptiosined- o, goiprimum trans⸗ MSo. hetus ad malgitenn er commentafium m hotas, chnler. & .g. a. beſachim, 11,4, Zerachim, Nte Koyptitciz in tempotis gegebanlt, n. 13 e & not in icit conlet Au ad ell g n 3. HMitt genlasel: 8, delip⸗ Uitur, 0eo Aegr⸗ Auipollet uniſet⸗ tkaneus euejpiatur, . n. , le gnogte enponitur, nenpe, itakuelint pertulia ctiamii von fucint CAP. XII. EXxODI. Fö6 transgreſſus erat, etiam poœrna inceperat. 74. Eod. verſ. I2. Et in cunctis Diis Tiopptio- rum] (Etenim idolum) ligneum putreſcebat, ex metallo factum liqueſcebat & in ter- ram fundebatur. 75. Eod. verſ. I2. Faciam judicia ego Dominus] Ego ipſe (faciam ju- dicia) non per legatum aliquem.* Verſ. 13. & eriz ſanguis vobis in ſignum] Vobis (e- rit) in ſignum; non verò aliis (erit) in ſignum, hinc (diſcimus,) quod non dederint (Iſ- raêlitæ) ſanguinem, niſi intrinſecùs. 76. Eod. verſ. I 3. & videns ſanguinem] Omne (qui- dem)retectum eſt coràm illo(Deo;) ſed dixit Sanctus ille Benedictus: conjicioego ocu- los meos, ut videam, an vos in præceptis meis ſtudeatis, quò factô tranſibo vos. 77. Eod. v. I 3. Et tranſilo] i. e. Et parcam, huie ſimile eſt (illud:) parcendo 78. & liberando, ego exiſtimo, quòd omnis (dictio:) ò ſignificet J & Au i. e. ſaltum & exſilitionem. Eod. verſ. 1 3. Et tranſibo] Tranſibat (Dominus) de domibus Ifraeêlita- tarum ad domos 5Ægyptiorum, quia permixtim 79. habitabant, ſic (accipitur verbum PS in illo loco:s) =„O i. e. ſaltatis in duobus ramis, 806e eodem modo omne (verbum) O' (ſignificat) eos, qui ambulant tanquam ſaltantes (i. e. qui claudi- cant,) ſic quoque H)O i. e. ſaliendo & liberando, 8&1, ſaltu (ſcilicèt Deus) præteribat 82. ac liberabat (unumquemque Iſraélitam) inter Ægyptios, qui morte interibant. Eod. verſ. I 3. Et non erit in vobis plagæa] Sed ſit illa in =Ægyptiis, ecce fuit (fortè) Æägy- ptius * in domo (cujusdam) Iſraélitæ, an iſte (ÆAgyptius) evadet plagam? lex dicit: & non erit in vobis plaga; aſt erit in Egyptiis, qui funt in domibus veſtris; 83. ecce au- HS tem ex communi iſtius verbi ſignificatione, confer. n. &I. h. verſ. 13. & verſ= 23. h. cap. n. 130. Commentatoris noſtri expoſitioni adſtipulatur 74. Confer. quæ ſuprà ad Exod. cap. 7. v. 2 8. n. 37. & ad Exod. c. I4. verſ 4. n. 20. notata ſunt, vi- de & Gur Arjeh fol. 7 §. col. 3. fin. & col. 4. rinc. etiam Paraphraſtes Chaldæus. 75. Vid. tract. Talm. Nedarim, fol. 2 5. a, Nul. [79. Iia Hebræa: W nn on hic vertere volui; Ium itaque numen ſive idolum Ægyptiorum re- manebat præter Baal Zephon, ſicuti traditio ha- bet Judaica, vide infrà Exod. c. 14. v. 2. D. F. * Loci iſtius explicationem vide in not. ofi npeH h. loc. . 76. I eſt: intrà æ des ſuas vel: ab interiore ædi- † urn parte Ifraeli æ tingebant ſangvine utrumque poſtem & ſuperliminare, ſic noan hic intel- ligo & interpretor, confer. Buxtorf. Synag. Jud. cap. 3 1e p. 592. & ſeqq- ubi plura de “, Meſuſah. 77. Vel: præteribo vos nec perdam vos, ſicuti Egyptios; ſed parcam vobis, ſicuti paulò poſt ab autore noſtro exponitur, vide num. ſequ. 7 8. 7§˖. Sie ex mente Commentatoris noſtri vertere volui verbum mbo, quòd Eaia. c. 3 I. v. 5. ha- betur, autor Vulgatæ ibidem vertit: tranſiens, iuxtà verbum : iſte in medio iſtius, ſenſus eſt, quòôd Ifraelitarum æ des fuerint intermediæ inter pgyptiorum domos ac vice verſa, a, ut utrique permiſi& habitarint. 80. Vel: claudicatis in duabus cog itationibus, uti I. Keg. c. I1 9. v. 2 I. hapetur, autor Vulgataæ ibidem vertit: claudicatis in duas partes. 8 1. Uri Eſa. c. 3 I. v. 5. habetur, vide, quæ paulo anté m. 7§. h. verf. I 37. notata ſunt. 92. Senſus eſt: ſaltu evaſerunt & incolumes ſert vati ſunt Iſraelitæ, qui inter Ægyptios habf= tarunt. B * Hebr. un Rer , hæc & ſequenria, usque ad ⸗ abr ee, H i. e, ecce autem, ſi fuerir JIlraélita, abſunt à MSto z. §3⸗ Scil. ☚ i, e, erit plaga, ſic in MSto r. hie 46⁶8 EXOPDI. CAb. XII. tem ſi fue rit IHraêlita ** in domo EPgyptii? juxtà ſenſum (Scripturæ) literalem intel- ligere poſſem, quòd ille (Iſralita) perinde atque ipſe (Egyptius) punietut; (ſed) lex dicit: non erit in vobis 84. plaga. Verſ. 14. In monimentum] Generationibus (ſive⸗ oſteris erit in monimentum.) Eod. verſ. 14. Er celebrabitis ilum] (Nempè:) diem, qui erit tibi in monimentum, tu celebrabis; aſt hactenus non audivimus, quisnam iſte ſit dies monimenti, lex dicit: memento diei iſtius, qu egreſſi eſtis, 85, hinc diſcimus; uòd dies egreſſionis (ExX Egypto) ſit dies monimenti; ſed quonam die egreſſi ſunt- (Iſraelitæ ex Egypto?) lex dicit: poſtero die Paſchatis 86. egreili ſunt, dic itaque: (quòd egreſſi ſint) die decimò quintò (menlis) Niſan, 87. is eſt dies feſtus, nam ecce nocte- (diei) decimi quinti 88. comederunt (Judæi) Peſach ac mane egreſſi ſunt. Eod. verſ. 14. Per generationes veſtras] Iuxtà ſenſum literalem textus ego intelligere poſſem-, quòd ad minimum duæ generationes (hoc obſervare debeant;) verùm lex notanter di= cit: ſtatut6 perpetuòô 89. celebrabitis illud (Peſach.) Verſ. 15. Septem diebus] (Lin- guà vernacul:) ſettaine * i. e. ſeptimanà . 90, dierum. Eod. verſ. I 5. deptem diebus A- zyma comedeti] Atqui alio in loco ipſe (Moſes) dicit: ſex diebus comedes azyma; 91. docet* quoad diem ſeptimum Paſchatis, quod ille non obliget 92. ad comedendum- anem azymum, modò non comedatur fermentum, ſed unde probatur, quògd etiam ſex diebus in arbitrio poſitum ſit, (comedere vel non comedere panem azymum?) lex di- cit: hic additum reperitur, confer. hic Mechilta, ſic- uti iſte liver ad marginem allegatur in * Syan ſuper commentar. Raſch. h. loc. a Hebr. w rν , iſta & quæ ſequuntur ab- ſunt à M Sto . . S 24. Nempe: Iſtaélitis, ubicunque fueritis, lex e nim indefinite hic loquitur, confer. quæ ſuprà ad Verſ. 12. h. cap. n. 7 3. notata ſunt. 35. Uti cap. ſequ. 1 3. verſ. 3. habetur, confer. nic Mechilta, prout in "an ma ad marginem allegatur. 35. Vide verſ. 5 I⸗ hb. cap. & cap. ſequ. 13. verfſ. 3. confer. & ſuprà verſ. 10. h. cape n. 63. 2c Light- foot ad Marci e. 15. verſ. 2 5. p. 6 62. edit. Lipfſ- ac not. in nar M h. loc. 87. Js menſis maximam partem ſpondet. . . 28. Vel: nocte, quzæ diem decimum quintum sræcedit; Judæi, ſicuti notum eſt, diem civi- lem incipiunt à veſpera, ingruente nocte, confer. unii ac Tremellii not. ad Verſ. 6. h. cap. n. 10. & ad verſ. 1 8: h. Cap. n. 29. vide & Buxtork. Di- Gionar. Hebr. voc. 2y, verſ. 6. h. cap. n. 41. Martio noſtro re- 89. Hebr. V Do, ſtatutum autem iſtud per- petnum deſinit in Jeſu Chriſto, qui eſt verus ag- nus Paſchalis, Vid. Is ad Corinth. c. 5. v. 7. con- fer. & Junii ac Tremellii not. h. loc. & verſ. 17. h. cap. n. 111. confer. & Mechilta, prout in nam rY ad marginem h. loc allegatur. X Sic reddere poſſis: Nad“, abeſt hæg dictio Gallica à MSto I. 90. Vel: ſeptenaria, confer. ſuprà Exod. cap. 10. v. 22. n. 38. & Gur Arjeh fol. 79. col. 4. circà fin. ubi docetur, quòd 7 puyn i. e, magnum diſerimen ſit inter nyad per Heh in ſine dictionis nyav & inter nyaz per Tau in fi- ne ejusd. dictionis, qua de re plura ibidem. 1. Sicuti Deuteron. cap. 16. verſ. 9. habetur, u- bi vide Raſchi not. confer. & not. in nor n h. loc. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 3 8. b. X Hebr. ?, iſtius loco in utroque MSto legi- tur: AE i. e. diſcimus, coœtera omnia, quæ bic ſequuntur, usque ad: nuyn n i. e. ſe- ptimo die libera facultas, abſunt à MSto I. 92. Sed quod in arbitrio & facultate cujusque poſi- tum ſit, comedere pauem azymum nec ne, cone conter. & ſuprà ict. ter. S cit ſeptem tri tegalam,ut unm, utdoceate Yelnoncomede medendi datum commedetisaryin . Eod. verd ę Aweſpetadieif⸗ timus, g0d⸗ priorg,. Adame Gjcit: non mabt⸗ muumehic ⸗ —— fet. traclat Taln, Allepatur in n Nalchih. loc. di⸗ 9. d. 36. it. Ka fol. ſ. 2 lt.01. 93. Loclziſte, 4 in notis Raſchiae gitur: N ) r quoc comecerei 2ywum, non nil egreditun,) ut de Ga, quehic or- KMZ erunt, e0 n,& P. col k. . 79 94. Ac cceteris die eepti nocte lim⸗ ſet not, in On Rachi h loc, 8 Deuteron, c. 1 Talm. Erachim, 9). dielti verſu hoxprima ab a1 , tun preci Gantur Uelanym 4 Monide addugitl. 16.), g7). edit ne ſcuti m hahetur, CAN M. — talemigtel tun (ed)ler didus e, e l npehtlien, duienamiſte nc diſeimn, egtelllſunt⸗ taqe: (guod heccenocte k. Bod. vett. ere pollem, 1 notanter di⸗ dihud] (lin. ptem diebus 4. lesazpna,gl. Otmedendum- gvodetiamſer numk) lexdi it: autem iud pet⸗ qui elt verds 49⸗ ih, . 5. N. 7,0h⸗ loc. & vetl. 17. echilta, plollt in loe allegarur, 2elt hex Cidio Pru od. ca lo⸗ 1.79. (Cl.4, cltc in ie, magnum o per Heh In bue ya per Ial in ſi plurs ibidein. ell, g. habetut, U⸗ not, in n N 19 im, ol 30, b. unnoque Isto legi⸗ Plera omnia, Jua wn Pov i e. NI. unt Mro l⸗ late cjusque polt⸗ jmubs net ne, on⸗ ſen⸗ CAP. Nl. SX ODl.U 4⁵9 cit: ſeptem diebus; is (autem) mos eſt in lege: res, quæ fuit ſub regula & egreditur ex- trà regulam, ut (aliquid) doceat, 93;. non ſolùm egreditur, ut doceat de ſeipſa; ſed et- iam, ut doceat de regula univerſa, ſicuti igitur ſeptimo die libera facultas (comedendi vel non comedendi data eſt;) ita etiam die ſexto 94. arbitrium (comedendi vel non co- medendi datum eſt,) forſitàn etiam nox prima in arbitrio poſita eſt; lex dicit: veſpere comedetis azyma, 95. Scriptura (igitur) determinat illam (noctem) ſub obligatione. 9⁶. Eod. verſ. 1 5. Veruntamen die primo ceſſare facietis fermentrum] (Die primoi. e.) à veſpera diei feſti; vocatur autem primus (dies,) qui eſt antè ſeptimum (diem) & repe- rimus, quòd P D i. e. prius, vocetur N i. e, primum, (ſic in illo loco:) num prior 97. Adamo natus es? 98. vel non eſt (iſte dies, niſi primus ſeptem (dierum?) lex dicit: non mactabis ſuper fermentatum, 99. i. e. non mactabis Peſach, quando fermen- 2 255. Sicuti verſu 18, h. eap. habetur, hæc itaque tatum adhùc adeſt. Eod. verſ. 15. Anima illa] Quando illa eſt in anima ſua & ſcien- tia p fer. tracat. Talmud. Peſachim, fol. 120. prout allegatur in pan mnev ſuper Commentarium Ralſchi h. loc. vide & Deuteron. dict. cap. 16. v. 8. n. 36. ft. tract. Taim. Pelachim, fol. 4. b. & fol. 5§. a. it. Col. 10. b. & fol. 27. b. & fol. 43. a. 93. Locus iſte, qui hic habetur, magis perſpicuè in notis Raſchi ad Deuteron. cap. 15. v. g. ſic le- gitur? —n ee n en eene er wry 7 n n i. e. ut doceat (lex,) quòd comederein illo (ſeptimo die) panem a- zymum, non nilſi arbitrarium ſit & non (ſolum egreditur,) ut deceat de ſeipfo &c. verba itaque iſta, quæ hic omiſſa ſunt, ex loco allegato ſup- plenda erunt, confer. Gur Arjeh fol. 78. col. 4. pa. & p. 79. col, I. & not in npan 'h. loc. 94. Ac ccoœteris diebus ſeptimanæ baſchalis, ex- ceptà nocte prima, uti mox hic ſequitur, con- fer. not. in Spam eo ſuper Commenrarium Raſchi h. loc. & num. ſequ. 9 5. & n. 9 6. vide & Deuteron. c. 16. v. 8. n. 3 . confer. hic tract. Talm. Erachim, fol. 19. a. nox prima ab aliis noctibus differt tum aliis re- hbus, tum præcipuè, quòd aliis noctibus come dantur vel azyma vel fermentatum, uti ex Mai- monide adduxit Lightfôot. ad Matth. c. 2 6. verſ. 25. p. 47 5. edit. Lipſ. aſt nox prima fuit ſub obli. Aione ſicuti hic apud Commentatorem no- um habetur, confer. num. antec. 94. && num. ſequ. 96. confer. Deuter. alleg. c. 16. v. 8. nume 39. au not. in Qnam n h. loc. 95. Nocte itaque prima Judæi erant obſiricti ad comedenda azyma, non ita aliis noctibus vel diebus n i, e, quia omnes erant ar- bitrarii, ut in Gur Arjeh fol. 79. col. 2. princ- habetur, confer. & tractat. Talm. Peſachim fol. 2 8. b. prout allegatur in enan mnei fuper Commentar. Raſch. h. lec. vide num. antec. 9 4. & n. 9 5. * In MSto 1. locus iſte ſie ſuppletur: mewi. e. nam dicitur. 97. Hebr. & bi i. e. num ante Adamum, lic ex mente Raſchi noſtri hic verto, quod Hiob. c. 15. verſ. 7. habetur, alii aliter ibidem verte- runt. 98. Vide Hiob. did. c. 15. v. 7. ubi Vulgata habetz numquid primus homo tu natus es? 99. Vel: cum fermentato, i. e. dum fermentatum in domo tua exiſtit, quia illud expurgandum eſt, conſer. Peſachim, fol. 21. b. & fol. 2 3. a. & fol. 2 8. b. & fol. 96. b. vide infrà Exod. cap. 34. V. 2 5. ibique not. n. 75. confer. etiam Mechilta & tractat. Talm. Peſachim fol. 5. a. ſicuti ad mar- ginem allegantur in pon no ſuper Caom- mentar. Raſchi h. loc. dies itaque primus hic in- telligitur veſpera anté diem feſtum; eoeterum iſta: yrn y vru'N N i. e, non mactabis ſupeæ= fermentum, ablunt à MSto I. Nnuna % CAP. XII. tia, 10o. excipituris, qui per vim adigitur; zalitico, pollem ego juxtà ſenſum literalem intelligere, (quòd ſolùm) exſcindetur ex Iraele, ita, ut abire poſſit ad alium populum; (ſed) lex dicit alio in loco: coràm me, 101. z. e. in omni loco, ſancta] (Dictio:) qui poteſtati meæ ſubjectus eſt. 102. —epp eſt nomen rei ectus en Verlſ. 16. Convocatio (ſubſtantivum;) vocavit autem illam (S§. Scriptura) i. e. ſanctam (nempè?: præparatam) ad edendum, bibendum & (de- corè) veſtiendum. 123: Eod. verſ. 16. Non fiet in illi] Etiam per alios, 104. Eod. verſ. 16. IMlud ſolum] Iſtud; non verò alia præparatoria ejus, 105, quæ fieri poſſunt veſpere diei feſti. Eod. verſ. 16. Omni animæ] Etiam jumento, 106, forſitàn & alie- nigenis: lex (hic) dicit: N i. e. tantuùm. 107. Verfſ. 17. Et obſervabitis (a)] azym. 2) Ne illa veniant in manus fermentati, hinc dicunt (Rabbini:) ſi intumeſcat? (maſſa,) a- ſpergat (eam fœmina ) aquâ frigidâ, 1058. R. Jofia dicit: ne legas: ** k uDR EFN 1. &. 209. Id eſt: quando anima illa ſpontè ac ſciens id facit, ex propoſito ac certa ſcientia,a, uti in not. ot f. loc. habetur, excipitur ita- que is, qui vi adactus id fatit, uti hic dicitur, aut qui per errorem id perpetrat, prout in Gur Arjeb fol. 79. col. 3. med, habetur, confer. & Mechil- ta, uri in not. 'ne , allegarur. * Hebr. um, deeſt wox iſta in MSto 1. ſed malè. 101. Sicuti Levit. cap. 22. verſ. 3. Habetur, ubi vide not. n. 19. 102. Ubique igitur exſcindetur, Junius ac Tremel- lius in notis ad Geneſ. c. 17. V. 14. explicant ita, ut anima iſta & hie & in futuro ſeculo à ſan- Rorum conſortio excludatur, idque ex ſimilium locorum comparatione colligi poſſe putant, con- fer. verſ. 19. h. cap. n. 117. * 103. Confer. hic Mechilta, ſicuti ad marginem al- legatur in a ſuper Commentarium Raſchi h. loc. 104. Scilicèt: non fiet opus in illis diebus ſanctis. In notis Ralſchianis editionis n- n, antè verba iſla: Nπ1 e. iſtud; non verò &c. wi i i. e. Forſitàn etiam gentibus ( iſtud Ket?) lex dicit: iſtud ſolum fiet (ſeu parabitur) vobis, (ſcilieèt) vobis; non verò gentibus, con- fer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 24. b. & fol. a. it. Peſachim, fol. 47. a. & fol. 93. b. & 133. a. it. Peſachim, fol. 47. a. & fol. 8 * (uem ſenſum verba iſta: ne legas, habeant, Beza, fol. 20. b. & fol. 2 I. a. & b. it. fol. 28. b. 105. Hebr. wa i. e. quæ iſiud rectificant ſive confer. & Gur Arjeh fol. 79. col. 3. fin. & col. 4. princ. ubi declaratur, quid fit oy 7ade i. e. cibus animæ, de quo hic ſermo eſt, vide & not. in pot eâ h. loc. ubi Bereſ. rabba atqꝗ; tract. alm. Beza fol. 21. 2, ad marginem allegantur- 106. Diſſenſerunt hac in re K. Akiva & R. Joſe; ſe d NaG n i. e. deciſio eſt juxtaR. Akivam, qui etiam jumentum incluſit, ejusque ſententia uſu recepta, ati in Gur Arjeh fol. 79. col. 4. h. cap. n. 57. notata ſunt. 107. Vel: veruntamen, eſt hæc particula 7& exclu- ſiva, excipiuntur itaque alienigenæ juxta Rabbi⸗ Beza fol. 21. prout allegatur ad marginem in a n, ſuper Commentar. Ralchi h. loc- ubi vide etiam notas. a. it. Chagiga-fol. I I. b. & Menachot fol. 5 3. a. Hebraica: en dim id ſignificat. utroque MSto. circà fin. ut & not. in Sma n h. loc. R vide apud D. Wagenl. in Sot. p. 65. n. 7. eun) Neopuiſ iritate, 10), it⸗ Ruushaud faty il. i8. gue add Auto elt: lepten diſponunt, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. I104. ę ontin qli 0nrll te Hebt. circã med. habetur, confer. quæ ſupraà ad verſ. 9. e. dicnti eriu 1III. dekt: ne di⸗ norum fententiam, confer. tractatus Talmud. cepium kottiſtul (a). Conf'tract. Talm.Peſachim fol.38. b. &fol. 40. † Ideſt: ne fermententur ſcil. azyma, nam phraſis . hæc uncinulis incluſa & addita ſunt, nempè: — en wn ine ee in enn e , „ Hebr. mor, abeſt verbum iſtud hoc loco ab 1093. Ne ſcil. urſus intumeſcat ac fortè fermen- tum comtrahat, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1140. & 2619. ac Gur Arjeh ſol. 79. col. 4. CAl. XI. Eajm, bi, mum non ſetmmen gerit in tnanun tur, etialn de n0 . Mam plinnann Ce tnu. lexdicit in ish nimitümhe . ſticintelligiun AAapd Poprlur — MSto ſes male 109, klebt. m, ſehali ude pura de,.. 63,88 P. 1111, eit, i cape n 63. Aliter ele habet, tuch hie dicitur, Gdiredum, conter d. S9, hotatz fun 111., Uri fupts v. dic belichim, to b. 8& Zucca, iol, 11 3. Quocitca ten diem viceſitmnanr n nh , col. 1. Fide n 114. Vel: quomo ve terminls hoc keperigtur terme nos hie iuelig em. xn. — opulo . eAſeingeturer r eonm me, 6. (vyvhrtig Utem illam 6. endom & (de⸗ 08, 104, Pod, ne feripollant ſorlitiin & aie⸗ (a) mi Ne tt (valte) 1 RI le, ſtud rediftcant ſire er.Talm. ſol, I104. f0l. 3. fin. & dl, idſitor d i, e. noeſt, Fide & not e. rabda atg, d. tginem aleganrur. Akiva & R. oee eſt juxtah. Akiram, 1, ejusque ſententia iſeh lol. 79. col, 4. ſaorz averl. gne urr ad derl . eparticlla Berell. igenk junng Nabbi. , tlaltatus almnud. tur ad malginem in enlat. Ralehi h loc⸗ n ſol 3, Aſl 40. enachot ſol3,, Wh id ſonifict⸗ iud hoc loro ab ſat ae forte felnnen⸗. Lolt, Ler. Talnd fl. igeh iol 79, 4. W h. loc, ne legas, habeint, N,e bhen / CAb. XII. EXODI. 47 1 i. e. azyma; ſed DTI NNii e. præcepta, nam ſicuti uD i. e. Panem azy- mum non fermentant; ita non * fermentent — DR i e. præceptum; ſed ſi iſtud venerit in manum tuam, ſtatim illud perfice. Eod. verſ. 17. Er obſervabitis diem i- ſtum] Ne opus (in illo) faciatis. Eod. verſ. 17. I, generationibus veſtris ſtatutö perpe- 166] Quoniam non dicitur: generationes & ſtatutum perpetuum de opere; ſed de fe- Nivitate, 109. i deò illud hiciterüm inculcat (lex,.) ne dicas: dehortatio iſta: omne o- pus haud fiat, Iro. non generationibus dicta eſt; ſed iſti ſaltem generationi. 111. Verſ. 18. Urque ad diem viceſimam primam] Cur (iſtud hic) repetitur, nonne jam anteà di- ctum eſt: ſeptem diebus &c. 112, ſed quoniam dictum eſt: diebus, quomodo proba- tur, etiam de noctibus (id intelligendum eſſe?) lex (hic) dicit: usque ad diem viceſi- mam primam &c. 113. Verl. 19. Non reperiatur in domibus veſtris] Sed an in finibus? 1TI4. Jex dicit: in omni termino tuo, 115, cur (igitur hic) dicit textus: in domibus ve- ſtris? nimirùm hoc vult dicere: ſicuti domus tua eſt in poteſtate tua; ita etiam terminus (hic intelligitur,) qui eſt in poteſtate tua, excipitur (igitur) fermentumm alienigenæ, qui eſt apud populum Ifraeêliticum nee recepit in ſe evictionem. 116. Eod. verl. 19. Quig ommnis, qui comedit ſermentatum] Puniendus eſt exciſione propter N.** i. e. fermen- Nnun 2 tumz nnd i e. extra domios, uti ſunt agri, vineæ &c. ſic in not. qt nev hic exponitur. 11 5. Prout Deuteron. cap- 16. verſ. 4. habetur, confer. hic Peſachim, fol. 4. b. & fal. 6. a. & fol. 7: b. &. fol. g. a. & fol. 10. b. & fol. 2 I. a. G& fol. 29. 2. it. fol. 30. a. 116. Sive: obligationem reſarcien di damni vel reſtituendi panis alterius, ſi is fortè ſubtractus ſit, ſic cum Rabbinis dictionem harèe, quæ hic habetur, expono, confer. Buxtorf. I. ex. Talm. fol. 63. & D. Wagenſeil. Sot. p. 55 4. ubi ipſe AW interpretatur: evictionem, Indæi Ger- mani locum iſtum ſic explicant: Und hat nicht auf ſich genommen zu bezahlen den Schaden / der ihm geſchehen moͤchte / in ypan ne ſuper Commentarium Ralſchi h. loc. ſic exponi- tur ο ba) Nn an nn er i. e. qui non transgreditur (præceptum iſtud, quod c. ſeq. 13. verſ. 7. habetur, nempè:) non conſpicistur, ae (Præceptum illud, quod hoc verſu 19. habetur, videlicèt:) non reperiatur, eſtque is alie nigena, qui non recepit in ſe evictionem, ſicuti ja m anteãa dictum eſt, confer. hic alkut Part. I. fol. 60. col⸗ 4.circà fin. SS Xx Hebr. Qaaen R& PenN P. 2, ablunt iſta à MSto I ſed malè. . . 209. Hebr. ααπς Chagiga „ de Chagiga Pa fſchali vide pliura apud Lightfoot. in Marci c. 1 5. v. 2 5. p. 66 3. 6c ſeq. & in Johann, cap. S. v. 29. p. II2 1. edit. Lipſ. confer. & not. ad. V. 10.h. cap. n. 63. 110. Sicuti verſu antec. 1 6. h. c. habetur. 111. Id eſt: ne dicas: temporerium ſaltem præ- ceptum fuit iſtud, non perpernum; gtenim res alfer ſeſe habet, perpetuum quippe iſtud ſtatu- tum hic dicitur, ad ſequentes etiam generationes direftum, confer. quæ ſuprà ad verſ. 1I4. h. cap. n. 99. notata ſunt. 112. Uti ſuprà verl. 15. h. cap. habetur, confer. hic Peſachim, tol. 5. a. S& fol. 2 8. b. it, fol. 120. b. & Succa, fol. 27. 2. it. Prachin, fol. 1 g. b. 1I3. Quecircà verbis iſtis generalibus: usque àd diem viceſimam &c. etiam noctes ſunt inc luſæ, üa rde, , uti habetur in Gur Arjeh fol. 80 col. 1. vide & not. in mat inab h. loc. 114. Vel: quomodo probatur, etiam de finibus ſi- ve terminis hoc intelligendum eſſe ſeil. ne ibi reperiatur fermentum, per ſines autem ſeu termi nos hie intelligitur ille locus, qui eſt zn pin 472 EXODI. CAbP. XII. tum,; ſed nonne jam anteâà punitus fuit propter XDHi. e. fermentatum? 1I17. (ita ſan? eſt;) ſed (hoc ideò hic docetur,) ne dieas, propter 7O i. e. fermentatum, quod conve- nit (vel idoneum eſt) eſui, punitur; fed propter R i. e. fermentum, quod eſui non convenit (ſve aptum eſt,) haud punitur, ſi verò puniretur propter N nee punire- tur propter D ¹1¹ 3. poſſem dicere, quòd propter NE, quod alias (maſſas) fermen- at, puniatur; propter illud autem, quod alias (maſſas) non fermentat, haud puniatur, i- deò ambæ (dictiones) nominantur (& adducuntur in lege.) Eod. verſ. 19. Iam in pere- grino, quàm in terra indigena] Quoniam ſignum 119. iſtud factum eſt populo Ifraeli- tico, (ideò hic) opus fuit includere ſimùl etiam peregrinos.* Verf. 20. Fermentatum non comedetis] Dehortatio hic habetur) quoad eſum fermenti. Eod. verſ. 2 O0. Omne *t fermentatum] (Hoc ideò hic ſcripſit Moſes,) ut comprehenderet omne, quod eum illo (fermento) commiſtum eſt. 120. Eod. verſ. 20. In omnibus babitationibus veſtris comedetis azxyma] Iſtud venit, ut doceat, quòd comedere debeatis (azyma) in omni- bus habitationibus veſtris, exceptâ decimàâ ſecundàâ 121. & placentis* laudis (five gra- tiarum actionis.) Verſ. 21. Trabite] Cui eſt pecus, is trahat illud de ſuo. Eod. verſ- 2 Ie 2117. Sic YD diſcriminis eauſa & ut diſtingua- tur à voce *&* vertere volui; coeterum de ex- ciſionis pœna ad verſ. 15. h. «ap-n. 102.ẽ aliquid dictum eſt, confer. Mechilta ac tract. Talmud. Peſachim fol. 5. uti ad marginem allegantur in porn rv ſuper Commentar. Raſchi h. loc. vid. & Peſachim fol. 10. b. & fol. 2 I. a. it. fol. 23. a. it. fol. 2 8: a. & fol. 29, 2a. it. fol. 3 0. a. & fol. 43. a⸗ . 118. Diſcrimen bic facit autor noſter inter Ne & n, ut ME fit fermentum, quod alias mal- ſas fermentat nec eſui paratum eſt; PD vero, quod fermentatum & eſui paratum eſt, ſic & in Gur Arjeh fol. 86, col. 2. med. exponitur, con- fer. tractatus Talmud. Beza, fol. 7. allegatus in Wart rà ſuper Commentarium KRaſchi h. loc. . 119. Sive: prodigium, nempè: de interemptio- ne omnium primogenitorum genmtis gy Ptia- „ Hebr. e, poſſes etiam hic vertere proſely- t1os, in MSto z. pro legitur En) i. e. gen- tes, confer. infrà verf. 37.h. cape n- 167. XX FHebr. vbr 73„ hæc & ſequentia, usque ad: na Ai e. in omnibus habitationibus veſtris, abſunt à MStο h, cOfer-hie Peſashim, f0l. 7:a, t, 29. b. & fol. 433.⸗ 120. Hebr. Dyn, iftud etiam hic comprehen- ditur: nempè ne illud comedatur, id enim hie particula univerfalis a indicat, confer. infrâà verſ. 3 8. H. cap. n. 166, & Gur Arjeh fol. 90. col. 2z. med. ag not. in τπ Mν☛ h. loc. it. infrà Ex- od. c. 30. v. 25. in Raſchi not. ubi etiam vox iſta habetur. Hebr. Na a hæc & ſequentio, usque ad: wyn i. e. exceptä decimà, abſunt à MSto I. I21. Hebr. WyE, de quo vide Numer. c, 18. V. 26. & 28. item Deuteron. c. 14. v. 2 8. confer. & Lightfoor. ad Mattht- 6. 23. v. 2 3. p. 41, e- dit. Lipf. ac Gur Arjeh fol. 90. cof. 2. fin. ubi et= iam ſcribitur, quod excipiatur ν Wwyn i. e deci- ma ſecunda juxtà R. Joſen & 22j. e. primi- tiæ, ſecundum R. Elieferem, vide & hic Me- chilta, uti allegatur ad marginem in , ſaper Commentarium Raſchi h. loc- X In notis Raſchianis editionis 6pat n, poſt: Tn ri, 1i, e. & placentis laudis, hæc un- cinulis incluſa & addita ſunt, nempè: pSRE* En eie eeee een eenn eeen i. e, uæ non debent comedi in omnibus habitatio-⸗ nibus? ſed in (urbe) Hieroſolyma, confer. Pe- ſachiw, fol, 36, u be 121, Hebnpwn c5r. . 11. autiji . Eod vet 21, 11 , Ven22 ſinulen igt inhe vi zur inilloloco⸗ nlkij Cinſe iollirelmme lvi, & ut qu⸗ 1 quamws Fod, verl. 22. ſtatori 127, Po ſtum & imptor hoc eſt cvoc e. Et pateet, nm] ie. Ene co.)non dedit ora e5) Sed — Aljen fol. ho. c⸗ marginem alle- 11). Feil, accip⸗ 3. h. Qap- h 114. Hebt, Eüd fol. 1036. n 107.b, cikcä i A.it. Chullint lor. ubi Toli ſol.13. allega Nrf. Pront 1. Vide Raſchiac 11, V. 2 un. 115. Hebr. M rhan i. e. ad quz ter fieban Uuna & altera v. Kunguine, qua Aye liniones mentator ndſte lionem in ſan Gutt nie ig Wnn. CAP. XII. EXxODI. 473 i. taſin 2 I. Et accipite] Is, qui non habet (pecus,) aceipiat (ſive comparet illud) aliunde. 122. nnogemre. -Eod. verſ. 2 I. Per familias veſtras] (Videlicèt) agnum domui (ſeu familiæ) paternæ. rodcſinon 123. Verſ. 22. HMyfſſepi] (Q R) eſt ſpecies plantæ, cui ſunt caules. Eod. verſ. 22. ) neepunik⸗ Faſciculum hyſepi] Tres caules 124. vocantur N i. e. faſciculus. Eod. verſ. 22. ulhefermen. Qui eſt in velvi] (Iſtud hic ſignificat:) ! i. e. in vaſe, ſicuti (dictio accipi- lpuninnr, tur in illo loco:) i. e. vaſa argentea. 12 5. Eod. verſ. 22. Deſanguine; qui eſt in 9 Nnin ere⸗ pelvi] Cur (lex) iſtud hic iterum inculcat? (hoc ideò fit,) ne dicas, quòd una intin- dopalo linei⸗ Rio(ſive immerſio)fiat pro tribus dationibus, 126, quocircà dicitur amplius: qui eſt in ,kemenaun pelvi, & ut quælibet datio (ſive admotio) fiat de ſanguine, qui eſtin pelvi, (videlicèt) petl 20, 0ne ad quamvis admotionem (feu illitionem) immerſio (ſive intincétio requirebatur.) ne, uod cum Eod. verſ. 2 2. Vos autem ne egrediamini] Narrat (hic Scriptura,) quòd, poſtquàmva- urilu deſri⸗ ſtatori 127. poteſtas data eſt ad nocendum, 128,. ille nullum faciat diſcrimen inter ju- ma) inommn- fRum & improbum; nocétu autem facultas competit vaſtatoribus (ſive de'monibus,.) & udi (inegr. hoc eſt, quod de illo dicitur: reptat omnis beſtia ſylvæ. 129. Verſ.-23. Et tranſibit] i- 0. Lod, verl. e. Et parcet, poſſet etiam exponi: & tranſiliet. 13 ., Eod. verſ. 2 3. Et non ſinet vaſtato= Ale rem] i. e. Et non dabit ei (vaſtatori) poteſtatem, ut veniat, veluti (accipitur in illo Io⸗ — co:) non dedit ei Deus (facultatem,) ut malum mihi inferret. 131. Verſ. 25. Sicurti lo= eecnhtien cutus e] Sed ubinam (ita) locutus eſt? (nempè im illo loco:) & introducam vos in ter- att, id enimm bie Nnn uunnm , eonſtt in 122. Hebr. pwr in i. e. & foro, confer. & hic Gur 127. Hebr. Wrwpy, perditori, qui Giæcis 4α aiſeh ol ol Arjeh fol. 90. col. 3. princ. & Mechilta, ſicuti ad AXa, dicitur, vide Apocalypi. c. 9. v. I 1. itenz . lor i, infi ln. marginem allegatur in - PeS dict. loc. zxoeznzos, Iaad Corinth. c. 10. V. 16. conſer= ubietünm foriſi 123. Scil. accipietis, confer. quæ ſuprà ad verſ. kie traét. Talm. Bava kama, fol. 60. a. & fol. 72. . B. cap. n. 17. notata funt. be. MMBZ gtend winſ 121. h Prdo, concer. Buxtorf. Lex. Talm. 12 8. Hebr. 7am, hinc Commentator noſter ad Mon. fol. 20 36. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2, p. . Geneſ. o. 3. V. 2 ¼. angelos malos han Drerr ſie lamet 4,1h. 102. b. circà fin. it, Sukka, fol. I I. b. & fol. 33. . vocat, confer, quæ infià ad Exod. c= 3 3. V. 22„ ,n ihenlien a. it. Chullin, fol. 62. b. & not. in pe hevh. n. 1. notata ſunt, it. Gur Arjeh fol. 80. col. 3⸗ 1.1 , de 4 lit⸗ loc. ubi Toſiphtot tractatus Talmudici Sukka med. ac Bava kama, fol. 60. a. uti in Nn ne col. 1,kn bie⸗ fol. 13. allegatur. h. loc. allegatur ad marginem. o wdie e . 5. Prout z. Reg. cap. 12. v. 13. habetur;, ubi 129. Sicuti Pfalm. To4. verſ 20. habetur, confer. une. gine vide Raſchi not. confer. & not. ad Zachar. cap. † & Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in / ſige à nie Me⸗ 12. V. 2, num. I. S D ſuper Commentarium Raſchi h. eni e 126. Hebr. rüanpn-, quo nomine intelliguntur loc. ubi vide etiam notas. . Mloc. rDyS i. e. admotiones ſive illitiones ſanguinis, T30O. Confer. quæ ſupraà ad verſ. I1. h. cap. n. 6 93 Npol: quæ ter fiebant, nempè primo utetque poſtis, & ad verſ. 1 3. h. c. n. 7 §. notata ſunt. 6 Budis, leein. una & altera vice, dein ſuperliminare illinebatur 131. Prout Genel. eap. 3 I. v. 7. habetur, confer- . neme: De fanguine, quæ ſunt tres illæ Marm i, e, datione & infrà verſ. 42. h. cap. n. 197. in notis Raſchia⸗ ENNl . ſive illitiones ſanguinis, de quibus hic Com- nis editionis mai ipoſt verba illa: ve mnibus habititi⸗ mentator noſter, quæ ttinam requirebant intin- py i. e. ut malum mihi infetret, hæc ſunt ad- im, conlen e: dionem in ſanguinem agni paſchalis mactati, dita; A aee een een e en Lonfer, hic tract. Talm. Ménachot, fol, 34. a, f r2 4 4 EXODI. CAbP. XII. ram &c. 132. Verſ. 27. Et inclinavitſe populus] Propter annunciationem redemptio- nis & quòd in terram (Chananæam) eſſentyenturi & (propter) lætum nuncium libero- rum, * quos ipſi progenituri eſſent. Verſ-28. & abierunt & fecerunt Flii Hraslis] Et quid jam anteà fecerunt, nonne ab initio menſis id eis dictum fuit? 133. (ita ſanè eſt;) ſed poſtquàm (Iſraelitæ) receperunt in ſe, (ut ſic facerent,) attribuit illis (Scriptura,) perinde ac ſi jam feciſſent. Eod. verſ. 2 8. & abierunt & fecerunt] Etiam itionem nu- merat Scriptura, ut det 134. mercedem itioni & mercedem factioni. Eod. veri. 28. Sicuti præceperat Dominus Moſi & Aaroni] (Hoc ideò hic refertur,) ut narret (Scriptu- ra) laudem Iſraëlitarum, qui non omiſerunt quidquam * ex omnibus præceptis Moſis & Aaronis; ſed quidnam eſt: ita fecerunt? 135. (nimirùm]) etiam Moſes & Aaron ita fe⸗ cerunt. Verſ. 29. Et dominus] In omni loco, ubi dicitur: & Dominus, (intelligitur) ipſe & domus judicji ejus, 136, nam(litera) Vau i. e. &, ſigniſicat additionem (ſive copu- lationem,) veluti iſte & iſte. 137. Eod. verſ. 29. Percuſſit omne primogenitum] Etiam alterius populi, qui erat in Egypto. 135. Eod. verſ. 29. Aprimogenito Pharaonis] Primogenitus fuit (etiam ipſe Pharao;) ſed ſuperſtes ille remanſit ex primogenitis, 139. (idque proptereà factum eſt, quia) de illo dicit ipſe? (Deus:) ut oſtendam tibi po- en e enn aenn enn ee enn bræo, quo uſus ſum, ubi indy habetur. hy roav tea e ie i. e. (Ven. ** Quamvis fuerit dada manb i. e. periculum in 2 5.) Et erit cum veneritis] Alligavit S. Scri (illa) re, nempè, ut EÆgyptiis inſpectantibus prura præceptum iſtud (de Paſchate celebrando) Iiraelitæ ſacrificarent rem, quæ .gyptiis erat adventui eorum (Iraèlitarum) in terram (Cha- abominationi, ſic in not. pam Ne h. loc. ex- nanæam) nec obſtricti fuerunt, (ut eelebrarent) ponitur. in delerto, niſi unum Paſcha, quod illi annof 135. Sicuti in fine hujus verſus 2 8. habetur. ſecundo celebrarunt, idque oraculo Divinò, 136. Vide, quæ ad Genelſ. c. 1. verſ. 26. n. 1432. eadem etiam habentur in utroqne ASto, niſi; notata ſunt, confer. & Buxtotf. I.ex. Talm. fol. quod pro: u i. e. præceptum, ibidem le] 514 ac not-in ner n h. loc. gitur ay i. e. cultus ( iſte de Paſchate.) 1137. V el. N. & N. Hebr. v , qua de re 132. Sicuti ſupra Exod. cap. 6. verſ. 8. habetur, vid. Ejusdem Buxtorf. Dictionar. Heb- hac voc⸗ confer. hic Mechilta, prout in pan Ane ad 138. Nec erat de gente Ægyptiaca, confer. evam- marginemh. loc. allegatut. mot, fol. 72. a. it. ea, quæ ſuprà ad verſ. 12. h. g Hebr. - e n, in MSto 2. pro iſtis cap. n. 71. notata ſunt. egitur: R* Pn i. e. divitiarum, quas: “ Hebr. mye &, ſic in utroque Msto, ut & in (küraelitæ) petent ab illis ( Egyptiis,) de quo] Balſil. editione hie additum reperitur; abeſt au- vid. ſuprà Exod. c. 3. V. 22. & intrà verſ. 36. h.] tem in Amftel, editione. 2 cap. 1 2. it. c. 14. V. 5. n. 28. confer. hic tract.] 139. Nec Simul cum ceœteris primogenitis inter- Talm. Peſachim, fol. 62. b. & Sevachim, fol. 7. emptus fuit, confer. infra verſ. 32. h. cap. n. b. & fol. 10. b. . U154. & Mechilta, prout ad marginem allegatur 13 3. Vide ſuprà verſ. 2. h. cap. confer. & infrà verſ. in nan ene fuper Commentarium Raſchi 4A13. h. cap. n. 189. n. loc. ” 334. Hebr. 10, ſic enim reftins, ut puto, iegitur. X Hebr. m)de d, in MSto . poſtea additur in 1St0 1. ut & in editione Hebraica tmnas mno, Trrnye D Naya i. e. propterea conititui te, quaàm in Bibliis Buxtorf, atque in exemplari He- magis perſpicux, vid. n. equ. 1440. 3 teſta- CNV. M. leltltem meal. Voniam! 1 enam (gebii induxituliobe ſ) un ers⸗ öone elat, 143. Autemencille Pelcoſoo. negibos“ ter, jndicat, 4ud alnrenit ibi Primogenn 14,, Cignitate, R umego — 140, Ficpti ſupt in notis Rcl iſtius dicti, que & bie Aepnr e c4hite ge ez conſitun te Rieced. 1 141. Idto etian erunt, conlel n. 14, notat⸗ 141, Jie: Pee cadem, quehi A. præced, ker. Gur. Atje N * Hebr. w . ad: h . cilla, abſunt 147. Nimitum Mumerare, dec 144, Confer n. I3,notate Ww hebr. Don i ein ſtent ( Küie: Cocer, Usquezd: ſ taherit, ab unt 3) Poci iflins n — 1 demptio. clumlibero⸗ Naili Et iaſand eſt ) Getituta) itionemnn. Loc verl 19. ret (tiptn⸗ Eceptis Moſis Aaron itaſe 4 imelligitun) nſare copr⸗ un Etiam 40 Pbaruerii] primogenitis, ndam tbipo⸗ telta. — habetur, 6 Pekiculuid in 6 inlpeckantibu 2 Koybiisz erit w h. oc er⸗ g.habetur. verl.16, n. 14 7 . leu. Talm,tol. loe. , gus de te 1. Heb., hac voc, 4, coblek. eyam⸗ DIi 1 ell. 12. h. ve Aöto, u in delltut; Pell au⸗ minogenits ſater⸗ ell. 37. h. n) nuginen allepetut mentarium Ralchi 1. Holtes 1dltit pterea Sonliuiſe, 140. CAbP. XI l. EXODI. teſtatem meam 140, in mari Suph. Eod. verſ. 29. UMIique ad primogenitum captivæ] Quoniam illi (captivi) lætati erant propter calamitatem Iſraélitarum, 141, præterea etiam (ideò primogeniti captivorum interierunt,) ne dicant: timor (ſive Deus) noſter induxit ultionem; 142, fuit autem etiam primogenitus acillæ ſub ſumma (comprehen- ſus,) nam ecce cœpit (Scriptura) numerare ab illo, qui præ omnibus aliis in exiſtima- tione erat, 143. usque ad vilem (ſive minimæ conditionis hominem;) primogenitus autem ancillæ præfertur primogenito captivæ. 144. Verſ, 30. Et ſurrexit Pharao] De lecto ſuo. Eod. verſ. 30. Noctu] Nec (furrexit Pharao,) ſicuti mos eſt (coœrteris) regibus, ** terti4 horâdiei. Eod. verf. 30. pſe] Primô, deinde ſervi ejus, (textus hic) indicat, † quòd ipſe (Pharao) circumiverit domos ſervorum ſuorum eosque (ex ſomno) ſuſcitaverit. ** Eod. verſ. 3 0. Quoniam non erat domus, ubi non eſſet mortnus] Si erat ⸗ ibi primogenitus, is moriebatur; ſi verò ibidem non erat primogenitus, (tunc) major 145. dignitate, qui erat in domo, moriebatur, *isque vocatur ), dieitur enim: et- iam ego )) 2 i. e. magnum 146, dabo illum; 147., alia expoſitio: fœminæ ⁵Ægyptiæ e- rant 140. Sicuti ſuprà Exod. cap. 9. verſ. 16. habetur, in notis Raſchianis editionis erI HPV lOcOι iſtius dicti, quod Exod. dict. c, 9. v. 16, habetur &i hic allegatur, adducuntur iila verba, quæ eod. capite 9. v. 16. Habentur, nempè: propter- eàâ conſtitui te &c. ſed res eodem redit, vid Sign. præced. ** 141. Idèo etiam primegeniti captivorum interi- erunt, confer. quæ ad. cap. antec. I I. V. F. H. I I. & n. 1I4. notata ſunt. 1I42. Sive: pœnam, nempè: contrà Ægyptios, eadem, quæ hic habetur, ratio etiam ſupra dict. cap. præced. I I. Vv. 5. n. I2- adducta eſt, con fer. Gur. Arjeh. fol. QI. col. 2, med. & not. in N TD h. loc. * Hebr. , hæc & quæ ſequuntur, usque ad: HeH Men i. e, primogenitus autem an cillæ, abſunt à MSto I. I4 2⅞. Nimirùm à primogenito Pharaonis incepit numerare, de quo hoc verſu 29. I44. Confer. quæ ad dict. cap. antec. I I. Verſ. 5. n. 13. notata ſunt. „X Hebr. n, in MSte I. hic additur: DyY i. e. ut ſtent (five ſurgant tertia horà &c.) W Sive: docet, Hebr. no, iſtud & ſequentia. usque ad: PPnyN i. e. ecque (ex ſomno) ſuſci- taverit, ab lunt à MSto I. **½ Loci iſtius fuſiorem explicationem vide in not. par h. loc. 1I45.: Vel: qui in majori exiſtimatione erst, ſic di- cionem 7I, quæ hic Habetur, vertere volui, confer. n. ſequ. 146. Hebr. , ſic verbum iſtud iteratur in exemplari Hebraico, quò uſus ſum, quodque hic in ver- tendo ſecutus ſum, ubi locus iſte ſic legitur: n e n ee e ee een e r n e N, quæ lectio præferenda eſt ei, quæ in Bibliis Buxtorf. aliisque editionibus ba- betur, ubi poſt verba iſta: Manp 7 legitur Dn N N)e, ſenſu parùm apto & minus per- ſpicuò, in MSto I. locus iſte ſie legitur: d N&& en e wene ee een i. e. fi ibi non erat primogenitus, maj'or domus vocatur primo- genitus, dicitur enim & c. in MSto 2. verbis iſtis, = R præmifia ſunt hæe: na Wi. e, ſi erat ibi primogenitus ; (ſi verò ibi non erat & c.) ſed integrior eſt ediio Amſtel. quam hic ſe- cutus ſum. 146. Sive: dignitate præaſiantem, ſic ex mente Commentatoris noſtti dictionem as hic expo⸗- no ac verto, confer. num. antec. 14 5. & verſ. 33. H. Ca P. n. 156. if. Exod. c. 4. v. 22. n 39. 147. Sicuti Pſalm. 89. v. 2 9. haberur, ubi vide Raſchi not. confer. & Demeron. c. 330V. 17. im notis Raſchi m. 94. & n. 9 5. 476 EXODI. CAP. XII. rant adulteræ & pariebant ** (liberos, quos conceperant) ex juvenibus, non conjugatis erantque eis multi primogeniti, ita ut interdum eorum quinque eſſent uni fœminæ⸗ (nempè) unusquisque primogenitus erat patti ſuo. Verſ. 3 I. Et vocavit (Pharao) Moſen & Aaronem nolctu] Refert (hic S. Scriptura,) quèòd (Pharae) circumiverit portas urbis, clamans: ubinam habitat 148. Moſes? ubinam degit Aaron? Eod. verſ. 3 I. Etiam vos] (Nempè;) viri. Eod. verſ. 31. &t filii Iralis] (Scilicèt:) parvuli. Eod. verſ. 3I. Et abeuntes ſervite, ſicuti dixiſt] Omnia (facite,) ſicuti vox dixiſtis, non ſicuti ego dixi, ceſſet (illud:) non dimittam, 149. non audiatur (amplius illud:) quinam- ſunt, qui ibunt? 15%. deſinat (illud:) pecora & armenta veſtra remaneant, 151, (imèò verò) täm pecora, quàm armenta veſtra accipite; 152. ecꝗuid autem iſtud eſt: ſicuti di= xiſtis? (nimirùm reſpicitur ad illud:) tu quoque dabis nobis hoſtias & holocauſta, 153. Verlſ. 32. Accipite] Sicuti dixiſtis. Eod. verſ. 22. Et henedicite etiam mihi] i. e. Orats pro me, ne moriar, quia (etiam) ego primogenitus ſum. 154. Verſ. 33. Omnes mori= mur] Dixerunt (Egyptii:) non juxtà decretum Moſis (accidit nobis,) nam ecce ille- dixit: & morietur omne primogenitum; 155, aſt hic etiam viles 56. mortui ſunt, quin- que vel decem in una domo. 157. Verſ. 34. Nondum fermentatam] Egyptii (enim) non dabant eis (Iſraælitis) temporis ſpatium, ut (maſſa) fermentari poſſet. 158. Eod. verſ. 34. Mactre illorum] (Dictio NNDſſignificat kic)reliquias 159. panis azymi & herbarum amararum. * Eod. verſ. 34. Saper bumeros ſuos] Etiamſi jumenta multa cum illis * Hebr. nrh, ſic in utroque MSto, ut & in notis Raſchianis editionis am nov (quam le- Rionem hic ſecutus ſum, ) habetur, & quidem rectias, quàm in Bibliis Buxtorf. & in exempla- ri Hebræo, quo uſus ſum, ubi habetur: eh genere maſculino, i. e. & gignebant, confer. not. in Sman inem h. loc, 148. Vel: Commoratur, ſic verbum hic in- teerpretor, confer. de hoc verbo Raſchi not. ad Genel. c. 30. V. 3 3. u. 62. & Gur Arjeh. fol. 5 8. col. 4. med. it. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 48. a. princ. & p. 1063. a. med. ac D. Wagen- leil. Sot. p. 9 57. fin. coeterùm iſta ε W 1. e. habitat, ubinam degit Aaron? abſunt à MSto i. 149. Sicuti ſuprà Exod. cap. 5. yerl. 2. habetur. 150. Proùt habetur ſupra Exod. c. 10. v. 8. 151. Sicuti ſuprà Exod, dict. cap. 10. verſ. 24. habetur. 152. Prout verſu ſeq. 3 2. h. cap. habetur. 153. Sicuti ſuprà Exod. cap. 10. v. 2 5§. habetur. 154. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 2 9 ch. cap. n. 139. notata ſunt, confer. & not. in on ino h. loc, 15 5. Proht fuprà Exod. cap. 1I 1. v. 5. habetur. 156. Vulgares, plebeji, nempè, qui non ſunt primogeniti, qui præ aliis in honore & exiſtima- tione ſunt; ſed vilioris conditionis homines, id enim dictio umνα hic ſignificat, cujus ogp- poſitum eſt: Saa i. e. primogeniti ſive præ- cipui & in honore poſiti, confer. ſuprà verſ. 30. h. cap. n. 146. & Gur Arjeh fol.77. col. 2. princ. ac not. in pm ME h. ioc. 157. Confer. hic Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in pam inesv ſuper Commentarium Kaſchi h. loe. 158. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 8 1. col. 2. med. ac not. in pe r h. loc. 159. Zic vocem w hic interpretor, cuĩi expoſi⸗ tioni etiam Chaldaica Paraphraſis adſtipulatur; confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 23 84. item Me- chilta, prout ad marginem allegatur in mom pan ſuper Commentar. Raſchi h. loc. * Non antem D i. c, reliquias agni Pa- “ Nrrdlic Allexetant tnan pto: Epet udillos 162, 1 (. Hie kpo 6. R ummoe leleruntiliis Lod. vetl 36.5 vaCharunt. D runt 144, atue asadbilarum, niſeus urba Plirentas dem. iata ell, vocatll eil. aditer, nar eeclemutine ſchelis, her qun Aot. DN o. Nempe: D Biblüs Dutork editione UHebra MSto 1. Alüsge tur: HMN, 4 fermentata, an e e he 161, Vel: a ſori⸗ ca). I1. verſ. 17. h. a. Hi, fol. 92,à 161. Nenpe: Or loc. ubi etiam cOnfer. hie tracl 163. Nmprimo (ein aurea ac Onn wd/, † Hebt. Ornde Peritur, Confer. que in Aolats ſant it CA. . 0n Eonjigatit vni femine, antſ Playeo) Niyeritporur Lod pet 31. ruii. Eo, ſi Rnonſicuti 11)) ginam, znh inimd delt, ſeuidi ſocagta 1161. i 1e. Otat Omnes oi⸗ lamn ecce ille, tuiſunt guin⸗ gybtii enim) et, 15g. Poc, Panis aryni & ntamulta cum illis N V h o, 7. f. babetur, 8, qui non ſunt onore & exiſtima⸗ onis komines, id iſicat, cujuso⸗ nogeniti ſiſe yre⸗ er, upra verl 30, 17.cob 2. pline, tuti d matginem 1Commentarium Arjeh bol. n col, 9 h loe. ctol, cli epoſi⸗ alis aſtipulatur, 1.184, item Me⸗ llegatu in Mob hlb.loec. teliguias agni la⸗ ſelulit CAbP. XII. EXODI. 477 illis (Iiraelitis) iverint; (tamen maſſas illas ſive reliquias humeris ſuis portârunt, quia) dilexerant mandatum. 160. Verſ. 3 5. Sticuti edixerat Moſes] Dixerat enim illis in gypto: & petat quisque ab amico fuo. 16. Eod. verſ. 3 . Er veſter] Iſtæ etanta- udilios 162, majori in pretio quàm argentum & aurum, nam quod poſteriore loco 163. hic eſt poſitum in verſiculo iſto, (id pluris) æſtimatur, (quàm antecedens.) Verſ. 36. Et commodaverunt eis] Etiam id, quod (Iſraelitæ) non petierant ab eis (gyptiis,) dederunt illis (Egyptii, dicentes: †) tu, (Ifraelita,) petis unum, accipe duo & abi. Eod. verſ. 3 6. Et ſpoliaverunt] (Hebr. bg Chaldæus tranſtulit.) H) i. e & e- vacuârunt. * Verſ. 37. De Rabemſes in Succoth] Centum ** & viginti milliaria fue- runt 164. atque eò venerunt (Iſraelitæ) horæ ſpatié, dicitur enim: & portavi vos ſuper alas aquilarum. 165˙. Eod. verſ. 37. Viri] A viceſimo anno & ſuprà. Verſ. 3 8. Pro- miſceua turba multa] i. e. Commiſtio 166. hominum extraneorum. 167. Verſ. 39. Placentas azymas] i. e. Subcineritium panem azymum, 16⁸. maſſa, quæ non fermen- tata eſt, vocatur AxD. 169. Eod. verſ. 39. Etiam viaticum non procurarerant ſibi] Scil. ad iter, narrat (hic S. Scriptura) laudem Iſraelitarum, qui non dixerunt: quomodo egrediemur in deſertum ſine viatico? ſed crediderunt (Deo & Moſi) atque abierunt & hoc ſchalis, hæ quippe debebant comburi, ſic in not. mam ne hic exponitur. I6o. Nempée: Divinum, Hebr. munn, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in MSto Erff. 2. atque in editione Hebraica, qua, uſus ſum, legitur, in MSto I. aliisque nonnullisexemplaribus habe- tur: una, quod hic interpretari poſſis: in- fermentata, panes azy mos, ſic etiam in editione Des me habetur. 161. Vel: a ſocio ſuo, Hebr. , Uti ſuprà Exod. cap. I1. verſ. 2. habetur, confer. not. ad verſ. 27. h. cap. Sign. *it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 92. a. 162. Neinpé: KEKgyptios, ſic exponitur in notis De n ſuper Commentarium Raſchi h. loc. ubi etiam Mechilta allegatur in wargine, confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 9. b. 163. Nam primo loco hic ponuntur vaſa argentea, dein aurea ac tandem veſtes, confer. not. in õä † Hebr. wWNe, ſic in MSto 1. hic additum re- peritur. XW Confer. quæ ſupra ad Exod. c. 3. v. 22. n. 3 3. notata ſunt; it. traét. Talm. Berackot. fols 9. b. & Pelachim, fol. 119. à. WX Hebr. nèn, ſic in plerisque editionibus, ut & in MSto z. ſed MStum I. pro eo habet: Qa i. e. duo (& viginti &c.) 164. Confer. quæ ad cap. ſequ. 13. verſ. 20. n. 59. notata ſunt, vide & not. in men no h. loc. 165. Prout infra Exod. cap. 19. verſ. 4. habetur. 166. Hebr. ay, confer. ſupra verſ. 20. h. cap. n. 120. quoad ſignificationem iſtius vocis, vid. & not. ad Nehem. c. 1 3. V. 3. n. 2. 167. Vel: alienigenarum, qui non erant de popu- lo Iſraelitico, poſſes etiam dictione ', quæ hic habetur, intelligere proſelytos, qui ſe Jfracli- tis aggregaverant, quô ſenſu a Rabbinis pletum- que accipitur, in MSto z. pro . legitur i. e. gentaium, confer. ſupra not. ad Verl. 19. H. c. Sign. * 16 8. Hebr. , quæ eſt placenta toſta ſuper prunas, unde autem ſic dicatur, vide Buxtorſꝑ Lex. Tatm. fol. 83 5. 169. Apud Græcos etiam aaρεα (ut nonnulli pu- tant,) placentæ ſpecies fuit, vide Hippocr. de Di- SEta lib. 2. n. 8. Oo/O ENODI. CAb. XII. hoc eſt, quod exponitur † in Cabbala, 170. (nempé.) recordatus ſum gratiæ adoleſcen- tiæ tuæ, amoris ſponſalium tuorum, quando ſecuta es me in deſerto, in terra non ſata; 171. quænam (igitur fuit) merces? hæc poſteà exponitur, (nempe:) ſanctus fuit Ifrael Domino &c. 172. Verſ. 40. Quababitarunt in Egppto] (Videlicèt) poſt cœteras ha⸗- bitationes, quibus (Hſraelitæ) commorati ſunt peregrini in terra non ſua. 173. Eod. verſ. 40. Fuit quadringentorum triginta annorum] Omne intermedium (tempus,) ex quo natus eſt Iſaacus, usque ad hoc tempus, 174, fuit quadringentorum annorum, (nam,) ex quo ſemen fuit Abrahamo, impletum eſt (vaticinium illud:) quia peregri- num erit ſemen tuum; 175. triginta autem anni præterierant, ex quo factum erat decre- tum inter diviſiones 176. usque ad nativitatem Iſaaci, nec dici poteſt, ( quòd commo- ratio iſta quadringentorum & triginta annorum fuerit) in ſola terra £Æ.gypti, 177. nam- ecce Kahat (unus fuit) ex illis, qui cum JIacobo venerant (in 6Ægyptum,) jam verò o- mnes ejus annos numera, ut & annos omnes Amrami, ejusdem filii, prætereà etiam o- ctoginta annos Moſis, non reperies eos tantam efficere ſummam, ac vel te invito mul- 428 ti fuerunt anni Kahato, priusquàm ille deſcenderatin 5ägyptum, multi quoque ex an- nis Amrami intercidunt 178. in annis Kahati, ut & multi de octoginta (annis) Moſis abſorbentur in annis Amrami, ecce (igitur) non reperies quadtingentos annos, poſt- uàm Iſraëlitæ in Egyptum venerunt, quapropter neceſſariò vel invitus dicere debes; quòd etiam cœteræ i. e. commorationes vocentur i. e. incola- tus, 179,. etiamilla (commoratio, quæ fuit) in Hebron, dicitur enim: ubi i. e. pere- gri- „ Hebr. vâöH ſic in aliis plerisque editionibus, in MSto 1. iſtius loco liabetur: nèe i. e. quod didum eſt. 170. Confer. hic Mechilta. uti ad marginem alle- atur in nan rneu ſuper Commentarium Raſchi h. loc. ubi etiam exponitur, quod per Cabbalam hic intelligantur Sa i, e. prophe- tæ, vide num. ſequ. 17 1. 171. Prout Jerem. cap. 2. verſ. 2. habetur. 172. Vide Jerem. dict. cap. 2. verſ. 3. 773. Uti Genel. cap. 15. v. 13. habetur, vide not. ibid. n. 49. confer. & Gur Arjeh fol. 8 1. col. 3. med. & Raym. Martini Pug. Fid. Part. 2. c. 15. n. 4. & ibid. Obſervat. Voiſinii fol. 477. col. 2. edit. Lipfſ. 174. Nempè: ad iſtud tempus, quo Jſraeêlitæ egreſſi ſunt ex Ægypto, confer. ſuprà Exod. cap. 6. v. 18. n. 54. & apud D. Wagenſeil. Munimen fidei R. Jlſaac. p. 94. it. Jſa. Abarben. ad 1. Samuel. c. 13. v. 1. ubi plura de annorum iſtorum ſup- putatione, conkfer. & tract. Talm. Megilla, fol. 9. a. & Sanhedrin, fol. 9 1. 2. 175. Sicuti Geneſ. dict. cap. 1 5. vVerſ. 1 3. habetur. 176. Sive: partes diſlectas, Hebr. nan, qua de re vide Geneſ. alleg. cap. 15. Verſ. 17, confer. & verſ. ſequ. 41. H. cap. n. 186. ac not. in nee Mofn h. loc. it. Exod. c. 1 5. v. 14. D. 1 42. 177. Confer. hie Raſchi not. ad Genef. dict. cap. 15. V. 13. & ad Exod. cap. 6. Vv. 1 . H. 54. 178. Hebr. 'yaa i. e. abſorbentur, non connu- merantur, decedunt, confer. quæ ad Exod. dict. cap. 6. V. 1 8. . 5 5. notata ſunt, 179. S'e: peregrinationes, hoſpitationes, con- fer. Junii ac Tremelli notæ h. loc. num. 56. & num. 57. coeterum poſt vocem in MSto z. heæc reperiuntur addita: Ra HHhnee RNa Pe Nan een i. e. dicitur enim: & peregrinus erat Abraham in terra Philiſthæorum, etiam commoratio ſaaci voca- tur hà i. e. hoſpitatio (ſeu peregrinatio, etiam illa commoratio, quæ fuit in Hebron. &c) – 4 Wl CL. M „ orinbs eldt 0br legrinationi⸗ ee nod rerbail unphore) eih aunos polqui tum) in terrath (Annorum temf iiztegem E⸗ ldie] Nartar naslitas) Deusni neruntangelim .* naſeituto) aflett (nenlis) Nilant Qbamominus edoceretillos rc ettilla non tnos, (ige) h w,] (Nor il allatoten c, — 190. Pkuut Genel. 191. Fieut Genel⸗ 191. Vige enel⸗ n o b.lo Confer. que ſu ſgn. n norataſt 10, k 54. V 8 Hebr. O, ſie 1 habetur: I werum d i, e, c. 41. V. 2. ubi Cite, vid, idic Genel. c. 1. . 153. Nempè: Dh inteligi puto, guamitagslata! læ aliis Jla. Utrolet. ca. Rcol. 4. mecͤ. 9. 3. Pplolt ad OWNuper 1 4. Conten hie CANNI. leadleſcen. tra onſet; Eus funlitzel Mcxteralha. ſtenpus) S Uumannorum, Mtiaperegi⸗ um eratdecte⸗ Judd commo- pti, 177, namn, ) jam vetdo⸗ eterea etismo⸗ Ite invitomdl- uoqueex an- (annie) Molts 0S annos polt cicere ebes, ) le, incola⸗ Nie pere⸗ okl⸗ ð 1 .erſ. 13. habetut. Dt. Dyne, qua 6. Fetl. 17, coter. b. ac note in h 14. D. 1l42, l Genel chteh. de 1ge h ſe⸗ ventuc, non conni⸗ d 24 E100 dice unt, olitationes, c0n⸗ ,. loc. numn. b, & n PN in MSt . 1Na Th N nee . e, Ciettuat Abraham in tenta otatio Caci td peregtipati, etiamm Hebron. &) CAP. XII. EXODI. 479 grinus erat Abraham & Iſaac, 180. dicit etiam (Scriptura:) terra –CADi. e. pe- regrinationis eorum, 181. in qua peregrinati ſunt, quamobrem te dicere oportet, (quòd verba illa:) quia i. e. peregrinum 182, erit ſemen tuum, (intelligenda ſint de tempore,) ex quo ei (Abrahamo) fuit ſemen, ac quando numerabis quadringentos annos, poſtquàm natus eſt Iſaacus, deprehendes, quòd ab adventu eorum (IIſraêlita- rum) in terram 5Ægypti usque ad eorundem egreſſum fuerit ducentorum * & decem** (annorum tempus, )atque hæc una fuit ex rebus, quas (Judæi) docuerunt Ptolemæum-, 183. regem (5.gypti.) Verſ. 41. Et fuit poſt ſinem triginta annorum & . & fuit eodem illo die] Narrat (hic Scriptura,) quòd, poſtquàm advenit finis, non detinueritillos (Iſ- taëlitas) Deus ne momento quidem, 184. decimo quinto (enim die menſis) Niſan ve- nerunt angeli miniſtratorii ad Abrahamum; 185. ut ei lætum nuncium (de filio Iſaaco naſcituro) afferrent, decimo quinto (die menſis) Niſan natus eſt Iſaacus, decimo quinte (menſis) Niſan factum fuit decretum inter ſectiones. 186. Verſ. 42. Nox obſervabilis] uam dominus obſervaverat eamque expectaverat ad implendum promiſſum ſuum, ut educeretillos (Iſraêlitas) ex terra 5gypti. Eod. verſ. 42. Hæc eſt ila nox Domino] Hæc eſt illa nox, de qua dixit (Dominus) Abrahamo: in nocte illa ego liberabo filios tuos, (ideè) Eod. verſ. 42. Obſervanda erit omnibus filiis Irazlis per generationes ſu-= as,] (Nox illa) in futurum 187. cuſtodita erit contrà dæmones, ſicuti dicitur: nec ſinet vYaſtatorem &c. 188. Verſ. 43. Hoc eſt ſtatutum * Paſchati] Decimo quarto (die Ooo 2 men- 180. Prout Genel. c. 3 5. V. 27. habetur. 181. Sicuti Geneſ. cap. 3 6. v. 7. habetur. 182. Vide Geneſ. c. 15. V. 13. confer. & not. in n NR b. loc. *X Confer. quæ ſuprà ad Exod. cap. 6. Vetſ. 16. ſign. * notata ſunt, it. ad Exod. d. c. 6. V. 1 8. & 20. h. 54. X Hebr. O), ſic in Amſtel. & Baſil. edit. in M Sto 2. habetur: quæ literæ etiam efficiunt nu- O merum i. e. 2 10. reſpicitur autem ad Geneſ. c. 42. V. 2. ubi habetur verbum 11) i. e. deſcen- dite, vid. ibid. R. Salom, nat. n. 6. it. not. ad Geneſ. c. 15. v. 13. DN. 5 I. . 183. Nempè: Philadelphum, hunc enim hoc loco intelligi puto, ſub quo lex Moſis in Græcam lin- am traoslata fuit per L-XX. interpretes, confer. præ aliis Jſa. Voſſii tractat. de Translat. LXX. interpret. cap. 2. 3. & 4, item Gur Arjeh fol. 31. col. 4. med. & tractat. Talmud. Megilla fol. 9. a. prout ad marginem allegatur in nov fuper Commentarium Raſchi h. loc. 194. Conſfer. hic Mechita, ſicuti ad marginem al- legatur in han ne dict. loc. 19 5. Sicuti Geneſ. cap. 1 9. verſ. 2. & ſeq. habe= tur, Hebr. ria e*&ε, i. e. ad Abrahamum, abſunt iſta hic à MSto I. 1986. Confer. quæ ad veri. antec. 40. h. cap. . 176. notata ſunt, vide & not. ad librum Prec. JIud. part. I. P. 154. a. med. *½ Hebr. r iſtud & quæ ſequuntur, usque ade ne Py i. e. ſicuti dicitur: (nec ſinet &c.) abſunt à MSto 2. confer. hic tract. Talm. Roſch haſchana, fol. I I. b. 197. Zic vertere volui iſtud: Na i. e. & venit, ut ſen- ſus ſit: in rnwn ane a Ra d ee PWDNi. e. omnis nox iſta, quæ venit quolibet anno erit cuſtodita contra dæmones, prout expo- nitur in not. „ina mi ſuper Commentar. Raſch. h. loc. 198%. Vide ſuprà verl. 2 3. H. cap. n. 13 I. confer. & Gur Arjch fol. & I. col. 4. med. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 101. b. med. W Hebr. —π He hæc & ſequentia, usque ade 24 480 EXODI. alieniga] (3ii. e. alienigena dicitur,.) quia 525 N i. e. aliena facta ſunt opera ejus patri ſuo, qui eſt in cœlis, literalem 19 1. Verſ. 44. Et tircumcidert illam, tunc comedet de eo] 190. idem eſt alienigena & Iraelita apoſtata, juxtà ſenſum Narrat (hic Scri- ptura.) quèd circumciſio ſervorum ſuorum remoretur illum (dominum ſervorum,) ne comedat Peſach, juxtà verba R. Joſuæ, * (aſt) R. Eliezer dixit: circumciſio ſervorum ſuorum non impedit illum (dominum,) quo minus comedat Peſach, 192. fi ita eſt, quid textus (hie) dicit: tunc comedet de eo, (nempè:) ſervus. 193. Verlſ. 4 5⸗ Iaquilinus] (2 )) is eſt 2 i. e. peregrinus inquilinus: 194. Eod. verſ. 45. Et mercena- rius] Hic eſt ethnicus; 195. ſed quidnam textus (hic) vult dicere? nonne iſti (nempè, qui inquilini tantum ſunt & mercenarii) incircumciſi ſunt? dicitur autem: omnis in- circumciſus non comedet de illo, 196. ſed (ſermo hic eſt de eo, qui eſt) Arabs circumci- ſus & Gibeonita circumciſus, 197. ſi ille ſit inquilinus aut mercenarius.“ Verſ. 46. Gen za 72 i. e. omnis alienigena, abſunt ab utro- que Msoo. 1989. Dederat quidem Deus Moſi in principio men- ſis Niſan, de quo vide ſuprà verſum 28. h. cap. n. 133.) H Dx i. e. nonnulla judicia (ſeu præcepta] de Paſchate; ſed Peraſcha iſts dicta fuit Ilraelitis decimo quarto die menſis Ni- An, uti habetur in Gur Arjeh fol. 81. col. 4. cir- ca fia. confer. & not. in nan me ſuper Commentar. Raſchi h. loc. it. tract. Talm. Peſa- chim, fol. 61. b. 190. Id eſt;: Deo, confer. hic tractatus Talmudi- us: Peſachim fol. 3. b. & fol. 2 8. b. prout ad marginem allegatur in on De h. loc. it. . tract. Talm. Peiachim fol. 6 I. b. Schabbat, fol. 37. a. & Eruvin, fol. 3. b. it. Peſachim, fol. 9 6. àa. & Jevammot, fol. 62. a. & fol. 70. b. & fol. 19 1. Nam etiam IItaelita apoſtata, cujus opera aaP i. e. peregiina facta ſunt Deo, habetur pro Mnn i. e. peregrino ſive alienigena, confer. infrà Exod. cap. 32. v. 19. n. 77. u. 7 8. & n. item Jevammot, fol. 48. 2. S Gittin, fol. 1½. a. & Kidduſchin, fol. 72. b. it. not. ad li- 23293. a. marginem allegatur in Sy'nan mmw h. loc. X Hebr. yh n hac & ſequentia, usque 192. Sive: : agnum Laſchalem, confer. Gur Ar- jeh fol. 92. col. I. princ. & tractatus Talmudi- cus: Jevammot fol. 70. b. & fol. 7 I. a. ac Me- ad marginem in pam eh. loc. ubi vide etiam notas. S 193. Zervus itaque priùsquam circumciſus ſit, ſi ſervos ſuos non circumcidat, confer. hic tract. Talm. Avoda Sara, fol. 27. a. & Jevammot, 194. Nempè: qui eſt mellii not. b. loc. & Gur Arjeh fol. 82. col. 1. med. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 96. a. & Je- vammot, fol. 70. a. & b. in editione Hebræa, qua uſus ſum: in nonnullis . . . E O . exemplaribus legitur: Dy i. e. bian an n i, e. cultor ſtellarum & planetarum i. e. idololatra. 22 196. Proùt verſu 48. h. cap. habetur. agno paſchali comedere prohibentur, quia pro Sy i. e. incirecumciſis habentur, prout in Gur Arjeh fol. 82⸗ col. I. eircà fin. ſcribitur. * Scil. non comedet de Paſchate, hæc enim hie Ad: N i. e. quid textus (hic) dicit „abſunt ſupplenda vel ſubintelligenda ſunt. menſis) Niſan dictus fuit eis (lIiraelitis) textus iſte Biblicus. 5 9. Eod. verſ. 43. Omnis chilta, it. Peſachim, fol. 9 6. a. prout allegantur inquilinus tantum atque ita extraneus à fide judaica, confer. Junii ac Tre- 195. Sive: gentilis, incircumciſus, Hebr. ,ſie . li- 197. Hi enim, licèt cireumeiſi ſint; tamen de brum Prec. Jud. part. 2.p. 108. b. med. ac Gur 1 Arjeh fol. 8 1. col. 4. fin. & Mechilta, prout ad † ðM R UN impeditur, ne comedat; non verò dominâs, 8 . . (. Al. lmnudtnuii ſantag um e⸗ iidanhtudl zgnospachalt C(lex) Cocean Ppgredi non de dent, 100, hined guobus locis⸗ ellti,relntien e0 eltaliquid Zquitolivem Omnnus tui ndictde iurikimilias (it omnis eon mrrrrrr. * 19,. diye: ccett cobler ſupta intta Exod, c. twellii notis ymbolumfui ſerluserg, 9 h, loc. ubi eti⸗ 199. Contigen ſpondetur a tract. Talm. 100. Ficuti ſo meroplurali concludunt, ſchalem come uli alegatur Commenmtar. tat. 101. Ke: ext Att, numn. 19 chinm ſol. 95 01. Conler, 2 Leyit, cap tiac. Talm. d b. Moptet CA.X. — 11 g. One untopetaejus luntaſenlum kat (nic Seti ſetotum)ne iſoſetnotum⸗ 4 ugtilmn. ſe Eimentene⸗ eiſti (nempe, em: omnisin⸗ rabs citcumci⸗ .4 Verl 46. 1 conlet. Gul Ar⸗ factatus Talmudi⸗ ſol. 71. A a Me⸗ 2,prount allegentur. loe. ubi Vide etiam citeumeilus ſit, n ved dominds, , conler bictract, .a. 8& ſeramtnot, s tantdimn atgeli ker, Junii ae Ire eh fol. 92. e0l. I. m, lol 96,28 ſe⸗ cilas, Hebt. Mte fum. in nonnullis i e,dal d 18 planetarum he abetur. kic lnt; tamen de hibentilr, quis Pro babentot, prout In ez ſin ſetibitu. nnte, hec enin ie lunt. CAP. XII. EXxODI. 481r In una domo tönedatur] i. e. In una congregatione, 198. necſcilicèt) illi, qui numerati ſunt ad eum (agnum comedendum,) faciant duas congregationes atque illumſagnum) dividant, tu dicis: in congregatione una, aut (forſitàn hoc intelligendum eſt, 199. quòd agnus paſchalis non comedendus ſit jniſi in domo una juxtà ſenſum ejus literalem, qua- ſi (lex) doceat, quòd, ſi cœperint comedere in atrio & pluvia deſcenderit, ipſi domum ingredi non debeant? (ſed) textus notanter dicit: ſuper domos, in quibus illum come- dent, 200, hinc (diſcimus,) quòd is, qui comedit (agnum,) eundem comedere poſſit in duobus locis. Eod. verſ. 46. Non efferes domo] i. e. De congregatione. 201. Eod. verſ. 46. Et os non confringetis in eo] (Nempè intelligitur illud os,) quod conveniens eſt eſui, veluti cui adhæret tantum carnis, quantum æquat magnitudinemolivæ, 202. in eo eſt aliquid fractionis oſſis; 203. ſi verò ei tantum carnis non adhæreat, quantum æquat olivæ magnitudinem, * in eo non eſtaliquid fractionis oſſis. 204. Verſ. 47. Omnis cætus Iraelis faciant illud] Cur (iſtud hic) dicitur? (nimirùm,) quia illa (Scriptu- ra) dicit de Paſchate Ægyptiaco: agnum domui paternæ, 205. ut ad illum numerentur 2 juxtà familias, forſitàn etiam de Paſchate generationum ita (dicendum erit?) textus di- cit: omnis congregatio Iſtaẽlis faciant illud. 206. Verſ. 48. Etfacere voluerit Peſach] 000. 3 For- 19 8. Sive- cœtu aut conſociatione, Hebr. an, confer. ſuprà verſ. 3. h. Cap. n. 17. & n. 19. & infrà Exod. c. 34. v. 2 5. n. 75. in Junii ac Tre- mellii notis ſcribitur, hanc conſociationem ſymbolum fuiſſe populi ſraelitici, qui anteà di- ſperſus erat, collecti, confer. not. in da ,* h. loc. ubi etiam Mechilta ad marginem allega- tur. 199. Continetur hic objectio, cui paulò poſt re- ſpondetur a Commentatore noſtro, confer. hie tract. Talm. Pelachim., fol. 34. b. & fol. 96. a. 200. Sicçuti ſupra verſ. 7. b. cap. habetur, ubi nu- mero plurali S§. Scriptura utitur, unde Rabbini concludunt, etiam in duobus locis agnum Pa- ſchalem comedi poſſe, confer. hic Mechilta, ſic- uti allegatur ad marginem in or , ſuper Commentar. Raſchi b. loc. ubi vide etiam no- tas. 201. Sive: extra coœtum & conſociationem, con- fer. num. 198. h. verſ. 46. & tract. Talm. Peſa- chim ſol. 85. b. & fol. 9 5. a. 202. Confer. quæ ſupra ad verſ. 4. h. cap. n. 2 3.8 ad Levit. cap. 11. v. 40. n. 12 I. notata ſunt, it- tract. Talm. Peſachim, fol. 95. a. & fol. 9 5. a. & b. ſiorem explicationem vid. in tractat. Talm. Peſa- chim fol. 83. a. & fol. 94. b. confer. & Mechilta⸗ prout in pom inew b. loc. ad marginem alle- gatur, ut & Gur Arjeh fol. &2. col. 2. princ. vid. & tract. Talm. Schemor, fol. 3. b. & Sevachim, fol. 97. b. & Chullin, fol. 11. a. * In notis Raſchianis editionis naτι n poſte n Wn i. e. tantum carnis, quantum æ quat olivæ magnitudinem, additum eſt: π in i. e. aut ſi in illo (oſſe) non ſit meduſla, con- fer. num. iequ. 2 04. 204. Confer. &t hic dict. tractat. Talm. Peſachim fol. 70. a. & fol. 9 5. a. ubi in R. Salomonis glos- ſa habetur, traditionem eſſe, quòd prohibitum ſit mhn na —y a h i. e. frangere os, cui ineſt medulla, hoc itaque caſu reus eſt violati præcepti de oſſe non fiangendo, ſicuti & illo ea- ſu, ubi oſſi tantum carnis adhæret, quantum g quat olivæ magnitudinem; vide tamen R. Sa- lom. Gloſſ. ad Sevachim fol. 97. b. ubi habetur, quòd osN re n ee i. e. in quo eſt me- dulla, frangat aliquis ac comedat, nec reus ſit præcepti violati de ofſe non frangendo. 205. Sicuti ſuprà verſ. 3. h. cap. habetur. 266. Nimirum r& nrN e ne i, e. et= 203. Propter quod os frangi poſſit, loci iſtius fu- iamſi 482 xOö hrErr Fortè omnis proſelytus 207, faciet ſtatimPeſach? lex dicit: & erit ſicuti ineigene terre: X „ » . . — ⸗ ⸗ . 1 . . 208, quemadmodum (igitur) indigena (facit Peſach) decimo quarto (die menſis Ni- ſan;) ita & peregrinus decimo quarto (die menſis Niſan facit Peſach.) Eod. verſ. 48. Artque omnis incircumciſus non comeaet de eo ve includat) eum, cujus fratres mortui ſunt propter circumciſtionem, 209. qui non eſt apoſtata 2 10. quoad præputium, 211, nec qui edoctus eſt à filio alienigenæ ,is non co⸗ megdet de eo. Verſ. 49. Lex una & c.] (Hocideò dicit Scriptura,) utperegrinum 12, æ quiparet indigenæ, etiam quoad cœtera præcepta, quæ ſunt in lege. 11zz). CAb. TE 2. Aperien, emnem vular] (Verbum d hic idem ſgniſcat, ac) nete (Hoc dicit hic lex,) ut comprchendat (ſi- i. e. quod aperit primò vulvam, veluti (in illo loco:) i. e. qui aperit (ſive laxat) aquam, caput(i. e. autor) eſt rixæ, 1I. ſic quoque (alio in loco:) i. e. laxant labio, 2, (ubi )) ſignificat:) ) NB i. e. aperiunt labia. Eod. verſ. 2. Meum eſt] Mihi comparavi illa (primogenita,) quia percuſſi primogenita Ægy ptio- tum. Verſ. 3. Memento diei iſtius] Docet(hic Scriptura,) quòd exitus ex Egypto quo- tidiè iamſi illi, (qui agnum paſchalem comedunt, ) non ſint de una familia, proùt exponitur in no- tis dham mep ſuper Commentar. Raſchi h. loc- 07. Sic dictionem: WWannNR hic interpretor; ſunt autem proſelyti duplices: p ) i. e. proſelyti juſtitiæ & av'in à i. e. proſelyti inquilini, de quibus vide plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 408. confer. & Gur Arjeh fol. 82. col. 2. med. it. Numer, cap. 9. V. I4. ibique not. n. 2 3 „8. Sic dicitur circa finem hujus verſus 4 tnon igitur is, qui proſelytus factus eſt, ſtatim atque factus eſi proſelytus, faciat Peſach ſed erit, ſieuti indigena, i. e. non ſtatim; ſed ſtatuto a lege tempore faciet Peſach- 289. Datur enim Iſiaélita præputiatus, nempèe cujus fratres mortui ſunt ex circumciſione, nam Iſraelitæ non ſunt adſtricti ad præcepta ſervanda, ubi mors certò inſequetur, vide Lightfoot. in E- piſtol. ad GQorinth. Cc. 7. v. 19. p. 19 5. edit. Lipſ. quæ tamen cum aliqua limitatione ſunt accipien- da, confer. Gur Arjeh fol. 82. col. 2. med. & fol. 114. col. 3. med. ac fin. =ð 210. Hebr. Wmi. e. mutatus, nempè à religione m, nam qui in uno tantum vel alkero pun- Gto religionis dilcedit à Judæis, is dicitur A & toleratur aliquo modo, excepta idolo- latrià ; miwn vero eſt, qui penitus à religione defecit, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1178. c&œterùm tam in Baſil. editione, quam in utroq; MsSto pronnm hic legitur n i, e. apoſtata. 211. Id eſt, qui præputium habet vel præputium attraxit ſive induxit, quod éιτταππι. dicitur I1. Corinth, c. 7. V. 1 8. ubi vide Druſi ac Came- ronis not- èòẽ èòM! 21I2. Nempè: eum, qui factus eſt proſelytus, confer. verſ. antec. 48. n. 207. & 209, & Gur ad marginem in p-on rew b. loc. allegatur, ubi vide etiam notas. S . 213. Nempè, ut is præcepta illa ſetvet, quæ inle- ge hahentur. =SðèJMBM 1. Ulti Proveib. cap. 17. V. 14. habetur, ubi vide Raſchi not. confer. hic tract. Talm. Menachot, ac ſide ſua, ſic in Amſtel. editione vox ha- CAP. XIII. betur, Videtur autem yn minus eſſe, quam Arjeh fol. 92. col. 2. med. item Mechilta, uti fol. 34, b. & Bechorot, ſol. 4. b. & fol. 19. 2. 2. Vide Pſalm. 22. Verſ. 8. ibique Raichi not. con- tecorden us,guonamm, olss) ſilet⸗ oppottunnsel Eengl tmnlb, gioft lamwvisnon Ee ,. intellige unꝛateln pel trerl. ſ. Jumni Dominoscumn te de ſacobo nelle] Lacffuit (Jempe) aſch erram c,1o, (ciniſtolter i hic habetur, med. exponitut not. in N N 1 Hebr. Cind . nj p, 15 poll ptower uMmu: bir nd magisperſpicni D 4. Conker. blalm. not, d librum! trad. Talm. be 1. Sicjugti Come tere volui: n 7, habetut, ali poſt: Mrn nn We d l db Dnn 1. e. (Verl. ſ. Sunt er Rabbi cent, gudl I openiia, gur ghirend Ciett, lis in celno, C4d. Nn. — dena ene, lemenſis Ni⸗ od venſ4. tchendat qui nonell E is non co⸗ egrinun:i t,4 ) niaperit (üre )hiie. Eod. retl.2, ita Aoyptio. Eoybtoquo⸗ tidis nus elle, quam n vel akero pun- lxis, is Gicitur excepta igolo⸗ enitus à teligione almn fol. 117. quam in uro; bn ie apoltzrz. et ve præpklium Fiera2: Cicltut je Druli ac Came⸗ eſt prolelytus, 7,5 109.6 Gur em Mechilta, uti b. loc, Adlepatut, aletret,gue inle⸗ babetur, ubi ice Talm. Memachot, 4.b. & lo. 19, . le Ralchinot, n- Atol 4.a CAbP. XIII. EXODI. 483 tidiè 3. recordari debeant (IHraeêlitæ.) Verſ. 4. In menſe Abib] Sed numquid haud ſci- mus, quonam menſe (egreſſi ſint Iſfraêlitæ ex Ægypto? novimus ſanè;) ſed ita dixit illis (Moſes:) videte benignitatem, quam vobis exhibet?* (Deus,) qui educit vos menſe, qui opportunus eſt ad egrediendum, quôò nec calor eſt nec frigus, 4. nec imbres (decidunt) ſie quoque illa (Scriptura alibi) dicit: qui educit vinctos recto tempore, 5. (videlicèt) menſe, qui opportunus eſt ad egrediendum. ** Verſ. 5. In terram Chananai &c. J Quamvis non numeret (hic Scriptura, niſi quinq; populos; (tamen) omnes ſeptem gen- tes 6. intelliguntur, quia omnes ſub generali nomine Chananæi(comprehenduntur;) una autem (gens) de familiis Chanaan extitit, quæ nonniſi Chananæa dicta fuit. Eod. verſ. . Juravit patribus tuis] De Abrahamo illa (Scriptura) dicit: in die illo pepigit Dominus cum Abrahamo &c. 7. & de lſaaco eadem dicit: peregrinare in terra iſta, 8. ac de Jacobo illa dicit: terram, in qua dormis &c. 9. Eod. verſ. 57. Qu« fuit lalte & melle] Lac fluit de capris ac mel de palmis & ficubus. * Eod. verſ. S. Cultum iſtum.] (Nempe:) Paſchatis; ſed nonnejam anteà dictum eſtſuprà: & erit, quando veneritis in terram &c. 10. cur igitur (Scriptura hic) denuò iſtud inculcat? (nimirùm) propter rem, * quæ in iſto (textu) novatur, (nam)in priori verſu 11. dicitur: & erit, quando dixerint vo- bis 3. Id eſt: ſemper, jugiter, ſic etiam an, uti hic habetur, in GurArjeh fol. &z. col. 2, med. exponitur: Jmn i. e. ſemper, confer. & not. in am h. loc. it. tract. Talm. Schab- bat, fol. 96. b. *„ Hebr. , in MSto I. pro eo legitur: ba rn, i. e, quam vobis exhibui, & pau- 15 poſt pro & en i. e. qui educit, ibidem habe- tur: DeorR HRN i. e, qui eduxi vos, lectio magis perſpicua. 4. Confer. Pſalm. 6 8. v. 7. ibique Raſchi not. item not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 41. b. fin. & tract. Talm. Peſachim, fol. 2 9. b. & fol. 9 6. b. . Sic juxtà Commentatoris noſtri mentem hic ver- tere volui: nvpa, quod dict. Plalm. 6 9. v. 7- habetur, alii aliter tranſtulerunt, in MSto z. oſt: Mn hæc ſunt addita: 1Nn d e Da en ee eee nee enn nih n en ween eene neen anhe weee be ne PN Senen n aenn en n i. e. Verſ. 5.) Et erit, cum introduxerit te] Sunt ex Rabbinis noſtris, qui ex hoc loco do- cent, quòd (Iiraëlitæ) non ſanctifica verint pri- mogenita, quæ ipfis prognata fuerunt in deſerto; qvi verò dicit, quod ſanctificaverint (illa Iſfrae- litæ in deſerto) is adyentum iſtum (in terram Ganaan) exponit, eo ſenſu: (nempè:) ſi im- pleveritis (præceptum) iſtud in deſerto, digni eritis, qui in terram (illam) ingrediamini, ibi- que iſtud implebitis, vid. infrà v. 10. h. cap. n. 20. **Hebr. Dder ' ND n abfunt iſta à MSto z. 6. Quæ enumerantur Deuteron. cap. 7. v. 1. con- fer. Gur Arjeh fol. 92. col. 2. circa fin ut & tract. Talm. Menachot, fol. 34. b. item Tan- chuma, prout ad marginem in aewmon rn h. loc. allegatur ubi vide etiam notas. 7. Sicuti Geneſ. cap. 15. v. 19. habetur, conlſer. Sε infrà verf. 1I1. H. cap. n. 2 1. 98. Prout Geneſ. cap. 26. Verſ. 3. habetur. 9. Vide Geneſ. cap. 2 §. verſ. 1 3. confer. & not. in Ho h. loc. * Confer. tractatus Talmudicus: Megilla, fol. 6. a., uti ad marginem allegatur in a re ſuper Commentar. Raſch. h. loc. 10. Sicuti Exod. cap. antec. 12. Verſ. 2 5. habetur. * Hebr. d E nn een in MSto z. pro his legitur a we,e n ene een i. e. propter multas res, quæ in eo (textu) no- vantur. 1I. Videlicèt verin 2 6, dict, cap. antec. 12. confer. tracta⸗ 484 EXOD I. CAP. XIII. bis filii veſtri: quisnam eſt iſte cultus vobis? de filio improbo 12. loquiturſibidem) Scri- ptura, (videlicèt de eo,) narra qui ſeipſum à regula excepit; hic autem (quando dicitur:) & bis filio tuo, 13. (ſermo eſt) de filio, qui non novit interrogare atque Scriptura docet te, quòèòd tu primò incipere debeas verba narrationis, 14, quæ animum attrahunt. Verſ. 8. Propter iſtud] (Nempe:) propter iſtud, (f nimirùm de agno Paſchali, pane azymo & herba iſta amara. cepta ejus, — ecit mihi Deus, ut impleam præ- Eod. verſ. 8. Fecit mibi Dominus] Indicat (hic Scriptura) reſponſionem, ( quæ fit) filio improbo . dum dicit (ei pater:) fecit Dominus mihi; non vero tibi, nam, ſi ibidem fuiſſes, non ex- titiſſes dignus, X“ qui liberaferis. 15. Verſ. 9. PEr erit tibi in ſinum] Exitus ex 5gy⸗ to erit tibi in ſignum ſuper manu tua & in frontalia inter oculos tuos, 16. ut ſceribas verſus iſtos eosque alliges capiti atque brachio (tuo.) Eod. verſ. 9. Super manu tua] Super manu ſiniſtra & ideò (ſcriptum eſt:.) — 2 plenè, (nempè:) verſu altero, 17. ut de illa exponatur manu, 18. quæ eſt debilis 19. Verſ. I I. Juravit tibi] Sed ubinam juravir tibi? (nempè eo in lo- anno in annum, 20, Verſ. 10. Adiebus in dies] i. e. De co, aactatus Talmud. Ketubhot fol. I11. 6 Peſa- chim fol, 96. ac Mechita, prout ad mwarginem alleganturia - ſuper Comment. Ra- chi. h. loc. z2 Confer. quæ infrà ad verſ. 14. h. cap. n. 37. notata ſunt, vid. & tract. Talm. Peſachim fol. 96. a. & b. it. Menachot, fol. 82. b- 13. brout verſu ſequ. 8. he cap⸗ habetur, confer. Peſachim, fol. I1 6. b. . 14. Senſus eſt: Sermonem hie eſſe de filio. cui nondum maturum eſt judicium, ut poſſit inter- rogare, quidnam ſibi velit cultus iſte, iſto caſu tu primum incipias narrate filio tuo, quò animum ejus verbis attrahas. . XX Hebr. Pe, ſic in plerisque vulgatis editio- nibus, ut & in MSto z. ſed MStum 1. pro eo le- git: Pauzyne i. e. quæ collocant (i. e. ſedatum vel quietum reddunt animum.) X Hebr. 7NN N de N in MSto 2. pro his legitur: &N&aà ee i. ee non fuiſſes ibi liberatus. . ne 15. Confer. hict Mechilta, prout ad marginem alle- gatur in n ſuper Commentar., Raſchi b. loc. ubi vide etiam notas. 16. Vide infrà verſ. 16. h. cap. n. 44. confer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 409- h. 3. ubi plura de phyla- Geriis, vid. & tract. Talm. Eruvin, fol. 96. a. & Kidduſchin,fol. 3 5. a.it. Menachot, fol. 34. b. & fol, 36. b. it. fol. 37⸗ a. & b. it. Makkot, fol. I I,. 2. 17. Videlicèt: verſu 16. h. cap. legitur plene: ; hic vero detectivê: 71), conter. n. ſequ, 19. it. Ernvin, fol. 9 5. b. & Menachot, fol. 36. b. it. Schabbat, fol. 108. a. & b. 3 1 8. Hebr. ), ſic in aliis exemplaribus legitur; aſt in Bibliis Buxtorf. ut & in editione Hebraica, qua uſus ſum, dictio iſta omiſla eſt. 19. Infirma, contracta, Hebr. 12²ä, in MSto z. hic additur: 7 &nv & i. e. ezque eſt ſiniſtra, homi- nes enim ut plurimum ſiniſtrà manu non æquè commods uti ſolent atque dextrà, quia debilior eſt & infirmior, pauci quippe ſunt «cαα ερο ambidextri, confer. hic tractat. Talm. Menachot, fol. 36. b. uti ad marginem in oar meh, loc. allegatur, ubi vide etiam notas. 110. Sic etiam Junii ac Tremellii verſio hic habet, nempè: quot annis, vide Nazir, Gal. S. a. & Menachot, fol. 36. b. & fol. 37. a. uti in np man h.loc- ad marginem allegatur. In notis Ra- ſchianis editionis nam nov poſt verba: awn auh i. e, de anno in annum, hæc uncinulis in- eluſa & addita ſunt, nempè: NRNin n nrren ee ee denn nee enenn p eeen enn ene enn enn weden „v Pe en en n nn en e di a. MI. — n) necſi NVongnif 1I. R ider gleillale nemm eils0 ) — non luo, Alumfetun us (etizm Altamenill teileniptun emicnalis in uara)veni, 17. alia exp Vülvam, ut Aei Non Kud deript —— W ne. 1e] Nonne (raelitæ) in delerto (laelitæ umn iſtum Cinanzan ceptum verilis ine in tertam tradatis, 21. Kicti E chorot, ſG ,cab.d. Zinemin tiam not 11. Conter. ſuper on Aleoatur . dic etigf zelX. tur die jer Ab. IlI. — idem cri licitun) & Scriptar nattrahunt, Pleamptr. od Fetl,9. dimprobo, les, non ex⸗ tus er Ayy⸗ . Ut ſetibas mamutiA. altero, 17, e] ie. De peeoinlo⸗ co; — Makkot, fol, kegſtur plene: Onker. n, lequ chot lol, 36, uslepiunt, al eHebraica, qua n Moo:. bie ſtniſtes, homi⸗ anu pon Zil ,quizdehilot nt ,,n Im. Menachol, S woyh. D ſo hie hibet, ir, k.5,2, & 4. Eti in tunlan notishe⸗ Anerda: Eeuntinuliiu⸗ Wan N NII mnim WwN 2 TN CAP. XIII. . rEODNMTJI. 485 co: ubi ſcriptum eſt:) S&inducam vos in terram, ſu Per quam elevavi &c. 21. Eod. verſ- 1I1. Et dederit eam tibi] Sit in oculis tuis, perinde ac ſi in illo ipſo die data tibi ſit (ter- ra,) nec ſit in oculis tuis tanquam poſſeſſio paterna. 2. Verſ. I 2. PEr tranſere ſaciei] Non ſignifſicat (hic) aaliud, quam — Bi. e. ſeparationem:, 23. ſicquo- que illa (Scriptura) dicit: ERnVNi. e. & ſeparabitis (ſive transferetis ) hæredita- tem ejus ad filiam ejus. 24. Eod. verſ. 12. FKrium Jamenti] (Dictio hic ſigniſi- cat) — P)) i. ec, abortum, quem i. e, projecit & emiſit mater ejus tempore non ſuo, ac docet te Scriptura, quòd is ſanctus ſitinter primogenita, ita ut eximat * il- lum (fœtum,) qui poſt ipſum venit, ac licèt is (partus,) qui non eſt — i. e. aborti⸗ vus (etiam) nominetur a, ſicuti (in illo loco:) . i. e. foetui boum tuorum; 2 5. attamen iſta (dictio hic) non venit: niſi ut doceat deabortivoc(partu Anam ecce jam an- teà ſcriꝑtum eſt: 26, omne, quod aperit vulvam, quòd ſi dixeris, " etiam primogenitum animalis immundi juxtà ſenſum literalem (hic poſſe intelli gie reſt pondetur quèòd Scri⸗ ptura) veniat & explicet &r (iſtud) alio in loco, (nempè:) in bobus tuis & in ovibus tuis. 27. alia explicatio: poterunt etiam exponi (verba iſta:) & ſeparabis omne, quod aperit vulvam, ut de primogenito hominis † loquatur Scriptura. Verſ. 13. Primogenitum aſini] Non autem primogenita cœterorum animalium immundorum „ ac decretum i- ſtud Scripturæ (ideò hic adducitur,) quia primogenita 5Ægyptiorum comparantur aſi⸗- H nis, DPp i. e. (Verſ. 1 I.) & erit, quando introducet DS'NoT b. loc. ut & tract. Talm. Sevachim, fol- te] Nonnulli Rabbini ex loco iſto docent, quàd 9. a. & fol. 37. b. & Bechorot, fol. 4. b. g tol. (Iraelitæ) non ſanctificaverint primegenita, quæ F. a. it. fol. 19. a. b. it. fol. 2 1. b & fol. 32 in deſerto erant nata; ille autem, qui dicit, quod a. b. it. Nidda, fol. 41. a. & Megilla, fol. 13. a. (Iſraclitæ illa) ſanctificaverint, exponit adven- 24. Protit Num. C. 27. V. §. habetur. . tum iſtum (ſive introductionem iſtam in terram * Vel: ut dimittat, Hebr. 9997 „ut liberet, ſcil⸗ Cananæam) hoc modo, nempè: ſi iſtud (præ- à redemtione, ne redimatur illud jumentum, ceptum de ſanctificandis primogenitis) obſerva- quod poſt ſoetum iſtum venit ſeu naſcitur. Veritis in deſerto, eritis digni, qui ingrediamini 25 Sicini Deuteron. c. 7. v. 12. habetur. in terram atque illud (præceptum) ibi effectui 26. Nempè: ab initio hujus verſiculi 12. tradatis, Wid. uprà v. 4. H. cap. n. 5. X Hebr. )tα hæc & ſequentia, usque ad: Mas 2 1. Sicuti Exod. c. 6. verſ. 8. habetur, confer. Be. X i. e. de primogenito hominis „ abſunt à chorot, fol. 4. b. & fol. 5. a. Vic. & ſuprà verſ. 5. MsSto 1. conker. Sign. † 5. cap. n. 7. & ſeq- ut & Mechilta, prout ad mar- aX Hebr. wne) , in MSto z. pro eo legitur: vv ginem in 'nan me h. loc. allegatur, ubi vide 1. e. & innovat, nempè, ſeparat & diſtinguit. etiam notas. . . 27. Vel: in armento tuo & in grege tuo, prout 22. Contet. 8& hic Mechilta, ſicu in Swan e Deuter. c. 1 5. V. 19. habetur, animalia igitus fuper Commentar. Raſchi h. loc. ad marginem immunda per verba iſta ſunt exeluſa. allegatur, ubi vide etiam notas. Hebr. è nn, in MSto I. pro his legiture 2 3. Sic etiam autor Vulgatæ tranſtulit ſeparabis. tR& n i. e. de filiis hominum, confer. hic ac LXX. ρεzü Junii ac Tremellii verſio uti- tract. Talm. Bechorot, fel. 9. a. b. & fol. I7. tur hic verbo emancipandi, confet, not. in Xv k., fol. 41. b. & fol. 56, b. Ppp 486 EXOLDI. CA. XIII. dum illi egrediebantur ex 5Ægypto, verſ. 13. Redimes agnoe] Dat agnum quoad utilitatem; * agnus autem profanus fit 30,. in manu ſacerdotis.* Eod. verſ. 13. Decollabis ipſum] Decolla illum ſecuri à poſteriori (cervicis) ejus parte & ſic interfice ipſum, (ratio eſt quoniam) damnum intulit facultatibus 31. ſacerdotis ille, (qui redi- mere noluit,) idcircò & ipſe damnum ſentiet in bonis ſuis. 32. Eod. verſ. 13. Alque omneprimogenitum hominis terminata alio in loco. 34. Verſ. 14. Càùm interogaverit te † filius tuus cras] Eſt (di- ctio) D, quæ ſignificat ν5 ν. e. nunc, uti iſta (dictio, quæ hic habetur iſtud ſignificat) & ſicuti (illa dictio, quæ alio in loco habetur, nempè in illo, ubi legitur:) quando dicent filii veſtri P cras (i. e. poſtero tempore) filis noſtris, 35. ſic klii Gad & filii Ruben (dixerunt.) Eod. verſ. 14. Quid boc eſt] Hæc eſt (interrogatio) infantis ſtolidi, (ſive ſimplicis) qui non novit interroga- tionem ſuam profundè depromere; ſed ſimpliciter interrogat: quid hoc (ſibi vuli?) alio autem in loco ille (filius) dicit: quidnam (ſibi volunt) teſtimonia & ſtatuta atque judi- cia 2 8. Confer. hic Gur Arjeh fol. 82. col. 4. princ. ubi hanc in rem locus ex Ezechiel. c. 2 3. v. 20. adducitur, vide & not. in tnafmeu ſuper Com- mentar. Raſchi h. loc. & infrà Exod. c. 34. v. 20. Sign. * it. tract. Talm. Bechorot, fol. 5. b. & fol. 6. a. 29. In utroq; MSt. ut & in editione pom np hic adjecta ſunt iſta: vi à 7NXρννα.brde 17 Pe ADE Qa (in MStoI. pro’a)) legitur ) i. e. quia non fuit unus ex Iſraelitis, qui non ſecum duzerit multos aſinos, in utroque MSto pro vva legitur: & i. e. tulit. X Iſt eſt: utilitas ac commodum ex illo primoge nito aſini percipi poterit, pro lubitu & arbittio ſuo aliquis illo poterit uti, vide num. ſequ. O. zo. Sive: res communis ac profana, ſic dictionem Punn bic interpretor, confer. Bechorot fol. 4. b. & fol. 9. a. it. fol. I2. 2. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 764. & Lightfoot Centur. Chorogr. c. 28. p. 5 8. edit. Lipl. ſenſus eſt, quòd ſacerdos agno iſto uti poſſit x i. e. pro arbitrio ſuo, uti in ar rt h. loc. habetur, confer. Levit. c. 27. v. 3 3. n. 96. G infrà Exod. c. 34. Verſ. 20. n. 45. ax Hebr. Pn, in MSto 1. pto his legitur: AαννPn i. e., in manu Iſtaëlitarum. 31. Dum fſcilicet ei agnum pro redemptione a ſini non obtulit atque ſic damnum quodam modo lege datô, defraudavit, confer. infrà Exod. dict. c. 34. V. 20. Sign. * 32. Dum aſinum ſuum decollare atque ita illo ca- rere debet, confer Mechilta, prout ad margi- Talm. Bechorot, fol. I0. b. & fol. 13. a. XXX Hebr. dE n 79), hæc & quæ ſequuntur, qui non (novit &c.) abſunt à MSto 1. 33. Sic dictionem hb, quæ hic habetur, in- terpretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 148 9. & Raſchi not. ad Exod. c. 22. v. 29. Sign. † & periales, vid infra Exod. c. 34. v. 20. n. 46. 34. Kerhe Numer. cap. 3. V. 47. & Numer. ce 18. v. 16. † Hebr. J7 &*“" 22, hæc & ſequentia, usque adim ã & i. e. quid hoc eſt, (prout eod. h. verſ. 14. habetur,) abſunt à MSto 2. 37. Sicuti Joſuæ cap. 22. v. 24. habetur, co fer. &ε & eſt D notans tempus poſterum, ſic. Exod. c. 2 5. V. 39. ecentiores Judæi Germani exponunt: Fuͤnff Thaler / j. e. quinquec impe- nis, 28. prætereàâ etiam (idcireò hic aſini fit mentio,) quia (aſini) juverunt Iſraelitas, . 29., onuſti argentô & auré Ægyptiorum. Eod. ſacerdoti & primogenitum aſini permiſſum eſt redimes] Quinque ſiclorum 33. redemptio ejus eſt de- intulit bonis ſacerdotis eumque commodòô, à , Corſet, gue nem allegatur in an ne h. loc. vid. & tract. usque ad: N&ν , e. ſtolidi ſeu ſimplicis, (AL. U. 6,ecce : Kc. 35, ecee lis selice)⸗ zede eo, aullt , † Fetll Sõ (egifest in chem (ickione vetads enidie lam, vejut ini talia) ideta Me Alitit eur ti sccipitur cum ambulewe Ac tacile erat, niceſhujusloci Nelun] Vlui — & Ralchi not. t. Prout Deuter gire: intuitu enim cictio d⸗ notata funt. e Ulti koc loce mo eſt. 1e De quo can † De quo Deuten 6. De lephilin Buxtotk in öyr 1e D. Wagenl kie ellin ſpecie ladenis capitis danheckio, tol. . De his guann Iatis & quenan tur, ide plura: Wagenleil lo⸗ 40 Sic n pro nomen propfin fol. .69. Joh. hoe nomine int Ela c. d. 17. ad.art, :, .. A Wn. — tund lſtailitis iotum. loc, Upermiſlume klln, te Kleintethte ille,gitecl⸗ etl 13. 4u⸗ ptig ejugell de. AA] Eü(di. uspolterum c. quæ alio in oo nis ſue. Poſttro erl 14 H noritintertot. e(bi vuln) lio Atutaatque judi. cla⸗ elitarum. fedemptione anini um quodam modo ndue commod0, 3 fer inkin Erod, dict. te atgue i ilo d. 1, prout ad maji⸗ ). oe. pid,tnad. X ſol 13,. & quæ ſequuntur, Kolici ſeu ſhplie , 4 Mto 1. CAP. XII. EXOPI. 487 cia &c. 36., ecce hæc eſt interrogatio filii ſapientis, loquitur (autem) lex de * quatuor fi- Iiis, (videlicèt) de improbo 37. & de illo, qui non intelligit, quomodo interroget *? ac de eo, qui ſimplici modo interrogat* & (tandem) deillo, qui ſapienter interro- gat. † Verſ. 16. Et in frontalia] (Hæc ſunt) hee 3 ⁸. & quoniam illa qua- tuor domun culas (ſeu cellulas) habent, 32. (ideò) vocantur — nO (nempè:) n (ſgnificat) in Caſphe: 40. duo, (verò ſignificat) in Africa: * duo, 41., Mena- chem (dictionem iſtam P9) conjungit (illi loco, ubi habetur:) i. e. ſtilla versùs meridiem ,42, item Ciſti loco:) ne 0 i. e. ſtillate, 43. ut ſignificet loque- lam, velut (in illo loco:) EIEE i. e. & in monimentum, 44. quò is, qui illa (fron- talia) videt alligata inter oculos, recordetur miraculi ac de illo loquatur. Verſ 17. Nee deduxit eos] (Verbum — .◻ hic idem ſignificat, ac.) i. e. duxit illos, ve- luti (accipitur in illo loco:) abi ac i. e. deduc pepulum, 45. item (alio in loco:) cùm ambulaveris, DNi. e. deducet te. 46. Eod. verſ. 17. Quia propinqua erat] Ac facile erat, reverti per illam viam in Egyptum, multæ ſunt expoſitiones 47., allego- ricæ (hujus loci, quæ jam brevitatis cauſa non adducuntur.) Eod. verſ. 17. Cuùm viderint bellum] Veluti (illud fuit) bellum, (de quo dicitur:.) & deſcendit Amalectta & Cha- H P pp 2 na⸗ tractat. Talmud. Sanhedrin, fol. 4. b. ut ad marginem allegatur in —an me ſuper Com- mentar. Raſehi h. loc. ubi vide etiam notas, confer. not. ad Eſai. c. 2 2. v. I 8. n. 3 9. S Mar- tini Pugio fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 12. n. 9. * Lingua fcil. Punicà, prout in Raym. Martint Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 12. n. 9. habetur. 41. Cùm itaque bis duo efficiant quatuor, ideò Judæi in Tephilim quatuor cellulas conficere ſolent, conf. Deuteron. c. 6. v. S. n. 29. & n. 30. & Raſchi not. ad Deuter. c. 6. v. 20. n. 4 5. 96. Prout Deuteron. c. 6. v. 20, habetur. „ Sive: intuitu & reſpectu quatuor filiorum, id enim dictio 1han hic ſignificat. 37. Confer. quæ fuprà ad verſ. 5. H. cap. n. 12. notata ſunt. X Uti hoc loco, ubi de infante ſeu filio ſimplici ſer- mo eft. XX De quo c. antec. 1I2.v. 26.S. Scriptura loquitur. † De quo Deuteron. cap. 6. vVerſ. 20. ſertno eſt. 1z hic habetur, in⸗ er. Taln fol. 149l. 12. V 29. Sign. 1 dres udei Cermani i e. quinque inpt. 4 ö, 20,h 4. 7.47,8 Nume; . enin, gle d 1 ln eo⸗ etl. 4 19 häbetll to ſer. 8 3 8. De Tephillin ſen phy lacteriis vide plura apud Buxtorf. in Synag. Jud. c. 9. p- m. 170. & ſeqq. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 409. n. 3. ſermo autem hic eſt in ſpecie de vde 7 Pph i, e. de phy- lacteris capitis, confer. hic. tractat. Talmud. Sanbedrin, fol. 4. b. & Sevachim, fol. 37. b. 39. De his quatuor domunculis ſive cellulis ſepa- ratis & quænam 8S. Scripturæ loca illis includan- tur, vide plura apud Buxtorf. in Synag. Jud & D. Wagenſeil. loc. allegat. 40. Sic n pronunciari ſolet, eſt autem Caſphe nomen proprium leci, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 969. Joh. Druſius de tribus ſect. lib. 2. vult, hoc nomine intelligi «Ægyptum, confer. not. ad Eſræ c. 8. V. 17. n. 2. & 3. it. not. ad librum Prec. Jud. part, 2. p. 66. a. princ. & p. 94. b. med. ac 42. Sicuti Ezech. c. 2 I. V. 2. habetur. 4 3q. Vide Mich. cap. 2. verſ. 6. ibique Raſchi not. 44. Prout habetur ſuprà verſ. 9. . cap. in editione Hebræa mon hev ſuper Commentar. Raſchi poſt: n i. e. & in monimentum, adlecta ſunt iſia: nvN ba en e j. e. inter oculos tuos, de quo dictum eſt in verſu (ſive commate) primo, nempè in dicto verſu 9. h. cap. ubi vide not. num. 16. 4 5. Sicuti Exocd. c. 3 2. v. 34. habetur, confer. not. in an ine b. loc. ut & tract. Talm. Megilla⸗ fol. 3 1. a. 46. Vide Proverb. c. 6. v. 22. ibique Raſchi not. ubi ille eodem, quò hic, exponit modô. 47. Confer. bic Tanchuma, ſicuti ad marginem Alle⸗ 488 nanæus &c. 48. (lfraelitæ) prôficifcentur Viârectà, illi (In 5gyptum) revertentur, nam ſi ipſi, dum eos deduxit (Moſes) *pæniteat populum] Verſ. 1 8. Et circumdauxit] Avertit illos (Deus) à via vhlgari (ſive trità & rectà) ad viam . obliquam. Eod. verf. 18. Ad mare Sapb] ( Dictio en hic poſita eſt) pro i. e. Via Obliqu,dixerunt: demus principem & re- vertamur in 5ägyptum, 49. quantò magis (iſtud facient,) ſi vi vulgari (ſve rectà) ive- Ne ſècum reputent 5o. curilli (Ifraelitæ) gypte) & ne in animum inducant, ut reyertantur (in «Ægyptum.) ad mare Suph; ) O autem figniſicat 8e i. c, ſtagnum, in quo creſcunt cannæ, ſic quoque (ſumitur dictio iſta in illo loco:) & poſuit in ſtagno, 51. item (in illo loco: an- na & ſtagnum exareſcent. 52. Eod verſ. 18. Armati] D nihil (aliud ſigni- ſicat) quàùm Oi. e. armis inſtructi, atque ſicilla (Scriptura) dicit: vos au- t? m tranſite —α D 5S3. i. e. armati, ita etiam (hic) tranſtulit Onkelos: . e. armati, veluti (idem Onkelos iſtud: P — eſweih; (tranſtulit:) H)) i. e. & armavit ver- 1½u ſuOs; 54. alia explicatio (vetbi:) DT (nempé, ut ſignificet) O ¹. e, quintati, (videlicèt:) unus de quinque egreſſi funt (Iſraélitæ ex Egypto;) quatuor allegatur in éman mev fuper Commentar. ane en e bneee e dee be Raichi h. loc- ubi vide etiam nors. 4 §. Vide Numer. c. 14. v. 4 5. conter. & Mechilta; . prout ad marginem allegatur in - e h. Ioc. = 49. Sicuti Numer. dict. c. 14. V. 4. habetur; con- fer. hic Gur Arjeh fol. 82. col. 4. med. ac not. in mem Wr h. loc. ubi in notis Raſchianis adduckur, quod hoc loco videantur, m pabe i. e. netæ efſe inverſo ordine poſitæ, ut & Nachalat acob. go. Sic verbum , quod hic habetur, exponit 3 . 4 P Commentator noſter, confer. quæ idem ad Ge- nel. c. 6. v. 6. nofavit, ubi vide n. 26, vide & not. in e DS h. loc. è 7I. Sicuti habetur ſuprà Exod. cap. 2, V- 3. ubi vi- de not. n. 17. 572. Vide Eſai-eap. 19. v. 6. confer. fuprà Exod. dict. c. 2. v. 3. m. 1 8. Vide & not. in - e b., loc. xy poſt verba ĩſta in MSto Tr. ut & in notis Raſchia nis editionis mnart reà hæc uncinulis incluſa S8S— adjecta ſunt, nempè: & ae e . h r TI r e& b ,. iee e T & (in MSto I. ita ao da en e) a ee n de enne eeen wen re en n en ee nne enn ee aprn * D e h me e nnnn ee e r Penr nen ene nra phny een n ern nn n en ee, e n dee e 1. e. Queniam illos (Iſraelitas Deus,) circum- duxit in deſerto, id cauſa fuit, ut aſcenderent Dn 2 el itæ, armis infiruéti, nam ſi illi per viam habitabilem ſi ſeriem textus ſacri conſiderare velis atque ibi- 58 dem allegantur R. Elias Mifrachi ae Gur Arjen (ac cultam) iter feciſſent, non adeo opus ha- buiſient, qui armis inflructi eſſent; ſed (ivis- ſent) non ſecas, ag homo, qui tranſit de loco ad locum eò animê, ut ſibi comparet ibi, qugx opus habet; aft quando ille deflectit in deſer- tum, neceſſe habet, ut fibi proſpiciat de qua- vis re neceſſaria 3 non eſt autem iſtud ſeriptum, niſi ut aurem aperiat, ne (fortèé) mireris, unde eis (Ifraelitis) in bello contrà Amalekitas & contrà Sichonem atque Ochum& Midianitas fue- rint arma, quibus Ifraelitæ illos percuſſerunt, (ſic ſeriptum reperitur) in vetuſto exemplari Ra- 53: Proùt Joſu. cap. 1. v. 14. habetur. „S= QCAAb. XIIl. (d adjuravit l Ung (Claſun obutun] Fa lite) etiamo (kleſcicimnr. 6o., nam ecce zrilortie) b (ro — deret obis vis S0) deuceretillos bis; Sanctusan os luaelits 3. Ladem tadi c2,. . N 11. 10, V. g. Hebj. )Ab ſomt hac zdi Pow i, e. Vi 50. V. 23. M quod hie gicit drum Prec, u 6. Natid hic cut bis dcatur jurarkt, confe H. Vide Gene ſachim, kol.b genleil, Sot, p Fem botz, ſo 1e Joh bight lag. 64,. ellt, Rtür ad m MWem arin R. , ſ Heb S „ ; (Md — teyettentur, neipem &e. fyetech e. (lelie ) 1 Reypum) ei adtiun untcannn, ſ lloloeo)ein⸗ (Aliud loni. ciei vokau. klos: Artmayit ver⸗ —RaNE pto; uatuor Autem — T bob, eb) dſ n dod d ) Nr⸗ N ann N, N d Deus,) circumm⸗ it, Ut aſcenderent Triam babttabilem. n sced Ops ha⸗ eſent; ſecd (iyis⸗ ni tranſit le lco mparet ibi, gue Gelledlit in deſel⸗ Prolpteint degua⸗ em iud ſeriptum, 1d) mitens, unde ltra Amalelitas & mklidianitague⸗ llos pefeulleunt, uſio cvemplati a⸗ habetut. abetut CAL. XIII. EXODI. autem partes (eorum) mortuæ ſunt tribus illis diebus, 5. quibus tenebræ (fuerunt in Egypto.) Verſ. I9. Adjarando *r adjuraverat] i. e. Adjuraverat eos, ut jaramentè adſtringerent filios ſuos; 56. ſed cur non adjuravit (Ioſephus) filios ſuos, ut corpus ſu- um ſtatim portarent in terram Cananæam, ſicun jacobus (filios ſuos) adjuraverat, 57, nimirùm dixerat Joſephus: ego dominator fui in «Ægypto & poteſtas in manu mea ſita erat, ut id facerem; ſed £Ægyptii non permittent filiis meis, ut (iſtud) faciant, quocir- cà adjuravit illos (Joſephus,) ut, quando liberati fuerint (Iſraelitæ) ipſique inde exie- rint, (oſſa ſua ex Eägypto) efferrent. Eod. verſ. 19. Er aſcendere fatietis oſſa mea hi ac vobiscum] Fratres ſuos ſic adjuravit * (Joſephus;) diſcimus autem inde, quòd (Iſraë- litæ) etiam oſſa omnium tribuum 3. ſecum (ex 5Ægypto) aſportaverint, quoniam- (hie) dicitur: vobiscum. *** Verſ. 20. Et profecti ſunt de Succoth] (Nempè:) die ſecun- do, nam ecce primo (die) venerant de Rahemſfes ad Succoth. 59. Verſ. 2 I. Ult deduce- ret illos vis] Punctatum eſt (verbum fi2²) vocali Pathach, quia illud (poſitum eſ) pro =nnO., (ſic quoque poſitum eſt verbum — 2HN) i. e. ut oſten- deret vobis viam, in qua ambuletis, éo, quoniam iſtud: *(2 NN9) perinde eſt, 489 ac =2HN 9, ſic hic quoque (" poſitum pro:) RES i. e. ut-⸗ deduceret illos per legatum, quisnam verèò iſte fuit legatus? (videlicèt) columnanu⸗ bis; Sanctus autem ille Benedictus in gloria ſua præcedere fecit eam (columnam) antè illos (Iraêlitas) atque nihilominùs columnam iſtam nubis præparaverat Deus, * ut — Beb 3 Der 55. Eadem traditio Judaica refertur ſuprà ad Exod. mea) abſunt à MSto I. cap. Fo. V. 22. n. 40. & in notis ad Ezech. cap. ** Hebr. ynwR N), iſta & quæ ſequuntur, us- Ax Hebr. aP a, in MSto r. poſt verba Iſta Va i. e. Viſitando viſitabit (prout Genel. c. † Fo. v. 23. habetur,) hæc eſt explicatio (ejus, quod hic dieſtur?) adjaravit, confer. not. ad li- brum Prec. ud. part. 2. pag. 45. b. fin. 56. Ratio hic à Commentatore noſtro adduckur, cur bis dicatur: yav yan i. e. adjurando ad- f Jjuravit, confer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 57. 57. Vide Geneſ. cap. 50. V. 5. & ſequ, confer. Pe- ſachim, fol. 66. b. & Nafſir, fol. 45. a. it. D. Wa- genſeil. Sot. pag. 296. & ſequ. ae p. 43 2. n. 4. Rem Sota, fol. 9. b. & fol. 13. b. & fol. 20. b. a6 Joh, Lightfoot in Act. Apoſtol, cap. 7. v. 16. pag. 64. edit. Lipſ. irem Mechilta, prout alle- gatur ad marginem in bor n ſuper Com- men arium Raſchi h. loc, ubi vide etiam no- † Hebr. Sta , hæc & ſequentia, usque que ad: 1yD I. e. & profesti ſunt, abſunt hice à MSto z. 58. Id eſt? patriarcharum, qui capita fuerunt tri= huum, confer, quæ ad Geneſ cap. 46. v. 4. n. 4. notata ſunt, vide & Lightfoot. in LLuc. cap. 4 V. 2 5. pag. 766. & in Act. Apoſtol. cap. 7. v. 16. P. 64. edit. Lipf. it. trackat, Lalth. Sota, fol. 132= b. uti in e H5, loc. ad marginem alle- gatur, ubi vide etiam notas, confer. & not. ad Proverb. cap. 10. v. 8. n. 5. XW“ Confer. not, ad 2. Chronic. cap. 2. V. I7. n. 390 59. Confer. cap. antec. 12. v. 37. n. 164. & Num. cap. 10. vV. 33. U. 57. 60,. Sicuti Deuteron, cap. I. v. 33. habetur, ubi vide n. 162. confer. & Numer. cap. 5. V. 2 2. n=. 2. & n. 9 3. Vide & not, in pan me h. loc. Hebr. N , iſtud & ſfequentia, usque ade SerDR) abfunt à MStO z. ad; erdyei. e. & aſcendere fagietis (oſſa! ** Loci iſtius fuſiorem explicationem vide in notis er 490 EXODI. CAb. XIV. per illam deduceret illos; (Iſraelitas,)nam ecce mediante columnà illà nubis ipſi ibanti columna (autem) nubis *** non (præcedebat) ut præberet lucem; ſed ut illis viam præ- monſtraret. Verſ. 22 Non removi] Sanctus ilie Benedictus columnam nubis inter- diu & columnam ignis noctu, indicat (hic Scriptura,) quòd columna nubis ſucceſſe- rit 61. columnæ ignis ac columna ignis ſuccenturiata ſit columnæ nubis, nam quamdiu altera nondum (penituùs) occiderat, altera aſcendebat. 62. CAbP. XIV. totò die tertiò, ut Pharaonem in errorem inducerent, ipſeque diceret: errant il- li (IHfraelitæ) in via, ſicuti dicitur: & dixit Pharao de filiis Iſfrael &c. 1. Eod. verſ. 2. Et caſtrametentur antò Bihachirotb] Hæcfuit Pithom;;: , nunc autem vocatur ⅓ N◻ i. e. Pihachiroth, quia Iſraelitæ) facti erant ibidem 1LE1 0 i. e, filii in- genuorum; 3. fuerunt autem iſtæ duæ petræ excelſæ atque pendentes, ac vallis, quæ in- ter illas (petras) erat, appellabatur =DOT i. e. os petrarum. 4. Eod. verſ-2. Erſ. 2. Et revertantur] Retròô appropinquabant (Iſraëlitæ) versùs 5Ægyptum- —— Eregione Baal Zephon] Iſte ex omnibus FÆgyptiorum Diis erat relictus, 5. ut ille eos (AEgy- nnnern PeW h. loc. confer. & tract. Talm. Kiddu- ſchin, fol. 32. a. & Bava kama, fol. 9 2. b. it. Avoda Sara, fol. 1I1. a. axk Hebr. ym Dy, hæc & quæ ſequuntur, us- que id: T N" i. e. ut illis viam præ- monſtraret, abſunt ab utroque MSto; ſolum in illis legitur : i i, c. & ad lucem ejus, ut ſenius hujus loci juxtà utrumque MStum ſit: mediante columna illa nubis ipſi (Iſraelitæ) i- bant & ad lucem ejus. 6i. Hebr. vihi. e. ſuccenturiabatur, invi- cem ibat, vide Exod. ſeq. cap. 14. v. 19. n. 66. confer. & tractatus Talm. Schabbat fol. 2 3. b. roùt ad marginem allegatur in 'nor ne ſu. per Commentar. Raſchi. h. locç, ubi vide etiam notas. 62. Vicisſitudo erat inter illas columnas, dum columna nubis occidebat, columna ignis aſſur † gebat, poſt verba iſta: Mπ y i. e. altera a- frendebat, in utroque MSto hæc funt addita: (MsStum ꝛ. coram illis ſcil. Iiraelitis) columna ignis noctu & columna nubis interdiu. I1. Uti verſu ſequenti 3. h. cap. habetur. 2. De hac urbe vide ſuprà Exod. cap. I. Vv. I1. cone fer. & num. ſequ. 3. item Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in an ino ſuper Com- mentar. Raſch. h. loc. D= 3. Liberi, nobiles, hoc ut rectius intelligatur, ſciendum eſt, traditionem eſie Rabbinicam, quod PFgyptii incantationibus ſuis effecerint, ut nul- lus ſervus urbem illam ir'o Pithom, (quæ propter easdem incantationes quaſi O 9 i. e. os occluſum ſive obſtructum fuit dicta) fugien- do præterire potuerit; cum autem Iſraé itæ, qui hactenùs ab Egyptiis ſervorum loco erant ha- biti, urbem illam præterierint, ideò hic dici- tur, quoòd illi facti ſint omn n i, e. liberi ſive ingenui, non amplius ſervi, vide Gur Arjeh fol &3. col. 3. med. confer. & infrà Exod. cap. 1. v. 9. n. 34. ac not. in .α an w h. loc. br Nh) en ne en en een ben n n wen nh in MSto z2. D pae- a Tayn i. e. Eod. verl. 22, Coràm populo] 5. Coætera enim Ægyptiorum idola erantdelera, Ac ſi diceret: non defecit coram populo 4. Junii ac Tremellii verſio hie habet: fauces montium Chirotarum. uti “ “òè Ar. W. (Eeyptios) ikoexponit 5 5Mi)] Qi etlz. Ne li Gehtlisllatl ſgniſceit) = i.e demme. 10 Ndi. illo loco.) * 90i epel in eletto, gn 4bigbrſſid- Piig nomen 4 — uti lupta Eu0 Raſchinot ni Ptoit hie indy Hebr, ſnen, MStum 1. ſe⸗ timor noltet altera ils plan ſtea zdditur: . dolum) non dſid0ln,) in rpy Ulrio len por F. Id elt. Deu cEtera Agy rint, Baal Zen eſſer elicus, rusac fortisel nedickas idolu Ppptüper iu R v. 22. Kt. t. 12.7. 2). Eiis huic loto 14. ae not. in Videtur juxt. yenendum elle etponalur, ge in fne, i e, holitio ile (A. NV —.— illibant, viam Ure. nübis inter⸗ bisſaccelle. nquemdiu 8 Eeyptum. tetz ettantil⸗ l. Eod. vetl. 1vocatut Jien klitin⸗ Alis, gurin⸗ Bod verl2¹, ſ. ut ille eos Eg. elitis) columna Nerdiu, detur. 49, le N. I1. eone chilta, ſcuti ad nob fuper Com- ius iotelligstur, labbinicam glod flecerint, utnul⸗ Dithom, (quz naſ rd hie, it dida) gien⸗ temn Matite,gi n loco erant ha⸗ , ided hie gici⸗ mie. lbeni ſe ſide Gur Arſeh intna La0d. ca, n wobb. lor⸗ ie babet fuuces dola erantdelere, ui CAP. Xx9“. EXODI. 45 (gyptios) in errorem induceret ipſique dicerent: durus eſt eorum timor, *6. ac de iſto exponit Hiob, (dicens:) qui multiplicat** gentes & perdit illas „. Verſ. 3. &: dicer Pharao] Quando (Pharao) audiet, quod ipſi (Ifraelitæ) revertantur retrorsùm. Eod. verſ. 3. De ſiis Iſrazl] (Iſtud: 29) hic poſitum eſt pro.) 292 — i. e. ſuper (ſive- de) filiis Iſraêlis, 8. ſic quoque (ſumitur in illo loco:) Dominus pugnabit 20 (quod ſignificat:) — pro vobis, 9. item (alio in loco:) dic (quod notat:) ett i. e. de me. 1o. Eod. verſ. 3. Coarctati ſun] (=— )2 hic idem ſignificat,) ac N i. e. concluſi & coarctati ſunt, linguâ vernaculâ: ſerrés, veluti (ſlumiturin illo loco:.) Q i. e. clauſtra 11. maris, item: vallis i. e., clauſa, 12. item: 322Di. e. perplexitates fluviorum, 13. Eod. verſ. 3. Coarctati ſunt] Concluſi ſunt in deſerto, quia non nêrunt, quomodo ex illo egrediantur 14. & quò vadant. Verſ. 4. Er glorifcabor in Pharaone] Quando Sanctus ille Benedictus ultionem ſumit de im- Piis, nomen ejus extollitur & glorificatur, ſic ille dicit: & diſceptabo cum eo &c. 15. ac: Po- uti ſuprà Exod. c. 12. V. 12. dicitur, ubi vide. de qua Sign. antec. ** dictum eſt. Raſchi not num. 7 5. confer. & Mechilta h. loc. z. Vulgata quoque Latina habet: ſuper filiis Iſ- prout hic in hart re allegatur ad marginem. rael, confer. Genel. c. 2 6. V. 7. n. 19. &ε Deutei- *W Hebr. nen, ſic Baſil. & Amſtel. edit. ut & c. 3 3. v. 8. n. d4. MStum I. ſed in MSto 2. legitur: rN i. e. 9. Sicuti infrà verſ. 14. h. cap. habetur, confer. not. timor noſter ſive idolum noſtrum, quæ lectiof ad Proverb. c. 30. verſ. I, num. 6. alterã illà planier videtur, in eod. MStoz. po- 10. Vide Geneſ. c. 20. v. 13. & ſuprà Exod. cap. ſteà additur: rn- n * i. e. quod (i- 4. v. 26. n. 55. confer. & R. Salom. ad Pſalm. dolum) non eſt punitum, ſicuti (cœtera) illa 110. v. 1. in ſeeunda illius expoſitione. ,in. Mare lras leſe les rure A *Sic exprimo hic Vw prout in MSto 2. habetu⸗ ahis (ſeu pons Divina. 1 8 &. quidem rectius, quam in Amſtel. & Balſil. uli 6. Id eſt: Deus ſive idolum eorum, nam cuùm legitur: W. . cœtera Egyptiorum numina ſive idola concide- 11. Sic ex mente Raſchi noſtti hic vertere volui di- rint, Baal Zephon autem ſolus ex illorum diis ctionem „quæ Hiobi cap. 3 §. v. 16. habetur; eſſet relictus, ideò dixerunt Ægyptii, quòd du- alii verterunt: fluenta ſeu profunda maris, con- rus ac fortis eſſet iſte Deus 5 ſed Sanctus ille Be- fer, not. ad Amos cap, I. V. 18. Sign. XX nedictus idolum iſtud idcircò reliquerat, ut X. 12. Ita & hic juxtà Raſchi mentem transferre volui yptii per illud ſeducti perirent, confer. Exod. c. dictionem, quæ Pialm. 84. v. 7. habetur; alii 8. v. 22. & c. I1. V. 5. it. c. 12. v. 29. ac Hiob. ibidem verterunt: vallem fletus. c. 12. v. 2 3. ibique Raſchi not. unde aliquid lu- I13. Vide Hiob. cap. 2 8. v. 11. ibique Raſchi not. cis huic loco accedet, vide & verſ. ſequ. 3. n.] alii aliter ibidem verterunt, confer. Ejusd. not. ad 14. ac not. in "por Dh. loc. Michæ cap. 7. v. 4: num. 16. AS Videtur juxtà mentem Commentatoris noſtri 14. Hanc coarctationem & concluſionem filiorum vertendum eſſe: qui errare facit, ita, ut N'aiD IIraclis .gyptii idolo ſuo, quod Baal Zephon 6 vocabatur, attribuerunt, confer. ſuprà num. 6. in fine, i. e. errare facit „ vide num. iequ. 7. Srraneneted. hat. medes Plm. d6. iob. c. 12. V. 2 3. ibique Raſchi not. ub nti 7. Vide Hiob. c. 12. v. 23. 1biq 15. Sicuti Ezech. g. 3 9: V. 22. habetur, expoſitio iſta, hic adducta, non approbatur⸗ . exponatur, quaſi ſcriptum ſit —U per Heb 492 EXODI. CAP. XIV. = poſteà (dicit:) & magnificabo me & ſanctificabor atque innoteſcam &c. 16. dicit (et- iam Scriptura:) ibi confregit ſcintillantes fagittas, 17. ac poſteà (ſequitur:) notus eſt in⸗ uda Deus, 18. dicit etiam (Scriptura:) notus eſt Dominus, judicium fecit. 19. Eod. Verſ. 4. In Pharaone & in omni exertitu tjiu] Ipſe (Pharao) cορat peccare, ab illo i- gitur (etiam) pœna initium ſumpſit. 20. Eod. verſ. 4. Efecerunt ita] (Scriptum- hoc eſt) ad narrandam eorum (Iſraëlitarum laudem, * quòd auſcultaverint voci Moſis nec dixerint: quomodo appropinquabimus perſecutoribus noſtris? nos fugâ opus ha- bemus, (hæcilli non ſunt locuti?) ſed dixerunt: non nobis (opus eſt,) niſi** verbis (Mo- ſis) fili Amram. Vetrſ. F. & nuntiatum eſt regi Egibtiorum] Octuriones 21. miiſerat (Pharao) cum illis (Iſraelitis) & poſtquàm tres dies ?2. præterierant, quos illi 23. præfi- gerant, utirent atque redirent, atque (ocuriones) viderant, quòd illi (Hraelitæ) non- reverterenturin 5Ægyptum, ipſivenerunt atque narrâàrunt (iſtud) Pharaoni die quarto; quintéò autem acſexto (die) perſecuti ſunt illos (gyptii,) nocte diei ſeptimi 24. de- Acenderunt (Iraelitæ) in mare, manè cantârunt canticum, 25. isque fuit dies ſeptimus Paſchatis, eamque ob cauſam nos cantamus canticum (iſtud) die ſeptimo. Eod. verſ. Ee mutaætus eſt] Mutatus fuit (Pharao) abillo, quod ipſe (anteà) erat, nam ecce di= gerat illis (Iſraelitis:) ſurgite, exite è medio populi mei, 26, mutatus quoque fuit ani= mus ſervorum ejus, nam ecce præteritô tempore dixerant ei (Pharaoni:) quousque erit iſte nobis in laqqueum? 27. at nunc mutati fuerunt (ſervi Pharaonis) ita, ut perſeque- rentur eos (Iſraëlitas) propter divitias ſuas, quas illi ab eis (Egyptiis) petierant. . Eod. verſ.5. Ne ſervirent nobis (Iſtud: ) hic poſitum eſt pro: N Ta I. e. quò minùs ſervirent. n obis. Verſ. 6. Etjunxit currum ſuum] Ipſe (Pharao) per-=- 61- 16. Quemad modum Ezech. dift. c. 3 8⸗ verl. 23. habetur. 17. Vide pſalm. 76. V. 4 19. Prout dict. Ppſalm. 76. V. 2. habetur. 19. Vide Pialm. 9. V. 17. 20. Confer. quæ ſuprà 3d Exod. c. 7. v. 2 8. n. 37. notata ſunt, vid. & Mechilta, proutad marginem in π r h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas. . . . Fuſiorem iſtus loci explicationem vide in notis N RD b. loc. 2 Hebr. Nhte in MSto 1. hic additur: p i. e. ut exequamaur (effectui tradamus ſcil. verba Moſis.) . 21. Zive: præfectos militares, Hebr. Peppde, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in codice Hebræo; quoô uſus ſlum, habetur, apud Buxtorfium in Lex. Talm. fOl. 204. legitur: PR., ubi vide ſis, nonnulli Rabbini vocem iſtam exponunt, quod netet: bin i. e. proditores, emiſſari- os, ſpeculatores, Gall. eſpions. 22. De quibus (uprà Exod. c. 5. v. 3. 13. Nempè: Iſtaelitæ, hoc enim tempus illi de- terminaverant coràm Pharaone, vide ſuprà Exod. dict. c. 5. v. 3. it. Gur Arjeh fol. 83. col. 4. med. 24. Vel: notte, quæ diem ſeptimum præcedit, contfer. hie Mechilta, prout ad marginem allega- tur in Em me ſuper Commentar. Ralchi h. loc. 25. De quo cap. ſequ. 1 5. V. I. & ſeqq. confer. not. in a ne b. 100. 26. Drout ſuprà Exod. c. 12. v. 3 I. habetur. 27. Vide ſuprà Exod. c. 10. v. 7.: 29. Hac de te vide ſuprà ExOd. c. 12. V. 3 5.: G ſoq. coh⸗ QAr. V. ſeiplumn. 19. itosluos) ſe Girinas nolttas pticorter tehe lum alt ego ſo⸗ ſeigumeckeln Iedam, pkout nim Cividam CrNi. quisque cutrus, uner u u A mnnes culti ( (que cutribus e tuucneſt omne taslitatum, non Tuntzumentai Adixit: optimi in — collet. K not⸗ in c. 11.V.17. di 29. Kilick: unx! altetins ope &: ad matginem Commestar Ral o. Conlek, gbe: 1a ſunt, item N not. Num. 7. 4. fin. 131. Vid erl1d. num. 39. 31. Sicltie. ſeu Zg. In unii ac 1 cli ſic tepeitur Gi militis ubi illiad militem! fer, dot in M. Peſichich ſol. 1 34. Llout ſupta hie Mechiita, Dnn vnop ſu 34. Cemtdno betar. Ctl. Wy. — ecleir et⸗ hnotuzeſtin, lt, 19. Pod. re lloi⸗ Gariptum, at oei Moſi⸗ fugtoprehe⸗ vetbisMo. e8 11, Mlilerat silli: 3Prei⸗ tatlite)non, nicie gare; Ptimi 14, de⸗ dieslepumu 0. Lod. vert, t, natn ecce di⸗ ogue fuitani⸗ guousqe etit utperlegue⸗ Petierant, 17 NMN NO (Pharaopet⸗ ſei. iſlam exponunt, eitotes, emlliti⸗ V. ze imiempts illi de⸗ eige ſapla H100, tol. 83. col. 4. limum plececit; merginemnallege 5 . immentaf, Ralchi Aeqe conler nol⸗ 31. habetar⸗ 8 7 cl1 3 , 6Sl⸗ con⸗ CAbP. XIV. EXODI. 3435;5 ſeipſum. ?29. Eod. verſ. 6. Et populum ſuum ſumpſit ſecum] Ipſe attraxit 30. illos ſub- ditos ſuos) verbis, (dicens:) percuſſi ſumus (propter Iſraelitas) atque illi abſtulerunt divitias noſtras; nos verò illos dimiſimus, venite ſubditi mei, ego non ita me geram, ſic- uti cœteri reges, cœteris (enim) regibus moseſt, ut illos præcedant ſervi eorum ad bel- lum; aſt ego vos antecedam, nam dicitur: & Pharao appropinquavit, 31. i. e. admovif ſe ipſum ac feſtinavit antè copias ſuas; cœterorum regum mos eſt, ut ipſi primi auferant prædam, prout illam elegerint; ſed ego æqualem vobiscum partem auferam, dicitur e- nim: dividam prædam. 32. Verſ. 7. Electos] (Verbum A hic poſitum eſt pro:) Ni. e. electos (ſcil. currus,) ſingulari numeré hic ponitur, quia) unus- quisque currus, 33. qui in (iſto) numero extitit, fuit electus. Eod. verſ. 7, Atque o= mnei currus Agyptiorum] i. e. Et ſimùl cum illis (ſexcentis curribus electis) cœteros o- mnes currus (.gyptiorum adfumpſit Pharao;) ſed undenam fuerunt jumenta iſta, (quæ curribus erant juncta?) ſi dixeris, (illa fuiſſe) £Ægyptiorum, ecce dicitur: & mor- tuum eſt omne pecus Egyptiorum; 34. ſi verò (dixeris, quòd jumenta illa fuerint) Iſ- raëlitarum, nonne dicitur: etiam pecora noſtra eant nobiscum? 35. cujusnam igitur fue- runt (jumenta iſta? nimirum) illius, qui timuit verbum Domini, 36. hinc R. Simeon * dixit: optimi inter ſerpentes cerebrum conterc. 37. Eod. verſ. 7. Et ducetſuper omnem ejius confer. & not. in nan mnow' b. loc. it. Exod. d. c. I2. V. 27. Sign. * . 29. Scilicèt: junxit currum ſuum, non exſpectata alterius ope & auxiliò, confer. Mechilta prout ad marginem allegatur in pan mhev ſuper Commentar. Raſchi h. loc. J0. Confer. quæ ad c. ſequ. 1 5. V. 9. n. 11 8. nota- ta ſunt, item Numer. c. 16. v. I. ibique Raſchi not. num. 7. vide & Gur Arjeh fol. 83. col. 4. fin. . 31. Vid. verfſ. 10. b. cap. ibique not. num. 3 8. & num. 39. 32. Sicuti c. ſequ. 1 5. v. - habetur. . 33. In Junii ac Tremellii Latina verſione hic lo cus ſic reperitur translatus: ſexcentos currus ele Ri militis, ubi numerum ſingularem verbi hn- illi ad militem ſive excercitum retulerunt, con- fer. not. in απ e h. loc. ut & tract. Talm. Peſachim, fol. 118. b. 34. Prout ſuprà Exod. c. 9. v. 6. habetur, confer. hic Mechiita, prout ad marginem allegatur in n-n raw ſuper Commentar. Raſchi b. loc. 3. Quemadmodum: Exod. F 1G. Verſ. 26. ha- betur. 36. Relpicitur kisce verbis ad Exod. cap. 9. verſ= 20. confer. dict. cap. 9., Verſ. 10. num. g. & num. 10. * In MSto Ie hic additut? ia i. e, filius Jochai. 137⸗ Hebr. mn Pen Wead aw, ſic in Bibliis Büxtorf. habetur ; aſt in utroque MSto & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum atque in editione os rpn hisce præmiſſa ſunt iſtaz M (in utroque MSto- Pna) Qeee n i. e. optimum inter gyptios (inter gentes B interſice, eadem penè, qua hic habentur, verbæ cujusdam Rabbini adducuntur à P. Fagio in no- tiz ad Paraphraſin Chaldaicam Exodi c. 2 3. V. 1. ubi ſie legitur: 'a a's n ne wen vnn Yen ideſt: optimum inter gentes inters- ce, optimo ſerpentum cerebrum conquaſſa, P. Fagius loc. allegato iſta ſic tranftulit: optimus, qui inter gentes eſt, dignus eſt, ut caput illi con- teratur, tanquàm ſerpenti. confer. hic Gur Arjeh fol. 84. col. I. princ. ubi dictum iſtud, contrà gentiles prolatum, molliori ſenſu exponitur, confer. Genel. c. 41. V. I2. . 16. & Raym. Mar⸗= E 494 EXxODI. CAbP. XIV. ejut (exerenum)] (Dictio er F ) principes exercitus, juxtà Targum ejus. Verſ. 8. Et olßrmavit Dominus cor Pharaonie] Quoniam (Pharao) ſuſpensé erat animéô, utrum perſequeretur (Ifraeélitas) nec ne, ideo obfirmavit (Deus) cor ejus, ut ille periequeretur. Eod. verſ. 8. I manu excelſa] In fortitudine excelſa ac manifeſta. * Verſ. 10. Et Pharao accedere tecit] (Hebr. 2P ) ſcribendum ei fuiſſet: * & Pharao Pi. c. appropinquavit, quid igitur iſtud (Kbi vult) pi. e. accedere fe- cit? (nimirum ipſe) admovit ſeipſum 38. & obfirmavitſe, ut illos (Egyptios) præcede- ret, ſicuti cum eis bactus erat. 39. Eod. veri. 10. Profeciſtenten paſt iſos (Verbum 2, lin gularir numeroô hic poſitum, voci pluralis numeri eus conjungitur, adin- dicandum, quòd Ægyptii perlecuti ſi ſint Iſraèlitas) unanimiter *tanquàm vir unus; alia explicatio(verborum iſtorum:) & ecce gyptii ? i.e. proficiſcens poſt ipſos(nempè,) viderunt principem Egyptiorum * proficiſcentem de cœlo, ut auxilio veniret Egy- ptiis (ſic exponitur in) Ianchuma. 40. Eod. verſ. 10. Et clamaverunt] Exercuerunt (Iſ- raelitæ) artificium patrum ſuorum, 41. de Abrahamo illa (Scriptura) dicit; in locum, ubi ſteterat, 42, de Iſaaco (dicit Scriptura:) ad meditandum in agro, 43. de Jacobo (ea- dem ſeriptura dicit:) & oravit 44. in loco. Verſ. 1I. An proptere, (a) quòdnulla ſint ITepulera] i. e. Num propter defectum ſepulchrorum, quòd nulla eſſent ſepulchra in - gypto, ut ibi ſepeliremur, eduxiſti nos inde? (linguà vernaculâ:) eſt ce pour faillan- ee de nos foſſes? 45. Verl. 12. Secn Aiximus tibi in 9 101 Sed ubinam dixerunt? (vi- tres, exercuerunt, Vidclicét rates & ad Deum amni bug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 2 2. n. 22. ubi yerba Mechiltiæ, unde locus iſte deſumptus eſt, adducta ſunt. Xx Confer. hic Mechilta; ſicuti ad marginem alle- gatur in pe nv ſuper Commentarium Ralſchi h. loc. X Hebr. An , hæc & ſequentia, usque ad: mnxy a i. e. admovit ſeipſum, abſant àA MSto I. recenſentur, confer. hic Mechilta, ſicuti ad mar- ginem allegatur in er. n ſuper Com- mentar. Raſc hi. H. loc. 42. Sicuti Geneſ. c. 19. V. 27. habetur, ubi oratio ſive interceſſio Abrahami apud Deum fuerat. 43. Uti Geneſ. c. 24. v. 6 3. habetur, ubi nonaulli tu) verterunt: ad orandum, quibus & R. Salo- 38. Vide, quæ ſupra ad verſ. 6. h. c. n. 3 1. notata 44. Sic verbum y0, quod Geneſ. c. 2 §. v. I 1. ha- ſunt. 39. Vel: conditionem inierat, de qua ſuprà dict. v. 6. h. c. n. 3 1. *. Hebr. mi awn, hæc & quæ ſequuntur usque ad: den i. e. vViderunt principem, abſunt à MStoI. „à Nam mun No en , w j. e. prin- ceps FÆgyptiorum dictus fuit Mizraim, ſic in not. hom D h. loc. exponitur. v. Hujus mentio fit etiam ſuprà Exod. c. 9. v. 2, ubi vide not. n. 4 5. 1. Id eſt, idem illi artificium, quoc ipſorum Pa- mo in notis ad dictum locum adſtipulatur. betur, ex mente Commentatoris noſtri hie ver- transtulerunt. (a) Confer. hic tract. Talm. Erachin. fol. 15. a. 45. Sie Gallica iſta (in MSto I. rayp) in ee vryt (al. P2) quæ in editionibus hacte- nus vulgatis leguntur, hic reddere poſſis, quæ ſic poſſunt Latinè verti: num propter defectum foſſarum ſeu ſepulcrorum (eduxiſti nos exin- de?) abſunt autem hæc à MSsto z. tere volui, vide ejusdem notas ibidem, alii aliter clamantes, quorum exempls hic ab autore noſtro “ carſ dodt C9r. M.. (lelcetin ill vetl.12. M“ bum dado mur, ſio guou .lcetian ( rrirl le prio) i lee⸗ G a necanpl D) ponitu mitur inillo o in loco⸗anj ſt. ſcquoqbel II. Widclane Qdivit: non jamt — D Mechila, pron b. loc. Alegztl, Fidemus quodl 05 Dominin6 tius nobi kuil moreremut in exponitun. 3Hebr. Mon d ie. co:) ucigam 8 47. Hebr. paüci Hebtæi Bxodc.19.V.2. 1105. 2c Cut hotatur, quddl Vocant Gemmar quod verd Ger lem id ab zut Küdbuz, conß 3. rine⸗ ise aiizenen qu⸗ adductz ſau ud Tien lgene Etat 1 . ) Aus, ut ac manlſela, ikuülſt: d e eceere o. Ptos) recede. GVerbum Aüngitur, adin⸗ myirunm; lig Kiplolenpe) 1 venitet Eey. iercnerntlll- dicit in locum, 3) dAͦnule ſut tſepolchrain -. tceponr fellan. binamn digeraat: (vi⸗ —, Orantes 8& 30 Deum hic ab autore noltto hiſta, ſcutiad mar Wo ſuper (om- habetun, ubi orgti ud Deummn fuetat, abetur, nbi nonanli quibus R. dalo0. madſipulatur. enel E. 29. V. I1. l⸗ atolis nollti hie ver⸗ tis ididemn, alitaliter rachin, fol. 15.2. A 5* NLNT) NeN5 M in ecitionibus hacle⸗ eddete pols, que im hropter efeeim (eatpiſi nos gin. to. . de loboſer. CAP. XIV. EXODI. 49 † (videlicèt in illo loco, ubi ſeriptum eſt:) inſpiciat vos Dominus ac judicet! 46. Eod. verſ. 12. Quam mori nos] i. e. Quàm, ut moriamur, quòd ſi punctatum fuiſſet * (ver- bum 10 NDD) pleno ore, 47. explicandum eſſet ?Adnn'pn, 48½. aſt nunc, quoniam pun- ctum habet Schurek, exponendum illud eſt: — D N i. e, quàm, ut moria- mur, ſic quoque (accipiturin illo loco:) utinam N Did eſt: NDo, ut moriamur, 49. ſic etiam (alio in loco ſumitur? utinam D (quòd ſignificat:.) H DN i. e. ut moriar, (ubi ſermo eſt) de Abſalone, 5o. ſimile eſt (illud: )ad diem Dp (quod notat:) pP i. e. ut ſurgam in ſeculum, 51. item (illud- usque ad diem àο (quod ſigni- ſicat:) ᷓN i. e. quando revertar in pace ?2. Verſ. 13. Quia quos vVidiſti 53. Tap- ptios] i. e. Quòd vidiſtis eos, non eſt, niſi hodiè, hodiernus eſt dies, 54. qué illos vi- diſtis nec amplius (eosdem videbitis.) Verſ. 14. Pugnabit pro vobis] (Pronomen- D9 9 ponitur hic pro:) O2 ) . ) i. e. propter vos (vel pro vobis) ſic quoque (ſu- mitur in illo loco:) quia Deus pugnat D-') i e. pro eis, 55. eodem modo (etiam alio in loco:) an & i. e. pro Deo contendetis? * item: quod dixit ) i. e. ſuper illo, 56. ſic quoque (alibi ponitur:) num vos diſceptabitis — pH i. e. pro Baal? 57. Verſ. I15. Quid clamas ad me?] Diſcimus (inde,) quòd Moſes ſteterit & oraverit; ſed Deus ei dixit: non jam tempus eſt, prolongare preces, dum Iſraelitæ in auguſtiis conſtituti ſunt; 58. Qa 2 — 4 6. Prout ſupraà Exod. c. 5. V. Z I. habetur, contfer. Mechilta, prout ad marginem in non mo b. loc. allegatur, ut ſenſus hujus loci ſit: nunc videmus, quôd tunc rectè dixerimus: inſpiciat vos Dominus &c. nam, proht jam videmus, ſa- tius nobis fuiſſet, ſervire 6gyptiis, quàm ut jam moreremur in deſerto, ſic in not, a hic exponitur. * Hebr. h DN Sde hæc S& ſequentia, usque ad: iIR) M i. e. ſic quoque (accipitur in illo lo- co?:) utinam &c. abſunt à MStoz. 47. Hebr. Ni. e. plenitudo oris, ſic Gram- matici Hebtæi vocant Cholem, conter. inffa ExOd. c. 19. V. 24.. 6 6. & Buxtorf. Lex. slm. fol. 1205. ac Gur Arjch fol. 84. col. 2. princ. ubi notatur, quod Commentator noſier id, quod vocant Germani Cholem, appellet = Nyn; quod verò Germani vocant N i. e. Cho- lem, id ab autore noſtro appelletur Schurek & Kübbuz, confer. idem Gur Arjeh fol. 8 . col. 3. princ. vide & c. ſequ. 1 5. v. 2. ibique not. Hn. 22, ac not. in a ne, ubi in notis Raſchi anis eadem, quæ in Gur Arjeh dict. locchabentur, adducta ſunt. . Ac ſi dicetes: præ morte i. e., nomen rei (Subſtantivum) li qui- dem litera Mem haberet punctum Cholem; jam verò quoniam punctum habet Schurek ſive Küb- buz, eſt iſtud byoe u i. e, verbutn, non no- men, ſicut in Gur Arjeh fol 84. col. 2, princ. ha= betur, vide infrà Exod. c. 16. v. 3. n. 6. 49. Vide Exod. dict. cap. 16. verl, 3-ibique not. L. * 70. Qua de re vide 2. Samuel. c. 19. V. I.⸗ 5 I. Sicuti Zephan. c. 3. v. 8. habetur. 52. Vide z. Paralipom. c. 1 9. V. 26. 53. In exemplari Hebraico nam ne poſt ver= bum: br& 1. e. vidiſtis, additur hic: rI i. e. dec'etum meum, ut ſenſus ſit: quod vidiſtis decretum menm, ſcil. de perdendis rgyptiis, vi- de & notas ibidem. 54. Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 794. R. 4. ac not. in man inby h. lec. 5 5. Sicuti infrà v. 2 5. H. c. habetur, confſer. Num. c. 34. V. 17. . 53. & Eſai. c. 5. V. I. D. 1. * Vide Hiob. c. 13. V. 8⸗ 56. Vel: propterillum ſive de illo, Nide l. Re 3. noſtra, ita, ut ſit: 57. Pront Judic. c. 6. v. 31. habetur. 496 EXOD I. CAP. XIV 38. alia expoſitio (verborum iſtorum:) quid clamas ad me? (nimiruùm dictio Nidem ſignificat ac hy hoc ſenſu:) y i. e. ſuper me 59. res iſta ſuſpenſa eſt, non ſuper te, ſicuti illic dicitur: ſuper fillis meis & ſuper opere manuum mearum præcipitis mihi. 6o. Eod. verſ. 15. Dic filiis Nraèël, at proficiſcantur] Non eis (aliud agendum eſt,) quàm ut proficiſcantur, 61, quia mare non ſtabit contrà illos,* ſufficit juſtitia patrum eorum ipſorumque (juſtitia) ut & fides, dum (Iſraelitæ) in me crediderunt & egreſſi ſunt (ex 6.gypto, hæc ſufficiunt,) ut diffindatur eis mare. Verſ. 19. Ert ivit àtergo gorum] Ut ſeparationem faceret inter caſtra Egyptiorum & inter caſtra Iſraêlitarum, ut exciperet (angelus Dei) ſagittas atque balliſtas éQ Ægyptiorum, in omni loco ipſa- (Scriptura) dicit: angelus 1 Hπi. e. Jehovæ; aſt hic (dicit)angelus Di. e. Dei, non eſt HD& 6. in omni loco (S. Scripturæ,) niſi **αWi. e. judex, ad docendum, quòd Iſraëlitæ eadem illà horàâ deducti fuerint in judicium, (ubi deliberatum fuit,) an libe- randi; an verò ſimùl cum 5Ægyptiis perdendi eſſent. Verſ. 20. Et venit inter caſtra F- gyptiorum] Res ſimilis eſt viatori, 64. cujus filius eum præcedit, veniunt latrones, ut il- lum (filium)in captivitatem abducant, aufert eum (viator) antè ſe eumque poſt ſe con- ſtituit, venit lupus poſt ipſum (viatorem,) conſtituit illum (filium ſuum) antè ſe, veni- unt latrones antè & lupi poſt ipſum, recipit illum (filium ſuum) in brachium & pu- gnat contrà eos, ſic (ſcriptum reperitur:) ego incedere feci 65. Ephraimum, recepitil- los ſuper brachia ſua. † Verſ. 19. & tnlit ſeſe columna nubu] Poſtquàm tenebræ ob- Ortæ J 8. Hebr. mras, in MSto I. pro eo legitur: PW' i. e. degunt, commorantur, confer. Num. c. 12. V. 13. n. 6 1. & D, Wagenſ. Sot. p. 79 1. & ſedu. 59. Vel: à me res iſia dependet, non à te, res iſta me concernit, non te, meum jam agitur negoti um, non tuum, quamobrem ne ſis ſolicitus, vide not. in no h. loc. . 6ο.. Vide Eſai. c. 4 5. v. I I. ibique Raſchi not. 61. Conſer. Mechilta, ſicuti admarginem allegatur in eporm neu ſuper Commentar. Raſchi h. loc. & D. W agenſeil. Sot. p. 79 2. princ. X Loci iſtius explicationem vide in not. hov- DSnon h. loc. confer. & tractat. Talmud. Sota, fol. 37. a. 62. Vide infräà Exod. c. 19. v. 4. n. 14. confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. Pp. 102. a. med. atque not. in am Nev . loc. it. tract. Talm. Berachot, fol. 54. a. & Joma, fol. 4. b. G3. Vide, quæ ad Geneſ. c. I. v. I. n. 3 8. & n. 39. notata ſunt, confer. & c. ſeq. 15. v. 3. n. 5 8. 64. Confer. Deuteron. c. I. V. 3 I. n. 16 1, & Deu. teron. c. 4. V. 37. n. 49. it. tract. Talm. Megil- la, fol. 10. b. & Sanhedrin, fol. 39. b. 65. Vel: aſſvefeci, ut iret, Hebr. ad, quod habetur Hoſe. c. I1. v. 3. ubi R. Salomo expo- nit: miſi amè illos ductorem, qui eos placidè incedere feeit, in Junii ac Tremellii verſione lo- cus iſte ſic translatus reperitur: quùm ego aſſve- ſaecio Ephraimum, accipit illa (idola) in brachiis ſuis, Vulgata ab Hebræo paululum recedens ſic habet: & ego quaſi nutritius Ephraim, portabam eos in brachiis meis, LXX. & ipſi à textu Hebræo recedentes verterunr: z 2να nεöd½ α* Oρττι H ντννℳ Arrοετ᷑ rο ρατBers i.. && ego colligavi (ſic vetus interpres; ego potius verterem: ſimul pedem contuli i. e. ire aſiveſe- ci) Ephraimum, ſuſcepi eum ſuper brachium me- um, ubi LXX. pro: vnyrn y brw videntur legiſſe: V 7 vnn i. e. ſuſcepi eum ſuper brachium meum, confer. quæ ad Genel. c. 48⁸. V. 9. n. 3 3. notata ſunt. t Hebr. rmyN 7, ſic etiam Hoſe. dict, c. 11. v. 3. 1 6 5, UIV. orte eranic 4 ſenobes ſicutt ztergo eorun, Agſbtii. ſa ante llos, lic yptios. len caſt menselt, 6. uriruradponi⸗ Veniet renltus mari,0, itemn. Zemun: 4,u4 emul Phamun Scripturan) qud Utati Uint. —5N; 3. in Utroque ie. uperbtack 66. Vige, gue 61. notata funn 4. bique Ralet X Hebr. W, (c n,9. Ubi erbut nitur: Oblcuta 3t Bebr. b, i e. Iſtaelitis, i, e, & iverun hie habentunn Pinquavit abl 67. Conler. hie tur in Onn) ſchi /, loe. it, 10. & ad Hab⸗ h. Sieuti eren ſer. & am,4 69. Mrolt habert 70. Vide Ezech. a). 15. V. 4. ad Nachum e⸗ 71 Uui hii ca⸗ 1e Tremellius guulitempote, (4,. N — io Nige nonſiherte , 1ecipite mhi, 6gencumeh) litia Patrum. etunt egreſli Bintitate llträliunm, wui oco ile Wiee Deinon cendum guöd üit) mihe. tmier Aſre latrones, Mil. quepoltſe con⸗ ) ante ſey Veni⸗ ptachium& hu. mum recepttil⸗ im tenebreob. otte — ladk Talm Megil. .39. b. ebr. whn . od i R. Salomoexpo- m, qui eos pacide emellii verſione lo⸗ 1t: quum ego alſte⸗ 1 (idola) inbiachiis Uluſuim retedens ſie Epkuaim, portabam ipli atentu ebrxo 2,s zutreeu e, iy geeghha as ie. leipres; ego holils htuſi ne, iteallele⸗ ſuper brachium me⸗ n y dr widentur e ſuſcepi eum ſuper 12 ad Cenel c 4, Hole, d e, I1. . 3i CAP. XIV. PzODI. 497 oOrtæ erant, ac columna nubis tradiderat caſtra (Ifraelitarum) columnæ ignis, non receſ- ſit nubes, ſicuti illa conſueverat recedere veſperàù, penits; 66. ſed ſuſtulit illa ſeſe & ivit à tergo eorum, ut tenebras offunderet Ægyptiis. Verſ. 20. Et fuit nubes atque caligo] FTgyptiis. Eod. verſ. 20. Et iluſtravit ] Columnaiignis noctem Iſraelitis * & ibat antè illos, ſicuti conſueverat ire tota nocte; caligo autem & obſcuritas erant adversũs Æ.gyptios. Eod. verſ. 20. Nec appropinquavit alter alteri (Videlicèt non appropin- quàrunt) caſtra caſtris. Verſ. 2 1. Euro vebemente] i. e. Vento orientali, qui vehe- mens eſt, 67. nam intet (cœteros) ventos iſte eſt ventus, qué Sanctusille Benedictus utitur ad puniendos improbos, dicitur enim: ventò orientali diſpergam illos, 68, item: veniet ventus orientalis Domini, 69. item: ventus orientalis confringet te in medio mari, 70. item: auferet ventò ſuo vehementi in die Euri.71. Eod. verſ. 2 1. Et diviſæ fuerunt aquæ] (Nempè:) omnes aquæ, quæ fuerunt in mundo. 72. Verſ. 23. Omnis equus Pharaonis] Sed num unus ſolùm fuit equus? ( nequaquam;) ſed indicat (hic Scriptura.) quòd omnes (equi Pharaonis) coràm Domino nonniſi pro uno equo re- putati ſint. Verſ. 24. In vigilia *r matutina] Tres partes noctis vocantur — DEN; 73. illa autem, quæ eſt anté tempus matutinum, dicitur- Qq 3 P2 ſic exponit: quemadmodum die (illo, de quo ſcriptum eſt, nempè Exod. h. cap. 14. V. 2 1. ρ abegit Dominus mare Euro vehementi, vid.not. ad Eſai. dict. cap. 27. v. 8. num 24. 72. Eadem traditio habetur etiam in notis Com- mentatoris noſtri ad Pſalm. 18. v. 16. n. 20⸗ &£ ad Pſalm. 114. v. 3. num. 6. vid. & Pſalm. 136. verſ. 13, n. 3. confer. Mechilta, iicuti ad mar- ginem allegatur in bna me ſuper Commen- tar. Raſghi b. loc. & Gur Arjeh fol. 94. col⸗ 3⸗ fin. & col. 4. princ. ubi oceanus ſive magnum mare, unde omnes cœteræ aquæ originem ſu- am trahunt & ad quod iterùm currunt, com- paratur cordi humano, quod heo VxX i. e. fi percuſſum fuerit, ſimul cum illo percutiuntur —a 9 i. e, omnia membra ; cœterum de decem miraculis, quæ Iſraelitis, mare Erythræ-= 6g. Sichti Jerem. cap. 1 8. verſ. 17. habetur, con- um tranſeuntibus, evenerunt, vide D. Wagen- ſfer. & Pſalm. 49. verſ. 8. ibique Raſchi not. ſeil. Sot. p. 700. & ſeq. it. not. in hos . 69. Prout habetur Oſe. cap. 13. verſ. 15. loc. 3. in utroque MöSto pro eo legitur: myr 79 i. e. ſuper brachia mea, confer. n. præc. 6 5. 66. Vide, quæ ad c. antec. 1 3. V. 22.n. 61. G. n. 62. notata ſunt, confer. & infrà Exod. c. 19. v. 4. ibique Raſchi not. n. 14. X Hebr. N, confer. not. ad Pſalm. 139. V. 11. n. 9. ubi verbum iſtud & contrariô ſenſu expo- nitur: obſeuravit. ** Hebr. , in utroque MSto poſt; 7 i. e. Iſtaelitis, hæc ſequuntur: bn 2 ien 7. e. & iverunt totà nocte; coetera omnia, quæ hic habentur, usquead: A), & i. e. nec appro- pinquavit, abſunt ab utroque MSto. 67. Confer. hic Mechilta, uti ad marginem allega- tur in maon D ſuper Commentarium Ra ſchi h. loe. it. not. ad Nachum cap. I. verſ. 3, n. 10. & ad Habac. cap. I. Vv. 9. n. 17. 70. Vide Ezech. cap. 27. v. 26, confer. & Proverb. * Fuſiorem iſtius loci expolitionem vide in not= NR rDW h. loc. cap. 15. v. 4. ibique Raſchi not, num. I. & not. . ad Nachum cap. I. Verſ. 3, num. 12. Hebr. ae rX, hæc & ſequentia, ueque 71. Uti Eſai. cap. 27. verſ. §. habetur, ubi Junius ad: He*²hi. e, & proſpectavit jabſunt à MSto I⸗ ac Tremellius verba iſta: —wa verterunt: 73. Confer, hic tractatus Talmudicus; Berachot, quaſi tempore Euri: autor noſter in notis ibidem 498 EXODI. CAP. XIV. do E i. c. cuſtodia (ſive vigilia) matutina; eziſtimo autem, quia nox diviſa eſt in ) PDDi.. cuſtodias, qnibus canunt angeli miniſtratorii, 74. catervaſci⸗- licèt) poſt catervam juxtà tres partes, ideò vocari ANDS, atque hoc eſt, quod ver- tit Onkelos: H NDD i. e. cuſtodia. Eod. verſ. 24. Et großectavit] (Iſtud: Ho hic ſgnificat:) O ) i. e. & intuitus eſt, ac ſi diceret: reſpexit ad illos (Deus,) ut eos perde- ret, Targum ejus (habet:) . N, quod & ipſum ſignificat: proſpectare, ſicuti (in locoillo:) agrum D N i. e. ſpeculatorum, (Onkelos tranitulit:) agrum — )8 i. e. ſpeculæ./5. Eod. verſ. 24. In columna ignis at nubis] Columna nubis deſcende- pat & faciebat illud (mare,) tanquam lutum; columna autem ignis fervefaciebat iſtud & (proptereâ]) ungulæ equorum decidebant. **† Eod. verſ.24. Et conturbarit] (Ver- bum D) ſignificat — Pei. e. tumultum (ſive conturbationem,) eſtourdiſſon-, 76. linguàâ vernaculà, (videlicèt) conturbavit illos (D eus,) abſtulit eorum ſigna, 77. do- cent in Pirke R. Eliezeris, 78. qui fuit flius R. Joſi, Galilæi: in omni loco, in quo dici- tur – PD D, ſignificatur ſirepitus ** ſoni, eſt autem iſtud pater (ſive origo ac prin- cipale) omnium, (nempè: quod habetur in illo loco:) & intonuit Dominus fragore, magno ſuper Philiſthæos eosque DD) i. e. conturbavit. 79. Verſ. 2 5. Et alſtulit yotar curruum ejus] A vi ignis comburebantur rotæ & currus conceidebantur † ac qui in illis ſedebant, agitabantur eorumque membrarumpebantur. Eod. verſ. 2 5. Et duxit eosgraviter] (Videlicèt) ducku, qui illis ( PEgyptiis) erat — — i. e. gravis ac du- rus, 80. eâm (ſcilicèt) menſurâ, quàâ menſuraverant (Ægyptii, eàâdem rependit illis *De- — Synan ſuper Commentar. Raſchi h. loc. 74. De hac fabula Judaica confer. inter alios Bux- torf. in Synag. Jud. cap. 8. p. m. 149. & ſequ. & D. Wagenſeil. Sot. pag. 79 5. num. 5. 75. Sicuti habetur Numerer. cap. 23. vVerſ. 14. * Hebr. v& yn, hæc & ſequemtia, usque ad: i. e. & conturbavit, abſunt à MSto 1. hoce quidem loco, adjecta autem ſunt poſt berh 7)) rNWi. e. ſuper Philiſthæos eosque conturba- vit. K*. Vel: dilabebantur; Hebr. mwprwH, confer. hic Mechilta, ſicuti allegatur ad marginem in 8 mam ſuper Commentar. Raſchi Y. loc. ubi vide etiam notas. . 4. 76. Sic reddo AERhu (Baſil. PerPNX) MSt. N 2. habet: ov†ταισπιπι hodiè Gallis dicitur: eſtour- diſſement, conſternatio, quando quis aliqu ge conſternatus ſtupet & attonitus ſiat, confer. fol. 2. a. ſieuti allegatur ad marginem in reo Geneſ. cap. I. verſ. 2. n. 4. 77. Sic mahb hic interpretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1436. & ſequ. 78. De hoc autore ejusque libro vide 'av ne, & Buxtorf. Bibliotb. Rabbin. in απ2 it. not, ad 2 Reg. c. 2. V. 14. n., 7. XXX Hebr. Mwyea, ſic Baſil, & Amſtel. edit. in u- troque MSto pro eo legitur: rmyam i. e, tonitru ſeu murmur. òMWGMU 79. Proht 1. Samuel. cap. 7. verſ. 10. habetur, con- fer. & not. ad fibrum Prec. jud, part. 1. p. 151. b. med. & p. 1 54. b. med. , † Vel: trahebantur, ablatis ſcil. eorum rotis, ſie etiam iſtud; mrma Chaldaicè vertere poſſis. 90. Nempè immisſis aquis terra fermenteſcebat, quæ tenaciter hærebat rotis, hbinc fuga impedie- batur, prout in junii ac Tremellii notis . lor. habetur, ceonfer. Judith. eap. 9. v. 7. & 2. it. not. ad Proverb. cap. 20. J. 2 b. n. II1. CA. W. Devs, hin ſetri⸗ 91, ſie en 70 eü! Plgrat 10 nempe godl leelinlei lecke ſabantn 10s. Venl Eit. R. Bod, ehant iß olenn cuürlum aquart cutitollam atd debant (Eoy' unm G ute verlit/, turin epolti lituu haradi⸗ leat ctibi am Anen, S. eg Vtium ejus, 15 nmuntvaloril mnodus, 88. Perlitusſaum, illialcendunt⸗ —— feby. leperitur, le I. Sicuti ſupra, Paüim gict, Verb. dict. c. 20 82. Hebr, dn leſpicit, ut 20 (ornter diett⸗ 4.. denlus ell: . quaſſatione tar ſentiende pern pollent. 84, Vel: conqu tani ac b. Fagi . 5 Fyrizcum od⸗ Büxtort, bes, Rreci tol CAd. W enn uin nor eaterpallci⸗ e ocyer⸗ lutedepetbe⸗ kare, cll in ldis deſcenge. klaciebat iliud ybent) (Vet. tovrdillon,, ſiona, 7j. do⸗ in quo gici. drigoacpriw inns fragore, 1ſ. Halſtulit ntur f ac quiin la e be dirit , grarizac du⸗ Ntependttillig De⸗ confer, Paugtotk, . vide Dod W n Pi not, 40 2 Amſel. edit, in u⸗ rrymi. e, tonittu . 10, habetur con⸗ part le p. Il ,,eorumn kotis, ſie Ee eltele ols 1 bermenleſtebil, bineluoz imſede⸗ emmellii notis /, lot. p, 9. N grit⸗ S.n. 11. CAbP. XIV. EXODI. 499 *Deus, nam ſcriptum eſt:.) 2)] i. e. & aggravavit cor ſuum ipſe (Pharao) ejusque ſervi, 81. ſic etiam hic (dicitur:) & duxit eos 1 i. e. graviter. Eod. verſ. 2 5. Pugnal pro eis contrà Egystium] i. e. (contrâà) gyptios; alia explicatio DeND, (nempè quòd ſignificet:) in terra EÆqgypti, nam ſicuti hi poœrnam luebant in mari; ita- iſti, qui relicti erant in Egypto, puniebantur. Verſ. 26. Et rerertantur aquæ] Quæ e- rectæ ſtabant non ſecùs, ac murus, (iſtæ revertantur ad locum ſuum & obtegant Egy- ptios. Verſ. 27. Appropinquante matutino tempore] i. e. Tempore, quò mane appe- tit. 822. Eod. verſ. 27. Ad vim ſuam] Ad priſtinum robur ſuum. Eod. verſ. 27. Hu- giebant in occurſum ejus] Quia conſternati erant (.gyptii) & conturbati atque in oc- curſum aquarum feſtinabant. *†CeR Eod. verſ. 27. Et exeuſit Dominus] Sicuti aliquis ex- cutit ollam atque id, quod ſuprà eſt, vertit deorsum & quod infrà eſt, ſurſùm; ſic aſcen- debant (5gyptii) ac deſcendebant & frangebantur in mari, deditque eis (Deus) vi- tam, 83. ut pœnas ſuſtinerent. Eod. verſ. 27. Et excuſte] (Hebr. ¹) Chaldæus vertit) P'&“, quod linguâ Syriacâ notat i. e. raptum, 84. idque crebrò uſurpa- tur in expoſitionibus allegoricis Aggadæ. Verſ. 2, 8. Et operuerunt currus omnis exer- citus Pharaonis] (Notandum eſt circà didtionem — 2,) quòd ſic in codice ſacro ſo- leat ſcribi Lamed ſuperfluum, veluti (in illo loco?) — i. e. omnia vaſa ejus facies hea, 8). fic quoque (alio in loco:) — i. e. cuncta vaſa tabernaculi ad omne ſer- vitium ejus, 86. item (in illo loco:) & paxillos eorum & funes eorum — i. e. o- mnium vaſorum illorum, 87. nec eſt (litera Lamed iniſtis locis,) niſi aptus loquendi modus. 388. Verſ 30. &t vidit Grazël ** Eoypties mortuos] Nam ejecerat illos mare fu- per litus ſuum, ne dicerent Iſraelitæ: ſicuti nos aſcendimus ab hac parte (maris,) ita & illi aſce ndunt ab alia ejus parte procùl à nobis atque ipſi nos perſequentur. 89. Verfſ. 31. * Hebr. —37 ena, ſic in MSto z. hic additum 8 5. Proùt infrà Exod. cap. 27. Verl. 3. habetur, ubi reperitur, i. e. menſuratum fuit eis. vide not. n. 34. 91. Sicuti ſupra Exod. cap. 9. V. I I. V. 2 9. & alibi 8 6. Sieuti Exod. dict. cap. 27. verſ, 1 9. habetur. pasſim dict. cap. legitur, confer. not. ad Pio- 87. Vide Numeror. cap. 4. V. 32. ubi Junius ac . . P . 1 verb. dict. c. 20. v. 2 6. n. 12. Tremellius verterunt: cum omnibus inſirumen- 92. Hebr. Paqi, e. (tempore,) quo man tis illorum. reſpicit, ut adveniat. 88. Hebr. hH Pen i. e. directio vel ornatuslin- **Conkfer. hic tract. Talm. Sota, fol. 11. a. guæ, ſenſus eſt, quòd in locis allegatis litera 93. Senſus eſt: quod Deus S.gyptiis in illa con. Lamed ſaltem ?“uαν1asς gratia adjecta ſit, conſetr. quaſſatione tantum vitæ conceſſerit, quantum R. Salom. ad Plalm. 74. Verſ. 2. ſentiendæ poœrnæ ſufficiebat, ur pœnam ſentire XX Confer, hic tract. Talm. joma, fſol. 4. b. & poſſent. Peſachim, fol. 118. b. ir. Erachin, fol. 1 5. 2. 84. Vel: conquaſſatum, collium, in Ar. Mon- 9. Idem habetur ia notis R. Salom. 2d Pſalm. tani ac P. Fagii verlione Latina verbum iſtud 106. v. 7. ac proptereaà Ifraelitæ ibidem dieun- Syriacum pb, traasfertur: ſuffocavit, confer. tur fuiſſe anse i. e. 6)rαατα, exiguà fi- Büxtorf. Lex. Talm. fol. 247 8. it. tract. Talm. de præditi, confer, not, ad librum Prec. ſad. Sanhedrin, fol. 94. b. PTarr. 500 EXODI. CAbp. XV. 3 1. Manum magnam] i. e. Fortitudinem magnam, quam feceratmanus Sancti illius Benedictiz dictio autem multas recipit ſignificationes, quæ omnes manum ipſam no⸗ tant; Is veroò, qui interpretatur, aptabit vocem ( illam) rei, de qua dicitur. 2 ₰ CALP. XV. Eſ. r. Tune cecinit t Moſei] i. e. Tunc, quando viderat (Moſes) miraculum, induxit in animum ſuum, i. e, ut caneret canticum, ſic quoque (formu⸗ la iſta loquendi accipitur in illo loco:) tunc i. e. locutus eſt i. Joſua, ſis etiam * (in illo loco) & domum — up flliæ Pharaonis, 2. i. e. cogitavit D j. e ut faceret ei (domum; ) ita & hic (accipitur verbum:) νπ (nempè, ut ſignificet:) animus ejus illum impulit, νν i. e, ut caneret, id quod etiam fecit. Eod. verſ. I. Et locuti ſunt, dicendo: cantabo Domino] Sic quoque (dicitur) de Joſua, cùm is vidiſſet miraculum, animus ejus illum impulit i. e. ut loqueretur, 3. & ſic etiam fecit ac dixit coràm omnibus Iſraelitis; ita etiam (ſe habet) canticum putei, * cujus initium. eſt: tunc νπ⁄¹1ĩ. e. cecinit4. Iſraẽl, ſequitur poſteà explicatio (nempè:) aſcende, pu⸗ tee, acclamate ei, 5. ſic (quoque in illo loco:) tunc i. e. ædificavit 6. Salomo ex- celſum, explicant iſtud ſapientes iſraclis, quòd (Salomo) voluerit ædificare; ſed non æ- dificaverit, (unde) diſcimus, quòd (litera) Iod, (quæ verbis iſtis præmiſſa eſt,.) dicatur de cogitatione, 7. & hæc (eſt oxplicatio) juxtà verum ejus (loci Scripturæ) ſenſum lite- ralem wy i. e. & lic etiam fecit, abſunt à MSto z. 1. Sicuti 1. Reg. cap, 7. V. 9. habetur, ubi vid. not. num. 20. 3. Vide Joſ. dict. cap. 10. verſ. 12., confer. paulò antè num. 1. h. verſ. & not. ad 2. Samuel. c. 15⸗ v. 37. Sign. † it. tract. Talm. Sota, fol. 30. a. b. Hebr. Neae r' , hæc abſunt à MSto 1. ſed malè, in eodem MSto ſeries explicationis, quæ hic in Commentario Raſchiano habetur, ſa- tis confuſa eſt. 4. Vel: animus impulit, ut canerent Iiraelitæ, ſie tur ſic juxtà mentem Commentatoris noſtri juxtà mentem autoris noſtri vertendum eſſet, verti debet, quod Joſuæ cap. 10. V. 12. habe. quod habetur Numer. c. 21. Vv. 17. tur, confer. not. jn re h. loc, & paulo 5. Sicuti Naumer. dict. cap. 2 I. verſ. 17, habetur. oſt n. 3. b. verſ. I. ratio autem hic adducitur, 6. Vel: in animum ſuum induxit, ut ædificaret, cur formula iſta loquendi uſurpetur & faturum] vide 1. Reg. c. 114 Verſ. 7. confer. & paulò poſ, ro præterito ponatur, confer. Deuteron. cap. n. 7. h. verſ. . 4. V. 41. . 54: S ſuprà Exod. cap. 1. V. 12, Sigu. 7. I4 eſt, quod ad animum hominis ſive cogita- „ tionem mentis cjusmodi Verba referantur, vid. * Hebr. iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: In aum. antec. 6. part. 1I. p. 11 1. b. med. & part. 2. p. 63. a. princ. it. not. ad Deuter. c, 1. verſ. 1. iibique not. Sign. † o. Id eſt: ſecundum naturam rei, de qua ſermo * eſt, etiam ſignificationem illius dictionis diri- et & aptabit interpres, confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 58. a. & Sanhedtin. fol. 9 5. b. £ Confer. hic tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 3 1. 1. & Sota, fol. 27. b. it. Sanhedrin, fol. 9 1. b. & AvoOda Sara, tol. 24, b. u. Vel: in animum ſuum induxit, ut loquere- 4 nlem al⸗ Nuods Scriptul⸗ “ imadandin nonis, all lo, quenn reritnec debeat lingnafututiten hubent,) veluti artärerbumbe JB ie peln qurtinm ſutari, n) guod n trel 1. Bit — — . zie expono hit Genel, a 19. V. 3, 4, n0lata n z4. Hebr n N ACia: drn N (bie:) Wir e e⸗ 24 indicandam: . Nempe, guia lis ularpentut, gendl, Collet, 77. nonnulli ex intelligenda ell Mortuorum con Maji Thenl In Vide & not. 24 fin. 19. Nempe: qui veil.7, II. Prodt Hiob, 12, Sicmti Numer. fer. not. ad Elai 13, Vide Numere diyetbum futun impetkeckam ey lol g. col, 1. Conſer, qux ad , 9 nonet ſunt. edr wur in ie conlenlit CA.W. — danckt illius umiſlan no⸗ )miracrlum, oque ormn⸗ Ktn. ſoſia,ſe vit utüignincet) Loc,verl. I cum izvidillet cetiarnkecitac Chjusinitium. ) Ccende,pu⸗ teSalomder⸗ Are ſed non ⸗ llaelt)) Licaur A)lenlum lite⸗ falem bfunt MSto. habetut, ubi vid, 12 Conlet, auſd 11. Samuel d,1 Soa, fol. 30,.2,, 4blunt à Möt l⸗ ſeries explicalionis, ſchiano habetun id⸗ gerent loelite, ſie eilenuln tlet, 7. 17. . Vetl. 17, ubetir, Zurit, ut adifieet, ontet, anl poſt kominis ſhecogitr⸗ Tha letelantut, ſic. CAP. XV. EXO DI. For ralem; g. ſed allegorica ejus expoſitio (hæc eſt:) dicunt Rabbini † noſtri * memoriæ, (quòds. Scriptura) exinde reſurrectionem mortuorum 9. indicet ex lege, & (quòd verba jam adducta) in omnibus (locis allegatis) ita (ſint accipienda,) exceptò illò (loco Salo- monis, 1o. quem ipſi exponunt, quòd (Salomo) voluerit ædificare; ſed non ædifica- verit nec debeat dici & explicari verbum iſtud, ſicuti cœtera verba, quæ ſcripta ſuntin- lingua futuri temporis; & tameu præſentis (vel imperfecti) temporis (ſignificationem. habent,) veluti (in illo loco:) ſic i. e. faciebat Hiob, 1I. item (alio in loco:) juxtà verbum Domini 30ri. e, caſtrametabantur, 12. item (in ille loco:) interdum [2 i. e. permanebat nubes, 13. quia illa ſignificant tempus præſens continuum, 4 quæ täm futuri, quàm præteriti temporis ſignificationem recipiunt; aſthuic (verbo ),) quod non fuit, niſi pro tempore, verſ. I. Quia vald excelluit] Iuxta TLargum ejus(erit 14, facienda expoſitio;) alia ex- haud poterit aptari iſta ſignificatio. Eod- pli- 8. Sic expono hic 1nw 17, confer. quæ ad] Genel. c. 19. v. I5. n 2 5. SK ad Geneſ. c. 2 5. V. 2. n. 4. notata ſunt, vide & vVerl. ſequ. 2. h. cap. n. 34. Hebr. "7) & poſt verba iſta in MSto 2 hæe ſunt addita: e he Wen den we i. e, non dicitur (hic:) W' i. e, cecinit 5 ſed wi. e. canet, (ſcil. ad indicandam relurrectionem &c.) “ 9. Nempè, quia verba futuri temporis in locis il- lis uſurpantur, quæ de altero ſeculo ſint intelli genda, confer. Deuteron- cap. II. v. 2 I. n. 77. nonnulli ex Rabbinis hæc de diebus Meſliæz intelligenda elle volunt,„ quibus reſurrectio mortuorum conjungitur, confer. præ aliis D. Maji Theol. Jud. Loc. 2 5. F. 9. p. 34 3. & ſeq. Nde & not. ad libr. Prec. Jud. part. 2. P. 6 3. a. n. Ie. Nempè: qui habetur I. Reg. dict. cap. I1. verſ. 7. II. Prout Hiob. cap. I. verſ, 5. habetur. 12. Sicuti Numer. cap. 9. verl. 20. habetur, con- fer. not. ad Eſai. cap. 1. verſ. 18. D. 50. I3. Vide Numeror. diét. cap. 9. verſ. 20. & 21. u- bi verbum futuri temperis habetur; ſed per imperfectum exponi debet, confer. Gur Arjeh fol. 8 5. col. I. fin. *† Conter. quæ ad Deuteron. cap. 9. Vetſ. 21. num. 19. nortata ſunt. Hebr. AAMnn, in MSto I. (cui editio hpan Por, ferè conſentit) hic adjecta ſunt iſta? 992 PW — a ,h ede de, ee weie y dainn rare ie enn eeen en en DD N DDA I e D e n en deen y mig ,SNe e, nn e een en nn meN en en e e eeen een we arD een en reen n en rnaaè iee n en een ede n )n i. e, (iſtud aN *&â) ) eſt ſermo itera= tus, ad indicandum, quod (Deus) fecerit rem, quam nullus homo poterit facere, quando ho- mo mortalis contrà proximum ſuum pugnat e- umque vincit idque (ſibi vult iſtud:) i. e. excellendo excelluit, juxtà Tatgum ejus, (tunc) dejicit ipfe illum de equo; aſt iſte (Deus] equum & leſſorem ejus projecit in mare atque omni fortitudini, quæ exerceri non po- terit per hominem, convenit dictio nea i. e. ex- cellentia, ſicuti (accipitur in illo loco:) quoni- am Hèe) i. e. excellentiam fecit (Eſai. c. 12. V. 5.) ſic omne iſtud) canticum re eries gemina- tum (verbi gratia:) robim meum & carmen (eſt) Jah, (verſ. 2. h. cap.) Tehorvah vir bellicoſus nomen ejus (eſt) Jehovah (vertſ, 3. h. cap.) atque ſic per totum iſtud (canticum,) ſic quoque⸗ curras Pharaonis & copias ejus (verſ. 4. . cap.) confer. dicta edicio nanm me, ubi nonnulla aliter, quàm hie leguntur. 14. In Targum ſive Paraphraſi Chaldaica ſic ha- betur: quoniam magaikice exaltatus eit ſuper e- latos. Rer 502 EXxODfI. explicatio: quia admoduùm excelluit (nempè:) ſuper omnia cantica & quic quid in illo (Deo) laudavero, ei aliquid amplius addi poterit, nec (Deus laudatur) juxtàâ menſuram ( ſive modum) regis humani, cui (homines ſolent) tribuere laudem- „ quæ ei non convenit. 15. Eod. verſ. I. quum & ſiſſarem eju] Ambo t6. ſibi invi- cem alligati erant & aquæ illos in altum tollebant ac (poſteà) in profundum demer- gebant; nec tamen ab invicem ſeparabantur. Eod. verſ. I. Projecit] (Verbum 110 hic idem ſignificat, ac:) U i. e. projecit, ) i. e. & proj ecti ſunt in medium fornacis ignis, 17. ſic quoque * (accipitur in illo loco:) eſt etiam explicatio myſtica, (nempè:) Scriptura una dicit: & Scriptura altera dicit: , 18. ut doceat, quòd aſcenderint (Egypti) — i. e. in excelſum, ) i. e. & deſcenderintin abyſſum, veluti (verbum? accipitur in illo loco:) aut quis vi. e. jec it lapidem angularum ejus? 19. de ſuperiori (ſcilicèt) loco ad inferiorem. Verſ. 2. Fortitaudo mea & canticum eſt Dominus] Onkelos (dictionem: ' Winterpreratus eſt veluti * j. e. ro- burmeum, item (interpretatus eſt dictionem:) tanquam PDri. e. canti- cum meum; ego verò miror iſtum Scripturæ modum loquendi, quia ei non eſt ſimilis in S. Scriptura quoad punctationem ejus, * niſi in tribus locis, 20. ubi iſta (dictio: 7) conjungitur (voci) ; in omnibus autem a liis Iocis? . punctata eſt per Schu- vek, 22. Veluti (in illo loco:) Dominus 'y i. e. fortitudo mea & arz mea, 23. item (a-⸗ lio in loco.) * i. e. robur meum te obſervabo, 24. ſic quoque omnis dictio, duabus conſtans literis, quæ pleno orce? . punckata eſt, quando illa conjungitur literæ tertiæ IIe C. latos, prout P. Fagii veriſio Latina habet, vel, quia magnificatus eſt ſuper magnificos & magni- ficentia illius eſt, ſwruti in Ar. Montani ver. ſione legitun, confer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 617. & fecq-:. it. not. ad librum Frec. ud. part. 2. & tract. Talm. Chagiga: fol. 13. b. 2. 63, 2. fin. 8 b. & fol. 30. b. & Sota, fol. 27. ny5. Vel: quia laudant in eo ( homines,) id, quod in illo nomreperitur. 16. Nempè: täm equus, quàm ſeſſor ejus, con- ſer. hic Gur Arjeh fol. Q2. col. 2. Pringç. ac not. in ene Mebh. loc. * Hebr. 1) hac & ſequentia, usque ad : N- abiunt à MSto i e eſt etiam explicatio myſitica, 2. . 17. Sicuti Daniel cap. 3. verſ. 2 I. habetur: 18. Sic loquitur S. Seriptura infrà verſ. 4. R cap. ubi vide not- m. 59. “ 19. Proüt Hiob. cap. 3 8. Verſ. 6. habetur. x Eodem modo etiam in MStoz. QRatum reperitur: iſtud pun- in bpan r h. loc. 20. Tres iſti loci ſurt, primo in hoc verfir z. de- inde in Eſai. cap. I2. V. 2. & tertio in Pſalme 11 8. verſ. . de quibus pauĺpeoſt Commema- tor noſter, vide num. 31. & num. 32. 21. Nempé: in illis locis, in quibus dictio iſta W aliis vocibus, quaàam min ennjungitur, ſi-= cuti exempla, à Commentatore noſtro- hic sd- ducta, id declarant. 2 2. Sive: Kübbuz nam etiam Ræc vocalis ab- autore noſtro vocariſolet Schurek, confer. quæ cap. antec. 14. V. I2. n. 47. notata ſunt, vide & num. ſequ. 2 5. H. verſ. 2. 123. Sicuti Jerem. cap. 16. verſ. 19. habetur. I24. Vide Pfſalm. 59. verſ. 10. confer. & verſ. 18. dict. Plalm. 59. 25. Hebr. o NHde quo dictum eſt cap. antec. 14. v. 12. n. 47: vide & infraà verſ. 5. H. cap. n. 69. & ExOd. 23. V. 2 7. n. I07. * Nempè, ut habeat Chateph Kamez., vVide not. (A. W. ſecunda Git 1 7 ) ſibeh z0,ſttria ſalo conic lain meel,hlttettan qe ilsomki Bluteth, ),gui uöd'g nonſ pote,) ac antiwumn)felu 16, iem inillo bo.) vWie. tita, cuins licel gitur reto llium Domini, m 1 kebr. b i e to, Eegitutin M Udi habetut: N tus omillum elt, 26. Uti Plalm 2 ½. libi habetu. 1. Mroln Hiob t 11 gictnibabetur! bi. 1r lſtud, u Klegt 1,e. at tria iſa, ab⸗ 1. Proüt Eini ca, 3d. Feilicet: eetcl 7. 31. Nenpe: Llai 20. h. Verl. 31. Vide bſalm. 1 ubifetezdem, 6e Hebt. Drn, To Dinie a lunt à MSto 2. 3) Uti hoe werii I1 8. v. 14 lhber 14 vel: 4 Ferup . y. — n en hactur) nerelaucem, on. ſchiimhi⸗ undum demer- Verbum d Gerdum in illoloco: cationlic, 111. ntacert, deſcendetntin e ſecitlhipigem , Wrlitudt ie i ere to⸗ Di e, canti- einonelklimilis ſt (Cictio: y) d ellperdcna⸗ lea, 73, ltem (A⸗ is didio, dusbos itur lieere tertlt xæ& lle c Kamez, pide not. in hoe verig , ce. . tertid in Dalme pol Commemta⸗ Nnum. 32, gpibus Cillio iſta pheomungiut, ſi⸗ tore nolitc bic ad⸗ am kæc FOealis b churek, conier que Kotats unt,ics & l. 19. habetun. . cOnler, deti 19. tum eſk a)e antec, Eea vell, ſehcehede 7. CAbP. XV. EPXODI. 03 nec ſecun da (li tera) punctata eſt? per Cha teph, prima (litera) P unctata eſt per Schu- relk,peluti (habet.) M, :6,: item P ) (habet.) e . , item pri (habet:) r8. i- tem — (habet:) 2)., (ſicuti in illo loco:) recedet!?Y ***⅝1, e. jugum ejus, 29, item 2 (habet) ⁷2 (prout ſcriptum eſt:) & duces ²2 — y i. e. ſuperomnem ejus; 30. aſt tria iſta (loca, in quibus verba illa) DI (habentur, nempè:) hoc lo- co & apud Eſaiam 3 1. atque in (libro) Pſalmorum 32., puncta habent* Chateph Ka- atque illis omnibus cohærent (verba iſta:) p N „5 Oh i. e. & factus eſt mihi in ſalutem, 33. quapropter ego exiſtimo ad ſenſum Scripturæ loco ſuo collocandum, 34. quòd'Iy non (ſignificet hic:) veluti i. e. fortitudo mea, nec (iſtud:) PD) (idem notet,) ac N P] i e. & cantieum meum; ſed (quod dictio:) ſit nomen rei (ſub- ſtantivum,) veluti (litera od addita reperiturin) * i. e. qui ſedet 3 5. in cœlis, 36. item (in illo verbo:) W i. e. habitans in fiſſuris petræ, 37. item (in codem ver- bo:) Wi. e. inhabitans rubum; 38, eſt autem iſta laus (à Moſe & Iſraelitis hic can- tata, cujus hic eſt ſenſus:) robur & canticum 39. Domini fuit mihi in ſalutem; conjun- gitur verò ND dictioni h, cujus ſimile eſt (in illo loco:) NVU i. e. in au- Kilium Domini, 40. item (alio in loco:) D & 2 n — pi. e. propter filios ho- Rrr 2 mi- * Hebr. Naw i. e. quævenit, ſic rectius, ut pu- go, legitur in MSto 1e quàmin Amſtel. & Baſil. ubi häbetur: Nama, in MSto 2. iſtud peni=- tus omiſſum eſt, nec malè. 26. Uti Pſalm. eZ 8. Verſ. 7. ac Pſalm. 59. V. 18. & alibi habetur. 27. Prout Hiob. cap. 7. V. 19. habetur. 2 8. Sicuti habetur Hiob. cap. 23. Verl. 14. & ali- bi. N Iſtud, ut & ſequentia, usque ad: aw den 7. e. at tria iſta, abſunt à MSto z. 2 9. Proùt Eſai. cap. 14. Verſ. 2 5. habetur. 30. Sciliceèt: exercitum, vide cap. antec, I14. V. 31. Nempè: Elai. cap. I2. V. 2. confer, ſupra n. 20. h. verſ. 32. Vide Pſalm. 119. v. 14. ibique R. Salom. not. ubi ferè eadem, quæ hic, adducta ſunt. zNX Hebr. TA, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Tnb 7Mi. c. atque illis omnibus cohærent, ab- ſunt à MSto z. 33. Uti hoc verſu 2. 6& Eſai, c. 12. V. 2ac Plalm. E HNNya i. e.- in auxilio Domini. 11 g. V. 1 4 habetur. 34. Vel: ad verum S. Scripturæ ſenſum eruen. dum, confer. quæ ad verſ. antec. 1. h, cap. n. ge hnotata ſunt. 3 5. Litera Jod interdum ſuperflua eſt & redundar, confer. R. Salom, ad Pſalm. 113. verſ. F. & ad Pſalm. 114. v. 7, ubi alia exempla ſunt adduéta, Vid. & Verſ. 6. h. cap. n. 8 5. [36. Sicuti Pfalm. 12 3. Verſ. I. habetur, ubi vide Raſchi not. 77. Vide Jerem. cap. 49. Verſ. 16. & Obad. cap. 1. vVerl. 3. 138. Prout Deuteron. cap. 3 3. v. 16. habetur, ubi vide nort. n. 9 I. in tribus itaque locis iſtis, jam allegatis Jod eſt ſuperfluum. 39. Vel: robur & exciſio Domini, (quã (cil. ip= ſe hofles meos perdidit,) mihi fuit in ſalutem, üuic juxtà mentem Commentatoris noſtri hie ver- tere poſſis dictionem mhmi, confer. num. ſeq. 42. & 43. h. vVerſ. 40. Sicuti Judic. cap. 5. V. 23. habetur, in Bas ſil. edit. ut & in MSto TI. hic addita funt iſta s e Mya i. e. præ excandeſcentia Domini (K- ſai. c. 9-V. 1 8. al. v. 19.) in MSto 2. legitar 120 1. e minum; 41. fignificat au DNi. e. non præcides, †2: ite tyrannorum, (nempeè,) ſigniſica t: ſucciſin & vindicta dei noſtri fuit nobis in ſalutem nec dicatur: P, nam funt nobis loei eſt exeumplum: trabes domus“* cin dicendum fuiſſet i:e. fecit latera in cire a:: item (alio in loco:) EgE i. e. excilonem 43. Rcemplum & 1 atque 1 nillo loeo:) Inem & ampurationem, (hoc ſenſu:) robur nec etiam mireris, quod hic ſeriptum ſit: ipturæ, qui ſic loquuntur, eujus rei iſtuc Hinm P Mi e. & fecit larera, s4,ubi itu, ſic qu q; in Verbis dierunn & flliilſtaë- His, qui habitant in urbibus Jud &E eP. &regnavit fuper illes Kechabeam, 43. di⸗= cendum ei fuiſſet i. e. regnavit ſuper illos Rechabeam, item (illo in loco:)quoniam non poterat * Dominus &c. — PP P) i .e. & ma Gavit illos, 46. dicendum ei fuiſ- fet: E OHi. e. mactavit illos, item (in iſto loco:) & viri, quos miſerat Moſes )PD¹) i. e. & mortui ſunt, 47. dicendum ei fniſſet: qui neglexit verbum Domini reliquit. **⅜ FEod. verf. 2. P) i. e. & reliquit, We ſ † Beus mens] In gloria ſua apparu i. e. mmortui ſunt, ſic (in illo loco:) & 45. dicendum ei fuiſlet: 2i. e. it illis (Deus) & monſtrâruntillum digité, vidit ancilla (tunc tem poris) apud mare, quod non vide- runt prophetæ. 49. Eod. verſ 2. Er habitare fatiam eum.] Onkelos (verbum 2115N, quod hic habetur, Jinterpretatur, quod ſigniſicet. Phi. e. habitaculum, 50. ſicuti(in il- 1 41. Vide Eccleſiaſt. cap. 3. verſ. 19. 42. Prout Levit. cap. 2 5. verſ. 3. habetur. 43. Sic ſecundum Raſchi mentem hic vertere vo“ lui, quod Eſai. cap. 2 5. V. F. habetur, alii aliter 39. h. verſ. M * Hedr.’-1 νρ H&, hæc & ſequentia, usque ad aa 9) i. e, ſic quoque in verbis dierum, ab- ſunt ab utroque MSto. 44. Vel: alas, uti juni lom. ad Pſalm. 118. veri. 14. ubi etiam notat, quòd futurum interdum pro præterito in 8. Scti ptura pontrr. 45. Prout I. Reg. cap. 12. V. 17. habetur, confer. not. ad Jerem. cap. 6. verſ. 19. num. 2 1. & ad Ezech. cap: 23. V. 42:. H. 66. ð KX Hebr. H' rman, hæc & ſequentia, N Ne i. e & qui neglexit, etiam abſunt ab utroque Msto. 46. Sicuti Numer. cap. I4. Verſ. 16. habetur. 47. i ac Tremellii habet ver-† ſio,, in I. Reg. cap. 6. Verſ. 5. confer. & R. Sa ſ usque ad: Proat Numer. dict. cap. 14. verſ. 36. & 37. XXX. Poſk verbufmiſtud : ay i. e. reli que MStozddirum eſt: Nxyn generis multa (lunt.) † Confer. hie tract. Talm. 901 dl. 42. a. & Menachot, fe 49. Confer. hic Baal Hattun „. 4. & Gur Arjeh fol. & 01 1 it. Sukka, fol. 1I1. a. & Sota, fol. 30. b. it. Baba batra, fol. 16. b. & 7 1 1. A8. Vide lupra Ezod. cap. 9. verſ. 2 1. in exemplis ieitur, ab autore noſtro hic adduckis copula FVau ſuperflua eſt ac futram loco præteriti po- nitur, confer. infià Exodd. c. 2 5. Verl. 22. n. 6 22. H. 6 9. O Sanhedrin, im 24 Deuteron. c. 9,. v. 4 . 2. cifcà fin. item D. Wagenſeil. Sor. p. 2 79. & P. 614. ac p. 6 19. n. 9. vide S& not. in nam ne h. oc. ſic habet: cui ædificabo Saj nam, ſic etiam D. Wagenlſ. in Sot. fer. hic tract. Talm. Schabbat 2 habetur, eonter. Raſchi not. ad Eccleſ. cap. 10 verſ. I10s. Menachot, fol. 53. . contſentit, übi: cui habitac ülum dec 50. Verſio Chaldaica juxtà P. Fagii translationem- nGtuarium, Duninu en mm, Veltil (iones) mitut in .o loe braſſt⸗ y ie palehnit gui veniunt inn lecto? dlecu Ema. Zod 1 Pu,m] (ohfimati (& (Cprem et n ni 3. Elorantni, ( Daridindvi V ſo etbotumnil (ekore)bellig⸗ net, b,ut (enli muntin hund ſeipſamn abo 4 — il. Sicuti Lhli. cs 1c Tlemellus ve 11. Vel: in taulan mellius tranltul hasberur. 5J. Vile Camie not, huic eipel nis ſignifirslio⸗ ain R. acob A Jophi h. loc 4 brum Ptec. us ldelt: àme, „ lrkit, non cep bus weisfuit il „ cilttaͤfin. 1P. Aeutl Auth. Gut Arjeh fol. c, a. . dl.g 6 Vel: in torten 1,ſ gebige lee) e n 4 ½ Eerli) icbut R leriptnnt hehasteliſtud ielatet e ubi rKblülaer habeichf di oco) ictar. Cendhutm eiſlil⸗ MolesNe n illo ee )&⸗ billet: aipie. tillis Dene todnon iie- 5 verbum hed, ,o, Beutinil⸗ 0 1l. 21. ineenilis zaduckis, colla nloco Prateilo⸗ 1 . Verl. 21,nbge teſicuit, ino⸗ l eg ilins hobder, legb.⸗ „Cl. 11. b. lol. 16. b. & Sanlelin, 17.2. N a0 Devteron g, 0l. 1. circd in tem It. 1. Pe 39 il a0 b. , ehöl9e bh. lot, pacii trammiatoem Sznefuariacn, huic ne lü nar itio ere ülhm decorum po= in 50t, . 514,con. CAP. XV. EXODIL. 505½ F1. Sicuti Eiai. cap. 3 3. V. 20. habetur, ubi junius lo loco:) i e habitaculum tranquillum, 5I. itern (alio in loco:) ) i, e, in ha- bitaculum ovium; 51, alia explicatio (Verbi iſtius.) 1N, (nempéè,) ue ſignificet: 2 i. e. pulchritudinem, (hoc ſenſu:) narrabo pulchritudinem ejus atque laudem illis, qui veniunt in mundum, veluti (habetur in illo loco:) quid dilectus tuus præ (alio) dile &ν dileétus meus candidus eſt & rubicundus, 53. & quæ ibidem ſequuntur e- mnia. Eod. verſ. 2. Deus patris mei] Is ipſe eſt & exaltabo eum. Eod. verſ. 2. De- ns patris mei] Non ego (popuhus inquit Ifraeliticus.) initium ſanctitatis ſum; 54, ſed confirmata (& quaſi poſieſſio data) fuit & permanſit mihi ſanctitas ac Divinitas ejus (fupremi ſcil. numinis) ſuper me fuit jam inde à diebus patrum meorum. Verfſ. 3. Dominus eſi vir belli coſus (Dictio C& hic idem notat, ac.) — P i. e. dominus bello- rum, veluti (in illo loeo:) GNi. e. dominus (ſivemaritus) Naëmi, 5;e atqueomnes (Aictiones:) N & e linguà Chaldaicâ vertuntur: — , ſic quoque (ſu- mitur in illo loco:) & conforteris & ſis O&* id eſt: ).. ) i. e. fortis. 56. Eod. verſ= 3. Jehova nomen ejus] i. e. Bella ſua non gerit armis ſed nomine ſuo ipſe belligerat-,» (Ilic David inquit:) & ego venio ad te in nomine Domini exercituum; 57. alia explica- tio (verborum iſtorum:) ehova nomen ejus, (nempè:) etiam illo tempore, quo ipſe- (Jehova) belligerat & vindictam adversùs hoſtes ſuos exercet, ille morem ſuum obri- net, 58. ut (ſcilicèt) miſereatur eorum, qui ipſum invocant & ut alat omnes, qui ve- niunt in maundum, nec (Deusagit) more regis terreni, qui, dum ipſe bello intentus eſt, *ſeipſum ab omni alio ſtudio abſtrahit nec ei facultas adeſt, ut ſimul iſtud & illud a- H ponitur Jae i e. in militem ſeu bellatorem, confer. Raichi not. ad Cantic. c. 5. v. I I. item not. ad librum Prec. Jud, part. 1. p. 5 8. a. mede: S& p. 15 1. b. med. item part. 2. D. 6 7. b. med. & A Ttemellius verterunt: caulam tranquillam. 52. Vel: in caulam gregum, Brout Juntüs ae PFre mellius tranſtulerunt, quod Eſaucap. 65. V. 10 . næasbetur. = p. 56. b. med, vide & D. W'agenteil. Sot. p. 53. Vidle Camtit. c. J. V. 9. & Vv. 10. ibique Raichi? 877. S& p. 1067. it. infrà Exod. c. 20. v. 2. n. 8. not. huic expoliioni, (qua nempe pulchritudi- 57. Prout I. Samuel. c. 17. V. 4 5. habetur, conf. nis ſignificslio attribuitur voci „accedit eti- & not. ad librum Pfec Jud. part. 2. P. 6 3. B. med- am R. acob Abendana in notis Iluis ad Michlol 5S 8. Vel: menſuram ſuam tenet, ſic juxtà Hebræ- Jophi h. lOc. adſtipulantur quoque notæ ad li- um, tradunt Rabbini, quod nomen , quod brum Prec. Jud part, 1:P. 1 54, b. med. hict habetur, ſit nomen miſericerdiæ; nomen vS⸗ 5A. Id eſt: à me; Populo Hcil. Ifraélitico, qui nunc 18 Se ſic nomen judictii ſive juſtitiæz, vide vivit, non coebit Sanctitas; ſed jam inde à patri- †. Raſchi not. ad Geneſ. c. 1. v. I.⸗n. 3 J. & n. 3 9.- bus mreis fuit illa, confer. Gur Arjeh fol. 97. col.] & ad c. antec. 14. V. 19. . 6 3. && a ExOd. C. 2. cirtà ſin. „o. V. I. D. I. item ad Nahum: c. I. v. 7. M. 22. 55. Sieuti Ruth. c. I. V. 3. habetur, confer. & hic * Hebr. n „ ſic in Am ſtel. S& Baitl. edir. Gur Arjech fol. 95. col. 2. fin. it. tract. Talm. in Mosto I. legittir: 72 79 HT2) i. e. & ut mi⸗ Sota, fol. 42. D. & fol. 4 9,8. it. Sanhedrin, fol. . ſereatur: ornnimm, in MSto 2. iſtud vel 93. 4. &. (Ol. 96. b. it, Avoda Sara, fol. 2. D. D penitus omiflum eſt. = K6. Vel: in fortem, juxtà Hebræutch, vide Reg. "* Hebr. vldy, in Moto z, huic verbo præmitti- 5. 0 5 P c. 1, V. 3, ibique Paraphtaſ. Chald. ubi “ ex B uu, F05 EX ODI. CAP. xV gar. kerl 4, Projecit in mare) ( Chaldaica Paraphraſis habet:) —P Wi n larus ur een idem, quod *ú1ie. ja dum. 59, ſic, 56 Bie. . verbai a:;) AN Rätranſtulit:.) HW. — ee eteche⸗ aculando jaculis conficitor, 60. atque in iſtis . WR N i. e, aut- cel. 11, Rod verſ 4. Ee4 que in iſtis (verbislitera) Iau inſervit formæ vum,) ſicuti 22 . 22 88. V, — en e⸗ n⸗ ) eſt nomen rei (ſubſtanti- (uſe batur vox) 1απ%i. e. ſubmerſio, ni 4 r cndei ie de Non i. e. ſubmerſus ſum in luto profunditatis, 63. item: (alio in loco:) Vlolsco. Rya merſus fuit (vel ſubſidit) Ieremias in luto, 64. Videlict fa Rumsſt el 1 i. e. & im- buendum illis (Egyptiis) id, quod ipſi fecerant, 65. duoniam taklitasſerwi ai emeſt.) ac O) i. e. obtexerunt eos; od vero inm lio ei bi . eſt & ſic (loqui) ſolet Scriptura, veluti olodoe) m usCrerbiſabe eeln um 11.. uberrimè explebunturpinguedine domus tuæ, 68. literæ aurem 4 a⸗ ovOD,) Juæ iatiſenſum euslitrrlemiignicattem efuren lenee eſt explicatio: ſubmerſi ſunt in mari Suph, ut reverterentur aquæ nl et, *. erirent illos (gyptios,) non autem habetur ſimile huic verbo P²) „.7 1. e. & Ptura quoad ejus punctationem & ſolet punctari: ) Pleno ore 65 . an. Verſ. 5F. Tanquàm lapis] Et alio in loco (dicitur:) p rofundum petieru nttanquâm plum- bum, 70. atque alio in loco (dici . ate loco (dicitur:) conſumpſitillos tanquam ſtipu . atqut . tur:) conſu m ſtipulam, 7 1. nimirù ereihn ehnntamguanh laibant Aespiebentot, Kendsbantdeſcen- debant; intermedii2. erant tanquam lapis; alt probierantſicuti plumbum, nam ta- tur: 0712 i. e. icalcitur ut le ſu — de — — jralcitur & bell e . us ſit: dum ipſe 66. De quo vide ſupra Exod. c. 1. v. 14. iraſcitur & bello occupatus eit. 67. Id eſt: aucti fuerint, vide Deuteron 9. Conger. Au (ar 34 verſ. 1. h. c. n. 18. nota- verſ 13. erunt, Vvide rOn. cap. 3. 2-n. 31. JaNn 1. 36. V. 9. habetur. 60. Fted od. . 19. V. 13.habetur. 469. Hebr. in, quo nomine hic intelligi £ 1. I4 eſt: kormam habet vwer bi Hithpahel, de quo Kübbuz aut Schurek, vide c. antec. 14. v 8 zer⸗ videantur Grammarici. J „. & upra V. 2. h. C. h. 22. atchaeiatid d 279. 62. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 85. col 2. (:. 1 12. ſfin. & col 3. princ. ac not. in ar b. loc.7 e Pront infrà v. 10. b. c. habetur 6 Ver in luto profundo, uti Pſalm. 69. verſ.] ?7 1. Sicuti habetur infrà v. 7. cap. 3. habetur. 1 . . e. 54: prout Jerem. 72. Hebr. .aπMM,, iſti hic dicuntur, qui inter Mechilta, prout a improbos ac probos ſunt medii, ſic Turcæ cre- „ loc. allegatur dunt » einren beatorum ac damnatorum ſedem M. 10 0. * — ocum eſſe ali 4 : : J 65. Hebr. Sr i. e. juxta menſuram eorum, Aarat. Kive nbis, intermecturn dr eis dicitur: . „UIvE S maneant OV U .— 2 . . 2 „t 11 ut ka bro erl e e RAdag Hebr 1. e. boni, quantum mali fecerunte, Gall. ui unt tait ““ iie Piuſ Adag Hebr. Dc.autant de bien, due de mal, ptout Da du kyeri . Gal⸗ cur. 6. Adag. 5⸗ c. 3 8. Vv. 6. habetur, conler. hic d marginem in n-n nd (A. W. timn guiererunt Gicitut: dentets une ſnittafiat herangum lpoß uidetur, quod Pbile elt homnidl lujustentus e Gsenimirumm rüiles, Z Acn mici tuiperibun robiesultabu ſonum ſuum,75 Dominus, exall nus adkuiletn tnit colltra no I item: conen ritatem, hete W lie dici Urbes, ſe itelll Confringi mnimi cumm; eſtautem ueconcpelleb —,—Z Gallica Alcoran bes ou d'Aaral Confer. hic tral Hebr. Nd W zd. Wyl i, e, (ve Wo. 73. Nemſe, guo⸗ Verborum, de 74r Prolnt fln. 9 75. Vige Plalm 9 756. Ficuti bialm. 77. Vigelalm. 7J. Prout Hole. 79. Vide Iudic,c. o. Sicuti blalm. EI. Vide jodic, c, Au, rout Eſai. c., 1e Nigeblalm, CANV — . NN ie, ple nempres N 1. e. A, nlenit ſorme tei ſobllanti⸗ PKn] Non dauſhn utum, adtti⸗ ſemmituti ſb⸗ 0) hei⸗ luperflumn, (alio in loeo) em ſod ptine futurum hec DoNie& *) in 5 Ki⸗ le, 69. Bod, nquimplum- n,TI. hitricüm bant E deſten⸗ butn, nanmſta⸗ timm l.V. 14, Deuteron. cap, 9 ur. ne hic intelligiun ntec. 14, V. I1,l. Atgueinkta . gehe tuͤt. . untut, gui iſtt edii, ſic Turcecte⸗ ammnatorumm alen uin, ui eis liclu: eaut ii, aui atun „Call gui est iut out Dn, du er ia 64l⸗ CAp. XV. EXxODI. 507 tim quieverunt (vel imum petierunt.) Verſ. 6. Dextera tua, † dextera tua] Bis (hic dicitur: dextera tua, ad indicandum, quòd,) quando Iſraelitæ faciunt voluntatem Dei, tunc ſiniſtra fiat dextra. Eod. verſ. 6. Dexera tua magnifitata eſt in fortitudine] Ad li- berandum (populum) Iſraêliticum & altera dextra tua confringit hoſtem; mihi autem- videtur, * quòd (nonaltera, ſed) eadem illa dextra confringat hoſtem, id, quod impoſ-⸗ ſibile eſt hominè, (nempè,) ut duo opera una manu faciat; eſt autem literalis expoſitio hujus textus iſta: dextra tua magnificata eſt in fortitudine, quodnam autem ejus eſt o⸗ pus? (nimirùm) dextra tua confringit hoſtem; multi autem S. Scripturæ loci huic funt ſimiles, 73. ſicuti (Habeturin illo loco:) nam ecce inimici tui, Domine, nam ecce ini- mici tui peribunt, 74. item (alio in loco:) usquequò improbi, Domine, usquequò im- probi exultabunt? 75. item (alibi: )jextulerunt flumina, Domine, extulerunt flumina- ſonum ſuum, 76. item: non nobis, Domine, non nobis &c. 77. item: exaudiam, inquit Dominus, exaudiam cœlum 73. ſtem: ego Domino ego cantabo, 79. item: niſi Domi- nus adfuiſſet nobis, dicat nunc Ifraël, niſi Dominus adfuiſſet nobis, quando inſur- rexit contrà nos homo, 80u. item: ſurge, ſurge, Debora, ſurge, ſurge, loquere canticum, &1. item: conculcabit eam pes, pedes pauperis, &2. item: & dedit terram eorum in hæ- reditatem, hæreditatem Ifraêli, ſervo ſuo. 33. Eod. verſ. 6. Magnificata eſt] (Verbum 5—& hic dicitur) ſicuti a i. e. plena populo, 84. item: †α i. e. princeps inter urbes, 85. item NA i. e. quod furtô ſubtractum mihi erat die. 86. Eod. verſ. 6. Confringit inimicum] Semper? illa (dextra) AX]) i, econfringit & conterit inimi- cum; eſt autem huic ſimile, (quod in iſto loco habetur:) ½“ 1¹. e &ẽ frangebant at- que conquaſſabant Iſraelitas, in (libro *) Iudicum. 87. Verlſ. 7. Sabvertis] Semper- tu Gallica Alcorani verſione au chapitre des Lim- 4. Sicuti IH hren. c. I. V. L. Eabetur, ubi vide Ra= beseld'’ Aaraf refert. cchi not. † Confsr. hie traétat. Talm. Avoda Sara, fol. 4. a2. 85. Vide Thren. dict. c. I. v. 1. in locis iſtis hic al- * Hebr. 3 , hæe & ſequentia omania;, usque legatis litera Jod eſt paragogiva stque redundat, ad: My i. e. magnificata eſt, abſunt ab utro-† confer. quæ ad verſ. 2. H. c. ri. 7 5. notata ſunt- que MSto. 96. Proht Genelf. c. 3 k. v. 79⸗ habetur. 7 3ů. Nempé, quoad iterationem ſive repetitionem.* Juxta mentem Commentatoris noſtri verbumm verborurmm, de qua fermo hic eſt- PPH, quod hic habetur & eſt temporis futuri, 74. Prout Plalm. 92. V. 10. habetur. ſignificat Anr eh i. e. præſens vel imperfe- 75. Vide Pialhmn. 94. V. 3. Gum, notans eontinuationem ⸗ctionis, fie & ver- 76. Sicuti Pialm. 9 2. v. J⸗ habetur: bum DMeir i. e. ſubvertis, quod veriu ſequ. 7. 77. Vide PIalm. 11 5. V. I. habetur, accipirur, confer. not. ad Deuter. c. 2. 7. Prout Hoſe. c. 2. V. 2 3⸗habetur. ye. 1 7. D. 74. 79. Vide Judic- c. 5. V. 3. X Hebr. hn, ſic in utroque MSto hic addüam &0. Sicuti Pſalm. 124. v. I. & 2. habetur- rée eritur. & 1. Vide Judic. c. 5. v. I1 2. 97. Vide udic. c. I G. v. g. in MSto r. cui & edi- g2, Prout Eſai. c. 2 6. V. 6. habetur. tio AaN T feré conſentit „poſt: p i e. 83. Vide Pialm, 136. V. 2 1I. & 22. im tu fubvertis eos, qui inſurgunt contrâ te, P (hic idem ſignificat, ac) 1 nip j. e, qui inſurgunt adversùs te, quinam autem ſunt illi, qui inſurgunt contrà eum? hi ſunt, qui inſurgunt contrà Ifraelitas, & ſic illa (Scriptura) dicit n iſto loco:) namecce hoſtes tui tumultuantur, 88. & quisnam eſt iſte tumultus? (nempè:) contrà populum tuum clàm utuntur calliditate, 39. & idcircò vocat illos (Scriptura) inimicos ejus (Dei.) Verſ. 8. Et in ſpiritu narinm tuarum] i. e. (In ſpiritu,) qui egreditur ex binis naribus, loquitur (autem) Scriptura, quantum fieri poteſt 90. de Majeſtate Divina juxtà morem regis humani, ut percipere poſſint aures hominum,? 1. pro modo, quò rem intelligere poſſunt, dum homo iraſcitur, ſpiritus egreditur ex naribus ejus, & ſic (dicitur:) aſcendit fumus per naſum ejus,9²¾. ſic quoque (alio in loco:) & à flatu naſi ejus conſumuntur“, 93. atque id ipſum eſt, quod dixit (Deus:) propter nomen meum pro longabo naſum meum, 94. quando ira ejus (hominis) quieſcit, ſpiritus ejus prolongatur; aſt quando i- raſcitur, ſpiritus ejus ſit brevior, (ſic quoque ſumitur in illo ioco:) &laude mea- UNi.e. nares meas obſtruam tibi, 9 5. 1. e, & propter laudem meam DPi i. e. frænum ponam 96. naſo meo, ut nares meas obſtruam adversùs iram & ſpiritum, ne e- grediatuæ, (particula:) i. e. tibi (quæ loco allegato hahetur, ſignificat:) 202 in (libro) J adicum, hæc ſunt addita: h n eene90. Hebr. n j. e. quantum licet vel loqui fas ä oDE PD ,. eſt, confer. hac de re D. W agenſeil. Sot. p. 730. õ inin nenn S& ſeq. n. 5. ac Buxtorf. Lex. Talm, fol. 1o05. a een ene nxy an vige Sc infrä Exod. c. 20. V. I I. n. 55. item Deu- n DeX ee een vp D Ee en teron. c. I. V. 45. R. 176. pünte te de en e nen nne 91. Gtæcti dicunt: zar AναοτWet st, i. e. hu- 1va 1. e, præterea ad collocandum genuinum mano more, conter. K. Salom. ad Exod. c. 19. Seripturæ entum poterunt explicari (verba iſta ) v. 1 . n. 50. & ad Judic. c. 10. v. 16. dextera tua conftingit hoſtem (uti v. 6. h. t. ha-192. Sicuti z. Samuel. c. 2 2. V. 9. habetur. betur, nempè:) frangit & percutit hoſtem ſola 9 3. Prout habetur Hiob. c. 4. v. 9. (dextera tua,) & magnitudine ex cellentiæ tuæ 94. Id eſt longanimis ero, uti Junius ac Tremellius ſubvertis inſurgentes conttâ te, (velſ. 7. h. cap.) ea, quæ Eſai. c. 48. V. 9. habentur, tranſtulerunt. i. e. ſi manus ejus (Dei) lola confringit hoſtem, 95. Sic verbum bppèe juxtà mientem Raſchi hic in- dando ille ſele extollit magnitudine excellen- terpretati volui, quod Elai. c. 4 8. V. 9. habetur, tiæ ſuæ tunc (ubvertit inſurgentes contrà iplum Junius ac Tremellius ibidem verterunt: & lau- & ſi magnitu dine excellentiæ ejus ſine furore iræ dem meam obſignatam aſſervabo tibi, Vulgata: hoſteseſus lubvertuntur; multò magis quando S& laude mea inirænabo te, eonfer. Raſchi not. ad contra illos furoremiræ ſuæ, ipſe Eſai. dict. c. 48. v. 9. cujus expoſitioni etiam anquam ſtipulam, confer. hic Michlol Jophi conſentit, vide n. ſequ. 96. menav, in qua locus iſte pau- 96. Dictio dun Propriè fignificat annuium ſiye 18 aliter legitur- circulum, qui dromatis nasibus perforatis indi- 24 —„ . 88. Sicuti Plalm. 83. V. 3. habertnrr. tur, vide Buxteorf. Lex. Talm. fol. 740, ac not. 39 Vel: callide inennt conſilium, uti Junii ac in . Qa H.h. l0e. Tremellii habet verſio in Pſalm. 83. V. 4. (Deus) immittit conſumet eos t dict. editio = CAPxV. A. XV. ie hloßtetie cum nnulo nat (ickione e loco) II. ze exitlitple! nein, guia nat⸗ iurà —,, candelcentian eann, 1ol, Cqus z 101, Bod, 7. 16d ſignifcet! cutio, veluti ku tetunt (aque) jnhlammatione! ſunt tanquam Pelitiamulu . (god tur) ſignifcat mellsin die eg molumm, 1el,ne em; l05, ſec — 97. Conler, gue: tata ſunt. 99. Hebr. ſod), nam ſignibicati igen, gui hie h. in tractatu Tale Miſchnæ, confe mentariumm Raſe legatur ad mar 9 6. Zlcuti kltiee. 160. Pfout habet 161. dicuti Elai, Moto hie legit juserarlitin eo, I102. Confer. R. 5 vbi tadem qu Buntort Lex. 1 163. Fiye: callich Culit nie 5 CANNV. bon nttieum hi Ccd)namecce Onttipopulum lcor ens Dei) dhinsmobus, ha jukt morem kem intellgere itur⸗)aſcendit Ohlumuntur-, longabo nulum t aſtqvando . Glaude med, mn Drie, ſpiritum, nee⸗ l l, be — ltet el logni tze enſell 0t .. go. Talm. ſolroof. l. he ſſe lem Deu⸗ reagna, . ie. lul n 1d Eiod c,19. 0, V. 1. 9. habetur. V.9. uninsac Termelius entur,tränlluletunt, entem Ralchihle in- .49. V. ge habetut, n vefterunt: & lal. thabo tibi, Fulosta: onler. Raſchi not, ad us expolitioni kliamn de n ſegn 96. iücat annnlum iife ibls perto atis indi⸗ lm. tol. 740, aKnot⸗ CAbp. XV. EYODI. i. e. propter te 97. ON i. e. obſtruam, veluti (legitur:) camela 9 8. — D in e. cum annulo narium, in tractatu Talmudico: Schabbat, ſic mihi videtur & de omni 509 (dictione:) & ac [, quæ habentur in S. Scriptura ita ſentio, ſic (accipitur in illo loco:) Mi. e. exarſit ira, 99. quemadmodum (etiam in illo loco:) & os meum rt i. e. exarſit præ ſiccitate, 10o. nimirùm ſignificat (vox 1)) uſtionem & inflammatio- nem, quia nares incaleſcunt & accenduntur tempore iræ, (dictio autem) ] deriva- tur à —, ſicuti à —☛ ſic quoque ſignificat — D i. e. ex- candeſcentiam (ſive ardorem,) propteteà dicit illa (Scriptura:) HNi¹. e. accendit- eam, 101. & quando ſedatur excandeſcentia, dicitur: p i. e. refrixit animus e- jus. 102. Eod. verſ. 8. Ceacervatæ ſunt aquæ] Onkelos interpretatuseſt (verbum .) quòd ſigni ficet D)D i. e. aſtutiam, 103, eſt autem elegans iſta S. Scripturæ lo- cutio, veluti (habetur in illo loco:) O i. e. acervus tritici, 104, & (ſermo iſte:) ſte- terunt (aquæ) veluti cumulus, id probat. 10 5J˙. Eod. verſ. 8. Cogcernaiæz ſunt] Ab inflammatione ſpiritus, qui egreſſus eſt ex naribus tuis, exficcatæ ſunt aquæ & factz ſunt tanquam cumuli & congregationes 106, acervi, quæ altæz ſunt. Eod. verl. 2. Veluti cumulus] Juxtà Targum ejus (explicatio verborum illorum: 12 eſtiſta:) ) (quod ſigniſicat:) — 0 .%.1. e, ſicuti murus, (aſt dictio:) (quæ hic habe- cur,) ſigniſicat congregationem & collectionem, ſicuti in illo loco.) 5 i. e. acervus meſſis in die ægritudinis, 107. item (alio in loco:) congregans 02 i. e. tanquàm cu- mulum, ieS. nec ſcripſit (Pſalmiſta loco jam dicto:) congregans. 182) i. e. ſicuti u- trem; 109. ſed 32, quòd fi hic idem eſſet, ac &e & ſi 80 ſSeiſcaree (a⸗ em ut communiter vertitur. 104. Vide Cantic. C. 7. vV. 2. ſenlus Commentato-⸗ ris noſtti eſt, quod de aquis maris hic eleganti locutione dicatur, quòd acervorum inctar illæ ſa⸗ pienter fuerint congregacæ, confer Michlol Jo⸗ phi h. loc. 105. Nempè: quòd verbum iſtud: Ways de cu- mulo ſive acervo, ſapiemter coogregato, ſit in- telligendam, confer. n. ſequ. 106. 106. Sic dictionem n, qua hic habetur, ver- to, confer. quoad hanc ſignificationem R. Sa- lom. ad Geneſ. c. 46. V. 6, n. 7. & ad Geneſ-c. 50. V. 5. ſign. *item ad 2z. Reg. c. I1. V. 4. n. 8 & ad Hagg. c. 2. V. 16, n. 16. vide & Buxtorf= Lex. Talm. fol, 1096. 107. Sicuti Efai. c. 17. v. 11, habetur, 108. Vide Pſalm. 3 3. v. 7. ibique Raſchi not. 109, Proùt habet verſio Vulgata in dict, Plalme 5 . 3 3 885 97. Confer. quæ ad Genel. c. 2 S. V. 15. n. 48. no- tata ſunt. . 98. Hebr. 3o& ,„ quæ didio dromadem foeemi nam ſignificat, in Buxtorf. Lex. Talm. fol. ?1397. idem, qui hic haberur, locus adductus reperitur in tractatu Talmudico: Schabbat, c. §. initio Miſchnæ, confer. & =ma ne ſuper Com. mentarium Raſchih. loc. ubi Schabbat, fol. 5 1. b. allegatur ad marginem. 9 . Sicuti Eſai. c. 5. v. 2 5. habetur. I60. Proùt habetur Hiob. c. 30. v. 30. 161. Sicuti Eſai. c. 30. v. 3 3. habetur, in utroque MSto hic legitur: à dNayn n i. e. 8 ira e⸗ jus exarſit in eo, prout Eſther. c. I. v. 12, legitur. 1cZ. Confer. R. Salom. not: ad Geneſ. c. 2. V. 23. ubi eadem, quæ bic, habetur phraſis, vide & Buxtorf. Cex. Talm. fol. 2153. 16 3. Sive: calliditatem, Onkeles enim hie tran- Qulit: MaN i. e. ſapienter congregatæ ſunt, pro- L10 EYODL CA. XV. dem) ODie. introductionem, (tunc in dictoPſalmo) lcribendum ei fuiſſet: OD 2 Dii. e. congregans 12 i. e. tanquã in utrem aquas maris; ſigni ficat autemſibidem a i- dem ac O i. e. colligens & congregans, ſic(alio in loco di citur:) Dp i. e. aſlurrexerunt IIo, item: DY) *11, e. & ſtabunt i. e. cumulus unus, 1II. atqui non (convenit) lingua & 1 i, e aſſurgere & ſtare utribus; ſed muris 2i. e. cumulus unus, & acervis, nec reperimus (dictionem:) da punctatam eſſe, niſi pleno ore, 112. ſicuti (n illo loco:) pone lachrymas meas 2 i. e. in utre tuo, I13, item (alio in loco:) N i. e utrem lactis. 114. Eod. veri. 8. Concreverunt] (Verbum Rop hic idem ſi- gnificat,) atque (in illo loco:) & ſicuũ caſeum N&eiPNi. e. coagulàâſti me, 115. indu- ruerant (enim abylli) & factæ erant tanquam lapides & aquæ impulerant Ægyptios ad lapides cum impetu & bellum contrà illos (gyptios) gellerant omni genere aſperita- tis. Eod. verſ. 8. Ia medio maris] (Iſtud: 2 7 i. e. in corde, hic idem ſignificat, ac:) Pi. e. in robore (ſeu fortitudine) maris; eſt autem mos S. Scripturæ, ut ſic loqua- )usque ad ) i, e. cor cœlorum, 116. item: 22 i. e. in corde quercus, 117. ita, ut ſignificet (illa dictio 2 ) fundamentumac firmitatem rei. * Verſ. tur, (veluti in illo loco:) 3 3. V. 7., quæ ſecuta eſt L.XX. interpretes, ubi ha- betur: do** donge i. e. Veluti utrem, hanc verſio: nem Comment tor noſter hic perſtringens rejicit. — 110. Sicuti Joſuæ c. 3. V. 16. habetur. x Iſtud : ny & ſequentia, usque ad ane en i. e utrem lactis, abſunt 2 MSto I. ſolummodo ibidem ita legitur: den rnyn e ein e. & i. e. ſed ſignificat erectionem & conſtituti- onem, utrem lactis; ſed mutila eſt iſta lectio. 1III. Prout habetur Joſuæ dict. c. 3. V. 13. 112. Id eſt: per Cholem, confer. quæ c. antec. 14. V. 2. D. 47. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 85. col. 3. princ. & infrà Exod. c, 2 3. V. 27. D. I07. 113. Sicuti Pſalm. 56. V. 9. habetuz. 114. Prout habetur judic. c. 4. V. 19. 115 Quemadmodum Hiob. c. 10. v. 10. habetur, confer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 70 1. n.: 12. 116. Id eſt: ad ſummum coelum, vide Deuteron. c. 4. Vv. II. 117. Prout 2, Samuel. c. 1 8. v. 14. habetur. X Hebr. an o en, poſt verba iſta in MSto I. addita ſunt iſta: abn en en we an en een en een . en nn ð Ror T 77 PTHi N&ς e e s rnn d en nen een e nn eee l rpye ie n n an e en een on en e eee e ee erene een 2ðòò i. e. Doctor autem neſter R. Joſeph alio modo exponit (verba, quæ verſu g. H. c. habentur:) fla- tu narium tuarum coacervatæ lunt aquæ, (nem- pè:) aſtutè (vel ſapienter) congregatæ ſunt a- quæ, callidè cumn illis (aquis) actum eſt, conſti- terunt veluti cumulus (eod. v. 8. h. c.) dicitur enim (c. antec. 14. V. 22.) & aquæ fuerunt eis (inſtar) muri, factæ ſunt tanquam acervi, & dum Pharao dixit: perſequar, aſſequar, dividam ſpo- lia (v. 9. E. c.) nam gloriabatur (dicens:) me- ipſum labori offeram, quo pœrnam de illis (If- raélitis) ſumam, (dicitur enim:) & Pharao (ſeipſfum) admovit, ut (rem ſtrenuè) ageret (pro- ut c. antec. 14. V. 1O. habetur; ſed evenit ei id.) quod dicitur: Haviſti vento tuo, operuit eos ma- re, (verſu 10. h. c,) aſtute congregatæ ſunt a- quæ & fattæ ſunt tanquam muras; ſed (poſteà diſſolutæ fuerunt flatu unico, dum ſtaviſti ventò, ſic David etiam dixit;, efflat ventum ſuum, dif- fluunt aquæ (Pialm. 147. V. 18. prætere dici- tur jexerat, “ 4 meis ae ſet in ſicat;, 40. rits mels ſ nlurpetut, 6 ſant in. deri, Cralemn 119. . in loco) ac not 110 item fliin numerum gtel 11,ta & lie 2 Pod retl,9, ⸗ Vaclatrapinann Pota ekeifigdit e. eyacuabantl⸗ unſhec dicas, clt; led thec⸗ tenn gecio acn bekelignülcati 117, (olenlus 2— turt verſll 10,,. plumbumine lo (mani) pro vobur (ac vioe remhige inder 119. Conter. qu tata lunt, vige 1. P. I 1. b. ſ 4 12 E Hebr t vel. H Verbum RQn lud ſit, tande ODpo bicer 119. Vel: ſicca dit, 1. V. 15 UEccleſſaſt, e. b,. 110. Ficuti Gene I1n. Vige erem (one, ejuzs R 6 endyi. lumtextunt luinnus, I. lg; ſed mur’s (aloinloro) Phie igenſi⸗ 1 Doypkiosid enete alpetita⸗ ſnicahac)) dutſielogda⸗ iein tmitatemtei, W WND N Verl. — ddn O Dee n Poſepn lio nodo lunt aquæ, (nem . ongfeoatcæ funt 4⸗ 5 1nen elt, conſti. V. dhec.) Gicitor aque ſuerunt es latn acervi & dumn guar Cifidan ,0, ur (Cicens:) me⸗ Cenain de illis Il⸗ nim:) & Lharzo CAP. XV. EXODI. Frr Verſ. 9. Dixit inimicus] (Nempè Pharao dixit) populo ſuo, poſtquâm illos verbis pel- lexerat, 118. perſequar & comprehendam illos & dividam ſpolia eorum cum ducibus meis ac ſervis meis. Eod. verſ. 9. Explebitur eis] (Verbum DN/;PN hic idem ſigni- ſicat, ac:) D NDNi. e. explebitur illis. Eod. verſ. 9. Anima mea] i. e. Spi- ritus meus & voluntas mea, * nec mireris, quòd (anum) verbum de duabus (vocibus) uſurpetur, * (nempè quòd) PDSPN (ſignificet) — b PN, nam multa- ſunt (in S. Scriptura) ſimilis locutionis, (exempli gratia inillo loco:) quia terram au- ſtralem 119. 8 N (quod idem ſignificat ac:) N i. e. dediſti mihi, item (alio in loco:) ac non poterant (quod notat:) ê ATi. e. loqui cum illo pacificè, 120. item: filii mei N (quod notat:) ODD NX) i. e. egreſſi ſunt à me, 121. item: numerum greſſuum meorum & (quèòd ſigniſicat.) 1) & i. e. indicabo ei, 122. ita & hic DNDN(ſignificat:) àD — PNi. e. implebitur eis anima mea. Eod. verſ. 9. Exeram gladium: meéum] i. e. Stringam 12 3. & quia ille (gladius) P) Di. e. e- vacuat vaginam, dum exeritur & illa (vagina) relinquitur p i. vacua, (ideò) attri- buta eſt ei ſignificatio HPT i. e. evacuationis, ſicuti (accipitur in illo:.) — Pi. e. evacuabant ſaccos ſuos, 124. item (in illo loco:) & vaſa ſua P) i. e, evacuabunt, 125. nec dicas, quòd ſignificatio — Pr i. e, evacuationis non competat rei, quæ exit; ſed thecæ (ſive vaginæ) & ſacco atque vaſi, unde exit res illa; non au- tem gladio ac vino; & quòd neceſſariò 126. explicandum ſit (iſtud:) P'&& illam ha- bere ſigniſicationem, (quæ reperitur in illo loco:) P) i. e. & armavit vernas ſuos, 127. (ut ſenſus hujus loci ſit:) armabo me? gladiò meéô, 128. (reſpondetur enim, quòd) SsSs 2 re- tur verſu 10., h. c.) profundum petierunt, ſicuti 123. Vel: evaginabo, ſicuti Vulgata hic habet. plumbum in aquis validis; non ſolet autem in) Hebr. P & i, e, evacuabo, Chaldæus habet: ille (mari) profundum petere res aliqua propter ON, 1. e. eyaginabo, uti P. Fagius tranſtulit, robur (ac violentum impetum) aquarum, quæ confer. Levit, c. 26. v. 33. ſign. *. rem hine inde movent, (hactenus) R. Joſeph. 124. Prout Geneſ. c. 42. V. 3 5. habetur. II9. Confer. quæ ad c. antec. I4. V. 6. I. 30. no- (125. Vide Jerem. c. 4 8. v. 12. confer. & R. Sa- tata ſunt, vide & not. ad librum Prec. Jud. part. lom. ad Pſalm. 3 8. v. 3. ubi feré eadem, quæ 1. p. I 52. b. fin. & p. 1 53. a. hic, adducta reperiuntur. e HBebr. un) Mh ablunt iſta à MSto z. 12 6. Sic vetbum p, quod hic habetur, expli- lenue) gelet (ol0. t; lec efenl eiic)) , operuil eos mha⸗ dngregate ſunt 1⸗ es; ſel (polten) Gum ſlavicti Femto, entumm fuum, dit⸗ ike gkelelei di⸗ tun NX Vel: qued unum quidem ſit vocabulum ſen co, de quo vide Buxtorf Lex. Chald. fol. 52,6. in terbum Qm) m ihn n e (tamen) il.. MSto z. pro: PNYI) legitur: vin lud ſir, tanquam duæ voces, ſic in notis npy Wen i. e. ac ſunt, qui exponant (quòd e Pms hic exponitur. illam habeat ſignificationem &c.) quæ lectio 119. Vel: ſiccam, uti Joſu. c. 1 5. v. 19. & Ju- ferè planior eſt. AQNic. c. I. V. 1 5. habetur, confer. & R. Salom, ad 127. Sicuti Geneſ. c. 14.: V. 14. habetur. 110. Sicuti Genel. C. 37. V. 4. habetur. uinNi. e. depauperabit illos, abſunt à MSto z. 111. Vide Jerem. c. 10. v. 20, ibique Raſchi not. 128. Vel: armabor gladiò meò, nam & ſic verba confer. & ejusd. not. ad Cantic. L. 8. V. Ke iſta 2* E P Vertere poſſis in Gur Arjeh 112. Sicuti Hiob. c. 3I. v. 37. habetur, fol. 512 EXODI. CAP. XV. reperiamus, ſignificationem iſtam (dictionis τπ i. e. evacuationis) convenire et- iam rei, quæ exit, (ſic dicitur:) P e i. e, oleum evacuatum, 129. item (alio in oco:) non PMi. e. evacuatus eſt & vaſe in vas 5 130, ubi haud ſcriptum eſt: non eva- cuatum eſt 2 i. e. vas; ſed non evacuatum eſt vinum p i. e. & vaſe in vas, de- prehendimus (itaque) ſignificationem iſtam (vocis PR1 i. e. evacuationis) attribui vino, 131. ſic quoque (accipitur in illo loco:) PN i. e. & evacuabunt gladios ſuos ſuper pulchritudinem ſapientiæ tuæ, 132, ubi de Hiramo (rege Tyri ſermo eſt.) Eod. verſ. 9. Depauperabit 13 3. illor] (Verbum Pνhic) ſigniſicat pau ertatem ac tenuitatem, ſicuti (in iſto loco:) Hi. e. pauperem faciens ac divitem. Verſ. 10. Havißi] (Verbum D hic) ſignificat NRi. e. fletum, ſic quoque (acci itur⸗ in illo loco:) etiam 1 i. e. ſufflat in cos. 13 5‧. Eod. verſ. 10. Profundum eierune 1. e. Submerli ſunt, in profundum ceciderunt, notat (enim verbum dhn, quo hic ha- betur,) u i. e. profunditatem. Eod. verſ. 10. Quaſi ** blumbum] (Dictio A ſignificat:) NRi. e, plumbum, plomb, linguâà vernaculâ. Verſ. II. In forti- bus (=8 hic ſignificat:) P i. e. in robuſtis (vel inter fortes,Veluti (c. cipitur in iſto locò:) & & i. e. & fortes terræ accepit, 136, item: alio in loco⸗ H i. e. robur meum 137., in auxilium meum propera. Eod. verf I. Rev 4 laudilus] (Verbum ☛ hic idem ſi gnificat, ac:) NNi, e. tremendus ( velimen. dus.) ita, ut laudęs tuæ enarrari non poſſint, ne fortè minùs, quâm par eſt, illæ pr i- centur, quocircà ſilet ti bi laus. 138. Verſ. I12. Extendiſßti dexteram mam Qando San- l. g7. col. 3. princ. legitur: a TTN& i. e.] iſtud muvyn ini in poſſit etiam exponi, ut ſignificet, accingam me gladiò meo, res eodem redit eſt autem hæc explicatio verborum iſtorum: Pn n i e. evaginabe gladium meum, ſicuti in textu ſacro haberur. 129. Vel: oleum effuſum, ſicuti Cantic. c. I. v. 3. habetur. L 130. Prout Jerem. c. 49. v. I1. habetur. 13 1. Ut & alii rei, quæ egreditur, nec ſignificaiio ifla vocis 3" i. e. evacuationis ſolùm attribui tur vaginæ vel vaſi, unde gladius vel alia fes educitur. 132. Sicuti Ezech. c. 28. V. 7. habetur. 133. Sic ex mente Commentatoris noſtri verbum N., quod hic haberur, interpretari volui, à rad. vel "ri ſive voν, quod ſignificat: depauperare; alii à &, quod notat: hæredi- tatem adite vel jure hæreditario poſſidere, dedu- cunt ac proinde vertunt: afſeret eos (Iſralitas) in hæreditatem, prout Junii ac Tremellii habet verlſio, in Michlol Jophi habetur, quòd verbum 11 Ni. e. epulſionem ſive ejectionem, nam ver- bum à velvvnz interdum hanc habet ſigni- cationem, ut notet: expellere, vide Numer. c. 14. V. 12. & Numer. c. 2 I. V. 3 2. ac Numer. C. 32. v. 39. it: Judic. c. I I. v. 2 4. . 134, Prout habetür I. Samuel. c. 2. v. 7. 135. Sienti Efai. c. 40. v. 24. habetur. ** Conkfer. hit tract. Talm. Menachot fol. 53. a. FI36. Vide Ezech. c. 17. v. 13. ibique Raſchi not. 137. Sic ex mente Raſchi hic vocem r& vertere volui;, quæ Pſalm. 2 2â. vVerſ. 20. habetur, ubi vide Raſchi not. alii aliter interpretantur, confer. hic tract. Talm, KRoſch haſchana, fol. 3 I. a. & Gittin, fol. 56. b. 13 %. Proùt Pfalm. 6 5. verſ. 2, habetur, ubi vide Raſchi not. confer. & not. in 'pan m h, loc . „ . . . * ubi Eribkue „ qusdquando aliquis orat, is de= inere debeat in verbo: N i i, e. tremendus „ ſicuti ſeriptum eſt: Deus Deorum & Dominus do⸗ (A. . — Ppnis inmanuin Deus)ettendit õ traduntut, n erl.12. Ml nam pto mete (Veibumſ 1 ilud, quon junilingnam c)PNTWor intetkecer⸗ rantmanuforti 143, Verl. 1 melcendatner⸗ dominorum, aigue ttemenct habetur, 139. Siti Blai, 24 Hebr, n, ſi Uroque NSto juſliriam ſeum 140. Hict fupr⸗ conſer. & no. 65. a. Piine, 12. 1 Conter, hie te 141. Vel: con Ver futurum, wentar. Kaſeh expoſttio abin 6t Hebr. Oros i, e. Benjamin 141. Fenlus et: Pake ellam F tükum kempe Eii Rabbinitra tunmn ar determi Phraitnilæ à Atemtimmuern lhmimnius fi . WV. — conyenireet⸗ Uemn (alio in eſt nonerag. lonie) ittribui ntpladiosſuos noeſt) bod. Müpertatemac e l4. Yetl. e zccipitur. unzmunn, , quod hicha- um (Didtio erl.lI. hylrti⸗ tes welut ac⸗ ſalioinloco)) II. Reverenda Eus (velimen⸗ el, ille Preci . en] (ando dan⸗ — ni, ut ſonifcet, Gionem, namn ſer. une hibet ſgni⸗ ere, vige Nomer. V 31 ge Numet. .24. r. ze /, abetur. nachot tol. 7,2. lbique Kaſchi ot. 4 ocemn 1 vertete 110. habetu, nbi Plekantut, cöllel. na, fl. 31, 4, & „‚Räbetuf, bbi ide D Wbloe zliauis orat, ise bi e. memenans vnmma hini o CAp. XV. grz Sanctus ille Benedictus extendit manum ſuam, impii conſumuntur & cadunt, namo= mnia in manum ejus data ſunt; cadunt autem (impii,) quando illam (manum ſuam- Deus) extendit, ſic illa (Scriptura) dicit: & Dominus extendet manum ſuam atque ca- det adjutor & corruet adjutus, 139., res ſimilis eſt vaſis vitreis, quæ in alicujus manus traduntur, dum manus ejus paululùm inclinat, procidunt illa & franguntur. Eod. verſ. I 2. Deglutivit eos terra] Hine (diſcimus,) quòd meruerint (gyptii) ſepultu- ram, pro mercede * quia dixerunt: Dominus juſtus eſt. 140. Verſ. 13. Leniter duxiſti] (Verbum a) ſignificat: leniter ducere; † Onkelos autem interpretatus eſt (verbum iſtud,) quòd notet: portare ac ferre nec accuratè conſideravit, ut (illud) explicarer- juxtà linguam Hebræam, Verſ. 14. Commovebuntur] (Verbum )) hic ſignifi= cat:) Di. e. commovent ſeſe. 141. Eod. verſ. 14. Habitatores Philiſthææ] Quia (iſti) interfecerant filios Ephraim, * qui antè tempus 142. feſtinaverant & egreſſi e⸗ rant manu forti, **ficuti exponitur in verbis dierum: & interfecerunt eos viri Gath. 143. Verlſ. I 5. Principes Edom, fortes Moab] Sed annon illis haudquaquam perti- EXxODI. meſcendum erat? nam ecce contrà illos 144. non proficiſcebantur (Iſrałlitæ;) ſed (re- Sss 3 ſpon- dominorum, Deus fortis, magnus ac potens atque tremendus, ſicuti Deuteron. c. 10. V. 17. habetur. 139. Sicuti Efai. cap. 30. verſ. 3. habetur⸗ * Hebr. a, ſic in Baſil. & Amſtel. edit. aft in utroque MSto pro eo legitur: 1a i, e., propter juſtitiam ſeu meritum. 140. Sicuti fuprà Exed. cap. 9. verſ. 27. habetur, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 6 5. a. princ. & D. W agenlteil. Sct. p. 701:, num. 12. †½ Confer. hie tracét. Talm. Baba batra, fol. 9 . a. 141. Vel: commoventur, ut ſit & e , pPrnp dW" ij. e. ut notet præſens tempus; non verò futurum, ſicuti in nan ſuper Com- mentar. Raſchi h. loc. Habetur; abeſt autem iſta ex poſitio ab utroque MSto Eyff. *xX Hebr. Sè&& in MSto 2. habetur: H en i. e. Benjamin & Ephraim. 142. Senfſus eſt: Ephraimitæ feſtinaverant, Oecu- pare terram Philiſthæorum, antequàm præſti- 1 tutum tempus occupandi veniffet & quidem, ati Rabbinitradunt, triginta annis antè præfini- tum as determinatum à Deo tempus, quocircà E- phraimitæ à TPhiliſthæis pereuſſi ſunt; Philiſhæi autem timuerunt, ne Iiraelitæ ob interfectos E- phraimitas vindiétam ab ipſis caperent, notan- dum hice eſt, quoôd Ephraimitæ computaverine 400. annos (de quibus Geneſ. cap. 1 5. v. 13.) ab illo tempore, quo factum fuit decretum in- ter partes dilleétas, (de quo Geneſ. dict, c. 1 5. v. 13·) quod 30. annis præceſſerat nativitatem Iſaaci ; tempus autem iſlud 400. annorum „ juxtà Rabbinorum ſententiam, incipiebat non ab iſto decreto inter partes diſſe ctas; ſed à nati- vitate Haaci, vide ſuprà Exod. e. 12. v. 40. H. 17 6: ac not. in as S h. loc. Ephraimitæ ita=- que anticipaverant tempus ac proinde percuſſi e- rant, confer. not. ad Ezech. c. 37, V. Ieh. 2. & 3. atque not. ad Pſalm. 78. v. 9 *"X Hebr. oina Re, abfunt iſta ab utroque MSRO. 143. Sicuti I. Paralipom, gap. 7. verfſ. 2 1. habetur⸗- ubi vide Raſchi not. 144. Deus enim Ifraelitis interdixerat, ne bellum gererent contrà Edomæos ae Moabitas, ſicini Deuteron. cape 2. V. 5. & v. 9. haberut, confer. not. ad librum Prec. ud. part. 2. p. 65. 3. med. ac Mechika, piour allegatur in =Snan new h. loc vide & Gur Arjeh fol. 3 5. col. 3. med. ubi & aliæ timoris, quem Idumæi ac Moabitæ conce- perant, adferuntur cauſæ, confer. etiam not. im R& S, ubi additiones ad tractat. Talmm. Ba- 14 SXOοD I. CAP. XV. ſpondetur, quòd ſdumæi ac Moabitæ iſtud fecerint) propter mærorem, quiritabantur eaim & ægrè ferebant honorem (ſive nominis celebritatem) Hraelitarum. * Eod. verſ. I 5. Diſſoluti ſunt] (VYerbum 13 Da hic ſignificat:) OD i. e. diffluxerunt (vel: diſſoluti ſunt,) veluti (in illo locoe) imbribus DXA DNi. e. diſſolvis illam, 145. di- xerunt (gentes iſtæ, de quibus hic in textu ſacro dicitur,) contrà nos illi (Iſraelitæ) ve- munt, ut nos perdant terramque noſtram poſſideant. Verſ. 16. Cadet ſuper illos ter- ror] (Dictio Ni. e. terror hic dicitur) de longinquis (populis.) Eod. verſ. 16. Et pavor] (Dictio ri uſurpatur hic) de propinquis, ſicuti dicitur: quia audivimus, quòd ſiccavetit &c. 146. Eod. verſ. 16. Donec tranſierit, donec tranfierit] (Bis dicitur hic propter id, de quo dicitur) in Targum ejus 147. EOd. verſ. 16. Acquifviſti] (Verbum Hnß hic idem ſigniſicat, ac) NT i. e. dilexiſti, ( videlicèt) præ cœteris populis, ſic- uti monile, quòd carò pretiò emptum eſt, quod aliquis amat.?“ Verfſ. 17. Introduces illos] Vaticinatus eſt Moſes, quòd ipſe non ingreſſurus ſit terram, quapropter ** non dicitur (hic:) introduces nos. 148. Eod. verſ. 17. Locum, ut (ibi) babitares] San- Quarium inferius [2 Pi. e. directum eſt 149. & regione throni ſuperioris, quem tu, ( Deus, in cœlis) præpardſti. Eod. verſ. 17. Sanctuarium] (Super dictione: OpP) accentus eſt Sakeph gadol, ut ſeparet illam à voce nominis 150. ſequentis, (ut ſenſus ſit:) Sanctuarium, quod præparaverunt manus tuæ, Domine, dilecta eſt domus Sanctua- rii, quia mundus creatus eſt manu una, dicitur enim: etiam manus mea fundavit terram; 15 1. „ Fuſiorem idius loci expoſitionem vide in not. „Ps mW h. 10c. 145. Vide Pſalr. 65. verſ. II. confer. & hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 6 5. a. fin. 146. Sieuti Joſu. cap. 2. Verſ. 10. habetur, confer. D. Wagenlſeil. Sot. p. 75 6. & tract. Talm. Sota, fol. 36. a. . 147. In Paraphraſi Chaldaica ſic legitur: donec tranlſeat populus tuus, Domine, Arnon, do- nec tranſeat populus iſtetuus, quem redemiſti, Jordanem, prout P. Fagii ver ſio Larina ibidem habet, confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 4. a. & Sota, fol. 3 6. a. it. Sanhedrin, fol. 9 9. b. & Pirke Avot, fol. 13. b. à& Vide not. in Span nS, h. loc. ubi loci iſtius expoſitio habetur, it. Tract. Talm. Peſachim, fol. 77. b. & Menachet, fol. 53. b. . s. ½ Hebr. 17, poſt illud in MSto 2. hic additum eſt: mN & WMan e i. e. ( quapropter) di- xite introduces illos, nec dixit: (introduces 14 ⅞². Sed: introducesillos, ſicuti hic in textu ſa. cro habetur, confer. hic tract. Talm. Cetubbot, fol. 62. b. & Baba batra;, fol. 119. b. it. m* n-r ſuper Commenrar. Raſchi h. loc. ubi in notis Raſchianis Mechilta allegstur ac dicitur, quòd Moſes vaticinatus ſit nec iciverit, quid va- ticinatus ſit, confer. ſuprà Exod. c. 2, V. 9. n. 3 2. & caput 8. tractatus Talmudici Baba barta, 101. 119. b. uti in notis Raſchianis dictæ editionis PDe D allegatur. 149. Rabbini hoc ideò docent, quoniam hic ſcri⸗ ptum eſt: Spn Pen i. e. habitaculum; non veroò locus, ſicuti habetur in not. bE mnart h. loc. confer. & Gur Arjeh fol. 8 5,col. 4. princ. & not. ad librum Prec. Jud. part. 1I. p. 132. a, princ. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol, 92. a. S Berachot, fol, 3 3. a. it, Cetubhot, fol. 5. à⸗ & Pirke Avot, fol. 13. b. 150. Nempè, nominis Divini A&, quod poſt illam dictionem vρρνupoſitum eſt, confef. Gus Arjek fol. 85. col. 4, med. CAl. W. — — ndh ulausbunn eunc) rgte Van inila iickh oco ilo⸗) egor 2, In ſekrile, habens cula O hicpon zmpleiſe C Aaronis anlteg r Uiiſcriptum elti Gerat animamm i wine ejas (lil mblieres, gur in miracula, (igit Mrjan Moles Mirjamautem mnm 1 1. Selti Nn e fer. not. ad Plalm 1 9. V. J. n 9. ebr. wnhiltue D ie, eoten lunt à MStO 1. 151. Dront verluſe fer. Wd ſ t A track. Lalm ſchana, ſol, 72, v Hebr Ad r, RCMNbun 3 dic etiam Va in Bibli . 1In Bibluis Buwort udd iurti etpli ita punctetur, all ſſ. ſe 4 elits Iera Vau (Onker, not, in Dodltur, vid, & ). koik ſerem, ler Nalchi not. ndt in dinn 1541, Cobſen hie P⸗ CAn . lnititabantet Um. koc. Werunt el: lkailie) e. ſuͤper ilht tey. Eod verl 16, igaudivimus, ¹) (Bis dictu ſi) Verbumm iͦ populis ſi⸗ 7. lutrodacer dtopter t non Citanet] Sl. Pris, Iuem ta, ione: G o iis, (otlenlus omus Sanckua⸗ Indavittettam; 11, ——— Talmm Cetubbot, ,110.b. 1 nH chi ) loc. ubi in. eortur ag ietu; ſeiſerit, guid . ,c. 1,.ge ne32, lei Baba battehy 0. lis Cictæ ecitionlis gboliam lie ſci⸗ e. habitaculum; etut in not. Ne Arſehtol.)co let. ud. alt lah. Saghedtio, ,0),91, Petubnot, ol ſ⸗ timk, quos polt n ell, ℳiet Cti CAbp. XV. ExzxoDI. As 151. aſt Sanctuarium duabus manibus; ecquando autem † ædificabitur (Sanctuarium iſtud) duabus manibus? (nimirùm) eo tempore, quò Dominus regnabit in ſeculum- & usque 52. in futurum (ſcilicèt) tempus, * quô univerſum regnum erit ipſius (Do-⸗ mini) atque (verba iſta) 7 — h ſignificant N' i. e. in perpetuum, ac Vau in illa (dictione ]) eſt fundamentum, quocircà vocalem habet Patach, ſed * (in loco iſto:) ego veto ſum cognitor i. e. & teſtis, 153. Vau in (dictione iſta] Ay eſt ſervile, habens vocalem Kametz. Verſ. I 9. Quando venit equitatus Pharaonis] Parti- cula ◻ hic ponitur pro:) N& i. e, quando venit. 154. Verſ. 20. Et accepit Mirjam, prophetiſa] Quomodo (Mirjam) fuit prophetiſſa? (traditio eſt,) cùm illa eſſet ſoror Aaronis, antequàm naſceretur Moſes, ipſa dixit: pariet mater mea filium &c. 155. ſic- uti ſcriptum eſt in Sota. 156. Eod. verſ. 20. Soror Aaronis] Quoniam (Aaron) tradi- derat animam ſuam pro illa, cùm ipſa percuſſa eſſet leprà, 157. ideò vocatur illa no- mine ejus (ſcil Aaronis.) Eod. verſ. 20. Dmpanum] (] ) eſt ſpecies inſtrumenti muſici. 15 8. Eod. verſ. 20. Cam Iympanis & choris] Spem certam conceperant juſtæ mulieres, quæ in generatione illa erant, foxe, ut Sanctus ille Benedictus eis faceret- miracula, (idcircò) eduxerantſecum ex Egypto tympana, Verſ. 2 I. Et repondit illis Mirjam] Moſes dixit can ti cum viris, ipſe (prius) dixit* & illi reſponderunt ei poſteà; Mirjam autem dixit canticum mulieribus. 159. Verſ. 2 2. Et proficiſei feeit Moſes] Pro- 15 1. Sicuti Efai. cap. 48. Vverſ. 13. habetur, con- fer. not. ad Pſalm. 78. v. 69. n. 42. & ad Pſalm. per Commentar. Raſchi h. lec. ubi tractatus Tal- mudicus: Gittin fol. 56. ad marginem allega- — 13 G. V. J. n. 8. † Hebr. rpr'Sbiſtud & quæ ſequuntur, usque ad; n i. e, eo tempore, (quo Dominus &e.) ab- lunt à MSto I. 152. Proht verſu ſequenti 1 8. h. cap. habetur, con- fer.’a n ſuper Commentar. Raſchi h. loc. i & tract. Talm. Eruvin, fol. 54. a. & Roſch ha- ſchana, fol. 32, b. it. Pirke Avot, Col. 13. b. * Hebr. Snd Pry, hæc & ſequentia, usque ad: —)y ablunt à MSto z. * Sic etiam Vau in l cum Patach punctatum eſt in Bibliis Buxtorf. ac notatur in margine ibidem, quod juxtà explicationem Raſchi & Aben Esræ ita punctetur; aſt in aliis plerisque codicibus im- preffis litera Vau in 17 habet punctam Kametz confer. not. in panm Wrew, ubi res aliter &- ponitur, vid. & not. ad Nachum cap. 1. v. I. n. 1. tur. 155. Qui liberabit Iſraélem, ſicuti in Sota habe- tur, in MSto 2. hie additum eſt: )d y N ie 3a i. e. per ipfum liberabit Deus Iſraélem, vide D. Wagenſeil. Sot. pag. 203. S& ſeq. ac Lightfoot. ad Marci cap. 10. V. 2 1. p. 6 0. edit. Lipf. tradunt Rabbini, quod ſeptem ic⸗ minæ fuerint prophetifæ, nempè: Sara, Mir⸗ jam, Hanna, Debora, Hulda, Abigail & Effher; confer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 14. a. 156. Et quidem fol. 12. b. ſicuti ad marginem al- legatur in oon ne, h. loc. 157. De quo vide Numer. cap. 12. verl. 10. cur autem vocata ſit Mirjam, vide Raſchi nort. ad Cantic. c. 2. V. 1 1. 158. De tymhpanis confer. præ aliis D. W'agenſeil. St. p. 9 64. num. 5, 153. Prout Jerem. cap. 29. Verſ. 2 3. habetur, con- fer. Raſchi not. ad Nachum cap. 1. verſ. 1. ac not. in bod m h. loc. 154. Confer. hic præ aliis not. in vma rſu⸗ * Hebr. E& N, iſta & ſequentia, usque ad: i. e. Mirjam auiem &cc. abſunt à MSto 2. 159. Confer. Mechilta, prout ad marginem alle- gatur in h-a “ h. loc. ubi vide etiam notas. 516 EXODI. CAbP. XV. ſiciſci fecit illos (Iſraelitas) invitos, 160, ornaverant enim Ægyptii equos ſuos orna- mentis aureis & argenteis lapidibusque pretioſis, *½ quæ Iſraélitæ invenerant in mariz; major autem erat præda iſta, quàm Ægyptiaca, 161, dicitur enim: ordines 162. auri faciemus tibi, cum punctis argenteis, quocircà, (cùm Iſrarlitæ prædæ huic colligendæ nimiàùm intenti eſient,) neceſſe fuit (Moſß,) utillos proſiciſci faceret invitos. Verſ. 23 Et v'nerunt † in Mara] (Iſtud: H bicidem valet ac) D i.e in Mara, (litera) Heh in fine dictionis eſt loco Lamed * ab initio ejus & Tau eſt loco (literæ) Heh, quæ cadicalis eſt in dictione HN & in conjunctione ejus, quando illa cohæret (literæ/ Heh, uæ additut loco Lamed, mutatur Heh radicalis in Tau & ſic omnis (litera) Heh, quæ radicalis eſt in dictione, mutatur in Tau, quando cum alia (litera) conſtruitur, verbi gratia: i. e. ira non eſt mihi, 16 3. (ubi litera Heh vocis: P in conſtructione ſive conjunctione mutatur in Tau, ſicuti in illo loco:) Er i. e. & ira ejus inflammata fuit in illo, 164, ecce Heh radicalis mutatur in Tau, quia conjungitur (litera) Vau, quæ additur, ſic quoque & Hπι (quæ dictio in conſtructione ſic mutatur, prout habe- cur in illo loco:) ecce π N8i. e. ancilla mea Bilha, 165. (ſic quoque in illo loco:) ina- nimam †N1i. e. viventem, 166. (quæ dictio MNäüin conſtructione ſic mutatur, nem- pè:) & faſtidivit NNi. e. vita ejus panem, 67, item alio in loco dicitur:) inter 0 Rama, 168. (ubi litera Heh in conſtructione mutatur in Tau, velutiin illo loco:) re- wertebaturque Ni. e. in Rama. 169. Verfſ. 24. Et murmuraverunt] (YVerbum 39 hic) eſt formæ — 99, 170, ſic quoque paraphraſis Chaldaica (uſurpavit for- . mam) 160. Videatur & hic Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in 'man re h. loc. confer. & tract. Talm. Baba kama, fol. 92. a. Kx Hebr. Aà1 3 ), hæc & quæ ſequuntur usque ade P&&aO 1i, e. dicitur enim: Cordines auri &c.) abſunt à Meto 2. 3 V K6“1. Videlicèt;: illa præda, quam Iraelitæ Egy- tiis abſtulerant, de qua vide ſuprà Exod. c. 12. V. 3 5. & 36. confer. & Deuteron. c. 1 5. v. 1 5. n. 49. it. Geneſ. c. 4 5. v. 1I8. n. 9. ac not, in Wa h. loc. it, ſuprà Exod, c. 3. V. 22. n. 33 K62². ebr. n, ſiguti Cantic. c. I. V. II. habe- tur, qui locçus hic à Commentatore noſtro alle- gatur, ubi ipſe exponit: Mν i, e. ornamenta, Pprimis ill, quilbus fions & fræna equorum or mari Kolent, autor Vulgatæ locum iſtum ibidem ſic vertit: murenulas aureas faciemus tibi, ver- miculatasaàrgento, Junii ac Tremellii verſio ibi- dem habet: lineas aureas faciemus tibi cum punctis argenteis. † Confer. hic tractat. Talm. Erachin, fol. 15.. * . * Hebr. O NN, hæc & ſequentia, usque ade , Srn i e. mutatur in Tau, abſunt à MSta 1. in q60 iſta ſolum legumur Han n er een i e. Heh infine diétionis mutatur in Tau, (quando cum alia litera &c.) 163 Zieuti Eſai. c. 2 7. V. 4. habetur. 164. Vide Eſther. «. I. v. 12. 16 5. Proht Genel. c. 30. V. 3. habetur- 166. Vide Geneſ. c. 2. V. 7. 167. Sicuti Hiob. c. 3 3. v. 20. habetur. 16 %. Proùt judic. c. 4. V. ”. habetur. 169. Vide I. Samuel c. 7. V. 17. 170. Niſi enim verbum iſtud eſlſet formæ ſive figu⸗ r& 7ySà litera od in 11 haberet Kamez; ſam verò, qusniam Jod punctum habet Chirek, i- deò elſl formæ 7O, ſicuti verbam , quod Proverb. c. 22. V. 19. habetur, eſt formæ 7 ac punctum hahet Chirek, ſic habetur in Gur Arjehk (N. XV. — mun) . bCnemge Chaldaice) Plequ capita 172, quc tho, ttede Vacc lraeliticutn) tierint¹ Moler mus led thurtn 10. 17). Ut PPi. e ſa Iuclinaverſs al (SPhnt ne, 176, in g rrr Arjen tol. 96. 0 D h. loc⸗ 1 yewig Mo. bum plumalis ne ſacto reeritur. 4 Hebr. E 8ne 4t Hehr. ) eo 2lunt ab unto 171. Fie redo: dum videtur, n- hadenus vulgt ſune,) Germani 171. Hebr. w ge capita legis ſeu vetlus biblie 6t Hebr, Nun uentidus: in verlendo ſecn 17 . Quoniam . igerant ſige agu Inr, iged dedit triaiſta prægeßt enimabbigia ſi in Gur Arjel lbbn brer ſuc, b pige oniet. (A. y. S⸗S — aosſor Ornz. etantig nariz lnet 1er uri vic olligenie units, Hert⸗ ullira lieta) e) Heh,gae etſlitere Meh, teragiel, gne nſtruitut velbi nltruckione ſe jus inflammat teta) Vau, qne tat, prouthabe⸗ lo loco) ine⸗ Omutatut, nen⸗ 1r)inter o llo oco.) te⸗ uur] (Verbum (ulürparitkot. emn) Bachin, fol. 15,2, lgentia, uaque a Tau, abfunt Mto Ntur Nin ⸗ Gictionismutaur in 1c) betu. habetut abetut⸗ habetur. 17. erkorme ſve ſgl⸗ aberet Kimez; amm mn hebet Chitet,i⸗ Febum M, guodh etur,elitore 093 ,e habeiut in Cur Arjel. CAP. XV. EXOPDI. 717 mam)—9, (ubi habetur:) D NN, & hoc modo ſeſe habere lolet lingua- ‚(nempèé) ut illa referat ſermonem ad hominem on i. e, murmurantem, (Chaldaice-) — V Di. e. queritantem, nec dixit *(Scriptura) ſ9) (Chaldaicè:) — P, ſic quoq; * linguâ vernaculàâ aliquis dicet: complaint ſoy, 171. referens ſer- monem ad ſefe, dum dicit: ſoy. Verſ. 24. Iki impoſuit ei] In Mara dedit ei (Deus) capita 172, quædam legis, ut in illis ſtuderent, (videlicèt capita, quæ agunt) de Sabba- tho, ** de vacca rufa & de judiciis. 17 3ʒ. Eod. verſ. 2 5. Et ibi tentavit eum] (Nempè Iſraéliticum) populum ac vidit (Deus) duram ejus cervicem, quòd non conſilium pe- tierint à Moſe verbis blandis (hoc modo:) intercede pro nobis, † ut aquam impetre- mus; ſed murmuràrunt. 174. Verlſ. 26. Si auſiultando auſeultaveris] Hæc fuit ſuſce- ptio. 175. ut (Ifraelitæ) in ſe ſuſciperent (legem.) Eod. verſ. 26. Feceri] Hoc eſt LEI. e. factum nempè impletio præcepti:) Eod. verſ. 26. &t auſeultaveris] i- e. Inclinaveris aures, ut ea accuratè perpendas. Eod. verſ. 26. Omnia ſtatuta ejus] (= PE) funt verba, (ſive res,) quæ in ſolo decreto regio conſiſtunt, ſine ulla ratio- ne, 176. & in quæ prava cogitatio 177. inſurgit (dicens:) cur iſta ſunt vetita: quarepro- ibi⸗ fol. 56. b. uti in mom ine ſuper Commen- tar. Raſchi h. loc. ad marginem allegatur, confer. infrà Exod. cap. 24. Verſ. 3. n. 6. ac not. im Ne* — Ha h. loc. Arjeh fol. 86. col. I. fin. confer. & hot. in Mme nan b. loc. in MSto I. pro 992 legitur: We in MSro z. habetur: WyM, quoniam ver- bum pluralis numeri, nempé: 10) in textu ſacro reperitur. † Hebr. 1y va i. e. roga pro nobis, in MSto I. * Hebr. D& & abſunt hæc ab utroque MSto Erff. hbic additur: n) i. e. miſericordiam (pete à Deo.) X Hebr. 1 & cuetera, usque ad verſum 25. h. c. abſunt ab utroque MSto. 171. Sic reddo: , êͦsðõ (ita enim legen- dum videtur, nam Gallica, quæ in editionibus hactenùs vulgatis habentur, aliquatenus corrupta ſunt,) Germani dieunt: er beklagt ſich. 172. Hebr. —*„a, ſic Judæivocant Sectiones ſi- ve capita legis Moſaicæ, interdum & comma ſeu verſus Biplicus ita dieitur. AXX Hebr. Qawa, ſict in MSto I. ita etiam in ſe quentibus: ran, quam lectionem etiam in vertende ſecutus um. 173. Quoniam Iſraélitæ tribus diebus in deſerto iverant ſine aqua, uti verſu antec. 22. . c. habe- tur, ideò dedit eis Deus per Moſen aquam i. e. tria iſta præcepta, ut in illis ſtuderent, exponunt 174. Hebr. A)yra, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & aliis codicibus corre is; aſt in editione He- bræa, quâ uſus ſum, legitur YTI; ſed corrup- t8, ut putbNo. 175. Sive: acceptio, ſcil. legis, Hebr. ad, quo nomine aliàs intelligitur doctrina oretenus tradi- ta Moſi in monte Sinai, quæ dicitur etiam Apr — 9 222 i. e. lex oralis, de qua vide inter alios D. Maſi Theol. Jud. Loc. I. p. 14. F. 4. & ſequ. hic autem ſignificat ſuſceptionem legis ſcriptæ, ejusque obedientiam, confer. not. ad Jerem. c. 2 3. V. 19. Sign. *X 176: Id eſt: quorum ratio dari non poteſt nec illa eis ad'ecta eſt, confer. Numer. c. 19. v. 2. n. 2. & Lightfoot. ad Luc. c. 1. v. 6. p 7 13. edit. Lipſ. confer. hie tract. Talm. Berachot, fol. 5. a. enim Rabbini aquam, quêd notet legem divinam, S& fol. 406. a. & Sanhedrin, fol. 10 I. a. it. Hora- ſic in Gur Arſeh fol. 86. col. 2. med. & not. ad jot, fol. g, b. libr. Prec. Jude part. I. p. 9 8. b. med. & p. 1 36. 177. Vel: quæ prava cogitatio irtidet, cavillatur, b. princ. conſer. & tractat. Talmud. Sanhedrin . repre- t t 518 EXODI. CAbp.XxV hibita, ſunt verbi gratia: veſtitus — 9 i. e. diverſarum ſpecierum, 17 8. & eſus car- nis ſuillæ, 179. item (illud) de vacca rufa, 180. atque hiſce ſimilia. Eod. verſ. 26. Non imponam * tibi] Et ſi fortè impoſuero, ecce ille (morbus erit) perinde ac ſi non eſſet impoſitus, quia ego ſum Dominus, medicus tuus, ** ac juxtà ſenſum ejus literalem- (hæc eſt expoſitio:) Eod. verſ. 26. Quia ego Dominus ſum medieus tuus] Ac docens te*** egem & præcepta, ut libereris ab illis (morbis.) veluti medicus iſte, qui dicit ali- cui: ne comedas rem iſtam, ne fortè illa tibi morbum iſtum adferat, † atque ſic illa- (Scriptura) dicit: medicina erit umbilico tuo. 181. Verſ. 27. Duodecim fontes aqua- rum] reprehendit, ſugillat, ſic iſtud: Wapn hic ver- tere poſſis. 178. De quo vide Levit. c. 19. v. 19. & Deuteron. c. 2 2. V. I I. ibique Raſchi not. n. 27. 179. Qua de re vide Levit. c. 11. v. 7. 180. Sive: junice rufa, de qua, Numer, cap- 19. verſ. 2. xHebr. rde d&", hæc& ſequentia, usque ad: Rn i. e, quia ego Dominus, abſunt ab utroque MSto. Xx Iin editione oa ne ſuper Commentar: Raſchi b. loc. addita funt iſta: urm i. e. hæc eſt allegerica ejus explicatio 5 allegatur quoque ibidem ad marginem Mechilta ac tracta tus Talmudicus Sanhedrin fol. 90. a. & fol. 101. 3. XXXx Hebr. H), locus iſte in utroque Möto ali⸗ ter & quidem ita legitur: †o) n Wnn NO JN T TN (MSt. 2. J n7-) (MsSt. z. 5&) en n ee b hn eehnn en en e een ae in en hE aRa N N& rH ðð nn e en e eee wen nen sp d Wen yD Nn ee y =ena y eyn N, e n ene en n —D en een orn a, D) e e ee eren ene den r yn 2 o n nd i. e. (Ego ſum Dominus medieus tuus, ) qui erudio te & qui doceo te viam, quam ambulabis, ne in morbum incidas, non ſecus, ac ſi medicus aliquis inſtru- at (MSt. 2. oſtendar ) amicum ſuum: (dicens) cibum iſtum N. non comedas ac potionem iſtam N. non bibas nec cubes in humido † (Scil. loco. Hebr. arua ſic enim cumv legendum pro ann, —α ο en eee ee e cum Tau, uti mendoſè hie habetur , confer. Levit. c. 16. v. I, Sign. *) ne forté in morbum incidas, ſic quoque hic (dicitur:) ſi auſcultando auſcultaveris voci meæ atque id, quod rectum eſt in oculis mels, feceris & aurem obverteris præceptis meis & ſervaveris omnia fia- tuta mea, (tunc) omnem morbum, quem im- poſui Egyptiis, quoniam illi non audiverant, proùt dicitur: quis eſt Dominus ille, cujus vo- ci auſcultem? (Exod. c. 5. v. 2.) non imponam tibi, quia ego Dominus ſum medicus tuus, qui te ideò præmoneo, ne quid facias, quod tibi morbum adterat, ficuti dicitur: acervus mesſis erit die ægtitudinis & doloris mortifeti (Elai. c. 17. v. 11.) aſt præcepthm eſt ſanatio homini magna atque toti carni ejus medicina, (Proverb. c. 4. v. 22. ſic dixit) loſeph, R. Simeonis fili- us, in MSto 2. deſunt verba iſta: ſicuti dicitur: acervus &c. usque ad: Joſeph, R. Simeonis Eli- us, poſteà ſequuntur ea, quæ verſu 27. b. cap- in textu ſacro habentur; cœterüm de hoc oſe- pho, R. Simeonis filio, vid. not. ad Genelſ. c. 24. v. 7. Sign. † & infra Exod. c. 27. v, 19. Sign. X* quoad fimile, quod hic habetur, confer. R. Sa- lom. not. ad Levit. c. I I. verſ. 2. Sign. † Hebr. e een . en en ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in exemplari Hebræo, quô uſus ſum; aſt in editione a o hic legitur: rep '& e eerene en i. e. (ne eomedas) res, quæ tibi morbum adſe- runt, & hæc eſt auditio ſeu auſcultatio præcep- torum. 191. Pront Proverb. c. 3. v. 8. habetur, confer. 6 not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 115. b. med. & quæ ſuprà h. v. Sign. "* notata ſunt, con-⸗ fer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 10 1. a. emn Nehechn 19 0 lod. el ę ulllueliii) Erl. 1. codem! tarerant tumelt)ut 60 ſarinacte eagi moſekto Cie in tachatu Lalnu 1. Ferl 3. ie. utmnortlift Poltrazb.ſec elt AdoNierut⸗ demelhac.) ! — 192. Vigeliccet ut ſe an ie. tis,) ſicutiin no P. 90. ). el tontes & ſetag creationis ibiden betuir in GutAr; not, in NN N 183. Vel: obyen geidenus de öf quæklciltridus, conter,& hic 50 Talm. Jeyamme 194. Ut feil ilmi glielcerent, vic Patt. 2,e 90. 4 Hebr. en, Pnd ie, Syr maggi⸗ 1 Hebr. Arn, a Ponunt: pce Du. ler Il Tuenet, z. ſ. l CMXV l. Lelus cat- etl 16. NM delinoneltt ejusliteralem, 4) Ae ocens e, guidicltali⸗ atqueſiela infunten 4lla. rim —— babetür, colter ) e fontt in ble (cicitut:) ſi ci mer itque id, eceris & aukem ryayeris omnia ſiz⸗ oibumm, quemin- l non audiyennt, ans ille, ejus ,0⸗ 1.) nonimponam mecicls tuns, gui ſacis, quod ibi ur: Aceryus meslis mottiteti (Blai,e. ell ſanatio homini deciciga, (Provetb, h, N. Simeonis fli⸗ zila: cuti Ckitut: h, R. Simeonibl⸗ 1e verid 17.0 a). erulh de hot ſole⸗ not, 2d Gentel c.140 27. 6,19. Sign. * tur, cOnler, R. da⸗ Ferl. 1. Agl. n ſe in Bibliis Hebtæo, qud uſus 1 ö hit legituf: 8 Drn D iibi morbum ade⸗ aulebltatio precep⸗ . Uabetur, t0tlen. & tte lep. 115,b. med⸗ 3 notata ont, C0l⸗ in tol olea CAF. XVI. EX 0D1. 519 183. Eod. verſ. 27. Et ſeptuaginta Palmæ] Puli Iſraelitici.) CAP. D rum] Reſpectu duodecim 182. tribuum Iſraeliticarum fontes iſti) præparati erant. Reſpectu ſeptuaginta 184,. ſeniorum (po⸗ XVI. PErſ. I. Deeims quinto die] Expressè nominatus eſt dies manſionis iſtius, quĩa⸗ codem illo die conſumpta erat (ſive defecerat) maſſa farinacea, 1. quam expor- taverant (Iraelitæ) ex EÆgypto & opus habuerunt (cibò) Man, (idque hic ſcri= ptum eſt:) ut doceret nos (Scriptura, )quòd comederint (Iſraelitæ) de reſiduo ?2. maſlæ farinaceæ ſexaginta atque unà comeſtionibus, 3. & quòd deſcenderit illis Man deci- mo ſexto (die menſis) Aprilis 4. atque dies unus in Sahbatho fuit, ſicuti ſcriptum eſt in tractatu Talmudico: Schabbat. Verſ. 2. Et murmurdrunt] Quia defecerat panis. 5. Verl. 3. Iinam mortui eJe»mus] (Verbum 5ND idem ſignificat, ac:.) Da i. e. ut mortui fuiſſemus, nec iſtud eſt nomen rei (ſubſtantivum,) veluti ib i. e mors noſtra; 6. ſed eſt perinde, ac NRNWDP, 0NGE, , (quæ ſignificant: Ry 3)HyNi. e. ut faciamus, J D N e i. e. ut caſtrametemur, (ſic 0N D hic i- dem eſt, ac:) O1 NQD) i. e. ut mortui eſſemus, ac Targum ejus eſt: Nor O r Ttt 2 (He- 182. Videlicèt ut quælibet tribus caſirametari pol- ſet han y i. e. juxtà ſcaturiginem illius (fon- tis,) ſicuti in notis adl ibrum Prec. Jud. part. 2. p. 90. 2. med. habetur; hos autem duodecim Hontes & ſeptuaginta palmas jam inde à ſex diebus creationis ibidem fuiſſe tradunt Rabbini, uti ha- betur in Gur Arjeh fol. 86. col, 4. med. vide & not. in an mne h. loc. 193. Vel: obvenerant, Oecurrerant, Hebr. nen, Seldenus de Synedtiis lib. I. c. 15. tranſtulit: quæ (ſcil. tribus ibi convenerant; ſed minus aptè, confer. & hic not. in 'nan nD P h. lOc. it. tract. Talm. Jeyammeot, fol: 13 ½.Üe 194. Ul ſeil. illi ſeptuaginta ſeniores ſub iſtis re quieſcerent, vide not. ad librum Prec. Jud. dict. part. 2⸗ P. 90. a. med. . « Hebr. dl, in urroque MSto pro illo legitur Pi i. e. Synedrium, i. e. aſleſſores Synedrii magni. — 1. Hebr. — . n, quam dictionem communiter ex- ponunt: placentam toſtam ſuper prunas, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 835⸗ it, Raſchi not. ad 2. Sive: de reliquiiso in Hebiæo hic habetur pvn i, infrà v. 3 5. h. c. n. 94. vocantur ab autore noſtro —a) i. e. placentæ, in notis Ra- ſchianis editionis men hew hic additur: E En n i. e. aut de reliquiis azymorum. 3. Sic cum Lightfoot. ad Matth. c. 14. v. 20. Ver= tere volui dictionem nrpyD, quæ hic habeturs Galli bene exprimunt per vocem: repas, confere infrà v. 3 5. h. c. n. 88. it. Gur Arjeh fol. 96, col-. 4. med. . 4. Hebr. WN, qui menſis Aprili noſtro maximam partem teſpondet; fuit autem is menſis ſecun- dus ab egreſſu ex «Ægypto, confer. infrà dict v. 3 5. h. c. n. 82. & not, in an he h. loc. * Et quidem ejusdem ſol. 87. b. prout ad marginem allegarur in pan E ſuper Commentar. Ralcbi b. loc. 5. Vide, quæ verſu antec. I. notata ſunt ab autore noſtro, confer. hic tract. Talm. Erachin, fol. 15. a. 6. Confer, quæ ſuprà ad Exod. c. 14. vV. I2. n. 4 . SS n. 49. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fal. 87. col. 1. fin. (Hebraicè:) D h 7. i. e. DND N' utinam eſlemus mortui! Verſ. 4. Eer ſingulos dies] i. e. Quantum opus eſt 9. ad comedendum die (uné,) id col- ligant (Iſraelitæ) die ſuo, nec colligant hodiè id, quod opus eſt in craſtinum. Eod. verſ. 4. Ult tentem illam] Tentabo eum, num ambulaturus ſit in lege mea, an obſerva- turi ſint (Iſraélitæ) præcepta, quæ ab illo (pane cœleſti) dependent, (nempé:) ne ex il- lo relinquant (aliquid in craſtinum,) ac ne egrediantur die Sabbathi ad colligendum. * Verl. 5§. Et ſit duplum] (Nimirûm) in diem (præſentem) & in craſtinum. 9 Eod, verſ. 5. Duplum] (Nempè:) ſuprà id, quod conſueverant (Hraelitæ) colligere quptidié in cœteris diebus ſeptimanæ, exiſtimo ego,* (verba iſta: 3) quod intulerunt (Iſraelitæ,) futurum erit* duplum, (eum habeant ſenſum, nempè) quèòd, poſtquàm intulerunt- (Manna,) invenerint metiendo duplum ejus, quod collegerant; 10. menfurarunt au⸗ tem quotidiè, atque hoc eſt illud: collegerunt panem duplum 1 1, collectio (leilicèt) ejus fuit inventa panis duplus, atque hoc eſt iſtud: proptete ille dat vobis die ſexto pa- nem bidui, 12. i. e. dat vo bis benedictionem (vernaculé:) poi ſon 13. in domo, utim- pleatis Gomer bis in panem bidui. Verſ. 6. Væſßere] (Dictio —p hic valet) perinde, ac: 2 i. e, ad veſperum. Eod. verſ. 6. Et cognoeſtetis, qudòa Dominus edurerit vos ZX 7, Prout Num. c. 14. v. 2. habetur, ubi vide Raſchi 12. Sicuti inlra V. 29 . c. habetur, ubi vide not. not. n. 1. conler. & not. in amt rnew h. loc. num. 72. * . . . ⸗ V . 3. Id eſt: colligat populus demenſum cujusque I3. Sic reddere hic poſſis dictionem o, in no- diei quotidiè, prout unii ac Tremelli habet r⸗ tisad Proverb. c. 11. v. 25. habetur mo", vid. ſio, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ibid. n. I1. nam in editione Hebraiea, quà uſus loc. ut & Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur ſum, ut & in exemplari naf rew dua lineolæ in =pan nepm à, loc. ubi, vide etiam notas, ſuper dictionem iſtam poſitæ reperiuntur, ad in- confer. & tract. Talm. Tahanit, fol. 9. a. & Ba- dicandum, quòd illa ſit peregfini idiomatis; ba mezia, fol. 86. b. it. Joma. ſol. 7 5. a. S b. confer. not. ad Thren. c. 3. V. 16. n. 24. in Bibli- * Fuſiofem loci iſtius explieationem vide in not. 1 tamen Buxtorf., deſunt duæ illæ lineolæ ſa. oparm M h. I. confer. & tract. Talm. Schabbat, per dicta voce, hinc fortè dictionem uve 9. Confer. inftà v. 22.: he c. n. 59. & Gur Arjeh fol. cat: angeri, multiplicari, eonter. not, ad Pfalm. 987. col. I. fin. & col. 2. princ. 72. Verſ. 16. n. 2 5. ut S& ad Jerem. cap. 50. v. * Hebr. de Me, hæc & quæ ſequuntur usquead: 11. Sign. * ut ſenſus hujus loci ſit: dat vobis 2y i. e. veſpere, ſicuti v. ſeq:. 6. h. c. habetur, penediéctionem augmenti, ita, ut Manna, dum abſunt ab utroque M Sto. veſpere Sabbathi in domo menſuratur, miraculo- x½ Quæ verba hoc vetſu 5. habentur. ſè ereſcat ac multiplicetur benedictione Divina, 1. Senſum autoris noſtri hunc eſſe puto, nempè, ſic etiam in hujus loci Germanica verſione cujus- quòd Iſtaelitæ non ipſum duplum in deſerto dam Rabbini habetur: Wenſchung mehrung collegerint; ſed, quòd id, quod illi collegerant, 1. E. benedictio augmenti, confer, num. antec. metiendo deprehenderint, eſſe duplum, benedi. 10. h. V. 5. & infra v. 29. h. c. n. 72. confer. & ctione Divina eaque miraculoſa, confer. num. 13. Gen. c.2. V. I 1. ubi agitur ad fluvio , quem h. v & v. 17. bh. c, n. 52. Ralchi Nilum exponit, de cujus incremento & 1I. Vide infrà V. 22. E. C. ibique not. n. 59. ubertate vide ejus not. ibid. c. I. — Anee E non 05 ſimus, 4 eptis 2etet te enmo el dcin Moles)eſzet⸗ gelgetium veltt nia non utpar neceſſltatem 1. ejus guiapobi⸗ licet) guandote ſupri, itax Ge M — E 19. Drollt iöpra r, j. de guibus rid lum polt wocem zlter, quunn die N a Cwo D W d f den d ie⸗ ſed non leleno vu ferant IMatlite⸗ dar erat, n wani dere faclet Manr illud (Manme) de pis, nam fufrus ſert) quanto tanquäm retuban vobis coturnite⸗ OrPn i t. cod. hoc V. 7. int locus ille ſic leoi⸗ ) D n N Dn d d n e n n e r e en en bi vobis Deus co & per modum à jamdum cognoſe nonlit temolg , Cegrumices) uor Lcolligenlum, inum9, boc, ligere hiti umn (llatlte) Amintulerund, denfüräruntau⸗ ſeclig (elſce, bisdte ſerto e n dotmno, utin- Velet)perinte, PA edtxeyit tor er — hem Purh in o. abetur o, wis. lebtaieg, gla uins Vh guc ligeolx lepefiülntur, ad in. eglini idiomatis, 15, h 24. il bibli⸗ illæ lintole ſa. Gdidtionem ponn v quod ſgnif : glet, not, 40 Dlalmn. erem, ea. J0, 5. loei ſit: dat vobis „ ut Nanns, dumm nfuratur, miraculo. nedickione Diyina, Hica verlione cllus⸗ nſchung tnehtung nker, numm. aulec⸗ . n. 71 chuſer & Hunio Pe,, guem Uus inclemento — Aut, ubi pide note⸗ CAP. XVI. eæ Toypto] Quoniam dixiſtis nobis: quia eduxiſtis nos, 14. ideò cognoſcetis, quòd non nos ſimus, qui eduximus; ſed quòd Dominus eduxerit vos, qui vobis (aliundè) ar- reptas adferet coturnices. 15. Verſ 7. Et mané videbitis] Non de gloria (Dei) hic ſermo eſt, dicitur enim: & ecce gloria Domini apparuit in nube; 16, ſed ita dixit illis (Moſes:) veſpere cognoſcetis, quòd poteſtas ſit in manu ejus (ſcil. Dei,) ut det vobis deſiderium veſtrum, ac carnem quidem dabit; aſt non ſereno vultu dabit illam vobis, quia non, ut par fuit; petiiſtis illam, ſed pleno ventre; verùm quoad panem, quem ad neceſſitatem 17. rogâſtis, dum ille deſcendit manè, videbitis gloriam ſplendoris vultus ejus, quia vobis deſcendere faciet illum (panem) per modum amoris, 18. manè (vide- 52 1 licèt) quando tempus eſt, præparandi illum (panem;) fuit autem ros infrà atque ros ſuprà, (ita, ut Manna medium) cubaret veluti in capſa. 19. Eod. verſ. 7. Murmura- f f f llt 3 tiones 4 14. Prout ſopra v. 3. . c. habertur. 15. De quibus vide Numer. c. 11. V. 3 1. cbete- ium poſt vocem v' i. e, coturnices, in MSto 1. aliter, quàm hic, & quidem ita legitur: aè Ne ne een ee een een ( ððẽ a ein e enn e e e NDeNA ENAD E S en v 87 i, e. (Dabit vobis Deus coturnices;) ſed non ſereno vultu, nam eece pleno ventre pe tierant (Ifraélitæ) iſtas coturnices, non ſicuti veſtras &c. prout in textu ſacro eod. hoc verſu par erat, aſt manè quando (Deus) vobis defcen- habetur. dere faciet Manna, videbitis, dum ipſe (Deus) 16. Sicuti infrà v. 1 0. h. c. habetur, nam apparitio illud (Manna) demittet, gloriam Divini numi. iſta gloriæ Domini non eſt facta altero die mane: quem, uti par eſt, petiiſtis, (Deus) vobis deicen- dere faciet per modum gloriæ (ſive honoris, vi= delicèt) qui recubet tanquàm in capſa, (ut ſit) ros luprà atque ros infrà; manè autem, dum in- terdiu tempus eſt, præparandi illum (panem cœ- leſtem) dicitur enim: mané, cum videritis glo- riam Domini (hoc verſ. 7. cognoſcetis,) dum dabit vobis Dominus panem manè & carnem velpere (Verſ. 9. 6 cap.) dein in eod. MSto 2. ſequitur? Parrahh nee i. e. murmurationes nis, nam vultus ſerenus & per modum amoris (erit,) quando (Deus) illud delcendere faciet, tanquäm reeubans in capfa & quando adducet, vobis coturnices, poſteàa ibidem ſequſtur & PHR i. e. murmurationes veſtras, ſicuti ecod. hoc v. 7. in textu ſacro habetur. In MSto z. locus iſle ſic legirur: nN eden ee ie „b. ee e r r dn e e ae nn nn den ee en ree n nn e en n een ee e ri an en .e en e en nn e renn enn e eenn e Ayn n n rn ne eenn mnn i. e. (Da- pit vobis Deus coturnices;) fed non ſerene vultu & per modum amoris, dicitur enim: veſpere jamdum cognoſcetis (verſ. præc, beh. c.) quòd non ſit tempus (commodum) præparandi illas (coturnices,) quoniam petiüſtis cornem, non ſi cuti par eſt, (nempé) pleno ventre, aſt panem, ſed illo die, quo Aston filios I(Gaelis allocutus eſt, uti ex contextu dicti verſus 10. patet, atque hac eſt ratio, cur hic non ſermo ſir de apparitio- pe gloriæ Domini, confer. Gur Arjeh fol &7. col. 2. med. ubi eodem, quo hic, exponitur modo, vide & not. in Snon mew b. loc. ut & Tract. Talm. Schabbat, fol. 97. b. 17. Confer. quæ ad v. ſequ. g. b. c. n. 2 8. notata ſudnt. I9. Sive: dilectionis, nempe valtu benigno ac ſe- reno, amoris ac gratiæ pleno, fie Saf 1 hic expono, confer. nor. in onon mnom h. I1oc. 19. Hebr. & DOen, confer. infrà verſ. 13. h. cap- n. 33. & Vv. I4. n. 3 9. ac 2. Reg. Cap. 10. V. 22. ibique not. Sign, † Manna igitur fuit yna i. e. in medio atque bpni. e. in ſacculo ſeu pera cubabat nnni, e, tanquam in arcula, ſicuti in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 1042:2. 612 EFXODI. CAbP. XVI. tiones veſtras, (quæ ſunt.) contrà Dominum] (Verba enim iſta: —) W i. e. con- trà Dominum ita ſunt intelligenda, ac ſi ſoriptum eſſet:) n — p WNi. e. quæ (ſcil. murmurationes) ſunt contrà Dominum. Eod verſ. 7. Nes vero* quid?] i. &. uidnam nos ſumus reputati? Eod. verſ. 7. Quiz ad murmurandum concidſtu 20. contrà nos] i. e. Quia contrâ nos feciſtis murmurare omnes, (videlicèêt) filios, uxores ac ſfilias veſtras promiſcuamque multitudinem; neceſſlariò autem ego cogor explicare (verbum:) informa WET e. proptereàâ, quòd fit dageſchatum & aliam- Rabeat lectionem, 22, ſi enim illud (verbum) lene?3. eſlet, eæxponere poſſem iſtud jux- contrà Moſen; 24. aut ſi eſſet (in verbo iſto) Dageſch nec (illud haberet) od ac legere- zur: , poſſem explicare iſtud, (quòd idem ſignificaret, ac) 55 ; 25. jam Vero illud juxtà ſenſum literalem eſt loratoribus (dicitur:) titudinem. 26. Verſ. 8. 15 h i e. murmurare feciſtis alios, ſicuti de ex- 13M i. e. &murmurare fecerunt contrà eum univerſam mul- Carnem ad comdendum] Non verò ad ſaturitatem, docet (hie) lex morem hominum, ne illi comedant carnem ?7, ad ſaturitatem; ſed quid vidis (Deus,) ut deſcendere faceret panem manè ac carnem veſpere? (nimirùm) quia pa- nem petierant (ſraelitæ,) prout decebat, 8, impoſſibile enim homini eſt (vivere) ſine pane 3 6fn. habetur, confer. & dict. part. 2 p. 217 2. princ. ubi notatur, quòd Manna pervaſerit 248. membra hominis, (tot enim membra eſſe cor- oris humani ex anatomia Rabbinica affiimant 2 6. Vide Numer. cap. 14. V. 36. n. 56. confer. & Judæi, vide Buzxtorf. Synag. Jud. cap. 3. pag. m. 39.) idque ſignificare dictionem dop , Quæ intrà verſ. 14. b. cap. habetur, quæque efticit idem habet etiam Baal numerum Hi. e. 249. Hatturim in notis marginalibus . loe. & Conſer. hic tract. Talm. Chullin, fol. 89. a. & go. Sic verbum: in, juurà mentem Raſchi, tranſitivè vertere volui, confer. n. 2 6. H. verſ. 7. & verſ. ſeq. 8. H. cap. n. 30. èò 21. Id eſt: tranſitivè ſive in Hiphil, ſicuti illud ac- cipitur Numer. cap. 14. V. 36, confer. infrà num. 2 b. h. verſ. . . 22. Vel: quòd aliter legatur, quàm ſcribatur, hie enim ann ſive ſcriptum eſt: An; ſed " i. e. legendum eſt: rion, ſicuti Gloſſa marginalis Malorethica hic habet. =ð 23. Hebr. 90 i. e. remiſſum ac ſine Dageſch ‚, ſic qicitur Grammaticis vocabulum lene, absque Dageſch, vide Buxtoff. Tiber. cap. 9. H. 2. tol. 15e 24. Sicuti cap. equ.⸗17: v. 3. habeétur. = 2 5. Nempe: in forma Hithpabel, ut ſignificet: vosmet ipſos ad murmur excitaſtis, confer. Gur Arjeh fol. 97. col. 2. med. ſuprà num. 20., verſ. 7. quocircà verbum iſtud: en, quod hichabetur, non eſt my 7 ) i. es vVerbum ſtans; ſed Nxn 7) i. e. verbum tranſi- eas ſeu tranſfitivum, prout habetur in Gur Aeh fol. 87. col. 2. med, confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1779. in MSto I. poſt verba iſta: eyn i. e. univerſam multitudinem, alia habe- tur explicatio, quæ, quoniamn valdè confuſa eſt ita, ut nullus inde ſenſus erui posſit, hie omiſſa eſt. =è D 27. Sed panem comedant ad ſaturitatem;: carnem ver habeant obſonii loco, German. als ein zue Gebroͤts/ confer. Cornel. Nepotis Themnſtocl. cap. 10. n, 3. posſis & ſic vertere: quòd non conedere ſoleant carnem ad ſaturitatem. 2 8. Vel: ſicuti par ac conveniens erat. videlicèt ad necesſitatem, uti verſu antec. 7 habetur, ubivide not: n. 17. confer. hic tract. Talm. Berachot, f. 20. b. & Joma, fol. 75: a. it. Sanhedrin, fol. 110. a. 110:à. “ . ca W.. mnezeimhehe bebantſomen ills(carnem i .Auihu ot bdiunt mürmu 13 Cmmir] 13. Hitaubatid ict: Echmd leſtendebatſup cCcce illud (Mar u] Dun vol ſicuti fos ſolet lgeos euscla Rabbini autemn ſcendebatcube ie deletti &c. Qum 36. neceil — . Ziſe: eborii le non commod Ttarlitis carnem ſicuti arelat, ſin exponiur, 4 derit in pornam Utlaborſen delat lur, qud hrapal⸗ 30, Hie juzli Ral volui verbum d fel, verl. antec. Hehr. , iſte i e, (Ctutnix, pr luntab vmogue 31. Vide rattat, legatur in Oin ſt. hy eige Commentzrium ne96, pertot, u iſe ho loculta lis 0 libren Prine. epponitun turnir, ſclti int liiecznt, ) Rr, „„ CA. Yyl. — — NNüe⸗gae uide i,e. Concueſi⸗ 10 )flios urotes gor explicare atum Kaliam, Aemiſudiur. lgrayit popolvs Podaclegen. nn; eſem 0s, ſicuti de er⸗ niverlam mul⸗ Gritatem, gocet ſeduiduidis irüm) glia pr⸗ ltvirere)ine panez betur. bel, ut ſianifcet: laͤllis, contet Gur 6, ne 56. conlel. & citcà verbum iſtud: n el dmy Dol e⸗ i e. verbutm tranſi⸗ beturin Gur Anehr 1.& Buxtott. Lex. ol elbaiſti: tudinem, alabe⸗ in velde copfula elt . iposlit/,lie otilla aunilstem; tHem German. gl eit iue feporis Themitoc!. Uertete: quod hn ſaturitatenmn. ens etat, videlictt 1d y abetur, vbille lm Berechot, 10. ahedrinn foh,110,2 CAbP. XVI. äs 2⁸ pane; carnem autem petierant (Iſraélitæ,) non ſicuti conveniens erat, quoniam multa habebant jumenta, prætereà poterant illi (vivere) ſine carne, quocircà (Deus) dedit-⸗- illis (carnem) in tempore defatigationis, 29. quod non conveniens erat. Eod. Verſ. 8. Quibus vos ad murmurationem incitatis 30. contrà illum] (Videlicèt) alios, qui vos audiunt murmurantes. Verſ. 9. Ascedite *] Ad locum, ubi nubes deſcendit. Verſ. 13 Coturnix] ( eW) eſt ſpecies volucris & quidem valdè pinguis. 3r. Eod. verſ- 13. Feuit cubatio roris] Ros cubabat ſuper Manna; ** atque alio in loco illa (Scriptura) dicit: & cùm deſcenderet ros &c. 32. ros (ſcilicèt) deſcendebat ſuper terram ac Manna deſcendebat ſuper illum (rorem) dein iterùm ros ſuper illud (Manna) deſcendebat & ecce illud (Manna) recubabat tanquàm in capſa. 33. Verſ. 14. Er aſeendit cubatio ael rrk Sol oriebatur, aſcendebat tos, qui ſuper Manna erat, in occurſum Solis, ſicuti ros ſolet aſcendere versus Solem: quin etiam, ſi teſtam 34. ovi impleveris rore⸗ atque os ejus clauſeris & in Sole poſueris, ipſa per ſe (ac ſponte ſua aſcendit in aerem; Rabbini antem noſtri* exponunt, quòd ros aſcendebat à terra in aẽrem, atque, dum aſcendebat cubatio roris, detegebatur Manna ac videbant (Iſraelitæ) & ecce in ſuperfi- cie deſerti &c. 35. Eod. verſ. 14. TZenue, denudatum **] (Hebr. O9O) dete- tum 36. nec ei ſimilis eſt (dictio) in Scriptura, ac poterit dici, quòd OaODDſignifi- cet 29. Sive,: laboris i. e. veſperè, ſenſus eſt: tempo- re non commodo ac minus idoneo Deus dedit Itraëlitis carnem, quoniam illi non petierant, ſicuti par erat, in Gur Arjeh fol. 87. col. 2. circà ſKſin. exponitur, quod Deus carnem veſperê dede- derit in pœnam, eny y ee ee, . e. ut labor ſeu defatigatio illis (Iſraslitis) imponere- tur, quò præpararent (carnem ad comedendum.) 30. Sic juxlà Raſchi mentem hic tranſitivè vertere volui verbum nYn, quod hic habetur, eon- fer. verſ. antec. 7. H. cap. n. 20. * Hebr. ap, iſtud ut & ſequentia, usque ad- dovs i. e. coturnix, prout verſu I 3. H. cap. habetur, ab- funt ab utroque MAstto. 31. Vide tractat. Talm. Joma, fol. 77. b. ſicuti al- legatur in n-ri neh. loc. cœαteuaον, quid ſit: , vide præ aliis Dn. Hiob. Ludolfi Commentarium 2ad Hiſtor. SEthiop. lib. I. c. 14. n. 9 6. per tot. ubi pluribus probare ſatagit, fu- iſſe hv locuſtæ quoddam genus mundum; in notis ad libram Prec. Jud. part. 2. p. 217. a. princ. exponitur, quòd w ſit DaO) i. e. c0. f turnix, ſicuti interpretes h. loc. communiter ex- hHE i. e. ros deſcendebat, abſunt ab utro-= que MSto. 32. Sicuti Numer. cap. II. v. 9. habetur. 33. Confer. quæ ſuptà ad vetſ. 7. h. cap. n. 19. n0.⸗ tata ſunt, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2 094. it. tractat. Talm. Joma dict. fol. 75. a. & Me- chilta, prout ad marginem allegantur in 1*α* Pan b. loc. * Hebr. 70 a hæc & ſequentia „ usque ad e 5&¾ π i. e. quin etiam, ſi & c. abſunt ab utroque Msto. 34. Sic dictionem ro Ow hic vertere volui, à non- nullis exponitur: fiſtula, calamus cavus, confer. ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2 501. D *X Hebr. ran hac & ſequentia, usque ad: yen an j, e. atque, dum aſcendebat &c. abſunt ab utroque MSto. 3 5. Coœtera mox ſequuntur in fine hujus comma- tis eqque à Commentatore noſtro exponuntur; confer. not. in pea re h. loc. XXX Hebr. 99e i, baæc & fequentia, usque acz 5 & i. e. tenue quidpigm denudatums ab- ſunt à MSto 1. plieant, . . e Hebr, in) 7), iſtud, ut ſequemtia, usque ad: 36. Chaldæus habet "pn i, e, decorticatum, de- 224 EXKODI. ceC 5 i. 6. Gacculum 37. acperam, C A P. XVI * ngüa Milchnæ habetur, nimi- rùm) quando denudata fuit cubatio roris, viderunt (Hraëlitæ,) quòd tenue quidpiam faer it OSOFD i. e. denudatum in eo inter duas cubationes 39. roris, Onkelos inter- pretatur PD, 40, quod ſignificat denudationem albi (ſive deglabrationem.) Eod. verſ. 14 Velut:pruina] (Dictio: )) linguâ vernaculà (notat:) gelèe, * ((Onkelos bic habet) 2 PH— i. e. tenue; quaſt caly, (ſicuti habetur in illo loco:) tanquàam⸗ lapide⸗ i. e. Calcis, 41. eſtque ())) ſpecies coloris nigricantis 42. ſicuti dicitur jux- tà 43. Qocum illum, qui incipit:.) 3)82 44. (ubihabetur:.) & auripig- mentum, 45. (in Chaldaica igitur Paraphra ſi, uti jam dictum eſt, habetur:) )12 P5 i. e. tenue, veluti calx, 46. (pergit Chaldæus:) tanquàm pruina (ſive gelu) ſuper ter⸗ ram, 47. (enſus eſt,) quòd minutum fuerit (Manna ) i. e, tanquàm calz & cuba- verit coagulatum inſtar gelu ſuper terram, atque ita eyplicatio erit (verberum textus ſacri:) tenue inſtar pruinæ (videlicèt:) expanſum tenue quidpiam 48. & coagulatuw-, tanquam gelu, P linguàâ vernaculà (ſignificat:) tenuis, ténuis deſuper; (dictio autem iſta:) )2, quæ in Targum Onkeloſi (habetur,) addita 49. condenſata enim fuit cruſta eſt nudatum, cuſjus interpretationem autor noſter bic ferè ſequitur, confer. præ aliis P. Fagii not. h. loc. ut & num. 40. H. verſ. De ſignifcatione hujus vocis & vide Bux⸗ torf. Lex. Talm. fol. 806. confer. & not. in 'non h. loc. 38. Hebr. NpoDTn, quæ dictio hic habetur, de qua vide Buxtorf. dict. Lex. Talm. fol. 54 5. di- citur alias etiam dppD ), de cujus ſignificatione vide Ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 44 3. ubi exponitur: alca, caplula, marſupium, confer. & Lightfoot. in Luc. cap. Z. V. 12. P. 77 6. & in Johann. c. 12. V. 6. p. 10 82. edit. Lipfſ. 39. Vide, quæ ſuprà ad verf. 7. . cCap. n. 19. nota- ta ſunt. 4⁰°. CGonfer. fuprà n. 3 6. F. verſ. 1. & Michlol Jophi, h. loc, . “ Sic exprimo , prout in MStO z. legitur, in MSto I. aliisque editionibus habetur &e mendoſe, ut puto. 41. Prout Eſai. cap. 27. V. 9. al. verf. 11. habetur. 42. R. Salomo in Beza fol. 15. col. 1. ſeribit, eſſe ſpeciem terræ denigrantis, Hebtæa vide a- pud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 42 5⸗ 43. Hebr.)), eſt iſta dictio apud Rabbinos uſita ta, quæ tunc ſolet uſurpari, quando notæ ali- quæ, textui adjunctæ allegantur vel lector ad l illas remittitur, in Gur Arjeh iſta ſæpe occurrit, vide inter alia allegata ejusdem fot. 89. 01 4. circa fin interdum etiam dictio: 72&ι in limili te ſolet adhibert. 44. Id eſt. tectum ſanguine, eſt iſtud caput ſextum in Pen Cholin ſive Chulin, qui eſt liber ſe- cundus partis quintæ operis Talmudici, agens de animantibus mundis & immundis & c. 4 5. Hebr. † hivide de hujus vocis fignificatione Buzxtorf. Lex. Talm. fol. 69 3. 46. In Ar. Montani, ut & P- Fagii Latinis verſio- nibus transfertur: acetvatum, coacervatum, ac legitur in eorundem Paraphraſi Chaldaica: , juxtà Veneta magna ac regia Biblia ; aſt editio re- cens cum triplici Targum habet: i. e. quaſi calæ & ſic in Paraphraſi Onkelos, quàâ ego uſus ſum, etiam legitur, eogdem modo & R. Salomo in Commentario ſuoò hic legit, confer. Buxtorff. Lex. Talm. fol. 502. 47. Sic verto hic Chaldaica iſta: ayè 9y , ſicuti verba illa in Paraphraſi Chaldaica hoc lo- co habentur. Oðè 148. Hebr. “ i. e tenue, rarum, tenerum, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2052. 49. Sic reddo hic: vam, confer. Numer. cap- 17. V. 3, D. 5. in Moto I. legitur: erni, e- 8 1e, Justinumett met cvifiscahitl Aeloerunt, auice ſuntlcenluri tumcollegerat, gioſuo, K gdd vï)capite, e ful 20. kk feligter poltit eine 20 4,4ueſetgi tandem vermhes - ſofetiſolet in Mmnn— For ll ek: gictio Chaldaica habet teytiͦ Hebtaico hi tü reſpondeat, ee prine, tLieuti Damiele ſchi not conler. 2d LParaphr, Chul Man agitür, cen Judl patt. 1. pel Man fuerit una ſirv⸗ moyy⸗ ſpeninam quo fupka Exod. c. lidt, diec, Juch Kem ille res en⸗ 22 g. Ol. 1 ub Molis intti dey cedit Sabbatum Aiete, quemm 4 cauſtum obtiiit Wel. it intra E⸗ Delleromc, 34. Mür, ninl⸗ AUue qriciin. Onkeſor Untets ohem. Lod. (Onkelor: 0) tancvim, emicicinniur. 8 iſig 1) gelo)luper ttte m cal &uba. etborumtertas (Oagulatum, enim fait etuſta abetut)addit⸗ — it ſape oecuitit, em ſol. d9. el 4. 9: N in ſimilite Alud cagutſenumn Ui ect Eher a 1, u elt berſe⸗ Talhwudici, agens . ₰ lmundis c. oris ligrifienione . gii Latinis Vetllo. lChaldaica: MI, Biblia; aſt editiote⸗: bet: Wal,e,gnel Elos, qus ego ulis modo &R. Salomo in contet, Duntolf. 2 lu: 6Chalcaica hoc 0 lm tenerum, ilde 7 Onfer. Nummet. 2A 1 . legnut: vnpi el CAp. XVI. EXODf. elt linguæ Hebrææ, 5o6. nec huic reſpondet (aliqua) vox in verſu (iſto ſive textu Bibli⸗ co.) Verſ. I 5. Hoc eſt Man] (Dictio P ſignificat:.) i. e. præparationemali- menti, veluti (accipitur in illo loco:) [D i. e. & præparavitillis rex 51. Eod. verſ. 15. Quia non noverant, quid eſet] (Nempè,) ut illud nomine ſuo vocarent. Verſ. 160 Gomer] Eſt nomen menſuræ. Eod. verſ. 16. Juxtdà numerum animarum veſtrarum] 1i. e. Juxtà numerum animarum, quas unusquisque habet in tentorio ſuo, accipite Go- mer cuivis capiti. Verſ. 17. Alias pluss alins miinus] Puerunt, qui collegerant multum ac fuerunt, qui collegerant parum; aſt quande veneruntad domos ſuas, ſinguli metiti ſunt (menſurâ) Gomer id, quod collegerant, (tunc deprehenderunt, quod is, quimul- tum collegerat, non amplius, quàm Gomer, collegerit pro capite, quod erat in tento- rio ſuo, & quòd is, qui parum collegit, * non minus, quàm Gomer, inveneritpro(quo- vis) capite, ac fuit r iſtud miraculum magnum, quod eainre factum eſt. 52. Verſ. 20. Et reliquerunt monnulli] (Iſti fuerunt) Dathan & Abiram. 53. Bod. verſ. 20. Et produwxit vermes] (Verbum — )5)) ignificationis eſtDie. vermis. Eod. verſ- 20. Atque ſætuit] Ecte inverſa eſt hic textus (ſeries,) nam ab initio fæœtuit (Man) ac tandem vermes produxit, 54,. Veluti dicitur: nec fœtuit nec vermis in eo fuit, 55. atque ſic fieri ſolet in omnibus rebus, quæ vermesproducunt. 66., Verſ. 2 I. Zncakeſeente Aletem F0. Id eſt: dictio iſta r2 , quæ in Paraphraſi Chaldaica habetur, eſt additamentum nec in textu Hebraico hic reperitur vox, quæ ei dictio: ni reſpondeat, confer. Gur Arjeh foi. 97. C6!. 3. Princ, 91. Sicuti Daniel.cap. I. v. 5. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. conſfer. & Jonæ cap. 2. V. I. it. P. Fag. ad Paraphr. Chald. 6. loc. ubi prolixè devoce Man agitur, confer. etiam nor. ad librum Pfe’. Jud. part. 1. p. 13 6. b. med. ubi ſcribitur, quòd Man fuerit una res ex decem illis, quæ creatæ Gint Vyn rupvR Pa i. e. inter crepuſcalum ve- ſpertinum, quod præcedit Sabbachum , vide ſuprà Exod. c. 4. V. 20. R. 36. it. not, ad dict. libr. Prec. Jud. part. I. p. II I. b. med. ubi de- Ecem illæ res enumerantur, it. Gur Arjeh fol. 22 g. col. z. ubi traditur, etiam ſepulchrum Molis intrà crepuſculum velpertinum, quod præ- redit Sabbatum, creatum eſſe, idem tradum de- * Hebr. ynne, hec & ſequentia, usque ad æ DA ) d. e. ac fuitiſtud miraculum &cc. abſunt ab utroque MSto. X TIebr. “), ſicin Amftel. edit aſtin Balileenſi, ut & in uttoque MSto legitur: Tam ise. atque i- Kud (fuit queæ lectio plamior. 5§52. Vide, quæ ſupra ad verſ. 5§. E. cap. n. 10. no= tata ſunt, eonfer. S& infraà verſ. 2 2. h. cap. num- 59. ac net. in aE†α Te bp. loc. 5 . De his vide ſuprà Exad. c. 2. V. 13. ibique Ra- ſchi not-conſer. Schemot rabba ſicuti ad margi- nem allegarur in b'par P ſuper Commenter. Ralehni . loo. ubi vide etiam notas, ut & tract. Talm. Erachin, fol. 15. b. 54. Aſtin hec verſu dicitur primò, quòd Man pro- duxeit vermes ac dein dicitur, quod fœtuerit, Orde itaque verborum hic inverſus eſſe ab autore noſtro dicitur, confer. Gur Arjeh fol. 87. col. 3 med. ac not. in & rWh. loc. ariete , quem Abrahamus loco filii ſui in holo- cauſtum obtulit, vid. Gur Arjeh fol, 9 3. col 2. med. it. infrà Exod. c. 19. V. 13. n. 37. conſer. Se Deuteron. c. 34. V. 6. . 1 8. & n. 20. 55. Pront infrà verſ. 24 h. cap., habetur, ubi recta eſt verborum leries. 6. Neinpe „ ut primo fcetsant ac putreſcant S& tandem vermes producant., Uuan CAP. XVI. 526 EXODI. autem Sole †liqueſctbat] Quod reliquum fuit (ex Manna) in agro, illud ſolvebatur⸗ in torrentes & exinde cervi ac capreoli bibebant; gentes autem hujus ſeculi nonnul- Jos ex illis venabantur atque ſaporem Mannæ in illis deprehendebant, unde cogno- ſcebant, * quàm laudabilis (ſive pæcellens) eſſet populus Ifraeliticus, (in Paraphraſi Chaldaica habetur verbum) ÿ, quod notat: liquefieri, (videlicèt) incaleſcebat (Manna) per Solem & liqueſcebat (vel diſſolvebatur.) Eod. verf. 2 I. Liqueſcebat) (Verbum dp⸗ ſignificat lingnà vernaculâ: ) deſtemprer, 57. hujus (verbi Or- habe⸗ tur) fimile in Sanhedrin, in fine (capitis — r D YR. 5§. Verf. 2 2. Collegerunt panem duplum] Dum metiti funt (Ifraëlitæ) id, quod collegerant, invenerunt du- plum, (nempè) duo Gomer 59. cnilibet (capiti,) eſt etiam expoſitio myſtica (verbo- rum iſtorum:) — ν — (nempèé, quod idemſignificent atque:) =ri —.uâ i. e, panem mutatum . nam illo die —NQRO i. e, mutatus fuit, ut præ- celleret tàm odore, quàm ſapore. Eod. verſ. 2 2. Et narraverunt Moſß) Interrogave- runt illum (Moſen, ) cur dies hodiernus diverſus eſt à cœteris diebus? hinc diſcere poſ- ſumus, quòd Moſes hactenus non narraverit eis (Ifraêlitis) verſum Biblicum 61., de- Sabbatho, de quo ei præceptum erat datum (à Deo, )ut illum eis (Iſfraelitis) diceret (videlicèt iſtum:) & erit die ſexto ac præparabunt &c. 62., donec interrogaverunt (Iſ- raëlitæ Moſen) hac de re, (tunc ipſe) dixit illis. 6;. Verſ. 23. Hoc ſt itud, quod dixit Dominus] De quo mihi præceptum eſt datum, * ut dicerem vobis, é4. acpropterea- * autore noſtro exponitur, confer. & hic Mechil- ta, ſicuti ad marginem allegatur in pan ne h. loc. nam ſi feriptura ſakem indicare oluiſſet, † Confer. hic tract. Talm. Berachet, fol. 27. a. = *W Confer. hic Mechilta, prout ad marginem allega- tur in nar mi ſuper Commentar- Raichi h. loc., ubi vide etiam notas. 77. Sic reddo hic: enpEXwα., ſicuti in Bibliis Buxtorf. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus? ſum, ut & in MSto z, legitur, hodie Galli di- . cunt: deſtremper i. e. diluere, confer. not. ad fuerit excellens ſapore & odore, ſic in notis Ra- Hiob. c. 6. V. I4. . 2 7. = ſcchianis editionis mar . hic additur & 58. Id eſt: de quatuor mortis ſive ultimi ſupplici exponitur, ubi vide fis Hebr Xa. generibus, eitque iſtud caput ſeptimum in San- 61. Hebr. ie. Sectio, caput, textus Bibli- hedrin ; coeterum de quatuor ultimis fuppli. cus, qua de rea ibi à me dictum eſt. ciis, quæ per Synedrium imponebantur, vide in- 62. Uti ſuprà v. 5. . c. habetur. ter alios Dilherr. in Atrio lingu. Sanct. pag. 63. Nimirum: verſum illum ſive textum de Sabba- mih. 152⸗ tho, de quo paulo antè n. 6 I1. h. v. vel dixit illis, 79. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 5. H. c. n. 9. & n. II. nempè: hoc eſt iſtud, quod dixit Dominus &c. it. ad verſ. 17. H. c. n. 52. notata ſum, confer. ſicuti mox verſu 23. h. e. ſequitur. tract. Talm. Schabbat, fol. 117. b. & nor. ad * Hebr. νανι, huic in utroque MSto præ- librum Prec. ud. pact. 1. p. I57. a. med. ac wiſſa ſunt iſta: Mmad i, e, Schabathum not. in a h. loc. quietis (de quo mihi &c.) 6Go Sive: diverfam i. e. excellenten præ pane 64. Ego verò oblitus ſum dicere illud, confer. coeterorum dierum in ſeptimana, ſicuti mox ab num⸗ opus fuiſſet ſcribere: poſt wναπ br binas menſuras Homer (ſicut'i mox ſequitur in hoc verſa) expoſitio igitur erit facienda, quoòd panis X quod duplex panis ſive duo Gomer fuiſſent, non NAS 4N .J. 6.necertihin . . vod coq⸗ licgnid erilo conenitpanh! yaſeruatimntn. tde] Mant, runhutintetto mnadibus velttis togtrunt: aneg ſes/ avo metu⸗ odienoninen iluczled ctasill rum Gi. ) Ptute, niiutine uguerenditi) —— gum. ſequ, 0, 5 fud. part. 1. p. loe Zene, quon non divetat textu batho. (S. Vide .r, het 66. Quiz didorer 10 plurali dieita veibo etiam No kendi Gadunt 1 Hebr. N dr zd: NN DN⸗ tis, ablunt ² Mor 22,kol.1 . b. Hedt. driin oe wand ie, guo I. ſed male. Gy. Ita hic vento d ſaurum ſionifier ubi aliquid alle V. 32. b. e n⸗ bloe, 69, Coner hie 0 e 1eprolird gill CAd II, lolvebatur, ſcalt nonnul. . undecogno in Paraphtah ) incileſcebat ligutſehe 9r Dol habe⸗ 12, Clegerunt inyenerunt du- fica (verbo⸗ due.) Snd isfuit, Ut Pre⸗ lntenrogare⸗ ine ileetepol⸗ blicum n de⸗ liis) dicetetn rogawetunt (Il. Pac, guud dinit icproptetet 5 EB fer, & hic Mechil⸗ tur in n n nindicare olulſet, otmer fuilſent, non⸗ dW d bins t ſequitur in hoc cienda, eude panis re, ſi innolis RNaA - o hie adeut ö5. eů. Aput, leuns bibli⸗ an eſt. l. e tenun ge hebld⸗ bV. vvel Gdint ili, rit Dominus 67. Ita hic verto diétionem pa, quæ aliàs the- bitur nnoque MSto pfe⸗ v i,e. Khabatuim ere llud conlek, CAP. XVI. FTXODl. 27 tv caſti gat (ſive corripit) illum (Moſen) Scriptura, dum ei dixit: usque quo renuitis &. 65. nec excipit illum (Moſen) à regula. 66. Eod. verſ. 23. Quod colturi eſtis, coquite] i. e. Quod coquere vultis *ᷣ in fornace, coquite hodiè omnem (cibum) in biduum & quicquid ex illo (cibo) elixare in aqua opus habetis, elixate hodiè, ſignificatio & convenit pani; Taſt lingua — U quadrat ei, quod elixandum eſt. Eod. verſ. 23 I aſſervationem] i. e. In conditorium, 67. Verſ. 2 5. Er dixit Moſes? comedite illud bodiè] Manè, quando (IHraelitæ) conſueverant egredi atque colligere (Manna,) vene- runt, ut interrogarent (Moſen,) num egrediamur, an non? 68. ipſe dixit eis, quod in manibus veſtris eſt, id comedite, veſpere reverſi ſunt (Iſraelitæ) ad illum eumque inter- rogârunt: an egrediamur? dixit eis (Moſes:) hodie Sabbathum eſt, viderat illos (Mo- ſes,) quòd metuerint, ne fortè ceſſet Manna nec amplius deſcen dat, dixit illis (Moſes:) kodiènon invenietis illud, quid vult dicere: †T hodiè? (nempè.) hodièe non invenietis illud; ſed cras illud invenietis. Verſ. 2 6. In die autem ſeptimo Sabbathum eſt] (Nimi- rùm N i. e.) ceſſatio eſt, Manna non erit in illo (die ſeptimo,) nec venit hic Scri- ptura, niſi ut includeret etiam diem propitiationis ac dies feſtos. é9. Verſ. 2 8. Que- mique renuitis] Vulgare proverbium eſt: propter folium vapulat caulis, 70, propter Uuau à2 im- detur, vide & Mechilta, prout allegatur ad mar- ginem in S'nam ine . Ioc. ubi vide etiam no- tas, confer. & tract. Talm. Schabbat, fol. 116. b. & fol. 118. a. R . * Hebr. 70 , hæc & ſequentia usque ad verſ. 2 b⸗ num. ſequ. 6 5. & n. 66. ac not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 136. b. med. it. not. in ne PD h. loc X* Nempè, quoniam hactends Moſes Iſraélitis non dixerat textum illum ſive Sectionem desab. batho. . b. cap. abſunt à MSto z. atque in MSto 1. ſolum 65. V ide V. 2 9. H. c. ibique Rot. n. 7 O. 1t. C.⸗ ſequ. legitur? He 1. e. ſed cràs illud in-⸗ 17. V. 12. D. 15, venietis. 66. Quia dicte verſu 2² . h. c. generaliter ac nume- 69. Nam, ſicuti in Gur Arjeh fol. 9%, col 1. princ. ro plurali dicitur: Dnaden i. e. recuſatis, quo verbo etiam Moſen ſimul intelligi ac compre hendi tradunt Rabbini. XX Hebr. Bn& AWL;hæc & ſequentia usque ad: NN HV i. e. & quicquid opus habe- tis, abſunt à MSto 2, confer. hic tract. Lalm. Be- 2Za, fol. 1 5. b. † Hebr. Pfa, hoc Sc quod ſequitur, usque ad: tann i. e. quod elixandum eſt, deeſt in MSto 1. ſed malk. ſaurum ſigniſicat, in genere autem notat locum, ubi aliquid aſſervandum reponitur, vide infra v. 32. h. c. n. 77⸗Confer. & not. in unm ne b. loc. . 6 %. Confer. hic Gur Arjeh fol. 87. col. 4. ubi hac de re prolixè diſſeritur & ad objectiones reſpon- 70. habetur, eriam dies propitiationis may ρHι e. vocatur Sabbathum, ut & aw b)) i. e. dies eſlus dicitur Sabbathum, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 87. b. & fol. II8. b. it. Erachin, fol à1 5. b.. ni folium vult avellere ſæpé vulnerat aut a- vellit ſimal ramum aut evellit caulem, ſic probi cum improbis non raro caſtigantur, vide Druſi Centur. 2. Adag. 6. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1083. S ſequ. ſic Moſes quoque ſimùl cum cœ- teris caſligatus nec à regula univerſali exceptus fuit, confer. ſuprà verſ. 2 3. h. cap. n. 6 5. & n. 6 6. & R. Salom. ad jerem. cap. 2. v. 29, item tra dat. Talmud. Baba kama, fol. 9 2. a. it. San- hedrin, fol. II,a., atque Mechilta, ſicuti allegan- tue 23. Confer. hic Eruvin, fol 49. a: G fol. 5 r. a. de EXODI. ſtris, quòd Dominus gloriâ ſuâ moneat vos de Sabbatho (ſanctificando,) nam eceemi- raculum fiet omni veſpere Sabbathi, ut det vobis (Deus) panem bicdui. 72². FEod. verf. 29. Manete quisque in loco ſuo] Hinc(nempè exvoce T) probant ſapientes (Rab-⸗ bini,) quatuor cubitos (conceeſſos eſle) ei, qui egreditur ulrà terminum Sabbathi. 73. Eod. verſ. 29. Ne egrediatur quiseq;itam de loco ſuo] Hi ſunt bis mille cu biti *; ſednon Per verba ſeribarum (ſive Rabbinorum;) ſed fundamentum Scripturæ de illis, qui Man- na collegeraunt, dictum eſt. 7 4. Verſ. 3 I. Mqque erat quafeſemen coriandri album] ( eſt) herba, cujus nomen exiſtit coriandre,/5. ejusque ſemen rotundum; non tamen al- bum eſt; ſed Mannafuit album neque comparatur illud (Manna) ſemini coriandri, ni- ſi propter rotunditatem, (ut fenfus hujus loci ſit:) ſicuti ſemen coriandri fuit (Manna;) Ed album. Ead-verl 31. Wuguengliaua] Eo⸗ Ho eſt) maſſa farinacea, quam- frigunt (ſve illinunt) melle eamque vocane Pde 76, lingu rein uan. et Ntermints)ui mriicem repogne (DMoles leptin Kaiteis Manna⸗ stiam interpretatas elt Onkelos. Verſ. 32. In aſſervationem] In conditorium. 77. Eod. verſ. 32. Rigenerationes veſtras] In diebus Jeremiæ, cuùm ille reprehenderet eos (Judæos, dicens: ) cur vos non operam datis legi, atque ipſi reſyonderent: num opus CAF. XVI. improbos etiam probi (interdum) dehoneſtantur. 71. Verſ. 29. Pidete] Oculis ve- M rie⸗ vdit 4 — noſtrum relinquemus ac legi operam navabimus? undenam nos fuſtentabimus . pr⸗ 4 . duxik tur ad marginem in .hon ree ſuper Com-allegat. mentar. Raichi h. loc. ubi vide etiamn nofas. „5. Sic reddo hicrnz, nam ira legendam eſt⸗ 7I. Ignominia a ffciuntur, rubore ſuffundumur, vi- Gallis zZ coriandre Latinis orin rum. ren.⸗ tuperantur, Hebr. tsln, confer. Buxtorf. = e, s: coria⸗ „con⸗= Lex. Talm. foli 454. ubilovus iſte R. Salomonis fer. Numer. c-TI. v. . ubi legitur: aνMν aadductus reperitur. 72. Cenfer. quæ ſuprà ad verf. 5. H. cap. I. 12. no- tata ſunt, vids & not. in 1ν ιπν h. oCc. in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 217. 92. EcEE termino autem Sabbathi & quatuorcubitis, qui ei à Rabbinis ſunt additi, vide plura apud Buxtorf. in Synag. Jud. c., 16. p. 3.6 8. & fequ. «onfer. & 8 Lighifoot. ad Luc. c. 24. v. 570: p. 905: edit 176. Id eſt: placentam meſlitam, vide P. Fagii noe in MSto z. habetur: &αααπαπÜ᷑;, ſed mendefe, ⸗ 2 * . princ. legirur: N r; in MSte I. N ie, —1 * O 2 .. „ rectihs legitur &πααιοαοο utijam diéum.ẽ M in odice Hebræo, quo uſus ſum, habetunz r YBN, in Bibliis Buxtorf. hoc loco, ut & — 5 Lipſ. item Gur Arjch fol. 38, coh.- I1. fin. & col. 2. prine. nimirnmm concedunt Rabbini uitràâ bis mille cubitos äe i.e. tres (cubitos) «orgori ejus & unum (cubi. gum) ezienſioni manunm ac nedum; ſic in oeH nen beloc. ubi vide not. fol. 17. b. & fol. 5I. a: & Erachin, fol. 1 5F. B. Videlic&t: Nav art 7à i. e. termini Sabla- . ad Paraphr. Chaldt h. loc. & Buxtorf. Lex. Talm. Brum Prer. Jud part. 2. p. 217, a, pt inc. Prppæ deribitur, quod ſit pyae n ne ne yhn eeeen Gern rR j. e, maſſa farinaceg, cocta in oleo, quam in mel intingunt, croſtoli, linguã vernscula i, e. alicàâ, Latinè: cruſtu- thi, ſic in notis Raſchianis editionis ea n hic additum eſt, confer. hic tract. Talm. Eruvin, è7 ic tra⸗ 7. Vide, quæ ſuprà ad 4,. Vide Buxtorf. Synag. Jad. ac Lightfoot. Ioc. S la, conter. hic tract. Talm. Joma, fol. 75.b. verl, 23. 5. cap. n. bͤ7. notata ſunt, fol. 17 3. ac Michiol Tophi p. loc. in notis ad Ii- CA.2 l⸗ sit is (Jeſeni uülegati Cnem fum ment.9,. .⸗„ Q ☚ 7 . „ . . — . . . 4 nüizſeri Explicitè ( iſtud habetur in lege Moſis,quia non ſunt termini Sabbathi (eonſtituti,) niſi teſhimoniizleniß manmis)iginti zdinitio Eerin ſed narrit Geri ehendekintliß tranſie tuntſord⸗ eipio termini 18. Gotmer decin tranlleranttetta 79: Ficuli jerem. Raſthinotas, in AQductateyetiuntl . Hüüchon ilud bane vifit homd Po. Conler hit Chald. . lot. P. li ell: in e Hanna agitun ol. 1 2. & K I. Conſer. guck ſenotat ſan, 7 it, ttech Talm. beCuthiheilt deRaſchinot. . Hedr. d- he. n. 2 ndia g. Ladem Com „IVI0, 3t. Conſer hic — AW. Oculis t. inh. Pod verſ ntkhienteslheb. num Zabbethi,,3, crdint; Kdnon Ni(onſitui,nit Ede is Gbihlen⸗ inchiallin Um; nontamenal. minicofiandri m-. pdhifuit NManna;) ſarinacen, tam- n Mſchna, & e conditorium. 17, reprehenderet eos 4 Guxit ———— Nam Ua Fgendam elt, nis: coriandfum, con⸗ * . V Ebi lepitur: Puhn, 0 ulus lum, Mbeture Duxtort. hoc co, ud an e117, 6, in MStO 1. MNNN, V 4 rudbesz led wendole, , biiſam didunn⸗ litam, Fide b, igiinos c,& Butort Lex, Taln. Phih. loc, in nolis ad li⸗- , p. 21 7 2,Plinc, N e rn d i,e, mulſa kminace, mel intingunm, coltoſi, Alic, Liline: Crufid. Am. ſoma, ſol 75,d. gerl, 13. 5. ),n nderent: numopis Uzentabimus: Ptd⸗ ð — CAP. XVI⸗ EXO Df. L2 Juxit cis (Jeremias) urnam Mannæ „dicens: videte verbum Domini, 78⁸. non dicitun- JPDrià e. audite; ſed ) i. e. videte, per iſtud ſuſtentati fuerunt patres veſtri, mul= ti legati pfum timent. 79. juxtà LTargum ejus. 80.. (ſive miniſtri) ſunt Sanéto illi Benedicto, ut præparet alimentum eis, qui i= Verſ 33. Urnam] (Dictio Nagix ſignificat ) ampullam teſtaceam ; Eod. verſ. 33. Ert repone illam coràm Domino] i. e, Antè ar- gam (fœderis) nec di cus fuit iſte textus Biblicus, donec ædificatum fuit tabernaculunz teſtimonii; ſcri ptus autem eſt (iſte textus quaſi per antici pationem) hoc loco in Sectio⸗= ne Mannæ: &1. Verſ. 3 5⁵. Quadraginta annis] Sedannon deſunt (hiſce quadragin- ta annis)triginta dies? nam ecce decimo quintode die) Aprilis &2, deſcendit illis Manna ab initio & decimo quinto Martii ceſſavit, ſed narrat (Scriptura,) quòd in placentis, 84 prehenderint ſaporem Mannz. 8. tranſierunt jordanem. 86. dicitur enim: & ceſſavit Manna cràs; 83 quas Iſraélitæ ex .gypto eduxerant, de- Eod. verſ. 3 5. Iz terram habitabilem ] Poſtquàm Eod. verſ. 3 5. Ad finesterræ Chanaan] (Nempé:) in prin=- cipio termini (terræ Chananææ) antequàm (Ifraélitæ); tranſierunt jordanem, atque is (terminus) fuit locus campeſtris 87. Moab, deprehenduntur (itaque iſtitextus) ſib? invicem repugnantes; ſed (reſpondetur,) in loco campeſtri Moab, quando mortuus eſt Moſes, ſeptimo (die menſis) Februarii⸗ ceſſavit Manna nec amplius deſcendit ac ſuf- fecit eis Manna, quod (Ifraéëlitæ) eodem ipſo die collegerant, usque dum obtulerunt- 88. Gomer decimo ſexto (die menſis) Martii, dicitur enim: & comederunt, poſtquàm tranſierant terram, poſtero die Paſchatis. 89.. Verſ 36. Decima Ppars Ephæ] Epha ca- — un S ir 78. Sicuti Jerem. c. z. v. 3 1I. habetur, ubi vide Raſt hi notas, in quibus eadem ferè, quæ hie, ad- ducta reperiuntür. 79. Hüc facit illud Matthæi c. 4. v. A. non in ſolo pane vivithomo &Gc. 2. Confer. hic preealiis P. Fagii mot: ad Para hr. Pre afiis P. Fagii not: ad Paraphr. Chald. H. bOoco. gr. I eſt: in capite ſive testu Biblico, ubi de Manha agitur, confer. hic tract. Talm. Horajoth, fol. 12: 2. & Keritut, 0h. 5: a. b. g2. Confer. quæ ad verſ. 1: c. m. 4. de hot men- ſenotata ſunt, vide & not. in Deri reb b. loc. 16. tra &. Talm. Kiddufſèhin, fol. 3 3: a. G b. 33. brout habetur Joſuæc. 5 v. II. al- 12:. Ubi vi- de Raſehi not. 24. Hebr. , eonfer: quæ ſuprà a verl. I. . S. c. M. 2 Mraâta ſunt. g;. Eadem Commentator noſter notavit ad Joſu. S. v. I U “99 V 26. Gonſer, hice e ſuper Comnmientar. ekemplari Comenentarii Raſchiani iſta hie adje-- Gta ſint: (Herra) iſta, quæ trans ordanem exi= ſtit, eſt habitabilis ac bona, dicitur enim: tran- ſeam quæſòz ut videam terram iſtam Bonam, quæ eſt trans] ordanem; (uti Deuter. c. 3. V. 2 57. ha-=- betur,) verbi autem aP) i, e habitabilis, transæ latio Chaldaica eſt: Nrar (quod ſignifieat:) HaP i. e. quz inhabitatnt ſive incefitur, ſic in vetuſio illo exemplari, Hebræa videin allega- to libro Se neY ubi etiam sractatus Talmtue= dicus: Kiddaſchin foli 3 . a: allegatur. 97. Mebr. —aey, quod nennulli vertunt: los cum deſertum, K X. ja ααςs Mνοααρομι e. occiden- tem Moab, Vid. Num er, c. 2 21 v. 1. interaume 6vertitur, ut nomen pToprium: Xgaι— MeA6 prout Numer. g. 2 6., v. 3 V, 6't 8 8 vVidelicèt? de fructibus terzæ Chananææ, vide Raſc hinor. ad Joſu: c. 5. V. e. 99. Vide Joſuæ dicét. c. 5. v. 10. ibique Raſch? Ralchè ,loc, ubi ſeribitur, quod in vetuſo n0t, «ORef., & nCt, in enof] rw logs I rxODI pit tria & i. e. fata; 90. H&ο autem (continet) ſex i. e. cabos ac 2 quatuor- † 3 i. e. ſextarios; 3) verò (centinet) ſex ova, deprehenditur itaque decima pars Ephæ continere quadraginta tria ova & quintam partem ovi atque hæc eſt quantitas (determinata) placentæ 91. & oblationibus. 92. .“ ChAF. XVII. VErſ. 2. Quidtentatis Dominum?] Dicentes: num poterit (Dominus) dare a-= uam in terra arida? † Verlſ. 4. Adbüc paululum] i. e. Si tardavero ad hùc pauliſper, lapidabuntme. Verſ. 5. ITranſi antò populum] Ac vide, an te ſint- lapidaturi, cur calumniatus es I. filiss meos? Eod. verſ. 5. Et ſume tecum de ſeniori- bus rslis] (Scilicèt) in teſtimonium, ut videant, quòd aquæ permanum tnam egre- diantur ex petra, nec (Iſraelitæ) dicant, quòd fontes ibidem antiquitùs fuerint, Eod. vetlſ. 5. Et baculum tuum, * qué percuſſſti fuvium] Ecquid lex vult dicere (per verba- iſta:) quò percuſſiſti fluvium? nimiruùm, quia Ifraelitæ dicebant de baculo, quòd ille non niſi in pœnam præparatus eſſet, per illum (quippe) punitus fuit Pharao & &gyptii multis plagis täm in Egypto, quâm in mari, ideò (hic) dieitur: quo percuſſiſti fluvi- jam videbunt, quòd ille etiam in bonum præparatus ſit. Verſ. 6. Et yercutias in petra] Non dicitur (hic.) u D — vi. e. ſuper petram; ſed )X . i. e. in petra, hinc (di-= cunt Rabbini) quòôd baculus fuerit ex * re aliqua dura, cujus nomen eſt 192 28 2. ac petra per illum fuit fiſſa. Verſ. 8. Et venit Amalek] Conjungitur iſta Sectio (de- Amalecita) huic tex diceret (Deus:) ſemper ego ſum inter vos paratus ad omnia, 15% Hu, ſenſus eſtz: cur in ſuſpicionem vecã- ubi plura de menſuris, vide & not, ad librum ſti Iſraélitas, quaſi te ſint lapidaturi? c onfer. Prec. ud. part. à. p. 217. a. princ. item Lightr. Numer. c. 3 I. v. 5. ibique Raſchi not. num. 13. foot. ad Matth. c. 13. v. 3 3. P. 359. edit. Lipſ/* Confer. bic tract. Talm. Sanhedrin, ſol 99. b. o. Conter. Buxtorf. Diction. Hebræ. voc. α, ac not. in om nev b. loc. confer. & tract. X Vel: ſpecies rei cujusdam duræ, nam & ſic ver- Talm. Eruvin, fol. 9 3. b. ba iſtae vm da * ,prout rectè in MSto z. 91. Hebr. dom, Challæ, de hac vide Numer. c.] legitur, vertere poſſis. G 15⁵. v. 20. & Buxtorf. Synag. Jud. c. 34. p. 2. Hoc nonnulli interpretantur adamantem, con- 6◻☛11. 8& ſeq. ubi plura. fer. infrà Exod. c. 34. v. I. ibique not. num. r. 92. Hebr. rmruiD, Mincha autem ſive oblatio ay vige & Buxtorf, Lex. Talm. fol. 1504. & ſeq. pellatur, quicquid ex provemu. frumenti venit, qualſi dicas ſacrum umentaceum. in par rh. loc. it. Schabbat, fol. 118. b. & ¾¼ Conter. hic tract. Lalm. Sanhedrin, fol. 106. a. Megilla, fol. 30. h. it. fol.. 3 1. a, it. Bechorot, fol. 5. b. & Erachin, fol. 1 5. a. 4. Hebr. PT i. e. Per Vvitam veſir am, eſi ſoma⸗ 1. Vel: Reprehendiſti, malè locutus es, Hebr. ema⸗ Lr. XI. confer. & tract. Talm. Baba mezia, fol. 87. b. rout R. Salomo ad Levit. c. 24. V. 9. notavit, 3. Bicuti verſ. antec. 7. h. c. habetur, confer. not. leigiturdatet nvile eidem dah) trem meumm l 4 lumde humero te ) mii ünb Ronor diſcipplitu carusſit,) atque te Aaron Mol, ques (umen) fectſodi (quimrererentii (SVNognifes E conlumptionisf Qemluntlocoatgu yi) Egreleteen um,; illi autem (Iſraélitæ) dicunt de iſto (baculo,) quod is in pœnam (præparatus ſitè) nec i oolerepreſtigiato (ſſ uqe crin al recedeteitcam, quæ opus habetis; & (tamen) vos dicitis: eſtne Dominus inter nos, annonz 3. profectò . . canis 386. col. 1. med. i ffirmanci jura 5, Nimirum Amnlckr imlorabitis agilir ʒehr. ſon,, nonnn pomunt ſire aigi- alnr tol g09. Sicuti Numer c. 1 gerba iſa: Mie n UNt à MStOn mini 7 Vide Namer c,ll, ſil Sot. p. 533.n. K (canler hic Methil ur in r e. 1 Ven t: Ainelerit FFoont legztur ad . (A. VV. „ c uatuct, ue Gecinapett Kcelt guantt, ominte )dare 1 i tardaver Adhhe eride,anteſint, etelum h, ſenii. anumthimegte⸗ isfuerint, kog, dere (per vetba cnlo, guödille, Eharao &Aoypti 1opercuſliſtitluei⸗ (prkpatatisſit) eraliatin Petre inpetra, hine ſl⸗ neſt de . riſta Seckio (de . patatusadomnia, none 3, Pretec4. Canis ——— rin ſuſpitionem ecz. t lapidatuni! conken. Balchi not, numw. 13. rhegtin, iol gheb. duræ, nam le fel out kelte in MotO 1. tur adamaſtem, con⸗ . biq ue not, humn l, ln. kl. 1504. & ſe⸗ aa merii, 101,97,b, babetut, eonler, not. habbet,101. 11,.⸗ℳ“ r ,. n elltan,el KW 4 CAb. XVII. lum de humero ſuo, tunc venit canis ac momordit illum. canis veniet atque vos mordebit 5. & vos clamabitis ad me ac cognofſcetis, ubinam ego ſim, res ſimilis eſt homini, qui filium ſuum humero ſuo imponitac ſeſe in viam dat, vi- dit filius iſte aliquid deſiderabile * ac dixit? pater, tolle deſiderabile iſtud ac mihi da-, ille igitur dat ei (filio ſuo iſtud deſiderabile) ſic quoque ſecundum ac tertium (deſide- rabile eidem dat, )occurrerunt (iſti) alicui homini, cui idem ille filius dixit: vidiſtine- patrem meum? dixit ei pater ejus: an tu ignoras, ubi ego ſim? (his dictis) projecit il- . Verſ. 9. Elige nobis] (Nem- pè:) mihi & tibi: æquiparavit illum (Ioſuam) ſibi (Moſes,.) hinc dicunt (Rabbini:) ſit honor diſcipuli tui ti bi carus, perinde ac tuus (honor) & honorſocii tui (tibi perinde carus ſit,] atque reverentia magiſtri tui, unde (id probas? nempè ex illo loco:) & dixit Aaron Moſi, quæsò Domine! 6. annon Aaron major (natu) fuit, quàm frater ejus? & (tamen) fecit ſociam ſuum, tanquàm magiſtrum ſuum, reverentia magiſtri tui fit tan- quàm reverentia Dei, dicitur enim: Domine, Moſe, &) i. e. prohibe illos, 7. ( N ſignificat hic.) i. e, perde illos de mundo, (nam) rei ſunt i. e. conſumptionis (ſive perditionis,) qui rebellionem contrà te parant, (videlicèt) eo- dem ſunt loco, atque illi, qui Deo ipſi rebellant. 8. Eod. verſ. 9. Atque egredere (O&- pu- gna] Egredere é nube atque pugna contrâà illum 9. Eod. verſ. 9. Cras] Tempore⸗ pugnæ ego ſtabo. 190. Eod. verf. 9. Elige nolis viros] Fortes eosque, qui peccatum ti- ment, ut eorum juſtitia ſit ipſis auxXiIio', II. alia explicatio: elige nobis viros, qui ſciant abolere præſtigiatores, I2. quia filii Amalek fuerunt præſtigiatores. Verſ. 10. Et Mo- ſes atqut Aaron ac Chur] Hinc quoad jejunium (receptum eſt,) ut tres viri debeant- præcedere arcam, qui in jejunio 13, fuerunt conſtituti. * Verlſ. 11. Dum attollebat “W B M Moſes . — . „ — la affirmandi & jurandi, confer. Gur Arjeh fol. loc. coeterum iſta: ape in i. e. egredere & 88. col. z. mec. “ rmnube, abſunt à MSto I. W S. Nimirum Amalek vos bellò laceſſet, tunc meum 10. Scilicet: in ſummitafe collis, ſicuti hic in tex- implorabitis auxikium. tu ſacro habetur, confer. hic notæ in on S* Hebr. or, nonnulli Kabbini hie unionem ex-abi locus iſle benè explicatur, confer. hio tract. ponunt ſive margarntam, confer, Buxtorf. Lex. † Talm. Joma, fol. 52. b. Nlalm. fol. 80 &%. YMM II. Confer. Numer. c. 3 I. V. 3. n. 9. & D. Wa. 6. Sicuti Numer. c. 12. V. II- habetur, eceterum genleil. Sot. p. 96 9. & ſequ. n. 3. verba iſta: raie in i. e. quæſe Domine! usque 12. Vel: qui (ciant, irritas reddere præſligias ſive A4d: 12) NN i. e. reverentia magiſtri tui, ab artes magicas, vide hic præ aliis Gur Arjeh fol. funt à MSto 2. minus re k˙a Sö. col. 2. circà fin. 7. Vide Numer. c. II. V. 2 9. confer. & D. Wagen- 13. De r ay i. e. jejuniòob ſomnium in- ſeil. Sot. p. 53 8. n. 2. . fauſtum, confer. D. Wagenſeil. Sof. p. 624. 6 g. Confer. hic Mechilta, ſicuti ad marginem alle. ſeq. ac p. 1125. ac ſeq. vid. & Abarbenel ad garur in en mp ſuper Commentar. Rafchi Jonam fol.2 60. col. 2. princ. edit. Amſt. ubi ri-= h loc. tus jejunii publiei ex tractatu Taanith adducitur. 9. Nempè: Amalecitam, confer. & hic Mechilta, * Vel: degebant Hebr. Prw P.„poſt verba iſta prout allegatur ad marginem in ar now h, in . Moſes manum ſuam] Sed num manus M tum) in Roſch Haſchana. 15. Verf. 12. Manus auten, Meſis krant graves] Quoni- am (Moſes) piger extiterat 16. in præcepto (promulgande) aliumque ſibi ſubſtituerat, 197. ideò graves factæ ſunt illius manus. * Eod. verſ. 12. &t acceperunt] (Videlicèt) RAaron & Chur. Eod. verſ. 1 2. Lapidem & poſirant ſubter ium Nec ſedit (Meſes) Aup er culeſtram ac pulvina r, * * dixerat (enim:) Iſraelitæ conſtituti S, ſunt in anguſtiis, (ideò) ego quoque ſimul cumipſis ero in anguſtiis. Eod. verſ. 12. Er uit Curra que) zmanus éjus ſirma] Et fuit 19. Moſes, manus ej usin fide ze. fuerunt expanſæ versûs cos- lum in oratione fideli atque firma. Eod. verſ. 12. Meque ad occafum Solis] Quoniam Amalecitæ ſupputabant horas per aſtrologiam, quanam illi horâ vincere poſſent, ideò Moſes eis ſtare fecit Solem 21. atque confudithoras. Verſ. 13. Et debilitavit Jeboſihua] Concidit principes militum jus ac non rel iquit, niſi debiles, qui inter illos erant, nec omnes iin utroque d4500 hæe ſunt addita: dv aa i. e. Chur, filius Mirjamæ fuit, con- fer. infrà Exod. c. 3 2. v. 5. Sign. 14. Costera, quæ hüc pertinent, & in allegato tra- ctatu Talmudico habentur, vide in libro Prec. Jud. patt. 2. p. 2 14. b. princ. 15. Hebr. ane W"NX%2 vid. ibid. fol. 29. b. ⅝6 Confer. quæ ad cap. antec. 15. Verſ. 23,. nota- = 19, TPer hanc explicationem tacitè redditur ratio conſtructionis, nempè, cue verbum ſingularis numeri , quod hicin textu ſacto habetur, jzun- gatur nomini pluralis mameri dpz nimirum au- ta ſunt, Sign.X & n. 65. vide & not. in ea an h. loc. it, tract. Talm, Berachvt, fol. 14. b. & Taanit, fol. 1I. a. E7. Nempè: Joſuam, qui contrà Amalecitas pu- fgr Hebr. "D pra, in Möto 1. poſte hæc ſunt addita: danuen en en ee e n bbernp TI vUaAn ee ba ber rpey ree er nn en een n 7y ðð biy e by eN DDIE He i. e. (drout verſ. 1 1. h. cap. habetur,) nam tttolebat baculum miraculoſum, ut eò (quaſi) pexillo daret ſignum Iraelitis, miſericordisin- que (à Deo) petebat ac propopulo ſuo precaba: tur; Manus autem Moſis erant graves (Verſ. 12. b. cap.) propter laborem, dum ipſe ſiabat, ur & ob onus (ſeu gravitatem) baculi ſui, & acce- perunt lapidem (eod, vejſ. 12. H. cap. ) lapidem Kil. quendam repererunt ibi, qui paratus (ad 14) erat ac deſtinatus, 1e eo, poſteà ſequuntur ea quæ hic in textu haben- Suſtulit Moſes Molſes ſeditque (Moſes) ſuper Ar& "ꝗ nD e 9 m i. e. an Moſi non fu: it culcitta aut pulvinar? (enimver fuit) ſed dixerat &c. 2 verf. antec. 10. F. cap & ad Plalm., 3 0. V. 5. it. ad Senel. c. 7. V. 7. n. g: 2ð tor noſier verbum iſtud efert ad Moſen, cu- jus manus fuetint Ermæ &c. confer, Rotæ in hen epsn . oo euius ſides, 6 2%. ac not. in pan rn h. loc,. : . Nempè"nvm nanye ai, e, ut ceſſare face- ret ordinem cœlorum, curſum ſcil, aſtrorum & bant, lic lin Gur Arjeh fol. à 9, col. 4. med, & fol. 99. col. 3. med. tradunt Kabbini, quòd Sol IItaslitæ egreſſi ſunt ex «gypto 2. cum veniſſent cum lex datetur, 5⸗ zpud fumen Arnon. tur, nempè: W7"“. e, acceperunt &, CAr. XVH. ſis devicerunt pugnam &c. 14. ſicuti eſt (ſcri- In Möto 1. locus iſie ſic legitur: ei N? 2 18. Vel: vYerſantur, Hebr. a*ν, conſer. de hoe 20, In Mechilta traditur: Ma mtee TTr 1. e., ma⸗ gna vis eſt fidei, nam fidei præſidiò vicus eft Amalek, ſicuti hic dicitur: & fuerunt manus vid. D. Wwy agenſeil. Set. p. 6 1 8, & ſignorum cœleſtium, quæ Amalecitæ obſerva- Moſis ætate quinquies ſteterit in ccœlo, I. quando àad mare Suph. 3. in bello contrà Amalecitas 4. 7 eclt, omdesinter O etl. bellol utlitaelits (hoſchua iuttodi ““ Alnch llhel l Geleterols. povsveriu, in quddaltare vocdtt . 1. tur miraculi, qu A. (ktnoltteum. Vet. 45 1c. Manus jum Unimieitiaf 95 1e lolium nee jus 14, dir ſumelt tegrumnec ſoliu malek'& guand tam & Wie ſ in gtenum 27, ate in stetnum 26, ate —— 11. Mim, oſahe to migis deblez ſtud non leiit, ide lltaéitæ untd orae iIn Gur Arjeh fol. EPWN lo fole116.2. Conthic tact Tal Hebr. W he gue ad: n Wi, MisSto . 23, Sic jumta memem decm d, (r Vertere volui. In MSto ¹. hie l “ lbt int] Dominu 1. Dicint enim hie Ausbus lietis omi 1 islcag eſ tltale) theneit, ſait lurigne) ee feris . 1] Q Aatean lepollent ile ait alli killozerant tec eguar: M N . nol Don fl⸗ ninferd ki) 1 e, (Onlet, e e „11. N. U1. AH Em., 0, ſr k. Nid teilt ttig ſetbun üngliatis ſart Rabetin un. e nimmitiln A⸗ fet ad Molen, eu⸗ Onler morinnw Gf mt ewe Przlidi gidlinet 4 anrnd delhuſer um leil altorum dͤ Amaleclte obſeiſi⸗ 69, col. 4, mec, & tKihdii gide 4sSd thn clo,,lendo ,2. Cumn vetiſſert — unz imget nen Aunone (45. . e äl 22. Nm, Tofna brincipes miitum delevit, mul CAP. XVI. ExODI. 63² omnes interfecit, hinc diſcimus, quòd fecerint (Iſraêlitæ) juxta Toraculanm 72 NWajcha- e tis Divinæ. V erſ. 16. Seriteiſtua Pmenimentum] (Nempè,) quôd venerit Amalecita- ut lſraëlitas bellò laceſſeret primus antè omnes gentes. Eod. verſ. 14. Et trade auri. bus Jeboſe bue Qui introducet Iſralitas in terram (Chananæam,) ut præcipiat Iſras- litis,7 quò ei (populo ſcilicèt Amalecitioo) factumrependat, hic indicatur: Moſi, quòd Ichoſchua introducéturus ſit Iſraelitas in terram (Chananæam.) Eod. verſ. 14. Quiaz Aelendo delebo] Ldcircò egote ſic admoneo, quoniam illum (populumAmalecticum) delerevele. Verl. 1 5. Er vocavit nomen ejn] (Nempe:) altaris. Eod. verſ. 1 5. J- ova vexiliun meum] i. e. San Gus ille Benedictus fecit nobis hic miraculum, 23. non- quòd altare vocatum ſit Jchova; ſed ut is, quimennnit nominis iſtius altaris, recordes rur miraculi, quod fecit Deus, (ac ſi diceret:) Jchoxa miraculum (ſiveſignum) eſt noſtrum. Verſ. 16. Ert Aixit] Moſes. * Eod. verſ. 16. Quia wanim uper ſolium Jah] i. c. Manus Sancti illius Benedicti ſublata eſt, ut ipſe juret in ſolio ſuo, quòd bel- lJum & inimieitia futura ſint adverss Amalecitas ſempiterna; ſed quid' (ſibi vult) iſtud PDMi. e. ſolium nec diciturd 8 ,Præterea etiamnomen (Dei) quead dimidium e- Jus 24. diviſum eſt, (nimirüm)jucavitSantas ille Benedictue, quòd nomen ſuumnonin- tegrum nec ſalium ſuum perfeétum fit futurum, donecfuerit deletum omne nomen A- malek & quando deletum fuerit nomen ejus, (tunc) futurum eritnemenejus comple- tum & dei. e. ſolium integrum, dicitur enim: ô inimice, conſummatæ ſunt vaſtitates in ætenum 25. atque is eſt Amalek, * nam ſcriptum eſt de illo: & furor ejus obſervat⸗ in æternum 26. atgue⸗ urbes Krtitpäͤltia „periit memoria eorum;2 7. quid vero lla (Scri- ptura) cab. 1. verſ. 2 1. num. 26. & ad Eiai. Cape 12. V. tô magis debiles delerc potuit; ſed, quoniam i- ſtud non feeit, ideo concludunt Rabbini- quod IIraélitæ juxtà oraculum Divinum fecerint, ſic in Gur Arjeh fol. 99. col. z. fin. vide & not. in E D e loc. nt Strac. Talm. erachlc⸗ fol. 116. a. TCont. hic tract. Talm. Megilla, fol.7. a. & fol. 19 Hehr. w ie ee, ht & quæ quuntur us que ad: nn n i. e. quia delendo c. ablunt 3 MiSto z. 2 3. Sic jut mentem Commentatofis noſtei dictio nem dà, quæ S ſignum notat ac vexillum, hic vertere volui. es In MSto z. hic legitar: ery n nn 1, e Et dixit] Dominus Moli. 24. Dicitut enim hic in iextu ſacro: , non e duabus Mistis omiſſis, conter. not. 2d Obad 2 num. 6. vid. & tract. Talm. Berachot, tol. 58. 2. & an hedrin, lol. 2 . d. * Hebr. Pey ⸗, lic in exemplari Hebræo, qu uſus ſurn ut & in editioene men ene bie ha- betur; aſt in Bwbliis Buxtorf. legitur: r mw Wy 1. e. nomen Eſavi, ſie etiaar in MStO I. le - gitur, in eodem omilſia (ſunt iſta: nor⸗ Vi. e. 6 quando deletum fuerit & c. usque 24: P'i. e. dicitur enim, confer. Sign. A“ † Hebr. 2&N& hoc & quod eequitur „ usque ade mrev i e. nam leriptuen eſt, ⸗beſt à MSroOI. 2 5. Sicnti Pſalm. 9. vVerſ. 7e habetur, ubi vide Raſchi not. ** Hebr. vwhy, in MSto z. pro eo legitur: Wwy i. e. Eſan, conſer. Sign. * 26. Proht habetur Amos, cap. I. verſ. 11. 17. Vi ide dict. Pſalm. 9. v. 7. ubi in R. Salomonit XAXX Naſt M1π Jehova in æternum ſedebit, 28. ecce nomen- 524 ptura) poſteà dicit? (nempeè: 2 (Dei) integrum;, dirigens ad judicium 1Nd e. ſolium fuum, 29. ecce ſolium 4 ejus integrum CAP. XIIX. PErſ. r. & audivit Jethro] Quænam fama ad illum pervenerat? † (nempè:) maris Suph diviſi & belli Amalecitici-. Eod. verſ. I. Jethro) Septem no- minibus ille vocatus eſt (nimirùm: Rehue, Jether, Jethro, Chobab, Cheber- . & Puthiel; ) ether 4. (ideò dictus fuit,) quia i. e. reſiduam fecit 5 &iſtam:) & tu videbis; 6⁶. Jethro (appellatus fuit,) quia, poſtquàm ipſe proſelytusꝰ factus eſt & ſervavit præcepta (Dei, M addideruntei lite amꝙ 7. 2) Chobab (nominatus fuit,) quia 22TI i. e dilexit legem;, 3. Chobab autem⸗ fuit jethro ‚dicitur enim: de filiis Cho bab, ſoceri Moſis „ 9. nonnullidicunt; quod Re- huel fuerit pater lethronis, quid verò illa** (Scriptura) dicit: & venerunt ad Rehuel; patrem 2. Keni Sectionem unam in lege (nempè notis eadem, quæ hic, expoſitio habetur» fer. & Pſalm. 47. v. 9. ibique Raſchi not. 28. Sicuti Ejusdem Plalmi 91. verſu & habetur, confer. not. ad Obad. vert 2 r. num. 26. 29. Pront eodem verſu 8. dicti Pſalmi 9. habetur, confer. hic notæ ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 24. b. med. & p. 2 6. a. med. & part. 2. p. 45. b. num.- 31.. med. vide & Lighttoot. Decur. Chorogr. Marco F. Vel: fecit, præmiſſ. c. I. & 3. p. 520. edit. Lipfſ. it. Gur Ar- jeh fol. 8 9. col. 3. † Nen pè, ur ipſe veniret, con- . 4. v. 1 §. M. 32. d. De hoc vide Nimer. c. 24. V. 2 Ii. DSan ſuper Commentar. Raſchi h. loc. Hebr. Nay, ſic in ex- † 20. n. 50. item Numner. c. 16. v. 29. n. 3 6 emplari Hebræo, quò uſus ſum, ut & in edi- 6. Sicuti infra verſ. 2 1. , cap. habetur, confer. 6S5e tione ori ew hic adjectum eſt, ubi vi le no. Numer. dict. c. 10. V. 29. . 36. 1a, iſta: yne ny A i, e, quænam fama ad * Confer nor. ad Proverb. c. 19. v. 2 5.⸗Rum. 21. illum pervenerat, abſunt buttoque MSto. 7. Nempè: literam Vau in ſine nominis ejus, nam 1. Cur hic præ aliis miraculis maris Suph diviſi ac Belli Amalecitici fama ad Jethronem pervenerit, vide in Gur Arjeh fol. 8 8. col. 3. fin. & col. 4. . de & Siphre, prout ad marginem allegatur in princ. nempè, quia duorum iſtorum miraculo. SDhair rpſuper Commentar. Raſeni he loc. tum fama univerium terrarum orbem peragrave. (8. Confer. Numer. alleg. cap. 10. ver ſ. 29. rat, confer. tractat. Talm. Sevachim fol. 116, 9. Sicuti Judic. c. 4. V. 11. habetur, confer. i a. uti allegatur in ga r, h. loc- 2. Atqui non reperimus in S. Scriptura, quòd Je- c. J. atu thro appelletur Cheber; ſed filius Jethronis di- not. in Da n h: oe e. Qus fuit Cheber, uti judit. cap. 4. v. TI. habe. ** Hebr. "Wy iſtud & quod ſequitur, tur, huic objectioni reſpondetur in Gur Arjeh n . i. e. quoniam in fol. à9. col. 2. princ. confer. & ſuprà Exod. cap. MSto I. usque ad: — „ 4. Vide Numer. cap. 2 5. verſ. LI. num. 30. & ut ſupereſſet, ſie verbum rn hie verto; confer. quoad'ſignificationem hujus ver- bi Exodi c. 2 1. V. 2 5z n. 17 §. & Exock c. 3 4. v. 13⅞. F. cap. m. 57. apud ſoſephum lib. 2. Antiqu. c. 5. al 6. Jethro vocatur: 11 sραε ½, vide & * liliisnemp antea Ato, poſtea nw dictus eſt, confer. Gur Arjeh fol. 89 .„cOE. r. fir,& col. 3z. princ. vi- 9) Ven Otnnia⸗ 17 el (Wox) dixitin M lios ſuos . S . . ealtendit, Cini e ſonlits dalen musconltituti lur 1. Moles abi Mdian) Ferle — aeerelantfäctum n. 86. confer. & ſuprà Exod. dict. c. 4. v. 1. m. y2. item Me- — chilta„ ſicuti ad marginem allegatur in huelilghe ſecn — Io. icoti iupfa io füuit pater, non ay pongetu hoc loee len nepotibis ſlt 31. De hoc Ibid eſde Buort Biplioth 13. h. cap. 44. i1 Conker. inira er Mechilta, licuti a D ſuper Comm 13. Vel: honorem a ſocerum ſuumn ic Pputabat. i. gicuti ſuhri kꝛ0. (onter. not, in n 15, Vel: uniyetlopo tem pondere fuit lliens, ſie untz ſl 19. col. 2, me loe,vdi & Mechilta usque sd: 16. Nnpe: gid fantes &c, abeſt ? ndecerit mguam lat, (Ounlet n CA. N 9), celoliam, eatn † (nene) ye) Segem O. Chobab, Cheber, telchian keeit . elatms flih) is, iderunteilieam; 1. Chobab auten. icheunt, quod e⸗ neruntad Reinel, Patrem 4, N 1 N Es. eorſet, 4. V. H.n 52. tem Me . inem Aleggur in dnH 1n Raſchi loe. Verl. I. nom. 30. 8 ſet, ſo vabum rn bie nifiationem huſus der⸗ 179. & Eroc e. 34,. h. 16. 1.29. k. 30, ca,. habelun colet. . 36, c I9 V. 15 nm ? hne nonpinis eins, nam idlus elb, conſer Cur ſr, & col. t. plint. d. warginenn Aleggturin mentat. Raſchi h. loc. 9. 10. Vel. ¹9. habetun confet nſt . ſoe Rumm lib.? Ahint „ e NG Ur: iii/NM,N lo. “ od ſegnitur, uegle d igkantes Gc, ael mn intanles detexerant factum viri, 5EÆgyptii? 3. ac voluerat (Pha CAbP. XIIX. EXODI. 13 5 patrem ſaum? 10. (reſpondent illi, hoc ideò fieri,) quoniam infantes vocant avum- Häum R i. e. patrem, (ſic ſcriptum reperitur) in Siphre. 11. Eod. verſ. I. Socer Mafis] Hic honoratus fuitjethro in Moſe, (ac ſi diceret:)ego ſocer regis; 12. aſt anteà Mo- ſes magnitudinem (ſive honorem ſuum) ſuſpenderat 3. in ſocero ſuo, dicitur enim: & reverſus eſt ad Jethronem, ſocerum ſuum. 14. Eod. verſ. I. Moſi & Wrazli] quipa- ratur (hic) Moſes univerſo Hraeli. 15. Eod verſ. I. Omnia, quæ ſecerat] IIIis (lcil. Iſraëlitis nempé) quoad deductionem (cibi) Mannæ & quoad puteum & quoad Ama- lecitam. 15. Eod. verſ. x. Quòdedaxiſet Dominus &c.] Hoc factum excelluit ſuper omnia. 17. Verſ. 2. Poſtquàm illam (Moſes) remiſerat] Dum Sanctus ille Benedictus ei (Moſi) dixit in Midian: abi, revertere in gyptum, 158. accepit Moſes uxorem ſuam & filios ſuos &c. 19. & ivit Aaron ei (Moſi) obviam illumque juxtà montem Dei 20. offendit, dixit ei (Moſi:) quinam ſunt iſti? reſpondit illi (Moſes:) hæc eſt uxor mea, quam duxi in Midian, atque iſti ſunt filii mei, dixit eiſ Aaron:) quonam illos ducis? re- ſpondit ei (Moſes:) in Eägyptum, (tunc Aaron,) ei dixit jam anteà? te in anguſtiis fu- mus conſtituti & tu venis, ut illas (anguſtias & miſerias) augeas, (tunc) dixit ei (uxori ſuæ 22. Moſes:) abi in domum patris tui, illa (igitur) ſuſtulit duos filios ſuos & abiit (in Midian.) Verſ. 4. Et liberarit meà gladio Pharaonis] Poſtquàm Dathan & Abiram- rao) interficere Moſen, factum eſt XxX 2 ejus 17. Saäl alia facta ſeu miracula, conter. infià veri 9. H. cap. 1) 3 3. S Mechilta, ſieuti allegatur ad marginem in oer r ſuper Commentar, Raſchi . loc. ubi vide etiam notas. 18. Pront ſupraà Exod. cap. 4. verſ. 19. habetur. 19. Ficuti Exod. dict. cap. 4. verſ. 20. habetur. 20. Id eſt: juxtà montem Sinai, vide ſuprà Exad. eod. Cap. . Verſ. 27. in MStO I. deſunt iſta: a Drer i. e. in monte (vel juxta montem) Dei, in urroque autem MSto hic additum eſt: p i. e. & oſculatus eſt illum. 21. Vel- fuper five propter priores ſcil uxores & liberos noſtros, ſic etiam hic vertere poſſis: rPNTà y, ut fenſus ſit: propter uxores && liberos noſtros, qui jam in Egypto exiſtunt & Zravi ſervitutis jugò premuntur, nos in angaſti- is verſamur & tu alios illis addere ac miterorum numerum augere vis. 22. Nam Moles nonniſi de uxore ſua ſolicitus fuit, na ay“NÜh⅞à . e. ne illam ſervitute premerent (Egyptii) ſicuti habetur in notis pon ineoe ſuper Commentar. Raſc hi h. loc. 23. Nempe, quod Moſes virum Ægyptiu To. Sicuti ſuprà Exod. cap. 2. Verſ. 18. habetur, Rehuel itaque ſecundum hunc Scripturæ iocum fuit pater, non avus ; ſed huic objeétiom re⸗ ſpondetur hoc loco, quèòd avus ab infantibus ſeu nepotibus ſuis etiam vocetur pater. 21. De hoc libre eſusque antere vide ur r, S& Buxtorf. Biblioth. Rabb. confer. & infra verſ 13. H. cap. R. 44. I2. Confer. infrà verſ. 17. h. cap. n. 64. vide & Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in 9 DCman ſuper Commentar. Raſchi h. loc. 13. Vel: honorem ac dignitatem ſuam reulerat ad ſocerum ſuum ac propter illum leſe honoratum puta bat. 14. Sicuti ſuprà Exod. cap. 4. Verſ. 18. habetur, confer. not. in mast n y., loc. 15. Vel: univerſo populo Iſraélitico, Moſes eo dem pondere fuit, quo univerſus (populus) Iirse liticus, ſic juxtà Hebræum, confer. Gur Arjeh fol. 89. col. 2. med. & not. in P. loc. ubi & Mechilta allegatur in margine. 16. Nempè: quòd Amalecitæ ſint devicti & quòd tra dederit aquam & quòd Manna de cœlo de. ſcenderit, conter. not. in nan h. loc. 8 m ia- terfe⸗ EXODIL. CAPXIIX. 6s Gam anteàâ) ſcimus, quòd in deſerto fuerint (Iſraëlitæ;) ſed in laudem Jethrenis memo- rat (iſtud hic) Scriptura, quòd (Jethro) verſatus ſit in honore mundi; & (tamen) ani- mus ejus illum ſponte impulerit, ut egrederetur in deſertum, in locum deſolatum ut audiret verba legis Verſ. 6. Ego ſocer tuus, J'thro &c.] Si m non egredi vis propter me, †Tegredere proptenr uzxorem tuam, & ſi tu non vis egredi propter uzxorem tuam, e- g edere propter duos ejus filios. Verſ. 7. Ee egreſſus eſt Moſes.] Magno honore affe= && us fuit jethro tempore illo, (namy dum egreſius eſt Moſes; exiit ſimul Aaron, Nadab & Abihu & quisnam extitit, qui illos vidit exire nee und egreſſus eſt ? * Eogd. verſ. 72. Et cS vavit ſeſe & oſeulatus eſt enm] Nomnoviego (ex hifce verbis ambiguè poſitis,) quisnam incurvaverit ſeſe ergâ akerum; 25. quando verò illa * (Scriptura) dicit. N 1 e. vir ſocio ſuo, 26. (tunciſtud intelligere poſſum nam) quis eſt, qui vOeatur Ci N? is eſt Moſes, dicitur enim: W tNTV 1. §. & vir Moſes. 27. Verſ. 8. Et narra vit Moſes ſocero ſuo] (Videlicèt hoc ideò fecit, ut aniĩ mum illius (ſoceri ſui) alliceret, ** eum- que applicaret legi. Eod. verſ. 8. Ommes moliſtias] Qhas. (ſeilicèt Iſraëlitæ ſuſtinue- rant) juxtà mare (rubrum) & (in pu gha) adversùs Amalecitas; (coœterùm in voce: P ——SNT Lamed & Alephſuntde fundamento dictiohis; Tau autem eſt ſaperr 1. S⸗. direction à. ac fändamentum, * quodiinterdumabjicitur abeilla (voce) ſie quoquer —P item: –— BLee eLDPL MNANL. Verſ. 9. Er latatus eſt Jethro] (Ver- Bumr idem ſignificat, ac:) HPine & Ilæratus eſt ethro, Hic eſt ſenſus ejus li- ”s EEErrera- terfeciſſet, quæ res 3, Dathan & Abiram adre- r. gem fuit delata; confer. Bum, ſequ 24. 32 7. Sicuti faprà Exod cr. PI. V. 3 habeturz ſed rau. 24. Ita, ut gladius collum gjus-peneitare illudque tienem iſiem Commentatori noſtro reliaquo,⸗ Ilædere non potuerit:, confer. quæ ſupra ad Ezxod. conlustudini i convenife puto, ut is, qui alteras— cap. 2. verſ. 1,5. n. 5 6. notata ſunt, vide & Sche- 4 mot rabba, ſicuti in = TT PW 9. loc, ad mar- ginem allegatur, ubi vige etiam notas. † Conſer. hic Mechilta, ſteuti ad marginem alle. tur, coœterum iſta : e D E ne, ine. Giei- gatur in sinam nd b. oc. ubi vide etiam no- tu enitm:: & vir Moſes, abtunt, à Moro z. tas. IIr Confer. Etiam hic Mechilta-, licutiad margi- x Ampliorem iſius loci explicationem videin not. nerm aliegatur in ar TE*(uper Commen- „P D,',, ee. tar. Raſchi E loc., uhiwideetiam notas; . Nempèe: anm Moſes erga Jethronem ſeſe ineur- vaverit, an verò Jerhro erga Moſen, ſolvitur i- ſia ambiguitas à Commentatoreneſtto per expii cationem vocis Wε quæ ad Moſen refertur, 25 exempla à Commeatatore noſi o hic adducta, id geclarant. 1 * obviam proceditt, prins ſeſe inclinet“, confer. Gur Arjeh foll 89: coh. 4 med, ac not. in 11ez Dor-r ubi etiam Mechiltaad marginem allega- 29. Sive: ordinatio;, lenſus eſt: litera Tau apta- tur vocti ſecundum regulas Grammatices, ſicuti- 4 ejus ( Moſis) collum inſtar columnæ marmoreæ. 24. Verſ. 5⸗ In deſertam] At enim nan con, mum,30, l0ebee (elicet) Mannæ Aaulnz . Kilit tiadum. Ve, n" Huin pemme A)Pein dominium atque KEgeptii, læc Ceum veltrum) or — 19. l4 eſt: Piena t bum TWh, quo in de ſanificatione Talme tol in P. Cotfet ie n 941 2 Etutital Commentat. Kal ins loei fütint e⸗ Pd, gade tnez in 2Ppud Püimaonein ſtmun mod i⸗ nempè: Bieim (cerar, gro SI. dit Burork re te dokal e, cOram illo, ſehl binm fKud un loto magis Orn Prolſefyth ne d0 Nm) usque Folelytus lien kamen epte fert confer. nurm. ſequ. 2 7,,verba dcoqne textus ſa. Hebg non Twy, ſic in MSto 2. ut & in pleis. ahen eri hoe sad Moſen refecre videntur. que impreſſis codicibus; ſed in MStO 1, legitur: ſnn 1 X Hébr. AWνπ☛ iſtud & quod ſequitur, usque ad; Po omiſſo Vauin voce , utſenius ſitit: Amam genetasd en Vzen i-e. & vir Moſes, abeſt à MSt0o . correctio ſive ordinatio fundamenti, quæ edio Poegiimi, N 26. Quæ verba ſtatim eodem hoc verſu 7. ſequun- planior & menti autoris convenientior videtur. W n d — CATNX ertun Arenim 4. elronkmen. mn Seſphrum u grectvi Propter DNorenitlam, e⸗ gnohono el. † nül Aaron Necab 12 Rod, der ,„„ koc etl/, ebip Poſtis,) Druraſceit e Aui woeatur Ne Et randit Moſe lieeret, n eiſn. elkrailite ſültinne⸗ Merümin oce:) nenek e. oee) ſc guoce, ueh ſetbro] Ner⸗ iceltlenlus einsli⸗ 7 teralis; expoſitio autem myſtica eſt, quod facta ſit caro ejus i. & rugæ, rugæ, ?²9. propter dolorem, (quem ipſe conceperat) obperditionem Ægyptio-= trum, 30. idque eſt, quod dicunt homines: præ peregrino ne contemnas 31. Syrum us- que ad decimam generationem. Eod. verſ. 9 Super omnibus bonis] Super beneficio (ſeilicèr) Mannæ & puteoatque lege ? 32. fed ſuper omnia (iſta beneficia maximè ga- viſus eſt ethro,) quòd (Deus) eri puiſſet ilum (populum Ifraelitcum) è& manu £Ægy-⸗ ptiorum, 33. hactenus (quippe) non poterat fugere ſervus * ex Agypto, quia terra erat Ret-⸗ — z babetur; ſedta. Noti noſltd Ielinquo,, ePni, Ris, ri aleli 5ſeſe inclinet, (nle. 4,med ae nOt id e tagd marpiten Aegre NNN ink, Gii 2byunt t è, chilla, cttiad nagi PorhEyupet Co'nmen- deetiain notas deſte litets Tau ala⸗ Grammalces, Nuti⸗ 1e noltio hir adutts, i Sto n uin gfei. ſec in Mst0 1,legſtut: noce ſ, utenſsſt . fundamenti, gur ei soufenienlil i . elauſa; 34. aſt iſti (Hraliæ) egreſſi erant (numero ſeu mulitudine) ſexaginta 35. my⸗ H riadum. Verſ. ue Dui liberavit vos d' mann Abpptiorum 1 (Nimirùm de) populo- duro. * Eod. verſ. 10. De mana Pharaonis] (Qui⸗fuit) rex durus. Eod. verſ. 10. Demanun Tepptiorum] (Dicio Ti,e. manus) juxtà Targum ejus fignificat i. e. dominium atque poteſtatem manus, quam ſuper illos (Hraelitas) aggtavaverant x (gyptii,) Hæc füitſervitus.t Verſ. 11. Nane coonovi] Aghoveram quidem illum (Deum veſtrum) prætenito tempore; aſt nunc multéò magis. 36. multé Eod. verſ. I I. Præ XxEx 3 oaonni. — 29. 13 eſt: plena rugarum ,alluditur hic ad bum "rb, quod in textu faczo hoc loco habetur de ſignificatione dictionis TrEri vide Buxt. Bex. Talm. fbl. 7ta ae net in a ne v. log. 30. Conkfer. Ric traéctat. Talmud;, Sanhedrin fol. 94. 2. ſicuti' allegstur in m ſuper Commehtar. Raſchib. loc. ad illuſirationem hu- jus loci faciunt ea, quæ tradant Rabbini, nem- pè, qaed tres interfuerint conſultsioni, qua apud Pharaonem deliberatum fuit, quo potis- genleil. Sot: pag. 2 17: jerhro igitir dolotem con- ceperar, quod gyptii tam miſerè perierint. 21. Sié Buxrorf, vertit in Lex. Talm. fol. 41 1. ubi sl fäcie ejns, legitur: s i. e. coram illo, ſenſus eodem recidit, ego prover- bpium iſtud juxtà Rabbinorum ſenſum, qui huic 'r. Hebr. rBaer, in uttocise MStO hic addi- tur: ') zexrOO11â1. : deſtreſſe, lingu vernacula loco magis convenit, malim ſic vertere: coram proſelytoò ne com emnas Syrum (ſive alienige- nacn) usque ad decimam generationem, nam prolſelyrus licer udaicam filem amplexus ſit; tamen ægfe fere, ſi alienigena confemnatur, ia & ipie proſelytus aliqusndeo fuit aliehigena; ſed — T e e e j. e. poſt de- cimam genetationem oblivioni traditur nomen prolſeytismi, vid. Gur Atjeh fol. 89. col g. fin. 32. Confet. bic Mechilta, ſicuti ad marginem alleæ 2gaturin r, h. loc. 33 Vide, quæ ſi Uuprà ad verſ. I. Syro. „jux quam lectionem ſenſus hujus loci e= iIIt iſte: prolelytum usque ad decimam genera- tionem ne contem nas coram Syro ſeu alienige- äs. l 3² 5 H. c. n. 1. & n. 1 7e: “ notata lunt: * Hebr. Ty, ſie plerique codices ; ſed in MSto r- u⸗ potis- pro eo legitür: ay i. E. Hebræus. ſimum mod Iſtaclitæ & medio eſſent tollendi, 34. Confevr. quæ ad Exod. c. I4. V. 2 . n. 3:. notata nempé: Bileam, Iob S&& ſethro, vide D. Wa- 4 ſunt.⸗ 3 5. Vide & hié Mechilta, proutin õ marginem allegatur ,loc. r Hebr. Ep mi, hzæc & ſequentis, usque acg NH i. es jaxta T'argum ejus, abſunt à M Sro- 2. confer, hie ttact. Talm. Berachot; fol. 54. a.: e Sanhedrin, fol. 94, de- lingui autem Galliea illa vox ſignificat : angu-=- ſtiarm, apxietatem, quæ eſt expoſnio voeis †tse, manus, uti highabetur. ͦͦUUGUú 3 6. Seilicet: illum agnoſco, confer & hic Mec hiltas ſicuti allegatur ad marginem in enp re ubi vide ſis notass * dn MSIO 1, PfO: ier legitut NDe i. e. 738 ExODI. ommibus Dii] Docet nos /hic Scriptura,) quod (Jeihro) omnes cultus idololatricos 08 9 08„ . qui erant in mundo, cognoverit, quia nullum omiſerat cultum idololatricum, cuii- pſe non ſervierat. 37. Eod. verf. II. Eò, qudòd ſuperbè egerint contra illos] Juxtà Tar- habetur in iſto loco:) 11i. e. & coxit jacob ρ i, e, coctionem, 39. (ut ſenſus ſit:) in olla, in qua coxerant, ipſi ſunt cocti. 40. Verſ. 12. Holocauſtum] Juxtà ſenſum e- jus literalem (erit expoſitio, nempẽè) quòd illud (ſacrificium) totum abſumendum ſitꝰ (igne.) Eod. verſ. 12. Et victimas] i. e. Euchariſtica (ſacriſicia.) Eod. verſ. 12. Et nenit * Aaron] Sed quorsùm iverat Moſes? nonne is fuit, qui egteſſus erat in occur- ſum illius (Jethronis) atque omnis honoris cauſa ei extitit? ſed (reſpondetur.) quòd i- pſe (Moſes) ſieterit & coràm illis (hoſpitibus) miniſtraverit. Eod. verſ. 12. Coram- Deo] Hinc (diſcimus, quòd) utilitas, 41. (quæ capitur) ex convivio, in quo diſcipuli ſapientum epulantur, 42., perinde ſit, ac ſi utilitas percipiatur ex ſplendore Majeſtatis Divinæ.43. Verſ. 13. Er faltum ſtpoſtridiè] Exitus* diei expiationis fuit, ſic docetur 37. Videatur etiam hic Mechilta, prout ad margi. Fol. 90. col. 1. En. & col. 2. Lrinc. & not. ad I. nem allegatur in pam nd b. loc. Samuel. c. 15. V. 6. M. 7. 3 8. Verſio Chaldaica ſic habet: qua enim te co⸗ gitaverunt Egyptii judicare Iſraelitas, eademipſi judicati ſunt, confer. P. Fagii not. ibid. &. rum ifla: mwene i. e. juxtà Targum ejus & ſequentia, usque ad: 111 Wsd i. e. quòd ſuper- bè egerint, abſunt à MSto 2. confer. hic tract. Talm. Sota, fol. II. a. 39. Sicuti Geneſ. c. 2 5. V. 29. habetur. 40. Confer. not. ad Eſai. c. 27. V. S. n. 22. & Ne- hem. c. 9. V. 10. ibique not. vide & not. ad li- brum Prec. Jud. part. 1. P.23. b. fn. & D. Wa genſeil. Sot. p. 227. ut & Sotafol. 1 1. prout al legatur in N . loc. vid. & not. ad Hiob. c. 2. V. 13. M. 13. K Hebr. n ain, in MSto I. pro his legitur: HhH iy i. e. holocauſtum & ſacrificium to- tum conſumendum igne; in MSto 2. habetur: bn iy i. e. holocauſium, ſacrificium totum igne conſumendum, contfer. hic tract. Talm. Se- yachim, fol. 116. a. S& AvOοRd]fra, fol. 24. 4. K Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 64. a. 41. Vel: oblectatio, Sic dictionemaas, quæ hic habetur, interpretor, Confer. hic Gur Arjeh? 42. Vel: in quo ſapientes accubant, çonfer. hic tractat. Talmud. Berachot, fol. 6g. a. prout alle- gatur in a he b. loc. = 4 3. Dicitur hic? quod comederint coràm Dee 3 non eſt autemaſtud dem Ne i, e hlecta- mento ſive commodo corperali Ppræcipuzè intelli- i. e. in leculo futuro non eſt comeſtio ac potatio, peE L Dee i. e. ſed fedent juſi, coro- piunt ex ſplendore Majeſtatis Divinæ, ſic in Gur Arjeh fol. 90. col. 2. princ. quæ, quia ad itlu- ſtrationem loci, qui in epiſtel. ad Roman. c. 14. v. 47. abetur, faciunt, paulo fuſius hic ad- du ere volui, confer. & infrà Exod. c. 33. V., 7. n. 17. äit. not., ad I. Samuel. c. 2. v. 11I. n. 18. & c. 15. V. 6, n. 7. [* Hebr. n iſtud & quod ſequitur, usque ad: tNy i. e. poſtridie, abyſt à MSto 2. gendum; ſed potius desawe inn neen i. e. de oblectatione ſeparatâà & )intellectuali, dicunt enim Rabbini: n) ne n de denn eee rreNn ne reen eeene eee nas capitibus ſuis geſiantes & oblectationem ca- CAb. xiIX. gum ejus (erit loci iſtius 3 8, explicatio;) in aqua cogitaverant (.gyptii ) perdere illoz R Gtunfrol (IIraêlitas;) ſed ipſi (Egyptii) in aqua perierunt. Eod. verſ. II. Quséd ſuperbè ege. mnſit loſtnn rint] (Verba iſta: 1 τπ.wä ſignificant hic:.) ρ en i. e. quod improbe 6 geſtenuſh egerint? aſt Rabbini noſtri illud (verbum 11) interpretanctur ill ſignificatione,(quæ r/ rafAſt itk (Gerun pem telnpoll, 1 DZ e Adanmum ee ihro, mequmle nonfilh ſnih öi)nam t ece lokechone eril eleras notz um Cimiſitisgut Podille Gechre lChobab gui Dehoc ibro en Bnmorf. Biblir . ,. N Iliti 3V Hebr. h in e,erbin ſch 4 . Firuli venin 16 õ Rs febt. 1), in rN ie poſ 46. Heor. I, ſellem leſponet Uit, nutm. 26. 47. Nige, gus iſt 1. norata funt, f Hcbr. ) In male. 4. Conler Lxo. e lHeſt: getant non potelt diti: blurd diceretu Dis autem dimwiſl leaundo poſt er imter hos autor ne “ tol 1 fn. & ee C CANI. idol leticin, elli lus) un ni) perdere llos Wlſihliee. dvoc imptobe icatione qe 9. (vt Enſnuir) utiſenüume. blumendumite od ven. 12. serat in occeur⸗ ndetut) guodi. etl. 11. Corann ingno gileipuli ndore Majeſtatis kait ſc doretit “D — line. Knot ad 1. auben, coner hie . i pront lle⸗ ederint coram Deo; PNN i. e Ebleda⸗ Nii ieciintelli⸗ NNͤe., intellectuali, Cicunt õ comellio c 0latio, e De Alesent ugt, to⸗ & oblectationend i⸗ is Diinz, ſit in Gilf c. gue, guin d glu. biſtel. 1 Roman e. Pallotuſius hic 1d⸗ Kia brod,c. 33. 77 1c. 1. Il. N 19. lequiur, usque 14d: K Ms 1. .— 4 dlatricot, Tat. CAP. XIIX. EXODI. 539 in Siphre;44. ſed quid iſtud (ſibi vult:) poſtridiè? (nimirum) poſtridiè, quàm ipſe- (Moſes) deſcenderat de monte (Sinai,) & vel te invito aliter dici non poteſt, niſi po⸗ ſtridiè *dies expiationis, nam eece antequàm lex fuit data, non potuit dicere (Moſes:) & nota facio ſtatuta &c. 45. ac poſtquàm data fuit lex usque ad **r diem expiationis non ſedit Moſes, ut judicaret populum, nam ecce deeimo feptimo (die menſis) Junii 46 deſcendit (Moſes de monte Sinai) & confregit 47. tabulas (legis) ac poſtridiè aſcen- dit † (iterùm in montem) maturino tempore atque (ibi) moratus eſt octoginta diebus & deſcendit die espiationis, 48⸗ nec verſus (ſive textus) iſte ſcriptus eſt juxtà ordi- nem (temporis,) mon enim dicitur: — ARDE HN i. e. & factum eſtpoſtridiè, us- que ad annum ſecundum, 49. prætereà etiam quoad verba ejus, qui dicit, 50. quòd Je- thro, antequâm lex data eſſet, venerit & quòd dimiſſio ejus (Fethronis) in terram ſuam non facta ſit niſi usque ad annum fecundum; (reſponſio ſive refutatio exinde fieri pote- rit) nam 1. ecce dicitur hic: & dimiſit Moſes ſocerum ſuum; 52. reperimus autem in- rofectione vexillorum, quòd dixerit ei Moſes: proficiſcimur nos ad jocum &c. ne quæ- 806 deſeras nosz 53. & ſ hoc (factum eſt,) antequàm lex data fuit, ex quo (Moſes) il=- lum dimiſit isque (ſcil. Jethro) abiit (in terram fuam, jubinam reperimus (ſcri ptum,) quòd ille (Jethro) redierit? §4. ſi autem fortè dixeris: 55. ibi 56, non dicitur jethro; fed Chobab qui fuit Iethronis filius, (reſpondetur,.) Chobab ipſe fuit ethro. 57. nam- ecce c& erum verba iſta irmnn hh i. e. & factum eſt poſtridiè, usque ad: Aa N i. e. niſi us- que ad annum ſecundum) abſunt ab utroque MSto, juxtà horum codicum lectionem hic eit ſenſus, quòd textus iſte non ſcriptus ſit juxtà ordi- nem temporis; ſed quèd ille diétus ſir anno ſe⸗ cundo ſcil. poſt exitum ex ggyptor. : So. Id eſt; qui opponit, qui- objicit, referuntur enim hic verba objicientis, quæ poſteĩ refellun- tur, vide n. ſequ. 51I. , verl. 44. De hoc libro ejusque autore vide — D nSe & Buxtorf. Biblioth. Kabbin. confer. & ſupra V. 1. h. C. . F Ieit. ract. Talm. Schevuot, fol. 30. b. X Hebr. ◻τοhH, in MSto I. pro eo legitur: 1. e. exi us (lcil. diei expiationis.). 4 5. Sicuti veriu 16. . c. habetur, confer. not. in f DSBHN 2 h. lox. NXX Tebr. Ty, in MSto z. huie præmittitur rIHNT i. e. poſt idiè (diei expiation.) 46. Heor. orv, qui menſis Janio noſti omaximam partem reſpondet, cenfer infrà Exod. c. 3 1. V. 5 r. Continetur hic reſponſio ad objectionem, de ult. num. 2 6. qua n. antes. 5 F. . v. dictum eſt. A7. Vide, quæ infrà ad Exod. dict. c. 3 I. v. 1 G. n. A52., Sicuti infra v. 27,. 5. c. habetur, conſer. not. im 27. nertata funx. ee eee b. lor. † Hebr. y iv„abſunt bæt à MSto' 1. ſed 53. Prout Numer. c. 10. v. 29. Se v. 3 I. Babetur- male: g. Jethronis itaque adventus ad Moſem accidit poſt dationem legis, hæc mens & condIuſio eſt Commentatoris noſtri, confer. not, in nod SpTI h. loc- 4%. Confer. Exod. alleg. c. 31. v. r §. n. 2 98. 4 9,. I eſt? de tanto temporis ſpatio, ſcil. biennio, non poteti dici: & factum eſt poſtridie, etenin. abſurde di eretur de biene io: Poſt idis; Jethio-55. Sequimur hic alia objectio præter illam, de qua nis autem dimiſſio in terram fuam facta eſt anno ſuprà n. 50. h.c. ſecundo poſt exitum es Egypto, ſic Rabbini & 56. Nimirum Numer. dict. c. 10. v. 29. inter hos autor noſier, confer. Gur Arjen fol. 90. 57. Habetur hic reſponſio ad objectionem, de qua- col. 2. fin. & col. J. princ. ubi hac dere piats, . m ante F5. 60ntor. s ſuprà Wr. bec: n. ge = 110 EODD. miſa ett jethroni, dud (Moſes) vilipend erxethonorem lraelitarum ac proptereà repre- hendit illum (Jethro,) dicitur enim? «ur tuſedes ſolus & omnesſtant? 59. Rod. ver . 13. A mane usqut ad veſperam Poteſtne ità 6ο. dici? (non puto;) ſed (hôc ideò hicre- fertur,) quoniam omnis judex, qui judicatjudicium verum juxtà veritatem ejus, é1. ctiam und ſaltem hord * quòd is reputeturà Scriptura perinde, ac ſi ſtuderet tota die in lege ac quaſi is ſocietatem (ave communionem) haberet cum Sanéto illo Benedicto in opere creationis, 62. de quo dicitur: & facta eſt veſpera &c. 63 Verſ. 15.O Nam venit] (Nerba iſta: — 3 hic ponuntur pro:) ☚α H) i. e. quia wenit, ſiytificationc“ Præſentis (tempotis.) Eod. verſ 15. Ale cenſelat Deum] Juxtà Targum ejus: Yan 1 Divini. Verſ. 16. Quando erit ills negotium, venit] i. e. Is, cui erit negotium, venit ad me. *½ Verſ. I7. Er dixit ſocer Moſis] Per modum honorisvocat illum Scriptura- Verſ. I8.: Marceſcendomarceſies] Juxtà Targum 65. ejus (facien- ſocerum regis. 64. da erit explicatio;) notat autem (verbum ) ), quòd hic habetur) — π17. e. „ — — 8 2* EAEEE * l * = —= h. c. n. 9. & Gur Arjeh fol. 90. col. 3. “ 59. Prout vYerſu ſequ. 14, h. cchabetur, conker. hic- tract. Talm. Berachot, fal. 10. a, it. Mechilta, ſic- uti ad marginem allegatur in par npv ſu- per Commentar. Ralchi b. loc. ubi vide etiam notas, confer. & not. Numer. c. 22. V. 9. Sign.* ubi loci iſtius fuſior explicatio babetur. ,. . TpNR Eer TEei n re n 5oD Wa h nn Re eh Dyen i. e. (v. 16.) Et judico] Si occulta fuetit illis res (con- ſer. Deuter. c. 17, v. 8.) & commonefacies eos de ſtatutis, (v. 20. S. c.) tu ſolus poteris docere, CAr. XIIXy. ci W. — E e.e &c. & ſtetit pepulus] Sedebat (Moſes) inſtar regis & omnes ſtabant; aſt res iſta gravis R (Hebraicè:) C * — i. e. ut quærat doctrinam ex ore numinis 588. Vide Iudic. c. 4. v. 11. confer. ſupr. dict. v. 1. 7 Hlebr. & Na', in MStO 1. hic addita ſunt ika e Dee e n een een een e ee Go. Nempe, quod Moſes à mane usque 2d veſper- tam ſederit ac populus coràm illo ſtererit. 1. Id eſt, qui recte ac prout decet, judicat, vide infra Exod. c. 2,3. V. 2. D. 2, 3. S R. Salomo ad Zephan. c. 3. V. 5. ubi vid n. 7. Eonter. & Bax: torf. Lex. Talm. fol. 5 12. circa fin. item Mechil- ta & tractat. Tolmud. Sthabbat foi⸗- 10. a. ſicuti . ad marginem allegatur in ean ne b. loc; 88 5 *W Hebr. t y ee, abfunt iſta ab utroque MSto; ſed minus rectè. 2. Confer. hic. no'æ in He mnov ſuper Com mentar. Kaſchi h. loc. “ 63. Sicuti Genel. c. 1. V. 5. habetur, conſer. & Gur Arjeh fol. 9, col. 4. circa fin. ubi habetur, quòd ille, qui recte judicat, n D TNr e j. e. ſtabiliat ag firmet mundum. 20.) & notam facies eis (Viam, eod. . verſ. 2 0.) tu autem proxideto (V. 2 1, . c.) verba ſunft Doctoris noſtri, K. Joſephi; in Mgto z. locus iſe ſic legitur: Wre en ee en ween —uenn e e en ee ee neeneene i. c. Et judico inter virum ejusque proximum . (V. 1 6⸗ b. c.) hæc ſunt jugicia Et nota facio ſta⸗ tuta Dei (eod. . v. 16.) hxe ſunt ceœtera præ- cepta, in eod. Meto z. poſt verba: Pesna „ & referes eorum fes (ufi v. 19. h. C. habetur) ad- ſi occulta fuerit illis res & &G&tera, usque ad: & notam facles eis viam. 94. Confer. quæ ſupra ad v. 1. P. c. n. 12. notata - ſunt. 5 65. Ia Targum ſic habetur: defatigando defauu- g:K Acmſtel. editio habet . ces eadem eſt. gaberis: dita ſunt iſta, quæ in MSto 1. habentur, nempez „ macotenngn co:) Atolium co: aſſmer litataeſt & ematt atincludinturo) tiu dl ird te iGidahit umn71, Eod.7 tus Einterples/ 19. rla) Ver Verl11. ud Henuo ie⸗(Vi Petrektant.ſ. poni, gvi digni . Obtemperet. —.—,D — b6. die 100 r ut & in Bibliis l 4 Bi) vel Nn O & in exem habetun cortuptu Lerit, C. 19. V. 1 30. 173 it. 4 67. Vide eren d 19. V. 4.h 63. 69. Prout blait. 34 6). Hebr. i, ot. ad Genelc c.1 r b. Ca). d. 14. COller. & R. zleh. 1I15. 70, Vel: grarilszell te polli, conler ⸗ D Vel: corſllium cae Prout in Mdio n 71. Fiye: Numen I hic juxts Rabbino vocem illam imen Purtott, Lex. I 1. c n 52.8 eloe ad mupine 8 Atgtiſlagnafit ebroptetei tete. 1 f6. Podl el. eice kien⸗ Etltätemeng e Ktudetettotadieig dillo Denedioit llg, Nenten it ſgniſieiione⸗ un eſg Anez ore numinis tnegotiutn, venit tilemn deriptutn, m 6). eis (kacien⸗ Po. War⸗ 1 hie ditn unt iae 2 W e D nn Dn dyrn ie. ultifueſttilisterfeon⸗ )commmonelciese ſolas oenis boeete, Oneſtcieseos eoe reſ⸗ Niam, eod. ), et 10) N. 2 1,hec) vetba ſunt ſephizin MGt0 :. loes n vo en e NN N NN uch ejusque oroimtꝑ: 4 Et nota ſacio ſis⸗ hre fünt Eteja læ⸗ poltzeba: Nenn ie, 7,19..l, haberu) slſ . 10 1, hibentur, nemne? Gtera, Uogllead: & ; Cehuigendlo ella⸗ A. Cxr. XIN. marcorem, (linguâà Gallica;) fleſtrir, 66. ſicuti (verbum iſtud — O) accipitur in illo lo- ut includantur 69. Aaron & Churac ſeptuaginta ſeniores. Eod. verſ. 18. Nam — EXxODI. 541 co:) & folium — ) i. e, emarcuit, 67. item (in illo loco.) — ) i. e. ſicuti mar- ceſcit folium de vite, ê, quod per calorem & per frigus fit flaccidum ac cujus vis debi- litata eſt & emarcuit. Eod. verſ. 18. Et tau] (Particula D i. e. etiam, hic habetur,) gde vius eſt ſuprà te] i. e. Onus ejus (negotii) vires tuas excedit. 70. Verlſ. 19. Conſitum, tibi dabo & erit Deustecum] In conſilio, dixit ei (Moſi jethro:) egredere, conſule* De- um. 71. Eod. verſ. 19. Efto tu populo in bis, quæ ad Deum pertinent] i. e. (Eſto) lega- tus & interpres 72. inter illos (Iſraelitas) & Deum, ac quære judicia de illo. Eod. verſ. 19. Verba] Verba controverſiarum (live res controverſas,) quæ inter illos ſunt. 73. Verſ. 2 I. Et tu dipicies] In Spiritu Sancto, 74. qui ſuprà te eſt. Eod. verſ. 2 1. Viros ſtrenuos] i. e. (Viros) divites, qui non opus habent, ut hypocriſi utantur & judicium- pervertant. 75. Eod. verſ. 2 I. Viros veracei] Iſti ſunt viri, in quibus fiducia poſſit- poni, qui digni ſunt, quorum verbis aliquis inniti queat, ut proptereà illorum verbis obtemperetur. Eod. verſ. 2 I. COſoresavaritiæ] Qui odio habeant (vel ſpernant) di- B ””MU vitias 72. Hebr. Pn, orator, advocatus, interceſſor, confer. R. Salomo ad Eſai. c. 4 3. v. 27. & 1. Johann. c. 2. v. I. voc. æ2ρ νοα 66. Sic reddo o, prout in utroque MSto- ut & in Bibliis Buxtorf. recte legitur, nam Nrwwhn vel Ni „ ſicuti in editione nem Dwa & in exemplari Hebraico, quò uſus ſum, habetur, corruptum eſt, confer. Raſchi not. ad Levit. c. 19. v. 19. n. 106. & ad Eſai. c. I. V. 30. n. 73. it. ad Jerem. c. 8. V. 1 3z3z. 67. Vide Jerem. dict. c. 8. v. 13. & not. ad Pſalm. 1g. v. 46. n. 6 3. 6 g. Prout Eſai. c. 34. V. 4. habetur. 69. Hebr. Mamy, de hoc verbo confer. Raſchi not. ad Genef. c. 42. V. 22. n. 29. vide & infrà v. 23. h. cap. n. 84. & cap. ſequ. 19. v. 9. n. 24. confer. & R. Salom. ad Deuter. c. 12. v. 31. n. 1157. . H 70. Vel: gravius eſt iſtud onus, quàm ut illud fer- re poſſis, confer. ſuprà Exod. c. 7. v. 14. n. 16. x Vel conſilium cape cum Deo, ita verbum: 7 , prout in MSto 2. habetur, hic interpretor. 71. Sive: Numen Divinum, ſic dictionem an hic juxtà Rabbinos & Cabbaliſtas, explico, qui ocem illam inter epitheta Dei referunt, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 3 8 5. confer. & infrà v. 23. h. c. n. à2. & Mechilta, ſicuti in r, . loc. ad marginem allegarur. “ 73. Id eſt: lites refer ad Deum, confer. Raſchi not. ad Deuter. cap. 17. verſ. 8. n, 17. it. tract. Talm. Meoëd katon, fol. 5. a. & Kidduſchin, fol. 2. be it. Bava kama, fol. 99. b. & Bava mezia, fol. 30. 74. Verbum h i. e. videbis ſive diſpicies, quod hic habetur, habet ſignifiestionem Inn, quæ dictio, juxtà Rabbinorumſ ententiam, ſignifi- cat *HHρν Hαπ i. e. Spiritum Sanctum ſive do= num propheticum, nam, niſi hanc haberet ſigni- ficationem, 7 can i, e. dici debuiſſet ä vel dicere debuiſſet illa Scriptura:) Mman i. e. eli- ges, non π i. e. videbis, ſicuti hie habetur, ita legitur in Gur Arjeh fol. 9 1. eol. 2. circà fin. nam in eligendis viris eſusmodi eximiis opus fuit Spi- ritu prophetico, confer. Raſchi not. ad Cantic- cap. 7. v. 3. & not. in D'nor now h. loc. itg tract. Talm. Sanhedrin, fol. 13. a. 75. Sic vertere volui: unb Dahi, e. cognoſcere facies, coονταιnuταπ Ui. YTVyy — 5 142 õ vitias ſuas in judicio, ſicuti dicitur: omnis judex, à quo exigunt 76. pecuniam in ju- dicio, is non eſt judex. 77. Eod. verſ. 2 I. Chiliarchas] Hi fuerunt ſexcenti 73. princi- pes, (qui præpoſiti erant) ſexcentis millibus (Iſraelitarum.) Eod. verſ. 2 1. Centurie- nei †] Horum fuerunt ſex millia. Eod. verſ. 2 I. Quinquagenarios] (Hi fuerunt) duodecies mille. Eod. verſ. 2 I. Decuriones] (Horum numerus fuit) ſexagies mille. * Verſ. 22. Et judicent] (Chaldaicè hic habetur:) )) i.e. & udicanto, ſigni- ficatione imperativi 79. Eod. verſ. 2 2. é: lepa te onere] Res iſta (erit) ad levandum te onere † (vecbum — pH hic ejusdem formæ ſive figuræ eſt,) ſicuti (verbum iſtud:) & 2 i. e, indurabat cor ſuum, 80. item: & — ½ i. e. percutere Moabum, 81. ſignificatione præſentis temporis.** Verſ. 23. BEepræteperit tibi Deus, poteris conſißte- re] Conſule numen Divinum, 82. ſi illud præceperit tibi, ut ſic facias, poteris conſi- ſtere, ſi verò illud propter te tardaverit, 83. non poteris conſiſtere. Eod. verſ. 23. & etiam 84. omnis pepulus iſßte] (Nempè:) Aaron, Nadab & Abihu ac ſeptuaginta fenio- res, qui tibi jam adjuncti ſunt. 3 ⁰. Verſ. 26. & judicabant] (Chaldaicè hic habetur:) P2 i. e. & judicabant 86. populum. Eod. verſ. 26. Reſerebant] (Sic etiam Chal- dæus:) H) i. e. referebant. Eod. verſ. 26. Judicabant ipf] euy, (hic poni- tur) 76. Vel: exigere poffunt ſcil. partes litigantes † Abſunt iſta à MSto 1. Hebr. P†ρ% à rad. 93, conter. hic Gur Arjeh &0. Sicuti ſuprà Exod. cap. 8. verſ. 1 5. habetur, dict. fol. 9 1. col. 2. fin. ubi hac dere plura, vide vide Baba batra fol. 2 8. ficuti allegatur ad margi⸗ 8SSεπ not. in pan eh loct. nem in 'nan mow h. loc. „ 77. S.il. idoneus, vel: is non poteſt eſſe judex aut &1. Proùt habetur 2. Reg. cap. 3. verſ. 24. judicis officio digaè fungi, ſi nempè aliquis ta-** Non ſignifieatione imperativi, Hebr. Pi, Ris fit judex, qui litis, de qua agitur „ quovis 1 mode particeps eſt, Gall. qui eſt intereſſe, confer.ſit, ac ſi poſitum eſſet 7o7 i. e. ad levandum. Baba Batra fol. 58. b. ſicuti ad marginem allega. 2. Vel: conſilium inicum Deo, conter. quæ ſu- tur in 'nan 'nov ſuper Commentar. Raſchib. loc. 4 O 7 8. Confer. hic tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 16. a. & fol. 1 8. b. ſicuti ad marginem allegatur Wn notata ſunt, vide & tract. Talm. San- hedrin, fol. 7. a. item infrà Exod. c. 20. v. 1 8. n. in pan momw h. oc. † Hebr. rten H, hæc & ſequemia, usque ad: ſic verbum any hic interpretor & expono. 1D.* i. e. d judicent, abſunt à MSto I. 84. Hebr. ) vide, quæ ſupraà ad verſ. 19. . cap. * In 'nen e in notis Raſchi hic quædam ad. n. 69. notala ſunt. D 2=ð ditio habetur & explicatur, cur Commentator 95. Vel: qui te nune comitantur, ſic juxtà He-= CAbP.XIIyE. (lols) god⸗ ſcilnt; ed Aimilet eorun tum in delertun ſic in not. pam ov hic habetur, ita, ut idem u. Ci ſcil. upr Prà ad verſ. 19. H. cap. Sign. * & n. 7 1. devoceę 83. Vel: ſi te impediverit, aut prohibuerit Deus, noſter ſigillatim exyoſuerit & numeraverit præa- bræum, confer. tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 18. ſicuti ad marginem allegatur in arn np h. loc. item Gur Arjeh fol. 9 1. col. 2. princ. ac not. in nr * b. loc. 36 Confer. quæ num. ſequ. 9 8. 6. verſ. 26, notats unt. poſitos ſive principes populi Iſraélitici, allegatur quoque ibidem inmargine tractatus:? Mechil- ta. 79. Vide, quæ infrâ ad verſ. 26. F. cap. n. à 8. nota- ta ſunt, confer. & not. in arz tW h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 34. b. r. UX. . tur)pro uſts iebhen ſeerunt ignifi⸗ in dicanto illos, tertu ſgniſcan mirunm, inp 1o Prl.1. RN hoe iple cere, utiterünm — 1,. Id ell: non ca. 1. Verl.9. in Don (haidzas utto jucicent el us 39, Keuii Aega Onhkeloſ babet 90. PrOn did re daica habelur gl. I elt: nud imperatiyi con Velimpertectu lic explico, & conler. Cenel, di ldelt: fami Vnhd , ſunt familia ae (Cur Arjeh fol AHucitur text undeprobatur Uiſehhronis) ceni tur) pro O¹ρ ſic quoque: non (ponitur) pro: non N., 87. & Targum. letl 21, cadu.⸗ hujus (verbi: P D“) eſt ))i. e. judicabant ipfi; illi autem textus ſuperiores 8ö³. i) (ifter Vi. fuerunt ſignificatione imperativi, idcircò translati ſunt (Chaldaicè.) 11)) i. e. & iſtnge M judicanto illos, item: )) i. e. referunto 82. item: ) i. e. judicanto; 90. aſt iſti bten . textus ſignificationem habent facti. 2160 Verſ. 27. Et abiit ſibi in terram ſuam] (Ni- or eni. mirum, )ut proſelytos faceret filios familiæ ſuæ. 9½⁸⁹. ” c. Decuniamin — alkn, ti (veibumiſtnd.) s H Cfr. XIX. eu, leri ni e. s H MUMUUd Teitg oteis colſe TErſ. I. Hoc ipſo * die] In principio menſis I. non opus fuiſſet (hic) ſcribere, niſi Loc rerl 23. 81 QO — i. e. ilo die, quid (igitur ſibi vult iſtud.) — N — leptuagintafeni. V hoc ipſo d'e? (nempè, )ut verba legis tibi ſint (ſic) recentia (nova ac præſentia, lklehichabenn) ac ſi hodiè illa eſſent data. Verſ. 2. Et profectiſunt de Rephidim] Ecquid lex vult di- Gicetamhil. cere, ut iterùm 2. explicet, unde (Iſraeélitæ) profecti ſint? nonne jam anteà ſcripſic Dac, (bieponi. (Moſes,) quòd in Rephidim caſtrametati ſint? manifeſtum (igitur) eſt, quòd inde pro- 1er) fecti ſint; ſed (hoc ideò hic repetit Scriptura,) ut eorum profectionem de Rephidim- — ſaſſimilet corundem adventui in deſertum Sinai, quemadmodùm (igitur) adventus eo- rum in deſertum Sinai fuit in converſione; 3. ſic & eorundem profectio de Rephidim- eh. etl 15 habetur E2S2S Cutialegaturacd nagi. d. 1,. 3. Verl. 24. 727. Id eſt: non tranſeas vel diſcedas, ſicuti Ruth.] verint inter Iiraclitas & facti ſint proſelyti confer. iii, lebe d o, cap. 2. Verſ. 3. habetur, confer. Mechilta, prout & Mechilta ac not. in pon eE h. loc. de unatt ie ig 8 . in =mon wov h. loc. ad marginem allegatur. * Conkfer. hic tract. Talm. Rolch haſchana, fol. 3. ie zdleadun. à 53³. Qui ſcil. ſuprà verſu 22. b. cap. habentur, ubi a. & Schabbat, fol. 86. b. HM heo, tuſe ſ. Chaldæ as utroque in loco tranſtulit: Pen i. e. 1. Fuit ſand is dies initium menſis tertii, nempè: r Kizi, Kiat iudicent vel judicanto „ per modum imperativi. menſis Sivan, qui Majo noſtro maximam partem 8 nad Tain, zn. 29. Sicuti allegato verſu 22. h. cap. in Targum reſpondet „ ab exitu Iſrae itarum ex Æggypto, ttatantgn. N. Onkeloſi habetur. (uti fuſius probatur in Gur Arjeh fol. 92. col. 1. 1d 1.. e let . o. Prout dict. verf. 22. . cap. in Paraphraſi Chal- med.) ſed non opus fuit, id hic ſcribere, confer. Anntkueite, . daica habetur. not. ad libr. Prec. Jud. part. 2. p. 86. a. med. aln prohnlern Deus, 91. Id eſt: nudum indicant factum nec modum not. in on hov h. loc. ubi etiam Mechilta oteihon. mperativi continent; ſed per tempus præſens in margine allegatur. Niad etl dehcdh⸗ vel impertectum exponi debent, ſic Hebr. vwy z. Vel: ut repetat, nam jam anteà Exod. c. 17. v. .Y piic explico, & opponitur z3, MX i, e imperativo, 1. dictum eſt, quòd Ifraelitæ caſtrametati ſint ianiur, ſciun kNee. (confer. Geneſ. c. 41. v. 47. n. 65 in Rephidim, ſicuti id etiam hic à Commentato- Amud. Secheitin . ꝛ. Id eſt: familiates ſuos vel cognatos ſuos, Hebr. re noſtro adducitur. Hegatur in d e nneen n, quo nomine illi, qui de eadem! 3. Sive: in reſipiſcentia ac pœnitentia, ſie dictio- lg1n el 1, idc 4 ſunt familia ac cognatione, intelliguntur, confer. nem a hic interpretor, confer. Gur Arjeh Gur Arjeh fol. 92. col. I. med. ubi ex Mechilta fol. 92. cel. 2. med. ubi locus iſte, ab autore l ſeth 10, Miai AQAadduacitur textus, qui Judic. c. I. v. 16, habetur, noſtro hic allegatus ex Mechilta adducitur, vid. unge probatur, quòd filii Kenæi (nempè poſte- num., ſeq. 4. ti jethronis) π Pna a e i, e. habüa-l 744 rEzxoODI. CLCLagbp. XIX. fuit in converſione (ſive reſipiſcentia.) Eod. verſ. 2. & caſtrametatus . idem WMas] (Singularis numerus hic habetur, ut indicetur, quòd populus Iſraêliticus) tanquam vir unus(ibi eaſtrametatus ſit)uno corde; 4. cœteræ autem manſiones omnes factæ erant in murmurationibus atque diſeordiis. Eod. verſ. 2. Eregione montis] Ad partem e- jus orientalem, omnis autem (S. Scripturæ) locus,ubi reperis i. e. èregione- (ſignificatur) intuitus versùs orientem. 5. Verſ. 3. Et Moſes aſeendit] Die altero (vel ſecundo) nam omnes illius aſcenſus fuerunt matutino tempore, dicitur enim: & fur- rexit Moſes manè.6. Eod. verf. 3. Sie dices] (Nempè:) hac linguàâ 7. atque hoc ordi- ne. Eod. verfſ. 3. Domui Jacobi] Hæ ſunt fœminæ, quibus dices linguâ blandàâ. Eod. verſ 3 Et annuntiabis filiis Iſzazlis] Ponas (legis) & accuratas(illius) diſcuffiones, ma- ribus explica res duras, quaſi nervos. 8. Verſ. 4. Vor ipfi vidiſti] Non traditio *† in- manus veſtras eſt iſta res, 9. facta ſcil. illa, quæ ego in ÆNgypto perpetravi, multorum⸗ ſanè peceatorum mihi rei fuerunt (E5Ægyptii,) antequam illi vobiscum conjungerentur; ſed eos non punivi, niſi propter vos. 10. Eod. veri.4. Et tulivos] Iſte (fuit) dies, quo Ifraëlitæ venerunt ad Rahemſes, ** Ifraëlitæ quippe difperſi erant per omnem terram 4. Habetur enim hie verbum numeri ſingulatis NI nrnan nn de eeenn eee ee been . i. e. & caſtrametatus eſt, confer. num. antec. 3 · e., non per verba (vel per nuntium) ego mitto & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 155. b ad vos, non per teftes ego teſtificor vobis; ſed fin. item Mechilta, uti ad marginem allegatur in vos vidiſtis, quæ feei in «gypto, multerum ſa- DZN N loc. ubi vide etiam notas. n?è peccatorum (Agyptii) fuerunt rei ante quam * Hebr. oh 7) hæc & quæ ſequuntur, usque S&e. quæ lectio altera illa planior eſt ac magis per- ad: y mw) i. e. & Moſes aſcendit, (uti verſi. fſpicua, confer. & Mechilta, ſicuti ibidem in mar- ſequ. 3. B. cap. habetur,) abſunt à MSto J. ęgine allegatur. plaga antei ior; Occidens verò vocatur r& i. e. ſoreth. cap. I. col. 2., circà fin. hunc loeum ſie poſterior pars ſive plaga, vide Gur Arjeh fol. 92 † tranſtulit: non eſt traditio illud in manibus ve- col. 2. circà fin. ac not in Smom me bp. loc. ſtris, quaſi dicat: vidiſtis oeulis veſtris, quzæx 6. Sicuti infrà Exod. cap. 34. verſ. 4. habetur, con in gyptofecerim; non autem traditum aut nar= fer. not. in 'pan re h. loc. ut & tract.“ ratum eſt vobis illud a majoribus veſiris, con- Talm. Succa, fol. 5. a. & Sanhedrin, fol. 2 1. b. fer. tractat. Talmud. Schabbat fol. 86. prout in 7. Confer. quæ ad cap. ſequ. 20. verſ. 2 2. num. 84 † tar rUh. los. allegatur, vid. & c. ſeq. 20. V. notata ſunt, vide & Da N*ν ſuper Commen 22. n. 8 5- tar. Raſc hi h. loc. ibique notas. jeh fol. 2. col. 3. fin. & col. 4. princ. item Me- part.-1. p. 146. a. princ. chilta, ſicutiad marginem allegatur in dmnn'non *X Hebr. py 7Nαν aâν*,in MSto z. pro his le- bh. loc. Litur: nyon W., i. e. quo (Ifraelitæ )fuerunt 5 quoò plenè ſcriptum eſt per Jod, ideò utitur hic habebant, ſicutiim Gur Arjeh fol. 92. col. 4. med. Scriptura dictione Mi. e. nervus, confer. Gur Ar- habetur, confer. & net. ad librum Prec. Jud. & In TT PDDP locus iſte quibusdam adjectis ſic in Rahemlſes, in MSto I. ſolum habetur- vopyy, legitur in notis Raſchi: ÜN N n eh (Gctera ibidem ſum omiſſqe ORR Rede Say Pyn .☚1 d . 1 11 1 11vv ʒK1zi 222 W. Goſchen a coorenerunta eprobclli oe crala Muiln ſegoportan e metuunt afem (puilum) lst (cego gvog Dite eEr lapigetbalt luxti farpum 1vos jogun⸗ Princihi⸗ ſunt⸗ vobilcum upe 157 t 35⸗ 10. Atque hoe fuit beneficium, à Deo Iaelitis ex- r J. Hebr. *;5 reſpicitur hic ad verbum TM . hibitum, brepwnen yO i e, quòd ulhkionem annunciabis „ quod in textu ſacro habetur & ſumpferit de illis, qui eos (ſcil. Ifraelitas) odio ſcat) 2 zc. Etkelaun lentzſie vosen nec Cicatisz qu mihiamplius, omni una⸗ utai ) V 5. Nam Oriens dicitur Hebræis i. e-pars ſive 9. Buxtorfius in Tiberiade ſive Commentario Ma-⸗ gnificat) 11. Fcilicet Dei ynd coner 9, pige r e⸗ 3 Conlet, hic dn Wo,. cap. 1edetk, II. rodtſupnt 1). Vide bxod, 4 librum br 14. Confer. Ex Chinot, n. 61. 70. Ie h Turgum iuten meag 3 ef litn e 1] Adpanen 1) ne etegione Di Diealteio Ge Clturenim: & lür⸗ 1 atquehocotdi⸗ guublandt. Pod, dſenſiones n⸗ Nontraditiokin, Etrapimultorum, Neonjungerentur; Keſfic)cies n er Omnnem tertam 60⁰⸗ —.— e r i, ugtinmn) eg nin o kelliftcot vobis; ſe ,ptO, mmltorum ſi⸗ ) Werunt kei anteam lanior eſtac napiöpet⸗ , Scutiidicem in mar⸗ Ge Colmmentatio Mar ci fn, hunc loeum ſie io illud in manibus ve⸗ lis veulis veltru, uE kutem traditutn aut nat- najoribus vellri, con⸗ abbat o,, 96. pront in tur, fid, A c, leg, 10,,. nm, àDeo HMaelitiser⸗ wi e, quod uſionen 6(lei, IKaelias) ocdio onuneshacleetane ihol. 92.c0l. 4,el. 20 Hbtum et, ul vin MSro 1.to iile⸗ vo (HNaelie Mnetut um kabetut: , CAP. XIN. EXxODL 545 Goſchen ac brevi tempore, dum illi profecturi & egreſſuri erant (ex Egypto,) omnes convenerunt ad Rahemſes, Onkelos exponit (iſtud.) —π 0 veluti: PY ONN ü e. & proficiſci vos feci (Chaldaicè:) )2 « b&, aptavit (ille Onkelos) ſermo- nem eo modo, (qui conveniens eſt) honori (ſeu gloriæ) excelſi. 11. Eod. verſ. 4. Su⸗ per alas aquilarum] i. e. Tanquam aquila, * quæ portat pullos ſuos ſuper alas ſuas (ego portavi vos,) nam omnes cœteræ aves pullos ſuos pedibus ſuis portant, quia aliam . metuunt avem, quæ illas ſupervolat; at aquila iſta non metuit, niſi hominem, ne fort? is ipſam ſagittâà petat, quoniam nulla avis illam ſupervolat, quocircà imponit illum- (pullum) alis ſuis, cogitans ſecum, melius eſt, ut ſagitta me petat, quàm pullum meumx;: ſic ego quoq; (inquit Deus,) feci, (quemadmodum ſcriptum efſt:) & profectus eſt angelus Dei &c. 12. & venit inter caſtra Egyptiorum &c. 13, Ægyptii autem ſpargebant ſagittas & lapides balliſtarum; ſed nubes excipiebat illa. 14. Eod. verſ. 4. Et adduxi vos ad me] Juxtà Targum 15. ejus (faeienda erit explicatio) Verſ. 5. Et nunc] Si nunc receperitis ſu⸗ per vos(jugum 16. Dei,) ſuave iſtud vobis erit ab hoctempore ae deinceps; nam omnia principia ſunt gravia.*“ Eod. verſ. 5. Eccaſtodiveritis fædus meum] Quod pangam- vobiſcum ſuper obſervatione legis. * Eod. verſ. 5. Peculium] (Didio — ö ſigni⸗ ficat) 2npI X NN i. e. the ſaurum charum, veluti (accipitur in iſto loco:) — 381 i. e. & theſaurus regum, 17. vaſa ſcil. pretioſa atque gemmæ, quas reges recondere ſo- lent; ſic vos eritis mihi i. e. theſaurus (ſive peculium) præ cœteris populis nec dicatis, quòd ego vos ſolos habeam nec præter vos alii fintmihi (populi,) & quid mihi amplius eſt, quò amor meus ergâ vos cognoſcatur? nimirum: Eod. verſ. 5. Mea eſt omnis terra;] Iſti autem (populi) in oculis meis & coràm me pro nihilo (ſunt re- putati. ) Verſ. 6. Er vors eritis mibi regnum ſacerdotum] (Dictio 0 hic ſi= gnificat:) i. e. principes, ſicuti dicitur: & filii Davidis fuerunt i. e. Lyy 3 prin- 11. Scilicèt Dei, ſic vertere poſſis iſta: as 16. Vel: jugum præceptorum Divinorum, y iyn, confer. D. Wagenſeil. Sot. pag, 737, n.) rvn, ſicuti in Gur Arjeh fol. 9 3. col. I. princæ 9. vide & cap. ſequ. 20. v. 3,n. 22. hbabetur, confer. & not. ad ſibrum Prec. Jud. * Confer. hic Mechilta, prot ad marginem in part. z. p. 96. b. fin. item Mechilta;, fieuti ad Na 'ne 8. loc. allegatur, vide & Deuteron. marginem allegatur in t'pori rmo Iuper Com- eap. 32. verſ, 1II. n. 69. ae Numer. c. 15. v. 389. ½ mentar. Raſchi h. loc. ubi vide etiam notas- De 9328 V *Hebr. tν eri eν., abfunt iſta à MStorg I2. Prout ſuprà Exod. cap. P4. V. 19. habetur. xEOciiſlius ex licationem vide in not i ro 13. Vide Exod. dict. c. I4. verſ. 2 0. confer. & not. EGlidius explicationem vide in not. d'p . ad librum Prer. ud. part, rzpe5 a. n, ſ 7. Sicuti Eceleſiaſt. cape 2. verl. 9, habetur- 14. Confer. Exod dict cap. 14. v. 19. ibique Ra- H . „. ſchi not, n. 62. ut & ad Deuteron, cap. 32. V. 11. ½ Vos autem ſolos præ cœteris populis omnibus e- legi, ut mihi peculium effetis, hæcC enim ſupplen- da vel fubintelligenda hic ſunt;, n. 70.. ⸗ 15. In Targum ita habetur; & applicni vos ad ſer- vtutemmean⸗ 546 FzXoOblfJ. principes. 18. Eod. verſ. 6. Hæc ſunt verba] Nec minus nec plus. 19. tulit Moſes verbapopuli G&c.] (Videlicèt) poſtridiè, qui fuit (dies) tertius, ?20. nam ecce manè aſcenderat (Moſes;) ſed an Moſes opus habuit referre (populi verba ad Deum? non 2 1. ſanè;) ſed venit Scriptura, ut te doceat morem hominum 22. exemplòô Moſis, qui non dixit. quandoquidem is, qui me miſit, jam novit, ego non opus habeo, ut refe- ram. Verſ. 9. In denſa nube] i. e. In denſitate nubis, atque hæc eſt, caligo. 23. Eod. verſ. 9. Atque etiam tibi] Ut & 24. prophetis, qui poſt te venient. Eod. verſ. 9. E venunciavit Moſes verba &.] (Nempé) poſtridièé, qui fuit (dies) quartus menſis. 25. Eod. veri. 9. Verbapopuli & .] Reſponſionem ad verbum iſtud audivi ab illis (inquit Moſes,) quòd ipſi velint audire ex te, 26, is, qui audit ex ore nuntii, non eſt ſimilis ei, ui audit ex oreregis, volumus (inquiebant Ifraélitæ) videre regem noſtrum. 27. Verſ. 10. Er ſanctifica illos] i. e. Et indica illis, ut ſeſe præparent hodiè atque craſtino die-. Verſ. I I. Et ſnt parati] i. e. ſeparati (unusquisque) ab uxore * ſua. Eod. verſ. 11. In diem tertium] Qui fuit ſextus (dies) menſis (Sivan ſive Maji;) quinto autem (die) æ- dificaverat Moſes altare ſub monte (Sinai) ut & duodecim ſtatuas, 28. rem ſcilicèt o- mnem (fecerat Moſes,) quæ dicitur in Sectione illa: atque iſta ſunt judicia, 29. nec eſt prius ac poſterius in lege. Eod. verſ. 1I. ptura,)quòd nemo inter illos fuerit cœcus, 30. omnes enim ſanati erant. Verſ. 12. Et po-⸗ CAP. XIX. Verſ. 8. &t re. Coràm omni populo] Docet (hic nos Scri- 18. Uti 2. Samuel. cap. 9. v. 13. habetur, confer. & R. Salom.: ad Hiob. cap. 12, v. 19. & ad Ex- od. cap. 2. v. 16. n. 58. it, ad Eſai. cap. 61. v. 6. n. 5. confer. & tract. Talm. Schabhat, fol. 96. b. S fol. 87. a. it. Seyachim fol. 19. a. 19. Scilicèt: dicas, id eſt: nec detrahas verbis iſtis nec addas „ conter, Gur Arjeh fol, 9 3. col. 1. princ. 20. Nempè: menſis Sivan, qui Majo noſtro maxi= mam partem reſpondet, confer. quæ paulò poſt ad Verſ, (eq:. 9, h. cap, n. 2 5, notata ſunt., 21. Deo quippe omnia ſunt nota, nec ille opus ha- bet, ut ad ipſum res vel verba deferantur, confer. Gur Arjeh fol. 9 3. col, 2. princ. ite tract. Talm. Schabbat, fol. 87. a, 22. Id eſt: quid homines facere ſoleant vel debe- ant, ſie N& hic interpretor, confer. Gur Arjeh id. fol. 9 3. col. 2. princ. & Numer. c. 12. V. 2. n. 18. 2. Hebr, 9y, confer. c. ſequ. 20, V. 21. n. 83. & Gur Arjeh alleg. fol, 9 3. col. t. med, vide infrà v. 24. h. C. n. 63. ac not, in e b. loc. it. tract. Talm. Nedarim fol. 3 8. a. & Kiddu- ſchin fol. 30. a. 24. Hebr. ), quæ particula eſt incluſiva, vide, quæ ad c. antec. 18. V. 1 9. n. 69. notata ſunt. 25. Vide, quæ ad verſ. antec. 8. b. c. n. 20. & in- frà ad Exod. c. 24. V. I. n. 2. notata ſunt, con- fer, & not. in ham * b. loc, it. tract. Talm. Schabbat, fol. 87. a. 26. Non verò: ex me, id eſt: te, non me loquen- tem audire volunt IſraelitzZz. 27. Contfer. etiam hic Gur Arjeh fol. 93. col. 1. med. ac not. in Snan nov h. loc. x* Vide hic Mechilta, ſicuti in pon neow ad mar- ginem h. loe. allegatur, ubi vide etiam notas, confer. & tract. Talm. Schabbat, fol. 87. a. & Jevammot, fol. 46. b. & fol. 62, a. 2 %, Confer. inftà Exod. c. 24. v. 4. ubi autor Vul⸗ gatæ dictionem aun vertit: titulum, LXX. Xler, lapidem, cçonfer. & hic Mechilta, prout in DW' h, loc. ad marginem allegatur. 29. Hæc Sectio incipit ab Exod. c. 2 1. & ſeqq- ac continuatur usque ad c. 2 5. eo excluſ. 30. Confer. c. ſequ. 20. V. 18. n. 69. usque ad n. 72. vide & Mechilta, ſicuti in pan no hice ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. z AlX. N — 1 oe ittN dant ad mon cavete, nealce ne⸗ kochre i6) el (Autecepiun anabet aup i P hieſien jturin Hlole ſnu) rni cellis Majeſia ilickaeli el — rietetn, vocantt Denonte ad , ſnt niſidem 1. Nimirum nus admoneba derentut ad n col. 1. med, 1. Neſienut h poſtro ad verb⸗ n; ſed etiamd niori in interio⸗ .24. V. 1). fol. 1739, 33. Conler. M, 3leg. Bantor,. oot. in Matth Apoſtol. c.7. not, ad Leyit. h 4 . n. 7 Part 1. p. 12 danhedrin fol. loc. allegatur⸗ 3. Vide guep⸗ confer. & Der Talm. Barz k 3 . Mout ſupra † Conler. hie TI Tihanin,fol,2 16. Cöllen not⸗ 8 — . N. . Verl an. ius, erba d Deum Crenpl Molg, uhadeo, R aligo 13. dod. Lod vetl9, 6. gartus wenſis27, ibillif inguit noneſt ſiniligei oſtrum. 27. Verl. lnectaſtino die, BLod verl. 11. iu o autem (die)e⸗ 19. temſciliceto⸗ ndicin, 19, neceſt et (Hicnos Scti⸗ tant, Verl. 12. Uepo⸗ 2 elt incluſia, ſide, n. 9, nOtata funt. g. h. c. h. 10. in⸗ 1, notata ſunt, con⸗ l.loc it, tadt, Talm. te, non me lognen⸗ w h. loe. DNe 1 mar⸗ di vige etiam notas, habbet, ſol. 57,4, 3,62, 4, 7, 4 ubl autor Yul⸗ it: titulum, LA. ie Mechita proutis nem allegatur. odt.11. leg se eo etelaſ0. 9. n. 69. Megde 4 lin onn wob hie ſigettiam notas, 2, nimn eece AAP. XIX. Er pone terminum] Conſtitue illis fines in ſignum, ne à termino iſto & ulterius acce- dant (ad montem Sinai.) Eod. verſ. 12. Dicendo] Terminus dicit 3 1. illis (Ifraêlitis:) cavete, ne aſcendatis de hinc & ultrà; tu verò (inquit Deus Moſi,) ea de re illos admo- ne. tis.) Verſ. 13. Jaculando jaculis conficiatur] Hinc quoad illos, qui lapidandi erant, (uſu receptum fuit,) ut dejicerentur 32, infrà de loco lapidationis, qui altitudine æ- quabat duplicem ſtaturam hominis. 3 3ʒ. Eod. verſ. 13. Jaculis conficiatur] (Verbum EXODI. 747 Eod. verſ. I 2. Et attingatis ſinem ejus] i. e. Etiam finem ejus (montis ne attinga- )) hic ſignificat:.) DD DTE i. e. dejiciatur infrà ad terram, 34. veluti (acci- pitur in illo loco:) )i. e. dejecit in mare. 35. Eod. verſ. 13. Cum protractus † fuerit (lonus) cornu] i. e. Quando protrahet cornu ſonum longum, 36. hoc ſignum erit diſ- ceſſus Majeſtatis Divinæ & ceſſationis vocis & cùm diſceſſero“ (inquit Deus,) tunc illi (Hraëlitæ) facultatem habebunt aſcendendi (ad montem Sinai.) Eod. verſ. 13. Jobel] (— R5) eſt buccina (ſive cornu) arietis, ſic enim in Arabia Rειi. e. a- rietem, vocant τερ; fuit autem (iſtud Jobel) cornu arietis Iſaaci. 37. Verſ. 14. De monte ad poepulum] Docet (hic Scriptura,) quòd Moſes non reſpexerit ad negotia ſua, * niſi de monte ad populum.* Verſ. I 5. Eftote parati adtres dies] i. e, Ad finem trium 31. Nimirum rè enn e n& i. e. termi- nus admonebat illos, ſcil. IHraelitas, ne progre- derentur ad montem, ſic in Gur Arjeh fol. 93. col. 1. med. 32. Reſpicitur hac expoſitione à Commentatore noſtro ad verbum â, quod non fſolùm jacula- ri 5I ſed etiam dejicere notat, nempè ex loco ſupe- riori in inferiorem, confer. n. feq. 34. ac Levit. c. 24. v. 2 3. n. 69. it. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 15379. 3 3⸗ Confer. Majemon. in Hilch. Sanhecdrin. c. 15. alleg. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 153 9. it. Ligt- foot. in Matth. c. 2 I. v. 44. p. 420. & in Ad. Apoſtol. c. 7. v. 5§ g. p. 7 8. edit. Lipſ. it. Raſchi not. ad Levit. c. 24. v. 2 3. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 45 5. n. 7. ut & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. I2 8. a. med. vide & Tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 4 5. b. prout in ne h loc. allegatur ad marginem. 34. Vide, quæ paule antèe n. 32. E. v. notata ſunt, confer. & Deuter. c. I 3. V. 10. n. 37. it. Tract. Talm. Bava kama, fol. 54. b. & Sanhedrin, fol. 15. b. & fol. 66. a. 3 5. Prout ſuprà Exod. c. 1 5. v. 4. babetur. † Confer. hic Tract. Talm. Beza, fol. y. a. & b. ir. Tahanit, fol. 2 I. b. 36. Confer. not. in m- b, locin Juni) ac Tremellii verſione ſic habetur“ quuùm tractim ſonuerit eornu, id eſt: dum audietur ατο+α ſive continuus unius toni ſonus, quaſi dicat, eris huic interdicto locus, donec iſtud audiatur, quod in extremis ferè cantionibg obſervatur& ex com- muni uſu volnit Deus cognoſci à populo, quan- do religio iſtius loci eſſet deſitura diſcedente Do⸗= mino & ſacram hanc actionem terminante per ejus modi ſigoum, ſic in notis junii ac Tremel-= lii h. loc. * Hebr. ponpdv ), ſic in plerisque editionibus, ut & in MSto I. ſed in MSto z. legitur: n —i erDa i. c. & poſtquàm diſceſlerit Mla, eſtas Divina. 37. Nempè: iſtius arietis, quem Abrahamus loco filii ſui obtulit in holoc auſtum, de quo vide Ge- neſ. c. 22. V. 1 7. Kabbini tradunt, quòd arieg iſte creatus ſit un P i. e. crepuſculs ve-= ſpertino, Sabbathum præcedente, confer. quæ ſuprà ad Exod. c. 16. V. 15. n. 51. notata lunt, vigde & not. in nar mDW h. loc. * Vel: quod non fuerit occupatus, Hebr. bis Dy HDν prout in MSto z. legitur, confer. Sign. ſeg. * Et de populo ad montem, Hebr, 7N dy , proùt in MSto I. habetur. 548 rxzondi Qãft ,,-Ar. XIX. trium dierum, is fuit dies quartus (menſis,) Moſes enim diem unum addiderat ex ſen- tentia ſua, 38. juxtà verba R. Joſe; ſed ſecundùm verba ejus, qui dicit, quòd ſexto (die) menſis data fuerint decem verba, 39., non addidit Moſes aliquid, (verba autem iſta:) ——— õ (idem valent,) ac Lie — h i. e. ad diem tertium-. Eod. verſ. I 5. Non aecedite (quisque) ad uxorem ſuam] Per totum iſtud triduum, idque ideò ut uxores ſint ablutæ ad diem tertium atque mundæ exiſtant ad legem accipien- dam, nam ſi coiverint intrà triduum, fortè ejieiet uxor ſemen, poſtquàm illa abluta- fuit, atque (hôe modé) iteràùm polluetur; ſed ſi illa per triduum tardaverit, jam anteà ſemen computruit, nec illud (ampliùs) debet ſemine conſpergi; ſed purum eſt, ne pol- Iuat eam, quæ ſemen ejicit. * Verſ. 16. Cum eſſet manè] Docet (Scriptura,) quòd Prævenerit (Deus) illos (Iſraêlitas,) id, quod non facere ſolent homines, ut (ſcilicèt) magiſter præſtoletur diſcipulum, ſic quoque reperimus in Ezechiele: ſurge, egredere in vallem, & ſurrexi atque exivi ad vallem, & ecce ibi gloria Domini ſtabat. 40. Verſ. 17. Obviam Deo] Narrat (hic Scriptura,) quòd Majeſtas Divina illis (Iſraélitis) obviam- iverit tanquàm ſponſus, * qui ſponſæ ſuæ obviam procedit, atque hoceſt, quod dicit- (Scriptura:) Dominus 3) & i, e. de Sinai venit, 41. nec dicitur: 158 ) i. e. ad Sinai venit. Eod. verſ. 17. Adimum montis] Juxtà ſenſum ejus literalem eſt: ad radices g, montis; ſed allegorica ejus expoſitio eſt, quòd avulſus fuerit mons è loco ſuo & in- curvatus ſit ſuper illos (Iſraelitas) tanquam cupa. 43. Verſ. 18. Famabat totus] Non eſt " iſtud nomenrei (ſubſtantivum,) nam eccec(litera) Schin punctum habet Patach; ſed eſt formæ —v, 44, veluti: H⸗ vYDV, DN- quocircà Targum ejus eſt: 15 3⁸. Vel: ſuò arbirio, ſine ſpeciali & expreſſò 41. Prout Deuteron. c. 3 3. V. 2. habetur, ubi vide mandato Divino, confer. Gur Arjeh fol, 9 3. col. 3. med. & fin. Deus tamen y hD i. e, conſenſit ei, ſcil. Moſi ac factum ejus approbavit. uti habetur in not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 156. b. princ. vide e Tractat. Talmud. Schabbat fol. 86. a. & fol. 97, a. & b. 39. Id eſt: decem præcepta, srαRα . confer. hic not. ad librum Prec. Jud. dict, part. 1. p. 156, b. princ, 2* Hebr. Puwee, quo nomine intelligitur men ſtruata, quæ ſemen elicit vel ejicere ſolet, vide Buxtorf. Lexic. Chald. fol, 1739⸗ confer, & not. In pam ne b. loc. it. tract. T alm. Jevammot, fol. 62. à. S . 40. Sicuti Ezech. c, 3. V. 2 2. & 23. habetur, con- fer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 6. b. *W onfer. infrà Exod, Cc. 3 1. V. 18. n. 3 1. & Num. ap. 7. V. I. h. I. & n, 2. it. not. in pa r h. loc. “ not. n. 9. confer. & not. ad librum Prec. Ind. part. I. p. 157. a. med. & part. 2, p. 86. a. princ. ac b. med. videatur & Mechilta, prout ad margi- nem allegatur in nam ov bh. loc. 42. Vel: ad pedes montis, ſic juxtà Hebræum, con- fer. Deuter. dict. e. 3 3. V. 2. n. 9. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 8 8. a. & Avoda Sara, fol. 2. b. 4 3ò. Hebr. , nam mons Iraelitas erat ob⸗ ruturus, niſi illi reciperent legem, ſic Rabbini tra- dunt, confer. Deuteron. c. 32. v. 10. n, 56. & not. ad librum Prec, ud. part. I. p. 155. b. princ. & p. 156. b. med. it. part. 2. p. 89. a. fin. vide & Raſchi not. ad Cantic. c. 8. V. 5. it. Gur Arjeh fol. 94. col. I. & col, 2. princ. ac fol. 119. col, 2. med. item tractat. Talmud Schabbat, fol. 88. a. ſicuti in dan 'nov b, loc. ad marginem allegatur. 44. Seu: 793, uti in MSto 2. id eſt: verbum eſt, non nonen CAr-Y. (ciorerſſioy⸗ iara Schin qa⸗ Gelicet) calcis⸗ ę (aeigguum) lex lotum; 4, ſel A: qvantumn ilis uum/veluti (im dedit vires leonl, tern cognommina auremapefiene s ſcutiſonusa ſe Deus tuan⸗ bsckeatutis, ad 4 eſtkominis, ut, 4 inbrmior; aft hic ii0 Kuttſonus ba sssnnrrrrr r gommen lubſtantin tatore noltio nic 45. IMelt: eſius lon zuatur in calcem h. loc. 66. Zine mellium, guoniam cot in 4. Ficlti Demteron in n wod b. 4. Hebr. en e Nraſis mo in amigvo exem Medraſch Lanchu ſol. ho. coltpr editionibusomnil Bäſleeni habetut Dendum ſiwveatco ſteriorem lectione Vbg. præfefend V Klupta Exod, 61. F. I7.n.: Minot. vide 49. Mtoit. Hole e, 5dr Vl: kcommg AN. enerſe. drd ) autem iſtu Ciem tetinm, uiduun idne legemaccipien . ümillr ddlatr. Werit jamanted kum ett, ne ol⸗ iptote,) gudd nes bt ſeilcet) iegeegtecetein 40. Vetl 17. delitis)obriam, l, guod icid 9) le. ad dina eſt: ad kadices eloco ſuo & in⸗ Vattotu] Non m habet atach laroumejsel: 1, habetur, ubi vide lbrunn Mec. Jud. t 1, ,. g6. à prine⸗ ta,prolt ad marpi⸗ he loc. ta Hebreum con- 1 gekt.llact. Talin. 1gara, fol. 1,b, Iltaelitas erat ob. em,ic Rabbinitti⸗ 1. . 10. h 50. & att. 1,p. lſſ b. Nn g9, Afi. ,c. J. d ſ it Cur peinc,zc fol. 119. nud Schabbeh iol⸗ loc. ad manginem. elt zetbum eſt,non goment CA. XX. EXODI. 549 2 qi. e. fumabattotus, nec eſt (ibidem) interpretatio. & i. e. fumus; omnes autem (dictiones:) UV, quæ in Scriptura Sacra (habentur,) punctum habent Kametz (ſub = litera Schin)) quoniam illæ ſunt nomen rei (ſubſtantivum.) Eod. verſ. 18. Fornacis] Scilicèt:) calcis, 45. forſitàn (aſcendit fumus) tanquàm fornacis iſtius, nec amplius (quidquàm?) lezx dicit (alio in loco:) ardebat (mons) igne us que ad intlmum 46. cor- lorum; 47. ſed quidnam ſibi vult dictio: fornacis? (nempè:) ad aperiendum aurem 4 D P 3 48. quantum illa percipere poteſt, dat (enim S. Scriptura) kominibus ſignum, eis no- tum, veluti (ſimile habetur in illo loco:) tanquàm leo rugiet, 49. enimverò quisnam dedit vires leoni, niſi ipſe (Deus?) ſed Scriptura comparat illum (Deum) leoni; nos au- tem cognominare illum (Deum) eumque comparare ſolemus creaturis, nimirùm ad aurem aperiendam, 0%. quantum illa poteſt percipere, huic ſimile eſt (illud:) & ſonus e- jus, ſicuti ſonus aquarum multarum, 51. enimverò quisnam dedit ſonum aquis, niſi i- pſe (Deus?) tu autem cognoſcis ?2. illum (Deum) juxtà comparationem ejus cum ipfſi- us creaturis, ad aperiendam aurem. Verſ. 19. Pergebat* & invaleſcebat valdò] Mos eſt hominis, ut, quando ille prolongat inflare (buccinam,) ſonus ejus fiat debilior & infirmior; aſt hic pergebat (ſonus buccinæ) invaleſcendo valdè; 53. ſed cur ita ab ini- tio (fuit ſonus buccinæ? nimirùm,) utillorum (Iſraelitarum) aures aperiret, quan- tum nomen ſubſtantivum, ob rationem à Commen- tatore noſtro hic adductam. 45. Id eſt: ejus fornacis, in qua lapides combu- runtur in calcem; coafer. not. in Pmnn ne h. loc. 46. Sive medium, in Hebræo eſt: 2 1i. e. eor, quoniam cor in media pectoris parte ſitum eſt. 47. Sicuti Deuteron. c. 4. V. 11. habetur, vid. not. 32 I. n. I. & p. 730. n. 4. & 5. Vide & c. ſequ. in RW n v. loc. 2O. V. I I. D. 5 5. 48. Hebr. & rie dawi. elad frangendam aurem, 51. Sicuti Ezech. c. I. V. 24. habetur. quæ phraſis mox ab autore noſtro explicatur; 52. Vel: cognominas, attributum ſive proprieta- in antiquo exemplari Conſtantinopolitano & in tem aſſignas, deſctibis, id enim verbum aa Medraſch Tanchuma fol. 3 1. col. 3. & in alkut hirc ſigninicat. fol. 80. col. 1. pro: Am (uti hic & in Venetis * Hebr. 7201, iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: editionibus omnibus, ut & in utroque MStoac in N W i, e. Moſes loquebatur (uti eod. h. v. Baſileenſi habetur,) legitur 27 i e. ad oompo- 19. habetur,) abſunt à MSto I. nendum ſive accommodandum, atque hanc po- 53. Confer. hie tract. Talm. Berachot, fol. 6. b. it. ſteriorem lectionem Buxtorfius in Lex. Talm. fol. not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 155. b. fin. ſi quidem pro: Jav" legendum erit: 127, ſicuti num. antec. 48. h. v. notatum eſt, ſcriptura enim loqui ſolet te a W'hn i., e. lingua fili= orum hominum, nti in Gur Arjeh fol. 74. col- I. fin. habetur, Græci dicunt zc Asewzer Vel vbgazxsτπιαοαπancOnfer. not. ad librum Prec. jud. part. 1. p. 3. b. princ. & D. Wagenſeil. Sot. p. 2389. præferendam putat, confer. n. ſequ. 50. h. V. & ſuprà ExoOd. c. 1 5. V. S. . 9 1. & infrà Exod. c. 31. V. 17. n. 24. it. Pſalm. 9 8. Vv. 9. ibique Raſchi not. vide & Deuter. c. 29. V. 19. n. 53. 49. Prout. Hoſe. c. 1I. V. 10. habetur. 50. Vel: accommodandam ſive componendam, it. part. 2. p. 86. b. med. ubi ſcribitur, quòd ſo-= nus buccinæ adeò invaluerit, dn ynwa 1510 3) —)y i. e. ut audiretur ab una extre- mitate mundi ad aliam usque, vide & not. in DB h. loc. 222 tum audire poſſent. Eod. verſ. 19. Moſesloquebatur] Et (decem) verba, (ſeu præce- pta) dabat perci pienda ** Ifraélitis, nam ecce illi non audiebant er ore Divini numi- nis, niſi: ego, 4. item: non erit tibi, 45. Sanctus ille Benedictus eum (Moſen Jadjuva- Eer.22. M u gRe. luſe) heinii Nonoputhidbeb, Geperttignoian eill 14 Vll bat, ut daret ei vires, quò vox ejus invaleſceret & exaudiri poſſet. 56. Eod. verſ. 19. Re- Pondebat ei voce] Reſpondebat ei ( —2, quod hie idem ſignificat, ac:) — — p i. e, per vocem, 57. veluti (in illo loco:) qui reſponderit id eſt: 8n — —, per (vel propter) ignem, 58. ut (ſeilicèt) illum ignem) deſcende- re faciat. Verſ. 20. Et deſeendit Dominus ſuper montem Sinai] Forſitàn deſcendit ip ſe ſuperillum (montem? lex (alibi) notanter dicit: quia de c lolocutus fum vobiseuin 59. nimirùm inclinaverat (Deus) cœlos ſuperiores & inferiores eosque ſtraverat ſuper montem, ſicuti ſtratum ο. ſuper lectu miatquethronus gloriæ deſeenderat fuper illos (cœlos.) Verſ 2 I. Conteſtare populum] i. e. Præmone illos (Ifraélitas,) ne a Eendant in montem. Eod. verſ. 2 I. Ne fortòè (terminum) perrumpant] i e. Ne perrumpant ter-= minum, ipſis præſtitutum, quia defiderium illorums eſt ad Dominum, ut cumhvi deant & (ne) verſus montemappropinquent. Eod. verſ. 2 I. Et eadat ex comaltitadh Qui⸗ cunque ceciderint exiillis (Ifraelitis) etiamſi tantummodò unus fuerit, * is r eputat us eſt coram me multitudo. Eod verl. 21. Neforiiperraumpant] Omnis i-6. per- ruptio (ſive deſtructio) eſt: SDi. e. disjunctio (vel ſeparatio) conjunctionis7 il- TIius, quod ædificatumeſt, eriam illi, qui ſeparant ſe à ſtatione hominum, perrumpunt ſtationem. Verſ. 22. Sacernotes quoque] i. e. Primogeniti quoque, per quos cultus (DPivinus) peragitur. 61. EoOd, verſ. 22. Qui ascedunt ad dominum] Ut adferant obla- r Hebr. nen), hoc & quod ſequitur, usque ad: 58. Sicuti 1I. Reg. c. i §. v. 24. habetur, confer. hic von er i. e. Sanctus iIle Benedictus euma Mechilta, prout ad marginem allegarur in re juvabat, deeſt in MSto a:. Cpo ſuper Commentar. Raſchih. loec. 54. Nempè: initinm verborum iſtorum: ego & no Wum Dominus, Deus tuus, &c. quæ c, ſeq. 20. ad librùm Prer. Tud. part. I. p. I I. a. princ. & v. z. habentur, confer. n. ſequ. 57. it- tract. p. 15 5. b. princ. it. tract. Talm. Sucea, fol, 5. a. Talm. Berachot, fol. 45 a. & Sota, fol. 3 3. a. &ö S Schabbat, fol. 89. 2. fol. 42. a. it. Erachin, fol. 11. 2. 60. Hebr. yena, Germ. als eine Decke / oder 55. Sic incipiunt verba pr æcepti Divini, quæ v. 3. Bett⸗Tuch / confer. dict. c. fequ. 20. V. 22. n. dic. c. 20. bhabentur. 89. S& c. 2 2. V. 26. al. 27. n. ꝗ9. Vid. & hie Me- 56. Nempè: ab Ifraelitis, qui Moſen ex monte chilta, prout ad marginem in 'pam me b. Sinai loquentem audiebamt, confer. n. ſequ. 57. loc. allegatun. b. v. ut & Pfſalm. 29. v. 4. ibique KRaſchi not. * Confer. hie quoque Mechilta', ſicuti in n 17. Vel: propter Ocem, ut ſKil. Moſes loquere. ED ſuper Commentarium Raſchi ad margi= tur, traditio eſt Judaica, quòd Deus ipſe non ſitꝭ neim . loc. allegatur, ubi vide etiam notas. Pocutus omnia decem præcepta plenè, nempè: I* Seu: collectionis, Hebr. )9,, in Möto z. Ab initio ad finem; ſed quod ille ſolum ineepe. hic additum eſt N e i, e, hominam rit3ʒ Moles autem coetera locutus fit ad popu- aut (ejus, quod ædificatum eſTt). 2 ulum Iſieliticum, viden. aptec. 56.5. v, confer. 61. Gultus enim Divinus uri primogenituræ erar & dict. Pſalm. 29. V. 4. in not. h. g. tones, [59. Vide c. ſequ. 20. v. 22. m. 99. confer. & not. Nr. l. en. 22. 3 nenlaftt Opid Pergendumn) Unetamn iplitec⸗ dicnunc (enlum ien eti)pet le⸗⸗ hiis gran Aaror undamhenlunm, retl.24. Nim tephemezzül ſekeriſolet uto Em) Mikeph,“ Conteſtatgzeltͤ AInnexus, ſige Ral n.106,6 40 ene 61. Vel: acendete l aetd er. kic tractat l2 Pfoct Allegatut bjoe. VGenurbie Meck gatut in O. ſcin b. loc ubi vie mud Schabbat, 63. De dilionem ſeptiim, pztieten, ſeq. 10, 5. 11, . que not. nn b, n qvali gela ſiſe ſ bræ, ¹. nubes de ſe in monte Zina 20: ,21. n. 93) funt; Aaron ad tinm, nempe 18 i,e a0 —O I. valbe, Bod ren 9, Re. en . e VN g er: enem geſetle. an Seſeendit l⸗ nsſim obikum, gveſtraretat luper enderat luper ilios iing) neaicencant epenr rumpamkter⸗ N (Eum) rideant nn liudo) (li⸗ it,d igfepuratuteſt RDie her⸗ rohjunctionis riſ. mmum pertumpunt er per guos elius Madkerantobla⸗ lio⸗ tanrconeſe em Alegalur in o Naſehib. oe. .. Sh. Confef. & not, .1. p. 1 3 Plint⸗ & Talmn. Sucea, ſ0l, ſ,. gls eine Deck / oder c., ſeq. 20 7, 11. n,99, Vil,6 hie Ne⸗ n in Oen mo/, zilr, ſeun in nmn Raſchiad matgi⸗ ige etiamn notas⸗ PN, in Mo¹ mimogenitus ein A⸗ ſen lece⸗ e Dafre Na EXODI. 551 tiones, etiam iſti non innitantur dignitati (ſive prærogativæ) ſuæ, ut aſcendant. 62. Eod. verſ. 2 2. Sanctificent ſe] i. e. Sint præparati, ut conſiſtant in ſtatione ſua. Eod. verſ. 2 2. Ne irrumpat ineos] (Verbum ) ſignificat ½ i. e. rupturam, (ut ſen- ſus ſit:) ne interficiat illos & faciat in eis rupturam. Verſ. 23. Non poterit populus] Non opus habeo, ut conteſter illos, nam ecce (jam) præmoniti ſunt illi atque ſtant ho- diè per triduum nec poſſunt aſcendere, quia illis non eſt data facultas (aſcendendi.) Verſ. 24. Vade, deſcende] Conteſtare illos iterùm, nam (primò) ſolent monere homi- nem antè opus, dein eum iterům excitare ſolent eo tempore, † quò opus (ipſum inſtat peragendum.) Eod. verſ. 24. Et aſeendas tu atque Aaron tecum) Et ſacerdotes forſi- tàn etiam ipſi tecum (aſcendent? nequaquàm;) lex enim notanter dicit: & aſcendas tu, dic nunc (ſenſum hujus loci eſſe) tu ſeorlim ÿ. per te ipſum (eris) ** & Aaron ſepara- tim (erit) per ſe, atque ipſi“ (ſacerdotes erunt, ſeorſim per ſe, * Moſes acceſſit pro- pis, quàm Aaron & Aaron propius, quàm ſacerdotes; populus autem, (qui eſt) totum fundamentum, . non perrumpat ſtationem ſuam, ut aſcendat ad Dominum. Eod. verſ. 24. Ne irrumpat in eos] Quamvis iſtud (verbum ) punctum habeat Cha- teph Kametz; illud tamen non deſerit conſtructionem (ſive derivationem,) ſuam * ſic fieri ſolet, ut omnis dictio, quæ punctata eſt pleno ore, 66, quando habet (lineo- lam) Makeph, * mutet punctum in Chateph Kametz. Verſ. 2 5. Et dixit eis] i e. Conteſtatus eſt (ſive præmonuit) iſtud. = fer. Exod. c. 24. V. 2. n. 3. vide & ſuprà v. 9. h. c. ibique not. n. 2 3. & infrà Exod. c. 26. V. 1. n. 1. & N m er. c. 2 3. V. 2 3. M. 7 8. 64. Confer. hic præ coeteris Gur Arjeh fol. 71. fer. hic tractat. Talmud. Seyachim, fol. 115. b.] col. 4. princ. & fol. 94. col. 2. med. vide & not. prout allegatur ad marginem in non nbe in pan ne, b. bocoeeẽ. b. loc. ”l Hebr. d- & coetera usque ad: Oaa dwh, deſunt † Videatur hic Meckilta, ſicuti ad marginem alle- in MSto 2. & pro his ſolummodò legitur: on gatur in pan nee ſuper Commentar. Ra- 1. e. ac li dicat (Scriptura: Moſes acceſſit &c.) Annexus, vide Ralſchi not. ad Geneſ. c. 2 5. v. 31. n. 1066. & ad Geneſ. c. 49. V. 3. ne.. 62. Vel: aicendere audeant, confiſi dignitate & † prærogati và ſacerdotali ſeu primogenituræ, con- ſchi h. loc. ubi vide etiam notas, ut & tract. Tal- mud. Schabbat, fol. 86. a. 63. Sic dictionem Ner'mm, (quæ alias ſignificat: ſeptum, parietem,) hie interpretor, confer. cap. ſeq. 2 0. V. 2 I. n. 81. & Malach. c. 2. vV. 7. ibi- que not. n. 6. nam, uti Rabbini tradunt, tria quaſi vela ſive ſepta fuerunt, videlicèt 1, tene- bræ, 2. nubes, dein 3. caligo, in quibus Deus ſe ſe in monte Sinai maniteſtavit, (vide dict. c. ſeq. 20. V. 2 1. n. & 3.) ſacerdotes ad primum acceſſe- runt; Aaron ad ſecundum; aſt Moſes ad ter- tium, nempè ad ſpiſlam caliginem, Hebr. ** Hebr. pzy nr —, iſta & quæ ſequun- tur, usque ad: y] i. e. popalus autem, ab- ſunt à MSto I. 6 5. Id eſt: tota turba, coetera omnis multitudo lIraélitarum, quæ hic nomine Wy i. e. funda- memti venitt. M * Vel: non recedit aut movet ſe à derivatione ſua, ſic verbum hie interpretor. 66. Hebr. Ni, de quo ſuprà ad Exod. cap. 14. v. 12. n. 47: dictum eſt. H Hebr. P Nn n, in utroque MSto pro Nn i. e. vVenit, legitur —n 1. e. cohæret, y & i, c. ad denſitatem nubis acceſſit, con- 1 Z12 2 CGAP. XX. EXODI. CAPXX. CAP. XX. Erſ. 1. Et locntus eſt Deus] Non ſigniſficat dictio d& niſ WNi e. judicem, 1. ſunt enimsectiones in lege, quas ſi fecerit aliquis, recipiet mercedem; ſi verò non (fecerit;) non tamen propter illas (Sectiones non impletas) fuſtinet pœnam, 2- forſitàn etiam decem verba (ſive præcepta legis)ejusdem ſunt conditionis? lex notanter (hic) dicit: & locutus eſt H&ε Deus i. e. judex, ut puniat (eum, qui transgreditur.) Eod. v. I. Omnia verba iſta] Docet (hic Seriptura,) quòd Sanctus ille Benedictus dixerit decem verba uné verbõô, 3. id, quod homini impoſſibile eſt, ſic loqui, quòd ſi res ita- ſe habet, ecquid lex dicit ampliùs: ego, item: non erit tibi ?24. (eſpondetur,) quòd(De- us) iterùm explicuerit 5. unumquodque verbum per ſe ipſum. 6. Eod. verſ. I. Dicen- do] Docet (hic Scriptura,) quòdreſponderint (Hraelitæ) ad affirmativa præcepta affir- mativè & ad negativa negativè. 7. Verſ. 2 Qui eduxi te àterra Eeypti] Sufhcit iſta⸗ eductio, ut ſitis mihi ſubjecti; alia expoſitio: quoniam apparuerat (Deus) in mari (Suph) tanquàm ſtrenu us bellator; 8. hic autem apparuit, tanquam ſenex, plenus mi- ſeri- 1. Confer. quæ ad Geneſ-c. I. v. 1. n. 36. notata lata fuerunt, ad hanc objeétionem reipondet hie ſunt, vide & ſuprà Exod. c. 15. v. 3. n. „T. Commentator noſter. z. Hoc quomodo ſit intelligendum vide notas in y. Conſentit Gur Arjeh fol. 94. col. z. med. ubi P r90 b. loc. nimirum tempore illo, qu (eribitur, quod Deus explicuerit Ifraclitis 72 ira Dei non efferveſcit, pœna non exigiur; aſt; Mad nn i. e, unumquodque verbum; non- nr PPn i. e. tempore furoris Divini nulla ? nulli tamen Rabbini id exponunt de Moſe, quod præcepti violatio eſt ſine pœna, confer. Mena- is poſteà unumquodque præceptum ſeparatim chor c. 4. quod incipit: innyr, pront in di- eyplicuerit, vide not. in epn e . loc. Gis notis a TrDE allegatur, exemplum 6. Id eſt: ſigillatim, feparatim, ſic vy in hic quoad prius in Gur Arjeh fol. 94. col. 2. circà interpretor „conf. Gur Arjeh dict. fol. 94. col. 3. fin. adducitur ex Levit. c. r. v. 2,. & ſeqq. de med. ut & . , h. loc. ubi in notis Ra- oblationibus, quas ſi quis Domino obtujerit, ſchianis quædam addita & uncinulis incluſa ha- mercedem quidem ret ipier; non tamen, ſi illam bentur, quibus locus iſte explicatur, quæ brevita- omiſerit, proptereà fuſtinebit pœnam, confer. & tis ſtudio hie omiſi. L Mechilta, prout ad marginem allegatur in d 7. Hebr. „ Nn n vy i. s. ſuper ita (re- "n 6. loc ut & tract. Talm. Chagiga fol. 3. b. „½ ſponderunt) ita, & ſuper non, non, vide & hic J. Una voce, Hebr. me Nrria und dicto, Judæi Gur Arjeh alleg. fol. 94. col. 4. med. item Germanicé vertum: in einem Odem i. e. uno echilta, ficuti ad marginem allegatur in mae halitu. ſeu, ſpiritu, conter. Numer. Cc. I2. v. 4 =e h. loc. ubi vide etiam notas. n. 2 3¾ & not. ad librum Prec. Jud- part. 1. p. §. Confer. quæ ſuprà ad Exod. c. 1 5. v. J. n. 56 notata ſunt, vide & Raſchi not. ad Cantic. c. 5. v. 10. n. 6 §. & V. I I. item Mechilta, prout ad marginem allegatur in Dan m h. loc, ubi 154. b. fin. & p. 1 56. a. princ, item part. 2. P. g6. b. med.-& p. 87. a, cireà fin. vide & Gur Ar. jeh folt 94. col. 2. fin. it. infrà v. 8. H. c. n. 3,5. . Sicuti v. z. & 3. G. c. habetur, quæ ſanè verba ſunt diſtincta, ergò non uno verbo ſive dicto pro- 83. Vide etiam notas, it. tract. Talm. Schabbas „fol. A. M. ſei corce, lein 10, foſtcotam! lberitftientt bosmetnet mann i edun te e4 zuciveantlllin Natuor fenttis ir,ſed eur din Aumnelt) ut N⸗ ztcbe hoe elt il opolumtoum . verl.2. M n il Geripturzil ſeriofumled h⸗ ni tegis Zgyt Wnert tili 0 non mihi (alins — .d. & fol. 10 167, b i. Maee J. a. z, Ppronk infrs a0. 10, Nempe: Opus quod lapige dapi ſta Exod. didt c, 11. Lkculi Lodedl de not. n. 19. 11, Duo nummna, Potenie, duo lichabetur, ſig ettot de duobus Ptæ alis Morva P. 41, M edlt. 1. Kiye: ſonnnn Hebr mhd, Ma . tone ſebr. Ph a u Kin Möro W mn ie, 14. Non verd: De Mopulilliaeliuicr ie, ndieen r. icedem Vetnon. linet ernann, onigd er notenter ni ramegrelilr.) Beneciizdietit Gui guddſirezita. ndetun) ndide. oc, erl 1. Mer. inaptecetzanht. Opri) Suſheit iſta, 1 (Deus) inmari nlenehlenns mni⸗ ſerl⸗ edtionemn reſgondetkie l 4. eol 2 mec, ubi Ppliruerit IKae iis 7 odque petbum; non- ponum de Mole, uoc receptum eparetim Dnn i hlor, Nim, ſic Nndy hie n dict, 0l. 94, col, 3 ,loc, ubi in notis Ra- uncimdlis incluſs da⸗ Plicatun gu hrefit 1 ie kuperitn (e⸗ Gon, nOn, Vidt kic 4. (0, 4, meck, iten nem Alegttnn n na iam notas⸗ dd, e. 15, ,7,71, ſ0e inot, 1d Cantic, e. . n Mechilta, pfont 1d win Wv , e, ubi Tilm. Klabbet “ ☛æẽ —,ĩGKP‧B 1o. Nempè: opus lateris vel ſpecies lateris, id, CAP. XVII. ENXODI. 553 ſericordiæ, dicitur enim: & ſub pedibus ejus erat quaſi opus lapidis Sapphiri, 9. iſtud 10. fait coràm illo tempore ſervitutis; ſed tanquàm cœlum 11. ſerenum (fuit,) ex quo liberati fuerunt (Ifraëlitæ,) poſtquàm (igitur, inquit Deus,) ego diverſis apparitioni- bus memet manifeſtavi, ne dicatis, (quòd) duæ ſint poteſtates, 12, ego ſum (idem-,) qui eduxi te ex Egypto & (qui deduxi te) ad mare (Suph;) alia exphieatio: quoniam- audiverant (Ifraelitæ) multas voces, dicitur enim: voces, 3., nam voces veniebant de quatuor ventis ? ac de coelo, ut & de terra, ne dicatis: multæ potentiæ (ſummæ) ſunt iſtæ, ſed cur dixit (Deus) numero ſingulari: Deus tuus? 14. (videlicèt hoc ideò fa- Qum eſt,.) ut Moſi anſa dicendi 15. daretur, ut diſceret defenſionem 16. in facto vituli, atque hoc eſt illud, quod dixit (Moſes:) 17. cur, Domine, furor tuus accendetur contràâ populum tuum: non illis præcepiſti: non habebis* Deos alienos; ſed mihi ſoli. Eod. verſ. 2. De domo ſervorum] i. e. De domo Pharaonis, eujus ſervi fuiſtis, vel (forſitàn) illa (Scriptura iſtud) non dicit, niſi de domo ſervorum, quòd (Iſraelitæ) fuerint ſervi ſervorum? ſed notanter dicitur: *** & liberavit te è domo ſervorum, de manu Pharao- nis, tegis 5gypti, 18. dic itaque: ſervi fuerunt regis, non ſervi ſervorum. Verfſ. 3. Non erit tibi] Cur (hic ita) dicitur? (nimirum) quia dicitur (alibi:) non facies tibi, 19. non mihi (alius horum verborum fenſus eſſe videtur,) quàm ne ipſe faciat (idolum;) Z22 3 ſed 9 8. b. & fol. 105, a. it. Sota, fol. 87. a. & Git. ar D , loc. tin, fol. 537. b. & Sanhedrin, fol. 99. a. & fol. 15. Vel: caufa ſive occaſio loquendi „ Hebr. 1.7. b. it. Maccot, fol, 24, a. & Horajot, fol. Prn i. e, apertio oris, confer. cap. ſéq. 2 15 J. 2. V II. n. 76. & Raſchi not, ad Ezech. c. 29. V. 9. Prout infrà Exod. c. 2 4. V. 10. habetur. 211, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1972. 16. Id eſt, ut patrocinium diſceret, quò popu= lum Ifraeliticum defenderet quoad factum vitus li, confer. hic not. in N a mS h. loc. ubi & 11. Cicuti Exod. dict. c. 24. v. 10. habetur, ubi vi- Mechilta ad marginem allegatur ac Gur Arjeh de not. n. 19. fol. 9 4. col. 4. fin. & not. in pori new h. loc. 72., Duo numina, ſive duo principia, duæ ſummæ *X Juxtà Hebr. non erit tibi, 7 N, in MSto sotentiæ, duo dii, id enim dictio movd, quz z. pro: ) hic legitur a i, e. vobis, i. e. non hic habetur, ſignificat, notus eſt Manichæorum dixit: vobis; ſed mihi ſoli. error de duobus principiis rerum, de quo vide 17. Pront Exod. cap. 32. Verf. 11⸗habetur- PIæ aliis Mernæ, Ge vech, Relig. Chrift. capP. 2, zxx Hebr. Un, iſtud, ut & ſequentia usque ad: & P. 4½ 7 0. Lcodif. Hnzcen. 17 n f. e. non erit tibi, abſunt à MSto 1. 13. Sive ſontus, tonitrua „ numero plurali, Sicuti Deuteron 6. v. 8. Habetůr. Hebr. h, ſicuti cap antec. 19. verſ, 16. 18. u cap. J. V. 8. Babetur. habetur, confer. not. in e D h. loc. 19. Prodt verſu ſequ. 4. H. cap. habetur „ confer- ut & in MSto I. ſed in MSto zꝛ. egitur: yaNe We h. loc. it. not. ad Pſalm. 119. Ve= P ruè i. e. & quatuor angulis terræ. 130. num. 90. ut & tract. Talm. Schabbat, fok 14. Non verò: Deus veſter, nam ad multitudinem 88,b. & Sota, fol. 477 a it. Gittin, fol., 57. b. yopuli IGaëlitici ſermo fuit, vide & hic notas in quod lapide Sapphiro indicatum fuit, confer. in- frà Exod. dict. c. 2 4. V. 10. H. 17. & 15. 54 ENODI. CAXF. XX. ſed quod jam anteà ſactum eſt, 20. undeä(probatur, quodetiamillud non conſtituen- dum Ut? Tdex (hic) dicit: non erit tibi. 21. Eod. verſ. 3. Dii alieni] C(EM ideò dicuntur,) quia non ſunt (per ſe) Dii; ſed .N i. e. alii feceruntillos ſibi Deos, nec convenit explicare: Dii alieni præter me, quia iſtud ignominioſum eſſet (dicere) reſpectu Majeſtatis Divinæ, 22. vocare illos Deos coràm iplo; 23. alia expoſitio: Dii Ni. e. alieni (dicuntur ideò,) quia ipſi N&ν 1. e. alieni ſuntillis, qui eos colunt, (nimirùm) invocant eos (ethnici idololatræ) nec ipſi (factitii Dü) reſpondent eis, & videtur, ac ſi iſte (Deus) eſſet HNi, e, alius ( alienus aut peregrinus,) qui nun- quam illum (invocantem ſcil.) cognoverit. 24. ne fortè dicas: non fuit eis (Iſraelitis) præceptum de cultu tempore, quò ego exiſto, idololatrico (vitando) datum, niſi iſti ( ſolummodoò) generationi. 25. Verſ. 4. 5cul- . ptile] (* crum] (Nempè:) rei, * quæ eſt in cœlis. 26. Eod. verſ. 3. Coràm me] i. e. Omni 1O9 dicitur,) quia — OB i. e. ſculpitur. † Eod. verſ. 4. Omne ſimula- movetur ad ultionem nec morem ſuum transgreditur, 27. ut condonet 8. quead cul- 20. Nempè: ab allis, conter. hic Gur Arjeh fol. 5. col. 1. med. ubi exponitur „ quod pemè S — 3 y) NÜ i. e. etiam alii (ſive alienigenæ) non facient vobis (idola ſive ſeulptitia „) vide Le- Vit, c. 19. V. 4. n. 12. & num. fequ. 2 I. confer. & nor. in S'nan re , loc. ubi Mechilta ad marginem allegatar.: Vel, quòd non ſubſiſtere vel ſtatuere debeat, nam & ſic Hebræum: Wαν vertere poſſis. 21, Id eſt: nec ipſe facies idolum, nec alii tibi⸗ Aaciant, nec r wy i. e. id, quod ab in- titio (vel jam anteà factum eſt, ruque illud for- tè invenias aut compares, tibi conſtituss idolum, ſicuti in notis orNew' p. loc. habetur, con-J fer. num. antec. 20. & Levit. dict. c. 19, Verſ. 4. n. 12. ubi locus iſte illuſtratur. 22. Hebr. è7 5n, confer. quæ cap. antec. 19. v. 4. Dn. 23. Scil. Deo ſive numine ſupremo, Hebr. 7**i. 4 ſive juxtà iplum (nempè: Deum) con e. apu npe: Sanbedrin, fol. 5 6. b. & fol. fer. hie tract. Talm. 99. a. Horajot, fol. 8. a. 24. Confer. Deuter. cap. 11. verſ. 16. n. 59. & 11, notata ſunt, vide & Numer. gap. 2 1. it. fol. 107: b. & Maccot, fol. 24. a. & præceptum iſtud de vitanda idololattia datum eſt; non vero poſteris, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 87, a. princ. ubi verba iſa: a9 y i. e. coram me „ etiam exponunsur˖ quamdiu ego exiſto, id eſt; my i, e. in ſeculum & in ſecula ſeculorum, videatur S& Mechilta, Kicuti ad marginem allegatur in Dar enDv h, loc. confer. & Deuter. c. §. v. 7. n. 6. ac not. in pam en b loc. † Confer. hic traft. Talm. Sanhedrin, fol. 61. a. it Avoda Sara, fol. 43. b. & fol. 5A. àAD. Ia notis Raſchianis editionis o D hic le- gitur: An- 9 nnn i. e, ſimulacrum omnis rei &c. in MSto I. poſt 'nva i. e. in cœlis, addi- tur: ynn i. e. deſuper &c. prout ſcil. in texiu ſacro habetur. jmaginem eorum, quæ ſunt in cœlis, conſer. & not. in D-an er . doc. phralis Hebraica, quæ hic habetur, notat illum, qui pertinax eſt & affectibus ſuis indulget, qui ean ITN, i. e. tenetur ſtudio vincendi, uti infrà in notis Rafchi ad Exd, c. 3 4. V. 14. n. 3 8. habetur, confer. Buxtoff. Lex. Talm. fol. 4, chilia, ſenti ad warginem ig wrnan m, hſ loc. allegatur, vid. & not. ad Ezech. c. 44. V. 7. num. 1I1. . . . 2 5. Id eſt: illis, qui eo temporte vixerunt, quoô 117 1. it. Deuter., c. 4. V. 24. n. 20. 28. Sive: parcat, vide Exod. dict. c. 3 4. V. 7. n. 18. & v. 14. n. 37. ubi in notis Raſchi id ex- pri⸗ cAr. M. 26. Junii ac Tremellii verſio habet pluralem, ita: 272 Sed indulger iræ ſuæ eique frenum laxat, nam lolenie i9 tanzilil 1i Laipum ejis (wwehetenta) niskettibuit n utiſoelglet Ot;al lalbent llgniſe⸗ Audjotactentd guol mehifilt , lerl25. 5rimſtur huct ittit, eoniel. 1. 14, Deu ſmiin en Satur. . Fielecgo hitt uo, Prvan eii 111. notis R⸗ tera bionin dichio: bwrd tOqe N l betil,tolrupta II. he ſe Den dbi vige ſe ſe⸗ 30, Confer ifal lidrum hite loor. 2d Mæih. Fide S ractat. 2llegitur zd me Abi ſigs etiam . chot, ſol. 7,2 7 Hebr. S7N tus lumn, conter. (. 34. 7) Ag I. ſuxis Bebrau (Ueidus) id tor 500, oht HD tnsgbingenee plieum etkeek bin (M. . — Anon conſituen. SrnNide; tilosſbideng; lumelet (icene) a expoſito. Di iſantilie,gtieos Di) teſpondent Priniis) Gbinun- me] i,e. Omgi Lceptum de cultu 1. Vetl 4. dul. 4. Onge ſingle⸗ Qlinl on. netrt, guoad cul⸗ tum Gda ido'olattis daum cOnker not. 4d lbrum pine Abi etbz ila: ktiam expomnmunn; n d 2 ſeculorum, videztur harginem A lepaurin f. § Denter . 5. d. ,. loc, abedtin, f01, 51, 4. Stol. 4.4 sANr hie e. ſimulactum omnisfei Ua i, e, in crliddi⸗ ger &e, polt ſl in ) habet plurilem ta: unt in (Eeſis, Lonſe . . 10c⸗ ue ſenum anat, himm ,pabetul,otzt llum, us ſujs indulget, qul ,ſtudio Fincendi, uti rad, 34. N lg, ort Lek. Ialn fl. 4. n.20. . Eic c,34., 7, . 1 notis Aaſtliicen⸗ gri. tum idololatricum, omnis dictio ̈ lIinguàâ vernaculà (ſignificat:) emportement, ExODI. 5§§ 79. (Rotans illum,) qui animum uleiſcendi habet. Eod. verſ. 5. Qui oderunt me] Jux- tà Targum ejus (verba iſta ſic intelligenda ſunt, nempè:) quando filii ſequuntur facta- (lſive peccata) parentum ſuorum, 30. Verſ. 6. Et faciens miſericordiam] Quandoali- quis retribuit mercedem usque ad bis mille generationes, reperitur menſura benigni- tatis ſupergredi menfuram pœnæ quingenties, 311, nam hæc (pœena ſcil.) eſt in quatu- or; aſt illa (benignitas) eſt in bis mille 32². Eneraiones Verſ. 7. In Vanum] (Hebr. i. e. in vanum; * ſed quodnam eſti- N&νſignificat hic:) ri. e gratis ſtud juramentum N& i. e, vanum? (nempé dicitur illud de eo,) qui jurat, ut mutet id, quod manifeſtum eſt, v. g. de eolumna lapidea Gille dicit jurans,) quod ipfa ſit aurea. 33. Verfſ. 2 8. Memento † & olſerva] Hæc duo verba: Af 34. & “) uné di- primitur hisce vebis: e i. e., norr re- † mittit, confer. R. Salom. ad Deuterom. cap. 4. V. 24. & ad Deuter. c. 29. V. I9. item Mechilta, ficmi in haft Mov b, loc, ad mai ginem alle- gatur. —⸗= 7 2 r r . .. . P 29. Sic reddo hic vapm&, (ita enim legendum puto, prout etiam infrà Deuteron. dict. c. 4. v. gn⸗ pre ä 2. Sie dictionem bD7&7 hic interpretor, conter. . 24. in notis KRaſchi habetar? Dan-re, ubi li- tera loeov in medio dictionis haberur, ) nam dictio: Dane&, vel: Oere, prout im u- troque MSto aliisque editionibus hoc loco Ha- betur, corrupta viderur, confer. Num. c. 2 5. v. I I. H. 3 5. & Deuter., c. 2 9. :VL9., im not. Rafchi, ubi vide n. 5, 30. Confer. infra Exod, e. 3. vV. 7. n. 2 I. & not. ad librum Prec. Ind.part. r.p. 87. princ. ac Light. fooOt. ad Math. c. 2 8. v. 79. Pag. 506. edit. Lipſ. vide & tractat. Talm. Sanhedrin fol. 27. b. ſicuti allegatur ad marginem in a mb loc. rachot, fol. 7. a. & Maccor, fol. 24. . 7 Ilebr. . &ε , ſic in MSta z. quod hic ſecu- tus lum, confer., num. 3 I. & 32. & infra Exod. JI. Juxtà Hebræum: una (vice) pro quingentis? (Wecibus) her VD TX, Germ. Ein mahl vor 500, mahl/ ſecundúùm hanc Commenta- troris odri computationem videtur ille pro; 2&2 ſicuri hic in textu ſacro habetur,) le giſſe: i e, in bis millenos, nam nu 1 merus quingenteſimus per quaternarium multi- plicatus efficit bis mille; queòd verò amor noſter ee 1† ubi vige etiam notas, confer. & track. Talm. Be- 1 34, Hoc enim verſu 9. dieſtur? N i., e memento; ſic legerit, probatur ex ejusdem notis ad Exod. c. 534. V. 7. ubi & explicat & HTNTI i, e. in bis mille generariones, vide Exod. dict. c. 3 4. v. 7. n. 16. & n. 22. huic lectioni con- ſentit & Gemara apud D. Wagenlſeil. in Sot. p. 62 3. num. I.- confer- & Deuter. c. 7. V. 9. n. 26⸗ it. Sign, Præced. * num, antec. 31,he verſ. & Sota, fol. 11. & fol. I 4. notis KRaſchianis editionis Wari mov due iſts tari? & 72 tadiſtinguuntur juxtà Targum, ut prius ſignificer i. e. falſum, prout exem- plum de columna lapidea hic adjectum dee laratz Poſterius autem notet Chaildaicè i. e. fruſtrà, nempé, qui jurat ax pade vy , 7,7 1. . de columna iignea, quod ſit lignea & de lapidea, quòd ſit lapidea. . Confer. hic tractaf. Talm. Schevuot, fol. 29. & Mechilta „ ſicuti ad marginem allegantur in P n /, loe. vide & not. ibidem, ut & D- Wagenſeil. Sot. p. 786. confer. & tract. Talm. Be- rachof, fol. 33. b. it. Schabbat, fol. 99: 2. Se 120. a, & Jomaæ, fol. 96. a. & Chagiga, fol. 14. a. it. öchevuot, fol. 2 0. b. & fol. 2 I. a. it fol., 39. 2,ft. Nedarim, fol. 17. a. & Temurah, fol. 3: a. Confer. hic tract. Talm. Berachort, fol, 2 I. b. & Schabbat, fol. 96: b. G& fol. 99, a. it. Roſch ha-= ſchana, fol 2 7, a. & folh 117. b. it. Beza, ſol- 1t 5y „& Schevuot, fol 20. b. it. Peſachim, fol. 106, 3. . aſt . 556 EXODI. CAbP. XX. ct6 fuerunt prolata, 35. ſic (iſta quoque verbaunéô dicté fuerunt prolata, nempè:) qui illud polluit, morte morietur, 36, item: & in die Sabbathi binos agnos, 37. ſic etiam: non yeſtieris veſtimento heterogeneo, 3 8. item: inſtitas facies tibi, 39, ſic quoque pu. denda uxoris fratris tui, 40. item: levir ejus veniet ad illam, 41, & hoc eſt, quod dicitur: ſemel dixit Deus, bis iſtud audivimus; 42. (eſt autem verbum iſtud:) )) i. e. me- mento, conjugationis 43, — ug, veluti : — i. e. edendo & bibendo, 44. item: ini. e, vadens & plorans; 45, expoſitio autem iſtius (verbi )f hæc eſt:) animum adlvertite, ut ſemper in memoriam revocetis diem Sabbathi, quòd ſi obvenerit tibi pre- tioſum aliquodò ornamentum, præparatio ejus fiat ad Sabbathum. 46. Verſ. 9. Et facies omne opus tuum] Cum venerit Sabbathum „perinde tibi videatur ac ſi omne opus tu- um perfectum ſit: nę in mentem revoces opus. 47, Verſ. 10. Tu & ſilius tuus & filia tua] Hi ſunt parvuli, 4 ,. vel (forſitàn) non ſunt, niſi magni? 49. dicasſive reſpondeas:) ecce jam anteà iſti ad moniti ſunt, non itaque (hic Seriptura) venit, niſi, ut admoneat- provectiores ætate quoad parvulos, 0. & hoc eſt, quod docent (Rabbini:) parvulus, qui aſt Deuteron. c. , v, 12. habetur: Mv i. e. ob. 43. Sive: Cormæ aut figuræ, id enim dictio pvy ſerva, hinc concludunt Rabbini, quèd duo iſta 4 hic notat. verba uno dicto ſive una locutione fuerint prola- 44. Proùt Eſai. cap. 2 2. verſ. I 2, habetur. ta, confer, Numer. c. 1 5, Vv, 22, n. 40: & Deute 45⸗ Vide 2. Samuel, cap. 3. verſ. 16., & cap. 13. V. ron. dict. c. 5. v. 12. n. 9, 19. confer. Num. c, 6, v, 2 3. n. 50. 3 5. Vide, quæ ſuprà ad verſ. I. h. eap. n. 3. notata ſunt, confer & not. in om b. loc. 36. Sicuti infeà Exod. Cap. 3 1. verſ. 14. habetur- 37⸗ Prout Numer. c. 2 8. verſ. 9. habetur, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fole 11. b. & fol. 153. b. G fol. 154. b. it. Peſachim, fol, 47. b. & foi. 48, 2 38. Vide Deuteron- cap. 22. yerſ. I1, ibique not. n. 26, 39. Sicuti Deuteron, dict. cap. 22. Verſ. 12. habe- tur. 40. Proht Levir, cap, 1 9. verſ. 16. habetur, confer. tract. Talm. Baba kama, fol. 54. b. 41, Vide Deuteron, cap. 25. v. 5, in omnibus iſtis locis jam adductis, quamvis verba eorum di- verſimodè fuerint prolata; tamen uno dictò vel una locutione fuerunt pronunciata, id, quod homini imposſibile eſt, confer. Raſchi not. ad Pſalm. 2,.9. V. 7. it. Gur Arjch fol. 9 5ecol. 2. med. & not. ad librum Prec. Jud, part. I. p. 1 54. b. Kin. & p. 15 5. a. prin:. 42. Sicuti Pfalm. 62. verſ. 12. habetur, ubi vide Raſchi not. ut & ad Numer. c. I 5. V. 22. h. 40. 46, Confer. hic Mechilta, ſicuti ad marginem alle- gatur in pa n h, loc, ubi vide etiam no- tas. 47. Vel: nullius operis recorderis neque in cogita- tionem tuam deveniat, videatur & hic Mechilta, Frout ad marginem allegatur in 'nan newh, oc. 48. Qui ſcil. ſunt admonendi, prout mox ſequi- tur; Rabbinis autem dicuntur p, i, e. par- vi ſeu minores, quando decimum tertium an- num nondum attigerung, vide Buxtorf. Lex. Talm, fol. 20 17. quibus & leges Romanæ ferè conſentiunt, confer, cap. ſeq. 2 I. V. 3 1. n. 210. 49 Vel: majores ætate, ſenſus eſt: forſitàn di= ces, ſermonem hic eſſe de majoribus ætate, non de minoribus? per interrogationem, confer. Jal= Kut Part. I. fol. &2. col. 2, m. 50. Vel; propter parvulos, Hebr. dappon y, in MSto 1, hic ita legitur: se mrna y i. e. circà fetiationem, ut ab opere ceſſent parvuli, nempè, parentes & ætate provectiores inſtruant parvulos & informent eos de ſervando Dei præ- cepto en A ivenit,ncaiu. Pachizſ bhiine ſf.ſetbikeeit 0⸗ A minus, (nenp c moleſtii, utqa Benelintei dib c &lindkificavit debet. Nerl. untut diestll 6.continenn Ee alhrmmatiye. 1 Aetius xote, 9 Pratetelciei G —.— ceyto cltci Sabdat Lefit, chp. 17 1. 7. l. N. 1, 1t, Gllt ol. 149. c0l. 4, 31. Nenpe: lucen lus non, ut decet contet hiettactat rout Alegztur i not, bidemn ut .3li I1. Vel: non obeer ei, lcil. paryulo, S83. Zive: prohibii quod pfæceplum nem obſtringih ti Nulusopus aligu majot natu ſie ſit dcſtiple majo⸗ tat, conlet, l ſegl 54. Vel: tuumelt, Violer Sabdarhum 55. Vel: quamtum Hebr. Nomn, V. g. D. 90. c, conker⸗ & D. V Bawort, Lex I⸗ (. 6z. . 1I. 8. , b. Non enimn quie nt qui venit, ut extinguat, 1. non auſcultant 12. ei, quia, ut ille ceſſet ab opere die Sab- . ſe lae bathi, 3. bi endi. . . Verſ. II. zuiavde. die ſèptimo] Quantum fieri poteſt; el,gnal akr⸗ 55. ſcribi fecit (Deus) de eip quietem, 56. ut ab diſceremus argunientum à majori jie. ad minne ſnembé. e multo magis convenial) mini cjns opus labore perficitur iben dkien. ac mc eſtià, urauie Lar in be atho. r . . verſi II. Benedixit & ſanltißcavit eum] re) ninn Bene ixit eĩ (Sabbatho) per anna, ut duplicaret illum (cibum) die ſexto pane dupli- breneitide un ci & ſanctificavit eum (diem ſeptimum) Per Manna, quia illud eo (die) non deſcen- Ta bipr⸗ debat. Verſ. 12. Ut prolongentur dies tui] Si honoraveris (parentes † tuos,) prolon- etl 9, Ne iuier gabuntur (dies tui;) ſi verò non honoraveris, breves erunt, verba enim legis notaricum dandr pun. 58. continent & exponuntur generaliter affirmativa præcepta) negativè & negativa- uÜHι. affirmativè. * Verſ. 14. Non mæchaberis] Non eſt N i. c. adulterium, niſi in- neteſponce) alterius uxore, 59. dicitur enim: morte moriatur HNN i. e. adulter & adultera, 60. ,u ainone Prætereà dicit (Seriptura,) mulier NP i. e. quæ adulterium committit ſub — cepto circà Sabbathum, confer. Raſchi not. ad poteſt, vel w . P& i. e, non conve- il enin dicio don Levit, cap. 17. v. 12. n. 13. G ad Levit. e. 21. nit lingua iſta ſive ſermo iſte (ſcil. Deo,) prout in V. I. n. I. it. Gur Arjeh fol. 9 5. col. 4. princ. & Gur Arjeh fol. 9 5. col. 4. princ. habetur. 11, Arbetut, fol. 149. col. 4. med. 57. Confer. hic notæ ad librum Prec. Jud. part. 2. l16,ti g.. S1. Nempè: lucernam, idque ideò, ne fortè parvu- p. 44. b. prinç. , n, ſ0, lus non, ut decet vel præceptum eſt, exinguat, † Conter. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 99. a. & Nias nagien ile. conter. hic tractatus Talmud. Schabbat, fol. 114. Cetubhot, fol. 130. a. & Kidduſchin, fol. 30, b. bi ile iim no⸗ prout allegatur in ma ne h. loc. vide &] it, fol. 31. a. & fol. 32. a. . not. ibidem. ut & Buxtorf.-Synag. Jud. cap. 16.5 8. Per Notaricum hic intelligitur, argumentum leiinege inccgit⸗ P. 361. . . à ſenſu contrario, ſicuti hic ab autore noſtro ex- etn Kbie leclita, 4 52². Vel: non obtemperant ſive non permittunt id ponitur; aliàs Notaricum eſt ſpecies Cabbalæ, qua ur in om wooè, 1, prolt mos ſegl . tur Diwp, ie. her⸗ decimunmn tettinum n⸗ Fide Bugtort Ler. leger Romanz tett .1 le . 31,0h,210, un el: ſotſtin i⸗ ei, ſcil. parvulo. 53. Sive: prohibitio de Sabbatho non violando. quod præceptum etiam parvulum ſeu minoren- nem obſtringit, tibi incumbit, ita, ut ſi fottè par- vulus opus aliquod die Sabbathi facere velit, nec! major natu five parens ejus id prohibeat, idem ſit, ac ſi ipſe major natu peccatum iſtud commit- tat, confer. n. ſequ. 54. .- 54. Vel: tuum eſt, prohibere illum parvulum, ne violet Sabbathum. certæ vocis literæ ſingulæ totidem alias dictio- nes denotant, de qua vide Buxtorf. Abhreviat. * Loci iſtius explicationem vide in notis noß P* h. loc. ubi etiam Mechilta ad marginem allega- tur, confer. & Bava mezia, fol. 3 2. a. 5 59. Aliter ſentit Aben Esra b. loc. qui etiam de ſcortatione hoc verbum ea exponit, vide ipſum R. Salomonem ad Deuter. c. 22. V. 5§. poſlet di- ci, verbum iſtud, ſtrictè & Propriè ſumptum, ſolummodò de adukerio uſurpari, laxis veré r, . . —. . 3 iùs ver H 55. Vel: quantum dicere fas eſt, ſi ita loqui licet, etiam de ſcortatione „confer. idem R. Sa omo tionem, conlel d⸗ Hebr. , de hoc vide ſuprà Exod. c. 15. lebe n , n v. 8. U. 9 0. & c. antec. 19. V. 1 8. n. 4 89. & n. 50. confer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 730, n. 5. & ad Deuter. c. 5. v. 1 8. n. 1 44ac not. in e pa h. loc. n b 60. Pront Levit. cap. 20. verſ, 10. habetur fer. Dö Nd , Buyxtorf. Lex. Talm. fol. 10055, it. not. ad Elai. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 89: a. e Sche. dere ceſent gurnli, c. 63. V. I. n. 5. Vuot, fol. 47. b. it. Nidda, fol. 13. b. oyectioresinſttuant 56. Non enim quies ab opere de Deo propriè dici Aaaa elemando Deie. eNNOH 558 EXOPDlI. CAP. XX. — marito ſuo, alienos viros admittens. 61. 62. Scriptura (hic) loquitur; (præceptum verò illud:) non furtum facietis, (loquitur) de fure divitiarum; 63. vel (forſitàn) non eſt hoc (præceptum,) niſi de fure divitiarum; aſt illic é4. de fure hominum? dicas (ſive reſpondeas:) res diſcitur ex negotio, de quo a- gitur, 65. quemadmodum (præceptum: ) non occides, item: non moœchaberis, † loqui- tur de re, é6. ob quam fiunt rei mortis Synedrii; 67. ita & (hoc præceptum:) non fura- beris, (hic loquitur) de re, "ob quam aliquis fit reus mortis Synedrii. 68. Verſ. 18. Et omnis populus videbant] Docet (hic Scriptura,) quòd nemo inter illos (Iſraëlitas) fuerit cœcus; 69. ſed unde probatur, quòd inter eos non fuerit mutus? (quia) lex di- cit: & reſponderunt omnis populus, 70. unde probatur, quòd inter illos non fuerit ſurdus? (quoniam)lex dicit: nas] Videbantid, quod audiebatur, 73. faciemus 71. & audiemus. 72. quod impoſſibile eſt, videre alio in loco. 74. Eod. verſ. I 8. Videbant ſo- Eod. verſ. I 8. Voces] Quæ egrediebantur ex ore potentiæ divinæ.5. Eod. verſ. 18. Er commoti ſunt] Non (ſignificat verbum ?)9,) niſi d iâ. e motum (ſive motionem- de loco.) Eod. verſ. 1 8. Et ſteterunt procul] (Iſraélitæ) retrocedebant 76. duodecim milli⸗ 61. Vel: recipiens extraneos ſeil, viros, vide E- Zech. cap. 16. v. 3 2. ibique Raſchi not. 62. Qui ICtis dicitur plagiatius, vide Digeſt. ad Legem Fabiam de Plagi. confer. R. Salom. ad cap. ſequ. 2 1. v. 16. & 20d Levit. c. 19. V. I1. n. 46. vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 87. a. fin. 63. Sive: rerum mobilium, quæ in pecunia co- terisque bonis mobiiidus coaſiſtunt, vide Levit. dict. c. 19. verſ. 11. n. 46. 64. Nempèé: Levit. alleg. c. 19. V. 1 1. vel intelli- git autor noſter caput ſequens 21. verſ. 11. con- fer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 86. a. 65. Id eſt: juxtà materiam ſubjectam res, de qua agirur, expouenda & declaranda eſt, vide Levit dict. c. 19. V. 1 I. n. 47. 1 Hebr. Nan &, hæc & ſequentia usque ad: ba Dys i, e. & omnis poyulus, abſunt à MSto i. ſolum ibidem poſt: on N i, e. non occides- ibidem legitur: Dryna i. e. per interfectionem. 66. Sive: de peccato aut crimine, quod nomine a hic intelligitur, piopter quod aliquis fit reus mortis. 67. Hebr. mum irrogat rpa i. e. domus judicii, quæ ulti- ſupplicium, confer. Exod. c. ſeq. 2 1. V. 2. H. 19. & c. 22, V. 1 8. n. 59: & Levit. c, „9. V. 11. H. 49. „ Nempè de furto hominis, quod morte punitur, vide cap. ſeq. 2 1. v. 16. 6g. Confer. hic tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 10. a. & Maccot, fof. 2. b. & fol. 4. a. it. Schevuot, fol. 31. a. & Bava mezia, fol. 5. b. 69. Confer. cap. antec. 19. verſ. 11. num. 30. 8 Mechilta, ſieuti ad marginem allegatur in mae nan h. loc. ubi vide etiam notas. 70. Vide dict. cap. ant ec. 19. verſ. 8. 71. Sicuti cap. antec. 19. alleg. verſ. g. habetur. 72. Prot verſu ſequ. 19. . cap. habetur, vid. & hic Mechilta, prout in pan h. loc. ad marginem allegarur. 73. Confe:. Refeni nor. ad Pfſalm. 29. v. 7. non- nulli putant, hic eſſe ſynecdochen ac quòd vi- dere bic ponatur pro: percipere, audire, ob ſenſuum communicationem, vid. Jonii ac Tre- mellii obſervat. h. loc. ut & P. Fagii not. ad Para- phr. Chaldaic. h. loc. 74. Nempè, ut quis videat id, quod audit, vide tractat. Talmud. Berachot fol. 6. b. uti allegatur ad marginem in S'nor D“ h. loc. 75. De voce a vide ſuprà Exod. c. 1 8. v. 19. n. 71. confer. & not. in ot , b. loc. & not. ad Judic. cap- 5. Vv. 5. n. 11. 76. Hebr. pytru '"., confer. infrà Exod. c. 34. v. 3⁰ Verl. 1 5. Non faraberi- De fure hominum (4,. M. — mlianaron openketebant 20. 0r 14l reltrum in gen — dlgiit loco) moli Umn, 1, ſevi, ] Qooniaf Deutalih triaillaſepinen calginen hi (aeruatenimt lun) — r indenitatenu u id ſtu] E nam, guodali Pod vetl.22. — z0. 1 91,K b Tugum ſonan habetut, con librum brec ju genſeil Sot.. 711, 0. 9 em bat, fol. 89. d in onmn won ſol 91, co). 1, 77. Siani Pfalm Ralchinot. 79. Sie yebum! mentem Comn lui, 1radie. tulit; pPlerigue entaret os, 1 79, Kre: verll 11. habetur. 1o. Pront bſai t⸗ que pa inde no e. gbia illuc er zur innotis Dr Conler. hie tras Nedanin 1, Define HOminmn geleils, (ognitun efiredhitnm negotio, de n 1. Nchaberigff loqni. eptum.) nonfutg. ni.68, Yerl 198. r illor (ltailin) us! (guia) ler di⸗ et ilosnonfuerit, 18. Vilihen ſe. etealio in oco, 4, 75, Bod verl. g. 1 (Gye motonemn. bant6, doderim Eod. verſ. 22. Quodè ctælo locutus ſim] Atqui ali 6, quod motte unitur, — — mud, Sanhedrin tol. 10, ol. 4.2. 1t Iheſuot, lol. r.bd. Ferl. 11. numm, 30, & inem allegalu in n lamn n02r8. 9. verl . eg. verl,§. habetur. , Cap habenuf, iid, õ õ necdochen ac gbo vi⸗ ereipere, aulie, ob em, Nid, unii ac Ie- XL. gii Not,10d Para- .4. giol nii ile otfol 6.d, uis legatun nob h, loc. Ez00, t. 19. V. 19, . o h loe. 8 ſ. nll⸗ õ 30 CAP. XxX. EXODI. 2 milliaria promodo longitudinis caſtrorum, aſt angeli miniſtratorii veniebant eisque opem ferebant, ut illos reducerent, dicitur enim: reges exercituum fugiebant. 77. Verſ. 20. Ut exaltaret 78. vos] Ut magnificaret (ſive extolleret) vos in mundo, ut nomen veſtrum in gentes exiret, quòd ipſe (Deus) in gloria ſua vobis apparuerit, (verbum-) Ds ſigniſicat (hic) DMNi. e. exaltationem & magnitudinem, veluti (in illo loco:) extollite Oò i. e. ſignum, 79, item: extollam ²O i. e. vexillum (ſive ſignum) me- um, 80. ſicuti vexillum in colle, quod eſt erectum. Eod. verſ. 20. Et ut ſit timor †e- iu] Quoniam vidiſtis illum (Deum) tremendum atque terribilem, ſciatis, quòd non ſit (Deus alius) præter illum, eumque timeatis. Verſ. 2 I. Acceſſit ad caliginem] Antè * tria illa ſepimenta, 81. (videlicèt) i. e. tenebras, ν nubem & — i. e. caliginem (ſpiſſam,) dicitur enim: * & mons ardebat igne usque ad intimum cœli, 82, (fuerunt enim tria iſta quaſi ſepta ſive vela, nempè:) tenebræ, nubes & ſpiſſa caligo, (nam) — eſt denſitas nubis, dixit quippe ei (Moſi Deus:) ecce ego veniam ad te- in denſitate nubis. 33. Verſ 22. Stc dices] (Nempéèé:) lingnàâ iſtà., 84. Eod. verſ. 22. Vos vidiſtis] Eſt diſcrimen inter id, quod homo videt, &iinter illud, quod alii ei referunt, nam, quod alii † ei referunt, interdum animus ejus aliò abripitur, ne illud credat, 85. a Scriptura dicit: & deſcendit Domi- Aaaa 2 nus 30. n. 9 2. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2296. ubi Targum Jonathanis, traditioni iſti, quæ hic habetur, conſentiens adducitur, vide & not. ad librum Prec. jud. part. 2. p. 87. a. fin, & D. W a- genſeil. Sot. p. 32 2, & p. 697. n. 8. Sc n. 9. ac p. 712, n. 9. item Mechilta ac tractat. Talm. Schab- bat, fol. 98. b. prout allegantur ad marginem in 'non nev h. loc. confer. & Jalkut parl. I. fol. 8 3. col. I. fin. 77. Sicuti Pſalm. 68. ver KRaſchi not. * Hebr. )199, iſtud & quod ſequitur, usque ad: w' i. e. tenebras, abeſt à MSto. g1. Hebr. Mu'po i. e. ſepta, parietes, vela, con- fer. cap. antec. 19. v. 24, n. 6 3. & Exod. cap. 2 6⁶, v. 3 I. in notis, ubi aufor noſter dictionem R exponit;: nxn, ac (cribit, vocem illam linguã Rabbinorum vocari hen i. e. velum, conopeum, vide & infrà Exod. c, 3 5. v. 12. n. 12. && Numer. c. 4. V. 9. D. 11. ſ. 13. habetur, ubi vide ** Hebr. saw, etiam iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 790), eſt denſitas &c, abſunt à MSto r. 79. Sic verbum hor, quod hic habetur, juxtà mentem Commentatoris noſtri interpretari vo- lui, à radic. 9, quod idem eſt cum 2 i. e. tulit ; plerique tamen interpretes verterunt: ut tentaret vos, à rad. H i, e. tentavit, probavit, 79. Sive: vexillum, uti Eſai. c. 62, Vverſ. 10. al. 12. habetur. ue pa inde nomen accepit, n) nwi. e. quia illud erectum & elevatum eſt, uti habe tur in notis na b. loc. 82. Sicuti Deuteron, cap. 5. verſ. 2 2, & 23., habe- tur. 83. Proht eap. antec. 19. verſ. 9. habetur, ubi vide nor. n. 2 3. & dict. c. 19. v. 24. n. 6 3. Moſes i- taque antè tria iſta ſepimenta ſive vela progreſſus eſt & acceſſit ad Deum, confer. not. ad 2. Chro- nic, c, 6. v. I. num. 1. W M 84. Confer. cap. antec. 19. verſ. 3. ibique not. n. 80. Proht Eſai. cap 49. V. 22. habetur, dictio ita- 7. vide & nat. in on rnw, h. loc. † Hebr, de Ae, hæc & ſequentia, usque ad: TDDi, e, interdum (animus ejus &c.) abſunt ab utroque MSto. 8 5. Aſt ei tei, quam quis oculis ſuis videt, non po- 1 Confer. hic tract. Talm. Jevammot, tol. 79. a. &T Nedarim, fol. 20, na. M teſt E X 0 D 1. CAb. XX. nus ſuper montem Sinai, 86. venit Scriptura tertia & inter illas duas intercedit, 87. de cœlo (ſcilicet) audiendam tibi vocem ſuam dedit (Deus,) & ſuper terram oſtendit tibi ignem ſuum magnum, gloria ejus (fuit) in cœlo; aſt ignis ejus ac potentia ejus (fuit) in terra; 88. alia explicatio: inclinavit (Deus) cœlum & cœlos cœlorum eosque ſtravit⸗ 560 ſuper montem, 89. & ſicilla (ſcriptura) dicit: & inclinavit cœlos ac deſcendit. 90. Verſ. 23. Non facietis mecum] Non facietis imagines miniſtrorum meorum, qui mini- ſtrant coràm me in excelſo. * Eod. verſ. 23. Deos argenteos] Venit (hic Scriptura,) ut admoneat de Cherubinis, 91. quos tu (ò⅛ Moſe,) facis, ut ſtent mecum, ne ſint argen- tei, nam ſi mutaveris illos, ut facias eos argenteos, ecce illi coràm me erunt, tanquàm- Dii (alieni.) Eod. verſ. 2 3· Et Deos aureos] (Venit hic S. Scriptura, )jut admoneat, ' ne plures, quàm duos faciat (Moſes Cherubinos,) nam ſi feceris quatuor, ecce illi coràm me erunt, tanquam Dii aurei. Eod. verſ. 23. Non facietis voßis] Ne dicas, ecce ego facere volo Cherubinos in Synagogis 92. & in Scholis, 93. prout ego facio in dome Sanctuarii, 94. idcireò (hic) dicitur: non facietis — 2) i. e. vobis. Verſ. 24. Altare terreum] i. e. Quod conjunctum ſit terræ, ne ædificent illud ſuper eminentiam columnarum aut ſuper altitudinem fornicum; 95. alia expoſitio (verborum iſtorùm: altare terreum, quibus indicatur,) quòd concavum altaris ænei (Moſes) impleverit ter- * raà tec. 19. V. 4. n. 9. 36. Proht cap. antec. 19. V. 20. 6. cap. habetur, ubi vide num. 59. & 60. confer. not. ad librumprec. Jud. part. 1. p. 1 5 5. b. princ. 27. Hebr. na, præponderat, vel pondus addit, Germ. gibt den Ausſchlag/ indicatur autem verbo iſto Hebraicoò, quod in Rabbinorum ſcri- ptis crebio occurrit, ſolutio ſive conciliatio lo- corum S. Scripturæ, qui ſibi invicem contradice- re videntur, confer. infrà Exod. c. 25. v. 22. n. 6 5. & c. 40. V. 3 5. . 13. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1098. 28. Lie habetur in Mechilta, prout ad marginem al- legatur in - rO h., loc. 39. Non ſecùs, ac ſiratum, ſuper lectum, vide cap. antec. 19. v. 20. n. 59. & n. 60. 90. ProOht Pſalm. 1 8. v. 10. & 2. Samuel. cap. 22. verſ. 10. habetur. * Confer. etiam hic Mechilta, prout ad marginem in pon ne h. loc. allegatur, ut & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 24. a, b. & Sanhe drin, fol. 7. b. it. Avoda Sara, fol. 43,a. b. & fol. 2. b. 71. Confer, hic Gur Arjeh fol. 9 5. col. 4. med. u- eſt non fidem habere ac credere, confer. cap. an- bi ratio adducitur, cur hic Cherubini ſint intel- ligendi ac de illis hoc loco ſermo fit, videatur & Mechikta, ficuti ad marginem allegatur in p e h. loc. = * Hebr. τσππ iſtud & quod ſequitur, usque: bem Wwy i. e. nam ſi feceris, abeſt à MSto I1. † Hebr. 9)7, etiam iftud & quod ſequitur, usque ad: Wyr i, e. non facietis, abeſt à MStO I. ſed malè. 92. Hebr. Tban inan j. e, domus congregationum, quo nomine Judæis veniunt Synagoge 9 3. Hebr. Heoi n i. e. domus expoſitionum, ſie Scholæ vocari ſolent à Judæis. 94. Sic interpretor hic y roa i. e. domum ſeculorum, hoc nomine vocare ſolent Rabbini templum Hieroſolymitanum, confer. verſ. ſeq. 24. h. cap. n. 106. . 9 5. Vel: ſuper fornices, ſic Hebr. —n hic in- terpretor, in S'nam re h. loc. legitur: D,909 cum Samech in fine dictionis ac vertitur: tignum vide Habac. c. 2, verſ. 11. ibique R ſchi not. ſer⸗ ſus itaque hujus loci erit: ſuprà tignum fſive tra- bem, confer. & Mechilta, ſicuti allegatur ad mar- ginem in pan mewb. loc. it. not. ad librum Prec. — Piec. Ind. par (40. . 1 96, eo tem utetmihi 6 nisejus lilur wyltelgit Nlim haler Domini Deit rauſta tus 24. Urem tua⸗ holocauſtatu. menuririfuui. pinigeplicii ſaciam * ſup gederitfacult⸗ Deipteſentia ſacerdotibus Lbi habetur, 98. Conlet qua & ad Lxod. c pot. in Dn gig2, f0l,26. numn. 3. dtat⸗ tubhor, fol.1 gy. läeſt: ſiun tut, iſlud hon 9 0 Kicuti Num ſer. 5 hic Mee in On nn ſol. ſ9. 4, , 99. Kilicdt: ale na ae oprin keet: ſaper 1. Vel: in a iique Kalchi 101. Nam pati dum menten Onmn wod, 101, Koguleris Mechilta & te ſol 9, beui — ꝑN. intentedt nrd ttan Olkendit übi tentia ejus ui n edegne ſttait C leſcenii, ho, eofum gui ninj. zſtieengtun) um, neſint argen- eerunttangnam, ru)tadnonen, gbatnor ecce li uii] Ne diezs, pront ego facio in vobis. Verl. 14. lupereminentiam etborum iſorum: ſs)inpleſenttet. 1 —. — e Cherubini ſiat intel⸗ o ſermo ſit, vigeatut arginem leetur in ſeqbitur, nagne: du deſt M io n, quod kegbitur, uegut elelis, abeſt a M1 mus congregstionum, nt Söynagoge, domus epolſtionn. uCeis. yy m i e, domum ſoeate ſolent Rabbini in,conlei etl eg 14, Hebt. D) hid in⸗ b,lo. legitur: d9- pis ac eniitur: tignum Liqne binon le⸗ ſpt iignum ſſete. lcuti allegslutad mat⸗ loc⸗ in not, ad ibumn Dree, Prec. Ind. part. 2. p. 44. a, fin. & p. 211. b. med.] EXxODI. 561 rà 96. eo tempore, qué illi (IHfraelitæ in deſerto) caſtrametabantur. * Eod. verſ. 24 aciei mihi] (Pronomen 31 i. e. mihi, hic eum habet ſenſum,) utinitium exſtructio- nis ejus (altaris) fiat nomini meo. 97. Eod. verſ. 24. Et mactabis ſuper illud] (I ſtud: p hic ſignificat:) ) EN i. e. juxtà illud, veluti (in illo loco:) )v i. e. & juxtà il- lam (tribum erit) tribus Menaſſis, 98. vel (fortè) non eſt iſtud, niſi Wy i. e. ſuper i- pſum? 99. lex (alibi) dicite carnem & ſanguinem Ha Domini, Dei tui; non autem (fiat) mactatio in fummitate altaris. Eod. verſ. 24. Ho-= — i. e. ſuper altare 100. locauſta tua & pacifica tua] Quæ 101. ſunt de ove tua & de bove tuo. 102. Eod. verf. 24. Orem tuam 103. & bopem tuum] (Continetur hic) explicatio (verborum iſtorum;) holocauſta tua & pacifica tua, (quæ hic habentur.) Eod. verſ. 24. In omni loco, ubi memorari faciam nomen meum] i. e. Ubi dedero tibi facultatem commemorandi no- minis expliciti, 104, quod mihi eſt, * ibi veniam ad te & benedicam tibi, i. e, quieſcere faciam ** fſuper te gratioſam meam præſentiam, 10;5. unde tu diſcis, quòd (Deus) non deſgerit facultatem commemorandi nominis expliciti, niſi in loco, ad quem gratioſa- Dei præſentia venerit atque is (locus) eſt domus electa, 106. ibi dedit (Deus) facultatem ſacerdotibus, ut mentionem facerent nominis expliciti per elevationem manuum, 107, Md AQAaa a 2 8&S& DW bh. loc. ubi habetur, unde fam ita dicatur. 103. Vel: de ove tua & de bove tuo, ſic juxtà au- 96. Confer. quæ infeà ad Exod. c. 27, v. 5, n. 6 5. toris noſiri mentem vertendum eflet. . & ad Exod. c. 30. V. 3. H. 2. notata ſunt, vide & 104. Sive: nominis ſeparati, uti nonnulli e not. in nan mewh. log. it. tract. Talm. Cha- PD vertunt, cçonfer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. giga, fol, 26. 2. 2432. 8& not. in a S /, loc, it. trfact. Talm. & Vide, quæ infrà ad Exod. dicét. cap. 10. verſ. 3. Berachot, fol. 6. a. it. Sukka, fol. 9 3. a. & Sota; num. 3. notata ſunt, confſer. & trsct. Talm. Ke 323. a. & Pirke Avot, lol. 8. b. tubhot, fol. I11. a. & Sevachim, fol. 53. a. * Hebr. , iſtud & quod ſequitur, usque ad: Newα 97. Id eſt: ſtatim ab initio, quando altare esſttui =O i. e. per elevationem manuum, abeſt à tur, iſtud nomini meo ædifigetur. MStO I. 9 8. Sicuti Numer. cap. 2. verſ. 20. babetur, con- ** Vel: commorari ſen manere faciam, Hebr. fer. & hic Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur r& à rad. WWwin Aphel dν, locus iſte, quä in DR r Drv h. 10c. 1t. ract. Talm. Sevachim, hie legitur, nempé vy mo oEe . e. quie- fol. 5§ 9. a. & fol. 59. a. it. Chullin, fol. 27. a. ſc ere ſaciam ſuper te gratio fam pra ſent iam meam, 99. Scilicèt: altare, ita, ut Woy accipistur in genni.geelt in Baſil. editione, ut & in MStOoz. na ac propria ſua ſigniſicatione ‚nempè, urſigni 105. Vel: Majeſtatem meam Divinam, Hebr. on, Rcet: fuper ipltum. de qua voce alibi à me dicum eſſt, confer. not. ad 100. Vél: in altai, "ide Denteron. cap. 12. vV. 27. librum Prec. Jud. part. I. pag. 107. b. fin. & part. ibique Ralchi ner. n, 96. SZ 2, p. 26 1. a. princ. it. D. Wagenleil. Sot, p. 670. 10 1. Nam particula: w&X hie ſupplenda eſi, ſecun. 8. ſeqq. & p. 692. dum mentem autoris noſtti, conſer. not. in 106. Hebr. Aman res, ſic vocatur Judæis tem- nen D, h. loc. plum Hieroſolymitanum, dicikur etiam ren 102. Singuliris hie pro plurali ponitur, confer. ')y contfer. verſ. antec.2 3. H. cap. n. 94. Mechilta & tractat. Talmud, Sevachim fol 58. & 107. De hac mannum elevatione vide plura apud fol. 59. ſcuti ad marginem allegantut in hoo De 562 EXODI. (dictio:) Nac N), quæ (habetur) in lege (ſignificat) facultatem, 105. exceptis hiſce tribus: (nempè:) Ni. e. ſi altare lapideum feceris mihi, 109. ecce hæc (dictio) Nuùſurpatur pro: N i. e. quando (ut ſenſus ſit:) quando facies mihi altare la- pideum, non ædificabis illos (lapides) cæſos, nam ecce incumbit tibi 110. ut ædifices al- tare lapideum, dicitur enim: lapides integros 111. ædificabis, 112. ſic quoque(accipitur dictio: 8 in iſto loco:) D& i. e. quando argentum mutuo dederis, 113. debi- tum iſtud eſt, nam dicitur: mutuando mutuato ei, 114. atque hæc quoque (particula:) — W ponitur pro: N i.e, quand quando obtuleris munus primitiarum, 115. biti 117. & vel te invito non ſunt (particulæ t½, 119. & idem ac N ſignificant. Eo cat: — i. e. cæſionem, quoniam (homines) ſculpunt (ſeudolant) ac cædunt * Eod. verſ. 2 5,. Nam ſi gladium tuum ſuper illum Capidem) eleva- 12, ponitur pro: [, ſignificat enim: pPhHi. e. illos (lapides) ferr0. veris] Ecce (particula) iſta: ne fortè eleves gladium tuum ſuper illum uòd ſi extuleris ſuper i ut dies hominis prolonget; eſt, ut elevetur id, quod breviat, o, ſic etiam (accipitur in illo loco:) i. e. hæc eſt oblatio manipuli, 116. quæ eſt de- ) iſtæ: &, conditionales; 118. ſed cer- d. verſ. 25. Cæſos] (Dictio ) ſigni- (lapidem) eumque profanes, ecce diſcis, Ilum (la pidem) ferrum, profanaſti (eum,) altare enim ſtruitur, aſt ferrum creatum eſt, ut breviet dies hominis, nec æquum ſuperillud, quod prolongat, prætereâ quoniam altare — con- — P. Woagenleil. in Sor, P. 671, &£ p. 67 2. num. ANepr. re yN AN hæc ut & ſequentia, usque ad: N & i, e. ecce hæe (dictio) N ab⸗ ſunt à MSto z. confer. hic tractat. Lalm. Seva- chi fol. 61 . b. Te⸗ poteſtatem liberam, Hebr, Mu" libe rum arbittium, licentiam, permiſſionem, conſer. intrà Exod. c. 22. v. 25, n. 84. illius oppoſitum⸗ eſt na-n 1 110. & Exod. dict. c. 22: V, 30. . 109. & Exod. c. 2 3. V. 33. D. 13 3 ac Levit. c. 2, v. 14. n. 49. 109. Sicuti hoc veriu 25. habetur, confer bic Me- chilta, ſicuti ad marginem allegatur in b-pan ſuper Commentar. Ralchi h. loc, .. *Obſtrictus es, obligatio ac neceſſitas tibi im- oſita eſt, id enim y — aW) hie ſignificat, conter. Exod. c. 2 2. V. 30. D. 109. & c. 29. V. 40. n. 118⁸. vid. & num. antec, 108. h. verſ. 111. Id eſt: informes, rudes, non politos, non cx- ſos ſive figuratos aut affabrè factos, id enim di- Rio rrrv' hic not, conf. Jun. ac Tremellii not. hl. 110 i. e. debitum, obligatio, vide num., ſeq. 112. Prout Deuteron. c. 27. V. 6. habetur. 113. Vide infrà Exod. c. 22. v. 2 5. ibique not. n. 86. 114. Sicuti Deuteron. cap. 5. v. 1,8 habetur., 115. Vide Levit. cap. 2. verſ. 14. confer, & lafr. ExOd. c. 2 3. V. 3 3. n. 132 II6. Dequa vide Levit. c, 2 3. v. 10. 117. Vel: ex debito, id eſt: non in arbitrio poſita: ſed neceſſaria eſt, confer. num, ſeq. 118. & 119. 118. Vel; ſuſpenſivæ. Hebr. r in arbitrio ho- minis poſitæ, quæ nullam adferunt neceſſitatem, conter. num. antec. 117. & num. ſeq. 119. it. cap. ſeq. 2 1. v. 30. N. 207. S& c: 22. v. 2 5. n. 8 ¼. 119. Abſolutæ, Hebr. P&n i. e. manifeſtæ, quæ debitum & obligationem ſecum trahunt, cujus oppoſitum hic eſt: n, uti num. antec. 118. dictum eſt, confer. Exod. c. 2 2. V. 3 0s n. 109⸗ * Hebr. rnanm), ſic in plerisque edi ionibus 5 ſed in utroque MSto pro éo legitue: Inrup) i. e, & aptant illos, eodem verbo etiam R. Salomo u- ſus eſt in notis ad I. Reg. c. 5. V. 17. vid. ibid. Sign. ** CAP. XX., & ut benedicant populo. Verl. 2 5. Et ſi altare lapideum Rabbi Ismael dicit: omnis 64.. W. — conellintpace nietſupetillu 0ti 1224 pecabdiuntn esluper illo banilam arſ⸗ illumpoena! altare,non fat Pis117. K ac necele elt tib⸗ teegalur nudit Ferba colupar⸗ nullus ineltle — 110. Coufet. ie, lalt. alginemin eus hie alleg⸗ dico. Erachin 111. Vel: deſ en le no⸗ atio zdducitn hune locum;, tuim ſieti volui umejus uſum⸗ tut ne elegant tuln pollei 122. Vel wicen 16, h. C,. ii 11 0, Nempè: m loper altari ſi nadunt Rabbi 114. Ve adfert pono,did. Nu & Diorerh. e 11 . Siliedt: D met Deus ein eteatacondo⸗ ibique not, N. 17. Vid. 8& lilem Cur4 . 116. Lenem ac⸗ ſppedeneum CA. N delchct: fonni iag. excepti cehee ((ichi⸗ 6S mihi altarela. 1. t ddiſcezal. Pognelaccihitu ogue (partienlr) 1116, gus eſt ge⸗ les 119, ſed (er⸗ 0R)lgn. Ant) accædunt igen) leya⸗ Roie⸗ ines ecce giſeis, Are enimnſtruitur, inis ec egum 1gvoniam⸗ltate (oll⸗ .V. 19 habetur. 14. Onlel, K iaſt, ,V. 10. hninarbittio polt: m,ſeg. 118,8 119, Nhr inarbinio no. krunt perelianem, nun ſeq. 119, lt, e. manitelle, qut um trahunt, ehus inuch. altec, 11 ge edi ionibis; ſed Ainm R. dalomd u . VIj. ſic ihic⸗ 120. Confer. Levit. cap. 3. verſ. I. ibique not. n. 2. trum fieri voluit Deus altare, ut poſt remporari- tur, ne elegantiæ aut teligionis nomine conſerva- fuper altari ſic ædifitato, pacem mundo adferri 22 §. Scilicet: Divina, ſenſus eſt: multò minus pu- CAP. XX. EXxODI. 563 conciliat pacem 120. inter ſraêlitas & inter patrem eorum, qui eſt in cœlis, ideò non ve- niet ſuper illud aliquis, qui cædat & perdat, 121. ecce etiam verba comparationis à mi- nori 122. ad majus (hic continentur, quemadmodum enim de lapidibus, qui nec vident l nec audiunt nec loquuntur, quoniamülli pacem conciliant, 123. lex (hic) dicit: ne ele- ves ſupe illlos ferrum, multò magis, ſi quis pacem inter maritum & uxorem ejus, inter familiam ac familiam, inter virum & proximum ejus conciliat, 124. haud veniet ſuper illum pœna 125. Verſ' 2 6. Neq; aſcendes per gradus] Quando exſtruis clivulum 126. ad altare, non facies illum gradus, * eſcaliers, * linguâ vernaculà; ſed ſitiſte (clivulus) le- nis127. & acclivis. Eod. verſ. 26. Mt non detegatur nuditas tua] Nam propter gradus neceſſe eſt tibi, ut dilates paſſus tuos, & quamvis nuditas ipſa non detegatur, nam ecce- ſcriptum eſt: & fac eis femoralia linea 12 8. dilatâſti tamen paſſus idque propè eſt, ut de- tegatur nuditas ac per (paſſus) iſtos contemptum exerces, ecce † etiam (hic habentur) verba comparationis à minori 129. ad majus, ſicuti enim quoad lapides iſtos, quibus nullus ineſt ſenfus (ſive intellectus,) ut eorum contemptùs curam habeat 130. lex na⸗ rogr. Matthæo præmiſſ. c. 3 8. p. 75. edit. Lipſ. confer. 2. Paralip. c. 9. v. 1 8. it. infrà Exod. 27. V. 5. n. 6 2: It, Levit, 1. v. 16, ibique not. n. 107. it. D. Wageneil. So:, p. 426 * Bebr. yn Wwyn „, ſic in plerisque edie tionibus, in MSto 1, pro his legitur y tyypa i, e, non aſcendes per gradus; in MSto z. Hvyp iyr .7 1, e. non aſcendes ad illud (per) gradus. ⸗ D ** Sic exprimo hic ννKe s ite enim legendum videtur pro: νneα V: ahele, Mrout in Msto 2. habetur.) ÿMV 117, Vel: lavis, Hebr. dyn, quod ſignificat gla- brum ae læve, confer infrà Exod. dict. c. 27. V. 5. ibique not. n. 6 2. & ilcirco, ne ped es ſacerdo- tum, qui aſcendebant ad altare ac deſcendebant, tridunt Kabbiai, be⸗ entur, elivulus iſte deſuper ſale conſperge- 124. Vel: adfert, im ponit, ita Hebr. —one Hic ex- tl vide nor, ad hibrum Prec, Jud. part. 2, P. pono, vid. Numer. c. 27, V. 1. ibique not. n. J. ) 2, 2,b. princ, & dict. Paif. 2. p. 22 9. b. med. & Proverh. c. 10. v. 32. 7 confer. hie tract. Talm. Naſir, fol. 45. 2. & San- hedrin, fol. 7. B. 129. Uli infra Exod. c. 2 9. v. 42. habetur. † Hebr. , iſtud ut & ſequentia, us que ad: Pa i., e. proximus tuus, abſunt à MSto 1. 129 Vide, quæ verſu antec. 25. h. cap. n. 122. notata ſunt. 130. Vel: attendat, curet, quaſi ad animum revo- cet, id enim verbum Pp9, quod hic habetur . notat, vide paulò poſt h. verſ. n, 131. vigd. & tract. Talm. Middot, cap. 3. prout ad marginem in noft nev h. loc. allegatur, lo- cus hic allegatus reperitur in tractatu Taimu- dico: Erachin fol. 70. col. .— 121. Vel: deſtrust, corrumpat, lædat, id enim Dany hic notat; alia & quidem convenientior ratio adducitur in notis Junii acg Tremellii ad hunc locum, nempé: & terra & lapidibus ineul um ejus uſum aut laberetur per ſe aut deſtruere- tum poſſe is offenſioni eſſet. 122. Vel vice verſa: à majori ad minus, vid, verſ. 26. h. Cap. ibique not, n. 129. 123. Nempé: mundo, nam per ſacrificia, quæ funt niet Deus eiusmodi hominem pacificum; ſed ei peceata condonabit, eonf. Levit, cap. 5. verſ. 17. ibique not. & Deuter. c. 30. V. 19. ac not. ibid. n. 17. vid. & W'agenſeil. Sot. p. 224. & 225.n. 1. item Gur;Arjeh fol. 9 6. col. 2. fin. 126. Lenem aſcenſum, Hebr van, ſcabellum vel fuppedaneum vertit Lightfoot. in Centur. Cho- „ dicit (ac ſtatuit,) quoniam in eis (lapidibus) uſus (ſive utilitas) eſt, ne exerceas ergà illos contemptum, quanto magis proximus tuus, qui ad imaginem creatoris tui (conditus eſt) quique contemptum ejus ad animum revocat, 131. (non erit contemnendus? 9 CAP. XXI. nem 1. præcedentium arguit (ſcriptura, & ubi dicitur) HNi. e. & hæc, (ibi V Scriptura) adjicit præcedentibus; ſicuti (igitur) priora (fuerunt tradita) de Si- nai; ita & hæc de Sinai (fuerunt tradita;) ſed cur conjungitur Sectio de judiciis Sectioni de altari? (nempè:) ad indicandum tibi, ut Synedrium ponas juxtâ Sanctuarium. 2. Eod. verſ. I. Qu« ponas coràm ei] Dixit Sanctus ille Benedictus Moſi: non inducas in animum tuum, ut dicas: docębo illos * (lſraelitas) textum (Biblicum) & traditionem duabus aut tribus vicibus, donec ordinata ſit in eorundem ore, 3. tanquàm doctrina, 4. nec ego mihi ipſi laborem imponam, ut illos doceam ſenſus (ſive rationes) rei e- jusque expolitionem, quocircà (hic) dicitur: quæ pones coràm eis, veluti menſam præ- paratam & ordinatam ad edendum ** coràm hominęe. 5, Eod. verſ. I. Cordm illis] Non 3. Id eſt: ut textum illum Biblicum vel traditio= nem ore ſuo ſolum recitare vel iterate repe e tere poſſint, Germ. Daß Sie es koͤnnen nach. ſprechen oder nachſagen; led etiam expone il. lis (inquit Deus Moli ſenſum & rationem præ ceptorum, vide num. ſeq. 4. 4. Vele recitatio ſive lectio aliqua, quæ alieui edi- ſcenda proponitur, ſic interpretor hic dictionem: ravy, poſſes & vertere naH- juxtà formu- lam gjus, confer., num. antec. 3. & Gur Arjeh Attendi ac curat, vid. num antec. 130. h. v. Deuter. c. 30. V. 19. ibi que not. num. confer. & 17. 81 verbum: —pe, eum Buxtorfio in Lex. Talm, fol. 176 . hic vertere volui, quod notat profa⸗ nationem ſive abrogationem, ut præcedentes res quaſi profanentur & abrogentur, confer. Gur Arjeh fol. 9 6, col. 1. med, & &mn e, ſicuti allegaaur ad marginem in hhn r h, loc. vid. . & tract. Talm. Eruvin, fol. 54. b. & Gittin, fol. X. grſ. 1I. 6t hæcſuntjuditia] Ubicunque dicitur — Ni. e. iſta, ibi imperfectio- . 98. b. & Kidduſchin, fol. 3 5. a. it. Baba Kawa, Col. 15. a. & Sanhedrin, fol, 7. a. b. 2, Nam rny eene een en mam iayn W i. e. altare & judicium (rectum) bi invicem connexa ſunt ac conſtituunt pacem in mundo, ſicuti in Gur Arjeh dict. fol. 96. col. 2. circà fin. habetur, confer. & not. in — an h. Toc. ubi in notis Raſchianis additur, quòd pro vvnn in alio codice legatur: Na i. e. altare, & exponitur: —Nyn i. e. (quod Syne- qrium ponendum ſit) in atrio (templi.) * pPrælegam illis, quaſi præceptor difcipulis ſuis, fol, 9 6. col. 3. princ, & fin. *X Hebr. —N, abeſt iſtud ab utroque MSto & in My i, e, quæ (ſcil. menſa) ſtat (coràm homi= ne.) 5. Deus itaque Moſi per verba iſta: pones coràùm ve repetere eis textum Biblicum ant traditionem; ſed ad inſtar mentæ præparatæ, cui cibi probè co- cti impoſiti ſunt, exponeillis ac benè inculea ſen- ſus & rationes præceptorum atque ſtatutorum id enim verbum a& hic ſignificat. eis, id indicare voluit: non ſuſficiat tibi, bis ter- Divinorum, vide notas in D'nan nsz b. locg. (4 W.. Non ſetd cor nalia, qu enin nen Deihe Gieitut enimnequ ces 11 ,6 lædam eofun Vu, 1ſ⸗ gvi 4 V5 Cananæls Gicat: ſezannie ppolſeloleze liiaeliaegledi 6. Inecitione Hen diione n legitut: nd rNRn n N Pnn de l bn PrNN W tertus faciunt, hie Latinè teddi fianis Bibliis ilt i.Chald. ol Carmin, Lipma ſuo Manuſeripte mim vatias qua⸗ guas mox, uis lic etiam tracla ad marginemal Codex Manun MSto I. pro: 1a i. e. & ordinatam, legitur: num. antec. 6, 1 i,e, Aramæis ub alia lectio habet cultotidus tes e d. Nempe: Atam. ce Hebræo; ſed ie, quö gentes 9. Cocer manuſe ttumque Mötn Mire genih CAN. Wetctasetgi llo uutui (conclit gunnendlg)) hibiimpetkegin. intttadita) degi. julicitgeglioni dancknarinmn.:, ſ:noninduczgin )Ktmaditonem, inquim cockrina, etationes) teig⸗ lutimenlimere. I. Crin ili Non —.—— iblicum vel raditio⸗ el iterate ſepe⸗ Siees können nach. led eliam eponeil, umn talionein pie igra, gur aleni edl⸗ pretot hie dicionem: ru uxrta formu⸗ nler, 3. Cut Afeh 1. 2b utroque Mto Kin 2 ordingtam legtia! 1) kar corim homie tba la: hones corim lulkcist tibi, dis tel⸗ cucmn aut tladitionem; ale, eui chirobeeo⸗ isac bend inchlea b⸗ um atque ſatutotum Dei r bl CAP. XXI. EXODI. 56 5 Non verò 6. coràm Aramæis, 7. & quamvis ſcias, quòd illi 8. de controverſia, perinde atque Iſraëlitæ, judicent; non tamen adducas illam (controverſiam) ad eorum tribu- nalia, qui enim adducit rontroverſias Iſraelitarum coràm Aramæis, 9. is profanat no- men (Dei) & honorat nomen idolorum, 10. ut illa in aliqua exiſtimatione 11. habeat, dicitur enim: quia non, ſicuti rupes noſtra, illorum rupes eſt & inimici noſtri ſunt judi- ces, 12. 1. e. qnando inimici noſtri ſunt judices, id teſtimonium eſt, quaſi divinitas 13. quædam eorum idolis 14. deferatur. Verſ. 2. Cüum emeris ſerxum Hebræum] Ser- vum, 15. qui eſt Hebræus, vel (forſitàn) non eſt iſte, niſi ſervus Hebræi: (nempè:) ſer- vus Cananæus, quem ille (emptor) accepit de Iſraeêlita, ut de hoc illa (Scriptura hic) dicat: ſex annis ſerviet, ſed quid ego ſtabilio? (nimirùm alibi dicitur) & conſtituetis vOS poſſeſſores eorum. 16. dum (ſcilicèt) accipitis ab alienigena; * aſt dum accipitis ab lraélita, egredietur ſex (annis finitis; ſed reſpondetur) lex dicit: ſi vendatur tibi frater- tuus 6. In editione Hebraica, qua uſus ſum, ut & in e- ditione "απ “ atque in utroque MSto ita legitur: e a nen ee ene ne en rn n be ee ee en aee dh n e8 nne en e de dn textus faciunt, hic inſerere ac vertere volui, quæ hie Latinè reddita; ſed in Venetis atque Buxtor- fianis Bibliis iſta ſunt omiſſa, confer. Buxt. Le- Xic. Chald. fol. 1666. & D. Wagenſeil. Confutat. Carmin. Lipman. p. 323. & ſeq. ubi ex codice ſuo Manuſcripto Pentateuchi cum tribus Targu mim varias quasdam hujus loci lectiones adfert, quas mox, ſuis quasque locis, adducam, confer. hic etiam tractat. Talm. Gittin, fol. 8 8. b. ſicuti aa marginem allegatur in b'pam rDe h. loc. 7. Codex manuſeriptus D. Wagenſeilii de quo num. antec. 6. ut & utrumque MStum pro nns 1.e. Aram æis ubique habent: H i. e, gentibus; Alia lectio habet: ay i. c. idolorum cultoribus, res eodem redit. 32. Nempè: Aramæi, Hebr. bew, ſic in noſtro codi.- ce Hebræo; ſed Wagenſeilianus habet: ραααπα i. e. quòd gentes, res eodem redit. 9. Codex manuſcriptus Wagenſeilianus, ut & u- trumque MStum etiam hic pro np habent; i. e. gentibus. =è ”YUMUWU rrn eenn ee enn ne eene eee bin aneen een n ee e een r& y ry, hæc, quia ad illuſtrationem 10. Hebr. hi :s, ſie in noſtro codice; Wagen- ſeilianus verò atque utrumque MStum habent: Ahay i. e. cultus alienus ſive extraneus, cul- tus idololatricus. Sðð II. Sive: dignitate, Hebr. baonay, ſic in noſtra codice; Wagenſeilianus verò habet: dawnei Heh pro Mem in fine, isque locus à D. Wagen- ſeilio ſic translatus eſt: illis dignitatem quandam conciliando, confer. & Gur Arjeh fol. 9 6. coll. 3. med. . . 12. Sicuti Deuteron. c 32. v. 31. habetur. 13. Sive: præſtantia, excgellentia, honor & exiſti- matio, id enim dictio y, (uti in noſtro codice legitur; Wagenſeilianus habet: 7, ) ſignifi- cat, vid. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 16 10. 14. Sic verto hic n& i. e. timori eorum, vel: illorum terriculamentis, prout D. Wagenſeilis vertit, quo nomine Dii gentium intelſiguntur, vide, quæ ſuprà ad Exod. c. g. v. 22.n. 34. & c. I1. V. 5. D. I1. notata ſunt. 15. Confer. Deuteron. cap. 15. v. 12. ibique not. n. 34. videatur & Mechilta, ſicuti allegatur ad marginem in n'pam om ſuper Commentar. Ra- ſchi h. loc. 16. Sicuti Levit, cap. 2 5. v. 46. habetur, ubi vide ſis noras ” *Hebr. a in in utroque MSto pro eo legitur? N Ni, e. à gentili ſeu ethnico. MV Bbbb 566 EXOD I. tuus Hebræus, 17. non dixi (inquit lexz) niſi de fratribus tuis. 18. Eod. verſ. 2. Caum, emeri] (Scilicèt) de manu ſynedrii, 19. ſicuti dicitur: &, ſi nihil ille habeat, propter furtum, ab eo commiſſum, vendatur 20, quod vendidit illum propter furtum ejus, vel non eſt iſtud (forſitàn intelligendum,) niſi de illo, qui ſeipſum vendit propter ne- ceſſitatem; 21. ita, ut is, quem vendit Synedrium, non egrediatur ſex ſ(annis?) quando illa (Scriptura,) dicit: ſed ſi inops fuerit frater tuus apud te & venditus fuerit tibi, 22. ecce vendens ſeipſum propter inopiam ſuam, (ibidem) dicitur, ecquid (igitur) ego ſtatuo? (nempè verba iſta:) cum emeris, (intelligenda eſſe) de illo, qui venditur à Syne- drio? 3. Eod. verſ. 2. In libertatem] (Iſtud: W νπο ſignificat) — i. e. in libertatem. Verſ. 3. Si corpore ſuo venerit] (Nempè:) quòd non fuerit maritatus, juxtà Targum ejus (hæc erit expoſitio:) ſi ſolus; 24. notat autem (dictio:) O (idem, ac:) 852i. e. cum ala (ſive veſte) ſua, 25. (nimirùm) qui non venit, niſi veluti ipſe eſſet i. e. ſolus in veſte ſua, in ala veſtimenti ſui. Eod. verſ. 3. Corpore ſuo e- grediatur)] Indicat (hic Scriptura,) quòd, ſi non fuerit maritatus ab initio, dominus e- jus non tradat ei ancillam Chananæam, ut gignat ex ea ſervos. 26. Eod. verſ. 3. Si verò maritus uxoris* ſuerit] (Uxoris ſcilicèt) Ifraëliticæ. * Eod. verſ. 3. Et uxor ejus imul cum illo egredietur] Sed quisnam illam introduxit, ut exiret? enimveròô refert (hic) Scriptura, quòd is, qui ſervum emit, debeat alimenta præſtare uxori ejus atque, liberis ejus. Verſ. 4. Siherus ejus dederit ei uxorem] Hinc (diſcimus,) quòd facultas in manu domini ejus (poſita ſit,) ut tradat ei ancillam Chananæam, ex qua gignat- ſer⸗ 17. Vide Deuferon. dict. cap. 15. V. 12. ibique Ralchi not. 3 5. 18. Ergò his ſe mo eſt de ſervo Hebræo, nempè, ut is ſexto annô egrediatur; non verò de ſervo Caranæo, quem quis emit ab Iſraelita, confer. not. in h'pan moew h loc. it. tract. Talm. Kiddu- ſchin, fol. 16. a. b. & fol. 17. b. it. Erachin, fol. 1 g. b. & Nidda, fol. 4 8. a. 19. Hebr. ma i. e. domus judicii, confer. cap. antec. 20. V. 15. n. 67. & infrà h. cap. verl. 6. n. 2. 6. Sicuti Exod. cap. 22. v. 2. habetur, confer. & Deuteron. c. 1 5. V. 12. n. 37, 21. Propter inopiam, indigentiam ſive pauperta- tem, id enim Hebr. απhic notat, confer. Lighit- foot. in Act. Apoſtol. c. 6. verſ. 8. pag. 56. edit. Lipſ. 22. Sicuti Levit. c. 25. v. 40. habetur, ubi vide n. 129. . 23. I1s enim ſoluùm in ſex annos, non plures, vendi aliæ adducuntur differentiæ inter illum, qui ven- dit, vide Lightfoot. in Act. Apoſtol. dict. c. 6. v. 8. p. 56. 24. Scil. venerit vel intraverit, kuic conſentiunt & LXX. interpretes, qui verterunt: αινταα⅓ iσααε„υν ſi ipie ſolus ingreſſus ſit, confer. tract. Talm Kidduſchin, fol. 20. a. & fol. 22. a. 2 5. Vulgata etiam hic habet: eum quali ve ſte in- traverit, vide not. in hhpnm inow' h. loc, 2 6. Vide verſ. ſeq. 4. h. cap. num. 27. confer. && tractat, Talmud. Kidduſchin fol. 20. a. ſieuti ad marginem allegatur in d'nam mnev ſuper Com- mentar. Raſchi h. loc. ⸗= * Hebr.wè& 9y2 DN), hæc & ſequentia, usque ad: Ne && i. e. vel (forlitàn) non eſt iſtud (intel- ligendum, niſi de fœmina Iſrael. &c.) abſunt à MStO I. Kigdduſchin fol. 22. a prout ad marginem allega- poteſt, uti habetur in Kidduſchin fol. 14. 2. ubi & tur in o u , loc. ubi vide etiam notas, ditur à Synedtio & inter illum, qui ſeipſum ven- X Confer. hic Mechilta & dic. tractat. Talmud. ſetn05, 1 Cict: ulor eu⸗ 3 Chanan⸗ etiamn ante ſe⸗ Hebrrusautli⸗ Verl. .Urmen num opig eſte o. vetl 6.4 in eokles dicit. jcit: aut a (ine ttechuuelt us jls du,e Gicittauremm,aun ten ejus ac diri Gextta (aAunis;) tenisomnibus . Vitſaper monte Autö)petkoretn r 12, Vige, gue nun contel, & Gur 4 Talm, Kidduſch 19,. Vel: uxor eju iinebunt, ita ho⸗ conker, Deuter. n Pod hlo⸗ 122, b, § f01. 1 Kiddulchin, tol 197 Hebt. pd, gna pubertatis, Dus ige preal 2. (Onker, ver i.. D. Wagenlei . ſ72,,0, 3, 2 lbrum brer i ter. c. 15. V. 11, 70. Zicuti Deutere tur, ubi vide n 1 apr he 50e c Z1e Quam domit runſl anter, 4,9, 4 o i ttact, è od verl. 2. ( ierfunum eſns, lum, encatutꝛe, encitpropter Re. 1Canni) Juando iins fietittbi, 21, guic ſiginnr) ego Ayenditurigrne. Anhle. nfienit maritatus, kio.) idem, nit, niſiyeluti ie 3. Cyrhoreſibt Initio, dominuse. Lod verl 3. H erl.3. Bturorgiu enimyerè refert . Ugori ejns atque⸗ us,)quod faeultns 1, e1 qua gignat ſer⸗ ———— Einter ilum, qui en⸗ Hum, qui eipſum ven. Apoltol, dctc. , d it, kuie conſentiunt X erunt: 20, r6 o reſſusſt, coniet, tmatt, ,4. 8 fol. 1,4. 1: eum qual eſte in⸗ rob hloe, P. num. 17, colfet N in fol. 20. a. ſenti d n we ſper Com⸗ Aſeqguentiylqueag: non eſ ilud (inet⸗ natl, &e.) ableum Gio.tacdkt Talmud, tad marginem allegr. ubi fide etiam nolat, CAP. RXI. ſervos, 27. Vel (forſitàn) non eſt iſtud (intelligendum,) niſi de (ſœmina) Iſraélitica? lex dicit: uxor ejus & liberi ejus erunt domini ejus, 23. ecce non loquitur illa (Scriptura,) 2/7, Vide, quæ nuin. antec. 26. h. verſ. notata ſunt, 2 8. Vel: uxor ejus & liberi éjus ad dominum per- 30. Sicuti Deuteron, dict. cap. 15. v. 12. habe. 31. Quam dominus ei dedit uxorem, qua de ie ENXODI. 567 niſi de Chananæa, nam ecce Hebræa etiam ipſa ſex (annis finitis) egreditur & interdum etiam antè ſex (annos,) ſi ſcil. adduxerit ſigna, 29. egredietur, nam dicitur: frater tuus Hebræus aut Hebræa, 30. docens, quòd etiam Hebræa egrediatur ſex (annis completis.) Verſ. 5. Uxrorem meam] i. e. Ancillam. 31. Verl. 6. Ad Deos] i. e. Ad Synedrium, 32 .— nam opus eſt, ut ille conſulat eos, qui illum (ſervum) vendiderunt ei (ſcil. domino.) Eod. verſ. 6. Ad ostium aut adpoſtem] Forſitàn poſtis erit aptus 33. ad perforandum- in eo? lex dicit: & indas auri ejus atque oſtio, 34. oſtio (ſcilicèt,) non poſti; ſed cur lex dicit: aut ad poſtem? 35. aſſimilat (nempè Scriptura) oſtium poſti, ſicuti poſtis ſtat (ſive erectus eſt) ita & oſtium ſtat (vel erectum eſt.) Eod. verſ. 6. Et perforabiit domi- nus éjus aurem ejus ſubula] Dextram (aurem;) aut (forſitàn) non eſt, niſi ſiniſtra? lex dicit: aurem, aurem, argumento à pari, 36. dicitur hic: * & perforabit dominus ejus au- rem ejus, ac dicitur (alibi) de leproſo: imum auris ejus dexteræ; 37. ſicuti (igitur) ibi eſt dextra (auris;) ita & hic eſt dextra; ſed quid ſibi vult auris, ut illa perforetur præ coœe- teris omnibus corporis membris? dixit R. ochanan, Ben Zachai: auris iſta, quæ audi- vit ſuper montemsinai: non furaheris; & tamen abiit ac furtum commilſit, (illa, inquam, auris) perforetur, & (eo eaſu,) quo aliquis ſe ipſum vendit in ſervum, auris, quæ audi- ðèð B8Bpbbb 2 vit fol. 17. b. & fol, 22. a. b. 32. De 'a i. e, domo judicii cap. antec. 20. v. 15. n. 67. G& paulò antè verſ. 2. h. cap. n. 19. di- ctum eſt, confer. & Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in Snan ne ſuper Comment.⸗ Raſchi h. loe. ac Deuter. c, 1 5, V. 12, n. 33. 33. Hebr. 1υd i, e, rectus, legitimus, ita, ut etiam in illo auris ſervi perforetur. 34. Proht Deuteron, cap. 1 5, V. 17. habetur. 35. Sicuti hog verſu 6, dicitur, confer, hic tractat. Talmud, Kidduſchin fol, 2 1. b. ſicuti ad margi= nem allegatur in “ ne ihnew , loc. 36. Hebr. Aw T., de quo confer. Buxtorf, Lex; Talm, fol. 419. * Hebr. MN, hæc & ſequentia, usque ad: ε 4N j. e, ita & hic, abſunt ab utro que MSto ibi= que ſeries verborum admodum confula eſt. 37. Prout Levit. cap. 14. V. 14. habetur, confer. hie tract, Talm. Kidduſchin, fol. 14. b. & fol. 15, a. & fol. 17. b. it. fol. 2 1. b. & fol. 22, b, it. Jevammot, fol, 104. a. ne confer. & Gur Arjeh fol. 97. col, 3. med. it. tract. Talm. Kidduſchin fol. 15, a. tinebunt, ita hoc verſu 4, in textu ſacro habetur, confer. Deuter. cap. 1I 5. v. 19. n. 57. ac not. in n .h. loc. it. tract. Talm. Jevammot, fol. 272. b. & fol. 23.:2. & fol. 70, a, & fol, 7 8. a. it. Kidduſchin, fol. 68. b. & Temurah, fol. 2 5. b. 29. Hebr. ui'b, quo nomine hic intelliguntur ſi gna pubertatis, de his ſignis pubertatis in virgini- bus vide præ aliis Majmon. in vnt mayn cap. 2. confer. & verl. 7. . cap. n. 48. ac v. 1I. n. 6 8. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 455%. n. 5. & p. 4 3, it. p. 572. D. 3. ac p. 5 82. n, 2. confer. & not, ad librum Prec. Jud. part. I. p. 10. b. fin. ac Deu= ter. c. 1 5. V. 12. N. 39⸗ tur, ubi vide not. n. 34. confer. & infrà verl, 7. h. cap. n. 50. ac not, in ar r b. log. verſu antec. 4. h. eap. confer. not, in po me h. loc, it, tract, Talm. Kidduſchin, fol. 15. a. Sö 568 EXODI. CAP XXI. vit in monte Sinai: quoniam mihi filii Ifraelis ſunt ſervi; 38. & tamen abiit ac ſibi ipſi dominum comparavit, perforetur; ** R. Simeon textum iſtum Scripturæ exponebat per fimilitudinem chomer 39. cur (autem hic) referuntur oſtium ac poſtis præ omni- bus (aliis) vaſis, (ſive partibus,) quæ in domo ſunt? (nimirùm) dixit Sanctus ille Bene- di ctus: oſtium & poſtis, quæ fuerunt teſtes in gypto, quando tranfilii ſuperliminare- & utrumque poſtem, 40. atque dixi: quoniam mihi ſunt filii Ifraelis ſervi, 41. mei (ſci- licèt) ſunt ſervi; non verè ſervi ſervorum, nihilominus abiit iſte atque ſibi ipſi domi- num emit, perforetur itaque iſte coràm illis. ** Eod. verſ. 6. Er ſerviet ei in ſecnlum] (Iſtud: hſignificat) usque ad jubilæum, vel (fortè) non eſt iſtud (intelligen- dum,) niſi in perpetuum, juxtà ſenſum ejus literalem? lex dicit: & unusquisque ad fa- miliam ſuam revertetur, 42. indicat (igitur Scriptura,) quòd quinquaginta anni vocen- tur = e, neque (id dicit Scriptura,) ut fit ſervus ejus totis quinquaginta annis; ſed ſerviat ei usque ad Jubilæum, ſive iſtud (Jubilæum) propè inſtet, five illud (longo tem- poris ſpatio) remotum ſit. Verſ. 7. Quòd ſi quis vendiderit filiam ſuam in ancillam] De parva 43. loquitur Scriptura, an etiam ſi attulit illa (filia)ſigna (pubertatis?) dicas: mul- 10 44. magis (iſta conſtitutio locum habebit,) ſicuti igitur illa, quæ prius vendita fuit, 45³. cum ſignis 46. egreditur, veluti ſcriptum eſt: egredietur gratis ſine pecunia, 4X70 38. Sicuti Levit. cap. 25. v. 5 5. habetur, conkfer. Ligh ſoot. in epiſtol. prior. ad Corinth. cap. 7. V. 2 3. p. 197. edit. Lipf. it. Gur Arjeh fol. 97. col. 4. fn. & fol. 9 9, col. 1. princ. ac Mechilta, pro- ut ad marginem allegatur in nen Dſuper Comment. Raſchi h. loc. ax Hebr. yxin, in utroque MSto legitur: 37N] yxpa i. e. puniatur ſubula, in utroque MSto x . . . R exponitur: Na& Gallice: aleine, Lati- nè: ſubula; ſed abeſt iſta expoſitio ab hodiernis editionibus. 39. Hebr. , hæc dictio in exemplari rpey na ut & in editione, qua uſus ſum, per ver- ba, uncinulis ineluſa, exponitur, quod ſit o t een eee eeen 1. e. faſeicu- lis colligatus ex aromatibus, quem de collo ſu ſpendunt ornatus cauſa, ſic fer R. Saomo in Kidduſchin fol. 22. b. deſcribit, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 790. 40. Vide luprà Exod. cap- 12. V. 7. & v. 27. 41. Proùt I evit. c. 25. V. 55. habetur. . xXX Hebr. n i. e. antè illa, ſcil. antè oſtium ac poſtem. 42. Proüt Levit. c. 25. v. 10. habetur, confer. & Deuter. F. 1 5. V. 17. ibique not. n. 52, item tact. Talmud. Kiddufchin, fol. 15. a. ſicuti ad margi- nem allegatur in 'non now ſuper Commen- ar. Raſchi b. loc. ubi vide etiam notas, confer. & dict. Tract. Talm. Kidduſchin, fol. 2 1. b. 43, Nempè: filia, quæ nondum duodecim annos nata eſt nec in naturalibus ſive pudendis ſuis du⸗ os pilos produxit, vid. D. Wagenſeil. Sot. p. 4506. n. 5. confer. & paulò poſt n. 46. hec verſ. item Mechilta & tract. Talm. Eruvinfol. 2 9. ſicuti al- legantur in om mnDW h, loc. 44. Hebr. h 7o, quæ verba argumentum à minori ad majus ac vice verſa indicant. 45. Senfum hujus loci ſatis obſeuri eſſe puto: ſic- uti in ila, quæ vendita fuit, antequam puberta- tis ſigna attulit, lex Moſaica locum habet, ut e- grediatur eum ſignis, ita multò magis in ea, quæ pubertatis ſigna habet, lex illa obtinebit, nem- pè, ut non vendatur, ſi pubertatis ſigna habeat, in, Gur Arjeh fol. 98. col. I. circà fin. allegatur tractatus Talmudicus: Erachin & quidem ejus caput octavum, quod incipit? Wπ enn i. e. qui vendit agros ſuos, unde loco huic lux quæ- da.am accedere poterit. 46, Vel: propter ſigna iſta, ſi illa reperiantur 1s puella vendita, conier. num, antec. 4 3. .. RI. , quod 0 non eſt vene non rendetun itaegrelietut loptercente ſealannis)uut ſemporis) p umoculiejus (boemodo nisfnitig) & brea, E Hebreusegre (ennisfinitif (nimirum)no ſoritin Heb cit. Hebreus: non egkedlitul tur propter e⸗ tuls loniniſ (inmatrimon ſbidelponſa⸗ Pecunia ſpon — — 47. Polt ,, 1 fer, hic tracta⸗ 46. b. l. ,ſol, 4,·. Vel: gao⸗ 5y, conſet 49, Kilicet: er ſus ſit, ſic inf lem eſt in ſi cillæ oculus jus, tenelnt! ſolyere eigue gue d ubil Pubertatis, hetur, conlet . can d 19 (l. 16. 2. b⸗ Jo, Uii betun — N. nenebitacſi Mürg etponebat dcpoltis te Owri. Krqul 4 tgueſibiſpl domi⸗ rute inſelulan ſtiſtad Ciutellgen⸗ Unsquisqueadz. pinta anni vocen. uaginta andizz lec illud (ongotem. amin anilam de tatis))licas: mul. Ptics rendita fiit, dit ſne eelnia⸗, (. —.,——— Iſ. 2. ſeltizd nangi. no luper Commen. e etiam notas, conlket, Culchin, ol, 21., dum duodecim annos ſye pudendisſuis u⸗ Magenſilt.,4 0, Kn. 46. hec verl. tem loc. Uerda zgnmentan? elſa indicant, obleun eſſe ito: ſc⸗ 1, Mieguim puberta⸗ ca locumbabet, üt e⸗ pulto magis inea,lr ey illa obtinebit, nem. ubettatis igaa laben, 1. citcsn, allegatut. lachin quigem ejus Pi: i D it, de loco huicluxque⸗ , Uz ſeyerintet G4 Mantec⸗4 lig eene. lithpetliminare, uyintol.29, ſuutlal⸗ CAP. RxMXK. EFFExODI. 569 47. quod nos interpr- tamur de ſignis pubertatis; multo 48. magis illa, quæ non eſt vendita, (& tamen pubertatis ſigna habet,) nonne juſtum eſt, ut illa non vendatur? ita egredietur,) ſicuti egreſſus (eſſe ſolet) ſervorum Chananæorum, qui egrediuntur- propter dentem & oculum; 49. aſt illa non exibit propter dentem & oculum; ſed ſervier fex (annis) aut usque ad Jubilæum aut usque dum adferat ſigna (pubertatis) & quicquid (temporis) præcedit, antequàm illa in libertatem exeat, atque (dominus) dat ei preti- um oculi ejus aut pretium dentis ejus, vel (forſitàn non eſt intelligendum) iſtud, niſi (hoc modo, nempè:) non egredietur illa, ſicuti ſervi egrediuntur, (videlicèt) ſex (an⸗ nis finitis) & in Jjubilæo? lex dicit: ſi venditus fuerit tibi frater tuus Hebræus aut He- bræa, 5%. & quiparat (Scriptura) Hebræum Hebrææ quoad omnes egreſſus ejus, ſicuti Hebræus egreditur ſex (annis completis) & in Jubilæo; ita etiam Hebræa egreditur ſeæx (annis finitis) & in jubilæo; ſed quid hoc eſt: non egredietur, ſicuti egrediuntur ſervi? (nimirùm) non egredietur propter ſummitates membrorum, 51. ſicutiſervi Chananæi; forſitan Hebræus egreditur propter ſummitates membrorum (corruptorum?) lex di- cit: Hebræus aut Hebræa, 52. æquiparat Hebræum Hebrææ, quemadmodum Hebræa- non egreditur proptercapita membrorum (corrupta vel læſa;) ſic & ipſe non egredi- tur propter capita membrorum (læſa vel corrupta.) Verſ. 8. Si mala viſa fuerit in o- culis domini ſui] Ita, ut non invenerit gratiam in oculis ejus, ad accipiendum illam- (in matrimonium.) Eod. verſ. 8. Ia, ut non deſponſet eam ſibi] Quoniam ipſe illam- Fo. ti habetur Deuteron. c. 1 5. verſ. 12. confer. 47. Proht V. I11. h. c. habetur, ubi vide notas, con- 49. Vel: quoad figna pubertatis, Hebr. 'b ſibi deſponſare eamque uxorem ducere debuerat & pretium emptionis ejus (filiæ) erat Pecunia ſponſalitia, 3. atque hic indicat tibi Scriptura, quòd (illa hic) præceptum det —; Bbbb 3 de cap. n. 69. 51. Scilicèt: læſorum aut corruptorum, vel: pro-= pter membra eminentia, fſcil. læaſa aut corrupta, Hebr. n'& νν i. e, capita membrorumznu- merant autem Rabbini viginti quatuer membra eminentia ſive capita membrorum, de quibus vi= de infra verl. 26, h. cap. n. 199. & Levit. c., 12. v. 14. D. 26. O 52. Uti Deuter. g. 1 5. v. 12, haberur, ubi vide Ra- ſchi not. confer. & infrà verſ. 1I. . cap. n. 697 fer. hic tractat. Talm. Cetubhor, fol. 40. b. & fol. 46. b. it. fol. 47., a. & Sota, fol, 2 3. b. Ry, confer. ſuprà verſ. 4. b. cap. n. 29. 49. Scilicèêt: excuſſum, ſi dens vel oculus excus- ſus ſit, vid. infrà verſ. 2 6. & 27. h. cap. ſecus au- tem eſt in filia Ifraelitica hoc caſu, nam ſi ei an- cillæ oculus vel dens fuerit excuſſus à domino e- jus, tenetur ille pretium oculi vel dentis excuſſi folvere eique ſerviet ancilla ant ſex annis aut us- ac not. in . h. oc. que ad Jubilæum aut usque dum adferat ſigna 53. Vel: pretium, quò illa (filia) empta fuit, erat Pubertatis, ſicuti hic in notis autoris noſtri ha- † pecunia ſponſalitia, ita, ut non opus fuerit domi=- betur, confer, infrà h. verſ. 7. n. 5 I. & verſ. 26. ½ no, aliam pecuniam ſponſalitiam dare iſti filiæ, ſi= . cap, n. 19 8. vid. & tracét. Talm. Kidduſchin, bi venditæ; ſed emptionis pretium, à ſe ſolu⸗= fol. 16. a. b. & fol. 20. a. tum, erat loco pecuniæ ſponſalitiæ, ſic exponunt KRabbini, confez. D. Wagenlſeil. Sot, p. 451, n- S& ſuprà Verf 4. . cap. n. 30,& infrà Verſ. 1175b, , M zyVi= Eod. verſ. 7. Non egredietur, ſicuti ſervi egrediuntur] i. e. (Non So EXODI. CAF. Xxl. ſponſalibus ac te docet quòd illa (filia em Is Se= r „ du (filia empta) non opus habeat alii li⸗ dimatu 3 & exeat, nam etiam ipſe dominus) adjuvet *redemptionem ejus (fili ditæ;) ſed quisnam eſt locus iſte, quem ęi (puellæ venditæ) dare debet eln⸗ 4 iæ ven⸗ rùm) ut detrahat (dominus) de pretio redemptionis ejus (Kliæ Vendt undam nibe merum annorum, qu illa apud ipſum operata eſt, 517. perinde deſt mercenania iſſet apud illum, veluti ecce (dominus) emit illam minà, Eerara aeltilta ercknari fu⸗ ta) apud illum bienniòô, dicunt 56. ei (domino:) tu Dtobsdovetss u “ 13 venii⸗ ra eſſet in fine ſex (annorum,) reperitur (igitur,) quòd emeris ſeiritatem ſngmlorumn A . . . unneten 2. erti bark mnne; illa autem operata eſt apud te bienniò, ecce tertia pars minæ, (quæ detrahenda eſt,) accipe (itaque) duas tertias minæ & illa à te egrediatur. 53. Eod. verſ. 8. Populoextraneo non poterit illam vendere] Nam non poteſt eam venn. dere extranco Nec dominus nec pater. 59. Eod. verſ. 8. Dam pravaricatus eſtij 1. e. 81 venerit (dominus) ut prævaricetur in eam, dum non implevit in ille eſt in eam] de ſponſalibus, o. ſic quoque pater ezus (puellæ ſcil. venditæ non oterit Hantenira⸗ neo vendere,) poſtquàm in illam prævaricatus eſt eamque huic (A Conm am extra⸗ dit. Verl. 9: & autem lio ſas deſzonſaverit am (Nempè: dominus * ino) cne iſtam emit.) docet (hic Scriptura,) quòd etiam filius ejus eictl. Datris . „ (aui puellam ſurgere ipſius (videlicèt patris ſui) loco, ut eam ſibi deſponſet, barreuraclei . in id conſenſerit,) nec ipſe (filius) opus habet, ut illam deſponſetaliis 61. ſponialibus; ſed e dilti nam. ſe 54. b. verſ. 8. confer. etiam 1 ——ᷓ — Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in 77. . 3 . ein RSare 58. Aliud exemplum dari poſſe . em1 aſen a hin, k⸗ , 1, Raſchi , loc, it. trad. aliquis Puellam Gasicam oen der 12lm. Kidduſchin, fol; iſ. d,. in ſingulos annos ſexennii quatuo: zurstdom bu- 54. dive: nors aut teratis ipon ſalibus, ſed ſuf-tantur,) illa apud dominum biennio operata a iciat domino, pretium emptionis pro illa ſol-agnatus proximus, qui puellam redimit non da- viſle, idque prrelute e loco peruniæ ſponſali. bit domino, niſi ſedecim aureos deductis in bi tiæ, Ge. an ſtatt einer mittgifft / vid, num. ennium octo aureis. 2 in bi⸗ antec. 53. h. verſi 8. & n. 6 I. Verl. leq. 9, Confer. 59 Nempè: puell . — , . enter. 22 e&: puellz venditæ, confer. hic hic tract. Talm. Bechorot, fol. 177a. Talmud. Kidduſchin fol. 1 8. b. ſicuti ſeiracer X Loci illius explicationem vide in not. Mam nem allegatur in vmam n e loe marct. h. loc. confer. hic ract. Talm. Kidduſchin, fol. 60. Vel: piæceptum deſponſationis, Hebr. yr 11:n. ee lal. 4 le ie lol 16. , & fol. 19. a, b.) nempe, ut illam flliam emptam vel ſibi vel filio 18. Ber norot, tol. 13.2, ſuo deſponſaret, ſicuti hoc veriu , & Verſu ſe 10 55. Vel: ſervivit ſive ancillata eſt, ancillæ opera 92. præcipitur, confer. hic tract. Tair, Kidd an. Fuſiorem iſtius loci expoſitionem vide in not. r er terpretor. 6. Puta: agnati proximi puellæ venditæ confer. nan h. loc. Junii ac. Tremell. not. ad verſ. antec. 7. b. cap. 6 I. Sive: novis ſponſalibus, ſufſiciunt enim pri & ad hunc verl. 8. u. 10. ota ſponſalia, confer, hig notæ in Saart Nerwe ſuper n. 9. 57. Loci iſtius ex poſitionem vide in not. d a C. M. ſec icat 64, tertuusprop limentum, er illam. 64. n etrubat, —RWie RNai ttibus ittis no ſbivelklio! egreciaturſp Liilla non he Plianitiß, le nam elt ite e commoretur: ſeranniante! — uper Comt Pleted 5,0. bi. Nenpe: ſi Ian, hie enim ricat: ſis 63, Fe ſlxta au conagelahie DwN n. loc 64. Kilickt u deſponſaeret, hie Mechiha ON e ſebin, ſol. 9. 6). Confer hi⸗ 2. & kol. 4. OwN n ſer. ”& Nedan (6, Curtria iſt menlatore ne non verd trid dum ell, hen concubitus, 99. col. 3, K Dywo lbel ioſe eam ſſbi de. habetut, Conmentatot 0 — . N. i. — ſa ſt. ſonlll. Ccum U illa 1e. nefus (klieyen. Omhinusnimi⸗ ellecundum nu. limercenati ſu. ile (Cliavendi⸗ Auoc lgegreltn. tem lngtlonm deccetertapen⸗ Aate egreciatur, Ipoteſt eam ven. icatu; ineen nille Przceptumn erit ilam extta⸗ domino) vendi- Uguipuellam ementis)pollit⸗ ejusvolnerit (E 861. ſponlalibus; ſed —— ſethor modo: enit 4,auteis, (qo cali Uatuor autel compli- biennio operataelt, lam kedimmit, non da- teos, Geductis in bi⸗ . (olſker, ic tractet. 8.b. ſeuii ad margi⸗ b.oc, nionis, Hebt. hn, piam ſel ibiſeſflio ſerlu, feilaſegnn pl. 34. ²¹ nemn ride in not. or ſutßciurt enimpti⸗ notzæ in h- ſuper ChaAbP. XXI. ſed dicat 62. ei ( puellæ emptæ:) ecce tu deſponſata ſis mihi pecuni4, quam accepit pa- EXODI. 571 ter tuus pro pretio tuo. Eod. verſ. 9. Jaxià morem fliarum] (Videlicèt, ut præbeat) alimentum, tegumentum & concubitum. 63. Verſ. 10. Si alteram acceperit ſibi] Su- per illam. 64. Eod. verſ. 10. Alimentam ejus, operimentum ejus & cohabitationem ejus non detrabat) (Videlicèt non detrahat) ancillæ, quam anteà ſibi deſponſaverat., RDi. e. alimentum, — juxtà ſenſum ejus literalem (i. e. tegumentum-,) NRN i. e, concubitum. 65. Verfſ. II. Et itria iſta non ſecerit ei] i. e. Si unum ex tribus iſtis non fecerit ei; quænam verò ſunt tria 66. iſta? (nempè,) ut deſponſet eam· ſibi vel filio ſuo aut diminuat de pretio redemptionis ejus (ſcil. puellæ venditæ,) tune egrediatur (puella iſta gratis,) ſi ſcilicèt iſte non deſponſaverit eam nec ſibi nec filio ſuo & illa non habeat, unde ſeipſam redimat. Eod. verſ. 11. Egrediatur gratis] Am- pliavit 67. (lex) ei (puellæ venditæ) egreſſum, magis, quàm ampliaverat ſervis; ſed quis- nam eſt iſte egreſſus? docet te (S. Scriptura,) quòd illa egrediatur eum ſignis, 68. & commoretur apud illum (dominum ſuum,) donec adferat ſigna* & ſi advenerint- ſex anni antè ſigna * (iſta,) jam anteà didicimus, quòd egrediatur ( puella iſta empta,) dici- ſuper Commentar. Raſchi h. loc. vide & verſ. præced. 8. n. d4. 62. Nempéê: filius patris, qui puellam illam eme- rat, hic enim non alia re opus habet, niſi ſolum, ut dicat: ſis mihi deſponſata &c. 63. Sic juxtà autoris noſtri mentem tria iſta debita conjugalia hic vertere volui, DNfi h. loc. 64. Sciliceèt ſi ſuper priorem uxorem, quam ſibi deſponſaverat, aliara duxerit uxorem, confer. hic Mechilta, prout ad marginem allegatur in DDeN HDV h. loc. vid. & tract. Talm. Kiddu- ſehin, fol. 9. b. & fol. 16. a. confer. not. in p 65. Confer. hic tract. Talmud. Ketubhot, fol. 47. a. & fol. 4 8. a. ſicuti ad marginem allegatut in DDe n h. loc, ubi vide etiam notas, con- fer. & Nedarim, fol. 15. b. & Gittin, 94. b. 66. Cur tria iſta, quæ hic ſequuntur & à Com- mentatore noſtro referuntur, intelligenda ſint; non verò tria antecedentia, de quibus ſuprà di- ctum eſt, nempè: alimentum, tegumentum & concubitus, vide rationem in Gur Arjeh fol. 9 8. col. 3, fin. nimirum, quia & yn de yyv libellus repudii requiritur, poſtquam ĩpſe eam ſibi deſponſavit, uti in Gur Arjeh dict. loc. habetur, confer. Michlol Jophi h. loc. ubi Commentatoris noſiri explicatio approbatur, vi- ſupraà ad verſ. 4. h. cap. n. de & not. in pam T h. loc ubi etiam ratio adducitur, cur verba: tria iſta, non ad alimentum, tegumentum & concubitum referri poſſint, 67. Hebr. Qad i. e, auxit, multiplicavit, amplio-⸗ rem & pinguiorem egreſſum puellæ venditæ fe- cit, quam ſervorum, de quibus ſuprà verſ. 2, & ſeqq. h. cap. in hoc itaque ampliavit lex puellæ eg eſſum, ut, etiamſi illa non ſerviverit ſex annisz pubertatis tamen ſigoa adepta ſit, egrediatur gra- tis, verbi gratia, ſi intià biennium veltriennium, ex quo vendita eſt à patre,, pubertatis ſigna ſit a- depta, tunc illa etiam antè ſexennium egreditur, quod non ita eſt in ſervo, confer. hic tract, Talm. Ketubbot, fol. 46. b. & Kidduſchin fol. 3. b. Se Bechorot, fol. 50, b. 6 9. Vel: propter ſigna, ſcil. pubettatis, vide, quæ 29. Sc ad verſ. 7. n. 48. notata ſunt, confer. & n. 72. h. verſ. * Hebr. Snr, y, ſie in plerisque editioni- bus; in utroque M St0 pro his legitur: Sxp* 50,Oa i. e. donec egrediatur cum ſignis vel pro⸗ pter ſigna ſcil. pubertatis. *X Hebr. arpd —.,haæc & ſequentia, usque ade umj i. e. ſed quid hoc eſt, quod hic &c. abſunt à MStO I. DM EXOPDlI. CAbP. XXI. —= dicitur enim: Hebræus aut Hebræa, 69. & ſerviat tibi ſex annis; 70. ſed quid hoc eſt, uod hic dicitur: egrediatur gratis: (nempè,) ſi venerint ſigna (pubertatis) antè ſex an- nos, 77. cum illis 72. egrediatur (puella,) vel (forſitàn) non dicit iſtud (S. Scriptura,) ut egrediatur (puella,) niſi de illius pubertate? 73. lex dicit: ſine argento, 74. ut inclu- S dat etiam egreſſum puberis (puellæ,) quòd ſi non dicta eſſent duo iſta, 75. poſſem ego dicere, (verba iſta:) egrediatur gratis (intelligenda eſſe) de pubertate plena, quocircà duo iſta (hic) dicta ſunt, ne adverſario detur occaſio diſceptandi. 76. Verſ. 12. Qui per- cutit aliquem ita, ut moriatur] Multi textus Scripturæ dicti ſunt in Sectione de homi- cidis, & quantum poſſum explicare (rationes,) cur illi adducamtur, exponamomnes. Eod. verſ. I 2. Percutiens aliquem ita, ut moriatur] Cur dicitur. (ut moriatur? nimirùm) uoniam dicitur: & ſi aliquis percuſſerit omnem animam hominis, 77. poſſem ego (juxtà ſenſum literalem) intelligere percuſſionem ſine morte, (ideò hic) lex dicit: qui percutit aliquem ita, ut moriatur, non eſt (itaque percutiens) iſte reus, niſi mortiferè percuſſerit, & ſi dictum fuiſſet: qui percutit virum, 73. nec (alibi) dictum eſſet: & ſi a- liquis percuſſerit „79. poſſem dicere, quòd iſte (percutiens) non ſit reus, donec percuſ- ſerit B i. e. virum; qui autem percuſſerit fæminam & parvulum, unde probas, (quòd etiam iſte ſit homicida ac reus mortis?) lex dicit: ſi percuſſerit omnem animam hominis, 80, etiam parvulum, ctiam fœminam, prætereà ſi dictum fuiſſet: —– P i. e. & percutiens aliquis, 81. poſſem juxtà ſenſum literalem (intelligere) quòd etiam 59. Preùt Deuteron. cap. 15⸗ verſ. 12. habetur, confer. & ſuprà verſ. 7. h. cap. n. 50. & n. 52. 70. Sicuti Deuteron. dict. eap. 1 5. v. 12. habetur. 71. Conter, quæ ſuprà ad verl. 4. h. cap num. 29. notata ſunt. 72. Vel: propter illa ſigna pubertatis, confer. ſu- prà num. 6 8. h. verſ. . 73. Id eſt: pofiquàm adepta eſt pubertatem, Hebr. trha, eſt pubertas plena ſive ætas adulta, con- fer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 258. & D. Wagen- ſeil. Sot. p. 45 1. n. 5. & n. 6. . . 74. Zic habetur hoc veriu 11I. confer. hice Mechilta & tract. Talmud. Kidduſchin fol. 4. a. b. ſicuti ad marginem allegantur in - h. loc. 75. Nempè: Mie. gratis & PR i. e. ſine argento ſive pecunia, in Gur Atjeh fol. 9 8. 0).4. ſin exponitur, quòd verba iſta: egrediatur gratis juxtà mentem Commentatoris noſtri intelligen- daſint de Hya ) i. e. diebus pueritiæ ſive æ- tatis impuberis; verba autem illa ſine argento, accipienda ſint de n i. e. diebus ætatis adultæ ſive pubertatis plenæ, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1363. fin, & fol 13 64. princ. vide & D. Wagenſeil. Sof. p. 45%7% n. J. 76. Vel: anſa controvertendi, ſive occaſio elaben- di per aliquam exceptionem ſive prætextum, quem objicere poſſet, ſic verba iſta: — pimne hic interpretor, confer. quæ ad c. antec. 20. V. 2. n. 15. notata ſunt. 77. Uti Levit. c. 24. v. 17. habetur, ubi vide n. 51. confer. & Gur Arjeh fol. 99, col. I. ac Mechilta & tract. Talmud. Sanhedrin fol. 84. b. ſicuti ad marginem allegantur in 'nnn ne h. loc. 7 8. Hebr. ν*α Rha, ſicuti hoc verſu 12. habetur, 79. Hebr. —* n H21, ſicuti Levit. dict. c. 24. ve 17. habetur, differentiam hic facit Commen- tator noſier inter verba iſta: — & inter illa verba: — α i LHα ac difcziminis rationem ſatis acutam hic adducit. 90. Prout Levit. dict. c. 24. v. 17. habetur, ubi vide not. n. 52. 81. Vel: & ſi pereutit aliquis, ſic juxtà mentem Commentatotis noſtri verba Hebræa hic vertere volui. — cam ethuln etba illa) l jam ge inkanti PNie, Firu ſliumlubuſte Ge indultria f Ptura) beit convenit hie, ui penatis e⸗ (ltemam) Heh ; al iſt ie & g habeturinille elletalicuier illoloco:) junta lutuslg AE EE 81. icuti Leyi. 98;, Prout Lerit 34. Aliquem, NN quo non ſeckus, non: Opponitur ri ſot in P Fireyadnt, ſe imperleo ſel gb, Kcuti 1, an ”Raſchi not, 37. oln Genel hie track. Talr 1ot lol. 7. b 5 l Ae, eudin le ld edt guan Daturameu for ‚ſie occaſio eladen. em ſye pretentum, eiba illa: ne ad c: antec. 10. .2 betunubiiden. l. ,col. 1, a Mecebilta n kol. 4.b, ſelli a nn o loc, oe verſa 12. hibeluf, vti Leyit, dict, c,24. hic facit Commen- N n & inter dilcgiministetionen 7. 17. betur, ubi , ſe iuntz menten. 329. Id eſt: quando tranſit in verbum lſive induit 4 2 Hebræi hic veriefe 8286, Sicuti I. Samuel. c. 24. V. 1 2. habetur, confer. [9 7. Uti Geneſ. cap. 27, V. 33. habetur de quo ſupra 37. Proht Geneſ. cap. 27. verſ. 3 3. habetur, conlfer. =ͦè”́Zẽl tic tract. Talm. Bavakama, fol. 26. b. & Mac- —m. QCAb. XXI. ExODI. 573 gelte. etiam Parvulus, qui interfecit & qui percuſlit, ſit reus (mortis) lex (itaque) dicit-: D nin — U) i. e. & vir ſi percuſſerit, 82. non Parvulus, qui percuſſit, Prætereà õ (verba iſta:) ſi percuſſerit omnem animam 83. hominis, (poſſem hoc intelligere) et- maline iam de infantibus abortivis, juxt ſenſum literalem, lex (itaque) dicit: qui percutit. algric 0 N i. e. virum, (ut ſenſus ſin quòd) iſte (percutiens) non ſit reus donec Percuſſe rit el 1 G O filium ſubſiſtentem, 84. qui dehebat 8 . elle vir. Verlſ. 13. Winukem non eſt inſidia- mumante de induſtria fecit, (enim) ſignificat 2N, 1 e. inſidiatus eſt, & ſic illa (Scri⸗ innene net ptura) dicit: tu vero i. e. inſidias ſtruis animæ meæ . utillam auferas; 86. nec Umumirm) convenit (hie) exponere g, quòd ſignificet(idem, atque in iſto loco:) & Aie. H qui venatus eſt venationem, 87, nam (dictio) X i. e. venatio b eſtiaxrum non recipit 1 e an (literam) Heh, quando tranſit in verb-um — atque iſtius (dictionis) nomen rei n niſt mortikets (Subſtantivum) eſt ; aſt hu jus (verbi e i) nomenrei (ubſtantivum) eſt dg kum alet Kla. i. e. induſtria ſive propoſitum,) & quando (iſtuch habet Gormam) — D 88. dicitur n donecpetell. DPu; aſt iſtius (nempé vocis; forma) — DD habet A; 89. exiſtimo autem n, unde robe ego, quéd explicatio ejus(eſſe debeat) juxtà Targum ejus, (ubi habetur:) 22 N Ommnemanimam P i. c. & qui non inſidiatus eſt eiz aſt Menachem conjungit iſtud9 . parti: 91. (quæ ulle n habetur in illo loco:) ; 92. aſtego eidz:m non adſtipulor. & ſi conjungendum iutlligere) o ellet alicui ex partibus (verbi:) X, conjungeremus iſtud ei parti, ** (quæ habetur in — n ilo loco:) 1X« — i. e. juxta latus tollemini, 9 item (alio in loco:) u i. e. lol 1364. piin. juxt latus ſagittas mittam, 94. item (in iſto loco:) & verba i. e. adversùs excelſum 982. Sicuti Levit. alleg. c. 24. V. 17. habetur. 84. Aliquem, qui vivit atque ſubſiſtit, Hebr. ND quo nomine intelligitur aliquis vivus, per. fectus, non abortivus infans, dictio &np hic Opponitur vi, 79 i. e. partui abortivo, confer not. in om rnbv h. oe. V 9 5. Hebr. W., i e, qui aptus vel idoneus eſt, ut vir evadat, vel qui poteſt vir fieri, quod de partu imperfecto ſeu abortivo non poteſt diei. & Raſchi not, ad Thren. c. 4. v. 1 9. cot, ſol. 7. b. & fol. 10. a. X Hebr. A kæc & ſequenria, usque ad: * 1 r. e. exiſtimo autem ego, abſunt à MSto 1. 99. Nec fecipit literam Heh in fine, ſicuti verbum A vel , de quo ſuprà- 990, Id eſt: locum iſtum conjungit ei loco; ubi habetur X u, neinpé ut verbum e, quod hic habetur, idem ſignihcer atquein iſlo leco al- D 2 1. Hebr. 1, confer. quæ hac de re ſuprà ad ExOd, c. 9. v. 3 3. Sign. * notata ſunt, per pni- Eitur intelligitur locus parallelus inscriptura qua- àad didionem leu verbum, concordantia, uti di- ci ſolet, vid. Sign. ſequ. X* num. 8 7. h. verſ. . ** Id eſt: loco parallelo ſeu concordantiæ, prout appellari, ſolet, confer. num. præced. 9 193. Vel: ad latus portabimini, ſicuti Eſai. c. 6 5. v. I 2. habetur. S 94. Prout I. Samuel. c, 20. V. 20, habetur. naturxam leu formam verbi. CcCC ⸗⸗ . EX obd. loquetur; 95. ita & hic (verba iſta:) X UW (hoc ſenſu intelligenda eſſent, ae ſi diceretu-“) X i. e, non reſpezit ad latus, ut inveniret aliquod i. e. latus mortis; ſed etiam hac de re poterit cogitari, 96. mihilominus (iſtud verbum 2%) o- 574 ni modo *r ſignificat 2Ri. e. inſidias. Eod. verf. 13. Sed Deus objecit Cillum) ma- nui ejus] (Verbum ?& notat:) OT i. e. præparavit (ſive obvenire fecit) manui ejus, ita, ut ſigni ficet (idem, quod in illo loco] non 5 i. e. dabitur oceaſio, ut obve- niat tibi malum, 97. item (alio in loco:) N& 5j. e., non obveniet juſto ulla ini- PONNLE i. c. occaſionem quærit contrà me, 99. (ubi quitas, 98. item (in illo loco:) verbum & idem ſignificat, ac:) 12 .% 1. e. parat (ſive molitur,) ut inveniat con- ttà me caufam. Eod. verf. 13. Sed Deus objecit Tilum. manui ej;u] Cur autem egredi- tur iſtud ab illo (Deo:) nimirum hoc eſt, quod locutus eſt David: ſicuti dicitur prover- b0* P i. e. antiquô⅛: ab improbis procedit improbitas; 0o. antiquum autem iſtud proverbium ** eſt lex, quæ eſt parabola *Sancti illius Benedicti, qui eſt PeP i. e. antiquus mundi; 101. fed binam dixit lex: ab improbis proceditimprobitas? (ni- miruùm in hoc ipſo textu, ubi dicitur:) & Deus objecit (illum) manui ejus, de quonam- loquitur Scriptura? (nempè:) de duobus hominibus, quorum alter interfecit per er- rorem, alter homicidium commifit de indufſtria nec iſtis adfuerunt teſtes, qui teſten- tur (de urriusque facto, quapropter) i H ”?YGM que Sign. ſequ. X & XX 9 5. Sicuti Daniel. c. 7. v. 2 5. habetur. lee 100. Vide 1. Samuel, c. 24. V. 13. al. 14. ibique 9 6. Vel: res iſta poterit in conſiderationem venire i. e. poterit dubitari, an ſignificatio iſta hic lo- cum habeat, Hebr. rrW D e, ſic part. I. pe. 106, b. prine. ram in Biblis Buxtorf. quaàm in exemplari He- *X Vel: & quod eſt ab antie bræo, quo uſus ſum, ut & in utroque 1 Sto legi- J antiquo, id eſt lex, confer. Sign. præced.* & Sign, ſequ. &7X tur; aſt in editione bic habetur: Vel: quæ eſt à Sancto illo Benedicto, ſive y eh n en en; ſed priorem lectionem quæ eſt Sancti illi Benedicti, idque juxta præferendam puto. . puncta ſic poſita: -E, confer. quæ Sign., x Hebr. on 7, in utroque MStO iſtorum præced.*S * notata funt. loco legitur. i. e. finis ſermonis ſeu rei, 1OI. Sive: qui eſt prior ſive antiquior mundò, ſenſus eſt, uno verbo ut dicam, Galli dicunt: en hine Deus dicitur: antiquus dierum, Daniel. c. 7. n, i. e, tandem, res feil. eo redit, verbum v. 9. 1 & ſignificare inſidiss. † Hebr. an aeer n, ſic in plerisque editio- 97. Sicuti Pſalm. 91. v. 10. habetur, ubi vide Ra- mnibus; ſed abſunt hæc ab utroque MSto. ſIcchi not. D 1 9 8. Sive: moleſtia, prout alii tranſtulerunt, vide Proverb. c. I 2. V. 2 I. 99. Prout 2. Reg. e. 5§. V. 7. habetur. * Juxtà Rabbinorum & Commentatoris noſtii mentem videtur in iſto un puncta ſic ponenda eſle: 210. D, ut ſenſus ſit: ab antiquo, conlſer. de induſtria interfecit, qui etiam inter fici debuit 3 de ipſius homicidio voluntario teſtentur, ut is ultimô ſuppliciò afficiatur, confer- hic Genel, e. 9. V. 5⸗ num. 14. & Sign.“ 2 ſte roz, non interfectus eſt (ſententiâà judicis,) at- Raſchi not. confer. & not. ad librum Pree. Jud- .“ 102. MNempè: voluntarius homicida, qui aterum ſed non interfectus eſt, quia defuerunt teſtes, qui e Ule 10). jacnocmk⸗ cadebet ipen terimebahtel eumgue pere per eltoremn ſetat, interen gelerto⸗ 1ob. iſte locus te pers Maliu, 109. polemj cit ague eull Qraginta ſpl ſtigah ue Gil “ opera con 19 conttiali 103, Vigelget Aium, qul Diyiga conl * Loci ihius DL. 104, Zienlile⸗ tel. 103, joß⸗ Lic weer gebita Aet Ptec. Jud Deuteromec OD h, 106. Det quea nullæ erant tract. Falm. 107, Terna qui non e quibus bic teſtimoniie Vitarum era Iem comm ſol.99, co et, fol. 1 On tum caltris ueligencgeſem Auod ie, lins Verbum Ho. chieti ſlan) s. kel) manuiein, 1Octaſto, utobre⸗ nietjultoullin. H t)utinreniat con- Cur autem egtecli⸗ euti dicitnrproret. Antiquum autem gie e ltimprobitg:i⸗ ieſns, ge guonam⸗ rintetkeeitper et⸗ tteltes, guitelten⸗ Mentis judieis) d . ue —— 4. V. 17. al. 14,. Wiqe tad kbrum Net, ud, gu0, id ell ler, Onſer. n. 0 ilo henedilto, iwe: enedicti, idque juxta 1, conler. gur dign, ſie amtiquior munco, us Cierumn, Daniel.7. . Fein plerugue editio⸗ untoque 1910, Ronticige, guialtetum etinminterfti debi; i deluefunt teſles, gui Bntario teltentur, ut 1* n,contet, ie Geneb , CAP. XXI. rxODr. 75 que ille 103. non migravit in exilium ; aſt Sanctus ille Benedictus iſtos convenire fecit in quodam Pandochæo, (ubi) is, qui per errorem interfecit, aſcendebat * per ſcalam S cadebat ſuper eum, qui de induſtria homicidium perpetraverat eumque (caſu iſto) in- terimebat; teſtes autem contrà illum, (qui alterum cadendo interemerat,) teſtatiſjunr ceumque peregerunt reum, ut migraret in exilium, 104. deprehenditur (itaque) is, qui per errorem inter fecerat migrans in exilium & alter de induſtria homicidium commi- ſerat, interemptus eſt. 105, Eod. verſ. 13. Et ztonftitnam tibi lotum] Etiam in- deſerto, 106. ut eò confugiat, (qui per errorem homicidium commiſit; ſed quisnam ef iſte locus refugii? nimirum caſtra Levitarum. 107. Verfſ. 14. S verò aliquis datA - perâ molitus fuerit] Cur (iſtud hic) dicitur: quia dictum eſt: qui percutit virum &. 108. poſſem juxtà ſenſum literalem intelligere etiam ſervum * & medicum, qui interfe- cit atque eum, qui miſſus fuit à Synedrio, qui interfecit per Hlagellationem 109. qua- draginta (plagarum) atque patrem, qui percutit **½ filiumſuum & magiſtrum, qui ca- ſtigat 110. diſci pulum ſuum, ut & hominem, qui errat, lex ſitaque hic) dicit: ſ verò da- 14 operà conatus ſit, non errans, (dicitur etiam hic:) contrà proximum ſuum; non ve- 106. Per quod Iracëlitæ tunc iter faciebant, ubi 10 conttà alienigenam, 111. (præfereà dicitur hic: jut occidat illum dolo, non (itaque Cecc 2 intel - 103. Videlict, qui per errorem commiſit homici- dium, qui in exilium migrare debuit, ſicuti iex Divina conſtituit, vide Deuteron. c. 4. v. 42. X Loci iſtius explicationem vide in notis nov b. loc. . 104. Sicuti lex Divina conſtituit, prout num- an- tec. 103. dictum eſt. 105. Sic uterque occultò; ſed juſt& Dei judiciò debita affectus eſt pœna, confer, not. ad liorum Prec. Iud. part. I. p. 106. a. fin. & b. princ. it. Deuteron. cap. 19. erl. 19.n. 3 5. ac not, in 27* Dar be Oc. 109. Prout verſu antec. 12. . c. haberur, confer. hic tragfk. Talm. Joma, fol. 8 5. P. & Sanhedrin, fol. 41. a. & fol. 69. a. X Hebr. day, ſic tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplati Hebræo, quòô uſus ſum, legitur; aſt in utroque MSto, ut & in editione 'nan ne habetur: 1 i, c. alienigena, ethnicu”s. 109. De hac vide Buxtorf. Præfat. in Abbreviatur- & Mich. Dilherr. in Atrio lingu. Sanct. voc- n, Dag. m. 179. S ſeqqu. = XX“ Hebr. mna, in utroque MSte proeo legiturz i. e. qui caſtigat. B IIo. Hebr. .αααπä, de cujus verbi ſignificatione, aullæ erant urbes, confer, num. ſequ. 107. item tract. Talm. Sevachim. fol. 117. 2. JUMUMBÿ 17, Terna quippe caſtra erant, prima Iſralitarum, qui non erant Levitæ, ſecunda Levitarum, de quibus hic eſt ſermo; tertia, ubi tabernaculum teſtimonii erat, ſecunda itaque caſtra, nempè Le- vitarum erant locus refugii pro eo, qui per erro- rem commilſerat homicidium, confer. Gur Arjeh! fol. 99. col. 2. med. atque tract. Talmud. Mac- cot, fol. 12. b. uti allegatur ad marginzm in quæ huic loco convenit, vide R. Salom. ad Num.- c. 12, V. 10. & ad Thren. c. 3. V. I. Cônfer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 22 11. 111. Sive: ethnicum, AHebr. , nam qui alie- nigenam occidit, ut & a0h i. e. adyvenam inquilinum, is morte non mulctatur, quoniam illi non ſunt proximi, nempè: aa a i. e. filii fſœderis, qui ſunt Ilraelſitæ, confer. Lightfoot. ad Matth. c. 5. v. 22. p. 253. edit. Lipſ. in MSto 1. etiam ratio iſta hic additur: 1)D ie i, e. yn-n Rew' h. loc. coeteium de ternis Iſtaelita- rum caſtris vide etiam Levite c. 13: V. 4 6 e 74. quia ille non eſt proximus ejus. intelligitur hic) ille, qui miſſus eſt à Synedrio nec medicus nec ille, qui caſtigat filium ſuum & (magiſter, qui caſtigat †) diſcipulum ſuum qui etiamſi arroganter agant; non (tamen id) dolò faciunt. Eod. verſ. I4. Ab altari meo] Si fuerit ſacerdos, (qui dolò interfecit,) & voluerit operari facris, rapies illum (ab altari) ad mortem. * Verſ. 15. Et quipertutit patrem ſuum & matrem ſuam] Quoniam docet nos (lex) de eo, qui lædit 1z, proximum ſuum, qui retributionibus; 113. non verò morti (obnoxius eſt, ideò) neceſſe fuit dicere de læſione patris, quæ morte (punitur;) non eſt autem- (lædens) ille reus, niſi propter plagam, in qua eſt tumor livens. 114, Eod. verfſ. 15. Patrem ſuun & matrem ſuam] i. e. Authanc aut illum 11. Eod. vetſ. 1 5. Mortes myriatur] (Nempè.) ſtrangulatione. 116. Verſ. 16. Qui ſuratus fuerit aliquem e- umque vendiderit] Cur (iſtud hic) dicitur? (nimirùm,) quia (alibi) dictum eſt: ſi reper- tus fuerit aliquis, qui furatus ſit animam è fratribusſuis, 117. non ego (poſſem juxtà fenſum literalem intelligere aliter,) quàm virùm, qui furatus eſt animam; ſfœmina au- tem vel obturatus 118. vel androgynus, 119. qui furati ſunt, unde probatur, (etiam iſtos † HBebr. Wππan, ſic in MSto 2. legitur, ex cap, n. 176. & n. 177. quo hunc locum ſupplere volui. 1II4. Aben Eſra ad Eſai. c. 1. v. 6. ſeribit, quod *†X Vel: improbée agant, prout in Targum verbum a, (quæ dictio hic habe ur,) ſit plaga, in qua , qucd hic habetur, per *α Cexponitur, in- congregatur fanies, confer. infrà verſ. 2 5. h. cap. cludit enim Studium; non autem dolum, con-n. 1 2. & 1, eyit. dict. c. 24. v. 2 1. n. 67, item fer. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 652. Gur Arjeh fol. 99, col. 3. princ. vide & not. in XXX Confer. Ric Torath Cohanim & tractat. Tal. par r h. loc. mud. Jevammot fol. 7, a. Sanhedrin fol. 3 5. b. I15. Nam particula copulativa: Vau, quæ hic in & fol. 36. a. ſicuti ad marginem allegantur in textu ſacro habetur, interdum ro disjunctiva S'n e h. loc. ubi vide etiam noisss. ponitur, confer. R. Salom. ad Exod. c. 12. v. 5. * Hebr. mee 97, in MSto z. hisce præmiſſa num. 27. & tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 84. ſunt iſta: i c. cur (iſtud hic) dicitur? b. ſicuti ad marginem allegatur in na e confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 84. b. & h. loc. ubi vide etiam notas. Chullin, fol. 11, b. rI6G. Sive: ſuffocatione, Hebr. ban, de qua vide 312. Hebr. 7al, de hujus verbi ſignificatione vI. Mich. Dilherr. in Atr. lingu. Sanct. verb. 0 p. de Buxt. Lex. Talm. fol. 69 9. confer. & Levit. 155 3. & ſeq. confer. & infrà n. 123.-verſ. 16. . c. 24. V. ?2 1. I. 65. vVid. & infrà V. 244. h. c. n. 172. cap. & banhedrin fol. 94. b. . 113. Compenlſationibus, Hebr. P*ν. e ſatis 117. Prout Deureron. c. 24. v. 7. habetur, confer. factionibus, quæ fiunt vel per pœnam læden. num. ſequ. 12 I. h. verſ. & n. 12 . v. 17. h. cap. tis corporalem; non tamen mortiferam, vel per vide & not. in D'nof R5. loc. it. tract. Talmm. mulctam aliove modo, confer. Levit. dict. cap. Sanhedrin, fol. 85. b. 24. v. 2 I. num. 66, nam qui proximum ſuum II3. Sive: occluſus, Hebr. ODunw, quo nomine . . 1 .— . . . „. — . . . . 2 . ——, . . . 8 = Ilædit, is renetur ei. ſatisfacere pro quinque rebus, in ſpecie intelligitur is, cujus membrum geni- pro damno, dolore, neglectione, (rectius: ſa-tale in ventre occluſum & obturatum eſt, ſine in- natione, Hebr. vid. Lightfoet. ad Matth. e. dicio, an mas vel fœ mina ſit, vide Levit. c. 1. V 5. v. 41. P. 2 84.) ceſſatione & ignominia, uti 3. n. 41. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 964. & D. Buxtorf. alleg. fol. 699. ex Baba kama cap. 8. Wagen ſeil, Sot. p. 594. n. 3. Y. 8. vide & vVerſ. 1 9. b. cap. n. 136. & V 2 5. h. - de adducit, confer. & R. Salom. ad Eceleſiaſt. c. 10. 119. Id eſt: qui utriusque ſexus membra habet, 5776 ExXODI. CAp. xxI. — iecomplen Atcitot: gui⸗ ze, itumhz eudi) len⸗ ſuerunt nece utatuolt eu Git, 111, 1 1 (Woles) ten, maledirerith B06,) Cafnd doclor putat Cur iKudhi = ge hoc dide Wagenlei. 2 Hebr. r) 3d: V) ſum à Ndi0 guntur: N pons N Uum Paritlu ſem intell heocdatur rin V.7.) Neit bi genetalil mo intellig 121. Contef. notata fum NN Hebr. MSto 1. le habetur: v. n1. Ante ve⸗ fer. hix trad ut ad marg Commentar, 777.. Conter. 6 otata ſunt, A eri, ca ueragent en Etdo, (Ouidel S hortem , 5* endt er) leeo )mor t! ob 1) noneſtaut 6. Lod. verſ evelli. Mone⸗ tu ſenit aigtene. licumeltl lepet⸗ 90 (poſſemjux wam; feminaad. dbatuttiamiſiot hie — — ONie e,. 1..5. ſciibit, gnld be n)lt adt in AnA n intch erl 15,,cih. 14. V. 21 ,h, Sitem Prine, fice A not in ia: Vau, guæ hicin dum oro disenctira n. d d c 11. ,. ud. Fendegtin kol, 34,. egatur n e flebn vn de gin ile gu Zanct, Vetb. . a n. 11 3,gell, IGih, .V.7. habetut, conten⸗ Xn. 11 e F. 17,),ca. ohloc, it,track Talm. DEV, quonomine cujus meimbrumgenl⸗ Obtutatuch elt iine in⸗ CAbP. XKMI. hie comprehendi?) lex (hic) dicit: qui furatus eſt hominem eumq; vendidit * & quia hic Nin b lit ab. ſetus membr⸗ e⸗ 4 EXODI. 7 dtcitur: qui furatus eſt &, non (poſſem ego intelligere,)niſi eum, qui furatus eſt &π i. e. virum; qui (autem) furatur feminam, unde probatur, (etiam iſtum hic compre- heudi?) lex dicit: & qui furatur animam, 120. quapropter duo iſti (S. Scripturæ loci) fuerunt nece ſſarii, 121. ut, quod in alio deeſt, alius declaret ** (& ſuppleat.) Eod- verſ. 1 6. Et deprebenſus fuerit in manu ejus] Dum (ſcilicèt) videruntillum teſtes, quòd furatus ſit eum (hominem) illumque vendiderit & deprehenſus ſit antè, quàm vendi- dit. 122. Eod. verſ. 16. Morte moriatur] (Nempè) per ſtrangulationem 123., omnis mors, quæ dicitur in lege (Moſis) abſolute, eſt ſtrangulatio; 124, ſeparavit 125. autem (Moſes) rem & ſcripſit inſuper (verſum iſtum.) qui furatus fuerit aliquem, inter (ver- ſum illum:) qui percuſſerit patrem ſuum & matrem ſuam & inter (verſum iſtum:) qui maledigerit patri ſuo &c. ac videtur mihi, 126. eſſe diſſidium (hac inre inrer Rabbi⸗ nos,) dum doctor unus exiſtimat, æquiparari verberationem maledictioni; aſt alius doctor putat, non æquiparari. Verſ. 17. Qui maledixerit patri ſuo 127. ac matri ſuæ Cur (iſtud hic) dicitur? (nempè:) quia illa (Scriptura alibi) dicit: ſi UN& UWN i. e. a- Coeoecc ⸗ liquis de hoc vide Buxtoff. Lex. Talm. fol. 13 3⸗ & D. Wagenſeil. Sot. p. 4 5 8. n. I1. * Hebr. )op V'k, hæc & qua ſequuntur, usque ad: O A i. e. & qui furatur animam, ab- ſunt à MStO I, contraà in eodem pro illis hæc le guntur: Sup aan ypv n e e wWPNNN NH D ee. ee i. e. forfitän et- iam parvulus, qui furatus eſt, ſuxta ſenſum litera- lem (intelligendus eſt 9 lex dicit: ſi depre- headatur vir, qui furatur animam (Deuter, c. 24, v. 7.) ut ex oludet parvulum, (quapropter duo f iſti &e. prout in textu ſequitur.) IZo. Sicuti Deuteron. cap. 2 4. verſ. 7. habetur, u-. bi generali nomine: ) i e, animæ omnis ho. mo intelligitur. 121. Confer. quæ paulo anté num. FI 7. b. verf. notata ſunt, vide & not. in pen m h. loc. XK Hebr. 17) i. e. manifeſtet, detegat, pro eo in MStoO I. legitur: ari i: e. fcripſir; in MSto 2. habetur: PHi. e, exponit. I22. Antée venditienem, ſic juxtà Hebræum, con- fer. hir tra Rat. Talmud. Sanhedrin fol. 98 yro nit ad marginem allegatur in pan ne ſuper : Commentar. Raſchi h. loc. ubi vide etiam notas. 1T2 7. Confer. quæ ſupra num. 116. verſ. anter. 1. notata ſunt, & Sanhedrin fol. 94, b. confer, & not. 124. Sive- ſuffocatio, vide dict, num, 116., & Buxæ torf. Lex. Talm. fol. 79 7 12 5. Et quaſi interſec uit, ſejunxit, Hebr. obee ie e. ſeparatidnem fecit; cœterum omnia iſta, quæ hio ſequuntur usque ad verſ. 17. h. cap. verb: qui maledixerit patri &cc. abſunt à Bibliis Buxtorfia=⸗ nis Hebraicis, ut & ab utroque MSto; habentugz autem tam in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, quam in editione Enpan ine, ubi Hebræa ſic leguntur: Pa E&ν ann . ane een DDe l h en eweehn nn ne ern n en i vνh ν Un) confer. verſ. ſequ. 17. n. 127. a G not. in π en oY b,loc. ubi etiam tract. Talme- Sanhedein fol. g5. ad marginem allegatur. 126. In LKX. verſione duo iſta com mata ſive ver- ſus, nemp& 1 5 & 17. qui de verberatione & ma- ledictione parentum agunt, etiam immediat&: conjunguntur, ut & in Vulgata Latina. 127. Hic fit continuatio notarum Raſchianarum in Bibliis Hebraicis Buxtorf. cœεtera autem, nem- p& à verbis: ſeparavit autem & c. usque sd: neN æ qui parari, abſunt à Bibliis Buxt. uti jam num. an= tec. 12 5. dGictum eſt, confer. hic tract, Palm. Kid- duſchin, fol. 30, boꝛ:. 578 EX 0DI. CAP. XXI. — — . liquis maledixerit patri ſuo, 128, non mihi* aliter in mentem mihi veni (aliter in mentem mihi veniret, cogitare,) niſi Ni. e. virum, qui maledixit patri ſuo; aſt fœmina ſi maledixerit patri ſuo, unde P⸗ . . . .. .. . ..1. 24 2 robatur, (etiam iſtam includi ac pœnæ legitimæ ſubjici?) lex (hic) dicit: qui maledi- . . 1 . 1 . — X * 8. — Xerit patri ſuo & matri ſuæ, ſimpliciter (& abſolutè, )ſive mas ſive fœmina fuerit, quòd ſi ita eſt, * cur dicitur: 1 R& i. e. vir ſi maledixerit; 129. (nempè hoc ideò dicitur,.) ut excipiatur parvulus. Eod. verſ. 17. Morte moriatur] (Videlicèt) per lapidationem, 130. in omni (S. Scripturæ) loco, ubi dicitur: ſanguis ejus ſit ſuper illum, 131, lapi datio (intelligitur,) ſtructura 132, autem generalis, (quæ aliis communis eſt habetum in illo loco, nempè:) lapidibus lapidabuntillos, ſanguis corum ſit ſu er illos; 133 ⸗ eo autem, qui maledixit patri ſuo & matri ſuæ dicitur: ſanguis ejus ſir ſ er illum ¹ . Vetſ. 18. Si rixati fuerint viri] Cur (iſtud hic) dicitur? (nempè, 9 quonian (alibi) di- Rum eſt: oculus pro oculo, 13 5. non diſcimus (exinde) niſi pretiummembrorum ejus (ſcil. hominis .) ſed ceſſationem* (ab opere) & ſanationem 136. exinde non diſcimus idcircò dicitur (hic) Sectio iſta. Eod. verſ. 1 8. Sed eeciderit in lelctum] Juxtà Largum ejus (hæc eſt explicatio: & ceciderit in ceſſationem (ab opere, id eſt:) in morbum, qui ceſſare facit illum, (qui percuſſus eſt,) ab opere ſuo. Verſ. 19. buper baculam ſaum Super ſcipione ſuo 137. & viribus ſuis. Eod. verſ. 19. Innocens erit, qui percuſit ] Sed 12 8. Preut Levit. cap. 20. Verſ. 9. habetur, confer. & Levit. «. 24. V. 21. n. 60. & verſ. antec. 16. n. 117. „ Hebr. V & hæc & ſequentia , usque ad cunds FPn i. e. aſt ſœmina, ſi maledixerit &c. ablunt à MSto ?z XX Hebr. hoc & quod ſequitur nsque ad nyd en 1. e. morte motiatur abſunt ab utreque AiSte. 129. Sicuti Levit. dict, cap. 20. verl. 9. habetur. 130. Conter. bic præ aliis Mich. Dilherr. in Atr. lingu. Sanct. verb x p. 1 53. & ſeq. 1 31. Proht habetur Levit alleg. cap. 20. verſ. 9. cker. cap. ſequ. 22. V. 1 8.⸗ Sign. * 132. ive: conſtructio principalis, Hebr. 2⁸ a, quo nomiine bic intelligitur locus præcipuds, qui in S. Scriptura continetur, gX duo alii leci expli- cationem ac declarationem fuam delumunt, cCconkter. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 318. 133. Sicuti Levit, cap. 20. V. 27. habetur, confer. hic Torath Cobanim ac Mechilta, ſicuti ad mar. inem allegsntur in n- mentar. Kaſchi b. loc. 4. Proùt Levit. dict. cap. 20. verſ. 9. habetur, ſuper Com. 4 & not. in bnon DWh. loc. ut & Mechilta, uti ibidem ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Baba kama, fol. 90, b. * De ceſlatione & ſanatione hic ſolum agitur, aſt rwa eyv i, e. dolorem & ignominam diſcimus Scripturæ, ſic in not. m'nan nov h. loc. vid verſ. 24. h. c. Sign. * I136. Vel: curationem, ſic dictionem hie inter- pretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2279. 2 .. cah, n. 176. it. Lightfoot. in Matth. cap⸗ 5. verſ. 41. p. 284. edit. Lipfſ. confer. & Mechil- tay ficuti ad marginem allegatur in benn h., vide & ſuprà verſ. 15. h. cap. n. 11 3. & infra v. 137. Dictio &na ſignificat ligaum, ſuper quo in- fol. 100. col. 1I. princ. ubi dicio va, quæ hic tegritas, confer. R. Salom. ad Plialm. 119. v. 97. 13 Confer. Kiddulchin fol. 30. b. er lapidatio hic intelligitur. Talm. Ketubhot, f. 3 3. b. & Sanhedrin, fol. 7 8. a. Fednumin ocettekie 13 5. Vide Levit. cap. 24. verl. 20. confer. tracte Te nDWAPYNi, e. ex aliis iectionibus ſive ocis loc. ubi vide etiam notas, confer. & Numer. çap- frmus ſe ſuſtentat, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 276, & ſeq. item Gur Arjeh fol. 99. col. 4. fin. &⅞ habetur, exponitur: priſtina ſanitas & virium in- 00. M. ſeſtutmn ſia, ipercbliit 21 J. ereblior. cellatonen Altimant 4 Giret cucum edigzipler ejus propter. 00, Verl. 19. ſolretmercee an De ſern lit guia pect uum pollie ceſit (lem s, ſed veni 139, Ziezebt ſgniicaion foltis: 4) Pfel 5 nempe: oec nie videlur- 139. Namn I terum inter, Detur, qui na liberand pretium ſon⸗ fer. Gur Aſje Hebr. vy w , . 140. Determin judices ſie terpfetor. 141, Id elt: letepit, ſent iens ſiye l. peem abſci⸗ z alil (4). AI. ſennteh ogitere) tartifuo, unde lclt: gui maledi. winakberit, Jud ideo cieitn) . erlepidgtionen, Ullum, 131, lai. bunis el habetur, perillos 33, de. ftſüpertillun . 1. niam (albi) di. nmembrorumejts nde non diſcimm, uriTupum ) in morbum, qui Peraulum ſun] Gnin qgui zeriſte ded . Vetl. 20, chnler, trac. . , b. ehie ſolumgiur, t igneminamn dlleimus is lectionibus ſie oeis un Vr h lor. zic lidionem Mie inter⸗ Lex. Talm. fol. 2279., ,cap. 113,K inlta ,, ttoot, in Matih, ce⸗ Lipl conlen Mechil⸗ egator indnn wob, conler & Nummer a,. tligeum, ſuher guoln⸗ untort, Let. Taln fo. n lol 99.c0l 4 n AH dididlio , gue hie ſnalanitas & vilium in⸗ ad länm, 119, ..37. c, t Mechilt, i ,atur, contet. & ttalt, zanhedtin, 70,, P Sed num in mentem tuam venit, ut interficiatur 138. is, qui non interfecit? 139. ſed docet te hic (Scriptura,) quòd obligentillius, (qui percuſſus eſt, vulnera,) donec mani- feſtum fiat, utrum is ſanitatem fit recepturus, atque hic eſt ſenſus literalis: (nempè: quando ille ſurget & ambulabit ſfuper baculo ſuo, tunc innocens (ſive impunis) erit is, qui percuſſit; ſed, quamdiu non ſurget iſte percuſſus, non erit innocens (ſive impunis) percuſſor. Eod. verſ. 19. JZ. untummedö &‿ationem ejus] (Dictio Uνμ hic notat) ceſlationem operis ejus propter infirmitatem, & ſi abſciderit manum ejus aut pedem, . * . »* . . » * 4 4 »* 4 4 æſtimant 140. ceſlationem ejus ab opere propter infirmitatem, perinde ac ſi ille cuſto- diret cucumeres, nam etiam poſt infirmitatem 14 non eſt ille idoneus operi manus ac pedis; ipſe verò (percutiens) jam anteà dedit ei (percuſſo) pretium manus ejus & pedis ejus propter illius damnum, dicitur enim: manum pro manu, pedem pro pede. 142. E- od. verf. I 9. Et medendo ſanari curabit] uxtà Targum ejus (interpretatio eſt iſta:) per- ſolvet mercedem medico. 143. Verſ. 20. Si pereuſerit ſervum ſaum aut ancillam ſu- am De ſervo Chananæo loquitur Scriptura, vel (forté) non, niſi de Hebræo? lex di- õäs ⸗ . . * .—çA· . . 1 - . . cit: quia pecunia ejus eſt, 144. quemadmodùm (igitur) pecunia ejus ab ipſo in perpe- tuum poſlidetur, ita etiam ſervus ejus, qui ab illo in perpetuum emptus eſt, 165. & ee- ce fuit (ſervus iſte percuſſus) ſub regula iſta: qui percuſſerit aliquem ita, ut moriatur; 146, ſed venit (hic) Scriptura & excepit illum à regula, ut (percutiens) judicetur judi- 13 9. Sic verbum M, quod hic habetur, pPasſivà ſignificatione interpretor, punctis ſcil. hoc modo poſitis: 4, nam ſi puncta ita ponantur: " vel activam haberet ſignificationem, HM nemp?: occidet, id, quod huic loco non conve- nire videtur. N e e a. † hertum cuſtodit, V 139⸗ Nom ille mortispœna eſt afficiendus, qui a . in , ur ubi vide Ras Btum iaterfecit Licuti ſupra verl. 12. b. cap. ha- 47: Scit intta r. 24. H. c. habetur, ubi vid . betur, qui itaque non mrerteln i amatiemi⸗ 1I43. Conker. hie tract. Talm. Berachot, fol. 6e. a. . dus eſt Nceſlationis & ſanationis SS . . — na iberandusen, modo eſe ahern con-† & Bava kama fol. 84, a. & 85. a. b. ſicuti ad mar- FaeGur ounee as, 0 . Rine ALinem allegatur in naI meus b. loc, ubi vide & ſequentia „ usque ad: ee * Hebr. yVO —h hæc & fequent » us 4 1I44. Proht verſu ſequ. 2 I. H. c. habetur. & i, e, aàc ille, abfunt à MSto I, led ma E e . 445. Vel: qui in perpetuum ab ipſo poſſidetur, K. . 5ä . Ie. 140. Determinant, decidune, pronunciant, (cil. † nen itaque loquitur hic Scriptura de ſerro He- tert fetor. modòô annis ſervit, uti feprà v. z. h. c, habetur. 141. Id eſt: poſtiquàm ſanatas eſt vei ſanitatem /146. Sicuti ſuprà v. 1r2. h. c. habetur, Regula alu= termn illa generalis eſt, unde etiam fereus ſub illa rec epit, ſenſum hujus loci eſſe puto, quod percu em la e tlain ere tiens ſive lædens hoc calu, dum vfeil. manum vel viderur comprehenſus eſſe; ſed exeipit hoc loco Scriptura ſervum & ancillam. iam pretium ceſſationis ab opere propter debili- tatem, videlicèt pretium cuſtodis cucumerum. qui, quamvis manu aut pede careat; cueumeres tamen & hertum cuſtodire poteſt, iſtius modi igitur hominis læſi pretium determinabunt judi- ces tantum, quantum eſt ejus, qui cucumeres vel edem abſcidit, non ſolum pretium manus vel pe dis abſgiſſi præſtase debeat læſo; ſed præterea et- 590 ExoOPDI ciòô unius diei aut bidui, 147. quòd ſi non mortuus fuerit ſub manu ejus; ſed tardaverit- de tempore in tempus, 148½, dimittitur (vel abſolvitur percuſior.) Eod. verſ. 20. Ba- culs] De qualibet re, quæ idonea eſt ad interficiendum, Scriptura loquitur, vel (forſi- taàn loquitur Scriptura) de illa quoque re, quæ non eſt idonea (ſive apta & ſufficiens) 2d interſiciendum? lex de Iſiaelita (ſic) loquitur: & ſi lapide manus,* quò morietur, percuſſerit illum, 149. nonne iſta ſunt verba comparativa Propter Iſraelitam „utpote qui eſt res gravis ,non reus fit, niſi illum percuſſerit iſta re, quæ idonea eſt ad interficiendum, ut & propter * membrum (læſum vel abſciflum,) quod idoneum, (vel ſufficiens) eſt, ut moriatur per iſtam percuſſionem, nonne multo magis (id locum habebit,) ſi quis ſervum, utpote rem leviorem percuſſerit? 151. Eod. v. 20. Vindicando vindicabitur] ( DP' i. e. vindicabitur, nempè) morte gladii, & ſic illa (Scriptura) dieit: gladium — PpP i, e. vindicantem ultionem fœderis. 152. Verſ. 2 1. Veruntamen ſi diem unum aut biduuus perſtes fuerit, non vindicabitur] Si propter- unum diem ipſe (percutiens) dimittitur, propter biduum nonne multo magis? (ita ſa- nè eſt;) ſed dies (iſte hic intelligitur) qui eſt = P, 153. ſed quisnam ille eſt? (vi- delicèt) de tempore in tempus. 154. Eod. verſi 2 I. Non vindicabitur, qquia vetunia e- jus ſt Ecce alius, 155. qui illum (ſerv um )percuſfit, etiamſi ipſe (ſervus) tardaverit (ſi⸗ Ve ut quoad ſervum percuſſum talis ad hibita fuerit res vel tale inſtrumentum, quod idoneum ac ſufficiens eſtad mortem adterendam? confer. tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 79. a. futi in 'ne allegatur b, loc. ad marginem. 147. Id eſt: ut in judicio ventiletur atque cogno- ſcatur, an ſervus percuſſus unum diem vel bidu um ſupervigerit, confer, hic not. in pan en h. loc. it. tra , Talm. Sanhedrin, fol. 52. b. £ Bava kama, fol. 90. a. it. Bava batra, fol. 50: a. 148. Confer. quæ ad verſum ſequ. 2 I. H. c, num. 145. notata ſunt. 3. ⸗ R. Elias Miſrachi hic addit ac legit: n e Yy 1i. e. aut inſtrumento ligneo manus, ſic in ſeil. Sot. p. 9 1 5. n. 3. & p. 9 16. item Gur Arjeh ſol. I00. Ccol. I. med. & Mechilta, fſicuti ad mar= ginem allegatur in p n h. loc. . CAbp. XXI. 2150. (videlicèt) ſicuti aliquis 152. Vide Levit c. 26. v. 2 5. confer. & D. Wasgen notis Raſchianis editionis 'nan mnz hic un- cinulis incluſum habetur. 149. Prout Numer. c, 35. V. 17, habetur, ubi vi- de not. n. 22. 15%. Juxtè Hebræum: verba gravis & levis, id eſt: annon verba iſia continent argumentum à majo- ri ad minus? S KX Hebr. Anie 79iſtud & quod ſequitur, ueque ad: AN/- i. e. per iſtam percuſſionem, ablunt à MSto 1. & pro illis ſic legitur: Naea , „ e a e i. e. (quæ idonea eſt) ad in- terficiendum per (iſtam) percuſſionem, etiam in ſervo, qui res levior eſt, nonne (multo) magis (id obtinebit.) ͦͦJMVe 11. Seniſss eſt: nonne multo magis requiritur, 153:- Ideſt: tanquàm biduum, Rabbini autem dictionem iſtam u non ſolum de biduo; . — 1 . . . » . . — ſed etiam de longiori tempore intelligunt, con-= fer. R. Salom. ad Geneſ. c. 24. V. 55:& ad Le- Vit. c. 2 5,. V. 29. 154. Contfer. quæ ad verf. antec. 20. h. c. num. I4 8. notata ſunt, item Mechilta, ſicuti ad mar- ginem allegatur in pam nev h. loc. 155. Qui ſcil. non eſt dominus ejus, & cujus pe= cunia non eſt ſervus. qui percuſſit N& day i, e. ſervum alienum, ſicuti in Gur Arjeh fol. 100,. col. 1. fin. & col. 2. prine. habetur, vide &— 10t. in n- n . loc. confer. & tract, Talm. Bavakama, fol. 90. 3. & Ba a batra fol. 50,ae b. elpetlezl 2 Mllmhe tefe pforim loco⸗)ne ſot Alteq ann 1e. ollenſio vet 22. Mu . to, nimürün 164, Ut Alli 22, Mallaua (Ferbum V. fum centum (ecunie)e ebr. not jb. Rctio de leryus ille pe ſenzi domminn Po. 7. Conlet. & Dara kam .loc. Ut & h Alegaur, 151. Dire: im locohabetur (l. 4. 2. 159. Fiemti Dis 160. Prolt erd 161. Fige: alit RV. 14. ² Wonalten!: Pam ell: d Tum (vice lu tum, ſicin no MuIn. ſegti 4 Hebr. ) e i. I61. KAre: en AIr hie habe Mn uam d deledtercerent. ogbitut rel ſorl. enns Klaftcien) InAe,. ud morietl, lcet)ſen lemm, nonnemulto lerit, ,n, Eod Ve e glaci & lcill kefl. 162, Ferl. lio magis) (ltaſt. narnilleelt) (vi⸗ tur, uis eluri⸗ 4. g) tarigrenitſſ. — mtalisad hibita tuetit , quod idoneucn derendam? (onfet. in fl. ,9. a ati in loc,ad maginen. conſer. & D. W. gen⸗ 916, iem Gur Aljeh ethilta, ſcuti ad mar⸗ Pov heloe, um, Rabbini zutem on lolom de biduo; ge intelliountcon⸗ 14,7. ſſece 2c li⸗ Antec, 20, 4, c, hun. 1. chikes, ſieuti ad mar⸗ e eloc. gus ejus, & cjus pe⸗ hereuſſit N d) iͤe, Gr Atjen ſol. loo, habetur, vide & not. gler, & klac, Talm, 1 j, batta cl, 0,ibe CAp. XXI. alignis betculletitiſare, velabſeiflum. ) ebſeilim.) XX Hebr. i hæc Qqux hic habetur, ſignificat, dicitur etiam "ay, 17 rXODI. ve ſuperſtes fuerit) de tempore in tempus, antequàm moriatur, † reus erit. 156. Verſ. 22 ltcontenderint viri] Alter cum altero & (unus ex illis) ſibi propoſuerit 157. percu⸗ tere proximum ſuum; percuſſit autem mulierem. Eod. verſ. 22. Eipercnſſerint] (Di- ctio) a non ſignificat aliud, quàm impetum 158. & Percuſſionem, ſicuti (in illo loco:) ne forte Ri. e. impingas ad lapidem pedem tuum, 159., item (alio in loco:) antequâm ANi. e. impingant pedes Veſtri, 160. item (in illo loco:) in lapidem E 1. e. offenſionis. 164. Eod. verſ. 2 2. Et non ſit exitium] (Nempè) in muliere“ Eod. verſ. 2 2. Mulilando maläétabitur] (Videlicèt,) ut perſolvat pretium * foœtus 162, mari- to, (nimirum judices) æſtimant i63. illam (mulierem) quanti deberet vendi in foro, 164. ut æſlimando augeant pretium ejus propter uteri geſtationem. 165. Eod. verlſ. 22, Malitando militabitur] i. e. Exigent pecuniam ab illo (ſcil. percuſſore, ) ſicuti lum centum argenteis. 166. (verbum U, quòd hic habetur. in illo loco accipitur:) & W i, e. mulctentil- Eod. verſ. 22. Prout impoſuerit ei &.] i. e. Quantum (bpecuniæ) exegerit ab illo (percuſſore) maritus in loco judicii, ut imponatur ei mul- cta T Hebr. nnv irio, abfſunt iſta à MSto 2. 455. Ratio decidendi conſiſtit in eo, quia non eſt ſervus iſte pecunia ejus, qui percuiiit, nec ipſe ſervi dominus eſt, «onſer. hie not. in nm ree b/ loc. 157. Confer. hic tract. Talm. Cetubot, fol. 33. a. & Bava kama, fol. 42. 2. it. not. in mem h. loc. ut & Mechilta, ſicuti ibidem ad marginem allegatur. 15 g. Siye: im ulſionem, Heb. — 5 &, ſicuti hoc dccOhabetur, confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 74. 2a. & fol. 79. a. D 159. Sicuti Plalm. 9 1I. v. 12. habefür., 160. Prout Jerem. C. 1 3. V. 16. habetur. = 16 1. Sivez alliſionis, impulſionis, vide Eſai. cap. dL: N. 144. ð * Non autem a i. e, in prole, nam ecce ſeri. pruam eſt: 792 ) Le Re 1. e. percutiens vi-† rum (vide ſuprà v. 12. . cap.) non vero abor- tum, ſic in not. nn eot b. oc. exponitur, vid. num. ſequ. 162. M & ſequentia usque ad: P) i. e. mulctando mulcétabitur, deſunt in Ast L J. nam, quam diu infans, utero clauſus nec in lucem 4 editus eſt, dicitur dany, non oaα. ſicuti in Gur Arjeh fol. 100. col. 2, princ, habetur, confer. Præced. Sign.* S infrà n. 16 9. . v. 22. ventrem appellant Jurisconſulti uterum, quem mulier geſtat, vid. L. 12. æ. de Bonor poſſeſſ. 163. Sic verbum v hic imerpretor, contfer. c. ſequ. 22. v. 5. n. 1 9. vide & infra v. 34. H. c. n. 227. & V. 3 5. , c. n. 239. & Levit. c. 24. V. 20. num. 5 3. 164. Conſideratur enim ſœmina iſta hoc in caſn tanquam aneilla gravida, quæ in foro ve-= nundater ac quoniam gravida eſt, tantoò pluris &ſtimatur, confer. V. ſe qu. 2 3. b. c. n. 170. Se n. 17 1. item Gur Arjeh IOl, 100. col. 2, med. & tract. Talm. Bava kama, fol. 49. a. it. Cetubor. fol. 3 3. a. & fol. 34. b. 16 7. Id eſt: quia gravida fuit, ac propterès iliins Pretium augetur, vide num. antec. 1 64. it. tract. Talm. Cetubot, fol. 3 5. 2. & fol. 3 6, a, & San-= hedrin, fol. 74. 2. 166. Scil. ſiclis, i. e. exigant ab illo centum Giclos argenteos, prout Deuteron. c. 22. v. 19. habe- tur, confer. num. ſeq. 167. H. V. 2 2. † Hebr. yarwn, in MSto 1. pro eo legitur: Den j. e. Prout voluerit (atitus &c.) con- fer. hic tract. Talm. Erachin, fol. 7. 2. S& Megil- 13, fOl. 1 Bnd 4n⸗ fol. 111, b. — prol Eod. verf. 2 2. Et det] Percuſſorpretium foœtus. 168. E- od. verſ. 22. Per Judices] (Dictio beg notat i., e. judices, ut fenſus ,82 cta 167. propter iſtam rem. ſit:) juxtà pronuntiationem judicum. Verſ. 23. Si autem exitium fueri] (Nempéè:) in muliere. Eod. verſ. 23. Tunc dabis animam pro anima] Rabbini noſtri hac in re diverſimodè ſentiunt, nonnulli dicunt: animam (ſve vitam) ipſam; 169,. alii dicunt: pecuniam; non verò animan (ſive vitam) L (interempti,) perindè ac ſi is venderetur in foro. 170. Verſ. 24. Oculum pro oculo] Qui cœcum reddit oculum proximi ſui, is dat ei pretium oculi ſui, in quantum dimi- nueretur pretium ejus, ſi is venderetur in foro, 171. & ſic de omnibus (iſtis caſibus ſen- tiendum eſt,) nec aufertur membrum ipſum (illius, qui alterum percuſſir,) ſicuti expo- nunt Kabbini noſtri in eapite PH. 172. Veri, 2 §. Mſtionem pro nſtione] (Di- dio — ſignificat) dN i. e. plagam ignis, & hactenus quidem locuta eſt (Scriptura) de læſione (corporis,) cui ineſt deminutio pretii; 17 3. nunc autem ( lo⸗= quitur S. Scriptura de illa læſione,) cui non ineſt deminutio pretii; ſed dolor,* veluti quando alicui ungues veru aduruntur, (quo caſu judices) conſtituunt (ſive æſtimant tan- tum,) quantum aliquis fimilis ei, (qui aduſtus eſt,) vellet accipere, ut ejusmodi dolo- CAPXXI. hipſam: nam is, qui ſibi propoſuit interficere iſtum; alium verò interfecit, liberatur à morte & perſolvit hæredibus ejus pretium illius rem pateretur. Eod. verſ. 2 5. Vulnus] (Dictio an ſignificat) percuſſionem, quæ ſanguinem producit, quæ XN— i. e. findit (ſive vulnerat) carnem ejus, linguâà vernacu. 167. Sive: pœnaßec uniaria, id enim dictio Payy bot, fol. 30. 2. & fol. 3 3. a. b. & Chagiga, fol. II. hic ſignihcat; eſt tamen & a² i. e. pœna, . & Baba kama, Iol. 94. a. it. Sanhedrin, fol. . PR. 1. e. cui non ineſt pecunia, ſicmi 79. a. b. & fol. 87. b. in Gur Arjeh fol. 10o. col. 2. med. habetur, cu jus ſignificationis probatio deſumitur ibidem ex Proverb. c. 17. v. 2 6. Verb: Pre e i. e. punire juſtum, confer. & not. in = na D h. loc. it. tract. Talm. Bava kama, fol. 43 ⸗ a. 1 16 §. Sive: embryonis, confer. quæ ſupra n. 162. h. v. 22. notata ſunt; dabit autem prerium em- bryonis èe Y N WDN" i, e. præter pre- tium mulieris, uti in not. .a b, loc. . ..ꝭ habetur. 1373. Videlicet: quanti quis minoris venderetur 169. Scilicèt: dabit, qui ſic pereutiendo vitam . n foro, de duovide num. antee. 171. . ademit, confer. tra Ctat. Talmud. Sanhedrin, fol. Hebr. Vx 878 „ abſunt hæc à MSto I. confer. 74. a. & fol. 79. a. ſicuti ad marginem allegaturf quæ ſuprà ad v. 15. . c. D. 11 3. G& ad v. 19., H. in han rne h. loc. 170. Vel: quanti is vendi num. ſequ. 17 I. & V. antec. Levit, ce 24. V. 20. U, 54 . I Bava kama, fol. 83. a. b. iſtud caput octavum in Bava kama fol. 94. 2. ſicuti ad marginem allegatur in bynn wmow h. loe. confer. & v. ſequ. 2 5. n. 179. ae Levit. e. 24. V. 20. h. 5 3. Vide & ſupra v. 1 5. . c. n. 112. oſlet in foro „ confer. . cnter. me! tracd. Talm. Ketu — cap. Sign. *notata ſunt, vide & v. ſequ. 2 5. h. c. n. 177. confer. hic Bava kama, fol, 26, b. & fol. 1I71. Id eſt: quanti minoris venderetur in foro, confer, v. ſequ, 2 5. num. 173. . tractat. T alc. 1I72. Id eſt: lædens ſeu vulnerans; eſt autera . (Cib. XIl. Aauillalleſione ümtedcitll (pretium ,pl a etiam SZ . muanus ejivs; yelobjicete rumelt ei, pka eccre vel teipe ita magnum fulit dolorem. ſonem, in qu⸗ ejus; 112. ſign in illo loco acc Aun ejus iet ——.— 174,. Fic tedo hi 4 . nabetur, namil haltenusimpre fer not, ad Hio Verb. c, 13, . y. ldelt: Pto eicſſionis, mtio fciend legitur Nn; Pront illzelt, 1)t. Conler, i⸗ II . al el 1)) Seil corpori litct, hightl P.2 94 egit. I inler, Talm. k idelapri dig, 241 dign 179. el. eſtam 11, Ud etism P quod etian exe hie ſpjechim, 19 v. le m ſ 179. De quo V. ameß ubi GNI. CApP. Xk. IA: navreure; 174. omne(autem æſtimandum eſt, ſecundum id, quod eſt 177. (nimirum) ſi in illalæſione) eſt deminutio pretii, teſtituit(l-ædens) damnum & ſiclæſus) ceciderit in le- ctùm, reddit (lædens mulctam) pro ceſſatione(ac opere & pretium ſanationis 176. ut & ((pretium ppro deformitate 177.ac dolore; Scriptura autem iſta ampliat, 178. & in (capite) nſoetue. 11. E. ogices ufenlls fieg] Nempe) ini noſin hac inte † m; 169. ali dieunt:. opolvitintetſicete eusptetintmilins Okulen ryocul in quantum dimi⸗ 1s lis aſibuslen⸗ Küſſit,) ſicuti eao⸗ ,rronſine] (Di- nus quidem ocuta 3, nuncautemn (10⸗ ſeddolot, veluti ve aſtimanttal-. ut ejnemoci 0lo⸗ ercuſtionem ner 1s lingnavernecb. I. ,5,5 lngign ,o n it⸗ anheedtin, tol. s Fenderelur in ſoro⸗ 173. i1,tlathzt. Thlen. vulnetans; ell autelnn Pava kema (0l. 54r7 zur in dr ſ. be 179. ze Lelit. . praf. IſhceII!, Uis minotis vengeretur antec 17l nxc MNo l Conket n, 113, 40 7 10. 1 õ — ¹EN 179. explicant illud Rabbini noſtri, quòd reus fiat lædens) ratione doloris etiam quoad caſum damni, ita, ut, quamvis (lædens) ſolvat ei, (qui læſus eſt) pretium manus ejus; non tamen illum liberent (judices) à doloris (repatatione.) ſi quis dicere, (vel objicere) velit: poſteaquâm emit 180. (lædens)manum ejus, (qui læſus eſt,.) libe- rum eſt ei, præſcindere illam, per quameunque rem ipſe voluerit; * veruùm poſlunt di- cere (vel reſpondere judices:) potueratille (læſus) præſcindere eam venené, quo dhon, ita magnum affert dolorem; iſte autem (lædens) Præſcidit illam ferrô eique (læ o) at⸗ tulit dolorem. 18I. Eod. verſ. 2 . Tamicem] (Dictio 1) fignificat percuſ- ſionem, in qua ſanguis colligitur nec egreditur; ſed rubedin ein inducit carni reſpectu ejus; 182. ſigniſicat autem linguâ vernacul 4: taſche, *veluti (dictio , in illo loco accipitur:) & pardus DHnnt i. e. liventes maculas ſuas, 183. Tar- gum ejus (hic habet:) QPρ“ (quæ vox) notat — an i. e. Percuſſionem, 184. 2ð oddd 2 lin- * — — * . . X . . 174. Sic reddo hic: &aaa, prout in utroque MSte habetur, nam iſtud 3, ſicuti in editionibus, hactenus imprefis, legitur, eſt mendoſum, con- fer. not, ad Hiob. c. 9. v. 17. n. 12. it, ad Pro Verb. c. 2 3., V. 29. num. 13. 175. Id eſt: pro re ſubjecta, intuitu læſionis ſive percauſſionis, quæ facta eſt, ſecurdum hanc æſti- matio facienda eſt, in MSto I. pro dene r ee legitur enmb n . j. c. pro ratione plagæ, prodt illa eſt, =UYMUMWUw 176. Confer. hic, quæ ſuprà ad verſ. 1 5. h. c. n. 113. & ad v. I 9. H. c., n. 13 6. notata ſunt. 177. Scil. corporis, ſic dictionem a hic inter- pretor, Lightfoot, in Matth c. 5. v. 4 1. p. 2 84 edit. Lipl. vertit: opprobrium, Buxtoif in Lex. TLalm., fol. 699. tranſtulit: ignominiam, 24. Sign. “ 178. Vel; eſt ampliativa, abundans & extenſiva, ita, ut etiam pretium ratione doloris includat, quod etiam exemplum, à Commentatore noſtro hic ſubjectum, oſtendit, confer. ſuprà Exod. c. 1 8. V. I. . 5. & infrà Exod. c. 34. V. 20. n. 50. 179. De quo v. antec. 24. num. 172., etiam di- ctum eſt, ubi vide ſis. 180. Id eit: poſtiquàm pretium manus ejus, quâ ælus eſt, periolvit. 21 * Hebr. Aew p yna, abſunt iſta à MSto 2. G in MS 0O 1. non iſta ſolum deſunt; ſed & lequen- tia, usque ad: da i. e. venenô. 1 ⅛ 1. Et i deò ex iſta ratione, jam allegata, lædens tenetut etiam ad doloris reparationem ſive ad Pretium pro dolore ſolvendum, etiam ſi ille dam- num i. e manus jacturam jam reſarciverit læio. 182. Scilicèt: carnis vel: carni,, quæ eſt circà il- lam (percuſſionem, )id eſt: caro ſie pereuſſa non non amplius retinet nativum ſuum colorem; ſed rubor ei per tumicem in loco, ubi illa percuſſa eſt, inducitur, confer. quæ ſuprà ad verſ. 15. h. c. n. I1I4., notata ſunt, it. tract. Talm. Bava ka- ma, fol. 94. b. “ Ita hie exprimo: &ναπα, ſic enim literis trans- poſitis legendum pro ν, uti in M1S4t0 ha- betur „ in MSto 2. legitur: &, in Baſil. Sp in Amſtel. N 1983. Sicuti jerem. c. 13. V. 23. habetur, ubi vide Ralſchi not. ”ꝗMẽ 184. Latina verſio paraphraſi Chaldaicæ tàm Ar. Montani, quàm P. Fagii hic habet: livorem. 5SSsg EKODI. lingua vernaculà: batture, † ſic quoque (dictionem:) U i. e. aduſtas (ſpicas) vento orientali, 18 ˙. (Onkelos vertit:) 5 5ν id eſt — Ws percuſſas vento, , ſic quoque (accipitur in illo loco:) ſuper PDN i. e. ſuperliminare, 186. (quæ di- ctio) inde habet nomen, quia janua percutitur 187. ad illud (ſuperliminare.) Verſ. 26. Oculum ſerviſui] (Nempé:) Chananæi; aſt Hebræus non egreditur propter den- tem & oculum,* ſicuti diximus (in illo loco, ubi habentur iſta verba.) non egredietur, „ . C „. . . 5 4 — . . . . . ficuti ſervi ingrediuntur. 188. Eod. verſ. 26. Pro oculo jus Idem * obtinet in viginti quatuor ſummitatibus 189., membrorum, (uti ſunt) digiti manaum atque pedum, ut & ambæ aures ac naſus atque membrum virile; 190. (ſi unum ex iſtis fuerit corruptum vel abſciſſum, ſervus liber erit dimittendus;) ſed cur (hic) dicitur: dens & oculus? nam: ſi diceretur: oculus, nec diceretur dens, poſſem dicere, quemadmoduùm oculus, ** qui ereatur cum ipſo (homine;) ſic & omne (membrum) quod ereatur cumillo (hominé⸗ hic intelligendumeſt;; ecce vero dens non creatur cum ipſo; ſi au tem diceretur: dens nec diceretur: oculus, poſſem dicere, quòd etiam dens infantis; quem tamen ille (in- fans) mutat, (hic ſit intelligendus,) ideò dicitur: oculus. Veri. 2,8. Si bos cornn † pe- zieri] Idem ac bos eſt (hic) omne jumentum & animal ac volucris; 197. ſed lo- quitur (hic) Scriptura de eo, quod exiſtit. 192. Eod. verſ. 2 8. Nec comedetur cipalis, unde argumentum deſumitur quoad vi- ginti quatuor ſummitates membrorum, excipi- tur autem caro, quæ reſtituitur ſive redit ad pri- ſtinum ſtatum, prout ibidem habetur, confer. hic tract. Talm. Baba Kama, ful, 26. b. & Kid du- ſchin, fol. 24 b. ò” 9. Hebr. Pi eN) i. e. caput membri genita- lis ſi ve glans, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 40 07. V † Sic reddo NATTWa vel & Wn „ prout in MSto z. legitur. . 185. Prout Gen. c. 41. v. 6,: habetur, ubi vide not. n. 7. 2986. Sicuti ſupra Exod. C. 12. v. 7. habetur, ubi vide Raſchi nor. n. 50. j 7987. Vel: alliditur, vide Geneſ. dict, c. 4. v. 6. n. † 7. confer Raſchi not. ad Zachar. c. 14. v. 19. n. 40. ac Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur 19 CAP. XXI. in H h. loc. vide & Deuteron. c. 12. V. 30. n. 0 5 * Hebr. 3 Wa, in MStO z. pro his legitur: ν . P 8 i, e. propter ſummitates membrorum. 2198. Vide ſupraà v. 7. b. c. ihique not. n. 49. con- fer. & not. in pan mnew b. loc. it. tract, Talm. Kidduſchin fal. 24. 2. b. „x Hebr. ), ſic in utroque MSto hic legitur, unde fſupplere volui. 299. Sive: extremitatibus membrorum, confer. quæ ſuprà ad v. 7. G. C. n. 5 I. notata ſunt, vide & Levi. c. 1 3. V. 14. n. 2 6. & Mechilta, prout allegstur ad marginem in p-r nov h. loc. ubi in notis dicitur, quod oculus ut & dens, (de qui- bus hoc Veriu 26., & ſequ. 27. agitur,) iint D-n PYY 3 Pan i, e. principalis ſtructura ſiye locus prin- XXXα Hebr. nb, hæc S ſequentis, usque ad z n , ere i. e, etigmdens infantis & c. ab- ſunt à MSto 1. ſed malz P † Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 56. b. & Bava Kama, fol. 2. a. b. & fol, 39. a. & fol. 42. bi it. Ki dquichin fol. 2 6. b. 19 1. Senſus eſt: quod de bove hic dicitur, ſi ho-= minem interfecerit, idem ſiatuendum eſſe etiam de coeteris animalibus, confer. num. ſequ. 192. HYy. Contel, ce S&E V. 33: h. c. n. 21 8. & n, 222. 192. Id eſt: quod fit, vel fieri ſolet, quia boves cornu petere ſolent, unde ſæpè mors hominis ſe- . —2 . . 1 1 . quitur, ideo exempli geatia hic de bove loquitur 8. Scriptura ; nec tamen coetera animalia propter- ſequ. 22. v. 1 9. n. 960, vide & Mechilta, uti in b, log. allegatur ad marginem. 1 ea excluduntur, vide num, antec. 19 1. & cap. . D 122ẽ — , 8 4 CN. N. anrtuun botelk,u⸗ uid acitlex ut poltgvin⸗ õ chete en boe laminde petel iiteraliseſt k ciatum fuit GeſLomino be mnluutartiii tellibas adhibt tseſtnosVIE at: A colnu pe — 5 Hebt. 8 N e.. 19. Vilelerin 7.71.le lli in On 1 ie. SFe: wili cyipotel con 1, gn, il, tract, 14. à. b. & K ma, fol. 41,4. 19 7 De ſonii Mic à Kabbinis 1gt, 196. Sie: nudiu hoe ſenlu dicti tur, conlef. M Bavakama ſol gantun in O. Kabbini, quo⸗ (diegere, ur col. 3, Prin, qgio, dum md legetitur, vide e, wr! um. perelitn Vente, ure, 196 14 kl minte.) Nel, R rin. non Egrecietur, obtinet irſigini r crt Pedumyut 4 al “ 35 mcllis an, . dumillo komine, tem diceretur: dens ein tamen! lle (in. ligemut 4 D menn Ur “ 144 Pki. Nete etur, eon Pfer. hic fol 20,b. 4 itr⸗ Ennn embri gerüis. . D Ualmne, 1. 400, lagten tige usie 1d. dens inkantis 1b. Beraehot, f0) 56,b. fo. 39.4 ſol 41. D voyehie dicitur, ho⸗ Aatuendum elle eliam (ur i⸗ ute. num ſet, 19, 272 ei ſolet, uin boſes Zpemots hominis ſe⸗ bie gebore loqnitu etetzanimalia proptet⸗ n. Amtet, 19 1, h). le& Mechila, utiin guurad marginem⸗ gquo, dum ma ando finditur venter ejus, fotus H r Hiebr, r nr abſont. h3 M540 2conier⸗ CAP. xMJI. FgOD. .o a] Juxti ſenſum Iiteralem T TiSdieſenf. lapidibus obruetur ri poteſt, quod iſtud ſit cadaver; prohibitum autem eſt comedere 193. cadaver; enimverò quid dicit lex: nec comedetur caro ejus: (nimirùm hoc innuit) quòd, etiamſi bos) macte- tur, poſtquàm judicium ejus peractum eſt; (tamen) prohibitum ſit, comedere (illum:.) commodum 194. autem quod ſpectat, unde probatur, (Etiam hoc prohibitum eſſe, per- cipere ex bove lapidato?) lex (hic) dicit: & dominus bovis erit PJ 19 . tanquàâm ho- mo, qui dicit proximo ſuo: egreſſus aſt iſte N. Pi. e. purus 196, de opibus ſuis nec ul- lam inde percipit btilitatem, 197. & hæc eſt expoſitio ejus allegorica; aſt ſenſus ejus literalis eſt (iſte:) juoniam dicitur de illo (bove,) ſuper quo teſtibus adhibitis denun- ciatum fuit domino: 198. etiam dominus ejus moriatur. 199. idcircò opus fuit dicere, de (domino bovis) inſonte: & dominus bovis erit innocens. † Verſ. 29. Ab beri &u nu dius tertius] Ecce (hic habentur): tres cornu petitiones. 200 Eod. verſ. 29. Et te- Mibus adhibitis admnitus ait dominus ejus] (Verbum ) ſigniſicat præmonitionem, teſtibus adhibitis factam, veluti (in illo loco.) I YHIi. e. conteſtando conteſta- tus eit nos vir ille. 201. Eod. verſ. 29. Et occiderit virum * &c.] Quoniam (hic) dici- tur: ſ cornu Petierit, non mihi 6 aliter in mentem venit, cogitare,) quàm ſi interfecerit. Dddd 3 illum x Hehr. l hæs Verba textus cri blum MsSto 1. 193. Vide l evit. c. 22. V. 8. conter. & e, . 22. v. 31. n. 1 I4. ac Bava Lamsa fol. 54. a. b in S'nan nev hiead marginem adducirur. 194. Sive: utilitatem, quæ ex bove lapidato per cipi poteſt, confer, hic Gur Arjeh fol, 100. cO. 2. Hn. it. tra . Talm. Peischim, fol. 22, b. & fol. 2 4. a. b. & Kidduſchin, fol. 26. b. it. Bava ka ma, fol. 4d. a. b. & Temurah, fol. 30. b. 19 5. De ſignificatione iſtius vocis, quo ſen’u illa hic à Rabbinis ſumatur, vide Paulè poſt num, 196: 2196. Sive: audus, vacaus ac deſtitutus bonis ſuis, hoc ſeniu diétio o hig ab autore noſtro ſumi- rur, confer. Mechilta ut & Sanhedrin fol. z. ac Bava kama fol. 41., a. ſicuti ad marginem alle gantur in nan r, h. loc. 197. Confer. c. ſequ. 27. v. 3 1. n. 117. ſtatuunt Kabbini, quod prohibitum fit, etiam o ie comedere, uti habetur in Gur Arſeh fol. 100. col. 3 3. .princ., eſt autem op la jumentum, in reperitur, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 179 1. .ſicuti K Confer. tract. Talm. Kidduſi. hin, fol. 34. a. & Ba“ rract. Talm. Bava kama, ſol 13. b. fol 42. b. & fol. 43. a. it. ſol. 4 5, a4. 19 8§. Nempè: quod bos ſit cornupeta, confer. i in⸗ Ir à verſ. 3 5. H. eap. n,. 23 8. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1583. confer. & Levit. c. 2 4. v. 15, n. 47. 199. Zicuti verſi ſequ. 29. h. cap. habeiur. † Confer. hic tract., Talm. Kiddufſchin, fol. 26. b. & Bava kama, fol. 42. a. b. 200. Videliceèt, quæ factæ ſunt tribus diebus ſve temporibus diverfis; ſecus eſt, ſi bos ter ecg dem die cornu pelierit, nam hoc caſi on habetur ille pro cornupeta, ſicuti cenſent Rabbini, vide in- fra verſ. 36. h. cap. D. 247, confet. etiam Me- chilta ac Bava Kama fol. 2 3. b. ſicutiad margi- nem allegantur in a n , loe. dominus i- taque bovis cornupetzæ admonitus non fit reus, 2ð quarta vite bos eornupe- tierit, ſi ſic in not. α ν hic expanitur, coen- fer. S Jal kut Part. I. fol. &9. col. 2. m. 101I. Proht Geneſ. cap. 43 V. 3. habetur, conſer. Levit. c. 20. Veri. 27. n. 5§ 5.: it. tract. Talm. San- hedrin fol. 19. a. V kama,fol. 1 7. 9: G ſol. 423 a RKfol. 4 be⸗ —„ 202. In Gur CAb. XXI illum cornu petitione; (aſt ) occiderit illum morſu, 202. impulſione, calcitratione, unde probatur, (etiam hos modos interficiendi hic comprehendi?) lex (hic) dicit: &: occi lerit. 20;3,. Eod. verſ. 29. Etiam dominus tjus moriatur] (Nempè:) per manus Dei, 204., forſitàn etiam per manus hominis? (item alibi dicitur:) homicida eſt, * propter lex dicit: morte moriatur 2½535. percuſſor, homicidium ejus (itaque) tu interficis il- lum; non verèò occidis illum propter inferfectionem bovis ejus. 206. Verſ. 20. Kire- demptionis pretium ei ſuerit impoſitum] (Particula) iſta & non eſt ſuſpenſiva, 2 7. ecce enimilla (accipitur,) veluti (in iſto loco:) & i. e ſi pecuniam mutuam dede- ris, 208. (ubi idem, ac) νNπ. öſignificat, (ut ſenſus ſit:) hoc eſt judicium ejus *ut imponatei Synedrium pretium redemptionis. Eod. verſ. 60. Dabitpretium re- demptionis animæ ſuæ] (Nempè:) pretium ejus, qui damnum paſſus eſt, prout ſentit R. Iſmael; ſed R. Akiba dicit, pretium ejus, qui damnum infert. 209. Verſ. 31. Aut ſi f- lium cornu petierit] Filium, qui eſt parvus. 210. Eod. verſ. 3 I. Aut fliam] Quæ eſt parva, quoniam dicitur: & occiderit virum aut fœæminam,² 11. forſitàn ille non erit re- us, niſi propter majores ætate? lex (hic) dicit: vaut filium cornu petierit aut filiam, ut- reum iſti modi recenſentur: p'ya,5 ,AHe ,e,n i. e. cornupetitio, morſus, procubitus, calcitratio; autor autem noſter dictione 35 πä. e. impulſio- ne comprehendite mni. e. procubitum, ſicuti in MSto I. & in notis Dnam new), loc. habetur, tonfer, Sg infs vert. 3 5. 4. cab. n. 23 . ir. n0. Talm. Bava kama, ſol. 1 3, b. & fol. 44. b. it. fol. 112. b. & Bava batra, fol. 2 8. b. 203. Mors itaque hic ſpectatur, quocunque mode ex quatuor iſtis, num. antec. 202. dictis, illa ho- mini adferatur ab animali, vide not. in dnor nee b. loc. .Y”MV 204. Sive: morte Diviniths immiſſa, confer. Le- vit. c. I. V. 4. n. 52⸗ 205. Sicuti ſuprà verſ. 12. H. cap. habetur. XX Vid. Numer. cap. 3 5. V. 16. confer. hic tract. Talm. Bava kama, fol. 42. b. & fol. 43. a. it. fol. 44. b. & fol. 45. a. it. Sanhedrin, fol. 2. a. G 1110, Confer. quæ ad cap. antec. 20. verſ. 10. num. 4. 8. notata ſunt, it. tract. Talm. Bava kama, ſol. fol. 15. a. it. fol. 7. a. 206. Id eſt: propterea, quod bos ejus interfecerit a⸗ lium, non occidis, confer. hic tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 15. a. ſicuti ad marginem allega tur in nan rbw b, loc. dominus itaque boyis cornupetæ non interfcitur per manum hominis, ſed morte Divinitus immiſſà. Arjeh fol, 100. col. 3. med. quatuor tata ſunt, vide & Gur Arjch fol. 100. col. 3, circà fin. it. tract. Talm. Ketubot, fol. 37. b. & fol. 42. b. & fol. 43. b. it. Sanhedrin, fol. 1I 5. b. & Erachim, fol. 6. b. ”Zñ 208. Confer. cap. ſequ. 22. verſ. 2 5. ibique Raſchi not. n. 84. & n. 85. vide & net. in anm r h. loc. & not. ad Hiob. c. 42. v. 8. num. 12. * Id eſt: hæc eſt condemnatio vel poœrna ejus, nem- pè domini bovis cornhpetæ, (cil, ut ſolvat pretiuum redemptionis. 209. Ac decilio eſt juxtà R. Akivam, ſic in Gur Paf Na ) i.e. prævaluit ſententia R. Akivæ præ ſocii illius (fcil. R. Ilmaéêlis ſententia,) nam is, qui damnum intulit vel æſit, eſt reus mortis, proinde ille quoque pretium redemptionis animæ ſive vitæ ſuæ dare debet, ſicuti in Gur Arjeh loc. al- leg habetur, confer. & Bava kama fol. 2 6. a. & fol. 2 7: 3. G& fol. 40. b⸗ it. Maccot, fol. 2 b. S. 3. & fol. 3 J. a. & fol. 43. b. & fol, 44. a. 211. Proùt verſ. antec. 29. h. cap. habetur, con- fer. hic Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in Man mnov' h. loc. ubi vide etiam notas. 3DPP i. e. 407. Sive: conditionalis & in arbitrio poſita, con- fer. quæ ſuprà ad Exod. c. 20. V, 2 5. D. 118. no- propter parvos, ablunt à MSto z led Arich fol. 100. wol. 4. med. ubi : 05 — Tfeun ficiatr „ X* Hebr. n nyn, hæc & ſequentia, usque ad: 797 (enarios 113. nlor) ſcliect Colonlenle. iutzledille ean dicitur naml neiu?ſed hoc unuem, 216, ,00. it, abſolvitur; Lod, vetl. 33. inomni (S. d0 (i dabbetho⸗ guetnadmoden — 111. (Onler. Allegatur in ubot, ſol. 1 DN Vel: dectetun hrum, id ell: 1r deerminat, i. Hebt. M, era Mlr, v. zſbett lur P e. Arg 114, Hedr. n, Talmn fol 59. 16.). ꝛneli 0d e, 25. . 39 D l . Conter, qu 7 H ) verl. 59. 31 rev il hot lel 49 bit io à. 1 Corler mch 49. b it l. 16, d eſt: o. quO alius polk neec limoert, Dümn inde eeutt 0l l ptine, Ni iſetbditur, i (A4A). XXI ne, calcittatione, ler bie) Si NK. npe) Per mands ur 10,,percuſſor, † le) tu interfeisl. Verl. 30, dt . ſuſpenlina,:. im motuam dele. celt udicinm ejs Dabitpretiumtet eſt, proutſentit h. Verl. 31. At/f⸗ Atfliem Qux t. tdnille non erit te. erit aut fliam, dtt. feumn htol. 100, 1o, cinei bot, ol. 37,b, l nhecrin, ol, 15,1, etl 27. bigte heſeni not. ia N Nb/, V. J. hulmn I11 liovel cena ejußnemn. 2 ſl. Ktlohat gretim I. Aivam,ſt in Gr ed, Abi: 0. rſententis Auiræ ix is ſententis, )nam is, zſit, ell els oltih, mledemptioliseniie eutiinur⸗ . kama f0, 25. 4,l0 1 cch101,1, P tet, 20, el 10,nn⸗ Talmn. Bayd Pamna, ſo G.b. fol, 44,17 , coy. hebetu lol⸗ eem allegalllt 40 meteſtemel 9 ige etiam 01, t. gnentigcen 059 zplunta Moto l Lenbea. — ExODI. 5787 CGolonienſe.? rj. Verl. 33. Si Aperuerit tem, 216. quòd ille ſit reus. Eod. verſ. 33 in omni (S. Scripturæ) loco; ubi dicitur: reum faciat propter parvos (ſive minores ætate,) perinde, ac pro pter majores natu (oc- ciſos.) Verſ. 32. Siſervum aut ancillam] (Nempéè:) Chananæos. 212. Eod. verſ. 22. Triginta ſielos dabit] Decernit hoc Scriptura * tàm in eo (ſervo,) qui valet mille- denarios, 213. quàm in eo, qui nonniſi unum valet denarium, 2 14. pondus autem (ſeu valor) ſicli eſt quatuor aureorum, qui efficiunt dimidium unciæ, juxtà pondus rectum aliquis ſoveam]) (Nempè:) quæ tecta e- tat; ſed ille eam retexit. Eod. verſ. 33. Aut ſifoderit † aliquis foveam] Cur (iſtud hic) dicitur? nam ſi propter apertionem aliquis fit reus, nonne multò magis propter foſſio- nem:? ſed (hoc ideò hic Scriptura dicit,) ut includat etiam illum, qui fodit poſt fodien- Nec ilam operuerit] Ecce ſi illam operue- rit, abſolvitur; de eo autem, qui fodit autoritate muiltitudinis, 2 17. loquitur Scriptura. Eod. verſ. 33. Bos aut aſinus] ldem judicium eſt de omnibus (aliis) jumentis, 218. nam bos aut aſinus, diſcimus illum bovem, 219. qui Sabbatho quieſcere debet, dicitur enim: ut quieſcat bos tuus atque aſinus tuus, 220. gquemadmodum (igitur) ibi omne jumentum atque animal (intelligitur nomine) bovis, nam 2712. Confer. & hic Mechilta, ſicuti ad marginem allegatur in o O h. loc. it. fract, Talm, Ke- itubot, fol. 42: b. & Bava kama fol. 4 7. a. ac determinat, vide not. in nof rD h. loc. 213. Hebr. U7, erat olim quadrans ſicli arg entei, vid. infr. v. 3 5. H. cap. n. 2 44 n tur kPI. e. argentesss: 0d. c. 2 5. V. 39: n. 179. l 215. Confer. quæ R. Salomo ad Exod. dict. eap. 25. verſ. 39. annotavir. xrX Vid. hic tratt. Talm. Bava Kama,fol. 19. b. & ”?YMVMWUv † Confer. tract. Talm. Baya kama, fol. 4 8. a. &£ fol. 49. b. it. fol. 50. a. & fol. § 1. a. b. 216. Id eſt: loquitur hic lex eriam de illo caſu, quo alius poſt primum fodientem Ifodit foveam nec illam operit, quòd ille tunc reus ſit, ſi dam- num inde lecutum ſit, confer. Gur Ar'eh fol. I0o r. col. I. princ. vide & nof. in on o h. loc. X Vel: decretum hoc eſt Scripturæ, ſic juxtà He- bræum, id eſt: lex pretium iſtud certum ſtatuit MStO I. pro legi 214. Hebr. , de hac voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 559. & Lightfoot. ad Matth. c. 5. v. f 26. p. 27 I. edit, Lipſ. confer. & R. Salom. ad Ex- fol. 49. b. it. fol. 50. a. b. & fol. 5 1. 2. & fol. 91. bitorum & alius ſup erveniens illam ad decem cu- bitos perfecerit, quod poſterior iſſe reus fiat, ſi damnum inde ſecuthm ſit; prior autem non tes neatur, videatur & tractat. Palmud. Bava kama fol. 5 I. a, ſicuti ad marginem dicti panm rnbe ibidem allegatar. 21I7.: Sive: lieentia ac poteſtate multorum, excipi- tur itaque, ſi unius autoritate ac licentia quis federit vide trackat. Talmud. Bava kama fol. 46. a. it., fol. 5 5. b. ſicuti ad marginem allegatur in N M h. loc. ubi vide ſis etiam notas, con- fer. & Gur Arjeh fol. 101. col. I. princ. item verſ. ſequ. 34. . 224. ac not. in DO, ubi Bava kacqa foh. 49. b. allegatur, vid. & Sevachim, fol. 66. z. ð 219. Confer. quæ ſuprâà ad verſ. 2 9. h. cap. num. 19 I. notata ſunt, conſer. & tract. Talim. fol. 2 8. b. S fol. 5o. Db. 219. Id eſt: illud animal intelligendum eſſe diſ- cimus, quod Sabbathe debet quieſcere, non itaque bos aut aſinus ſolum intelligumtur; ſed eriam alia animalia, quæ Sabbatho quielcere debent. 220. Sicuti Exod. cap. 23. verſ. 12. habetur, con⸗ fer. tract. Talm., Bava kama, fol. 53. a, b. & fol⸗ ubi ſeribitur, ſi quis foderit foyeam noyem cu- 4 nam ecce dicitur alio in loco: & omne jumentum tuum; 221. ita && hic omne jumentum & animal, tanquam bos (intelligitur,) nec dicitur (hic) bos & aſinus, nilſi (co ſenſu, ut intelligatur) bos & non homo, aſinus & non vaſa. 222, Verſ. 34. Dominus * ſovee] i. e. Foſſorterræ, 223. licèt fovea non ſit ĩpſius, quia fecit illam autoritate multorum; 22a. (tamen) fecit illum Scri- ptura dominumillius *(foveæ,) ut eum efficeret reum, ſi damnum exinde ortum ſit. Eod. verſ. 34. Pecuniam reſtituet domino ejus] (Verbum) Q (ideò hic ex abun- danti uſurpat lex,) ut includat æſtimationem pecuniæ * etiamſi (tantum ſint) furfu- res. 12 5 Eod. v. 3 4. Qued autem mortuum eſt, ipſias erit (Nempè:) ejus, qui damnòè affe- Rus eſt, :226. (nimirum judices) æſtimant 227, cadaver atque (is, qui damnum paſſus eſt.) aufert illud pretiò(à judicibus æſtimatéô)atque rependit ei (damnum palſo)is, qui dam- num intulit, præterillud, 22 8§. etiam ſatisfactioné damni ejus. 229, Verſ. 3 5. Si ferirerit) (Vetbum Rhic idem ſignificata, ac:)Pi. e. impulerit(ſive impetum fecerit) tàm cornibus, quàm corpore ſuo ac pedibus atque etiam motſu, qui fit dentibus ejus, 230. omnes (iſt modi læſionis) comprehenduntur (ſub voce:) N), quia H nihil aliud ſigniñcat, quàm i. e. percuſſionem. Eod. verſ. 3 5. Bos viri] (PN hic idem elt, ac:.) O) — W% i. e. bos alicujus. Eod. verſ. 3 5. Tunc vendant ð 221. Vide Deuteron. c. 5. V. 20. confer. & cap. an. tftec. 20. v. 10. ubi in genere dicitur: & jumen- tum tuum. 212. Ergo bos & aſinus hice ſaltem exempli gratia adducuntur nec cœtera animantia excluduntur, confer. ſuprà verſ. 28. b. cap. n. 191. vide & tractat. Talmud. Bava kama fſol. 52. a. prout al. legatur ad marginem in ba h. loc. ubi⸗ vide etiam notas. X Confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 66. a. 223. Sic mopr Yya hic interpretor, nam von in- ter alia ſignificat etiam fodere, ſicuti in Aruch habetur, prout in Dictionario Hebræo-Chaldai- co Boderiano, quod operi Reg. Hiſpan. Bibl. an- nexum eſt, habetur. 224. Sive: autoritate publica, confer. hic, quæ ad verſi antec. 3 3. b. cap. num. 2 17. notata ſunt. Hebr. oyan, in MSto 2. pro eo legitur: 1* &νi. e. perinde, ac ſi ipſius eſſet (ſcil. fovea.) K Vel: id, quod valet pecuniam, ſic Hebr. bn etiam vertere poſtſiss. . 225. Id eſt: etiam in te minimi pretii æſtimatio pecuniæ hie facienda eſt, confer. tractat. Talm. Baba kama, fol.7. a. & fol. 9. a. it. ſol. 19. b. ir. fol. II. a. & fol. 14. b. & fol. 52. a. it. fol. 54. a. b. οαραπ quoad dictionem palb vide D. W'a- genſeil. Sot. p. 3 53. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1416. & fol. 19 64. vid. cap. ſeq, 2 2. V. F. n. 23 22 6. Confer. quæ infrà ad verſ. 3 6. b. c. num. 24 8. notata ſunt, vide & not. in Manm mneo b. loc. 227. Hebr. Pmu gonfer. quæ fſapra ad v. 22. h. C. n. 16 3. & ad V. ſequ. 3 5. H. C. U. 2 3 9. notata ſunt- 228. Vel- ſfuper illud, ſcil, ceadaver, ſic hy hic explica, ut ſenſus ſit, quod lædens non folùm læſo ſatisfacere debeat pecunià ob damnum illa- tumns ſed quod læſo etiam eadaver adiudicetur certò pretiò, vide Gur Arjeh fol. 10 1.«Ol. 2. princ. confer. ttact. Talm. Bava kama, fol. 3. 2. 229. Scilicet: læſi, i. e. reſarcire debet læio etiam damnum, quod ipfſe paſſus eſt, confer. hic Me- chilta & Bava kama fol. 7. a. it. & fol. 10. b. it. fol. 5§ 1. a. &fol. 5 3. a. b. Gfol. 54. a. vide man ne ibique notas. 1 Hebr. de,abſunt iſta à MSto I. 230. Nempè: bovis, confer. quæ ſoprà ad verſ.29. h. cap. R. 202 notata ſunt, vide & Gur Arjeh fſol. 101. col. 2. citcà Rn. ubi ratio habetur, cur quartus modus, nempe Aen), i. e. procubitus hic ab autore noſtto ſit omiſſus, confer. hit tract. Talm. . men 4) mitume.6t) ale ine ai⸗ vG)viniacdin md Eptchens boris interem Giamdimni Dntanalesl mni,nontmin Ppreüd,dumal inerdumn dem )poteritme inletentis gu⸗ cetur) vel int cwinsdammni, ormmne pretiun grarior 37, monitiofacta — Talm. Baya ka br it kol. 39. Conter hic in⸗ Ktol. 34. b febr. In in 55o A i c gepe 1Hebt. Whabe 1 1lt ſeintert Gur Anjeh dig infrz n. 240. 6fol. 15, 1. & f = Hebr. Dr- cujus dos alten eelt dnie 13;. Vel: teper Hebr. Dion verl. Hebr. dh ie. vel forüian 134. Continett poſſtei reſpond (lel: dom neantis alteru 211, 1ta & ic e Cicitn hie homo, Alinus & n. ſieet ſoſe fecit llum Neri. merindeortam ſt, (ces hic exibun⸗ Ceantumſin)fufi. s, ri damnd alk. amnum allteſ) n pallois,gui an. erl 3 .G ferinrig hpetum ſecerit)im. tdentibosejns,1,, quia d mkhk 1iri (N 3f. Tuyt vendaßt h⸗ tionemn iden We. Buxtoft, Lex, Talm. ol. f beovem &c.] De illis (bobus,) qui æquales ſunt (pretié) loquitur Scriptura, CAP. XxXI. rEzXxODI. 589 mirùm e. gr.) bos valet ducentos (denarios,) qui occidit bovem, qui itidem ducentos valet, ſive cadaver valeat multum ſive parum (tunc) quando accipit iſte dimidium (bo- vis) vivi ac dimidium mortui atque ille** (accipit) dimidium vivi ac dimidium mor- tui, deprehenditur unusquis que jacturam ferre quoad dimidium t damni, quod mors (bovis interempti) attulit, 231. (hinc) diſcimus, quòd inſons 232. reſtituat? 33., dimi- dium damni, nam deillis (bobus) qui æquales ſunt (pretiò,) diſcis quoad eos, qui non ſunt æquales (pretiò, )judicium quippe de innocente eſt, ut is reſarciat dimidium da- mni, non minus nec plus, vel forſitàn etiam de illis ( bovibus,) qui non ſunt æquales pretiô, dum ambo vivunt, loquitur Scriptura, ut dividant utrumque? ſi ita dicis, 234. interdum damnum inferens * multum lucrabitur, dum cadaver (demortui bovis for- tè) poterit majori pretiò vendi peregrinis, 235. quàm eſt pretium bovis ?*** damnum, inferentis, quomodo autem fieri poteſt, ut dicat Scriptura, quod damnum inferens lu- cretur? vel interdum is, qui damnum paſſus eſt, auferet multòô plus, quàm eſt pretium, totius damni, dum dimidium pretii bovis damnum inferentis multéô plus valet, quàm omne pretium bovis (hominis) damnô affecti, & ſi tu ita dixeris, ecce 236., innocens gravior 237. erit, quàm (eo caſu ubi agitur) de bove, ſuper quo teſtibus adhibitis præ- ca. ſeg, 11, V 5,0 1z. lerl. 36 c,nutn. 2497 in Men wo o. e ſapta ad 5. 21, l, c, ntz9 nogtint. l, czdaven, ſic i) hie guod lædens non iolun ecunia ob damnum a. 1. um cüdavet adjugicetur ehtol. 101 col,2, prine⸗ ama, fol 3,, lusell, conler, bie Me⸗ ,ait &fol.10,bit ſo. 54, , ice ſta à Mötol. er gue ſoptiad rellth- Un, Fide & Gur Aieh a ubi ſatiohabetun cut em, i epoclbls milus, conler, hietul, Talm . H 232. Hebr. 1ν, quo nomine hic intelligitur is, lareie debet eio etun monitio facta eſt, ?3 8. te (igitur) etiam invito non loquitur (hic) Scriptura', niſi de (bo- mo. 235. Sive: alienigenis, nam Judæis cadaver come- dere prohibitum eſt, uti Levit. c. 22. v. 8. ha- betur, confer. & cap. ſequ 22. v. 3 I. n. 114. & n. 115. ac n. 117. in editione Hebraica, qua uſus ſum, legitur hic: a) i, e. alienigenis, ſic quoque habetur in "par mnev, aſt in MSto z. ut S&S& in Bibliis Buxtorf. legitur: m i. e. ethnicis 5 ſed res eodem redit, in MSto 1, dictio iſta peni- tùs abeſt. **½ Hebr. "w iſtud, ut & quod ſequitur, usque àad: Talm. Bava kama, fOl. 2. b. it. fol. 7. a. & fol. 37. b. it. fol. 3 8. a. † Confer. hic tract. Talm. & fol. 34. a. b. * Hebr. un , iſtud & quod ſequitur, usque ad: Rxn i. e. deprehenditur, abeſt à MSto z. † Hebr. u*abeſt iſta dictio hoc loc. à MStO z. 23 1. Et ſic inter utrumq; ſervatur æqualitas, confer. Gur Arjeh dict, fol. 10 1. col. 2. circa fin. vide & infrà n. 240. confer. tract. Talm. Bava kama, fol. 26, a. & fol. 34. a. b. Bava kama, fol 33. a. b. cujus bos alteri nullum intulit damnum, & ſic ille eſt n i. e. innocens, integer & inſons. 3. Vel: reparet, reſarciat ac rependat, id enim Hebr. . hic ſignificat, confer. n, 240. h. „ Hebr. dn, hæc & ſequentia, usque ad: nd 18 i. e. vel forſitan &e, abſunt à MSto z. 234. Continetur hic quædam objectio, ad quam poſteà reſpondetur, vide num. ſequ. 236. XX Idq eſt: dominus bovis damnum inferentis ſive neçantis alterum boyem, de hoc enim hic eſt ſer- ur* i. e, dum dimidium pretii (bovis &c.) deeſt in MStoz, V 236. Habetur hic reſponſio ad objectionem, de qua paulo antèn, 234. 237. Plus lucrabitur, ſic intelligo hic Hebr. N, poſſes iſtud diverſo reſpectu etiam intellige e ée duriore conditione innocentis, quod is graviori damno hoc modo afficiatur, quàm is, qui præmo- nitus fuit, eſt ſanè locus iſte ſatis diflicilis & ob. ſcuruæ. 238. De quo dicitur verſu ſequ. 3 6. h., cap. confer. & ſuprà veiſ. 2 8. h. cap. n. 19 %. Eece EXODI. CAP. XXI. 1790 (bovibus) æqualibus (pretio) & docette, quod inſons reſtituat dimidium damni; co-⸗ terùm de æqqualibus (pretiô) diſces quoad eos, qui non ſunt æquales (pretiô)) nam ei, cui dimidium damni ſui reſtitutum fuit, (judices) æſtimant 239., cadaver & quicquid (judices) diminuerunt quoad pretium ejus (bovis interempti) propter mortem, iſtius diminuti pretii dimidium aufert (is, qui damnum paſſus eſt) & abit; 240. ſed cur ſic locuta eſt Scriptura, 241. nec dixit: rependat (ſive reſarciat) dimidium ejus? * (nimi- rùm) ut doceat, quòèòd inſons non niſi de corpore ſuo 242. reſtituat, ſi autem feriverit (bos) & is poſteà mortuus ſit, tunc is, qui damnum paſſus eſt, non aufert, niſi cadaver vr & ſi illud (cadaver) non pertingat ad dimidium damni ſui, ipſe jacturam patietur, 243. vel ſi bos, valens minam, 244, ferivit bovem, qui valet quingentos denarios, 245. non aufert ille, niſi bovem, quia inſons non tenetur adſtringere domiuum ejus (bovis, qui damnum intulit,) ut ipſe de præſtantiſſimo ?246. rependat (ſive reſarciat damnum.) Verſ. 36. Aut *† notum fuit] i. e. Aut non fuit inſons (dominus bovis, qui damnum in- tulit;) ſed notum (ei) fuit, quòd bos cornupeta fuerit hodiè, heri & nudius tertius, ecce tres cornupetitiones. 247. Eod. verſ. 36. Rependendo rependet ovem] i. e. Damnum integrum (reſtituet.) Eod. verſ. 36. Et mortuus bos ipſius erit] (Nempè:) ejus, qui damné affe ctus eſt, 248. & præter illum (bovem mortuum) rependet is, qui damnum- intulit, eo usque donec ei, qui damnum paſſus eſt, omne damnum ejus reſarciatur. n. 176. & c. 30. v. 13. n. 2 . 245⁵. Hebr. IuN, de qua voce vide num. antec, 244. in Bibliis Bnxtorfisnis dictio iſta un, quæ hic in editione Hebraica, qua uſus ſum, habetur, omiſſa eſt, in MSto I. pro: Men vn legitur: y& Nten i. e. bis centies mille (denarios.) 246. Sive: de optimo, ſic dictionem whyerhic in-= terpretor, quæ cap. ſequ. 22. v. 5. n. 1 8. dicitur aP, conſer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1610. vid. & tractat. Talmud. Bava kama fol. 5 6. ſicuti ad marginem allegatur in 'pon mov b. loc * Non exponenda eſt hic particula X, ut ſignifi= cet & i. e. ſi (notum fuit & c.) vide not. in ov S'nan h. loc. 247. Quæ ſcil. factæ ſunt tribus diverſis diebus ſive temporidus, confer. ſuprà verſ. 29. b. cap. n. 200. 248. Confer, quæ ſuprà ad verſ. 34. . cap. n, 226. notata ſunt. 239. Hebr. é, de quo verbo vide ſuprà verſ. 22. h. cap. n. 16 3. & verſ. præced. 34. n. 227. 240. Et ſic etiam inſons jacturam fert quoad dimi- dium damni, de quo ſuprà num. 23q1. & n, 233. confer. & num. 243. h. verſ. 241. Nempèé, ut dividant utrumque tàm pretium bovis vivi, quam bovis interempti. X Hebræ. puni in MSto I. hic legitur vn un i. e. dimidium damni. 242. Hebr. Ü de eo, quod ſuum eſt, confer. hic Gur Atjeh ſol. 10 1. col. 2. fin. v½ Hebr. Mwase in utroque MSto huic voci præmit- titur: X i. e, dimidium (cadaveris ſcil.) 243. Vide, quæ paulô ante num. 240. h. verſ. no- tata ſunt. 244. Min vulgaris continebat viginti quinque ſi. clos i. e. centum , ſive denarios; eſt autem in quarta pars ſicli, confer. ſuprà verſ. 32. b. cap. n. 213. & 214. vide & Exod, c. 25. V. 39. CAP. XXII. — .1. nori hea temptu ningvebore nandoqier ta is ſroperi (llerepenlit Bod, vetl. 1.5 dustepataion tantum. 5 Mvert ſangun nd mortus,! oceidagg⸗ilte contineat dur, 1, Hebr. Nol ſtius R. ſochen it, meminit not. 2d Zacha uxtorf, Ab 12, Vel: honori Benel, (,. 3. 3 1 h, 1001 3 Je kact. Taln de it, fol. 77. z. ld ett: quif fur illumnon Aqguam quiport um ſe 4 kon 33. d. ll. Kidd fol. 71,b, fol. 79, 2. i. 34. a. it. Chul *½ In MSto 1, hi⸗ lim laborem 4 genſuzet, 10 ſo ſele ex hominum con furtum ubtta Ve autem g (preti 6)) namei, cadaver & gbicgni dptermotten iling dtz 40. ſell n ſ ium cjas⸗ 4 (umi. ai autemn kerirerit lafert niſſcacinet jadurampat Patietur, entor denatios, ef, 1 miuum ejus (oni, gniuimnn) is, guicimnnmi In⸗ nudiust leriing ecee len]) ie. Dammum (Nempe,) eins gi etis, gui damnum. † ejuskeſetcistat. — 1. yoee Vide num. znter, is dickio a n, go us uſus ſum, hebetut, † 3 2. Vel: honori hominum conſulit Deus, confer. fo: mn bon legrur: es mille derznios) Gicionem debicin. 112. 7. f.d 19, dietur Ler. Tin u .1610, Bavakama Lol, 56,ſcuti S “ 4ſ ttiella , ut ſgrife &) videnot in rocN busciretis diebisſiſe Pra ſen 29, ,,cehed, ſenl 34, ,ceh, n116,. &* In MSto I. hic additur: 12 nn i. e. & eincs il⸗ 4. Senſus eſt, quoniam Gir portans ovem hume- ExODI. 791 CAF. XXII. M 7 Erl. r. Qe⸗ 4oner ge.] Dixitk. Jochanan, flius Zaccai:B parcit Deus ho- nori hominum, 2. (nam) pro bove, qui pedibus ſuis graditur, 3. nec in eo con- teumptui ſeſe exponit fur, ut tollat illum ſuper humerum ſuum, (fur) rependit quinque boves; pro ove autem, quam fur) humerô ſuò portat, * reddit quatuor oves, quandoquidemi in ea ſeſe contemptui exponit, 4. dixit R. Meir: *† veni ac vide, quan- ta vis ſit operis, J. (nimirùm) bovem, quem (fur) ab opere ſuo ceſſare fecit, quinquies (ille rependit;) ovem, quam non ab opere ſuo ceſſare facit (fur.) quater (reſtituit.) Eod. verſ. I. Pro bove, pro ove] Repetivit iſta hic) Scriptura, ut indicaret, quòd mo- dus reparationis qui fit in quadruplo & quintuplo, non obtineat, niſi in bove & ove tantùm. 6. Verſ. 2. & in efoſione] i. e. Dum effodiebat domum. 7. Eod. verſ. 2. Non erit ſanguinu reus] i. e. Non eſt iſtud homicidium, ecce ipſe (fur eſt veluti omni⸗ nè mortuus, 8. hic docet te lex, ſi venerit (aliquis,) ut te occidat, præveni tu, ut'illum occidas; 9. iſte autem (fur) venit, ut te interficiat, nam ecce novit ille, quòd nemo ſeſe contineat dum videt, zpecuniam ſuamſe ereeean ut quieſcere poſſit, 10. quo- Eeee 2 circà 1. Ted- 1„ Ted ſd sre. cœteruùm i ſtius R. Jochananis, qui etiam Rabban didtus fu- it, meminit etiam Commentator noſter in not. ad Zachar. c. 11. v. 3. ubi vid. n. 7. confer. & Buxtorf. Abbreviat. pag. m. 174. propterea ſeſe non exponit rontemptul „quinque boves rependantur. * Hebr. Nn p, hæc S& ſequentia, usque ad: Wwn n i. e. pro bove „ abſunt ab utroque MSto. 5F. Sive, operæ, quam bos præſtat homini; conti- netur hic alia ratio, cur bos quinquies reſtitui debeat; ovis autem quater, nempè: reſpectu operis, eui bos ab homine adhibetur, quod non ita eſt in ove. 6. Conter. hic Gur Arjeh fol. 101, col. 3. princ. & tractat, Talm. Bava kama fol. 67. b. ſicuti alle- gatur ad marginem in Spam mnov' h. loc. ubi. vi- de etiam notas. 7. In ipſo actu effoſſi onis, conſer. hic tractat, Tal- mud. Sanhedrin fol. 72. a. b. fſicuti in np San hic ad marginem allegatur „ubi vide et- iam notas. 9. Vide verſ. ſequ. 3. . cap. ibique not. num. 13. gonſer. hic tract. Talm. Ioma,fol. 35. b. 9. Confer, hic not. ad libtum Prec. Jud. part. 2, p. 80. b. fin. 10. Id eſt: quòd nemo ſe cominere poſſit, quin in furem laciat impetum, fur autem vel cum alte- rii Genel. c. 3. V. 7. n. 24. & Numer. cap. 22. V. 33. n, 1067: 8⁸ Deuteron. c. 20. v. g. n. 3 1. vid- hic acét. Talm. Bava kama, fol. 62, b. & fol. 67. b. it. fol. 77. b. 3. Id eſt: qui furem pedibus ſuis ſequitur, ita, ut fur illum non portet humeris ſuis, ſicuti ovem, quam qui portat, is ſeſe contemptui exponit, vid. num. ſeq. 4 confer. hic tract. Talm. Ketubot, fol. 33. b. it. Kidduſchin, f ol. 13:a & fol. 6 8, a. b. & fol. 71. a. b. & fol. 72. a. b. it. fol. 7 8. a. b. &ε fol. 79, a. it. Bayva kama, fol. 71. a. b. & fol 84. a. it. Chullia, fol. 137. a. lam laborem ſuſcipit. ro ſuo ſeſe exponit contemptui, ideò Deus honori hominum conſulens ſtatuit, ut pro una ove, per furtum ſubtracta, quatnor reſtitnantur, pro bo- ve auiem „ quem fur humero ſuo non portat ac ficiat. Verſ. 3. Si ſol ſuper ipſum exortus ſit] Non eſt iſtud, niſi ſpecies ſimilitudinis, (nem- pè) ſi tibi res eſt manifeſta, quèòd ille (fur) pacatè ſeſe ergà te gerat, non ſecùs, ac Sol iſte, qui pax eſt mundo, ſi ſic notum tibi ſit, I1. quòd ille (fur) non veniat, ut occidat, etiamſi dominus pecuniæ ſtet contrà illum, 12. veluti pater, qui effodit, ut furetur pe- cuniam fllii, in confeſſo eſt, quòd pater miſereatur fili, nec veniat, ut vitæ vim adfe- rat. Eod. verſ. 3. Sanguinis reus eſi] i. e. Pro vivo 13. iſte (fur) reputabitur & erit ho- micida, ſi dominus ædium illum (furem) occiderit. Eod. verſ. 3. Reddendo reddet] (Scilicèt:) fur pecuniam, quam furtò abſtulit, nec mortis reus eſt; Onkelos autem „ qui interpretatus eſt: & ſi oculus teſtium ceciderit ſuper eum, aliam ſecutus eſt viam-, *ac ſi diceret: quòd ſi invenerintillum teſtes, antequàm veniat Dominus ædium & : quòd ſi invenerintillum teſtes, antequàm veniat Dominus ædium &, dum dominus ædium conrrà illum (farem) venit, monuerintillum (teſtes,) ne eum (furem) occidat, (tunc) ſanguis ei eſt, i. e. reus erit propter illun (farem,) ſi eum domi- nus ædium) interfecerit, nam, poſteaquàm adſunt, qui illum (furem) viderunt, non- venit fur iſte, ut (domini ædium) vitæ vim adhibeat nec is dominum pecuniæ interfi- ciet. Verſ. 4. Si deprebendendo deprehenſum fuerit] In poteſtate ejus (furis ſcilicèt.) dum ille non mactavit nec vendidit. Eod. verſ. 4. A bove usque ad aſinum] Omnis res comprehenditur ſub regula reſtitutionis dupli, 14. tàm illa, in qua eſt vita, quàm- quæ vitàâ caret, nam ecce * dicit eadem Scriptura de ove, de veſte & de omni re, quæ a- miſſa eſt: reſtituet duplum proximo ſuo. 15. Eod. verſ. 4. Daplum vivum reſtituet] Nec ei reſtituet mortuum; ſed vivum (utrumque) aut pretium (utriusque) vivi. Verſ. . 5. Si depaveritjumentum & depaſtatur] (Verba iſta) vn, On, & , o- SI S S mnia — riusnece ſeſe detendat, ideò iſie fur impunè oc-dDulcbin, fol. 1 9. a. it. Maccot, fol, 2. b. — cidi poterit, confer. præ aliis H. Grot. de jure Bel- * Vel: abripuit illum linea alia (textus ſacti,) nam li & Pac. l. 2. c. I. n. 12. & ſic vertere poſſis iſta: mè mpv pro- 1I1. Hebr. 7 wνν , abſunt iſta ab utroque ut hic in Commentario habetur, nimitum in- MSto, confer. hic Mechilta, ſicuti allegatur ad nuitur verſus ſequens textus ſacri ‚ubi de furis de- marginem in an Dh. loc. ubi vide etiam] prehenſione agitur. notas, ut & Ssnhedrin cap. 8. quod incipit: 12 14. Confer. hic Mechilta &tra at. Talmud. Bave Hn P, uti allegatur ibidem, vid. Sanhedrin,, kama fal. 62. b. & fol. 64. a. ſicuti allegantur ad fol. 72. a, bvb. 12. Hebr. 32, ſic enim juxtà Biblia Buxtorf. ali drin, fol. 72. a. b. ſicuti ibidem habetur, con- asque editiones legendum eſt, non Taa uti in fer. & Gittin, fol. 77. a. it. Bava kama, fol. 75. a. exemplari Hebræo, quô uſus ſum, corruptè legi- & Bava mezia, fol. 10. b. & fol. 56. b. tur. “ x Hebr rw, iſtud & quod ſequitur, usque ad: habetur, ubi vide num. g. confer. hic Sanhedrin, Msto z. fol. 72. b. prout in ynar "newh. loc. ad mar- 15. Sicuti verſu 9. ,. cap. habetur, confer. D. Wa- ginem habetur. Aenleil. Sot. p. 457: num. 9. & not, in 1† Conter. hig tract, Talm. Sota, fol. 23. b. & Kid-] . loc. . — N circà eum in finem venit (fur,) ut, ſi dominus pecuniæ contrà ſteterit, ipſe illum inter- marginem in nan nev h.loc. item: rginem in 'n-n 5 h. loc. item: Sanhe-: tradt. Talm. cAr. NI. nia dicunt 16. Bod e Fineamprozl fſyeper imm inehie unen / ANend mer] (lucie ſituatei, (gun optimno 2grot palens Felahe (adices eil Preltmnüllin 16. Doüt Num got, ad librum Hebr. 2D Vto, qhie edlinonibus, Vineam, con 12. b, ” fol.2 tol f⸗ VIt Coofer, hie b, ſol 3. a. 1. ureconſul Vocand paupe quadfupes p. pauperies gef lia kacientis edl. 1, med. 13,2 fol. tasin Pan ID. Hebr. An n. 1466, dict 19. Hebr no⸗ 1 nl 15 , 0 notatſan, 13. Non pro mortuo, ſicuti verſu antec. 2. H. cap. DSD en i. e. feſtituet duplum, deeſt in 2. Iiwan) bilibus, gue Lex. Talcn- 1 Hohn on betur n . teiglellnmingt. miltucdins (nen. bnonſeciigc Sl1 neniat dtoctictt, dcit utfuretut e. . tritk imadle. taditur Keritho. Relddend redden Onkelotauten, leumehnin⸗ ominus eiims, teltes,) neeuml. em) ſieum domi. m) viderunt, non-- im peclnixintetſ. s(forss ſllie) Adaſmn) Omnis qua eſtvita, guim ce omni re, vet. lem vinum nfi er] insgve)rizi. Ver. e & PPN,o⸗ mnia — — 1 accCt, 10l, 2. b. alia (tenus laett, vam d gio⸗ habetut, nimmum in. tus ſacti,whide kunis de. trzclat. Talmud, Dara D D 64. 2. ſieuli ellegantutad o hloc, item: Sinhe⸗ ibicem habetut,con⸗ 1. Dava kima, fol.77,4. kol. 56. b. 104 Kün Uique1d: tuet daplum, Ceellin abetur, eoer⸗D. Wa . K inn S CAn. NI. CAbp. XXII. EXODI. 593 dis dicuntur Er jumento, ſeut Gn i⸗ loco:) nor & i. e. jumenta noſtra-. Eogq. verſ. 5. S depaverit] i. e. Si (quis) immiſerit jumenta ſua in argum vel ** vineam proximi ſui⸗ *** & damnum ei intulerit per unam rem exiſtis duabus (nempè:) ſive per immiſſionem jumenti ſive per depaſtionem; interpretantur autem Rabbini no- ſtri M'm i. e. immiſſionem, quòd illa ſit damnum, 17. conculcatione pedis (factum;) autem ſit damnum, quòd fit dente comedente & depaſcente. Eod. verſ. 5. Ig agro alieno] i. e. In agro alterius cujusdam. Eod. verſ. 6. Optimum 18. agri ſui reſti- tuet] (Judices) ſtimant 19. damnum & ſi venerit (ille, qui damnum intulit,) utre- ſtituat ei, (qui damnum paſſus eſt, terram) ſive ſolum 20u. pretium damni reſtituet ei de optimo agrorum fuorum, ſi (verbi gratia) damnum ejus fuerit Selah, 21. dabit ei æqui- valens Selah de præſtantiſſimo, 22. quod ipſe habet, (hinc) docet te Scriptura, quòd (judices) exiſtiment, **illis, qui damnum paſſi ſunt, iſtud (reſtituendum eſſe) in re Praſtantill ima.3. Weil. 6. 5i Agreſi Rir ignis] Etiam per ſeiplom. *4. Eod. verſ. 6‧* 2 FEeecc 3 Et 16. Prout Numer. cap. 20. V. 4. habetur, confer. 1 not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 35: b. fin. X Hebr. —) d, ſic in textu ſacro, ut & in utroque MsSto, & quidem rectius, quàm in recentioribus editionibus, ubi copulativa habetur: ) i. e. Se vineam, confer. tract. Talm- Bava kama, fol. 14. a. b. & fol. 2 1. b. ir. fol. 23. a. & fol. 25. b. it. fol. 5 XXX Conſer. hic trsct. Talm. Bava kama, fol. 2, a. b. & fol. 3. a. it. Gittin, fol. 49. 3. 17. Jureconſulti damnum, A quadrupede illatum, vocant pauperiem, de qua vide Digeſt. Tit. Si quadrupes pauperiem teciſl. dic. ubi I. 1. J. 3. pauperies definitur, quod ſit damnurn ſine inju- tia facientis datum, confer. Gur Arjeh fol, 102. col. 1. med. & traclat. Talmud. Bava kama fol. 23. 9. 8 ſol. 5 8. b. & fol. 59. b. vide etiam no- tasin pan nov h. oc. I8. Hebr. Ayn, confer. quæ cap. antec. 2 I1. V. 35. n. 2466. dicta ſunt, vide & num. 22, b. verſ. ĩ it. tract. Talm. Bava katna, fol. 26. 2. 19. Hebr. Pô, confer quæ ad cap. antec. 2 1. verſ. 221. n. 163. de verbo nv, quod & hic habetur, notata ſunt, confer. & paulò poſt Sign. = ½ 20. Id vox ypp hic notat & opponitur ebus mo- pilibus, quæ Swin dicuntur, vide Buxtorf. Lexz. Talm. fol. 2 1 5 1. confer. & not. in eno, 2„, h. oc- * Hebr. Pll 1, ſi ein editione Amſiel. in Baſil. ha- que MSto legfarwn Ma i. e. Pretio damnie- jus. 21. Eſt Selah monetæ genus, quatuor valens bxN i. e. denarios, confer. K. Salom. ad Exod. c. 2 5. V. 39. n. 179. Selahautem communiter exponitur Siclus, vide & Exod. c. 38. V. 24. n. 21. 22. Sic Hebr. Wy hic interpretor, in Gur Arjeh fol. 102. col. I. fin. explicatur dhnn AD i e. omnium optimum in MSto 2. pro RPyEN legi- tur: HMWGi. e. de agris, in MSto I. vox iſta pe- nitus omiſſa eſt, conter. not. ad librum Prec:- Jud. Ppart. 2, P. 49. 2. princ. ut & num. ſeq. 23, XX Vel: æſtiment, ſtatuant, Hebr. Pn,, in MSto I. pro eo legitur: PWi, e æquant, quivalens ponunt (in re præſtantiſſi ima.) 23. Sive: optima, confer. hic tract. Talm. Gittin. fol. 4 5. b. &̈ fol. 49. a. b. it. ea, quæ num. an- tec. 22. dicta ſunt, vide & tractat. Talmn. Bava kama fol. 6. a. & fol 7. a. b. & fol. § 9. b. idem, quod in rebus immobilibus „obtinet etiam in mobilibus, nam ννn7οoûoûaâαâH&⅜e, in rebus mobilibus reſtituere quis debet Pa)d 19) 2N i. e. etiam furfu- res, uti in not. Dorm n h. loc. habetur, id eſt: omnimoda reſtitutio facienda eſt, etiam quoad rem minimam, confer. Exod. cab. antec. 2 1. V. 34. num. 22 5. 24. Nempè: citra propeſit itum ſhcteaeni, cnz Kr. num. lequ,2 2 6, H. verl. betur n i, e. pretium damni ejus, in utro⸗ EXOD I. 24 CAP. XXII. Et invenerit ſina] (Dictio ) ſignificat) chardons, *linguâ vernaculà. Eod. verſ. 6. Et abſumatur meta frumemti] (Videlicèt,) dum lingit 25. ſpinas, donec per- veniat ad metam frumenti aut ad ſegetem, quæ ſolo cohæret. Eod. verſ 6. Aut a- grum] Dum (ignis) lingit novale ejus, ita, ut opus ſit, novellare illum ſagrum) ſecun- da vice. Eod. verſ.6, Reſtituendo reſtituet is, qui ſuccendit] Etiamſi (ille ignem) in ſuo (agro) ſuccenderit; iſte verò (ignis) egreſſus ſit per ſe 26, mediantibus ſpinis, quas in- venit, debet iſte reſtituere (damnum) quia non cuſtodivit prunas ſuas, ne evagarentur & damnum inferrent. Verſ. 7. Er furtöé ablatum ſit * domo viri] Sicuti ipſe dicit. Eod. verſ. 7. Si invenietur fur, rependet] (Scilicêt) fur duplum dominis. 27. Verſ. 8. Si non inventus fuerit fur] Tunc veniat iſte cuſtos (rei traditæ,) qui eſt dominus ædi- um. Eod. verſ. 8. Et adducatur] Ad judices, † ut cum iſto (qui rem depoſuit) in ju- dicium veniat eique juret, quod non extenderit manum ſuam in rem ejus (nempè pro- ximi ſui; qui illam tradidit.) Verſ. 9. De omni * negotio tranigreſioni] Si inventus fuerit mendax in juramento ſuo, dum teſtes deponunt, quòd is ipſe rem furatus ſit., & ſi condemnaverint illum Dii (i. e. judices ſeu magiſtratus) juxtà verba teſtium, (tunc) Eod. verſ. 9. Rependet duplumproximo ſuo] Docet te (hic) Scriptura, quòd is, qui diſ- ceptat de depoſito, ?2 8, dicens, quòd illa ſibi (per alium) ſubtracta ſit; ſed (poſteà) de- rehendatur, quòd ipſe eam furatus ſit, rependere debeat reſtitutionem dupli; ſed quando? (videlicèt) eo tempore, quò ille juravit, 29. & poſteâ veniunt teſtes, ſic ex- plicant Rabbini noſtri. * Verſ. 8. Et adducatur dominus ædium ad Deos] (Hebr. 2pà i. e, adducatur) hæc H i. e, adductio eſt juramentum, tu dicis ad juramentum- addu- — . . Sic exprimo va in MSto 1I. pro eo legitur: v , ujus vocis eadem eſt pronunciatio in lIingua Gallica. =ð 25. Sive: abſumit vel comburit, ſcil. ignĩs, ſie ver pum Qr hic expono, confer. tract. Talm. Ba- Sa kama, fol. 25: b. 26. Vide, quæ num, antec. 24. h. verſ. 6. notata ſunt. it. tract. Talm. Bava kama, fol. 22. b. & fol. 560. a. b. & fol: 6 1. b. XX Confer. hic tract. Talm. Bava Kama, fol. 70. a, & fol. 76. a. it. Bechorot, fol. 1 1, a. . 27. Conter. hice tractat. Talmud. Kidduſchin, fol. I1. b. & Bava kama, fol, 63. a. & fol. 9 3. a. & fol,. 106. b. it. Bava mezia, fol. 57. 2. b. & Schevu- Oot, fol. 39. a. b. & fol. 42. a. & fol. 43. a. it. Be- chorot, foi. 50. b. † Coafer. tract. Talm. Bava kama, fol. 63. b. & AQdulchin, fol. 42. b. * CGonfer. hic Bava kama, fol. 54, b. & fol. 62, b. & fol. 6 3. a. it. fol. 106. b. & Bava mezia, fol. 5. 4 2, b. 28. Qui argumentatur & objicit quoad depoſitum, qui nempè ſuſpectus eſt cireà rem depoſitam, quod ipſe illam furtò ſubtraxerit; ſed ipſe excipit, rem ab alio ſibi ſubtractam eſſe, ſic mpon yn hic interpretor & expono, ſi ſcriptum elet Pyp- ea verti poſſet: cui depoſitum concreditum eſt, de verbo yo confer. & cap, ſequ. 23. V. 1., Sign. * . 29. Vel: ad juramentum adactus eſt, Hebr. ynva confer. quæ infrà ad h. verſ. 9: num., 3 3. notata ſunt. X Hebr.rian W Ja, in MSto I. pro his legi- tur: y e i. e, quoniam ita viderunt fol. 107. 2. b. item Bava mezia, fol. 41. b. & San. hedrtin, fol. 2. b. & fol. 3. b. it. fol. 56. b. & Kid- teſtes; ſed in MSto 2. iſia penitus omiiſa ſunt. a. & fol. 44. a. b. & fol. 57. b. it. Schevuot, fol. 3z. Vel ſaper — MCucetut coi tezeuſto dicens, quo venetint1 „PWE manus, (obi⸗ immiletit me juramentunm. interpretatio zpucd teell, il deptehen Kituat uplun daces, (uunc) ir expoluer demnent ile cens: lic l 10. Sakdkrit de llo, quigt ſentiſetiptun tunc adducat ipſumperjur⸗ —— (uc hadte nem ſiße qua perſequentia ſequ. 30. 30. Continetun ſye ob ectio⸗ dign. autet. ſol. 64. b. ” & lol. 4.b, . Ficutiint 711, Nonnulli h ſit, teſerunt 3c Tremelli nOt. ad Dara Dempè: in iu Aum foit 3 34. Vel in dep Reumeege eelſi, Ul hung, coner der. .erl 6. t. tnegrun ſecun⸗ Uleignem )inlo. lpinis, gaain, bne eVagarentut Lient ble gicit. n. 1e. Ver. ieſt dominns dl,. hdepoſuit) inju⸗ Gis (neme to. eyi, c:; ns] Kinents tem kutatnſt, bateſium tune, guod is gli el. “ led (poltei) e. ionemapli; ſed funtteltes,icck. . eu (Hebra Sadjutamentum Adda . eb lol Lub. & Bara mezin fol ſ. . eb. it Scheruct ,iol. tet uoꝛd depelium, 2tem depoſſtan ud ſed igle eihit, tem ſern e Keuiptuin elle n voltun Concfetituan ca leqn 13, . laus el, Hebr.) 1,9: Dun, 33, nOials MSto 1, 0 hitlez⸗ uoniamn it igeruot etinuomilunt CAbP. XXII. (adducetur,) vel (forſitàn) non eſt (iſta adductio,) niſi ad judicium, ut, ſi venerit (is, cui res cuſtodienda eſt tradita,) ad judicium & negaverit, (ſe rem depoſitam habere,) EXODI. 595 dicens, quòd illa furtéô ſublata ſit, (ut, inquam, ipſe) ſtatim condemnetur ad duplum, ſi venerint teſtes, (qui dicant,) quòd illa res ſit in manu ejus? ** dicitur 3⁰. hic: „— DrDO i. e immiſſio manus, & dicitur infra: — rDOi. e. immiſſio manus, (ubi verba ſic habent:) juramentum Domini erit inter utrosque, quoòd non- immiſerit manum ſuam, 31. quemadmodum (igitur) ibi eſt juramentum; ita & hic eit juramentum. Verſ. 9. Si dicet, quòd illud ipſum ſit] Juxtà ſenſum literalem (hæc eſt interpretatio:)ſi dicet teſtis: 32, enimverò illud ipſum, ſuper quo tu juraſti. 33. ecce iſtud apud te eſt, veniat utriusque cauſa ad judices & inquirant (iſti) in teſtimona 34. &ſi illa deprehenſa ſint vera, ipſique condemnaverint illum depoſitarium (tunc)ipſe re- ſtituat duplum: ſi verò illi (judices) condemnaverint teſtes, quòd deprehenſi ſint men- daces, (tunc) ipſi reſtituent duplum depoſitario; Rabbini 35, autem noſtri piæ memo- riæ expoſuerunt, (verba iſta:) quod illud ipſum ſit, docere, quòd (judices) non con- demnent illum, ut juramentum præſtet, niſi is confeſſus ſit partem aliquam, (debiti) dicens: ſic & ſic tibi obligatus ſum; reliquum autem mihi furtô ſubtractum eſt. 36. Verſ. 10. Si dederit aliquis proximo ſuo afinum aut bovem] Prior textus Biblicus 37. dicitur de illo, qui gratis 38. cuſtodiam (alicujus rei) ſuſcipit, ideò abſolvit illum à furto, 39. ſicuti ſcriptum eſt: & furtò ablatum ſit è dmo alicujus. 40. item: ſi non inventus ſit fur, tunc adducatur dominus ædium, 4. (nempéè,) ut juret, (hinc) diſcis, quòd liberet ſe- 32. Nonnulli hæc verba. ſi dicet, quòd illud ipſum Reum peregelint, improbum pronunciaverint, ipſum per juramenti iſtius (præſtationem;) aſt hic textus dicit de illo, qui cuſtodiam = (alicu- DN Quæ hactenus dicta ſunt, continent objectio- nem ſive quæſtionem, ad quam hic reſpondetur per ſequentia. nempè: dicitur hic &c. vide num. ſequ. 30. 30. Continetur hic reſponſio ad interrogstionem ſive objectionem, quæ paulò antè habetur, vide Sign. antec. **confer. hic tract. TLalm. Bava kama fol. 64. b. & fol. 75. a. it. Sanhedrin, fol. 3. b. 3 1. Sicutiinfrà verſ. 1I1. h. cap. habetur. ſit, reſerunt ad dominum rei depoſitæ, vide Junii not. ad Paraphr. Chald. h. l. conf. infrà n. 3 6. b. v. 33. Vel-ſuper quo tu ad juramentum adactus fuiſti, nempè: in judicio, quando juramentum tibi de- latum fuit à judicibus, vide ſuprà num. 29. h. v. 9. 34. Vel: in depoſitiones teſtium, in verba teſtium. ac Tremellii verſionem Latinam, ut & P. Fagii Hebr. ναναο, in utroque MSto pro eo legitur: nd i. e. & teſtimonium dixerint (contraà il- lum depoſitarium) D 3 5. Vide tractat. Talmud. Bava kama. fol. 107. a. b. prout ad marginem allegatur in dom rmer h. oc H 36, Confer. hic Gur Arjeh fol. 102. col. 2. circâ fin. ac not. in Pam PDD h. loc. it. ſuprà n. 32. . v. 37. Nempè: qui habetur verfu antec. 7. & ſeqꝗq. usque ad hunc verſum 10. confer. hic tract. Talm. Naſir fol. 3 5. a. & Schevuoth, fol. 43. a. 3 8. Vide trackat. Talmud. Bava metz'a 101,94. a. b. ſicuti ad marginem allegatur in hnor mo h. l. 39. Nempe, ſi probatum ſir, rem ex illius domo ab alio per furtuin eſſe ſubtractam, tunc ille non te- netur rem illam vel ejus pretium reſtituere domi- nog rei ſen deponenti. 40. Proùt ſuprà verſ. 7. h. cap. habetur. 41, Sicuti ſuprà verſ. 8. h. cap. habetur. EEOPDI CAb. XXII. (alicujus rei) ſufcipit merc 6 e, 42. quapropter ille non abſolvitur, ſi resilla furtéò abla- ta ſit, veluti ſcriptum eſt: ſi furtò ablatum ſit ei, reſtituet; 43, ſed quoad animal, quod vim paſlum eſt, veluti (ſiiſtud) mortuum ſit per ſe 44. aut fractum aut per vim à latroni- bus abductum ſit, (his caſibus juramento locus eſt. *) Eod. verſ 10. Nec quiquam vi- deri] Qui de te illa teſtetur. Verſ. 11. Juramentum Domini erit] i. e. Jurabit (is, qui cuſtodiam mercede ſuſcepit,) quòd res ſic ſe habeat, prout ipſe dicit, & quòd ipſe non extenderit manum ſuam ad illam rem, ut ipſe illà uteretur in commodum ſuum, 45. nam ſiipſe extenderit 46, manum ſuam ad remiillam ac poſteà ipſa vim paſſa ſit, te- netur ille ob violentiam (rei ab alio illatam. Eod. verf. I 1I. Et non reſtituet] Ei (domino rei) ille, qui (rem) cuſtodi- Verſ. 13. & diſcerpendo diſcerptum eſt] Per feram be- Juramentum. endam accepit, quidquam. 47. ſtiam. Eod. verſ. 13. Adducat ille 48. teſtem] i. e. ) Eod. verſ. II. Ert aceipiet dominus ejus] Adducat teſtes, (qui teſtentur,) uòd diſcerptum ſit (animal) per vim & (tunc ille) abſolvitur. Eod. verſ. 13. Diſcer- um illud non rependet] Non dicit illa (Scriptura hic:) O i. e. diſcerptum 49. non⸗ reſtituet; ſed R DPi. e. diſcerptum iſtud, eſt enim diſcerptum, quod ille rependere- debet & eſt diſcerptum, quod ille non reſtituet, diſcerptum à fele & vulpe atque mar- e, 5.. reſtituere debet; quod autem diſcerptum eſt à lupo, leone, urſo atque ſerpente, tdille non rependit; ſed quisnam inſuſurravit 51. tibi, ut ſic judicares? quia ecce ſcri- .₰ ptum 7 42. Sive: ex conducto, ſi locatio & condudio inter- venerit, ſicuti etiam in Junii ac Tremellii verſio ne Latina hic ſuppletur, ubi in eorundem notis ſcribitur, quòd evidentiæ cauſa id additum ſit, cum diverſam eſſe hanc legem à præcedente, pœ- na id oſtendat & factum Jacobi Genel. 3 1. v. 39. atque Hebræorum autoritas ita accipiendam eſſe confirmet. 4A3. Prout verſu 12. h. cap. habetur. 44. Nempè: ſine facto vel culpa ejus, qui cuſtodiam mercede ſuſcepit. X Prout verſu ſequ. 11. in textu ſacro habetur, ubi vide notas, confer- hic tract. Talm. Bava kama, fol. 55. b. & Bava mezia, fol- 8 3. a. b. it. Sche- vuoth. fol. 3 5. b. & fol. 39. b. ac fol. 47. a. b. & Temurah, fol. 3. b. 45. Hebr. yvy i. e. ſibi, utilitatis ſuæ cauſa, con- fer. hic notæ in - n h. loc. it. tract. Talm. Bava mezia, fol. 43. b. & fol. 44. 3. b. 46. In exemplari Hebraico, quo uſus ſum, bic ha- t, i. e. non, hoc ſenſu: ſi ipie betur negativa non estenderit manum ſuam; ſed eſt error iſte ac delenda eſt negativa, ſicuti et- typographicus, ac d. egarwa, ſicuri iamn tlla nec in Biblüs Buxtorf, Rec in edition nm nec in utroque MSto habetur. 47. Id eſt: nihil omnino iſto caſu reſtituet domino rei, eſt enim iſte zan i. e. liber ab omni re, nec quidquam reſtituet, ſicuti in notis e nan h. loc. habetur, confer. Bava kama, fol. 106. a. b. & Schevuoth, fol. 45, a. it. Bava me- zia fol. 94. b. 4 8⁸. Nempè: qui animal cuſtodiendum ſuſcepit, ſic ex mente Raſchi noſtri hic πad vertere vo⸗ lui; in Junii ac Tremellii verſione ita habetur: afferto illius aliquid in teſtimonium, confer. Ba- va Kama, fol. 10. b. 49. Nempè: ſimpliciter & in genere, omne di- ſcerptum, ſed in ſpecie: 9 i. e. diſcerptum iſtud, quòd à fera beſtia, cui ſine periculo vitæ re- ſiſti non potuit, diſcerptum fuit, confer. Levit. C. 17. v. 1 5. n. 22. 50. Sic pa, quæ dictio hic habetur, communiter vVertitur „ German. Marder / confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1348. 51. Sic verbum vh, quod hic habetur, verto, idque uſurpatum puto juxta prilcum Judæorum mo- rem, quo is, qui in Synagogs prælegebat aunks- ribus, CA. 1. . 1 von potuitlid 14 Qli, jam Win tebin erren e. Uers dominu, tetlnusopel nim) opos gmertedeen. mercede ſoain Necotmnnisitil lumei condu. bore pelpette 2ntanquamcr Su) idcir i 1t, R. Meirdie adicit tang zibus, non cl in aurem cujus ton populo enn (.4. F. 23. Pa m babyl ol. ſa ibidemn ſic inſaſarrabarei noras ad libiur ubi vn expo ſigniltecet: qu res in MSt0 1 ſuſpicetur ſic . loilt fupra 383. Kllicet: ab endum ahepit ille iberae, damnum, (0n (oniam om petentem iher num. 56. a t b. & Bava me i Rebr D, resillafun bla. Dadanimsl,nod hetnim larom. Ner ti gnan i. le. undit (, livimpallaſt te. hiet mitul eju quiſtem) cuſtoc 0) derkerambe. (Citelkentu) . verl, 13. Diſer. kerptumeg. non, dilletependete ⸗ Vulpe itque mat⸗ oaqte ſetpente, es! guia ecce ſetl⸗ ptum ge MSto habetur, bcalu teſtituet domino woie, liber abomdi t,ſicuti in notis ufer. Bara kama, fol, ſol.45, it Paya we⸗ ſiociendum ſuſcepit, bic Nen gentere 0⸗ rerſtone ita habetor: I. imonium, contet, ba- in genere, omne gl⸗ wni e. Cllcerptum iſinepeniclio riiete. mn buir, conſet. Lerit. hibetur, tommiinitet der / conter, Bunlott. chabetur, ventoidqle Kcum JucæOfum ind: no⸗ oa prelegebat 10 tibus, ptum eſt: aut mortuum ſit aut fractum aut vi abductum, ?2. ſicuti (igitur) mors, à qua non potuit liberare; ita etiam fractura & captivitas, à qua non potuit liberare. 53. Verſ. CApP. XXII. EXODI. 597 14. Quda ſi quis petiverit] Venit (hic Scriptura,) ut doceat de petente, qui reus fit et- iam iis in rebus, quæ vim ab alio patiuntur. * Eod. verſ. 14. Si dominus ejus non ad- fuerit ei] i. e. Si dominus bovis non adfuerit ei, qui petiit, in opere ejus. Verſ. 1 5. Si verò dominus ejus alfuerit ei] Sive is (dominus) in eodem fuerit opere, ſive is in alio (verſatus) opere * adfuerit ei, (qui petiit eo (ſcilicèt) tempore, quò ille petiit, nec (e- nim) opus eſt, ut ei adſit tempore fractionis 54. aut mortis. 55. Eod. verſ, I 5. Si mercede condulctum eſt] Si bos non ſit rogatus; ſed is mercede conductus veniat pro mercede ſua in manum iſtius conductoris; non verò per petitionem (ſive rogationem) nec omnis utilitas ſit illius, 56. nam ecce pro mercede ſua ipſe illo (bove) utitur, ac nul- lum ei (conducenti) ſit judicium rogantis, 57. nempè, ut is reus fiat ob vim (ab alio in- bove perpetratam;) cumque non explicet (hic Scriptura,) quodnam ſitillius judicium, an tanquam cuſtodiens gratis; an verò ſicuti cuſtodiens pro mercede (conſiderandus ſit,) idcircò in eo diſſentiunt ſapientes Iſraelis, quomodo conductor rependere debe- at. R. Meir dicit: (quòd is conſiderandus ſit,) tanquam cuſtodiens gratis; ſed R. Jehu- da dicit: tanquam cuſtodiens pro mercede. Verſ. 16. Qudòdſi quis pellexerit virginem ribus, non clara voce eſtabatur; ſed leni ſuſurrô in abrem cujusdam muſſitabat atque iſte ſonorè? toti populo enuntiabat, vide Lightifoof. ad Matth. c. 4. V. 2 3. pag. 25 3. & ſeq, edit. Lipſ. ubi ex Jo- ma Babyl. fol. 20. 2. adducit locum, quem Glos- i ibidem ſic expoſuit: & doctor 7 i. e. inſuſurrabat ei & c. poſſes etiam vertere ſecundum notas ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 47. b. princç. ubi vr exponitur: VYyvna i. e. conſultavit, ut ſignificet: quisnam tibi conſuluit, ut ſic judica- res? in MSto I. legitur: ut ſenſus ſit: quis ſuſpicetur, ſic judicandum eſſe? 52. Proùt ſupra verſ. 10. h. cap. habetur. 3. Scilicèt: abſolvunt eum, qui animal cuſtodi- eendum accepit, ergo à ſenſu contrario, ſi potuit ille liberare, tenetur iple reſtituere ac rependere damnum, confer. not. in nom rNe, h. loc. * Quoniam omnis rei petitæ utilitas pervenit ad petentem ſive rogantem, confer. verſ. ſequ. 1 5. num. 56. ac tractat. Talm. Bava kKama, fol. 107. b. & Bava mezia fol. 94. a. b. & fol. 9 5. a. b. & fol. 96, a., " Hebr, Ode axyha, in MSto2, poſt verba iſta ſic legitur: WdS=*ν nya ndnn n e n i. e. poſtquàm fuit cum ipio in opere, eotem- pore, quò ille petiit &c. KRWM 54. Confer. hie præ aliis Gur Arjeh fol. 102. col. 3,3 circà fin. 55. Vide & hic tractat. Talmud. Bava mezia fol. 94. b. ſicuti ad marginem allegatur in rne be b. oc. = 56. Scilicét; conducentis ſive petentis, id eſt, ſi omnis utilitas ac commodum rei petitæ non ad ſolum conducentem ſive petentem perveniat; ſed etiam locator aliquam inde utilitatem ac commodum percipiat, confer. verſ. antee. 14. Sign. * ac not. in anm Mmo h. loc. 57. Id eſt: ſi judicium ſeu jus, quod aliàs obtinet in caſu petitionis, (quando ſcil. bos ſine merce- de rogatus eſt à domino ejus,) hic non habet lo- cum, nempè, ut petens ſive conducens vim bovi ab alio illatam præſtet, ſicuti ab autore noſtro paulò poſt exponitur, confer. L ightfoot. ad Matth. cap. 5. v. 41. p. 2 85. edit, Lipfſ. vide & not. in DS . h. loc. 598 EXxODI. CAP. XXII. Blandis verbis illam alloquens, * donec ipſa ei obtemperaverit, ſic quoque Targum- ejus eſt: ſi quis W1i. e. perſuaſerit (ſive induxerit,.) ) linguàâ Syriaca idem eſt ac NNB i. e. ſeductus (ſeu pellectus) linguâ Hebræâ. Eod. verſ. 16. Dotando dota- bit ezm i. e. Conſtituat (ſive definiat) ei dotem, * ſicuti facere ſolet vir uxori ſuæ, qui ſcribit ei inſtrumentum dotale eamque matrimoniéô ſibi jungit. Verſ. 17. Sicuti eſt dos virginum] Quæ definita eſt quinquaginta (ſiclis) argenteis quoad illum, qui appre- hendit virginem & cum ea dormit vi adhibitâ, dicitur enim: & det vir, qui dormit cum ea, patri puellæ quinquaginta argenteos. 58. Verfſ. 18. Præſtigiatricem non ſi- nito vivere] Sed moriatur illa in domo judicii, 59. Idem (ſentiendum) eſt tàm quoad mares, quàm quoad foeminas; ſed (foœminini ſexus ideò hic fit mentio,) quia loquitur S. ſcriptura de præſenti, 6o. quoniam mulieres (frequentiùs) reperiuntu præſtigiatri- ces. * Verſ. 20. Diis] (S'1˖. e.) idolis, ſi haberet punctum Dyrx 2, * (tunc) o- pus fuiſſet explicare &α ſcribere: (S'NNX ) PPSi. e. diis alienis; nunc autem, uoniam dixit ’N, non necefſe eſt, exponere (& reddere:) H)HNi. e. alienis, quia omnis (litera) Lamed & Beth atquęg Heh, † quæ ſeruit ab initio dictionis, ſi pun- tum habet Chateph, *** veluti: P Pzi. e. regi 22P7 i. e, deſerto, )Y;ρ urbi, Opy habet, ut explicetur: cuinam regi, cuinam deſerto, cuinam urbi, ſic quoque: depe & 8' 29, (quæ punctum habent) Chirek, opus habent, ut explicentur, cuinam (ad- jungantur,) ſi enim non explicet (ſcriptura) omnes reges (intelligerentur) juxtà ſen- ſum ſum letalel X Hebr. dav 7y asn, in MSto I. ſoluùm legitur: Nn i. e. loquens, in MSto z. pro eo habetur: Rrnen i. e. pelliciens, confer. hic tract. Talm. Ce- tubbot, fol. 29. a. b. & fol. 3 9. a. XX Loci iſtius explicationem vide in not. * pan h. loc. confer. dict. tract. Talm. Cetu- bot, fol. 40. a. & Kidduſchin, fol. 46. a. 58. Proht Deuteron. cap. 22. Verf. 29. habetur, confer. & hic Cetubot, fol. 10. a. & fol. b. 29. a. b. & fol. 39. b. & fol. 44. b. & Kidduſchin, fol. 46. a. . 39. Id eſt: per ſententiam à Synedrio latam, vide, quæ ad cap. antec. 20. v. 15. n. 67. de W- notata ſunt, confer. & Gur Arjeh fol. 102. col. 4. circà fin. ag tradat. Talmud. Sanhedrin fol. 60. a. & fol. 67. a. b. ſicuti allegatur in nov HT h. loc. ubi vide etiam notas, it. Jalkut Part. 1. fol. 94. col. 2. m. confer. & tract. Talm. Berachot ,fol. 2 1. b. & Jevammot, fol. 4. a. 6Go. Hebr. Mhea, i. e. de eo, quod exiſtit, quod fiequenter fit aut fieri ſolet, confer- quæ cap. præced. 2 I. V. 2 8. D. 19 2,&infraà h. c.v. 2 2, n. 79 ac V. 3 I. n. 110. notata ſunt, vid. & Deuteron. c. 13. V. 7. n. 2 4½. xX poſit verbum iſtud: movon i. e. præſtigiatrices, in notis Raſchianis editionis aπ heo hæc ſunt uncinulis incluſa atque addita, nempè: asw 97 De myae ya eden ee en een — P i. e. Verſ. 1 8. Quisquis cubat cum jumento, is morie moriatur]) (Nempè) lapida- tione, de mare ac fœmina, qui quæve cum ju- mento cubant, ſcriptum eſt: ſanguis eorum eſt in (vel ſuper) illis, (prout Levit. c. 20. v. 16. habetur,) confer. cap. antec. 21. Verſ. 17. n. 1 30. & 134. XX Vel: Sy'bN nempè xa n i, e. Lamed cum TLzere, prout in MSto z. ut & in notis Ra- ſchianis editionis am aw hic punctatur. † Hebr. &n&), abeſt iſtud ab utroque MSto, *rx Sic vocatur à Commentatore noſtro Schevz, 58. it. n, 03. . Verſ. 20. vide ejusdem notas ad Deuteron. c. 4. V. 41. n. A. W. — 6 ſenlum liter⸗ Patach 21 de quonan t⸗ nam utbe et lioin loco, 05, 6. quo. um atich lic ignifcat lio in loco cas virumn itt ob gemnan⸗ mortis poen (icens:)qu 6Ee, exhibetul includo ilun guvoniam ſti rrrrrrrrn ſoi bl. ltoigiture & Chitek lit explicetur, c icungarut uatur. 1Nfr Pitzch C ſumpſtt, 1e Una es, Pto in Valora ee gitur: 1 Anum, 63.) 1 Hebr. d:. Urbe Ec, abla 1 Hebr.NN . ut puto, gu⸗ hadenus ext 62. Utibulm. Talm. Gitti b ol. 53. 63, lnexempf. 386, V. §. hal tach pro Kan Progehera, — . Auogur atgam, rtigczigen t. 6. Dotardh dotdA. eNr xoniſir,gni er 17. enli , let vit, gdidormit. . hienign non /. um)eſt tm quoed D)arialoquitur, untor Praſtigiatti⸗ 39, 4. 7 1 Dis; nunc Autem, Wie, aliemg, † d dicionisſt Pun. o, Maurbi, cquoque: 90,0 entun crinam ßd. rentur) juxti ſen. ſum n t, Vid, 8 Deuteron, (. i e. praſtigialtices, is nn Mohec funt Bia, nempe: Ab 13 n N en , 6. Qbisguis cubat cuin u1) (Nempe hopide⸗ na, qui qveye cum d . . ei: lingniteorum ſ int Leyit, C.20. 7. 15. et.21. Ferl.17..130. . We ie. Limtd 0n. ut 8 in notis a⸗ hie punttetu. Ntroq ue Mot, 1rote holto ehe õ Cgdb. XXII. ſum literalem, 61. ſic quoque ſenſum literalem, etiam ſanctum (ac verum Deum;) aſt quando illa (dictio) habet Ppatach **** (ab initio,) veluti 2 regi, 2 deſerto, 'V2, urbi, jam notum eſt, † de quonam rege ſermo ſit, ſic quoque (quando ſcriptum eſt:) Vy, notum eſt, de qua- nam urbe ſermo ſit, ita etiam 2 j. c. illis (Diis,) de quibus facta eſt dehortatio alio in loco,exempli gratia (in iſto loco :) non eſt, ſicuti tu, E'N i. e, inter De- tune)o⸗ 67. IRoigitur calſa, nempè, ſi puncta illa Chateph KNX Patach Commentator noſter hic pro Kamez † Flebr. arppa WTay in, in MSto z. loeus iſte ſie ExODI. 599 Vel D'N5 omnes Deos (ſignificat) juxtâà os, ⁶2. quoniam (Scriptura) non explicat (inter quosnam Deos, ideò) opus fuinpun- Qum batach (63.) ſubjicere. Eod. verſ. 20. e anathema pereat] (lſtud: D hic ſignificat) N D)d i. e. moriatur; cur autem (hic) dicitur H, nonne jam anteàâ alio in loco de illo (idololatra) pronunciata eſt mors? (nempè in illo loco:) & edu- cas virum iſtum aut fominam iſtam &c. 64. ſed quoniam non expoſuit (Scriptura,) Z ob quemnam cultum ille reus ſit mortis, ne (fortè) dicas, omni cultui (idololatrico) mortis pœnam eſſe indictam, †(ideo) venit (hic Scriptura) & explicat tibi hoc loco, (dicens:) qui ſacrificat diis, quemadmodum ſacrificium & cultus, 65. qui coràm Deo 666. exhibetur, (prohibitus eſt ſub pœna mortis, ſi is diis alienis exhibeatur.,) etiam ego includo illum, qui (idolis) fumigat ac libat (nempè, ut iſte mortis poœrnàâ afficiatur.) quoniam iſti (quoque) ſunt cultus, qui coràm exhibentur (Deo,) propter quos rei ſunt Ffff 2 (mor- de rre notata ſunt, conter. & Maſora in Bibliis Buxtorf. ac not. ad Nachum c. I. v. I. num. I. explicetur, cuinam dictioni illa vox ſie punctata it. ad Hiob. cap. 2 1. v. 34. num. 3 4. & ad Eſai. adjungatur vel de quanam re ſeu perſona illa lo. c. 40. verſ 24. n. 40. 4 DW 64. Sicuti Deuteron. c. 17. v. 5. habetur. & Chirek literis iſtis ſubjecta ſint, opus eſt, ut ſumpſit, ac ſi duæ iſtæ vocales ſint d py i. e una tes, prout in not. Smamt dn hic habetur, in Waſora edit. Balil. hoc le ad marginem le- gitur: o nn S num, 6 3. h. ver. confer. Sign. *** †* . † Hebr. 70 Na y hæc & ſequentia. usque ad: Dy Nn „ene i. e. notum eſt, de quanam urbe &c, abſunt à MSto2 Sð „ Hebr. HN& Na, ſic in utroque MSto, rectihs, ut puto, quàm & â:, prout in ediionibus hactenus excuſis legitur. 62. Uti Pfalm. 86. v. 8, habetur, confer: hic tract. Talm. Gittin, fol. 57, b. & Sanhedrin, fol. 60. b. & fol. 63, a. vid. & Succa, fol. 45., v. 56. v. g9. habetur Kamez atque autor noſter Pa- tach pro Kamez accepit, ſicuti ſuprà Chateph proscheva, vide, quæ paulò antè Sign. hac 63. In exemplaribus haftenus vulgatis, dict. Pfalm. legitur: Sren aen ay 9 y i. e. propter o- mnem culum (idololatricum) mortis reus eſt. 65. Hebr. Hay, ſic cum copula in editionibus, hactenùs excuſis, habetur, rectius ex mente com- mentatoris noſtri, fine copula juxtà utrumque Mstum legendum erit nempè: Mπϑay, hoc ſenſu, quemadmodum ſacrificium eſt cultus, qui eoràm Deo exhibetur &c. 66. Vel: qui in conſpectu Dei ſive ſoli Deo vero exhibetur cultu interiori, ita hic =y Dane expono, autor noſter ad Deuteron. c. 12. v. 30. iſta ſic ex plicat: my e n i. e. res (ſive ritus) qui exhibentur excelſo (Deo,) isque cultus præcipuè conſiſtit in ſacrificando, eui au- tor noſter hie addit etiam cultum, qui fit fumi- gando ac libando, idem ad Deuteron dict. c. 12. v. 30. in notis adjicit quoque rw i, e. a- dorationem, quæ fit prono & extenſo toto cor- pore, EKODI. CAb. XXII. (mortis) quoad omnem cultum idololatricum 67. ſive iſte hoc modo é6S. peragi ſo- leat, ſive alio modo; 69. alli verò ritus, veluti qui (idolum) honorat, qui (coram illo) procumbit, 70. qui (illud) amplexatur 71. & oſculatur, non (ſunt prohibiti ſub poe- na) mortis. 72. Verſ. 21. Peregrinum non opprimes] (Verbum 0 Rſignificat hic) AN Ni. e. vexationem verborum, contrelier, 73. linguâ vernaculà, veluti (accipi- tur in iſto loco:) & comedere faciam: †)D D i. e. eos, qui vexant te, carnem ſuam. 74. Eod. verſ. 2 I. Neque afliges eum] Per ablationem bonorum. 75. Eod. verſ 21. Quia peregrini fuiſtis] Si tu vexaveris illum (peregrinum) etiam ipſe pote- rit te vexare ac tibi dicere: tu quoque de peregrinis veniſti,* (quocircà) maculam, quæ tibi adhæret, ne exprobres proximo tuo; 76. omnis (autem) dictio notat ho- 600 miI⸗ pore, quicunque igitur ritus iſios, de quibus jam dictum, quique ſoli Deo exhibendi funt, præſtat idolis, is martis reus eſt; ſecuùs ſe res habet in cœteris ritibus ſisc colendi modis, de quibus pau- I poſt autor noſter, qui quidem idolis ſieri pro hibentur; non tan en in illis, ſi idolis fint exhi= biti, mortis pœna conſtituta eſt, confer. Deu- ter. alleg. c. 1I 2. v. 30. n. 108. ?7. Si ſcil. ritus iſti, qui in ſacrificando, fumigan- do ac' libando conſiſtunt, adbibeantur in quovis cultu idololatrico, S 8. Videlicèt: ſacrificando, fumigando atque li bando, confer. 1 evit, cap. 20. verſ. 5. num. 10. 6g. Nimirum ye )9 i. e. denudando vel di- ſtendendo podicem coràm (idolo) Pehor aut enn ade e i, c. ſpargendo ſeu projici- endo lapidem ad Marcolis, prout infrà Deuter. dict. c. 12. V. 3 0. in notis Raſchi habetur. ubi vi- de ſis, ſive igitur hoc ſive alio modo cultus ido- lolatricus peragi ſoleat, ſi idolo ſacri ficetur vel adoleatur, aut libetur, mortis pœnaeſt conſtituta, ſecus, ſi idolum honoretur, procumbendo, am- plexando vel oſculando, qui quidem ritus ſunt prohibiti; non tamen ſub poœna mortis, ſicuti jam dictum eſl, confer. Selden. de Synedr. I. 3. c. 5. n. 5. p. m. 42. Id, de jur. Nat. & Gentiuml. 2. C. I. & not. in wpon h. loc- 70. Hebr. Vann, uti hic habetur, quo nomine ge- nuflexionem hic intelligi puto, nam adoratio, quæ fit prono atque extenſo toto corpore, Hebr. RTTW ad ritus, qui ſoli Deo exhibendi ſunt, refertur ab autore noſtro in notis ad Deuter. al- leg. c. 12.V, 30, Vide & Levit- c: 20, V. 5: ibiqu ROte I 71. Hebr. 2, vid. Buzxt. Lex. Lalm. fol. 467. ubi locus iſte ex Sanhedr. fol. 60. adducitur. 72. In editione eI . ut & in exemplari He- braico, quo uſus lum, hie additur: H⁄2 N7& i. e. ſed ſub dehortatione ſeu increpatione, ut ſen- ſus ſit: dehortatur quidem lex, ne titus iſti exhi- beantur idolis; non tamen mortis pœnam infi- git ita colemtibus; abſunt autem iſta: RSn N& à Baſil. editione, ut & ab utroque 4Sto. 73. Vel: contre-louer, ita hie reddere poſſis: N ſRicuti etiam in MSto I. legitur; ſed vocabulum iſtud corruptum puto, autor noſier in notis ad Eſai. c. 49. v. 2 6. al. 27. JN exponit Dn e eenn i. e. qui vexant te op- probriis, in editione bpam ev hic legitur: NAP, ſed dictio corrupta eſt, uti dixi. 74. Uti Eſai. dict. c. 49. v. 26. al. 27. habetur; autor Vulgatæ verbum Aa hic tranſtulit: con- triſtabis, ac videtur illud deduxiſſe à rad. & quod notat: moeſtum eſſe, confer. P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. . loe, ubi plura de iſto verbo, confer. & Levit. c. 2 5. V. 14. n. 4 8. 75. Sive: per rapinam, vid. Id. Fagius loc. alleg. ubi agit de diſerimine verborum & , quæ hic habentur, confer. & Levit. c. 19. v. 33. n. 158. * Hebr. Naà nhbhnh irN 1]&, in MSto 2. pro his le- gitur: s R De NR i. e, etiam vos fu- ſtis peregrini. =W . 76. De Proverbio iſto vid. & Levit. c. 19. v. 34. ibique not. u. 159, ag Deuter. 6. 10. V. 19. in not. n. 41, 4,. M1. minenn, gu 1 U in loco illo Kciumek iui loq uitur znbeclli ſu 1), Dcſte euplicet illin guapropter 0 (euptura) minationenn, Ovia ſicame Eeniulietali zores veltre y Afuturume Klurilunttel ibebuntut, um haod per Synecri)ign Vetl 25. N& Sy — j. Sife: urbe tut, utkumqqu Bava mezis, 78. Id ell: ide de quoris hor conier, ie B. 79, Vel: dee cuepter ſerit codler. upte ca. bique n 3 Hebr. N O ſv. eſtz MSto 1, 90. E. agins heloc. teticen 11t, fubaudi 91. Vide Gene ſer. 8& Genel b. lo. D Vel: iglerr & ſe ſetbai — WI. LCApP. XKklllJl. — — minem, qui non natus eſt in eadem provincia; 77. ſed qui venit de alia provincia, nint in loco illo commoretur. Verſ. 22. Omnem viduam & pupillum non aftiges) Idem judicium eſt circà omnem hominem; 78. ſed (viduæ ac pupilli ideò hic fit mentio,) do derzi ſ. tanqniſcoten lo) tprohibin ſub u. Nonlerigati, drli,reſut greiz. verantte, Grnemn torum. . Po, b)eiam inſe le. oeitchh maculam, dio notat ho. l⸗ —.f— Ler. Jaln ,ol 467. fol.6o. adducinan, Du & in elempfarilfe. ca6ditur: Ir n i en increpatione, ut en. n ex, netitur iſti erni. en montis Cnann inll⸗ autemm iſta. Nn NR loque tO. ta bie leddete polls: d MStO 1, legitut; ſecd m pino,Altor hoferin 41,27. Pn exponit ie. gui erint te0)⸗ Dn Wo lin legilur: rrupta ell, utichi, 7. 16. a1 77. Mbelar; n hictranſtulit: con. . eduriſleitad dRuod Onler. F. Eg. innol ad bi plung de iſo ſebo, 14 n. 4. id. Id. Fepius loe lleg. borum ne,i e Leit c. 19, 33,m. 1 S.. P. Fagins quoque in notis ad Paraphr. Chald. 77. Sive: urbe, nam dictio Aavn, quæ hic babe »„ Hebr. W , iſtud & quod ſequitur, usque ad . in MSto 2.t0 lisle⸗ õ & Lerit, 19 1 34. gteret⸗ 10. 1. 19. In not. ſic verba iſta: N (prout in Bafil. editio- quia loquitur Scriptura de eo, quod præſens eſt, 79. quoniam iſti (pupilli ac viduæ) imbecilles ſunt viribus ac facilè occaſio reperiri poteſt ad illos afligendes. Verſ. 13. Si aftigendo aßfixeris eum,] Ecce hic textus brevitate utitur, comminatur, nec explicat illius (comminationis) pornam, o. veluti (brevis locutio in illo loco habetur: ) quapropter omnis, qui occiderit Cainum &1. comminatio (ibi habetur) nec explicat (Scriptura) poœrnam ejus; ita & hic (verba iſta:) ſi affigendo afflixeris, notant com- minationem, ac ſi diceret (Deus:) tandem etiam auferetur id, quod tuum eſt, cur? 7 quia ſi clamando clamaverit ad me &c. Verſ 24. Er erunt auxores veſtræ viduæz] Ex ſenſu literali (verborum,) dum dicitur: & occidam vos, non ego intelligo,* quéd u- vores veſtræ viduæ & filii veſtri pupilli erunt; ſed ecce iſta † eſt maledictio alia, (nem- pè) futurum eflſe, ut uxores (eorum) includantur tanquam viduæ vivæ, 82. dum nulli futuri ſunt teſtes, qui doceant, quòd illarum mariti ſint mortui ac (proptereàâ) illæ pro- hibebuntur, ne matrimonium (aliud) contrahant & filii erunt pupilli, dum Synedri- um haud permittet illis, ut bonorum paternorum compotes flant, 83. quia (judices Synedrii) ignorant, utrùm (eorum patres) mortui, an in captivitatem abducti fint. Verſ. 25. St pecuniam mutuo dederis pepulo meo] R. Ismaél dicit: omnis (particula;) DN & D&N), quæ habetur in lege, eſt permiſſiva, 84. exceptis tribus, 85. atque iſta- sl Ffff 3 (parti⸗ ne legitur;) ve ti poſſunt, in Amſtel edit. habe- tur y 1& i. e. nonne notum eſi: in utroque Bava mezia, fol. 5 8. b. & fol. 59. a, bd. MSto ſta legitur : N 9Ri. e. novi ego, quod 7 8. Id eſt: idem ſentiendum vel ſtateendum eſt uxores c. de quovis homine, ne ſcil. is ab aliquo affiigatur, † Quæ ſcil. hoe loco habetut maledictio ſeu com- confer. hic Bava mezia, fol. 3 9. b. minatio. 79. Vel: de caſu præſenti ſive de eo, quod fre-[82. Hebr. — 'i, abeſt iſta dictio ab utroque quenter fieri ſolet, Hebr. a, uti hic habetur, MStoO, confer. Malach. cap. 2: V. 13. ibique not- confer. uprà verſ. 18. . cap. D. 60. & v. 31. h. n. 13. ß”äs cap. ibique not. n. 110. 83. Vel- ut bonorum paternerum poſſeſſionem hantiſeantur ae domini rerum paternarum fiant, id enim verbum Tn, quod hic habetur, figni- ficat. MDM 94. Vel: eſt liberi arbitrii ac facultatis, confer. quæ ſuptà ad Exod. c. 20. V. 2 §. n. 1I17. S D. 118. notata funt, vide & v. 30. hH. c. n. 109. item Me- chilta, ſicuti in non mov b, loc, admarginem tur, utrumque ſigniſicat, confer. hic tract. Talm. "i. e, notant comminationem &c. ab- eft à MSto I1. b. loc. reticentiam, ut ipſe loquimtur, hic eſſe pu- tat, ſubaudiendum enim: poſteà & fe affligam. „ 1. Vide Geneſ. c. 4. V. 15. . 2 8 S n. 29. c0- fer. & Genel e. 1I. V. I. n. 27. a06 not. in 71 , h. loc. XXK Vel: interrogativè: nonne ego intelligo? nam allegatur. 85. Vide, quæ ad c. antec. 2 I. V. 3 G. m. 207. & n. 20§. notata funt, confer. & Bava mezia foh. 7 1. à. prolt in E e ad marginem allegatur, — EXODI. CAP. XXII. (particula, quæ hic habetur, )eſt unas 6. ex illis Eod. verl 2 5: Pogalo meg (Si adſit) popu- lus meus & peregrinus, 87. populus meus præcedit, 38. pauper & dives(ſi adſint,) pauper præcedit,? (ſi ſint)pauperes urbis tuæ & pauperes urbis alienæ, pauperes urbis tuæ præ- 602 cedunt; 89. eſt vero ſenſus ejus literalis iſte: ſi pecuniam mutuo dabis, populo meo illam dabis, non peregrino; ſed cuinam ex populo meo? *auperi, & cuinam pauperi? ei, qui eſt tecum. Eod. verſ. 2 5. Non eris ci zanquàm fænerator] i. e. Non exiges ab illo per- vim (vel cum rigore,) ſi noveris, quòd ipſe non habeat, (unde ſolvat,) non te ergà il- lum geras, ac ſi ei mutuo dederis; ſed quaſi nullam ei pecuniam dederis mutuam, † ac ſi diceret (Scriptura:) ne illum (pauperem) pudefacias. 90. Eod. verſ. 2 5. 11- ſuram] (Dictio hic ſignificat) i. e. uſuram; (dicitur autem O0,) quia il- la (uſura) eſt tanquam ) 1 i. e, morſus ſerpentis, qui mordet plagà exiguâ alicu- jus pedem nec ipſe (ſtatim) ſentit; ſed (poſteà) repentè **intumeſcit & inflatur us- que ad verticem ſuum: ſic uſura (ab initio) non ſentitur nec cognoſcitur, donec uſu- ra excreſcat eumque pecunià multà privet. 91. Verſ. 26. Si pignori acceperis O- mnis dictio: non ſignificat ejusmodi pignus, quod accipitur tempore mutua- tionis; ſed tale, quod pignori aceipitur ab illo, qui mutuo accepit pecuniam, quan- do tempus (ſolutionis) advenit, nec ille ſolvit. 92, Eod. verſ. 26. Donec 923. oä. bat Sol] Per totum diem reſtituas ei (veſtem pignori datam) donec occidat Sol & quando † Hebr. rs & en e&abfunt iſta à MStOI. 90. Hebr. van i. e, ignominâ afficias, pudore ſuffundas, paupertatem ejus exprobrando & pe- cuniam rigidè exigendo, confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald, h. oc. * Hebr. v*„unh, in utroque MSto hic additur: D&) nec ilſe (morſus) cognolſeitur. X Hebr. . & , hoc ut & ſequentia, usque ad: Ppa- y i. e, donec uſura &c. abſunt à MSto 96. Nempé: ex tribus illis particulis, quæ non ſunt permiſſivæ ſeu facultatis liberæ; ſed obli- gationem ſive debitum continent, vide Gur Ar- jeh fol. 10 5. col. I, med, & Exod. c, 20.: V. 2 5. n, 113. V 97. Sive: alienigena, Hebr. )), ſic legitur in exemplari Hebrro, quo uſus ſum & in nov Snon; in Bibhis Buxtorf. & in utroque MSto habetur: a) i. e. & gentilis; ſed res eodem redite z. ſolum ibidem in margine addita ſunt iſta: 88˖. Id eſt: populus meus præferendus eſt alieni.. nn n 5) 972 72). i. e., us- genzz-. que dum infletur totum corpus ejus ad verticem usque, ſic uſura &. 3 9 1. Confer. hic præ aliis D. Wagenſeil, Confutat. Carmin. Lipman. p, 53 8. med. = 92. Vide hic tractat, Talmud, Bava metzia fol. 3 1. *½ Hebr. y, in utroque MSto poſteà addi- tur: P Jdy Py dan Py i. e. (Ii adlint) pauperes tui & pauperes urbis tuæ, pauperes tui præſeruntur. . . 89. Conſer. hic tractat. Talm. Bava metzia fol. 7 1. a. ſicuti ad marginem allegatur in nan r, h. loc. M Hebr. Myn, in MSto 1. locus iſte ſie legitur: Pwav r , den i. e., & cuinam pauperi: ei (ſcil.) qui eſt in urbe tua, confer. & hic tract. Talm. Bava mezia, fol. 59. b. & fol. 75. a. be it. Ketubot, fol. 46. a. & fol. 75. a. b. Smnon inbw h. loc, habetur quoque ibidem ad- i Qqitio in notis Raichianis, quam vide sis, 93. Vel; usque ad occaſum Solis, Vulgata ha- bet: antè Solis occçaſum, Junii ac remellii ver- ſio: dum inclinat Sol, variæ ſunt hujus loci ex- poſuiones, quas vide apud P, Fagium in nor, ad “ b. S& fol. 11 3. b. it. fol. I14. b. confer, & not. in FII. CAl. — ando dol 00 calini iei diu, 9l nee co) d nie a H Vox 3 0 nua Heee ldic leceh no,ne ldicin car, gno)deb gus elt d mat 1Gℳ] (Vox 1 guilpg ſepatallonls — Daraphr. Chal Dmra mezia, f0 34. Nempe: 1b cohker, Deutere 5 Pebr. h O iͤ e, d 9). Vel: quo :1 habet, 96. Vide hie Me metzin dict. to oc. ad marg .Aliiaenunt Ober⸗Kleid / V. 15,Coeterün 2Pud Boxtorf. 9l. Gerw. Ein! R. Salom. ad mbel, c. 10. V 21 a not. 99, Hebt, en, 19, V. 10, h 60 um ce vellime (Le guidus am Geſtiato etti, ctiam iſtad ren Acepit 100. Ife: gehe den Ee Yned⸗ edit. Aunſeloc fol. 0.2. & n AAladlnt) Palpet eres Urbistag Dtk. PPopplomeo lam nam pauperiej goi leriges abillo Vanſhonteengt l. dederis mutnam, † Bod verl. 2. I. enumnen Plagi exigui alien. ſeit & inllat tur m. oleitor, donec ull. nori Alteptfit 0. tur tenhore mnutna. itecuniamn, guan⸗ Donet 93, t. onec occidat dol & Juando 7X, ablantiſta 3 dol. nominzeſheiag ucate uanhnnnn he. ton ſer hieb. ſgian (. ne Z li ültr: 1 us) cognol ſcitun⸗ Eegtentin uige⸗ 4: e. lurz Ge. abſunt ANo n. Ngige idits iünt iia: D i e 1s. corpits ejus ad. fetem . Vagenſel. Caninr, g,wegN, ud, Barametzi ſol n 114.b, coer athin l quam ! fice di, im Hlis ,Vulgat, hae ,uniiar rmne lüfe. ie ſunt kis lociex⸗ , fagium nmen 140 S EXxODI. 603 diu, 95. nec illo opus eſt noctu. quid ? ſignificet. 103. Eod. verſ. 29. uando dol occumbit, iterum auferes ab illo, 94. donec veniat matutinum tempus craſtini * diei; loquitur autem (hic) Scriptura de operimento, cujus uſus eſt inter- 96. Verſ. 27. Quia iſtud eſt illius tegumentum) (Di- ctio 920 hic notat) R i e, pallium. 97. Eod. verſ 27. Veſtimentum jus] (Vox pD hic ſignificat) PNi. e. induſium. 98. Eod. verſ. 27. In quonam dor- miet?] (Tecdicitocripturas) ut includat etiam ſtratum. 99. Verſ. 2 8. Diis ne ma- ledicas] Ecce hæc eſt præmonitio, 190. ne Deus blasphemetur, prætere eſt dehorta- tio, ne judici maledicatur. Verſ. 29. Plenitudinem tuam] (Dictio NN hic indi- cat, quoòd) debitum iſtud tibi impoſitum ſit, quando proventus tuus Nopmni. e. ple- nus eſt ad maturitatem, atque hæ ſunt primitiæ. tuas] (Vox ?DD hic notat:) ONi. e. oblationem; 101. .Eod. verſ. 29. BEe lachrymas 102. ego vero haud ſcio, Non tardabis] i e. Non mutabis ordinem x ſepatstionie il illarum rbtiuitiarum hita, ut t poſterius offeras id, duod prius offeren- dum Bava mezia, fol. 1 14. b. confer. Deuteron. c, 24. V. I3. ibique not. n. 26. * Hebr. nn ", in MSto 1. pro eo legitur: Dy i' i. e. diei. habet. 96. Vide hie Mechilta ac! traſtat. Talmud. Bava h. loc. a marginem allegatur. 7. Alii ertunt: veſtem villoſam, alii German. V. 2 5. coeterum de Judæorum Talles vide plura apud Buxtorf in Synag. Iudc. 9. p. 16 1. & leqq. R. Salom. ad Genel. c. 37. V. 2 3. & ad 2. 82- muel. c. 10. V. 4. vide & infrà Exod. c. 28. V.: 4 n. 22. ac not. in Na P b, oee. 99: Hebr. yxn, de qua voce vide ſuprà Exod. c. luùm de veſtimento hominis ſuperiori & inferiori, (Qde duibue⸗ jam dictum eſt,) loquatur, ſed etiam accepit, 100. Siye: chortatio aut t prohibitio, confer. Sel. den. de Synedr. lib. 2. c. I. num. 2. pag. Mm. 12. . Chald. . loc. Toſet. & tract. Talm. 94. Nempè: ab eo, qui mutuo accepit pecuniam, 9 5. Vel: quo aliquis interdiu utitur eoque opus metzia dict. fol. 114. b. prout in Snar nSE Ober⸗Kleid / conker. R. Salom, ad Geneſ. e, 2 5. 8Se I. K J. 1 Av& & (raex) i. e. torcularis 98. Germ. Ein Unter⸗Kleid oder Hembd / confer. 19. v. 20. n. 60. ſenſus eſt, quod lex hic non ſo- de ſtrato lecti, quod hie includitur, nempè, ut etiam iſtud reſtituatur ab eo, qui illud pignori edit. Amſtelod. confer. hic Mechilta & Sanhedrin tol. z. a. & fol. 66. a. b. it. Jevammot, fol. 22. 5. & Bava ma. fol. 94. . Bava mezia, fol. 48˖. b. & fol. 62., a. it. Bava batra, fol. 4. a. & Sanhedrino fol. 8 5. 3. & Maccot ſol. 9. b. 101. Zic etiam IX X. verterunt: ærezενα & On- kelos: †a i. e, primitias tuas, Junii quoque ac Tremellii verſio hic habet: frugum tuarum maturarum primitias ,contfer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not in ar n h. loc. it. Bechotor:, fol. 26. b. & Temurah, fol- 4: 2. & fol. 5§. b. 102. Dictionem yn- plerique interpretes expo- nunt de vini atque olei primitiis, hinc & Junius ac Tremellius verterunt: liquoris tui primitias tui (primitias) confer. P. Fag. loc. alleg. coeterum quomodo hodiè judæi oblationes ſuas ſolvant, vide apud Buxtorf. in Synag. Jud. e. 10. p m. 203. confer. & Mechilta, ſicuti allegatur ad mar= ginem in nNt RD h. loc. 1oz. In Michlol Jophih. loc, exponitur, quèd di. ctio yne forſitàn ¹ ideo de vino & oleo ufurpetur, quia iſta é torculari guttatim, non ſecus ac la- chrymæ, decidunt, in Gur Arjeh fol. 103. col, I. fin. & eol. 2. princ. notatur, quod R. Elias Mis- achi dictionem illam yne ex Targum O nkeloſi rIIXplicet i. e, ſemen; ſed Ga iſia igaiſte- tio huic loco non conveniat. 1 x Loc iſtius expoſitionem vide in notis pi o H. l00. . ExODI. CAbP. KXI dum eſt & ut priùs offeras, qued poſterius eſt offerendum, (nimirum) ne oblatio antè primitias fiat & ne decimæ antè oblationem (offerantur.) Eod. verſ. 29. Primogeni- tum ſiliorum tuorum dabis mibi] Ut redimas illum quinque ſiclis à ſacerdote; ſed non- ne jam anteà alio in loco † præceptum de illo eſt datum? (ita quidem eſt;) ſed (Scri- ptura hic ejus mentionem ideò fecit,)ut conjungeret ei (verſum ſequentem, ubi ha- betur:) ita facies bovi tuo; * quemadmodùm (igitur) primogenitus hominis poſt triginta dies redimitur, dicitur enim: & redimendos illorum à filio menſis redimes; 104. ita etiam primogenito jumenti I05. addit * (is: qui offert,) triginta dies & poſteà iHlud dat ſacerdoti. Verſ30. Sptem diebus erit tum matre ſua Hæc dehortatioc(data eit) ſacerdoti, ut ſi venerit (aliquis) ad feſtinandum oblationem ſuam, non acceleret antè (diem) octavum, quoniam illud (pecus primogenitum) deficit tempore. 166. Eod. verſ. 20. Die oftavo dabis mibi] Fortè erit debitum, ut eodem illo die (octavo offe- rat?) dicitut hic: octavo (die;) ſed dicitur alibi: & à die octavo 107. & ultrà erit acceptum (ſeil. pecus, quod offertur,) quemadmodùm (igitur dies) octavus, qui il- lic 108. dicitur, (intelligendus eſt,) ut aliquis rectè offerat à die octavo & ulteriùs; ita & octavus (dies,) qui hic dicitur, (intelligendus eſt, nempè,) ut aliquis rectè offerat ab octavo (die) & ultrà, ſenſus itaque literalis hujus loci iſte eſt: & die octavo facultas 109, tibi conceſſa eſt, ut des mihi * illud (pecus primogenitum.) Verſ. 3 1. Viri ſan- 604 * Achungit, aſſociat, tanquàm acceſſorium adjicin. ſic iſtud 79um hic interpretor, confer. quoad † Vid. ſuprà Exod. c. 13. v. 13. ibique not. n. 33. 91. hanc ſignificationem locum ex Avoda Sara fol. & n. 34. 0ufer. & Bechorot fol. 2 6. a. b. & fo b. NKX Bebt. P, ſic in omnibus hactenùs vulgatis exemplaribus 3 ſed Na i. e. R. Jaacob in libro: 2Py) riia putat hic errorem eſſe & pro †α ſoluùm legi debere Rr) 3, e. Ovibus tuis, ratio- nem vide in not. Nan r“ h. loc. confer. & p. ſequ. 105. h. verſr. 104. Vel: à nato uno menfe redimi jubeto, ſic Ju⸗ nius ac Tremellius verterunt, quod Numer.«. 18. v. 16. habetur. 105. In exemplari Hebræo, que uſus ſum, ut & in ditione pam mnev peſt vocem: WMin i. e jumenti, additur: pn i. e. tenuis, quo circà oves ſoluùm hic intelligendas eſſe putat R. Jaa- cob, vide, quaæ ſign. præced. XK notata lunt, in utroque MSto pro legitur 8) i. e. craſſi (ſcil. pecoris ſeu jumenti) juxtà hanc itaque lecti- onem ruit fundamentum opinionis R. Jacobi, quæ etiam adverſatur verſui ſequenti 30. h. c. ubi expreſſè bovis fit mentio, ſicuii etiam in Targuum Onkeloſi, ut & in LXX. interpr. verſione habetur, 2 5. b. adductum à D. Wagenleil. in Sota p. 83 1, 106., Id eſt: deſtituitur tempore, à lege præſcripto, non habet ætatem legitimam; poterit tamen aliquis pecus illud ſanctificare, quamvis iſtud non ſit, niſi unius diei, ſic in not. as h. loc, ubi vide ſis Hebræa. 107. Sicuti Levit. c. 22. V. 27. habetur, confer. hic tract. Talm. Nidda, fol. 40. a. & fol. 41. a. 10§. Nempè: Levit. dict. c. 22, v. 27. 109. Licentia, poteſtas, permiſſio tibi data eſt Hebr. Nειπ i, e., potes, in arbitrio tuo ſitum eſt, ut des illud primogenitum die octavo, & Ma & n i. e. in arbitrio poſitum; non vero debitum eſt, ut ſcil. præcise illo die offeras ſive des, ſicuti in notis Sna r h. loc. habe- tur, ubi & Mechilta ad marginem allegatur, con- fer. Exod, c. 2 0. Vv. 2 5. D. 10 8. & n. 119. & 119. it. ſuprà v. 2 5. H. c. n. 8 4% * Hebr. und, in MSto I. pro eo legitur: are i, e, ut offeras illud. L 4 c(Ar. xxll — Giwitis mi. ſerptorumn Verl. 31. E Geilliſentie co ubi umen tat:) guiain nocturno accl (hoe ided i⸗ Chaldaica hu elf per cla umento, 4l iplelalieniget ſenlumejus i nagis id obt . umm, 117. ſi Hismajoniinh — 7* Quomlamn eunemin: iſta expolttio, ttact. Talm. ol. 77. b Bechorot tol 110. De ed, cuod plerum fupri adv. 15 tata ſünt, ich III. Drout Der 11 Ficlti Deu 113. Vel: det (110, b. it. ” derachim, ,4c Chullin 71. Kkol.; Hebr. vono üe. à nem upi &c. 114. Hebr. d medl poteſt, mx, quæ non min den, loque carnet licet comeden 135Kiche n) ne Oblet ndt 119, Fyintgeni. Kercote, lecnon. enelt) ſe geni⸗. egentem, vbi ha. itus komini ot menlſs redimet; ntadies Polte chormtogdateh non acceleret antt Pore, ies. H0d. b die Rtwo offe. 10/. N ultri erit 8) odtavue, gui l. caro & ulteriis; liquisteche ofkerat lie oltavo facultas Verl, 31. Vriſn. ——— maccellorlum acici, Metor, cooler, duOn d mn er Apoda Sara fol. genleil in hota, el, pore, dlegelalengto, mam; holerit tamen. care, guamrin Mud cinnct. PN Nbh. 17. hibetbt, obſel, .40,4,5 fol 41 4. — 4 „ CAb. XXII. 6o ſcerptorum corporum, *† ecce vos eritis éti eritis mihi] Si vos ſancti eritis ac ſeparati à rebus abominandis cadaverum ac di- mei; ſi verò non, haud eritis mei. Eod. vVerſ. 31. Et arnem in agro diſterptam] Etiam in domo (ſi dilacerata ſit caro) idem- (de illa ſentiendum eſt;) loquitur autem Scriptura de præſenti, 110. videlicèt de lo- co, ubi jumenta ſolent dilacerari, ſic quoque (ſentiendum eſt de illo loco, ubi habe- tur:) quia in agro invenit eam, 111. ſic etiam (in illo loco: Nqui non erit mundus ex nocturno accidenti, 112, idem (enim) judicium eſt (etiam) de accidenti diurno; ſed (hoc ideò hic dicitur,) quia loquitur Scriptura de (caſu) præſenti, 113. (baraphraſis Chaldaica hic habet:) & carnem dilaceratam à beſtia viva, i. e. carnem, quæ diſcerpta . eſt † per dilacerationem lupi vel leonis, aut (quæ diſcerpta eſt) à fera recta, 114, vel à jumento, quod rectum eſt, ſicuti fera. Eod. verſ. 3 1. Gani projicietis illam] Etiam Ppie (alienigena *) tanquam canis eſt, 115. vel (forſitàn) non eſt, nili canis ipſe juxtà enſum ejus literalem? lex dicit de cadavere ** aut vende alienigenæ, 116, multo 1 magis (id obtinet) in animali diſcerpto, quod permiſſum eſt quoad omne commo- dum, 117. ſi ita eſt, cur lex dicit: cani (projicietis?) ut (ſcilicèt) doceat te, quòd ca- nis majori in honore ſit, 118. quâm ille ** (alienigena,) prætereàâ docet te Scripturas quòd **1 Quoniam mox ſequitur in eodem hoc verſu: & carnem in agro diſcerptam &. hinc nata eſt iſta expoſitio, vid. not. in han me h. loc. it. tact. Talm. Peſachim, fol. 24. b. it. Kidduſchin, fol. 57. b. & Chullin, fol. 1I15. b. & fol. 116. 2. & Bechorot, fol. 10. a. 110. De eo, quod exiſtit, Hebr. Ma, de eo, Qquod plerumque fit aut fieri ſolet, confer. quæ tata ſunt: vide & paulò poſt n. 113. h. v. 3 1. 1II. Proùt Deuteron. c. 22. v. 27. habetur. 1I12. Sicuti Deuteron. c. 2 3. v. 10. al. I I. habetur. 113. Vel: de eo, quod fieri ſolet, confer. n. antec. 110. h. v. it. tract. Talm. Maccot, fol. 18. a. . 12, V. 70 ermilo kibi data ell abitlio tuo ſtud elt um die ocheo, N jbitio politum; non rrrise o dieoles ,n h hlot⸗ habe⸗ koinemm Aegatunn con⸗ õ osgtgin: N & Sevachim, fol. 72. b. it. Menachot, fol. 101. b,. ac Chullin, fol. 42. a. & fol. 6 8. a. & fol. 77. b. Se fol. 7 3. b. ac fol. 102. a. b. eenn in i. e. à beſtia fera, (cil. per dilaceratio- nem lupi &c.) SJ . 114. Hebr. ca i. e. licita ſeu legitima, quæ co- medi poteſt, & opponitur feræ illicitæ, illegiti- dari in cervo, qui ovem dilaceravit, atque hanc licet comedere, confer. c. antec. 21. V. 23 5. & dict. c, 2 I. v. 2 8. n. 193. ſuprà ad v. 1I 8. h. c, n. 60. & ad v. 22. n. 79. no. † Hebr. vona“, in MSto 2. poſt illud additur: mæ, quæ non comedi poteſt, exemplum poſſet quoque çarnem à cervo dilaceratam judæo haud * Sive: gentilis, ethnicus, Hebr. aa, ſic in utro- „ que Msto hic legitur; ſed dictio iſta ſtudio eſt omiſſa, ut Chriſtianorum odium ſeu indignatio evitaretur. II5. Confer hic Mechilta, ſicuti ad legatur in a n b. loc. *X Hebr. ada, abeſt iſtud ab utroque MSto. 1II6. Vide Deuteron. c. 14. v. 2 1. confer, & dik. c. antec. 21. V. 3 5. n. 23 5. ac not. iu ar rD h. loc. confer. hic Peſachim, fol. 22. 2. & fol. 24. b. it. fol. 118. a. & Kidduſchin, fol. 5 8. a, & Maccot. fol. 23. a. SðM 117, Id eſt: quicquid commodi & uitilitatis ex iſto animali Gilacerato haberi aut pereipi poteſt; illud conceſſum eſt à lege, ſive id per venditio- nem ſive alio modo fiat; excepto eſu, id, quod ſecùs eſt in cadavere, quod non ſolum quoad e- ſum; ſed & quoad omne commodum, quod in- de percipi poteſt, prohibitum eſt, vid. ſuprä Exod. C. 2 I. V. 2 9. n. 19 5. & n. 197. 1IS8. Vides hic, lector Chriſtiane, quo in pretio Alienigenæ habeantur apud iſtos recutitos, con- fer. Gur Arjeh fol. 10 3. col. 2. circa fin. ubi ad- ducitur ratio cur canis aO Arn i, e. melior ſit alienigena. * Hebr. unn, in utroque MSto pro eo legitur: marginem al- 6Sggg 606 ExODI. CAP. XXIII. quòd Sanctus ille Benedictus non auferat 119, mercedem cujusvis creaturæ, dicitur enim: & 'omnibus filiis Iſraelis non movebit canis linguam ſuam, 120. dixitcitaque) Sanctus ille Benedictus: 121, date ei (cani) mercedem ſuam. CAP. XXIII. Erſ 1. Non ſuſcipies famam mendacem] Juxtà Targum ejus (erit hæc explica- tio: non ſuſcipies rumorem falſum, I. dehortatio (hic datur) ei, qui ad- mittit linguam maledicam, ut & judici, ne audiat verbum (unius) litigantis, donec adveniat etiam (alter) litigans, ſocius ejus. 2. Eod. verſ. I. Non pones manum zuam cum improbo] i. e. (Non habebis ſocietatem) cum illo, qui arguit * proximum- ſuum falſa petitione, 3. dum ipſe iſti (improbo) ſpem facit, 4. ſe ei falſum teſtem- adfuturum eſſe. Verſ. 2. Non ſequéris multos ad malefaciendum] Sunt hujus textus expoſitiones ſapientum Iſraêlis; 5. ſed ſermo Scripturæ eis non convenit juxtà mo- dos ſuos, hinc exponunt, quòd non inclinare debeant (ad multos,) ut reum faciant, ſi jJndex unus prævaleat; 6. finem autem hujus verſus (nempè: quoad verba iſta:) poſt multos ad inclinandum, exponunt (Rabbini,) quòd, ſi duo (judices) inter illos, qu1 n i. e. quàm alienigena, In utroque MStof tur my i. e. argumentô ſeu diſeptatione (falſa) in ſuper hæc ſunt addita: ON h hnee8 ſenſus eſt, qui aliquid à proximo ſuo falso petit ni i, e. nam cadaver alienigenæ (vendi po tanquàm debitum, quò tamen ille non tenetur, teſt;) diſcerptum autem cani (projicitur.) & proptereà improbé diſceptat falſosque teltes 119. Vel: non privet mercede ullam creaturam, ſubornat, qui eum reum ae debitorem eſſe aſſe- confer. D. Wagenſeil- Sot. pag. 184. num. rant „confer. & hic P. Fagii not. ad Paraphr. 10. & Hoorn beek de convinc. Jud. lib. 8. c. 4.) Chald. h. loc. S p. 552. 4. Vel: qui ei (aliquid) promittit, ut ille ſit ſibi 120. Sicuti Exod. c. 1I1. V. 7. habetur, confer. falſus teſtis, confer. hic jevammot, fol. 2 5, a. & Hoornbeek de convinc. Jud. dict. lib. 8. c. 4. Bava kama, fol. 72. b. it. Sanhedrin, fol. 9. b. & p. 553. fol. 2 5. a. it. fol. 27. a. b. prohibitio autem hic 121. Hebr. Sp't te, in MSto 1. pro iſtis ſic habetur, ne quis cauſam improbi fallo teſtimonio legitur: — 59 i. e. idcircò dixit lex. ſuo adjuvet, vide not. in man N h, loc. 1. Confer. præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. 5. Confer. hic tractat. Talmud. Sanhedrin, fol. 2. a. Chald. h. loc. ubi de duplici hujus loci ſenſu fu- ſicuti allegatur ad marginem in a r, ſius agit, confer. & tract. Talm. Peſachim, 118.1 . loc. 2 2. & Sanhedrin, fol. 7. b. & Maceot, fol. 23. a. 6. Vel: præponderet, Hebr. my)osa confer. in- & Schevuot, fol 3 I. 2a. frà n. 16. H. v. 2. vide & P. Fagii not. ad Pa- 2. Eſt axioma Juridicum: audiatur & altera pars. raphr. Chald. h. loc. ubi notat, Rabbinorum * Hebr. ywn, de hoc verbo vid. c. anteg. 22. V. hane eſſe hujus loei expoſitionem: ne quis in ju. 9. n. 2 8. dicio inclinet in ſententiam eorum, qui inno- Sive: exactione, ſcil. debiti, Hebr. nynnn vel centem condemnatum volunt, etiamſi viderit il- 1. habetur, nempè v pro lorum plures eſſe; ſed potius in eorum inclinet “ ſen⸗ y prout in Moto I. r. n per commutationem, in MSto 2. pro eo legi- cocdenmet utzillotum tam (hominls neque eſpond⸗ „ t. tilimo, 1. g. bus incipere 10 znt/ut lenten ram hec eiit naletaciendum 10 puresfan liper ollore, (lera) od, 4d Letlinani — ſenteatiam, quin umm cupiunt, Nonnullis Rab 71. lunt jucices ſolont, hoe cal demnatoria eql Datoriaunus ue 7. Conter gue in notata ſont. 4. Nempe: junt orum, quicor dices numero 6 leg, ſeletibit: non innocens qoi eum eone Votteliquos i pauciotibus, tamed, ſ in duc bushie oquitun i ucices abſo⸗ demnantiumn ſ demnatium ſen , verl. 1) Hebræiyorant uud, quiduz Cia pecunarig, ſeupubſien iuc (Onfer. R. Sdalo n 131. CA. XMI. cleatutæ, dicituar 10. Cinit age) (erithecerplic⸗ latur) ei, gui ad⸗ Cnnis) litigantis ei fillam teftem. unt hujus textus nvenit jumti mo⸗ ut teum ficiant, Oad etba ilia:) ices)inter ilioz gon —.— . en Eiſeptatione (al ovimo ſuofaloett men ile non teneti, eptat falſosgue eltes debitoten elle ale⸗ gii not⸗ 1d karphr. witit, b ileſt ſbi Ammbt, fl. 2)13, ohedtin,tol 9 b. 5 Obibilio utem e notifllorlinoni⸗ n ve ,lo⸗ Sanhectin, fol 1,4. gem in D NN conker. in⸗ / pot, ad Yi⸗ P. Fagii hot, notat, Rabbinorum nemm: neq otem negni n u⸗ 9 eorum, llt ino nl, eliamſi D 5: inelinen in eorumm in 1s in . iin u. CAP. XXIII. EXODI. 607 qui condemnant, plures ſint, quàm illi, qui abſolvunt, 7. inclinandum ſit judicium juxtà illorum 8. verba ad condemnandum; loquitur autem Scriptura de judiciis, vi- tam (hominis) concernentibus; 9, medium veròô hujus verſus, (cujus verba ſunt:) neque reſpondebis 2)) — i. e. ſuper lite, exponunt (Rabbini: non reſpondebis *) 2 — . e. ſuper doctore (legis,) quoniam non ſolent diſſentire à (viro) excellen- tiſſimo, 10. qui eſt in Synedrio, quocircà in judiciis, vitam (hominis) concernenti- bus, incipere ſolentà minoribus, 11. qui inter illos (udices) ſunt, eosque primum ro- gant, ut ſententiam ſuam depromant, 12., juxtà verba itaque Rabbinorum noſtro- rùm hæc erit explicatio (hujus) verfus: non ſequeris multos 13. i. e. ad malefaciendum, (nempè,) ut (aliquem) reum facias mortis propter judicem unum, NMon poner mani it proximum. quò plures fiant condemnantes, quàm abſolventes, neque reſpondebis d — pi. e. ſuper doctore, 14. ut declines à verbis ejus, & quoniam illa (dictio *) deſtituitur (literà) Jod, I5. ideò illam (vocem) ſic interpretati ſunt. * Eod. verſ. 2. Peſt mul- tos ad declinandlum Sunt enim multi, poſt quos tu declinare debes; ſed quando? Gggg 2 (nem- ſententiam, qui innocentem liberatum & ſalva:. * Hebr. a &ſic in MSto z. hic additum repe- tum cupiunt, quamvis illi ſint pauciores, quod à ritur, contrà in MSto 1. verba: a y, omiſſa ſunt. nonnullis Rabbinis iſto declaratur exemplo: 1o. Vel: à judice ſummo, qui cœteros ſuperat au- 71. ſunt judices, 36, condemnant reum, 3 5: ab- toritate & exiſtimatione ob doctrinam atque re- ſolvunt, hoc caſu abſolutoris potins, quàm con- rum ulum, ic dictionem &vnh, hic interpre- demnatoria ſequenda eſt, etiamſi in hac condem-tor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1730. vi- natoria unus judex præponderet. de & n. ſequ. 14. 7. Conter. quæ infrà num. 17. ad hunc verſum ?: 1I. Nempè: à minoribus ætate, dignitate & exi- notata ſunt. ſtimatione, confer. not. ad I. Samuel. c. 2 5. v. 3. Nempè: juxtà verba ſive ſententiam duorum 13. Sign. ** illorum, qui condemnàrunt quique coeteros ju- 12. Idque ideo, ne, ſi ab illis, qui inagnæ ſunt au= dices numero duali vicerunt. P. Fagius loc. al- toritatis, inciperent rogare ſententiam, cœteri leg. ſic ſeribit;: quid facias, ſi accuſatus nocens, illos ſequerentur& pedibus irent in eorum ſenten- non innocens ſit? ibi reſpondent Hebræi: ſi illi, tiam. qui reum condemnatum volunt, uno tantum 13. Junii ac Tremellii verſio Latina ſic habete votòôreliquos ſuperent, qui liberatum cupiunt, ne inſiſtito veſtigiis potentiorum ad mala, con- paucioribus, non pluribus te adjungas; ſecus fer. eorundem not. ibid. vide & Selden. de Syn- tamen, ſi in duobus illi vicerint, & de his duo. edr. I. 2. c. 5. n. 2. p. 145. ac tractat. Talmud. bus hic loquitur autor noſter, nempèe, ſi coete-. Sanhedrin fol. z. a. ſicuti in man , h. loc. ri judices abſolventes duobus votis judicum con- ad marginem allegatur. demnantium ſuperati ſint, tunc iſtorum con. I4. Nempè: illo, qui elt magnæ autoritatis & demnatium ſententia ſequenda eſt, confer, n. 17. exiſtimationis, de quo num. antec. 10. b. verſ. b, verl. 15. Nam in textu ſacro legitur: an, quæ dictio 9, Hebræi vocant wD e i. e, judicia anima pro diverſitate punctorum legi poteſt: 2* i. e. rum, quibus opponuntur Oe n i, e, judi. lis, (ſicuti hodierni codices Maſorethiei habent,) cia pecunaria, illa in füre dicuntur: capitalia & 2 i. e, doctor. ſeu publiea judicia; hæc verò: Privata, civilia, . 1s . 1 „ * — . . . conker. R. Salom. ad Deuteron. cap, 1. verl. 18. Nempè, quòd ſignificet ie. doctorem; non vyero 2 ſeu ad i, e, litem. n. 131. 608 EXODI. CAp. XXIII. (nempé:) illo tempore, quò duo (ſunt judices,) qui præponderant 16. inter illos, qui condemnant, præ illis, qui abſolvunt; 17. juxtà ſenſum igitur literalem, quando dicitur: non ſequéris multos ad malefaciendum, poſſum ego intelligere (ac conclu- dere à ſenſu contrario:) enim verò eſto cum illis ad bonum, 18. hinc dicunt, quòd judicia, vitam (hominis) concernentia, inclinent ad verba teſtis * unius, ut abſo lvant & ad verba duorum, ut condemnent; 19. Onkelos autem (verba iſta: nec reſponde- bis ſuper lite ad inclinandum.) interpretatus eſt (hoc modo:) neque intermittas do- cere, quod tibi videtur **in judicio, zo. linguâà Hebræ juxtà Targum ejus hæc eſt cxplicatio: non reſpondebis ſuper lite, ut declines, 21. i. e. ſi interrogent te aliquid quod ad judicium ſpectat, non reſpondebis, ut declines ad aliquod latus 22. & ſe⸗ pares te à lite; ſed judica illam juxtà veritatem ejus; 23. ego autem exiſtimo, 24, ad textum convenienter juxtà ſenſum literalem collocandum, hanc illius eſſe inter- pretationem: non ſequéris multos ad malefaciendum, i. e. ſi videris improbos, qui pervertunt judicium, ne dicas, quandoquidem multi ſunt iſti, ecce ego poſt illos incli- nabo, 25. nec reſpondebis ſuper lite ad declinandum &c. i. e. & ſi interrogaverit ten⸗ is, qui judicatur, de illo judiciò, ne reſpondeas ei de lite aliquid, quod ad iſtos multos incli⸗ 16. Contfer. quæ fuprà num. 6. h. v. 2, de verbo: 20. Sie P. Fagii translationem Latinam ſecutus hie aA, quod & hic habetur, notata ſunt, vide & vertere volui Chaldaiea Vvide ejusdem notas ibi= infrà Exod c. 2 5. v. 22. n. 6 5. Adem. 17. Id eſt, quando non unus; ſed duo judices 21. Id eſt: renuas, intermittas, detrectes reſpon- plures ſunt condemnantes, quàm abſolventes, dere, lic juxtà Targum verbum: mway Riod vide ſuptà n. 7 & n. 8. F. V. z. confer, hic tract. 4 in textu ſacro habetur »vertendum ge e ohen Talm. Sanhedrin, fol. z. a. & fol. 3. a. it. fol. dum eſt, vide num. ſegq. 22. E a ð 18. b. fol. 36, a. jt. Bava mezia, fol. 59. b. 12. Id eſi: ut temet ſubduess vel detrectes reſpon- G& Chullin, fol. II. a, dere, neque enim tacendum vel connivendam : jden: ad abſolvendum, vide n. ſequ. 19. † eſt, ecſi te tuàâ ſentemia nihil obtenturuma Iſc ias, ſi- . ve f. cuti quidam faciunt, qui, c ident ihil XX Hebr. )y, ſie tàm in Baſil. quàm Amſtel. editi- olſsobtinere, ſaeis ie tulands ſ inil one; ſed abeſt dictio iſta ab utroque MSto, & tant, ſi ſileant, imò liberè, quod rectè ſentis 1. vectè, ut puto, non enim hic de teſtibus; ſed de cendum & proferendum eſt, verba ſunt P F ii judicibus ſermno eff. in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. r 79. Nain, juxtà regulam juris, eges proniores ſunt 2 3. Nempéè: prout convenit ac decet „ſieuti jus ac ad abſolvendum, quam ade ondemnandum, vel, juſtitia eauſæ requirit, id enim Hebr rpPS hic mii hic à Commentatore noſtro dicitur apb, ſignificat, vide ſuprà Exod. c. 19 v. 13. n. 61 quam am, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. confer. & pn. 27. H. V. ac v. 8. H. c. n. 46. Chal d. h. loc. 24. Hactenùs Commentator noſter veterum Rab- NN* Chald. Jnyar:a, in utroque MSto pro ilis binorum, ut & Onk eloſi expoſitiones adduxit, ſic legit ur: 77 yarne m i. e. quod à te qu æſi- jam ſuam ipſe depromit explicationem. unius ac Tremellius expoſuerunt tum fuit, de quo te interrogaverunt (in judicio,) 25. Sic ferè etiam i. e. ſententiam ſuam, ſi in judicio interrogatus hic in notis ſuis. fuerit, depromat, nrcliner,utji nti el, 11. norati te⸗ crilte eih Se] bor nincationibt liintidebis⸗ zundnaunili U, ſi quoch tiam ſaloi min, . im, tulinimun, Entesille, ſenlaslit:), ca autein en — 26. Id eſt: u ien 17. Vempe,u Aum elh e lec⸗ 1 0. 49, Idek: ſe ra ullamter 19, 5en: vine ce vide Buut & R. Salom 10,V. 3,5 30, Ml iſtud PoceNaTN HE cohfer. Ma⸗ Ubivige inte . loe, ub lae, guocht judieia eur⸗ üllinedunt. TI. Conet. de Lerite t ² Hebr. unn Kac. Talr 31. Vige pan 6.7. V. 17. int 14 literelen, i ligere Ge concn. ine Gicunt, nius ut abl ¹ neeteſponge. ne igtetmittas g0. uod 9 um ejis hee l . enagenttealignig, d latug 21, Kl. gtem euiſtimo, 14, ne ilins ell inter. etis 1 prob , g Eo pokillosineli⸗ nerrogarenit odadiſios nhos n latmnamz ſecltig hie tide easten ndtasidi⸗ tas detreckes ſeſpon⸗ tbum: d), god tengum & ezponen⸗ Srel etreltes reſpon⸗ Sum pel connivendum iobtemufum lciesi⸗ cumn fident, ſe milil imter illos ant, inclinet, ut judicium declines 26. ab eo, quod rectum eſt; 27. uti eſt, 28. & ſit ſuſpenſum collare 29. de collo multorum. 30. Verf. 3. Non ho- norabis] i. e. Non tribues ei honorem, ut abſolvas illum in judicio, 31. dicens: pau- er iſte eſt, abſolvam illum* & honorabo eum. Verf. y. Si videris aſinum oſoris tui &c.] Ecce (particula:) . ſignificat *â . e. forſitàn, quæ una eſt ex quatuor ſi⸗ gniſicationibus, quas habet (particula illa:) . 32. atque hæc eſt ejus expoſitio: for= ſitàn videbis aſinum ejus (oſoris tui,) cubantem ſub onere ſuo. Eod. verſ. 5. Num cehabis auxiliari ei?] (Sic vertendum eſt hic) interrogativè. 33. Eod. verſ. 5§. Auxi- liando auxiliaberiz cum eo] (Dictio) hec ſignificat (hic) i. e, auxili- um, ſic quoque (accipitur in illo loco:) concluſum 2 ] i. e. & firmatum, 34. fic tiam (alio in loco ſumutur:) 11¹. e. & firmàrunt 35. Jeruſalem usque ad mu- rum, i. e. impleverunt illum *(murum) pulvere, ut adjuvarent & opem ferrent firmi- ulatos kbentos dl. guoc lell ſentig ci⸗ 5 verba lunt P, Fogii 5. o, ac decet, ſteuti as ac dnimn Hebr, bsyhie od,c. 19, ,l7,mbl⸗ l. hc. n. 46. poller vetelum Rab- ohtiones 16lat,), Plietionen . ſameliaseiſaen. 29. Seu: vinculum eolli, Hebr. p, de qua vo- tudini muri, huic 36. fimile eſt (illud:) —.i. e. forfitàn dices in corde tuo, plures ſunt gentes illæ, quàm nos &c. 37. (ubi particula: idem fſigniſficat, ac) π , (uC— fſenſus ſit:) fortaſſis dices ita? interrogativè, (ac ſi diceret:) ne metue itlas; allegori- ca autem explicatio eſt, quam exponunt Rabbini noftri (quoad verba iſta:) forté vi- ca antem EeEl er Ee Sggg 3 —e⸗- alii vero aliter tranſtulerunt, confer. n. ſequ. 34. 26. Id eſt: ut pervertas, detorqueas, ſic verbum nt, cor nL-" hic expono. (cœterum iſtud: Pria i. e. interrogativè vVel 27. Nempè, ut àa vero & ab eo, quod juſtum ac re- per interrogationem, abeſt à MSto 2, malè. Aum eſt, declines, Hebr. NrrpNO, vide n. an- 34, Vel: ſervatum, ſic juxtà mentem Commen- tec. 2 3. ?YVMUD tatoris noſtri hic vertere poſſis, confer. Deuteron. 28. Id eſt: fieuti juſtitia ejus ac Véitas recuirit, ci- cap. 27. V. 4. . . & Deuteron. c. 32. V. 36. n⸗ trà ullam tergiverſationem aut prævaricationem. 191. & n. 192. confer. & tract. Talm. Bava me- Zia, fol. 3 7z. a-. b. & fol, 33. a. H. & Peſachim, 35. Sic ex mente autoris noſtri vertere volui ver- bum iſtud, quod Nehem. c. 3. v. 9. habetur, ubi nonnullitran ſtulerunt: ædificarunt, reſtau- rarunt, Aben Efra: pavimentarunt, unde anyp i. e. pavimentum apud Talmudicos, prent Bux- torf. in Dictionar. Hebr. . verb. nofavit, hanc KRaſchi noſtri explicationem confirmat, Deuter- c, 22. V. 4. confer. ejusd. Raſchi not. ad Pialm. 10. V. 74 cCe vide Buxtorf. Lex. Talm. fol, 2052. confer. X. R. Salom. ad Eſai. C 19. V. I 8. & ad Ejusd. c. 210. v. 3J. & ad Eccleſiaſt. c. 10. V. 7. 2 30. Eiit iſtud proverbium Hebraicum, indicans, confer. Matth. c. 1 9. v. 6. verb. M sNSορ ubi vide interpretes, confer. &not. in D-e y. loc. ubi ſic exponitur: 190 n& W j. e, ſfac, quod tui eſt officii, nec mulktorum pervei ſa- zudicia cura, ipſi enim proptereaà graves peenas JI. Confer. etiam hic not. in orr mD loc, NX ) i, e. huic ſimile eſt &. abeſt à MSto 1. Ŕ Levit. c. 19. V. T5. n. 69. 36. Nempè: particulæ , de cujus gnificatione 2² Hebr. Hnite, abeſt iſtud à MSto I. confer. hic paulo antè autor nofter dixit, vid, n. 32. h. Verſ= rtract. Talrs. Chullin, fol. 134. 73. 32. Vide paulè poſt n. 36. . verſ. 5. & Deuteren. 37. Sicuti Deuteron. c. c. 7. V. 17. n. 3 5. ac Deuteron. c. 32. v. 3. H. 1 5. f 7. Vv. 17, habetur, ubi vide noti, num. 36. JèLJ 3 7. Ita quidem sxiſtimar Gommentater nefſterz; –☛ ad dic udicium, ſic- Hebr. MN'n iſtud & quod ſequitur, usque ad: EXODI. quogmodo, (nempè:) eſt (aliquis) ſenex, nec iſtud (ſcilicèt, ut opem ferat,) honori ejus convenit, (iſto caſu lex hic dicit: )ceſſabis, vel jumentum eſt allenigenæ; **anö‚us ve- r10 eſt Hraeélitæ, (etiam hoc caſu) ceſſabis † (à juvando.) Eod. verſ. 5. Auxiliando au- riliaberis cum eo] Ita, ut ſolvas (ſeu liberes) onus, (Targum Onkeloſi habet:) D P-) 39. i. e. (ne te ſubducas,) — i. e. quò minus auferas o- nus ejus ab illo. Verſ. 6. Pauperis tui] (Dictio: fi- cat: —) R i. e. volentem (ſive deſiderantem,) quia ipſe attenuatus *(ſive demi- nutus) eſt ac 2R& Ni. e, deſiderat omne bonum., 40. Verſ. 7. Innocentem & jaſtum non octides] Unde probatur quoad illum, qui egreditur *& judicio reus (ſve conde-. mnatus;) unus autem dixerit: habeo ego, quod de iſtius (condemnati ) innocentia- docere poſſim, (unde, inquam, probatur,) quòd ille iterum (in judicium) ſit ducen- dus? 41, lex (hic) dicit: innocentem non occides & quamvis ille non ſit P i. e. ju- ſtificatus, 4, quòd (ſcilicèt) non ſit abſolutus in Synedrio; nihilominus Pyi. e. in- CaAp. XXIII. ſons iſte eſt quoad pœnam mortis, nam ecce habes, unde illum abſolvas; ſed unde, probas, quoad illum, qui egreditur è judicio abſolutus; unus autem dicat; habeo ego, 3 §. Proht (cilicèt circumſtantiæ loci ac perſonæ re- quirent, interdum juvabis, interdum ceſſabis, non eſt enim auxilium iſtud, juxtà Rabbinorum ſententiam, omninò neceſſarium, confer. Me- chilta;, ſicuti in bnan mneh. loc. allegatur ad marginem. IE Hebr. , in utroque MSto, ut & in Baſil. e. dit, pro eo legitur: ), res eodem redit. † Hebr, rinfn, poſt verbum iſtud in M Sto I1. addi- ta ſunt ex Targum Onkeloſi iſta: he unn een nen i e. Targum ſic habet : en i. e. ne auferas onus ejus ab illo (ju mento,) in MSto 2. ſic additum eſt ex Targum: h vvnin i. e. ne feras ſeu portes ei vel: ab eo, ſed in hodiernis codicibus ſive editionibus Targum Onkeloſi, proht jam ante dictum eſt, ſie legitur: 5 pamnbn ne derelinquas eum, ſicuti P. Fagius ibidem tranſtulit, Ar. Montanus locçum iſtum ſic vertit: & deſieris adjuvare eum, confer. num, ſequ. 39 39. Sic legitur in plerisque hodiernis editionibus Paraphraſeos Chaldaicæ; ſed in notis autoris noſtri tàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſunſ, quam in Bibliis Buxtorf. ut & in nnn ne, hic legitur: voin quod Commentator noſter leves, confer. hic Mechilta, ac Bava mezia, fol. 32. b. ſicuti in no nDb, loc. sllegantur ad marginem, vid. & Sign. præc. — 118P i. e. valdè. 40. Eadem ſignificatio à Commentatore noſtro ad= ducitur in notis ad Deuteron, cap. 15. Vv. 4, ubi vide n. 6, confer. & tractat, Talmud. Bava mezia fol. 111. b. proùt inorm e h. loc, allegatur, it. Cetubot, fol,. 107. a. & Sanhedrin, fol. 36. XX Hebr. dx di, ,iſtud & quæ ſequuntur, usque ad⸗ i. e, quòd ille iterum &c. abſunt à MSto 41. Vel: quod illum iterum reducant, nempè, ut de illius innocentia judices cognoſcant & proba- tiones audiant, confer, hic tract. Talm, Sanhe- drin, fol. 3 3, a. b. & fol. 43. a. 42. Sic dictionem * hig vertere volui, facit Com- mentator noſter hic diſcrimen inter vv i. e. ju- ſtum, & i. e. innocentem, juſtum vocat e- um, qui à Synedrio juſtus pronuntistus ſiye ju- ſtificatus eſt; innocentem autem appellat eum, qui. licèt in judicio condemnatus ſit; reverà ta- men inſons eſt à pœsa mortis, quamyvis forſitͤan exponit: pn i. e, quo minus auferas vel ſub Alicujus culpæ vel noxæ ſit reus. * Hebr. vN, in utroque MSto hic additum eſt: iHebr, w deiſ CA. MI. eo SD ſterüm ſfenn lgciſalifcat Von tuum ehhl udicio med, 4 mul i, quos mm ruijiin cium petkerta, Vettas judicium ſacceperitnun ) dicici,elu bum )ſon Pod, verl. S. Ve cobe labet In multislocis — . Feht. Nai, i r 6 e, Vt il Hebt. rid p 3d: n GH W ſunt à Möto 1. 1 Mmunu ſunt addit 4. Idgue proptet! us ſacit, modd dicatum ſit, hoe eſt nulla, Lonle febell. X, Il julit. 8 jur ibi Paulè poſt Com Pe lcdt imptobe tus, non tamen conker, num. ſel 44, Nempe: ao verareuseſt, con tec. 43, 45. denlus elt: gun Ablolutus; nont mno, eOner un- 4 6, Hebr nhdi e ompe, quod in Pri ver. 2, 9, e. Ppræmittitur dictt juſtum.) — d W. “ 1) ue; Konns e. Aiad 4r. Meloſt haet Minns auferig9. habetun) ſie ſgniſ. aing llre dani ente 6 julam teuſhe cnle. li ſt “ ultpr Lie. ſ. inus Phi e in. Alv; ſed ndc, temm leas habeo 690, e – 10.31 oc 11 lgmn re. 1 AKohie⸗ Altunet: mmentatore noltto dldd . Talmud. Baya meziz doo hel loe, alegtur, Senheli, fol. 6. – m ⸗ n, NINo Klra hemhe,l ognoſcnt rohc. . ted, Taln, Sene 4, m, juſtutm poret e⸗ Ffonuntiztus iſel. . utemn zPppellne eum, natusſit; leei tl.. 5, guunſis forltan ello⸗ JJ CAP. XXIII. eere honctie, n J H † Hebr. m PsO iſta & quæ ſequuntur, usque dicatum ſit, hoc enim caſu ſententia judicum 44. Nempè: abſolutum in jugicio⸗ qui tamen re- ne ſoliͤkrion⸗ 1 en ialergrp ie, . 45. Hebr. np i. e. veritas, quo nomine hie veni EXODI. ?YUVMVW HW er ego, quô doccte of m, WKam eſere reum, * ** unde, i inquam, rolad,, uodiſte non ſit iterùm ſiſtendus judicio? lex (hic) dicit: & juſtam non occides, atqui juſtus ille- eſt, qui juſtificatus eſt in Synedrio. 4 3. Eod. verſ. 7. Quiz non juſtißicabo improbum] Non tuum eſt, ut illum 44. denuèò (in judicium) ducas, quia eum non juſtificabo in- judicio meo, 45. quòd ſi ille egteſſus eſt & manu tua abſolutus; ſunt (tamen) mihi multi, quos mittere poſſum, qui illum occidant ea morte, cujus ipſe reus eſt. Verſ. B8. Nec accipies munus] Etiam ut id, quod verum 46. eſt, judices, multò minus, ut judi- cium pervertas, nam ecce quoad perverſitatem judicii jam anteà dictum eſt: non per- vertas judicium. 47. Eod. verſ. 8. Excœcabit oculatos] Etiamſi ſit ſapiens in lege, ſi acceperit munus, tandem animus ejus abripietur, ut oblivioni tradat id, quod (ex le- ge) didicit, & lumen oculorum ejus caligabit. 48. Eod. verſ. 8. Et pervertet] Ver- bum a) juxtà Targum ejus (ſgniſicat) — phppi. e. corrumpit (ſive pervertit.) Eod. verſ. 8. Verba juſtorum] i. e. Verba, quæ Pakiſcant judicia vera (ſive recta,) ſic quoque habet Targum ejus: cauſas rectas. 49. Verl. 9. E- beregrinum non afliges] In multis loeis admonee lex de peregrino (non affgendo,) duefiam ſtatus ejus 50. malus . i. e, nam Trc Ke. abuntabu utro gue MSto. 47. Uti verſu antec. 6. h. cap. habetur, confer. Mechilta & Bava mezia fol. 111. b. ſicuti ad mar-= ginem allegantur in on nbvh. loc. ecum ita- que jam anteà de perverſitate judicii vitanda di- . in utroque e MSt Roae⸗ dafan: rrpp- j. e. ut illum interficiant. ad: n & ) i, e. nec accipies munus, ab- ſunt à MSto I. ſed in ejusdem margine alterius manu ſunt addita. Gum ſit, non ſine ratione locus iſte eo, quo ex- 43: Idque propter rei judicatæ autoritatem „quæ politum eſt, modò intelligendus eſt. jus facit, modo non contrà manifeſtas leges ] ju. 48. Confer. etiam hic Mechilta, proutad marginem eſt nulla, confer. I. 6 5. H. 2. Digeſt. ad SCtum ah, ſol. 11. b. & Cetubot, fol. 105. a. b. Trebell. & J. I 1. verb. Prætor quoque Digelſt. de 49. Sic verba iſta Chaldaica nn nane cum au⸗ juſtit. & jur. ibique not. Gothofr. aliam rationem paulò poſt Commentator noſter adducit, nem- pe, licêt improbus in judicio humano ſit abſolu- tus, non tamen ille judicium Divinum effugiet, conter. num. ſeq. 45. tore noſiro, (qui ænn hic vertit i. e. re- ctas ſcil. cauſas) & cum b. Pagio potius inter- pretari volui, quàm: verba juſtorum, uti in Bi- bliis Ar. Montani habetur, confer. Ejusd. P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chaldaic. h. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 249. b. princ. inz- verà reus eſt, confer, n num. ſequ. 45. & num. an- telligitur autem per cauſam rectam e i. e. tec. 43 judicium legis, ſic in not. an rW h, loe. ex- 4 5. genſus eſt: quamvis iſte in udicio humano ſit ponitur. abſolutus; non tamen eum juſtificabo in judicio Fe: Conditio, ſors „vitxæ 2 genus i c dictionem meo, conſer. num. antec. 43 hic expono, quo nomine inrerdum mos ac con- ſyetudo intelligitur, Gloſſa exponit: Mian i. e. con verſatio ejus vide Buxtoff. Lex. Talmud fol. 1452. cOnfer. & Mechilta, & Bava mezia, fol. 59. b. ſicuti allegantur ad marginem in 'npu- omne, quod juſtum & æquum eſt, confer. ſu- Praà verſ. 2, hH. cap. n. 23. in MSto 2. voci H& præmittitur dictio mi i. e. judicium verum ſeu juſtum.) ¼ Hebr. de a iſlud & quod Euiur, usque ad: — is * allegatur in nr PDV h. loc. it. tract. Talm. Pe- M h. loc. vide etiam not. ibid, ubi de didid. EXxXODI. CAP. XKXIII. 612 malus eſt. Eod. verſ. 9. Animum peregrini] (Nempè,) quàm durum ei ſit, quando i- pſum affligunt. Verſ. 10. Er congregabis proventum ejus] (Verbum & hic) ſignifi- cat DONi. e. collectionem (ſive introductionem) in domum, veluti (in illo loco:) DEN i. e. & introduces illum intrà domum tuam. 5I. Verſ. II. Intermittes il- lam] (Videlicèt) à cultu ejus. 52. Eod. verſ. II. Et relinques eam] (Id eſt: inter- mittes) eſum ejus, 53. poſt tempus remotionis; 54. alia expoſitio (verbi) Novpi/E i. e. intermittes illam, (nempè:) à cultu ejus completo, 55. ſicuti eſt aratio *ac ſa- tio, (verbi autem:) NEDPAi. e. & relinques eam (explicatio eſt:) ne illas ſterco- res & ſarrias. 56. Eod. verſ. II. & quicquid eorum reliquum fuerit, comedat beſtia agri] (Hæc ideò dicit lex,) ut eſum pauperis æquiparet eſui beſtiæ, quemadmodum- igitur beſtia comedit ſine decimarum (præſtatione;) ſic etiam egeni comedunt ſine decimarum (præſtatione,) hine dicunt (Rabbini:) non (præſtantur) decimæ (anno) ſeptimo. 57. Eod, verſ. II. Sic facies vinez tuæ] Incipit priùs Scriptura ab agro albo, 58. ſicuti dictum eſt ſuprà: 59. ſeminabis terram tuam. Verſ. 12. Die autem ſeptimo ceſſabis] Etiam in ſeptimo anno non movetur Sabbathum primævum 66. à loco ſuo, ne dicas,* quoniam totus annus (ſeptimus) vocatur Sabbathum, (ideò) non- obſervatur in illo Sabbathum primævum. Eod, veri, 12. Ur quieſiat bos tuns & a- ſinus nis iſtius ſignificatione variæ expoſitiones adducuntur. I1. Sicuti Deuteron. cap. 22, verſ. 2, habetur, confer. Exod, c. 9. v. 19. 52. Senſus eſt: ne terram illam colas, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc, ac not. in „ P h. loc. 3. Id eſt: non comedes fructum ejus voluntari- um & ſativum, confer., hic tract. Talm. Suc- ca, fol. 4 4. b. & Moëd katon, fol, 3. a, it. Bava me- Zia, fol. 39. 2. 4. Hebr. yn, quid per iſtam remotionem in- telligatur, vide apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol 6. 5 3Sive: perfecto, Hebr. , ejusmodi eultus terræ perfectus ſeu completus ex mente Rabbi- binorum eſt: aratio ac ſatio, quæ ipſis verbis le- Zis ſunt prohibita in anno ſeptimo; coœteri verd cultus agrorum, uti ſunt ſarritio, ſtercoratio, runcatio & MMäö;ä i, e, comminutio glebarum non ſunt N&rNN i. e. ex ipla lege (Divina;) ſed a i. e., ex Rabbinorum ſententia, ſicuti ha- etur in Gur Arjeh fol. 103q. col. 3. fin. confer. & not. in Nτ N h. loc. * Hebr. mo, poſt vocem iſtam in MStos. ad- ditur: Ahæpi, e. & demeſſio. 56. Sic verbum νρνρρο5ë hic interpretor, nam ſarritio ſive ſarculatio in anno ſeptimo eſt prohibita, con- fer. Buxtorſ. Lex. Talm. fol. 216 1. & ſeq. item not. in 'o Dh. loc. ubi verbi iſtius vpvo ſignificatio ex Raſchi obſervationibus in Tal- mud. adducitur, confer. & Mechilta, ſicuti ad marginem in par rne , loc. allegatur. 57. Iſraelitæ enim in anno ſeptimo, quò terram co- lere prohibentur à lege, comparantur pauperibus & egenis, confer. Mechilta, prout ad marginem allegatur in a NO*h. loc, ubi vide & notas. 58. Vel: ſativo, Hebr. ay, quo nomine intelli- gitur ager, in quo nullæ ſunt arbores, quæ a- tram umbram faciant, cujus oppoſitum eſt: && i. e, ager arborum, vide Buxtorf. Lex. Talm. f. 1118. item not. in e RD bh. loc. 59. Nimnm verſu præcedente 10. . cap. confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 48, b. 60, Sive: primitivum, quod ſcil. in creatione mun- di à Deo inſtitutum eſt, dum die ſeptimo quie- Vit, Geneſ. c. 2. v. 2. id enim mibpia mav hic ſignificat, confer. Levit. cap, 2 3. V. I1. n. 24. ut & Mechilta b. loc. prout in an r ad marginem allegatur. * Hebr. WNN N7 abſunt iſta à MSto I. ſed malè, 4. — — HDDe⸗ Gu ,H Corltan non et a ics; 1 circumciſo lo gui eſt inguilin ciatis, Olunla ie cepti begatiſi. me 68. jurta! lcatio (vetbo Deorum alien- tum) ge cultu tetepte)obſe — 61. Sire: lemill bie ſetmo eſt, 61. Seu: afflicio betur, etiatn il Pront allegatur loe. 6G3. Confer, eian d marginemin jeh lol, 103,e. On h. ſoe, 64. Vel: prolehz Gilliggnituris Vvige Gur Anje tork, Lex. Tal- dot. P. 507. l. h, loc. 6). De Lictionem pretor, enſus hi matiya tacite o uh. ſeg. 66. 1. it.tnact, Ta 66. Id et: ubicn Serigtura teperi gbisillud relile legatur in wr notis ibidem ha den i, 1 n. AWII. meiſi, guand dtiſert. Autiinillo loco. II. Htermim, , (lc el inter. oerbi) dn ti elt aratio 1a la. l:)milluteton. It, comedet lhi . e, Iuemadmodum, eni comegunt ine ur) gecime (annc) Sctiptura ad 1gr etl. 12. Die en nprimerum bo, 3.1 athutm ides)non. isſet Lot tuu G. Interpretor, nam ſartitio Mlimo eſt prohibite,con⸗ fol 1161, & leg item ve ubifetbi lliuspv blervationibus in Tal⸗ t.& Mechilta, ſeuti ad h, loe, alleggrur. eptimo, qub lettim co⸗ Olinpiramturpaupetibus ta, gtont 20 marginem P. loc, ubi ice nolat. 9, guo vonite inel. e luet Abotes, gur us 0, ollum el: Enus tnus] Da ci quietem ac permitte, ut ſit ſolutus & comedat gramina de ſolo, ant. forlſitàn non eſt iſtud, niſi ut alliget illum in domo? dicas (ſive reſpondeas:) non eſt præcepta) obſervet. Eod. verſ. 13. Non audietur] (Nempe:) ex alienigena. é 65. Sic dictionem &, quæ hic habetur, inter- (de Buxtotk. Ler. in enn rod , enle 10. ,, c3, (Olfef. ot, fol.4 ,b. ſell in testione nin. õ enim npx Nad ie c, 13, . l. 1, 4. tout in Nn d u Mgo nbdre 66. Id eſt: ubicunque dictio iſta: Appv in S. Allegatur in nan rmh. loc. ubi etiam iſta in iſta quies; 61, ſed adſtrictio. 6⁶2. Eod. verſ. 12. Eilius ancillæ tuæx] De ſervo in- circumciſo loquitur (hic) Scriptura. 63. Eod. verſ. 12. Peregrinu] i. e. Advena, qui eſt inquilinus. 64. Verf. 13. Et omnia, quæ dixi vobis, cuſtodietis] Ut 6 illa) fa- ciatis, omnia præcepta affirmativa (fiunt) per dehortationem, 6. nam omnis DP i. e. cuſtodia (ſive obſervatio,) quæ in lege (habetur,) eſt dehortatio loco Ppræ- cepti negativi. é6. Eod. verſ. 13. Ne memineritis] Ne dicat ei: 67. præltolare, me 68. juxtà idolum iſtud vel ſtabis ?* mecum in die hujus vel illius idoli; alia ex- plicatio (verborum iſtorum:) & omnia, quæ dixi vobis, cuſtodietis atque nominis Deorum alienorum ne memineritis, (nempe,) ut doceat te (Scriptura,) quod (præce- ptum) de cultu idolorum (vitando) æquiparetur omnibus præceptis **ſimu! junctis & quod ille, qui admonitus iſtud obſervat (præceptum,) perinde ſit, ac ſi omnia (reliqua 7° WM FPeog. 6 1. Sive: remiſſio, ſolutio, Hebr. 'à, de qua que præceptum affirmativum pellit negativum, hic ſermo eſt, confer. not. in am nev h. loc. nam in omni Præcepto affirmativo eſt eriam) 62. Seu: afflictio, nam dictio: yæ, quæ hic ha- negativum, cum itaque in affirmativo duo con- betur, etiam iſtud ſignificat, confer, Mechilta, ti eantur, nempe & affirmativum & negativum proùᷣt allegatur ad marginem in 'pam nev h. præceptum, ideò iftud pellit &en wyn der loe. D i. e præceptum, quod tantum negativum eſt, ſic- 63. Confer. etiam hic Mechilta, ſicuti allegatur uti ibidem in notis habetur „confer. & Deute- ad marginem in 'pan meh. loc. & Gur Ar- ron. c. I1. v. 2 1. B. 76. WZ jeh fol. 103. col. 4. princ. atque not. in now 67. Rabbini hoc ita exponunt: ne quis Judæus Dwa h. loc. per alienigenam ſive gentilem faciat dicere alterie 64. Vel: proſelytus inquilinus, Hebr. av)D d, expecta me juxtà idolum iſtud &c. confer. not. diſtinguitur is àa ol? )i. e. à proſelyto juſtiti?, in’non nbwh. loc. vide Gur Arj eh fol. 103. col. 4, med. & Bux- 69. Vel: expecta me, Hebr. ö nv, confer. Gur torf. Lex. Talm. fol. 40 8. ac D. Wagenſeil. Arjeh fol. 103. col. 4. cireà fin. & Mechilta, Hic= Sot. p. 507. n. 8. confer. & not. in -n , uti in NN h. loc. ad marginem allega- h. loc. Ml tur. ’ pretor, ſenfus hujus loci eſt, quòd præcepta affir- mativa tacitè contineant etiam negativa, vide num. ſeq. 66. cohfer. & Numer. c. 5. V. 19. n. 8 1. it. tract, Talm. Schabbat, fol. I 98. a. Hebr. pyn e hæc & ſequentia, usque ad: te- i, e alia explicatio, abſunt ab utrogque MSto. IK Hebr. vn- hæc & ſequentia, sque 20: è e i. e. & quod ille, qui admoni- tus &c. abſunt à MSto I. & in MSto 2. pfo: 7320G tup on legitur Mpye 92 i e. oinni- bus transgreſſionibus æqquiparatur. Z 69. Sive: gentili, Hebr. de, quo nomine vo. catur à Judæis omnis, qui non eſt de gente ſeu Scriptura reperitur, ibi habetur dehortatio, ne quis illud vel illud faciat, confer. Mechilta, ſicuti noris ibidem habentur: Dn ba nte ſiirpe Ii aclitica, in M Sto2. bro arn in legi⸗ * dWoy ae, , n d me enn wn tur: ) ön i. e. ex ore ethnicc. WwyN 87 i. e. quocirca dicunt (Rabbini, ) ubi . 614 EX ODI. CAP XXIII. Eod. verſ. 13. Super 70. os tuum] Ne facias ſocietatem cum alienigena isque tibi ju- ret per idolum ſuum, (nam, ſi ita feceris,) deprehendéris, quòd anſam ei ſuppe dites, ut (idoli ſui) mentionem faciat propter te. 71. Verſ. 14. Vicibus] (Dictio DPa hic idem ſignificat, ac) N D i. e. vicibus, ſic (accipitur in illo loco:) quia percuſſi- ſti me hiſce tribus — i. e. vicibus. 72. Verſ. 15. Menſis Alib] (2)00 ideò dicitur,) quia proventus (terræ) in iſto (menſe) impletur &*i. e. in virore ſuo, & ſignificat 2 & i. fructus matureſcere incipiunt. i. e. Quando holocauſta. 16. Primitiarum operum tuorum] Nam e. virorem (nempè:) primitias 73. ac primum (menſem.) quô 74. Eod. verſ. 15. Nec appareant coram me vacui] Venietis, ut videatis faciem meam in feſtis ſtatutis, 75. adferte mihi 76. Verſ. 16. Et feſtum meſſs] Hoc eſt feſtum ſeptimanarum 77. Eod. verſ. illud eſt tempus oblationis primitivo- rum, † etenim duo panes, 78. qui veniebant in die feſto, 79. permittebant- 90. no⸗ —— 70. Vel: ex ore tuo, ſive: in ore tuo; autor ta- men noſier †2 7) hic exponit, quod idem ſi- gnificet, ac i. e. per vel propter te, tua cauſa, vide num. ſeq. 71. 1. Vel: per te, te mediante, vide, quæ num. an- tec. 70. b. vetſ. 13. notata ſunt, confer. hic tract. Talm., Sanhedrin, fol. 6 3. a. b. & fol. 109. a. & Bechorot, fol. 2. b. 2. brout Numer. cap. 22. verſ. 29 habetur, con- fer. hic tractat. Talm. Chagiga, fol. 2. a. & fol. 3. 7 a. X In utroque MSto poſt iſtud additur: (MsSt. 2. P) M i. e. alia explicatio, confer. tract. Talm. Chagiga, fol. 1 8. a. 73. Sive: primas fruges, cave enim putes, (in- quit D. Huetius in Demonſtr. Evangel. Propoſ. 4. de libro oſuæ p. 3 14, n. 2. edit. Lipi.) men ſem a iic dictum eſſe proprio nomine, no- men id fuit appellativum, quod ſpicam viren- tem ſonat, quaſi dixiſſes: menſem ſpicarum vi- rentium, rectè LXX. uiræ rνν⅜ν menſem no- vorum. . . 74. Confer. quæ infrà ad Exod. c. 34. V. 1 S. n. 42. notata ſunt, vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 5 8. a. prine. . 75. Sic dictionem ada, quæ hic habetur, in- terpretor, nam tria illa feſta ſolennia: Paſchatis, tabernaculorum & ſeptimanarum ſive penteco ſtis communiter à Judæis νανν vocan- tur, ideò, quia a i. e, pedibus teneban- tur aſcendere ad iſta feſta omnes Iſraelitæ maſcu- li, confer. Buxtorf. Synag. Jud. c. 17. p. 3 84. & Mich. Dilherr. Atri. Lingv. Sanct. p. 207. 76. Confer. hic tractat. Lslmud. Chagiga fol. 7. a. proùt in dba h. loc. ad ma ginem alle- gatur. 77. Quod etiam Pentecoſtes dicitur, vid. n. antec. & Numer. c. 2 8. v. 26. ibique not. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 66 1, ut & Exod. c. 34. V. 22. n. 67. † Confer. hic tract. Talm. Challa, fol. 7 8. b. & Biccurim, fol. 83. b. & Chagiga, fol. 18. a. it. Menachot, fol. 84. b. 78. Hi duo panes agitationis dicebantur, & ve- niebant de tritico, uti in not. on now h. loc. habetur, vide Levit. C. 2 3. v. 17. n. 37. & D. Wagenſeil. dict. tractat. Sot. p. 42 8. ac not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 9. b. princ. it. Light= foot Centur. Chorogr. cap. 1. pag. 7. conſer. & Exod. cap. 2 5. v. 12- ibique not. n. 39. & Exod. c. 34. V. 22. in not. n. 6 3. irf. liber tertius partis ſen Sectionis quintæ operis Talmudici ſcil. Me= nachot cap. 11. quòd incipit: rn r i. e. duo panes, unde lumen aliquod huic loco ac- cedet, vide & Levit. c. 2. V. 12, n. 42. 79. Nempè: in fine ſive clauſula ſeptem ſeptima- narum, qui dies ſolennis My dicebatur, quò tyaw: a i. e. feſtum ſeptimanarum celebra- batur, confer. Levit. c. 2. v. 12. n. 43. ac Nu=⸗ mer., c. 29. V. 3 5: ibique not. n, 2 1. It. Buxtorf. Synag. Eynag. Jud c.10, Zo norunm gcn Kin dieptimin naculorumn. bus eltati pore lorumcogkepen Uoniamn textus nin) non nanpp. atuu] (Nen ento 3 No nec espultgayer Extrialtare. Nibitur adee) 85. Eod,Verl18 maneappetid di 6e9. elexatide zum anno ſeptim mitias terræ tua — Dom woo hlo 1o. la el,: coocel Vum, ita ut ob'⸗ Primiuns licnte fe V. 17. . 39. gI. Vid, Numer, c. 1. 57. Oblatio zut⸗ to cie menſis Nil in not. n N codkek d. 78. 91. Conler. hic no P. 57. becirea fin 19, à. & Bolch h chot, tol. g4. b. . 1z. Idelt: triailla uli loquuntur, e⸗ Vani edent, non e lemiſlionis, de Eer, not. in hy 4beit Cgiga (ol. 1, prine. k, h ſ. a. fin, & li 1n . 401. § 0) Liphent. cbmn. — bena igte ibi n. llamn ei lüppeclte, 4] Dickio d 3 :) auin peteull⸗ Aii] ogigeh ie in iteſio um menſen,) 6 t torin ne nauui adkente nili e, tum 7. Pod. vert. lationis Primitiro. 79. Permittebant. 80. R⸗ — — . Jud. e. 1.. 394, & gr. Aanct, P. 207. mud Chigiga fol 7. loc A ma ginem alle. es dicitur, vid, n antee⸗ , ibine not. conket &. 1 1n. Chald.,, loc. 1t. d. n brod 3 F. 22, † n. Challa, ſol.8-b,ö S. Chagiga, l. 13, nit, nnot, N Nloc⸗ 13. V. I, M 77, D, gebe prilc. 1. Lignt⸗ cap. l. ig./ onlet. Auenot, 39, & Hiod. 63. 1. bertettinsan ens Talmudici fell Me⸗ ncipit: Prn Wie, aliquod huie loeo n⸗ 7.11,. 4 lanlulaſeptem ſeplini⸗ s h) ebatuh an0 ſpiimanarunm celcla⸗ 1. V. 12. 0, 43,4Nu⸗ nor,1, 11 1 Ator SISn . ier trler ꝗR CAP. XXIII. EXODI. Eis S0. novum quoad oblationes & ut adferrentur primitiva ad Sanctuarium, nam dicitur: & in die primitivorum &c. 81. Eod. v. 16. naculorum. Et feſtum collettionis] Hoc eſt feſtum taber- 82. Eod. v. 16. Cùm congregaveri opera tug) Omnibus quippe die- bus æſtatis proventus (terræ) areſcit in agris; aſt in feſto (collectionis ſive tabernacu- lorum) cogregant illum in domum propter pluviam. Verſ. 17. Tribus vicibus &c.] Quoniam textus loquitur de ſeptimo (anno,) opus fuit, docere, quòd feſta (illa ſolen- nia) non transponantur (vel removeantur) de locis ſuis. 83. Pod. verſ 17. Omnis mas tuus] (Nempè:) mares, qui apud te ſunt. Verfſ. 18. Non ſacrificabis ſuper fer- mento &.] Non mactabis agnum paſchalem decimo quarto (die menſis) Niſan, do- nec expurgaveris fermentum. * Eod. verſ. I 8. Nec pernoctabit adeps ſeſti mei &c.] Extrà altare. * Eod. verſ. I 8. Msque manè] Forſitan etiam ſuper ſtrue 84. profa- nabitur (adeps,) dum pernoctat? lex dicit: in aduſtionem ſuper altari tota nocte: 95⁵. Eod. verſ. I 8. Nec pernoctabit] Non eſt — i. e. pernoctatio, niſi quando mane appetit, dicitur enim (hic) usque mane, per totam itaque noctem poterit ille (a- deps) elevari de pavimento ad altare. Verſ. 19. Initium primitiarum terræ tuæ] Et- iam anno ſeptimo † debent (offerri) primitiæ, 86,. quocircà dicitur etiam hic: pri- mitias terræ tuæ (offeres;) quomodo (autem iſtud fit? nimirùm) ingreditur aliquis Hhhh 2 agrum Synag. Jud. c. 20. p. m. 438. vide & not. in an NOW h. loc. 80. Id eſt.: conceſſum ac licitum faciebant no- vum, ita ut oblationes de novis ſeu fructibus primitivis licitè fieri poſſent, confer. Levit. c. 23. v. 17. n. 39. M 31. Vid. Numer. c. 2 g. V. 26. ibique Raſchi not. n. 57. oblatio autem manipuli, quæ decimo ſex- to die menſis Niſan fiebat, erat hordeacea, ſic in not. am ro, h. loc. ubi vide sis Hebræa, confer. n. 7 8. h. verſ. 22. Contfer. hic notæ ad librum Prec. Jud, part. 2. p. 57. b. circà fin. it. tract. Talm. Chagiga, fol. 198. a. & Roſch haſchana, fol. 13. a. & Mena- chot, fol. 84. b. 33. Id eſt: tria illa feſta ſolennia ſunt immobilia, uti loquuntur, eaque ſtatutis temporibus obſer- vari debent, non obſtante anno ſeptimo, qui eſt remiſſionis, de quo ſuprà verſ. 11. . cap. con- fer. not. in Don mw h. loc. & Sanhedrin, fol. A. b. it. Chagiga, fol. 7. a. & Gur Arjeh fol. 104. col. 1I. princ. it, not. ad libr. Prec. Jud. part. 1. p. §. a. fin. & Lightfoot. ad Matth. c. 19. v. 2 1. p. 40 2. & ad Marc. c. 1I 5.V. 2 5. p. 66 2, edit. Lipſienſ. *W Confer. hic Mechilta, ut & tractat. Talmud. Pe- ſachim fol. 6 3. b. ſicuti ad marginem allegar= tur in hpar Me h. loc. ubi vide etiam notas. *X Si enim adeps permaneat extrà altare usque ad autoram aa bpp i. e. fit illegitimus propter pernoctationem, ſic in not. an rav hic expo- nitur, ubi etiam Megilla fol. 20. al'egatur. 84. Ordinatione, diſpoſitione, Hebr. mnynz, quo nomine intelligitur ſtrues ligaorum, cui ſa- crificium ſuper alkare imponitur, confer. hic Pe- ſachim, fol. 59. b. & fol. 64. a. it. fol. 7 1. a. & Chagiga, fol. 10. b. 8 5. Uti Levit. c. 6. v. 2. habetur, ubi vide ſis Ra- ſchi notas, adeps itaque non profanabitur, et- iamſi tota nocte ſuper ſtrue lignorum fuerit in altari, nam ſi ſacrificium ſive adeps ſaerificii vel uno momentô fuerit ſuper altari, priusquam veniat aurora, poterit illud legitimè offerri px ni E & i, e. etiam poſtquam affulſit au- rora, ſic in not. an nom h. loc. † Hebr. y'av rN, iſta & quæ ſequantur: usque ad: Dand —R. i. e. ingreditur aliquis &c. ab- ſunt à MSto 2. 86. In Gur Arjeh fol. 104. col. I. fin, & col. 2. princ. quàm ipſum fœtum (ſive partum] tenerum, in multis quippe locis legis reperis, quôd tui. 97. EoOd. vetſ. 20. Quem prapamvi] Quem paravi, ut darem vobis, & hæc eſt Qe iſtis ptimitiis tertæ, quæ anno ſeptimo na- de lidi mihi (prout Deuter. c. 2 6. V. 10. habe- 6r6 —FzODLI QCA. XYII. agrum ſuum, conſpicit ficum, quæ primum fructum fert, ipſe folium ejus involvit 87. junco, in ſignum, atque hunc (primum fructum ficus) ipſe ſanctificat; non ſunt au- tem primitiæ, niſi de ſeptem ſpeciebus, qui dicuntur in Scriptura, (nempe:) terra triti- ci & hordei &c. 89. Eod. verſ. 19. Non coques bædum] Etiam vitulus & agnus comprehenditur ſub generali nomine i. e. hœdi, quia nihil aliud ſignificat, ſcriptum ſit * &£ opus eſt explicationis gratia addere: Q i. e. caprarum, 89. veluti (in illo loco:) ego mittam Dy 93 i. e. hodum caprarum, 90. item (alio in loco:) HVNH — Ni. e. hœdum caprarum, 91. item (alibi:) duos DV 1 i e. hodos caprarum, 92. ut doceat te (Scriptura,) quòd, ubicunque dicitur ] ab- ſolutè, etiam vitulus & agnus juxtà ſenſum ejus literalem (poſſit intelligi,) in tribus autem locis 93. ſoriptum eſt in lege (de hœdo,) uno (in loco;) ut prohibeatur eſus ejus, 94. & alio (in loco,) ut prohibeatur commodum ejus, 97. & tandem, ut pro. hibeatur coctio ejus. 96. Verſ. 20. Eecé ego mitto angelum] Hic indicatur * (Iſrae- litis,) fore, ut ipſi peccarent & Divina majeſtas illis diceret: non aſcendam in medio expo- princ. pntat illins auter, hie eſte 29)0 ry i. e. errotermn ieribectis, rationem vide ibidem, in no- tis am DV hæc adducitür ratio, quoniam cationis gratia addere aliam dictionem, quæ il- lius ſignifieationem ſpecificè indiçet, vide not. in am D h. loc. ðèð 90. Sicuti Geneſ. cap. 3 9. verſ. 17. habetur, con- fer, Kidduſchin, fol. 57. b. & Sanhedrin, fol. 4. b. it. Chullin, fol. 113. a. b. & fol. 115. b. 9 1. Prout habetur Genel. dict, cap. 3 8. verſ. 20. omnibus communis, confer. hic tract. Talm. 92. Uti Geneſ. cap. 27. v. 9. habetur, confer. hic Biccu: itmn, tol, 9 3. b. & fol. 94. a. it. Peſachim, Sanhedrin, fol. 4. a. & Chullin, fol. 114. a. b. fol. 7 u. a. & Bavà batra;, fol. 9Q1. a2. 93. Contfer. Deuteron. cap. 14. verſ. 2 I. n. 49. & 87: Hebr. 7D., Uti hic habetur, in libro, quem al- Gur Arjeh fol. 104. col. 2, princ. & med. item legavit D. W. genſeil. in Sof. p. 659. legitur: tractat. Talmud, Chullin, fol. I15. b. ſicuti al- i. e. oreumiligat (in, co.) Judai Germa- nicè ertunt: Er bind ein Baͤndlein herumb, fer, & Jalkut Part. 1. fol. 97. col. 4. med. confer. Deuteron. c, 26. v. 2. num. 8. ubi in no- 94. Vide infra ExOd. cap. 34. verſ. 26. n. 8 I. & n. tis Raſchi eadem ferè, quæ hic, adducta ſutnt. 82. . ð 8 8. Vide Deuteron. c. S. v. 8. confer. & infrà Ex- 95. Confer. Deuteron. alleg. cap. 14. verſ. 21. Od. c. 34. v. 26. num. 78. ſunt autem iſtæ ſe- num. 49. ä ptem fructuum (pecies, nempe: triticum, hor-96. Prout hoc verſ. 19, habetur, confer. Exod. dict. deum; uvæ, ficus, malogranatum, oleæ & pal- cap. 34. v. 26. . 80. & D. 81. JMJM mæ, uti à D. Wagentſeil. alleg. p. 659. recenſen- “ Hebr. wan 1 hæc & ſequentia, usque ad: tur, confer. & nof. ad librum Prec. Jud. part. 2. 262. 2. fin. 929. Vide infrà Exod. dict. c. 34. v. 26. num. 82. vox itaque iſta, juxtà mentem autoris noſtri, ge- neralis eſt ac neceſſe eſt, diſtinctionis & expli- I ſcuntur. non poterit Gici: quam (ſcil. terram! tur;) ipta ehim elt (illo anno) 729 9 i. e. 97: Sicuti infrà Exod. cap. 3 3. verſ. 3. habetur, confer. tamen notæ in nan n h. loc. ubi . dici⸗ legaturad marginem in na r h. loc. con- Pa i. e. paravi, (ut darem &c.) abſunt à ẽ let atque ilt Debrlenab Alßr⸗ Dicio Tant utillosad⸗ — citur, qude I ore olue, co 38 Hepf. Wo Hebt. D obel 96. Hocquomod 3Commentator Aneh kol. 104½ Oym h, l00. 4 Bebr. P Cium legibr. 99. Id eſt: qui bis tlis licuti) hujusyverbi exp 31,2e guam Vi 2, 5 7. ). 602. tuum , in utro i,e. & eracerb⸗ wo. Vl: noh i⸗ ”M tio eius à Commn ſed aliam eime tionem hujus Chriſtianos, y daic, Lot, 4 —.XII — neſus involrit 17, at; non unt d. berſanii VItulas & hil alind ee linc ſoniftze ledis tepetis, nod e (aprarum, 69. 5 F. item alio in duor d N lne Cicitur dd. tellig,) in tribus 1t prohubeatur elus & uundem u pro. indicaturt (ltie. Acendam in mediO n vobit, & hec elt eipo. mn Gickioten, ua l. ifice incitet, ide not. Ferſ. 17. habetut, col. , b. § Sanhedtin, kol⸗ 1. 4. b, & tol. 11 ſ.db. Cict, cap. 39, Vel 20. 9, habetur, conler, hic Chullin, fol 11 ,ab, b. 14. Vell 11,1 4). K, 1 1, pfiec, & mec item f. in, ſol 11 ,b. ſerlial õ bl. g7,ol. 4,wel. 34. etl. 16,1, 9l An. eg n. el XD. l. leguentia, uegle d it Cuemat,) dlu P. 33 hic eſt unus ex (locis) Scripturæ, ſit & regione inferioris (domus Sanctuarii. *½Y: Verſ. 21. bum hic) ignificat &PTi. e. amaritudinem (ſive acerbitatem, veluti in illo verl 3. kMhetlt, Dyun vo/ ubi 7 CAP. XXIII. ExXODI. 617 expoſitio literalis; "*aſt myſtica explicatio (verborum iſtorum:) ad loeum, quem præparavi, (hæc eſt:) jam anteà locus meus cognitus eſt † & regione ejus, 98⁸. atque qui dicunt, quòd domus ſanctuarii ſuperioris directa Ne exacerbes illum] (er- loco:) quicunque êPi. e. exacerbaverit os tuum. 99. Eod. v. 2 I. Quia non igneſcet p catis veſt: .] 1. e. E k. eſt 102, cum illo, nomen ** idem eſt cum (efficit nomen)) W. dicunt Rabbini noſtri: is eſt (angelus) Metatron, 103, cujus nomine Domini ſui (Dei,) νâb (enim) per Gematriam- 104. Verſ. 22. Et inimicus ero] (Verbum N hic idem- (Quia ipſe) non ſic didicit, 100. eſt enim ille & caterva (ſive cœtu) Ec rum, qui non peccant, prætereâ ipſe eſt legatus nec facit, niſi id, ad quod ille miſſus zc t. 1el. Eod. verſ. 2 I. Quia nomen meum eſt in illo] Redit *(hic Scriptura) ad ini- tiu n hujus verſus (ubi habetur:) cave tibi coràm eo, quia nomen meum commune valet atque illud, quod habetur in) Targum ejus: & P Nwa⅓e. affligam. Verſ. 24. Deſiruendo deſtrues illos] (Nempe:) illos ipſos Deos. Eos Pi quos illæ (gentes) Di. e. conſtitue- (Dictio hic ſignificat) lapides, Dant, ut illos adorarent. Verl. 26. Non erit Eod. verſ. 2 4. Statuas eorum] abortivum faciens] Si feceris volunta- Hhhh z kkem dicitur, quod Divina illa wajeſtas redierit tem- ore oſuæ, conſer. & Bava kama, fol. 93. a. XX Hebr. *O , ablunt & iſia à MSte I. † Hebr. )23, abeſt verꝛbum iſtud ab utroque MSto. 9 8. Hocquomodo ſit intelligendum, paulo poſt Commentatore noſtro exponitur, confer. Gur Arjeh fol. 104. col. 2. cir cà fin. ac not in ne pon b, loc. X Hebr. n n, ditum legiuurr. SJ 99: Id eſt: qui inobediens vel rebellis fuerit ver- ſic in utroque MSIO hic ad Bis tuis, ſicuti Joſu, c. §I. V. ult. habetur; alia hu jus verbi expoſitio reperitur in Sanhedrin fol. 29, 2. quam Vide apud Lightfoot. ad Marci cap. 2. v. 7. p. 602. edit. Lipf. poſt : nds i. e. Os tuum, in utroque ASto additum eſt: 2) P „ e & exacerbarunt me, Ezech. c. 20. V. 8. bennconfe kAad. i. e. & exe r me, 100. Vel: non ita edoctus eſt ſcil. angelus iſte me us, nempè, ut peccet vel ut remittat peccata; fa- tio ejus à Cemmmentatore noſtro hic adducitur; tionem hulus loci reperies apud interpretes Chriſtiancs, vide præ allis D. Majli Theol. Ju- daic. Loc, 4.: Sect. 1. p. 71: & ſequ. confer. & ſed aliam eamque reétiorem veriorem expoſi not. id Pfalm. 130. V. 4. n. 1. 101. Conſfer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 16. V. 9. & ad Geneſ. c. 19. v. 2. & ad Genelſ, c. 19. v. 2 7. jam vero miſſus eſt ille, ut vos deducat; non ut peccatis ignoſcat, ſic juxta mentem autoris * Hebr. imn, ſic legitur in utroque MSto & in Bibliis Buxtorf. aſi in editione as re ee e in exemplari Hebr. quo uſus ſum, habetur: Aa) i. e, conjungitur, res eodem redit. 102. Vel: communicatum vel ſociatum eſt cum illo, ſic Arrvn, quod hic habetur, vertere poſſis. 103. Hebf. wD, de quo vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1192. confer. & H. Grot. de Verit. Rel. Chriſt. I. 5§. n. 22. in not. pag. m. 124. ac Lightfoot, ad Marci cap. 2. v. 7. P. 60 2. edit. Lipſ. item D. Maji Theol. ud. Loc. 4. Sect. 1. 6. 4. p. 73. & Lactant. l. 4. c. 11. P. m. 33 1. & 382. X Hebr. * iſtud & quod ſequitur;, usque ad: NNLOHNANi. e, per Gematriam, abeſt à MSto I. 104. Senſus eſt: ſicuti nomen: V“ per Gemarri- am efficit numerum 3 14. ita & DneͥDndem exprimit numerum. 618 EXODI. CAP. XXIII. tem meam. * Eod. v. 26. Abortum faciens] Hla, quæ abortivum fetum facit vel quæ ſepelit liberos ſuos dicitur NDD. Verſ. 27. Et profigabo] (Verbum NRD hic idem valet,) ac OON i. e. & profligabo, Targum ejus eſt: VA ) 105. 1. e. & conturbabo, ſic (ſe habet) omne verbum, cujus — (ſive activum) duplicem- habet literam ſequentem, quando illud mutatur, ur loquatur in ſignificatione Nn; ſunt etiam loci, ubi litera duplex abjicitur ac litera (ſuperſtes) dageſſatur, 106. eaque punckatur pleno ore, 107. ſicuti (hoc loco: )NDN,* (quod verbum venit) ab illa derivatione, (quæ habetur in eo loco:) Pi. e. & contrivit rotam- currus ejus, 108. (ſic etiam verbum iſtud:) àρOi. e. & averti me, 109. à deriva- tione (illa venit, quæ habetur in eo loco:) Oa i. e. & obibat Bethel. 110. ſic quo- que in illo loco „) NWi. e. attenuatus ſum, 11I. eſt à derivatione: 177 i. e. at= tenuantur & exſiccantur, 112. (ſic etiam) in manibus (mei⸗ pn i. e. ſculpſi te, 113. eſt à derivatione: Ppri. e. ſtatuta cordis, 114, ita quoque: quemnam- „QHu i. e. concuſſerim; 115. à derivatione, (quæ habetur in illo loco:) VX i. e. confregit, dereliquit tenues; 1 16. qui verò (iſtud) ρ interpretari velit ita, (ut ſignificet Chaldaicè:) —pNi. e. & occidam, 117. is erraret, nam ſi eſſet à ra- dice — D i. e. mors, non haberet (litera) Heh punctum Patach nec (litera) Mem- eſſet dageſſata nec punctata eſſet pleno ore; 118. ſed'D haberet punctum Tzere veluti (in illo loco ) —☚ali. e. & occideris populum 119, iſtum ac (litera) Tau eſſet dageſſata, quia eſt loco duplicis Tau, (nempè, ut) una ſit radicalis, quia non eſt (dictio) Nſine Tau⸗ altera verò ſervilis, veluti (in iſtis verbis:) Mν Nd, HNONEI & profligabo. 10g. Prout Eſai. c. 2 8. v. 2 8. habetur. 109. Ficuti habetur Eccleſiaſt. c. 2. v. 20. al. 21. 110, Vide 1. Samuel. c. 7. v. 15. al. 16. 111. Prout Pſalm, 116. V. 6, habetur. 112. Sicuti Eſai, c. 19. V. 6. habetur. 113. Veluti Eſai. c. 49. V. 16. habetur. 114. Vide Judic. c. 5§. v. 16, ubi in Complutenii & Buxtorfiana editione pro pon legitur: on unde interpretes verterunt: ſcrutationes cordis. II5. Prout 1I. Samuel. c. 12. v. 3. habetur. 116. Sicuti Hiob. c. 20. V. 19. habetur. 117. Sic autor Vulgatæ vertit, cujus verſionem R. &Loci iſtius explicationem vide in not. Pan nov p. loc, ſenſus ejus eſt, quòd cultui Divino, ſi ille ritè & ut decet, peragatur, annexa ſit omnigena penedictio, confer. Berachot, fol. 47. b- & Eru- vin, fol. 65. a. & Bava kama, fol, 92. b. it. Bava mezia, fol. 107. b. & Roſch haſchana, fol. 11. a. it. Jevammot, fol. 49. b. & Sota, fol, 13. b. it. Kidduſchin, fol. 3 8,. 2. 105. Vel: „hννnsä, ſic quoque in utroque Msto, ut & in Bibliis Buxtorf. legitur; aſt in editione Complutenſi, ut & in exemplari Chaldaico, quò uſus ſum, item in editione 'pan r, in Tar- gum Onkeloſi habetur: 02d vel dar& i N 1ce ſcis auop 1 ſälce))tua minus, 111, ne ,. Cmuen) 0 Verl. 29. Oute c. & conteram, confer. hic Sota, fol. 3 6. a. 106. Vide infrà v. 31. h. c. ibique not. n. 129. 107. Hebr. N, ſic Grammatici Hebræi vo cant Cholem, conter, quæ ſuprà ad Exod. c, 14. V. 12. n. 47. notata ſunt, vide & n. 118. b. verſ. a poſt iſtud: rupen additum eſt in MSto z. rnR W i, e, ac ſi (dictum eſſet:) , i. e. Salomo hic ſugillare videtur, LXX. verterunt hic: za zesαν & amentes faciam, ac videntur illi nn- deduxifſe à ine vel , quod no- tat: turbare. . 1 16. Confer quæ ſuprà num 107. h. verſ. notata unt. 119. Prout Numer. 6. 14. V. 1 5 habetus. culiebat oculos Pokiebantut; 1baun Cbanat dislptenpot rs e popalus ſechet Sota: in l 29. eſolate i ilam (tetram. pro: eWMi⸗ Po hicidem ve ſetum) icuti izman] (Fen Aagellna elt, Lalteta (liteta Phratem. Boc⸗ SANie⸗ no. Sicuti verbum 122. Mbetur. 121. Mont oſæ 111. Vide Eccleſia 113. Vide, qulx 20 notaa unt, cont 114. Conter., trac ſcuti ad marpin c. vide & D. d Ubiocusiſte Ta 1 Hebr. d N tut, usque 2d, Ulroque Vto. in. Quiſeiln que Deuteron. c, 6. Nempe: Ch Irans ſordanem ntsnans ſordane (Ab. AulI —— en ſotum lreit vel (Verbam R Nuoi, . dinum) coplicem in ſgnifteztione, perlesſcagelamn, 1(guod Verbum Kcontripit rotam, me, 109, zdekina. thel, 1io, ſie gn. ne: hn i e. at⸗ ie. ſculpl te Oque: quemnam. lo loco) Ene. pretani relitita, (t ehnam ſ ellet tr⸗ 1nec ſliteta) Mem- ret punctum Iere, uun ac (liteta) Ian lcaliszquia non elt )Woy,R., odn — — 8. habetut. alt,c.2, V. 20, 3. 11, V. I . , 16, 6, habetur. .habelut. 16, habetut⸗ 6, ubi in Complutenii Dro Pon kegiut: En nt: Kerutationes ootdis⸗ 1,1,3, hebeiur. 19, haberur. rit, cujus verſonem , jetur, LXN. vertenuut tes tciam ac Videltaer el D, qdod no. m 107. F. er Mtan 1)bahelnt, SS 13. Vide, quæ ad Deuteron. c. 7. v. 20, n. 43. 124. Confer. tractat. Talmud. Sota, fol. 36. a. 17 5. Qui ſeilicèt internecione delendi erant, qui CAP. XXIII. EXxODI. 619 2NON, ſic etiam (in iſto verbo:) ) 120., litera Tau eſt dageſſata, quia venit loco duplicis Tau, opus enim faiſſet, (ut verbum iſtude haberet) tres (literas) Tau, du- as (ſcilicèt) fundamentales, ſicuti (habentur in illo loco:) in die Ni. e. quo deditDo- minus, 121. item: M i. e. donum Dei eſt, 122. & tertiam ſervilem. Eod. verſ. 27. Cerricem] (Nempè,) ut fugiant coràm te & obvertant tibi cervicem ſuam- Verſ. 28. Crabronem] (Ry X] erat ſpecies reptilis (vel inſecti) volatilis, quod per- cutiebat oculos eorum (populorum) & immittebat in illos venenum, 123. quò ipſi moriebantur; crabro autem non tranſiit jordanem. 124. Eod. verſ. 2 8. Et Chi- thaæum & Chananæum *] Iſti (incolebant) terram Sichonis & Oggi, quocircà ex omni- bus ſeptem populis 125. non recenſet(hiccriptura,)niſi iſtos ut & Chivæum, quam- vis iſte (populus) trans jordanem & ultràâ (habitaverit,) docent Rabbini noſtri in Maſ- ſechet Sota: in litore Jordanis ſtetit(crabro) & ſparſit in illos 126. venenum. 127. Verſ. 29. Deſolata] i. e. Deſerta à filiis hominum, quia vos pauci eſtis nec poteſtis implere illam (terram.) Eod. v. 29. Et multiplicetur centràte] (Iſtud: ◻☚ hic exponitur- pro:) N i. e. & augeatur contrà te. Verſ. 30. Donec augeari] (Verbum- hic idem valet, ac:) è2 i. e. multipliceris & ſignificat i. e. fructum (ſi- ve fœtum,) ſicuti (in illo loco:) i. e. creſcite ac multiplicamini. 128. Verf. 3I. Et ponam] (Verbum N hic) ſignificat ν 1i. e. conſtitutionem ac (litera) Tau dageſſata eſt, quia eſt loco duplicis Tau, 129. nam (dictio) â non eſt ſine Tau & altera (litera Tau) eſt ſervilis. Eod. verſ. 3 I. Meque ad fluvium] (Nempè:) Eu- phratem. Eod. verſ. 3 I. Et expelles eos] (Iſtud: 3 poſitum eſt pro:) 130. Verſ. 33. Quando coluers &c.] Ecce iſtæ (Par- prout Rabbini in Gemara loco allegato docent, R. Papa verò tradit, duos fuiſſe crabrones, unum Moſis; alterum Joſuæ, Moſis crabrones non tranſiiſſe Jordanem; Joſuæ verò tranſiiſſe, ſic in Gemara apud D. Wyagenſeil. Sot. dict, p. 757. confer. Deuter. c. 7. v. 20. n. 43. 127. Apud D. Wagenſeil. in Sot. alleg. p. 757. ſcribitur, quod crabro ſupernè excœcaverit illo- rum (populorum exitio adjudicatorum) oculos & infernè eos caſtraverit, quam in rem à Rabbi- nis loeus, qui habetur Amos c. 2. V. 9. adduci- tur, ubi vide Raſchi-not, confer. & Deuteron. dict. c. 7. v. 2 0. 0. 44. 12 8. Prout Geneſ. c1. V. 2 8. habetur. 129. Confer. quæ ſupraà ad v. 27. h. c. n. 106. notata ſunt. 130. Confer. hic præ aliis D. Wagenſeil. Sot. p. 508. — Ri. e. & expelles illos. 120. Sicuti verbum iſtud apud Ezechiel. c. 17. V. 227: habetur. 121. Prout Joſuæ c. 10. V. 12. habetur. 1212. Vide Eccleſiaſt. c. 3. V. 13. notata ſunt, confer. & n. 126. b. v. 2 %. ſicuti ad marginem allegatur in nanm hno h. loc. vide & D. Wagenleil. Sot. p. 757. & ſequ. ubi locus iſte Talmudicus habetur & exponitur. W Hebr. ya , iſta & quæ in notis ſequn- tur, usque ad: i. e, deſolata, abſunt ab utroque Msto. que Deuteron. c. 7. v. 1. recenſentur. 126. Nempè: Chivæos, nam in iſtos, quamvis trans Jordanem habitantes, virus ſuum erabro nes trans Jordanem miraculo Divino ſpargebant, 620 EXODI. CAbP. XXV. (parcdiculæ:) I31. poſicæ ſunt loco N, e. quando, & ſic multis in locis (acci- piuntur;) hæc autem ſignificat & *(quæ particula notat: N i. e.) ſi, & eſt una. ſignificatio ex quatuor illis, * quas (particula:) denotat, reperimus quoque multis in locis (particulam:) & poni pro )UNi. e. quando, veluti (in illo loco:]) – &ι i. e. quando adferes munus primitivorum, CAP. 132, quia hoc eſt debitum. 13 Erſ. I . Maſi autem Kixit.] Sectio iſta Biblica dicta eſt antè decem præcepta“, . 1. quarto (enim die menſis) Sivan z. dictum fuit ei (Moſi:) aſcende. Verſ. 2. Et accedat Moſes ſolus] Ad caliginem. 3. Verlſ. 3. Et venit Moſes atque narravit populo] Eodem illo die. Eod. verſ. 3. Omnia verba Domini] (Nempe:) præcepta ſeparationis 4. & termini (conſtituendi.) Eod. verſ. 3. Artque omnia ju- dicia] (Nempe:) ſeptem præcepta, quæ filiis Noæ datæ fuerunt f. ut & Sabbathum ac honor patris & matris, item de vacca rufa, denique judicia, quæ eis“ (lſraelitis) da- ta fuerunt in Mara. 6. Verſ. 4. Et ſeripſit Moſes] (Nimirùm ſcripfit incipiens) à rimo libro legis usque ad dationem legis, ſcripſit etiam præcepta, quæ data fuerunt- in Mara. 7. Eod. veri. 4. Et ſurrexit manè] (Nempe:) quinto (die menſis) Sivan- g. Verſ. 509. n. §. ac not. in pam ne . loc. it. tract. Talm. Gittin, fol. 45. a. 131. Paticula iſta "n in hoc verſu 3 3. bis poſita eſt, de cujus ſignificatione hic à Commentatore no- ſtro agitur. X Sic enim legendum R, prout in utroque MSto, ut & in Baſil. editione habetur, in Amſtel. men- doſè legitur:; S . . * Quatuor illæ ſignifieationes habentur in notis N RDOW b. loç. nempe , Rr „83, diN, vi- de plura ibidem. 132. Prout Levit. C. 2. v. 14. habetur, confer. ſuprà ExOd, c. 20. V. 2 5: n. 11 5. –— 133. Non verò ſuſpenſivum & ſub conditione at- ue in arbitrio offerentis poſitum, vide, quæ ſuprà ad Exod. dict. c. 20. V. 2 5. n. 10 8, & n. 117. & n. 119. notata ſunt. 1. Vide Exod. e. 20. V. I. & ſequ. confer. & infraà v. 16. h. c. n. 39. ac Gur Arjeh fol. 104. col, 3 princ. ut & not. in a D, h. loc. 2. Hic menſis Majo noſtro maximam partem re- ſpondet, confer. ſupra Exod. c. 19. V. 9. n. 2 5. & infrà V. 4. h. c. n. S. & Vv. 16. n. 3 8. 36. Hebr. 723) 7S, vide, quæ fupra ad Exod. dict. c. 19. V. 9. n. 2 3. & ad Exod. c. 20. v. 2 I. n. 83, notata ſunt, confer. hic Sanhedrin, fol. 38. b. 1. Nempe, utIiraelitæ ſemet ab uxoribus ſuis ad cer- tum tempus ſeparent, vel poteris iſtud etiam ex- ponere, ut populus Iiraeliticus ſemet à radicibus montis Sinai ſeparent, vide Exod. dict. c. 19. v. I2. & v. 15. confer. & Gur Arjeh fol, 104. col. 3. princ. ac not. in on D . loc. 5. De hiſce ſeptem præceptis vide Mechilta, ſicuti ad marginem in man mneo), loc. allegatur, confer, etiam oh. Hoornbeeck de Convinc. Jud. 1. 7. c. d. p. 447. & ſeq. & I. 8. c. 4. P. ?52 ‧ * Hebr. —, in uttoque MSto pro eo legitur: i. e, ei, ſcil. Mof. G 6. Confer. quæ ſuprà ad Exod. c. 1 5. V. 2 5. n. 172. & n. 173. notata ſunt, vide & paulò poſt. n. 7. v. ſequ,. K. 7. De quibus verſu præced. 3. dictum eſt, ubi vide n. antec. 6. conler. & infra v. 7. h. C. n. 12. & D. Maji Theolog. Jud. Loc. I. O. 5. p. 14. ac not. in a h. loc. 2ODB— em ſenguinis ho 4 llſil,/4 4,. WIV. Verl. , Me ſun erten /⸗ crum (echpten iguenine ckeumciſionem, ia nullaſftale⸗ eui nchi) cepta, que daa! Nie. ſpꝛtſo Ferl. 10. 6 ric ſropteteh)adi — — 1. Conket Upa 104 601 % eil. g. In Taanith Hiert quodam Kempl⸗ in hodiemis coci tum. PWN N, 24 Matth. c ſ. . Gur Arjeh ſol. bitar, godah nind poris nondum I minus cultum Dir umr illi dohn N (adorando;) te wocls W ieel (odlef. & not. in ol 512. b. Me 6,be it. Fepachinn, * Hebe wn n Od i,e. in . MKo. 19. ſide tractat, alleg. ſalkin Dar Vathim, fol, 97. Ceritgt fol. 9, a. 3t Hebr. Mn, ſr Wn wo uam I De hiſte ndus dus Dei ingreſſi lngn. Sarch ſoe⸗ )ii & elt Un. ns quodue multe 0loeo:.) N tum. 133. lecemn Precepta⸗, 1:) aſcende. Verl, 2 rnit Moſer atgle mini (Nempe:) Aque ommui /. ut & dabbathunm eie lltaelitu) t. gilt incipien) gue data fuetunt lie menſi) SNen.. d Verl. que ſupti ad 6. 4d Exod,c,10, 5 1l. er hic Zanhectin tol. 3b uvoribus ſuis d cer⸗ poterisiſtuc etiam e⸗ ticus lemet à taeiclbls le Lxod, Cict,0, 19, N. † 1r Arjeh fol, Ioc,col.. nv / loc. ige Meckilta, ſeuti npo, loc. alegaur, beeck deCominc Jud. l ciſe 1s1o po eo legilun: .c, 15,N 1 .ln 171. e& paulo holt 1 umek iide .7. C. N. 11, D. 1.ſ ſ,e 14 le not, D EXODI. 621 3. Verſ. 5, Juvenes] (Videlicèt) primogenitos. 9. Verlſ. 6. Et accepit Moſes * dimi- diam partem ſanguinis,] Quisnam diviſitillum (ſfanguinem?) angelus venit eumque di⸗= viſit. 10. Eod. verl. 6. Is cnateribus] Duo fuerunt crateres, unus ad dimidiam par- tem ſanguinis holocauſti (recipiendam;) alter ad dimidiam partem ſanguinis pacifi- corum (recipiendam,) ut (Moſes) illos (ſanguines) ſpargeret ſuper populum (Iſraèliti- eum,) atque hinc docent Rabbini noſtri, quòd ingreſſi ſint patres noſtri in fœdus per circumciſionem, * baptismum (ſeu intinctionem) & aſperſionem ſanguinum, II. quia nulla fit aſperſio ſine baptismo (ſive intinctione.) Verſ. 7. Librum ſaderi] (Nem- ps, qui incipit) à principio (legis Moſaicæ)usque ad dationem legis & (usque ad) præ- cepta, quæ data ſunt in Mara. 12. Verſ. 8. Et Sarſit] (Verbum P1) ſfignificat HNNi. e. ſparſionem, Targum ejus eſt: & ſparſit ſuper altare* pro expistione populi. Verl. 10. &t viderunt Deum Iſrazlis] Contemplati & curioſius intuiti ſunt 13. ac (proptereà) facti ſunt rei mortis; ſed quoniam Deus noluit miſcere (ſeu turbare) gau- dium 1 38. Conkfer. ſuprà v. I1. h. c. n. 2. & Gur Arſjeh fol. 9. In Taanith Hieroſ. fol. 6 8. 1. traditur, quòd in quuodam exemplari legis pro: ya N& ((cuti in hodiernis codicibus legitur,) inyenerint ſcrip- & Gur Arjeh fſol. 104. col. 3. circa fin. ubi ſcri- poris nondum 7 2 i. e. profani facti ſint, quo dum illi aya S i. e. peccarunt in vitulo (adorando;) certerùm quoad ſignificationem vocis Py vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 6 82. confer. & not. in "paf r h. loc. it. Joma, fol. 52. b. & Megilla, fol. 9. a. & Chagiga, fol. * Hebr. Wn Ho“uρ⅓ m iſta, ut & ſequentia, usque ad: Hndn i. e. in cratetlibus, ablunt ab utroque MStO. vachim, fol. 97. b. & Menachot, fol. 82. b. & Ceritut, fol, 9. 2. x Hebr. h'na, ſic in MSto I. ut & in editione pan et quam hic ſecutus ſum lectionem. 104.6ol. 3. med. ut & not. in π r * h. loc. tftuam: mWy HN, i. e. magnates, vide Lightfoot. ad Matth. c. §. Vv. 1 9. p. 261. edit. Lipf. confer. bitur, quòd primogeniti Iſraëlitarum tunc tem- minus cultum Divinum peragere poſſent, usque 6. b. it. Sevachim, fol. 11 5. b. & Ceritut fol. 9. a. 10. Vide tra ctat. Talmud. Jevammot fol. 46. b. alleg. Jalkin Part. I. fol. 9 8. col. 3. med. it. Se- 11. De hilce tribus rebus, per quas Iſraélitæ in fœæ. dus Dei ingreſli ſunt, vide Mich. Dilherr. Atr. lingu. Sanct. voc. p. m. 143: item D. Maj BP- nov Theol. Jud. Loc. 18. §. 1. p. 26 5. & ſeq. ut & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 5 5. b⸗ prine. & D. Wagenſeil, Refut. Carm. Lipman. 12. Nonnulli hic addunt: & usque ad ſeptem præ- cepta, quæ data funt filiis Noæ, confer. quæ ſu- Pra ad v. 3. h. c. n. 5. & ad v. 4. h. c. n. 7. nota- ta ſunt. Loci iſtius explicationem vide in not. or ,* h. loc. confer. & not. ad Zachar. c. 9. v. 1I. n. 27. in MSto utroque ex Targum Onkeloſi bæc ſolùm adducta ſunt: ny y σ i. e. & ſparſit ſuper populum, conf. hic jevammot, fol. 46. b. 13. Fic verbum eve, quod hic habetur, vertere volni à rad. æ, de cujus ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Lalmud. fol. 189 8. confer. & v. ſeq. II. n. 20. item Numer. c. I 1. v. 16. n. 61. ac Lightfoot. I. ad Corinth. c. 14. V. 2. p. 23 . edit. Lipſ. ubi notavit, quod R. Chananeel dixe- rit: qui verba iſta ſic reddiderit: & viderunt Deum Ifraéëlis, is mendax eſt, nam nemo Deum videbit ac vivet, (melius,) ſi quis reddiderit: & viderunt gloriam Dei Iſraelis, ſicuti Onkelos (tranſtulit,) hinc & LXX. verterunt: z12 α* 2 *¾ — . . 7οNπ⁰οαν &ειεαι Osας 7* l'sενπ i, e. viderunt locum, ubi ſtabat Deus Iraclis, confer. Ejusd. Lightfoot. Appendic. c. 9. p. 279. ut & not. in h., loc. it. tract. Talm. Challin, Iiii N — 622 rEXODI. quoad ſeniores (autem diſtulit Deus pœnam) usque ad (illud tempus, de quo ſcriptum eſt:) & factus eſt populus, ſicuti quiritantes & accenſus eſt in eis ignis Domini & de- voravit (eos, qui erant) in extremitate caſtrorum, 15. uP (ibidem ſignificat:) Do P i. e. in principibus, 16, qui erant in caſtris. * Eod. verſ. 10. Quaſßi opus lateris Saphirini] Hæc (lateris ſpecies) fuit coràm illo (Deo,) tempore ſervitutis, ut re- cordaretur anguſtiarum populi IHraêlitici, 17. qui ſervitute preſſi erant in opere la- terum. 18. Eod. verſ. 10. & quaſt ipfam cmxlum, cum ſerenum eſt) Ex quo liberati ſunt (Iſraelitæ,) fuit lux ** & lætitia coràm illo (Deo,) juxtaà Targum ejus ſi- gnificat: aſpectum, 19. π1 notat: purum & ſerenum. Verſ. 11, Et adſelettos] Iſti fuerunt Nadab & Abihu ac ſeniores (Ifraeélis.) Eod. vefſ. II. Won mißit mantum tuamvis fuerint digni, ut (Deus) in illos mitteret manum (ſluam.) Eod. verſ. ſuam II. Et conſpexerunt Deum] Contemplati erant illum curiosè z20. etiam inter eden- dum ac bibendum, ſic interpretatio Tanchumæ (habet;) ſed Onkelos non ita inter- pretatus eſt. 21. Eod. verſ. I I. Seleltos] (Dictio dN&) ſigniſicat D i. e. magnos (ſeu magnates,) veluti (in illo loco:) bDPi. e. & ex magnatibus ejus 22. vocavi te, item (alio in loco:]) — & i, e. & ſegregavit de Spiritu, 23, item- (iſto in loco:) ſex cubiti NN i. e. usque ad alam. 24. Verf. I 2. Et diæit Domi- nus Moſi] Poſtquàm lex erat data. Eod. verſ. 12. Aſéende ad me in montem & eſfto iti] Quadraginta diebus. 25. Eod. verſ. 12. Tabulas lapideas & legem &mandatum, quod- CAb. XXIV. dium legis (promulgatæ ſimùl cum morte iſtorum hominum, ideò) diſtulit (ponam- mortis & quidem) quoad Nadab & Abihu usque ad diem initiationis tabernaculi; 14. 14. De quo vide Levit. c. 10. v. I. & ſeqq- 15. Sic Junii ac Tremellii verſio in Numer. c. I1. v. I. habet, quam hic ſecutus ſum, eonfer. P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. dict. loc. vide & Nu- mer. alleg. c. I1. V. 16. n. 6 1. 16. Confer. n. I1. & v. 16. n. 67. XX Hebr. mamay, in MSto I. pro eo legitur: =a i. e. qui inter illos erant. łÿä I7. Eadem feré, quæ hic, habentur etiam in notis P. Fagii ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 102. a. med. ac D. Wagenlſeil. Sot. p. 390. vide & not. ad Exod. c. 20. V. 2. n. 9 & 10. 13. Hebr. 'an, qua voce hic reſpicitur ad di- dionem rany, quæ in textu ſacro hic habetur. xXX Hebr. &, in MSto z. pro eo legitur: orne i. e. gaudium, res eo dem redit, confer, hic Sota, tol. 17. a, & Menachot, fol. 46, b,. Num eror. dict. c. I1. v. I. ibique not. 19. Seu: viſionem, ſic fere && LXX. dσασαsαι i. e. veluti ſpecies ſive forma, confer. Exod. cap. 20. V. 2. n. 10. & 1 I. it. tract. Talm. Joma, foſ. 15. b. & fol. §9. a. it. Sevachim, fol. 3 9. b. 20, Hebr. Dx aoa i. e, animo elato, vide, quæ ad v. antec. IO. b. c. n. 1 3. notata ſunt, confer. & tract. Talm. Berachot, fel. 17: a. 21. In Paraphraſi Chaldaica locus iſte à P. Fagio ſic translatus eſt: viderunt gloriam Domini & gayviſi 22. Alii: à ſelectis ejus, vid. Eſai. c, 41. v. 9. ibi= que Raſchi not. confer. & Numer. c. 11. v. 17. in not. h. 72. it. ad Zachar, c. 14. V. 5. n. 3. S&4. 2 3, Prout Numer. dict. c. I 1. v. 2 5. habetur. 14. Vel: ad altitudinem ſive ad pteromata, pouùt alii tranſtulerunt, quod Ezech. cap. 41. Verſ. 8- habetur. èͤ 5 25. Sicuti dicitur verſu ultimo é, cap. ſunt in ſacrificiis ſuis, quæ accepta fuerunt cum beneplacito, perinde ac ſi comediſſent ac bibiſſent. r. XIIV. —.— al ſrphe can prrceptorun i e,4a0thOnition zit cetet⸗) prece nir MöbrAl,e, zlimo autem, . usque 1dlocum t tocedelet en ite lolnauten füii Aragints diebunt Vtſolisclamotel etitcummillis. gregiebatul. Cum crteto popr cauſam ſuam, . bum, liom ſephun, 8 Perithun, 34.1 Li abuerit 34 — 26. De his 513, ,ræ. Fmg, ſud c ze, mMeio Preæceſiotun galioruim zon Aitium Lingn dan D. Maji Theol ſu P. 11, Conler a 8 bol. 49. b. 12. Summa aulem ſtt, ſide in Matthe K.Salom, adle Atjehtol. 104,c0 11. De hujus R. 5a. bumor, Bibl 364.5 4460, 19. I eſt: kundam Pu, unde ccetela tantur. 30. Comitätusehin Geq uo rideplur, ſeil inot p. 10 31. Nenbe: in loe Montis idem ſgniktat:) lernituttgut le⸗ erant rn ohetela⸗ Ergno libetati Targum ejns ſ. I, Ralſit) Don miſt nanun Ham.) Eod,vell. etiam inter egen⸗ Klos non Ita Intet⸗ ſcat dhe ie, A magnatibug ejus Ppititn, 13, ſtem. 12. M diui, Demi. in nentem o Ngem & manditn, gloll⸗ & XNoer, mna, confer. Hxod, ca). tnact, Talm. jema,fol. 1 achim, ſol 30,, noelato, ſide, gux ad notata unt, conler, & IT . lens ille 1 D. agioſte oliamDomini 6 gniſt acceyta fuerun cum † omnecillent ac bibilent. 8,Elai e4l. ſ. gabi⸗ Numer. cr 1I. l. I7 , (. 14). ſeh⸗ dt⸗ D 1,F.2 5,habetlt. ead pteromata, Cit Zech, Ca). 41, fell h⸗ no ,ceh. guod ſeripft, ut Aoceas ilos] Omnia – CAbP. XXIV. ExODI.. 62 3 ſexcenta & tredecim præcepta 26, fub regula de- cem præceptorum 27. ſunt (comprehenſa;) R. Saadia 28. expoſuit (iſta) in N & i. e. admonitionibus, quas ille compoſuit, 29. (nempe) unicuique præcepto (adſun- cit coœtera) præcepta, (quæ ex iſtis decem præceptis) dependent. Verſ. 13. Er ſur- rexit Moſes alque Joſuz miniſter ejus] Haud ſcio, cui bono hie joſuæ (fiatmentio;) ex- iſtimo autem, quòd (Joſua) diſcipulus doctorem ſuum (Moſen) comitatus ſit 30. usque ad locum termini confinii montis, quoniam non permiſſum erat, ut ille Joſua) procederet ex iſto loco & ulteriùs; aſt Moſes ſolus exinde aſcendit ad montem Dei; Joſua autem fixit ibidem 31. tentorium ſuum atque in illo loco moratus eſt totis qua- draginta diebus, nam ſic reperimus, quando deſcendit Moſes (ſcriptum eſte: ) & audi- vit Joſua clamorem populi vociferantis, 32. diſcimus (igitur exinde,) quòd oſua non fuerit cum illis. 33. Verſ. 14. Senioribus autem dixit] Dum ille (Moſes) & caſtris e- grediebatur. * Eod. verſ. 1I4. Sedentes (eapeltate) nos bic] Et commoramini hic cum coœtero populo in caſtris, quò parati ſitis, ut judicetis * nnicuique (ex populo) cauſam ſuam. Eod. verſ. 14. Et Chur] Is fuit filius Mirjam ac patrem habuit Cale- bum, filium jephunnæ, dicitur enim: & accepit ſibi Caleb ipſam Ephrat, quæ ei Pe- perit Chur, 34. Ephrat hæc eſt Mirjam, ficuti habetur in Sota. 35. Quii habuerit aliquid dicendum] i. e. Qui habuerit litem. 36. Verlſ. 16. & aperuit Eod. verſ. 14. Iiii 2 oeum 26. De his 6 13. præceptis vide inter alios Buxtorf. Synag. Jud. c. 3. pag. m. 39. & ſequ. ubi de nu- mero præceptorum täam affirmativorum, quàm negativorum agitur, confer. & Mich. Dilherr. Aitirium Lingu. Sanct. voc. en p. m. 197. aG D. Maji Theol. Jud. Loc. I. §. 6. p. 19. & 9§. 7. p. 2 1. Confer. & tract. Talm. Berachot, fol. 5. a. ſit, vide in Matthæ. c. 22. V. 3703 S. 39. confer. SSπ.R. Salom. ad Levit. c. 9. V. I ,n. 96. it. Gur Arjch fol. 104. col. 4. princ. 2%. De hujus R. Saadiæ Scriptis vid. av ac Buxtorf, Bibliotb. Rabbin-p. m. 304. 3 14. 354. SR 4 4l . 29. Id eſt: fundamenti loco poſuit decem præce- pta, unde cœtera præcepta dependent, ac decla- rantur. S 30. Comitatus enim præſtandus eſt magiſtro ſuo, de quo vide plura in Gemara apud D. Wagen- ſeil. in Sot. p. 1020. & 1023. n. I. it. p. 1030. 21. Nempé: in loco termini præfixi, ad radices montis. Loci iflius explicationem vide in 27. Summa autem decem præceptorum quænam 32. Proùt infrà Exod. c. 3 2. V. 1 8. habetur. 33. Nempè: cum Iſtaelitis, nec ipſe etiam apud Moſen fuit, quoniam Moſes ſolus ad montem Sinai adſcendit, ergò Joſua, juxtà Rabbinorum ſententiam, tentorium ſuum ad radices montis fi- Xit ibique quadraginta diebus Moſen præſtola- tus eſit. not. m h, loc. XX Hebr. Dy, in utroq ue MSto poſteà additurz „y R i. e. populum, 34 Sicuti I. Paralipom. c. 2. v. 19. lhabetur, ubi vide interpretes. 3 5. Locus iſte Gemaræ, ad quem bic Commentz- tor noſter reſpicit, habetur apud D. Wagenſeil S 1 „₰½ in Sot. p. 2 50. & ſeq. 36. Vel: controvetſiam, hanc qui habet, is dici- tur hic San vya, alibi vocatur: p byn ſicuti in Raſchi notis ad c. antec. 23. V. I. hahe- tur ; in notis Junii ac Tremelli verba iſta: vyn a latiùs acelpiuntur, dum ad illum referun- tur, qui vel conſilio vel litis diremptione opus habet, confer. hic Bava kama, fol, 46. b. 2 624 ExOD I. CAP. XXV. eum nubes] Doctores noſtri diſſentiunt hac in re, 37. ex illis dicunt: hi fuerunt ſeæ dies, qui incipiunt ab initio menſis. 38. Eod. verſ. 16. Operuit illum nubes) (Nem- pè:) montem. * Eod. verſ. 16. Et vocapit Moſen die ſeptimo] Ut diceret * decem præcepta; 39. Moſes autem atque omnes Iſtaelitæ ſtabant; ſed (Moſis ideò hic no- minatim fit mentio,) quia Scriptura honorem tribuit Moſi; alii autem (aliter expli- cantes) dicunt: 40. & operuit nubes illum (nempè) Moſen, ſex diebus (videlitet) poſt decem præcepta, qui (ſex dies) fuerunt ab initio quadraginte dierum uando a cendit Moſes, ut acciperet tabulas & docette (Scriptura,) quòd, quicunque in redi volebat caſtra præſentiæ Divinæ, 41. is opus habebat ſeparatione per ſex dien 32 Verſ. 18. I' medium nubis] Nubes iſta habebat ſpeciem fumi, 43. ille Benedictus ei (Moſi) ſemitam in medio illius (nubis.) CAP. & fecerat Sanctus XXV. Erſ. 2. Et accipientes (oferant) mihi] Mihi, i. e. nomini meo. Eod. verl. 2 Oblationem] i. e. Separationem, (nempè) ſeparabunt mihi ſpontaneam obla- tio⸗= 37. Recenſetur hic prima Rabbinorum opinio; de altera vide num. 40. h. v. confer. & tractat. Talmud. Joma, fol. 3. b. & fol. 4. b. prout ad marginem allegatur in mon h. loc. 3 8. Nempè: menſis Sivan, qui Maio no ſtro ferè eſpondet, Nide v. I. h. c. n. 2. in Raſchianis edi. tionis om poſt: ab initio mendfis, hæc ſunt uncinulis incluſa & addits, nempe: 3) „) W n ier n —y i. e. usque ad fe- Rum diem dationis legis (ſic ſeriptum reperitur in) veteri exemylari Raſchiano, in MSto 2. eti- am poſt verba: ab initio menſis, addita ſunt iſta: II 11) i. e usque ad dationem legis. X Non autem Moſem, rationem dide in not. nov „pah h. loc. confer. n. 40. b. verſ. »* Hebr. , in MSto i. pro eo legitur: 7de . e. ut aceiperet (decem præcepta,) confer. hic tract. Talm. Taanit, fol. 2 8. b. 39. De quibus agitur fuprà Exod. c. 20. v. 1. & ſequ. confer. & hic v. I. n. 1. h. c. & Joma, dict. fol. 4. b. prout in opar e b. loc. ad margi- nem allegatur, vid. & not. in n-am h. loc. 40. Sequitur hic altera Rabbinorum opinio, vide ſuprà n. 37. & Sign.* H. v. coœterum in MSto — I. deſunt verba iſta: dn i. e. alii autem (aliter explicantes) dicunt &c. usque ad: ſex diebus. 41. Trina quippe fuerunt caſtra, nempè prima fu- erunt præſentiæ Divinæ, ubi tabernactuieren erat & arca fœderis, ſecunda: Levitarum, ac tandem tertia populi IGraelitici, confer. R. Salom. ad Levit. c. 4. V. 12. n. 32. & ad Levit. c. 14. V. 3. n. 1. vide & Lightfoot. ad Matth. c. 27. v. 31. p. 49 0. edit. Lipf. 42. In notis man ne , loc. ita exponitur. Sy en d eeenn ee DaEY 7 eeh ee dne ee rennen — e i. e. Sicuti ſummus ſacerdos, qui opus habebat ſeparatione ſeptem dierũ antè diem expiationis, ut adytum ſive Sanctum Sanctorum intrà velum ingredi poſſet; (vide quæ ad Levit. c. 16. v. 23q; n. 52. notata ſunt,) multò magis (tanto temporis ſpatio opus habebat) is, qui ca⸗ ſtra præſentiæ Divinæ ingredi volebat, confer. Levit. c. 8: V. 34. n. 2 5. . 43. Confer. & hic tractat. Talmud. Taanit, fol. 2 9. b. & Joma fol. 4. b. ſicuti ad marginem alle- gantur in an e „. loc. 2 Tonem de bon lum W ni) 1 Ungvi ele noltri: tres oblat ſagul capita un iſta numetata; aadarcas ütin bernaculo, unaq te) tedecimtes 0 Utebetnaculi um auentum. unnsdisgue pro⸗ cigneimpollu ze tabernaculi u algentum numen guum vetöatgen miailterulacri c⸗ —— *Coofet, not, in beturezplicatihi da data,tol 53.. 1 dic teddo hit: d totf, ut 8 in eeni exemplari Hedrze bnn per behh tis Ralchi ad Gen gue etiam bieh⸗ ſement, Wanp Puto, confer. Ler aulkem Cictio iſta 2. Hebr. a, de 16, ibique not. n⸗ c. at hot. idi, h. 3. Heæc ſectio intipit nuatur usqne a fi 3 Conter. qua a0l. 0.39. hotata fum h. lor. 74 Bebr. darir guo ulas ſum; MStO ſegitur 1 Buxtott, in n — . t: enn ennuhenſ Nen. lrchceret t ecen Moßs ided gie 10 hien lalter erpli. diebieg idelic) erumm, qland⸗ Jurungue ingfeg eher ler ies a, leetatganchi, den Lod, verl2, Upontaneam obla. be, ali aten (zliet gue ad: ſer giebus, alkra, neme pnimatu. Ubi iabetattliacn etgt Lervitarum, ac tanden, conter. R. Salom, ad ,& ad Leyit,e, 14, , 1,4 Math, c, 1 , 7, , loc. it etponitur, wnn re ee n ſummus ſacefcos, gui, leytem diei anre liem e Sanctum Sanctorum (vide que 10d Leri, ta ſumt,) multd magis s habebzt) gui c⸗ . gledi folebat, collet. lmud,Taanit, fol,1 / CAb. XxV. . EXODI. tionem de bonis ſuis. * Eod. verſ. 2. Cujus animus ſpontò moverit illum] (Ver- 625 bum )3 hic) ſignificat , id, quod notat ½ ) i. e. beneplacitum, paiſant, 1. linguâ vernaculà. Eod. verſ. 2. Accipietis oblationem meam] Dixerunt doctores noſtri: tres oblationescommemorantur hic: una oblatio eſt dimidium ſicli z. in- ſingula capita, unde factæ ſunt baſes, ſicuti explicatur (in Sectione illa, quæ incipit:) iſta numerata; 3. altera fuit oblatio altaris, (nempè) dimidium ſicli in ſingula capi- ta ad arcas, ut inde emerentur oblationes totius cotus, ac tertia oblatio (fuit) pro ta- bernaculo, unaquæque extitit ſpontanea oblatio, quam ſponte obtulerunt * (Ifraeèli- tæ,) tredecim res, quæ in textu (ſlacro] narrantur, 4. omnes fuerunt neceſſariæ vel ad opus tabernaculi vel ad veſtes ſacerdotii, ſi illas accuratè inveſtigaveris. Verſ. 3. Au- rum & argentum atque æs &c.] Omnia iſta venerunt in ſpontanea oblatione, ſicuti unusquisque pro lubitu ſuo offerre volebat, exceptô argentô, quod æqqualiter uni- cuique impoſitum fuit, (nempe) dimidium ſicli à. nec deprehendimus in omni ope- . * . . . „. „ . . . . „* re tabernaculi, quòd major argenti ſumma ibidem fuerit neceſſaria, nam dicitur: " & argentum numeratorum & cœtu &c. 6, dimidium ſicli in ſingula capita &c. 7. reli- quum verò argentum, quod ibi ſpontè obtulerunt (Iſraëlitæ) uſurpatum fuit 8. ad vaſa miniſterii (ſacri conficienda.) Verſ. 4. Hyactinthumi. e. Lanam tinctam ſanguine cn al- liii 3 on ti 20 marginenn Ale⸗ quidem loco. . 4 Nempè: verſu 3. 4. 5. 6. S& 7. h. c. confer. not. in or noi, ubi res iſtæ explicantur, poſt ver- ba iſta: peyn en i, e. quæ in textu ſacro narrantur, in utroque MSto hæc ſunt addita: ehn eeeen n eenen nn denen i. e., aurum & argentum atque æs &c. quæ enumerantur in textu (ſacro, omnes fuerunt neceſſariæ &c.) * Confer. not. in 'pam n“, ubi loci iſtius ha betur’explicatio, it. Sanhedtin, fol. 39. a. & AvVO da Sara, fol. 6 3. b. . V 1I. Sic reddo hic: Pa"o, prout in Bibliis Bux- torf. ut & in editione pan inewv habetur, in exemplari Hebræo, quòô uſus ſum, legitur: n per Beth ab initio; ſed mendoſè, in no. tis Raſchi 2 Geneſ. c. 33. v. 10. dictio ſu, 5. Hebr. ya, De quo vid. ſuprà v. 1. h. c. ibique quæ etiam hic habetur, Gallice vertitur: appai-) not. n. 2. ſement, a'&, ſic quoque hic legenduw * Hebr. dSν, in MSto z, huic præmittitur: puto, conſer. Levit. c. 19. v. 5. num. 2 1. abeſt npn i. e. quàam illa (lumma ſcil. de qua dicitur: aut em, dictio iſta Gallica ab utroque MSto. S& afgentumn 6) 2. Hebr. ypa, de quo vid. infrà Exod. c. 3 9. v.] 6. Uti infrà Exod. c. 3 8. v. 2 5. habetur. 26, ibique not. n. 2 5. & n. 27. confer. & v. 3. h. 7. Vide dict. cap. 3 , V. 26. confer. not. in ne c. ac not. ibid. n. 5. . P- h. lo0o. DR 3. Hæc ſectio incipit à dict. c. 3 . v. 21. & conti- 8. Vel: adhibitum fuit, nimirum ex reliquo ar- nuatur usque ad finem libri Exodi. DWRUM gentô, ſpontè ibidem oblatoô, facta ſunt vaſa mi- * Confer. quæ ad Levit. c. 1. V. 2. n. 37. D. 38. niſterii ſacri. n. 39. notata ſunt, vide & not, in 'p-a D e h. Hebr. In7, nonnulli vermiculum interpretan- h. oc. tur; alii piſcem, cujus ſanguine ſit color hyacin- xx Hebr. acanaw, ſicut in exemplari Hebræo, thinus, vide R. Salom. ad Numer. c. 15. v. 39⸗ quô uſus ſum; vel: naane, uti in utroque & ad Deuter. c. 33. V. 19. conſer. etiam P. Fagii MSto legiztur; abeſt autem iflud tam à Bibliis nor. ad Paraphr. Chald. é. loc. & Buxt. Lex. Buxtolf. quäàm ab editione — e nbe hoc! Talm, fol. 7539. EXxOPDI. tincta ſpecie coloris *cajus nomen eſt 23 11. Eod. verſ. 4. Et byſam] (Oib eſt) linum. 12. Eod. verſ. 4. Et (anam) cæprarunm (Nam dictio:]) e)0 j. *“. “ Ecerlotes laß lana (hic ſubintelligenda vel ſupplenda eſt,) quocircà Onkelos (hic) interpretatus eſt: D i. e. & id, quod venit de capris, 13, non verò capras ipſas, nam Chaldai- ca translatio (vocis:) ☚ eſt ν Nν². Verſ. 5. Rubefaltas] Tincæ fuerunt (pel- ĩes) rubro colore, poſtquàm elaboratæ erant. ½ Eod. verſ. 5. Ibaſorum] 14. (Pri) fuit ſpecies beſtiæ, quæ non extitit, niſi illa tempeſtate, 15. ae multos habebat colo- Tes, 16, ideò Chaldaieè transfertur: RSS, quia OOi. e., gaudet & ſuperbit- ſon & color ejus eſt viridis. 10. Eod. verſ. 4. Etpurpuram] (JD N eſt) (lana a 1 R1)5 i. e. coloribus, quos habet. Eod. verſ. 5. Et ligna 17. Schittim] Sed unde- fuerunt illis (Iſraêlitis) in deſerto (ligna iſta?) R. Tanchuma exponit (ita:) Jaco- bus, pater noſter, viderat in Spiritu ſancto, quòd Iſtaèlitæ ædificaturi eſſent taberna- culum in deſerto, ideò adduxit cedros in Egyptum easque (ibidem) plantavit ac præ- cepit filiis ſuis, ut illas ſecùm auferrent, quando egreſſuri eſſent ex Æggypto. 18. Verſ. 6. Oleum adlumivare] Oleum olivæ purum, ut accenderetur lumen perpetuum. Eod. verſ. 6. Aromata adoleum unctioni] Quod factum eſt ad ungenda vaſa taberna- * 10. Nempè: ab initio, quando eſt in vermiculo ſeu piſce; aſt quando lana inficitur, evadit co- lor hyacinthinus, vide Gur Arjeh fol, 105. col. 2. mecd. Hebr. Ax Pnn M.ISto z. II. Græc. ee ρας, concha excellentiſſima, quæ ſuccum, quo veſtes tinguntur, in mediis habet ,ex certo colore, abſunt iſta à faucibus & cum vita emittitur. 4 12. Nempè: Xylinum ſive ſpecies lini præſtanti ſimi & ſubtiliſſimi, Ægyptiaci, quod candidiſſi. mum eſt nec unquam coloratum, confer. Buxgtorf. Lex. Hebr. hac voc. 13. Confer. quæ ad c. ſequ. 26. V. 7, n. 29. nOta. ta ſunt, vide & not. in pam n bh. loc. &G Nam ab initio quoad naturam ſuam non fuerunt tales, nempè: rubræ; alioqui hice Moles ſeripſiſ- ſet: nA, jam Vero hic legitur n i. e, rubefactæ, ſic in not. tpam h. loc. 14. Vel: melium, uti junii ac Tremelii verſio habet: in vulgata eſt: hyacinthinas, al. hyanthinas (pelles,) conter. cap. ſequ. 2 6. Verſ. 14. n. 5§5 1. & tractat. Talmud. Schabbat, fol. 2 8. a. ſicuti in DS-R MDW b. loc. ad marginem allegatur. 25. Vel: pro tempore ſive ad tempus fuit, ſic juxtà Hebræum, cohfer hic præ aliis Gur Arjch fol. 105. col. 2. med. & not. in ham U, hel. 16. Hebr. α, alii vertunt: maculas, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ut & Schabbat dict. fol. 2 8. 2. 17. Junii ac Tremelii verſio habet: cedros lectiſſi- mas; alii: piceas, nonnulli buxos hoc nomine . . e0 19. Vide inftn Dod intelligunt, LXX, verterunt éαα Adoαα ligna imputribilia, de his alibi à me dictum eſt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. u bi aliam & probabiliorem, quàm quæ hic apud Commentatorem noſtrum habetur, rationem ex Aben Eſra adducit, undenam Iſraelitis in deſerto ligna iſta venerint, nimirum ſcribit, id genus ligni circà montem Sinai creviſſe & huice ſententiæ ad- ſtipulari etiam autorem Hizkuni, qui ſcribat, in delerto ſylvas fuiſſe, in quibus hoc lignum cre- verit, confer. autor tractatus Gallici, qui inſcri- bitur: Hiſtoir. du culte Levit. part. 2. c, I. pag. 229. edit. Amſtel. “ In MSto z. hic additur: )& i. e. cedri. 18. Eadem traditio ſive fabula repetitur cap. ſequ. 26. v. 15. ubi vide Raſchi not. n. 54. confer. & Gur Arjeh fol. 105. Col. 2. circà fin. ac not, ſin hp ne h. loc. ðè * Vel: lucerna jugis, confer. not. in D'na ee he loc. A Nr.. ngend ern celeum nece cum tller, ne, aur neſßil ſaporis conum Recelltiibigenn ne incpit:)tur ſgemtmis) eciunt PNNNie un lui.1 gelſcrl Gorale; Ephodar rrcipies Kc. 1. „ Verl. g. E fuiant Vetl.9. Jutdon tus autem iſte cor l Sandtuatium,6 à. Alſtein fuitr — iis gerl. 23. at ſel le lor. 10. Jellio illaincipit tinuatur ueque ide Hnot in NN N 71, Vide infra Lxod uIN ln agirur. 5 Hebr. MN abeli 21. De qua num. an xod, dict. c. 2. 13. In unii :c Ien des inſſtiyt, cone f.etſ. 12. 3 Heör. D abel 14, Pünda annult, Kaſten/ conlet. 4. h 15, & n 19. 1. Vige Lrodi aleg 20. In notis ad ibfun Drine, riditur, dil (ſdae (ic) intetptetatne llas,Nam Chaldei. nchr ſlernntpel inm , i, (Ern ltos habebzt colo. uudet ſpetdit⸗ Hitin] Sed unde. Ahonit ta) ico⸗ tuti ellent taberm. O)plantwit apre. Teypto. 11. Verl. nen perpetuum., † genda rala tabetna. cli —— not in nn woh, tunt: maculas, conler, br. Chald. , loceut o habet: celtos eiſt⸗ R nulli buxos hoc nomine tterunt S0 unm a, i alibi à me gictum elt, Parapht. Chal. ,, lo. fem qlun gur bicspud Im habetur, tationemn ex enam Itsdliti in deeto Ummſctibit id genus lini Ge & buicſenlentiz ad⸗ Hzuni, guiſctibet,in Uibus hoe lignum cle⸗ tuus Caliti, qui inſei⸗ Leyit, Patti 1,c, l hu⸗ : DW i e, ecl. bi not,n 54, elere 12, cicd fil 1c n00, fin r, notin e n R enan Mm ( cio N ie. . CAP. XXVW. EXxODI. 627 culi & (ad ungendum) tabernaculum ipſum ad illius ſanctificationem; ad illud au- tem (oleum) neceſſaria erant aromata, ficuti explicatur in (Sectione, quæ incipit:) cùm tuleris &c. 19. Eod. verſ. 6. Et ad ſuſftum aromata] Nam ſuffitum faciebant (ſacerdotes) ſingulis veſpertinis & matutinis temporibus, ſicuti exponitur in (Sectio- ne, quæ incipit:) tu verò præcipies &c. 20. ſignificat autem Dp elevationem Nn vaporis & columnam fumi. Verſ. 7. Lapides enycebinos] Duo (lapides onychini) neceſſarüi ibidem fuerunt 21, ad opus Ephodi, de quo dicitur *"in (eadem Sectione-, quæ incipit:) tu verò præcipies &c. 22. Eod. verſ. 7. IEpletionem] Quoniam illis (gemmis) faciunt in auro ſedem tanquam foveolam ibique inſerunt gemmam- NRN) i. e, ut impleat foveolam, (ideò) vocantur lapides ='Se 1. e. impletio- num; 23. loeus autem ſedis vocatur * N& Di. e. pala. 24. Eod. verſ. 7. Ad E- PVbod & ad peltorale] (Nempè:) Sardonyx ad Ephod & lapides impletionum ad pe- Corale; Ephod autem & pectorale exponuntur in Sectione illa, quæ incipit:) tu verò præcipies &c. 25. funt autem illa (ſcilicèt Ephod ac pectorale) ſpecies ornatus. Verſ. 8. Et faciant mihi Saniétuarium] Et faciant nomini meo domum ſanctam. 26. Verſ. 9. Juxtà omnia, quæ ego oſtendo tibi] Hic* (nimiram) formam tabernaculi, tex- tus autem iſte conjungitur textui, qui ſuprà habetur (in verbis iſtis:) & faciant 27. mi- hi Sanctuarium, (ſequitur itaque hic:) juxtaà omnia, quæ ego oſtendo tibi. Eod. v. 9. Atque ita facietis] Per generafiones veſtras, ſi (fortè) unum ex vaſis iſtis fuerit per- ditum not. in P-a h. loc. rum uſu agitur. *Hebr. R, abeſt iſtud ab utroque MSto. ExOd. dict. c. 2 9. V. 9. 23. In unii ac Tremellii 5. vVerſ. I2. xX Hebr. W) abeſt iſtud à MSto'z. 4. D. 2 §. & f. 2 8. & ad Thren. c. 3. Verſ. 16. c. 2 9. v. 6, ac eqgq 26. In notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 65. b. 20. Sectio illa incipit Exod. c. 27. V. 20. & con- tinuatur usque ad c. 30. Vv. 12. eO excluſo, vide 21, Vide infrà Exod. cap. 28. v. 9. ubi de illo. verſione habetur: lapi- des inſitivi, confer. Raſchinot. ad Cantic. gap. 24. Funda annuli, Gall. chatton ſeu teſte, Germ. Plla tepetilut c4), egle Kaſten/ confer. R. Salom. ad Exod. c. 2 9. v. . 275. Vide Exodi alleg. cap. 27.: verſ. 20. & Exod.’ 19. Vide infra Exod. c. 30. v. 12. & Ejusd. capi- tis verſ. 2 3. ac ſeqq. conter. not. in naτα eH X tur, ideò efle dageſfſatam, quia iſtud Sanctuari- um (nempè tabernaculum) non abſtulerint gen- tes; ſed reconditum fuerit; aſt non, quæ di- ctio ſuprà Exod. c. 1 5. v. 17, reperitur, eſſe ſine Dageſch, ad indicandum, quèd gentes illud Sanckuarium (videlicèthempium Hleroſolymi- tanum)profanârint ac deſiruxerint; ubinam au- tem tabernaculum & arca ſœderis cum contentis reconditæ fuerint, hac de re vide præ aliis Iiaac. 22. De qua num. antec. 20. verſ. prœced. 6. vide Abarbenel. Commmentar. in Prophet. priores [ol. 194c0l. 3. & fol. 196. cOl. 4. fin. ac ſol. 22 6. col. I. fin. & fol. 277. col. 2. fin. item fol. 302. col. 3. edit. Lipſ. confer. & R. Salom. ad Levir. c. 16. V. 32. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 15 1. ut & not. in a o h. loc. it., tract. Talm. E- ruvin, fol. 2. b. & Cetubot, fol. 62. b. it. Sche- vudt, fol. 16. b. Nempè: in monte Sinai, Deus enim in monte Sinar locutus eſt iſta cum Mole, Hebr. 1 i. e. hic 3 abeſt autem iſta dictio à MStoz. 27. Sicuti verlu antec, 8. ut & hoc verſ. 9. habe- princ, ſeribitur, dictionem vipp, quæ hic habe- J dur 2 62 8 EXODI. labra & baſes, quæ (vaſa) fecit Salomo, (tune) juxtà iſtam formam facietis illa; 29. ſi verò non * conjungeretur textus iſte cum ſuperioti, non ſcribendum fuiſſet: 12 i. e. & ita 30. facietis; ſed: [ i. e. ita facietis; loquebatur autem (Deus) de fabrica- tione tabernaculi teſtimonii & vaſorum ejus. Verſ. 10. Et faciant arcam] Ad inſtar arcarum, quas faciunt ſine pedibus, quæ fabricantur, ſicuti capſa, quam vocant (linguâ Gallica:) eſcrin, 31. quæ ſedet ſuper tæniis ſuis. 32. Verſ. I I. Iwtrinſeca & extrinſecàùs obäduces eam] Tres arcas fecit Bezaleel, duas aureas & unam ligneam, quatuor latera atque tæniæ erant unicuique, & quidem apertæ erant deſaper (arcæ,) ligneam (arcam) indidit aureæ & auream ligneæ, ejus que labium ſuperius obduxit auròô, ſic reperta fuit (arca) obducta (aurô) intrinſecùs & extrinſecùs. 33. Eod. verſ. 1I. Coronam 34. auream] Tanquam corona circumdata fuit *† ei (arcæ) deſuper in labio ejus, fecerat enim (Bazaleel) arcam exteriorem altiorem interiore, donec illa aſcenderet versùs denſitatem (ſive craſſitiem) operculi (arcæ) & paululum 35. ſupra illud (operculum,) & quando operculum recubabat ſuper denſitate laterum, * coro- na (aurea) eminebat ſuper omnes denſitates operculi, aliquantulum; fuit autem iſtud ſignum coronæ legis. 36. Verſ. 12. Et fundes] (Verbum PX) ſignificat 2 âi. e. fuſionem, ſicuti Targum (quoque habet.) . ſigni⸗ 29. h. cap. D. 80. it. tract Talm. Joma, fol. 3. b. & fol. 72. b. it. Succa, fol. 5, a. & Sanhedrin, fol. 29, a. 33. Confer. hic Schemot rabba, ut & tractat. Tal- mud. Joma fol. 72. a. b. & Tanchuma, proat ad marginem allegantur in pom mnow h. loc. vide & Gur Arjeh fol. 10 5. col. 4. med. atque tur, confer. hic tractat. Talmud. Menachot fol. 29. a. ſicuti in S'nem Pe . loc. ad margi. nem allegatur. 28. Hebr. τα ma, ſic vocant Judæi templum Hieroſolymitanum, quando illud à tabernaculo Moſis diſſinguitur, confer. Exod. c. 27. v. §. n. 56. & c. 34. V. 24. num. 73. vide & Exod. c. 29. v. 40. num. 127. item tractat. Talmud. Sanhedrin fol. 16. b. & Schevuoth fol. 14. b. ſicuti allegantur ad marginem in nan nh. loc. conſer. & Levit. c. 4. v. 5. n. 13. 29. Vide Toſephot Schabbat fol. 9 8. prout in pv —peft h. loc. allegatur ad marginem. XX Hebr. &ι —), hæc & ſequentia, usque ad: nen i. e. loquebatur autem &c. abſunt à MStO zZ. 8 o. Litera enim VYau, quæ hic habetur, eſt copu- lativa & alia etiam ejusmodi vaſa includit juxtaà Rabbinorum ſententiam. 3 1. Sic reddo hic pvyx, Latinè: ſerinium, con- fer. hic autor tractatus Gallici, qui inſcribitur: Hiſtoĩir. du Culte Levit. part. 2. c. 1. 32. Sive: fuper oris aut extremitatibus ſuis, Hebr. w 7) i. e, ſuper fimbiiis ſuis, confer. infrà v. poſitionis Raſchianæ adducitur. 34. Sive: limbum aureum, uti junii ac Tremel- lii habet verſio, alii: loricam auream. * Hebr. h., ſic in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, in Baſil. editione, ut & in edit. dpom ne legitur; Mom, in utroque M Sto habetur: pon i. e. ambivit, res eodem redit. Lexic. Chald. fol. 1265. te arcæ aliquantulum, (corona aurea &c.) c. 39. v. 3. num. 4. ſecundum Rabbinos tres . lllluüuft CAbF. XXV. ditum aut quando facietis mihi vaſa templi, 28. videlicèt menſas & candelabra atque P Auor AN Fod. verſ. 12. Angulos ejus] (PRppyZ not. in 'pan ne b. loc. ubi ratio iſtius ex. 35. Vel: aliquatenus, aliqua ex parte ſuprà o- perculum, ſic imvn hic expono, confer. Buxtort. “ la ell: duo pane, ** Hebr. ornan iny "y in MsSto 2. pro his legi- tur: . al den nd y i. e. ſuper denſita- 36. Confer. infrà verſ. 24. . cap. n. 72. & Exod. n N. homines qu ponteb Menachot 398. in in ueri retius 7t (nenti⸗ ſ 1;) Van autenn (in Aebet, 1cli eriptut cxehocnOdo: & e Verl. 13. Ve⸗ zecelunt ab li In hic ponitun)petin finmnun ie Lege rim vobis mandata — ). notat) . 4petty idqve opert um cubitorum G4 —— ſunt coron, und legis jegni cotond tamen Perat, uti hebelur in! Wegeoſeil. 0t. . 92 rum Pyec, ud, pan. * Diſtinguebet,interſal Vide not. in 4.2 . 2 37. Nempe: jugld lon propitigtorij, de g 10, inkta yert, 17.5 e Hebr bn h, e w ablunt 2 u 39. Hebr, Ann, elis opetis Talmudici age tinis, Gichi libri tenti pantis h, (onter. Exod. c, r Hebr. nn minn “V 34 6t. Nempe, inecopul⸗ n, utiCottmentat cAb. xXXNMNX.. EFrrxopl. — S29 anddledeer. Keietis illa; 29, umn fuiſlet: 3) Ders)ceſebric,. nian] Ad inſta Jbam eant. III. lrinſn unam lignean, taeſiper alce)) periusobduxt. 3. Locd retl. 6rcer) eliperin lore, donec ila lblum 3, ſüpri laterum, 0r. fuit autemiſtud † jiu (NNpA ſyi. — Talm ſoms, iol 3. l,a & Ankegtin, 4, ut & tralkat Tal. N Tanchuma, rtt : Ondn o ,, ſoe, col 4, med, ue c ubi tatio illinset⸗ tunur. ii aniiae Ttenel- m auteam. iHebræo, quo uſis in edit d ne Mo habetut: n 1 er parte ſup.. no, Cnfer Bunat. Sto 2 plo niſſeg⸗. ie Uper denlta⸗ Naaures dt. c2p. n. 711. A kzO. Cum Rabbinos es . ſignificat) juxtà Targum ejus äi. e. angulos ejus & in iſtis angulis ſuperioribus propè operculum dabantur duo (annuli) hinc & duo illinc, juxtâà latitudinem arcæ ae vectes inducebantur in iſtos (annulos;) longitudo autem arcæ ſeparationem faciebat tinter vectes duobus cubitis ac dimidio 37. inter unumquemque vectem, ita, ut duo homines, qui portabant arcam, inter illos (vectes) ire poſſent, & ſic exponitur *in, Menachot, 38. in capite, (quod incipit:) =ee rW. 39. Eod. verſ. 12. Et duos annulos in latere uno] Hi ſunt iidem quatuor annuli, quorum ab initio hujus verſus * (mentio facta eſt,.) & explicat tibi (hic Scriptura,) ubinam illi fuerint (infi- xi;) Vau autem (in dictione Hο1 i. e. duos) ſuperflua eſt ejusque explicatio (eſſe- debet,) ac ſi (ſcriptum eſſet:) υρ1i. e. duos annulos, 40. & poteris commodè expli- care hoc modo: & duos ex iſtis annulis (pones) in latere uno, ' i. e. (in) latere, ejus. Verſ. 13. Veltes] (a ſunt) —◻☚4 i. e. palangæ. 41. Verſ. I5. Non recedunt ab illis] In perpetuum. 42. Verſ. 16. Et repones in arca] (R — hic ponitur,) perinde ac ſi (ſcriptum eſſet:) 1)N i. e. in arca. Eod. verſ. 16. Te- ſtimonium] i. e. Legem, quæ eſt in teſtimonium 43. inter me & vos, quòd præcepe- rim vobis * mandata, quæ in illa (lege) ſcripta ſunt. Verſ. 17. Opercalum] (Dictio — D notat) )) i. e. tegumentum 44. ſuper arcam (fœderis,) quæ deſuper erat aperta, idque (operculum) impoſuerunt ei tanquam tabulam. Eod. verſ. 17. Duo- rum cubitorum & dimidii ſit longitudo e,u] (Nempè,) juxtà longitudinem arcæ, lati- tudo ſunt coronæ, una legis? altera ſacerdotii; tertia Levit, c. 7. v. 16. n. 60, item infraà verſ. 22. H. regni, corona tamen bonæ famæ has omnes ſu- cap. n. 69. perat, uti habetur in Pirke Avot. c. 4. alleg. D. 41. Vel: ſudes teretes, baculi, conti, perticæ, id Wagenſeil. Sot. p. 966. confer. & not. ad li- enim dictio non ſignifiat. brum Prec. Jud. part. 2, p. 59. b. in. ([42. Confer. tractat. Talmud. Joma, fol. 72. a. b. »„*½ Diſtinguebat, intervallum faciebat, Hebr. vpop, prout ad marginem allegatur in oman n h. vide not. in an no b. loc. llor., ubi vide & notas, confer. & tract, Talm. 37. Nempè: juxtà longitudinem arcæ ſœderis, Maccot, fol. 22. a. V & propitiatorii, de qua longitudine ſuprà veiſ.4 3³. Confer, quæ infrà ad Exod. cap. 40. v. 20. 10. & infra verſ. I 7. h. cap. dicitur. n. 3. notata ſunt, vi de & verſ. 2 I. h. cap. n. 60. * Hebr. uροπn, hæc & ſequentia, usque ad: ac not. in Par nv h. loc. it. Exod. e. 3 1. v. 76 tuin rW abſunt ab utroque MSto. n. 5. ä H 3 8. Hebr. hinan, eſtis liber tertius partis quintæ * Hebt. Dapa) i. e. & inter vos, ſic in exemplari operis Talmudici, agens de oblationibus veſper- Hebræo, quo uſus ſum, hic additum reperitur - tinis. ſed abeſt iſtud à Baſil. editione, ut & ab utroque 39. Id eſt: duo panes, eſt hoc caput undecimum Msto &S& ab editione 'nnn PSvY & videtur per dicti libri tertii partis quintæ operis Talmudi- errorem ſive incuriam typothetarum irrepfiſſe. ci, contfer. Exod. c. 2 3. v. 16. n. 7 8. 44. Confer. hic præ aliis b. Fagii not. ad Paraphr. XXX Hebr. n Ryfinav, abſunt iſta à MSto I. Chaldaic. h. loc. ut & Junii ac Tremellii annotf. 40. Nempè, ſine copula Vau, quæ litera hic redun- h. log. vide & Exod. c. 2 9. V. 42:r n. 134. it. au= V dat, juxta Commentatoris noſtti ſententiam, vid. K kkk tor 630 EXODI. 2 — tudo quoque ejus erat perinde ac latitudo arcæ atque recubabat (iſtud operculum ſa⸗ per denſitate quatuor parietum (arcæ feœderis,) & quamvis non expoſuerit (Seriptura) : „ TT, — 111 . . Sõ 1 quantitatem denſitatis (ſeu ſpiſſitudinis) illius (operculi;) Rabbini tamen noſtti p. m. esplicant, 45, quòd denlſitas ejus fuerit palmus. Verſ. 18. Cherubim Similitudo (ſeu 46. infantis 47. fuit illis, Eod. verſ. 18. Ductili (ex auro) facies ) ſigura) faciei Non facies (illos Cherubinos) ſeparatim 4⁸. eosque conjunges extremitatibus oper- culi, poſteaquam illos fabricâſti, ſicuti opus eſt aurifabrorum, quod vocant (linguàâ vernaculâ:) ſouldures; 49. ſed accipe multum auri ab initio fabricationis opereuli 5o, & percute (primùm) malleòô magnéô atque (deinde) parvò 51. medium (iſtius maſſæ aureæ;) capita autem (ſive extremitates ejus) eminebant deſuper ac finge Che- rubinos in parteę prominente extremitatum cjus (auri ductilis,) — pD 52. linguà vernaculâ (ſignificat: )battus, 3. veluti (in illo loco ſumitur:) inter ſeſe [„ i. e. per- cuſſa (vel colliſa) ſunt. 54. Eod. v. 18. Extremitatibus operculi prepitiatorii] (Dictio nxH — tor tractatus Gallici, qui inſcrihitur: Hiſtoir. du Culte Levit. Part. 2, cap. 1. pag, 229: & ſeq. edit. Amſtelod. 45. Vide tractat. Talmud. Sukka, fol. 5, a. ſic uti 24d marginem allegatur in ma h. loc. ubi confer. etiam notæ⸗ X Hebr. riô, abeſt dictio iſta à MSto 3. confer. hic tract, Talm. Chagiga, fol. 1 3, b. 46. Vel: formæ, effigiei, Hebr. à Græco zrττν Konfer. R. Salom, ad Geneſ. c. 1. v. 27. & ad Geneſ. g. 2. v. 21I. it. ad Exod. c. 26. V. 3 1. n. 122. vid. & autor tractatus Gallici, qui inictibitur? Hiſtoir., du Culte Levit. Part. 2. c. 1. p. 229. & ſequ. 47. Nonnulli enim dictionem illam .α ann com- 4 . 152. Id vertunt; ductile, ſolidum, continuum o- poſitam eſſe putant à 2 ſimilitudinis & ai. e. pueri, ut ſint tanquam pueri „vid. Gur Arjeh fol. 106, col, 2. princ. it. notæ ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 59:a. med, ac not. in ars ubi eadem, quæ in Gur Arjeh,habetur explicatio. 4 8. Hebr. nvy 3n i. e. per le, ſeparatos vel per partes; ſed opere W i. e, du ctili ſen continuòô, proùt hic habetur, id alibi dicitur: Dnn, vid. infrà verſ. 3 1. h. cap, ibique not. n. 13 3. & Exod. c. 27. V. 2. in not. Raſchi, vonfer. & verſ. ſeq. 19. ibique not. n. 56. it. Succa, fol. 5. b. S Bava batra, fol. 99. a. 49. Dicitur & Galliè&: ſoudures, Hiſpan. ſaldadu- r, N . . ras. Ital. ſaldature, †πταä, ſic in notis auto- ris noſtri, in MSto I. legitur: , & i- dem rectius, abeſt autem iſtud à MStO 2. cone fer. infra verſ. 3 1. H. cap. ibique not. n. 110. & R. Salom, ad I. Reg. c. 6. V. 9: n. 33. 6 c. 7. V. 50. Id eſt: antequam fabricationem operculi in- cipias, accipe multum auri & percute malleoò magno &, 51. Sic DO, quæ dictio hie habetur, exponunt, nempmalleum parvum, quô merallum diduci- tur, confer. R. Sal. ad verſ. 31. h. cap. n. 112. & ad Numer. c. 8. V. 4. ac c. 10. V. 2. M. 14, vid. S& Michlol Jophi ad Eſai. c. 41., v. 9: & V. 10. 24. n. 79. & ad Eſai. cap. 41. veri. 7. num. 12. pus, prout in Junii ac Tremellii verſione, vid. Nutner. c. 8. v. 4. ibique not. n. 11. 53. Sic exp- troque M 810 leg itur: n ſignificat autem percuſſum, mal- leò diduétum, Germ. Geſchlagen oder getrie⸗ ben/ vid. infr. verſ. 3 1. . cap. ibique not. n. 114. & R. Salom., nof, ad Numer. c. 8. V. 4. n. 11. & c., 10. V. 2. num. 3. 54. Prout Daniel. c. 5. v. 6. habetur, confer. in- fra verſ. 3 1. H. cap. ibique not. h. 115. legitur, in Baſil. editione mendosée 7 — . „ . . .ò imo hie - vel a, ſicuti in u. 2 VVYV CA. — pli lgnfte⸗ Cemb ammd meaitan bicte () ab extremnitate ztque hac eſtexpolit telabtices illos liz Andlentes Aas N expanſis ſursum e . ia.) ſyaiointethhetio el in daka . Hie)tepetatun nan aepotel ici, u0 lalacper leel ſne 4c hokei iwponatel 10 dicatut: &rel perculum Propitito tuero certutn tempel Aitutumn,ut llic et llſiner ylhitiuthrin. (cud e0 e tabelnacul —— owodo iſtud iotell AI WMh. oe. pe⸗ Ginisoperculihie imel temitates latitudinis. . Nt Cherubinus aln Dercbli propitintoti, Plenda vel ſubinnte ig 66, Non ſeyaratin er Unde operculum fich Cherubinos onere e upauld ante intertu Mer. 19. ,ci, ibie 5. Nempe ge ſadiices lice dicitur: ſonldure Gickam eit, tale opll non eſt achibengum. 1. Dieunt Rabbini, neat Od dw, Atjehtol. 106, col. 4 llal: Alæ Cherubi (A. Xxx., doperellumſſ⸗ Cltertleigtuna) tamen nolte öimiituddillal ler we) ſaeies ttemitatibug oper⸗ od vocant (ingua icationis Operculi . meciumm jillin Per a unge Che. dn. lngni leſ ie per⸗ giicgri) Diclio NS ————õ b, ſie in notis auto⸗ tur: vws i⸗ iſluc à MSto 2, con⸗ digue not, n 110, & .H. 33. & C, ,, 41. Verl. . numm, 12, Nionenn opekculzin⸗ Auni & petcute malled⸗ ichibetur, enponunt, Löetallumn diduci⸗ 31. . ca). Me 11 c. 10. F. 1, h 14, lid, 41, 7. 9, & e l⸗ idum, continnum o emnelit vettione, Tich ot. . 11. el wn ſeni in. 6l, editionemendose 1 tem perchſlum mal⸗ ſfegereder etti⸗ ca.. Hbige not n Nucner, . , 7 4 l. Paberur,colk in⸗ . 11 1 p.. — uP hic ſignificat) i. e. capita (ſive extremitates) operculi. * Verſ. 19. é= fae Cherub unum ab extremitate] Ne (fortè) dicas, quòd duo Cherubini unicuique ex- tremitati (fabricari debeant,) ideo neceſſe fuit explicare (ac dicere:) Cherubinus unus (Iit) ab extremitate iſta, 55. (nimirùm) de operculo ipſo 56. facietis Cherubinos, atque hæc eſt expoſitio (verborum iſtorum:) ex ductili (auro) facies illos, (ac ſi diceret ) ne fabrices illos ſeparatim cosque (poſteâ) operculo conjungas. 57. Verſ. 20. Ex- pandentes ala,] Ne facias alas eorum (Cherubinorum) jacentes (ſeu demiſſas;) ſed expanſas & ſursm elatas verss capita ſua, ut ſint decem palmi 558. in concavo (ſive ſpatio intermedio,) quod eſt inter alas & operculum propitiatorium, *ſicuti(ſcriptum) eſt in Sukka. 59. Verſ. 2 I. Et in arca repones teſtimonium] Haud ſcio, cur (iſtud hic) repetatur, nam ecce jam anteà dictum eſt: & repones in arca teſtimonium, éo. ac poteſt dici, quòd veniat (hic Scriptura,) ut doceat, quòd in arca, dum illa adhuùc ſo⸗ la (ac per ſe) eſt ſine operculo, (Moſes) debeat reponere ſtatim ab initio teſtimonium ac poſteà imponat ei operculum, ſic reperimus, quando erexit (Moſes) tabernaculum, quod dicatur: & repoſuit teſtimonium in arca, 61. & poſteà (dicitur:) ac poſuit o⸗ perculum propitiatorium ſuper arcam. 62, Verſ. 22. Et conveniam] Cùm conſti- tuero certum tempus tibi, ut loquar tecum, illum ipſum locum præfigam ad tempus 631 ſtatutum, ut illuc veniam ad loquendum tecum. 6 3. Eod. Verſ. 22. &t loquar tecum deſuper propitiatorio] Aſt alio in loco dicit illa (Scriptura:) & locutus eſt Dominus cum eo & tabernaculo conventus, dicens &c. 64. fuit autem iſtud tabernaculum foris ”MV Kkkk 2 extrà * Qromodo iliud intelligendurmm ſit, vide notas in Dh. lor. nempè extremitates longitu- dinis operculi hic intelligi debere 5 non vero ex- tremitates latitudinis. „5. Et Cherubinus alter ab altera extremitate o- perculi propitiatorii, hæc enim verba hic ſup- 4 plenda vel ſubintelligenda ſunt. 556. Non ſeparatim ex alia maſſa; ſed ex eadem, usocde operculum factum eſt, maſſa facietis duos Cherubinos opere continuo vel continente, pro- ut paulò antè in textu ſacro dictum eſt, vide verſ. Auntec. 1 9. h. cap. ibique not. n. 4. 57. Nempè ne fabrices illos, opere iſto, quod Gal lice dicitur: ſouldure, de quo verſu antex. 18. dictum eit, tale opus in Cherubinis effieiendis non eſt adhibendum. 8. Dicunt Rabbini, quod omnis eubitus conti- decem palmis, vide not. in Dnan m,h. loc. ubi ratio iſtius proportionis adducitur. 59. Et quidem ejusdem fol. 5. ſicuti allegatur in D h. loc, eſt autem liber ſextus partis ſecundæ operis Talmudici, agens de feſto tabernaculorum, confer. hic not. ad 2. Chron. c. 3, V. I3. n, 27. 60. Prout ſuprà verſ. 16. h. cap. habetur, ubi vide num. 43. 61. Prout infrà Exod. cap. 40. verſ. 20. habetur. 62. Sicuti Exod. dict. cap 40. verſ. 20. habetur. 6 3. Fuit iſtud yaviee Wa i. e, verbum ſive oracu- lum (Divinum) abſconditum, uti vocatur in notis ad librum Prec. Jud. part. I. p. 13 1. b. cir- ca fin. confer. inftà Exod. e. 29. V. 42. Sign. * it. tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 3 1. a. & Sanhedrin, fol. 7. a. ir, Horaiot, fol. 12. a. neat 5 “νi1. e. ſex palmos-fieuti in Gur 64. Proùt Levit. c. I. V. I. habetur; ubi vide nor. Artjeh fol. 106. col. 2. fin. habetur. * Id eſt: alæ Cherubinorum diſtent ab operculo EXODI. 632 alibi:) & dum veniebat Moſes ad tabernaculum conventus, audiebat vocem loquentis ad ipſum deſuper propitiatorio &c. 66, nimirùm Moſes ingrediebatur in tabernacu- lum & quando veniebat ad januam, †oX 7. deſcendebat de cœlo inter Cherubinos atque inde egrediebatur & audiebatur à Moſe in tabernaculo conventus. Eod. verſ. 22. Et omnia, quæ præcepero tibi ad filios Izelis] Ecce Vau iſtud (in dictione &π) ſuperfluum eſt 6 8. & acceſſorium atque hujusmodi multa (reperiuntur) in S. Scriptu- ra; *69. ſic autem interpretaberis (literam din dictione N,)) & quod locutus fu- ero tecum ibidem, omne, quod dixero tibi, iſtud * filiis Iſraelis (dicas.) Verſ. 23. Altitudo ejus] i. e, Altitudo pedum ejus ſimùl cum craſſitudine 70. menſæ. Verſ. 24. Coronam 71. auream] Signum (iſtud fuit) coronæ regiæ, 72. nam menſa nomen eſt divitiarum & magnificentiæ, ſicuti dicere ſolent: menſa regum. Verſ. 2 5. Clauſu- ram] (Dictio H %)juxtà Targum ejus (notat:) & ); 73. diſſentiunt autem hac in re ſapientes Iſraelis, nonnulli dicunt, (quòd illa clauſura) fuerit ſuprà in circuitu men- xX Hebr. D2 7, ſic in Amſtel. & Baſil. edit. ut & Maſoram, in exemplari itaque, quo uſus eſt R. in edit- an s ſed in utroque MSto pro eo Salomo, lectio illa cum Vau reperiebatur. legitut: ‚i. e, propitiatorium. 69. Confer. quæ ſuprà ad Exod. cap. 1 5. verſ. 2. 65. bive: conciliat ilos, Hebr. ?A, quaſi pon- n, 4%. notata ſunt, vide & Levit. c. 7. v,. 16, n. dus addit, eſt verbum iſtud Rabbinis frequens, 60, . Juende locum Scripturæ tettium adferunt, qui * Heor. Jay, in utroque MSto pro eo legitur: uos Scripturæ locos, ſibi invicem in ſpeciem contradicentes, conciliat & quaſi præponderat, Germ. gibt den Ausſchlag/ confer. ſuprà Ex od. c. 20. v. 22. n. 97. & verf. 34:h. cap. n. 141,) Ri. e. ſcriptum eſi ſine Vau. item Numer. . 7, V. 89: n. 76. Vvide & Exod. c.] 70. Sive: cum denſitate vel ſpiſſitudine, German. 2 3. V. 2. n. 1 6. 66. Sicuti Numer. dict. cap, 7. verſ. 89. habetur, ubi vide not. n. 79. B L habetur. confer. tiactat. Talmud. Peſachim, fol. 109. b. ſicuti in 'no D h. loc. ad marginem alle- extrâ velum, * (unde) deprehenduntur duo iſti loci Scripturæ ſibi invicem contradi- cere, venit (itaque) tertiùs Scripturæ locus & inter illos intercedit, 6. (dicitur enim & i, e, præcepero, ſic etiam in textu ſacro **† Hebr. &, in MSto?, poſteà additur: Sa alnz Mit der Dicke/ id euim dictio yy hie ſignificat, XX Vel: intrà januam, in medio ofſtii, ſic Hebr. mhne-e nn etiam vertere poſſis. 67. De 7 ra multi multa ſcripſerunt, confer. inter alios Buxtotf, Lex. Talm. fol, 320e vide & infrà Exod. c. 29. V. 42.: D. 135. & Levit. c. 1I. V. I. . 16. & n. 1 9. item Mumer. c. 7. v. 89. H. 80. . . exeuia ſunt, non legitur nè& cum copula Vau; ſed ſimpliciter? hæ, in notis ad nem ne loc. ſcribitur, quòd a l DA 7) i. e. in libro legis R. Salomonis ſcripta fuerit (dictio iſta n&) cum Vau juxtà! gatur, vid. & autor tractatus Gallici, qui inſeri= bitur: Tliſtoire du Culte Levit. Part. 2. c. 3. 71. Confer. paulò poſt num. 75, ſequentis verſus 2 5. h. cap. 72,. Vide, quæ fuprà ad verſ. 11. . c. n. 36. nO= tata funt, confer. & Exod. c. 30. v. 3. n. 4. . . .— . .173. Nonnulli verterunt: elauſuram, uti P. Fagius, 6 % Atqui in hodiernis exemplarihus, quæ typis, alii: coronam interranlem, prout in Complu- tenſi editione, ut & in Vulgata Latina habetur; Junii ac Tremellii verſio habet hic: tæniam, confer Buxtorf. Lex. Lalm. fol. 392. it. tract. Talm, Succa, fol. 5. a. ,N. meole,Velut ſenen ſeptincipum; aln⸗ clemin guetnor il rel 2 . M fuittis 7. elpolütut zutel egilnt llunſun ſit⸗ Poc. vetl. 27. /˙ ecles ingreciantun, Gomunchlarum ſen ejus dt ell: loco vee ſome — N.leu Efudttſiutula . trit untigutempe taqe parte hetftas nem, que (hanicht ropteteialten dici 74. Hebt. Pn. in Au ſa igem igoikitetae in Taigom Hienoſolj Put :) hebetur, ſein guod Bibliis Regiis Iitur; ccktetum dͤ ſi Vide inftö etl. 29, 7j. Nempt vetfu pfat demumn 71. 76, Hebr. ie in annoli iſiirecipiendis 00,c, 0. V. 4 40. 5, Iud, 8 ſequentiihn porteturin eiszblun 8 Hebr. ummd, hoc à d i,e pontett que Misto, Rebr. Myo hx, ſe 1 Kin text ſacro, in d als nd à ſoſun Eegi teclins, lelindum teool 77. Se ſuniusse Iien ielunt,uos hie ſecutie hul 1e Phialis, LX 4 rie Piirzus, calinse finmimerhtes ibicen, Inyicem Contradi. 1. (Cieitienimm ocein loclentis datur in tabetnac. Oluter Cheribinos Eatug, Dod, ſerl. didiote n intun)ind, detiptn. tquod locutus ſi⸗ (Cics) Verl13. menle, Verl⸗ 14. lmenſa nomen eſt Ver. 15. Cauſt. entiunt zutem hic it ſopri incitentn mell⸗ taque, quo uſus eſtR. Vaueperiebatur. Eod cap. 1 , Vell 1 Alsto pro ed legiur: celiam in extu lcio u, Hiſſitudine, Cemman. dtio d), hieſoniſtat, beſachim, fol. 109,b oe, zd matginen ale⸗ us Callici, goiinleni⸗ erit. Palt. 2, C 3. h.71. ſquentisfellun ll.11.,,c.n 36,n0⸗ c, 30.V. zl 44 Alaram, uti ,. laglis, m, pfout in Complu⸗ lena laina lubetb- habet hic: teniam, n tol 3910 l ral, menſæ, veluti (ejusmodi clauſuræ ineſſe ſolent) ſcutellis, 74. quæ ſunt in labiis men- 74. Hebr. Prala. in Aruch reperitur, quòd dictio adliu: nan 75. Nempè: verſu præcedenti 24. h. cap. ubi vi- D N 17 EXxODI. 633 ſæ principum; alii autem dicunt, quòd (clauſura iſta) fuerit infrà, infixa de pede ad pedem in quatuor lateribus menſæ; tabula autem recubabat ſuper iſta clauſura. Eod. verſ. 2 5. Et facies coronam auream] Hæc eſt illa ipſa corona, de qua dictum eſt ſupra; 75. exponitur autem hic, quòd ſuprà clauſuram fuerit (corona iſta.) Verſ. 27. E regione elauſuræ ſint annuli] Pedibus (menſæ) infixi, & regione extremitatum clauſuræ. Eod. verſ. 27. Ia ſedes 75. vectibus] i. e. Annulli iſti ſint domus (ſive ſedes) in quas vectes ingrediantur, DN)*(hic ſignificat:) D D Ni. e in uſum (ſive opus) domuncularum (ſeu ſedium) D) i. e. vectibus (ſive pro vectibus,) juxtà Targum ejus * eſt: loco vectium. Verſ. 28. &t portetur in eis] (Verbum 2 7 hic) eſt formæ v (ſeu paſſivæ ſignificationis,) i. e. portetur in illis menſa. † Verſ. 29. Et ſacies ſeutulas 77. ejus & acerras ejus] ( yP,) hæc fuit forma, quæ fabricata- erat juxtà figuram panis; panis autem factus erat * veluti forma arcæ, 7⁸. quæ ab u- traque parte perfracta eſt; 79. erant autem oræ 0. ei à81. versus partem inferio- tem, isque (panis) utrinque incurvatus erat 8&2, ſursum versus inſtar parietum 83. proptereà autem dicitur panis facierum, quia ſunt ei facies, quæ hinc & illinc vident H Rkkk 3 intrin- — ** Hebr. PD, in MSto z. poſteà additur i. e. in illis, ut ſenſus ſit: in iſtis ſeil. ſcutulis ſeu formis fiebat panis, eſt autem ordo verborum, in iſto MSto 2. valdè confuſus, hog quidem loco.- 78. Sive: capſæ, ſic vocem a'n, quæ hic habe- tur, verto, confer. infi à Exod. c. 3 5. v. 13. num. 1I 5. & tractat. Talmudic. Menachot, fol. 97. a. & Berachot, c. 11. fol. 94. b. quoad hanc vocem vig. Buxt. Lcx. Chal. fol. 2553. iſta idem iigniſi et, ac rryp i. e. ſcutulas, prout in Targum Hietoſolymitano ad Exodi hoc ca- put 2 5. habetur, ſic in Dictionario Boderiano, quod Bibliis Regiis Hiſpan. annexum eſt, repe- ritur; cœterùm de ſignificatione vocis yp vide infrà verſ. 2 9. h. cap. n. 77. & n. 9 8. de num. 71. xX Iſtud, ut & ſequentia, usque ad: a d i. e. XX Hebr. o, hoc & quæ ſequuntur, usque ad D ] i, e. & portetur in eis, abſunt ab utro. † Hebr. tα &, ſic in 77. Sic Junius ac Tremellius vocem yp ver- 76. Hebr. Hayi, e, in domos, nimirùm apti ſint annuli iſti recipiendis vectibus, confer. infra Ex- S. portetur in eis abſunt à MSto I. ue MStO. H plerisque editio nibus, ut & in textu ſacro, in MSto I. omiſſa eſt parti cula n & ſolum legitur: mν, & quidem rectius, ſecundum regulam Grammaticæ. terunt, quos hic ſecutus ſum, vulgata habet: ace- tabula ac phialas, LXX. za =s νiι νH a 7d6 viνιι catinos ejus & mortariola, ſic La- 79. Vel: fiſſa aut rupta eſt, Hebr. Aeb, Judæi Germanicè transferunt: Eine offene Kiſt / i. e. ciſta patens ſeu patula, vid. Exod. dict. c. 3 5. v. 13.n. 15. 80. Sive: extremitates, Hebr. i. e fimbriæ, quæ propriè ſunt veſtimenti, vide ſuprà v. 10. h. c. n. 32. § 1. Zcil. pani, poſſes etiam ad formam referre, de qua paulò antè dictum eſt, quæ perinde ae forma panis facta erat. §82. Vel: ab utraque parte ſursum verſùs convo- lutus erat, nam & ſic verbum nv, quod hic ha- betur, vertere poſſis, confer. c. ſequ. 26. v. 9. n. 3 5. & c. 2 8. V. 6. n. 46, . 83. Vide hic not. in nof now h, loc. ſenlus eſt, quòd panis ſeſe incutvaverit ac ſursum versus tinus int erpres ibidem, factus -õũ dini menſæ & parietes illius &5. erecti erant versus labia menſæ; fabrefacta autem erat ei (pani) forma aurea & forma ferrea, Win ferrea * coquebatur ill le(panis) & poſt- quùm illum (ſacerdos) extraxerat ex fornace, imponebat eum formæ aureæ usque ad craſtinum diem Sabbathi, 86. quéô ordinabat illum 87. ſuper menſa caque forma-⸗ vocabatur —yp; (aſt) H12 fuerunt acerræ, 88. in quibus (ſacerdos) pPonebat thus; erant autem duæ pro duobus pugillis thuris, quod imponebatur duobus ordi- nibus, 89. dicitur enim: & dabis fuper ordinem thus puriffimum. 90. Eod. verſ. 29. Er ſiutellas 97. ejus] (QN p) hæ fuerunt tanquam dimidiati calami cavi, dif- fiſſi in longitudinem, eorum ſimilitudinem faciebat (Moſes) ex auro atque diſponebat ordine tres ſuper capita (ſive ſummitates) uniuscujusque panis, ita, ut panis unus recu- baret ſuper iſtis calamis atque illi panem à pane ſepararent, quò aer tranſire poſtet, ne mucidi fierent iſti (panes,) in lingua Arabica quicquid vacuum eſt, vocatur- CAb. XXV. jntrinſecis ab utraque parte; 84. TTon ent autem longicado ejus Crany latitu- ap. 92. Eod. d. werſ 29. E JaLord1. jus] TarSam Aus nabe Drrnor ſactus ſit anguſtior non tamen pe itus ſeſe ⸗ ſerit, Iudæi Germanicé vertunt: Kugelich i. e. aliquatenus rotundus. 94. Ad latera domus hinc & illinc, ſic juxrà Hebræ- um, conſer. quæ infraà num. 105. verſus ſequen- tis 30. h. c, notata ſunt, vide & notas in e W h. loc. ubi latera domus exponuntur latera tabernaculi, quæ panes iſti reſpicebant. 8 5. Sive latera eius, Hebr. PT7aαπ Germ. Seine Seiten oder Waͤnde. X* Quoniam Dan D b. loc. ubi idem de aliis etiam in- ſtrumentis, in quibus pluralis uſurpatur, ſemien- dum eſte leribitur. xXX Hebr. ym a omiſſa ſunt iſta in MSto I. 386. Vel: in Sabbatho, Hebr. Dama nempè, quan- do matutinum tempus Sabbathi advenit, nam panis facierum ſeu propoſitionis Qa an DN i. e. veſpere Sabbathi coquebatur, dum ad hùc panis calebat, menſæ imponebatur, vide Ila. Abarbenel ad 1. Samuel. c. 2 1. V. 4. & ſeqq. fol. m. 12 1. col. 4. edit. Lipfſ. 27. In ordinem redigebat, duodecim enim panes faci erum coquebantur, quorum ſeni ſuper men- ſam ore Gine to orabantur, de quibus vide Levit. c. 24. V. 6. & ſequ. 2 8. Sive arculæ, Hebr. a, q uod nonnulli vertunt: phialas alii: cochlearis ſic & Judæ; in texta ſaero habetur pluralis: TrrP, hinc nata eſt iſta expoſitio, vide nor. in (Germani man vertunt: Loͤffel/ quidam: mortariola, ſic & L½XXK. verterunt: &ννονvoιDh) ud Latinus quoque interpres tranftulit : mortariola, vid. ſapra v. 2 5. H. c. n. 7 4. & n. 77. b. v. 29. confer. Buztorf. l. ex. Talm. fol. l. 2 81. & Iſa. Abarbenel. ad I. Samnel. .dict. c. 2 l. V. 6, irem V. 3 7. H. C. fl. 16 5. & Exod. c. 35. V. 14. n. 17, ac Levit. c. 24 4. v. zZ. n. 2. 9. Hebr. MayE1. e, diſpoſi tionibus, ſeilicet: panum propoſitionis. 90. Prout Levit. dict. Cc. 2 4. V. 7. habetur. 9 1. Sic Junii ac Tremellii habet verſio, ubi vide eo- rumdem notas, in Vulgata eſt: thuribula, LXxXxX. tranſtulerunt: za 1A. ρν α (àl. &αοu) i. =. & libatoria, alii: & medies calamos ejus, Bux- torfius in Dictionario Hebræo voc. — teſta- tur, Judæos Germanicos exponere: Halbe Roͤh⸗ ren/ ſicuti & Commentator noſter hic exponit, confer. num. 99. & n. 100. h. vV. 29. & tract. Talm. Menachot c. I1. fol. 96. a. 92. Sic in exemplari Hebraico, quê uſus ſum, ha- betur, in Bibliis Buxtorf. mendoſè legitur: Naxd, in utroque MSto habetur d, in editi- one nar neeſt: , confer. Buxtorf. Lex. Talm. voc. op fol. 2076. 93. Sic autor vulgatæ didionem hppay vertit, LXX. F. V. 7. D. 19. It. not., ad Zachar. C. W. — — 1,. hr ſunt niil unſ leteminebet temn ekant Lindis mnofum, 9. ud n Cpetiorun pt Eirbale us heuti ein llole ſaioj Pomodoe lc bus Iltael i, gui lenmn ilum (x Don eos Aunn gui RP. imfnl ge Npeu zutemm1. *. lejfuerunt ſuper il — AAEaH18, 102 859 Tulerum: ſcopulas; etponit. 94. Nonnuli idenponn (pat hos ejus, cnfer, in gſ. ie um DPunorfio dictionem .o, 4 volui, conker. berit, e & Michlol ſophi h.10 ſtonem inter Nabdino Vocit mwn, ubkite num. 99. . ſ ih n num. 16. ol. Vel: e tegione ali Altitudine ſua eguabar ſitionis, eOnfe,, infta n Hebt. dond, ſo in dib bus 8e R. Elias Miſtacb Raſchimnis editionis“ inuroquekgto,ut 6tqbein evemplari He ubetut oue. ſer. ) Hibr. r n hee Wo w ie, he (on MNo. ui. krefecha ten ile Panie) pok. aurer Eegle ad li eagbe fona, Acercos) vonthat atur duobug orci. 1 70., Lod verl. calami cari dit. atguechlſpontbat ltpanis unvsrech. Et teanlite pollet, um eſt, vocatuk, bet) d d KhæE —.—— etult: Zuler, uodl ð 4 tanſtulkt: monarol, 74. & d. 77. h. v. Talm. kol. 1 91, & lin, Gict, c.2 1, V. 6 kem . 1 . h. 14, h. 17, ,1t. n0t, a0 Zichat, c. Oltionibus, Kilicet: 7.7. hebetur, vei vellio, ubi ice eo⸗ ell: thoribu,, LAN. eia (1, rade lE. 9s Calamos ejus, Bux⸗ 1c20 voc. wotelta⸗ „56 onele: Halbe oh⸗ ornolter ic etpontt, 0. b. F.19, & tlact. 96,3, , gub ulis ſum, ha⸗ mencoſe legitur: . * . . hetut Indp, in ellti⸗ , corler. Bntt⸗ 20760. . gem irhen ferti, 1AS * 4 CAP. XXV. EXOD. Sr 321. hæ ſunt furculæ 95. inſtar paxillorum aureorum, quæ ſtabant in terra & mul- tum ſupereminebant menſam usque ad altitudinem 96, ordinis panum; diffiſiæ au- tem erant quinque * fiſſuris, quarum una altior * erat altera atque extremitates cala- morum, 97. qui inter ſingulos panes erant, iisdem fiffuris innitebantur, ne onus pa- num ſuperiorum premeret (panes) inferiores ipſique frangerentur; ſignificat autem (dictio Chaldaica) RP (idem, ag:) N i. e. ſuſtentacula (ſeu fulera) e- jus, ſicuti (in illo loco:) defeſſus ſum — i. e. ſuſtinendo; 9⁸. ſed ego haud ſcio, quomodo dictio Ap conveniat furculis, 99. & ſunt nonnulli ex ſapienti- bus Ifraélis, qui dicunt, * 100. eſſe furculas, quia âbi. e. roborant & ſu- ſtentant illum (panem) ne frangatur; QNpD autem eſle calamos, Ior. quia i. e. purum (ſive mundum) conſervant illum (panem.) ne mucidus fiat; Onkelos autem, qui interpretatus eſt: Aee Vertit * juxtà verba dicentis, quòd RPPH ſint furculæ?. Eod. verſ. 2 9. In quibus operietur] In quibus tegetur; 102. de AHàναπ autem i. e. de ſcutellis dicit (hic Scriptura:) in quibus tegetur, quia (ſcutel- læ), fuerunt ſuper illo (pane * ſacro) inſtar tegminis & opercuii, ſic alio in loco illa- 2 (Scri- L,XX z AA τι Nοu ααT ac Tremellius trans tulerunt: ſcopulas ; ſed autor noſter aliter hie exponit. SðUMUD 94. Nonnulli id exponunt: menſuras ejus, ideſt: cyathos ejus, confer. infrà Exod. c. 37. v. 16. 95, Sic cum Buxtorfio in Lex. Talm. fol. 1517. dictionem — abD, quæ hic habetur, vertere volni, confer. Levit. c. 2 4. V. 6. n. 16. ac n. 17. & Michlol ophi h. loc. ubi feribitur, eſſe diſſen- ſionem inter Rabbinos quoad ſignificationen vocis Mpoan, ubivVide sis, confer. & paulo poſt num. 9 9. h. V. it. not. ad Jerem. c. 52. V. 19. num. 16. b. Vel: & regione altitudinis, i. e. furculæ illæz alritudine ſua æquabant ordinem panum propo- ſitionis, éonfer. infrà v. 75. H. c. n. 15 33. * IHebr. dWn, ſic in Bibliis Buxtorf. legitur, qui bus Ge R. Elias Miſfracbi conſentit, prout in notis? Raſchianis editionis r habetur aſt in utroque MSto, ut & in dicta editione an r atque in exemplari Hebræo „ quòô uſus ſum, habet ur ew i. e. ſex. XK Hebr. Wyn hæc & ſequentia, usque ad: 97. De quibus paulô anté h. v. 29. dictum eſt, ubi vide n. 9 I. & tract. Talm. Menachot. cap. 11. fol. 9 6. 9 §. Sicuti Jerem. c. 6. V. II. habetur, Raſchi notas. 99: IIIis ſcilieèt, de quibus paulò antè dictum eſt h. v. 2 9. ubivide not. n. 9 1. 100. Id eſt: ſcutellas, quarum fuprà n. 9 1. & n. 95. B. V. 29. facta eſt mentio, vide Menachot, fol. 97. & 9 9. ſicuti in me k. loc. ad mar- ginem allegatur. 2* IOI. De quibus ſuprà h. v. 29. h. 91. * Interpretatus eſt, docuit, ſie verbum aw, quod hic in notis Raſchi habetur, explico. 102:.: Nam 1bl idem hic ligniſicat, ac m, jux- tà ſententiam autoris noſtri, cui & Junii ac Tre- melhlii verſio adſtipulatur, quæ habet: quibus te- getur, quod illi in notis ſig exponunt: quibus in- ſternetur menſa, nam verbum 7bi non folum libare ſeu perfundere; ſed interdum etiam obte- gere ſignificat, in quo cum 7an convenit, vide paulò poſt n. 104. h. verſ. ** Nam dictio: panis, hic ſubintelligenda eſt, ubi vide i. e., ne (onus panum &c,) abſunt à MMStO Z. prout etiam in notis aτν n h. loc. expo- nitur. “ FErrkobl. (Scripture) dicit: & ſcutellas ONi. e. operculi, 103. & tàm 8n, quàm Oa ſigni- ficat i. e. tegere, 104. ac ¹Oi. e. tegmen. Verſ. 30. Panem facierum] (Qui inde nomen habet,) quoniam ſunt ei facies, ſicuti expoſui; 105. numerus autem pa- num & ordo diſpoſitionis eorum explicantur in (Sectione, quæ incipit:) dic ſacerdo- 636 Sð tibus. 106. Verfſ. 3 1. (Ductile fiet candelabrum] (Præcipit Deus,) ne faciat illud (Moſes) concavum nec fabricet calamos ejus & lucernas ejus 107. membra 1og. ſingula (ac ſeparata) & poſteà illa conjungat, ſicuti mos eſt eorum, qui conflant, 109. quæ (opera) vocare ſolent (linguâ, vernaculà:) ſouldures; 110. ſed totum (candela- brum) veniat de fruſto uno, 11II. quod (aurifaber) percutit malleolòé, 112. & inci- dit inſtrumentis artificioſis, calamosque hinc atque illinc ſeparat, —PD= inter- pretatus eſt (Onkelos:) , quod ſignificat ν i. e, ductile, quia (aurifaber) diducit membra (ſive partes) de lamina 113. hinc atque illinc Npi. e. percuſſi- one malleoli; (notat) autem dictio WpP percuſſionem (ſcilicèt) malleoli, linguàâ vernaculàâ: battus, 114. veluti accipitur (in illo loco:) ad invicem [Po i. e. per- cuſſa (ſive colliſa) ſunt. 11 j. Eod. verſ. 31. Fiet candelabrum] Per ſeipſum, 1r6! quan- 103. Proht Numer. c. 4. v. 7. habetur, ubi vide Raſchi notas. 104. Vide, quæ paulo antè num. 102, h. v. no- tata luunt. 105. Nemgè: verſu antec. 29. h. c. ubi vide n. 84. confer. tract. Talm. Menachet fol. 77. b. S& fol. 96. a. & fol. 99. b. it. Schabbat, tol. 13 3. b. & Megilla, fol. 21. a. it. Chagiga, fol. 2 5. b. 106. Hæe ſectio incipit à Levit. c. 2 1. & continu- atur usque ad c. 2 5. eò excluſôò; indicatur au- tem hic Levit. c. 24. V. 5. & ſeqq. 107. Confer. infrà Exod. c. 3 9. v. 37. 108. Membratim, per ſingula membra, ſive: par tes ſeparatas, quæ poſtea conjungantur, non ſic fabricandum curabit Moſes candelabrum; ſed zotum fiat de uno fruſto ſeu maſſa ſolida, uti paulôò peſt ſequitur apud Commentarorem no- ſirum, confer. hic Succa, fol. 50. a. & Menachot, fol. 2 8. b. & fol. 8 8. b. 109. Uti ſunt aurifabri & qui alia fundunt ac con- confer. autor tractatus Gallici, qui inicribitur:, Hiſtoir. du Culte Levit. Part. 2. c. 3. 112. Vide, quæ ſuprà ad dict. v, 1 9. h. c. n. 51. npotata ſunt. * Iſtiud, ut & ſequentia, usque ad: aps dwyn i. e. fiat candelabr um, abſunt ab utroque MSto, hoc quidem loco; ſed addita ſunt poſt verba: DPe )] i. e, ac (poſteà) eadem comungat, vid. infrà n. 13 3. h. verſ. 113. Sive: de maſſa, Hebr. yn in, vide num. antec. 111. H. v. & infrà v. 31. h. c. n. 13 1. con- fer. & Numer. c. 8. v. 4 n. 13. & Buxterf. Lex. Talmud, fol. 1683. ac not, in e D. h. loc. 114. Confer. quæ ſuprà ad v. 1 8. h. c. n. 5 3. & ad Numer. c. g. v. 4. n 11. notata ſunt. 11 5. Prout Daniel. c. 5. v. 6. habetur, confer. ſu⸗ prà alleg. V. 1 8. h. c. D. 54, ac Num er. c. S. V. 4. n. 12,it, not. ad Eſai. c. 3. verſ. 24. n. 7272. – 116, Nempè: factum eſt ſine opera & labere ul- flant metalla. . lius hominis; ſed miraculò Divinòô, confer. Nu- 10. Vide, quæ ſuprà ad v. 19. H. c. n. 49. notata mer. dict. c. 8. v. 4. n. 2 6. & Tanchuma, ut & ſunr. tractat. Talmud. Menachot, fol. 29. a. ſicuti al- 111. Sive de maſſa unã, Hebr. obrn, id paulè poſt vocatur ryn, vide num. 113. h. v. item V. 3 I. b. g. n. 130. Galli vocant: d’ une malle legatur in 'pan ew h. loc. vide & Gur Ar- CAP. XXV. vel: d' une piece, Germ. von einem Stuͤck,/ (M. M. ſactes; (led orygui ficlus etat 4 in pattem inferioten medius, guiegrelie iplam erat lucerna iur ur flum fire Hi euntgcal clic wweant lingu⸗ Vern zgne eggeciebanun Ceyobi i)erant in 114. c,u] Ad inſtar mutm medium ſcuti usgue Phernls) 1. Ptuseſtin Sectione, —— 117. I ett: diſfeulter candelabtum ellet bri tardos nec comprehene Ixltamcandelabli peſſi c,n. 19 1. in Gur Ar- er Mechilta adducitt, ter omptehendete po diDeus digit, nempe: umn ae leptilia, con et⸗ b. loe. ac ſalkut ban. 119. Keilicet: auni, de h 39 cap. 119, Hebr. d ie, ſen haſile ejus, conker, in Numer, c, le V. 4, 0,15 120. Aye⸗ capſe 1nt ll Numer, dict, c. ,. Cmſeil capſim, Hebt. I,alüi rrdo exponun de N ie us, ſice 1 ; 1conhſer. Rinttz nphteliChalceicz,dbi ⸗ aica, ubie guim Dalen. nſuinn di humernsaten d. pit:)die ſacerdo. 8) ne fiein lud 1o7, menbez 109 un conſtant, ,, 4 wotum (canctla. 0l, IIn. Kinci. vod intet⸗ 6, gnia Eunitͤber) )Miee pereuli. ) malleoli, lngnz en Wd e, het. Pet ſepſum, und, Juan. —.iv.‚.2s— r. von einem Etich/ Alici, gui inleliditut:, I, 1. 03, ſic 7, 19. c,n. ſi gve ad: bd wwn ſunt ab unoqte idto, lin ſunt poſt velba: eicem cothungat, zig. Dbyn d, Figenum. zI. ),, n 13 1 on. h. 13. & Bextert Lex. Dot, in W .1ghecn 3, Sad notatz unt. 6. habetut, conlet il⸗ ae Numer ce hſ 4 Vetl. 24, 0,72, ine ohetae libane l Dirino, conter. Nu⸗ 16.8 Tanchume, ud ot lol 19, nſalti 41. J. loe. fide Gn Ar. iem ſen40,), 0 ℳ. tardus, nec comprehendere poterat f[ormamac fi- CAPD. XxXyV. EXOPI. H 639 quandoquidem Moſes difficilem ſeſe præbebat 117, circà illud (candelabrum fabri- candum, ideò) dicebat ei Sanctus ille Benedictus: projice talentum 118. in ignem atque illud (candelabrum) per ſe fiet, quocircà non eſt (hic) ſcriptum: . e. facies; (ſed „i. e. fiet.) Eod. verſ. 3 I. Scapus 119. ejus] Is fuit pes inferi- Or, qui factus erat ad inſtar arcæ, 120., ac tres pedes egrediebantur ex illo (ſcapo,) & in partem inferiorem. Eod. v. 3 I. &t calamus ejus 1s fuit calamus ejus (candelabri) medius, qui egrediebatur in medio femore (ſive ſcapo) erectus ſursùm versus & ſuprâ ipfum erat lucerna media, quæ facta erat veluti ſcutella, ut oleum in illam infundere- tur & ut filum (ſive funiculus lucernæ) immitteretur. * Fod. verſ. 3 I. Scpphi ejus] Hi erant quaſi calices, 121. quos faciunt ex vitro oblongos & anguſtos, 12. eosque vocant (linguâ vernaculàâ:) medirns; 123, aſt iſti facti erant ex auro & prominebant atque egrediebantur & quolibet calamo juxtà numerum, quem dedit eis Scriptura nec (ſcyphi iſti) erant in eo (candelabro,) niſi decoris causé. Eod. verſ. 3 I. Spherule 124. ejus] Ad inſtar pomorum fuerunt, rotundæ undique, prominentes circà cala- mum medium, ſicuti facere ſolent candelabris, (quæ ponuntur) coràm principibus e- asque (ſphærulas) vocant: pommeils, 125. & numerus earum (ſphærularum) ſcri-= ptus eſt in Sectione, 126. quot ſcilicèt ſphærulæ prominuerint exillo (candelabro) & quan- *Hebr. 'nee Dr, abſunt'iſta à MSto z. 12 1. Sive: crateres, confer. R. Salomo ad Geneſ- C. 44. V. 2. 122. Seu: arctos, German, Enge / ſie dictionem Dvu hic inter pretor, aliàs ſignificat: breves. 123. Vel: madirns, ſic reddo: ναανπ, ſed dici- onem iſtam vel corruptam eſſe vel ab uſu Gallo- rum hodierno receſſiſſe puto, in notis Raſchi ad Geneſ. c. 44. V. 2. dieitur: „vid. not. ibid. n. 2. abeſt autem dictio iſta Galliea à MSto 2, hoe quidem loco, . 124. Hebr. nen i. e, poma ejus, Junii ac Tre- mellii verſio habet: mala oblonga ejus. . . . . . . 12 5. Die reddo: h, prout in Bibliis Buxtorf. dictio Gallica habetur, in evemplali Hebræo 5 9 „ . . quô uſus ſum, legitur: vwome; ſed priorem le- 1II7. Id eſt: difficulter percipiebat, quomodo candelabrum eſſet fabricandum, indocilis erat ae uram candelabri perficiendi, confer, infrà v. 40. ,Cc. n. 19 1. in Gur Arjeh fol. 77. col. 3. princ. ex Mechilta adducitar, quôd Moſes tria difficul- ter comprehendere potuerit, donec oſtenderet ei Deus digitò, nempè: candelabrum, noviluni- um ace reptilia, confer. & not, in 'nan nbe v. loc, ac Jalkut Part. I. fol. 101. col. 2. med. II9. Seilicèt: auri, de hoc auri talento vide verſ. 39. h. cap- . 119. Hebr. —2 ) i. e. femur ejus, Vulgata habet: haſtile ejus, confer. infrà v. 35. h. c. n. 145. & Numer. c. 9. V. 4. D. 1 8⸗ 120. Sive capſæ aut fiſcellæ, hinc & R. Salomo ad Numer. dict. c. 8. V. 4. vocat i. e. ar- cam ſen capſam, Hebr. an, vide not. ibid. n. 17. alii — exponunt, quod idem ſignificet, Aac à 1. e. latus, vide Bu xtorf. Lex. Talm. fol. 2 33 1. confer. & infrà Exod. c. 37. v. 17. in Pa- raphraſi Chaldaica, ubi eadem, quæ hic, habetur dietio. ctionem præferendam puto, confer. not. ad Ze- phan. c. 2. v. I4. n. 31. & ad 1. Reg. c. 7. v. 16. n. 36. abeſt autem hæc dictio Gallica à MStoz. 126. ZScilicèt: legis, vide Exod. c. 37. V. 1 8. & ſeq⸗ confer. & v. 3 5. h. c. n. 150, LIIE CAb. XXV. quantum ſpacium 127. fuerit inter unamquamque ſphærulam. 128. Eod. verſ. 3 I. Et ſlores 129. jus] Figuræ fabrefactæ erant in eo (candelabro) tanquam flores. Eod. 640 EXxODI. verſ. 3 1. Ex ipſo ſint] Omne ductile egrediebatur ex fruſto 130. maſſæ, 131. nec (aurifaber) faciat illa 132. ſeparata ac (poſteàâ) eadem conjungat. 133. Verſ,. 32. Egrediantur lateribus ejus] Hinc atque illinc obliquè 134. protendebantur (calami iſti ſive rami) & aſcendebant, donec (venirent) è regione altitudinis candelabri 135. nempè, calami medii; 136, egrediebantur autem (calami iſti) è calamo medio alter (calamus) ſuper alterum, inferior erat longior; 137. qui autem ſupra illum, is brevi- or erat illo ac ſupremus iſto erat brevior, quoniam altitudo capitum (ſive extremita- tum) iſtorum (calamorum) æqualis fuit altitudini calami medi ſeptimi, * ex quo (cœ- teri) ſex (calami) progrediebatur. Ver. 33. Ampgdale ſpeciem referentes] (Dictio =pD) juxtà Targum ejus (ſignificat) α2 bi. e figurati erant, ſicuti (au- rifabri) facere ſolent vaſis argenteis & aureis, quod vocant ?** (linguâ vernaculà:) niel- ler. 13 8. Eod. verſ. 33. Tresſeyphi] Prominebant ex unoquoque calamo. Eod. verſ. 33. Tpbarula & ſios] Fuit unicuique calamo. Verſ 34. Er in candelabro ſint quatuor ſeyphi] (Dictio D i. e. in candelabro, hic ſignificat:) in corpore- 139. candelabri fuerunt quatuor ſcyphi, unus prominebat infrà calamos atque tres ſu- prà (illam ſcapi partem,) ex qua egrediebantur calami, qui & lateribus ejusdem (ſcapi) prodibant. Eod. verſ. 34. Amygdala yeciem referentes ſyarulæ tjas & ſtorei ejus] Hic 127. Vel: quantum ſit læve ſive glabrum, quod non eſt vup ſeu. 6guratum, id enim dictio pynm bic notat, confer. infrà v. 3 5. h. c. n. 148. temm five allitudinem candelabri. 12 8. Confer. quæ infrà ad v. 3 5. B. c. n. 147. no- 13 5. Id eſt: donec calami ſive rami alhitudine ſua tata ſunt. æquales eſſent ſummitati candelabri. 129. Autor vulgatæ tranſtulit: ac lilia, ſecutus] 136. Confer. v. ſequ. 34. h. c. ubi candelabrum di- LXX. interpretes, qui verterunt: zaατα—☛a zehe, citur calamus medius ſive haſtile, quod autor Junii ae Tremellii verſio habet: & caliculi e- . JyuS. not. ad dict. v. 34. H. c. n. 139. 13ꝙ0, Hebr. —, confer. quæ ſuprà n. 111. h.] 137. Sive: produ tior, i e. infimus calamus lon- v. 3 1. notata ſunt. gior erat intermedio, intermedius longior ſum- 13 1. Sive: laminæ, Hebr. nwya, de qua dictio- mo, ſummus erat omnium breviſſimus, ne ſuprà n. 113. h. v. 3 1. aliquid notatum eſt. * Hebr. y'ave, deeſt vox iſta in MSto z. oder gekruͤmmet geweſen / ueque ad lummita- 132. Nempè: membra ſive partes eandelabri, uti x Hebr. pow in MtO 1. hic additur: y ſunt: calami, ſcyphi &c, confer. Numer. c. 8. v. 4. n. 16. 133. Vide, quæ ſuprà ad v. 1 8. h. c. n. 4 §. & ad S . . Exod. c. 27. v. 2. n. 8. notata ſunt; cœterum inj n, prout hic in omnibus codicibus, quos utroque MSto hic addita ſunt ea, quæ ſuprà poſt quidem inſpexi, ut & in utroque MSto haberur- vocem â habentur, vid. ibidern Sign. * 139. Id eſt: in ſcapo ſive haſtili candelabri, ſic 134. Hebr. Ponen, ſenſus eſt, quòd ca lami iſti ſfi- ve rami non recti, German. gleich ausgeſtreckt; i. e. iſtam formationem ſive effictionem. V. an- ſed obliquati fuerint, Germ. ſeynd eingebogen noſter ibidem exponit: corpus candelabri, vide 13 8. Sive: neiller vel nailler;, ſic reddereę poſſis . . nn hic explico & intelligo, conter. Tonuserguine poteſb unüm atge foes⸗ bagtutcelahi 1 diſcimus in fabeice Amorum 61 gictur, (u0 z⸗ Ahoren ejos, 4 no (erat) lepphus en)ſphernlise amgcale ſpeciem intincalamo (un um mecio protent 131, ac Cuofum p⸗ bat) ſphetule 634 —— y. Autec. 31.0 C,l. 1. Kr. z.n 1⸗ ſ1b. Menachot, Behr. rpn, bel 140, Kilicet: locns: conciliationem locce tradicentium, kiin 40 ſeyphos, guann a Annbigaitnem vel fertipotelt. 141. Vel: guiconeil de, qu fupfdad v. conter. ” Lxod e,4 141. Confer, queinn aotata funt, 143. Conker, bie tra⸗ 19, PrOnt allegztut capite tettio trallarn n, taditar, gud lipis, in quo tietl ſacerdos, lucernas tudo candelabri in Crouthie Comme nerele fit, ur perg Nüfigaptanda, cone Dalt 10,, 236,b ALNV. . Lodelz. nam fores kod. malle, Izl n bebantutſcalini cangelabni nz. emo melid Alter illum ubieri⸗ nllye euttemitz. nni der gvo co⸗ renm, (diclio letant, ſenti (au⸗ Vernaculd:) nil. e calamo, Bocdh. in andelabry ſur t:) in corpore⸗ mosatque ttesſu. 5ejuscem (capi) urir u] Hie —— ſohnd eingebogen u:que ad uminits- hrl⸗ vetami alitu ine ſaa ndelabtn. Ubi cancelabium l⸗ baſtlle, guod autor Pus candelabti,ile 39, ahimus calamus ion⸗ necius ſongior iun⸗ breriſlimut, in Mo. additut: Nr ie etbcionem. 1, ſe tetgene poſſs us codiclbus, goos hgue M8t habeiut⸗ aſtili candelabti, ſie intelligo, codter. F an⸗ 1, nec eſſt ExXODl. CAP. XXV. 641 eſt unus ex quinque † Scripturæ (locis,) quibus nullus 140. intercedit, 141. nec ſci- ri poteſt, utrùm ſcyphi ejus amygdalæ ſpeciem referre debeant; an verò ſphærulæ atque flores. Verſ. 3 5. Et ſoharula ſub duobus calamis] Emedio ſphærulæ extende- bantur calami 142. ex duobus lateribus ejus (ſcil. ſcapi ſive haſtilis,) hinc & illinc, ſic diſeimus in fabricatione (ſeu facturàâ) tabernaculi, altitudo candelabri erat octodec im palmorum, 143. nam pedes ac flos trium erant palmorum, 144. hic eſt flos, de quo dicitur, (quògd is ſit) in femore, 145. dicitur enim: usque ad femur ejus, usque, ad florem ejus, 146. & duorum 147. palmorum erat ſpatium, 148. ac palmus (unus, )in quo (erat) ſcyphus unus ex quatuor ſcyphis, ut & ſphærbula atque flos; de duabus (au- tem) ſphærulis ac de duobus floribus, quæ dicuntur de candelabro ipſo, nam dicitur: amygdalæ ſpeciem referentes ſphærulæ ejus & flores ejus, 149. diſcimus, quòd fue- rint in calamo (uno) duæ ſphærulæ 5Sο. ac duo flores, præter tres ſphærulas, qua- xum medio protendebantur calami, dicitur enim: & ſphærula ſub duobus calamis &c. 151. ac duorum palmorum erat ſpatium, 152. dein palmi (unius ſpatium occupa- bat) ſphærula, ex qua duo calami hinc atque illinc egrediebantur, qui protendeban- . LIII z. G tut cus Talmudicus, jam dictus, adducitur, vide & Numer. c. 8. V. 2. n. 2. 14 4. Exponitur hic & in ſequentibus ſpeciatim, quomodo altitudo candelabri fuerit octodecim Palmorum, vide n. 1 54. h. v. 35. 145. Vel: in ſcapo, Hebr. a, confer. quæ ſuprà ad v. 3 I. H. C. n. 119. & infiâ ad hunc v. 3 5. R. 157. notata ſunt. 146. Sicuti Numer. c. g. v. 4. habetur, in MSto I. hic adqitur: & ο i. e. ductile erat, ſicuti Numer. dict. c. 8. v. 4. haberur. 147. Confer. quæ ſupta ad v. 3 I. H. c. n. 12 §. no- tata ſunt. 148. Scilicèt: læve ſive glebrum, quod non erat figuratum, Germ. das glatt war/ conſer. ſupraâ V. 3 1. H. c. n. I27. S& tutta n. 15 2. h. Vv. 3 5. 149. Proòt verſu antec. 3 4. h. c., habetur, confer. & n. 156. h. v. 3 5. 150. Confer. quæ lupra ad v. 31. H. c. n. I26. no- V. antec. 32. h. C. n. 136. & infraà v. 3 5. h. c. n. 15 5. S& v. 37. n. 169. it. tract. Talm. Joma;, fol. 52. b. & Menachot, fol. 2 §. a. b. † Hebr. ovnnn, abelſt iſtud à MSto 1. . 140. Scilicèt: locus aliquis tertius Scripturæ, qui conciliationem locorum; in ſpeciem ſibi con tradicentium, faciat, nam dictio npi tam ad ſcyphos, quàm ad ſphærulas & flores propter ambiguitatem vel obſcuritatem textus ſacri re- ferri poteſt. . 141. Vel: qui conciliat, Hebr. yne, de quo vi de, quæ ſuprà ad v. 22. h. c. n. 65. notata ſunt, confer. & Exod. c. 40. v. 3 5. n. 13. 142. Confer. quæ infrà ad hunc v. 3 5.. c. n. 15 1. otata ſunt. 1433. Confer. bic tradat. Talmud. Menachot fol, 29. prout allegatur in n- neu, . loc. in capite tertio tractatus Talmudici, qui inſeribitur PD, traditur, quòd antèe candelsbrum extiterit lapis, in quo tres fuerint gradus, eique inſtiterittata ſunt. 4 . . . . 1 . . ſacerdos, lucernas aptaturus, & quoniam alti- 151. Uti ſuprâ h. verſ. 3 5. habetur, ubi vide num. tudo candelabri fuit octodecim palmorum, 142. (prout hic à Commentatore noſtro refertur, )idèo neceſſe fuit, ut per gradus fieret aſcenſus ad lumi. naria aptanda, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 23 6. b. fin, & p. 237. a. princ. ubi lo 152. Sive: glabrum, vel pars non figurata, con- fer. ſuprà v. 3 1. . cap. n. 127. & n. 148. . Verl. 3 5. – 642 EXxODI. CAbp. XXV. tur * & aſcendebant è regione altitudinis 153. candelabri, dein palmi (unius erat. Ppatinm) læve & palmi (unius ſpatium occupabat) ſphærula, ex qua duo calami egre- diebantur, ** dein palmi (unius ſpatium erat) læve ac palmi (ſpatium occupabat) ſphærula, ex qua duo calami procedebant, qui protendebanturac ſeſe erigebant è re- gione altitudinis candelabri, dein duorum palmorum (ſpatium erat) læve, ſupererant (igitur) ibidem tres palmi, in quibus tres erant ſcyphi, ut & ſphærula atque flos, 154. reperiebantur (itaque) ſeyphi viginti duo, (nempè:) octodecim pro ſex calamis, (vide- licèt) tres unicuique calamo & quatuor † in corpore 155. candelabri, ecce viginti duo; undecim autem erant ſphærulæ, (nempè:) ſex in ſex calamis atque tres in cor- pore candelabri, ex quibus calami egrediebantur atque duæ inſuper dicuntur (fuiſſe) in candelabro, dicitur enim: amygdalæ ſpeciem referentes ſphærulæ ejus; 156, ad minimum autem fuerunt duæ ſphærulæ, una in parte inferiore juxtàâ femur 157. atque altera in tribus palmis ſupremis cum tribus ſeyphis; novem autem fuerunt ei (cande- labro) flores, (nimirùm) ſex fuerunt ſex calamis, dicitur enim: in calamo uno ſphæru- la & flos, 158. atque tres in candelabro, nam dieitur: amygdalæ ſpeciem referentes *ſphærulæ ejus & flores ejus; 159. ad minimum autem duo fuerunt flores 160, (præ- tereà]) etiam (flos) unus, de quo dicitur in Sectione, * (quæ incipit:) quando 161. accendes &c. (ubi habetur:) usque ad femur ejus, usque ad florem ejus, 162. & ſi accuratiùs ac ſigillatim inquiſiveris in doctrinam illam 163. quæ ſcripta eſt ſupraà, * Hebr. ?., hoc & quæ ſequuntur, usque ad: ] mum comprehendit duas ſphærulas, ſtcuti hic TWT i. e. ſuperergnt (igitur &c.) abſunt 4 MSto apud Commentatorem noſirum habetur, vide n. 2. 160. h. v. 3 5. 153. Vel: usque ad altitudinem candelabri, id eſt: 157. Confer. quæ ſuprà ad v. 3 1. . c. n. 119. & æquabant altitudine candelabrum, confer. quæ hoc v. 3 5. n. 14 5. notatà ſunt. ſuprâ ad v. 29. h. c. n. 9 6. notata ſunt. 15 §. Uti ſuprà v. 3 3. h. c. habe ur. X In MSto I. hic additur: 77 77 2 i. e. hinc * Hebr. wnhνα.ρ hoc & quod ſequitur, usque ad? & illinc. . my'n i, e ad minimum autem, abeſi à MStO I. 154. Ex hactenùs dictis & ſpeciatim recen ſitis pal- 159. Sicuti verſu antec. 34. . c. habetur. mis reſultat numerus octodecim palmorum, de 160. Vide, quæ paulò antè ad hunc v. 3 5. n. 156. quo ſùpr n. 143. & n. 144. hoc v. 3 5. dictum] notata ſunt. ꝗMU S eſt, ficuti cuivis, ſigillatim computami, id pa- *X Hebr. —0a abeſt iſtud à MSto 1. I61. Hæc Sectio incipit à Numer. c. 8. v. 2, S& tebit. Hebr. Yade), iſtud, ut & quæ ſequuntur, usque continuatur usque ad ejusdem caput 13. eò ex- clusô. ad: ) i. e. undecim autem &c. abſunt ab utro . que MSto. 162. Proùt Num. dict. c. §. v. 4. habetur. 55. Sive: in ſcapo aut haſtili, vide, quæ ſupr ad 1 63. Vel: in Miſchnanam & ſic dictionem v. 34. h. C. n. 139. notata ſunt. 756. Sicuti verſu antec. 3 4. habetur, confer. ſuprà n. 149. . V. 3 5. pluralis itaque numerus, qui in dicto yerſu antec. 34. . c, habetur, ad mini- aw, quæ hic habetur, vertere poſſis, confer. ſuprà n. 14 3. H. v. ſignificat aliàs etiam Deutero- nomium Molſaicum, confer. Buxtorf. Lex, Tal=- mud. fol. 2474. & ſeq. Ut ſes 0 tur earum cNWV. e tehence ena lucetnarh in (ndelabthegn (tun Verl. 37. oleumn uandoaccenc u Iuz ad la Vetl. 38. . mund Ptchengent Alyehr cernarumn & quoni⸗ Pr5 (Chl elos goſgnifce ie apieban cetd Ie)uigebat ucennas antur nant)) — 164. Videlictt: ſeyphe (ggbibusſopid bickume 16, ve: Phialaum, hat voce ſugta 2d v. (nlef. & v, ſegll. 3) Menachot, fol.)d. b. 166. Zie Volgatam ecut Ttewmelliierſio habet. Ferba Hebræa: ad tra habentur in texntn ſacte (cablut, quddd ſgriben peiterunt: zr es 96 ſaeis ejus, 167, Kcilicete calamum Vetlo ſeapi, contet, nn n h loe, ut K g. . 3 Hebr. Doynon, ſe queedit. dhoa . . . Pywn ie, quando⸗ 169. Aye. ſcapi, ſie n. ciem ſell figuramn cand nus dichum fuit, Cal gen ineofundem fine⸗ illm eo melins Aimi⸗ Puimerent, 4 alniſanin crad 1 calam . atjum noeeledat le erigebaneke. lke, ihetgkant datac los, ize. calami is, W bri, ecce Uiginti tque nes in cor. an ful . E ejns; 156, ad ſemut 157. atqe erunt ei cande⸗ mo un Phern. eciem reterentes llores ibe, gre⸗ ) Juando 161, ejus, 1602, E ſl Grita eltpe, (tune) —— herulas, ſeuti hie um habetur, viden, t. r. egniut egread: m Deſ Moto habetur, hunc v 35, 16 1Sto l wer e, g. V. 7, & n capat 17. e0 e⸗ habekut, ſe didionem tere poſt 6, coltel. jasetiam Deuteto⸗ ott, Lex, IAdA . CN 7 – 643 ekeA- illa, 164, juæxtà numerum ſuum, unumquodque i in Toco ſuo. Verſ. 37. Lucernas eju] (N) ) fuerunt) ad iſtar ſcutellarum 165. quibus indebant oleum & ellychnia. Eod. verſ 37. Et laceant ex 166. adrerſo] Fecit (aurifaber,.) ut ſex ora lucernarum, quæ in ſummitatibus calamorum erant quæque ex lateribus e- jus (candel abri) egrediebantur, ſeſe converterent contrà medium, 167, ita, ut lucer- næ, quando accendebantur, * Iucerent ex adverſo faciei ejus, (nimirum) converteba- tur earum lux ad latus faciei calami 168, medii, qui corpus erat candelabri. 169. Verl. 38. Et emuntloria ejns] Hi ſunt forcipes, eum i in finem fabrefacti, ut per illos prehendant ellychnia Xe medio olei, quò illa collocent atque trahant in ore lu- cernarum & quoniam per illos SiPrPi I. c. prehendebant, (ideò) vocabantur nPPP, (Chaldæa Paraphraſis habet:) n, prouti interpretatus eſt On- kelos, quod ſignificet Hi. e. forcipem, tenaille, 170. linguâ vernaculâà, Eod. verſ. 38. Et reelpincula 171. cjus (Rnr) erant veluti phialæ 172, parvæ, per quas ARR 1. e. capiebat (ſacerdos) cinerem, qui erat in lucerna unoquoque mane, quando ille repurgabat lucernas à cinere ellychnmiorumm, quæ accendebantur noctu & extingue- bantur (mam „REL autem ſi ignificat linguâ vernaculà: pouſſedrie, 173, ſimile LIII 3 (huic 1 64. Videlienht: ſcyphos, ſphærulas ac flores, de 169. Vide, quæ ſuprà ad v. . 34. . C. ne 13 9. nota- quibus ſuprà dictum eſt. ta ſunt. 155. Sive: phialarum, Hebr. Pa, vide, quæ de hac voce ſuprà ad v. 29. h. c. n. 9 8. notata ſunt, confer. & v. ſequ. 3 8. n. 172. it. tract. Talm. Menachot, fol. 9 8. b. 166. Sic Vulgatam ſecutus vertere Volui 5 Junii ac Tremellii verſio habet: ab omni parte ejus „ ubi Verba Hebræa: ad tranſitum faciei ejus, quæ hie habentur in textu ſacro, in notis ibidem expli cantur, quòd ſigni ificent: : ulira citraqueſe, LXX. verterunt: s 78 sy z 6ρααα õ facie ejus, 167. Scilicèt. calamum ſive contra ſcapum, ex ad verſo ſcapi, confer., num. ſequ. 16 8. & not in MaR PD h, loc. ut & Numer. c. 8. V. 2. I. 4. §. Re 8. . K Hebr. Sprw/, ſic in Amſtel. nt S. Baſil. at- que edit. o rpv, aſt i in utroque MSto legitur. Poee i, e, quando accendebant (eas.) 169. Sive: ſcapi, vide n. antec. 167. Judæi ſpe- ciem ſeu figuram candelabri aurei, de quo hacte- nus dictum fuit, Calendariis ſuis parvis & qui- Jem in eorundem fine adjiccre ſolent, ut ſpeciem illam eo melius animis & oculis hominum im- Primerent- KX Hebr. Qbere, ſic enim numero pluralt juxt utrumque Mstum legendum eſt, non nRππαπ numero ſingulari, ut hactenuùs mendoſè in vul- gatis editionibus. 1790. Galliea dictio: tenaille nomen ſuum habet à tenendo, dum aliquid eo tenemus, omiſta eſt Aautem iſta vox Gallica in MSt0 2. 171. LXX. interpretes;: zca z&α 7sSsE*τρα Aν* 776S, && ſuppoſitiones ejus, Junii ac Tremellii verſio habet: & trullas ejus, ubi in ecrundem notis exponitur, eſſe inſirumenta ad purgandum lucernas à decidentibus ſordibus, cui expoſitioni etiam autor noſter quodammodo aceedit, confer. Exod. cap. 27. V. 3. N. 29. & Buxrorf. Diction. Hebr. voc. atque Ejusd. Lex. Talm., tol. 845. 172. Hebr. P-a, de qua voce ſuprà verſ. 29. 1 cap. n. 99. & verſ. 37. h. cap. n. 165. aliquid dictum eſt, confer. Numer. c. 4. v. 9. n. 9: it. not. ad 1. Keg. c. 7. V. 50. D. 124. 173. Vel: pouſlerire, ſie reddere poſſis we vel, uti in edit. -ari ne hahbetur: in S (huic ſignificationi habetur in illo loco: ) NrrWi. e. ad capiendum ignem è foco. 174. Verſ. 3 9. Lalentuve auri puri] Non ſit pondus ejus (candelabri) unà *cum o⸗:⸗ mnibus inſtrumentis ſuis, niſi talentum, 175. non minus, nec plus, talentum autem- rofanum (ſive commune) continebat ſexaginta minas; 176. aſt ſacrum (talentum) Eil 1.: erat dupli ponderis, (videlicèt) centum ac viginti minarum; mina verò eſt litra, 17 7 in tech quà ponderant argentum juxtà pondus Colonienſe; * ſunt autem ** centum aurei, gebant 17 8. (qui efficiunt) viginti quinque ſiclos; 179. ſiclus autem quatuor aureos (conti- örerenm69 nebat.) Verſ. 40. Vide igitur ac fac] Vide hic in monte exemplar, quod ego tibi o- 1 nel. ſtendo; 186. refert (autem id hic Scriptura ideò,) quia indocilis 181. erat Moſes lbet wi circà fabricationem candelabri, donec ei oſtenderet Sanctus ille Benedictus candela- nai a qua brum igneum. * Eod. verſ. 40. Quod tibi monſtmtum eſt] Juxtà Targum ejus: - & Chemtin quæ tibi oſtenſa ſunt in monte, ſi (verbum:) H&αNρ haberet punctum Patach, inter- 4) Ninnpt u; led tenf pretatio ejus eſſet: (quæ) tu monſtrares aliis; nunc autem, quoniam punctum habet net centum aureos coronatos, ſumftna itaque! In Chateph Kametz, interpretatio ejus eſt: quæ tibi monſtrata ſunt, (nempè:) quæ alii ti· Unole ſ bi monſtrarunt. 182. =ðèð . mtcogn in MSto 1. legitur: &rreναRhe in MSt. z. Sndelabr & inſinunertoeur eins ra Podus EPpakatimn ac g V . . I 0α0. natoru rOout in n 4 NN“, quod exprimere poſſis, pouſſtoire, Gal- Junii ac Tremellii h. loc habenm. EPENel li pulverem vocant: pouſſiere, hodiè Gallis e . Scil, aureos, ſi 3d Hõ Syvd ide unctoria dicuntur: mouchettes. 79. Scile aufeos, lic teddo vocein „vide,.“ munctoria dicuntur: ſodt 7 1 V —— 3 1 hab onf. quæ ſuprà ad Exod. c. 2 t. verſ. 3 2. n. 21 3. no- . . 174. Praut Eſai. cap. 30. V. 14. habetur, confer.. tata ſunt, confer. & R. Salom. ad Exod. c. 3 9. v. . in Möo ,. ad & infrà Exod. cap. 27. Verl. 3. n. 29. S n. 32. 24, n. 22. & 3d Deuteron. cap. 24. v. 19. n. 5 2. r n it. not., ad Jerem. cap. 52. V. 19. n. 1 5. „v1 §. eEeEeemlat candela „ Hebr.do n y zindisio:: legiute ventn vy ſag & Ar. Mostani Lhubal cain fol. 12. “ zibmt, dn i. e. ad n Vala . in geo d- ¹180. Conter. ſuprà verſ. 3 1. h. cap. n. 116. && n. 2nülla tepenit e. (pꝓon “ noe ſiti Uigendim, wide inG 117. item D. Wagenſeil. confut. Carmin. Lip. Pbiieltonki 175. Quomodo hot ſit intelligendum, vide in Gur an. pag. 545. ac not. in Senar ' h. oc. io, ginh ⸗ Arjeh fol. 107. col. I. med. confer. & infra Ex- it Menschot, ol. 29. 3. Lerit vel eftotm QCcd. cap. 3 0. V. 1 5½ num. z33 1 1. Hebr. mwν. e. durus ac tardus erat Moſes; hole . . . . E 1. .1 174 .„C. G 5 N E55 H . 17 5: ie Untae, er. Aio⸗ konſer. hie Wichlo ifficulter capicbat ſiructuræ candelabri mo- 1 Hebr, Mu) Jophi ae unii & Preme n ort u &. num ſe. dum, eonfer. ſuprà dict. verſ. 3I. h. cap. n. 117 luhri a0 Lxod, . Sres nergra. . 1r. 33 d. Lai: Numer. c. 9. V. 4. n. 10. item Gur Arjeh fol. z1 1 ca, n, Menachot, tol. 2 6. a. Gc ti01. 5 8, a. b. 107. col. I. circa fin. ac not. in an nS bH. tokogeb. 177. Græcè&: Mroæ, Latiné: libra, confer. Ar. DWM . * Niionem iſi Montani Thubal-cain ſive de menſur. Sacr. fol. „ „ * . . fo S 4 . 1. . ol. 2 “ n. o 16. col. 2. & fol. 17, col. I. vide & ſuprà Exod. Caler. hic tracta almud. Menachot 9. “Dl na c. 71. V. 15. . dü... † Hebr. mena iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: tu: in i⸗ XX Hebr. πα☚αανπι, abeſt iſtud à MSto I. confer. Ex- ANÜ i. e. aliis, abſunt à MSto I. ſed male, dioaherz fet Od. d. c. 2 1. V. 3 5. H. 244. . ISZ. In utroque MSto, ut & in notis Raſchianis e- Cerm. Ein ſe * Hebr. n, in utroque MStolegitur: &ν.. ditionis 'nam nev hæc incinulis hic incluſa wantig Fach e. & illa ſcil. litra ſeu mina, confer. num. ſeq. & addita ſunt, nempè- mwy pa n eeee . nde 179. . — Wy i. e. nam punctatio diſcrimen facit inter iem Cur Alen 178. Id eſt: litra, aut mina ſive libra auri conti- eum, qui facit, & inter illud, quod fit, prætere,s Tilmud ſoma loe a0 margi d. Elen e fotd, 8 talentunm 1tent. ð leum (alentunn Veteſtlitta, ,, 4 ðèèM n Centum aurei, 4 tuoraures conli. anqvoc ego ibi,. 18 191, erat Moſe enedichus candehe. ti argomm s: (lum latach, intet. am pundtum habe nempe:) uraliit. ——.—G— Orümn us uxta OnS natorumm, prollt in not 0 vcem hice, 1. pell. 32. n. 213, n0 . lom. 2d Ex0d, c,39. . n. c1,. 24. 7. 1I92 h 1 hubal cain fol, 11. & 1. ,eap. 1 IIS. An. confut. Carwin. lip- in Oen wo hloe. s ac tatcus erat Moleg Guræ candehbri mo⸗ rell: 51. ca. h. 111, 0. itemn Gut Afſeh fo not, in kNa rd . zud. Menachot tol 197 2 legllntun 1ule id Moto 1. ſed nele, in notis Ralchianize⸗ e incinulis bie incluſa , d n ee 1o Cictimen cit itet lu, quodfi freind 1 CAp. XXVI. Erſ. 1. Tabernaculum verò facies decem auleerum] Ut ſint ei (ſcil. tabernaculo) in tectum & parietem 1. ab exteriori parte aſſerum, nam aulæa ſuſpen- debantur à tergis illorum (aſſerum,) ut illos obtegerent. Eod. verſ. I. Ex byſſo retortz & hyacintho at purpura atque cocco bis tintto] Ecce quatuor ſpecies in quo- libet filo,“ nempéè una linea atque tres laneæ; uniuscujusque autem fili * ſextu- plum extitit filum, ecce quatuor (iſtæ) ſpecies, quando ſimul intortæ erant, viginti quatuor dupla z. filo (cuilibet efficiebant.) Eod. verſ. I. Cherubim opere PTartiſi- cis] Cherubini fuerunt figurati in illis (aulæis) opere textili, non acu picto, quod fit⸗ acu; ſed textorio (opere) ab utraque parte, 3. facies una* (ſit) hinc & facies altera- illinc, leonis (facies) ab iſta parte & aquilæ ab altera parte, 4. quemadmoduùm te- xunt cingula ſerica, quæ linguâ vernaculà faiſiſes 5. vocant. Verſ. 3. Sint conjun- da] Conſuebat (Moſes) iſta acu, unum (aulæum) ad latus alterius, quinque (aulæa) ſeparatim ac quinque ſeparatim. Eod. verſ. 3. Uinum alteri] (Hebr. — 8& QREN rS) ſic loqui ſolet Scriptura in re, quæ eſt generis fominini; aſt in re, quæ eſt ma-= Sn* He er e& i. e. & ecce tibi ex- emplar candelabri, ſicuti illud formatum eſt in pagina, quæ infrà habetur, ſed in dicto MSto 2. nulla reperitur forma ſeu figura iſtius cande- labri, vel fortè illa deperdita eſt; non autem du- bito, quin R. Salomo figuram candelabri depin- Xerit vel efformarit, ut eo melius comprehendi Poſler. 1. Hebr. M'mmy i. e. ſepimenti loco, confer. quæ fuprà ad Exod. cap. 19. V. 24⸗ n. 6 3. & ad-verſ. 3 1. h. cap. n. I16, notata ſunt', ir. Schabbat, * Rationem iſtius expoſitionis vide in notis in or h. oc =ð X Hebr. PD't in utroque MSto pro eo legi tur: Ph 1h i. e. ſpeciei ac ſpeciei, quæ le- dio alterà ferè melior. 2.. Germ. Ein jeglicher Faden war vier und zwantzig Fach / contfer. infræ verſ. 31. h. cap. n. 11 8. vide & Exod. c. 2 8. V. 6. n. 5§57. & n. 5 §. item Gur Arjeh fol. 107. cOl. 2. fin. ac tractat. Talmud. Joma fol. 71, b. ſicuti in n- h. loc. ad marginem allegatur. in MSto 2. addita funt iſta: nee Ha er † Confer. hic tract. Talm. joma, fol. 72. b. Schabbat, fol. 98. b. it. Sanhedrin, fol. 29. a. 3, Vel: in utroque latere, juxta Hebræum:; in duo- bus parietibus, nam textile opus duas habebat facies ſive form as ab utraque parte, ſicuti Com- mentator noſter ex dicto tractatu Talmudico Joma c. 7. fol, 72. b. ſtatuit, confer. Buxtorf. Diction. Hebr. voc. du, confer. & infra veril. 3 1. H. cap. n. 119. & n. 120. ac verſ. 36. n. 137 vide & infiaâ Exod. c. 2 8. Vv. 6. n. 61. & n. 62. & c. J I. v. 4, n. I. H X Hebr. N e, in MSto 2. pro his legitur. 15 ſe 9 i. e. duæ fäcies (Icil, eonis facies abiſta parte &c.) 4. Confer. iafra dict. verſ- 3 I. h. cap. n. 12 I. S& dict. c. 2 8. v. 6. P. 62 vide & not. in N D h. loc. 5. Vel: paiſiie, ſic reddere poſſis &νννRνRι, prout hic habetur; ſed dictionem iſtam vel corruptam vel non amplius apud Gallos uſu receptam pu⸗ to, in MSto I. legitur: vwo, quod exprimi posſit: files ſeu feles, vel peſes, in MSto z. ha- ðð betur: * CAF. xXVI. ℳ — al ſaininun 4 tis abernuchli EXODI. malculini generis, dicit (Scriptura:) & —,&ει αι, quemadmedum de Cherubi- 646 nis dicit: & vultus ejus RNE E PaWi. e. unius zl alterum. Verſ. 4. Laqueo- RKũfl los] Linguàâ vernaculà: lacauls, 6. & ſic interpretatus eſt Onkelos P, quod ſi-ie ſumm e nificat: 112 i, e. ligaturam. 7. Eod. verſ. 4. Ab extremimte in commiſara] an chi, e ̃ In illo ipſo aulæo, quod eſt in fine (ſive extremitate) conjunctionis, commiſſura- ugebem an quinque aulæorum vocatur H TMi. e. junctara. Eod. verſ. 4. Atque ita facies in tanne ora aulæi extremi in commiſſura ſecunda] i. e. In eodem aulæo; quod eſt extremum (ita elat guacla⸗ int facies,) dictio quſ- (hic idem valet ac ſi diceretur; Dii e. in fine juncturæ. Verſ. erant uni conj 5. Conjunktiſint laqueoli alter alteri] Obſerva (inquit Deus,) ut facias * eâdem men- iemot kioa furâà oppoſitos (laqueolos æqualiter) ſeparatos ab invicem. & quemadmodùm menſu- ro aalliieſiel ra eorum eſt in iſto aulæo, ſic etiam ſit in altero, ita, ut, quando expandes unum (au- te E lbitus unus læum) juxtà alterum, laqueoli iſtius aulæi directè ſint oppoſiti illis (laqueolis, *² qui ene all in otſen ſunt in altero, & hæc eſt ſignificatio (vocis:) RWPn i. e. directi ſint 8. alter è re- Cum ertterpahlun gione alterius, nam (dictio Hebraica:) 1a i. e. &regione, Chaldaicè vertitur: „159. veliſipekranti aulæorum (ſingulorum) longitudo fuit viginti octo (cubitorum,) aclatitudo 9. qua- te nbernaell, tuor (cubitorum) & quando quinque aulæa ſimùl juncta fuerunt, latitudo eorum re- hoc inyeni in d Perta fuit viginti (cubitorum,) eodem modo etiam junctura ſecunda; longitudo au- tem tabernaculi fuit triginta cubitorum ab oriente ad occidentem, dicitur enim: vi- T. e ginti aſſeres verſus plagam auſtralem, 10. ſic ctiam verſus aquilonem; unusquisque ulongtudofut ſuptz petl 2,,c, Dtem alſer in latiiudine habebat) ceübitum sc dimidiüin cubiti, 17. cccotriginta de erl 13. dife: atii vreui biti) ab oriente ad occidentem; latitudo veròô tabernaculi ab aquilone ad auſtrum 3 (Fait) decem cubitorum, dicitur enim: & lateribus tabernaculi occidentem versus Wieheie &c. 12. & duo aſſeres angulis, ecce decem; *in locis autem ſuis exponam eos juxta † Vel: nmn emumſ Scripturas iſtas, (Molſes) longitudinem aulæorum dabat ad latitudinem taberna- änanun,ſ — ,. an n perur . e „ quod reddi porerit orpreis vel reſpicientes, ut alter laqqueolus alteri aptè conjun- Cbii debannutel nculi ac duos er i gi poſſit, confer. not. in an nb. loc. 1frais, ſed vocem iſtam, uti jam dixi, corru- 0 8 „ uti » tudo ſumnmitatum ptam puto. . 6. Ita hic exprimo : vyey, in MSto I. legitur: . ⸗ . . 2 1.* 1i. e, lacils, in MSto z. vαι, lacuis, hodiè Galli appellant: lacets, quod Latini: ligulas, loramenta, laqueolos. 7. Sive: connexionem, conjunctionem, confer. Buxtorf, Lex. Talm. fol. 1629. x* Hebr. meyru, poſt verbum iſtud in utroque MSto additum eſt: te i. e. laqueolos, ſenſu magis perſpicuo. X Pebr. &ν, ſic etiam hoc loco additum repe- ritur in utroque MSto. 3. Juxtà Hebtæum: ſeſe recipientes, i, e, mutud! 9. Sicuti ſuprà verſu 2. h. éap. habetur. ſupererant igitut cubiti, prout hie If. Sive: nudi, non I0. Proht infrà Exod. cap. 36. verſ. 2 3. habetun. 11I. Quemadmodum habetur infrà verſ. 16. h. 12. Facies lex aſſeres, ſieuti infra verſ. 22. & 23. ohnbedeckt / ſein h cap. habetur, ſex aſſeres autem quoad latitu- i, e. getezitze dinem efficiebant novem cubitos, vid. infr. verſ. 10. Dux qippe ene 16. F. cap. & num. præced. 1I1. & Sign. ſequ. “ ott habetut fupt * Si enim novem cubitis, de quibus num. antec. inſte retl 31. 6, 0 12. Jictum eſt, addideris unum aſſerem ex duo- 1). Vice, gue aul n que die had bus, qui angulis deſtinati erant, ecce decem cu- A, man ehr. diſtu 7 D biti efficientur. .V le in comnm, Ague its ſaie i⸗ l estremum ejundture, ſet cias eidem men. 1. admodam wenle⸗ andes unum (. ſegneolis i lut , alter en. . 1 Eyerüitut: 1 clatitudo 9. Cn. atitudo eorumte. ;longitudon. Kieitut enim: . 1. em; Unusqbisge eccettiginta u. ilone ad auſtrum ccidentein vel ponamn e0s judi udinem tabemna Chli, † — us dleri apte cont⸗ll . ,. loe. babetur. etſ. 13, hebetlt. ut infi ſerl. 16,. lahea verl 21. 23, ltemn qload iatin. bitos, ic inſt der, tn Sgn led Ilibus nunn atet. num ſerem eO . znt, eee getelnel⸗ Rre 1s, omſnilia, 16. Duæ quippe erant conjunctiones aulæorum, I CAP. XxVI. ExODI. 647 tegebant altitudinem aſſerum, qui decem i. ceuli, (nimiruüm) decem cubitorum medietatem ** (dabat) tecto cavitatis 13. latitudi- ais tabernaculi & cubitum hinc atque cubitum illinc (dabat) craſſitudini capitum (ſi- ve ſummitatum) aſſerum, quorum ſpiſſitudo erat cubitus, † ſupererant (igitur) ſede- cim cubiti, 14. octo (ſcilicèt) ad ſeptentrionem & octo ad meridiem eaque (aulæa) cubitos altitudine ſua æquabant, reperie- bantur (itaque) duo cubiti (aſſerum) inferiores aperti; 15. latitudo verò aulæorum, erat quadraginta cubitorum, quando illa ſimuùl juncta erant, (nimirùm) viginti cubiti erant uni conjunctioni (ac totidem alteri 16, conjunctioni,) ex his triginta (cubiti) fuerunt tecto concavitatis 17. tabernaculi in longitudinem ejus & cubitus unus * pro craſſitie (ſeu denſitate) capitum (ſive ſummitatum) aſſerum, qui erant in occiden- te & cubitus unus, qui contegat 18. craſſitudinem columnarum, quæ erant in ori- ente, nam in oriente non fuerunt alſſeres; ſed quatuor ** columnæ, quia tegumen- tum erat expanſum atque ſuſpenſum ab uncis, qui in illis (columnis) erant, ad inſter veli, ſupererant igitur octo (aulæorum) cubiti, 19, qui ſuſpenſi erant à poſteriori par- te tabernaculi, **ð quæ eſt in occidente; duo autem cubiti inferiores erant aperti, 20. hoc inveni in q&ε R z1, tractatus Talmudici, † (cujus inſcriptio eſt:) Mid- dot; *X Vel: decem cubitos medios, ſcil. in aulæo, cu- jus longitudo fuit viginti octo cubitorum, uti ſuprà verſ. 2. h. cap. habetur. 13. Sive: ſpatii vacui & aperti, lic 77 hic interpre- tor, confer. paulò poſt n. 17. h. verſ. & infra verſ. 23 -h. cap. n. 30 ½ Vel: nam eorum ſpiſſitudo (ſeu craſſities) effi- ciebat cubaum, ſic juxtà Hebræum. 14. Nempéèé: de aulæis, nam longitudo unius au- læi erat viginti octo cubitorum, ex his decem cubiti dabantur tecto concavo latitudinis taber- naculi ac duos ex illis cubitos occupabat erasſi- tudo ſummitatum ſive extremitatum aſlerum, ſupererant igitur ex hiſce 2 9. cubitis ſedecem cubiti, prout hic dicitur. 15. Sive: nudi, non contecti, German Bloß/ ohnbedeckt / ſic interpretor hic man à radice 7 i. e. det exit, confer. infra n. 20. b. verſ. 5. prout habetur ſupra verſu 3. h. cap. confer. & infra verſ. 3 I. H. cap. n. 12 9. & n. 131. 17. Vide, quæ paulò ante n. 13. h. verſ. 5. de voce hn, quæ & hic habetur, notata ſunt. &) i. e. & cubitus unus, &c. abſunt à MSto I. 18. Confer. quæ infra num. 24. . verſ. 5. notata ſunt. .V *X Hebr. yaz, ſic in utroque MSto, ut & in ex- emplaribus hactenus vulgatis; aſt in vetuſto co- dice quodam Raſchiano legitur: whn i. e. quinque proùt in notis Ralchianis editionis na habetur. 19. Vide, quæ infrâ n. 25. & n. 27. . verſ. 5. no- tata ſunt. V ððGUW „„ Hebr. nwpe, in utroque MSto pro eo legitur: w“Hτ i. e., aſſerum. 20. Vel: nudi, haud contecti, vide, quæ pau' antè n. 15. h. verſ. 5: notata ſunt, confer. & verf. 8. h. cap. n. 3 I. 2 I. Id eſt: in doctrina ſive traditione Talmudi- ca, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 349. vide & infta Exod. c. 2 g. V. 4. n. 6. & c. 34. V. 20. † Hebr. Dopp" in utroque MSto pro eo legitur Dyandden i. e. quadraginta ac novem qui contegat Hebr. ès) iſtud, ut & ſequentia, usque ad: (Middot ſen menſurarum 2) confer. cap. ſequ, 27. V. 5H. U. 75. Mmmm ENxODI. 648 gant 24. columnas orientis & (quòd) novem (aulæorum) cubiti 25. fuerint ſuſpen- ſi à poſteriori parte tabernaculi, cui Scriptura in hac Sectione adſtipulatur, (ſic enim legitur: *) & dabis velum ſubter anſulas; 26. aſt juxtà verba iſtius . i. e. doctrinæ (ſive traditionis) Talmudicæ deprehenditur, quòd velum detractum fuerit tàm de anſulis, quàm versùs occidentem cubitéê (unéô.) 27. Verſ. 6. Anſulas aureas] (Dictio ſignificat) linguà vernaculàâ: firmeils, 28. harum (anſularum) caput/ unum immittebant in laqueolos, qui erant in iſta junctura; alterum vero earum ca- pus † (immittebant) in laqueolos, qui erant in altera junctura atque ita per illas con- jungebant iſta (aulæa.) Verſ. 7. Aulæa (à lana) caprarum] (Nam dictio hic idem ſignificat, ac:) i ν Q)bi. c. & lana caprarum. 29. Eod. verſ. 7. In tegument um ſuper mbernaculum] i. e. Ut illa expandantur ſuper aulæa inferiora“. Verſ. 8. Triginta cubitos] (Hæc menſura ideò adhibita fuit,) ut, dum (Moſes) longi- tudinem eorum (aulæorum ſuperiorum) imponebat latitudini tabernaculi, ſicuti pri- ora (aulæa) imponebat, deprehenderentur iſta (aulæa ſuperiora ſive caprina) longiora 30. cubitò hinc & cubitô illinc, ut contegerent unum ex duobus cubitis, qui ſuper- erant nudi de aſſeribus; 31. infimus autem cubitus aſleris, quem non * contege bat uuuuuuunnle. 22. Eſt is liber derimus partis ſive Sectionis quin- . . . au § qui ut hic habetur, in MSto I. legitur: hepn fer⸗ tæ Operis Talmudici, tractans de menſuris tem- meil, in MSto 2. vyn, fermels. CAbP. XXVI. dot; 22. aſt in tractatu Talmudico: Schabbath, 23. (docetur, quòd) aulæa non te- pli & c. 2 3. Eft is liber primus partis ſecundæ operis Tal- mudici, agens de Sabbathi juribus, vide Ejusd. tractat. ſol. 9 8. b. Hcuti in 'nap m* b. loc. haberur. 24. Conter. quæ ſuyrà num. 18. h. verſ. 5. nota- ta ſunt. 25. Suprà num. 19. b. verſ. octo cubiti memoran- tur, confer. num. 27. b. verſ. & cap. ſeq. 27. v. 13. num. 100. *X Hebr. M νa, abfunt iſta ab utroque MSto. X Vel: ſic enim ſcriptum eſt, Hebr. armv, prout in utroque MSto hic ſuppletum atque additum eſt. 26. Prout infrà verſ. 3 3. h. cap. habetur. 27. Nam juxtà priorem illam doctrinam & expo- fitionem octo cubiti aulæorum erant ſuſpenſi (vide num. 19. h. verſ. 5.) aſt juxta poſteriorem iraditionem Talmudicam, quæ in tractatu de Sabbatho habetur, novem cubiti erant ſuſpenſi à parte poſteriori, vide num. antec. 2 5. b. Verf. Confer. not. in an D h. ocC. † Hebr. & Xν iſta, ut & ſequentia, us que ade Parn i. e, atque conjungebant (per illas au- læa) abſunt à MSto 1. in MSto 2. fic legitur- m na ee e&.&d i. e. & alterum ea- rum caput, quod erat in junctura akera & Con- jungebant & . ” 19. Confer, quæ ad cap. antec. 2 5. vVerſ. 4. n. 13. 2 3⅞. Vel; fermeils, ſig reddere poſſis vo p,pro- notara ſunt. 30. Id eſt: excedebant ac ſuperabant ab utraque parte cubiti ſpatio, confer. verſ. ſeq. 9. h., cap. n. 3 3. & v. 12. n. 39. in MSto z. poſt: 9 i. e, longiora, additur: τ ") i. e. fuper illa, ut ſenſus ſit, quòd fuperiora iſta aulæa caprina longiora fuerint, quàm priora aulæa, & quidem ab utraque parte cubiti ſpatiöo. * Hebr. NDN &, abſunt ifta à MSto I. 3 1. Id eſt: qui non contecti erant, Confer. verfſ. antec. 5. H. cap. n. 20, item verſ. 12. h. Cap. n. 44. in utroque MSto pro νννρπσâaâúπ legitur b i. e. in aſſeribus vel inter aſſeres. XX½ Hebr. &ν ſic in vulgatis editionibus, ut & in MSto 1. ſed abeſt iſtud à MSto 2, „0 WrI. W. leum, is (inqus tudo balium . 14 ſupetiotbus lilis nigihne fuit⸗ 5 ſrengebatlt r tam (abemnacult Verl 12. Mherfi bhetnaculi, Aulei 3 arum, que (hie ie,in tegalnentun ur de lis luperi Noi aaulxa) abundeb. gidium auleiund⸗ tentotii,upererant . luper latiulin Iyleritra Klerhatn Aletibus. Verll emn. *, Lod vert m— Hebr. nn abeltil 31. Vel infixus fuit b⸗ tur, id enim un 333. IHdeſt: quoc ongi Exi, conler. vetl ann 11,, ca,. , 39. 34. Volgata habet :in wellü verſtone elt: iplius temori, 3). Vel: convolyebatt n. 4 1. Vide 8 c2). de verbo „90 Alqui er. (,9, . I . N num. 13, ac not. in t. die Eictionem d iis pollti mentetn 37. Monn ſuptaverl, 7 39. Conſer, qur inft notata ſunt. 39. Vel: longiot, eran coner. lupra rer. ſ* ,Netl 12. dc)aulen nonte⸗ 1. ferintit Pen. Pulktun lcenin hie, detradum Teritt 17 Atſulat dtrecg allhmum)eag⸗ n ver eatun cz. itaper illi con. didio le . Lod, Fel, Allez infeniofa,, n (Moſes) lang, tmachli dcutipti, caprina) longiora bits,guiſihet. non conltegebat ulrx. — legitur: hn do kir⸗ ermes, leuentig, nsgez⸗ gebant (per ilisau. MI 80 1. fl legſtut. ie & letum ea⸗ Unctuta alteta & CO- ec. 15, erl4. 11 1. Upenabantad uttague ell leg. 9. ,,tae 1810 1. poll: d) i, e. ſaper ila, ailla aules eaptina ora aulæs,& guicem “ tid hii Möto. trant, Cohker, ert. nvenl 12. 0,Ceh⸗d. mpplegiu wwn Ate. . ecitionibus, u A n 8102, — ENTI. † Hebr. apaa, abeſt iſtud à MSto z. IlIæa, confer. verſ. antec. 34. Vaulgata habet: in fronte tecti, in unii ac Tre- CAbP. XXVI. EXODI. 649 aulæum, is (inquam,) cubitus abſconditus fuit in foramine † baſis, 32. nam alti- tudo baſium fuit (unius) cubiti. Verſ, 9. Ee Auplicabis auleum ſextum] Quod in- ſuperioribus (iſtis aulæis) abundabat 33. ſuper inferiora (aulæa.) Eod. verſ. 9. E regione ſaciei 34. mbernaculi] (Nimirùm) dimidium latitudinis ejus (aulæi ſexti) ſu- ſpendebatur & duplicabatur 35. ſuper tegumento, quod erat in oriente contrà por- tam (tabernaculi,) res ſimilis eſt ſponſæ verecundæ, quæ pepléò faciem ſuam obvelat. Verſ. 12. Superfluum autem, quod abunsdat in aulzis tabernaculi] Scil. ſuper aulæa ta- bernaculi, aulæa autem tegumenti ,36. erant ſuperiora (illa aulæa, facta ex lana) ca- prarum, quæ (hic) vocantur — R. e. operimentum, ſicuti de illis dicitur: — N i. e. in tegumentum ſuper tabernaculum, 37. & omnis (dictio) — , quæ uſurpa- tur de illis (ſuperioribus aulæis,) nihil aliud ſignificat, quàm tegmen, 3⁸. quoniam illa — teH i. e. operiebant & contegebant inferiora (aulæa, Jatque illa (ſuperio- ra aulæa) abundabant 39. ſuper inferiora dimidiò aulæi versus occidentem, nam di- midium aulæi undecimi, quod abundabat, 40. duplicatum fuit 41. & regione faciei tentorii, ſupererant (igitur) duo cubiti latitudinis dimidii (aulæi,) quod abundabat 42., ſuper latitudinem inferiorum (aulæorum.) Eod. verſ. 12. Redundet 43. ſuper Poſteriora inbernaculi] (Nempè,) ut operiat duos cubitos, qui nudi 44. erant in- aſſeribus. Verſ. 13. Er cabitus hinc atque cubitus illine] Ad aquilonem & ad meridi- em. **. Eod. verſ. 13. In ſuperfluo] i. e. In longitudine aulæorum operimenti; = Mmmm 2 quia 40. Videlicèt : ſuper aulæa inferiora, quæ eraat numero decem (uti ſupra verſ. 1. h. cap. habe-= tur;) aſt ſuperiora aulæa, ex lana Caprarum fa-= cta, undecim erant, uti verſ. 9. . cap. habetur⸗ de undecimo itaque iſto, quod abundabat ſive plus erat, hic eſt ſermo, cœterùm verba iſta: r wy i. e, decimi, quod abundabat, de- melli verſione eſt: & regione anterioris partis) ſunt in MSto z. ipfius tentorii. [4½1. Confer. quæ paulò ante n, 35. verſ. 9. notata 35. Vel: Cconvolvebatur, confer. verſ. 12. b. cap. ſunt. 32. Vel: infixus fuit baſi, ita, ut non conſpicere- tur, id enim main, quod hic habetur, ſignificat. 33. Id eſt: quod ſongius erat, quàm inferiora au- 8. h. cap. n. 30. & verſ. 12. h. cap. n. 39. ”M n. 41. Vide & Cap. antec. 2 5. v. 29. n. 92. ubi de verbo 795 aliquid dictum eſt, confer. & Nu- mer. c. 9. v. I 8. n. 30 & Num. Cap. 2 5. V. 4. num. 13, ac not. in h. loc. V 3 b. Sic dictionem 7 ſecundum Commentato- ris noſtri mentem hic vertere volui. 37. Prout ſuprà verſ. 7. . cap. habetur. 3 g. Conſer. quæ infrâ ad verſ. 14. . Cap. n. 50. notata ſunt. 39. Vel: longiora erant, quâm inferiora aulæa, 3. confer. ſuprà verſ. S8. Z. cap. n. 30. G& infrà n. 42. 42. Vel: quod longius erat latitudine aulæorum inferiorum, vide num. 3 9. . verſ, & paulò oſt n. 4 F. Verſ. 13. b. Cap. Vulgata hic habet: operies poſteriara taber- naculi, P. Fagius in Paraphr. Chald. ſic vertit: extendas ſuper poſteriora tabernaculi, confer. Verſ. ſeq. 1 3. B. 47. * Hebr. nn& 'rw, in MSto z. poſteà additur: af- j, e. latjtudinis. 4 4. Sive: qui non contecti erant, vide verſ. as- tec. 8. h. cap. n. 31. ** Conkfer. paulò poſt n. 4 9. b. verſ. 13. FXODI. QLA-. XXVI. quia illa redundabant 45. ſuper longitudinem aulæorum tabernaculi duobus cubitis. 46. Eod. verſ. 13. Erit redundans 47. ſuper latenz tabernaculi] Ad aquilonem & ad meridiem, ficuti expoſui ſuprà; 48. docet (autem) lex conſuetudinem vulgareme, qua quis parcit 49. pulchritudini (alicujus rei.) Verſ. 12. Poſteriora tabernaculi) Hoc eſt latus occidentale, quia oſtium erat in oriente, hoc erat facies ejus; ſeptentrio autem atque meridies vocantur latera ad dextram & ad ſiniſtram. Verſ. 14. Operi- wentum telto] Eidem tegmini 50. aulæorum (ex lana) caprarum (confecto) aliud in- ſuper operimentum ex pellibus arietum rubefactis fecit (Mofes) & amplius ſuprà iſtud (operimentum fecit) tegmen ex peilibus thafſorum; 51. tegumenta autem iſta non- operiebant, niſi tectum, longitudo eorum erat triginta (cubitorum, *) & latitudo eo- rum decem (cubitorum,) hæc verba ſunt R. Nehemiæ; aſt juxtà verba R jehudæ fuit iſtud (ſolàùm) tegumentum unum, 52*. cujus dimidia pars (conſtabat) ex pellibus a- rietum rubefactis * & altera ejusdem pars dimidia ex pellibus thaſſorum. Verſ. 15. Et facies aſſeres illos] (Hebr. ☚ τοP Räi. e. illos aſſeres;) dicendum ei erat: ** & facies ) i. e. aſſeres (omiſsâà particulà: Q&) ſicuti dicitur in omnibus verbis, quid igitur (ſibi vult) iſtud: αι%Pe N i. e. iſtos aſſeres? 53: ex iſtis (ſcilicèt aſſeribus,) qui ſtabant & unicè ad id præparati erant, (facienda erat fabricatio, nam-) Jacobus pater noſter, plantaverat cedros in .gypto &, dum ipſe morti vicinus erat, † præ- 670 4 5. Ve: longiora erant, quàm aulæa tentorii in- feriora, vide nuin. 42. verſ. antec. 12. h. cap. 46. Omnis iſta deſcriptio tàm tabernaculi, quàam vaiorum eius melius percipi poteſt ex oculsri de- monſttatione, de qua vide Ar. Montani tracta-† tum de ſacris fabricis, qui operi Regio Hiſpan. adjectus eſt & tomo octavo continetur. 47. P. Fagii verſio in Paraphraſi Chaldaica hic ita habet: extendatur ſuper latera tabernaculi, con fer. verſ. antec. 12. n. 4 3. 4 8. Vide paulò antè num. 4 5. 5. verſ. Cœterum i- ſtud &yn? i. e. ſuprà, abeſt à MSto z. 49. Id eſt: rem puichram probè cuſtodit, ne illa deterior fiat ac corrumpatur, eundem in finem † Deus præcepit, ut ſuperiora aulæa contegerent inferiora, ne illa fierent deteriora aut deforma- rentur. 50. Hebr. M, ſic Commentator noſter vocat: confer. quæ ad verf. 12. h. cap. num. 3 8. notata ſunt, 51. Sive: melium, uti Junii ac Tremellii habet verſio, vide, quæ cap. antec. 2 5. verſ. 5. n. 14. notata ſunt, confer. & not, in τ eh. loc. *Hebt. &, ſic in MSto 1. hic additum reperitur. 52. Aft juxtà R. Nehemiam duo erant tegumenta, unum ex pellibus arietum 5 alterum ex pellibus thaſſorum, quibus inferiora aulæa contegeban- tur. * Hebr. p, deeſt hic vox iſta in utroque MSto. XX Hebr. 9 iſtud „ ut & ſequentia, usque ad: IrNn i. e. ex iſtis (Icil. aſſeribus &c.) abſunt à MSto I. 53. Videlicèt: aſſetes ſpeceiatim ad hoc præpara- tos, particula igitur &, juxtà Commentatoris noſtri aliorumque Rabbinorum mentem, hic 5α ατÜQοας & s,ατ.α, poſita eſt, prout mox declaratur, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 72. a. & Succa, fol. 8 5. b. † Hebr. — npwm, ſie in vulgatis editionibus, ut & in MSto z. ſed in MSto I. pro his legitur: rDDD nRyWwa) i. e. tempore diſceſſus (live obitus) ſui, Hebræo úâ, (prout hic haberur) reſpon- det iſtud: &αονοι quod Luc. c. 2. v. 26. ha- betur, ubi mors æτιο zXνσ appellatur. (Nr. XVI . — — atſlit, . leelut eisge cerent labernacult 0t ſint Nrpantel Pabflonicns 15, NieWo Ctarum lunt cec unperillorumme Verl. 15. inert einecuſy fetibustabernacl 6os,)it,utlatitu lerem. 60. Ve tudinem tabernacet Gnichi ubiniſt) genialetep gui 1‧ 64. Badem tiaduioe ducta elt, ubi viden ebr. C y N) ab⸗ 6. Potta ile ciein W w, ſiten⸗ it, not. ad Dialm, 11. V.2. M 4. a0 Lex, Chald, ſol.10 36. Fie Hebr. du nie Vit,eil. vox ſen fan fol. 43. b. titulo: erponitur: „N P) mr Pphantandum (Ire conventus in honor pti&r lecresienn da) maodata ſiecl not. ad librum brec. 17. Imelligunur bie Eedificandum taben notc in Dnn 7I. Vid. Camtic, c, Autem iſtud ſye vo⸗ lium Judrortum, ſdo e Ww), pr Or ,, loe (RNII lidicberelhigg luobun ending, d aguilonem K inem Vulgaren, in, talemnau, ſeseſusz ſeptenttio Verl 14. . (onkecoliolin. ampliuslüptliſtuc ta altem iſta non, 4* 3 *²) Elatitndo eo. etba ſehucr ſüit erſer pellib a. lomum. VerlIf. ndumeietat. & n ommmibus vetbis, 3. er iſis (ſellcet rlabricanio, nam.) Orti vicinis erat, Prx. —— hicaudium tepentur, 1uo eiant tegumentn, 1; alterum er he lbus a aules contegeban⸗ hie vor iſe in urogue ſequegtig, Uege 1d lenidut ec.) dblunt à im a0 hoc prapale- untd Commentitoris inorum mentem, hie. polisell, hront mar ract. Laln- Jomm fol. . atiseditionibus, ut de. 9 1. pro his egiiun: ediſeelſus eobitui) bic habetur) tepon⸗ lLuc c, 1. F. 10. 0. appelkitun. CaAp. XXVI. ginti aſſeres, qui fuerunt in Septentrione & in meridie, ab oriente ad occidentem (fuiſ- 2*½ Hebr. HA&, abeſt iſtud hic ab utroque MSsto. 556. Sic Hebr. du hic verto, à rad. U' i. e, vola EXODI. præ ceperat filiis ſuis, ut educerent illas (cedros) ſecum, 54. quando ex PBgypto eſſent egreſſuri, eisque dixerat, *fore, ut Sanctus ille Benedictus iisdem præciperet, quò fa- cerent tabernaculum in deſerto ex lignis Schittim, videte (igitur, inquiebat acobus,) ut ſint præparata (ligna iſta) in manibus veſtris, & hoc eſt, quod compoſuit (poëta) Babylonicus 55. in poëmate ſuo, (dicens:) N HHee ee ee ee. 2R i. e. volavit 56. plantatio eorum, qui parati erant, 57. trabes ædium no- ſtrarum ſunt cedrinæ, 58. (ad indicandum,) quòd inſtructi eſſe debeant (Ifraêlitæ,) ut per illorum manus antè præparatæ eſſent (cedri ſive aſſeres iſti) ad hanc rem. Eod. verſ. 15. Ex lignis Sehittim ſtantes] Verbum . H ſignificat:) eſtendus, 19. linguâ vernaculâ, (nempè ſic fabricabis,) ut longitudo aſſerum erecta ſit ſupernè in pa- rietibus tabernaculi nec facies latera per aſſeres recumbentes; (ſed per aſſeres ere- ctos,) ita, ut latitudo aſſerum (aptata) ſit altitudini parietum (ſive laterum,) aſſer ſuper aſſerem. ⁶. Verſ. 16. Decem cubitorum P longitudo ſit aſſeris] (Hinc) diſcimus, alti- tudinem tabernaculi (fuiſſe) decem cubitorum. Eod. verſ. 16. Et cubiti laniud) atque dimidii eubiti (ſit) latitudo] (Hinc) diſcimus, longitudinem tabernaculi ſecundum vi- 651 ſe) v. 2 F. n. 62. 59. Sic eddo hie ammi &, videétur legendum: WahN „ſic ferè in MSto z. haberur, ubi: va Nap i. e. eſtendus, Latinè extenſi, erecti 54. Eadem traditio etiam capite antec, 25. V. 5. ad- ducta eſt, ubi vide n. 1%. 55. Poëta iſte dicitur fuiſſe "ρν, de quo vide P ,, liter, Mem p. 4 1. col. I. n. 130. † (ſeil. alſe es. it., not. ad Pfalm. 12 1. V. I. n. I. it, ad 2. Reg. †6ÿu. Vel: aſſer juxtz aſſerem, nam particula vy, quæ 11. v. 2. . 4. c ad Zach. c. 5. v. 11. it. Buxtorf. hic habetur, interdum fignificat: juxtà, confer. Lex. Chald. fol. 2052. hic tractat. Talmud, Joma fol. 72, a. & Sukka fol. 5. b. ſicuti ad marginem allegantur in rb* 'pon . loc, in MSto 2, poſt: α½ vy we i. e., aſſer ſuper (vel juxtà) aſſerem, hæc ſunt ad- dita: uy 127 o en , ee eenn DwV i. e, eſt expoſitio allegorica, quòd conſti= tuta fuerint atque jam anteà eum in Hüemm vene- rint ligna Schittim, in eodem MSto 2, ad margi- nem etiam iſta ſunt additaz nwyn wy ⸗ 7 9 n ee ee en n enen e, SrE i. e. Schittim (—☚ Dv ideò dicitur hic quia) fecerunt (Iraëlitæ) opus aνο i. e. ſtul- titiæ & irritarunt me (inquit Deus) per vitu- lum, veniant (itaque) ligna Schi tim & expient eorum ſtultitiam, prætereà ibidem additum eſt vit, ſcil. vox ſeu fama, locus iſte in a Part. 2. fol. 43. b. titulo: non vv ναο.hνh w ſie exponitur: 7 raai ayn e yv re oen uenn ne ee i, e, vox volavit ad plantandum (ſive exſtruendum) tabernaculum conventüs in honorem Ifraëlitarum, qui prom- pti (& alacres) fuerunt ad (perficienda & implen. da) mandata Jacobi (patriarchæ) &c. confer. not. ad librum brec. Jud. part. 2. pag. 47. a. med. 57. Intelliguntur hic Iſraeélitæ, qui parati erant ad æificandum tabernaculum in deſerto, confer. notæ in Dmor PD h, loc. I 589. Vid. Cantic. c. I. v. 17. Sign. ** Carmen autem iſtud ſive poëma reperitur in libro ritua lium Judæorum, ſub dicto titulo: rD WXααο , prot ad marginem allegatur in DI H * , loc, confer. not. ad Ezech. c, 4 1. N i, e, alia explicatio eaque brevis, quæ quia oblit erata eſt, legi nequit. H † Conter. hic Nedarim, f. 3 8. a. & Bechorot f. 44.3. ExXODI. CAb. XXVI. — ſe) triginta cubitorum. Verl. 17. Duo cardines 61. ſint afſri uni] Exſcindebat (fa- ber lignarius) aſſerem infr in medio ejus, cubiti (ſpatio) in altitudine & r elinquebat quartam partem 62. latitudinis ejús hinc & quartam partem latitudinis ejus illinc, atque hi ipſi 63. ſunt cardines; exſeindebat autem (faber lignarius) dimidium la- titudinis aſſeris in medio atque cardines illos immittebat baſibus, quæ erant cavæ; altitudo verò baſium erat cubiti (unius) ac collocatæ erant (baſes iſtæ) continuæ 64. quadraginta, * altera juxtà alteram; cardines 6;, autem aſſeris, qui immittebantur in concavum baſium, conciſi erant circà tria latera ſua; 6 6. latitudo (unius) conciſionis 6⁶7. erat ejusdem denſitatis, (vel ſpiſſitudinis) cujus etiam labium baſis, ita, ut aſſer obte- geret? omne caput baſis, 68. nam, ſi ita non eſſet, deprehenderetur ſpatium (ſive vacu- um) inter aſſerem juxtà denſitatem labii duarum baſium, quæ inter illos (aſſeres) face- rent ſeparationem, ⁵ 9. atq; hoc eſt, quod dicitur: & ſint conj] uncti (ſcilicèt aſſeres) infer- nè 70. concidere enim debet (faber lignarius) latera cardinum, put aſſeres ſibi invicem conjungantur. 71. Eod.v. I7. Scalari forma . dißoſiti] Pacti erant (cardines) iſti ad in- ſtar graduum ſcalæ atque ab invicem ſeparati erant eorumq; capitaerant lævigata, 73. 61. Hebr. —N i. e. duæ manus, in Vulgata eſt: duæ incaſtratuæ, LXX. verterunt: 30.° 3 äννναgανει᷑ duos cubitulos, prout vetus inter- pres Latinus tranſtulit, confer. n 6 5. . verl. 62. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 107. col. gniſicat aperturam, quæ fit exſeindendo, notat etiam foſſam, vide Buxiorſ. Lex. Talm. ſol. 933. X Hebr. wαUbo, iſta ut & ſequentia, usque ad: aNen i. e. duarum baſium (quæ inter 4. med. ubi ad R. Moſis, Ben Nachmanis, obje- illos & c.) abſunt à MStο .. cGtionem reſpondetur, vide & additionem in no- 68. Vide infrà dict. v. 2 4. h. c. n. 86. tis Raſchi, quæ habetur in editione Span nee 69. Sive: intervallum, tsnze, inane ſpatium p. loc., ubi deelaratio verborum expoſitionis. Ra- efſficerent, ita hié verbum: P2) intelligo S& ſchianæ habetur ac tractatus Talmud. Schabbat 5„ fol. 9 8. b. ad marginem allegatur. 63. Nempè: duo iſti quadrantes ſive duæ partes b. c. n. 82. quartæ, de quibus paulò antè dictum fuit. † Hebr. n e, abſunt hæc à MStoz. * Vel: exciſio autem fuit quoad dimidium latitu- 71. Nec ass aααο ſive intervallum aut inane ſpati- dinis alletis ec. ſic juxtà Hebræum, confer. in-unm ſit inter aſſeres; ſed ſibi invicem arctè cohæ- fra v. 2 5. h. c. Sign. 4 tfreant, vide not, in nan ne h. loc. 54. Id eſt: continua ſerie cohærentes ac conjuncæ, 72. Id eſt: æqualiter diſtantes, ſicuti ſcalarum id enim dictio ioe, quæ hic-hahetur, ſigni- ficat. 70. Vel: ab inferioti parte, vide infra dict. v. 24. diſtant, prout in Junii ac Tremellii notis hic ex- X Hebr. 'ya N, abeſt dictio iſta à MSto z. ponitur, cui explicationi etiam autor noſter ad- 85. Hebr. iyn i. e. manus, vide ſuprà num. 61. b.] ſiipulatur, -XX. verterunt: τπτs οπ verſ. 17. currentes, vide infrà v. 2 5. H. c. n. 93. 66. Confer. infrà v. 24. h. C. n. 85⸗ ac not. in † Hebr. ", abeſt iſtud à MStO. m r eDw b. loc. ubi ttia illa latera exponun. 73. Expolita, abraſa, ſic 2, quod hic habe- tur, imerpretor à rad. Aow, conter. infra diét. Ve 2 5 tur. 67. Vel: exciſionis, de qua paulò antè dictum, rell, 17, Mu vid. Sign. ", verl. Hebr. Prin, quæ dictio ſ-- expono, confer. infrà v. 24. h. c. n. 33. & n. 97. Prnbw i. e. gradus æqualibus ſpatiis inter ſe Ca ANNL. rigrediolen l zeutinciſone pusiſteduceretur biti; intetpeteti. Ccniles ſunt ⸗ Vetl.19. Veni ze, angulum; e lagann Fentis me liogaippe ) erponitun ) W nente, i0ë) voc ie, poleriotalin 9). Eod, ,22. HB Vetl. 13. Et duot Phegam Occidenta oclo alletes in e0d Herunt in conearo cubitiabillolalere torum )cbbitosan Aerum labetnac „1. he, h ge 191I, ill Moro 1. Geclivia, deprelſa e 74. Hebt. NI D Altetius, confer, pot . lua hic verto ſenſus ell: gud e⸗ ieryalloſeparatz ell caro poſſint immit iflud immmittatun; lecd ut apte tam caid caya ballum ſibzian Heb, n, in M Mencolt, 76, ldeſt: Ohgacceel, Puæ: Ofientalis, oe eenkionalis, conſch 71 oſer⸗ Ralelinon 0 —W. ChaAbp. XXVI. Drleindeh (ſa. ne & elienedat meinigejis ne, tig dimidiun lu Jue erant caje; lle)eontinne e, gulimmitebannt (ain)eonciloni Grlta,t aleerobte⸗ Datiamglyerict. illolaleres)bee. lcktallres)inſet. lleres ſhi inviceg Ardines)illiagin. erant leyigate, Pn, gue didioſ. t exſeindendo, notee Ler. Talm. ſol.g33. ut & ſegentias, eſle n baſiun (gur ink . c.n. b. 1ga, inane ſpetiim 1: Pe intelligo A hc,n. 6z. en g7. ideialra dick. . :14 zc MSton. lum aut inane ſpgti⸗ invicem ercte cohe⸗ nib h.ſoe⸗ htes, Acuti Icalzrum ibus ſogtüiß intet ſe emelliinotis hic et⸗ iam autor Doletad-⸗ drir NAa,yCOI e. 9,93. 1Möt . 1n, guo bie labe⸗ conter inle did. EXxODI. 653 ut ingredi poſſent in cavum baſis, ſicuti gradus in foramen columnarum ſcalæ. Eod. verſ. 17. Ilnus ardo) ad alterum] Directi erant (cardines) alter versus alterum, 74. ita, ut inciſiones eſſent æquali menſurâà ſibi invicem oppoſitæ, ne ex duobus cardini- bus iſte duceretur intrà; 75. ille verò extrà, in denſitate aſſeris, quæ erat (unius) cu- Diti; interpretatio autem Chaldaica (vocis:) H Mi. e. cardines, eſt P, quia illi Aſmiles ſunt) )9 . e. cardinibus januæ, qui immittuntur in foramina liminis. * Verſ. 18. Versds plagam außralem] Non ſignificat H Nn (hoc loco) idem, ac uPD i. e. angulum; ſed omnis H)) 76, dicitur H en, juxtà Targum ejus: H) i. e. ad plagam versûùs meridiem. Verſ. 22. &r lateribus] (Id eſt: angulis ſeu finibus, di- ctio quippe hic) ſignifieat O i. e. finem, 77, ſic juxtà Targum ejus (hoc loco exponitur?) ) 8)) i. e. & fimbus, 78, ac quoniam oſtium (tabernaculi) fuit in o- riente, (ideò) vocatur oriens D) i. e, facies (ſeu anterior pars) & occidens DNE& i. e. poſteriora (ſive poſterior pars) atque hæc eſt ])O i. e. finis, nam en eſt ca put. 79. Eod. v. 22. Facies ſex aſſeres] En novem cubitorum latitudinem (tabernaculi!) Verſ. 23. Et duos aſſeres facies angulis] Unum (aſſerem) angulo ſeptentrionali versùs plagam occidentalem & unum (angulo) occidentali versùs meridiem, omnes quidem octo aſſeres in eodem ordine fuerunt; verùmchoc ideò hic dicitur,) quia duo iſti non fuerunt in coneavo &o. tabernaculi; ſed dimidium cubiti ab iſto (a ſſere) & dimidium Lubiti ab illo (aſſere) videbantur in concavo, ut complerents 1, latitudin emdecem (cubi- torumʒ) cubitus autem hinc atq; cubitus illinc veniebant èregione cubiti craſſitudinis alſlerum tabernaculi (à parte) ſeptentrionali & meridionali, quò angulus à parte exte- SJð riori „, 2 F. H. c. n. 94. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 79. Id eſi: poſteriori parti tabernaeuli, versus 249 1. in MSto 2. pro eo legitur Pyon i, e. occidentem, nam totum latus occidentale hic Qeclivia, depreſſa (Icil. cardinum capita.) fſynechdochicé nomine , venit, confer. n. 74. Hebr. an i. e. iſte & regione iſtius ſive ſequ. 79. “” alterius, confer. not, in no h. loc. 79. Sive: initium, pars anterior, mi jam dictunr 75. Ita hic verto h i. e. versùs faciem, elſt, confer. c. ſeq. 27. v. 13. n. 96. vide & num- ſenlſus eſt: quòd cardinum inciſiones æquali in-- antec. 78. confer, hie tract. Talm. Schabbat tervallò ſeparatæ eſſe debeant, ita, ut baſium con-fol. 98. d. arz cavo poſſint immitti, ne alter intra conc avum = iflud immittatur; alter vero extra promineat; cava baſium ſibi invicem reſpondeant. maendoſè. 6. Id eſt: plaga cœ li, uti ſunt quatuor illæ præci- puuæ: orientalis, occidentalis, meridionalis, ſe-1 P 6115, ptentrionalis, conſer. c. ſequ. 27. v. 9, n. 94. G4* ſed ut aptè tam cardinum inciſiones, quaâm con- Hebr. SP, in MSte 2., pro eo legitur: , S0. Id eſt: in area ſive ſpatio vacuo & aperto, vide, quæ ſuprà ad verſ. 5. S. c. n. 13. notata ſunt. 8I. Perficerent, abſolverent, i. e. plenam S per- fectam redderent latirudinem, id enim ſignificat verbum vα, quod hic habetur, latitudo itaque tabernaculi fuit decem cubitorum, nemp? quantum efficiebat tertia pars longitudinis ta- bernaculi, quæ erat triginta cubitozum, ſicuti id 77. Confer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 49. V. 13. D. not, Nar orie ,. loc. habetur, 64 ChAbp. XXVI. EXODI. riori eſſet æqualis. *7 Verſ. 24. Ert ſint] Omnes aſleres OD PD NNN) i. e. geminati (ſive conjuncti) alter alteri infrà, &2. ne ſeparationem faciat 83. denſitas labii du- atum ** baſium inter illos (afſeres,) ita ut eos ab inviccm ſejungat, atque hoc eſt 4 cxpoſui, 84. ut (ſcilicèt) latera cardinum ſint conciſa quoad En ulos ſuos 85 1. latitudo aſſeris promineat ſecundùm latera ſua forinſecùs extra cardines aſſeris 1 contegendum labium baſis, 86. atque ſic (fiat) aſſer, qui juxtà illum eſt, hoc modo deprehendentur (aſſeres) N i, e. geminati (ſive conjuncti) alter alteri; aſſer autem angalaris, qui eſt in ordine plagæ occidentalis, erit conciſus quoad latitudincm ſuam in denſitate ſua & regione conciſionis lateris aſſeris, qui reſpicit versus plag am ſeptentrionalem & meridionalem, idque eum in finem, ne baſes ab invicem ie rentur, 87. Eod. verſ. 24. &t ſimulſint geminati] (Dictio hie idem ſi aſſ. cat,) ac .) NNâä‚i. e. geminati (ſive conjuncti.) Eod. verſ. 24. Aannmulknnaum Unusquisque aſſer fuit exciſus ſupernè in latitudine ſua duabus exciſionibus in du bus lateribus ſuis pro modo denſitatis annuli & immiſſus fuit in annulum unum (atque hoc modo) ille reperiebatur combinatus*** aſſeri, qui juxtaà ipſum erat; ſed haud ſcio, utrum annuli iſti fuerint infixi; an verò vagi; 8. in aſſere autem ui crae in angulo, fuit annulus (nempè) in denſitate aſſeris meridionalis ac Eptentriomalis: & caput (ſive ſummitas) aſſeris angularis, qui erat in ordine occidentali, ingredieba tur in illum (annulum, ) reperiebantur (itaque hoc modo) duo atera confuncta. Eod. verſ. 24. Sic erit duobus illi] (Nempè,) aſſeribus duobus, qui erant iman ulo, (videlicèt:) aſſeri, qui erat in fine (partis) ſeptentionalis & aſſeri occidentali SS ſic (ſiet) duobus angulis. Verſ. 2 5. Er erunt olto aſeres] (Iſti ſunt,) de quibus 4 rà dictum eſt: facies ſex aſſeres, 89. & duos aſſeres (facies) angulis, Do, Ecperiunenr 1 ita que X Ne ſeil. aliquid ex iſto angulo promineret, atque exinde inæqualis evaderet 5. ſed undique com- pleretur & æqualis eſſet. 82. Sive: ab inferiori parte, Conſer. ſuptAv. 17. b. c. n. 70. it. tract, Talm. Schabbat, fol. 9 8. b. Hiet, intervallum & inane ſpatium relinquat, ſie pꝰ' hic explico, conter. ſuptà dict. v. 17. . c. n. 69. = Hebr. u ſic in Baſil. edit. ut & in MSto z. quos codices hic ſequi volui; abeſt autem dictio iſta à MSto I. & ab Amſtel. editione. 34. Nimirüm in principio dicti verſus 17. h. cap. num. 66. 9 5. Juxtà Hebræum: naen i. e. à lateribus ſuis videlicèt à tribus lateribus ſuis, ſicuti ſuprà dict. V. 17. h. c. n. 66. notatum eſt. 86. Confer. dict. v. 17. h. c. ibique not. n. 6 8. 87. Diſtent, disjungantur, id enim verbum , quod hic habetur, ſig ni ficat, confer. ſuptà v. 17 . 5. c. n. 69. ac not. in rd z. loc. — 7 l vertere voui Hebr. —'ne, prout in Ba- ſil. & Amſiel. edit. atque in MSto 1. legitur; fed MStum 2. habet: nanD, ectiais, u put . 88. Erfatiei, volubiles, Hebr. hG anibu latorii, confer., not. in 'nd R . loe ubi . tract. Talmud. Schabbat, fol. 9 8. b. allegatur. . Hoc quomodo intelligendum ſit, vide explicati- onem „quæ in noris Rafchianis editionis mow an uncinulis incluſa atque addita eſt, confer be naia ibidem, ubi fuſior iſtius loci expoſitio 99. Vti ſuprà v. 22., b. c. habetur. 90. Proùt verſu antec. 23. h. c, habetur: 1 7 AN NNX. dico ſabticetiolis ſacebatlkbet ie le laclebat eid⸗ jegendum li: ſy catdines ſrcieba)⸗ cunum bals Felut , immmittebatin duas ſeremn ſuperne ai⸗ unum aureum, ne re conſunchhin tionenn nattayi 5 dr ſonincat Pod. ..26. Qingt — † Hebr. .., ſein qud ſusſumn ſegfti tur on, in ech b i, e in Mil hv. 2 6 91. Hebr. who, ſci⸗ Moto l led adell 11, h ch. 109. 14 Hebr. Pon, in! DWN e. aſetunm Er Vel: excilio eius (alleris) in medio, c not. in N exppolitio habetur. 91. Qur pollis verte tus ſwe circumtetent 1, l. V. 4 1* Hebr. W, ſi: in Ht sto ln ſed abeſt di⸗ 93, Hebt. Didv, ſn ocenn Mn hig er „ 0,71, Germanick 94 Eipoſtos adralo⸗ ceige, gur luptac ulunt, CYN. Mie Leminati denſtaslͤi du. tque hor elvodh los SS 16 atdines Alleti, ad lumn elt, hoe modo Daler alten; Aler uosdlatiudinem elt vensigs glagm, a inticem ſehz. lie iken ſint. Alannullnunn Kilionibos in dng. Annulun unum, i iplum eret; ſoc Ereabten qli erat r ſeptenttionalist entali ingreciebe⸗ Htera conjundtn,, i erant in angulo, cicdentali atqoe⸗ 1) de uibus lupr 5 ho, feperiuntor itigue —,,.i — id enim fetbum 21 Oner, iupta. 17. n ero, loc, Dmh, Pfont in 4⸗ n M ö0 1 legituz ſec D, eckins ut pito⸗ r, Hippn, ambu⸗ ran Po /, o, bi f0l.9. b, allepauut. Bum ſi, vide exglicati chianis editionis ique cita e, cone. dt ilius loci enpoltio etut, ,c, habetur⸗ (itaque hoc modo) octo aſſeres in ordine occidentali, ſic docetur in tractatu † Talmu- dico fabricationis 9¹. ordinis aſſerum, (nimirùm) in conſtructione tabernaculi ** faciebat (faber lignarius) baſes cavas, & exſcindebat aſſerem infernè, (nempè) quar- tam ejus partem hinc & quartam illinc, & exſcindebat dimidium ejus "** in medio atque faciebat ei duos cardines, PpN n; 92. mihi autem videtur, quòd legendum ſit: P5N A i. e. tanquam duos † gradus 93. ſcalæ, (eosque- cardines faciebat) ab invicem ſeparatos ac lævigatos, 94. ita, ut ingredi poſſent in- cavum baſis, veluti gradus, qui immittitur in foramen columnæ ſcalæ & hoc ſignifi- cat —nieèWD, 95. (nimirùm cardines iſti) facti erant tanquam gradus eosque, immittebat in duas baſes, diciturenim: duæ baſes, duæ baſes, 96. & exſcindebat aſ- ſerem * ſupernè digiti (ſpatiò) hinc, & digiti (ſpatiò) illinc, & immittebat in annulum unum aureum, ne à ſe invicem ſepararentur (aſſeres,) dicitur enim: & ſint geminati (ſive conjuncti) infernè, 97. atque hinc eſt textus Talmudicns, ** ejusque expolſi- tionem nartavi 9⅛. ſuprà in ordine verſuum Scripturæ. Verſ. 26. Vectes] (Dictio Dr ſignificat) juxtà Targum ejus: 13, 99. linguâ vernaculàâ: aſpris. 100, Eod. v. 26. Quinque Tro) Aeribus lateris abernaculi] Hi quinque (vectes ſolummodò) fue- 4 † Hebr. ha, ſic in exemplari Amſtel. Hebræo, quò uſus ſum, legitur; in Bibliis Buxtorf. habe- tur mawha, in editione "por noev legitur: aHa i, e. in Miſchna, confer. infra Sign. ** 95. De qua voce iuprà dict. v. 17. hH. c. n. 72. di- dum eſtt. 96. Sicuti infrà Exod. c. 3 6. v. 30. habetur. *Hebr. 5aα &ε P† hæc & ſequentia, usque ad: h. v. 2 „ AR i. e. atque hic eſt textus &c. abſunt 2 91. Hebr. ), ſic in Amſtel. & Baſil. edit. ut * MStO I. in MSto I. ſed abeſt 4 MSto 2. confer. infrà verſ. 07. Vide verſ. antec. 24. H. cap. 17. h. c. D. 109. Sðèð * Sive Miſchna, —νÜπα&α&, ſicuti hic legitur, con- Hebr. P, in MSto I, pro eo legitur: fer. ſuprà Sign. †b. v. in MSto I. legitur: nz? DWHA i e. aſſerum. HM i. e. in Miſchna, ut juxtà illud ſit ſenſus: ſic ha- KXKX Vel: excilio ejus erat quoad dimidium illius betur in Miſchna; in MSto z. locus hic ſic habe- (aſſeris) in medio, vide ſupra verſ. 17. h. c. Sign. tur wννe, e 75 j. e, ſic docet Miichna, res eadem eſt. ac not. in Mori new b. loc. ubi loci iſtius erxpoſitio habetur. D 98. Præmiſi, quaſi fundamenti loco ſubſtravi, ſic 92. Quæ poſſis vertefe: tanquam duos ambi⸗ enim ver buùm nyz“, quod hic habetur, explico, tus ſive circumferentias, confer. Cantic. c. 7. v. confer Buxtorf. Lex. Talm. fol. 972. in MSto 11,, pro: Nyzvi legitur: r i. e. narrav. 4 Hebr. , ſi: in Baſil. & Amſtel. edit. atque in 99. Ild eſt: obices, peſſuſi Tepagula; Junius an . Tremellius verterunt: tranſtilla, confer. hic tract, Talm. Schabbat, fol. 98 b. MsSto I. ſed abeſt dictio iſta à MSto 2. 93. Hebt. a, ſic autor noſtet Chaldaicam . * . 100. Vel: eſpris, ſic reddere poſſis: vpvd&, in MSto I. habetut: vaote, aſpers, in MSto z. vocem ppopn hie exponit, confer. ſuprà v. 1 7. h. c, n. 72. Germanicè: Leiter Sproſſen. 94: Expolitos, abraſos, Hebr. PH, de qua xvoo d cæ vide, quæ ſuptaà dict. v. 17. b. c. n. 7 3. nota- v & aſpors ſeu aſpurs, ſed dictionem iſtam Nnna ta ſunt. .= EXODI. CAb. XXVI. 656 fuerunt tres; ſed quoniam vectis ſuperior & inferior facti erant ex duobus fruſtis 101. quorum iſte tranſibat usque ad dimidium parietis atque ille tranſibat usque ad dimidium parietis; iſte ingrediebatur annulum ah hac parte atque ille ingrediebatur annulum ab altera parte, donec attingeret alter alterum, (hinc) reperitur (ſive depre- henditur,) quòd duo iſti (vectes, nempè:) ſuperior & inferior, ſint quatuor; 102. aſt mecdhi (vectis) longitudo totum parietem tranſibat & percurrebat ab una extremitate patietis usque ad alteram, dicitur enim: & vectis medius &c. tranſibat à fine usque ad finem, 103. nam ſuperioribus & inferioribus (vectibus) fuerunt annuli in aſſeri- bus, ut illi eos (annulos) ingrederentur, duo annuli erant cuivis aſſeri; (erant autem- vectes) triplicati 104. in medio decem cubitorum altitudinis aſſeris pars una ab an- nulo ſuperiore ac ſursùm versùs & pars altera ab (annulo) inferiore & deorsum ver- sùs; unaquæque autem pars occupabat quadrantem longitudinis aſſeris ac duæ par- tes erant inter unumquemque annulum, ita, ut omnes annuli directi eſſent alter con- trà alterum: aſt vecti medio non erant annuli; ſed aſſeres erant perforati in denſita- tibus ſuis 105. atque ille (medius) immittebatur in iſtos (aſſeres) per foramina, quo- niam hæc (foramina) directa erant alterum è regione alterius, atque hoc eſt, quod di- citur: in medio aſſerum; 106, vectium (autem) tàm ſuperiorum, quàm inferiorum, qui erant in Septentrione atque meridie, uniuscujusque longitudo erat quindecim. cubitorum; intermedii verò * (vectis) longitudo erat triginta cubitorum, 107, atque hoc eſt, (quod dicitur:) à fine usque ad finem, 1o5. i. e. ab oriente usque ad occi- dentem; quinque autem vectium, qui erant in occidente, tàm ſuperiorum, quâm in- feriorum longitudo erat ſex cubitorum; intermedii verò (vectis) longitudo erat duo- decim cubitorum pro latitudine octo aſſerum, ſic (doctrina) iſta exponitur in exſtru- ctione tabernaculi. 109. Verſ. 29. 1le ſint ſedes velctibus] Annuli, quos facies in illis (aſſe- 101. Sive: ſciſſionibus, ſegmentis, ſic Hebi. ta'P verto, German. aus zweyen Stuͤcken. 102. Quoniam ambo vectes ex duobus fruſtis conſtabant, uti paulò antè dictum eſt. 103. Sicuti verſu ſequ. 27. h. c. babetur, confer. not, in 'pan no h. loc. 104. Sic verto hice ρνρ, in Gur Arjeh fol. 108. col. I. exponitur, quod vectes per ſe fue- rint triplicati „ Mo en n eee e „ G i. e. ut primus eſſet, ſicuti ſecundus, ac ſecundus, ſicuti tertius, ννne, , i. e. donec tres illi eſſent æquales (longitudine, ſed expoſitio iſta non videtur convenire menti Commentatoris noſtri; vide n. 107. b. v. 26. confer. & Eccleſiaſt. cap. 4, Verſ. 12. ac not. in- non no b. loc. 105. Hæc tamen ſententia diſplicet Junio ac Tre- mellio, qui locum iſtum Scripturæ aliter inter- pretantur, vide eorundem notas h. loc. n. 2 1. 106. Sicuti infrà v. 2 3. h. c. habetur. * Hebr. ren iſtud, ut & ea, quæ ſequuntur, usque ad: Pe i. e. intermedii verò (vectis longitudo erat duodecim & c.) abſunt 4 MSto I. 107. Medius itaque vectis altero tanto longior fuit unò ex cœteris vectibus, vide, quæ n. 104. h. v. 2 6. notata ſunt. 108. Sicuti habetur infrq v. 2 9. h. c. 109. Nempè in tractatu Talmudico ſive Miſch cujus etiam ſuprà v. 2 5. h. c. Sign. † & n. 91. facta eſt mentio, vide tractat. Talmud, Schabbat, fol. 9 8. b. ſicuti in pe ev b. loc. ad mat- ginem allegatur. 4 4 7 ſecdaeſennt uuni] Non oe Ulosk⸗ ulla ſuper losn, “ d inſtat Guant autes) infixa junt bet latiwdinem Pygrebiebatut in leptehengebaniu eedtes autetn iki tur in medli 114 Verl. 30, 6 erge el. 30. Mmnffa ugte nonkttaboi 4o en cu) 1 . bem.) Pod. Ne lo tun Cuplicetal 119, gud heeſtt — 1o. Sic eno bie dic Bumort Lex. Talm. II11. Zeu diyiſe,iete une ſigniſſcationen 1.V. 10. n Moto ¹, tavæ (cil arundinis, fitionem wide in no. II. Nilicet: aunum quopauld ante dicni II. Vel: quando i nimn verbum payn ſent I4. Id ell: inpanein ſiciebanun, quoni⸗ Ora zurer oinſecs naculiextitetunt, uu. Cerm. glatt/2 ete „quOad Pallen ubergret, guo oa Confer. Numet, .. ſn nnd loeu ter uobus tranſibat ue elldat ugte dille npreclebatr Peritur are de te⸗ uatvor; 101, aſt buna eNtremitate, Anlbatine Usqe ht annoli in aleri eni; Erant autem. ris pars una ab an- te & leotsum ver. alleris ac duæ pat. iellent alter con. erforat in denſtr. der oramina, v. lehoe elt, quod di⸗ qvimminferiorum, 0erat quindecim. orum 107, ztque te nsge ac occi⸗ eiorum, quimn in⸗ ngitudo erat duo⸗ Pponitur in exſttu⸗ quos laciesin illit (le. iſplien Junio ac Te⸗ Scripturz ite intel⸗ Dotas , l0t. h. ?1. habetur. ea, quæ ſegluntu,, termecti verd ellis Ke.) lunt? Mr0 1. Altao tamto longior 6,Nide, quæ h 104, 19, ,6 nucicd iye Miſchni, ,c,ign. 1 n gl⸗ . Talmud, schabbah, pov h,loc, admn⸗ hanc ſignificationem R Salom. not. ad Hoſe. c. (aſſeribus,) erunt ſedes, in quas immittantur vectes. Eod. verſ. 29. Et obduces vectes auré] Non (hoc intelligendum eſt,) quòd aurum ipſis inhæſerit vectibus, quoniam- nulla ſuper illos fuit obductio; ſed (aurum) infixum fuit aſſeri, tanquàm duo ora au- rea ad inſtar duarum fiſſurarum 110., arundinis ſciſſæ; 111, crant autem (ora iſta- aurea) infixa juxtà annulos hinc atque illinc, longitudo eorum explebat (vel æqua- bat) latitudinem aſſeris, ab annulo hinc & ab eodem (annulo) illinc, atque iſte vectis ingrediebatur in illud 112. & ab iſto in annulum & ab annulo ad os ſecundum, (ſic) deptehendebantur vectes obducti aurô, quando illi recondebantur in aſſeribus; 113. vectes autem iſti forinſecùs fuerunt, prominentes annuli atque ora non con ſpicieban- tur in medio 114. tabernaculi; ſed totus ejus paries erat lævis 115. intrinſecàs. Verſ. 30. &t eriges tabernaculum] Poſtquàm fuerit perfectum, erige illud. * Eod. verſ. 30. Monſtratum tibi fuit in monte] Antè quàâm iſtud fiat, * nam ego docebo te- atque monſtrabo tibi ordinem erectionis ejus (tabernaculi.) Verſ. 31. Velum] (Di- ctio — 2) ſignificat ſeptum 116. & in lingua ſapientum (Rabbinorum ſignifi- cat) )D, 117. rem ſcil. quæ ſeparationem facit inter regem ac populum (ſive ple- bem.) Eod. verſ. 3 I. Ex hyscintho &) purpura] Unaquæque ſpecies in quolibet fi- lo fuit duplicata ſex filis. 118. Eod. verſ. 3 I. Opere artißcis] Jam anteàâà expoſui, 119. quòd hæc ſit textura utriusque lateris, 120. & quòd figuræ, quæ in duobus erant Nnnn 2 pa-⸗ ** Id eſt: hnos antequàm iſtud (taber- naculum) erigatur, monſtrabo tibi ordinem eri- gendi, ſic in not. pam inov hic exponitur. 116. Sive: parietem, ſeparationem, Hebr. dvy, de qua voce ſuprà Exod. c, 19. v. 24. n. 6 3. & h. c. 2 6. V. I. n. I. aliquid dictum eſt, contfer. inftà Exod. c. 3 5. V. 12. n. 12. & Exod. c. 40. Vv. 3. n. 2. i . tract. Talm. Joma, fol. 51. b. & Me- nachot, Hol. 27. b. 117. Id eſt: conopeum, velum, Gall. courtine ſeu cortine, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1797. & D. W'agenlſeil. Sot. p. 10 80. n. 9. it. not. ad 2z. Samuel. c. 17. v. 19. num. 11. 118. Vide, quæ ſupra ad v. 1. h. c. n. 2. notata ſunt. I19. Nempè: ſuprà, dict. v. I. h. c. n. 3 120. Vel: duorum parietum, ita juxtà Hebræum, ubi .αεG§ν ràν (ſic enim ſecundum Biblia Bux- torf. ut & utrumque Mstum legendum eſt) nam dictio 'o, quæ in codice Hebræo, quò uſus ſum, habetur, mendola eſt, confer. ſuprà v. 1: . c. n. 3. 4 II10. Sic verto hic dictionem , de qua confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1441. III. Seu: diviſæ, ſic verto hic o'n, confer. quoad I. V. I0. in Moto 2, pro oyn legitur: 7 i. e. cavæ (ſcil. arundinis,) coœterum loci iſtius expo- fitionem vide in not. n ir h. loc. 112. Scilicet: aurum ſive in os illud aureum, de quo paulò antè dictum eſff. 113. Vel: quando illi aſſeribus infiguntur, id e- nim verbum paln, quod hic habetur, ſigni- ficat. . 114. Id eſt: in parte interiori tabernaculi non con- ſpiciebantur, quoniam vectes, ut & annuli atque ora aurea forinſecus i. e. in parte exteriore taber- naculi extiterunt. 115. Germ. glatt/ æqualis, ita, ut nihil in illo pa riete, quoad pattem interiorem promineret vel extuberaret, quod parietem redderet inæqualem. * Confer. Numer. c. 7. v. I. n. 8. & 9. it. not. in pan ine . loc, ut & tract, Talm. Menachot, ſol. 29. a. 658 EXODI. ChAb. XXVI. pParietibus (Gve lateribus) altera alteri non fuerint ſimiles. 121. Eod. verfſ. 31. Che- rubim] i. e. Figuras creaturarum 122. faciet (artifex) in illo (velo.) Verſ. 32. Qua- tuor columnas] Hæ quatuor columnæ qua mnis) infixi erant unci, ſursùm versus incurvati, ad collocandam fuper illos perti- cam, 123., nam caput veli in illa (pertica) convolutum erat; —Op- autem funt [ 124, longitudo verò veli decem cubitorum (erat directa) ad latitudi- nem tabetnaculi, ac latitudo ejusdem (veli aſſerum, * atque expanfum erat (velum) 1:5. ita, ut efſet ab illo (velo) & introrsùm (ſpatium) decem cubitorum; ab eodem verò (velo) & extrorsuùm viginti cubitorum, (ſic) reperiebatur Sanctum Sanctorum de- cem (cubitos habere) ſuper decem, 26. dicitur enim: & dabis velum ſubter anſulas, 127. quæ connectunt duas conjunctiones 12 8i aulæorum tabernaculi, latitudo (autem) con- junctionisꝰ(unius) fuit viginti cubitorum, & quando illa expanſa fuit ſuper tectum ta- bernaculi ab oftio versùs occidentem, deficiebat illa?9. in duabus tertiis 30, taberna- culi (partibus; )altera autem conjunctio 13 quod reliquum erat 132, ſuſpendebatur retrorsùm, ut contegeret aſſeres. Verf. 35. Etpones menſam] Men ſa (poſita) in aquilonari parte (ſive plaga) erat remota tuor baſibus immiſſæ fuerunt iisque (colu- erat) decem cubitorum, juxtà altitudinem in tertia parte (longitudinis) tabernaculi, 1, tegebat tertiam partem tabernaculi & id, à latere ſepten- 121. Verbi gratia, ſi ab iſto latere ſive patiete erat facies leonis, ab altero latere ſive pariete erat fa- cies aquilæ, confer. fupra dict. v. I. H. c. n. 4. 122. Vide fupra dict. V. I. , c. & c. antec. 2 5. V. 18. n. 46. & n. 47. 123. Sic Hebr. Dama hic verto, autor noſter dicti onem iſtam alibi tranſtulit Gallicè: perche, ſic & R. David Kimchi ad I. Reg. c. 7. v. 4. Dahe feri- bit, eſſe vectem oblongum inſtar haſiæ vel lan ceæ, conter. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 104⁹. 124. Ideſt: formam ſive ſpeciem habent lireræ: † 7, quæ unci figuram habet, confer. c. ſeq. 27. v. 10. n. 98. * Hebr. vnρhνα pmn- in MSto r. pro his legitur: mendosè, ut puto. 12 5. Longitudo enim vit,) tertia itaque pars longitudinis taberna- euli erat decem cubitorum, confer. infrà n. 130. he,. verſ. 126. Scil. eubitos, id eſt: ſongitudo ejus habeb at decem cubitos ac totidem cubitos habebat lati- tabernaculi erat triginta cu- bitorum, (uti autor noſter ad v. 16. . c. nota- torum fſint æqualia, ſic intelligenda ſunt verba iſta: Wwy vy Wy, confer.v. 36. h. c. n. 139 127. Sigmni v. 3 3. H. c, haberur. B I2 8. Sive: juncturas, gom binationes, vide ſupraâ * Hebr. ae fic in Bafil. editione, ut & in utroque MSte ſine copula 7 legitur & quidem rectius, quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ubi habetur: mnaA, mendofe. 129. Id eſt. deſinebat vel abſo ebatur longitudo unius juncturæ aulæorum, quia illa tanummo- . Ktum eſt. longitudinem eius, efficiebant viginti cubi- tos, tota enim tabernaculi longitudo erat trigin- ta cubitorum, uti jam fupr n. 125. h. verſ. di- kum eſt. òòMU 131I. Vel: junétura, quæ etiam fuit viginti eubi- torum, proùt ſupra v. 5. h. c. n. 16. notatumjeſt, 132. Vel: quod reſiduum erat, Hebr. Arp i. e. quod fupererat, Germ. Was noch daruͤber dqudo, ita, ut latera ejus quoad quantitatem cubi- wDar. reliquum autem iſtud iive reſiduum erat decem cubitorum. D * teln; 0 do viginti eubitos habebat, uti paulò anté di- 130. Nam duæ tertiæ tabernaculi partes, quoacd ν—iaAb i. e. & altitudo tabernaculi, (A, WIl ſe Nentriohali uob Ktom) ſepatatumm . Zureum hoſium er⸗ tem shebatut alnen mnia verd petnaculi K inuzons Hinti cubitotuln, aretzioccigent ſtio versi 0cciden nt) elam lindeil urin ilo loco:) roteckioneln⸗ be eitebant elanto ctiam fpona alteti polned altifeis; 1enpictoris, 131e n ti eadem erat, que NNe. — . 77 ( ſeilickt duo 1 i.e, alter uxta alterun pum fatierum, ſie e IIr in not. On ſoj, 33. 20 Chagig⸗ ſol. gg. b. 7, Hebt. M gue & lHpatium ſhe ſacun herer Pas oder Ra 30,V. 6. ſi 9. 154. Nempe: tam men altare, de guidus zul 1 Nam decem cubniet tabernaruli, cujus e Felum fuit pigimi cb labetur, 1). dive: roterili, 136. Siye: Pperies ſa Voce vide Buntort le , M ad: unumqe (A. Ty.. Verl z1. 4. lunt N NN utem. edk d kiitodi. loxti alitucinem ini) ubemnaelli, dtum; ad eodlem en dancorum e⸗ bteranllts u,, tudofautem)eon. tluperteckumtz. ertligtzo tabernz⸗ tabernacult Kic, leres. Vellzf. nemot: ltere Eten. — elligenc ſunn veide 1. 36. ,,c,n. 139. ur, inationes, ileſipts 1. editione, ut & in legiiat de guidem i Hebræo, quo uins g, mendole, lohebatur ongitudo quia ila tamummo- uni auld zNle di⸗ haclli paltes, gloec jebant viginti aubi⸗ ongitudo eret igin⸗ 1 . n. H,hcheſi,i⸗ n kit vtini eubi⸗ c.n. 16,notnumeh, 1t, Hebr. In ie Pas noch darüͤber 4 Hye telcuum etat ſeptentrionali duobus cubitis ac dimidiô, ** & candelabrum ih meridionali parte (po- ftum) ſeparatum erat à latere meridionali duobus cubitis ac dimidié ; altare verò aureum poſitum erat versùs ſpatium, 133, quod erat inter menſam & candelabrum, 773. Hebr. &, quæ dictio non ſolum akrem; ſed 136. Sive: ſpecies, facies, Hebr. voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1936. r37 M eſt: utrumque latus iſtius tegumemi e EXODI. „ 659 — trahebatur autem (five declinabat ſcil. altare iſtud aureum) paululùm versus orien- tem; omnia verò 134. poſita erant (eo in loco, qui incipiebar) à dimidia parte ta- bernaculi & introrsùm, videlicèt longitudo tabernaculi ab oſtio usque ad velum (fuit) viginti cubitorum; altare (igitur) ac menfa, ut & candelabrum remota fuerunt ab o- ſtio versus occidentem decem cubitis. rat) velum, (inde dictum,) quia januam O contexit (ſive protexit.) veluti ( accipi- Verſ. 36. Et acies tegumentum (dD e- tur in illo loco: ) i. e. ſepem feciſti 135. circà illum ac ſignificat: i. e. proteéctionem. Eod. verſ. 36. Opere acupiétoris] Figuræ, quæ in illo (tegumento) exiſtebant, erant opus aeupictum, (nempè:) ſicuti ſigura 136. iſtius lateris erat; ita ctiam figura alterius lateris erat. 137. Eod. verſ. 36. Acupikctoris] (— P))) eſt nomen artificis; * non vero nomen artificii ejusque Targum efſt: opere X i. e. acupi coris; 138, non opere & i. e. acupicto, menſura (autem iſtius) tegumen- ti eadem erat, quæ menſura veli, (nempè:) decem cubitorum ſuper decem cubitos. ** Quo ſcilicèt duo ſacerdotes poſſent vvN N i. e. alter juxta alterum offerre duos ordines pa- num facierum, ſic ex oma adducitur & exponi- Pma, tur in not. gn r h, loc. confer. foſ. 3 3. a. & Chagiga, fol. 25. b. it. Menachot, fol. 9 9. b. & ſpatium Give vacuum ſignificat, Germ. Ein keerer Platz oder Raum / confer. infrà Exod. c. 30. v. 6. n. 8. TIZ34. Nempè: tam menſa, quàm candelabrum & 1 altare, de quibus paulò antè dictum fuit. 1 Nam decem cubiti efficiebant dimidiam partem taber naculi, cujus longitudo ab oſtio usque ad velum fuit vi habetur. 735. Sive: protexiſti, vide Hiob, eap. I. v. 10. ginti cubitorum, prout hic in notis asgdem habebat figuras, quod ſecùs erat in aulæis tabernaculi, quæ opere artificis textorio erant confecta, in quorum lateribus diveriæ erant fi- guræ, juxtà Commentatoris ſententiam-, vide fuprà verſ. I. H. Cap., n. 2. & ſeq. * Confer. quæ infrà ad Exod. c. 30. v. 2 5. n. 97 nOOtata ſunt, it. tract. Talm. Joma, fol. 72. b. 138. Vel: polymitarii, Vulgata habet: pluma- rii, LEX. eεα1. e, variegantis, confer. Pſalm. 4 5⁵. V. 14, ubi R. Salomo: ſor" Gallicè exponit: . abrodẽ (ſic reddere posſis Vha&, proht in edi- tione, qua uſus ſum, legitur;) in Bibliis Buæx- torf. habetur: Pn& per Refehin ſyllaba ſin li, hodiè Galli dicunt: brodè, broderie. 139. Id eſt: decem eubitos habebat täm in lon- gitudine, quàm in latitudine, Germ Zehen El⸗ le ins Gebirdte / vid. verſ. 3 1. h. cap. n. 126. it. cap. ſeq. 2 7. v. 8. n. 79. & v. 1 8. dict. c. 27. Innn z CAFP. XXVII. n. 102. confer. & Numer. c. 10. V. 327n. 5 4 . 660 ENXODI. CAP. XXVII. Erſ. 1. Et facies alure & . & trium culitorum (erit) aleitudo ejus] Verba R. mra 3 (lud: Jehudæ ſunt, ſicuti illa ſcripta ſunt; 1. aſt R. Joſe z. dicit: refertur hic, (quòd altare debeat eſſe) quadratum & dicitur de interiori (altari, 3. quòd debeat eſſe) quadratum, ſicuti (igitur) ibi altitudo eſt dupla, 4. reſpectu longi- tudinis ejus, ita & hic altitudo erit dupla ratione longitudinis ejus, ecquid VerO P* ego ſtabilio 5. per (verba iſta:) trium cubitorum (ſit) altitudo? (nem- ) à labio circuitus 6. & ſursùm versùs. Verſ. 2. Ex ipſo 7. erunt vor- 1, 14 eſt: R. Jehuda intelligit & exponit verbe iſta Sctipturæ, prout jacent, ſecundum verba textus, uti illa ſonant, nempè, quòd altare ha- bueeit tres cubitos in altitudine, cui ſententiæ vi- dentur accedere etiam Junii ac Tremellii notæ b. loc. quas vide ſis., confer. & infrà verſ. 5. h. cap. n. 70. ac n. 72. & D. Wagealeil. Sot. p. 107 1. vide & tractat. Talmud. Zevachim. fol. 59. b. ſicuti allegatur ad marginem in nov WDoTI h. loc. confer. & autor tractatus Galli- ci, qui inſcribitur: Hiſtoire du Culte L evit. Part. 2. cap. 4: Pag. 244. & ſeq. edit. Amſtel. . 2. Confer. infrà verſ. 5. h. cap. n. 70. & n. 72. vi- de & not. in ar Peh. loc. ac Jalkut Part. 1. fol. 102. Col. 2. med. it. Sevachim, fol. 60. a. & fol. 62. a. 3. Quod fuit altare aureum ſive altare ſuffitus, de quo infrà Exod. cap. 30. v. 1. & ſeqq. & c. 37. v. 25. dicitur autem hic 'ae i, e. interius (al- Gorum, de quo vide Exod. dict. c. 30. v. 6. con fer, & infrà verſ. 3. . Cap. n. 3 1. 4. Id eſt: duplo major; eſt autem hic ν re i. e. argumentum 4 comparatis (vide not. in Wm TW'h. loc. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 9. a princ.) ut ſenſus ſit: ſicuti deal- tari tbymiamatis dicitur, quod debeat habere cu- bitum longitudinis & cubitum latitudinis i. e. quadrangulum, ac duos cubitos in altitudinem, (prout infrà Exod. c. 3 0. v. 2. habetut, )atq;ita alti- tudo ſuperat duplo longiudinem; ita & altare iſtud æneum, quod etiam debet eſſe quadratum quod quinq; cubitos habet in longitudine ac to- tare,) quia ponebatur ante velum Sancti San- tidem in latitudine, debet quoad altitudinem ſu- perare duplò longitudinem, quocirca altitudo e- jus, j-uxtà mentem R. ſoſæ erit decem cubitorum, ſicuti infrà v. 5. , c. habetur, ubi vide not. n. 71. dicitur enim hic in textu ſacro, quòd altare d⸗o- beat eſſe quadratum, 5. Id eſt: quidnam aſſerere ac ſtabilire volo ? quænam mea eſt ſententia ? confer. infra verſ. 5. h. cap. n. 43. & Lightfoot in Luc. c. 12. v. 49. Pp. 82 3. edit. Lipſienſ. verba autem iſta loquitur Commentator noſter ex mente R. Joſæ, vide infrà dict. verſ. 5. h. cap. n. 42. 6. Sive ambitus altaris, Hebr. aamnb, de quo pau- I0 poſt ad verſ. 5. h. cap. plura, tota igitur alti- tudo huſus altaris exterioris ſive ænei juxtâ men- tem R. Joſe fuit decem cubitorum, (ſicuti & in- fra dict. v. 5. , cap. n. 7 I. dicitur,) atque huic R. Joſe ſententiæ, quam & autor noſter hic ap- probare videtur, quodam modo acce dit P. Fa- gius in not. ad Paraphr. Chald. . loc. confer. & infra alleg. v. 5. n. 70. & n. 7 1. it. n. 72. vi- de & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 9. a. princ. ubi prolixior habetur expoſitio ſententiæz R. Joſe, confer. not. ad Ezech. c. 43.v. 13.num. 2 2. 7. Nempè: altari, fiant cornua ejus, idque opere continenti ſive cohærenti ſine ulla divulſione aut ſeparatione eaque cornua cohæreant altari, ſur- ſùm verſus ineurvata, ut animalia ſacriicanda dàad illa ligari poſſent, vide Pſalm. I18 v. 27. con- fer. & ſunii ac Tremellii not. h. loc. & luprà 5 V. 3 1. 1 „ Exod. c. 2 5. v. 1 8. n. 49. & eod. c. 2 . fonis oehullle⸗ d. en I. CAb. XXVII. CA 4] fhri vojciumur) in eo⸗ — vo⸗ . ionesin lingia l I Uamn ſtabiliar &es e Kkecilti ut tacica ie. tadices agentem co:) Eomnem pro ſtud: — Dd⸗ ilo oca:) gueiſte poſtetiot gvelinillo loco:) tein ejus habetur in ger ic etam in lo lum; 11, its Hie qu⸗ us, lingui fetnat — — 8. Led opere coharenti it. Moin klii cr . Qenadmocinn lis cornua iſtz, Prout nun 9, Ficuti Elai,ca). 45 1. 10, Ideſt: pelyium iy⸗ ſicge Puxtott. Lex Tal II. Kire: tollat & auter⸗ ingiir ſigniſienionen tor, nam verbum "nd kfiam nolat: jepuone 11. Veluti Pfalm, 50, ⸗ dign 13. Moht Hiob cin d 14, Hebr. i, e, n ſie etdi, nempe in l am. 15. Fieuti Hiob, e, 1.) Haln. 12, .7. ibigue amvel cap, 17, . 39. 7 0. 17. V (4b yy —A CAP. XXVII. EXODI. 661 cornua ejus] (Nempe) non faciat (cornua) illa (artifex) ſeparata eaque conjungat al- tari. 38. Eod. verſ. 2. Et operies illudære] (Hoc factum eſt) ad expiandam duritiem frontis (populi Iſralitici.) nam dicitur: & frons tua eſt ænea. 9. Verſ. 3. Lebetes gu) ebe . cjus] (QN) fabricabantur) ad inſtar N ). 10. Eod. verſ. 3. Ad excipiendor ci- elt: rekenur ni, neres ejus] (Iſtud: ſignificat) ad removendos cineres ejus (ſcil. altaris, ut illi (altari, 3, dd ! Projiciantur) in eos (lebetes,) & hoc eſt, quod (hic) interpretatus eſt Onkelos: telpectt long. pbp BOPi. e. ad colligendum cinerem ejus in illos (lebetes,) ſunt enim di- ni eus, eegic ctiones in lingua Hebraica, (ubi) vox una ſignificationem ſuam mutat, ita, ut rem a- Altitudo! (nen⸗ liquam ſtabiliat & eandem removeat, 11. veluti (habetur in illo loco:) Ri. Er ih . e E. & feciſti, ut radicaret radices ſuas, 12, item (alio in loco:) ſtultum (vidi) D dv. i. c. radices agentem; 13. contrarium 14. verò ejus (ſignificationis habetur in illo lo- K co:) & omnem Proventum meum νN1. e. eradicabit, 15. ſimile huic eſt & i- artſtut. ſtud: — DVNi. e. in ramis ejus fructiferæ; 16. aſt contrarium ejus (habetur in itcaenthionm, illo loco:) — âä i. e. diſcerpturus ramos ejus, 17. item (in illo loco:) tubinikenon n. atque iſte poſterior * Dx, exoſſavit illum, 18. i. e. confregit oſſa ejus, 19. ſic quo- o, d ede (que (in illo loco:) οσ. e. & lapidarunt eum lapidibus; zo0. contrarium au- tem ejus (habetur in illo loco:) pd elapidate à lapidibus, 21. i. e. amovete la i- des, ſic etiam (in illo loco:) & firmavit illam (vineam) NRipdvi. e. &ũ elapidavit il- lam; 2¹2, ita hic quoque (accipitur verbum:) i. e. ad removendum cinerem ejus, linguâ vernaculâ: à deſcendrer. * Eod. verſ.- 3. Et palas ejus] (Dictio 1 ſtabiire 0n conlet inkia reil. 3. 1n Luc, c, 12 1,49. altemiſts logitr ente . ſole, ile 41. 8 *²) br, and 1e anod. . . Uura, tota igitut li⸗ 2. Sed opere cohærenti ex maſſa ſolida deducat ubi vide Raſchi noſtri notas, num. 34. conter. & ſregneiiutsmen. cornua iſta, prout num. antec. 7. dicdtum eſt. not. ad Zachar. c. 11. V. 13. n. 39. torum, (ſcltin. 9. Sicuti Eſai. cap. 48. v. 4, habetur. * Hebr. N. 1, iſta, ut & ſequentia, usque ad? Gicitur,) atque inlie Autor nolter hica. modo acce it b. aN. hald.h, loc: contel. 1n. 7hit. n, 71. i. ud, pat, 1. 0,9,4, enpoſtio ſemenie chc,43,7. I; n, Uaejus, idque opete E Ala diuſſone t heteant sltari, ſür- cimalia lactibcand 4 lm.. 119 V, 7 0l . not ,. lor, 8 ln. 1o. Id eſt: pelvium ſive ahenorum, de qua vocte Wmi. e. ſic quoque ρπbabſunt 4 MStoz. vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 994. 18. Uti Jerem. c. 50. v. 17. habetur, ubi vide Ra- 1II. Sive: tollat & auferat atque contrariam ejus ſchi not. induat ſignifieationem, ita hic vrib interpre- 19. Contraria illius verbi Svy ſigniſicatio, (aem- tor, nam verbum "nb jnter alias ſignificationes pè, quod ſignificet: roborari, invaleſcere, ) ha- etiam notat: repugnare, contrariari. betur in Pſalm. 10 5. v. 24. quod exemplum vi- 12. Veluti Pſalm. 80. verſ. 10. habetur, ubi vid. detur Per errorem deſcribentium vel typotheta- Sign. * rum hic omiſſum eſſe. 13. Proùt Hiob. cap. 5. “ 3. habetur. 20. Proht 1. Reg. c. 2 1. v. 13. habetur, confer. & 14. Hebr. 97 i, e. mutatio ejus ,ſcil. dictionis Eſai. c. 5. v. 2. ibique Raſchi not. ſive verbi, nempè in ſignificationem contrari ʒ21. Quemadmodum Eſai. c. 62. v. 10. habetur. am. 22. Id eſt: lapides ex illa amovit, ſicuti Elai. c, F. 15. Sicuti Hiob. c. 3I. V. 12. habetur, confer. 6. v. 2. hahetur, ubi vide not. n. 5. Pſalm. 52. v. 7. ibique Raſchi not. it. not. ad 1. Sie exprimo hice: wwsgw Re, in MSto. r. legi Samuel. cap. 17. v. 39. num. 29. è 5 2 1c 6,zl. 1X6. Prout Eſai. cap. 17. v. 6, habetur. rür: PHWa&, in MSto 2. omiſſa eſt dictio iſta e00. 01 , Zl ⸗ 1 hab Gallica. l. 17. Quemadmodum Elai. c, 10, v. 3 3. habetur, 662 EKODI. tur cinis; facta autem erant ad inſtar operculi ollæ ex ære fuſili tenui, eni manubri um fuit, linguâ vernacolâ: vodil. 24. Eod. verſ. 3. Cmteras 25. cius] Ut accipia- tur in illis ſanguis victimarum. Eod. verſ. 3. Et fuſeinulas ejus] AP erant * factæ,) tanquam unci recurvi, qui carni im pingebantur eique infigebantur † & per il⸗ Ias vertebantur 26, carbones ſtruis (ligneæ,) ut eò citius arderent, linguà vernacu- 14: croſins 27. & linguàâ ſapientum (Kabbinorum dicuntur ) Heg. 28. Eod verl. 3. Et receptacula 29. ejus]) (Nam) receptaculum 30. illis erat gu6 carb nes auferebantur ab altari (exteriori,) ut illi ponerentur ſuprà altare laterlu⸗ 31 dadd⸗ lendum & propter R Ni. e. acceptionem (ſive apprehenſionem) eorum vocala- ſunt Hi. e. receptacula, veluti (eadem ſignificatio habetur in illo loco:) Ninm 23. Sic in verſione Latina, quæ in opere Regio ex editione Plantiniana;, cura Ar. Montani prodiit, habetur, ſed autor Vulgatæ tranſtulit: forcipes, confer. Numer. c. 4. V. 14. H. 25. & Num. e. 2 1. V. 1 2. D. G7. 24. Sive: bodil, Germanic? Wedel / ſic reddere posſis: h, ſicuti in exemplari Hebræo, quô ulus ſum, legitur: in editione rr PD' ut & n Bibliis Buxtorf. hic habetur: byy,led dictio ia ibidem corrupta eſt, rectiùs in iisdem Bi- pliis Numer. c. 4. V. 14. legitur: hd, Italis di- citur: il badile & paletta da fuoco, Hiſpanis: badil de fuego;, hodiernis Gallis: pelle 4 feu, nonnalli pro: palas, Lefſterunt: ſeopas, uti P. Fagius ad Paraphr. Chald. b. loc, notavit, con- fer. Numer. dict. cap. 4. V. I. H. 26. &– D Num. † c. 21. V. 12. n. 67. ut & not. ad I. Reg. c. 7. v. 45. num. 119. in MSto 2, omilſſa eſ dictio iſta⸗ Gallica, ſeu potins Germanics 25. Sic juxte mentem autoris noſtri cum Junio ac Tremellio alii sque vertere volni Hebræam vo- cem: Pryn LXX. tranſulerunt: a, Gi gorg, phiales ejus, in Vulgata vet ſione Latina dictio iſia eſt omiſſa- vel ab hodierno Gallorum uſu loquendi remo. tam eſſe puto, abeſt autem vox iſta 4 MSto : 29. Id eſt: uncini, tridentes, ſic & Largum On keloſi hic habet nrne, quam vocem p. Fagi- us aliique interpretes vertetunt: fuſcinulas ejus confer. Numer: C. 4. v. 14. h. 24. & Buxteif. Lex. Talm. fol. 19 30. . 29. Hebr. rhprm, quam dictionem no nn ulli ve terunt: churibula, ſic ferè LEX. rgsior . 75, (uti hic babet Romana editio, es thu ribulum (vel acerram) ejus; Complutenlſis ha- bet: zà ritier Auzg; alii tranitulerunt: forci- 5* bet: conter. Exod. c. 2 5. v. 3 8. ibique 171. & n. 174. it. S. Tei dan, 1 . karel. 57. al. 77, fol. m. 387. editionis Græcæ Baſil. 1544. ubi voces Hebræx „quæ hoc verl. 3 ha- ventur, adquctæ ſunt, ſedg mendoſa, at ut . earundem etiam explicatio ibidem habettin. , receptionis, concavitatem, qua aliquid capitur K Hebr. 1. e. ſtæ: (ſcil. fuſceinulæ ſie dictio iſta I ont eonfer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. iIn MSto 1. præmiſſa eſt voci: i-e. tanquàm. il 3 in Karaphr. Chald. h. loc. vide- Hebr. parin dudomiſſum eſt in MSto? 1 lud tranſtulifſe: Vas patens, confer. & in- b. fin. exponitur nn, quòd fuętit inſtrumen tum, què membra victimatum vertebantur. 22— — DS CAP. XXVII. ) juxtà Targum ejus (ſignificat:) . i. e. batilla, 23, quibus amove- dquod hie in vulgatis editionibus, ut & in M St 0 1 habetur; ſed dictionem iſtam vel corruptam pes eus, prout Junii ac Tremellii verſio hic ha- 30, SiK verta hie 7lao Dn i. e, domum ſive locum 31. Id eit: altate ſuffius, de quo vide ſuped verl. Il. — r— . i, e,40 cpiendum colic le guogbel inſinu ſuo 1. ſunt,) pto: 70 39) lgniſcatſ zutetniſtuc)fickun te; iltius autenm ter Liciez ei clalichlanm P lgliſcet:) tnr 39 —.,Kcti⸗ pormd, 30 (nbi guicgnic tetendum. temittud üinilimoee Kinſellis 40, ligne 1e us luts)adch ———— 31. Nide Eſai c,30. . 3 . m. 171. 33. Sieniirorerb ez,. 34. Conlet. Exod c. 14 ,h, (ſcutiin hodien hetut,) ſigentur lepi ea raz i.e. & 0mm . cap. n. 107, no 1. Chrdeus gnogte i, e clidrum, conlet. ſetlig, b. (a. d 63. 5 zic erplimere olls lepitur, Vulgatz editi em ell. 36, Nam in texiu ſacioh noſ do cdm, juxt⸗ noſtri, ordo vetborun n) abyb orn d pele retis, 37. Siver cifchitum, ton chim, ſol. 3. 2, ke Vid 8& qur inſts ad e polataſunt; abell zute 1.hoc quidem oco. 30. HMekt: omnis (ani⸗ 4n. Wn. guibus zmore⸗ lulchi manubr;, u] Uarcni M ernt antur Eeril. lingeis vemnacn⸗ rat,gub catbonez Kilg 31, ad ado⸗ eorum VOCat 0 loco.) Rden 4 ddete pollsyvf, nibith in Mto illam Velconuptam uln logtencileno. hpor iſtt4 MSion. 8,lc & Latgum 0n. Nuam votem b. agi iunt: fulclgnes eus .h. 14. Bunolt. 4 konem tonnulirer. IXN i titrus⸗ eilio,) i, e, ihu. 6; Complutenſizha. tranſtalerunt: korci⸗ eweiſi etſiohicla. V 39r ibigne not n piphan, lb. 3. Hatel. itionis Grecz haſil. qux hoc ver 3, M . Tmencoſa, uputo, ibicem habetat, „domum ſine locum , ga aliquicd aittt Kott. Cex. Toln fol. Chald. /. lor dice. Patens, tOn en in. eguo itefuſti et. 25. Chaldæus quoque interpres hic vertit: Ab nnn n cüů/m, juxta mentem Commentatoris 38. Id eſt: omnia (animalia) mactant; eſt au⸗ — — i. c. ad capiendum ignem è foco, 32., (ubi —) ſignificat acceptionem ignis è lo- co ſuo, ſic quoque (ſumitur in illo loco:) NrP i. e. num accipiet aliquis ignem- in ſinu ſuo? 33. Eod. verſ. 3. Omnis vaſa jus] (Verba: 2 — ſunt,) pro: G) — i. e. omnia vaſa ejus. 34. 2P) ſignificat 1) i. e. cribrum, 35. O' hic poſita Verſ. 4. Craticulam] (Dictio quod vocant (linguâù Gallicâà:) crible; *erat (autem iſtud) factum altari tanquam veſtimentum, habens foramina multa, ſicuti re- te; iſtius autem textus (ordo) eſt inverſus 36. atque hæc ejus eſt interpretatio: & facies ei craticulam æneam opere retis. Verſ. 5. (Sub) amlitu alraris (Dictio 29) ſignificat:) 2 Wi. e. ambitum, 37. omnis res, quæ circumcircà ambit, dici- tur 20 , ſicuti docent (magiſtri noſtri in capite Talmudico, quod incipit .) — 5 PDrNE, 38. (ubi ſic habetur:) iſtæ ſunt maſſæ 39. vaſorum ligneorum, (nempè: quicquid terendum 22 ) i. e. & circumeundum (ſive perforandum,) eſt; fit au- tem iſtud ſimili modo, quo faciunt exciſiones rotundas in aſſeribus laterum arcarum & in ſellis 40. ligneis, ſic etiam altari fecit (artifex) exciſionem circumcircà *in late- = re ejus (altaris) ad decorem, idque (fecit artifex eo in loco,) ubi tres cubiti 41. altitu- dinis . „* 3 8. n. 171. 33: Dicuti Proverh. cap. 6. V. 27. habetur. 34. Confer. Exod. c. 14. Vv. 2 . n. 9 5. L. XX. pro: 52. Vide Eſai. c. 30. Vv. 14. confer. Exod. c. 25. v. 2h, (ſicuti in hodierno eodice Maſorethico ha- betur,) videntur legiſſe: 72), unde verterunt, . . — M . xæl a*τ†h i. e. & omnia, confer. in fra verſ. 19. p. cap. n. 107. & not, in mos rw h. loc. 1. e. cribrum, conſer. verſ. ſeq. 5§. n. 5 1. & inft⸗ verl. 9. h. cap. n. 8 3. & EXOd. c. 3 I. v. I0. n. 9. . „% * Sic ex primere poſſis havp, uti in utroque MSto . legitur, Vulgatæ editioneshabent vnvwp res ea dem eſt. 36. Nam in textu ſacro hic ita legitur: awypad noſtri, ordo verborum iſte eſſe debeat, nempè: ro WPeyD HW nd i. e. craticulam æneam Opere retis. . . 37. Sive: circuitum, confer. hic tract. Talm. Seva- chim, fol. 53. 2. S& fol. 62. a. b. it. fol. 119. b. vid. & quæ infra ad Exod. c, 29. v. 16. n. 34. notata ſunt; abeſt autem dicio iſta amnb à MStoD I. hoc quidem loco. . tem iſtud caput primum tractat. Talmud. Chul- lin. 39. Sive: rudes & informes materiæ, quæ non- dum elaboratæ ſunt, Hebr. à, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 441. & ſeq. S=ð 40. Sive: ſcabellis, Hebr. op vide Ejusd. Bux- torf, Lex. Talm, fol. 1 529. *In notis Raſchianis editionis nnm mnpw hic ad- ditur: èe dn enn i. e. & fuit latitude ejus cubitus, confer. infra Sign. ** . verſ, abeſt autem dictio iſta ab i: e. circumcirca, à Msto I. 4I. Hinc P. Fagius in notis ad ParaphraſinChald. h. loc. ſcribit, ab ambitu iſto eminuiſſe altare ad. huc tribus cubitis, & quando Scriptura dicit, al- tare in altitudinem habuiſle tres cubitos, id jux- 12 Hebræos intelligendum eſſe ab ambitu y alio- quin ad ambitum ipſum ſacerdotes aſcendebant, licèt non per gradus, unde colligitur, inquit Pa- gius, altare ma jorem habuiſie altitudinem, quàm trium eubitorum, in notis Raſchianis editionis a r hic ſcribitur, quòd pro: v i, e, tres (cubiti) in quodam codice legatur: VV.i. e. ſex (cubiti,) ſic etiam in utroque MSto habe- tur V⅜̈j, e, ſex. . OoOO 2 664 LA. XXVII. dinis ipſius (altaris) deſinebant, (& hoc) juxtà verba ejus, qui dicit: 42. en quid ego Kabilio 43. (per verba iſta:) trium cubitorum (ſit) altitudo (altaris iſtius, nimirum) à labio circuitus & ſursùm versus; ambitus autem iſte ad inceſſum (ſeu ambulatio- nem) ſacerdotum, non fuit altari æneo, niſi ſuper capite (ſive extremitate) ejus intrà cornua ejus, atque ita diſcimus (in tractatu Talmudico, qui agit de) Sacrificiis, 44. (i- bi ſic habetur:) ubinam iſte eſt 4. ambitus? (nempeè:) inter cornu & cornu** (alta- ris) intrà illa (cornua) fuit eubitus, ad inceſfum (ſeu ambulationem) pedum ſacerdo- tum, duo iſti cubiti, 46. dicti ſunt 22 i. e, ambitus, 47. & accuratè ibidem 4⁸. id conſideravimus, textus etiam, (ubi dicitur:) ſub ambitu ejus (altaris) & infernè 49. docet nos, quòd ambitus S. fuerit in latere ejus (altaris) & quod veſtimentum (ſeu ambitus) cribri 51. ſub illo (extiterit;) ſolutio autem reſpondentis ad objectionem (eſt iſta, nempè:) duo fuerunt ()22 i. e, ambitus,) unus ad decorem & alter pro ſacerdotibus, ne illi ſeſe implicarent, 52. is, qui in latere extitit, fuit ad decorem & infra 42. Is, qui hæc dixit, fuit R. Joſe, de quo ſuprè verſ. 16 h. cap. n. 2. & dict. verſ. 1. h. cap. n. 5. in notis Raſchianis editionis pon n polt: en i. e ejus, qui dicit, iſta funt addita: en ee en. j. e. altitudo ejus (fuit) dupla (vel duplicata) ratione longitudinis ejus, en quid ego &c. quæ lectio altera illa planior eſt. 4¾. Wide ſuprà dict. verſ. 1. h. cape n. 5. 44. Eſt is liber primus Sectionis ſive partis quin- t& operis Talmudici, agens de ſaçrificiis, quæ, qualia, quo tempore &c.illa offerti debeant, con- fer. infra h., verſ. 5. n. 77. . 45. Confer., hie Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1092. aX jd eſt: inter unumquodque cornu, in notis Ra- ſchianis editionis aon noe hie additur: 5*6α DN aH i. e. & fuit latitudo (ejus) cubitus, vide ſupra Sign. * b. verſ. & num. ſeq. 46. 46. Nempè de quibus paulò antè dictum eſt, in —D-enm h, loc. 47. In notis ad librum Precum Jud, part. 2. p. 229. a. prine. ex Bartenora adducitur, quod aamb fuerit Damn yepen i, e. pars me- dia altaris à fundamento ad partem ſuperiorem; † dici autem aald, quoniam in fundamento alta- gis defuerit cornu unum (nempè: quartum,) tria enim cornua (altaris) fuiſſe in portione (hæreditaria) Benjaminis; unum autem in por- aione judæ, & quòd propterea non fecerint fun- tientem ſpectante; ſed vacuum fuerit (iſtud fundamentum) ad indicandum, quòd illud in portione Judæ eſſet ſirum 5h non vero in portione Benjamitica & quod proptereà dicatur pars illa AnP i. e. G cingeret omnia cornua (alraris) nec quidquam ei defuerit, ſecus ac in fundamen- to altaris, (ubi cornu unum defuit, ſicuti jam ſuprà dictum eſt,) Hebiæa vide sis ibidem, con- fer. & Gur Arjeh fol. 122. col. 2. princ. & Light- ſienſ. confer. & Levit. cap. 1. v. 5. n. 67. & n. 71. crifitiis, de quo num. antec. 44. mi ſeptimi. gendum eſt; non verò aa, proùht in exempla- ri Hebræo, quo uſus ſum, vitiosè habetur. poſt n. 53. 52. Vel: impedirent, ſcilicèt inter eundum & mini- ſtrandum, ſic Heb æum nv, quando pun- ctum in cornu ſiniſtro literæ Schin poſitum eſt, Raſchi not. in utroque MSto pro: Mu legi- tum, ſic etiam in Sevachim f. 62. I. a. reperitur, damentum inillo cornu meridionali, versus o- alleg. Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 25322 4 8. Nempè: in dicto tractatu Talmudico de ſa- ,note i. kormam, ſimiliud 49. Sic legitur in hoc verſu 5. iſtius capitis vigeſi- hic verto, confet. Thren. cap. 4. Vv. 14. ibique tur: rWe i. e. lapfarent ſcil, pedes ſacerdo- media altaris aa'b, quoniam illa circumdaret foot. Centur. Chorogr. cap. 2 1. p. 43. edit. Lip. 50. Hebr. ane,, ſic enim juxta Biblia Buxtorf, le- textu ut & in notis Sign.* confer. not. in mpV 51. Confer. verſ. antec. 4. h. cap. n. 35. & pauld a Puin ((Lentur. Chorogripb . WI. uge al Gimmidium men ſcetetiuter li loco lecetunt Atar clivulusauteln, 59. epleennt; (achen tefteumn fäcies wuiht nempe) in clirule guod fuerit ei altr 6, elthocipſumal liclſtaelite alri earatusab altariplet tingebant que ad⸗ — . 1. Vel: zmbitit iluc .antec. 51, hNe un ante 64. Corfer, infia hMod. LDerit, (,17. V 32 que Aimidiumn 1 (iamis eitioni WN en le. qvoc etibtun fieit 1 drihtitudo fuert cubi 5f. Vide Leiit, th. 1. 3t. lch. ri) , Hierololymitanum, . 215, 9 n. 29, not co: kelyge) in btto iut Nnn i e, cingul 88. Hebt. Nn v, dS n. 67. Malm, 1. (Conler & not a0 libn . a. Pkinc. 5 P. 139 enl.& ſalkun ban. 1. Sh. De hoc clirulovige! n.126, 8 inft Exod, lerit.e. 1. venl. 16. n, . lri tuprd xod, c,1 61. Vige Lxod, dichc,2 lewit, 06. . 3. h, 1 br. da), in Möt —Ammn CAP. XXII. EExXxODI 66 ienſlle infraà illud laltare) fuit indumentum cribri; 53. latitudo autem ejus ſeſe extendebat umiim usque ad dimidium altaris, 54. idque fuit ſignum dimidii altitudinis ejus, ut diſcri- ſe undelid. 1 men faceret inter ſanguinem ſuperiorem & ſanguinem inferiorem; 55. illius autem Cenatſeſuinni loco fecerunt altari templi 56. ſiguram 57. fili rubri 58. in medio ejus (altaris:) deiſtcid ii clivulus autem, 59. per quem aſcendebant (ſacerdotes,) etiamſi is in hoc textu non- 1 cornntn lt. explicetur; (tamen) jam anteà audivimus in Sectione illa, (cujus verba ſunt:) altare Dpedumſaceh. terreum facies mihi, 6o. non aſcendes per gradus, 61. i. e. non facies ei gradus. rntd icen 4 (nempè) in clivulo ejus; ſed clivulus * ſit lævis, 62. diſcimus (itaque exinde,) tie) Kinkernd 49 quòd fuerit ei (altari) clivulus, ſic diſcimus in Mechilta; 63. altare autem terreum eſtinentum len 61. eſt hoc ipſum altare æneum, cujus concavum implebant terràâ 65. in loco, ubi il.- d Cbjegionem li (Iſraelitæ) caſtra collocaverant; é66. clivulus verò erat in meridie altaris, 67. ſe- Dren alter o. paratus ab altari plenâ (latitudine) fili capillorum, 68. & pedes ejusdem (clivuli) Per- ditad ecotenn & tingebant usque ad cubitum (unum) propè tapetes ocellatos 69. atrii, quod erat in⸗ ind OWW Oooo 2 me- — — vacnum fueri iſtcd Ndum, qudd ild in non veſdin por ione tetei dicatus pars illa iam ila icumdaret nia cornu (ARans) echs 1c in tundswen⸗ Im Cefuit, ſeuti am vige dis bicdem, con. l.1. prine, lignt. 11. P. 43, ebit. i. e le n 67,n iu Talmudico de ſi⸗ 44, aZibli, Dugort le⸗ .n. 67. & Pſalm. 3 7. V. I 5F. ibique Raſchi no:. prottinerenl l & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. tione habetut. è” a. princ. & p. 139. a. med., it. Lighifoot. cepen 35,8 n H Centur. Chorograph. cap. 34. n. 67. e lit. Lipſi . enl. & alkut Part. I. fol. 102, col. 2. fin. eundum i · De hoc clivulo vide ſuprà Exod. c. 20. v. 26. vn, quandog. Sen 126. & infta Exod. cap. 29. v. 16. n. 3 2. G 2 dclin holtum l, Eevit. C. I. verſ. 16. n. 107. 1, 4,. 14 bigte 60. Uti fuprà Exod. c. 20. v. 24. habetur. . 1o ro: legi⸗ 81. Vide Exod. dict. c. 20. v. 2 6. n. 12 6. conſer. ſil dele tel. . Levit. c. 6. v. 3. n. 15. ”ÿM 6n, La teſe , „Hebr. wan, in MSto 2. legitur: ann j. e, in Kl.ſzun. illius capititigeſſt. ⸗ 3 Vel: ambivit illud (altare ſcil,) cribrum vide num. antec. 5 1. H. verſ. . 54. Confer. infra Exod. cap. 29. verſ. 15. n. 31. SE Levit. c. 27. V. 32. n. 90. poſt verba iſta: usque ad dimidium altaris, additur in notis Ra- ſchianis editionis San n,, nempè,: NunN n ar aene i. e. deprehenditur (itaque) quod eribrurn fuerit latum cubito, vel, quod cri- pri latitudo fuerit cubitus, confer. n, 6 2. H. verſ. 55. Vide l. evit. cap. I. verſ. 5. ibi que not. n. 67. 56. Hebr. niy tMn, ſic vocant judæi templum 8. notata ſunt c. 2 5, V. 9. n. 2 §. Hotata ſunt. 57. Förznam ſimilitudinem, Hebr. Hma à Græ- co: Nelvue, in utroque MSto pro rmo legi- tur HreRi. e, cingulum ſeu cinctura. 58. Hebr. Nooe Pi, de quo vide Levit. c. I. V. ierololymitanum, vide, quæ ſuprà ad ExOd. clivulo, ut ſenſus ſit juxta hanc lectionem: ſed in clivulo ſcil. aſcendes. 62. Hebr. pn, quæ dictio hic opponitur inciſo, quodque habet gradus, vid. Exod. c. 20. v. 26. n. 127. confer. & z. Paralipom. c. 9. v. 19. & infràâ Exod. c. 29. v. 16. n. 3 2. poſſes eliam pyI vertere tanquam verbum, ut ſigniſicet. diviſit, nempè clivulus iſte diviſit ſeu mediam partem altaris fecit, confer. quæ num. 47. & n. 54. h. verſ. notata ſunt. Eſt is Commentarius in Exodum antiquus, magnæ apud Judæos celebritatis & autoritatis, de quo vide me ne S Buxtorf. Biblioth. KRabbin. 64. De quo ſuprà Exod. cap. 20. V. 24. 65. Vide Exod. dict. c. 20. v. 24. n. 96. ubi ea⸗ dem, quæ hic, habetur explicatio, confer. & not. in e b b. 1o. 66. Vel: ubi commorabantur ac 63 quaſi hoſpita- bamur, nam de loco ad locum proficiisebantup caſraque metabantur nec fixam hbebantſedem. 67. Contfer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 9. 2, princ. bS&, Hebr. Ayv ue1 NbHi. e. quanta eſt latitu- do fili, quòô capilli nectuntur, German. Ein gan⸗ tes Haar⸗Band breit / conker. intr. H. v. 5. n. 265. II. Levit. c. 20. v. 25. R. 50. vide & Bux- torf. Lex. Talm. fol. 71. 69. De quibus inftà verſ. 9. . cap. 666 — EXODI. X ſum ejus literalem, (nempè, quòd fuerit) altitudo ejus trium cubitorum, 73. non ex- titit longitudo clivuli, niſi decem cubitorum, 74. ſic inveni in Miſchna, (ubi agitur- de) quadraginta novem menſuris; 75. iſtud verò, quòd (ſcilicèt clivulus) ille ſepara- tus fuerit ab altari plena (latitudine) fili capillorum, 76. de quo in tractatu TLalmu- dico, (qui agit) de ſacrificiis, 77. diſcimus ex textu ſacro. Verf. 7. In annulos (Nem- pe:) in quatuor annulos, qui facti erant in craticula. 78. Verſ. 8. Cærum ex mabulis (Hebræa: N Q translata ſunt) juxtà Targum ejus: n b i. e. con- cavum tabulatum, (nimirùm) tabulæ ex lignis Schittim (ſint) ab omni latere; conca- vum autem (ſit) in medio nec ſit totum (altare) ex uno ligno, cujus craſſitudo ſit quinque cubitorum ſuper quinque cubitos, 79. veluti incus. 80. Verſ. 9. TZapgetes ocellator] Hi facti erant," tanquàm funes nautici, &1. pleni foraminibus, opere con- tortô, 82, non opere textili, ac Targum ejus eſt: 0, ſicuti juxtà Targum (di- ctio:) 32 exponitur Chaldaicè: πDi. e. cribrum, 83. quoniam illi (tapetes ocellati) erant pleni foraminibus, ad inſtar cribri. Eod. verſ. 9. Aa latus unum] O- mnis plaga 84. dicitur (in Scriptura:) i. e, latus (ſive angulus.) Verl. 10. Et columnæz ejus viginti] (Videlicèt) quinque cubitorum (ſpatium) erat inter unam- quam- 70. ls fuit R. Joſe, de quo ſuprà verſ. I. H. cap. n. 2. . 71. Qonfer. ſupra dict. verſ. 1. H. cap. n. 1. & n. 72, Is fuit R. Jehuda, de quo ſupraà dict. vert. 1. 73. Prout habetur alleg. verſ. I. H. cap. 74. Confer. quæ ad Levit. c. 2. vVerſ. 2. n. 14. nO. tata ſunt. ’J . . 75. Hebr. rn, eſt is liber decimus partis quintæ operis Talmudici, tractans de menſuris ac di- menlionibus, confer. cap. præced. 26. V. 5: 76. De quo ſuprà h. verſ. 5. n. 6 8. dictum eſt. 77. Confer. quæ de hoc tractatu (ſuprà n. 44. h. verſ. 5. notata ſunt, vide & infra Exod. cap. 29. Vv. 16. n. 33. 78. De qua ſuprà verſ. 4. h. cap. conſer. hic tract. Talm. Joma, fol. 72. b. & Bava batra, fol. 12.b. 79. Id eſt: cujus ſpiſſitudo ſit, quinque cubito-= rum in longitudine ae totidem in latitudiue, vi- de, quæ eap. antec. 2 6. V. 3I. n. 12 6. G dict, cap. V. 36. n. 13 9. notata ſunt, cConfer. & infrà v. — 19. h. cap. n. 102. 80. Hebr. o, confer. R. Kimchi ad Eſai. cap. 41. Verl. 7. all are itaque non ſit ex uno ligno confe- ctum, tanquam incus; ſed ſit cavum, ex tabulis compoſitum. =D * Hebr. PWwy, in MSto I. hic additur: yvndea i. e. in medio. 1. Qui contorti ſunt, confer. Michæ cap. . v. z. h. loc. vide & cap. ſeq. 2 8. V. 14. n. 92. 82. Hebr. yp Wyn, cui hic opponitur: Myn 14. n. 92. confer. & infrà Exod. c. 3 I. Vv. 10. n. 9. & he 1I. confer. not. ad Michæ. c. 7. V, 3. n. IXX Deeſt vox iſta Chaldaica in MSto 2. ſed malè. notata ſunt. 84. Slc dictionem ôâ interpreter, perinde ac P. conkfer. cap, antec. 2 6. V. 1 6. n. 76. CAXXVII. meridie, (idque) juxtà verba ejus, 70. qui dicit, quòd decem cubitorum 71. altitu- do ejus (altaris fuerit;) aſt ſecundùm verba ejus, 72. qui explicat textum juxtà ſen- ibique Raſchi not. it. P. Fag. ad Paraphr. Chald. X i. e. opus textile, vid. dict. c. ſequ. 2 8. verſi. 83. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 4. h. cap. n. 3 5. Fagius in Faraphraſi Chald. &r vertit: plagam; Cäxl. CLNNI.. Chamque columnen zneatulp baſezlenl ſiebat llasſarüier illtnm etet erpel⸗ aneuzel Ahereti mbus labium tapetn Cca vegisannulum N. caputeſus (anun columnz,Velutiilli emmacula:) onds; luc etat alttudo 9. RunpheNi Gate fuetunt columt Apetten) Lenintin in ilarum medio en ie, cinctaram, nadn norum A O Gorum (Gwe ſratort orientis ell) anteti Nautem ſigniii — 1 . Venmpe: incluſe⸗ Zquabat cvubitum, ui utconfer, qur iult tala ſunt. 86. Lalos, contot, Hebt, Buxtorf, Lex. Talm. gy. Dicteddo hie ſtrucn naberun allp õ Vel: per annulom ein yad hie venterepoſis 6., Litera ) Vau habet qodque uncum, con 114,& anl voll h . dic didionen Call onifſcsr uem: gond iuretimm Ca lit: din Ahei, 1n Utroque N ), nüis uu torum 71, Alirn. Rtertumn rt ſen⸗ kumn, 73, Minex. Eehni,ſcbiagtur, linllu)ileletta. 1n trackatu lalnn. lyannylo Cenun er alci Mie cn. Nni kiere; cong. . lns craſſtudo ſi.. etl 9. Luner inibig operetr. ilvrz Juxti largumſ. Oniam illi tpees A lan Mum 0. ulas.) Perl d, )etat intet unam⸗ (um⸗ —.— imehiad ldi,c 4l. ir er uno ligno conſe⸗ ſit eayum er abalis ieadeitur: onkn ie. er. Niche (a,.7V. 3. 9. 20 Daaphr, Chald, .,Ve 14 1,92. bic Opporitür: Cict, c, ſequ 29, 4ell. Exod, c, 31. . l0, n. in MSto. led male. 4 „ 1 tptetor, petlücese 1. S.kKnn rettitplagem, 18,n76, quamque columnam. 385. (Nen. f. zExODI. 4 667 hæc erat altitudo 90. parietis 921. atrii. ſunt HDPSN i. e. unci. 92². Eod. verſ. 10. Er baſes earum] (Nempè:) columnarum ænearum, baſes (enim) collocatæ erant ſuper terra atque columnæ illis faci ebat illas (artifex) quaſi perticas, 86. quas vocant palos, 97. illarum erat ſex palmorum & latitudo earum trium æneus ei (baſt) erat inixus in medio ejus & circa ill nibus labium tapetis ocellati & regione uniuscujusque columnæ & tica veftüs annulum ejus *uncô, qui erat in columna quique fabricatus erat veluti, 89. caput ejus (anum) erectum fuit ſursùm versùs; alterum verò caput infixum fuit. columnæ, veluti illi (ſunt unci,) quos faciunt, ut januas ſtatuant, qui vernaculà:) gonds; 89.- latitudo autem tapetis ocellati ſuſpenſa fuit infernè atquen infigebantur, longitudo (baſium) (erat palmorum;) annulus autem um (annulum) convolvebatur fu- ſuſpendebatur per- dicuntur (linguâ Eod. verſ. 10. Ilnci columnarum] (2)) Eod. verſ. 10. Et cintxturæ 93. earum] Circum- datæ fuerunt columnæ fllis argenteis circumcircà; non tamen ſcio, utrùm illa (fila- argentea) fuerint in 94. integris (ſeu totis columnis,) an verò in capitibus earum vel in illarum medio extiterint; iſtud verò ſcio, quòd (dictio:) PE i. e, cin turam, nam ita reperimus (fſcriptum) de pellice in Gibea: norum — WOPl. ²⁹5. quod Paraphraſtes Chaldæus vertit: ctorum (ſive ſtratorum.) Verſ. 13. Ad plagam anteriorem verin, Orientem] Plaga- orientis (eſt) anterior, ſignificans: 0 i. e. faciem (ſive anteriorem partemꝗ Nautem ſignificat poſteriorem partem, quocircà Oriens ſignificet AE & cum illo par aſi- — PpEH i. e., cin= dicitur p, quæ eſt Ooοο fa⸗ 95. Nempé: incluſa latäiudine columnæ, quæ æquabat cubitum, uti in not. a m habe tur, confer. quæ infrà ad verſ. 15. b. c, . 10 1. notata ſun. . 86. Palos, contos, Hebr. Pon de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2064. 27. dic reddo hic vNin, prout apud autorem no- ſtrum habetur, Gall. paux, in utroque MSto le- gitur. vp res eadem eef. * Vel: per annulum ejus, nam & ſie Hebr. † ryab hic vertere poſſis. . 98. Litera Vau habet figuram unei & ſignificat quoque uncum, confer. c. antec. 26. V. 3 1. n. 124. & paulo poſt h. v. 10. n. 9 . 39. Zic dicdionem Gallicam wM hic reddo; ſignificat autem: gond, Latin cardinem, dici= DA, Teclis, ut puto, „* tur etiam Gallicè: pivot, Ital. eardine gan- LAhero, in utroque MSto pro: “an legitur = N 90. Altitudo iſta erat quinque cubitorum, ficuti in⸗ frà v. 1 8. h. c. dicitur, ubi vide not. n. 105. 91. Sive: ſepti, Hebr. umn, de qua voce ſupra à4d Exod. c. 19. vV. 24. n. 6 3. dictum eſt. L 92. Vide, quæ pauloò ante h. verſ. 10. n. 8. nota- ta ſunt, confer. hig tract, Talm. Sanhedrin, fol. 2 2. 2. 93: Ab aliis vertitur: cælaturæ earum, quibus eti- am Vulgata conſentit y Junius ac Tremellius tranſtulerunt: faſcias, & in notis exponunt: or- bes ac veluti cingula, quibus quaſi redimitæ eranè columnæ atrii iisque tapetes alligabantur. LXX. Verterunt: za Wa Atéισ 1¹. e. & forcipes, ſicutã Latinus interpres tranſtulit, WPæaXIs Vitruvio dicuntur frontati lapideee. 94. Vel: & regione,à fronte omnium columnarum, nam & ſic 9 7y vertere poſſis, ſenſus eſt: haud ſcio, an integras ſeu totas columnas contexerint fila illa an verò e⸗rum partem. 95: Sicuti Judic. C. 19. y. 10. habetur, —– 668 „ Ex ODIl. facies (ſive anterior pars) & occidens vocatur i. e. tergum, 96. ſicuti mare- 1R dicitur Chaldaicè: —α V —D i. e., mare occidentale. 97. Eod. verſ. 13. Quinqu ginta cubiti] Iſti quinquaginta cubiti non omnes erant tecti 9⁸. à tapetibus ocellatis, quia ibidem erat oſtium; ſed quindecim cubiti tapetum ocellato- rum (erant) lateri oſtii hinc* & totidem (cubiti erant) lateri ** alteri; fuperfuit au- tem latitudo vacui oſtii inter utrumque (latus) viginti cubitorum, 99. atque hoc eſt, quod dicitur: † & oſtio atrii (facies) operimentum viginti cubitorum, 00,. vVe- lum ſcil. tegumenti?&* pro oſtio, viginti cubitorum (erit) longitudo (ejus) juxtàâ lati- tudinem oſtii. Verſ. 15. Columnæ eorum tres] Quinque cubiti erant inter unam- quamque 101, columnam, (nempè,) inter columnam, quæ erat in principio versùs meridiem, quæ ſtabat in latere meridionali versus orientem, usque ad columnam, t quæ erat ex tribus illis, quæ in oriente erant, quinque erant cubiti & ab illa usque ad ſecundam quinque erant cubiti, & à ſecunda usque ad tertiam quinque erant cubiti, eodem modo in latere ſecundo; quatuor autem columnæ erant (factæ pro) operi- mento, ecce decem columnæ ad orientem è& regione decem (columnarum) ad occi- dentem. Verſ. 17. Omners columnæ atrii circumcirca Gc.] Quoniam non expoſuit (Scriptura) uncos atque cincturas & baſes æneas, niſi (illas, quæ erant) ad Septentrio- nem * & ad meridiem; de orientali verò & occidentali (parte) non dicitur, (quòd il- lis fuerint) unci ac cincturæ & baſes æneæ, idcircò venit (S. Scriptura, Jatque docet hic longitudinem atrii versùs aquilonem atque meridiem (nempeè,) quòd ab oriente ad occidentem centum fuerint cubiti. Verfſ. 18. ét latitudo (fuit) quinquaginta n. zitorum in 102. quinquaginta] Atrium, quod in oriente erat, fuit quadratum, (nem- MM pe ) frà Exod. dict. c. 3 5. v. 17. n. 2 2. & n. 2 3. † Hebr. N“ N iſta, ut & ſequentia, usque ad: arn Pde i. e. longitudo (ejus) juxtà lati- tudinem, vel: ſieuti latitudo, abſunt ½ MSto I. 100. Proht habetur verſu 16. h. c. confer. & c an⸗- tec. 26. V. 5. n. 100. c infrà Exod. alleg. c. 3 5. vV. 17. D. 2 2. . "XX Vel: ut ſit tegumentum é regione oſtii, ut 96. Sive: poſterior pars, vide quæ ad Cap. antec. 2 6. V. 2,2. D. 79. Motata ſunt, HS 97,. Vide Deuter. c. 11. V. 24. & Targum Jonatha- nis in Josl. c. 2. v. 20. & in Zachar. c. 14. V. 8. confer. tract. Talm. Eruvin, fol. 2. b. 9 §. Vel: clauſi ſive: occultati, ſic Db hie in terpretor, confer. infrà Exod. c. 3 5. v. 17, n. 2 3. Vel: ab iſta parte, Hebr. &an, iſtud ut & ſe- quentia us que ad: road i. e. alteri (live ſecundo) contegat oſtium. jateri,) abſunt 4 MSto I. ſed malè. 101. Confer. quæ ſupra . . . . à ad v. 10. h. c. n . XX Hebr. Ra, in MSto 2. hic additum eſt: nnpa ts ſunt. 4 Z . 85. nota ¼ Hebr. py y, abſunt iſta 4MSto 1. * Hebr. Pex 7** iſta, ut & ſequentia, usque ade RNn h i. e. idcireò venit, abſunt 4 MSto z. . 102. LXX. verterunt: èä Ta, quinquaginta ad quinquaginta; lunii ac Tremellii verſio habet: quinquaginta ex omni j. e. oſtii. 99. Nam latitudo atrii atque tapetum ocellatorum erat quinquaginta cubitorum, ex his quindecim cubiti erant uni lateri ofii ac totidem alteri, qui ſimol efficiunt triginta cubitos, ſuperant igitur viginti cubiti, nimirum tantum ſpatium, quan- tum occupabat oſtium atrii vacuum, conſer. in CAP. XXVII. VI. . VV 8 Ninqweginna gofuit Uiginnl e Kente oliumneſuin Ginisettiteperitun piis)inenioribis 10 mure ipethuile . cellatos, gui in ccci⸗ ctant; laliudo aun Auoeirei) geprehet saquilonem Eme 8us occigentem; ql Ocenpabat)atkium uubirun] (Nimir. lacorum. BoG, Vert utincludantut hale⸗ Cicantut baſes ane⸗ luinnarumn) tegumen müm earum (baſium plernatuli] Qvefu naculum,) utiſunt: Gl) (Ad ſoenn napetibusoctlatiz Parte, V. Pagids inn oc, ita exponit: Iuin li inutroque latere, uadratum, ided dici laginta, coner, gu⸗ 79,notta unt, vide⸗ 1o), Id dl: guinguegi tur in longitudine 2c Ju h. antec. 102, h, & n lequ. 104, no u Talm. Eiufin, 0.,51, 1 Sennchin, omodo hot ſitin por loe 104. Vide, guc znle unn onler, Uni⸗ NVI. Acuti mare, dekant tecti 93, 8 tapetumocellat. teni; ſuperfaltan. mi 99. Atque hoc Mtrum, 1o0, e. ſoſeu)ianilri. etant inter UnaE. n prineipio venis e ad columnamt Lab illa Usge d gue etant enbii (de Pro)opeti. nnatum) adoce. iam non expoſiit nt) ad Septentno⸗ 1dicitur, goodil. 1,ſatque docet. gud ab oriene⸗ guingldhinte ⸗ adnamm (nen. ——.,.́ẽ n 21,& 1. 2 2 & ſeqnentig, egee udo (ejus) fantz lati⸗ do, ablunt, MSto 1. bh. c,conler. & c an⸗ 1 Exod. leg, e. 3ſ. e regione olli, ut 10,9, 00, ), nti⸗ 4Msto l. ſequentiz, uigue:. 4blunt 4 MSto2. erra 6r riyrtesl⸗ nquaginta; ubiiae ingusgina er omui r. — . — CAP. XXVII. EXxODI. 669 pè:) quinquaginta (cubitorum) ſuper quinquaginta, 103, nam tabernaculi longitu- do fuit triginta (cubitorum) & latitudo decem (cubitorum,) conſtituit (Moſes) in o- riente oſtium ejus in ora (ſive labio) quinquaginta (cubitorum) exteriorum lo ngitu- dinis atrii, reperitur totum iſtud (tabernaculum collocatum eſſe] in quinquaginta (cu- bitis) interioribus ac deſiit longitudo ejus in fine triginta (cubitorum,) deprehendi- tur ei (ſuperfuiſſe) ſpatium viginti cubitorum in poſteriore ejus parte inter tapetes o- cellatos, qui in occidente erant, * & inter aulæa, quæ in poſteriori tabernaculi parte- erant; latitudo autem tabernaculi erat decem cubitorum in medio latitudinis atrii, (quocircà) deprehenditur ei (ſcil. tabernaculo fuiſſe) viginti cubitorum ſpatium ver- sus aquilonem & meridiem à tapetibus ocellatis atrii ad aulæa tabernaculi, & ſic ver- sus occidentem; quinquaginta autem (cubitos) ſuper 104. quinquaginta (cubitos, occupabat) atrium anteè illud (tahernaculum.) Eod. verſ. 18. Er altitudo quinque s cubitorum] (Nimirum) altitudo parietis 105. atrii & hæc fuit latitudo tapetum ocel- latorum. Eod. verſ. 1 8. Et baſes earum (columnarum) æneæ] (Hæc dicit Scriptura, ut includantur baſes (columnarum) tegumenti, 106. ne fortè exiſtimes, quòd non- dicantur baſes æneæ (fuiſſe,) niſi columnis tapetum ocellatorum; baſes verò (co- lumnarum) tegumenti (fuiſſe) de alia ſpecie, ſic videtur mihi, quòd proptereâ hic ite- rùm earum (baſium) mentionem faciat (Scriptura.) Verſ. 19. Omnia 107. vaſaa mbernaculi] Quæ fuerunt neceſſaria ad erigendum & ad deponendum illud (taber- naculum,) uti ſunt: malleoli ad infigendum, paxilli atque columnæ. Eod. verſ. I 9. Pa- xilli] (QN fuerunt) tanquàm clavi 103. ænei, facti pro aulæis tabernaculi & pro tapetibus ocellatis atrii; ligati autem erant funibus circumcircà in extremitatibus 109. eorum, parte, P. Fagius in notis ad Paraphraſ. Chald. h. loc. ita exponit: latitudo erit per omnia æqua lis in utroque latere, erat atrium versùs orientem quadratum, ideo dicit: quinquaginta in quin- dquaginta, confer. quæ ad c. antec. 2 6. v. 31. n. 79. not ata ſunt, vide & v. . h. c. n. 79. 103. Id eſt: quinquaginta eubitos complecteba- tur in longitudi ne ac totidem in latitudine, vide, quæ n. antec. 102. hac de re ſunt notata, confe tract. Talm. Fruvin, fol. 2. b. & fol. 2 3. b. & fol. 5 8. a. it. Sevachim, fol. 59. b. à Quomodo hoc ſit intelligendum, vide in not. a D . loc. 104. Vide, quæ n. antec. 102. & n. 10 3. notata ſunt, confer. & Eruyvin, fol. 2 3. ſicuti allegatur S& n. ſequ. 104. ac not, in hon now h, loc. it. ad marginem in man rew h. loc. . 105. Confer, ſuprà v. 10. h. c. ibique not. n. 90. & n. 9 1I. 106. Confer. hæc præ aliis Gur Arjeh fol. 109. col. 3. med. 107. Hebr. 727 i, e, omnibus, ſcil. vaſis, LXX. pro 72 videntur legifſſe-⸗ 72), unde verterunt- zaj zaga &c. confer. ſuprà v. 3. h. c. . 34. 108. Hebr. aa, vectes, peſſuli, vide Buxtorf-. Lex, Talm. fol. 130I. in not. — r DW ex- ponitur, quòd vn facti ſint 'ra pna i. e. ad inſtar repagulorum ſive vectium. 109. Sive: in fimbriis eorum, ſic nνο⅓πο hic in- terpretor, confer. paulo poſt n. 11 1. b. vVe vide & Bumorf, Lex. Talm. fol, 2497. Sv79799 8 ENODI. . ð Srren eorum, ſcio, utrùm (claviiilli ſive paxilli) fuerint terræ infixi; an verò alligati atque- ſuſpenſi, ut eorum pondus degravaret extremitates 111. aulæorum, ne ſeſe ad ventum *† quòd nomen eorum (paxillorum) arguat atque oſten- moverent, & exiſtimo ego; dat, quòd fuerint terræ infixi & proptereà dicti ſint ), textus quoque iſte Scri- turæ adſtipulatur mihi, (dum dicitur: )tabernaculum, quod non diſſipabitur, cujus axillorum nullus recedet in perpetuum. 112. Verlſ. 20. Zu verò præcipe &c. purnm] (Dictio i. e. purum hic ſignificat:) ſine fæcibus, ſicuti diſcimus (ex tractatu Talmu- dico, qui agit) de oblationibus veſpertinis, i13. (ubi ſic habetur:) grana colli- Eod. verſ. 20. Contuſum] Contundebat (ali- )olivas in mortario nec molebat illas in molis, ne eſſent in eis fæces & poſtquim gunt in ſummitate olivæ & c. 114. quis eduxerat primam guttam, tunc deferebatillas ad molas & molebat iſtas; oleum au- tem ſecundum 115, erat illegitimum ad lucernam; aſt rectè adhibebatur in oblati- onibus, dicitur enim: contuſum ad lucernam; 116, non verò contuſum ad obla- tiones. nec flamma per ſeipſam . Eod. verſ. 20. Ut ardeat lucerna ſemper] Accendebat (ſacerdos lucernam,) do- 117. aſcenderet (& arderet.) Eod. verſ. 20. Semper] i. e. Singulis noéibus, (id enim hic) vocatur ) i,e. ſemper, 118, veluti tu di- 1710. Nempè aulæorum &. tapetum ocellatorum, Conter. infra Exod. c. 3 5. V. 1 8. . 2 . 1I1I. Vide, quæ paulò antè num, 109. de voce P, quæ etiam hie habetur, dicta ſunt. * Hebr. RE We, in MSto 1. hie additur pynv A i. e. Joſephus, filius R. Simeonis, iſtius äit mentio etiam ſuprà Exod. c. 15. v. 26., Sign. xXK it,infrà Exod. c. 30. V. 13. Sign. XX S 1I12. Prout habetur Eſai. c. 33. Ve 2,0. ubi vide Ralſchi not. 113. Hebr. —.a, Menachot, eſt is liber tertius partis ſive Sectionis quintæ operis Talmudici, Levit. c. 2. V. 4. n. 29. vide & nor. in Berachot, 1 confer. v. na rL h. loc. it. tract. Talm. fol. 57 a. . 2òðWUD . 114. Reperitur locus iſte in Menachot fol. 86. 2. ſicuti in Buxtorf. Lex. Lalm, fol. 48 5. habetur, confer. & not. in by. loc. ubi idem tractatus allegatur ad marginem, confer, & Me gilla, fol. 29⸗ b. & fol. 30. a. 115. Nempè, quod ad molas delatum ibique con- 1t . urſum erat, iſtud ad lucernam in tabernaculo non c. 2. V. 4. n. 2 8. è . 116. Sicuti hoc verſu 20. babetur, confer. & infrà Exod. c. 29. V. 40. e 120. ac not. in e D uſurpabatur; ſed primum illud puriſſimum, quod in mortario erat contuſum, gonfer. Levit. h. loc. — II7. Vide R. Salom. ad Numer. c. 8. v. 2, num. I. & Gur Arjeh fol. 16 9. col. 2. princ. confer. & tractat. Talmud. Schabbat, fol, 20. b. & fol. 2 1. a. prout in 'rnf Now-bp. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas, vid, & Mena- chot, fol. 9 b. b. & fol. 9 9. a. b. 119. Sive: jugiter, confer. c. ſeq. 2 8. v. 3 9. n. 184. & c, 29. V. 42: D. 133. it em Levit. c. 2 4. v. 2. D. 5. & n. 6. 2c Gur Arjeh fol. 109. col, I. circà fin. ubi ſcribitur, quod aoype e i. e. lucerna occidentalis, (quæ fuit media in cande- fabro lacio,) ectius vocari poſſit. lucerna vpn i. e. jugis, quia illa per totum diem ardebat &à ab ipſa coœteræ lucernæ accendebantur, de hac lucgerna occidentali, quæ nodiu & interdiu ar- debat, tradunt Rabbini, quod illa quadraginta annis antè vaſtatum temphum extincta fuerit, uti in Joma Hieroſolym. fol. 43- 2e habetur, alleg. Ligtfoote ad Matth. c. 26. v. 3. p. 455: edit. Lipſ. confer. & Levit, C. 2 4. V. 2. D. 5. & R. 6. 5 CApP. XXVII. cA. MI Io. ne veatus illa (aulæa ſcil. ac tapetes ocellatos) ievaret; non autem 2id mane; Il. — tun,c guole umnen olletdal ,vdanten, gro Verl.21. Ae, 170, Jl. Giniciumbog 1 noctibus, 1 it Ptl. 1. 14 naculi. Cübcsilk muihi; dictio autel Verl. 4 Echanl rel Hyhodr — 19, Hebr. nn . giun huruſifeod a vide Leyit. cap W Vi ,. . 110. Hinc conſtat, qo pelolum arlerint, de qua a. antet. I Leyit, c,24. V.. l, loc it. Peſachin 1f. 4. IIl. Hibt. , qu ſentanium, vide l. menfuna iquidotum Dit Kimcht in ihbr⸗ 4parat Bibl. de d 111. Behr. in ſt: Hon i, e, e beth.) 11 . Hebr. Hab, izr vimam pattem eſn fol. 109, c0l :1, mee * Loei idins ewlie⸗ O hlde, don (Axxyr. Ae; non zuten . Suat atgue Oſten. grove iſte deri lpebinmnaiis Ttractatn Talmu- tur:) gana colli⸗ Cntundebet (i. geces oltgim iſas; oleum u. bebaturin oblatt. 1. nnſunn ad obla. dslucetnam,) 60 20. er ie, IIg. veluti tu di-⸗ ci : —— betur, conler, & inſti ac hot, in N ee. er, c. §, V 2, nufm. l.1. pfinc, tonket, 8 ſol, 10.b, & fol 21, oc, ad mirginemn noias, ic, & Men⸗ Ab. c. leq. 2,. 3) h zeitem beyit c,14. jehrfol. 109. c0l,1 Gd en ie poſſit lucerna Tn- T gtumm diem ardebat oe cendebantut, de hae goclu intefdin ar⸗ 1od̃ la quadreginti Im exücta verit, itl 3,2, habelut, leg. V. 1eh ) Klb, Aligati tene, cis: holocauſtum PDNi. e. jage; nec tamen illud, niſi ſingulis diebus (offereba- neſſele eHtur )ſic quoque de munere (ſive oblatione) ſartaginum, 119. dicitur 7ρ; nec nelelead ventum 11 lart . EXODI. 671 tamen (offerebatur,) niſi dimidium ejus manè & alterum dimidium ejus velſpere; nautem, quod dicitur de panibus facierum, ſingulis (tantùm) Sabbathis (fiebat.) Verſ. 2 I. Aveſzera ad mane] Da ei (lucernæ) menſuram ſuam ita, ut ardeat à veſpera admane; 120. quantitas autem (iſtius menſuræ) à ſapientibus (KRabbinis definita eſt) dimidium Logi 121. noctibus 122, longis (menſis) Thebeth, 123. & ſic omnibus foit medid in cdndt noctibus, ac ſi (fortè aliquid olei) ſupererat, id nihil referebat. naculi. CAT. XXVIII. Erſ. 1. Tu verò jube, ut accedat adte] Poſtquàm abſolutum fuerit opus ? taber- Verſ. 3. Ad conſecmandum eum, ut ſacerdotio fungatur mibi] Ut ſan- ctifices illum, quò eum introducas in ſacerdotium per veſtes, ut miniſtret- mihi; dictio autem ſignificat N) , 1. linguâ vernaculà: Seigneurie, 2. Verſ. 4. Pectomle] ([Vrieſt) ornatus 3. & regione cordis (ſive pectoris.) Eod. verſ. 4. Ephod 4.] Non audivi 5. nec inveni in doctrina Talmudica expoſitionem 6, for- 119. Hebr. Prvan —ran, quo nomine intelligi- gitur munus ſive oblatio in ſartaginibus cocta, de ua vide Levit. cap. 6. Vv. 13. confer. & not. in Nan ne h. oc. 120. Hinc conſtat, quòd lucernæ veſpera ad ma- ne ſolùm arlſerint, exceptâà lucerna occidentali, de qua n. antec. I1 9. confer. Exod. c. 30. v. 9, & Levit. c. 24. V. 3. vide & Junii ac Tremeliii not. b. loc. it. Peſachim, fol. 59. a. & Joma, fol. 15. a. B 121. Hebr. 2, quod communiter exponunt: ſextatium, vide Levit. c. 1I4. V. 12. fuit auteo mDenſura liquidorum, ſex ova continens, uti ſcri- bit Kimchi in libro radic. confer. Ar. Montani Apparat. Bibl. de Menſuris, ubi hac deré plura. 122. Hebr. in utroque MSto hic additum eſt: — eN i. e. circumactionis (menſis The- beth.) . 12 3. Hebr. Qan, is menſis Decembri noſtro ma- Ximam partem reſpondet, eonfer. hic Gur Arjeh fol. 109. col. 2. med, ac not. in a h. l. &W Loci iflius explicationem vide in not. r n b. loc. Confer. hic Megilla fol. 12. a. I. Id eſt: principatum ſen principale officium aut miniſterium, confer. Geneſ. c. 41. v. 45. ibique Raſchi not. & Exod. c. z. v. 16. ubi Commen- tator noſter dictionem e exponit an i. e. do- minum ſeu principem, vide & infrà Exod. c. 31. v. 10. ibique not. ſign. * & D. Huetii Demonſt. Evangel. Propoſ. 4. c. 14. p. 47 1. edit. Lipf. & Buxtorf. Lex. Valm. fol. 2 5 34. vide & Geneſ. e. 11. v. 2 9. Sign. * MU 2. Sic νaν hic reddo, legendum autem puto. NADY: vide Raſchi not. ad Pſalm. 2. V. 2. in MSto I. bhic legitur: ua quod expiimere poſſis: ſergeant. 3. Joſephus Antiq. lib. 3. c. 9. Wn vocat Eſſin, ſi quidem lectio ibidem non eſt corrupta. 4. Hanc dictionem alii vertunt: amiculum, Val- gata habet: ſuperhumerale, idque juxtà LXX. interpretes, qui tranſtulerunt: rnnnααι. 5. Nempè: n &aa quòd illud fueri: veſtimen- tum, ſic additum eſt in notis Raſchianis i Sp h. loc. — PppP CAbP. XXVIII. 6. formæ iſtius (Ephodi;) exiſtimo autem, quòd illud fuerit cinctura 7. ei (ſlummo ſcil. ſacerdoti) à parte illius poſteriori (ſive à tergo,) cujus latitudo fuerit juxtà latitu- dinem tergi alicujus viri, ad inſtar ſuccinctorii, 8. quod vocant: pourcaint, 9. quòô cinguntur principes fœminæ, dum equitant, ſic factura ejus 10. fuit versùs inferio- rem partem, 11. dicitur enim: & David cinctus fuit Ephodo lineo 12. di- ExODI. 672 ſcimus (inde) quòd Ephod fuerit cinctura; non poterit autem dici, quòd in eo non niſi cinctura ſolùm fuerit, nam ecce dicitur: & impoſuit ei Ephod, ac poſteàâ (dicitur:) & cinxit illum cingulé Ephodi, 13. (ubi verba iſta: DN 2—) Onkelos interpretatus eſt: απ ⁸ι Di. e. baltheo (ſi- ve cingulò) Ephodi, (unde) diſcimus, quòd π fuerit cingulum & D ſolum- fuerit nomen ornatũs, nec dici poterit, quòd propter duo humeralia, 14. quæ in illo (Ephodo) fuerunt, iſtud vocetur Ephod, nam ecce dicitur: duo humeralia Ephodi, 15. unde diſcimus, quòd Ephod (habuerit) nomen ſeparatum & quòd humeralia (ha- buerint) nomen ſeparatum & quòd a Ni. e. cingulum (habuerit) nomen ſepara- tum, quapropter exiſtimo, quòd propter ſuccinctorium 16. inferius nominetur- N, quoniam NRä‚i. e. ſeſe accingebant atque ornabant illéò (ſacerdotes,) prout dicitur (in illo loco:) DN) i. e. & accinxit eum iſté; 17. autem fuit cin- gulum ſuper illud (Ephod,) & humeralia 18. eidem affſixa erant, prætereàâ quoque exx- iſtimo, argumentum eſſe, quòd illud (Ephod) veſtimenti ſpecies fuerit, quia jonathan (verba iſta:) & David cinctus fuit )N& 19. lineéò interpretatus eſt Oi. e. pal- 6. Sive: ein traditione Talmudica, Hebr. &rpn, de qua voce vide ſuprà Exod. c. 26. v. 5. n. 21. & infrà Exod. c. 34. v. 20. n. 49. 7. Confer. Joſeph. Antiqu. dict. libr. 3. c. 8. & Ar. Montani Apparat. Bibl. ſub titulo: Aaron ſive de veſtiment. Sacr. item Braunii Tractat. de Veſtit. Sacr. ubi figuræ veſtium ſacrarum, ære ex cuſæ, exhibentur. lumbis deorsum, prout in Schabbat fol. 13. b. in Gloſſa ex ponitur, alleg. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 1519. confer. & v. 6. b. c. n. 41. ac not. in = h. loc, in MSto 2. etiam additum hic eſt: vanyn i. e. 2Q lumbis ejus, 12. Vid. 2. Samuel. c. 6. verſ. 14. confer. & n. 19. h. verſ. 13. Pr oùt Levit. c. 8. v. 7. habetur. — 10, Atque hæc aut 9. Sic dictionem hic verto, confer. n. 6. h. verſ. 4. & n. 40. v. 6, h. cap. item Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1 5 1 8. vide & infrà ea, quæ in fine ca- pitis ultimi Exodi à Commentatore noſtro de Ephod notata ſunt. 9. Sic reddo hic ax Latinè procinctus ſive ſuccinctorium, confer. not. ad 2. Samuel. c. 6. v. 14. n. 19. & ad Jerem. c. 13. v. I. n. I. & ad Ezech. c. 16. V. 10. n. 38. 10. Vel: factio, fabriça, Hebr. Wwyn, Græcis di- citur: æισ onter. infrà v. 6. b. c. n. 37. * Exod. c. 40. v. ult. n. 18. 11, Vel: deorſum, nempè: qur ur i, e, 4 14: Id eſt: propter duas alas ſur eriores, de quibus verſu 7. H. c. agitur, ubi vide Junii ac Tremellii ut & Commentatoris noſtri notas, confer. & n. 18. h. v. & infrà V. 6. b. Cap. n. 43. & v. 7. n. 63. & n. 6 5, item v. 11, h. c. n. 8g9. 1 5. Proùt dict. v. 7 h. c. habetur, ubi vide not. n- 6 5. in MSto z. v. 12. h. c. allegatur, ubi habetur nn y i. e. ſuper hum eralia Ephodi. 16. Hebr. "d, de qua voce pauléô antè n. 8. H. v. di ctum eſt. 17. Zicuti Levit. c. 8. v. 7. habetur, 18. De quibus ſuprà n. 14. h. v. 4. dictum eſt. 19. Proùt z. Samuel. c. 6. v. 14. habetur, vide ſuprà n. 12. h. v, 4. CN. MWNI. Allis (ſre amu hubentut elba: Eod verl. 4. . 00d 13 n temn vocatut 9) 1. gelin al cellationesz auten dem fiuionis genn cumdata! u. lun (cickionem! crat veluti curyat lio in loco illas — tur etiam verſion gamuel, dict, cet aer, üt, ſtol⸗ interptez ibidem te 11. Vide 1. Sampel Ohyn vertit: IXX. ibidem trand nicas; clktetum Buxtorf. Lex Tale vocißz itius Chalda R: 11. Id eſt: induſiun confer. ſupta Exos nel.t. 37. V. 23. 1 Maſchi noſteribich viihg i. . tunie fer. & R. Salom, 13, IHelt: nica, fri mentemn etiam ſye amiculi, 1. Vel: tunicatell lius venerum, H lineam ſtricam i uicam ſttickam, tranſtulit conter or, vbipura. t1). Sie: ömdi, H iin/conket. R, . a4 od af. AMn. Uetit jurt laüitu. utczint, 46˙ lt vertis inkerio. 0 lineo in, di. ltem diei guod impoluit ei , (dbi verbz Püe deltheo (. n & DNolin, 6, 14, gur in ilo umenlis Pphodi, dhomenlalt- 4) nomen ſeparn. ins nomninetur, ſcerkotes)ſtot ffantem fuit cin⸗ Etere guoge er. i, Iuis ſonathan ie, pal. ———————r . Khabbat tol, 17b. Buwotk inlev Talm, hyc. 9, 4l, 1e not. in 1o 1. etiam additum iejus, l14. conkel. K h 19. betur, ſuſ erioles deqgibus te ani ac Ieneli ti notas, conlet n Ca,. n. 43, & V 7, .c. h. 9. detut, ubi ice not.0. Allegatup ubihabelt Umelalia phodi, e pal alle n he obetut ,7,4, Eckume . 14, hibetut, ſide CAP. XXVIII. EXODI. 673 palliò́ (ſive amiculôê) byſſi, 20, ſic idem (Jonathan) interpretatus eſt (dictionem) Np i. e. pPallia [ο in hiſtoria Thamaris, quæ Abſolonis fuit ſoror, (ubi habentur verba:) nam ſic indutæ erant filiæ regis virgines D Di. e. amiculis. 21. Eod. verſ. 4. Pallium] (Hebr. — pyp) eſt veluti Pon, 22. ſic etiam (fuit) H0 O 23. niſi, quòd H adhæreat carni (ſive nudo corpori;) — vyp au- tem vocatur pW i. e. induſium (ſive amiculum) ſuperius. Eod. verſ. A. Tunica s ²4. ocelam] Factæ erant NQX i. e. ocellationes (ſive teſſellæ) ad decorem; o- cellationes autem iſtæ erant veluti foveolæ, 25. quæ fiunt in ornamentis aureis in ſe- dem fixionis gemmarum & margaritarum, 26, ſicuti dicitur de gemmis Ephodi: cir- cumdatæ unâ. e. fundis (ſive palis) aureis, 27. linguàâ vernaculâ vocant il- lam (dictionem N ua:) chattons. 298., Eod. verſ. 4. Cidaris 29.] (RSo) erat veluti curvatura galeæ, quam (linguâ vernaculà) vocant: coiffe, 30. nam ecce, alio in loco illas (N aq 8. Scriptura) vocat N Di. e. tiaras, 31, quas Chal- Pppp 2 dæus 20. Atque hæc autoris noſtri ſententia confirma-] n. 97. & Ralſchi not. ad Jerem. Thren. cay. 3. tur etiam verſione LXX. interpretum, qui 2. verf. 16. Samuel. dict. c. 6. v. 14. tranſtulerunt: SeXa,, 26. Id eſt: ut gο, is. ſtolam admirabilem, uti Latinus ſent. interpres ibidem vertis. „„— 21. vige 2. Samyel. c. I2. v. 19. ubi Jonathan²7: Rrodt infrax. 1 1. 5. habetur. yyn vertit: po i. e., amicula, pallia, 28. Sic exprimo hic: wa, Latinis dicuntur: LXX. ibidem tranſtulerunt: 6ιςε 1,. e. tu- palæ, confer. Exod. c 2 5. V. 7. n. 24. & Pſalm. nicas; cœterùm de ſignificatione on vide 45 1V. 14. ibique Raſchi hot. in MSto 1. legitur Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1085. mira punctatio ammv in MStoz. awwmendoſè, ut puto. vocis iſtius Chaldaicæ habetur in MSto 2. nem- 29. Sic & LXX. verterunt: zdeν, eosdem & pèe: 0 autor Vulgatæ ſecutus tranſtulit: cidarim, in P. 22. Id eſt: induſium Gre inferius veſtimentum, Fagii verſione Paraphraſeos Chaldaicæ habetur: confer. ſuprà Exod. C. 22, v. 2 7. n. 9 8. item Ge- galerus, S. Hieronymus in Epiſtol. ad Fabiolam neſ. c. 37. v. 2 3. ubi LXX. nann, (quam vocem de veſtitu Sacerdotum Tom. 3. folem. 59. edit. Raſchi noſter ibidem explicat pnm, ) verterunt, Baſile. 1553. appellat totundum pileolum, irαα i. e. tunicam, vide not. ibid. n. 5o. con- Græci ziages, nonnulli galerum vocant, ſic fer. & R. Salom, not. ad 2. Samuel. c. 10. v. 4. ille. Confer. Ar. Montani Apparat. Bibl. Titulo: 23. Id eſt: tunica, quæ juxtà Commentatoris no Aäaron, ut & Braunii Traétat. de Veſtit. Sacr. ſtri mentem etiam ſpecies fuit on i. e. induſii 30. Sic reddo hic 89, proht in utroque MSte ſive amiculi. .. habetur & quidem rectius, quàm Ne, pron 24. Vel: tunica teſſellata, uti junius ac Tremel- in Bibliis Bumtort,6 etemplatf Hebræo gacunz lius verterunt, Hebr. Yavn, Vulgata habet: 3 legitur; allud lineam ſtrictam, i?-XX, i†⅜—αω+α οασNαανTτn‿06e 1, e. um, egitur; alu exemplar habet: tunicam ſtrictam, ſicuti Latinus interpres ibidem I aliud: ; ſed mendoſæ ſunt illæ dictio- nes, confer. not. in =pan nv h. loc. it. Bux- tranſtulit, confer F. Fagii not. ad Paraphr. Chald. D b. loc. ubi plura. 8 tort. Lexic. Chald. fol. 1075. fin. & 1076. princ. 2 5. Sive: fundi, Hebr. cind, German. Gruͤb⸗ lein/ confer. R. Salom. ad Geneſ. C. 41. v. 14. 131. Vide c. ſeq. 29. v. 9. ubi autor Vulgatæ yan vVer- & ad Exod. c. 2 5. V. 7. B. 24. item V. 11. h. G. gemmæ ac margaritæ ibi infigi poſ- 674 ERX O PI. citur:) & induit illum Nq )i. e. tunicàâ, ac cinxit eum ODq N. e. baltheo atque veſtivit — Pi. e. pallié & impoſuit ei Ephod. 34. Eod. verſ. 4. Veſtes ſacras] De oblatione, 35, quæ nomini meo ſanctificata eſt, faciant illas (veſtes.) Verſ. F. Et iſßi accipiant] (Videlicèt) iſti ſapientes corde, 36. qui conficient veſtes, accipient ab illis, qui ſpontè offerent, aurum & hyacinthum &c. ut faciant ex illis veſtes. Verſ. 6. Et faciant Ephod *] Si ego explicarem facturam 37. juxtà ſeriem verſuum- Biblicorum, ecce ezplicatio illorum (veſtimentorum) divelleretur, ac lector errare poſ- ſet circà eorundem conjunctionem, 3⁸. quaproprer ego illarum (veſtium) facturas ſcribere (volui,) quomodo illæ (factæ fuerint,) ut eas lector uno intuitu cernere ae percurrere poſſet, 39. & poſteà exponam (illas veſtes,) juxtà ſeriem verſuum- Biblicorum, Ephod (itaque) factum erat ad inſtar ſuccinctorii 40. foœminarum, quæ equis vehuntur; cingebat autem ſeſe illò (ſacerdos ſummus) à tergo ſuo è regione- „ COor- vertit: mitras; Junius ac Tremellius: tiaras, ubi in notis oblervant, filiis Aaronis tiaras, Hebr. Hyany fuiſſe; patrem verò loco tiaræ habuiſſe cidarim, Hebr. —aen, vid., dict, c. ſeq. 29. v. 6. & v. 40. h. c. LXX. tamen eod. c. 29. V. 9. verterunt: αaα degess, iidem dict. c. 29. v. 6. tranſtulerunt: z22 kirege,, ut appareat, illos dictionibus iſtis promiſcuè uſos eſſe, confer. & not. in nor mo . loc. ut & tractat. Talmud. Joma fol. 2 5. 2..& fol. 71. b. ſicuti ibidem ad marginem allegatur. 32. Sive: caſſides aut galeros, ſic voce pyadd Chaldæus uſus eſt verſu 40. H. c. & c. ſequ. 29. V. 9. confer. Gur Arjeh fol. 109. Col. 2. fin, & col. 3. prine. ac not. in an rnow h. loc. confer. not. ad 2. Samuel. c. 2 I. v. 16. n. 23. it. not. ad 1. Reg. C. 7. V. 17. n. 44. 33. Id eſt: in ordine illo, juxtà quem ſacerdotes veſtibus induebantur, qui ordo deſcribitur Le- Vir. C. 8. v. 7. 34. Proùt Levit. dict. C. g. v. 7. habetur. 35. Hebr. mDn, quæ dictio notat eam oblatio- nem, quæ ſpontè fiebat, cui in lege nec menſura nec æſtimatio poſita erat, prout Buxtorfius in Dictionario Hebræo hac voc. obſervavit, con- fer. not. in am ev h. loc. veſtes itaque ſacræ 36. Sive: ſolertes & ingenioſi artifices, de qui- 3. b. * Hebr. 98 ie Wy, hæc & ſequentia omnia, us⸗ que ad: har an i. e. ex auréô, hyacintho & c. (prout infrà in textu hujus v. 6. habetur) ab- ſunt ab utroque MSto, vid. infra Sign. ** 37. Sive factionem, Hebr. y, Germ die Ver⸗ fertigung/ confer. quæ fuprà ad v. 4. h. c. n. 10. notata ſunt. 3 8. Id eſt: lector facilè errare poſſet circà mo- dum ac rationem, qua veſtes iſtæ conjungendæ eſſent, ſi illæ ſeparatim juxt verſus Biblicos / non verò una ſerie atque ordine continuò exponeren- tur, confer. inftà Exod. cap. 40. verſ. ult. cui an- neyxa eſt eadem ferè, quæ hic habetur, deſcriptio quoad Ephodum & pectorale ſacrum, vid. not. ibid. num. 19. . 39. Sie verbum ?, quod hic habetur, paul fuſius ult. num. 20. 40. Hebr, 8 de qua Voce fuprà verſ. 4. h. cap. n. 9. dictum eſt, confer., vers. ſeq. 7. h. cap. n. 64. ut & dicta deſeriptio, quæ in fine Exodi cap. dicuntur reſpectu oblationis. 40. Verſͦ ult. n. 2 I. habetur, confer. & autor tra- QCgh.xxvVIII. C. WI dæus interpres vertit: V i. e. galeas. 32. Eod. verſ. 4. Et baltheus] (D N) eſt cingulum ſuper D i. e. tunicam; Ephod autem cinctum fuit ſuper yyR i. e, pallium, ſicuti reperimus in ordine veſtium 33, eorundem (ſacerdotum, dum di- amehefeli bus verſu antec. 3. h. C. dictum eſt, vide & hic not. in Dan eo b. loc. ut & Bava batra fol. explanare volui, vid. infrà Exod. Cap. 40. verſ. cKatus — latitudinis Sorahr cetdotis;) inpgult latitudinis eius, 11 geillinc,utun tein (Ephoci con ra, telgo ſacerd ſoccinckorii A Aucsiplins umer materla, 4) gui! (ſmmmi ſacetcti⸗ 1e 6. ſplam lae zegemllatetibus) ſro; aſt pele im humeros pliusſli nblis gaiin peco (annulus erat)ade tunt palis d Gext guxin humero ſin ſuper cor lius in Juoqueannuli eti —.☚— Aatus Gallici, guin ie Levit. Pant 3,t,/ 41. Conlet, que iupt aA reil. Eequ. 7 inſiz Exod, e, 49 41. Hebr, awn, ſie Ecdiione nn ribusram bic, 30 figem Exodi c ſebabet keclio, udi 44. , V, 5 n50. , Hebteo, quo ulun corrupte, 4. Vel: humetaliz, manice ertunt: D ſupra ſerſ. 4 5. c,40 Fefl, ukt, 44, Dire: in baltheo, ler. 4,. C, abutot yn hei 6,y, —AII. ulben Nant ex illig pege. fünter illigrelte⸗, ſeriem Verluum. eledoremteol. Celium ſaduras Iutuitu cernete ge leriem. Verſuum. Taminarumn, ge go ſd d kegione⸗ (ol⸗ nioli artiftes, de gli. bidum et, vile d hie à Bara batin ol. lequentig omnie, i⸗ e er and, hyacintho wjus v,6. nabetur)eb. l infta Sigd. S hn, Gemm die Ver⸗ Draadr,4ehet,h 10, Mrare volſet tire) no⸗ ſtes ille coniungenee Avertus Bib icos; non ecominueiponefenl. P. 40. eth ult, eui n⸗ dic habeut, eſafiptio⸗ laleſactum, ſic not⸗ chabetun panlo fulus 1r0l,0, 40 Fel uprdel. 4,h eae ſerl. ſe y cahe . guæ inhine Moi ca) 6,Conlel, Ntor t⸗ Gatus CAP. XXVII. Mul (d) —6 iſie dang EXODI. 675 cordis (ſive pectoris) ſui ſubter axillas ſuas, 41. latitudo ejus erat juxtà menſuram- latitudinis dorſi humani & amplius, ac pertingebat usque ad talos ejus (ſummi ſcil. ſa- cerdotis;) cingulum 42. autem conjungebatur ſummitati illius (Ephodi) regione latitudinis ejus, & (factum erat iſtud Ephod) opere textoriò extendebatque ſeſe hinc atque illinc, ut (ſummus ſacerdos) ſe illò circumdare ac cingere poſſet; latera 43. au- tem (Ephodi) conjungebanturin cingulo, 44. unum (latus) à dextrâ & alterum à ſini-= ſtra, à tergo ſacerdotis, (conjungebantur, inquàm) duabus extremitatibus latitudinis ſuccinctorii, & quando (ſummus ſacerdos) erigebat illa (latera) tunc ſtabant ei ſuprà duos ipſius humeros; erant autem illa (latera) veluti duæ corrigiæ, factæ ex cadem- materia, 45. quàâ Ephod, tantâ longitudine, ut illa erigi poſſent juxtà collum ejus (ſummi ſacerdotis) hinc atque illinc, & incurvata 46. erant (latera iſta) an- tè 47. ipſum (ſacerdotem) paululùm infrâ humeros ejus; lapides autem onychini iisdem (lateribus) infixi erant, unus ſuper humero dextro & alter ſuper humero ſini- ſtro; aſt palæ imponebantur capitibus (ſive extremitatibus) illorum (laterum) anté? humeros ipſius (ſacerdotis) ac duæ catenæ tortiles 48⁸. aureæ infixæ erant duobus an- nulis, qui in pectorali erant, in duabus extremitatibus latitudinis ejus ſuperioris, unus (annulus erat) ad dextram & alter ad ſiniſtram, atque duo capita catenæ 49. infixa erant palis ad dextram, eodem modo & duo capita catenæ ſiniſtræ infixa erant palis, quæ in humero ſiniſtro erant, (ſic) reperiebatur pectorale fuſpenſum à palis Ephodi fuper cor illius (ſummi ſacerdotis) ab anteriori ipſius parte (corporis,) prætereà duo quoque annuli erant in duabus extremitatihus pectoralis in parte inferiore & è regio- Pppp 3 1 Qatus Gallici, qui inicribitur: Hiſtoire du Cul † te Levit. Part. 3. c. 4. pag. 272. edit, Amſtelod. 41. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 4. h. cap. n. 11. & ad vei ſ. ſequ. 7. H. cap. n. 70. notata ſunt, vide dS infcà Exod. c. 40. verf. alt. n. 22. 42. Hebr. aunn, ſic in Bibliis Buxtorfii, ut & in editionc mn “ afiisque correctis exem- plaribus tàm hic, quàm in deſcriptione illa, quæ ad finem Exodi c. 40. v. ult. adjecta reperitur, ſe habet lectio, ubi vide n. 2 3. confer. & n. ſequ. 44. h. V, & n. 50. H. v. 6. aſt in exemplari Amſtel. Hebræo, quo uſus ſum, hic legitur: ne, ſed corruptè. 43. Vel: humeralia, Hebr. 59, Judæi Ger- manicè vertunt: Die Achſel⸗Baͤnder/ confer.! ſuprà vVerſ. 4. h. cap. n. 14. & lufra in fin. Ex . . d c. 49. Nempé: quæ erat ad dextram partem, uti id od c. 40. verſ. ult. D. 24. 44. Sive: in baltheo, Hebr. Ana de quo v. an- tec. 4. h. C. ab autore noſtro dictum, conter. & , 42. H, V. 6, & V. g: , c. ubi de illius cinguli conficiendi ratione sc materia agitur; vide & in- frà n. 50. H. v. 6. 4 5. Sive ſpecie materiæ, Hebr. , conſer. infrà deſeriptio, quæ Exodi cap- 40. in fine an- nexa eſt, ubi vide num. 26. 46. Vel: duplicata ſeu convoluta, Hebr. ryaer Germ. Umbgewunden / confer. quæ ſuprà ad Exod. c. 2 5. v. 29. H. 92. notata ſunt, vide & verſ. ſequ. 7. H. cap. n. 66.6& ExOd. c. 40. verſ. ult. n. 27. . 47. Vel: à parte anteriori corporis ſummi facçer= dotis, confer. num, 67. verſ. ſeq. 7. h. cap. 48. Hebr. hay, confer. infrà verſ. 24. H. cap. ibiquenot. n. 123. item Exod. cap. 40. verſ. ult. num. 28. vide & not. in Dan mWh. loc- paulò poſt declaratur, confer. infrà verſ. 2 5. ., cap. n. I3 1. & Exod. cap, 40. Verſ. ult. n. 2 9. 696 ExODI. e los) colligabat (ſummus ſacerdos)vittà hyacinthinà, 52. quæ infixa erat annulis Ephodi & pectoralis ita, ut inferior pars pectoralis cohæreret baltheo 3. nec ſeſe moveret ac ſe- araretur eundo& redeundo. 54. Eod. v. 6. Ex auro, hyacintho?** purpura atque coccolis tinécto & byſſo retorta] ginc⸗ iſtæ ſpecies . contorquebantur in unoquoque filo; di- ducebant (autem malleô) aurum ad inſtar bractearum 56. tenuiſlimarum, ex quibus ſecabant fila intorquebantque filum aureum (unum) ſex filis hyacinthinis & filum au- reum (unum) ſex filis purpureis, idem faciebant in cocco bis tincto & in byſſo, nam omnium (iſtarum) ſpecierum filum ſextuplex erat & filum aureum (unum) unicuique (ex iſtis ſpeciebus adjungebat artifex) ac poſteà contorquebat omnia tanquàm unum (filum,) deprehendebatur (itaque) filum eorum viginti & octo ( filis) duplicatum, 57. ſic explicatur in tractatu Talmudico: Joma, 58. didicit autem (iſtud) ex textu illo ſacro, (ubi legitur:) & diduxerunt bracteas auri & ſcidit fila, ut faceret filamen- ta auri inter hyacinthum & inter purpuram &c. 59. diſcimus (itaque exinde,) quòd CAP. XXVIII. n⸗ illorum erant duo annuli in duobus lateribus Ephodi deorsutmn in capite (ſive extre- mitate) ejus infetiori, quod conjungebatur in baltheo; 70. annuli autem pectoralis regione annulorum Ephodi collocati erant alter juxtà 1. alterum atq; illos (annu- filum aureum contortum fuerit cum unaquaque ſpecie. 60. Eod. verſ. 6. Opere⸗ ZéXI⸗ 50. Vel: per baltheum ſive cingulum, Hebr. awna, ſic tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in editione novꝙ Dyan hic legitur; ſed infrà in deſcriptione E- phodi & pectoralis ſacti, quæ Exodi cap. 40. verſ. ult. annexa eſt, in omnibus exemplari- bus, quæ quidem evolvi, pro avria legitur na i, e. in pectorali, ſed prior lectio huic poſteriori præferenda eſt, confer. paulò poſt num. 53. . verſ. & ſuprà n. 44.: h. verſ. 6. confer. & infrà in ſine Exodi cap. 40. verſ. ult. n. 3 f. 5I. Sic particulam 77, quæ alias ſigniſicat: ſuper, hic vertere volui, vide infrà Exodi dict. cap. 40. verſ. ult. num. 32. & not. in am h. loc. 72. Confer. infrà verſ. 2 8. h. cap. & cap. 3 9. verſ. 21. 53. Sive: cingulo, Hebr. awfr, vide, quæ paulò antè n. 50. b. verſ. 6. notata ſunt. 54. Id eſt: hine inde ſeſe movendo ; ſed ut Ephod arctè cohæreret pectorali, nec illa à ſeinvicem ſe- ararentur, confer. verſ. ſeq. 7. He cap. n. 69. vide & infra in fine Ejusd. cap. 40, verſ. ult. n. 33* . ** Vide, quæ ſuprà h. verſ. 6. Sign. * notata ſ unt. 55. Confer. verſ. 8. h. cap. n. 77. & v. 15. h. cap. n. 104. 56. Sic verto hic 'vv, confer. R. Salom. not, ad verſ, 36. , cap. n. 16 3. & ad Exod. c. 39. V. 3. n. 3⸗ 3 57. Sive: convolutum, aut contortum, conſer. duæ upr ad Exod. cap. 26. verſ. I. n. 2. notata unt. 58. Nempè: fol. 71. eſt autem is liber quintus agens de die expiationis, confer. & ſuprà Exod. Ḧ i. e. in capite: venit ſacerdos &c. eſt iſtud caput 7. in Joma. fdos ſummus, 59. Vel: inter hyacinthina & purpurea (fila,) ſie Junii ac Tremellii habet verſio, vide Exod. cap. 39. Verſ. 3. SS o. Nemp? . cun hracintho ac purpura & cocco is tincto atque byſio retorta, c „omaſo 2 5. 3. & tol. 71. 1. conler Jormaial. Pattis ſive Sectionis ſecundæ operis Talmudici, dict. cap. 26. verſ. I. n. 2. in MSto 2, poſt: xN i. e. loma, addita ſunt iſla: N n n e CNN. WVII. Trtrii] lin ant cud ſigore vorn unuml/ Sucei nera eil ſaccincto dorloſacetoti nigiel 1e unum Cuoſegnente ſir 66. anteiplum annulis Pellorals inc ne procigeren erecla Aibanter⸗ Gemn etant infili, ntitueu (Nen ſietegione torl⸗ Patemqurel) 71, namn dicitur: ſadoris non ſupt ——.6.! ii4k— 61. Sire: amborun uln, confer. que: tata ſont. 61. Nmſ, verbi, litete ſiſe paliete, vide Lxod. dic,t. 63. Vide, que fupt⸗ Ma ſunt. 64. Hebr. dde, de 1. 9. verl. b.. 67. Confer gue in 8 inkta 20 verl. 3 Hebrnih, in N i, e, gur tenceb⸗ 3t Vel: elerata ſe iſtaſegmenta) leginur. 66, Vel: conyoßye beh Cap. d. 46, bebetur, notatz . ap. h 107. 67. HM k: àhrior ſicerdotis Parte, 47, Knun, ſe⸗ adite ſeenete. Laltem pegor i gzillos (annu. natannuli Dphodi ſeſe noyetet aeſe. urd atgtecgetplir oquoqne flo; gi. Imarum, ex gbibus nthinis Nflanan. in blatan (onum) Unicnigue la tanqumunum ¹) duplicum, em (iſtuc) er ten ut laretet flamen. gne exinde,) ud l,verl. 6, ee⸗ erto. — Sign. noter iun, 17. I . c,, lker, A. Salom not,14 Aad Exod, c 39. 3. lr comtortum, conler. 6, etl. 1.n. 2 hotatz tem is lier guintus de operis Lalmucdici, conter. & ſopra brod, in MSto 1, polt: e N n e n enit ſacerdos ſummus, oma, E purpure (Kl,)ſie eſo, vide Exod cab⸗ 0 a. Puplra ct. tta, conſer⸗ omeſol. GRMI textorio] Jam anteà expoſui, quòd hoc (opus fuerit) textura utriusque lateris 6 : 666 quòd figuræ duorum laterum ſibi invicem non fuerint ſimiles. *2.. Verſ. 7. Duo 63, bumenlia Succinctorium 64. erat infrà & cingulum Ephodi fuit cinctura eaque an- nexa ei (ſuccinctorio) à parte ſuperiori; non ſecùs ac ſuccinctorium mulierum, 4 dorſo ſacerdotis fuerunt conjuncta per baltheum duo ſegmenta, 65. veluti duæ cor- rigiæ latæ * unum regione uniuscujusque humeri & elevabat er (ſacerdos) illa- (duo ſegmenta ſive corrigias illas) ſuper duos humeros ſuos, donec conduplicarentur 66. anté ipſum 67. regione pectoris & quoniam (ſegmenta iſta) conj uncta fuerunt annulis Pectoralis, (ideò) firmiter conſtricta erant antè ipſum 68. & regione cordis e- jus, ne prociderent, ſicuti in re ipſa 69. expoſitum eſt; erant autem (ſegmenta iſta) erecta & ibant è regione humerorum ejus (ſacerdotis) atque duo lapides onychini eis⸗ dem erant infixi, unus in unoquoque (ſegmento.) Eod. verfſ. 7. In duabus extrem miibus eju (Nempè:) laritudinis † Ephodi, nam latitudo ejus (Ephodi) non erat, ni- ſi è regione dorſi * ſacerdotis & altitudo ejus (pertingebat usque ad (eam corporis partem, quæ eſt) &regione axillarum, 70. quas (linguâ vernaculà) vocant: coudes, 71. nam dicitur: non cingant ſeſe in ſudore, † non cingebant itaque ſeſe in loco ſudoris, non ſuprà axillas ſuas nec infrà lumbos ſuos; ſed è regione axillarum a⸗ 61. Sive: amborum parietum, ſic juxtà Hebræ- 68. Id eſt: in anteriori iplius ſacerdotis parte cot- 7 * —ℳ —pv * . . . . tec. 7. confer. quæ ad Exod. c. 26. v. I. n. 3. no-. poris, vide num. an tatn ſan 6 9. Id eſt: in textu ſacro vel in illius factura, quæ 6. Nam ſi, verbi gratia, leonis facies in iſto erat ſuprà deſcripta fuit, de qua vide verſ. antec. 6. latere ſive pariete, aquilæ facies erat in altero, b. cap. n. 54. vide Exod. dict. c. 2 6. verſ. 1. n. 3. † Hebr. ar) 7&, in utroque Asto locus iſte ſie 63. Vigde, quæ ſuprà ad verſ. 4. S. cap. n. 14. no- legitur: 9. mer e X i. e. in WK ſunt ́YJMUD . duabus extremitatibus latitudinis E phodi, magis 64. Hebr. 'b, de quo vide ſuprà verſ. 4. h. cap. perſpicuè, ut puto. n. 9. & Verſ. 6. n. 40. ac veri. ſeq. 8. n. 76. * Hebr. )2), in MSto I. pro eo legitur: dayji. e. 65. Confer, quæ ſuprà ad verſ. 4. . cap. n. 14. cordis ſeu pectoris. &&& infrà ad verf. 11. h. cap, n. 99. notata ſunt. 70. Confer. quæ ad verſ. antec, 6. h. cap. n. 41. X Hebr rham, in MSto z. pro eo legitur: n' notata ſunt. . i . . . XX cten ehan uceni Glerunt ( ſeĩl, duo 7¼ di Eundogen, Lerin Me 2. habeturvnv. erm, „cubitos. 1 n ſicuti in MSto z. 8 zita egmenta ) Hebr. * ſicuti in AS à Prodit Excch. c. 44. w. 16. habctur , ubi Tal- egrenr. er . . 3 udici Vn exponunt: PT een e. in . . ſuprà v. mu exponunt? Ryn SHn j. e. ze⸗ en . ecneeientu2 hee n anad A hie loco, ubi ſudant, videlicèt in jumbis, ubi caro . bernt nokata ſunt conſer. & infra verſ. 16. duplicatur ficilius ſudat; ſie & Commenta- 1 etur, no , tor noſter h. loc. aſt idem dict. e. 44. y expo. . leh. aDriori jori e 15. init: in veſie lanea, quæ ſudorem excitat, vide 67. Id eſt: à priori five anteriori corporis ſummi Kont Dicionar. b, ren Tacgtdotis parte, confer. verl. antec, 6. . cap. n. Buxtorf. Dietionar. Hebr, hac voc. 47. & num, ſeq. 6 9. h. verſ. CAbP. XXVIII. EXxODI. rum. Eod. verſ. 7. Et conjungatur] (Nempè:) Ephod cum iſtis duobus humerali- bus Ephodi; conjungat autem (artifex) illa (humeralia) acu infrà in baltheo nee te- xXat ea ſimùl cum illo; ſed ſeparatim 72, illa texat & poſteà conjungat ea. Verſ. 8. Baltheus autem Ephodi 73. cjus] i. e. Et cingulum, 74. quod ſuper ipſum (fcil. E- phod erat, cinge bat eum (ſummum ſacerdotem) & adaptabat iſtud* (Ephod) ſacer- doti illumque ornabat. 75. Eod. verſ. 8. Qui ſuper ipſum erat] (Nempè:) deſuper 678 in ora ſuccinctorii, 76. hæc erat cingula. Eod. verſ. 8. Sicuti opus ejus] i. e. Sicuti textura ſuccinctorii opus textile eſt & ex quinque (conſtat) ſpeciebus; 77. ita etiam textura * cingulæ ſit opus textile & ex quinque ſpeciebus (conſtet.) Eod. verſ. 8. Ex ipſo erit] Simùl cum ipſo (Ephodo cingulum iſtud) texatur nec ſeparatim illud texant 78⁸. & (poſteàâ eidem Ephodo) illud conjungant. 79. Verſ. 10. Se- sundlm nativittes illorum] i. e. Juxtà ordinem, quo nati ſunt, 8o. (nempè:) Ruben, Simeon, Levi & Jjuda, Dan atque Naphthali in uno & in altero (lapide:) Gad & A- ſcher, Iſſaſchar ac Zebulon, Joſeph & Benjamin, plenè, 81. ſicuti (nomen) iſtud ſcri- ptum eſt in loco, quo (unusquisque) natus eſt, viginti quinque * literæ in unoquo- que lapide. 382. Verſ. 11I. Opere ſculptoru lapidarii] Opere artificis lapidarii, (di- ctio) 72. Secus iſe tes habebat in baltheo ſeu cingulo, quod timul cum ipſo Ephodo texendum erat, uti verſu ſequ. 8. H. cap. n. 79. habetur- 73. Sive: amictus ejus, nonnulli per avni: e. bal- n. 7. P. Fagius in notis ad Paraphraſin Chaldai- erit. cam h. loc. verba iſta: ex ipſo erit, ſic exponit, nempè: ex eodem panno & ex eadem materia theum intelligunt inferiores alas Ephodi ſive amictus, ita, ut hæc cingula 4 baltheo diſtincta ſint, erat enim baltheus ſeparatus; iſta verò a- miculo cohærebant, ſic in Junii ac Tremellii not, h. joc. confer. & num. 7 8. h. verſ. 8. 74. Hebr. ſic enim juxtà Baſil. edit. ut & u- trumque MStum atque ſecundùm editionem N hic legendum eſt, nam Man, prohiin exemplari Amſilel. Hebræo, quò uſus ſum, habe- tur, vitium eſt typographicum. X Hebr. Mri), abeit iſtud à MSto I. 75. Conlter. cap. ſequ. 29 verl, 5. ibique nof, num. 13. . 76. Hebr. A'b-, de quo ſuprà verſ. 4. h. cap. n. . confer. & verſ. 2 6. h. cap. n, 1338. 77. De quibus verſu antec. 6. h. cap. ubi vide not. n. 55. confer. & infrà verſ. 15. h. cap. num. 104. X Hebr. Mte 79 hæc & ſequentia, usque ad: i. e. ex ipſo erit, abſunt ab utroque MSto. 78. Vide, quæ num. 73. H. verſ. 8. notata ſunt, confer. & Exod. cap. 2 5. v. 18. n. 48. & verſ. 3 1. ejusd. cap. n. 13 3. item Exod. g. 27. Verl. 2. 79. Secs erat in humeralibus, quæ ſeparatim fa- cienda & poſteàa Ephodo jungenda erant, vide verſ. antec. 7. h. cap. n. 72. 80. Sic ferè etiam autor Vulgatæ tranſtulit: juxtà ordinem nativitatis eorum, confer. D. Wa- genſeil. Sot. pag. 7 59. & ſeq. ubi hac de re plura, vide etiam not. in "ponm Mnew b. loc. in MSto z. proaaν legitur Naa i. e, quo creati funt, confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 3 6. a. & fol. 4 9. b. 8 1. Nempè ita, ut illorum nomina per ſeulpturam plenè exprimantur. *XX Hebr. idem numerus etiam in MSto I. ex- preſfſus eſt ; ſed in MSto 2. legitur: Srvéy RyanN&& i. e. vigimi quatuor. 82. Nam ſex nomina patriarcharum Hebraica, in uno lapide Onychino ſculpta, efficiunt viginti quinque literas, ac totidem literas efſiciebant ſex nomina in altero lapide ſculpta, confer. D. Wa- genſeil. Sote dict, pag. 77 9. (A. WVII. ſae, ie gvoqoe berlgurim eun natiusalciat. 44. Pod, ret 11. A ſaulptuts epptell⸗ uoc)inſaulpen . (ala aunvlofum, linclt. Pocd. vetl c ie bum wo lisauteisg narn (al menſutam flap la citeumcludere. Ephodi Verl. 1 tribuum 19, ſctil ℳ] Adminimum goatendzilli opu ho. Verl. 14. Ce i. e, (atenas, E 83. Keuti blgi, ca in Nn el.ſ0 44. Hoht Elai dict. Hledr. n ddelt 6f. Hanc Sculptura mir tactam ellettas vige apud D. Wag Plura Ceiſto verm not. 4d 1. Chron e 1 kebt, ), in Ms ledionem & hic in 66. Fic etiam .XI. Verterunt: cum ne guibusdgmpati nitus omiſſa ell ,i Atum elt, notninid oe, Hebr. en, a io, 1). kkebr. N n obis hünpetal, inballheo neete. ngat ea. Vetſ g. eriplum (il . 1 (Cphod) ſacet. enpe.) elider ueu] ie, Fienti e; iti etiam *) Lod jenl 9, ur dee ſeparatim N. PVetl. 10. ⸗ nempe:) uben, Pide.) Gad &A. nomen)iſtud ſeti⸗ itere in unoquo⸗ lis lepidarii (. dio) Panaplralin Chaldsi⸗ ihoerit, ſ eonit, er eademmatetia Gi, gur ſepalatim k. ingenda elant, Nide 4 ate tranſtulit: fux n, confer. D., Wa-⸗ g ubihac geſeplung, b. loc in MSt 2,. i e. quo gleati fun la, tol, 36,2 kel. õ etiamin MSt0 1, er⸗ 9 ¾. legitur: OWy harum Hebraica, in ta, efſiclant viginni. lteras ekfcieban ſel ra, conter⸗ D. Wa- 1 CAb. XXVIII. . EXxODA. 679 ctio) iſta V conjungitur voci ſequenti ac proptereà illa punctum habet Patach in- fine, ſic quoque (in illo loco:) 'æy Oπ½, (ac ſi diceretur:) D XV Wi. e. fa- ber lignarius extendit lineam, 83. ſic etiam (in illo loco:) Aα2 % e. faber fer- rarius aſciat. 84. omnes iſtæ (dictiones) cohærent (voci ſequenti) & habent Patach. Eod. verſ. 1I. Sulpturis ſigilli] Secundùm Targum ejus † (erit expoſitio, nempè:) ſculpturà expreſſâ, 85. ſicuti eſt ſculptura, quæ fit in annulis (ſignatoriis, ſenſus eſt, quòd) inſculpenæ ſint literæ in illis (lapidibus,) eodem modo, quo ſolent ſcuilpi ſigna- cula annulorum, quibus obſignantur epiſtolæ, (videlicèt) ſculpturà *perſpicuâ & di- ſtinctàâà. Eod. verſ. II. Super nominibus] (Verba iſta: ND idem ſignificant,) ac DO i. e., in nominibus. 86. Eod. verſ. I1. Circumcluſos fundis] (Ver- bum ? hic ſignificat) P D i. e. circumdatos (ſcilicèt) lapides ** pa- lis aureis, nam (aurifaber) faciebat ſedem lapidis in auro tanquàm foveolam 87. jux- tà menſuram † lapidis & includebat illum (lapidem) palæ, (ſie) deprehendebatur pa- la circumcludere lapidem circumcircà & conjungebat palas (illas) humeralibus 88. Ephodi. Verſ. 12. In monimentum] Ut videat Sanctus ille Benedictus (principes) tribuum 89. ſcriptos coràm ſe & recordetur juſtitiæx eorum. Verſ. 13. Et ſacies pa- las] Ad minimum palas duas, nec explicat tibi (illas Scriptura) nunc in hoc verſu, niſa quatenus illis opus eſt; aſt in expoſitione pectoralis ſacri plenè tibi easdem exponit. 20. Verſ. 14. Catenas aureas] (Dictio WBWidem ſignificat, ac) — OO i. e. catenas. Eod, verſ. 14. Conterminas. 91. ] Ad finem extremitatis pectoralis ſacri 383. Ficuti Eſai. cap 44. v. 13. habetur, confer., not. in Das nov h. o. 94. ProOùt Eſai. dict. cap. 44. Verſ. 12. habetur. † Hebr. Minn, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. Prà ExOd, c. 2 5. verſ. 7. n. 24. & h. cap. 2 9. V. 4. n. 25. vide & R. Salom. ad Cantic. e. 5. verſ. 12. ac not, in Rν n h. oeec. † Hebr. nen, confer. infrà verſ. 20. b. cap. Sign. * 25. Hanc Sculgpturam mediante vermiculo Scha- mir factam eſſe tradunt Rabbini in Gemara, quam vide apud D. Wagenſeil. in Sot. pag. 1072. ubi plura deiſto vermiculo Schamir, Confer. & ndgt. ad 2. Chron. c. 2. v. 7. n. 9. x Hebr. ann, in MSto z. legitur: anpn, quam lectionem & hic in verſione ſecutus ſum. 96. Sic etiam LXX. & e?s eroeεααι nonhnulIi verterunt: cum nominibus, alii: per nomina, 4 quibusdam particula illa: 9, in vertendo pe nitus omiſſa eſt, ſicuti ab autore Vulgatæ trans- b. lor. XX Hebr. aden, abeſt iſta dictio hic ab utroque MSto. atum eſt: nominibus, vide not. in =nan mDH 37. Hlebr. Sn') P i. e. inftar foſſæ „ confer. ſu. ubi dictio: y ufſurpatur. 88. Hebr. enoa, abeſt iſtud ab utroque MSto⸗ terùm de humeralibus iſtis vide ſuprà verſ. 4. h. cap. n. 14., & verſ. 7. h. cap. n. 6 3 89:. Id eſt: nomina principum tribuum IIraeéliti- carum, ſic vocem Wavn hic expono, confer. quæ ad Genel. cap. 3 5. V. 17. n. 29. notata ſunt, vide & not. in on ins h loc. J0. Nempè: verſu 1I5. h. cap. & ſeqq-. imptimie verſ. 25. confer. & R. Salom. ad verfſ. 2 2. h. cap. ibique not. n. 12 1. & verl. 2 5. h. cap. n. 128. vide & not. in am nevh. loc. ut & tract. Talm. Joma, fol. 71. b. 91. Hebr. Mai, P. Fagius in Paraphraſeos Chaldaicæ verſione traaſtulite definitæ ms gni- M tudi- Q 680 EX 0DI. ſacri facies illas. Eod. verſ. 14. Opere tortili] Opere intricationis 92. filorum, non opere foraminoſo (ſive annulato) ac duplicato, ſicuti ſunt illæ (catenæ,) quas faciunt puteis; 93. ſed (tortili opere,) prout illæ (ſunt catenæ,) quas faciunt thuribulis, 94. quæ vocant (linguâà vernacula:) encenſoirs. 95˙. Eod. verſ. 14. Et dabis catenas] (Nempè:) tortiles, 96. quæ factæ erant opere complicato (inſeres) palis 97. illis; non eſt autem locus iſte præcepti, ut conficiantur?* catenæ, nec jubetur (hic,) ut illæ infigantur (pectorali ſacro,) nec ρνν. e. facies, quod (verbum) hic habetur, ſigni- ficat imperativum nec (verbum:) *di. e. dabis, de quo hic dicitur, notat impe- rativum; ſed habet ſignificationem futuri (temporis,) nam in textu ſacro, (ubi agitur de) pectorali, 98. repetit (Scriptura,) atque præcipit, ut (illæ catenæ) conficiantur & infigantur nec earum (catenarum) hic fit mentio, niſi, ut indicetur aliqua ex parte ne- ceſſitas palarum, quas (Deus) fieri præcepit unà cum † Ephodo & narravit tibi (Scri- tudinis, Junii ac Tremellius: æquabiles, autor Vulgatæ: ſibi invicem cohærentes, LXX. za- èõ ραονι1 e, commixtas floribus, conſer. infrà n. 99. h. verſ. & verſ. 22. h. cap. n. 117. & verſ. 24. n. 123. 92 Vel: implexionis, contorſionis, Hebr. ry ho, de qua voce cap. antec, 27. verſ. 9. n. 8 1. & n. 322. aliquid notatum eſt, idem P. Fagius in notis ad Paraphraſin Chald. vertit? opere tortili ſeu com plicato inſtar funium, Germ. Geflochten / wie die Stricke oder Weiber⸗Zoͤpffe / conter. intra vert. z2. h. cap. D. 119. vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2048. 93. Sive: ciſernis, unde aqua per iſtiusmodi ca- tenas annulatas ſive foraminoſas extrahitur, Germ. Ketten von Ringen oder Gliedern. 94. Sive: acerris, Hebr. M ρρνNνααορ, ſic enim ie- gendum, literà Reſch antè Daleth, prout inu- troque MSto habetur pro: NDDy), uti täm in Bibliis Buxtorf. quàm iu exemplari Hebraico uo uſus ſum, mendos? legitur, in editione v Nan hic habetur moνρρνâúââ7qâ & dictio iſta ibi- dem in notis exponitur, quòd ſignificet- p* zu harin .ν„νo†w⁄ĩ ie. ſaccos, quos parvo fune ligant, ſed expoſitio iſta R. Salomonis menti & explieationi non convenire videtur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1662. . . „ X 95. Sic reddo hie Hτνααπι vel aNa., prout in MSto I. habetur (nam ita legendum puto D pro: ννυνâaνπHRð ſicuti in editionibus, hactenas vulgatis, corruptè habetur,) Buxtorfius in Lex. Talm. dict. fol, 1662. Iocum ex tractatu Tal- mudico: Beza fol. 2 2. b. adducit, ubi R. Sa- lomo dictionem †ρoρν Gallicé expoſuit : . A . PePYYAHN& i., e, encenſoirs, Latinè : incenſoria „. . . . VU „ „W i. e. acerræ, thuribula, eſt autem aaaaεπdem, N . ac Heo.ee vel .hE&εν ratione pronun- punctum habens in cornu ſiniſiro, yronunciare ſolent, ſed abeſt vox Gallica à MSro 2. fuerunt autem inceaſoria ſeu thuribula iſta cava & per- forata, prout R. Salomo ibidem expoſuit. 96. Hebr. rnay, German. Geflochtene Ketten/ confer. ſuprà num. 92, h. verſ. & infra veri. 24. h. cap. D. 124. & n. 12 5. Sè 97. Confer. quæ infrà ad verſ. 2 5. h. cap. num. 12 . notata ſunt. * Hebr. nwwy iſtud, ut & ſequentia, usque ad: nyn i. e, ut illæ infigantur, abſunt à MSto 1I. *x Iſtud atque ea, quæ fequuntur, usque ad: & Pv i. e. ſed habet ſignificationem, abſunt ab utroque Môto. 98. De quo verſ, ſequ. 15. & ſeqg. h. cap. inpri- . mis verl. 2 4. & 2 5. Cap. ſenſus itaque eſt, quod ibi habeatur piæœceptum; non autem hoc loco. † Hebr. S, ſic in plerisque exemplaribus, ut & in AAMMMMsto CAP. XXVIII. ciationis Gallieæz , nam Galli x tanquam , OAl. W. tura femillam e guando ſaciescat Verl IG. Hm 8.) iudici, (iin ſammi ſicerdoti⸗ ielgnitcar) ͤ onillcationes, (ven 103. 4 PCenann ſt Aten (dicio: V⸗ cerdos) Mponit idelicet:) opu Hulana ſetlngit & pottatum 1o. Gicitur enim: & (min humeralib —.— MSto 1, ſed in 5 ſupet (phod.) 9. eſceriin Pra n. Nl. h jerl 100, Vel: coffuptie Alc Ciclionem 1 lomo infra ſerl. herſetſitates ick (ckterum depeltor Fipinmin not 4 Iuniiac Tfemelli tus Gallici, qui i Leeyit. Dart 3. c,4. 8 In notis Od N N NwNV 1 npn NrN mirN un Cry e W DN iͤe. ln0 m üla kaclenda el jucicii in quo om Cpolebet (Ulud Gelealigua,) qus Minebalt ehti ionem, inqaltt — QNy 18 92, Klorim non tenn) uis heinne. Vut thutidulis 94. * Er dabi⸗ umna] res) pals 9, Ulu; beiur hie)it le irhabeub ſeni⸗ eitlr notatin t. u ſeero (bi Aglur næ) confciantur g Aligba et atte e. natafit abi den. Ptura⸗ — neditionidus nacenis tnt) Bunoffiugin Ler, locumer tractaiu Tal- b, acducit, ubi ,. 1) Ealice erpolnit: Tt, Latind: incenſcti? zutem vNNN ten, WN flone ronun. mm Callig tungnum 7, ſiniſto, ronuncinte lica à MSro 2 fuerunt Nnibuls iſta cavn pet⸗ idicem expoſti. Geflochtee Ketten/ h. Fefl. & inkte ſell. 12ſ. l1 heca, numn 11. lequemtiz, negue ad: Nur, abſunt à Mro . untut, ueque 10: fcztionem, abiunt ab CAP. XXVIII. EXODI. 61 ptura rem illam eum in finem, )ut diceret tibi: palæ iſtæ erunt tibi neceſlari?, ur, quando facies catenas conterminas 99. ſuper pectorali, immittas illas in palas iſtas. Verſ. I 5. Pectomle jadicii] Ut expiet contemptum 100. judicii; alia explicatio (vo- cis:) judicii, (nimirùm ideò pectorale judicii dicitur,) quia illud declarat verba ejus (ſummi ſacerdotis) eumque confidere facit de veritate; * (cœterùm dictio Dan hic ſignificat:) driſnement, Ior. linguâ vernaculâ, nam (dictio) O tres habet ſi- gnificationes, (nempè notat:) argumenta 1oz. judicum & complementum judicii 103, ac pœnam judicii, ſive porna (illa fuerit) mortis ſive plagarum ſive pecuniæ; hæc autem (dictio: O νâ hic) ſignificat declarationem verborum, quando (ſummus ſa- cerdos) exponit atque declarat verba ſua. Eod. verſ. 1 5. Sicuti opus eſt Ephodi] (Videlicèt:) opus textile & quod ex quinque 104. ſpeciebus (conſtat.) Verlſ. 16. Spyithama ſit longitudo ejus & ſpithama latitudo ejus] Duplicatum (fuit iſtud pectorale) & portatum 105. antè ipſum (ſlummum ſacerdotem, nempè) & regione cordis ejus, dicitur enim: & erunt ſuper cor Aaronis 1oé6. (pectorale autem iſtud erat) ſuſpen- ſum in humeralibus Ephodi, quæ veniebant à tergo ejus ſuper ipſius humeros, erant- ciendæ eſſent nee ne, contfer. infrà verſ. 3 o. .cap. Sign. * 101. Vel: dresnement, ſic reddere poſſis Hane, MMStO I1. ſed in MSto z. pro Cy legitur: 7 i. e, ſuper (Ephoqdqddd),. 99. De voce iaan, quæ etiam hic habetur, praà n. 9 I. h. verſ 14 aliquid dictum eſt. ſenſusitague el o non auten hoe 00, eLemplanbus, i en Msto⸗ 100. Vel: corfuptionem ſive perverſitatem, nam! & ſic dictionem νvertere poſſis, ſicuti R. Sa- lomo infra verſ. 30. . cap. expoſuit yn i. e. perver ſitates, vide not. ibidem n. 154. & n. 155. cœterùm de pectorali judicii vide plura apud P. Faginm in not. ad Paraphr. Chald. 6. loc, ut & Junii ac Tremellii not. . loc. it. autor tracta tus Gallici, qui inſeribitur: Hilſtoire du Culte Levit. Part. 3. c. 4. pag. 27 3. edit. Amſtel. *½ In notis 'no No locus iſte ſic exponitur: h e ienn ee n eeen ee nn eN m e n nn n ee n 2ðð l eh i, e. In omni re, de qua quis dubitabat, an illa facienda eſſet nee pe, ibat ad Pectorale zudicii, in quo omnes literæ Alphabheti erant, &t volebat (illud Pectorale) dicere ei (dubitanti de re aliqua,) quod illa facienda eſſet , literæ c: minebant & efficiebant (vel exprimebant) di- QKionem, in qua ſctiptum erat, an (tTes illæ) fa- in MSto I. habeturppſed dictionem iſtam vel corruptam vel non amplius uſu apud Gallos receptam puto, fortè legendum: dreſſement, quò nomine proceſſus judiciarius fortè intelligi- tur. confer. not. ad Eſai. cap. 16. v. 3. n. 4. & ad Elſai. c. 66. v. 16. n. 36. abeſt autem dictio iſta Gallica 4 MSto ꝛ2. H 102. Vel: diſceptationes, probationes & reſpon- ſiones, rationes utrimque adductas, id enim vox Myv, quæ hic habetur, netat, in utroque MStopro: 3 rieyegitur: wya en i. e. verba litigantium, Gallicè: plaiderie. 10 3. Hebr. Pa na, quo nomine ſententiam de- finitivam 4 Commentatore noſtro hie innui pu- to, confer. not. ad Elſai. c. 32. v. 7. n. 15. 104. De quibus ſuprà verſ. 8. b. cap. n. 77. di- tum eſt. 105. Vel: geſtatum, ſic hic interpretor ₰ rad. 70, ut ſenſus ſit, quòd ſummus ſacerdos il- lud pectorale antè ſe vel antè pectus ſuum por- taverit. ò 106. Prout infra verſ. 30. h. cap. habetur. EzzY OCODI. 682 autem in iſtis (humeralibus) ſuſpenſum erat catenis atque annulis, veluti in textu ipſo expoſitum eſt. Verſ. 17. Et implebis in e] Quoniam gemmæ implebant foſſulas pa- larum, quæ illis (gemmis) præparatæ erant, (ideò Scriptura) illas vocat impletiones. Verſ. 20. Inpatcli auro] Erunt ordines (gemmarum) in impletionibus ſuis circumda- ti palis aureis in profunditate, quæ eam habebat quantitatem, * ut denſitas gemmæ il- lam (profunditatem) implere poſſet atque hoc ſignificat: ☚ HNPi. e. in im- pletionibus ſuis, (nempè,) quantum implere poteſt * denſitas gemmarum, tantum ſit profundum palarum, non minus nee plus. † Verſ. 21. Ilnusquisque cum nomine: ſuo] Juxtà ordinem nativitatis eorum (fuit) ordo gemmarum, (nimirùm) rubinus 105. Kubeni, topaſius 109. Simeoni & ſic omnes. Verſ. 22. Saper pectorale] (Par- ticula — v hic ponitur pro:) ha i. e. propter pectorale, 110. videlicèt (eum- in finem,) ut immittantur (catenæ) in annulos ejus (pectoralis,) veluti explicatur in- frà in textu. Eod. v. 2 2. Catenas] (Dictio Hν ) notat W i. e. radices arbo- ris, (ſicuti enim illæ) connexæ ſunt arbori, ut ipſa firmetur & infigatur terræ; ſic et- iam iſtæ (catenæ) comprehendent peétorale, ut per illas iſtud ſuſpendatur in Ephodo; *ſunt autem iſtæ duæ illæ catenæ, de quibus dictum eſt ſuprà in textu, (qui egit de) palis, 111. quin etiam Menachem, filius Seruc 112, dictionem NW interpre- 107. Vel: convoluta, Hebr. ppa, de quo vide] alii: ſmaragdum, confer. Ejusd. P. Fagii not. ad ſuprà verſ. 7. h. cap. num. 66. & infra verſ. 26. Paraphr. Chald, , loc. & Ar. Montani loc. al- H. cap. n. 139. . MM leg. X Sive: menſuram ſeu æſtimationem, id enim 110. Quod hic autor noſter vy exponit npn i4 rvox Vy ſignificat, confer, ſuprà verſ. 11. h.] idem autor verſu ſequ. 23. explicat: †x7 i. e. cap. Sign. † ubi vocatur rm i e. menſura. ad opus ſive neeeſſitatem, vide dict. verſ. 2 3. n. XX Juxtà quantitatem impletionis, ſic juxtà Hebr. 120. confer. & Raſchi not. ad Geneſ. c. 2 %. v. N Pyva, abſunt autem iſta, us que ad: y de ru i. e. unusquisque cum nomine ſuo, 4 MSto 1. confer. W agenl. Sota, pag. 1072. † Hebr. N)) & d, ablunt etiam iſta 2 MSto 2 , 108. Hebr. &ε, in Vulgata eſt: Sardius, ſie & LXX. aαρπſ, alüs eſt: pyropus, prout ju- nius ac Tremellius verterunt, confer. Ar. Monta- ſuper pectorale; ſed propter illud, nempè, ut ad illud pectorale aptarentur catenæ, ſicuti & Junius ac Tremellius hic verterunt; cœterum de 29. Verſ. 3 6. n. 89. ac Levit. c. 2 3. V. 1 9. n. 42. & Numer. c. 6. v. 17. num. 3 5, ac Numer. c. 34. v. 17. Sign. * ni Aaron ſive de veſt. ſacr. & P. Fagii not. ad Pa- x* Hebr. hNâ, ſic in editionibus, hactenus evulg raphr. Chald. h. loe. ut & D. Wagenſeil. Sot. .767. n. 20. ubi plura de ordine gemmarum ac nominum, quæ illis inſculpta erant, vide & not. in Nami rn h. loc. 109. Hebr. ννο‧ä, quam vocem LXX, quoque ver- terunt: venaiε à Vulgatæ autor: topazium, gatis ut & in MSto I. ſed MStum 2. habet ſine ut per illas ſuſpendatur Ephod. III. Vide ſuprà v. 1 3. & V. 14. b. cap. 112. De hoc vide etiam Geneſ, c. 30. V. 8. pz I0. CaAbp.XXVIII. que duplicata 107. & antè ipſum (ſacerdotem) paululùm deſcendebant; pectorale (iec) — 15. n. 4 %. catenæ enim illæ non erant ſaciendæoa ſignificatione particulæ 7) confer. & cap. ſeqv. 2 ab initio, nempè πι, Ephod, ut ſenſus ſit: CAL.MVII. nann go ien⸗ gionen w Mem, vod eln e habeej ſel j, e, (atena, linge idemm ſgnifca inmittendomm! teil. 115, Poo Ieltiul Ee⸗ ſnenpe)hit tiit beant uo iſti an tuta)ac dicit: 8 tnli) ſebienin Os annulos aure Pod.verl. 23. bus, 122, gue metalia Ephodi, ſuntcatene,e⸗ inbgiceberentke — — 113. Senſus el, gn ſed elim Oe emn, quoad deriß Od, ſicutime 114, Vide Cenel,,, 4ſ.,. 115. De qua ſide Lxod, c. 3, , 21. 16. Zife: lingui Lex. Talmn. fol.2 h. loe, 11. Nidelicktr 4. ter &,. ſegn. 14 111. Fi reöerepol e,guss quidem mmoie Asto leri Mencolamrel non ceptam puto, hodli — ARNNI.. weluti hedore tatur, quòd ſignificet D i. e. radices, 113., ac dicit, quod (litera) Reſch (in di- Intext ioſo 2˖ D 6 wthultlahe⸗ M.em, quod eſt in (dictione:) P, 1IIS. ego autem non video, verba ejus (rectè R kion. . ſeſe habere; ſed dictio) in lingua Hebraica (idem ſignificat) ac NeCD hl 1sliisciteuns. enlitzs germmme I. . NWodbe,inin. nmarum tantum ſt ugue lun nonize (eimirim) tubinus Perheihera,,) (dat. 2, Vigelicet ſeun, eluti Erplicatur in. Vie nadices abo. Satut terre; ſic d. ndatntin k)hoto; ertin (gui egit te) H interpe. latur, ————ʒ Ujusd . giinot, 1 . Ar. Montani loe, l⸗ erponit vorn il explient: w ie. rige cict pell.13,. Ct. 40 Genel c. 19, 1, ænon erant ſciende Pterillud, nempe, ut. tur catene, ſicntid reterunt; cEterund de ) conler K ca er it, ,23. V. I, n 42. h,3 ,se Numer c,34, nibus,hattenuis eyl⸗ Motum 2. hebet ſſe , EHppoc itſenlusſt 14. cap. CAF. XXVII. ExODI. 683 ctione HW O) ſit ſuperflua, veluti Mem, quod eſt in (dictione) ν 114. & i. e. catena, linguâ Miſchnæ. 116. Eod. verſ. 22. Conterminas] (Dictio Ne hic idem ſignificat, ac:) ND i. e. terminatas, de quibus dictum eſt ſupràâ, 117. ad immittendum illas in annulos, ut ſint )) 23i. e. in fine pectoralis; omnis autem (dictio) —3 ſignificat u i. e. finem (ſive terminum,) linguâ vernaculà: aſſom- meil. 118., Eod. verſ. 22. Opere tortili] i. e. Opere intricato. 119. Verſ. 23. Su- per pectonale] (Particula p hic ponitur pro n i. e. ad uſum 120. pectoralis, (nempè, ) ut ei infigantur (catenæ, )nec convenit dicere, quòd ſtatim ab initio fieri de- beant (duo iſti annuli) ſuper illo (pectorali;) nam ſi hoc ita eſſet, cur repetit (hic Scri ptura) ac dicit: & pones duos annulos? nonne jam anteà Poſiti erant in illo (pecto- rali?) ſcribi enim debuiſſet ab initio textus: & facies in extremitatibus pectoralis du- os annulos aureos, codem modo etiam (textum) de catenis 121. explicare debes. Eod. verſ. 23. Ie duabus extremitatibus pectoralis] (Videlicèt) in duabus ſummitati- bus, 122. quæ ſunt regione colli ad dextram & ad ſiniſtram, quæ veniunt versus hu- meralia Ephodi. Verſ. 24. Et dabis duas catenas tortiles 123. aureas] Hæ ipſæ ſunt catenæ, de quibus ſcriptum eſt ſuprà, 124. nec expoſuit (Scriptura) locum, ubi infigi deberent (catenæ) in pectorali; nunc autem explicat tibi, ut infigat (aurifaber) WW., ſicuti mox declaratur. 114. Vide Geneſ. c. 3 1. V. 2. ut & I Samuel, cap. 115. De qua vide Geneſ. dict, c. 31. v. 42. atque Exod. C. 3., Vv. 2 I. 116. Sive: linguà Talmudicãâ, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2474. & not. in e n b. oo. O Ud 117. Videlicèt v. 14. . c, ubi vide not. n. 9 1, con- fer. & v. ſequ. 24, n. 124. 118. Sic reddere poſſis: N prout in omni- bus, quas quidem inſpexi, editionibus, ut & in utroque MSto legitur; ſed dictionem iſtam vel mendoſam vel non ampliùs apud Gallos uſu re- ceptam puto, hodiè Galli finem ac terminum ali- cujus rei Vvocant: ſommet, nempé: la ſin & le ðèð Qꝗqꝗqq GʒG; as 11. Senſus eſt, qud non ſolum diio ; bout de quelquechoſe. ſed etiam απσιν, ſecunduùm Menachemi men- 119. Vide, quæ ſuprà ad dict. v. 14. . c. n. 92. tem, quoad derivationem referatur ad vocem notata ſunt. 120. Sive: ad opus vel neceſſitatem, prout ſcilicèt requirit pectorale, confer. v. antec. 22. h. c. n. 110. & infrà v. 2 5. h. c. n. 130. 1I2I. Vide, quæ ad verſum antec. 22. h. c. n. 110. notata ſunt, confer, & v. 2 5. h. c. n, 12 9. ac not. in o r h. loc. = 12 2. Sive: extremitatibus vel angulis, id enim dictio ds, quæ hic habetur, ſignificat, con- fer. v. 2 6. h. c. n. 136. 123. Vide, quæ ſuprà ad v. 14. h. c. n. 92. & n. 96. notata ſunt, confer. & v. 6. b. c. n. 2 ũñ0v. * Nempè: conterminæ, Hebr. nz ſice in notis Raſchianis editionis art mnoe hic additum re- peritur, ut & in utroque MSto. 124. Nimirùm dict. v. 14. . c. ubi vide not. n, 72. & n. 96, (Onfer. & V. præg, 22. n, 1177 684 EXxODI. ſint ipſæ primæ, 125. nam ecce in Sectione, (quæ incipit:) hæc ſunt inſtrumenta, 1½. nonrepetuntur. 127. Verſ. 2 §. Et duas extremimtes] (Scilicèt) duarum ca- tenarum tortilium, (nempè:) duo capita (ſive extremitates) uniuscujusque (catenæ.) Eod. verſ. 2 5. Inſeres duabus palu] Hæ ſunt illæ ipſæ (palæ,) quæ ſcriptæ ſunt ſupra, 12 8, inter textum, (qui agit de) pectorali & inter textum, (qui agit de) Ephod, 129. nec expoſuit (ibidem S. Scriptura) neceſſitatem 130. illarum (palarum) atque earun- dem locum; nunc autem explicat (Scriptura, ut illis (aurifaber) inſerere debeat ca- pita catenarum tortilium, quæ infixæ erant annulis pectoralis ſacri versus dextram & ſiniſtram juxtà collum, (nimirùm) duo capita catenæ dextræ 131. infigebat palæ dex- træ, eodem modo palæ ſiniſtræ (inſerebat) duo capita catenæ ſiniſtræ. Eod, verſ. 25. Et impones] Palas humeralibus Ephodi, unam * in iſto (humerali) & alteram in altero, ſic reperiebantur humeralia Ephodi firmiter tenere pectorale, ne illud caderet & ab eis (humeralibus) pendebat iſtud (pectorale;) ſed tamen adhuc inferior ora pe- ctoralis hinc inde movebatur & ſuper ventre 132, ipfſius (ſacerdotis) agitabatur nec illa (inferior ora) eidem (ſacerdoti) benè cohærebat, quocircà duo inſuper annuli e- rant neceſſarii pro inferiori ejusdem (pectoralis) parte, ſicuti ulterius (S. Scriptura hic) exponit. Eod. verſ. 25. Versas anteriorem ejus partem] (Nempè:) Ephodi 133. ne det* (aurifaber) palas in parte 134, interiori humeralium, quæ erant ver- „* Hebr. 77 Vrn iſta ut & ſequentia, usque ad: ep r PE&) i, e. & duas extremitates, abſunt ab utroque MSto. 125: Id eſt: priores illæ, de quibus ſuprà alleg. v. 14. h. c. dictum eſt, . 126. Vel: iſta ſunt numerata, preùt alii vertunt cui rei palæ illæ debeant adhiberi, confer. ſupra V. 2 2. h. ec, D. 120. ta ſunt, PeTA i. e, firmiter tenere, abſunt à MSto r. tata ſunt. 133. Junius tamen ac Tremellius verba iſta: ea, quæ Exod. c. 3 8. v. 21. habentur, Hebr. 132. Conter. quæ ad v. ſeq. 3 6. b. c. n. 143. no- TPDP H7&, P. Fagius juxtà Paraphralin Chal- daicam tranſtulit: hæc eſt ſumma, LXX. ita: xXα. AvS&&αà vνvPIvZvα, i. e. & hæc eſt conſtructio, ego Vulgatam hic in vertendo ſecutus ſum. 127. Vel; non iterantur aut bis dicuntur in al legata Sectione & quidem Exod. c. 39. v. 1 5. ſed ſemel tantum catenarum ibi fit mentio, unde patet, juxtà mentem Commentatoris noſtri, eas- non ad Ephod referunt; ſed ad ſummum ſacer⸗ dotem, hoc ſenſu: versus anteriorem partem ejus, Icil. ſacerdotis; ſed res eodem redit, con- ker⸗ v. ſequ. 2 6. n. 13 8. & not, in n o 1oc dem fuiſſs catenas, licèt earum hoc capite 2 8. v.) *X Hebr. n dhw iſta & quæ ſequuntur, usque 14. S& verſ. 24. bis fiat mentio, confer, not. in N . Wben re b. loc. . 12 8. Vide ſuprè, V. 13. h. c. ibique not, n. 90. v. 14. Uu. 9 7. & v. 2 3. U. 12 1. 129. Textus iſti ſunt verius 1 3. & verſus 14. h. c. 130. Siye: illatum uſum, Hebr. , nempeè, ad: day rN i. e. nam ea pars S&c. abſunt 2 MSto z. ay, quod hic habetur, iigaifitat, confer. v. ſequ- 26. H. C. n. 137. — CAp. XKXVII. illas annulis; exinde autem cognoſces, * quòd illæ, (de quibus hic dicitur, catenæ) 13 1. Confer. quæ ſuprà ad v. 6. h. c. n. 49. nota- * Hebr. && iſtud, ut & ſequentia, usque ad: en in i. e, versus anteriorem partem ejus, 134. Germ. das invendige Theil / id eim Hebr. l C. NNVNI. 8s alnictuln; i an iee legid iciut H u e. ſnes 136, eis enl 16. H u (aunkiben) inn ſenioris que elt e ne hocheccet inponebatu lun Cgnum: (nempe ls, gu⸗ ettinlecet inttinlecsatque dabat ſacerdoten cerdotisſuper lun AApatten ilam, tecumbebant ſup nam Pale Limpor ſper humeros e antur extretnita! los autemprecep elat Choe elt, qu tubi conjungun erat eregione cin criguntuthumeta —.— ijſ. Si,e: peſsiß i hie yn n bec. n. 144. & n0 Hebrt. ) N 1 ſequuntur, usie bus Gdeniatis bentur,) in MSto Oe Ne liorſcil.) non vide ſe ſapetiof an) 136. Kye znguli, (onfer, le ſüpf⸗ ſunr, Anlen 134. an 133 le Hebr. do dicitu, H Enr inſkrunentn licei) usne ſeatene, enpre funt ſipr e)bphoc, 119, tum)etgieen. nletere debest ea. Fetads dextram & nſgzebet Palx dex. niffre, Boch, Verl. rali) A alteranin e,ne ilud cageret he interior orape. is)agitabatur nee inlüper annulie. zins (S.detiptuta⸗ N, quer erant get. is ——— -ℳ– —— achibericonter iupt .6,bic.,49. noln. egnentiz, Ueqle 1d: „ablunt Möto 1. 36, 4 .n. 43,n. lemellius ſeiba il: tiorem partem ejus, ed aaſummumn ſtt⸗ antefiotem artemm tne) duarum (a. CAb. XXVIII. tes eoem kedit (0. not, in Dr ue ſequuntut, uegue nei ans bſilt Thelh ilgin i. tehtollet ſel J h. c. n. 144. & not. in a n h. loe. 13 , Hebr. 'o, qua de voce vide, quæ ſupt ad EXODI. 685 sus amictum; 135. ſed in parte ſuperiori, quæ erat extrinſecus & hoc vocatur: 7) 9 i. e. & regione faciei ejus (ſcilicèt) Ephodi, nam ea pars, † quæ non videtur, non dicitur H) i. e. facies. Verſ. 26. Duabus extremitatibus pectoralis] Hæ ſunt duæ fines 136. ejus (pectoralis) inferiores versùs dextram & versùs ſiniſtram. Eod. verſ. 26. In ora ejus, quæ eſt ad partem &phodi interierem] Ecce tibi duo ſigna, unum, ut (aurifaber) inſerat illos (annulos) in duas extremitates partis illius (pectoralis) in- ferioris, quæ eſt è regione Ephodi, nam Esperior ejus (pectoralis) pars non eſt è regio- ne Ephodi, ecce enim (ſuperior illa pars) proximé adheæret collo; Ephodum autem- imponebatur lumbis ejus (ſummi ſacerdotis,) prætereà etiam aliud dedit (Scriptura) ſignum: (nempè:) ne (aurifaber) infigat illos (annulos) in parte 137. illa pectora- lis, quæ extrinſecus verſa eſt; ſed in parte interiori, dicitur enim (hic:) — i. e. intrinſecùs atque illa ipſa pars erat regione Ephodi, nam cingulum Ephodi circum- dabat ſacerdotem ac ſuccinctorium 138. duplicabatur 139. in anteriori parte ſa- cerdotis ſuper lumbis ejus & ſuper aliqua parte ventris ejus hinc atque illinc, usque ad partem illam, quæ eſt & regione extremitatum pectoralis; extremitates verô ejus recumbebant ſuper illo (pectorali) in duobus humeralibus Ephodi à parte inferiori, nam palæ *imponebantur capitibus humeralium Ephodi fuperioribus, quæ veniebant ſuper humeros ejus (ſacerdotis) versus illius guttur & duplicabantur (vel convolve- bantur extremitates illæ) ac deſcendebant in anteriori parte ejus (ſacerdotis;) annu- los autem præcepit, ut imponeret ſecundo illorum capiti, quod Ephodo conjunctum erat, & hoc eſt, quod dicitur: èregione commiſſuræ 140, ejus, propè locum illum, v ubi conjunguntur Ephodo ſurſum versũs, paululum à cinctura, nam commiſſura erat & regione cincturæ; illi autem (annuli) dabantur paululum in tergo, 141. ubi eriguntur humeralia, & hoc eſt, quod dicitur: à ſuperiori parte cinguli Ephodi, 142. v. 4. h. c. n. 8. notata ſunt, éonfer. & v. antec. 25. n. 133.⸗ 139. Vel: convolvebatur, Hebr. "poa vide, quæ ad v. 16. H. c. D. 107. notata ſunt. * Hebr. vnvnam, abeſt iſtud à MSto r. 140. Sive: juncturæ, Hebr. nrm, prout verſu ſequ. 2 7. h. c. in textu ſacro habetur, confer, not, in "pon rS b. loc. HM ** Hebr. dop- Tb iſta, ut & ſequentia, usque a H AE i, e. (&regione) cincturæ, abſunt 4 141. Sive: in altitudine, Hebr. DPaua, nempè eo in loco, ubi elevabantur vel attollebantur hu- meralia. 142. Sicuti dict, v. ſequ. 135. Sive versus indumentum vel pallium, ita R——ð 1 . — hic n EX interpretor, confer. v. ſeq. 26. † Hebr. Ay r& à iſtorum loco & eorum, quæ ſequuntur, usque ad: y i. e. dua- bus ext emitatibus &c. (quæ verſu ſequ. 26. ha- bentur,) in MSto 2. ita legitur: Aay rrN TD NON e 1P& i. e. ham illa pars (inte- rior ſcil.) non videtur; ſed facies (i. e. ex erior ſeu ſuperior pars.) 136. Sive anguli, Hebr. a&, Germ. Ecken/ confer. quæ ſupra ad v. 2 3. b. C. n. 122. notata ſunt. 137. Sive: in parte exteriore, vide, quæ paulo antè n. 134. v. antec. 2 5. h. c. notata ſunt. 2 7. b. C. habetur. „ 686 EXODI. CAbpP. XXVIII. iſti itaque (annuli) erant ê regione extremitatis pectoralis & (ſacerdos) in- ſerebat vittam hyacinthinam in annulos iſtos, † ut & in annulos pectoralis eosque eàâdem vitta conjungebat ad dextram & ad ſiniſtram, ne inferior pars * pectoralis moveretur introrsum ac vertereturr extrorsum & ſuper ventre- 143, ejus (ſacerdotis) agitaretur; ſed ut reperiretur probè collocata ſuper a- miculo. 144. Verſ. 27. Veriàs anteriorem ejus partem] (Videlicèt) in latere (ſive parte) exteriore. Verſ. 28. Et alligent] (Verbum 02 ), quod hic habetur,) ſignificat 2i. e. conjunctionem, 145. ſic quoque (accipitur in illo loco: 82◻2; i. e. à conſociationibus viri 146. (videlicèt:) à conjunctionibus 1 (&) conſor- tis improborum, ſic etiam (in illo loco:) D' OONi, e. & conjunctiones in conval- lem, 147, i. e. montes, qui ſibi invicem conjuncti ſunt, in quorum convallem, quæ eſt inter illos (montes,) non poteſt deſcendi, niſi cum maxima difficultate, dum pro- pter illorum conjunctionem vallis atta eſt atque profunda, (iſti montes, inquit ibi- dem propheta,) erunt in convallem planam & tranſitu facilem. Eod. verſ. 2 8. Ilr ſit in cingulo pbodi] i. e. Ut ſit pectorale conjunctum eingulo Ephodi. Eod. verſ. 28. Et non ſeparetur] (Verbum “) fignificat P)'o i. e. divulſionem (vel ſeparatio- nem) & eſt vox Arabica, ſicuti dicit Duneſch, 148. Ben Lebarath. Verſ. 30. 1hrim 1 & Tummim] Flæc fuit Scriptura nominis expoſiti 149. quam dederat (Moſes) in. duplicatura pectoralis; (dicuntur autem DN& D )),) quia per illud (nomen explicitum) ipſe (Summus Sacerdos) NRâi. c. illuſtrabat (ſive declarabat) verba ſua † Hebr. yan irNn, hæc & ſequentia, usque ad: rD a i. e. eâdem vittä, abſunt 4 MStoz. & in eodem iſta ſolum leguntur: on eneen rnden 1. e. (inſerebat) vit tam hbyacinthinam in iſtas vittas ad dextram &c. X Hebr. ronfi in eed. MSto 2. poſte ſie legitur: n eie ya i. e. ſne inferior pars) an nulli pectoralis quoad majorem ejus partem moveretur &. Z 143. Confer. quæ v. præced. 2 5. H. c. D. 132. no- tata ſun. G 144. Sive: pallio, de quo vide v. 31. h. c. ibique not. n. 156 conter. & v, antec. 2 5. h. c. n. 13 5§. 145. Contfer. infra Exod. c. 39. v. 2 1. ubi ibi dem reperitur verbum, vide & Michlol Jophi h. loc. ubi ba exponitur: APna) i. e. attollant, ſic quoque Junii ac Tremellii habet verſio: attel. lunto. 146. Sive: 4 conſortiis, ſic ex mente Commen. tatoris noſtri vertere volui, quod Plialm. 3 1. v. 2 1. habetur, alii tranſtulerunt: à perverſitati- » 2 X „ . bus, LXX. «πωο rαειανονςο à conturbatione, ſic 1 7 10. ac Lud. Capelli not. Critic. ad hunc v. 2 89. † Hebr. an iſtud & quod ſequitur usque ad: 147 i e. ſic etiam, abeſt 2« MSto 2. volui, quæ Eſai. c. 40. V. 4. habentur, *Hebr. mn, in utroque MSto pro eo legitur- Ie i. e., erectionem ſeu altitudinem eorum. lerunt, de hoc vide etiam Numer. c. 2 §. v. 2 9. it, Pſalm. 37. v. 7, ibique Raſchi nor. it. ad Elai. c. 56. V. 10. n. 8. & ad Hoſe. c. 5. v. 5. 149. Sive, ut alii: nominis ſeparati, Hebr. =* vNn, de quo mukti multa, confer. Præ alüs P., Fagius ad Paraphraſ. Chaldaic. ut & Junii ac Fremellit notæ b. loc. vide & Levit. c. g. v. 9. n. d. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 940. && p. 106 . ſunt, confer. & autor tra ctatus Gallici, qui inſceri ubi fusè de Hein & ) humm im agitur. 147. Sic quoque ex mente autoris noſtri vertere 14 %. Vel: Doneſch, ſeu Dunes ſicuti alii tranſtu- ac p. 1069. n. 3. ubi plura de tem pore, quande orachlum iſtud peckora'e ceſflave it, adduca & Vulgata, confer. Raſchi not. ad Plaim. 10. V. vitur: Hiſtoire du Culte Levit. &c. Part. 2. c 5. ciK. cNe het Herihaud potuih, ilud non bit in didum küitſadicl Pod vetl 30. 7 nod ipbllinii ig kecete debet tale epiat penſet judicli. 15. V allium,)ut ele ilad (valium)lit Verl 31. fr⸗r apennl, it ) ui ar cati aulein ejus Diſcinus nino) — 49 Conlen que lupt. uſunt. 1)0. um eidad ſel Qorale, quocifd i templo lecundo co P. 1059. & 1869,1 Joma, fol. 71,. Alegatur. 1)1. Vel: juditi ſi iiſeln c. ibiquend 1 1. Kcnti Numet, yel: contipieban 1,ptoeo legitur: tun, cortipiebantu 1 z. Hebr. N etiam inelligere in dum, confet. Ger 1, N. 4,. D. 139. 15½ Hedr. nyn, t ocatur: 7 138, vide notatad 155, Meſt: Propter (/Nmittuntut, con ——. wn. Hunnlos Decdoralig de inkerior Pars lper pentte. olloczt luipet a. elieke) in latete. god hie habelln) uur in illo loe⸗ 1. gbist conſor. diones in conyal⸗ nconyallem, goæ kcultate, dam pto. montes ingnit bi. koc. retl 19, 1 di. Lod,. Uetl 19. tem (vel ſeparatio. cert Mols) in per ilud (nomen carabat) etba ia 10 —.ũ⁵ — D i not, ad Plaim, 10,7. Cälic, ad huncv. 2), ſequiturusquezd: in 101, . e autoris noſtti rertere 4, lubemur, lSto pro eo leoſtur⸗ 1 Atitucinem eorum, unes ſtouti ali trandlu. 8 Numer. c. 19,V. 1. Raſchi not, it, ad bigi, le,. J. J. ſ. s ſepatati, Hebr. d lta, conlel, Pre⸗lis, alGaic, Ut & junii ac ide & Leylt 7, 9. d. ge N, p. 940. K p. 1066, 2Cetem pole, auand e cellare it, adducla tetus Galich qulinſani. Levit, Ac. att t. ſi nmin. 2gitc. ac HDNDi. e, perficiebat verba ſua, X* in templo etiam ſecundo fuit pe aa ſunt. * Vel: corripiebantur,; Hebr. a in MSto QGum, confer. Geneſ. c. I. V. 4. D. 49. & c. ſeq 154. Hebr. Mnyn, ſic hoc loco; ſuprà v. 15. h. ExXxObDI. 6987 B ctorale, nam fieri haud potuit, ut ſummus Sacerdos veſtibus (ſacris) deſtitueretur; 150. ſed nomen illud non fuit in iſto (pectorali) & propter illam ipſam ſcripturam iſtud (pectorale.) dictum fuit judicium, 151, nam dicitur: & conſulat illum in judicio Urim. 152. Eod. verſ. 30. Judicium ſiliorum Iſmli] (Vox: OSDhic ſignificat) verbum, per quod ipſi (Ifraelitzæ) DDW i. e. judicabantur & per illud erudiebantur, *an ali- quid facere deberent nec ne; juxtà expoſitionem autem myſticam, 153. quia pecto⸗ rale expiat perverſitates 154. judicii, (ideò) vocatur judicium, propter expiationem judicii. 155. Verlſ. 3 I. Pallium Ephodi] Nam Ephodum datum fuit ſuper illud (pallium,) ut eſſet cinguli loco. 156. Eod. verſ. 3 1. Zotum yacinthinum] Totum illud (pallium) ſit hyacinthinum, ita, ut nulla alia ſpecies (coloris) ei ſit immixta,. Verſ. 32. Et ſit om ſummintis ejus] i. e. Ora pallii, quæ eſt in ſummitate ejus, * hæc eſt apertura, quàâ collum ingredi poſſit. 157. Eod. verſ. 3 2. In medio ejus] (Iſtud 1 )) Juxtà Targum ejus: (ſignificat) a 9)) i. e. duplicatum intrinſecs, (nempè) duplicatum in medio ejus, ut (duplicatio iſta) ei ſit loco labit; 158. dupli- catio autem ejus fuit** opus textile, non acupictum. Eod. verſ. 32. Veluti os lorica buerint Diſcim M dupli- — X Confer. qu us (hinc,) quòd loricæ, quæ illis (viris tunc temporis) fuerunt, oram ha æ ſuprà ad v. 15. h. c, Sdign. * nots· n. 100. M 1I156. Confer. quæ ſuprà ad v. 26. h. e. n. 144. no⸗ tata ſunt, vide & not. in . a ew h, loc it. autor tractatus Gallici, qui inſcribitur: Hiſtoire du Culte Levit. Part. 3. c. 4. p. 27 1. edit. Am- ſtelod, Hebr. Ma)av, ſic in MSto 2. habetur, quod hic in verſione ſecutus ſum, in MSto 1I. pro eo legitur: UXa⅛ν i., e. quæ eſt in capite ſen ſum- mitate ejus, res eodem redifr. 517. Hebr. N*e mhan nrpne i., e. aperrura lecz colli, confer. hic præ aliis junii ac Tremellii not. h. loc. in MSto 2. vox r'a antèe dictionem dtem omiſſa eſt, juxtà quam lectionem hæc eſi ve ſio apertura golli. S 15 §. Vel: oræ, Hebr. ew, qued vocabulum nonnulli hic vertunt: limbum, uti Junius ac Tremellius, alii: fimbriam, prout b. Fagius in Paraphraſi Chald. b. loc. ** Hebr. n n, ſic in utroque MSto legi- tur, & quidem rectius, ut puto, quàm iroee e, prot in Baſil, & Amſtel. edit. quamvis 6e hæc lectio commodum recipere poſſit ſenſum. Rrrr. 150. Jam verò ad veſtes ſacras pertinebat etiam pe- Korale, quocirca iſtud neceſſariò etiam fuit in templo ſecundo, confer. D. Wagenſeil. Sot. dict. p. 106 g. & 1069. n. 3. vide & tractat. Talmud. Joma, fol. 72, a. ſicuti in 'n h. loc, allegatur. S 151. Vel: judicii ſcil. pectorale, confer. ſupræ v. 15. h. c. ibique not. n. 100. & Sign. * ibid. 152. Sichti Numer. c. 27. v. 2 I. habetur. 1, pro eo legiture EaN tPur, cortipiebantur. . 153. Hebr. H=ε urEêHνςb, quo nomine hic poſſis etiam intelligere in ſpecie Commentarium, lic di- i. e, redargueban- 29. V. 4 3. n. 139.⸗ c. vocatur: 707 i. e. corruptio ſive perverſi- tas, vide notas sd dict. v. 15. n. 100. 155⸗ Id eſt: propter perverſitates, quæ in judiciis committuntur, confer. ſupra dict. v. 1 5. . cap, 688 EKODI. lii illius,) is transgreditur præceptum negativum, nam iſtud (præceptum unum eſt) ex numero illorum, quæ ſunt negativa in lege, ſic quoque (habetur præceptum negati- vum in illo loco 2) non moveatur pectorale; 159. ſie etiam (in illo loco:) non re- cedent ab illa, 160. ubi ſermo eſt de vectibus arcæ. Verſ. 33. Malgrenai] Ro⸗ que facta, ſicuti ova gallinarum. Eod. verſ. 3 3. Et tintinnabula aukea] i. e. Nolas (ſi- ve campanulas) cum piſtillis, quæ erant in medio earum. * Eod. verl. 33. Iater Gircumcircà] Inter illa circumcircà, (nempè:) inter duo malogranata tintinnabulum unum annexum & ſuſpenſum erat in fimbriis pallii. Verſ. 34. Zintinnabulun, aure- reum & malogranatum] (Nempè:) tintinnabulum aureum & malogranatum erat jux- tà illud. Verſ. 3 5. Etnon morittur] Ex regula præceptorum negativorum 161. in- telligis affirmativa, ſi (itaque) adſint ei (ſummo ſcil. ſacerdoti omnia iſta veſtimenta- ſacra,) non erit reus mortis; ſi verò ingreſſus fuerit (in Sanctuarium) deſtitutus unò ex veſtimentis illis, reus erit mortis, divinitus immittendæ. 162. Verſ. 36. Lami- nam] (V X) ad inſtar laminæ (ſive bractex) aureæ fuit, 163. latitudine duorum di- gitorum ac cingebat frontem ab una aure ad aliam. 164. Verſ 3 7. Super vittam, yacinthinam] Aſt alio in loco illa (lex) dicit: & dent ſuper eam (leil. laminam au- ream) vittam hyacinthinam, 165. prætereà hic etiam ſcribitur: & erit ſuper cida- rim; infrâà autem illa (Scriptura) dicit: & erit ſuper frontem Aaronis, 166. & in- (tractatu Talmudico, qui agit de) mactatione ſanctorum 167. diſcimus, quòd capil- Numer. c. I. v. 5 1. n. 16, notata ſunt, vide & Lighfoot. ad Matth. C. 5. v. 22, p. 26 6 kes⸗ edit. Lipſ. it. Gur Arjeh fol. 109. col. 4. circa fin. & fol. 110. col. I. princ. it. not, in now Pnn b. loc. S 16 3. Confer. quæ ſuprà ad v. 6. . c. n. 56. nota- ta ſunt, confer. & tractat., Talmud. Sukka fol. 5. a. ſicuti in Smon ov b. loc. ad marginem allegatur. = 164. Ampliorem hujus laminæ ſive bracteæ aureæz veſeribtionen vide apud D. Wagenlſeil. in Sot. 16 5. Uti infrà Exod. c. 39. v. 3 1. habetur, ubi vide not. n. g. & n. 9. ac n. 1I4. confer, & Levit. c. 9. V. 9. n. 9. 166. Sic habetur verſu ſequ. 3 9. . cap. 159. Sic verſu antec. 2 8. . c. habetur, confer. hic tractat. Talm. Joma, fol. 72. a. prout in mov n b. loc. allegatur ad marginem. 150. Videlicèt: ab arca, prout ſuprà Exod: c. 2 5. v. 1 5. habetur. X Loci iſtius explicationem vide in not. an ne h. loc. 161. Fadem habentur inftà in notis Raſchi ad ExOd. c. 30. V. 20. D. 79. 162. Sic interpretor hic verba iſta: ind n i. e. per manus ccli ſive Dei, judæi mortem ꝓpræmaturam per i. e. exterminium ſive ex- ciſionem intelligunt ac R. Aben Egra notavit, ſe in tote 5. Scriptura viginti tres locos inveniſſe, in quibus Deus i. e. excidium comminetur his, qui præcepta negativa (cujusmodi eſt illud, quod hic habetur,) transgrediuntur. confer. in- frà v. 43. H. c. n. 19 9. & quæ ad Levit. c. 8. v. 35. n. 27. & ad Levit. c. 22. V, 9. n. 36, it. ad mud. — Ap. XXVIII. . duaplicem. Eod. verſ 32. Neimnmbpétan] Ne laceretor, qoi igitur dilaceraros palr ede n tate cohitis; u d konten lus 167. Hebr. Swo nu'w, confer. infrà Exod. alleg. c, 39. V. 31, num. 4. vide & tractat. Tal- N. V. non mina Ciductrate tunda & concava fuerunt inſtar malogranatorum (ſive malorum punicorum) erant- do ius Ergue 172, und etat fot ſacetdlos) etten hendebantur it⸗ us laminz) cine temitate ſui lig apitigeliper (Seriptuta) liedt dos) laminam c ter tenebatne . terxtusiſti 176, minam & lamine mud. Zefachimn h. loc, allegatut, 1. b. 3, 16 3. Vel: bdicoll.a Ptecagtur fudei v ie epi Dus, vide plu 9 9. P. n. 170, l c, 39, V. 31. M ſ. Ubi prolixe de P 169. Fiye: ſi, notis Ralchianis 39. V. 3l. M 11. 170, Nim unaquæ rafnen laminæ tr. quaſi duo fil eſß inferiorem a ſ filcei duplicatx, lis herfigutamh gbim per verba dod (ſieuti in 5 810 1. leoitut,) leis ille bidem 1 e. K in medio chaet Fittamlen PR ehuum unnm e)er ilo loco:)non ſe⸗ algunan Ro. Pumcorum etant. ea be. Nolg etl. 33. Mre, ilu hatatintinnabulum ltingahle lre- Pranatumn erat jux⸗ tlrorum I61, in. iilk veſliment, um) celtttutus un Vertl. 36, Lani: tudine duorum di. 37. Mper titn (ſell laminam au- 4 erit ſuper cida. Aronis, 106, in. eimus, ud cagil. us —— 16, notatz ſunt, dige V.21, ,. 166.8 ſeg. ſol, 109, c0.4 Cir Dkine, it, not, in vo V. 6.h,c. l 560. nota. Talmud. Sokka ol. 5. h. loc, ad marginem ine ſye bfacteæ Autes D. Wagenleil in ot⸗ 9 , 31. Pabet bi . 14, coller, Leyn he⸗ , confer inni Lvol. cjige nalet 1. r, —AL NII CAp. XXVIII. 4 170. Nam unaquæque vitta ſeu fa cia, dum per fo- loeus ille ibidem ſic legitur: muny irpyz i. e. & in medio ejus (Icil. laminæ aureæ) fa- ciebat (vittam ſeu faſciam,) quæ lectio difficul-( 168. Vel: ibi collocari Tphillin, fcil. quando precantur Judæi; coterum de pben tam illis EXODI. 6989 lus ejus (ſummi ſcil. ſacerdotis) dotis) viſus fuerit inter laminam ac cidarim, ibi enim ſedem elſſe Tephillin, 168. diſcimus (itaque exinde,) quòd cidaris fuerit ſupernè in ſummi- tate capitis; non tamen adeò profunda erat (cidaris,) ut illâ totum caput operiretur usque ad frontem; lamina verò erat infra (illam cidarim) ac vittæ 69. erant per fora- mina diductæ atque ſuſpenſæ ab illa (lamina) in duabus extremitatibus ejus & in me- dio ejus (afque ita) ſex 170. (erant fila,) in tribus 171, iſtis locis, vitta ſuperior 172. una erat forinſecàùs & altera intrinſecuùs è regione illius; ligabat autem (ſummus ſacerdos) extremitates trium iſtarum vittarum à parte poſteriore cervicis, 173. J epre- hendebantur itaque (vittæ illæ) inter longitudinem laminæ & fila extremitatum iſti- us (laminæ) circumdare verticem (ſummi ſacerdotis;) vitta autem media, quæ in ex- tremitate ſua ligata erat cum ſummitatibus duarum (vittarum) ibat per latitudinem capitis deſuper & reperiebatur facta inſtar galeæx; 174. de vitta autem media * illa. (Scriptura) hic dicit: & erit ſuper cidarim, 175. imponebat (igitur ſummus ſacer- dos) laminam capiti ſuo veluti galeam ſuper cidarim; media autem vitta illam firmi- ter tenebat, ne caderet, ac lamina erat ſuipenſa è& regione frontis ejus (ſacerdotis,) ſic textus iſti 176, omnes firmitatem ſuam obtinent, 177. (qui dicunt:) vitta ſuper la- minam & lamina ſuper vittam & vitta ſuper cidarim deſuper. Verſ. 38. Ert portabit Krrr 2 Aaron] mud. Sevachim fol. 98. b. prout in mam m h. loc. allegatur, confer. Deuteron. cap. 17, v. I. u. 3* VN i. e. capitis, quàm illis: vv' i. e. ma- nus, vide plura apud Buxtorf. in Synag. Jud. c. 9. p. m. 170. & ſeq. confer. & infrà Exod. dict. c. 39. Vv. 3 I. n. 5. ac D, W'agenſeil. Sot. p, 405. ubi prolixè de phylacteriis agitur. 169. Sive: fila, Hebr. on9D, prout hie in notis Raſchianis habetur, confer. infrà Exod. c. 39. V. 3 L. n. I11. ramen laminæ traducebatur, duplex fiebat ac quaſi duo fila efficiebat, quoad partem ſcil. ejus inferiorem ac ſuperiorem, tres itaque vittæ ein falciæ duplicatæ, ſex fila efficiebant; ſed hæc faci- liüs per figuram & ocularem demonſtrationem, quàm per verba percipiuntur; in MSto 2. pro eE* (ſicuti in plerisque exemplaribus, ut & in MSto I. legitur,) habetur: Aw)y i. e. faciebat, tatem & obſcuritatem, quæ ex voce ν oritur, tollit, confer. infrà Exod. dict. c. 39. v. 3 I. n. 9. & n. 172. h. verſ. ððDMUw 171. Confer. n. ſequ. 172. h. verſ. 172. Nam " apan n ennn ateee de N i. e. quando infigebant fila (ſive vittas) pet foramen, unumquodque filum fuit duplica- tum, uti habetur in Snn rev ſuper Com- mentarium Raſchi h. loe. ſic itaque tria iſta fila hoc modo duplicata efficiebant ſex fila five par- tes virtarum, confer. quæ num. 170. h. veri. no- tata ſunt. WZ 173.: Sic etiam infrà Exod. dict. c. 39. v. 3I. n. 1 5§. habetur. HM MD 174. Confer. hic c. ſequ. 2 9. v. 6. n. 16. * Hebr. nèen e 77), hæc ut & ſequentia, usque ad: paune y i. e., ſuper cidarim, abſunt 4 175. Vide, quæ ad dict. c. tata ſunt. 176. De quibus ſuprà h. v. 37. n. 16 5. & n. 166. dictum eſt. 177. Id eſt: inter ſeſe conveniunt & conciliantur nec alter alteri contradicit, ſic verbum: vpna, ſeq. 29. v. 6. n. 16. na- H“ quod hic habetur, explico. EXODI. 698 Aaron] (Verbum & hic) ſignificat q rν.11. e. & hoc quoque modo 17⁸. illud (verbum N&) non rec CAbP. XXVIII. condonationem (ſive expiationem) (nempè:) Aaron &ιu% i. e. portabat onus iniquitatis, (ſi movere) iniquitatem * à rebus ſacris. Eod. verſ. 3 8. Iniquitztem rerum ſacurum] (Nempè,) ut propitium reddat (Deum) propter ſanguinem * & adipem, lerant in immunditie, 179. veluti diſcimus: (ex tractatu Menachot iniquitatem portabat (Aaron?) num iniquitatem carnis fotidæ? 180 teâà dictum eſt: non gratum 181. erit (ſacrificium;) an verò iniquitatem reſidui? 182. ecce dicitur: non imputabitur, 193. nec poteſt dici, ſacerdotis, qui res illas immundas obtulit, nam ecce iniquitas rerum ſacrarum (hic) dicitur; non iniquitas eorum, qui offerunt, ecee (itaque ſacerdos) ille non propitium facit (ſive placat Deum,) niſi, ut rectam (ſeu legitimam) efficiat oblationem. Eod. verſ. 3 8. Et erit in ſyonte ejus ſemper] Non poteſt dici, quòd (lamina aurea) eſſe de- beat in fronte ejus (ſummi ſacerdotis) jugiter (ſivè continuè,) nam ecce illa non fuit 2) quamnam- in eo illò tempore, quò is ſacris operabatur; ſed (illud ρ1.. jugiter 184, ita intelli- gendum eſt,) ut placatum reddat (Deum ſummus ſaeerdos) illis (Hraélitis) etiam eo tempore, quò illa (lamina aurea) non eſt in fronte ejus, (nempè,) quando ſummus ſa- cerdos iſto tempore non peragit officium ſacrum; juxtà verba autem ejus, qui dicit, quòd (ſummus ſacerdos,) dum adhuc illa (lamina) eſt in fronte ejus, propitium & placatum reddat (Deum;) quando verò illa (lamina) non eſt (amplius i . quod 17 8. Id eſt: juxtà hunc ſenſum, ſi ſcil. ita verbum iſtud in hac ſignificatione accipiatur. * Vel: (ſic) reperiebatur remota iniquitas (ſen peccatum) 2 tebus ſactis, ita quoque juxtà execfabilem,vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 169 3ꝙ⸗ & Ejusd. Dictionar., Hebr., hac voc. confer. & Levit. C. 7, V. 1 9. vide etiam c. ſequ. 29. Vv. 3 3 n. 85. & v. 37. n. 112. òM 5 Hlebræum vertere poſſis. XX Confer. tractat. Talmud. Menachot fol. 24. ſicuti ad marginem in 'nar h. loc, al- legatur. 179. Sic exempli gratia Paſcha celebrandum erat ſtatuto tempore, etiamſi totus cœtus IIraeliticus eſſet in immunditie, uti R. Salomo ad Numer. c. 9. v. 2. notavit, vide ibidem Gur Arjeh fol. 170. col. I princ. & ſol. 110. col. I. circà fin. hanc igitur rerum ſacratum iniquitatem portabat ſum. maus ſaeerdos, dico: ſi totus cœtus Iſtaëliticus fuerit immundas, lſecùs eſt, ſi ſaltem nonnulli fueint immundi, nam hiad menſem ſecundum rejiciebantur, uti Numer. dict. cap. 9. verſ, 10. habetur. 130. Hebr. 79, quæ dictio propriè notat car- nem, quæ vetufſtate fit deterior vel odore vel ſequemia, us que ad: pi 4 nec potelt dici, abſunt ab utroque MSto. in diem tertium temanſit ex ſactificio, ſpontè vel per votum oblato, id enim reſiduum comedere fuit prohib citificium legitime oblatum ac Deo gratum, vide Levit. dict. Cap. 7. v. Trem elli not. 14. Confer. &. antec, 277V. 20. n, 119. . quòd expietur iniquitas n fronte ejus,) ſsecie, in genere ſigniGcat rem immundam & edit à ſenſu ſuo literali, c) reperiebatur auferre(vel re. quem obtu- delicet: „ecce jam an- 181. Sive: non acceptum erit ſacrificium, uti LEe- vit. dict. c. 7, v. 1 8. al. g. habetur; cœteruan— iſta: 2) ee N i, e, non gratum erit, ut & 1982, Reſidui nomine hic intelligi puto id, quod Chibitum, vide Levit. dict. c. 7. v. 7. al. 17. S v. 8. 21. 18. confer. & c. ſequ. 29. V. 3 7 193. Vel; non reputabitur, ſcilicèt! tanquàm ſa⸗ 19. al. 8. ibique J nii are opiti od nonpont ctoenol Nuer inftonte eius, Aujona itiM Mtunicin 197. Okalia gue liſ olatgpehil l2, 189. glalte in gnete. vrſaiſte ſu Aoseſtb krn 600 manutn ug⸗ ten quampiam, Ingri Uetnaeul mMecam, fen col conhirinat ie (ueftper clin — 185. Zilice:: lim ter in wente a (erGos ejiasque e . Id el: cide ſeph, Antiqun, 1167. Hec ſemot⸗ mentofum, de jnfi . 41 K e III. Nempe: di Gur Arjeh ſo. RN /, loc. Bebt. 90, i 1N. Hæſantoct 8. ſequ r 190. Nimirhin 4 h. 3 Hebr, ded, 191. Mell: qu ilasinduant: torum ſpecies, len 197, 2* — —I. CAbP. XXVIII. iyeerienonen e enſ . Knttcd, cies] i. e. Fac illam ocellationibus plenam eamque totam byſſinam. Verſ. 40. Er filiis 10t:) quaenn R 1o, ecct imn z. Autatem reſdi hietut inigni n lctunnmni nonn propitium latiohem., koll 12 autea) elle ge ecce illa non fuit er ieita intelli. naeliik)etiam eg ando fummus ſa⸗ 1 mn ejis, gui cieit, 1, Propitium & sin fonte ei) Ju- l tem immundamn Nee er. Ialm, ol. 693, D 22 ue voc cOnfen. e 10,ſegn. 19, . J. D kſaenifcium, ilLe. habetur; Cceteram gratum erit, ut een nec porel dii, liolputoid, gund Cenikcio, ponte ſeel eliduum comneg le Gick c, 7, 7 7 . c,ſegn,19 Fe . liicttanoimae c Deo gralumn, ide kibigne ] nii a ,N. IINH. EXODI. 691 quòd non propitium reddat (Deum) exponuntur (verba iſta:) in fronte ejus jugiter, (hoe modo:) nempè, ut, qui in illa (lamina) ſacrum officium peragit, dum ea adhue eſt in fronte ejus, non amoveatur mens ejus ab illa. 185. Verſ. 39. Et ocellamm fa- Aaronis facies tunicas] Quatuor iſtas veſtimentorumcſpeciesconficies, )non plures,; (vi- delicèt: )tunicam & baltheum atque tiaram, (Hebr. NVD,) hæc eſt HSX.; 186. femoralia 187. autem ſcribuntur infrà in textu. 18 8. Verſ. 41. Er indues illis A- aronem] Illis (nempè veſtibus,) quæ dicuntur de Aarone, (uti ſunt: )pectorale & E- phod atque pallium“& tunica tellellata, cidaris ac baltheus & lamina atque femora- lia, 189. quæ (femoralia) ſcripta ſunt infrà 190. de omnibu= illis (** ſacerdotibus in genere.) Eod. verſ. 41. Et flios ejus cum illo] (Nempé: indues veſtibus) illis, quæ ſcriptæ ſunt de eis. 191. Eod. verſ. 41. Et unges eos] (Nempè:) Aaronem & Klios ejus, oleô unctionis. Eod. verſ. 41. &r implebis manus eorum] Omnis imple- rem quampiam, ut in illa ipſe Rabifiatur ( vel confirmetur) ab illo die ac deinceps 5 lingua vernaculà, quando aliquem præficiunt cuidam officio, dat ei dominus chiro- thecam, † ex corio factam, quam vocant: guanto, 192. & per illam (chirothecam) confirmat ipfe (dominus) illum in officio, 193. vocant autem traditionem illam, (quæ fit per chirothecam:) reveſtir, 194, atque hæc eſt impletio manuum. Verſ- Krrr. 3 42 Snnr rDE heloc. . † Hebr. Ha iſtud, ut & ſequentia, usque ad ri. e. voc ant autem, abſunt 4 MSto z. 192, Sic feddo hic wader prout Itali vocant chi- H rothecam, Galli: gant, ſic etiam vox Gallica i habetur in MSto I. exinde judicari poterit; Commentarium Raſchianum 4 Judæo quodam Italo interpolatum vel gert emendatum efſe, cum R. Salomo Jarchi fuerit Gallus natione; & in explicatione textus ſacri dictionibus Galli= cis uſus ſliii. 193q. Huic ferè ſimilis fuit acquiſitio ſive poſſes- ſio per ſudar, Hebr. è Pa, dé qua vide Bux-= 15. Silicèt: lamina, id eſt: laminam illam jugi- ter In mente animoque ſuo habeat ſummus ia- terdos ejusque ſemper recordetur.“ 6. Id elt: cidaris ſive mitra, que de re vide Jo- teph, Antiquil, 3. c. 8. & Aben Ezra ad verſ. 37. b. cap. ü 197. Hæc femoralia fuerunt quarta ſpecies veſti- mentorum, de quibus hic eſt ſeemo, confer. infrà v. 42: . c. n. 19 6. H R” 18 8. Nempè : dicto verſu 42. . cap. confer. & GBaeoanr Arjch fol. 110. col. I. fin. aé not- in rm nsr. a loc. ́UMUy X Hebr. 9y, iſtud hic 4 MSto I abeſt. . 192. Vane un d erige de quibus vide torß Lex, Talmm. l. 1445. comiet. Colri Park 190. Himirum dict, verſ. 42 k. 6. confer. not. in . z. Re) ze pag. 230. ssl Pe PD h. 00. 9994, Sie ex ptimo “HH,ſie enim legendum, pro: X Hiebr. 8dan, abelt iſlud ab utroque MSto. 5 , hodiè vocant: inveſtir, hince: inveſti⸗ òꝗ ruuuure, Latin. inveſtitura, vocabulum apud Feudi= 19 1 . du eis per legeen ſunt ordirnla u ſitas fatis notum, Commentator noſer ad judie. illas induant: funt amem iſiæz quatnor veſltimen torum ſpecies, de quibus vide infia alleg. v. 42 jahjo, qal ern d rnrgegin g orot S.e c. n, 197. & v, 43. n, 199. COnter, & not.in O, Au teggſete poſis; re eie in bm 692 EXODI. 42. Et fec illis] (Nempé:) Aaroni & filiis ej us. Eod. v. 42. Temoralia linez Ecce octorgs. veſtimenta ſummo Sacerdoti & quatuor 196. ſacerdoti vulgari 197. Verſ. 43. Et erunt QCAAb. XXIN. Iuper Aaronem] (Nempè:) omnes iſtæ veſtes (erunt) ſuper Aaronem, quæ ei conve- niunt. Eod. verſ. 43. Et ſuper filios eju] (Erunt veſtes iſtæ,) quæ dictæ ſunt de illis. 19 8⁸. Eod. verſ. 43. Quando ingrediuntur bernaculum teſtimonii] i. e. In tem- plum, idem eſt quoad tabernaculum. Eod. verſ. 43. ét moriantur] Ecce diſcis (in- de,) quòd is, qui ſacrum peragit officium deſtitutus veſtimentis (iſtis) Fmortis 199. ſit reus. Eod. verſ. 43. Statutum ſempiternum ei] Omnis locus, ubi dicitur: ſtatu- tum ſempiternum, 200. (continet) decretum præſens, 201, cui poſteri immorari debent. CAP. XXIX. Etl. 1. Arcipe] (Verbum lp hic) idem ſigniſtcat, ac Io atque dux itæ de. rivationes ſunt, una (quidem ſignificans) Hp; altera vero „rpn; eſt . autem illis una interpretatio. I. Eod. verſ. I. Juventum unum] Ad expi- andum opus vituli, 2. qui fuit juvencus. Verſ. 2. &t panes azymos ut & placentas ac lagana azyma] Ecce illæ tres ſpecies, (nempè:) 2 i. e. frixum 3. & Noni. e. 2ð P*Eh deeſt autem in MSto I. vide not. ibid. conter. & not. in 'hofi mew'h. loc. it. not. ad Iudic. dict. cap. 17. V. 5. n. 6. & n. 7. 195. De his dictum eſt verſu antec. 41. F. cap. n. 189 196. De quibus ſupr verl. 40. h. cap. n. 186. & n. 187. 197. Hebr. Vn, à Græc. idia—τα idiota, priva- tus, ſcil. qui non eſt ſummus ſacerdos, confer. Levit. c. I. v. 7. n. 74. 19⅝. Confer. quæ ſuptâ ad verſ. 41. . cap. n. 1987. notata ſunt. õä X Nara à tabernaculo teſtimonii deducitur argu- canan h. loc, exponitur. „ . ½ Hebr. Sa WPH, in MSto 1. pro iſtis legitar: mn Wa i, e. (indutus) veſtibus ſacerdotis (Eil. ſummi, mortis reus ſit.) 199. Nempè; divinitus immittendæ, conler. quæ ſuprà ad verſ. 3 5. H. cap. n. 162. notata ſunt, vide & infra Exod. c. 30. V. 2 I. n. 80. † & Exod, c. 3 1. V. 14. n. 20. & Exod. c. 32. v. 35. n. 10¾. it. Deuteron. c. 24, V, 16, uum. raentum 4 minori ad majus, ſic in not. P pla- 42. confer. & not. in ham mewh, loc. 200. Hebr. .) iſtud, ut & ea, quæ ſequuntur, “ usque ad: any) i. e, immorari, abſunt ab utro- que MSto, juxtà quam lectionem ſenſus eſt: u- bicunque dicitut: Don i. e. ſtatutum (ſempi- ternum) ibi intelligitur, quòd Iſcaëlitæ ei debe- ant) immorari (nonipſi ſolum; ſed & eorum poſteri.) 201. Vel: decretum, quòd fit ilico, Hebr. ; ſicuti hie habetur. I1. Id eſt: una ſignificatio, nam utraque dictio ſi- gnificat acceptionem, vide not, in on h. loc. z. Nempé: Conflatilis aurei, de quo paulò poſt & not. in an e Exod. cap. 32. V. 4. Vide h. loe. 3. Dictio na ſignificat pnureda mwrn j. e. fri⸗ Xum ſive elixum in ferventibus aquis, prout R. Salomo ad Levit. cap. 6. v. 14. al. 2 I. interpre- tatus eſt dictionem noah, quæ Levit. dict. c. 6. v. 14. al. 21. habetur, ubi vide not. n. 6 1, con- fer. & v. 2 3. h. cap. n. 5 8. & Levit. c. 6. v. 14. n n. 50, olaceutz Danis oleoli ſ. 4 olbehinple⸗ centæ. Fulumfoit oleomi cocta erant agane inſtat Nun, quo 1 ie) Adartiumte utione totins cor lum ac ſoccinctor lmina anteg) — D. 60. 4. Lefll. c7. ehtol. 110, 00. 4 Dn b. lot, ubi IIN Ni e.pan zum de quo nit eſ ciebus. 4. II el: panis ,. uus verſus 2, Viden hzc in vetendo om 5. Hebt. o 13, , c2). nbi it 6, I. er oleum immin antec. 3, b. Vell, 2. Lerx. Talcn. fol. ¹1 3 Kie velto hic iſud legionelcll. ſheinte 7. Vel: de unaquadt hant, Hebr. Non cO, quo uſusſum torl. r0 dn leginn eckio prelelendh conſentit, conet 9g, Conter inttacick. it. Levit. c. 1, .4. n 39. & Numer, e. jeh tol. 110, c0l 4. Menachot, fol.; OD d h l0 Hebr. wuſe t in Msto l, ſe Prn ie, Winſ 9. Nonnulliſicveten inllar Chi Glati, 2 Sece odog. ſ. Nerl 43 xuxrt EMb Iur ei conre. le diceſ Uunt de, noni le. Intem⸗ 4 Lece Cilegſin. lti) fmort tis 199, bi dicitur: ſtitn. Polteri immorati tne due ſte k. Verd ppe eſt nunn] Ad tnpi. or ut glatentas in .N gie. . —.ᷣ— Moh loe, Len, gue ſeguuntr, volati, abſuntabutto⸗ Niogem ſen us elt; u⸗ e, ſtatutum (lempi⸗ guo lliaelie ei ebe⸗ lolum; ſel eofum Aftilicd, Hebl. d, ham utaque gickioſi⸗ de not, in Ma 1, be uo onſd doſt not in n e rn win ie ki⸗ bus aguis, pon 1. , 14.1. 11. mtelpte⸗ qur Leyit, eb. 1nigenot, 61,0n⸗ Leſit, e Ne 14, 1n bo, Cn. I centæ. CAb. XXIN. EXODI. 693 placentæ ac [P Pi. e. . NaD DN) 4. vocatur infrà in textu: piacenta- anis oleoſi, 5. quoniam ( ſacerdos) dabat oleum in frixo 6. contrà, quâm, (fie- ri olebagi in placentis & laganis; uniuscujusque autem ſpeciei 7. decem erant pla- Eod. verſ. 2. nmſtas oleo] Dum illæ (placentæ adhüc erant) farina, in- faſum iroleumnil laque (inter ſeſe) miſcebant. Eod. verſ. 2. Unéta oles] Poſtquàâm cocta erant (lagana) linebant (illa oleô,) veluti * (litera) O Græcàâ, 9. quæ figurata eſt inſtar Nun, quod nos (Hebræi) habemus, veluti iſtud 2. 10. Verſ. 3. & 4dmoveli iſta] Ad atrium tabernaculi, quo die illud fuerit eredétum. Verſ. 4. Et lapvabis] Abe lutione totius corporis. 11. „ Verl. . Er conſiringe] Orna & apta ei (Aaroni) Eingu- lum ac ſuccinctorium 12. circà ipſum. 13. Verf. 6. Coronaw ſanttam] Hæc fuit lamina Qaurea.) Eod. verl. 6. Seper cida,im] 8 Sicuti expoſni 14. ſohm, 15. per Vit⸗ n. 69 a Levit. C. 7. V. I 2. D. 56. que Eur Ar- ſeh fol. 110. Col. 4. circa fin. ut & not. in npO Smnan h. lot. ubi exponitur ‚quòd mmun r n n i. e. panis azymus ſit 1n i. e. fri⸗ xum, de quo hic eſt ſermo, & ſie de ceœteris ſpe. ciebus. 4. Id eſt: panis azymus, de quoin principio hu. e us vVerſus 2. videntur autem LXX. interptetes . 1o. Hebr. 2 n; lic in editione Hebraica, que u⸗ 5. Hebr. inw O m, ſic nominatur infrà verſ. hæci in vertendo omiliſſe. 2 3. h. cap. ubi vide notas n. 5 8. & n. 59. 6. I. e. oleum immiſcebat frixo,confer. quæ num. Aantec. 3. h. vert. 2. not ata ſunt, Vide & Buxtorf Lex. Talm. fol. 2190. . Sic verto hic iſtud an, poſſes etiam vertere: è regione ſcil. ſive intuitu placentarum &c. 7. Vel: de unaquaque ſpecie decem placentæ ſe bant, Hebr. ap , ſic in exemplari Hebrai= co, quo uſus ſum, habeiur; ; aſt in Bibliis Bux- tort. pro 7) legitur: 1) i. e. & ſic; ſed. prior flectio præferenda, cui & utrumque MStum conſentit. confer. not. in n h. loc. 2. Confer. infrà dict. v. 2 3. B. c. ibique not. n. 59. it. Levit. c. 2. V. 4. D. 3 I. ac Levit. c. 7. V. 12. n. 3 8. & Numer. c. 6. V. 1 5: n. 34. it. Gur Ar- jeh fol. 1 10. col. 4. fin. vide & tradat. Talmud. Menachot, fol. 75. a. & fol. 76. ſieuti in DTDT THD h. loc. allegatur ad marginem. „ Hebr. Pn ſic in Amſtel. ac Baſil. editione, dt & in MStO I, ſed in MSto 2. ſolum legirur: PN i. e. ad inſtar 2 (Græci,) . Nonnulli ſic vertendum putant: forma g: i. e. inſiar Chi Græci, vide Gur Arjeh. tol. 128. col. med. 6 Nerihat fol 5 . d. ut & helm. Schikhardi jus tegium, adeg. Buxtorf. in Lex. Talt. fol- 1208. confer. & D. Huetii Demonſt. Evang. Propoſit. 9. cap. 127. n. 4. p. 992. e- dit. ipſieni. ac Buatorf. Lex. Talm. fol, 1930. vide & verſ. 7: . cap. n. 17. & Numer. c. 13. Vv. 22. D. 2 1. it. Menachot fol. 75. a. uti in * yns ad marginem allegatu. ſus ſum, habetur, in nonnullis exemphribus iſta non leguntur: in Biblis Buxtorf, ſolum habe- tur: MIa nec àadjegka eſt ibi litera: 2, confer. not. ad 1. Reg. c. I. v. 34. n. 1 9. & autor tra- Katus Gallici, qui inſcribitur: Hiſtoire du Cul- te Levit. Part. 3. cap. 7. pag. 2 85. edit. Amfſte- lod. in MSto I. habetur à 1 i, e ſicuti iſtud ſed à MStoz. abeſt iſtud. 1. Quantum autem aquæ ad ablutionem corpo- ris peragendam determinaverint Rabbini vide a- pud Gur Arjeh fol. III⸗-col. 1. princ. & Light- foot. ad Matth. cap. 3. v. 6, p. 223. Lcir. 1 Lipl. ac not. in S'pat me b. loc. I2. Hebr. 2, de quo vide cap. antec. 28. v. 4. n. 8. I13, Vide dict. cap. antec. 2 §. v. 8. num. 75. 14. Hebr. mR , ſic in utroque MSto, ut & in Bi- bliis Buxtorf. quæ hic in vertendo ſecutus fum, in exemplari Hebraico, quò uſus ſum, legitur?: 37 H, j, e. uti expoſuit Ralchi, quas hæc al= terius Rabbini ſint verba. 15. Videlicèt: alleg. cap. amtec. 28. V. 36. Ub, l. de not. D. 16 . 694 ExODI. wittam (ſcilicèt) mediam & duas vittas, quæ erant in capite ejus, quæ tres (vitæ) à po- ſteriori cervicis parte ligabantur, ipſe (Moſes) dabat (laminam auream) ſuper cida- rim, tanquam galeam. 16., Verſ. 7. Et unges illum] Etiam unctio iſta (fiebat) ad inſtar (literæ ) 2, 17. dabat (enim Moſes) oleum ſuper caput Dline taetemteeiſe ter ſupercilia oculorum ejus & conjungebat illa digitòô ſué. 18. Verſ. 9. Er erit il- lis] Iſta manuum impletio in ſacerdotium perpetuum. Eod. verſ. 9. Et implebie] Per res iſtas. 19. Eod. verſ. 9. Manum Aaronis & manum fßliorum ejus] Per impleti= onem (manuum) & officium 20, ſacerdotii. Verſ. II. Ad Aſtiene ade,wacul, ron- ventus] i. e. In atrio tabernaculi, quod eſt antè oſtium. 21. Verſ. 12. Saper cor- nua] i. e. Supernè in cornibus ipſis. * Eod. verſ. 12. Et omnem ſaungzæinem] i. e Re- liquias ſanguinis. 22. Eod. verſ. 12. ersue fundamentum almaris] Facta crat eĩ quaſi prominentia quædam loci receptionis 23. circumcircà, poſtquàm ille (ſacerdos) aſcenderat, quæ eubiti ſpatio à terra (erat elevata.) Verſ. 13. Adipem, qui operit in- seſtina] Hoc eſt operimentum, 14. quod eſt ſuper ventrem, quod vocatur: tela. 25. Eod. 16. Confer. dict. cap. antec. 2 8. V. 37, n. 174. 8 2. ut & not. in an mhevw b loc. CAbpP. XXIE. 17. Vel, uti nonnulli exponunt: inſtar g:, in Mro 2. habetur: 3 Pha i. e. inſtar à vide, quæ ſupraà ad verſ. 2. h. Cap. n. 9. notata ſunt, confer, & Verl. 3 6. h. cap. n. 95. ac Levit. c. 2. v. . n. 26. & tractat. Talmud. Kerituth fol. 7 8. a. aliàs fol. F. a. uti in 'n ne hic allegatur ad margi- nen. 18. Confer. hic W'ilhelm. Schikardi jus Regium, de quo Buxtorf. in Lex. Talm. fol. I26 8. vide & not. in ar ne h, loc. ubi exponitur, quoòd decderit Moſes ν i. e, guttam oiei ſiper caput illius Aaronis & guttam inter ſupercilia o- culorum easque digito ſuo conjunxerit. 19. De quibus ſeil. paulo antè in textu ſacro di- Gum eſt, ut & de quibus mox verſu 10. h. c. di- citur, ſic in not. om m hie exponitur. 2 §. Sic dictionem S, quæ hic habetur, inter- oretari volui, confer., not ad Numer, c. 1.v. 5o. Sign. * it. Plalm. 109. v. 8. ubi LXX. interpre tes vocem iſtam Hebræam verterunt: 39 r. :0. near iy, epiſcopatum, quam dictionem etiam S. Lucas in Act. Apoſtol. c. 1. v. 20. retinuit, pro Ha i. e. per impletionem & offcium, in utroque MSto legitur ſolum: apa i. e. per ræfecturam. *Conlfer. hic tractat. Taimud. Sevachim fol. 24. b. ſicuti in naf new' h. loc. ad marginem al- les rur, ubi vide etiam notas, it. Sevachim, fol. 22. Sic etiam LXX. verterunt: 26 awτw0 = 8* d⸗ quum autem ſanguinem, confer. not, in rno pa b. loc. & Chullin, fol. 49. a. 23. Seu: receptaculi, Hebr. 7ap rwa, confer. quæ ſupra ad Exod, c. 27. V. 3. n. 30, notata ſunt, vige & Gur Arfeh fol. 1II. col. I. fin. & not. in S'nom novw' h. loc, ubi fuſius exponitur, quid infrà verſ. 16. b, cap, Sign. * & verſ. 40. h. cap. n. 126. item tract. Talmud. Middot; cap- 3. fol. 69. a. mtiin bnon npwbh. loc, allegatur ad matginem. Caph loco Kuph. 25, Sic reddo bic: N', Germ. Ein Gewebe / textura, confer. Buxtort. Lex. Talm. fol. 2144. 2 1. Conter. inftà Verſ- 32. h. cap, ibique not, n. e ; reiiquum autem ſanguinem omnem, qui- bus & Vulgata ferè conſentit, quæ habet: reli, ſit "be i. e. fandamentum altaris, confer. ettam 24. Sic dictionem Prâ, quæ hic habetur, vertere Ab i. e. tegere, in MSt0 I. legitur: cim (e W. A Lod. erl. 13. lengkes ¹. 10 mul cum llo ten woeccat exte latrumentfluͤt “ lum)versis cort temn non necelli unm pto heccai; nem linguinis v. igit, guoniam inktl necillellar bat, Eod,renl. mactatione dand uas dationeiſ incornuangali —————— 26. lua bic yelto: Phragma intefhte 4. M. 10, A Buto 1. Sie leddo vn glari febraico, ge 6s: lenerum (ni tenuis, Utiin Ra ubetur,)æ eonler, li Bmmo in Buxtort. Ler Leiit. c, z. N 4. det vvin M i puto, in Mt0 R 1. Nam pariicol, betur interdunm l EA 17. , ca,. h 20. 4d Levit, e. 3. lam Torat Cohan in Dndn woo 19. ENernum hic⸗ Auis on fuit il ius, ide erit. e, 1.14,§ 15. :, 60l. 1, fn, e, Conhler,ie a 7 1 7 Am 69 5 tres Gine) R CAb. XXIX. Ezobr. Eod. verſ. 13. E. reiiculum] (NN) eſt reticulum jecoris, 26. rean) ſuere, MWMon reticulum ] quod vocant: koiſti ac. tendres. 27. Eod. verſ. 13. Super jecore] Etiam (aliquid) de jecore :3. aufer ſ- ul ſe cad mul cum illo (reticulò.) Verſ. 14. Combures igne] Non invenimus ſacrificium- Wtg an pro peccato externum 29. fuiſſe combuſtum, niſi iſtud. 30., Verſ. 16. Er Garge l. he Er exit il⸗ Inſtrumentò (nimirùm) prehendebat (ſacerdos ſanguinem) cratere & ſpargebat (il- lum) versùs cornu (altaris,) ut iſte (ſanguis) conſpiceretur hinc & illinc, oblatio au⸗ tem non neceſſariò fieri debebat datione (ſanguinis, quæ fit) digitô, præter ſacrifici- um pro peccato; coœtera autem ſacrificia non neceſſariò debebant fieri (Per ſparſio- nem ſanguinis versùs) cornu (altaris) nec (in illis opus erat, ut datio ſanguinis fieret) digitò, quoniam datio (ſive ſparſio) ſanguinis illorum (fiebat in) medio altaris 31. & infrà, nec ille (ſacerdos) aſcendebat per clivulum; 32. ſed ſtabat in terra * & ſparge- bat. Eod. verſ. 16. Circumcirca] Sic exponitur in (tractatu Talmudico, qui agit de) mactatione Sanctorum, 33. quòd non ſit 2àa i. e. circumcircà, 34. niſi (quoad) ellg. Kringllu u] ber im lti⸗ 5 nlernuul lh. erl 12. Phyer hr. grigem ie Re. u)] Paca etat e Uimile cerdo⸗) Dem, gui hhent in. ocatur: tela. :. duas dationes (ſanguinis,) quæ (evadunt) quatuor, 35. una (datio ſanguinis fiebat) = lod in cornu anguli hujus & altera & regione illius per obliquum atque omnis datio (ſan- H guinis) vèh loe. 2 6. Ita hic Verto: A l nonnulli dia- & n. 13. notata ſunt, vide & not. in n'pnr rnevs ud. Senehim fol 14 phragma interpretantur, confer. Levit. c. 3. v. h. loc. JVM . be, a matginenl. 4. n. 10. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 9 2 1. † Vid. tract. Talm. Sevachim, fol. 53. b. uti in tas, it, Sgerachim, tol, 27. Sic reddo vNha, quod hic habetur in exem. Sn-n Me h. loc. allegatur ad marginem, in 181 4 „ S Ntro eMeir,) T1N guinem omnem, gi⸗ ntit, gur habet: teli⸗ confer. not in i hko, 49,2. n d, confer gu⸗ 1,n, 30, nolata ſult, 11, cOl. 1, hn & not⸗ uliäs exponitun grid Aliaris, confer, etlam verl. 40. 9, ae ud. Micdot, cape 3. h. lot, Alegarut 44 2 bic habetut, verteſe eraligſgnifcaeliemn legitur: dn in Gan Ein Hetele⸗ ex Talin, tol, 2 l44, . .. õs Bibliis Buxtorf. hic legitur: emaaw, ſicuti etiam pei va nw in MSto I. egitur: vU mendosè, 2 8. Nam particula: 77, quæ hic in textu ſacro ha- lam Torat Cohanim ad Sectionem: , in 'non Mmnew b. loc. allegatur ad marginem. 29. Externum hic dicitur ſacrificium, cujus ſan- 1e. Confer. hic, quæ ad Levit. c. 9. V. 11. n. 12. plari Hebraico, quò uſus ſum, idque vertere pos- ,;AM . ſis: tenerum, (niſi fortè legendum: vami. e. tenuis, uti in Raſchi notis ad Genei. c. 41. v. 3. habetur,) confer, verſ. 20. h. Cap. num. 40. in in Buxtorf. Lex. Talm. fol. 9 2 I. habetur, vide Levit. c, 3. V. 4. n. 9. editio non nev ha- ut puto, in MSto 2. deeſt iſta vox Gallica. betur, interduùm ſignifieat y & h, confer. verſ. Ieq. 17. . cap. n. 36. & Exod. c. 3 5. v. 22. n. 2 6. ac Levit. c. 3: V. 4. n. 1I1. & n. 12. vide et- t CO ſicuti uis non fuit illatus in tabernaculum conven- tus, vide Levit. c. 5. v. 2 3. n. 9 3. 8& Levit. c. 16. v. 14. & 1 5. & 27, confer. & Gur Arjeh fol. 111. col. 2. fin, * Scil. pau! MSto z. pro: Jane in jegitur: nae n i. e, locum jecoris (auferet.) MV 31. Confer. quæ ſuprà ad Exod. c, 27. V. 5. n. 54. & n. 55: notata ſunt. 32, Hebr. wan, de quo vide, quæ ſuprà ad Exod. c. 20.v. 2 6, n. 1I2 6. G c. 27. V. 5. D. 59. 6 n. 62 notata ſunt, in libro Precum Jud. part. 1. P. 9. col. I. wan exponitur ân i, e. gradus, confer- Middot cap. 3. fol. 70. a. lulum prominente, vid. quæ ſuprà ad verſ. I2. h. Cap. n. 2 3. notata ſunt. 33. Hebr. w rO, de quo tractatu vide ſuprà Exod. c. 27. V. 5F. n. 44. & n. 77. conſet. tract. Talmud. Sevachim fol. 53 b. uti in nbzs D-n h. loc. allegatur ad margineim. 34. Confer. quæ ſuprà ad ExOd. dict, c. 27. V. 5. n. 37. notata ſunt. rib us altalis, ſicuti mox ιοοπnatore noſlro hicexponitur, confer. Gur Arjeh ſol. 111. col. 3. Princ. vide & Levit. c. 1. v. F. n. 71.6 Leyit- C. 3. V. 8. . 20. 8555 3*. Id eſt: quæ fiunt in quatuor angulis ſive late= 4 rXODI. 696 CAP U guinis) conſpiciebatur in duobus lateribus cornu (altarie) Ee & Minc. (ſic) reperie- batur ſanguis datus in quatuor plagis (ſive lateribus altaris) eircumcircà, ideò (hic) vo- catur D. Verſ. 17. Wper fruſta eius] (Particula: —, hic ſignificat: — vi. e. cum 36. fruſtis (ſive partibus diſlectis) ejus ſimùl * cum coœteris fruſtis (ſeu partibus diſſecis.) Verſ. 18. Oder ſuavis] (H) dicitur, quèd ſit) QR i. e. quies animi coràm me, 37. quia dixi & factum eſt, quod volui. Eod. verſ. 18. Enitio] (Di- Rio —US hic) notat N i. e. ignem, 38. & hic eſt ſuffitus *membrorum (arietis,) quæ ſuper ignem (erant poſita.) Verſ. 20. Tenerum (12) eſt cartilago 39. me- dia, quæ in aure exiſtit, id, quod vocant: tenerum. 40. Eod. verſ. 20. Pollicem ma- nus eorum] (][) enim hic ſignificat) 2 i. e. pollicem & (quidem) in junctura 41. media (ilius pollicis dabis ſanguinem.) Verl. 22. Adipem] Hic eſt adeps inte- ſtinorum gracilium 42, aut ventriculi. 43. Eod. verſ. 22. Er caudam A reni- bus & infrà (incipit cauda) veluti exponitur in Levitico, ubi dicitur: regione ſpinæ dorſi auferet eam, 44. (nempè e) loco, ubi renes dlauduntur; 45. aſt in partibus ſa- 36. Vide, quæ verl. præced. 16. h. cap. n. 28. notata ſunt. * Sie Hebf. i. e. additum hic interpretor,de 4 quo vide not. in innn rneh. loc. juxtaà He- brara verba hæc eſt verſio: additur hoc ſuper C&Eοαtτο fruſta five partes diſſectas. 37. Nempè: coràam Deo omnipotente, quæ ob⸗ latio gulele ere facit iram Dei, eumque pacatum reddit hosminibus, confer. hic P. Fagii nor. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & infrà verſ. 25. h. Lcap. n. 6 9. Se Levit. C. I. V. 9. num. d1. it. not. in π P b. loc. Conter. not. ad Eccleſ. cap. 5. Vv. 10. n. 29. 6e infra v. 2 5. h. cap. 38. Id eſt: ſacrificium igne abſumehdum, ſic & Junii ac Tremellii Verlio habet & LXX. verte- runt: guoleose, (juxta Complatenſem edi- tionem) i. e. ſacrificium ſen victima, quibus & Vulgata conſentit: Romana autem editio hie habet: oau1laατιαπ α e. ſuffitus ſive fuffimentum cui verſioni & autor noſter hic accedit, Confer. intra verſ. 2 5. b. cap. ibique not. n. 69. vide & not. in non neo b, loc. ut & tract. Talm. Sevachim, fol. 12. b. X Hebr. vp" d iſta, ut & ſequentia, usque ad: Pan i. e, tenerum, abfunt à MSto 2. in not. ad Paraphr. Chald. h. loe. vVertit: ma- ceriem, quæ in aurè eſt, LXX. ον„½D, i. e. ex- 39. Dictionem . on, quæ hic habetur, P. E. Fagius quibus & autor Vulgatæ adſtipulatur, vid. Le- vit. c. 14. V. 14. n. 2 9. confer. & Torat Coha- nim ad Sectionem: u⸗ ſieuti i in nan mne h. loc. allegatur ad marginem; incipit autem hæc 40. Ita hie reddo: Oab, i. e. tenerum, a & R. David Kimchi in radicibus e ponit 79, ejus Vernacula mol, Latinè: molle, vid. P. Fa- . 27. W Levit. c. 14. V. 14. D. 29. in MStO 2. legitur DPLO Gallice: tendre. 4 1. Sive: nodo vel articulo, ita hie verto P, Germ. Gelenck. 42. Ita bic o interpretor, confer. not. in nN MHPŸh. loc. & ſuprà veri 13. 5. cayr ut e Buxtorf. Lex. Talm. fol. 569. 43. Sive: ingluviei, Hebr. ame, vid. Buzxtorf. Lex. Hebr. voc. ap, ut & tract. Talch. Chullin fol. 49. a. uti in NaN e hic allegatur. 44. Vide Levit. c. 3. V. 9 phygium, ubi vide eorundem notas, LXX. verterunt: ρ rααιι ονροαιπάaα. Weta s) i. e, cum 455 Hebr. eyn⸗ poſſes & vertere: conſultant „ 14 tremum, uti vetus interpres Tati aus tranitulit . S ectio Levit. c. 6. J. 2 lingua gin loe. alleg. conter. & ſuprà vVerſ. 13. h. cap. n. ubi ryn Ppyh Jona- than vertit: Sroo- i. e. & regione inteſtini gracilis „ luti Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 56 %. unius ac Tremellius verterunt: ad ortho- ilibus, proùt interpres Latinus ibidem tranſtuiit. cr, n crilci ſ⸗ norel e es abebnt ofet us ſufſimentun 1 tterabin ifi to notat umel 1e ſeeti ones lnt d ckis hekttnit ut Deus)ills opis hnem; g,isali Oð m kenes cohlul crifi- ſe. etit, 3. V claudele & conn 4b. Ia bic n in Tajm. ſol. 124.) niſ.. . Kad Lerine. 3*) fud lrat lhgb biin nOlis ehonl ſ die arrlutnſe 4. De quo ſupna ve 41. Confer Hie uni dick. . 3. V. h.d. tepds illuſtratut. 49. Vid. amor nol lux quedam hii ſo. Hebr. DN 46. verl. 21, n nim, ad Sedliot b. oe, Alieggtur fkuuit autem illud conſitutiotempe h. loc. ubetut, on 1. Imiia Treme tionum, Chals. d huc locu Gmita ren enim conſe V. 12, lh 13. N n 31. Uekt: euchnil nam r Leſitc. zf, Ulnelc eden lle teene. Letchicehbie 10. gniſat) futi Een parib 1 let. glies znimi EIg. Hyino] i⸗ Venbtotumn ⸗aiets) I. O₰ notat iie) Q. O 7 — inntſinei Rum eſt ** ſacrificium iſtud,) indicat (autem) Scriptura, quod D NNPi. e, imple- Cartillego 39, e⸗ El. 20. Policenng. lnidem)in ind † Hie eltageſeinte. Ur: Ttegione ſpine al in dartiblg ig⸗ clkt. —— — rPpres Lainus taoiiult, a0fipnatur, did le- tonfet. & Torat Coh- ſcutiin enn w ,, dem; incipit autem hee i,e lenennm, ſie A R. õ Atine: ol e, vis, b, Fa- Ppra fetl 13, ,,cih. d. 14. h. 19. 1n MSto :, tenare, lo, ita hie veno dio, etor, (Onler, nt, in Pri vetl 13, ,cahilti .nn, vig. Buxor. & track. Talm. Chulin hic alegatun. itinzn ßt Imn. ie d8 regioneintehini n Ler Talm. 0, 769, Verterunt: 20 onho⸗ rundem notis, 1XX. ” Uaus ibidetn tranlt i. K feltele: (onlultant NeN præterquâm iſtud ſolùm. * Eod. verſ. 22. Quia aries impletionum 51. eſt (Vox FNODI, 697 crificii 46. juvenci 47. nihil dicitur de cauda, 48. quia cauda non auferebatur, ni- ſi in ove (ſive agno) & agna atque ariete; aſt quoad bovem & capram non neceſſe habebant (offerre) caudam. 49. Eod. verſ. 22. Et armum dextrum] Non reperi- mus ſuffimentum quoad armum dextrum (eſſe factum) cum partibus ſacrificii, 0. R Dnotat hic) DD', 52. ſignificatione MD, quia undiquaque perfe- tiones ſint H) D', quia adferunt † Do i. e. pacem, tàm altari, quàm ei, qui ſa- cris operatur, ut & illis, qui (ſacrificia iſta) offerunt, 73. quamobrem ego (inquit Deus) iſt opus habeo pectuſculô, **ut illud ſit ei, qui ſacrum officium peragit, in- ubi in notis exponitur, quid ſiat eè & unde So. Hebr. . nN y, vide, quæ paulò antè n. te. eſt ehim conſecratio hæc, confer. Levit. c. §. IMt, Levit. C. 3. V: Ia h. I. & Levit. c. §. V. 22. n. partem; 54. is autem fuit Moſes, qui (in ſacrificio iſto) impletionum miniſtravit; 55. 88§§ 2 reli- — nam renes conlultant: cor verò cogitat, con- fer. Levit. c. 3. V. 9. n. 24. ₰ verbo ey, quod claudere & connivere ſi gnificat. 46. Ita hic "p interpretor, confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 124. vid. & Raſchi not. ad Exod. c. 24. v. 2 §. D. 77. & ad Levit. c. 2. V. 1 3. n. 49. &&π. 24 Levit. c. 3. V. 7. i. I 6. it. not. ad libr. Prec. Jud. part. I. p. 9-b. fin. 6t part, 2. p. 224. a. med. ſic dicantur, confer. & infrà h. verſ. 2 2. n. 50. 47. De quo ſuprà verſ. 1. & ſeqq. h. cap. 4§. Confer. hic unit ac Premeilli notæ ad Levit. tenus illuſtraur. 49. Vid. autor noſter ad Levit. c. 3. v. 7. unde lax quæ dam huic loco accedet. 46. h. vetſ. 22, notata ſunt confer. & Torat Co- hanim, ad Sectionem; u, prout in bparn ne h. oc. allegatur. Fuit autem iſtud oyv Dtenh i. e. doctrina ſveYn conſtitutio tem poraria, prout in not. o pa e, b. loc. habetur, confer. Veri. ſequ. 23. h. cap. 5I. Junii ac Tremellii verſio habet: conſecra- tionum, Chald. Paraphraſis: oblationum, LXX. hunc locum ita verterun: ? e, ts)slaαισaντ v. 2 2. . 1 5 . de nor. (id. z51. Id eſt: euchariflica ſen pakifica ſacrificia, con- dict. c. 3. v. 9. n. 2 3. qinbus locus iſte aliqua- 165. abeſt hie Vox iſta nv ab utroque MSto ad Ezech. c, 4 3. V. 2 I. n. 46. Bebr. v, in utroque MSto habetur z DSYLVV, quod reddere poſſis: pacem adferens, juxtà mentem Commentatoris noſtri. † Hebr. — n H abeſt iſtud hic ab utroque MSto. 53. Hebr. 7) i. e. qui viti ſive domini ſunt a- nimalis, quod in ſacrificiis offertur, confer. infrâ h. verſ. n., 56. it. Levit. c. 3. v. I. n. 3. ac nota in an mov h. loc. ubi R. Elias Miſrachi quo- ad expolitionem ujus loci allegatur. SD Hebr. , fic in Amſtel. & Baſil edit. aſt im utroque MSto hic pro eo legitur: ppor oi. e. armum dexterum, ſicuti hoc veri 22, habe- tur, quæ verba in utroque MSto hic repetuntur & poſteà ſequitur explicatio, quæ in notis Ra- ſchianis habetur, nempè: ut illud ſit ei, qui ſa- crum officium &c. nec ulla in hoc verſu? 2. pe- ctuſeuli fit mentio; ſed demum in verſu 26. & 27, h. cap. de illo agitur, armus itaque dexter hie intelligitur, qui lit ei, qui ſacrum peragit oHicium. 2l 54. Sicuti verſu 2 6. h, cap. habetur, confer. quæ Sign. aatec. XXX . verſ. notata unt. 55:. Nam Moſes, dum Aaronem eſusque filios con-= ſecrabat, ſummi ſacerdotis munus obibat, vid. Levit. c. S. v. 2 8. n. 19. & Junii ac Tremellii not. ad verſ 26. . cap. eonfer. & Pfſalm. 99. v. 6, ibique not. in ad itionibus incerti cujusdam autoris, vid. & Exod. cap. 40. V. 29. n. 7. 698 ENXODI. reliquum autem comederunt Aaron ejusque filii, quia ipſi offerentes 56. erant, ſicuti exponitur in textu (ſacro.) Verſ. 23. Et tortam 57. yani) De placentis. H Eod. verſ. 23. Et placentam panis oleoſ] De ſpecie frixi. 18. Eod. verl. 23. Et la ganum] De laganis, unum ex decem, 59. quæ in unaquaque erant ſpecie, non (au- tem) reperimus, quòd oblatio 6ο. panis, quæ ſimùl cum ſacrificio veniebat, per ſuf- . fitum abſumpta fuerit 6⁶71. niſi iſta ſolum, * nam oblatio panum ſacrificii euchariſtici *. & arietis Naziræi 63. data fuit ſacerdotibus unà cum pectuſculo & armo; aſt de iſta (oblatione) non ceſſit Moſi in partem, niſi pectuſculum ſolum. Verſ. 2 4. Super manus Aaronis & agitabis] Duo iſti occupati erant in agitatione, (nempè:) offerentes 64. & ſacerdos, nam ecce ſacerdos ſupponebat manum ſuam manui offerentium & agitabat; in hac autem (oblatione) Aaron ejusque filii fuerunt offerentes ac Moſes (extitit) ſacerdos. 65. Eod. v. 2 4. Agitatione (Nimirùm ſacerdos)hinc inde movebatéé6, bebat poœnas ſpiritusque malos; elevabat autem & demittebat ei, qui cœli ac terræ eſt dominus, eaque (agitatio) umbras terrificas 67, abigebat. Verſ. 25. Super holocau- Kem 56 Habetur & hic dictio iyn, de qua paulo an- tè n. 53. h. verſ. confer. & verſ. 24, h. cap. n. 64. S& verſ. 2 7. H. cap. n. 727. 57. Vel: tractam, ſic Junii ac Tremellii verſio, ubi vide eorundem notas, confer. & ſuptà verſ. 2 h. cap. 58. Hebr. a), vide not. in an e h. loc. item quæ ſuprâ ad dict. verſ. 2. H. cap. num. 3. & gratiarum actionem notat. 63. Vel: pro Naziræo, Hebr. a, de quo vid. Nu- mer. c. 6. v. 19. confer. & Levit. c. 5. V. 19. n. 64. Devoce wya, quæ hic habetur, dictum efſt fupra verſ. 22. b. Cap. n. 5 3. & n. 56, confer. & not. in e b. loc. Sè 65. Vel: ſacerdotis manere functus eſt, confer. & n. 4, notata ſunt, confer. & tract. Talm. Me- quæ ad verſum antec. 22. h. cap. n. 55. & n. 56. nachot fol. 59. a, ſieuti in απ m b. loc al. notata ſun. legatur ad marginen. 666. Id eſt: non ſolum ad dextram & ad ſiniſtram 59. De quibus ſuprà verſ. 2. H. Cap. n. 9. dicum ac contrà; ſed etiam antrorsum & retrorsum, eſt, vide dict. tract. Menachot, fol. 75. & fol. 76.] versus quatuor plagas mundi, prour hic apud alti in ν ME hic habetur. autorem noſtrum habetur atque hæc erat: n, 60. Hebr. u, quæ dickio notat oblationem, ab hac differebat, ex Judæorum mente, altera . gquæ Deo, ſacerdotibus ac Levitis ſpontè daba- gitatio „quæ eme vocatur eaque ſiedat fur- tur, cui in lege Moſis nec menſura erat nec æſti- sum ac deorsum, c . L. Fagii not . matio determinata, confer. infra verſ, 2 8. Z. cap. phr Ghal veri⸗ E erler 4. eb. n. 76. n. 73. vid. & not. in nr ne h. loc, ac cap. 6⁶1. Confer. Levit. c. 24. V. 7. ibique not. n. 20. ſeq. 30. V. I3. n. 30. atque Levit. c. 7. V. 34. n in MSto = Dn en n enn i. e, qux 100. & Numer, c. 5. V. 2 5. n. 108, confer & ſimul cum Hfacrificio veniebat, per ſuffitum ab. tract. Talm. Menachot fol. 63. a. uti ia m an h. loc. allegatur ad marginem. * Hebr. u iftud, ut & ſequentia, usque ad? vyn i, e. elevabat, abſunt 4 MSto z. 67. Sive: ſpectta, tenebriones nocturnos, ſta ſumpta fuerit, legitur: pNτy Na i. e. quæ veniebat cum ſuffitu. * Eaque fuit conſtitutio temporaria, confer. quæ ad verſ. præced. 22. Sign. * notata ſunt. 62. Hebr. †, quæ dictio confeſſionem, laudem Mi 1e Saet Hebr. Eudirengytun zini 61, S lgni dibitue ſabi ehtſenn r luſetſentut⸗ ciſciotum at fliis. 71 e re euchanilie⸗) cerdoti⸗ Verl. euum b N) 1s ei, qui Dominus eſt quatuor mundi plagarum, atq; agitatio iſta remorabatur & cohi- (Nelice) D Utestollamtur i Principatun ſe in Principatunn, — Hebr. Owhit 13, V. l1eh 21 tote noftronotat 50t. P.4 1, h. 7 ir: Loresmul (ic. c. 1 3 1 61, 4. 7 Loci idtins er, Dum h. lor. 6 7 Conſer, que &Signe † nota t, ). V. 10, l. 69, Vige ſupt 0 70. Hec enimn in 0 cerdotes .. ſcerdotum ine Verl. 14. Mbenr h. loc. ) Hebr. Dnonn Cprohn i,e, 1. Moont ferſu Dot. in ucca, ſol 31. 1. Nempe iil ledat,per ſall. Ficabis pelétuſeulum agitationis & armum elationis &c.] Sanctifica illa in poſteros, 70. ut uſu ſerventur eorum elationes, & agita illa, † perinde ac pectuſculum & armum ſa- crificiorum pacificorum, ſed non ad adolendum, verùm ſintin cibum Aaroni ejusque filiis. 71. Verſ. 28. Tatutum perpetuum à filiis Iazlu] (Nimirûm) ut pacifica (ſi⸗ Niokſeenn yve euchari ſtica) ſacrificia ſint offerentibus; 72, pectuſculum verò & armum dent ſa- El Okierentium & kerentes Moles feijenchanlic dKarmo; le Nell at, i enpe)ofkeremtz inde moyebattt, ice arteer el . Wher hohe. — — in principatum, 77. item (alio in loco:) ne tangite .. e, princip lerit, e. . . 1g l “ tat. habetu, didhumel 3. K n. 56, contet, N funcus ell, eone, . cap. h. ), h, 560. extram 2 ſnilan torstn &r reioſsunl, ndi, prout hie ld Mque hec eat Pin, mum mente, Atetd. tur ezque fiedat ill. I, Ffagiinot ad Dat X Ferl 17,5, ah. w h loc 2c ca, eL eſit c, 7,, 34 n. ane 109, conker. N 1. 63, 2 ui ia n aginem, egtennu, ugbe,1 MSt 7. . nes nONtIOI, 1 = 699 Rum I.e. Super arietem primum, ** quem obtaliſti in holocauſtum. Eod. verſ. 2 5. lodorem gratum] (Iſtud: HrD 5 ſignificat:) H N i. e. in quietem a- nimi 68. ejus, qui dixit & factum eſt, quod ipſe voluit, Eod. verſ. 25. Ynitio] i. e. Igni dabitur. 69. Eod. verſ. 2 5. Domino] i. e. Nomini Dei. Verſ. 27. Et ſancti⸗ cerdoti. Verſ. 27. In agitationem] (Dict inge fit, 73. linguàâ vernaculà: venteler. . bum D ) H]) ſignificat elevare & demittere. 75. Verſ. 28. tadatur cohi. (Videlicèt) pectuſculum iſtud atque armus. Verſ. 29. Filiis eins poſt illum] (Nem- pè:) ei, qui illi fuceedet in ſummo ſacerdotio. * Eod. verſ. 29. Ile ungantur] i. e., io è 0 ſignificat motionem, quæ hinc 74. Eod. verſ. 27, Elevatum eſt] (Ver- ia oblatio 76. eſt] ilt extollantur in eis, *nam (HDi. e. unctio interdum) ſignificat MWi. e. principatum (ſeu magnitudinem) veluti (in illo loco:) tibi dedi illas roPi. e. eS mesS. 885858 3 7⁸. Eod. Hebr. hie interpretor, confer. Levit. c. 13. V. I1. n. 2 I. ubi ferè eadem, quæ hic, ab au-. tore noſtro notata ſunt, vid, & D. Wagenſeil. Sot. p. 42 I. n. 7. alii hn interpretan- † P. 4 5 tur: rores malos, Boſen Thau/ vige Levit. diect. c. 23. V. 62. 2. 2 Loci iſtius explicationem vide in not. nor SD-TI Y. l00o. 6⁹%, Conſfer. quæ ſupr &S Sign. † notata ſunt, vid, & c., 5. V. 1 Oe n. 28. 7o. Hæc enim inftitutio & ſanctificatio pertinebat ad ſacerdotes, Aaronis poſteros, agit enim de not. ad Eccleſiaſt. verſ. I4. habetur, vid. Jupii ac Tremellii not, J Hebr. =Re in utroque MSto p HN i, e. & ag tationis eorum. 71. Pront verſu ſequ. 2 . . c. habetur, confer. not. in n h. loc. ut & traét. Talm. Succa, ſol, 3 1. b. & Menachat, fol. 61. a. II. h, 21. & Menachot dict. fol, ad verſ. 19. 5. cap. n. 37. † fſacerdofum jure, uti Levit. c. 7. V. 1 §. & c. 10. † ro eo legitur: ( fupra v. 22. h. c. n. 53. & n. 56. it. tract. Talm. Servachim, fol. 1 8./ 4. 73. De qua ſuprà vVerſ. 24. H. cap dictum. 74. Sic reddo (nam ita hie legendum pu- to, pro n), ſicuti in editionibus hactenus vulgatis habetur,) Latinis: ventilare, hodiè Gal- lidicunt: vanner, in MSto r. legitur 5 ov, abeſt autem 4 MSto z. 75. Confer. quæ ſuptà ad verſ. 2 4. H. c. n. 66. no⸗ tata ſunt. ððð 76. Seu; elevatio, elatio, Hebr. apbpn, de qua ſuprà v. 2 3. . c. n. 60. dictum efl. Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 5. a. & fol- Sivé: per illa 3 4 .n. 66. aliquid 5, (cil. veſtes facras. 77. Ita hie ex mente Commentatoris noſtri vertere volui id, quod Numer. c. 1 §. v. 8, habetur, ju- pius ac Tremellius ibidem verterunt: propter unctionem, ubi vide eorundem notas, confer. & bſalm 45. v. 8. ibique Raſchi not. & c. ſequ. 30., V. 2 9 , . I I2 i. Nempè: illis, qui ſponté oflerunt, oonfer. 700 EXODI. 7 ½. Eod. verſ. 29. IUle impleatur in illis manas eerum] Per veſtimenta ipfe (ſu mus Sacerdos) inveſtitur (ſeu conſecratur) in ſummo ſacerdotio. Verf. 30. S ptem dilbus] Continuis. 79. Eod. verſ. 30. Indaet illas (veſtes) ſacerdos] Quicun- que ex filiis ejus ipſi ſucceſſerit in ſummo ſacerdotio, quando præficient illum, ut ſit ſummus Sacerdos. Eod. verſ. 30. Oui ingredietur abernaculum teſtimonii] (Nimi- ràùm) is ipfe ſacerdos, qui conſtitutus eſt, ut ingrediatur coràm me in interiora 80. in die explationis, atque is eſt ipſe ſummus ſacerdos, quoniam nullus cultus (Divinus) le- idmus eſt in die expiationis, niſi qui per illum (ſummum ſacerdotem peragitur.) Eod. verſ. 30. Pro illo ex filis ejus] Videlicèt, ut, ſi ſummo Sacerdoti fuerit filius, qui locum ejus impleat, hunc illius loco conſtituant ſummum Sacerdotem. Eod. verſ. 30. Ur ſit ſacerdos pro illo ex ſiliis ejus] Hinc probatio *“(deſumitur,) quòd omnis di- Rtio ſit ipſum verbum tranſitivum ac proptereà accentus Thevir &1. trahitur an- te i dicti . 3 I. In loco ſunéto &c.] i. e. In atrio tabernaculi teſti- obeer ui t& illam (dictionem.) Verſ. 31. In loco ſané j Tenelt guiltne Eithoc testmac giaforüränali monii, nam pacifica (ſeu euchariſtica) illa fuerunt ſancta ſanctorum. * Verl. 32. Ln oſtio abernacitli ila] Aaron atque filii ejus, quoniam illi ſunt offerentes 83. iſta (ſacrificia.) Eod. teſtimonii] Totum atrium dicitur ita. 82. Verſ. 3 3. Et comedant Verſ. 33. In quibus expiatam eſt] (Nempè) omne id, quod in illis † extraneum eſt 4 94. & abominabile. . . 16 & P bus iſtis. Eod. v. 3 3. Ilt illi ſanétificentur] Quia per impletiones (ſeu confecration es) iſtas lIa 7⁸. Sic hic quoque juxtà autoris. noſtri meater r 1 Hius expl vertere voiui, quod Pſalm. I05. v. 1 5. habetur,. —n h. loe, . alii tranſtulerunt: unctos meos, confer. not, in 92. Nempè: nne i. e, oſtium, quod nomen ha- ne ' h. loc. L 79. Non imtermiſſis, Hebr. POe), ita hic apud autorem noſtrum, confer. not. in — man y. loc. it. tract. Talm. Joma, fol, 72: b. & fol. 7 3. a. it. Tamid. fol. 31. b. 90. Id eſt: in Sanétum ſanctorum, Hebr. „9, DSehn, confer. Geneſ. c. 1 5. v. 9. ibique not. n. 30 it, Ralchi nor. ad Levit. C. 16. v. 4. & v. 15. it. V. 2 3. ac v. 27. COnfer. & not. in - n b. loc . * Hebr. N n, hæc & ſequentia, usque ad v. 31. verb. a i. e. in loco &c. abſunt ab utroque MSto. =èG 2 1. Hebr. Par , de quo accentu vige Gram- maticôs, confer. hic tractat. Talmud oma, fol. 2. b. & fol. 7 3. a. uti in Dat h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. & not. in an n, b. oc. ad v. 22. h. c. n. 53. & n. 56. de dictione y notata ſunt, confer. & Peſachim, fo! 59. b. & Joma, fol. 6 9. b. it. evammot, fol. 40. a. fol. 3 b. . † Nempé: in Aarone & filiis ejus, ſic in not. N D hic exponitur. 94. Hebr. —) i. e. peregtinitas, qua de re in fine hujus verſus 3 3. sgitur. S ** 1,oci iſtius explieationem vide in not, mne fol. 90. a. & Maccot, fol. 1 9. b. it. Sevachim, fol. 48. a. & Menachot, fol. 7 3. 3. it, Erachin, à. Eod. v.3 3. IUlt impleatur manus eorum (Videlicêt)ariete & pani- 8 3. Sive: domini, qui offerunt, vide, quæ ſupra — bet 2b aperiendo, confer. ſupra v. 1 1. . c. n. 21. . § 5. Cuſusmodi eſt eare, quæ remanet in diem ter. tium, quæ dicitur 7) i. e. abominatio ſen res abominanda, de qua vide Levit. c. 7. V. S. al. 1 9 nraneo, gui cocn “ Docet elif ſ connibt dotes & gudd 5, Nnchide zum erin ( iuihil (be 49. Lod, Tell 3. Abothinandin? ron gini dliuc doptet lattes Lod. verl. 36. ſingoiniz, e rvetl 36. 6 upe implentur manus eorum & conſecrantur ad ſacerdotium. Eod. v. 33. Qais rei ſan. (conket, & d. leqn (. antec, 29, V. 3 nijillis fuerit ador tur, ſeuti hicin 3n Generalis iague hahetur, ne exifn lia Aaronis, con. dot, Ona ta. Talm. be & Maccot, fol. 1 1, b. & Sulca, d.it, Ceritut, iol 86. a veibum . Genel. c. F. . Leilo verbo not 387. Seu: prohibe⸗ uſſtenum ſacrum Lexit. c.4. F.6. 19. Hcbr. ndei (nadüm leges drm , aei 4 io. en. 30. K. ſirtn Cienn. kient lam, ur ſit tͤſinnij] (imi. nrinteriotn do, in⸗ dlen Dirinmg)le. dotem penngenn) hifient flin, wi lotem. Pod, Ferſ. ) uod omni d. it 8l, tralitutan. tabemnaenli telli. um. 1E Verl 32. — en itt in no, Ny lium, gnol nomen d. Cptiſetnhan 11. e. kerunt, vide, glck ſ6. de diclione Neahin, ol t me 40. 12,& .. g. d, kt, Lerarhimn, ſol 73. deit, t,nan ſi ens, I i 10, Unitss, glade le in hne diem tel⸗ ennl ine 25 ⅛. Hebr. n, illegitimum ; i iHlicitum, nen ſe 5 o les iei vonins cundum leges factum, confer. nor, in rer n ed a. 70 1¼½ Faſani 4 lempè: Bneorumn,aidne SNIne diſeimus dehortationem pro ex- traneo, qui comedit ſanctum Sanctorum, dedit enim (hic) Scriptura rationem (iſtius) rei, (videlicèt) quia illa ſunt res Oſancta. * Verſ. 3 5. Er facies ita Aaroni atque fliu ejus] Docet Scriptura 86. ac repetit, ut impediat 87. (innuens,) quòd, ſi una res de- ſit ex omnibus, quæ dicta ſunt in textu, non impleantur manus eorum, ut ſint ſacer- dotes, & quod eorum miniſterium profanum ſi ſit. 88. Pod. verf- 3 §. Tibi] (Iſtud: 2ARhic) idem eſt, ac NS i. e. tibi. Eod. Verl. 35. Septem diebus implelis ma- num eorum (Nimirùm) hac re atque oblationibus iſtis quotidiè. Verl. 36. Proex- piationibus (Particula — hic exponitur) pro „Li. e. propter expiationes. 99. Eod. verſ. 36. Aderpiandun allare] Ab omni re peregrina (ſive extranea) atque abominanda, 90. ac quoniam dicitur: ſeptem diebus implebis manum eorum 91. non mihi (aliud cogitandum ſubit,) quàm (hic intelligendum eſſe) illud, quod venit propter illas res, uti ſunt arietes & panes; ſed id, quod venit propter altare, veluti ju- vencus, qui (mactatur) ad expiandum altare, non intelligimus, 2. duapropfer opus 1.33. Baumin (Ccrifcia.) od. is † eytanebm elt itetpetiere A oni. nlecrztiones iſtes 133. Qui⸗ er r fuit hoc textu, ac Medraſch legis Sacerdotum 93. dicit: expiatione altaris opus fuit, quia forſitàn aliquis ſpontè obtulit rem furtivam in opere tabernaculi atque altaris. Eod. verſ. 36. Er eapiabis] (Onkelos habet: “ 94. quod ſi ſignificat dationem ſanguinis, † quæ fit digitéò eaque vocatur ¹Di. e. mundatio (ſeu expiatio.) Eod. veri 36. Et ugei Alud] Oleéô unctionis; 3 omnes autem undliones fiebant (ad inſtar) ₰. confer. & v. ſequ. 3 4. ut & v. 36. h. c. n. 90, it. c. antec. 2 §. v. 3 9. M. 90. & n. 92 ſi quid igitur in illis fuerit abominabile, id hoc modo enpia tur, ſicuti hic in textu facro habetur. Generalis itaque ſive univerſalis dehor tatio bic hahetur, ne extraneus, ſcil. qui non eſt de fami- lia Aaronis, comedat ſancta ſancorum, ſic in not. .2 er h., loc. exponitur, éonfer. hic tracdt. Talm. Peſachim, fol. 2 1. a. & fol. 24. a. “ Maecot, fol. 18. a. it. Meila, fol. I1. b. & fol. 17. b. & Succa, fol. 49. b. & Sevachim, ſol.29. M b. ir. Ceritut, fol. 5 q4q. z6. Ita verbum Geneſ. c. 5. V. 22. n. 6. & ad Levit. C. 5. V. 1. de iſto verbo notata ſunt. 97. Seu: prohibeat, arceat, nempè: ne quis mi niſterium ſacrum peragat, ſi quid ex dictis rebus Jgelſit, ita hic aayh interpretor, confer. quæ ad Levit. c. 4. V. 6. n. 1I 5§. notata ſunt. DNa h. loe. it tract. Talm.- Joma, tol. 5. a. W hic explico, . confer. quæ ad 989. Conter. c. antec. 2 8. v. 2 2. n. 1I10. Lexvit. c. 22. Ve 1 . . 42 90. Confer. quæ ſuprà ad v. 337 b. c. n. 84.&n. . notata ſunt. 91. Prht habetur Yerſa antec. 35. b, cap. 92. Sive: ex ſenfu illo literali ver borum genera- lium non percipimus, id enim verbum ayn hic notat, hinc Rabbinis yny dicitur: ſenſus li= teralis, non itaque percipimus ex ſenſu iſto lite- rali, an etiam juveneus hic comprehendatur. 4 „7. Id eſft: expo ſitio allegerica in librum tertium Moſis ſive in Leviticum, eſt is Commentarius anmtiquus ſuper dictum librum tertium Moſis, confer, not. in an r h loc. * Hebr. OPN, in utroque MSto poſtea additur?: "PH j. e. ex ITIraelitis. SS 94. Id eſt: & mundabis, ſie S& I,N X. , abagi- S, quibus etiam autor Vulgstæ conlentit. † Confer. quæ 2 C. ſequ. 30. V. 10. Sign. ** nO-= tata ſunt. 702² un EXODI. (nempè:) omnis, qui tetigerit 96. altare, ſanctificabitur, etiam oblationem 1 haud legitime factam, quæ ſuper illud (altare) aſcen dit, ſanctitas altaris facit rectam (ſeu le- gitimam,) ne illa deſcendat, 97. dicitur enim (hic:) quicquid tetigerit altare, illud ſanctificabitur, 98. juxtà ſenſum (itaque) literalem ego (ex verbis iſtis) intelligo 99. tàm id (animal) quod eſt conveniens, 100. quàm quod non eſt conveniens, cujusmo- di eſt iſtud, cujus profanitas non facta eſt in loco ſancto, 101, nimirum id (animal,) quod coivit (cum homine) & quod concubitum paſſum eſt, 10: item id, quod ſe- aratum atque cultum eſt, 1o;. item, quod diſcerptum eſt 104, atque his ſimilia; lex dicit: oj, & hoc eſt, quod facies, ¹06,. quod fſcil. proximè ſequitur, 107. quem- 95. Sic in isto 1. && in Amſtel. edit. aſt in Baſil. habetur . 2, alii: literà Græcâ Ti; confer. ſuprà v. 2. hH. c. n. 9, & v. 7. n. 17. vid. & c. feq. 30. V. 26, n. 9 8. ac Levit. c. 2. Vv. 4. n. 26. in . . notis bnan mnov b. loc. exponitur en en ennn i. e. Caph Græçum, quod habet figuram Nun, à (vel potius 2) juxtà no. ſtrum Alphabetum vel ſecundùm literas noſiras, in MSto z. etiam legitur: à pnn i., e. ad in. ſtar J. 96. Huic interpretationi conſentiunt & LXX. in. terpretes & Targum Onkeloſi atque verſio Vul- gata: alii non tàm ad perſonam, quàm ad rem Verba iſta referunt, inter quos etiam eſt Jjunius ac Tremellius, qui verterunt: quicquid tetigerit altare, illud ſanctum eſto, ubi in notis ſuis ita ex- plicant: adeò ſanctum eſto (altare,) ut quidvis contactu ejus ſanctific etur, huc reſpicere videtur Chriſtus Matth. c. 2 3. v. 1 9. quorum explicati- oni etiam autor noſi er accedit, P. Fagius in no- tis ad Paraphr, Chald. b. loc. verbum: ſanctifi- cabitur, exponit: non debet ex immundis eſſe, confer. paulo poſt n. 9 3. & c. ſeq. 3 0. v. 29. n. 99. ac Levit. c. 6. V. II. n. 5 I, ac n. 54. & v. 20. n. 70. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 3 4. b. & Sevachim, fol. 8 3. a. b. & fol. 87. 2. ½¼ Hebr. , è&, hæc & quæ ſequuntur, usque à4d: N& yNWW i. e. ego (ex verbis iſtis) intelligo, abſunt ½ MSto I, 9. Id eſt: non auferenda eſt ab altari, quoniam illa oblatio ſanctiſicata eſt ab altari, confer. Le- vVit. C. 6. V. 2. u. 3, & n. 9. & Levit. c. 7. v. 19. n. 6 8. & u. 81. . 25. Ita juxtà mentem auoris noſtri ut & ſecun- duùm Junii ac Tremellii verſionem, (de qua pau- antè n. 96. dictum eſt,) hic interptetari volui, confer. infrà Levit. dict. cap. 6. V. 11. n. 51. & num. 53. 99. Habetur hic quædam objectio, cui poſtei n. Io5. h. v. reſpondeer. 100. Hebr. N i. e, qued idoneum aptumque eſt ac legitimè offerri poteſt, vid. n. LO 9. h. v. 37. confer. & c. ſeq. 30. v. 29. n. 100. it. Levit. c. 6. v. 2. n. 2 101. Sive: in Sanctuario, id enim diftio ao hic notat; ſed quod profanum fuit, antequàm veniret in atrium, ſieuti paulò poſt in notis auto- 102. Nempè: ab homine, confer. Levit. c. I. V. 2. n. 3 I. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2194. 103. Id eſt: pecus, quod cultui idololatrico ſe- patatum, ac deſtinatum eſt, vide etiam hice Bux- torf. Lex, Talm. fol. 2 100. it. Levit. c. I. v. 2. n. 3 2. G& H. 3 3. Hebræa iſta: dayn uoin) i. e- qued ſeparatum atque cultum eſt, abſunt ab utroque MSto. 104. Vide Levit. dict. c. I. v. 2. n. 34. hæc itaque animalia illegitima ſunt, prius quàm in atrium venliant, uti in not. of mew hie exponitur. I105. Habetur hic reſponſio ad objectionem, de qua paulò antè n. 99. h. verſ. 106. Ita verſu ſequ. 3 g. h. c. habetur, vide & e. ſeq. 30. V. 29. H. 99. & n. 109. 107. Nimihm dict, verſu ſequ, 3 g. b. Cap. —— — XXIX. „2 95. Verſ. 37. Er erit altare ſantctaum] Quxnam veroô eſt iſta ſanctitas ejus? ris noſtri habetur, ubi vide n. 109 confer. & Ci.. WI. Gemelmoduuls uod jamn aute⸗ gui oltei) protanum etnockit 110, q uod mMactatur in aque hi⸗ ſmin. 115. guacraginta nß) Non citer Celegtae)achi 66. Vel: legitimum dantè n. 100, nta hanimn, al Sectioden legatukin Hebr. ) Wi, in i e. gnod neum elt,) gue e 109, ConferIuptun⸗ 6. F, 2. . . ut a n. 110. 110. Ia noti a0d Iibrin b, med,ita habetur: Tal ) Dr ie e per ſas minihtatorin tut,) fi glofana, ſengnineaninalis, necſanguis eusillo⸗ Mnicmalis carne par elt, ſieuti in notis dr iid quod ad ilnſnnt fſcuri, facit, conet, 29,n. 10 1. & n 10 .76. it. Lefit. c, , III. SBermo hic eſt de vel caro aut partes a un 6 tapetes octl Bo ,. oc. ͤ be Lerit. (. 10. V. 14. in Deuſer c. 1. V 19, h 104. 112. Conſer cict, c. e 1I3. Nmium, ſis, . (Fotaneumn obiult, CMXIX. lte lncktn jus Rationem hancd deltteckam lle. etelate, lud ſtu) intelien , enienge, enſteno⸗ firen id aniu, ltemn ig, gao le⸗ Atgue his limila; de ſec litut, w,, — 4 noltti ut & ſerun⸗ logen, Gdegmpan. nleinterteteti volui, lbeh 1l, n l & bjedtio, cui poſte 4. oneun:Ntunglg elk id n 10, 4. 37. he 100, lt. Leyit, e, id enim dictio n num fvit, anteguim 1o poſt in notisut. e n, 109 (0nie de onker, Leyit c. le v, lm. fol, 2194, ltui idololatrico ſt. Vide etiam hie Nux⸗ it. Leyit, C.l. ſ. 2 . n oh ie. tum eit, ablunt ab . n. 34 hec laque tius quam in anium S hic enponiiun d objeltionen, de . . babetun, zile e⸗ 09. 1,3ge b i⸗ 113. Nimirum, ſi is, qui ſacrificium votivum vel CAb. XXIXY. EXxODI. 703 quemadmodum (igitur) holocauſtum conveniens eſt; 108. ita omne conveniens eſt, quod jam anteà quidem conveniens (ſeu idoneum vel legitimum)ei viſum; *ſed quod (poſteà) profanum factum eſt, ex quo illud venit in atrium, 109. veluti id, quod, pernoctat 110. quodque egreditur 1II, ac quod immundum eſt, 112. item id quod mactatur in cogitatione extrà tempus ſuum 113. & extrà locum 114, ſuum atque his ſimilia. 115. Verſ. 40. Decimam partem ſimile] i. e. Decimam Ephæ, 116. quadraginta tria ova. 117. & quintam ovi partem. Eod. verſ. 40. Oles con- tuſs] Non dicitur (hic) contuſum, ut (adhiberi) debeat; 118. ſed quòd iſtud rectè (ac legitimè) adhiberi poſſit, u119. nam dum dicitur: contuſum (ſcil. oleum accipia- tur) 108. Vel: legitimum, aptum eſt, vide, quæ pau- Iô antè n. 100. notataſunt, confer. & Torat Co hanim, ad Sectionem x, ſicuti ad marginem al- legatur in hon h. loc. * Hebr. ANen, in MSto z. pro his legitur: 9 MNW 1i. e. quod fſcil. ei conveniens (ſive ido- neum eſt,) quæ lectio alteri præferenda videtur. 109. Confer. ſuprà n. 10 1. hoc v. 37. & Levit. c. 6. v. 2. n. 8. ut & c. ſequ. 30. V. 29. n. 102. G n. 110. 110. In notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 212. b. med. ita habetur: Wna ee, en ie 7921 7 d i. e, omnis res, quæ ſanctiſicatur per vas miniſtratorium (quo cultus ſacer peragi- tur,) fit profana, ſi illa pernoctaverit, idem de ſanguine animalis, quod interdiu mactatum eſt nec ſanguis ejus illo die ſparſus eſt, vel de ejusdem animalis carne & partibus ſacrificii, ſentiendum eſt, ſicuti in notis mpon ne b. loc. exponitur, id quod ad illuſtrationem hujus loci, ſatis ob. ſcuri, facit, confer. Raſchi not. ad c. ſequ. 3 0. v. 29. n. 10 I. & n. 10 5. & ad Exod. c. 34. V. 2 5. n. 76. it. Levit. c. 6. v. 2 1. n. 77. III. Sermo hic eſt de illo animali, cujus ſanguis vel caro aut partes faczificii egreſſa ſunt extrà atri- um & tapetes ocellatos, confer, not. in o DD, h. loc. & Levit. c. 7. v. I 3. num. 4 5. it. Levit. c. IO. V. I4. n. 3 5. & V. I7. n. 52. & n. ut die tertio de illo comederet, quod eſt prohibi- tum, vid. Levit. C. 7. V. I S. n. 64. unde lumen huic loco ſatis obſcuro accedet, confer. & c. antec. 2 v., 3 L. n. 1 82. it. Levit. c. 19. v. 5. n. 17. & v. 7. in noris Raſchi n. 20. & n. 30. vide & not. in SMN ND bh. loc, 114. Id eſt: exttà tapetes ocellatos, vid. Lev. C. 19. V. 7. n. 30. Z 115. Concluſio itaque Commentatoris noſtri eſt, quòd iſta, quæ paulò ant hic adducta ſunt, at- que his ſimilia, ſanctificentur, ſi altare tetigerint; ſecùs verò ſit in illis, de quibus ſuprà dictum eſt, quæ non ſunt convenientia animalia, videlicèe id, quod coivit cum homine, item, quod cultu idololatrico deſtinatum eſt &c. confer. tractat. Talmud. Sevachim, fol. 56. uti in em h. loc. allegatur ad marginem. 116. In notis Junii ac Tremellii explicatur, quòd decima illa fuerit Homer, de quo ſuprà Exod. c. 16. v. 37. fuit autem iſtud præceptum tempo- rarium, quod poſteà repetitum ac perpetuum factum eſt, vid. Numer. c. 29,. v. 4. D. 19. 117. Id eſt: quantum capiunt quadraginta trium ovorum teſtæ, vide not, in mon ne h. loc. II9. Vel: ut neceſſe ſit 2G oblationes, Hebf. a i, e per modum debiti ſive oblhigationis, de quo vide, quæ ſuprà ad Exod. c. 20. v. 2 §. n. 53. it. Deuter. c. 15. V. 23. 1. Q2. & c. ſeq. 30. V. 29. n. 104. 112. Conkfer. dict, c. ſequ. 30. verſ. 29, n. 104. G n. 105. . 10 9. G& n. 110. it. ad Exod. c. 22. v. 30. n. 109. notata ſunt, confer. & num. ſequ. 119. 119. Nempéè, ut ſimila cum illò oleo contuſo com- miſceatur, in arbitrio offerentis poſitum eſt, nam etiam molitum aut torculari expreſſum oleum poterit adhiberi, confer. n. antec. 1I1 8. b. verſ. ſpontaneum obtulit, illud eo animò mactayerit, Tttt „ 04 EXODI. tur) ad lucernam, 120., juxtà ſenſum literalem intelligi poſſet (illud ſolummodò ac.- cipiendum eſſe) ad lucernam; non verò ad oblationes, ita, ut forſitàn * iſtud (oleum contuſum) profanum (ſeu illegitimum) ſit ad oblationes, lex (itaque) hic dicit: con- tuſum; non dicitur autem contuſum ad lucernam, niſi ut excipiantur 121. oblatio- nes, in quibus non neceſſariò requiritur (oleum) contuſum; ſed etiam molitum in- molis legirimum erit in illis (oblationibus.) Eod. verſ. A0. uartmm partem Hin] i. e. Tres ſextarios. 122. Eod. verſ. 40. Er libameén] Pro phialis, 123. ſicuti diſci- mus in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Sukka, 124. duæ phialæ argenteæ e⸗ rant in ſummitate altaris eæque perforatæ ad inſtar binarum narium 125. minuta- rum, vinum dabat (ſacerdos) in illam (phialam) idque emanabat & effluebat per nares illas atque cadebat ſuper tectum ** altaris, exinde deſcendebat †ad fundamenta 126. altaris templi; 127. in altari verò æneo 128. deſcendebat (vinum) ab altari in terram. Verſ. 41. In odorem gratum] De oblatione 129. hic eſt ſermo, quia oblatio libaminum tota igne conſumebatur; 130, ordo autem oblationis (hie fuit, nempè:) ab initio membra (hoſtiæ offerebantur) ac poſteà munus, 131. dicitur enim (primò) holo- cauſtum ac (deinde) oblatio. 132. Verſ. 42. Juge] i. e. Singulis diebus, nullus dies intermittatur. 133. Eod. verſ 42. Mbi conveniam vobiſeum] Quando conſtituam . = cer- † Hebr. 1, in MSto 120. Uti ſuprà Exod. c. 27. v. 20. habetur, vid. U egrediebatur. Atl 2. Ppro eo legitur: & i. e. not⸗ ibid. n. 116. tetininat x* Hebr. 21, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 1n i. e. lex (itaque) hic dicit, abſunt 4 MStoz. 121. Excludantur, removeantur, Hebr. vyn, de qua ſignificatione vide & R. Salom. not. ad Nu. c. 7. v. urr. . 122. Hebr. Py; eſt autem A menſura liquido rum minima, continens ſex ova, confer. Junii acd Tremellii obſervat. b. loc. ut & P. Fag. ad Pa- raphr. Chald. item tractat. Talmud. Menachot, fol. 5 1. a. prout in nan rnu h. loc. allega- tur ad marginem. 123. Hebr. , uti hic habetur, quod non- nulli vertunt: pelves vel ſimpula, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 1 526. in not. .„ R exponi- tur dictio =sd quaod ſignificet: n i. e. crateres. 124. Hebr. —–h, i. e. tabernaculum, eſt is liber ſextus partis ſecundæ operis Talmudici, tractans de tabernaculorum ſeu ſcenarum feſto. 12 5. Ita Hebr. Pmt, hic interpretor, conſer. Bux. Lex. Talm. fol. 740. 7 Hebr. M 7) 722n, ablunt iſta à MStaz. 126. Hebr. rw, quæ dictio hic habetur, nam in fundamento altaris erat cavitas rotunda, in quam deſcendebant affuſa libamina, vid. Buxtorf- Lex. Talm. fol. 2384. & ſeq. confer. & ſuprà V. 12. h. c. n. 2 3. ac not. in a PD b, loc. 127. Ita hic interpretor eiy ryn vide quzæz ſuptà ad Exod. c. 2 5. v. 9. n. 2 9. notsta ſlant. 12 §. Quod ſcil. ⅛ Moſe in delerto facum erat quodque hic altari templi opponitur. OðOð 129. Sive: munere, Hebr. inan, de qua voce Vi⸗ de plura apud Buxt. in Lex. Hebr. hac voc. 130. Ita hic yin vertere volui, quæ dictio notat holocauſtum, i. e. ſacrificium totum igne abſu- mendum, confer. not. in panm mow b. loc. 1 3q1. Vide, quæ paulò antè de voce niun, quæ & hic habetur, notata ſunt, n. 129. it. c. ſeq. 30. 132. Sive: munus, ita habetur c. ſequ. 3 o. v. 9. cCconkfer. hic Menachot, fol. 29. a. & fol. 96. b. & Sanhedrin, fol. 34. b. it. Sevachim, fol. 93. b. G Peſachim, fol. 5. a, it. Tamid, fol, 3 1. b. 133, Quô minus ſacrificium iſtud juge offeratur, confer. CN. WI.. nulle Rabbinisn Penedickus cum 4 d Deus locut delaper gopiting habentur, non r ftmentio. Vell⸗ ocum ee ifetm (det ſa 138. in eofege legas: 140, .7 c. in honotatis met onis in lie, uo c(, quod lo Namautend üäluch ſocutus —— conket⸗ bevit. 6. Exod. c. 27 V. 10 Hebreum: pon ce 8 Hebt. a), in uno⸗ i e. toldin, conler. ut upra xod, e. 134. Hebr. N. „ 17. 1,44, dictun Bebr. DN M N ie Kqudal⸗ I. 13 . Ptonn haberit , Abi vide not. n. 0 jehfol, 11 col 4,. 116. Confer. c,ſegn. oe II5. b. 137. Autor Vugatr. fert ad altare, dum 1nte, uninsse Ite in ſupplent: ſan que; LXX. pentet /adhiena, Onßelolihaber, ub : lentoriu i Prrſentiam gloriol. erplicit icen ditit in dige e)bie die tur I11. obl m garten, hin 13. ſeuli dici⸗ ſale atgeller e⸗ Imn I1 . inutz. kuebethen lares fundament nt, altatlin tertam. blatio libaminum empe:) ab inito in (primo) kolo. diebas nulluscies laüdo conſtinam (el⸗ —— eolegitur: Nen ie, ohie habetun mmin ſitusrotuncs, inglam hina, vid. Dauorf. õ D Vo el. wp da vige, guæ 0.1 9. otata unt, Gelerto tactumn erat pponltur. ih, Ge qua eſi. Hebt. hat vot, lui, quæ dictionotat ium totum igneiſdl. S wt. loe. levoce tub, gr & etur c. leqt 30,7,9 9,2, lol. gb. 8 vachim, fol. 9),b. de id, fo), 31,b. ilud jageoffanetn Cin e. 0lummoddas. (Aleum R con⸗ to. 2 EXODI. CAbP. XXIX. 70⁰⁵ certum tempus, quo tecum loquar, ibi præfigam illud, ut eò venias, *ſunt autem non- nulli ex Rabbinis noſtris, qui ex iſto loco docent, quòd ſuper altari æneo Sanctus ille- Benedictus cum Moſe locutus ſit, ex quo erectum fuit tabernaculum, alii verò dicunt, (quòd Deus locutus ſit) ſuper propitiatorio, 134. veluti dicitur: * & loquar tecum deſuper propitiatorio 1355. & quèd (verba iſta:) ubi conveniam vobiscum, quæ hic habentur, non dicantur de altari; ſed de tabernaculo teſtimonii, cujus in Scriptura ſit mentio. Verl. 43. Et conveniam ibi] Colloquar (ibi) cum illis, ſicuti rex, qui de- terminat locum certum, 136. utibi cum ſervis ſuis loquatur. Eod. verl. 43. Et ſan- Stificabitur] (Nempè) tabernaculum 137. in gloria mea, quia præſentia mea glorio- ſa 138. in eo requieſcet, eſt etiam (hujus loci) expoſitio 139. myſtica, (nempè:) ne, legas: 140. 222 †i. e. in gloria mea; ſed'22 (ac ſi diceret:) pni. e. in honoratis meis; 141., indicavit (autem Deus) hic ei (Moſi) mortem filiorum Aa- ronis in die, quo erectum fuit (tabernaculum,) atque hoc eſt, quod dixit Moſes: iſtud eſt, quod locutus eſt Dominus, dicens: ſanctificabor in propinquis meis; 142. ubi- nam autem (illud) locutus eſt ( Dominus? nempè:) & ſanctificabor'2292, 143. Verſ. Ttrt 2 46. confer. Levit. G. 24. v. 2. n. 6. vid. & ſuprà Exod. c. 27. v. 20. ibique not. n. 11 9. juxtà Hebræum: non ceſſet dies intermediè. * Hebt. ag, in utroque MSto pro eo legitur ay i. e. ſolàm, confer. not. in Snon new h. loc. ut & fſuprà Exod. c. 2 5§. V. 22. n. 63. 134. Hebr. , de quo ſuprà Exod. c. 25. v. 17. n. 44. dictum. Hebr. Mea n hæc & ſequentia, usque ad: ANR) i. e. & quòd (vVerba iſta &c.) abſunt 4 MSto 1. 135. Prout habetur ſuprà Exod. dict. c. 2 5. v. 22. ubi vide not. n. 66. & n. 67. confer, & Gur Ar- jeh fol. 1I1 1. col. 4, fin. & fol. I12, col. 1I. princ. 136. Confer. c. ſequ. 3 0. v. 3 6. n. 149. & not. in a r h. loc. it. tract. Talm. Sevachim, fol. 115. b. 127. Autor Vulgatæ verbum: ſanctificabitur, re- fert ad altare, dum vertit: & ſanctiſicabitur al- tare, Junius ac Tremellius in notis hunc locum ita ſupplent: & ſanctificabitur Iſraclitarum quis- que; LXX. verterunt in prima perſona: 22 αäες d.‿ρον & ſanctificabor, ſic & Targum Onkeloli haber, ubi P. Fagius in notis ita expo- nit: tentorium illud ſanctificabitur ob meam præſentiam glorioſam, ſicuti & autor noſter hic explicat, idem dicitar in not. Na& r* h. loc. 138. Hebr. ow, P. conf. Fagii not. ad Paraphr. Chaldaic. capitis antec. 2 8. v. 30. & ad v. 3 5. H. c. ubi plura apu d ipſum reperiuntur. 139. Sive: Commentatio ſeu enarratio myſtica, Hebr. —& ν% confer. quæ c. antec. 2% v. 30. n. 15 3. notata funt. 140. Verba iſta: on 7&ε i. e. ne legas, nom geoοραττατπιραα accipienda eſſe; ſed hunc ſenſum gignere: ſi ita tantiſper legatur, occaſio ſele offe- ret allegoriæ alicujus elegantem vægse as vel meditationem ſuppeditantis, ſeriò monet Maimo- nides, prout ſcribit D. Wagenſeil. in Sot. pag. 6 %. n. 7. quod ſemel monuiſſe ſuffieiat. † In utroque MSto legitur: Waaa cum duplici Jod in fine, ut diſtinguatut 4 nana, prout hic in textu ſacro habetur. 14 1. Sic ferè etiam in notis Raſchi ad Levit. C. 10. V. 3. habetur, ubi vi de n. 6. confer. not. ad Eſai. C. 4 5. v. 24. Sign. † 1 42. Ita habetur Levit. did. C. 10. v. 3. confer. hic tract. Talm. Sevachim fol. 115. b. ſicuti in e ne .. loc, ad marginem allegatur. 143. Id eſt: in honoratis meis, ita juxtà myſlicarmm illam Rabbinorum expoſitionem dictio iſta pun- ctanda atque legen da erit, ſieuti illa habetur Le- vit. dict. c. 10. . 3. confer. not. ad Ezech. c. 9. V. 6; U. 7. 706 — CAP. XxN. 46. Ue habiwrem inter illos i6. Eum in finem (illos Sduxi ex Egypto) ut commora- rer 144. inter illos. CAP. Er I. Thymiatherium ſaßfrds] P) i, e. thymiaterium ſufſimen- ti, (ideò dicitur,) ut offeratur in iſto (altari) i. e. fuffimentum fumi aro- matum. * Verlſ. 3. Tectum ejus] Huic (altari thymiamatis) fuit tectum; 1. altari verô holocauſti non fuit teéctum; ſed illius vacuum implebataur terrà 2. in omnibus ipſorum (Iſraelitarum) manfſionibus. 3. Eod. verſ. 3. Coronam auream (Hoc fuit) ſignum coronæ ſacerdotalis. 4. Verſ. 4. Latens ejus] (Dictio NpD) hic ſignificat ) i. e. angulos, ſicuti etiam Targum ejus habet, dicitur enim: ad duo latera 5. ejus, (quocircà hic intelliguntur) duo anguli ejus, qui fuerunt in duo- bus lateribus ejus. Eod. verſ. 4. Et erit] (Nempè ) fabricatio annulorum iſtorum. Eod. verſ. 4. In ſedes veltibus] i. e. Sedes 6. erit annulus vecti. Verſ. 6. Antè velum Fortè dices, quòd tractum fuerit ** (altare iſtud thymiamatis) ab ea parte, quæ eſt è re- gione arcæ (foœderis) versùs aquilonem ad meridiem; (fed) lex dicit: ante propitia- torium, 7. directum fuit (ſcilicèt altare iſtud) êregione arcæ (fœderis) forinſecùs. 9. 2 Verſ. 144. Confer. hic Gur Arjeh fol. I12. coOl. I. princ. ubi hac de re plura. 2* Nam verborum iſtorum: Sid „5 W ſen- ſus eſt, quòd ſignificent S'nd w . i. e., ſuffimentum fumi aromatum, ſic in not. „pf hic exponitur, confer. hic Megilla, fol. 30. a. & Sevachim, fol. 59. b. 1. Id eſt: area ſive ſumma ejus pars, prout hic in Junii ac Tremellii notis exponitur, confer. not. ad Ezech. c. 43. v. 13. n. 25. 2. Conſer. ſupraà Exod.c. 20. V. 24, ibique not. n. 7. 96. vid. hic autor tractatus Gallici, qui inſeribi- tur: Hiſtoir. du Culte Levit. part. 2. c. 3. 3. Sive: caſtrametationibus, ſic Hebr. ran hic vertere poſſis, confer. ſuprà Exod, dict. c. 20. v. 24. Sign. * 4. Confer. quæ ſupra ad Exod, c. 25. V. II,num. D ę 8. Id eſt: antè velum iſtud, quod areæ fœderis pr⸗o-. 36. & dict. cap. 2 5. verſ. 2 4. num. 72. notata ſunt. 5. Uti habetur in proximè ſequentibus hujus verſi- culi, confer, not. in nan Nv h. loc. 6. Vel: locus, ſeu receptaculum Hebr. a i. e. domus, confer. ſuꝑtà Exod- c. 252 V. 27 . ibique not. n. 76. & not. in han h. loc. Hebr. n in utroque MSto locus iſte poſt Tnaliter & quidem ſic legitur: TnH PH n e nn nnne e n enen n nn i. e. (quod) tractum fuerit (altare iſtud) multum deforaàs (vel forinſecus;) ex hic) deeſt iſta vox in MSto z.) velum 4 tertia ſcil. parte domus (ſeu tabernaculi, Hebr. 'nq, abeſtk adornaverit. 7. Sic mox ſequitur hic in iſto verſu ſexto, confer. not. in nat ne h. loc. in utroque MSto pro: H 199 i. e, antè propitiatorium, le- gitur: Qe-. 9) i. e. antè velum. tenſum erat, ſicuti in antecedentibus hujus verſus habetur, confer. & infrà Exod. c. 40. V. 22. &G v. 2 6. & Levit. c. 16. v. 1 8§. verb. &X* it. not. ad librum Ptec. Jud. part. I. p. 8. b. med. & Ligt- dicit: antè velum, i. e. propè ante (Hebr. 59, & hæc dictio 4 MSto z.) & intrinſecùs, ſequi- tur mox in utroque MSto id, quod verſu ſequ, 7. 6. cap. habetur, nempè: o'la i. e. quando gecdl ⸗ & nen Meut lehant Eler cion len Gione⸗ W. raloſe o Aenavern mas. S Ximidiums, 1Pod. 79, 5 Omnia ſia lun nen] ne. N foot, ad Loc. Lil. hehiuin tryctatu de ſe altare, Cich zeftumante⸗ (.16, V. 31. . , Conlereinft 16, habeuur h vvh in st 10, Ilelt: ad Gerw. Das ſupra Hxoce Vl. 3. II. Nam N accenſionem hic trackat. 2, b. it, beſt 11,2 b., kior ce: i. Gusoingu⸗ Momanusin Cpi. N (Gre drach 50. Genarit uns veſper WMi a triumlüſßmen. entumfumiaro. e) tuit tecum; datut terti:, in Noham Aure, “ Dicdio de, teitue enim: a0 ifnenuntin auo⸗ hlorum iklotum, .6. Aut relum Ate, gue eſt ere⸗ ante Propitia⸗ e)torinſecig, 4. Verl. ———— 1 M hloc, do locus iſte volt egi: n don n n nn nadhumm fueri (Aare Coriaſechs,) er bic). Rant (Hebr. .), )velum teitiaſcil. li Mebr. , belt imtigletik, ſeqni⸗ ,gnod rerl ſegtn i e., qando⸗ verſaſento, colſef. e, in utroque Aöto eropiinotiun, e epelum. 7 odates feederit l 4 Kemtibushufus ſeln o, e. 40. 7,11, eib. N) it not0 Verſ. 7. Quand Wornaverir (Verbum A O'hic) ſignificat P i. e. mundatio- nem (ſive purgationem) phialarum candelabri à cinere ellychniorum, quæ noctu ar- debant & repurgabat illa (ſlacerdos) quolibet mane. Eod. verſ. 7. Lucernas] (Di- . = Rio ) ſignificat) linguàâ vernaculâ: luces 9. & ſic (intelligendæ ſunt) omnes (di- Gtiones) H) , quæ dicuntur de candelabro, exceptô illò locò, ubi (de illis) uſurpa- tur dictio Sev, hæc enim notat 55* Ni. e. accenſionem. ro. Verſ. 8. & quar= do elevaverit] i. e. Quando accenderit 11. eas (lucernas,) ut elevaret illarum flam- mas. Eod. verſ. 8. Adolebit illud] Unoquoque die dimidium I2. adolebat manè & dimidium veſpere. † Verſ. 9. Non offeretis ſuper ee] (Nempè:) fuper altari iſto- 2*ͤEOd. v. 9. Suſßimentum extraneum] i. e. Aliud quodlibet ſuſffimentum ſpontaneum, omnia iſſa ſunt extranea præter iſtud. 13. Eod. verſ. 9. Et holocauſßtum & oblatio- nem] i. e. Nec 14. holocauſtum (offeres) nec oblationem, 15. holocauſtum eſt ju- . foot. ad Luc. c. I. v. 9. p. 71 5,& ſequ. edition. Lipfſ. hallucinatus itaque eſt Ar. Montanus in vide & e r ſuper Commentarium Ra- tractatu de Fabric. Sacr. fol. 9. ubi ſeribit, quod altare, dictum thymiamatis ſive incenſi, intra adytum antè arcam ipſam collocatum fuerit, vi-. de inftà v. 36. F. c. n. 48⁸. conſer, & ſupraà Exod. * 9. Confer. infrà Exod. c. 35. v. 14. ibique not. n. 16. habetur hic vox Gallica PH in MSto I. va in MSto 2. v& res eadem eſt. 10. Id eſt: actum ipſum quò luçerna accenditur, Germ. Das Anzunden/ conſer. n. ſequ. II. & x ſuprà Exod. cap. 25. Verſ. 37. 320 Numer. cap. 8. 11. Nam fidya hic idem notat, ac i. e. accenſionem, uti n. antec. 10. dictum eſt, confer. hic tractat. Talmud, Joma, fol. 15. a. & fol. 33. 2. b. it, Peſachim, fol. 59. a. & Sevachim, fol. 12. a. be . 12. Sic dictionem hic interpretor, ut fignifi- cet: un i. e. dimidiam, ſcil, minæ, id eſt: pon- dus quinquaginta drachma:um, uti notavit Ar. Montanus in Thubal Cain fol. 17. nam iy ſchi h. loc. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1827. & ſequ. in genere vox D notat partem, vide R=- Salom. ad Deuter. c. 10. v. 9 ſS ad Jerem. cap. ult. veris ult. confer. & Lightfoot, in johann. c- 6. verſ. 4. pag. 101 5. & in Act. Apoſt. Cape I. verſ. 4. pag. 7. edit. L.ipſ. it. Levit. cap. 14. verſ. 4 6. v. 86. . In MSto z. iſla ſolammodo hie leguntur: pady D9 O i. e. dimidium manè, dimidi- um veſpere, confer. not. ad Deuter, c. 10. V. 9. Aſt a‚n an Hete W , i. e. ſuper altari autem æneo offerre poteris, ſic in not. new —MT b. loc. òUMWG 3. Nimiràùm: quodcunque ſuffimentum aliun- de fuerit prolatum aut quovis modo diverſum ab eo, quod ½ Deo imperaum eſt, (dequo in- fra verſ. 34. & ſequ. hcap.) vel: ſi ſuffimen- tum fuerit alterius compolſitionis (ſicuti in Vul- gata Latina hic habetur,) illud pro extraneo ſeu peregrino habetur, adeoque illieitum ſeu prohi- bitum eſt, confer. Menachot, fol. 5o. a. b. ariz i. e. menfura unius dici fuit voi 14. Nam parcdicula copulata 1 Vau, hic pro ne Pinn dn i,e. pondus eentum denariorum, (ſive drachmarum,) cujus dimidia pars i. e. Seo. denariorum ſeu drachmarum manè; altera gativa uſurpatur, quia ad negativam &, quæ in principie hujus verfirs habetur, reſertur, ſic etiam in not. an M b. loc. exponitur. õ 15§. Sive: munus, Hebr. WTnn, de qua voce vide pars veſperè adolebatur, vide Maimon. Hal. Ta- 4 mid. C. 3. idem tradit. R. Miſrachi, allegatus in notis ad librum Prec. Jud, part. 2.P. 2 19. a. med,. cap. antec. 2 9. v. 41. n. 13 1. & not. P. Fagis ad Paraphr. Chald. . loc. 70⁰8 EKODI. menti ac volucris; oblatio verò eſt de ſpecie panis. Verſ. 10. & expiationem ſacist Aaron] (Nempè:) datione * ſanguinis (ſuper cornua altaris.) Eod. verſ. 10. Semel in anno] (Videlicèt) in die expiationis & hoc eſt, quod dicitur (in Sectione legis, quæ incipit à verbis iſtis:) poſt mortem, 16. & exibit ad altare, quod eſt coràm Domino & expiationem faciat ſuper eo. 17. Eod. verſ. 10. Sacrificii pro peccato expiatorii] Hæc (ſacrificia) ſunt juvencus & hircus diei expiationis, quæ expiant impuritates San- Quarii & rerum illius ſacrarum. ** Eod. verſ. 10. Santctum ſanctorum] Altare (i- ſtud) ſanctificatum ſit ſolummodò rebus iſtis; non verò alii cultui (ſive miniſterio.) OQuando capies] (VYerbum ε hic) ſignificat doap i. e. acceptionem, juxtà Tar- gum ejus, (ut ſenſus ſit:) cùm volueris capere ſummam numeri corum, ut ſcias, † quotnam ſint, ne numeres illos per capita; ſed unusquisque det dimidium ſicli & nu- merabis ſiclos atque (hoc modo) ſcies numerum eorum. * in eis plaga] Nam in numeratione oculus malignus 18. dominatur & peſtis venit ad illos, ſicuti reperimus in diebus Davidis. 19. Verſ. 13. Hoc dabunt] Oſtendit ci (Moſi Deus) monetam igneam, 20. cujus pondus (æquavit) dimidium ſicli ac dixit ei: iſtiusmodi dabunt * (Iſraelitæz.) Eod. verſ. 13. Eod. verſ. I2. Et non erit Dui tranſit in X Conter. quæ cap. præced, 29. verſ. 3 6. n. 94. & Sign. † notata ſunt. 16. Sectio iſta legis incipit 4 Levit. cap⸗ 16. & continnaturusque ad cap. 19. 17. Uti Levit. cap. 16. v. 18. habetur, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 5 §. a. & fol. 6 1. a. it. Schevuot, fol. 8. a. b. & fol. 10. a. b. XXX Quomodo iſta ſint intelligenda, vide not. in DD n b. Doc. † Hebr. ny, in MSto z2. pro hoc legitur: nn 1. e. ut numeres, confer. hic tract. Talm. Bera- a. it. Bava batra, fol. 10. b. bh. loc. confer. & Iſaac. Abarbenel. ad 2. Samu- I. Samuel. c. 11. v. 8. n. 4. 18. Sive: invidus, Hebr. y Py, de quo vide, quæ ad Geneſ. cap. 48. v. 16. n. 40. notata ſunt, con- fer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 744. & 76 I. ac ſequ. 19. Vide z. Samuel. cap. 24. v. 1 5. confer. & verſ. ſequ. 1 5. . cap. n. 31. ac not. in pa Po,h. loc. . 20. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1I12. col. 2. med. In eodem Gur Arjeh fol, 77. col. 3. prine tres ad chot, fol. 62, b. & Megilla, fol. 29. b. & fol. 39. X Loci ĩſtius expoſitionem vide in not. „pepn nev el. c. 24. fol. 1 93. & 1 84. edit. Lipſ. it. not. ad ducuntur res, quas Moſes intelligere non potuit, antequàm ei Deus illas oſtenderet, vide etiam nof. in pan nev b. loc. ubi ſcribitur, quòd expoſitio iſta inde nata ſit, quia in textu ſacro hic habetur particula demonfſtrativa i. e. hoc, confer. Menachot fol. 29. a. * Hebr. urd on, in MSto 1. poſt verba iſta hæc ſunt addita: 7de e pynv 1 o ne rE eee enee een n eenn en e vD n en e ee nnn en nde enn r& ia) n e ne ee anen e mayna y awyn de ie ee enee wn H Nn & i. e. Ego autem Joſeph, filius Si- meonis, ſic exiſtimo eam eſſe conſuetudinem linguæ Sacræ Sctipturæ, ut de re, quæ non (ſta- tim) exponitur, dicatur: Mσ i. e, hæc eſt res, quam ego præcipie poſtea vetò illam exponit (Scriptura:) exempli gratia (ſit ille locus, ubi dicitur:) a i. e. hæc eſt res, quam præcepit Do⸗ minus: colligire de illo, (vid. ſupra Exod. cap. 16, v. 16.) ſic quoque (in illo loco:) dn i. e. atque hæc (eſt forma,) qu facies illam, tre- centorum &c. (Geneſ. cap. 6. v. 15) item (in illo loco:?) i. e. & hoc eſt, quod facies ſuper iſto altati (uti Exod. cap. antec. 29. v. 3. ha- betur.) 7 in numer. 11] Ahum poltalu guoqhe (ail⸗ Pimidun ſel bi, in eo pon⸗ 1gtce)eline , bie ſllu ſgnifcet o ſer otetillum Viiniohunl, temn abinitiol, erunt ilum ſeli Pariem, u 14. Aengui — beiur,) ſic hoee dabunt. Cete cliamn upt⸗ me 1. V. 16, l. 1 il iafia rod 7. . Sigd. † c0 14 . 7. Sign. 4 Hebr. Inye in Hn der ie. Quicungue het eli dano- ſequuntur er, nemſe: quin 21. Kicuti Leyi, 12. Vide ſerem, 6.11. V. 4, hl 3 Hebr. wo, i e. anctuarii. 13. Dund bie fel iam iiber guin operis Talmu- de æellimatione ſer not, in 14, Vice Lerit 10:. Conler, b. loe ubi plu 15. Die icione uer exponunn . pialionen ſair ctione keggle orüm Domino eecat erigt ni Limporitgtesan. fnn alareſ. ſlee miniſteno) 1onem, jarti Tar. eOrumn t ſciz niciumſeli Enn. 1l.12. Nrnor ertt K eltis penit al unt] Ofendit 4 ) dimidium ſdli 13. LBimaſe in inellioere nonpotui, lendetet, dide etiamn ubiſcniditur, gad quiinlextu ſactohic Craeifa dd be, hor, 1. Dõ P ſn N N ve, e en N v a drjn tem ſoſeph, flinshi⸗ n elle conſuetudigem Ce re, gur non (ſa⸗ ni. e. bac el les, e4 ved ülam enponit ia ſrile oens bi quam peleit 00. (nid ſupre 10d. e milio loro:)an )guü laies lamte⸗ ,6.7. 15 ) ilem (in el, uoc aies iupet nle⸗19. 1 31, nl. l polltebaililer CAFP. XXX. FXODI. 709 † in numeratos] Conſuetudo eſt eorum, qui numerant, ut tranſire faciant numerandos, alium poſt alium, ſic (dicitur in illo loco:) quicquid tranſiverit ſub virgam, 21. ſic quoque (in illo loco:) tranſibunt greges 22., per manus numerantis. Eod. verſ. 13. Dimidium ſicli juxtà ſiclum Sanctuarii Sicuti eſt pondus ſicli, * quod determinavi ti- bi, ut in eo ponderes ſiclos Sanctuarii, nempè: ſiclos, qui dicuntur in Seclione, (quæ agit de) æſtimationibus 23. & de agri poſſefſione. 24. Eod. verſ. 13. Eiginti obolos 25. hic ſiclus valet] Nunc exponit tibi (Scriptura,) quantum valeat ille (ſiclus.) ſignificat i. e. obolum 26. & ſic in Samuele (ſcriptum legitur:) veniet, ut ſup- plex oret illum pro N N i. e. obolo 27, argenteo & fruſto panis. Eod. verſ. 13. Viginti obolos (valet) ſiclus] Siclus enim valebat quatuor denarios; 28. denarius au- tem ab initio (valebat) quinque obolos; 29. ſed poſteà addiderunt ei ſextam partem & auxerunt illum usque ad (valorem) ſex obolorum argenteorum atque hanc dimidiam ſicli partem, quam dixi tibi, dabunt (Ifraêlitæ) in oblationem 30. Domino. Verſ. I4. Ab eo, qui viginti annos & plures natus eſt] Docet te hic (Scriptura,) quòd ille, qui „ LXX. quoque conſentiunt, vide P. Fag. loc. al- leg. atque Ar. Montani tractat. Thubal. Cain ſi⸗ etiam ſupra mentio facta eſt, nempè: Exod. c. ve de Menſuris Sacr. fol. m. 1 2. & ſeqq. it. Le- 15. v. 26. & Exod. c. 27. v. 19. ubi vid. Sign. vit. c. 27. v. 2 5. n. §o. ac not. in aπ Mννυο5. * it. infr? Exod. c. 32. v. I. Sign. ** & d, c. 32. lo. l v. 5. Sign. † confer. de eodem not. ad Geneſ. c. 26. Sic dictionem illam VD, quam Chaldæus 24. v. 7. Sign. † & v. 60. Sign. Paraphraſtes hic habet, plerique interpretantur, ½T Hebr. Amny in MSto 1I. huic præmiſſa ſunt iſta: vide P. Fag., & Ar. Montan. loc. alleg. fol. m, ern Re an en erneeen de een n 16. confer. ée num. 29. h. verſ. 13. it. tract. i. e. Quicunque tranſfit in nuumerum] Quænam Talm. Bechorot, fol. 50. a. b. betur,) ſic hoc quoque loco (dicitur:) i. e. hoc dabunt. Coœteruùm iſtius Joſephi, Simeonis filii, hæc elt datio? dimidium ſicli, deinde ibidem 27. Sic ex mente Raſchi dictionem illam mnè, ſequuntur ea, quæ hic in textu ſacro habentur, quæ I. Samuel. c. 2. v. 36. habetur, interpre- nempè: qui tranſit &c. tari volui; alii vertunte nummum, ſicuti au-= 2 1. Sicuti Levit. cap. 27. V. 32: habetur. tor Vulgatæ & Junius ac Tremellius diminuti- 22. Vide Jerem. cap. 3 3. v. 13. it. not. ad 2. Reg. vum ufurpantes tranſtulernnt: nummulum, c. 12. v. 4. num. §. conter. not. in an nW h. loc. X Hebr. owH., in MSto I. pro eo legitur &Nπi. 28. Hebr. n, vide, quæ ſupra ad Exod. c. 2 I. e. Sanctuarii. V. 32. D. 2I 3. notata ſunt, confer. & At. Monta⸗ 23. Puto hic reſpici ad Levit. c. 27. v. 25. eſt et- ni alleg. Tractat. fol. m. 16. ac Buxtorf. Lex. iam liber quintus partis ſive Sectionis quintz Talm. fol. 559 ut & not. in 'na n h. operis Talmud. qui infcribitur: y, tractans loc. de æſtimatione rerum, Deo promiſſarum, eon- 29. Hebr. Diyn, de qua voce vide num. antec. 26. ſfeer. not. in . a D h. loc. h. verſ. & Buxtorf. alleg. fol. 559. & fol. 1236. 24, Vide L evit. dict. cap. 27. V. 25. ibique Raſchij deſunt autem verba iſta hyn p i. e, quinque obelos, in MSto I. not. Confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. 30. Hebr. m de quo vocabulo cap. antec. 29. h. loc, ubi plura de ſiclo Sanctuarii. 25. Sic dictionem , quæ hic babeur, commu- verſ. 2 3. n. 60. aliquid dictum eſt, confer. & niter exponunt, prout etiam autor Vulgatæ, cui vetſ. ſeq. 15. n. 3 2, ac not. in b, 106. 710 EXxODI. nondum annum vigeſimum attigit, haud egrediatur ad exercitum nec numeretur in- ter viros. Verſ. I 5. Ad expiandum animas veſtras] Ne plagâ afficiamini propter nu- merationem; 31. alia explicatio (verborum iſtorum:) ad expiandum animas ve- ſtras, nimirùm indicat hic illis (Hraêlitis Scriptura) tres oblationes, ſcribitur enim hic oblatio 32. Domini tribus vicibus, una fuit oblatio baſium, numeravit quippe illos (Iſtaelitas Moſes,) quando cœperunt offerre ſpontanea munera ad (exſtruendum) ta- bernaculum, dum unusquisque corum dedit dimidium ſicli, quæ (ſumma) aſcendit ad centum talenta, 33. dicitur enim: & argentum numeratorum cœtus (lſraelita- rum) centum 34. talenta (efficiebat,) ac de his factæ ſunt baſes, nam dicitur: & fue- runt centum talenta argenti & c. 35. ſecunda blatio) etiamfacta eſt per numeratio- nem, dum numeravit illos (Iſtaelitas Moſes,) ex quo erectum fuit tabernaculum, hæc fuit numeratio, quæ dicitur abinitio quintanæ 36. recenſionum die primo menſis ſe- cundi anno ſecundo 37. dedit unusquisque dimidium ſicli & per hosce (ſiclos) com- parabanturoblationes congregationis 38. unoquoque anno & quoad iſtos (ſiclos) æ- quales erant pauperes ac divites & de hac ipſa oblatione dicitur (hic:) ad expiandum animas veſtras, quia oblationes (iſtæ) ad expiationem adhibentur; tertia autem fuit- oblatio tabernaculi, 39., veluti dicitur: omnis, qui offert oblationem argenti & æ- ris, 40. in iſta äutem (oblatione) non erat æqualis omnium datio; ſed unus quisque (offerebat) id, ad quod ſpontè movebatur animus ejus. Verſ. 16. E& dabis illud ad wi- nifterium tabernaculi conventàn] Diſcis (hinc) quòd juſſus fuerit(Moſes,) ut numera- = ret — * —– 3 1. Conter. quæ ad verſ. antec. 12. h. cap. n. 19. notata ſunt, vide & not. in pan ne h. loc. 32. Hebr. n'hn, quæ digtio ter h. cap. habetur, nempè verſu 13. 14. & 1 5. de hisce tribus obla. tionibus fuſius agit hice Commemator noſter, 33 Hebr. , confer. quæ ſuprà ad Exod. c. 2 5. v. 39. n. 175. notata ſunt; cœteruùm de hoc ta- lenti pondere vide præ aliis Ar. Montani Tra: 173 ctat. Thubal cain ſive de Meniuris Sacgr. ſol. m. 37. Sicuti Numer. cap. 1. v. I. habetur, ubi in no- 13. tis Commentatoris noſtri referuntur numera- 34. Sicuti Exod, cap. 3 8. v. 2 5. al. 26. habetur. tiones. tuir quintana recenſionum, quo nomine venit liber Numerorum, confer. Lightfoot. ad Luc. 6. edit. Lipſ. ac D. Wagenſeil, Sot. p. 759. eo- dem modo dictio iſta accipitur etiam verſu ſequ. 16. n. 4 5. & n. 5§5 5§5. it. I. evit. c. 2 3. v. 19. ubi 35. Proùt Exod: dict. cap. 3 J. Verſ. 26. al, 27. ha- 3 8. Scil. Iſiaelitarum, Hebr. nx rhaa), quo no- betur. . 8. 36. Hebr-PpR i. e. quintanæ, ſcilicèt: partis le- I gies, quæ continèt numerationes ſive recenſiones populi IIraelitiei eſtque is liber quartus Moſis, mine intelliguntur oblationes publicæ, conter. ſunt. raeliti is, 39. Hebr. Ipn emn, quo nomineintelligan- nam quinque ſunt τπ i. e. quintanæ legis, tur illæ oblationes ſpontaneæx, quæ ad exſtru- quintana prima eſt Geneſis, ſecunda quintana endum tabernaculum fiebant. Exodus, & ſic de cœteris; hig autem memora-] 40. Si cuti infta Exod, c. 3 5. v. 24. habetur. CAbP. XKX. 4. V. 1 72.-P. 763: G& ad Johann. c. I. V. 4. P. 9,6 1. vide not, n. 46. confer. & Geneſ. c. 1. vV. 31. H. quæ ad Levit. g. I. V. 2. n. 3 7⸗ & n. 39. notata 1. N. — tet ilosl lſtae Ullcontatili opolun, 4. simmiliifi neas, ut ſeiss 1ntio ilta 44 dem) Cicitur: (QGie) primo ges e⸗ : meretione c0 Qum &. 4. principio obl⸗ Ptind; alter lum, 62. ( tationibus) cunia numere icitorita: 6 (ſte numera Prime aligui⸗ meratione)ar —— 41. II ell: pol Ous, gueml ſunt, conket. Jalm. Perach 41. Pout infti 4. Conker, hi⸗ ſhi not, h. . . 44. Nempe: in hoc veriu 6. De qux verl eſhconfer. p 46, Ficuti Num Ut . 32 & n 47. Videinkta I1. v. le h 3. c). 10. 8.11 1. Coner qu tata lugt. CA. Nx. ec nümeretar il⸗ atnini Propternu. ndum animnas ve- ſiblur enim nie garit gbippe illos erſtmendum)ta. (umma)aſtencit n cetns (lraelig. n dicitur: & ue. el Pernumerato. bethacnlum ze e timo menſoͤſe⸗ hosetliclos) com. dadiſtosſlclos)e. :)ad expiandumn tertia autemn flit⸗ nein atgenti 2. ſedunnegnise Atdabu igdad ni. ſoles) ut oumeta. tet h, quo nomine fenit Lighiftoot. ad Luc, 6, hann e, 1, 7,4,,9b1. neil, SHot. p. 759. ed⸗ ihituretiam veriuſegn. lexit. c, 23. . 19,bi Genel.c. len z1 li 1. habetun ubi in no⸗ i Ietetuntur nunmefe Dt Nar Nqoto⸗ . ones pbblick, ohter. N. 37,5 0. 39, notad uonomineinteligun⸗ 1¹ tanee, Jur ad eilttu⸗ da, . 4 V. 14, habetut. ret illos (Iſraêlitas) in principio ſpontaneæ oblationis tabernaculi poſt opus 41. vi- EXODI. 7I I . tuli (conflatilis,) quoniam plaga illos invaſerat, veluti dicitur: & Dominus percuſſit. populum, 42. ſimilis eſtres iſta gregi ovium, quem dominus ejus diligit, 43, cui pe- ſtis immiſſa fuit ac poſtquàm illa ceſſavit, dixit ipſe paſtori ſuo: numera quæsò oves meas, ut ſcias, quotnam exillis ſuperſint, (idque ideò factum eſt,) ut ei (paſtori domi- nus gregis) indicaret, ſe gregem illum diligere; dici autem non poteſt, quod nume- ratio iſta 44, fuerit illa, quæ refertur in quintana recenſionum, 45. nam ecce (ibi⸗ dem) dicitur: die primo menſisſecundi; 46, atqui tabernaculum erectum fuit⸗ (die) primo menſis primi dicitur enim: die primo menſis primi 47. eri- ges &c. & ab hac numeratione factæ ſunt baſes 48. ex ſielis in illa (nu- meratione collectis,) nam dicitur: & erunt centum talenta argenti ad funden- dum &c. 49. ecce diſcis (hinc, quòd) duæ fuerint (numerationes,) una in-⸗ principio oblationis ſpontaneæ (populi Ifraelitici,) poſt diem expiationis o. anno primé; altera annô ſecundo, menſe Aprili, 51. poſtquàm erectum fuit tabernacu- lum, 52. quòd ſi fortè dixeris: 53. quomodo poſſibile eſt, ut in duabus (iſtis nume- rationibus) Iſraelitarum numerus fuerit æqualis, nempè: 6035 50 nam ecce de pe- cunia numeratorum ccœtus dicitur ita, 54. & in quintana recenſionum 55. etiam dicitur ita: & erant omnes numerati 603 5 50. 55. nonne in duobus annis fuerunt (iſtæ numerationes?) & quomodo fieri potuit, ut non fuerint tempore numerationis primæ aliqui novendecim annos nati, qui non fuerunt numerati atque in ſecunda (nu- meratione) annum vigeſimum attigerunt? reſponſio 57. ad objectionem (hæc eſt:) quoad 4 1. Id eſt: poſtquàm vitulus Conflatilis erat fa: ctus, quem Iiraelitæ cultu idololatrico ven erati ſunt, confer. not. in . an Dh. loc, it. tract. Talm. Berachot, fol. 562. b. 42. Proht infrà Exod. c. 32. v. 3 5. habetur. 43. Confer, hic Numer, cap. I. V. I. ibique Ra- ſfſchi not. n. 1I. Nempè: illa, de qua hie ſermo eſt & de qua in hoc verſu 16. agitur. B 45. De qua verſu antec. 15. h. cap. n. 36. dictum eſt, confer. paulò poſt n. 5 5, bh. verſ. 46. Sicuti Numer. cap. I. v. 1. habei ur, ubi vide not. n. 3e & n,. 4. M 47. Vide infta Exod. cap: 40. V. 2. & Numer. cap- 1 vV. I. N. 3. confer. & Lighifoot. in Johann- cCcCap. 10. vV. 2 2. Pag. 1065. edit. Lipſi. 498. Contfer. quæ infrâ ad h. verſ, 16. n. 64. no- tata ſunt. 49. Proùt Exod. cap. 3 8. v. 2 6. al. 27. habetur. 50. Vide cap. ſequ. 3 I. V. I 8. ibique not. n. 2 g- & n. 29 51. Hebr. , vide infra h. verſ, 16. n. 6 3. it. Nu- mer. C. I. V. I. n. 4. 52. Quæ eredtlio facta eſt die primo menſis Marti?, ſicuti infra dicitur ab autore noſiro in notis ad cap. ſequ. 3 I. V. 1 . n. 30. — F3: Habetur hic ob jectio, cui poſteà reſpon detur⸗ vide num, ſequ. 5 7. h. verſ. 16. 54. Nempè: quod fuerint 603550, uti Ex od. c- 3 9. V. 2 5. àal. 2 6. habetur. 55: Sive: in libro Numerorum, vide paulò an te 6. verſ. 16. n. 4 5. 56. Sicuti Numer. cap. I. v. 46. habetur, conſer. infra Exod. C. 3 8. v. 2 6. n. 26. 57. Hic habetur reſponſio ad objectionem ,„de qua ſuprà he veri. 16. n. 53. eUnnuu EXODI. quoad annos virorum *uno in anno 58. fuerunt numerati (viri Iſraelitæ;) ſed quoad numerationem egreſſus ex Egypto fuerunt duo anni, nam egreſſum ex Æägy- pto quod attinet, numerabant à menſe Martio, ſicuti diſcimus in tractatu Talmudico, 712 1 (cujus inſcriptio eſt:) principium anni; 59. ædificatum autem fuit tabernaculum (anno) primo; ſed erectum fuit (anno) ſecundo & renovatus fuit annus primo (die) Martii; aſt anni virorum (lſraelitarum) numerati fuerunt juxtà numerationem an- norum mundi, éo. qui incipiunt à menſe Septembri, 61. reperiuntur (itaque hoc modo) duæ numerationes (factæ) in anno uno, 6⁶2. prima numeratio fuit in Septem- bri poſt diem expiationis, quando placatus fuit Deus Iſraelitis, ut illis (peccatum vituli conflatilis) condonàret eisque præceptum fuit datum deſexſtruendo) tabernaculo; ſe- cunda verò (numeratio facta eſt) primo die menſis Aprilis. 63. Eod. verſ. 16. Ad miniſterium tabernaculi conventus] Hæ ſunt baſes, ég. quæ ex illo (argento) factæ ſunt. Verſ. 18. Labrum] ()à factum fuit) inſtar 1T1i. e. aheni 65. magni, cui fuerunt epiſtomia, 66. quæ ore ſuo aquam emittebant. Eod. verl. 18. Et baſin e- jus] Sic etiam (habet) ejusdem Targum: 14 O l. e. baſin ejus, (nempè) ſedem la- bro paratam. Eod. verſ. 1 8. Ad lavandum] Refert (hoc Sctiptura) ad labrum. 67. n)] (Nempe: nio. Ve⸗ Eod. verſ. 1 8. & inter almre] (Nempè inter) altare holocauſti, de quo ſcriptum CAbP. XXX. X Hebr. Sdes, in MSöSto I. pro eo legitur: SPNX i. e, primi; ſed hoc mendum eſſe puto. 5 9. Non verò in duobus annis, ſicuti in objectione habetur, confer. num. 62., bh. verſ. 16. 59. Roſch haſchana, reperitur iſte tractatus in parté ſecunda operis Taimudici & quidem li- ber eſt octavus dictæ partis ſecundæ, agens de novi anni initio ejusque juribus & ſolennitati- bus. = S. Innuitur hic duplex computatio anni apud Judæos, una, quæ incipit menſe wn, qui Se- ptembri noſtro maximam partem reſpondet, uo menſe mundum creatum eſſe nonnulli ex fudæorum magiſtris aſſerunt, qui verba iſta: n repW i. e., in principio creavit, per Ge- matriam exponunt: &and een en i. e. in principio anni (naturalis, qui incipit 4 Septem dri,) ereatus eſt ſcil. mundus; altera Compu- tatio incipit à menſe , qui ferè Martio noſtro reſpondet isque primus fuit ab egreſſu Iſraclita- rum ex Egypto, vide Genelſ. c. 8. v. 5. ibique not. n. 29. & n. 30. & v. 13. n. 46. ac Gur Ar- jch fol. I13. col. I. med. & col. 2. 61. Hebr. n, qui menſis, uii jam num. antec, 1 60. dictum eſt, maxima ex parte Septembri no-⸗ — 868. Couſer in, 69. Abltfactum, (duſti yel: 20 ſtro reſpondet, vide not. in am rov' h. loc. 62. Vide, quæ ſuprà num. 5§5 8. b. verſ. notata ſunt. 63. Hebr. *ι, qui menſis Aprili noſtro maxi- mam Partem reſpondet, vide ſuprà n. 5 1. H. verf. 64. Vide, quæ ſuprà num. 4 8. b. verſ. 16. notata ſunt. 65. Vel: lebetis aut pelvis, LXX. hic verterunt: Sτταα, lavacrum; Latinus interpres ibidem tranſtulit: pelvim, Vuigata habet: labium, alii verterunt: concham, confer. hie auter tracta- tus Gallici, qui inſeribitur: Hifioir. du Cul- te Levit. part. 2. cap. 5. 66. Hebr. vT, quæ ſunt epiſtomia labri vel alte rius vaſis, quæ inſtar mammarum muliebrium facta erant, confer. hic tract. Talm. Megilla, fol. 30. a. & Sevachim, fol. 22. a. 67. Vel: redit (hie Scriptura) ad lavacrum, nem- pè&, ut in illo labro, quod inſtar aheni magni factum erat, lavarentur ſacerdotes, vide not. in h. l06. C.N. llhettradun on tatnen ol ſuitadokium conventus tu labt um) Ialenudico, uni 730 lanc mudico, gui nuutm atquep dextrumac m. ificabat. 76. nmund ac relpe itcotunn cult etint ſele,me Preceptorum Pon dic inte 71.5, verl. 19 vo. Vide Lzod. jl. Vide, que tata ſunt. 71, Feſachimel quinte operi⸗ qux, qualia, ferti Cebeant, 73. Nonpluri ac vice una dr& dn, cor ſin. gui locus lec, ud. pa I d: ah ferl. 19, ac n 7. De quo nus inact. Talm.S ſol. 119,b Hiebr — egrellum XAor. htn Talmuge .o; i lemualin nnne rimodie utmeradonem an. Untur laque hoc tio fuit inden em. s Peccatum vitai . Nntenuut,le Pod verl 16. ℳ4 (atpento) acte i t5. magni,el 1 18. E aſn t. nempe) ſedemm ⸗ 2) ad hibrum, ,. ee guo ſerigtun el, —.——— eN pante deptemnbti no⸗ NN ed h. ſde, Reb. verl, notata ut. 5 Aptili noßto nad. igelupta n. 51, ,, el 41. P erl 16. noria 3, LXNX. bic veterunt: tinos intetptes dicen ta habet: abium,u dnker, die autor tradhi⸗ tur: Hidtoir, du Ol)⸗ epi Komialabri relale Anmwun muliebnium Uact. Talm Megile, 1,114, ma)adhwectumpen vodinſtar 2benimgri eregies, ſice or in 58. Coafer. inſia ExOd. cap. 40. V. 6. 70. Vide Exod. dict. cap. 40. V. 29. 74. Id eſt: abluebat, confer. num. ſequ. 76. * Hebr. 7 ◻☚1 , abſunt iſta hic ab utroque CAP. XxXX. EXxODI. 713 eſt, quòd illud meri antè GAium n tabernaculi convents; S. fuit autem labrum pau- liſper tractum 69. & ſtabat & regione ſpatii, quod erat inter alrare ac tabernaculum; non tamen omninèò diſtiguebat inter duo illa, dicitur enim: & altare holocauſti po- ſuit ad oſtium tabernaculi conventus, 70. ac ſi diceret: altare ſit antè tabernaculum conventús; non verò labrum antè tabernaculum conventũs, ecce quomodo, (nimi- rùm labrum) fuit tradtum paululùm versùs meridiem, 71. ſic docetur in (tractatu Talmudico, qui agit de) Sacrificiis. 72. und 73. ſanctificabat 74. manus ſuas ac pedes ſuos & ſic diſcimus in (tractatu Tal- mudico, qui agit de) Sacrificiis, 75. quomodo (fiebat) ſanctificatio (ſive ablutio) ma- nuum atque pedum? *(nimirùm) ponebat manum ſuam dextram ſuper pedem ſuum Verſ. 19. Manus ſuas & bedes ſuos] Vice dextrum ac manum ſuam ſiniſtram ſuper pedem ſuum ſiniſtrum & (hoc modo) ſan- ctificabat. 76. Verſ. 20. Qgando veniunt ad mbernaculum eonventùr] Ut adoleant manè ac veſpere ſuffimentum * vel ut ſacerdos unctus ſpargat de ſanguine juvenci & hircorum cultus idololatrici. 77. Eod. verſ. 20. Ult non moriantur] Ecce ſi non la- verint ſeſe, morientur, nam in lege (Moſis) dicuntur regulæ (generales) ac de regula Præceptorum negativorum 7⁸. intelligis affirmativa. 79. Eod. verſ. 20. Ad alm- te] (Nempè:) exterius, nam non eſt hic adventus ad tabernaculum conventus, niſi in atrio. ** Verf. 21. Ne noriantar) (Hoc dicitur) ut reus fiat mortis ille, Uuuu z. MSto. 69. Abſtractum, remotum, nempè ab altari holo- 76. Id eſt: ebluchat, nam quod verſu præced. 1. cauſti vel: ab oſtio tabernaculi, ſic verbum h. cap. dicitur: ad Tavandum, id Chaldæusin- Tn hic interpretor confer. Paulò poſt n. terpres vertit: ad ſanclificandum, confer. P, 7 1. h. Vverſ. 18. Fagii not. ad dict. verl. 18. h. cap. vide & num. antec. 74. 71. Vide, quæ paulò antè n. 69. b. verfſ. 19. no-* Loci iſtius erpoſtionem wide innot. nn tata ſunt. h. loc. 72. Sevachim, eſtis liber primus pattis ſi ſive Sectionis 77. Nempè: ad expiandum cultum idololatri= quintæ operis Taimudici, tractans de ſacrificiis, quæ, qualia, quo tempore mactari, parari && of⸗ ferti debeant, vide num. ſeq. 75. verſ. 19. 73. Non pluribus ſive iteratis vicibus; ſed ſeme! ac vice una, Germ. auff ein mahl / Hebr. rN Qan, confer. hie Gur Arjeh fol. 113. col. z. ſn. qui locus ex ipſo etiam in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 229. b. med. adducitur. cum, quem in finem mactabantur hirci, vide Numer. cap. 1 5. v. 24. ibique net. .n. 43. confer. & Raſchi not. ad Levit. c. 4. V. S. n. 1 9. & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 8. item Torat Coharim, ad Sectionem: ar'nv ſicuti in new San . lor. allegatur; incipit autem Sectie illa: aν Levit. c. 9. V. I. 78. Hebr. e 9a, canter. not. in 'nan mnew h. loc. ubi & tract. Talm. Sevachim fol. 19: b. ad marginem allegatur. 79. Confer. quæ Tupra ad Exod. cap. 28. v. 3 5. n. I6 I. notata ſunt. X Vide hic not. in a erW, ubi loei iſtias e- plicatio habetur. verſ. 19. ac not, in hnmt re b, loc. 7 5. De quo numer. antec. 72. dictum eſt, vid. tract. Talm. Sevachim, fol. 19. b. & fol. 21. 2. & fol. 119. b. it. Sanhedrin, fol. 8 3. b. 80, qui 7714 80. qui miniſtravit altari ?ynec tamen lavit manus ac pedes (ſuos,) nam mortem primam 31. non intelligimus, niſi de eo, qui ingreditur templum. * Verſ. 2 3. Aromata præci- yua] (Verba iſta N = P hic ſignificant) aromata præſtantia. 82. Eod. verſ. 23. Et einamomum aromaticum Quoniam Dopi. e, cinamomum eſt cortez 11 n 20 Hv., illas in 20 lod odorem arboris, & aliud bonum eſt odorisque ac ſaporis boni; aliud vero non eſt, niſi arboris ſpecies, ideò neceſſe fuit, dicere: cinamomum aromaticum, i. e. ſpecies † bona (cina- momi.) Eod. verſ. 23. Dimidium ejus; ducentos duingquaginta] Dimidium acce- ingenuæ, S84. ſi ita eſt, cur dicitur de eo: dimidinum: (nimirum) decretum eſt iſtud S. Scripturæ, ut iſtud (aroma) adducatur per partes dimidias, ad includendum duas ponderationes * in iſto (aromate,) quoniam non ponderant ad oculum, 85. ſic doce- zur in (tractatu Talmudico, qui agit de) excidio. 386. Eod. verf. 23. Et salamam Arg- maticum] Calamus aromaticus (hic inteiligitur) quia ſunt calami non aromatici, Cid- 2) opus fuit dicere: aromaticus. Eod. verſ. 2 3. Ducenti &guinquaginta] Summa (fuit iſta) totius ponderis * illius (calami aromatici.) Verſ. 2 4. Et caſia] (— —) . . S =Z — 0. Scilicet: divinitus immittendæ, Hebr. a, =np uti hic habetur in Gur Arjeh fol. 113. col. 4. princ. confer. & ſuprà Exod. c. 2 9. V. 3 5. n. 162. * Hebr. npa in MSto I. hic additum eſt: xvnm i. e. extexiore; ſed abeſt utrumque à MSto z. 1. Id eſl: eam, de qua verſu præc. 20. h. cap. di citur. ** Non verdò de illo, qui illotis manibus ac pedi- bus miniſtrat; per vocem 72 hic intelligitur tabernaculum. . 32. Sive: excellentia, fic etiam P. Fagius in no- tis ad Paraphraſin Chald. hic exponit, cenfer. & Junii ac Tremellii not. b. loc. it. tract. Talm. Megilla, fol. 10. b. & Chullin, fol. 139. b. it. Cerithut, fol. 5. a. . † Vel: de bone (ſcil. accipies,) nam iſtad: u- trum que & ſpeciem & particulam: de, fignificat, confer. Nedarim, fol. 10. b. & Ceritut, fol- 5. a. „ Vel: Oblaionis ſive adduckionis ejus, id enim Hn, quod hic kaberur: ſignificat. SDAI! 23. Scilicet: ſiclorum, ſic nonnulli ſupplendum eſt autem is liber octavus Partis quintæ operis putabi, ſicuti etiam Vulgata habet ſiclos & LXX. Talmudici, tractans de exciſione animarum. RXαE Junius verò ac Tremellius ſupplent: * MNe fortè dicas, quod ducentoyrum & quinqua- pondo, confer. not. in Sma nh. loc. Zinla 34. Hebr. Wi, e. liberæ, nempè, quæ non eſt a- 1 duherina 3 ſed præſtantiffima, ficuti Paraphra- ſtes Chaldæus verrit, ubi vide P. Fagiinot. * Vel: præponderationes, ponderis additiones., German. Ubergewicht / Ausſchlag/id enim kebt. y hie ſighificat. 8 5. Id eſt: accurate & exzctiſſimè, ſic int erpre= tor hic Pya pPy i, e. oculus ad oculum, ad i- ſtius loci illuſirationem facit, quod dieum: Rab- bini Pyeee enn enen dee i, e. non ad o- culum (i. e aceuratiſſimè) vendunt in oco, ubi Piæ ponderant vel ponderi aliquid addunt, vi- de Buxtorf. Lex. Chald. fol, 1602%⁄. explicatic'i= taque hujus loci juxta noras in mo ne hze eſt: ynne en en een en P i. e- qnòd non poſſit ponderari æqualiter, German- Gewicht vor Gewicht / ſine præponderatione, Lex. Chald. fol. 10908. 86, Hebr. † πſ..Mà , locus, ad quem hic reſpic itur, re- peritur in dicto tractatu fol. 79. b. al. fol. 5. b. Germ ohne einen Ausſchlag / vid, Buxt. dict. bti in —„ on nb hic ad marginem allegatur 3 (ronente od. etl 24. 0 ſcientesl ehuda: auni tionis iſtius* (cinamomi aromatici) erit ducentorum & quinquaginta, 83. reperitur totum illud (compoſitum) quingentorum (eſte ſicloram,) ſicuti quantitas eſt myrrhæ giamillelupr⸗ Enniin do ie expangen ies guc mie uredd. eſtartitflciose ie)eltnomer bamt) ögara d — ginta Peloru mi aromatict Ponitut. 9,. ldel: cal kelos 5 loe. 0. nonnulli Ingber / ve eliath in P. 157. 1 li Vellio 4 non fejicitut 1c Pam Am 89. Hebr. Aliis Ar. Mo⸗ dIect. fol. te. N, I1 9. 8 8 tractat. T. Ceritut ſol. Batur ad ni , ſicutt verbum — ſet Bunt geram d, Veldam Iſtoc QOron nem Detationen Umortem nimam Rechonmna raci ltig, d1. Pod. omutn elt cortex dn nillatbore⸗ 11s ſdone ein. imidinm cce. ma, 83, reperitut ntitas eſt myrhe dectetumm Kilua neludendum las um 11. ſedoce.† . Modlanun a,l. On Tromatici, ig. cgiume] Summ —.0§0 e q— ſina ſeuti dareghi⸗ i vige d. Pagiinot, ponderis adcitiones, sſchlaged eninkickt. Giſſimnd, ſie intele⸗ hlus ad oculum, ad i. cit, guod dieunn Aaib. Wi,e. non 0d o⸗ )vendunt in eo , udi ei Aiquii 2Gdunt, 1„ 4 1,1601, Opicili ⸗ 1 in L D ee n Pab ie, i aqua iter, Geimape ſine præponcdetalione, lag/ zic, gunt dlt . guem hie teſpichut e⸗ lol. 79,b. al, ol. , b, arpinem leganur ; 8 pariis Ouinte oelis cilone animmarunn. nigiuc Auingna⸗ Unn⸗ CAP. NXX. EXODI. eſt nomen radicis plantæ, quæ linguàâ ſapientum (Rabbinorum) vocatur H. 87. Eod. verl. 24. Hin] (*Ncontinebat) duodecim Logim; eo ſapientes Iſraelis; K. Meir dicit de iſta re, quòd accipiant radices; 89. dixit ei R. Jehuda: annon ad imbuendas oleô radices haud ſufficit illud (Hin?) ſed humectant 88. diſſentiunt autem in- 90. illas in aqua, ne abſorbeant oleum & poſteâ funditur ſuper illas oleum, donec il- lud odorem recipiat, 91. tunc auferunt * oleum à radicibus. Verſ. 2 5. 1lnguentum rigmenti] (Dictio Hp hic) eſt nomen rei (lubſtantivum) & aceentus id probat, quo- niam ille ſuprà eſt, 2 ½. & ccce illud (o) eſt* veluti P ** & ", 93. non vero ſicuti (in illo loco:) ?2 i. e. disrumpens mare, 94. nec eſt veluti (in illo loco:) 20 i. e, expandens terram, 95. quia (in illis verbis) accentus eſt infrà; 96. omnis autem res, quæ miſcetur cum altera, usq; dum illa auferat ab altera odorem vel ſaporem, dici- tur RpPD. Eod. verſ. 25. Unguentum - pigwmenti] i. e. Unguentum, quod factum eſt artificiosè & per commixtionem. Eod. verſ. 2 . Opere pigmentarii) (Iſtud 5 hic) eſt nomen artificis in re. 97. Verſ. 2 6. Et ungues ilo] Omnes unctiones (ſie- bant) figurà 22, 98. exceptis unctionibus regum, quæ fiebant ad inſtar coronæ. Verſ. — Uuuu 3 29. ginta ſielorum pondus ſit dimidium iſtins cala mi aromatici, ſic in not. Ppan no h, loç. ex- ponitur. 97. Id eſt: caſia, ſic etiam interpretatus eſt On. kelos b. log. confer. R. Salom, ad Plalm. 4 5. v. o. neonnulli dictionem 3gy'e exponunt Germ. Ingber / udd Latinis eſt Zingiber vel gingiber, IiK eliatn in notis ad ibrum Prec. Jud. part. 1. p. 1 5 7. 2. princ. explicatur 3 ſed Germanioca iſta verſio 4 nonnullis Rabbinis tanquàm errones rejicitur ac v7 Ingber vertendum ac legendum putant Amber/ Gall. am bre, Ital. am bra. 28. Hebr. 17, vide quoad hane menſuram præ Aliis Ar. Montani Thubal Cain ſive de Menſuris Sacr. fol. 10. & ſeq. confer. Se verſ. 3 1. H. cap. n.ß11 9. ac Buxtorf, Diction. Hebr. hac voc, vide & tractat. Talmud. Menachot, fol. 99, a. it Geritut fol. 5. b. ſicuti in nori mnew hic alle- Zatur ad margiuem. 89. Vel; ſtirpes, ſcil aromatum iſtorum; Hebr. Py., ſicuti hic habetur. 90. Sive: macerant, reſolvunt illas, id enim! verbum = S,, quod hic habetur, notat, con- fer. Buxforf. Lex. Talm. fol, 2526. ſic etiam verbum iſtud NX, exponitur in not. npv ne nempè: quod ſignificet mwj, e. hu- meétationem, macerationem, 91. Vel: contrahat, colligat, id quippe ſignificat verbum yo, quod hic habetur. * Nimirum ine en ee i. c. effundunt S& abſtergunt oleum à ſiirpibus, ſic in not. mov o hic exponitur. 97. Id eſt: accentus eſt in ſyllaba penultima, id dicitur Grammatitis , vide paulo poſt n. 9 6. h. verſ. 2 5. it. Geneſ. c. 1 . v. 20. n. 94. * Nempéè ſimile eſt quoad dyp ſive formam Gram- maticam ratione punctorum vel aceentus, con- fer. inft verlſ. 3 2. h. cap. n. 120. KX Slcuti Cantic. cap. 8. v. 2, habetur. 93. Sicuti Hiob, cap. 7. verſ. 5. habetur. 94. Vide Eſai. cap. 5 I. Vv. 15, & Jerem. c. 31, V. 3 5. Confer. & Hiob. c, 2 6. v. I2. 95. Prout Eſai. cap. 42. V. 5. habetur. 96. Nempé: in ultima (yllaba vocis, id quod Grammaticis vocatur yn, à Commentatore noſtro hic dicitur ynnꝰ, vide paulò antè n. 92. h. verſ. 2 5. & Buxtorf. Lex. Talmr, fol. 16 12. † Hebr. o) iſtud, ut & ſequentia, usque ad: — P ReTI i. e. nomen artificis, ablunt ab utroques MSto. 97. Confer. quæ ſuprà ad, Exod. cap. 2 6. V. 36 ZSign. notata ſunt. ss. Vel, uti nonnulli: literd Græcâ: Zei, vide ea p. 716 EXODI. 29. Er ſanbétificabis illa] Unctio iſta ſanctificat illas res, ut ſint Sanctum ſanctorum quænam autem eſt illarum ſanctitas? (nempè:) quicquid 99. tetigerit Ac. i. c. Oomne; quod conveniens eſt 100, inſtrumentis miniſterii, 101. poſtquàm ingreſſum eft il- lud, 102. fit ſanctum ſanctitate corporis, 103, ita, ut profanum evadat egreſſu 104. & pernoctatione 1o;. ac lotione diurna 106. nec illud redimitur, ut egrediatur ad res profanas; * aſt rem, quæ non convenit illis, 1o7. non ſanctificant iſta (vaſa- miniſtratoria;) adducka autem fuit doctrina illa Talmudica integra juxtà (textum, qui agit de) altari. 108, quoniam (ibidem) dicitur: quicquid tetigerit altare, ſanctum.- eiſto, 199, ego (quoad ſenſum literalem) intelligere poſſem tàm id, quod conveniens (Kve idoneum) eſt, quàm quod non conveniens eſt, lex (igitur) dicit: agni, 11o. quemadmodum (itaque) agni convenientes (ſve idonei) ſunt; ita (etiam hic intelli- genda eſt) omnis res conveniens, (ſive idonea,) omnis unctio tabernaculi & ſacerdo- tum atque regum vertitur Chaldaicè voce ), 111. quia non neceſſaria eſt illorum unctio, niſi ad magnificentiam, 112. ſic enim conſtituit reæ (nempè Deus,) quoniam iſta (unctio) eſt initiatio magnitudinis eorum; in cœteris autem unctionibus, veluti . . laga- antec. 29. v, 36. n. 9 5§. & not. in Han m h. loc. it. not. ad 1. Reg. cap. I. verſ. 34. num. 18. in MSto z. pro legitur. 2, confer. dict. cap. piæced. 29. v. 36. H. 9 5. 99. Sicuti paulò poſt eodem hoc verſu ſequitur, conlfer. cap, antec. 29. v. 37. ibique not. n. 96. & n. 106. Vide S& not. in -I S hH. loc. 100. Vel: qued aptum ſive idoneum eſt, vide, quæ ad dict. cap. antec, 29. V. 37. n. 100. & n. 163. notata ſunt, confer. & infraà n. 107. . verſ. I01I,. Scilicèt: ſacri, quò ſacrum miniſterium pera- gitur, vide dict, cap. antec. 29. Ve 37: n. 100. & 110. 102. Videlicèt: in atrium ſive tabernaculum, quod oleò ſacrô unctum eſt, confer. alleg. cap- 29. V⸗ . U. 109. 103. Nenpe: ſtcurt ipſum ſactificium Sanctum eſt; ita & inſirumentum iſtud fit Sancum, con- fer. Levit. e. 7. V. 1 3. n. 44: 184. Nimirum: extrà atrium & tapetes ocella- tos, vide dict. c. antec- 29. V. 37. H. I1II. 105. Confer. alleg. cap. antec. 29. V. 37. n. 110. 106. Id eſt: ed immunditie, quæ opus habet lIo⸗=⸗ tione diurnà, Hebr. ) va, hæc lotio ſiebat die adhuc lucente & peragebatur ab illo, qui immunditiam contraxerat, eodem die abluen- dam, vide Lighufoot. Centur. Chorogr. c. 29 . p. 6 I. fiebat autem lotio iſta immerſione totius 7. v. 4. p. 6 19. edit. Lipfſ. it, not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 211. b. med. & Buxtorf- Lex. Talm. fol. &S 50. vide & Levit. C. 6. v. 19. n. 6%. * Id eſt: ut fiat res profana, confer. nor. in nee p-n b. oo. S 107. Nempè: vaſis miniſtratoriis, de quibus pau- 18 anté dictum, vid. n. 101. h. verſ. ſum 37. ubi vide Raſchi not. 109. Uti allegat. cap. præced, 29. V. 37. habetur, confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 87. a. it. Ceritut, fol. y. b. 110. Sic dicti capitis antec. 29. verſus 3 8. habet, 29. V. 37. S& alibi. 112. Vel: magnitudinem ſive principatum, idque didione illa Chaldaica an innuitur, confer. cap. antec. 29. v. 29. n. 77. & n. 78. corporis, confer. idem Lighifoot. ad Marc. C. 108. Nimirùm in notis ad dicti Ccapitis 29. ver- Horajot, fol. 11. a. b. & Menachot, fol. 89. a. itt. vide notas B. 10 §. & n. 109. ad dict. c, præced. 111. Hoc ſenſu uſurpatur dictio iſta in TCargum Onkeloſi tàm hic, quàm verſu præced, 26. b, c. 2 G. CAN. ſnorun Ungont ſe (4, 110 ladlleun er Genatn erl.32. 5 „Die. H gelicei) en lal ieel i ancadß Aarommatib imdetiam 4 (blei)nons uman . uiiinilo iſta in illo t. 114. jer lienui — 113. Hebe. . 1. Ubi ( ſed eädem. tut, uſus e 114. Moit tiactat. 1 in Oon 11 . Et ean ſeq 116. IIb. Nimir Cictionem Vit, quam No, ſig 117. Videli Pie lis 3.P l. ſol. .be In. De hi not. in ng. Nam darocha wea men . . din lenchorun ngreſlum ell . 4 . atepreſſe 10 4. bt egrediant lent la ra. 8 (ertun gui Arate, ſancium. nod Cohyenien elt agti, 1I. klam hic intelli. Kuli Kſicer. Grizektilloru Deus)quoniam Gionibus veluti lagi. — 6 immnerſione totiue atkoot, ad Mare, c. . it, not, 20 lbtum b. med. & Duxtotkt. Lefit, 0.. V. 19, d. Conket, ot, in ö oriis gequibuspau⸗ 1.) verl. li Capitis 19. vet⸗ 119. 5. 37, Mbetun achim, f0. 97. Ail. nachot, fol. 99. ait, 19. Feiſis 8, habetn a0d ick, e, pleced⸗ to iſa in Targum lupreced, 10,1, I. eMincihetum, e innuitut, colet, ,Kn71. CALNI NI CAb. XXX. „ 1 EXODHHDH.. 717 laganorum unctorum, ungunt ſe, 114. in hisce (unctionibus) dictio Syriaca eadem eſt, Verſ. 3 1. In generationei veſtras] Hinc docent Rabbini noſtri, quòd totum ca. 116, illud (oleum) permanſurum ſit in tempus futurum. 117. 113. item (in illo loco, ubi dicitur:) primitiis unguentorum 1I5. quæ Hebrai- Eod. verſ. 3 I. Hoc] () per Gematriam ſignificat duodecim (nam duodecim) Logim 118. fuerunt. 119. Verſ. 32. Non illinatut (Verbum O) habet) duo Jod & ejusdem eſt formæ, 120. cujus eſt (verbum) 7) 121, veluti (cadem forma etiam in illo habetur loco:) ut —Pdi. e. benéè ſit tibi. 122. Eod. verl- 32. Saper earnem hominis non illinatur] (Vi⸗ delicèt) de iſto ipſo oleo. Eod. verſ. 32. & ſecundum menſuram ejus non facietis ſimi- le ei] i. e. Juxtà ſummam aromatum ejus non facietis aliud (oleum,) quod ſimile ſit ei, quoad pondus aromatum iſtorum, juxtaà menſuram Hin olei; aft ſi minus aut plus ex aromatibus (iſtis ſumptum fuerit) juxtä menſuram * Hin olei, illud permiſſum eſt, imò etiam quoad illud (oleum,) quod factum eſt juxtà menſuram (five ſummam) iſtius (olei,) non eſt reus is, qui ſeſe ex illo ungit; ſed qui illud conficit. ** Eod. verſ. 32. Summam ejus] (Dictio 552P) ſignifſicat T i. e. numerum (ſeu ſummam) vel- uti (in illo loco ) HeNDi. e. ſummam laterum, 123. ſic quoque (accipitur dictio iſta in illo loco, ubi habetur:;) Q2 1. E. ti. 124. Verſ. 33. Et qui delterit de illo.] per alienum] (Nempè eum, ) qui non opus habet Sacerdotio † & regno. ſumma (ſive quantitas ſuffimen- De illo Moſis (oleo.) Eod. verl. 33. Su- 113. Hebr. nwH, ſicuti habetur cap. antecç. 29. vV. 2. ubi Chaldæus non voce a* , uti hic; ſed eädem, quæ etiam in lingua Hiebræa reperi- tur, uſus eſt. 1èͤ 114. Prout Amos c, 6. V. 6, habetur, confer. hic tractat. Talmud. Horajot fol. 1I1. b. prout in in Dari Ne hic allegatur ad marginem. 115. Et eandem habet ſignificationem, vide num, ſequ. 116. b. verl. 116. Nimirum utroque in loco allegato Chaldæus dictionem illam in eadem ſignificatione uſurpa- vit, quamm etiam Hebræa liagua habet, nempè ut mn, ſignificet: ungere, oleo illinere. 117. Videlicèt: in diebus Meſſiæ, qua de re vide Logim, uti autor noſter ibidem exponit, confer. Keritut fol. 5. b. al. fol. 7 8. b- 120. Sive: figuræ, 4 Grammaticis diei ſolet 579, id quod Commentator noſter hic vocat , contfer. Michlol Jophi h. loc. & ſuprà v. 2 5. h. c. Sign. * “ . 12 1. Confer- quæ num. antec. 120. hac dere no- tata lunt. 122. Sicuti Deuter. C. 5§. v. 16. habetur, confer. hic Ceritut, fol. 6. a. b. & fol. 7. a. b. „ Hebr. , huic voci in utroque MSto præmilſ- ſa eſt didio Pavn i. e. ſumma, ut ſenſus ſit: juxtà ſummam ſeu quantitatem menſuræ Hin, &c. confer. hic tract. Talm. Ceritut, fol. 5. a. & fol. 73. b. præ aliis D. Maji Theol. Jud. Loc. 2 3. §. 2, &£ p. 22 1. & ſequ. confer. tract. Talm. Keritut, fol. 5. b. uti in M rW h. loc. Habetur. 118. De his confer. ſuprà v. 24. , c. n. 8 8. vide & not. in . h. locd. 119. Nam ſuprà dict. v. 24.: h. cap. dicitur, quòd d aromata iſla ſumendum fit tantum olei, quan- tum menfura Hin gontinet, nempè duodecim Loci iſtius explicationem vide in not. m pnn bh. loe. 123. Sicuti ſuprà Exod. c. 5. v. 8. habetur. 124. Vide infrà v. 37. H. c. ibique not. n. 150. † Nempè: magno, Hebr. —, ſic additum re- peritur in MStO 2. & quidem recte, confer. hie tra KN. 718 EXODI. 1 Verſ. 3 4. Satten (Nρ1ιπ α 2 1i. e. ſtillat ex arboribuas! radix aromatis lævis ac lucens, tanquam mWniam illud non eſt, niſi gummi, 127. quod reſinæ, 12%. ideo vocatur Do, linguâ vernacula: gum- mi; 19, vocant autem 2& theriaque. * Eod. verſ. 34. Onyebem] (Niyri eſt) unguis ac linguâ Miſchnæ vocatur [DXi. s. unguis, 130. atque hoc eſt, quod interpretatur Onkelos : RO i. e, onyx (ſeu un- *) Eod. verſ. 34. Galbanam] (55eb eſt) aroma, cujus odor malus eſt ac vo- cant illud Galbana; 131, retulit autem illud Scriptura inter aromata ſuſfitus, ut do- ceat nos, quòd non vile (ſeu leve) reputari debeat in cculis noſtris, conjungere nobis- cum in conſortium 132. jejuniorum noſtrorum atque precum noſtrarum peccatores Iſraelitas, ut illi numerentur nobiscum. Eod. verlſ. 34. Aromata] Aha. 133. Eod. verſ. 34. Thus Purum] Hinc docuerunt † Rabbini noſtri quòd undecim (ſpecies) aro- matum tract. Talm. Ceritut, fol. 6. a. b. & Meilla, fol. 19. a. SW 12 5. Imòô etiam rex & ſummus acerdos; poſtiquàm uncti ſunt, non poterunt illò oleò amplius uti, ſic in nor. papi H habetur, autor igitur no- ſter dictionem i, e. alienus, ſen peregriniis, † bic ad perſonam refert, nonnulli illam non ad perſonam ſoluùm; ſed etiam ad rem referunt, ſic Junij ac Tremellii verſio hie habet: rei exteræ; alii ad illum referunt, qui non eſt de familia Aa- ronis, quam ſententism & Aben Efra hic appro- bat, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. Z. loc. it. Gur Arieh fol. I14. Col. I. med. confer. & tract. Talm. Keritut fol, 7 8, b. al. fol. 5. b. 12 6. Id eſt: reſina ſive ſtacte, confer. hic ejusd. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi plura de hac voce. 127. Hebr. i. e. combuſtibile, confer. Ge- nef. c. 37. V. 2 5. n. 5 8. & 5 9. it. not. ad librum Prec. Jud. part. I. P. 74.: 2. fin. & Part. 2., P, 219. a. princ. 12 §. Vel: ex arbozibus balſami, prout nonnulli vertunt, , ſic in notis ad librum Pfer. Jud. part. 2. pag: 219. a. princ. habetur: && mP'Nn i. e. Cetaph eſt ballamum, canfer. R. David Kimchi in libr. Radic, alleg. P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. b. loc. vid. & Buxt. Lex. Talm. fol. 202 1, 129. Confer. quæ ad Genef. dict. c. 37. v. 25. n. 5S59. notata ſunt. G V h i. e triacle, ſic etiamnum hodiè vulgò vocant Galli theriacam, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 3, b. & Keritnut, fol. 6. b. 130. Vide & hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chalgd. h. loc. Tunius ac Tremellius in notis h. loc. ſcri- bunt, onychem vulgè blatiam Byzantiam dici. 13 1. Ita hic reddo is , prout in plerisque edi- Ann ,„ Latinè galbanum, confer. & hic P. FPagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi D. Kimchi lo- 132. Coœtum, communionem ſive eceleliam, Hebr. H 5& i. e. faſciculum, alluditur autem hac voce ad faiciculum,, quem Judæi communiter vocant Lulaf, ad quem non ſolum ſpatula palmæ & ramus citreus atque rami myrti adhibentur; ſed etiam ſalices, quæ ſunt viles, quibus improbi comparantur, confer. Buxtorf, Synag. Jud. c. 21. p. mihi455. & ſequ. it. c. 2,6. P. 5 30. & Gar Arjeh fol. 114. col. I. fin. ubi ſcribitur: b P N N de e Peer r ayn i. e. omnée ſejunium, ubi non uat peccatores liraéli- tæ, pro jejunio non eſt habendum, vide & nat. in 'pam npw b. loc. 13 3â. Nempè&: præter illa, quæ ſuprà dicta ſunt, confer. hic Junii sc Tremellii notæ, ubi dictio- nem b i, e, aromata, tiibus modis exponi ſeribunt, quos vide ibid. 4 . H . . — * Sic exprimo —5ρν, in utroque MSto legitur: — † Hebr. ny, in MStO 2, pro e0 legitur: i. e. dixerunt. tionibus habetur; in utroque MSto legitur: cus adducitur, qui dictionem illam explicar. ma – mat 134. ſade Konſ⸗ uc:) aromnat eece deceln ony galban natci 37. (cordex 0dt cim (aromatt mentum; 1 Eod verl 34 mentio, etun Uebe. Wn rn ie. ſuſfitv. 134, Nenim, tut, 23 mini (iebus Moſi mud. Kenitu VW we 13. Nemen ciunt quinqn ſol. 102 , u 136. Felt quu htur, nimin uus gicion Tatur, hic in niel. Weym habita jenæ b, loe. 17. kebr. P ſed hiſce una 139g. Sive: cot ue hic habe ſi Dillen. oe o. 102 3. 8 1)9, Hebe. dr dexodoratas dne lutitus l leg, Dukott. (A. yp. . . — Sumniu, n . . ean rie . drmains eſtze. 1 Ptn uſkine t gn D’MD ſonjungere nobi. . latuim peccatetg Ala, 133, Bodk dein (heries) 1. amnumn hocid rule, Onlen hic tech, Teſn, t,fol. 6.b. Nt,ad barapſn, Chal us In notlsh loe ſi, fam byzantismcic. Ptontinplenisgueel⸗ oque Ndto legill. ” locObi, Kimctikd. 1 nemillam en licgt. n ſiſeecgeliam kleh. 8 iitut autenn nie ſodt EZi commuditet vocadt Clan oatllapalneA nyntiadhibentur; ſel iles, gibus imilti. ll. Synng. ud,c,11. e, 26. P. 30. Cl n. obi letibitat: b Wo rnie. at peccetores iltzel⸗ bendum, vide N nlt. 4 gur ſaprd dica ſant, lü norz, ubi didtio⸗ ,tnibus wodis expOni M CAP. XXX. 7 719 matum dictæ fuerint (à Deo) Moſi in (monte) Sinai,*(nimirùm dictione iſta:) aro. mata 134. ad minimùm duæ (comprehenduntur aromatum ſpecies, dein dicitur:) ſtacte & onyx atque galbanum, (iſta) tria, 135, ecce quinque, (poſteà iterùm dicitur hic:) aromata, ut comprehendantur tot ſpecies (aliæ aromatum,) quot ſunt iſtæ, 136. ecce decem atque thus, en undecim (aromatum ſpecies;) ſunt autem iſtæ: ſtacte & onyx, galbanum ac thus, myrrha & caſia, ſpica nardi & crocus, ecce octo, nam ſpica nardi 137. eſt una (aromatis ſpecies) quia nardus ſimilis eſt ipicæ, item: coſtus, 138. cordex odoratus 139, atque calamus aromaticus 140. & cinamomum, ecce unde- cim (aromatum ſpecies;) ſmegma autem Carſinenſe 141. non fauit incenſum in ſuſſi- mentum; fſed illô fricabant 142. onychem aromaticam, ut ea alba fieret ac pulchra. Eod. verſ. 34., Solum cum ſolo erit] Iiſtæ quatuor (aromatum ſpecies) quarum hic fit fnatun — mentio, erunt æquales pondere, 143. ſicuti pondus eſt unius, ita erit & pondus alte- rius, „ Hebr. nn, in utroque MSto legitur bn i. e. de(monte) Sinai, poſleà in uiroque additum eſt: aà i. e. in ſuſfitum vel circà fuffitum, de 134. Etenim, dum in plurali dicitur hic: accipe ttibi nb i. s. aromata;, Rabbini interpretan- tur, ad minimum hic de duabus aromatum ſpe- ciebus Moſi ſermonem eſſe, confer. tractat. Tal- mud. Kcritut. fol. 78. b. al. fol. 5. b. ſicuti in DR HD b. loc allegatur ad marginem. 13 5. Nempè ſi duobus prioribus jungantur, effi⸗ ciunt quinque, confer. hic Buxtorf. Lex. Talm. fol. 202 3. ubi plura. 136. Vel: quot priori membre indicavit S. Scri- ptura, nimirùm quinque aliæ aromatum ſpecies quas dictione inn, quæ in hoc verſu 34. ite- ratur, hic intelligi volunt Rabbini, confer. Da- niel. Weymari Diſſertat. de ſuffitu Aromatico, habita Jenæ 1679. vide & not. in n hb. loc. 137. Hebr. , duæ quidem ſunt voces; ſed hiſce una notatur aromatis ſpecies. 138. Sive: coſtum, ſic communiter dictio vepn, quæ hic habetur, verti ſolet, vid. Dan. Weyma ri Diſſert. loc. alleg. n. 102. & Buxt. Lex. Talm. fol. 202 3. & fol. 2159. 139. Hebr. —7., eſt genus aromatis ſive cor- dex odoratas, cujus uſus etiam fuit in confecti- one ſuffitus ſacri, de quo Kerithut fol. 6. I. al.- J. leg. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 202 3. 6 fol. 2050. 140. Hebr. Qaon], in mixtura ſeu confectura aro- matica, Hebræis —☚bς hdn, dicta, quæ in tractatu Talmudico irwon habetur (cujus num. antec, 139. ut & in libro Precum Jud. part. 1I. p. 74. a. fin. & b. princ. fit mentio) non refertur pn inter undecim ſpecies aromaticas, ſicuti nec in utroque MSto hic habetur, ac vide- tur delenda iſta dictio, alioquin non undecim, ſed duodecim eſſent ſpecies aromatum, Buztorſfius tamen in Lex. Talm. fol. 202 3. Ja i. e. cala- mum odoratum, tanquàm ſeparatam aromatis ſpeciem poſuit & tàm in editione Hebraica, quãâ uſus ſum, quàm in Bibliis Buxtorf. hic legitur cum eopula Vau, hoc modo: ae i. e. & cala- mus aromaticus. 141. Ita hie verto: ν—ha idque in notis ad librum Prec. Jud. part. I. p. 74. b. princ. ex- ponitur: quod nomen habeat 4 loco &enmen dicto, confer, Raſchi not. ad Jerem. C. 2. v. 22. & ad Malach. C. 3. v. 2. it. Buxt. Lex. Chald. fol. 209 . . 142. Poliebant, purificabant, macerabant, Hebt. Dry, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 249 1. 143. Sic fere & Vulgata haber: æqualis ponderis erunt, cui & LXX. conſentiunt, qui verterunt: Tos ic& s, 5alii aliter exponunt, conſer. P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tre- mell. not., ac Gur Arjeh fol, 114. col. 2. m. it. Ceritut, fol. 5. 2. XXXXY EKODI. 720 uniuscujusque ſeptuaginta librarum; 144. dictio autem videtur mihi, X quòd ſi- gnificet ρ⅓11. e. ſolum (ſeu unicum) à π unum in uno, i. e. ſieuti unum, ita & alterum. Verſ. 3 5. Salitum] (Iſtud: mD) juxtà Targum ejus (ſignificat) mixtum, 14. (nempè) ut commiſceat (ſacerdos aromata iſta)comminuta inter ſeſe pro- bè admodùm, ac videtur mihi, quòd (MνQρ5¾â) ſimile ſit (quoad ſignificationem)ei (vo- ci, quæ habetur in illo loco:) & timuerunt D i. e. nautæ, 146.item: (inillo loco:) PrDi. e. nautæ tui 147. & gubernatroes tui, ( ρideèò dicti,) qui vertuntà uam remis, dum gubernant navem, † ſicuti aliquis, qui ſpathâà vertit ova, hinc inde rapta ** & percuſſa, ut illa aquæ commiſceat ac quodcunque aliquis vult probè commiſcere, iid ipſe verſat digitô aut ſcutulà. Eod. verſ. 3 ⅝. Mixtum, purum, ſanäétum] i. e. Mixtum erit & purum erit & ſanctum erit. * Verſ. 36. & dabis ex eo & .] Hoc eſt illud ſuf. fimentum, quod (fit) quotidiè ſuper altari interiori, 148. quod eſt in tabernaculo te- ſtimonii. Eod. verſ. 36. UMbi conveniam tetum] Omnia colloquia, * quæ conſtitu- am tibi, ego in eo ipſo loco præfigo. 149. Verſ. 37. Juxtà menſunam ejus] i. e. juxta ſummam (ſeu numerum) aromatum ejus. 156. Eod. verſ. 37. Sanäctum erit tibi Do- mino] Ne facias illud (thymiama,) niſi nomini meo. Verſ. 3 8. Uer odore ejus peifru- atur] CAP. XxX. rius, atque ſic diſcimus, ſtactes & onychis atque galbani ut & thuris pondus (fuiſſe) 144. Hebr. —0, mina, pondo, vid. Ar. Montani Thubal Cain ſive de Menſuris Sacr. fol. m. 16. ut & P. Fagii not. ad Paraphy. Chald. h. loc. it. notæ ad librum Prec. ud part. 1. p. 74. b. med. * Hebr. yn N5, in MSto 2. poſteà hic addi- tur: α an j. e. doctoris noſtri Salomonis. 145. Ita & LXX. eeαιιν, quibus etiam Vul- gata conſentit, ubi: miſtum diligenter, confer. S& Gur Arjeh fol. 114. col. 2, med. cujus verba etiam in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 19. a. med. allegantur; nonnuſli ex Rabbinis rinn ideò hic dici putant, quia in mixtura iſta aromatum fuit etiam p ri/in i. e. Sal So- domiticum, uti in notis ad librum Prec. Jud. dict. p. 219. a. med. habetur, idem & in Tracta- tu Talmudico: kiren, cujus in libro Prec. Jud. part. I. p. 74. b. med. fit mentio, habetur, confer. & Ligtfoot. Centur. Chorogr. c. 5. pag. 15. edit. Lipf. ubi ipſe o tin rectius verti putat: bitumen Sodomiticum, quod cum cœte- ris aromatibus, thymiama conficientibus, com- mixtum fuerit, confer. & Michlol Jophi . loc. ac Keritut, fol. 5e b. 146. Uti Jonæ c. 1, v. 5. habetur. 147. Ita apud Ezech. c. 27. v. 26, legitur. X Hebr. 2: , ſic enim juxta Baſil, edit. ut & utrumque MStum eſt legendum; non veròô RDeD, uti mendoſè in Amſtel. edit habetur. † Hebr. 2o, in utroque MSto poſteà additur: Paum dan i. e. dum illi ſedent. XX Hebr. —◻° N abeſt iſtud ab utroque MSto. * Explicationis iſtius ratiogem vide in not. nnr Pewh. loc. confer. bic tract. Talm. Jo- ma, fol. 45. a. & Keritut, fol. 6, b. 148. De quo ſuprà in principio hujus capitis 30. vide v. 6. h. c. n. 8. & v. 7. in iplio textu ſacto ac V. 8. n. 12. *X Secundam Hebræum itae omnia ſtatuta ſeu condicta tempora ſermonis, quem ſcil. teeum habebo, 149. Vel: ad illum ipſum locum determino, confer. hic cap. antec, 29, v. 43. ibique not. n. 136. 150. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 32. h. cap. n. 12 47 notata ſunt, confer, & tract, Talm, Ceritut, fool,. X 2 AMabbini oa 5‧3. =ð A. M. tu/ erum rendele ilusa El2. jen el mo ſuo e gui implem Pu W 1, uddie. kelos ictio⸗ tur bic abin berlignarius Pretiolomit lapidis prei Preterei co zmn, hi facian Oput 4 tib — 1n Hebr. bonisat kacl n egitr el, ut lenlu nem ſit!: e enim inutre exeo, quod bus uis. I51. Vel: u (Hiracliico,) i Animatua ? Conſer. hie Zanheckrin, Pel: per le ſie n hi⸗ i e, ſehient Alis, utipan Ie noſtto. dus teztot CA N. mihi F no ſ le ſeni unum, eſus (griſer) ta nter eſe bto. ationem)eil,. m: nilloloco) 3. Tertuntstagam ne inde tapta is Lcommitereic ] ie. Mium loc eſtilluc ſat. Uabernachlote⸗ rqur conſtitd. n gu ie ugt un eyit tihi Dy. Cone iu zejßt. n/ . 16, egitur, unta Ball edit, ut endum; non verd lel, edit habetur, eto pollei additt :. gent. Habutroque Ato. nem dide in not. bie tack, Talmn Jo⸗ 1 6, b. 0 hujus erpilis 30 higlo tertu ſacto a Omnis ſatunn ſen , quem ſall lerum locum determino, ,V 43, iique not⸗ l z1. cap. h 114, Tln Ceiut 0o, ChAbp. XXXI. — ExOD I. aiur] Verùm poteris facere iſtud (thymiama) juxtà ſummam ex rebus tuis, 151. ac vendere illud 152. cœtui (Ifraelitico.) ðèððð CAT. XXXI. Erſ. 2. Vocavi † nominatim] Ut faciat opus meum, Bezaleelem. Verſ 3. Sa- pientiâ] (RDondicitur) id, quod aliquis audivit ab aliis ac didicit. Eod. V verſ. 3. Intelligentia] (N) dicitur, quando quis) intelligit aliquid in ani- mo ſuo ? ex rebus, quas ipſe didicit. Eod. verſ. 3. Notitiâ] (— dicitur de illo, qui impletur) Spiritu ſancto. Verſ. 4. Ad cogizandum cogitationes] Textura (eſt) o- pus 2τι i. e. cogitantis. 1. Verſ. 5. Et in artiſicioe] (Iſtud: A ) ſignificat. RDNRi. e. artificium, veluti (in illo loco:) DON MNi. e. artifex ſapiens; 2. On- kelos (dictionem) illam 3. diverſimodè interpretatus eſt, nam artifeæ lapidum voca- tur (hic ab illo:) D); artifex verò lignarius appellatur (hic ab eodem) ) i. e. fa- ber lignarius. Eod. verſ. 5. Ad implendum] i. e. Ad collocandum illum (lapidem- pretioſum) in pala ſua, ut ea impleatur, ut faciat collocationem ** pro menſura ſedis lapidis (pretioſi) ejusque denſitatis. Verſ. 6. Et in corde omnis ſapientis t animo & .] Prætereà cœteri ſapientes corde, qui ſunt inter vos atque omnis, cui indidi ſapienti- am, hi faciant cuncta, quæ præcepi tibi. Verſ. 7. Et arcam ad teſtimonium] i. e. Ad opus 4. tabularum teſtimonii. 5. Verſ. 8. Purum] (Purum dicitur candelabrum) XXxXXx 2 pro- 151. Hebr. T7' i. e. ex eo, quod tuum eſt, ex bonis ac facultatibus tuis, in utroque MSoto pro: v legitnr: Wn i. e, ex eo, quod ipfius eſt, ut ſenſus hujus loci ſecundùm illam lectio- nem ſit: ſed poterit facere Ar& i. e. illud (lic enim in utroque MSto pro n& i, e. tu legitur,) ex eo, quod ipſius eſt, i, e. ex bonis ac facultati bus ſuis. pictoris, Confer. ſupra Exod. c. 26. v. 1. n. 3. vide & Junii ac Tremellii verſionem Latinam eorumque notas ibidem. 2. Uti Eſaiæ c. 40. v. 20. habetur. 3. Nempè: —“π, quæ dictio bis in hoc com- mate reperitur. * Quaſi ſtratum aut cubile, Hebr. aavne, inm utroque MSto pro eo legitur: eau i. e. pa= 152. Vel: ut vendas illud eccleſiæ ſeu coœtui (Iſraelitico,) idque permiſſum eſt, nec exſeindetur anima tua populo tuo. † Conſfer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 55. a. & Sanhedrin, fol. 69. b. W * Vel: per ſeipſum aut 4 ſeipſo, non verò ab aliis, ſic ayn hic interpretor, ut opponatur =7 m- i., e. ſapientiæ, quæ percipitut ren i. e. ab aliis, uti paulò antè dictum eſt 4 Commentato- re noſtro. 1. Rabbini communiter avs nwyn dicunt eſſe opus textoris, aſt =o Wyn eſſe opus, acu- lam, res ea dem eſt, nam pala eſt ſedes & quaſi le- ctùs gemmæ. † Confer. hic track. Talm. Berachot, fol. 5 F. 2. it. Erachin, fol. 15. b. 4. Sive ad uſum vel neceſſitatem tabularum, prout illæ id requirunt, ita † v hic cxplico, confer. infrà Exod. C. 40. v. 20. n. 3. 5. Id eſt: ad librum legis, quæ eſt teſtimonium ſœderis, vobiſcum initi, in arca illa regonendum, confer. infrà verſ. ult. H. eap. & ſuprà Exod. c, 25. V. 16.9, 43 7222 Exo bDD. CQCAXXXI. propter aurum *purum. Verfſ. 10. Et veſtes miniſterii] Exiſtimo ego * juxtà ſenſum literalem Scripturæ, quòd non poſſit dici, ſermonem hic eſſe de veſtibus ſacerdotii, quoniam ſtatim (hoc verſu) ſequitur: & veſtes ſanctas Aaroni ſacerdoti atque veſtes Kliorum ejus, ad miniſtrandum ſacerdotio; ſed- veſtes iſtæ fuerunt veſtimenta illa- hyacinthina & purpurea atque coccinea dibapha, de quibus dictum eſt † in textu ſa- cro, (ubi agitur) de profectionibus, 6. & dederunt deſuper veſtem coccineam & de- derunt deſuper veſtem hyacinthinam & dederunt defuper veſtem purpuream & dede- runt ſuper illa veſtem coccineam dibapham; 7. probari autem poſiſunt verba mea- ex eo, quod dicitur: & de hyacintho ac purpura atque cocco bis tincto fecerunt ve- ſtes miniſterii ad miniſirandum in Sanctuario . nec facta eſt (ibi) ſimul cum illis mentio byſſi; jam verò quando (S. Scriptura) loquitur de veſtibus facerdotii, non- reperimus, quòd in una ex iſtis (veſtibus) purpura auf coccum bis tinctum (memore- tur) ſine byſlo. † Eod. verſ. 10. Veſtes miniſterii] (Dictionem .) nonnulli ex- ponunt, quòd ſignificet 11 i. e. culrtum & τπ i. e, miniſterium, *ſicuti & Targum ejus (habet:) veſtes & Oà i. e. miniſterii, nee ei ſimilis (dictio reperitur) in Scriptura; ego autem exiſtimo, quòd illa dictio ( O) ſit Syriaca, ſicuti (illa ha- betur in) verſione Chaldaica (vocis Hebrææ) D' 9. & in verſione Chaldaica (vo⸗- cis Hebraicæ:) 2 2D, 10. quia fuerunt (veſtimenta illa miniſterii) texta, acu * pi⸗ cta, plena foraminibus, 11. linguâ vernaculâ: lacets, 12, Verl. I1. & thymiama ——— — * Confer. hic tractaf. Talmud. Menachot, fol. 29, † Sed byſſus ſemper conjungitur pur uræ ac coceo 2. Iicuti in m-af Ne h. loc, ad marginem al- bis tindto, quando ſermo eſt de veſtibus ſacerdo- legatur, ubi vide etiam notas. talibus. miſſa ſunt iſta: a rriν i. e., ad miniſtran- tata fant. dum in Sanctuario, vid. infrà Exod. c. 39. V. 41. 1 9. Quæ habetur ſuprà Exod. c. 2 7. V. 9- ubi ryd 5 Hebr. C& iſtud, ut & ſequentia, usque ad: † Chaldæus vertit: , vid. not. ibidem n. 83. n W ee, fecerunt veſtes, &c. abſunt 4 10. Quæ reperitur Exod. dict. c, 27. v. 4. ubi MSto I. . ann Chaldæus vertit; No, vid. Dot, ibid, 6. Vide Numer. c. 4. v, 6. & ſeq. confer. & P. Fa- n. 3 5. confer. & not. in am D h. 10c. gii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tte. *X Hebr, urma, fortè legendum negat’&: & mellii obſervat. h. loc. ubi perinde, ac Com- Prina i. e. non verò acupicka ; (ſed texta,) nem mentator noſter, exiſtimant, per veſtes miniſteri textum opponitur acupicto, prout inter alia mul⸗ hic intelligi ſtragulas, hoc eſt, aulæa & vela, ta- ta 5. Scripturæ loca apparet ex deſcriptione fæ- bernaculum veſtientia, de quibe ſuprà?xod. c. 2 6 Guræ Ephodi & pectoralis, de quibus vide ſuprà S infrà Exod. c. 3 6. ut & involucra, quibus tege. Exod. c, 2 9. v. 6. Gc in fine capitis 40. batur menſa, arca & altare ac reliqua Vaſa, quum F'II. Ad inſtar 'yyp i, e. tapetum ocellatorum, Ala deportanda erant, vid. infrà Exod. c, 3 ½. v. de quibus ſuprà Exod. dict. c. 27. V. 9: ubi vide 19. Zign.“ & c. 39. V. 1. ibique not, n. ĩ .. notas num. 827& n. 93. «conler. 8& Michlol Jophi 7. Confer. Numer. dict. c, 4, v. 6. & ſeqq. it. Buxt, b. loc. .⸗ = Diction. Hebr. voc. . 12., ſta hic reddo ppxy (ſie enim pro Pyg' vel: . Confer, infrà Exod, dict. c. 39. v. I. ny Y. Pnh, ** Hebr. NX ie, in utroque MSto hiſce præ-“ Confer. quæ ſuprà ad Exod, c. 2 §. V. I. n. 1. no⸗ C1 MI tarumatunn .ſtſanckum. te, ut iojung hum btillu daum ſeni euli;) tamen N, 16, Pod, Ter tetnosg eneo)tiel ſim Dominn 19, & Pren nonkacta en ſignificat ill ejus, 21, 7, uül ltali: Lace ablunt aut MSto 1. 4 Conlerebie ac Tremelli Chald. /, lo⸗ Vit. c. I. . col. 3. wech. conlervatio fer, & got. omma, fol. die febr. euuur: i Hedr. O . Quxr bar 1,. Diye: ex⸗ ſhinot, 24 v. 1. . 1 160, Videlicet 10, mi ſun Not in r Hedr. te. in Ocul n M. — ejuniſenſin renchti, otiatgne vele elinenn ilk, eltin texta ſae. occineamn & ge. Puream Adede. unt neiba mez, o feeetunt ve )fmil cum ilis Acerdotii non. lcum (memote⸗ „ nonnulkiex- ibn, ſienti E ſiio reperitur) lienti (illaha⸗ eChalcaica 0⸗. texta acu d Pi⸗ 1. 6 tymine 1ayhe —W.i— ur pur urx ac coce Es vellidus ſacero⸗ 27, . 9,Lbi O) õ g. c, 17. N 4. ubt , wid. not, idic, „ ev . 10⸗ Lum negatke: W 1; es tenta, nem Ptout intet lirmpl⸗ ter gelenigtione be⸗ he guidee ſide ſuptt capitis40, un Ocelatorum, ,1 7eg g lbi ice er & Mrb.ol oybi 1 õ o n, CA. XXXI. 4 EXODDOD. 13 ₰△ tfaromatum roSandtaario] . i. e. XAA uſum ſuſſimenti templi (ſeu tabernaculi) quod eſt ſanctum. Verſ. 13. Tꝝ verò dic filiis Irasl] i. e. Tu verò, quamvis conſtituerim te, ut injungeres illis (lſraelitis) fabricationem tabernaculi, non leve reputes Sabba- thum, ut illud repellas 13. propter iſtud opus. Eod. verſ. 13. Veruntamen Sabba⸗ tha mea ſervate] i. e. Quamvis ſitis ſeduli * & alacres in conficiendo opere (taberna- eculi;) tamen Sabbathum ** propter illud (opus) non repellatur, omnes (dictiones) 14. &†ρα funt excluſivæ, 15. ut ſeil. excipiatur Sabbathum ab opere tabernaculi. 16. Eod. verſ. 13. OQuia illud ſinum eſt inter me & vos] Magnum illud ſignum eſt in⸗ ter nos*** quòd elegerim vos, dum poſſidendum vobis tradidi diem quietis meæ, ut (in eo) quieſcatis. Eod. verſ. I 3. 1le cognoeſcant] Populi ex illo (Sabbatho,) quòd ego ſim Dominus, qui vos ſanctificat. 17. Verſ. 14. Morte moriatur] Si adſunt teſtes 18. & præmonitio 19. facta eſt. Eod. verſ. 14. Exſiindetur] (Nempè) quando non facta eſt præmonitio. 2 % Eod. verf. 14. Qui profanat illad (Iſtud eenm Conkfer. hic tract. Talm. Menachot. fol, 50. b . 13. Vel: poſtponas, contemnas, confer. hic Tunii s* Hebr. a, iſtud uf & ea, quæ ſequuntur, us- I6, Videlicèt: née opus tabernaculi fiat in Sabba ſignificat illum,) qui exercet in illo (Sabbatho) ejus. 21, — WTMi. e. rem profanam in ſanctitate Verlſ. 15. Ssabbatbum requies tſt) Requies ex propoſito, 22. non verò XXXX 3 e, uti in MSto I. habetur, legendum puto) † Itali: Lacetti, Latinè: laqueoli, tranſennæ; abſunt autem iſta yya e e ee MsSto z. ac Tremellii not- ut & P. Fagius ad Paraphr. † Chald. h. log. vide S& infrà c: 35. V. z. n, 2ac Le- vit. c. T9. v. 3 0O. R. 14.§. it. Gur Arjeh fol. 114. col. 3. med. ubi ſcribitur, quòôd wo ee i. e. conſervatio vitæ ſolum repellat Sabbathum, con- fer. & not. in e H h. locait,tract. Talm. om, fol. 9 5. b. * Sic Hebr. 2, hic verto in MSt/ 2. pro eo le- gitur: i. e. acuti, prompti. que ad: & e i, e. quia illud Signum eſt, abſunt 4 MStoꝛ. 14. Quæ particula etiam in hoc verſu 1. habctur. 157. Sive: exceptivæ, Hebr, myn, confer. Ra- ſchi not. ad Numer. c. 7. verl. ult. & ad Levit. c. F. V. 1. I. 13. to, uti ſuprà n. 13,, veri. dictum eſt, confer. not, in aN ND h. loc. XX Hecbr. Aa, in MSto 2, pro eo legitur: wyn . i. e, in oculis meis. „ Hebr- rPRO in MStO 2, pro his ſe legi. . tur HWa i. e. quod en in zgenerationibus veſtris. 17. Confer. hic notæ 2 librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 6 ¾. a. fin. it. tract. Talm. Schabbat, fol, 10. . b. it. Beza, fol. 16. a. & Chagiga, fol. II. b. 1I8, Nempè: illi, qui teſtentur, Sabbathum fuiſſe profanatum. 19. Vel: broteſtatio, dehortatio, Hebr. NETI Germ. Warnung / vide R. Salom. ad Exod. cap. 2 I. V, 29. & ad Numer., c,. 5. v. I 4. item ad Joël. c. 2. V. 1 §. confer. & not. in a PW h. loc, ubi ſcribitur, quòd nemo mortis ſupplicio affici⸗ atur ab homine, niſi Sene —rn i. e. per te- ſtes & facta præmonitione. 20. Tunc exſeindetur anima, nempe morte, nonju- dicio humanô, ſed divinitus infligenda;, vide, quæ ſupraà ad Exod gap. 2 S. v. 3 5.: B. 162. no⸗ tata ſunt, confer, hic 'oma, fol. 8 5. b. & Cetub- bot, fol. 34. a. it. Bava batra, fol. I19. a,& San- hedein, fol. 3 , /b. & fol. 7 8. v. it. Schabbat. fol-. z1. b. S fol. 70. a. it. fol. 1 1 5. b. . Id eſt: dum illud Sabbarum lanctðᷣ col lendumz en, Eonfer. hig Bava kama, fol. 77. a. & Chub- lin, fol. 113.a. it. Schabbat, foj 3 3¾. 2. & foh. 70. a. & fol. 132. a. it. Jevammot, fol. 6. b.-S& fol. 7. a. 122. Sic dictionem Nin hie Vertere volui, quæ Alias 1 5 7²⁴ EXODI. CAbP. XxXXI. requies fortuita. Eod. verſ. I5. Sanétum Domino] i. e. Obſervatio ſanctificata no- mini meo & per mandatum meum. Verſ. I7. & recreavit ſe] (Iſtud: U )) juxta Targum cjus eſt: Da) *i. e. & quievit, omne verbum ſignificat ) i. e. ani- mam, quoniam (homo) recreat animam & ſpiritum ſuum, dum quieſcit à labore ope- ris; is autem, de quo ſcriptum eſt: non defetiſcitur nec defatigatur, 23. & cujus o- mnis actio (conſiſtit) in verbo (ſolùm,) de ſeipſo ſcribendam curavit quietem, ut fran- gat aurem, 24. quantum illa percipere poteſt. 25. Verſ. 18. Et dedit Moſi &c.] Non eſt prius & poſterius in lege, * opus vituli (conflatilis factum eſt) multis die- bus antè mandatum fabricationis † tabernaculi, nam ecce decimo ſeptimo (die men- ſis) junii 26. confractæ ſunt tabulæ 27. & in die expiationis 28. placatus fuit Do- minus lſraêlitis ac poſtero die 29. coœperunt (offerre) ſpontanea munera ad taberna- culum (exſtruendum,) quod erectum fuit die primo Martii. 30. Eod. verſ. 18. Cuàm finiſſet] (Iſtud: 29) ſeriptum eſt defectivè, 31. quia tradita fuit ei (Moſi)lex do- no tanquam i. e. ſponſa ſponſo, non enim poterat (Moſes ) totam illam (le- gem) alias etiem quietem ſignificat, uti R. Salomo ad Jerem. c. 6. V. 16. notavit; vertere autem volui: ex propoſito, ut opponeretur dictioni ρ), quæ hic apud autorem noſtrum habetur; cœteran de voce ya, quæ Efai. c. 2 8. Vv. 12, habetur, vide etiam Michlol Jophi ibidem, in not. αα Syan ſuper Commentarium Raſchi p. loc. ex exponitur ', quòd ſignificet nan i. e. co. itatam ſive mente conceptam (quietem.) * Abeſt iſtud e ma) hoc loco ab utroque MSto, con fer. hic tract. Talm. Betza, fol. 16. a, & Taanit, fol. 2 7. b. . 2 3. Proùt Eſai. c. 40. v. 2 8. habetur, confer. hic Buxt. Synag. Jud. c. 16. p. 346. ubi contorta quædam Rabbinorum de iſto: O9an habetur expoſitio, vid. & t. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 25 §. b. med. 24. Confer. quæ ſuprà ad Exod. cap. 19. V. 18. n. 48. notata ſunt de hac phraſi. . 25. Senlus eſt: Scriptura de Deo zαα αεονςα Asia, & humano more interdum loquitur, Pyn en PEH i. e. ſecundum linguam, quam auris aucte, uti in notis R. Salomonis ad Pſalm 9 8. v. 9. habetur, confer. Deuteron. c. 29. v. 19. n. 53. & not. in nan movh. loc. xXX Hebr. — a, abeſt iſftud hie à4 MSto 2. confer bic tract. Talm,. Nedarim, fol. 3 8. a, ir. Eruvin, † Hebr. — ;9 x" abſunt hæc à MSto 2. ſed in MSt I. deeſt vox e" i. e. fabricationis. 26. Hebr. ön, qui menſis junio noſtro ferè re- ſpondet, confer. ſuprà Exod. cap. 1 9. v. 13. n. 46. vide & Exod. cap. ſequ. 3 2. verſ. I. n. 6. & c. 3 3. vV. I I. n. 2 8. 27. Confer. Exod, dict. cap. 19. verſ. 13. n. 47. & not. in am noew h. loc. 28. Nempè, poſtquàm Moſes octoginta diebus in monte Sinai moratus eſt, vide ſuprà Exod. alleg. cap. 1 8. v. 13. n. 4 8̊. it. Exod. cap. 30. vV. 16. n. 50. = 29. Nempè: poſt diem expiationis, vide cap. an- tec. 3 0. verſ. I16. n. 50. 30. Confer. dict. cap. præced. 30. v. 16. n. 52. vide & infrà cap. 3 3. V. 11. n. 37. ac Levit. c. 9⁹ verſ. 2. num. 1. & Numer. cap. I. v. 1. num. 3 vide & not. in an nev b. loc, ubi quoad loci iſtius expoſitionem ſatis multa in notis Raſchianis uncinulis incluſa & addita ſunt, quz hic brevitatis ſtudio, omiſi; locus autem iſie Ra. ſchianus ibidem ſub cenſuram vocatur. 31. Nam plen? ſcribitur: rhnn interjectà ijn medio literà Vau, confer. Numer, c 7. V. I. n. . . T⸗ ., 1I. I. & n. 2. it. ſuprà Exod. c. 19, v. 17. * In MSto 2. hic addita eſt vox —. πι1. e. hom O. I Sign. * gem) Aſcete ſonlaſcſ cileipulus rerl.19. e eipit:) Eile Giebat 37, Aube tabu⸗ Erl. 1 ſicat i eege iplellisü⸗ illi autem e⸗ — 1, ldeo opus ſeniptam tat nacu temp wd⸗ 3, Vige Llai 34. Hebr. . in exemplar expnO, qu. lophus,ſapi 3). ldeſ: in ſamenti, gu ent. 156. Uicuti hab ilha incipit5 ſimum que Pn rdr 37. Nempè: 6a dectio h, loe, 139. Hebr. ddr inteligun . teaus adita Cuar Aeh — NN. CAP.XXXII. 0 lanckiſcat⸗ o. e ſponſa ſeſe ornat viginti quatuor ornamentis, quæ dicuntur in libro Eſaiæ; 33. ita- tend ie . leiti labore 0de. in, 4 gbietem, Ur fran Et deti⸗ MiG. n el) mulit gie⸗ Eeptimo diemen. Placatus fiitho. luneraad tabernz. Loc Ferl 19. Cie itei Moh)lexdo. )totam llam e. En) —— mnthec MStO nledin l e kabricationis, s unio nollro feſe ter Lxod. ,. 19, 7. 13. ſequ. zu Fetl l. n6 loe, loles odtogint giebus ell, vige ſuprd od. tlrit kod, ca). 3z0,. hiationis, ſide capein⸗ led, j0. k. 16, (, ſ1 II. n, 17 3t Leyit. (.9. t.ca. 1. . 1. Dufn. 3 1 /, loc, ubi guoad 1ſatis multa in hotis Aul 8& addita ſunt, gue iſizlocusautem iſte Ra. Huram pOcatut. 1: Mn) interſelti in er. Numer, c,7, V. leſ- o c. 19, 7. 17, Dign. Pvor 2Ni, e Dol illi autem exiſtimaärunt, quòd ille dies, quò aſcendit (Moſes,) eſſet de numero; N. I9. Verl 1I3. n 47, Aamenti, quæ à Judæis yan& —ο„„yvov́qvvocari ſo- 39. Hebr. d, quo nomine Rabbini imprimis gem) diſcere tàm brevi tempore; 32. alia expoſitio: quemadmodum ——9 i. e. & diſcipulus ſapientis 34. debet eſſe exercitatus in viginti quatuor libris. 3⁵. Eod. verſ. 1 8. Loqui cum illo] De ſtatutis & judiciis, quæ (continentur in Sectione, quæ in- eipit:) & iſta ſunt judicia. 36. Eod. verſ. 18. Loqui cum illo] Nimirùm Moſes au- diebat 37. ex ore Majeſtatis Divinæ; repetebant autem & iterabant lectionem 38. ambo ſimùl. 39. Eod. verſ. 18. Tabulas] (— 1)9) ſcriptum eſt, 40. quoniam ambæ (tabulæ) fuerunt æquales. 41. CAP. XXXII. Erſ. I. Quòdmoram ſaceret Moſes] (Verbum ν¾⁄) juxtà Targum ejus ſigni- /ficat )Hďr i. e., retardationem (ſive moram) ſic etiam (ſumitur in illo loco:) NOUOOi. e. tardat currus ejus, 1. item (in illo loco:) & expectârunt à 2 i. e. usque ad tarditatem, 2. nam, quando aſcendit Moſes in montem (Sinai,) dixit ipſe illis (Iſraelitis:) ſub finem quadraginta dierum ego revertar intrà *ſex horas; 3. 4. aſt quòd ep y d n en en en i. ee. Sanctus ille Benedictus per ſeipſum repetebat lectionem (ſive traditionem legis) cum Moſe. 40. Videlicèt: defective; plenè autem ſeribitur ryrmy, ratio, cur defectivè ſcriptum ſit, 4 Com- mentatore noſtro hic adducitur, confer. num. ſeq. 41. it. tract. Talmud. Eruvin, fol. 54. a. 41. Ac ſi una eſſet tabula, hine Ni, perinde, quaſi ſingularis eſſer numerus, ſcriptum eſt, ac ſi di- ceretur, quòd illæ ambæ non fuerint ε i. e. niſi una (tabula) ſic in not. pam re'hic ex- ponitur. 1. Proùt Judic. cap. 5. v. 2 8. habetur, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 89. a. 2. Id eſt: diu vel dudum, uti Junius ac Tremelli= 32. Ideo opus fuit, ut Deus Moli traderet legem ſcriptam tanquam ſponſam ſponſo, quò illam tractu remporis addiſcere poſſet, vide not. in PD NRD h. loe. 34. Hebr. hn, ſic abbreviaturam n, quæ in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur, expono, quà notatur ſapientiæ ſtudioſus, philo- ſophus, ſapiens, conf. Buxt. Lex. Talm. f. 1146. 35. Id eſit: in S. Scriprura ſive Bibliis veteris te lent. 36. Zicuti habetur Exod. cap. 2 I. V. I. ubi Sectio iſta incipit & continuatur usque ad caput vige- ſimum quartum, eò inclusò, confer. not. in h h. loc. . . us in Judic. Cap. 3. v. 2 5. tranſtulerunt. 37. Nempè: illa ſtatuta & judicia, de quibus di. * Hebr. TPha, in utroque MSto pro eo legitur: Aa Sectio Biblica agit, vide not. in aom neH n i. e. in fine (horæ ſextæ.) b. loe. 3. Vel: intrà ſextam horam, id eſt: versùs meri- diem, confer. hic dict. tractat. Talm. Schabbat fol. 89. a. uti in 'ha DWh. loc. allegatur ad marginem, confer. num. 7. h. verſ. 1. & Jalkut Part. 1. fol. 108. col. I. intelligunt expoſitionem legis, quæ Moſi ore- tenus tradita fuit. 39. Nempè: Deus ac Moſes, ſic explicatur in Gur Arjeh fol. 114. col. 4. med. ubi ſcribitur, illo (die;) dies verò aſcenſionis ejus ſin montem) non ſimùl comprehendebat noctem ejus, ſeptimo (quippe) die Maji z5. aſcenderat (in montem) reperitur (itaque) dies quadrageſimus in decimo ſeptimo die menſis Junii, é. die decimo ſexto (iſtius junii) venit Satanas & turbavit mundum atque oſtendit ſimilitudinem tenebrarum & ca- liginis atque confuſionem, ut dicerent (Iſracélitæ:) certè mortuus eſt Moſes, ideò † confaſio iſta evenit mundo, dixit illis (Iſraêlitis Satanas:) mortuus eſt Moſes, quia- jam anteà venerunt ſex * horæ nec ille reverſus eſt &c. ſicuti reperitur in tractatu Tal- mudico, (qui agit de) Sabbatho; 7. impoſſibile autem eſt dicere, quòd (Iſraclitæ) non erraverint, niſi in die nubiloſo g. inter tempus, quod eſt antè † dimidium (diei,) & inter id, quod eſt poſt dimidium (ejus) nam ecce non deſcendit Moſes usque ad di- em craſtinum, 9. dicitur enim: & ſurrexerunt manè atque obtulerunt holocauſta. 10. Eod. verſ. 1. Qui præcedant nos] Deos multos deſideraverunt ſibi (Iraelitæ.) Eod. verſ. I. Nam buic Moſi viro] Figuram ſimilitudinis 11. Moſis * oſtenderat il- lis (Iſfralitis) Satan, nam portabant illum (Moſen in feretro)per aerem firmamenti cce- li. Eod. v. I. Qui eduxit nos è terra ρvpti] Et docuit nos viam, per quam aſcendere- mus (in terrampromiſſam;) nunc, (quoniam neſcimus, quid acciderit huic Moſi,) o- pus habemus Diis, qui nos præcedant. * Verſ. 2. In auribus uxorum veſtrarum Cogi- 4. Id eſt: quod ille incluſus ſeu comprehenius rir. lib. 11. cap. 13. circà fin. eſſet ſub iſtis quadraginta diebus. † Hebr. um en end Pn ſic in utroque 5§. Hebr. ꝓpn, qui fere? Majo noſtro reſpondet. MSto habetur, quam lectionem hic in verten- 6. Hebr. Dnn, de quo vide cap. antec, 3 I. v. 18. do ſecutus ſum, per xvm autem i. e, dimidium n. 2 5. . (digi) intelligitur meridies. * Id eſt: induxit tempeſtatem maximam in aére, 9. Nempè: donec dies craſtinus veniret, i. e. non, proòt 4 Raym. Martini in Pug. Fid. Part. 3. Diſt. niſi die craſtino deſc endit Molſes. 3. cap. II. n. 23, exponitur. io. Pront habetur verſu 6. h. cap. Hebr. 2), iſtud, ut & ſequentia, usque ad : 11. Quærunt enim Rabbini, quid ſibi velint Nen nn i. e. quia jam anteà venerunt &G, ab- pleonaſtiea iſta verba: quoniam iſti viro, Moſi? ſunt ½ MSto . . nam ſimpliciter dicendum erat: neſcimus, XXW Hebr. ν ea, alluditur hisce verbis ad verbum quid Molſi factum ſit, non enim fuerat ibi alius, wn i. e. moram faciebat „Ati in textu facro quàm Moles unicus, nimiram hinc elici dicunt, habetur, vige not. in n h. loc, ut & quòôd Satanas oſtenderit lſtaélitis phantasma Raym. Martini loc. alleg. humanun, quod Molis habebat ſimilitudinem, 7. Et quidem fol. 89. a. confer, num. 3. h. verſ. 1. ita apud D. W'agenſeil. in Tel. ign. Nizzach. tracta tus autem iſte Talmudicus continetur libro p. 3 8. & ſeq. vid Ja kut Part. 1. fol 1 O8. col. I. primo partis ſecundæ Operis Talmudici. * Hebr. n, in utroque MSto pro eo legitur wn 8. Nempè: in die, qui Satanæ præſtigiis erat tur- ] i. e. lecti ſeu feretri (ſimilitudinem,) confer. batus, de quo paulo anté, ita hic verto an dAic Schabbat, fol, §9. a. & Menachet, fol. 53. DHE confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1634. b. . Ubi tractatus Talmudicus: Joma, fol. 2 8. 2, al-X Loci iſtius expoſitionem vide in not. Du egatur, confer, Galatin, de Arcaa. Cathol. Ve 7 — — KODI. CAr. xXXI. A 4. alt ipſe dixerat eis quadraginta dies integros (ſeu plenos) & noctem ejus ſimul eum dga morell 40 ſed wumpene ie benelic cud i Parroli 1b 3b inautibu — NN b. lot 1 DV ila: n bnN W) m wI NNden O on ſocutio plun qguume tedimant 13.) ubidl Merielt hat ie, Dii lene iam paltitn i e, iple, he ſic quoque uti (in lo numnero) koc etiam! e, Deos, qu dicitur enit 23, % . Salomo) ſu gui preced tur,) ünd ¹ ſenlum! (Qdictionem lis (numer Pbi, flii Si (4). 1 . der 13. Fign * 11. Coaler. ⸗ (A. Wn. meſus ſnil en. frur (tagte)tie⸗ erto (kiusni) lenebranm 8. (1. 8 eſt Moles ided l Moles, guiz. turin tractatu Ta. g (ltarlitr fainiciun (iei)) loſes Uuque 2l di⸗ erunt holocaultz, n ſdi aelie.) iis 10ſtenderztil⸗ emfirmatenti cc⸗ r quam aſtendete⸗ erit huic lol,) . xorum lſrarin Cogi⸗ ſ ſe in uoge ctiogem hic in venten⸗ raltemi,e, diniidium les. linns venitet,i e, don, Moles. h. (a. ini, guid ſibi relint oniam iſli viro, Moſi! in erat: helcimus, Nenim fwetat idi Aius, irüm bincelicdi dicunt, Haclitis phabtasina zbebat finmhitudinen, in Tel ign. Nizzich it, 1.fol. 103, c0l.1 Sto o eo egitalilun pilitucdinem,) confen⸗ & Menachot, tol 53. ſide in no CAP. XXXII. ExODLI 717 Cogitaverat ſecum Aaron: 12. fœminæ ac pueruli parcunt ornamentis ſuis, forſitan moram adteret res (iſta) & intereâ veniet Moſes; aſt illi (Iſraelitæ) non diſtulerunt; ſed rumpendo detraxerunt ſibi † (inaures.) Eod. verſ. 2. Rumpite] (Verbum P) eſt modi imperativi à radice P ſingularis numeri, veluti (eſt iſtud verbum:) i. e. benedicite, à radice . Verſ. 3. Et abruperunt] (Verbum 5 ) fignifi- cat P) i. e, abruptionem (ſeu evacuationem) oneris, dum abſtulerunt (mulieres ac parvuli) ab auribus ſuis illas (inaures) reperiebantur ipſi DP5Di. e. abrupti 13. ab inauribus ſuis, (5P5 ſignificat) linguâ vernaculà: deſchirer. 14. Eod. verſ. 3. 9 Inalt- DSn Wn i. e. omnis (dictio) ma eſi locutio pluralis, ſicuti (habetur in illo loco:) ad quam (gentem) iverint & i. e. Dii, ut qui præcedant nos (prout verl. 1I. . cap. habe. (dictionem) Mπ1ꝶ enunciare locutione plura- cap. 15. Verſ. 26. Sign. **& ad Exod. c. 30. V. 13. §Sign. ** it. ad veri. 5. G. cap. Sign. †. I2. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. 6.] Dpr h. loc. cœterum in MSto I. poſt: „297 1 i. e. qui nos præcedant, addita ſunt iſta⸗ Wee ie. een N n e e eeee en e ene eee & n enn en weee e dee een DN d ee eenee n en en e e p s Neà ne ie deee e en e ee e wen e LN b enn deee n eeen iade redimant fibi in populum (2. Samuel. c. 7. v. 23.) ubi dictio 77 i. e. ſibi (quæ ſingularis nu- meri eſt, habetur, ſic alio in loco:) quia m& i. e. Dii ſancti ipſe eſt (Joſ. c. 24, v. 19. ubi et- iam particula ſingularis numeri, nempè: & i. e, ipſe, habetur, vid. not. ibid. n. 3. & n. 5.) ſic quoque (vox:) Ma& eſt locutio pluralis, uti (in illo loco:) & i. e. domini (plurali numero) Joſeph (vid. Genel. c. 39. v. 20.) ita koc etiam loco (dicitur:) fac nobis m& i. e. Deos, qui eant, nec reperis (hic,) niſi unum, dicitur enim: & exiit vitulus iſte (infrà verf. 2. h. cap.) quod autem dodor noſter (cil. R. Salomo) ſupra expoſuit (quoad verba iſta:) tur,) iſtud eſt expoſiiio ejus allegorica; ſed jux⸗ tà ſenſum literalem ſolent ſacræ literæ omnem lis (numeri,) videtur hæc eſſe additio R. Joſe- phi, filii Sirneonis, de quo vid. not. ad Exod. ie he loc. ubi multas adducit Rabbinorum exculatio- nes, quibus peccatum iſtud vituli conflatilis ab Aarone atque populo Iſtaëlitico amoliti alla- borant; ſed fruſtrà, ſicuti ibidem fuſiùs adduci- tur. D † Hebr. mxy yN MH i. e. ruperunt de corpori- bus ſuis, vel de ſeipſis; non autem de mulierum ſuarum auribus, in utroque MStolegitur: nè& mxy i. e, ſuas ipſorum (inaures,) in MSto 2. poſteà additur: hn Se e een en ee Iney 7 DN 1) In en hn e ne i. e. alia explicatio: iverunt (Iaelitæ) ad fo- minas, ſicuti dixerat Aaron; ſed illæ noluerunt dare (illas inaures,) quocircà ruperunt ipſi ſuas (inaures,) dicitur enim (verlu lequ. 3. h. cap.) rumpentes detraxerunt ſibi totus ille po- pulus inaures aureas, quæ erant enen i, e. in auribus ſuis pv' ISa DNen & i. e. nec di- citur (ibi: quæ erant) in auribus mulierum ſua- rum, ſic in eod. MSto 2, habetur. I3., Sive-: vacui aut deſtituti, vid. Gur Arjeh fol. II5. col. 1. princ. hæc expolſitio inde profluxit, quia verbum tb, quod eſt formæ 779, hie in textu ſacro habetur, vid. num. 1 5. h. verſ. 3. Aaac not. in Snat nev h. occ . 14, Ita hic reddo: Wνινπ (ſic enim legendum puto pro: WMovτ) nam in libtis Rabbinorum dictiones peregrini idiomatis plerumque ſunt corruptisſimæ, qua de re alibi 4 me dictum eſt, lectionem meam confirmat Motum 1. ubi habe- . . „ - 2 „ tur: WO" i. e. deſchirer, Latinè; lacerare diſrumpeeer. XyyY 7²⁸ ExODI. CAPXXXII. Inaures] (OI N hicidem valet, ac i. e. de (vel ab) inauribus, 15. veluti (in illo loco:) cuùm egreſſus fuero ν&π⅛ id eſt: 5pv de urbe. 16. Verfſ. 4. Et formavit ipſum Rylo. (Hebr. ONN NN 2) hoc poſſumus interpretari duobus modis, uné, (ut illud) Au fſignificet ligationem (quæ fit) Oi. e. linteo, ut iſtud: O)ânotet velamen, 17. veluti (in illo locò:) ventralia & [Hi. e. velamina, 18. item (in illo loco: ie. & ligavit duo talenta duobus HO i. e. velaminibus; 19. alterôê (modô poſſumus interpretari illud:) , HXi. e, formationem 20. ut ſignificet quæ fit OPi. e. ſtylô (nempè:) inſtrumenté artificio- 80conflatorum (ſeu aurifabrorum,) qui exſcindunt & exſculpunt per illud (inſtrumen- tum) formas in auro, ad inſtar ſtyli ſcribæ, qui exarat literas in tabulis & pugillari-= bus, 21. prout (accipitur in illo loco:) & ſcribe in eo OP i. e. ſtylo hominis, 22. atque hoc eſt, quod (hic) Onkelos interpretatus eſt: I]) i. e. & formavit ipfum⸗ 2 No, quod notat Mridque eſt inſtrumentum artificioſum, per quod exarant * in auro literas & ſigna, 23. quod vocant lingnâvernaculâ: niel, 24. & per illudiſcul- punt M5. Nam, quia in textu ſacro verbum ν55h ha-] betur, i deò particula h hic poſita eſt loeo o, videlicèt quia vyoh ne H r den, i. e. non convenit (ponere) particulam ni poſt (ver⸗ bum, quod eſt formæ) vypn, uti in: Gur Arjeh dict. fol. 115. col. I. princ., habetur. 16. PfoOùt ſuprà Exod. c. 9. v. 29. habetur, ubi vide not, n. 2,9,. I. Vel: linteum, ſudarium, Hebr. 'nb; de quo vide- Buxt: Lex. Talm. fol. 1442. & D. Wa- Zenteil. Sot. P. 13 1. n. 8. ut ſenſus hujus loci ſit, quòd Aaron aurum ligaverit ſeu conſtrinxerit linteò idque in ignem conjec erit, confer. Jalkut Part: I. fol. 10 8. col. Ie. . I8. lia ex mente autoris noſtri vertere volui dictio nem illam, quæ habetur apud Eſai. c.. 3. v. 2 2. alii aliter interpretatiſunt, confer: Michlol Jophi ibid: 19. Seu: linteis, Vid. 2. Reg. c. 5.. v. 2 3 ibique Michlol Jpphi, ut & Raſchi not. ibid. 206 Mens autoris noſtti eſt, verbum , quod hie habetur; dupliciter explieari poſſe vel ut ſignifi- cet: ligare, radice æ ſeun yvel utinotet formare, fingere, Aradicèâ , conler. P. Fagi not. ad Paraphr. Chald; h. loc. It. Hebr. Pdae'„de qua voce vide- Buxt. Lex. Talm. folt 176 3:. 22. UtiiEſaie cap. 8, V, 12,-habetur; confer, hic au- . 6 tor tractatus Gallici: Hiſtoire des dog"m es & des cultes. &c. Part. 3. Traité du Veau d? Or,, cap: 4. pag: 5 1I4. edit. Amſtel. Hebr. prrρic in MStz. legitur pro: NW, MSti z. lectionem hic in verſione Latina ſes cutus ſum 2ꝛ3. Sive: puncta, ita hic interpretor TLW„„ ſecutus autoritatem Raſchi noſtri, qai 17, quod Thren. c. I. v. 1 4: haberur; exponit: i. e, punctatum D i. e. & ſignatum. 24. Ita reddo 7a, quod hie habetur, ſi quidem di⸗- QRiio non eſt corrupta, nam nielle Gallis ſigni- ficat idem; quod Italis: nmelume, Germ. Meel⸗ thais/ Latin. rubigo, quæ non ſecùs ae puncta minuta ex nubibus in terram decidit, hinc per metaphoram dictio iſta: niel, ad aurifabros translata eſt, quando puncta in vaſis argenteis vel aureis exarant ac quaſi punctan’, hinc R. Sa- lomo ad Thren, dict. c. 1. v. 14. Pa-linguâ: Gallicaà vertit: poinctures i. e. punctationes & apro: W,O) per Samech accipit, quod ipſe ibidem interpretatus eſt n i. e. variegatum, punctis reſperſum, nam pd ſignificat: punge- re, punctare; abeſt autem à MStO z2: diclioita: Gallica.. nt aututn. proutiin aliis editionibus habetur atque hanc- CAMN. N — Punt 15, „ 16, qui m len)prelti, ſetie 19. manu ejus . ge bosy 379 — 25. Cbal du habeit form hichabetun, gebr. Dn jegitut: W lepttut: 15 de gu nuth. 37,. . Namehli⸗ tulum illu Atjeh fol.1 res ium fen PN NN 2d Aaronen vide tamen loe. 11. De quo] fambri (g adletibitunk. tum 8 5. be mentionem, 29, Fic ichn 0 terpretani vo tur Qo ſtructure 5ſ:. & A. & tracan. v n 30, Ke: in Pront in An in Daſil ed dit, Nn betur: r gus vid. Ban Ad ülucraie Gur Ajehte het jekent . Adhobus Ris Nlo hominis, ui E ormavit iln. Dbodekarant g Eerilaaſel. liſtoire ges cogres S õ us habetur atque lene. in pelllone Lainzſer Cintee n, chi nollri, gai n, hebetur erponit: dl e. & ſiodatnn. e habetun, li gidemdi- nam nielle Callis ſeni. elume, Cerm. Me⸗⸗ Uz Monleids 40 puntti ertaln gecicit, bine Ner : niel, al autifabios pPuncta inrals engentei puncam, hine 1 d. 1. V. 4, Pr Ingda es i e punclationes ech acclpit, guod ie T i, e. Maiegalm, ſſb ſignifnt: gunge⸗ à Möton gictiglta⸗ RN utſigniſteet . fumedtarifeio. . Krilluc inſkenmen. “ kduli dr uelln. faite⸗ n Veau dOg, 1 CA. XXXII. EXODI. . punt 257. ſigilla. Eod. werl 4. manu ejus fueritnomen 31. ac lamina, Vitulum confatilem] Poſtquam (Iſraeêlitæ) projece- rant (aurum) in ignem in catino, * venerunt præſtigiatores turbæ illius miſcellaneæ 26. qui ſimùl cum illis aſcenderant ex Egypto & fecerunt illum (vitulum conflati- lem) præſtigiis ſuis, 27. nonnulli dicunt, quòd Micha 28. fuerit ibi, ſerie 29. ſtructuræ ædificii, in quo ipſe compreſſus 30. qui exierat ex erat in égypto & quòd in. rvin qua ſcripſerat Moſes (verba iſta:) aſcen- de bos, 32., aſcende bos, ut extraheret arcam (ſeu feretrum) Joſephi ex Nilo habuit, formam induunt, id verbum hic habetur, ſignificat. D Hebr. aa dh, in utroque Msto pro his ſolum legitur: Mavi. e. in atinuum. 26. De qua ſuprà Exod. c. 12. v. 3 S. vid. & num. 3 7. H. verl, it. Exod. c. 34. V. I. n. 6. 27. Nam abſit quam longisſimè, ut Aaron fecerit vitulum illum conflatilem, prout habetur in Gur res illum fecerant mediante Aarone, ideon ad Aaronem, ut in Gur Arjeh ibid. habetur; vide tamen P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. Iloc. ðð 28. De quo udic. aldlcribitur fabricatio vituli, vi d. Buxt. Lex. Talm. fol. 947. ubi plura de janne & Jambre, quo- rum & S. Paulus 2. ad Timoth. c. 3. V. 8. facit maentionem. terpretari volui 'Ph, quæ dictio ibidem exponi- tur nnde n e i, e. linea ſeu ſeries 5 52⸗ & R. Salom. ad Amos. c. 7. v. 7. confer. Sρ tractat. Talm. Sanhedrin fol. 101. b. uti in n hic allegatur ad marginem. prout in Amſtel. editione, qua uſus ſum, legitur, in Baſil. edit. ut & in utroque MSto, atque in e- dit. an NR & in Sanhedrin fol. 101. b. ha- betur: Janr i. e., depreſſus erat, à rad. JD, de qua vid. Baxterf. Lex. GChald. fol. 1203. princ. ad illuſtrationem hujus loci faciunt ea . quæ in Gur Arjeh fol. 1 5. col. I. med. reperiumur, ubi hec refertur fabula: nempèe quod gyptii in 25. Quaſi adulterant ac fallant, rei aliam, quam ſtructuræ lapideæ, vid. Buxt. Lex, Talm. fol. om, quocd Arjeh fol. II5. a. princ. ſed quia præſtigisto- PNa alre i. e. tetulit Scriptura (factum iſtud) c. 17. in libro Zohar Janni & Jambri (qui duo Bileami filii fuifſſe dicuntur) 30. Sive: impactus vel infixus erat, Hebr. yDmn, ædifigiis, regi Pharaoni exſtruendis, acceperint 2 parvos Ifraelitarum liberos eosque lapidum in- ſtar muris impegerint ſeu impreſſerint, quò vis Moles dixerit Deo: an æquumeſt, ut iſtòù modG filii Abrahami, Iaaci & Jacobi tractentur ab Pigyptiis? Deus autem ei reſponderit: omnes iſiti liberi, ſi manſiſſent ſuperſtites in mundo eva- ſiſſent apoſtatæ (ſive rebelles idololatræ Hebr. DyHi. c. retrocedentes) ſi tu dictis meis ſi- dem non habes, accipe unum ex illis ac videbis, quidnam ipſe facturus ſit, tunc Moſes accepit Micham, is iple fecit vitulum conflatilem ac ſculptile de quo Judic. c. 17. v. 3. & 4.) ae propte es ipfe appellatus fuit a, quoniam Tynna i. e. impreflus fuit ſeriei ſtructuræ ædiki- cii, quod Æ gyptii faciebant, Hebræa brevita- tis ſtudio huc trans ſcribere nolui, eadem ferè in not. SWh. loc. habentur. D 31. Per b hic intelligitur venn nv i. e. nomen Dei explicitum ſive ſeparatum, de quo plura Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 243 2. & ſeq. W 1** Hebr. 8), lic in Baſil. & Amſtel. atque in ali- 29. Sic juxrà Gur Arjeh fol. 1I15. col. 1. med. in- is editionibus; ſed in utroque MSto iſtad dpoli. e. ac lamina, abeſt. ’ 32. Reſpicitur hig ad verba: y, quæ Genel- c. 49. V. 22. habentur, quorum interpretatio- nem vide apud interpretes; Rabbini autem ex iſtis confinxerunt * i. e. aſeende bos, quo nomine Joſephus intelligitur 4 Judæorum ma- giſtris, prout S& in libello de vita Moſis, quem Gaulmynius edidit & interpretatus eſt, habetur. vid. D. Wagenſeil. Sot. p. 30 8. n. 6. in Gemara tamen apud eundem W'agenſ. in Sot. p. 29 7. factum iſtud de Sarcophago ſeu fererro Joſephi paulò aliter retertur, nempe, quòd Moſes abiens conſtiterit juxià ripam Nili & inclamaverit: Jo- ſephe, Joſephe, adeſt tempus, in quo liberaturum ſeie jutavit Deus Iraelitas, prope eſt ſimiliter tem⸗ EXxODI. 3 3³. & quòd projecerit (Micha) illam laminam, cui nomen Dei inſeriptum erat, )in me- 730 gnificat O Di. e. fuſionem (ſeu conflationem;) alia expoſitio: centum ac viginti quinque centenarii 35. aurei fuerunt in illo (vitulo conflatili, isque numerus effici- tur) per Gematriam (vocis) 32D. 36. iſti ſunt Dii noſtri, hinc (diſcimus,) quòd multitudo illa miſcellanea, 37. quæ aſcen- derat ex Ægypto, ſeſe congregaverit adversùs Aaronem & quod turba illa fuerit, quæ fecit illum (vitulum,) quæque poſteà ſecùm unà in errorem traxit populum Iraeliti- cum. Verſ. 5. Et vidit Aaron] Quòd fuerit in illo (vitulo) ſpiritus vitæ, 38. nam dicitur: in figuram bovis, qui comedit gramen, 39. vidit itaque (Aaron,) quòd opus Satanæ proſperè ceſſiſſet † quocircà nec ipſe (Aaron) auſus eſt repellere illos 40. o- nninô. Eod. verſ. 5. Et æzdificavit altare] (Nimirùm hoc ideò fecit Aaron,) ut re- pelleret illos?* (Iſraëlitas.) Eod. verſ. §. Et proclamavit: Feſtum erit Domino cras] Non verò: hodiè (cogitaverat enim ſecum Aaron,) forſitàn veniet Moſes, antequam colant (Iſraelitæ) illum (vitulum) atque hic eſt ſenſus ejus (Scripturæ) literalis; ex- poſi- tempus implendi jusjurandum, cujus religione Judæos obſtrinxiſti, ſi ipſe te conſpiciendum præ bes, benè eſt, ſi minus, ecce ſoluti ſumus ju: rejurandò, confeſtim ſupernatavit ſarcophagus Joſephi, credat Judæus apella! 33. Confer. hic D. Wagenleil. Sot, dict. p. 308. n. 6. 34. Vide not. in an rbh. loc. ubi Sanhedrin Sanhedrin, fo l. 6 3. a. 3 §. Sic etiam in Nizzachon p. 39. apud D. W/a-⸗ genſeil. in Tel. ign. Satan. habetur, nimirum quia videbant Iſraelitæ vitulum conflatilem ſua ſponte euntem & in ulva paſcentem, prout (cri- tum eſt Pſalm. 106. v. 2 e. cogitabant in animo CAb. XXXII. fer. & tract. Talm. Avoda Sara, fol. 53. b. & ſuo, non eſt res magis nitida & pura in osbe u⸗- fol, 10 1. b. ad marginem allegatur, cur autem Iſraelitæ vituli ſive bovis potius, quàm alerius animalis figuram ſibi elegerint, Rabbini hanc ad- feruntrationem, nempè, quòd Iſraelitæ contem- plati ſint νρhbúhν i. e. currum quadrtijugem ſeu thronum Dei in monte Sinai, in quo figura bovis fuit: (de quo vid. Ezech. c. I. v. 10.) niverio, quam aurum, fortaſſe anima numinis ſive Dei in eo viret atque ipſi ineſt ſpiritus ſan- ctus, hinc & Iſraelitæ in errorem tracti fuerupt, copfer. hic autor Tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes & quidem Part, 3. Tra- ité du Veau d' or. cap. I. & ſeqq. p. 502. & ſeqq. edit. Amſtel. ubi hac de re plura. atque hanc ſibi formam præ aliis elegerint, vid. Gur Arjeh fol. II0. col. 3. m. & fol. 115. col. I1. m. confer. & Buxt. Lex. Lalm. fol. 870. 35. Ita hic verto †aνâ=â: Germ. Centner/ vide Bux- torf. Lex. Talm. fol. 206. 36. Nam literæ inbh numerum ſ efficiunt, id eſt: 12 5. confer. Gur Arjeh fol. 115, col. I, med. 37. De qua ſuprà Exod. c. 12. v. 3 J. confer, num. 26, h. Verſ. 4. & infrà Verſe 7. 6, cap. n. 53. con- 39. Proht dict. Pſalm. 106. v. 2 0. habetur. † Hebr. rpyxn, in MSto 2. pro eo legitur: mrw n i. e. quòd fuerit in illo (vitulo.) 40. Nempè: multitudinem illam miſcellaneam & populum Iſraeliticum, qui poſteà turbam iſtam ſecutus eſt, proùt antea dictum, vide not. in -R RD h. loc. confer, & tract. Talm, San- hedrin, fol. 7, a. *7 Hebr. rr, in MSto 1. pro eo legitur: Nt i, e. in generationes, mendolè, ut puto. dium catini, unde egreſſus ſit vitulus. 34. Eod. v. 4. Conflatilem] (Dictio H2OD) ſi- (ekuber,)t Eod. verſ. 4. Mi ſunt Dii tui] Nec dicitur: c. W olttio auten guiilloll ſ nuuntvetba lexitab eo, tit ſatiosel Iat Aaronñ t ſeiculum, ſolotum; 1 temporis ve fonis keltum ſet Moles & nas enim) — 41. Hebt. 71 qui Lexitig ſuer hune Comumentan 41. Conian tur N I. ſuper Leritx Aarn. Hern, omilum en † Hebr. , ie MS10 1. 00 4 & lofrs 6, 4 ². labal Verba ilta: manm: Mh numerus:: iſtud n ſio altari loſta war ſum, kectir Nand que totk. Uut conkfen, Lig 1i lip Gutitu, gu do Benedi Len;5. R nadn. funerſtm MWD eei qui illos (Iſraeêlitas) redarguerat, ab ipſis interfectus eſſet, 43, atque hoc eſt, (quod in- umnerns eſli-nuunt verba iſta: DO HL [)) (ac ſi diceretur:) Pn mhe ' j. e. & intel- itui Nee dieitnt: , 1j. le Alcen⸗ tba laftetie gur tpopolumlitelii⸗ ltus vlte, 39, Mam Garton, uddon pellere ilos ,e, . KeitAron) i fe. n erit Domin cre, eiloſet antegtan Pture)literalis; er. Pol⸗ ee ſde dann, fo. 53., & ol P, 19. apud D. Wo⸗ nen, haberun, ninnium Vitulum confiatilem ilia a palcentem, Prohtiti⸗ 10, gitabant in nino nitida &pan⸗ in otbel , ortalle znima numinis gde ihl ineltſpirimlnn⸗ n errorem tracti ſueiun, Aaius Gallid: Hifoie e Kqbidem batd z.ln⸗ 1. legg. P,01,eg. le te plura. 6. 1.210, Mkbetul. õ lol wiulo.) millam miſcellanean 5 i polles tubamiſum eg didtum, Fide no in ſer, & tralt Taldh den“ o 1. pto eo legtut: nts, mendole, u huh⸗ CAb. XXXII. EXODI. 731 poſitio autem ejus allegorica eſtin Commentario magno ſuper Leviticum, 41. (quæx ſic habet:) res multas viderat 42. Aaron, * viderat, quòd Chur, filius † ſororis ſuæ, lexit ab eo, qui mactatus fuit 44. coràm ipſo, prætereàâ viderat (Aaron) ac cogitave- rat, ſatius eſt, ut mihi imputetur peccatum (iſtud,) quàm illis (Iſraelitis,) ampliùs vide- rat Aaron atque cogitaverat, ſi ipſi (Iſraelitæ) ædificabunt illud altare, hic adferet fa- ſciculum, 45. iſte lapidem, atque (ita) reperietur opus eorum momenté temporis ab- ſolutum; aſt dum ego ædificabo illud & moram necto in illius ædificatione, intereàâ temporis veniet* Moſes. Eod. verſ. 5. Feſtum erit Domino] In corde illius ** (Aa- ronis feſtum iſtud) erat Deo (dicatum, nam) certò ſibi perſuaſerat, quòd venturus eſ- ſet Moſes & (Iſraêlitæ) culturi eſſent Deum. † Verſ. 6. &t ſurrexerunt manè] Sata- nas (enim) inſtruxerat (vel incitaverat) illos, ut peccarent. Eod. verſ. 6. Ad luden- 41. Hebr. —a d“, nam liber tertius Moſis, qui Leviticus dicitur, 4 verbo: & v incipit, ſuper hunc tertium iibrum Moſis ſcriptus eſt Comnmentarius iſte: Vajikra rabba dictus. 42. Quoniam ab initio hujus verſus quinti habe- tur &α i. e. & vidit, ideò ex Commentario iſto ſuper Leviticum exponitur hic, quidnam viderit Aaron. zsr Hebr. PeN, nomen iſtud in utroque MSto hic omiſſum eſt. †¼ Hebr. 12, iſtud, ut & ſequentia, usque ad a i. e. ab ipſis interfectus &c. abſunt 4 NMStO 2. confer. ſuprà Exod. c. 17. V. 10. Sign. * & infrà C. 35. V. 30. H. 37. S 43. In Baal Hatturim notaturad hune locum, quòd verba iſta: a mam per Gematriam expri- mant: M i. e. iſte(eſt) Chur, ex utroq; enim numerus? 26. reſultat, Rabbini itaque allegoric? iſtud namn exponunt, nempè, quòôd Chur coràm iſto altari Mialn i, e., macétatus ſit, (ſic enim in gloſſa marginali editionis Hebraicæ, qua uſus ſum, reétius cum Vau in medio legitur, videlieèt a, quàm ſine Vau iain prout in Bibliis Bux- torf. ut & in Baal Hatturim ibidem habetur,) confer. Ligfoot. in Johann. c. 10. V. 1 5. p. 106 1: edit. Lipſ. ubi ex Vajikra Rabb. fol. 162: I. ad- ducitur, quod Chur dederit vitam ſuam pro San- Ge Benedicto’ vid. & verſ. ſeq. 6. n. 49. & V. 9. h. c. n. 55. confer. & not. in mari Do h. loc. ae tractat. Talm. Sanhedrin fol. 7. a. it. Jalkut Part. I. fol. 108. col. I. med. 44. Nempè: 2 Chim, ita hic ex mente Commen- tatoeris ſuper Leviticum, qui ab autore noſtro ad- duétus eſt, vertere volui, vide quæ num. antec. 4A3. de verbo Mam dicta ſunt; verba iſta repeti= ta, quæ expoſitionem continent, nempe: b Mam abfunt 4 Baſil. editione; ſed haben- tur in MSto I. & in Amſtel. edit. = 4 5. Hebr. T, lapillum, fabulum, confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 1946, & Jalkut Part. I. fol. 108. col. I. med. “ * Hebr. Sad, ſie verbum futuri temporis habetur in MSto 2. quod hic ſecutus ſum. * Hebr. aba, ſic in editionibus hactenus evul- gatis; ſed in urroque MSto pro eo legitur: 1a7 I, e. cor ejus, lit juxia hanc lectionem iſte ſit hu-⸗ jus loci ſenſus: cor ejus ad coœlum (i. e. ad Deum erat directum &c) † Poſt verba iſta in MSto I. hæc ſunt addita: Ha W iy Dny aee e ene een e en n eenn i. een en ee eeene ee Dee e enenn eee e iy an e eee ee en e ne e y aeeen enn ngn enn ee enne i. e, alia expligatio (verborum iſtorum:) & vidis Aaron, (nempè:) vidit, quod jam antè trans- greſſi erant (Iſraelitæ) duo præcepta prima, (vi⸗ delicèt:) ego (ſum Deus tuus &. Exod. G. 20. 73² CAbP. XXXIIL. 4, XN Tam] Poterit juxtà ſenſum literalem hujus (verbi PrX) intelligi täm ſcortatio, 46. 1 veluti (accipitur in illo loco:) Prixi. e. ad illudendum mihi, 47. qun effulio ſan- orein guinis, veluti dicitur (in illo loco:) ſurgant pueri 3PFMR) i. e. & ludant 48. corâm- irchem nobis; ita etiam hic interfectus fuit Chur. 49. Verl.7. Et dixit] (Iſtud A) ſi- ſe ſe gniſficat (hic) durè loqui, veluti cin illo loco:) Mi. e. & locutus eſt cum illis dura. Pigeli 50. Eod. verſ. 7. Vade, deſeende] De magnitudine tua, non (enim) dedi tibi magni- Pinen tudinem, niſi propter illos (Iſraelitas,) eadem horà ** remotus (vel: excommunicatus) i . fuit * Moſes ex ore domus judicii, quæ eſt ſuprà. 51. Eod. verſ. 7. Corrupir Ge) po- mini pulus tuus] Corrupit (ſe) populus, non dicitur; . ſed corrupit (ſe) populus tuus, alan (nimirùm) promiſcua illa multitudo, 53. quam tecum 54. eduxiſti (ex .gypto,) r ufi eosque feciſti proſelytos † nec me conſuluiſti ac dixiſti, bonum eſt, ut proſelyti adhæ- . an reant Majeſtati Divinæ, hi & ſemet & ſimùl alios corruperunt. Verſ. 9. Durus cer- d vice] Obvertunt duri cervices ſuas contrà eum, qui illos redarguit, 55. atque renu- Pahan “ kahatnl, unt v. 2) & : non erit tibi (Deus alius &c. Exod. d. C. 2° v. 3.) ipſi autem attribuerunt magnitudi- nem & dominationem illam (quæ ſoli Deo con- venit.) figuræ bovis ac dixerunt: iſti ſunt Dii tui (v. 4. h. cap.) & fecerunt ſibi ſimulacrum ð conflatile, quogircà timuit (Aaron,) ne etiem transgrederentur (iſtud præceptum:) ne incur- ves te coràm illis nec colas illa (Exod. C. 20. v. 5.) quæſivit (itaque Aaron occaſionem,) ut dif- ferret (rem] usque ad craſtinum diem, hanc ad. ditionem puto eſſe R. Joſephi, Simeonis Kilii, de quo ſuprà Exod, Cap. 30. verſ. 13, Sigr. ** & h. cap. 3 2. Verlſ. 1. Sign. ** & Exod. G. 34. v. 9. Sign. † it. Levit. Cap. I 6. verf. 16. Sign. † eadem verba, paucis muratis, etiam in MSto z. reperiuntur in margine addita, confer. c. ſequ. 3 3⸗V. 1. n. 2: S 46. Confer. hic P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & Geneſ. c. 2 I. V. 9. n. 22. & n. 2 3. 47, Id eſt: ut mecum concumbat, vid. Geneſ. c. 39: V. 17⸗ . . 4 ⅝. Id eſt: & ſanguinem fundant, ita ex mente Raſchi exponenduu, quod z. Samuel. c. 2. v 14. habetur, confer. & Geneſ. c. 2 I. V. 9. n, 21. & n. 24. 49. De quo dictum eſt verſu antec. 5. b. c, n. 43. 50. Uti Geneſ. c. 42. v. 7. habetur. XX. Hebr. Ry amren iſta, ut & ſequentia, usque ad HMν /is e. corrupit (populus,) abſunt ab utroque MSto, conſer. tract. Talm. Berachor. fol. 32. a. * Vide tract. Talm. Berachot, fol. 32. a. vti in pa HS h. loc. allegatur, annotant hicRab- bini, quòd Moſes fuerit = a i. e, excommuni- catus decretò domus judicii Divini, donee Iſraé- litæ iterum in gratiam 4 Deo fuerunt recepti; vide c. ſeq. 3 3. v. 7. n. 11. 5 I. In ſupernis, in clo, id enim dictione myyny hic intelligitur; cœterum de roa fſive ſyne- drio confer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 1. v. 2 6, n. 132. & Dilherr. Attium lingu. Sanct. voc. pag, m. 150–. vid. & Levit. c. I. v. 4. ibique not. num. §I. 52. Conter. c. ſeq. 33. v. I. ibique not. n. 2. it. not. ad Deuter. c. 32. v. 5. n. 2 3. 53. Confer. ſuprà v. 4. h. c. n. 2 6. & n. 37. it. tract. Talm. Sanhedrin, tol. 56, b. & fol. 63. a. 54: Vel: quam tua ſponte & proprid autoritate, me inconſulto eduxiſti, nam & ſic vyn vertere poſſis. † Hebr. rrwn, abeſt iſtud ₰ MSto r. 55: Eandem duritiem non ſolùm in veteriteſtamen- to Judæis objecit Deus ſæpiſſimè; ſed & in no- vo Teſtamento S. Stephanus in Act. Apoſtol. e. 7. V. 5 1: illam iisdem exprobravit, confer, Light- foot in Act. Apoſt. dict. c. 7. v. 5 1. p. 76. ubi ex Schemot Rabba fol, 156, 2. adducit, quòd, cum 6z, ſi ad o — cm populun (onflaret De Chur eisque ceiyice (en quænamn mi Phinlurrere confet, ſupt⸗ . Didum R. Elealar, ge Dee) tal Wagedleil it.9. 730. P. diye: anſa Pulo Iraelt 6 P N 4.i l. Conker hi autoris noltt ſide & Sehen Aegalut a Prfurerdol Pientianerp lationem co l. 1.fin a⸗ Vel: ſiat eis in unroe! d lee Kn legiur, n)cdedi ibin⸗ uifi a Aorot ( ayhtd butſroſehgt 1 1 rl 9. Demutt. ile Atgle ten. IEe act. Talm. Pead, Achot, ol, 31, 3, lig atr, zunctant hichd. Cieii Divim, Konec ſet. . 2 Deo fuetun ecg 1 1 id enim dictione ny, um de do ſe e. 134d Genel. e. 1, , 16, m ling. Sanck. vot fit,ee e ibiqnen 1 bique not, d nit .5, n. 1 c.09,10.8 . 37 it bit b, b, 8 ſol. o3.4. te & Pkoptid autorille, i mmi ſie ahn ſenie ſud4 ASto , ſolnmin feteſiteſtinn . ſeniſime; el inm. unds in 4A0h. Apol e⸗ probtari, conler, hnl⸗ k. 7, 1.P. 7 1di 1 6, 1,adauci, godd, Gu —cAF. xXXII. ””ZMZU 7 (omupt )N. ll)populis un unt obtemperare. Verſ. 10. Dimitte me] Hucusque non audivimus, quòd Moſes oraverit pro illis (Iſraelitis) & tamen ipſe (Deus hic) dicit: dimitte pendeat, (nempè, quòd) ſi oraverit (Moſes) pro illis, (Deus) illos non ſit perditurus. 58. Verſ. rI. Cur, Domine, iraſeetur furor tuns] Nequaquàâm commovetur ad æmu- lationem, niſi ſapiens contrà ſa pientem, potens contrà porentem. 59. Verſ. 12. Et pæniteat te] i e. Aliam ſuſeipias * cogitationem, 60. ut illis (IHraelitis) benefacias. Eod. verſ. I2. Mali] Quod cogitàſti * contrà illos (Iſraelitas.) Verſ. I 3. Recorda- re Abrabami Si transgreſſi ſunt? (Iſraelitæ) decem præcepta, pater ipſorum (Abraham) tentatus fuit decem temtationibus &1.. & tunc non accepit ille mercedem ſuam, da ei iſtam & egredientur decem pro decem. 62. Eod. veri. 13. Abmhami, Iſaaci & HWua- Ai] Si ad combuſtionem *"rillicIfraélitæ àte fortè condemnandi ſi unt,)memento A- brahami, qui tradidit ſeipſum, ut combureretur propter te in fornace Chaldæorum, 63:. ſi ad occiſionem, recordare Iſaaci, qui protendit collum ſuum, ut ligaretur, SðUðð . H 64 ſi ad cuùm populus abſente Moſe urgeret Aaronem, ut conffaret Deos, qui eos ducerent, illis reſtierir Chur eisque dixerit: &Dde yv i. e. conc iſi cervice ( Xροννιανοι nonne meminiſtis, quænam miranda pro vobis fecit Deus? extem- P6 inſurrexerunt in eum atque interemerunt, in ar r h. loe. confer. ſuprà v. 5. h. c. n. 4 72. . Hebr. Dau O&, in MtSo z, pro eo legitur4 56. Dictum hoc eſt zaé r,bονταρρααιονt yrO i. e, quod facturus es. R. Eleaſar, niſi verba hæc ſcripta eſſent, nemini † In MSto z. bic additur? Tror "y i. e, fœdus (de Dec) tale quid licuiſſe proferre &c,vid. D. ruum. Vä Wagenfeil. Sot. pag: 32 1. num. 1. & pag. 329. 6 r. De decem tentationibus aliquid dictum eſt ad it. p. 77000. Senel. c. 22. V. I. n. I. confet. & Gur Arjeh dict. pulo. Ifraelitico dedit ei Deus, confer. Deuter. nor e hie allegatur ad marginerm. c. 3. V. 2 4. ibique not. n. 4 4. 2 2. Nimirùm regula eſt Arithmetica: decem vrO 5 S.: Confer: hic Junii ac Tremellii not. h. loc- ubi vel de decem fit nuflum, Germ. Zehen von Ze⸗ autoris noſtri ſententia & ε—Tlicatio confirmatur;, hen gehet auf/ confer, not. in — N LDH vide & Schemot rabba, uti in na hic b. loc. iſta: wya Wy )ſ i. e: & egredientur Alegatur ad marginem it. Berachot, fol. 32. a. decein pro decem, abfunt 4 MStO I. 59 Tu veròzo Deus; ne minein habes parem nec ſa. TTX Hebr. —d hæc & ſe quentia, usque pientla, net prudentia, cuf itaq; ad iram vel æmu- lationem commoveris? conf. hice Gur Arj. fel I5S. c0l. 1. fin. ac not, in or PD b. loc. "“ Vel: fiat (eis)alia ſcil. cogitatio, Hebr. mwyne, in utroque MSto poſt verbum iſtud additur; "7, ſic etiam in Gur Arjeh fol. 11 5, col. 1. fin. legitur, ut juxtà hant lectionem ſenſus ſit õ ðñ H) i. e. efficiatur eis; ut (aliter) agant, mutentur (Iſraeélitæ) ₰ cogitatione mala ad cogitationem bonam, ſie in na P h. loc. exponitur. 60. Confer. hic Geheſ.c. 6. V. 6, n. 3 1. vid. & Gur Arjeh fol. 11 5.col. I. fin⸗ & col. 2, princ. ac not. 7 que MSto; ſolummodò in MSto z: poſt: N h i. e. & IIfraelis, hæc ſequntur: y Pa ie i. e. hucusque non receperunt mer- cedem ſuam; contfer. hic tract. Talm. Berac hoty: fol. 10. b. & fol. 32. a. it. Schabbat, fol. 30. a. 6 7.“ Vide, quæ ad Geneſ. C.’11, V. 2 8. n. 3 1. S& ad Gensk,⸗ 7 ud d. Ccèt aperuit hic (Deus) ei (Moſi) januam 57. ipſique notum fecit, quòd res ab eo de- Beſtcumilis . . ad 1a& X 1â e. qnod ſi iſti &c. abſunt ab utro- . 734 EPXODI. rum meritis ⁶6, non ſervantur, cur tu dicis mihi: & faciam te in gentem magnam, ⁶7. quòd ſi ſolium trium pedum non ſtat coràm te tempore iræ tuæ, † multò minus ſolium unius pedis. Eod. verſ. 13. Quibus juraſti per temetipſum] i. e. Non juraſti illis per rem, quæ deſinit (vel finitur,) non per cœlum, non per terram, non permon- tes, non per colles; “ ſed per te, qui permanes & juramentum tuum manet in æter- num, nam dicitur: per me juravi, inquit Dominus, é8. & Iſaaco dicitur: ac ſiabi⸗ liam *** juramentum, quod juravi Abrahamo, patri tuo, 69. Jacobo quoque dici. tur: ego ſum Deus omnipotens, creſce ac multiplicare, 70, juravit (itaque) ei per- Deum omnipotentem. id quod miraculum fuit. 72. Verſ. 16. QOpus Dei fuerunt] Juxtà ſenſum ejus (Scri- pturæ) literalem ipſe (Deus) gloris ſuâà 73. fecerat illas (tabulas;) alia ex- licatio;: veluti aliquis dicit ſuo ſocio: totum ſtudium iſtins N. in ope- re illo N. (poſitum eſt;) ita omnis deliciæ Sancti illius Benedicti erant in lege Eod. verſ. 16. Inſeulpz] MN& duo iſta ejusdem ſunt ſignificationis ac no- CAp. XXXII. 64. ſiad exilium, memento Jacobi, qui migravit in Haran, . quòd li iſti (Hraelitæ) illo- Verſ. 15. Ab utmque 71. parte ſua] Poterant literæ legi, tant P)P'i. e. inſculptionem, linguâvernaculâ; entailler. * Verſ. 17. Dum vo- Genetl. c. 14. V. 10. n. 23. notata ſunt, confer. & Lighifoot. ad Luc. c. 20. v. 37. p. 87 6. edit. Lipſ. ubi locus ex Schemot Rabba fol. 159. I. adduciiur, vide & not. in "an dr b. loc. ubi etiamSchemot rabba ad marginem allegatur. 64. Vide Geneſ. c. 22. V. 9. confer. & hic Gur Ar- jeh fol. 115. col. 2. med, 65. De quo Geneſ. c. 2 8. v. 10. vid. not. in 9 pan b, loc. . △ 66. Vel: juſtitis illorum, fcil. trium patriarcha- rum, Hebr. m, ſicuti hic habetur, confer. cap. ſequ. 33. verſ. 19. n. 64. 67. Sicuti ſuprà verſ. 10. . cap. habetur, confer. hic quoque Gur Arjeh alleg. fol. 115. col. 2. med. ut & tractat. Talmud. Berachot fol. 32. a. ac Schemot Rabba, proùt allegantur in mop Syan h. loc. ad marginem. † Hebr. Joyn nya, abſunt iſta ab utroque MSto. * Hebr. N7 in MSto z. hic additur: des tp i. e. quæ non permanent: xX Hebr. yad N PYi N, abſunt iſta ab utro- que MSto. 6 8. Uti Geneſ. c. 22. v. 16. habetur. xxX Hebr. N': iſtud, ut & ſequentia, usque ad: R i. e. ego ſum Deus &c. abſunt à Möto 1. 69. Vide Geneß, cap. 26. v, 3 cife- 70. Sic habetur Geneſ. cap. 3 5. v. 11. 71 Hebr. baay P, à binis paginis ſuis, ita unius ac Tremellius, P. Fagius: in duabus fu- erficiebus ſuis, confer. ejusd. not. ad Paraphr. Chald. p. loc. it tractat. T almud. Megilla, fol. 1 .a. in Sna nW h. loc, allegatur, confer. & hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ubi duæ quæ- ſtiones tractantur, una: an decem præcepta in una tantùm parte tabularum, an in utraque exa- rata fuerint; altera, quot præcepta in unaqua- que tabula deſcripta fuerint? vide & not, in nDo H h. loc. it. not, ad Cantic, cap. 4. V. 73. Opus Dei fuiſſe tabulas ideò hic dici puto, quia digitô Dei ſeriptæ fuerunt, ſicuti c, ntec, 3 1. v. ult. habetur, id, quod etiam hoc verſu 16. repetitur, dum dicitur: ſeriptura Dei, confer. Junii ac Tremellii not. h. loc, it. t 1 * H., 10 06% t. ract. Talm, Avot, fol. 12. b. ct. Talm. X0 . . 8 Sic exprimo hie νυο, vel: vade prout in MSto’I. habetur; deeſt autem hoc verbum Gallicum in MSto 2. & ſignificat Latinè: in- ſculpere, incidere, confer. hic tract. Talm. Eru- CN W Srdan batut, dam eſinif clamant i Pod vetl. fücm Kcontt Uando iſti Mloles)ſin nis flius autem lia⸗ omte]l Ad i. epatlon culam ejus eutenditun) (eiiſftume utprobaret mortis gene — Hedr. tue Dp t Hr. W ) Wlt 4 Conler. Chald b. l 77, bierei Ttemeltii,l cann ttanſin (Nionem num ſequ. (ol 19. b. 76. Antol u jus petlushe ſigniſen: y. denſushl (chate, uO iit lex,u ſi dandum birin iegen ſo, ne il omnes ſunt Ler, Talmn, O. KI. llnneil Benlem magdint ne, multz minng ie Non erili m dnonpernon. lm manet in ztet. dleiun: zc Kahbi. Cobo gnoqge gici. htſtagneei per⸗ dienm litere legi, ſenſum ein Set.. tabulag;) lia er. llins N. in ope dieumt inlege, niſtcationis 3c no-⸗ Ver. 17. DunpN. —.P z——— Ne zſ. de ll. 4dinis paginislni,, in Fagins: Induabus u⸗ eusc, not, 1 Dira he. Awud Megill tol.!e, bbat, ſol, 104,2 i legztur conket, de hie „Chald, ubi ur que. n gerem Precepta in tum, an in ullaque eya⸗ 0t precepta in naqus⸗ Leriot? Fide & hot in n0t, 2d Camic, c20, 4, 1. las iged hie giei puto, fuetunt, cuti e, atec, uod etiam hoc veiſi 16. ſoniptus Dei conſe . lot, it alt, Taln 1 N, ſel: MrpN pront eeli auten hoe zebbum gnifa atine: In. er biealt, Tim M : CAb. XXXII. FEzxEODI. 73 5 iſerabatur] (Htud: ponitur pro:) z. e. dum ille (populus) vocifera- patur, clamabant cnim (lſraelitæ) & lætabantur ac ludebant. * Verſ. 18. Non en& vociferatio fortitudinis] i. e. Non videtur vox iſta eſſe ſonus clamoris fortium, qui clamant victoriam, 74. nec vox imbecillium, qui clamant: væ! aut: fugiamus. Eod. verſ. 18. Sonum 75. cantantium] (Dictio: Hy notat hic) vocem probro- rum & contumeliarum, HNi. e. quæ affligunt 76., animum ejus, qui illa audit, uando iſta ei ingeruntur. Verſ. 19. Et progecit de manu ſua &c.] Dixerat (enim Moſes:) ſanè de paſchate, 77. quod unum eſt ex præceptis (Divinis,) dicit lex: o- mnis filius alienigenæ non comedet de illo 78. hic verò 79. univerſa eſt lex; omnes autem Hraëlitæ ſunt apoſtatæ, egone illam (legem) ipſis dabo? Eod. verſ. 19. Sub monte] Ad pedes 80, montis. Verſ. 20. Et ſparfit] (Verbum ) fignificat .- i. e. ſparſionem, ſic quoque (accipitur in illo loco:) 1. e. ſpargetur ſuper habita- culum ejus ſulphur, 81. ſic etiam (in illo loco:) quia fruſtrà D i. e. ſpargitur (ſeu extenditur) rete, 8S2. (idque verbum ibidem ideo uſurpatur,) quia ſpargunt in illo (reti) frumentum ac legumina. Eod. verſ. 20. Ert potavit] Propoſuerat ſibi (Moſes,) ut probaret illos (Iſraélitas,) non ſecus atque uxores declinantes, 383. tribus (enim) moxtis generibus judicati ſunt (Iſraelitæ) ibidem, (nimirùm) dum adfuerunt teſtes ac 115. col. 2. fin. & col. 3. princ. ubi iſtud — 1 zx Hebr. oY), in utroque MSto pro eo legi tur Soye i. e. & vociferabantar. † Hebr. èe iſta, ut ſequentia, usque ad: y U i. e. vox cantantium, abſunt 2₰ Msto 2. 4. Confer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. , Ita hie vertere volui, ſecutus verſionem Junii ac iemelhi, b. Fagius uunt Paraphialin Chaldai- cam tranſtulit: vocem ludentium; aliam expli- cationem autor noſter hic adducit, de qua vide num. ſequ. 76. confer. hic tract. Talm. Taanit, „b. Antor noſter verbum , quod in fine hu- jus verſus habetur, deducit 4rad. 1y, quod ſignificat: afflixit. „„ Senlſus hujus loci eſt: quemadmodùm de pa ſchate, quod tamen unum ſaltem præceptum eſt, dicit lex, quod illud peregrino vel alienigenæ non ſit dandum z ita multò magis hoc locum habe- bit in lege univerſa, quam hic manibus meis ge= ſto, ne illa Iſraelitis tradatur, quoniam illi omhes ſunt . ννυ i. e, apoſtatæ, vid. Buxt. Leex, Lalm, fol. 2441. &. ſequ. it. Gur Arjeh fol. d i e, com paratio iſta ſub examen vo- ca&tur, confer. & Exod. c. 12. v. 43. ibique not. n. 19 1. ac alkut Part. 1. fol. 109. col. 2. 78. Utiſuprà Exod. dict. C. 12. V. 43. habetur, ub vigde not. n. 19 1. YUMWUGD 79. Nempé: in hisce duabus tabulis, quas mani- bus meis geſto, confer. quæ ad Deuter. c. II. O v. 2 §. n. 90. notata ſunt. 10. Sic fere autor Vulgatæ: ad radicem montis, LXXN. juxtà Hebræum: v.ο ro S„α, ſub monmte. 9 1. Sicuti Hiob. c. 1 8. v. 1 5. habetur. 92. Prout teperitur in Proverb. c. 1. v. 17, confer. hic ttact. Talm. Avoda Sara, fol. 44. a2. 33. Hebr. o, de quibus vide Numer. c. F. V. 12. & ſeqq. eſt & peculiaris tractatus Talmudi- cus, qui ioſcribitur, nuo, qui habetur in parte tertia Operis Talmudici, Iibro ſeptimo, quem Latinè vertit ac doctiſſimis notis illuſtravit D. Wa genſeilius, conſer. Jalkut Part. I. fol. 109. M a0 2222 CAP. XXXII. præmonitio (facta eſt) gladiô⅛ (puniti S4. ſunt,) veluti puniri ſolent viri urbis ſedu- tæ, 85. quia illi multi ſunt, 86. (quando verò adfuerunt) teſtes ſine præmonitio- ne, * (iſto caſu Iſraelitæ puniti ſunt) plagâ, 87. dicitur enim: & Dominus affecit pla- gàâ populum; 88. (quando autem) nec teſtes adfaerunt nec præmonitio (facta eſt.) hydrope 89. (puniti fſunt,) nam exploravit illos aqua eorumque ventres intumue- runt. Verfſ 21. Ecquid fecit tibi populus iſte] Quotnam caſtigationes pertuliſti, qui⸗- bus caſtigatus 920. fuiſti, antequàm * induceres ſuper illos peccatum iſtul? Verſ. 22. Quòd in malo ſit] In mala via illi (IHraélitæ) ſemper ambulant & in tentati oni- bus col. 2. & tractat. Talmud. oma, fol. 66. b. uri f. in pof re h. loc. ad warginem allegatur, ratio autem, cur Moles illos probaverit tanquàam uxofem declinantem, eſt iſta, quoniam is, qui- cultum idololatricum ſectatur, non ſecus facit, ac uxor quæ ſub matito ſuo adalterium eommit- tit, uti in Cantic. c. 4. v. 5. in Raſchi notis habe- tur, n. 52. vide & not. in = a n h. loc. 14. Sicuti inftà v. 27. & 2 8. . cap. habetur, quam- vis enim æquate videatur fuiſſe IHfraelitarun de- † lidum; tamen diverſos diverſa mors manſit, † nonnulli enim gladiò perierunt;, uti dict. v. 2 7. & ²⁹ 8. b. cap. habetur, nempe juxtà autorem no- ſtrum illi, quibus præmonitio, teſtibus adhibitis, facta eſt, aliqui cladem 4sττ%— xperti ſunt, prout probatur ex hujus capitis verſu ultimo, (vid. num. ſequ. 8 8.) aliis hydtops exitium attu- lit, nam aquæ, quibus Moſes pertuſi vituli pul- verem inſperſit & quas hic ipfe Judæos bibere coëgit, eundem prorsus cum Sotæ potione ha- buerunt effectum, uti in Avoda Sara diſcimus & Commentator noſter etiam hic annotavit, vid. D. Wagenſeil. Sot. pag. 434. Dn. 6. nam, niſi a- quæ iſtæ, à Jud æis potæ, ſignum aliquod in ido- lolatrarum vultu prodaxiffent, quomodo Levi- tæ idololatras agnoſcere atque eos ocæidere po- tuiſſent ?à vid. Aben Ezra hb. loc. & idem Wagen- ſeil. in dict. tract. Sota p. 1128. in not. ad pag. 655. g5. Quæ apoſtaſiæ rea eſt, Hebr. hai e. depul- ſæ, Icil. à recta via vel à vero Dei culcu, vide Deu- ter. c. 1 3. v. 12. & ſeqq. ibique Raſchi not. n. 43. confer. & Selden de Synedr. I. 3. c. 4. n. 3. p. m. 36. edit. Amſtelod. & c. 5. n. I. & ſeq. u- bi plura de urbe apoſtaſiæ rea. vocis ſignificationem R. Salom. not. ad Denter. c. 1 4. V. 4. & 5. & dict. c. 1 4. V. 1 3. polſis hic interpretari dictionem apn, quod ſigniteet: univerſitates, prout illa repetitur veria à Sel leno dict. libro 3. de Synedr. c. 5. n. 1. p. 39. euit. Amſtel, hinc Iſtaelitæ, quoniam univerſras ſeeu — multi fuerunt, gladio puniti ſunt, non lapida- tione nye "n i. e. ſicuti unus, qui iiolola- triam committit, puniri ſolet, ſic in not. nH "n hic exponitur, confer. Deuter. cap. 1 3. v. 10. * Hebr. & & iſtud, ur & ſequentia, isque ad ⸗: WoDHiai, e., hydrope, abſunt à MSto iemale. 87. Nempe, morte divinitus immiſfa, de qua vide autorem noſtrum ad verſum ult. h. cap. n. 10 8. & n. 109. 9 8%. Ita habetur dict. vei ſu ult. E. cap. vide num. untec. 84. DU 99. Vel: viſcerum tumore, Hebr oαa nnας quod e. lii vertunt: icterum, idem, quod w, de quo vide Buxt. Lex. Talm. fol. 60 1. & D. Wagenſ. Confur. Carm. Lipman. p. 40 I. ” 90. Vel: quibus afflictus fuiſti, nempèpopulo IIraelitico, ut ſenfus ſit: neceſſe ſanè fuit, ut multas pertuleris afflictiones ab Iiraelitis, quibus adactus permiſiſli, ut tantum committerent pPec-· catum, nam Moſes cogiraverat, quod Iraelitæ Aaroni intulerint Oy hn) i, e. magnas ca- reà ipſe yn b-e )̈) i, e. fecerit eis vitulum, proùr in Gur Arjeh fol. 115. col. 3. m. habetur, confer. & not, in Sas n h. e.e. X Hebr. Nyw y, de hujus ſignificatione confer.· infrà Exod. c. 34. v. 30. n. 90. it. tract. Talmw, 6. Sic Panm hic intergretor, confer. quoad iſtius Mezilla, fole 25. b. Mdaa ſtigationes ſive afflictiones & ærumnas, ut propte- . M — bus colall 1Kwmpe Nec Putar ac turpitn ze Een riminin ſorgent (( me. Foe 1e02. , illoloco: Tol. vetl. Inphten⸗ ſacerdotes ſro] Pon. — 91. Nempe iram ptO h. oc. † Loeiidiu h. loc, Arjen fa h. loc. 4 93. Vige confer, ³ Conter. tlac. T 94. lateg co keme Raſehi Plalm.1 que not D 4. lle 1236.2. 8. n. 2. Taln. legatur Hede, Wie 9 ,Acachr — CA NNI. —WI. Fiti ibs ſec⸗ me premnonitio. min s afkeeit la. Onitio kce el) Ventres intumee. nespertulikiori. m iſiud Verl. E in tentationi⸗ D — . — alomn. g01. 28 De e⸗ gud ſgrißteet . Peilnut fert 39el e . ſ. d l. P. z0. eoſt, huoniam unireirzsſenn eniii ſant, non lagiig. uti undk, gui ii0lolz⸗ 1 4 loe, ſc in vot. wor fer, Deuter tap. 1, V, lequennin, leque zd⸗ unt 4 Moto 1 nale, tus immills, Geba vite lin blt ,,Ca,, n,109. 1 ult, 6. ca vihe num, e, Hebr oh ih dvodn. em, quod ſyd, de guo dl. 601. & D. Wagent. ,P. 401 uiſti, nempe,popdiO 1: vecelſe ſant tuit, ut Ones ab taeliis, gulbus Mß gieretat gud ielie D ie, Magnes⸗ CAP. XXXII. bus coràm Deo. 91. Verl. 24. &t dixi illa] Unum verbum; illi vero feſtinârunt † & rumpentes detraxerunt ſibi inaures.) Eod. verſ. 24. Et projeci illud in ignem] Nec putavi, Auadegrelarus edeevihluriſtes qui tamen egreſſus eſt; 92. Verſ. 2 5. Nadatus] (I1 kud hic notat) 9) Di. e. detectus, nudata enim fuit ignominia- ac turpitudo ejus (populi Iſraelitici) veluti (verbum iſtud accipitur in illo loco:) ? O j. e. & denudabit caput mulieris. 93. Eod. verſ. 2 5. Ad eum ignominiæ exponendum coram inimicis ſuis] Ut eſſet illis (Iſraélitis) ea res turpitudini * in ore omnium, qui in- 2ððð Quomodo hoc ſit intelligendum, vide Gur ”M Pi e,tecetireis fuulin, 115, 0. n hebenu Mo /. 00. us ſgrihezionee Corlen. o,. g0i,alt Jan, iram provocant, vide etiam not. in mr n ſurgunt contrà ilios. Verſ. 26. Quisquts eſt Domini, ad me] (Id eſt: is) veniat ad me. Eod. verſ. 26. Omnes filii Lemi] Hinc (diſcimus,) quòd tota tribus (Levi fuerit) recta. 94. Verſ. 27. Sic dixit * Dominus & ..] Sed ubinam (iſtud) dixit? (nempè in illo loco:) qui ſacrificat Diis, is penitùs deleatur, 95. ita docetur in Mechilta. 26. Eod. veri. 27. Futrem ſuum] (Nempé) uterinum, 97. isque eſt Ifraelita. Verſ. 29. Implete manum veſtram] Vos, qui interfeciſtis illos, per rem iſtam eritis initiati, ut ſitis ſacerdotes Deo.*“ Eod. veri. 29. Nam unuiquisque] Ex vobis implebit manum ſu- am in filio ſuo atque fratre ſuo. 989. Verſ. 30. Expiationem faciam pro peccato ve- ſtro] Ponam expiationem 99. abſterſionem atque obſtructionem 100, contrà pec- = 727 22 2 cata ita habetur ſupra Exod. c. 22. v. 19. al. 20. 96. Hebr. &n on, eſt is Commentarius in legem Molis, de quo vi je , voc. &en ac Buxtorf. Biblioth. Rabbin. confer. & infraà Exod. c. 34. v. 6., D. 14. (Gter'àa verba iſta: rrinbn d abſunt 4 MStO z. 97. Hebr. WSn 1i. e: qui eſt 4 matre ejus, 2 linea materna, cOnfer. Deuter. c. 3 , v. 9. ibique not. nom. 63. * Confer. hic tractat. Talmud Sevachim, fol. 115. b. ſicuti in 'nor now, b, loc. ad margi- nem allegatur, ab initio enim primogeniti liraeli- tarum erait ſacerdotes Dei; ſed, poltquam ilk in vitalo confſatili peccaverant, ine rundem la- cum intrarunt Levitæ, ſic in not. pan 91. Nempé: quibus Deum tentant eumque ad † Loci iſtius explicationem vide in not. nam ine y. loc. Arjeh fol. II5. col. 3. fin. ac not. in an . p. loc. confer. & tract. Talm. Megilla, fol. 2 5. b. 93. Vide Numer. c. 5. V. 13. ibique Raſchi not. conter. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. *W' Confer. hic not. ad Hiob. c. 26.,v. 14. n. 2 2. 1t. tract. Talm. Schabbat, fol, 119, bDĩ9T. 94. Integea, incontaminata, &2 cultu idololatri co remota, id enim dictio hic notat, confer. Raſchi not. ad Deuter. C. 33. v. 9. n. 65. S 2d. Plalm. 11 8. V. 4. D. I. it. Nurner. c. 1. V. 49. ihi que not. n. 13. & not ad Malach, cap. 2. V. 5. n. 4. item notæ ad libruts Prec. Jud. part. 2. P- 23 9. a. princ. vid. & Selden. de Synedr. !. 2. c. 8. n. 2. p. m. 239. Eedit. Amfieled. & tractat. Talm. oma, fol. 66. b. uti in a eYhic al legatur ad marginem z Hebr. MN , ila, üt & ſequentia, usquc ad: S& i. e. frat rem (ſuum, ablunt 4 MSto I. E. loc. exponitur. ia or De g. o.. 99. Vel: deletionem, nam hoc ſegſu dictionem 5) accipi ſcribit autor noſter in notis ad Ge⸗ neſ, c. 3 2. V. 2 O. N. § J. & n. 79 100. Quaſi obicem ac ſegimentum ponam inter vos atque peccara veſtra, ita m'nn hic expone, 9 5. A dathema ſit, Hebr. r, anathemateperdatur, confer. net. in an H, loc. . 9 8. Confer. hic Junii ac Tremellii not. ut & not. EXxODI. CAr. XXXII. (N.WI * Confer. hic tractat. Talmud. Berachot, fol. 32. a. ſicuti in 'nan mpv . loc. ad marginem al- legatur, ubi vide etiam notas. cata veſtra, 101, ut ſeparationem faciam * inter vos & inter peccatum. Verſ. 3 1. cumn ceteni Deos aureos] Tu, (6 Deus) occaſionem illis (Judæis) præbuiſti, 102, qui abundè in Eeilianet⸗ . A: 5 . . 4 „ . . . . 4 1 1 illos contuliſti aurum & omne, quod deſiderärunt, eequid faciant (igitur,) quò minus znila peccent? res ſimilis eſt * regi, qui cibum ac potum præbuit filio ſuo eumque orna-— vit atque inſuper crumenam (auro plenam) à collo ejus ſuſpendit illumque in oſtio ?** domus meretriciæ conſtituit, ecquid faciat filius, † quò minus peccet? Verſ. 32. E nunc, ſi remiſeris peccata illorum] Ecce benéè eſt, 103, non ego dico tibi: dele me. El.1 Eod. verſ. 32. Ji verò non, dele me] Eſt hic textus Scripturæ brevis (ſeu elliptieus) cu- ii jusmodi multi funt. 104. Eod. verſ. 32. De libro tuo] i. e. De univerſa lege, *ne de V e⸗ me dicant *? (Iiraelitæ,) quòd non fuerim dignus, qui pro illis peterem miſericordi: . i. a am. Verſ. 34 Ad locum, quem dixi tibi] Conjungitur hic (pronomen) (verbo) unt⸗ (ac ponitur ) pro Px, ſic quoque (accipitur in illo loco 7) e . e tule d ut dicat 105, ei de Adonia. Eod. verſ. 34.] Angelus meus Non verò ego. *** Eod. — verſ. 34. Et in die viſimtionis meæ &c.] (Ac ſi diceret Deus:) nunc morem tibi geſſi, ne vi. Nie in illos (Iſraelitas:) ſimùl 106, ac perpetuò delerem; ſemper autem, quando viſitabo e fuper illos ini quitates eorum, puniam quoque in illis aliquid de iniquitate iſta 10b7. , . cum m. guſe . . . J — — łR ot, item 60 101. Hinc an i. e. dies expiationis ‚dici- X Hebr. y eN dNi, abſunt verba iſta ab u- won 9 tur: Pn 7τNνανρ abſterſio onnium delicto. troque MSto, Coœterur confer. hic tract. Talm. ¹ ebr. rum , uti habet Zohar in Exod. Sect. erd alleg. Roſch haſchana, fol. 16. b. & Sota, fol. 14. a⸗ Bux t. in Lexic. Talm. fol. 2067. Io5. Vide 1. Reg.- c. 2. v. ?9. ubi 7pro & po- 8o. * Vel: ut diſerimen faciat, ſcil. expiatio iſta, nam nitur, confer. & Raſchi not. ibidem & ad Geneſ. „ Conker, De & ſic iſtud Aart vertere boſis. c. 24. V. 77 D. 1 5. ac not. in a h. oee Camtie — 102. Nempè, ut Deos aureos ſive virulum con- *XX Nempè: AWi,e. Præſentla Divina, quæ ab èl flatilem facerent, ſic improbi Jud æi anſam ſive initio fuit cum Iſraælitis, ſic in not. = porm m* 1 Flni ee⸗ oecaſionem iſtius peccati Deo adicribunt, vide hic exponitur. alhi nor hic tractat. Talm. Berachot, fol. 32. & Joma, 106. Vel: penitùs, Hebr. N una vice tanquäm * Meit äi fol. 87. a. ſicuti in mor n . loc. ad mar- ½ virum unum, mi habetur Numer, c. 14. Vv. 15. e 1. ginem allegantur. ubi vide notas, num. 19, abeſt autem vox iſia PoGr X Hebr. "7, abeſt iſftud ab utroque MSto. cete- „ nhoc loco ab utroque MSt0. dd won ruᷣconfer. hic traét. Talm. Erachin, fol. 15. b. 107. Nempë: de peccato vituli, vide Junii ac Tre- dany r NX Hebr. a, in utroque MSto pro eo legitur: melhi not. nt & P. Fag. ad Paraphr. Chal. verſ- Dyn i e. & regione. . 2. h. cap. ubi Moſes Gerundenſis allegatur, quĩ N 5 ¼ Hebr. Nore b a mwr e, abfunt iſta ab fſcribit: && n N rN, ee i e Fn utroq ue MStooO, DD Py i. c. non accidit tibi, & Ifrael, pœzna a; 103. Conkfer. hic D. Wagenleil. Sot. p. 344. u. liqua, in qua non ſir uncia de iniquitate vituli⸗ v N bi Eſai-cap. 5 3. Vv. 12. de Moſe exponitur à Rab. vid. Numer. e. 14. v. 3 3.n. 52. & D. Wagen MWdrd biniiss ſeil. Nizzach. p. 40. confer. & tract. Talm. San- duofte⸗ 104. Nimitum: in S. Scriptura, confer. Genel. QAeqdrin, fol. 102. a. b. it. Lightfoot. in Act. A- rh e dn PV dnr ſeq. 33. v. 5. ibique not. num. 8, it. Num. c. 1 9. V. 9. n. 65. & not., ad Jexem. cap. 2. V⸗ 22 n. 31, n, 34. en. . . CA A . Iui abundi in ligtend winne eümcne orna. nque in oſtie dee et! Verl. 31. k 5 idi: dele ne, eipriene) (u. ellilete, ne ge ten mileficordi. men) Pebo) “ ie 19 e8. Pod, gancto Uiſiabo. ignitate illa 10, lunt vetba ilg idu. nſer hietrack. Taln. — Sotn l. 14. 4. udi to o. nibigem d Genel. lla Dirim, gir d in not, Sn e 6rlne cetanguim Numer, c. 14,r. Iſ. 2beſt autemn vos illa Sio. ll, Fige luniie Iie⸗ Paraphr, Chils, veſſ. Ndenii allegatut, gu⸗ mt e ibi,eeh en ge inigbige tind n. 51.8D. Vigen ,& alk, Talm. An⸗ ignrtoot, in Act. A. li Lipl i &tahe nuum 5,it. Num. lgen, lape t 1 CAbP. XXXIII. — EXODI. 739 S cum ccteris peccatis nec pœ dixit ei: vade, aſcende. tuus. 2. V na (ulla) venit contrà Iſraelitas, in qua non fuit aliquid Qe wultione peccati vituli. Verſ. 3 5. E yercuſit Dominus populum] Morte divinituùs immmilla, 108. (dum adfuerunt) teſtes ſine præmonitione. 10 CAP. XXXIIIL. Tè—õ YErſ. 1. Vade, aſtende * de loco iſto] Terra Iſraêlitica altior ?* eſt omnibus ter- ris, ideò (hic) dicitur: aſcende; alia expoſitio: quemadmodùm (Deus) di- xerat ei (Moſi) tempore iræ: vade, deſcende; I. ſic tempore benevolentiæ Eod. verſ. I. I2 & populus] Hic non dicitur: & populus erſ. 2. Et expellam Cananaum &c.] Sex populi ſunt iſti; Girgeſæus 2 222 3 3. al⸗ 1098. Vide ſupra verſ. 20. H. cap. ibique not. n. 27. & Lightfoot. in Matth. c. 5, V. 22. P. 2 66. edit. Lipi, confer. & ſuprà Exod. c. 2 8. v. 3 5: n. 199. Conkfer. diét. verſ. 20. h. cap. ibique Raſchi not. item Gur Arjeh fohl. 115. c0l. 4. ac not, in e RS b. loc. * Hebr. dy 7, hæc & quæ ſequuntur, uscque ad y I i, e, tu & populus,abſunt ab utroque MSto. x Confer. Deuter. c. I. v. 25: Sign. it, not, ad Cantic. C. 6. V. 1 0. Sign.* Raſchi. not. 2. Pront dicitur capitis antec. 3 2. verſu 7. ubi vi⸗ de not. n. 52. in MSto I. poſt.: TPy i. e. & populus tuus, addita ſunt iſia: & re. n 1êèðů eD- 327 WyDa TDDNA NSLT CN n 2 nn n e een e e een y eee ie ee e ie e ee BN O r e re e i een e en Pyun V yrn TX AiN ri, vrbiy en een n ereen n eN eey rr e dr e pPeey y in dee X P ee e dee ee, deen .l P Sy res e dne eeen Peyn 7 1) en — & h n en SD. San 'be e n e eee en 79 1. Sicuti cap. antec. 32. Verſ. 7. habetur, ubi vide bpi& n ieeen enn een een eeee 9 e e een ee ree ee d N N / . aW Wr ape een in ee ee eeen 3D eenn een ee mree n y i nh en ee en en de prN ne e e een deenn eee e ee n e een enn i. e. ac videtur, quòd hucusque (Deus) non placatus fuerit ei (populo Iiraelitico; )ſed us ſta dicam (Deus fuit,) ſicquti homo, qui paulu- lum quievit ab ira ſua, non enim (hie) dicitur: tu & populus meus, (ſi enim Deus id dixiſſet.) oflem intelligere, quòd penitus in gratiam cum illis (Iſraelitis) redierit ac penitus placatus fue- rit; jam verò, quoniam (hic) dicitur“ tu & po-= pulus, non eſt hie omnimoda placatio; ſed ſal- tem dimidia placatio, atque ita ſe res omnis ha- bet in duobus peceatis, quætàm verbis, quâmfa- Ctis illi coràm Deo petpetràrunt, & de duobus iſtis conquerſtur ipie (Deus) coram Moſe con- IrA Ifraélitas, ut ita dicam (exempli gratia) de filio, qui moleſtiam exhibuit patri ſuo, & pater ejus de illo conqueritur apud ejus pædagogum (dicens:) vide quid faciat mihi filius, quem tu educaſti, iſti (Ifraelitæ) dixer unt de vitulo: hi ſunt Dii tui, & Ifrael! qui te eduxerunt exterra gypti: ( cap. præced. 32. V. 4.) attribuerunt magnitudinem (quæ Deo ſoli competit,) idolo (confer. cap. antec- 32. v. §. Sign. †) prætere« Deus conqueritur de illis (Ilraëlitis) apud Me= 740 FXxODI. CAbP. XXXIII. — „ 3. autem ſurrexerat & ſemet ſponté abillis averterat. 4. Verl. 3. In terram, fuentenm lable & melle Ego dico tibi, ut tu illos (in eam terram) aſcendere facias. Eod. verſ. 3. Quia non aſcendam in medio tui] Quocircà ego dico tibi: & mittam antè te angelum. 5. Eod. verſ. 3. Quia populus duræ cervicis es] Et quando præſentia mea Divina in- medio veſtrùm eſt ac vos contrà me rebelles eſtis, ego iram meam adversus vos augeo. * Eod. verſ. 3. Conſumamte] (VYerbum & hic) notat 1) i. e. conſumptionem (ſeu perditionem.) Verſ. 4. Verbum malum] Quòd (ſcilicèt) præſentia Divina non (inter illos) habitare & cum eis ire (velit.) Eod. verſ. 4. Unusquisque ornatum ſuum (Quem quisque ſecum aſportaverat) de monte Choreb, * (nimirùm) coronas, 6. quæ illis datæ erant in Choreb, quando dixerunt: faciemus & auſcultabimus. Verlſ. 5. Momentö unb aſcendam in medio tui & delebo te] Si aſcendero in medio tui, & vos mihi rebellaveritis dura cervice veſtrà, iraſcor vobis unò 1. e. momentéô, id, quod eſt menſura iræ ejus, nam dicitur; abſconde te paululùm momenti, donec tranſie- „ hic interpretor, confer. cap. ſequ. 34. V. 11. n. 36. ubi eadem, quæ hic, adduçuntur. 5. Sicuti habeur verlu 2. G. cap. confer. not. in n b, loc. fen, dicens: ſurge, abi, deſcende, quia corru- pit populus tuus, quem eduxiſti, (nempè:) po- pulum tuum, ex terra Æ gypti (cgap. antec. 32. v. 7.) ac ſi diceret (Deus:) per (vel propter) J b e ee me ego eduxi eos; (ſe 4) per te rereſſerunt citò 4 Conter. hic oi. in ppafi mör, ubi loci iſtius de via, quam eis præcepi, (ſtatim) a primo præ- erxplicatio habetur. cepto, dum eis dini: ego ſum Dominus, Deus XX„ Hebr. a n, abſunt hic verba iſta ab utro- tuus, qui eduxi te e terra Egy pti ; (led i) a- que MSto. SS d d tribueruutmagnitudinem (mihi loli debitaen) 6. Conſentit huic ex poſitioni autor Paraph raſeos idolo, Deos, quos non noverant ( adoraverunt, Hieroſolymitanæ, qui Icribit: & vidit Moſes Peuter. Cap. 29, V. 25.) Prccpetameis: nenj populum, quòd denudatus eſſet, denudati enim facies tibi ſimulscrum nec ullam imaginem, (aſt erant coronà aureà, quæ fuerat in Capitibus illi) fecerunt ſibi fimulacrum conflatile, Deus eorum, in qua & nemen Hamphorafſch in- dicit Moli: quia corrupit populus tuus, quem eduxiſti ex Ægypto; (cap- anteC. 32. v. 7.) ſed Moſes reſpondit ei: cur iraſcatur furer tuus conttà populum tuum, Domine:? ( d. c. 3 2, V. 11.) tuus eſt populus, populus tuus eſt, non meus, quem tu eduxiſti ex Fgypto, non ego, tu enim equxiſti illos robore magno ac manu valida non eit autem in manu mea robur magnum, vi= detut hæc eſſe adòi io R. Joſephi, Sim gonis filii, dequo cap. antec. 32. v. 5.: Sign. † ia MSto . nonniſi iſta habentur deora & ye, A b-n Niide cCtera, quæ hic habentur, i bidem abſunt. 6 3. De quo vide Deuteron. C. 7. v. 1. ubi ſeptem populi, ab Iſracëlitis expellendi, numeramur. 4. Sive: removerat, ſeparaverat, ſie verbum 1e ſceulꝑpt um fuerat in monte Horeb, hæc ille, grout allegat P. Pagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & verſ. 6. h. cap. n. 9. ac Levit. c. 9. v. I. num. S. tradunt autem Rabbini, quod quilibet INAraelita duas acceperit coronas ab an- gelis, qui deſcenderant de monte Choreb vel Si- nai, unam pro eo, quod dixerunt: faciemus, alteram pro eo, quod dixerunt: auſeultabimus, hasce cotonas omnes cum IIraelitz maudat? Dei depoſuiſſent, Moſes meruit, ut illas accipe- ret, Ercut habetur in notis ad librum Prec. Jud. part. 1. P. 6 8. a. fin. confer, & D. Maii Theol. Jud. Loc 4. Sest. 2. J. 3. pPag. mih. & 1. ite:m tra ctat. Talm. Sc bhabbat, fol. 8 8. a. uti in me Pnn loc. allegatur ad marginem. iitita, vetl. . Fod. Fetl z,e,Ornatunm bunkſee um ſuum i CcotNunica enimreloſp i. 11, Rpi⸗ e. Comnum ) nſalbate inde ſihalͤ natulun con 11,olnio —.— Fagii nore 1 eige, gu⸗ nta luottt 8. Conler. ti 1. ol, 89. Rokata fun Halt le p. Chald.b. z.l. 3.. dath ac o. Vel: i⸗ N Tur in noti h Verl, & II. Hehr. deplurz confer. 8 11. bca vit t, le lor, it il bat, .g 5 Ver eitei dilrum I. Al ha , Man, u Naneteangelim u meririnin Adrersls Algeo. e conſumptionen Lientla Diyina on uegrnatun ſinn nſeonad t, e kabimis. Verlf. ediot, Krosihi mentdic,guod eſ enti, donecttanle. tit —.K2u en lge, 4,V. Il. . adducuntur. .5. ca. coflet nlt in N er, udilectiſius t bic perba ila ab tie. vonl amor Mrapinſeos Cibit: N piit Moles tus ellet, denudati enim ur fGerat in Cipininns wen Hlimphoradch in⸗ e Horeb, hec ille, Ptout 1 t. ad Parapht, (hald, B,(3,, 1,9, Leyit c, t zutem Rabbini, auod zccepetit lONns 0 an de mome Choeb el di⸗ 5d Civerunt: aciene itetunt: Zuſcultabimus, cumm Iudelitæ Mand0 † metuit, Ut illas acpe⸗ ofis 40 libkumn bjer, ug conlet, 8 D. Maii Theol. 63. ſo. ib. l itein , dol. 90. à u in urz matpinenn. WII CAbP. XXXIII. ean, ulnen . 3 enimveròô ſpa ODI. rit ira, 7. & conſumam vos, quapropter melius vobis eſt, ut mittam angelum. Eod. verſ. 3. Et nunc] Poœnâ iſtà ſtatim plectemini, ut deponatis ornatum veſtrum à vobis. Eod. verſ. 5. Ilt ſciam, quid faciam tibi] Quando viſitavero cœtera peccata, 8. ego ſeio, quid mecum cogitem, ut faciam tibi. Verſ. 6. Ornatum ſuum à monte Choreb] :. e. Ornatum, qui fuit in manu eorum (Iſraelitarum) à monte Choreb. 9. Verſ. 7. Et Moſes] Ab iſto tempore ac deinceps. E bum Ho)) ſignificat communicatus eſt diſcipulo. * Eod. v. 7. furd. 12, Eock. verſ. 7. E vocavit illud] od. verſ. 2. Accepit abernaculun] (Ver- tempus præſens, 10. i pſe (ſcilicèt Moſes) accipiebat tabernacu- lum ſuum idque tendebat extraâ caſtra, dicens: excommunicatus II. magiſtro ex- Procul] Bis mille cubitis, veluti dicitur: tium erit inter vos & inter illam (arcam) quali bis mille cubitorum men- (Verbum —— ponitur hic pro: — ND — )Pi. e. vocabat 13. illud: tabernaculum Di. e. conventüis, 14. nempè: domum i. e. cœtus 15. illis, qui quærebant legem. Eod. verſi 7. Omnis, qui conſulibat ** Dominum] Hinc (docent Rabbini, quòd) is, qui conſulit ſenem, 16, per- inge ſit, ac ſi recipiat majeſtatem Divinam. naculum conpentus] (erbum N) idem valet,) ac Na)) i. e. ergrediebatur expoſitio (verborum iſtorum:) & erat omnis, qui conſulebat Dominum, 17. Eod. veri. 7. Egrediebatur ad tber- 19. alia (videlicèt) etiam 7. Sicuti Eſai. cap. 2 6. V. er Fagii noi- ad Faraphr. Chald. 5. loc. g. Vide, quæ cap. præced. 32. v. 34. D. 107. nO-. tata ſunt, confer. & Numer. cap. 19. v. 9. h. 2 5. t. fol. 89. b. ut & ea, quæ verſ. antec. 4. n. 6. notata ſunt, vide &s not. ad librum Prec. Jud. med, ac P. Fag. ad Paraphr. 32. c. 3. n. 9. ubi locus ex tractatu Talm- Schab- part. I. P. 156: a. med, Chald. h. loc. it. Martini Pug. Fid. Part. bath adquétus ef. 10. Vel: imperfectum, nempè i hic ſignificat N i. e, ipſe accipiebat, prout hic habe- tur in notis Commentatoris noſtri, confer. n. 13. h. verſ., & verſ. ſeq. 8ibique not. n. 21. 1I. Hebr. An, de hac excommunicatione vi- de plura apud Buztorſ. in Lex. Talm. fol. 1303. 7. Sign. ac verſ. confer. & cap. anteC. 32„ V. 1I1. h. cap. ibique Raſchi not. n. 3 6. vide & Le- Vit. c. I. V. I. Sign. * acs not. in NrDVh. Iloc. it. tract. Talm. Berachot, fol. 6 3. b. & Schab- † Pat, fol. 8 8. a. it, Sanhedrin, fol. 110, a. * Per diicipulum hic intelligitur Moſes, per iſirum ipſe Deus. 20. habetur, confer. P. † Conkfer. tract. LTalm. Ahabbat, fol. 88. a. b. ma mer. cap. 3 5⸗V. 5eac Gur Arjeh fol- I 16, 0l. 1. princ. ut & not. in Smar nP§, loc. ubi ratio ſſſtius expoſuionis adducitur. I3. Vide num. præced. 10. . verſ. 7. & num. 18. b, verſ- 14. Autor Vulgatæ hic vertit? tabernaculum fœ- deris, alibi tranſtulit: tabernaculum teſtimo- nii, ſic & LXX. αα αααννετ, confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tre- mellii not. . loc. 15. Sive: congregationis, quo nomine intelligi- tur Schola, Synagoga, Eecleſia, ſic etiam in Fa- raphraſi Chaldaica hic vocatur, domus doctri- næ, ubi vide P. Fagii not. confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol 966,. *x Hebr. varn 92, hæc & quæ ſequuntur, usque ad: i,e. & erat, uti verſu 8. . cap. habe- tur, abſunt ab utroque MSsto. 16. Hebt. o wn i, e. qui quærit faciem ſenis ſive doctoris, dictio quippe io hic ſignifi- cat am Pnhr i-e. ſapientiæ ſtudioſum, confer. Bruuzxtorf. Lex Talm. fol 1146. 17. Vide, quæ ſuprà ad Exod. c. 18. v. 1 notata ſunt. V 1 2. n. 4 3* 12. Sic habetur Jolſu. cap. 3. V,4. GOnfer. & Nu 18. Conler. ſupra num. 13. h. Vver ſ. JZ. P 72 gtiam angeli min ſtratorii, 19. dum interrogabant de loco præſentiæ Divinæ, ze. eorum ſocii reſpondebant illis: ecce ipſe eſt in tabernaculo Moſis. Verſ. 8. Et e- ra!] (VYerbum hic) ſigniſicat Ni, e. præſens, 21, Eod. verſ. 8. Dum egrediebatur Meſes] Ex caſtris, ut iret ad tabernaculum. Eod. verſ. 8. Surgebat omnis populus] Stabant (IHſraelitæ) conſpectu ejus (Moſis,) nec ſedebant, donec ille ab ipſis abſconderetur. * Eod. verſ. 8. Er intuebantur tergum Moſis] Ut laudarent * (eum, dicentes:) felix ille natus muliere, qui tàm fidus repertus eſt, 22. ut Divina majeſtas ingrediatur poſt illum ad oſtium tabernaculi ejus. Verſ. 9. Et loquebatur cum Moſe] (Iſtud: A hic idem ſignificat) ac O2Pi, e, loquebatur cum Moſe, (ſic etiam ha- bet) Targum ejus: bN i. e. & loquebatur cum Moſe; quoniam hæc eſt gloria Divinæ majeſtatis, 23, veluti (habetur in illo loco:) & audivit (Moſes) vocem- EN P j. e. à loquente ſecum, 24. nec uſurpat † (hic Scriptura:) loquentem ſecum, (nam) quando illa (Scriptura) uſurpat: 2 , 25, interpretatio ejus hæc eſt: vox ſermocinabatur * ſecum ipſa, & idiota (ſive plebejus) audiebat ab illa; aſt quando illa (Scriptura) dicit: 722, ſenſus literalis, quòd rex loqua- tur cum plebejo. 26, Verſ. 19. Er incurvärunt ſeſe] Ergà præſentiam Divi- . nam- 19. Hebr. naw , Asτιεονhn̈ον ναιιwαι 1ι ta ſit ſecum, vide Num er. dict. cap. 7. v. 89 niſtratorii ſpiritus, dicuntur in Epiſtol. ad Hebr. confer. & not. in .α α bà h. loc. 5 222 id eſt: Cap. 1. V. 14. . . 20. Nempè: ubinam eſſet Majeſtas Divina vel ubinam illa reperiretur. 21. Vel: præteritum imperfectum, conſer. qua verſ. antec. 7. h. cap. n. 10. & infra verſ. 11. n- 3 8. notata iunt. . X Hebr. bbm, in MSto I. pro eo legitur: — Ka- i. e. introibat ſcil. in tabernacnlum, in eodem MSto 1. poſteà additur à a Nn i. e. hoc eſt, quod (hic) dicitur: & intuebantur &c. confer. tract. Talm. Kidduſchin, ſol. 3 3. a. b. Hebr. Namh, in MSto I. huic præmiſſa ſunt iſta: PpeN WL i. e. eſt & epolitio allegori- ca ſapientum (i. e. Doctorum) noſtrorum. 22. Sic inter pretor hic wa, i. e. is, cui quis fi- dit & in eo fiduciam ponit, Gall. confdent, con fer. Numer. c. 12. Vv. 7. & Epiſt. ad Hebr. cap. 3. V. 2. poſſes & vertere; cui vertum eſt, qui cer- tam ſpem habetr. 13. Contfer. quæ ad Numer, cap. 7. verſ. 89. n. 8 2. notata ſunt. . 24. Vel: quæ loquebatur fecum, ſic etiam in Gur Arjeh fol. 120. col. 3. me i. exponitur, nempé: † Hebr. ν &, hac & ſequentia, usque ad: Rà i. e. quando illa & c. abſunt à MSto z. [25“ Uti Numer. dict. c. 7. v. &9. habetur, confer. da mmodo illuſtratur. i, e. frequenter loquebatur, colloquebatur. 26. Sive: homine privato & idiota, videlicèt nae 'ne Ne ene ee i. e intuitus eſt illum fa- cie ad faciem, uti lequitur R, Salomo ad E- Zech. diæct. c. 2. v. 2. it autem locus iſte eò melins intelligatur, lubet hic adi«ribere, quæ P. Fagius tavit, nempè, quosdam eſſe, qui verba iſta: lo- quentis ſecum vel à loquente ſecum, quæ dift. verſ. 89. habentur, ita exponant, ut i i. e. ſe- cum ſit reciprocum, ita, ut ad Deum, non ad Moſem referantur, hoc ſenſu: quaſi Deus locu- tus ſit ad ſeipſum eò, quòd inferior & indignior ſit homo, quàm ut cum ipſo loquatur Deus æ-⸗ ternus, & hoc Colloquium, quod Deus ſecum habuit, Moſem audiviſſe, qui ftabat in taberna- WMxy y Aa n N e, i. e. quod vox locu! cuG & Ezech. c. 2. v. 2. & Ezech. c. 4 3. v. 6. ibique R. Salom. not., ubi locus, qui hic habetur, quo- *† Hebr. Ansn, in utroque MSto pro eo legitur. ad Numer, cap. 7. V. 89. in Paraphf. Chald. no- (AN. WII „. Gnr Erciliert cinatio cuinl le bidiceta Kummfuit tab⸗ de ſunt tabt (onkiͤleen gimn: Afid⸗ Atagintacie no Ac, 31. mand ad mol ginte Giesn qlemnedmnod fiores fuertun (Dei)decin Iltaelitis cunn diditüllitabr lKraclitico) 6s) Martü; ad illum (M. vyrtebatur 4. culo teſtimo pitigtorium. inqdit 1. ke eg. ca0. 7. um poſt ilt in MSto: dwn d Omdis pop ellet ſuper 5 5 Coner hie 1 explicanio hi vel: collot erpolilio) lachot fol. 27, beregit t vetbume. fet, notin berachot, ſo 11e Vide, gue ANII. dlie Digine . deil 9, n 8 rgebatonni⸗ donee ilead e⸗ Wwdarent enn, tDiyinz majelts lebatuy cum Me⸗ ſe ſſe lam la. um hac et glora (Moles) vocem, Nnni ſt. ſ. interptetati ejus)audiebat ab 11. wod ter loga. rrlentiam Dini. an . —.— õ 9. N. genia, nsdge h: ,. 4 e. ablant 4 Mto 1, 149, habetur, (Olſet. ch e.43. F,6 ibigle guihickibetun guo⸗ o pro eo eegiunt. atur, GOloq uebatin. Liciota, kidelicet 1 igtuitus elt lum ſa⸗ ur R, Salomo ad E⸗ n locssiſte ed meins fibete, cur . egins baraphr. Chald, mo⸗ e, gul feiba ill: 00⸗ nte ſerum, due di. Dnant, ut NN i ee⸗ ut 2d Deum, Donid ſu: goal Deus locu⸗ lo loquatut Dens 4 , guod Ders ſecum ll ubein aend clis CAb. XXXIII. nam. * Verſ. 4I. Ert loquebatur Dominus cum Moſe ſacie ad faciem] i. e. Et ſermocinaba- Klior & intig io EXODI. tur (familiariter) cum Moſe. * Eod. v. I I. Et revertebatur ad caſtra] Poſtquàm ſermo- cinatio cum illo p eracta fuit, fevertebatur Moſes ad caſtra & docebat ſeniores id, quod ipſe didicerat (à Deo) & rem iſtam exercuit ?27. Moſes à die expiationis usque dum ere- Ktum fuit tabernaculum & non amplius, nam ecce die decimo ſeptimo Junii 28. fra- Ctæ ſunt tabulæ & decimo octavo (die ejusdem menſis) combuſſit (Moſes) vitulum- (conflatilem) & judicavit peccatores, 29. nim: & factum eſt manè ac dixit Moſes populo &c. 30. tranſegit autem ibidem qua- ac decimo nono (die) aſcendit, dicitur e- draginta dies & petiit miſericordiam (à Deo,)) nam dicitur: & procidi coràm Domi- no &c. 31. die autem primo menſis Auguſti 32. dictum fuit ei (Moſi:) & aſcendas manè ad montem Sinai, 33. ut accipias tabulas poſteriores & peregit ibidem quadra- inta dies, nam de illis dicitur: & ego ſteti in monte, ſicuti diebus prioribus &c. 34. quemadmodùm (autem) priores dies fuerunt in benevolentia (Dei;) fic etiam poſte- riores fuerunt in benevolentia, dic (itaque) nunc, quod dies intermedii fuerint in ira- (Dei,) decimo (enim) die menſis Septembris 35. placatus fuit Sanctus ille Benedictus Iſraelitis cum gaudio & corde integro, ac dixit ei (Moſi:)remiſi peccatum, 36, ac tra- didit illi tabulas poſteriores, deſcendit igitur (Moſes) ac coœpit præcipere ei (populo Ifraelitico) de opere tabernaculi, quod etiam fecerunt usque ad primum (diem men- ſis) Martii; 37. at poſtquâm erectum fuit tabernaculum, non amplius verbum (Dei) ad illum (Moſen) factum eſt, niſi de tabernaculo teſtimonii. Eod. verſ. II. Et re- vertebatur ad caſira] (Sic etiam) Targum ejus: Ni. e. & revertebatur ad caſtra, quia culo teſtimonii extra velum, quòd tegebat pro- pitiatorium ; ſed hæc nonnihil argutula ſunt. inquit P. Fagius ibidem, confer. Numer. al leg. cap. 7. V. 99. num. 82, & num. 83: eεter um poſt iſtud: ee Dy i, e. cum plebejo., in MSto z. addita ſunt iſta: ) be N z rL ee, 1. e. (Verſ. 10.) Et vi dit omnis populus] Quòôd Majeſtas Divina retecta eſſet ſuper Moſem. *X Confer. hic not. in oml me“, ubi loci iſlius explicàtio habetur. zX Vel: colloquebatur cum Mole. abeſt autem iſta expoſitio 4 MSto I. confer, hic tract. Talm. Be- rachot, fol. 63. a. 27. Peregit, frequentavit, facere conſvevit, id enim verbum A, quod hic habetur, ſignificat, con- fer. not in nn rW bH. loe. it. dict. tract. Talm. Berachot, fol. 63. b. “ðM 28. Vide, quæ ſuprà ad Exod. cap. 3 I. verſ. 19. n 2 6. notata ſunt. 29. Proht cap. antee. 32. V. 27. habetur, confer. hic tractat. Talmud. Taanit, fol. 29. a. ſicuti in Srne P Y"'Z. loc. ad marginem allegatur. 30. Vide dicét,. cap. 32. Verſ., 30. confer., not. in e h. loc. . 31 Zicuti Deuteron. C. 9. V. I 9: & v. 2 5. habetur. 31. Hebr. 7)7se, qui menſis Auguſto noſtro maxi- mam pattem reſpondet. 33: Proht caps ſequ. 34. V. 2. habetur. 34. Vide Deuteron. c. 10. v. 10. . 1. „, „. . 35. Hebr. νρν qui ferè Septembri noſtro re- ſpondet. 36. Zicuti Numer. C. I4. V. 2. habetur, confer. Be- raghot fol, 32. a. & not. ad c. Præced. 32, v. 7. sign. ½ 8 . .R 7 . 37. Hebr. ( /, qui maxima ex parte Martio no- ſtro reſpondet, confer. ſupra Exod. c. 3 1. V. I9. num. 30. Aaa aa 41. Vide dict. v. 8. h. cap. EXODI. CAP. XXXIII. quia illud (verbum 2 Chald. ) ſignificat tempus praſens, 38. ſic quoque (ac- cipiuntur verba in) toto contextu, (nempè:) NWτεN i. e. & videbat 39. omnis popu- lus, (ubi Chaldæus Hebræum επβ$ vertit: i Mi e. & videbat, item ) (Chaldæ- us tranſtulit:) PPd i. e. & ſtabant, 49, item 10 (Chaldæus tranſtulit: eEe i. e. & contemplabantur, 41. item N1(Chaldaicè ) . fi. e. & adorabant; eſt autem allegorica expoſitio hujus (loci, ubi habetur: ) locutus eſt 744 Dominus cum Moſe, ut reverteretur ad caſtra. 42, nempèê: dixit ei (Moſi Deus!) ego iraſcor, tu quo que iraſceris, ſi ita eſt, quisnam illos (Iſraélitas) adducet? 43. Verſ. 12. Vide, tu ditis mibi] Vide, oculos animumque tuum adverte ad verba tua, tu di- cis mihi &c. nec tu *mihi notum feciſti &c. & quòd dixiſti mihi: ecce ego mittam angelum, non eſt iſta notiſicatio, quia illam non habeo gratam. 44. Eod. verſ. 12. Tu verò dixiſti novi te] Cognoſco te præ cœteris filiis hominum nomine exiſtimatio- nis, 45, nam ecce dixiſti mihi: en ego veniam adte in denſa nube &c. ac tibi cre- dent in perpetuum. 46. Verſ. 13. Nunc imque] Si verum eſt, † quòd invenerim gratiamn coràm te, indica quæsò mihi vias tuas, (videlicèt) quamnam mercedem *' tu des illis, qui inveniunt gratiam corâm te. ** Eod. verſ. 13. Ert agneſeam te, ut inve- niam gratiam coràm te] i. e. Et agnoſcam hac in re t menſuram retributionis tuæ, 47. quænam ſit illa inventio gratiæ, quam inveni coràm te; eſt autem interpretatio (ver- borum iſtorum:) ut inveniam gratiam, (nempè,) ut cognoſcam, quantam mercedem 1 * ha- 3 8§. Vel: prætetitum inpertectum, confer. quæ inter vos erit?) = ſuprà ad verſ. 8. H. c. n. 2 1. & c. ſeq. 34. vV. 31. Hebr. N arEe iſta ut & ſequentia, usque ad: n. 9 3. notata ſunt. DDN i. e. ecce ego &c, abſunt ab utroque 39. Uti verſu præced. 10. H. cap. habetur. MStGO. 40. Sic veriu &. h. cap. habetur; confer. hic tract. 44. Confer. quæ infrà ad v. 15. . c. n. 5 3, notata Talm. Berachot,fol. 6 3. b. it. Peſachim, fol. 119. † ſunt, vide & not. in p- mov h. loc. b. & Menachot, fol. 9 9. b. it. Temurah, fol. 16.a. 45. Id eſt: in exiſtimatione te habeo vel temet præ cœœteris heminibus æſtimo. 46. Prout ſuprà Exod. c. 19. v. not. in pat Mnew h. loc. † Hebr. &nV E —, in urroque pro his legi- tur nS*D 8) — i. e. ſi quæ0ô invenerim &c. *X Hebr. A An, ſic in plerisque editionibus; ſed in MStoz. legitur : i e. & hanc merce⸗- dem (ſcil. tu das illis & c.) confer, hic tract, Talm. Berachot, fol. 7. a. — X Loci iſtius explicationem vide in not. .α ppoI h. loc. † boſt iſtud: Pat) in utroque MSto addita ſunt iGda Non 50 Hhννο NW i. e. hic eſt ſenſus lite- ralis S. Scripturæ. 42, Sicuti hoc verſu 11. habetur. 43. Nempè, ut ego illis propitius fiam, opus eſt mediatore, qui placationem impetret, delicti ve- niam dabo, tu intercede apud me pro Ifraélitis eos que redue mecum in gratiam, revertere itaque ad Caſtra, hunc pnto allegoricæ iſtius expoſitio- nis eſe lenfum, ſic Chriſtus cειτιας i. e. media- tor intér Deum patrem& genushumanum factus † eſt, vid. 1. Timoth. c. 2. v. 5§. cœterùm in MSto 1, prO legitur aan i. e. quis 9. haberur, vide vim ſeu robur (menſuræ retributionis &c.) 472 E Hebr. a, in MSto 2. pro eo legitur: ns i,e. 7 (AN.XXNI ,thabeat il⸗ Gde, gobl ſpem pono⸗ tionemn autell Kud alegon ni,ut ſcliptun gunr: ui Angelumeg rdrre le En tenan intre)agnoſc⸗ cum: eſt& tua Divinaſ lutuu Iſt 6e, hacinte⸗ ie & ilctin nm iſan ( — 47. Id eſt: g. temibution gain⸗ conte * Hebr. Mto, juuta (ognolcam i 41. Ficuti cap. 49. Vel: con falcio, ſie H ſo. Hebr. & gratiatun eiſt autetn lib mudicizrepe⸗ Talmud. Be locallee: èSe ebr. 3 11. Id eh: u Alinam ten conter que⸗ ſunt, 31. KAfe: in rollt. Jan ſi, winle i . NxI. 3. omnis 0 le NöChalle. us tranſtolit: Ciſfrndſfie. 6tur:)locutus eſt eiſMalens:) acet gg, ſetl, Aretba tua, tu di eece epo mittam .. Locdl verl.12. mine exiſtimatio⸗ e E a tii cte⸗ P guöcd inrenttim in mercedem dtn hſiantt, ut in. bationis iut, 4, interpretatio ver⸗ nantam merceden z. Eequentia, Neqnead: dc sblun zb birne 1 . ht. 5 5,n0tats ne te habeo pel temet eflimo⸗ 19 1. 9, hibelun iide n Utfocfle 10 Ri egl⸗ quæl0 iMrenerimn ae⸗ 7 . „7“7 iegue eltlionibid ,lel Mmi e. & hane melce⸗ Konler, kicttact, Tam. nem vide in not, oeo kegtut: in ie⸗ etibotionii t 4 — ſe uoqneſar. . 1 habeat (iſta) inventio grativ. Eod, verſ. 12. Ac vide, quòd populus tuus ſit gens iita] Ne dicas: & faciam te in gentem magnam, 48. nec iſtos (Iſraêlitas) deſeras, vide, quòd populus tuus ſint iſti jam inde ab antiquo; ſi verò illos ſpernis, non ege ſpem pono 49. in illis, qui ex lumbis meis egrediuntur, ut ſint permanſuri; retribu- tionem autem mercedis meæ in populo iſto notam mihi fac, Rabbini noſtri exponunt iſtud allegoricè in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Berachot; 50. ſed ego ve- ni, ut ſcripturas juxtà modos ſuos*atque ordinem ſuum exponam. 51. Verſ. 14. &t dixit: facies meæ ibunt] Juxtà Targum ejus (erit explicatio:) non mittam amplius angelum, ego ipſe ibo, veluti (dicitur:) & facies tuæ ibunt in bello. 52. Verſ. 1 5. Et dixit ei] Id ego volo, 53. ne ſcil. per manus angeli 54. nos hinc aſcendere faciae (in terram Chananæam.) Verſ. 16. Et quanam in re jam cognoſeetur] i. e. (Quanam in re) agnoſcam inventionem gratiæ, nonne (in illa, nempè:) quande tu ibis nobis- cum:? eſt & alia expoſitio, (videlicèt:) ego peto à te, ne requieſcat amplius majeſtas tua Divina ſuper populis hujus ſeculi 55. Eod. verſ. 16. & ſéèpambimur ego & popu- lustuus] (Iſtud: 1 hic ſigniſicat:) Dn D D) i. e. & erimus ſeparati 56. hac in re ab omnibus populis, veluti (verbum iſtud accipitur in illo loco:) ene i. e. & diſcrimen fecit Dominus inter pecus Ægyptiorum &c. 57. Verſ. 17. Etiam rem iſtam] (Nempè:) ne Divina Majeſtas mea amplius requieſcat ſuper cultores i40. Aaa s a 2 o⸗ 1 47. Id eſt: quanam in re conliſtat iſta mercedis dem, confer. & tract. Talm. Berachot, dict. fol. rerributio, quam præſtas illis, qui apud te ſunt in 7. a. b. gratia, confer. not. in an ,h. lo:. 53. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 12. . cap. n. 44. * Hebr. , abſunt hæc verba ab utroque notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 116. col. 3. MSto, juxta quam lectionem hic eſt ſenſus: u med. . cognoſcam inventionem gratiz. 54. Vel: per angelum; ſed per faciem tuam, i. e. 48. Sicuti cap. antec. 32. v. 10. habetur. per temetipſum, confer. P. Fagii not. ad Paraphr- 49. Vel: confido, fiducias habeo, innitor, memet Chald. 6. loc. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 4. fulcio, ſic Hebr. 'b hic explico. Sect. 1. §. 3. p. wihi 71. & ſequ. ac not. in men 50. Hebr. —n, qui tractatus agit de precibus 'mar 6, loc. it. tractat. Talmud. Sanhedein, S& gratiarum actionibus pro terræ frucdtibus &c. fol. 3 9, b. eſt autem liber primus partis primæ Operis Tal. 55. Sive: mundi, ſic vocantur 4a Judæis ceœteræ mudicizreperitur locus allegatus in diéto træctaru gentes, quæ non ſunt de populo Iiraelitico, vide Talmud. Berachot, fol. 7. a. uti in Mα Ree ver. ſequ. 17, n. 5 8. & cap. ſequ. 3 4. v. I0. . h. loc allegatur ad marginem. 35. ac not. in Dart V h. log. it. tract. Talm. xx Hebr. ’a y, abſunt iſia à Msto?ꝛ. Bava batra, fol. 15. a. 51. Id eſt: ut lenſum literalem Scripturæ ac ge- 56. Confer. Cap. ſequ. 34. v. 9, n. 29 & b. 30. it. nuinam textus Sacti ſignificationem exponam, dict. c. 34. v. 10. n. 32. & n. 33. ac 34. ut & confer. quæ ad Geneſ. cap. 3. v. 3. n. 26. notats not. ad Elai. c. 26. v. 19. n. 35., M ſunt l H BU 52. Sive: in bellica expeditione, in conflictu, 57. ent ſuprd Koc o⸗ l hahe ur, ubi vide prout 2. Samuel. c. 17 v. 1I, habetur, ut ſenius 1 naet Tanfen e en lalm 17. v. 7. n, it, tu iple ibis in bellum, vide Raſchi nor. ibi- 2.e tract. Berachot, fol. 7. 2. — 46 EIXODI. CAP XXXIII. lorum, 18%. faciam, nec verba Bileami (facta ſunt) per olanationem majeſtatis Di- vinæ 59. ſed (ipſe) cadebat & retectus fuit oculis, 6o. veluti (in illo loco habetur:) & apud me erat verbum furtivum, ⁶1. audiebant (ſcilicèt) per nuntium. 62. Verſ. 18. Et dixit: oſtende mihbi quæzsd 3gloriam tuam] Viderat Moles, quòd eſſet tempus benevolentiæ (Divinæ) & quòd verba ſua locum invenirent (apud Deum,) ideo am- pliùs petiit (à Deo,) ut oſtenderet ei viſionem gloriæ ſuæ. Verfſ. 19. Et dixit: ego tranſire faciam & c.] Adveniet tempus, quò videbis gloriam meam, quando ejus vi- dendæ facultatem tibi concedam, quoniam ego volo * atque etiam opus eſt, ut doce- am te ordinem precationis, 6z. nam, quando neceſſe habuiſti, petere miſericordiam pro Populo Iſraelitico, in memoriam mihi revocaſti merita é64. patrum, exiſtimans, In mobte, in *† quòd, ſi juſtitia patrum defcian nulla amplius ſpes ?* ſuperſit; ego tranſire faciam omnem mehläran bonitatis meæ coràm te ſuper petram; ⁶s. tu verò abſconditus † eris in ſpelunca. 66. Eod. verſ. 19. Et vocabo in nomine Domini coràm te] Ut doce- am te ordinem implorationis 6⁶7. miſericordiæ, etiamſi deficiat juſtitia patrum, & ſicuti tu me vides velatum 6S. & vocantem tredecim Proprictates: 69. ita &ũ tu doce Irae- „ . . ęP 78. Sic abbreviaturam Ny, prout in Amſtel. edi- 1 —oDE D h. loc. tione habetur, expono, nempè, quod ſignificet: Hebr. abn, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: ie Way i. e. idolorum cultores, hi pauld e pe i. e. nulla amplius ſpes, abſunt amiè v. 16. vocantur 4Commentatore noſtto po- ., 1. ſed malè. yuli hujus ſeculi, vide num. 55, verſ. antec. 16. Hebr. ), ſit in plerisque editionibus; ſed 2 —4—4— —8—Rð — “ 3 . ſic etiàm tam in Baſil. edit. quùm i in utroque MSto in M Sto 2. proco legitur — apr j. e, reparatio, 7 vocantur. = yr H& i. e. populi hujus ſeculi. † reſtauratio, Gall. reſtablidement. : 79. Aliud tamen probare niritur autor tractatus 6 5. Prout verſu ſequ. 2 1. h. c. habetur. Theologico-Politici c. 3. t Hebr. æ, ſic in Am ſtel. editione, in aliis 6o. Sie Numer. c. 24. V. 4. habetur, ubi vide P. bPlerisque, ut & in utroque MSto kabetur: Fagii ad baraphr, Chald. ac Raſchi not. ibid. 11 i. e. daberis vel datus eris. 61. Elandefſtinum, abſconditum, vide Hiob. c, 4 66: Sicuti verſu 2 2, h. cap. habetur. V. 11. al. 12. ibique interpretes. 6e. Confer. ſuprà h. verſ. 19. n. 6 3. vide & tract. 62. Sive: per legatum Dei, Hebr. ù v iy, is fFalmud. KRoſch Halſchana fol. 17. mi in E legatus ſive nuncius Gemariſtis dicitur oaανh h. loc. allegatur ad marginem. vide Gur Arjeh fol. z16. col. 3. med. confer. 69. Tectum, opertum ita hic verto yD, confer. etiam Buxtorf. Lex. Talm. fol. 190 5. & R. Sa- Buxtorf. Synag. g. ud. c. 9. pag. m. 16 g. ubi ſeri- lom. ad Numer. c. 2 5. v. 7. n. 25. . bitut, Judæos af * Hebr. P) me), abſunt iſta 4 MSto z. & pro. 16 alb opertum Moſi apparuiſſe, confer. S verſ- i ibidem jegitur 1, ut juxta illius le- ult. F. cap. num. 986. & n. 27. it, not. ad librum Rionem iſte ſit ſenſus: quoniam ego docebo te, Prec. Jud. part z. p. 2 5. a. fin. ubi ſcribitur. quòd in MSto 1. habetur quidem Pæ i. e. opus eſt vel Deus in monte Sinai velatus fuerit Max rob opus habeo; ſed verbum qv' i. e. volo, ibidẽ abeſt. i. e. ſicuti miniſter (. ſeu nunc ius) eccleſiæ:, 63. Quomodo (cil. precari debeas, vide paulò poſt vid. & Lightfoot. ad 1. ad Corinth. c, 1 1. v. 4. h. v. 19, num. 67. p. 2 1o. edit. Lipſ. ac D. Wagenlſeil, Sot. 4 ⁷7. 64. Vel: juſtitiam, Hebr. — , confer. c. antec. & ſequ. erere, Deum bn ſeu amieu- 35 “ 4 32. V. 1 3. ibique Raſchi not, n, 66, vide & not, 1 diaibute, modos, Hebr. n, de hiſge tied 2 T ſn mienm u henignu voluero⸗ non promil non el ſe exs diriten ei Mol rec )pon cuanddes 690 (e 60 tlbi ini ſcondatn, ne nlisexpoli Fina elog neccicit W undi; nd nea] i,. 6 — cim ploptie 34, R, 11 (cterim bus aut etk huunt quas iines, ſide Jud. 1. e, Theolog. bus i Mundume can. Catho Sdiephan, libti ſezital 70. Qus vert ſer, n aniee 71. ſuns Hel tempora Deum ibid Ou, 71. Hebr. r 40 ad fem ſuo ſaiizlect noſfo, qnd tei Molſiſo Maltionis, Kr 1; en huejeſlateDi. oloeo heetnt etl., lnochellet tenn S Itum. 62 . Deum) ided m. 19, C dhrit quando ejns ui. opo hut (oce. tre milericorclam trumm exriſtimans, bottanſire faciam verd abſeongitisf am e] Ur doce⸗ uſtitia Patrum, &E 6n. ila Etn doce lKrat. leqnentia, Ugueade amplis ſger, adſint tüque etiionibis;ſed 1 n ie, lepanatio, ,c, habetur. el edliioſe, in alis oque Möto babetur: 5 eris. habetur, 19. ne 65. ridec at, ins ſol, 17. t in ei e ael. d waginem. die erto conſet. pag. n 169. ubiſell⸗ nau à Hebræum: tempora, quibus exaudiam & Paruibe, colles d elſ. 71˖ Juxtà Hebræum: tempora, xau . Fy. i,, not. dlbtum n vbiſetibiun rod ltus fuett e . n nuncins) etclele, 34 Cotinth. cr! l. . 4 Wagen il dot 47 ,Rb, elilge e⸗ CANIII. Iraelitas, ut ſic faciant & propter me, ut coràm me commemorent (verba iſta:) D „ 64 6 EXODI. CAb. XXXIII. NorINi.e. miſericors & clemens, 70. quia miſericordiæ meæ non deficiunt. Eod. v. 19. Ei benignus ero, in quem benignus fuero] (Nempè) illis vicibus, quibus benignus eſſe-⸗ voluero. Eod. verſ. I 9. Et miſericors ero] Cujus miſereri voluero, hactenus (Deus) non promiſerat ei (Moſi,) niſi tempora, quibus (Deus) exauditurus eſſet & quibus non eſſet exauditurus; 71. aſt eo tempore, quo (Deus) adipſum factum venit, 72. dizit ei (Moſi:) ecce ego ferio fœdus 73. (qué factéô) ſpem ei (Moſi) fecit, quoòd illæz (preces) non redituræ ſint inanes. Verſ. 20. Et dixit non poteris Oc.] Etiam, * quando ego tranſire faciam omnem bonitatem meam antè faciem tuam, non ** con- cedo tibi facultatem, 74. ut videas faciem meam. Verſ. 2 1. Ecce locus eſt apud me] In monte, in quo ego ſemper loquor tecum, eſt locus mihi paratus pro te, ubi te ab- ſcondam, ne damno afficiaris 75. atque exinde videbis ea, quæ videbis, hæc eſt lite- ralis expoſitio hujus (loci;) ſed my ſtica illius explicatio eſt: de loco, ubi Majeſtas Di- vina eſt, loquitur (Deus) ac dicit: N& O PDOEi. e. locus eſt mecum (vel: apud me) nec dicit: O PpDA Ri, e. ego (ſum) in loco, quia Sanctus ille Benedictus eſt locus .* mundi; non verò mundus ejus eſt locus ejus. 76. Verſ. 22. Quum tranſibit gloria mea] i. e. Quando tranſibo antè te. Aaaaaz3. Eod. verf. 22. In ſoramine petræ] (Dictio — p cim proprietatibus Dei loquitur caput ſequens 34. V. 6. & 7, ubi vide notas n. 9. & v. 9, Sign. † cœterum de decem .πι*o i. e. emanationi- hpus aut perfectionibus, quas Kabbaliſiæ Deo tri- buunt quasque appellant 'Dpe i. e. numera- tiones, vide inter albos Hoornbeek de Convinc. Jud. 1. 4. e. I, pag- m. 301. & ſeq. ac D. Maji de Theolog. Iud. in genere p. 6, §. 7. item de tri- bus — in ſeumodis, per quos Rabbini dicunt mundum eſſe creatum, vid. Petr. Galatin. de Ar- can. Cathol. Verit. I. 2. c. 8. fol. m. 47. confer & † Stephan, Ritangelii not., ad ſemitam primam libri eziram. SèðM 70. Quæ verba habentur dict. c. ſeq. 34, v. 6. con- fer, n. antec. 69. it. tract. Talm. Berachot, fol. 7. a. tempora quibus non exaudiã, ſie verba ad ipſum Deum ibidem referuntur, gontfer. not-in m2 — Ner h, loc. 72. Hebr. —yn )va i. e. in hora operis, quan- do ad rem ventum eſt, dum ſcil. Deus promiſſo ſuo ſatisfecit, dicitur enim paulo antè ab autore noſiro, quòd Deus, antequam denuò fœdus ini-† ret, Moſi ſoluùm promiſſerit vel ei ſpem fecerit ex- auditionis; aſt quòd forders iterum inito (de * quo cap, ſequ. 34. v. I0O.) promiſerit Moli, ſe Ifraelitarum preces cert exauditurum, vid. num. ſeq. 7 3. it. Levir. c. 8. V. 2. n. 5. vid. & Num. c. 9. V. 4. D. I I. it. not. ad z. Chron. c. 2, V. 17. num. 27. 73, lta habetur dict. c. ſequ. 34. vV. 10. ubi vide R. Salom. not. confer, & num. antec. 72. item tract. Talm. Roſch Haſchana fol. 17, b. prout in S'nsR PH hic ad marginem allegatur. * Hebr. R, in MSto z. pro eo legitur: N i. e. tunc= *X Hebr. &ε, fic in plerisque edaionibus; ſed in MSto 2. pro eo legitur, N& i. e. ego quoque (concedo tibi &c.) 74. Confer. hic D. Wagenſeil. Nizzach. p. 45. 8& 46, ut & D. Maji Theol. Jud. Loc. 24. &4. p. 327. it. tract. Talm. Megilla, fol. 19. b. & Je- vammot, fol. 49. b. 75. Nempè à dæmonibus ſive angelis vaſtatoribus, de quibus, vide, quæ paulo poſt ad v, 22 h. cap. n. 80. notata ſunt. 76. Vide.; quæ ad Mornæi librum de Verit. Kelig. Chriſt. c, 4. n. 27. edit. IInacenſ. à me notata p. 63. b. fin. ut & not. ad 1. Reg c. 8. v. 27. n. 15. ſunt, confer. & not, ad librum Prec. Jud. part. 2 ₰△ —po hic candem habet ſignificationem) atque (in illo loco:) num oculos virorum iſtorum P-Ni. e. perforabis 77. item (in illo loco:) HP i. e effodient (velpefforabun) ilum corvi torrentis, 78. item (in iſto loco:) ego 1 i. e. effodi ac bibi aquam, 79. eadem derivatio (ſeu radix) eſt illis (verbis.) Eod. verſ. 2 2. Fo- mmen petræ] (Vox Py ſignificat) M)) i. e. effoſſionem (ſive ſciſſionem) petræ. Eod. verſ. 22. Et obtegam te manu mea] Hine (tradunt Rabbini,) quòd data fuerit po- teſtas 86. angelis vaſtatoribus, &1, ut vaſtarent, Targum ejus * eſt: & protegam PPPi. e. verbô meô; eſt iſtud attributum 82. pro modo gloriæ Divinæ, 83. quæ non opus habet, obtegere illum manu ipſa 84. ſic (verſu ſequenti 23. h. cap. in Targum dicitur:) & auferam verbum gloriæ meæ, * quando recedet præſentia 85. gloriæ meæ à facie tua, ut abeat ex iſto loco & ultrà, Verſ. 23. Et videbis poſteri oramea] Oſtendit ei (Moſi Deus) ligaturam 86., phylacteriorum. 57. 77. Vel: effodies, vid. Numer, cap. 16. v. 14. bò meò. 7⁹. Uni Proverb. c. 30. V, 17. habetur. 79. Vide 2. Reg. c. 19. V. 24. . 80. Nam ex quo peccaverant Iſraëlitæ, vitulum conflatilem facientes, poteſtatem nacti erant am Nih i. e. angeli corruptores lædendi & Moſem & Ifraelitas, prout tradunt Rabbini, quo- circà opus fuit, ur contrà dæmonum impetum Deus protegeret Moſem manu ſua, ſicuti hic ha- betur, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 156. a. med. & D. Maſi Theol. Jud. Loc. 4. Sect. 2. . 3. pag. 8 1. vid. & verſ. 21. h. cap. n. 75. confer. & Torat Cohanim, ad Sectionem N“, uti in ’e De h. loc. ad marginem allegatur, incipit autem Sectio iſta Levit. cap. 1. 81. Ita hic Svar interpretor, dicuntur & an Nin, de quibus num, antec. 80. vide & Paraphr. Chald. ad Cantic. Canticor, c, 2. v. 9. it. Exod. c. 12. V. 22. n. 128.0 X Scilieèt: textus ſive verborum iſtorum: & ob- tegam te manu mea, ſic & in not. Spam n „b. lor. exponitur. 82. Nempè quod dicitur: ma i e, verbô meòô, ſicuti in Paraphraſi Chald. habetur. S 83. Id eſt: ſicuti convenit excellentiæ Majeſtatis Divinæ, ideò Paraphraſtes Chaldæus pro: manu mea, (ſicuti in textu ſacro habetur,) poſuit: ver- I not. n. 8 8. & n. 99. *XW Sic Paraphraſtes Chaldæustranſtulit verba iſta: habetur. = 8 5. Sie dictionem HMene, quæ aliäs notat: actum, aſſv elactionem &c. hic vertere volui; eſt autem hæc expoſitio Raſchiana Paraphiaſess Chaldaieæ. ligentur phn, de quibus vide num. ſeq. 87. confer. hie tract. Talm. Berachot, fol. 7. a. & Menachot, fol. 3 5. bd. = 87. Hebr. Phâ; ſunt autem phylacteria iſta du- plicia, nempè: capitis & manuum, de quibus plura Buxtorf. in Synag. Jud. c. 9. pag. m. 170. & ſeq. tradunt enim Rabbini, Deum Moſi mo- dum ligandi vel figuram ligaturæ pon ſeu re noſtro dicitur, fabulanzur etiam Rabbini, quòd Deus Moli ſeu amiculôò albô oper- tus apparuerit inſtar miniſtri Synagogæ ejusque formam ipſi oſtenderit, confer. ſuprà v. 19. . c. n. 6 8. & D. Wagenſeil. Sot. p. 397. n. 10. & ſeq. ubi plura de Thephillin. Cbb. XXXIII. 94. Sed verbo ſuo, vide tamen c. lequ. 34. V. 2 99 & amovebo manum meam, quæ in textu ſacro 86⸗ Hebr. wν, vinenlum ſeu nodum, quomodo pbylacteriorum oſtendiſſe, ſicuti & hic ab auto- CAP. xXXIV. — Y T. dio bolas) cul⸗ maritimarm , ancillarn 2c lacerayit terſtciatut, d Geprehendit catus fuit il (auptiale) compata uib⸗ Sanckus ille Moles & ſo⸗ cltur: ſculp Paratus. 1 Aoniamill — 1 la n a2damas, n0 fet. But. l Salom, ad . 1, Hebr, non damante demleu ſar fruſta ſire abehen; Verbum 10. Let. Talmn. h. loc. Dicunt Rab ie, hon teſ te, ſic in n mnnact. Talmn 1opter e ſeortationen conlet, de ndt l. 10, M. II. ) mum ocblot Phe egog hte odient ie ekkoct od en12, k. ellonem) pere. 4 Acnaßtertho. . l: Prolegim orig Diſinz, ,, luent 23, h cap, lecedet prrſenni Etvideli 1Meri. 1j. — entſegn. 34. 19, 6tranſtulit verba iſ; n, que in textu ſacfo 1E aliis hotit adum, ventete volui; elt Chiana Paraphraſes en nodum, quomon ß nide pomn, ſe. g7. Berachot, 10l 772, m phyladetiaiſta du⸗ manuum, de quibus udc g.eg,m. 170, ini, Deum Moſt mo⸗ n lierur pon ſer ſcutide nic a anio. mut eiaen Rabbigi, amniculo alb oper⸗ hii Synagogr ejuse Pfet, upti h.19,,t t. P. 3977 10. leg ChAbP. XXXIV. EXODI. — CAPL. XXXIV. Erſ. I. S&ulpe tibi] Oſtendit ei (Moſi Deus) lapicidinam adamantis 1. in me- dio tabernaculi eus eique dixit: quod rejectitium eſt, 2. erit tuum, unde- Moſes valdè dives * evaſit. Eod. verſ. I. culpe tibi] Tu fregiſti priores (ta- bulas,) ſculpe (itaque) tibi alias, res ſimilis eſt regi, qui profectus eſt in provinciam- maritimam & reliquit deſponſatam ſibi unà cum ancillis; ſed propter perverſitatem 3. ancillarum exortus eſt de illa (deſponſata) rumor ſiniſter, ſletit pronubus ejus 4. ac laceravit inſtrumentum illius (nuptiale,) ſecum cogitans, ſi dixerit rex, ut illa in- terficiatur, dicam ei: non amplius eſt illa uxor tua, (poſteà autem) inquiſivit rex & deprehendit, quòd perverſitas illa 5. non niſi ex ancillis orta ſit, (quocircà rex) pla- catus fuit illi (uxori ſuæ, dein) dixit ei paranymphus: ſcribe ipſi aliud inſtrumentum (nuptiale,) nam prius dilaceratum eſt, reſpondit ei rex: tu illud dilaceràſti, tu (itaque) compara tibi * chartam aliam & ego ſceribam ipfſi ſcripturà manus meæx; ſic rex eſt Sanctus ille Benedictus, ancillæ ſunt promiſcua illa turba; 6. pronubus autem eſt Moſes & ſponſa Sancti illius Benedicti * eſt populus Iſraéliticus, quapropter (hic) di- citur: ſculpe tibi. Verſ. 2. Et ſitpamtus*] (Iſtud: †) hic ſignificat) [OD i. e. paratus. ** Verſ. 3. Nec quiszquam aſiendat tecum] In prioribus (tabulis legis) quoniam illæ fuerant (datæ) per fragores & tonitrua atque in congregationibus, do- 1. Ita ned communiter vertitur, nempe: adamas, nonnulli ſaphirum interpretantur, con- fer. Buxt. Iex. Talm. fol. 15 04. vide & ſuprà R. Salom, ad Exod. e. 17. V. 6. f. 2. 5. 2. Hebr. Holde, nempè, quod abſcedit ab illo a- damante & rejicirur nec adhibetur ad confectio- not. ad Cantic, c. 1. v. 15. num. 57. . 4. Vel: ſodalis, paranymphus, ſocius ejus, Hebt. Pa. . Vide, quæ paulò antè n. 3., de vôce 7, quæ & hic habetur, notata ſunt. *Hebr. 77, ſic juxtà utrumque MStum potius hic XXXIV. nem ſeu fabricam duarum tabularum, videli & fruſta ſive ſegmina, German. die Splitter / ſo abgehen; reipicitur autem hac voce M 7109 ad verbum 709, quod hie habetur;, confer. Buxt. Lex. Talm. fol. 1769. ac nor. in mon n* h. loc. * Dicunt Rabbini, wy y U e een e i. e. non reſidet præſentia Divina, niſi ſuper divi- te, ſic in not n- HD h, loc. confer. hic tract. Talm. Medarim, fol. 3 98. a 7: 3. Propter levitatem morum ſeu laſciviam & fſcortationem, id enim dictio voh hic notat, confer, de hae voce Levit. cap. 3. v. 3. ibique not. n. 10. & Numer. c. 27. V. 14. n, 4 8. it, 7 4 veriere volui, quàm 17 i. e. ei, prout in aliis edi- tionibus hsbetur, confer. hic tract. Talm. Neda- rim, fol. 3 . a. & Schabbat, fol. 87. a. it. Jevam- mot, fol. 62. a. 6. Dequa Exod. c. 12. V. 3 9. confer. & ſuprà Ex- Od. c. 3 2. v. 4. n. 26. & n. 37. confer. hic tract. Talm. Bava batra, fol. 14. b. * Hebr. ρα da LDN abſunt iſta à MSto I* *Hebr. iſtud && ſequentia, usque ad verſ. 3. . cap. abſunt 4 MSto 2. ** Veluti es accipiur in illo loco: mittite par- tem ei, cui nihil eſt aa i, e, paratum, vide Ne- D hem. 750 S ExXODfI. ChAb. xXXIV. minatus eſt oculus malignus, (quocircà jam) nil pulchrius tibi eſt, quàm verecundia 7. Verſ. 5. Et vocavit in nomine 8. Zbovæ] (Itud: & p' hic ponitur pro &αα2 be ſic habet & Chaldæa Paraphraſis: N&) i. e. & vocavit in nomine Ichovæ. Verſ. 6. Jehova, Jehova] Hæc eſt proprietas 9. miſericordiæ io. nempè: una, 11, an- tequàm peccat (homo;) altera, poſtquàm is peccavit & revertitur. 12. Eod. verſ. 6. DPius] (VYox — 2) etiam hæc (notat) proprietatem miſericordiæ, atque ſic illa (Seri- ptura eam accipit, dum) dicit: N& N*R, i. e. Deus meus, Deus meus, 13, cur me- dereliquiſti? non (enim) convenit dicere proprietati judicii (ſeu juſtitiæ) cur dereli- quiſti me? ſic reperi in Mechilta. 14. Eod. veri. 6. Longanimis] (Iſta: SN * ſigniſicant) ; & i. e., (Deum,) qui prolongat iram ſuam nec feſtinat ad puni⸗ endum, forſitàn faciet (homo) pœnitentiam. 15. Eod. verſ. 6. Et multus benigni- tate] Ergà eos, qui opus habent benignitate, quibus nulla omninò adſunt merita-. * Eod. verſ. 6. Et veritate] Ut retribuat mercedem bonam illis, qui faciunt voluntatem ejus. ſic i 15 .„RD * . 2, 7 henn. cap. 8. e I. iis r bar e S b. loc. hoc verlu ſexto & lequenti tredecim miin ſeu con er. hic et⸗ t. Ta m. Sche at, 10 . 86. . proprietates quarum autor noſter cap. antec. 7. Sive: modeſtia aut oceultatio, ut ſcilicèt ſolus 33. v. 19. mentionem fecit; vid. not. ibid. n. 3₰ 1 3 r. . — . aſcendas nec ieen Le veria genlus ma 69. Confer, & P. Fagii not. ad Parsphr. Chald. lignus aerne “ i: Moli,- W ““ e- y. 1oc. ubi plura de illis proprietatibus, vid. S ferendæ rerle1 Eit Ta veo le r 4. Aben Esra in not. ad hunc locum, ut & notæ Talm. Berzn, 0 ir rds lir habet: incl ad librum Prec. Jud. part. I. p. 22. b. princ. & , uhit ac remelhi verli Inclama- . . „ 3 J. ominatim: Jehova;s aliialiter tranſt Part. 2. P. 25. a. princ. & p. 3. b. pfinc. it. D. Vitque nominatim . z3 * ranftu- Wagenleil. Sot. p. 407. &£ leq. it. D. Maji The- * lerunt. ſes, ſi ba iſt & it & c ol. Jud, Loc. I. p. 2 8. Nempé: 0 “D tai . Pige ant 13. Ita Pſalm. 22. v. I. habetur, confer. not. in 23 Molen re it: 2 en 4 te D uirachi wnn r . loc. ubi ſcribitur, quòd milſeri= & cum ipſo alii: nonnulli autem ad Deum1 cordiæ ſint Mad a i. e. gradus multi. pſum verba iſta referunt, vide not. in nae nDe 14. Efſt is Commentarius Rabbinicus in legem — Oe. ,de quo vide ſupra Exod. c. 32. V. 27. . 9. Seu: attributum, de tredecim ' i, e. pro- 96. 4 up⸗ Ce 3 74 . 1 7 i tis i ali i i t 5* prietatibus ſive attributis Dei diduid gam eſ 15. Hebr. anu'n “9 zenvwe, hæc verba abſunt ab librum Prec. Ju part. 2. p. 26:3. e. 23. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag- 10. Nam Rabbini nomen πσt unt eſſe pro 26. 3. circa fin. item tractat. Talmud. Eruvin, prietatem miſericordiæ; nomen vVero Gen es fol. 22. 3. & Bava batra, fol. 50. b. it. Sanhe ſe judicii ſeu ulitiee contae “ e WMD drin, fol. 111, a, ſicuti in bam ne h. loc, al- c. 1. v. 1. . 36. notata ſunt, vide & trad nr. 1al lggantur ad margigem, ubi tide etiam notas ut mud. Roſch Haſchana; fol. 17, b. uti in ee S&jalkut Part. 1. fol. 110. col. 2. beine⸗ „ hic allegatur ad marginem. II. Quoniam nomen hoc verſu iteratur, hine * Confer. tractat. Talmud. Roſch Haſchana, fol. nata eſt iſta expoſio Rabbinica, de qua hic au 17, b. prout in San rpv' hic ad marginem tor noſter. allegatur, ubi vide etiam notas. 12, Seu: poenitentiam agit; recenſentur autem 2222 A. AN — eus. Vetl⸗ etl. Mi uotpetcnc (dientie, qun Gewer In taten penitu nunt: d.d gunt; ſed MUßiurt inihi es, cominlt meodio Nab lic notat) 12, multipli rmenlſatabon 3. ffn — Ir Hehr, )7, ie voluntat ib. Videturt a quo legedan codicibus müllibus, e⸗ intra h 17. ka hie in tur tiam coman fol. 36. 2 b 18, Conket. it, inſta yer Mb. loc 3 Hebr. vyo d 19. Hebr. n e. punit, & (keil iniqu notæ 20 Da Oblervation geaſeil Hot 10, dife; po V. IF. l ¹10 dy. glout hitur pto Ny eſehore. Velſ. e: ung, I1. z. . Bod. venl,6, gueſie lllu den. —— ti trececiin diin ſe tor noſiet 15. antet. fecit, did. not, bdit,n. dt, ad Laraphr. Chald. 1Oietatibus, pid, N c locum, ut & vole 1.P. 21.b. pine, f. ZIb, plint, 1. D. eleg it D. Ma The. etüt, (Olke, not, in fiditut, qud mien⸗ i e. glacus muͤli, Rabbinicus in legemn 100,,0r32. V. ,. brc felba ablolt 20 umer, C. 14, V. 17, l er. ud, alt. 2, eg. An. Talmud, Etuyid, lol. ſ0. b, it⸗ Sanher e Nh loc, al⸗ bi ide etiam notahui b, e0l, 2,int. Rolch Hacham, ,l. wpv hic ad malgine ntaz. CAp. XXXIV. ejus. Verſ. 7. Servans benigniztem] Quam homo facit coràm illo* (Deo.) Eod. 16. Videtur autor noſter uéis eſſe exemplari, in EXODI. „5 verſ. 7. Millibus] In bis mille 16. generationes. Eod. verſ. 7. Iiquitatem] (Q ) ſunt peccata, ſtudiò commiſſa. 17. Eod. verſ. 7. Defectionem] (d) funt inob- edientiæ, quibus homo ad iram provocat (Deum.) Eod. verſ. 7. &r abſolvendo non abſolvet] Iuxtà literam ejus hic eſt ſenſus: quòd non remittat 18. ille (Deus) iniqui- .1 tatem penituùs; ſed paululum ex illa puniat. 19. Rabbini autem noſtri (ita) expo- S, 13, (ur me Ex Kitie) cur berel. lſta: Dad feſlinatad poni⸗ Er naliu anigi. adlunt merita, ? ciund woluntaten nunt: NP'Di. e. inſontes pronunciat (ſeu abſolvit Deus) eos, qui pœnitentiam a- gunt; ſed 1p Nui i. e. non abſolvet eos, qui non revertuntur. 20. Eod. verſ. 7. Viſitans iniquitatem patrum ſuper Plios] Quando (ſcil. fili) endem, quæ ipforum pa- tres, committunt peccata, nam jam anteà expoſitum eſt in alio Scripturæ textu: qui me odio habent. 21. Eod. verſ. 7. Super quarmm genemtionem] (Iſtud: Dipya hic notat) ν* .%⁄¹1i. e. generationem quartam, reperitur (itaque) menſura bona- 22, multiplicata ſuper menſuram poœrnæ 23. una vice pro quingentis, * etenim in- menſura bonitatis ipſe (Deus) dicit: cuſtodiens benignitatem in bis mille. 24. Verſ. 8. Et feſtinavit Moſes] Poſteaquàm viderat Moſes Majeſtatem Divinam 25. tranſe- untem — KX Hebr. ae, in MSto I. pro eo legitur: uw i. e. voluntatem ejus. marginem, ubi vide etiam notas. 21. Ita habetur fupraà Exod. c. 20. v. 5. & Deu- ter. c. 5§. v. 9. ergo, concludit hinc autor noſter, illi hic intelliguntur; qui veſtigiis parentum in peccando inſiſtunt, confer. Exod. dict. c. 2 0. v. 5, num. 30. quo legebatur: — 2 9, in hodiernis verò codicibus Maſorethicis habetur ' X 1. e. Wmillibus, confer. ſuprà Exod. c. 20. V. 6, . 3 1, infra h. verſ. 7. n. 24. 22. Id eſt: menſura clementiæ & miſericordiæ 17. Ita hic interpretor aα, quibus opponun- tur mhON i. e. peccata per errorem vel ignoran- tiam commiſſa, confer. hic tractat. Talm. Joma, fol. 36. a. b. 18. Confer. tract. Talm. Schevuot, fol. 39. a. b. it. infrà verſ. 14. h. Cap. n. 37. & not. in à opan b. loc. * Hebr. vyn vyn paulatim, ſenſim. . 19. Hebr. unn yn, in MStO 2. legitur: i. e. punit, & omittitur ibidem: un i, e. ex illa (ſeil. iniquitate,) Confer. hic præ aliis P. Fagii notæ ad Paraphr. Chald. & Juaii ac Tremellii obſervationes ad bunc locum, vid. & D. Wa- genſeil. Sot. p. 6597. n. r. 20. Sive; pornitentiam agunt, vid. Numer. c. 14. v. 1 §. n. 2 6. ur & tractat. Talmud. Joma, fol, Divinæ, quæ quingenties ſuperat menſuram pœnæ, vide Exod. dict. c. 2 0. v. 6. ibique not. n. 3 I. JJMUD 23. Vel: ſuperare menſuram peœnæ, confer. hic Gur Arjeh fol. 117. col. I. princ. * Id eſt: quingenties ſuperare, ſic Nn, r hic interpretor, nam numerus quingenteſimus per quaternarium multiplicatus efficit bis mille, confer. ſuprà Exod. c. 20. v. 6. f. 3 1. 2²4. Scil. generationes, ita paulò antè h. verſ. 7. n. 16. juxtà autoris noſtri ſectionem habetur, con- fer. not. in man endv h. loc. 2 5. Vel: præſentiam Divinam, Hebr. Raν „de qua voce alibi à me didum eſt, confer. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 111. b. Bbbbb 752 ExODI. untem † & audiverat vocem precationis, * ſtatim ille adoravit. Verſ. 9. Eat quæss Dominus inter nos] Sicuti promiſiſti, quoniam * tu remittis iniquitatem, 26. &, ſi populus iſte durus cervice eſt, atque ergà te rebellis erit, quo caſu (anteàâ) dixiſti: ne fortè conſumam te in via 27. tu condonabis iniquitatem noſtram &c. interdum- (particula) ponitur loco DNi. e. ſi. 2. Eod. verſ. 9. Et compares nos in haæredim- tem] i. e. Et des nos tibi in hæreditatem unicam, 29. hæc eſt petitio † (mea,) ut ſe- paremur (à cœteris gentibus) ego atque populus tuus, 30. ne requieſcat Majeſtas (ſeu præ- † Hebr. May, in MSto z. pro eo legitur: iR „59 i. e. ſtantem coràm illo. Nimirum illius, quæ verſ. præced. 6. & 7. H. cap. habetur, ſic dictionem νιτ hic interpretor, quæ alias ſiguificat: vocationem, cantum; Ju- dæi enim ex verbis iſtis: jehova, Jehova, Deus 2 miſericors & C. faciunt precationem, ſicuti ex vVerbis iſtis: audi Ifracl (quæ Deuter. c. 6. v. 4. habentur,) fecerunt: yp HR&ν i, e. preca- tionem: audi Iſtael &e. **½ Vel: poſtquàm, Hebr. &a, iſtud, ut & ſe- quentia, usque ad: t& i. e. & ſi populus &c. abſunt ab utsoque MsSto. 26. Confer. quæ cap. antec. 3 3. V. 19. n. 7 1., & n. 72. notata funt. 27. Sic habetur dict. eap. antec. 33. v. 3. ubi vide Raſchi not. conter. & D. Wagenſeil. Nizzach. p. 28. Vide ſupra Exocd. c. 2 I. v. 14. v. 26. v. . 2 8. confer. & not. in Nπ * h. loc, quoni- am hoc verſu 9. habetur particula in verbis i- flis⸗ y n, ideo Comm entator noſter hic exponit, particulam illam ſignificare de i. e. ſi (populo &c.) 29. Peculiarem, propriam, tibi uui dicatam, ita Hebr. ' hic interpretor, vid. not. in O bar . loc. ubi fcribitur, quòd in alio codice legatur: 1 tri ern n rr i. e. ut des nobis hæreditatem peculiarem &c. † Hebr. vpa N&M ", in MSto r. poſtea hæc ſunt addita: p&ν e ne n en eene een Ww e n en ee n nyT e e eere en Hen ennn rNEYN N & A en e enn e e 1 erP ESH i en nen nn den 5oäsoͤ * Wwy nn iie e hae 3 Nr S 9 wnee e e mer Pen e ” bn ne n een en i. e. Ego aurem, exiſtimo, quòd hæc non ſit petitio; ſed, quoni- am noverat Moſes, quòd tredecim iſtæ proprie- tates, (de quibus cap. præced. 3 . v. 19. ubi vid. num. 69.) reperiantur in Deo, (ideò) fe- flinavit & incurvavit ſeſe coràm illo (dicens:) poſteaquàm nobis notum fecifti, quòd tu con- dones iniquitatem & defectionem atque pecca- oculis tuis, eat quæsò Dominus in medio no ſiri (uti h. verſ. 9. habetur, Inon vero legatus, quo- niam populus durus cervice eſt (eod. 6. vert. 9. ) & peceatum commiſſuri ſunt, & quando ipſi pec- cabunt, tu propitius eris iniquitatibus noſtris atque peccatis, nam vocaris condonator iniqui- tatis & defectionis atque pec cati & (d. verſ.. b. cap.) ſi verò legatus eat nobiscum, proprietas judicii non permittet, ut (Iraelitæ) ingredian- tur terram ullo unquam tempore, quandoqui- dem ipſi (legato) iſtius rei facultas non eſt data (ut ſcil. peccatum condonet;) ſed legatione ſuã praà Exod. c. 3 2. V. I. Sign. **& Levit, c. I1. V. 30. Ita habetur eap. antec. 3 3. V. 16. bi vide Raſchi not. n. 36. * qui (hæc) ſcribo, Joſephus, filius R. Simeonis, tum (verſ. 7. cap.) ſi jam inveni gratiam in „* ( ſolum) fungitur ſicuti dicitur: non condo- nabit peccata veſtra, quoniam nomen meum ian ipſo eſt (vid. ſuprà Exod. e. 2 3. v. 2 1.) Cœte- rum de hoc Joſepho, R. Sifneonis filio, vid. ſu- & v: 17. P CAp. XXXIV. ℳ W Teletia)t. teiltt 34 ſgnifcation ſedos panga ta ſen Ma⸗ Et Mstru 14. Vltel Puniendum cateum, gul 1. Etcoue. ilollactific. taru) cul rum) fliabe P — 31. Conket. i 17, n Rdi 12 p. 16, 3. 32. Md elt: ſ ſentia ſen popalis mu elit oci huj n, cone num 3.5, ſol. 17. d, 3). ka vecen toris noln mirabilia, ANtee. 33. 34. Prodt hal fie not, nl 37. Conſet,2 9, 5§. 8 n 36. Fife: ſen notis Ralch * Coner, hic 44. ſeni i Alleoztut, 37. KAre. ie thabetut 1. 19, conlte tem iſtz: N CaAbP. XXXIV. gles Ver- ſell,. Bat cntei) iäli: ne m Ee, interdum. Gel i orecig. nof(nea) it ſe⸗ teler Maſtli ſen re — W v d e en N N) N Dẽ l ) N Mho) e. Ugo anen, hus, flin ineeni, rſt peiitio; ſed, goni⸗ dd neerin ile orne. Preced 33, ,, 19, bbi urig Deo, (ied e ſeccrim ilo diceng) keili, quod tuton⸗ etectionem Aqne perca⸗ 1 jam inpeni Sratiam in Dominusin mectonolti Mon eid legatns guo⸗ lice ell (eoc. rei.9) ifunt & gian igl het⸗ giiginigiztibus noliis NaiscONdOMNatr inigui⸗ e petcai ec (d, erl,. eN nObisCN, Opligtes 1 (HMaeliæ) ingredian. niempore, quandoggi⸗ reiſacultas non elt a Lonet; )ſed legztioneſui Gti dicitut: non conco- noniam nomen melmn is o0. e, 13, V 11.) Cete⸗ R. tneonis flio, Fic u⸗ ign. 1 Lerit,c, Ihih, er⸗ 3, 16, K t 4 præſentia) tua Divina ſuper populis idololatris. 3 1. re iſta. 32. Eod. verſ. 10. Faciam diſtrimina 33.] (Iſtud Q) N. hic ejusdem eſt) 753 Verſ. 10. Ferio fadus] Super ſignificationis (quæ habetur in illo Iloco :) )S 1i. e. & ſeparabimur 34. (nimiràm fœdus pangam,) ut ſitis ſeparati hac in re ab omnibus populis idololatricis, ne præſen- tia (ſeu Majeſtas) mea requieſcat ſuper illis. 35. Verſ. I1I. Amorrbeum &c.] Sex populi ſunt hic, nam Gergezæus ſurrexerat & ſemet ab illis averterat. 36. Verſ. 13. Et lucos eorum] (UνN) eſt arbor (ſeu quercus,] quam * colebant (idololatræ.) Verſ. I4. Zelotes nomen ejus] (Iſtud Nop̈ hic idem eſt, ac) &epDi. e. qui Zelotypus eſt ad puniendum nec remittit 37. (penitùs peccatum,])omnis quippe dictio ?Np ſignifi- cat eum, qui tenetur æmulatione 38. & punit eos, qui ipſum relinquunt. 39. Verfſ. 1I5. Et comedas de ſacrificio edu.] Quaſi exiſtimare velis, quòd non puniatur is, qui ex illo (ſacrificio alienigenæ) comedit; ego verò te perinde habeo, ac ſi eorum (idolola- trarum) cultum approbes, 40, nam intereà tu venis 41. & de illorum (idololatra- 17. n. 5 89. vide & not. ad librum Prec. Jud. part. rum) filiabus accipis filiis tuis uxores.) Verſ. 18. Menſis Abib] i. e. Menſis primi- tivi Bbbbb 2 31. Confer. dict. cap. antec. 3 3, V. 16, n. 56. & v. 2. p. 26. 2. fin. 32. Id eſt: ſuper petitione iſta tua, ne ſeil. præ- ſentia ſeu Majeſtas mea recumbat ſuper cœteris populis mundi; ſed ſolùm ſuper lfraelitis, hæc erit loci hujus explicatio, ex menre autoris no ſtri, confer. & not. in —. e b h. loc. & num. 3 5. . verl. it. tract. Talm, Rolſch haſchana, fol. 17. b.⸗ 3 3. Ita vecem r&D, juxtà ſenſum Commenta- toris noſtri hic vertere volui, alii tranſtulerunt: mirabilia, Vulgata habet: ſigna, confer. cap. antec. 33. V. 16. n. § 6. 34. Proùt habetur eod. cap. antec, 33. v. 16, ubi vide not. n. 5 6. 3 5. Contfer. alleg. cap. antec. 33. V. 17. n. 5 5. & n. 5 g. & n. 32. h. verſ. 36. Sive: ſeparaverat, ea lem habentur & ſuprà in notis Raſchi ad Exod c. 3 3. v. 2. n. 3. & N. 4. * Confer. hic tractat. Talmud. Avoda Sara, fol. 44. ſiciti in Sam ov' h. loc. ad marginem allegatur, ut & jJalkut Part. I. fol. I IO. col. 2. 37. Sive: ignoſeit aut condonat, Hebr. rn, i- ta habetur & ſupra verſ. 7. h. cap. ubi vide not. n. 19. confer. & Exod. c. 20. v. §. n. 2 8. abſunt utroque MSto, contrà in ambobus additum hic eſt Gallicum iſtuti: Drpan, de qua voce vide, quæ ad Deuter. c. 4. v. 24. n. 20, Sc ad Cantic. c. g. v. 6. n. 13. it. 3d Eſa. c. 59. v. 17. n. 27. notata ſunt, confer, hic trat. Talm. San- hedrin, fol. 60. b. & Gittin, fol. 577. b. it. Ho- rajot, fol. 4. a. & Chullin, fol. 62. b. 3 8. Hebr. enn i& i. e. qui tenetur ſtudiò vincendi, qui Oοννν eſt & victoriæ cupi- dus, confer. Exod. dict. c. 20. v. 5. num. 27. 39. Ab ipſo deficiunt, tanquam rebelles & refra- ctarii. 40. Vel: in eorum cultum conſentias, nam, qui ſciens νπ ννο comedit, perinde, ut idolo- latra punitur, prout hie habetur, confer. not. in RW h. loc. it. Peſachim, fol. 11 8. a. & Maccot, fol. 23. a. . 41. Id eſt: ſenſim ac paulatim eò devenis, ut cum ethnicis nimis familiariter vivendo eorundem filias marrimonio jungas filiis tuis & viam ad cultum idololatricum ſternas, proùt habetur verſu ſequ. 16 h. cap. confer. not, in am n b. loc. & not. ad libr. Prec. Jud. part. 2. P. 2 44. à., med. ut tractat. Talm. Avoda Sara, fol. : 2. uti in αα ne . loc. ad marginem allega- autem iſta: N N E&) i. e. & non ignoſcit, ab tur. . 75⁵4 EXODI. lo loco:) O i. e. qui aperit (vel laxat) aquam, caput eſt jurgii, 43. Tau in (ver- bo0) ſignificationis fœminæ refertur ad(pecudem) quæ parit. Verſ. 20. Et primo- genitum aſini] Non veròô alterius animalis immundi. * Eod. v. 2 0. Redimes agné] Tra- dendo agnumſacerdoti isque (agnus) fit res profana 44. in manu ſacerdotis; primo- genitum autem aſini permiſſum eſt 45. dominis fuis, (ut eo utantur) in opere (ſive cultura aut miniſterio.) Eod. verſ. 20. Decollabis illum] Decolla illum ſecuri, (quandoquidem) ille (dominus aſini) damnum intulit rebus ſacerdotis, ideò & ipſe⸗ (dominus afini) damnum in rebus ſuis ſentiet * (per decollationem aſini.) Eod. verſ. 2 0. Omnem primogenitum ſiliorum tuorum redimes]) Quin que ſiclorum 46. re- demptio ejus determinata eſt, nam dicituz: & redimendos ejus à filio unius menſis re- dimes. 47. Eod. verf. 20. Nec pvidebunt faciem meam vacui] Juxtà ſenſum litera- lem textus dictum hoc eſt per ſe nec refertur ad primogenitum, 43. nam in præce=- ptis primogenitorum non (a gitur de) viſione faciei; ſed alia admonitio eſt iſta: (nem- pè:) quando aſcendetis ad feſtum ſolenne, ut videatis (faciem meam) non videbitis faciem meam vacui, præcipit (enim) vobis, ut adferatis holocauſtum viſionis faciei; juxtà expoſitionem autem allegoricam doctrinæ Talmudicæ 49, textus iſte ampliaz 50. & 4A2. Is menſis Martio noſtro ferè reſpondet, quo ** Eadem quoque adducta ſunt ſuprà in Ratchi ariſta virens producitur, «onfer. fuprà Exod. c. † not. ad Exod. dict. c. 13. v. 13. n. 3 F. 23. V. 1 5. n. 74. it. tra ct. Talm. Peſachim, fol. [46. Hebr. , quam dictionem communiter 1I. a. & Maccot, fol. 23. a. interpretantur: ſiclos, confer. R. Salom. ad Ex- 43. Sicuti Proverb. cap. 17. v. 14. habetur, con- od. cap. 13. V. T3. Hl. 3 3. & ad c. 2 5. V. 3 9. vi= fer. net. in er rν b. loc. it. track. Talm. † Bechorot, fol. 3. a. & fol. 6. a. Menſuris ſacris, fol. mih. 1 5. & 16. * Confer. not. in — Do H. loc. & ſuprâ Ekx (47. Nempè: quinque ficlis, vid. Numer. c. 3. V. od. cap. 1 7. V. 13-n. 2 8-& p. 2 9. it. tract. Talm. † 47. & c. 19. v. 16. conier. & infra h. verſ. 20., Bechorot, fol. 5. b. & fol. 6. a. n. 5 I. & n. 53. ut & n. 54. it. trad. Talm. Kid= 4 4. Sive: communis, nam dictio pirr, quæ hie duſchin, fol-. 2 97 a. & fol. 72. a. it. Bechorot, habetur, ſignificat: communia, profana, con.. fol. 5§I. a. b. j fer. Buxt. Lex. Talm. fol. 764. 4 8. De quo ſcilicèt in præcedentibus hujus com- g . Idque ſpeciale eſt in primogenito aſini, ccœte- ra enim animalia ſacra, quæ redimuntur, prohi- bita ſunt Nhay a i, e. quoad tonſuram & rot, fol. 51I. a. b. opus (peragendum) uti hic in Gur Arjeh fol. 49. Hebr. &nn, quo nomine intelligitur tradi- 117. col. I. med. habetur, confer. & Raſchi- tio Talmudica conſtans & indiſputabilis, 4 do- not. ad Levit. c. 27. V. 3 3. vide & ſuprà Exod. ctoribus Tanaim, qui primi fuerunt interpretes 4. 13, V. 132n, 30. 76S †⅞⅞ ChAbp. XXXIV. tivi fructus, quando proventus primum incipit matureſcere. 42. Verſ. 19. Omne, quod aperit pulvann, meunm eſt]) De homine (id intelligendum eſt.) Eod. verſ. 19. Er ommne pecus tuum maſculinum] i. e. Et omne pecus tuum, quod maſculum aperiendoq parit bovem aut agnum, cujus vulvam aperit fœtus maſculus. Eod. verſ. 19. Quod aperit] (Verbum ) ſignificat HPDi. e. apertionem, ſic quoque (accipitur in il - de tamen Ar. Montani Thubal-Cain ſive de matis fuit ſermo, confer. hic dict. tract. Talm. Kiddufſchin, fol. 17. a. & fol. 29. b. & Becho- 7 cr. WS 30, nelhic nſenum zebemption⸗ Jalmnudico, di) Car liguotde a⸗ melle anal ſe Cant zligutd ci:)ſen debe Ubipermith⸗ cete de arallio „ . 1 non lemuna⸗ 1l. 4hecon 8c. 19 V. 4. 10. Vel: adci iterpfeto, pre krod 25. n 17, 31. kahie inter en tredecimn Aabbint, con & Leyit. l ,. n. (). En. argumen clt, itaemlie geniti fuſtein ciemn meam: cnut: nker Deuter, c. demptio flli & munerum qus Denter. rum, il de Ker hie not⸗ R 1 . 2 pari conl E1. Ac enplico in notis ad 57. Conter. n 10n. dis. D 64. Dequo hi bIb fid C . . Vtl holrel ) culem aPeriendo Nerl 19, o ſaccipitr in l. 63. Tau inſter⸗ l. 20. kr ng. cine Auo) Ita. Ctöoti; prind. ir)in opereſre Ia illum ſecuti, is, ided & ile⸗ em a0ni.) Bod, Kclotum 46. ke⸗ Obnius menhsfe⸗ gti ſenlum liteta⸗ . nam in Prece⸗ io elk iſla: (nem⸗ m) non videbitis mn Wilonis ſaciei; eKtus iſte Annpliat )o, K —— ſunt fupra in Ralhi .13, De k. dionem communitet er. N. Salom, a0 Ex- S a0d c.25. 39. i⸗ Fhubal. Cain ſye de 1ſ. 16, , id. Numer. c. ,l, 1 Kink h. verl 10, .i. trad. Talm. Kid⸗- l 1. Li bechonoh, ehengtibus huſas con⸗ gic Cict, tact. Talm. ol, 19,b, Becho⸗ e inteligiunr tel⸗ indiuredili, do⸗ Gi Kuetuntinterhiet CAP. XXXIV. 2. Oare, EXODI. 50. & reſpicitur ad argumentum à pari, 51. ut doceat de munerum collatione 52. in ſervum Hebræum, quæ eſt quinque ſiclorum 53. de ſingulis ſpeciebus, ſicuti eſt redemptionis pretium quoad primogenitum, 54. (ſic docent Rabbini) in tractatu Talmudico, (qui inſcribitur:) Kidduſchin. 55. Verſ. 2I. In amtione † & meſſe teſ- labis] Cur (hic) mentio fit arationis & meſfis? nonnulli ex Rabbinis noſtris id intel- ligunt de aratione veſpertina anni? ſeptimi, quæ ingreditur annum ſeptimum, & de- melle anni ſeptimi, quæ egreditur ad exitum anni ſeptimi, ut doceant te, quòd ad- dant (aliquid) ex profano ad rem ſacram; 56. eſt autem iſte ſenſus literalis hujus (lo- ci:) ſex diebus operaberis; aſt die ſeptimo tu ceſſabis, eritque opus ſex dierum, quos tibi permiſi, eſt (enim) annus, quò aratio atque meſſis prohibita eſt, 77. nec opus fuit di- cere de aratione & meſſe (anni) ſeptimi, nam ecce jam anteà dictum fuit: agrum tuum non ſeminabis &c. 58. nonnulli vero (ex Rabbinis) dicunt, quòd non loquatur (hic Bbbbb 3 Scri- S Mifchnajoth tradita, vid. Buxt. Lex. Lalm. fol. 348, confer. & ſuprà Exod, c. 2 6. Vv. J. . 2 1. c. 2 g. V. 4. . 6. So. Vel: addit, abundat, ſeſe extendit, ita hic AD interpretor, cujus oppoſitum eſt vyn, confer. ſupra Exod. c. 19. v. 1, n. F. & Exod. c. 2 1. V. † 2 5. n. 17 8⸗ 51. Eta hic interpretor * T atque is unus eſt ex tredecim modis explicandi legem, de quibus Rabbini, confer. Buxt. Lex. Talm. fol, 419. vid. & Levit. c. 7. V. 19. n. 77. & Deuter. c. 15. v. 14. n. 47. in Gur Arjeh fol. 117. col. I. circà Kn. argumentum iſtud pari, de quo hic ſermo eſt, ita explicatur, nimirum redemptioni primo- geniti fujiciuntur Hic verba iſta: nec videbunt fa- eiem meam vacui, ſic etiam de ſervo Hebræo di- citur: nec dimittas illum vacuum (uti habetur Deuter. c. I 5, v. 13.) quemadmodum igitur re- demptio filii (primogeniti) fir quinque ficlis; ita & munerum collatio in ſervum Hebræum (de qbua Deuter. dict, c. 15. V. 13.) eſt quinque ſic lo- rum, ſcil. de unaquaque ſpecie, prout & autor no- ſfter hic notavit, atque hoc eſt argumentum illud 4 pari, confer. & not, in e T h. loc., 52. Sic explieo hic 6a&π ex mente autoris noſtri in notis ad Deuter. c. 1 5. V. 14. 53. Confer. ſuprà v. 20, h. cap: I. 46. 6& Deute- ron. dict. c. 15. v. 14. n. 4 8. 754. De quo hic in textu ſacro, confer. Numer. 4,18. V. F6. Vid. & iuprà , yert,20, n. 4.. 55. Hebr. w*απ, eſt is liber tertius partis tertiæ Ohperis Talmudici, tractans de ſponſalibus &c, confer, & Deuter. dict. C. 1 5. v. I4 ibique R. Salom. not. n. 46. k. Kidduſchin fol. 29. b. † Conter. hic ttact. Talm. Schabbat, fol. 70. a. & Roſch Haſchana, fol. 9. a. it. Moëd katon, fol- 3, b. & Maccot, fol. 8. b. it. Horajot, fol. 4. b. * Sic dictionem a hic imerpretor, eſt pecu= laris tractatus Talmudicus, qui inſcribitur Ppaw, tractans de juribus anni ſeptimi, quo partis primæ libro ſecundo operis Talmudici, confer. not. in nar O b. loc. Quòd ſcil. illa aratio & meſſis ſit & i. e. pro= hibita, ſic in MSto z. additum eſt, ubi locus iſte fic legitur: haανα bann n n bN Py ee ie e.n i. e. quod aratio veſpertina anni ſeptimi, quæ ingreditur annum ſeptimum ac meſſis exitus anni ſeptimi fit prohi- bita, quæ lectio alterà illà ferè planior eſt. 56. Quomodo hoc ſit intelligendum, vide in Gur Arjeh fol. 117. col. I. fin. confer. etiam tractar. Talmud, Roſch Haſchana, fol. 9. a ſicuti in — & Raſchi not. ad Eccleſiaſt. C. 12. v. I I. 57. Is eſt annus ſeptimus, qui — e' chcitur, de c. 2 F. V. 4. 58. Vide Levit. c. 25. V,4, confer. & Roſch Haſcha- na fol. 9. 4, Sabbathum debebat eſſe terræ isque reperitur in DTI PDW H. loc. ad marginem allegatur, vide quo confer. ſuprà Exod. c. 23. v. II. & Levit. 755 2„ EXOPI. 7 5 CAbP.-XXIV. Scriptura,) niſi de Sabbatho, atque, meſle † F de qua hic fit mentio, ut tibi indicet: ſicuti aratio permiſſiva r eſt, ita etiam meſſis permilliva eſt; 59. excipitur autem meſſis manipuli, éo. quoniam illa præcepta eſt 61. & pellit Sabbatum. 62. Verſ. 22. Primitias meſſis tritice«] Eo tempore, quô offers in ea duos panes 63. de tritico. Eod, verſ. 22, Primitias) (ââ dicuntur ideò,) quia hæc prima eſt oblatio, quæ venit de novo 64. tritico in Sanctuarium, nam oblatio manipuli, quæ fiebat in feſto Paſchatis, erat de hordeo. 6. Eod. verſ. 22. Er feſtam collectionis] Eo tempore, quò tu colligis fructus tuos de agro in domum, (vox) d* ſignificat RDON i. e. intro= ductionem (ſeu receptionem) in domum, veluti (habetur in illo loco:) N) i. e. & introduces (vel recipies) illum in domum tuam 66. anni] Quæ fit, dum redit annus, in principio anni venientis, 67. Rap ſignificat NRaDI. e. revolutionem & circumactionem. Verlſ. 23. Omne maſeulinum tuum] i. e. Omnes maſculi, qui apud te ſunt, 6, multa præcepta legis dicuntur atque ite- ran⸗ † ln MSto 1. locus iſte ita legitur: & Qann) & ) 7 ene ne nee e en n i, e. non (loquitur hic Scriptura,) niſi de aratio- ne ac meſſe Sabbathi (prohibita;) ſed cur ejus in illa (ſcriptura hic) fit mentio? (nempè,) ut tibi indicet &c. *£ Hebr. ha dne, in MSto z, pro eo legitur: Na i. e, quæ in ea (Scripturs) adducta ſi- vyve addita eſt. XKE Sive: in arbitrio poſita nec à Deo præcepta ſi⸗ ve injuncta eſt, ſic dictionem ο hic interpre- tor, confer. n. ſeq o 9. vide & not, in nar ne, ubi loci iſtius-ſmis obſcuri, explicatio habetur. 59. Sive: in arbitzio poſita nec à Deo injuncta eſt, in anno autem ſeptimo, ſicuti & P i. e „ — ⸗1 . 1 3 . . meſſis prohibita eſt, &2 Aνυdß ., i. e. ita d aratio præcepto negativo continetur, prout in Gur Arjeh fol, I17, col. 2. circà fin. habetur, ubi hac de re pluribus agitur. 6o. Demeſius enim fuit etiam die Sabbathi mani- pulus primitialis & valle cineracea torrentis Ke dron, vide Ligtfoot. Centur, chorogr. Matth. præmiſſ. c. 3 8. P. 7 5e 8 76. arque in Johanr. c. . 19. v. 3 1. p. 1136. eddit. Lipſ. ubi plura. 61. Nempè:; mandato Divino, ideò eiam Sabba⸗ . thô metebatur menipulus, uti in Menachot fol. 63 b. habetur, alleg, Lightfoot. ad Johann. cap. 19. V. 31. P. 1 137. Sdir. Lipſienn. 62. Confer. hic P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. b. & ſeqq. ubi fuſiùs agitur de operibus, quæ die ſeptimo fieri vel omitti debent ex Rabbinorum ſententia, confer, & Lightfoot. loc, alleg. & in Luc. c. 6. v, I. p. 77 1. edit. Lipſienn. 63. Confer. tract. Talm. Menachot. fol. &4, b. it. ſuprà Exod. c, 23, v. 1 6, n. 7 8. & Numer. c. 2 8. v. 2 6. ibique Raſchi not. n. 5 5, vide & Levit. c. 2. V. 12, n. 42, & n. 43, . 64. Sic interpretor aν in, uti hic habetur, con- fer. Levit. c, 2 3., v. 14. & v. 16. ubi vide Ralchi not, it. Numer. c. 2 g. V. 2 6, n. 57. in MSto I. pro: 'on ia legitur o e n i. e, de tritico novo, . 65. Non de tritico, hordeum enim præeox eſt & ci-= tius maturęſcit, quàm triticum, confer. D. Wa- geaſeil. Sot. p. 427. & Levit. C. 2. v. 14, n. 5 1. it. Levit. cap. 2 3. V. IO. n, 1 8. ac not. in 5α e hb. loc. * Iſtud, ut & ſequentia, usque ad: eDN i. e. veluti (habetur & c.) abiunt 2 MSto I. loc. ut & Buxt, Synag. Iud. g. 16, p. m. 36 5. 66. Uti Deuteron, c. 22. v, 2 habetur, confer. hic tract, Talm, Sanhedrin, fol. 13, a, & b, 67. Id eſi: ſequentis, Gcil. anni novi, qui Judæis incipit Q menſe vn, qui Septembri noſtro ma- ximam partem reſpondet; dicitur autem iſtud feſtum ſeptimanarum, de quo vide ſuprà Exod. c. 2 3. V. 16. D. 77. è 6 §. Id eſt: qui ſunt de populo tuo, excipiuntur itaque alienigenæ, vide Gur Afjeh fol. 117. Col. 2. fin. Eod. veri. 2 2. In revolutione V - A. W rantur & non just nummert tinutnerumn Untut. Ver le. giciam, (rccigiturin ſonem, Sa 73. nec . . dumtermen lem)autpto jj. Bod,ver do aligvidol git. FPod. r. ſeis gvih ſi — 1. fn. a no ga ol. 4, . 1 Hebt. 69, Notaelt di firmatira, . ſicuti hie qux porantn Pæcepta el je loquenti gue penas i putoochme ſer, Leyit d⸗ 70, lta hie er (uod Deuten pofide. 71, Vide Num Talm. Peſac 72. NMamhne ſieat ac vy die. c. 11, Numer, c. templamkli binis vocztu 1ſe. 9. n. Hebr. on 74. Nenge:u Alegeno, (0 Wrx. — . Nut iii ncſc. Atuch, 62. Ven. 4 es 6g, dettitco, eſt oblati, Uæ ſiebat in Klo lo tempore,u Da lee, intto. o:NdNie. 12. hy renglutigne pgnihcat. ulmn nun untut ague ite⸗ Ian- —.— ge Ohetibus, qus eie edent er Rabbinotun. 10or loe, aleg in t Ligſiegt. nachot fol, g ,be tt. 71.& Nuwer. c, 19. 1ſ bige & Lexit. (. utl hichabetur, (0on. V. 16, vdi gige Rachi 16, 5, 67, in MSt . iur nn enim prætox elt cl⸗ icum, conkef. D. Wa. Fit, C. 2. , 14,h, ſl. E rantur & nonnulla ex illis ter quaterque repetuntur, ut (lex) condemnet & puniat. juxtà numerum præceptorum negativorum, quæ in illis (repetitionibus) ſunt, & jux- dum fermentum adhũc adeſt, (eſt hæc) admonitio pro eo, qui mactat (agnum paſcha- n, 1 , aenot, in õäl Nta M t0 l. 1 babe ur, (ohlel nic N. 13, 4, K b,. uni nori, qui judeis eptembri noliom Ciciur autem ilud guo fige hti ENOd. ulo tuo, exeipiuntt r Aſeh tol. 117, C. 120 hn. gquod Deuter. c. 2. V. 3 I. habetur, alii vertunt: 73. Hebt- A 'n, quo nomine intelligitur 74. Nempè: ut coräm me appareas in loco, quem. EXODI. 757 tà numerum * præceptorum affirmativorum, 69. quæ in illis (iterationibus) reperi- untur. Verſ. 24. Expellam] (Verbum ſignificat) juxtà Targum ejus: N& i. e. ejiciam, ſic quoque (accipitur in illo loco:) incipe i. e. ejice, 70. ita etiam- (accipitur in illo loco:) E i. e. & ejecit Amorrhæum, 71. ſignificat (enim) expul- ſionem. 72. Eod. verſ 24. Et dilambo fines tuos] Tu veròô procul eris à domo ele- cta 73. nec poteris ſemper videre faciem meam, ideò conſtituo tibi tria iſta feſta * Verſ. 25. Non immolabis O&c.] Non mactabis agnum paſchalem, lem) aut pro eo, qui ſpargit (ſanguinem,) aut pro uno ex illis, qui ſunt de ſodalitio. 75. Eod. verſ. 2 5, Et non pernoctabit] Juxtà Targum ejus non eſt pernoctatio, quan- do aliquid oblatum eſt ſuper altarc, 76. nec pernoctatio eſt, niſi quando aurora ſur- git. Eod. verſ. 25. Victima feſti Paſehatis] i. e. Partes ſacrificii ejus, 77. hinc tu di- ſcis, (quid faciendum ſit) omni ei, qui adolet de adipibus & membris. * Verlſ. 26. 2. fin. ac not. in 'a no h. loc. it. Chagi- 175. Græcis εντις,, quod Hebræis Wna, vide ga, fol. 4. a. b. & Kidduſchin, fol. 34. b., Ligtfoot. ad Marci cap. 15. V. 2 5. p. 66 3. edit. * Hebr. San m 'an vy)abfunt iſla 4 MSto I. Lipl. confer. & ſuprà Exod. c. 12. V. 46. ibique 69. Nota eſt diſtinctio præceptorum legis, inter alt: not. n. 19 8, vide & tractat. Talmud. Peſachim, firmativa, quæ Hebræis dieuntur νν —aen, fol. 5. a. & fol. 63. b. ac fol. 64, a. uti in nou ſieuti & hic habetur, & inter præcepta negativa. . Ma h. loc. ad marginem allegatur. quæ vocantur N& Qae, quotcunque igitur 76. Sed illud dieitur pernoctare, quod extrà altare Præcepta vel affirmativa vel negativa, de eadem manet usque ad auroram, vide hie Paraphraſin re loquentia, reperiuntur in lege, totidem quo- Chaldaicam, confer. hic tract. Talm. Peſachim, que ponas incurrit is, qui illa transgreditur, hane fol. 29, b. & fol, 70. 3, vid. & ſuprà Exod. c. 29. putoCommentatoris noſtri hie eſſe mentem, con v. 37. ibique not. n. I10., it. not. in 'pa D* fer. Levit. C. I 1. V. 3. n- 19. h. loc, ubi dic itur, quòd ſi membra ſacrificii ſu- 70. Ita hic ex mente autoris noſtri vertere volui, per altare ant auroram oblata fint, illa non fi= ant illegitima, etiamſi non comburantur antè auroratm. 77. Hebr. NWι, quo nomine intelliguntur ſacri= ficia vel potius partes ſacrificiorum, quæ ſuper altari eomburuntur, confer, Iuprà Exod. e, 29. v. 22. ne 46. & I. evit. c, 2. V. 1 3., . 4 9. it. Le- vit. c. 3. V. 7. . 16. & Levit. c. 1 6. v. 2 3. n. 47. de partibus itaque ſacrificii Paſchalis hic ſermo eſt; non verò de reliquiis carnis agni Paſchalis, quæ comeditur, vide nor. in "ar rad Deu- teron. c. 16. Vv. 4. * Vel: quoad omnem ſuſfitum adipum & mem- brorum, nempè: Trν eh e een e, i. e. ne quis (adipem & membra) offerat, poſt- quare poſſide. . 71. Vide Numer. c. 32. V. 39. confer hic tractat. Talm. Pefachim, fol. g, b. 72. Nam “ non uno in locoscripturæ idem figni- ficat ac ), nempè jod pro Gimel, confer, Ju- dic. c. I1I. V. 24. item Numer. c. 14. V. 12. & Numer. c. 2 1. V. 32. al. 33⸗ templum Hieroſolymitanum, quod etiam 4 Rab- binis vocatur epy mhs, vide ſuprà Exod. c. 2 5. V. 9. n. 2 9. Hebr. αννοQoa .ν„abſunt iſta 2MStO I. ſed malè — elegero, confer. not. in ππιπι e, h. loc, CA. XXXIVv. e membris, legitur α i, e. partibus ſacrificii. 7 . Vide Deuteron. c. 8. v. g. ubi ſeptem illæ ſpe cies bonitatis frugum terræ Iſracliticæ deprædi- cantur, confer. & fuprà Exod. c. 23. v. 19. n. 8 9. it. Deuter, c. 2 6. u. 2. n. 4. . 79. Nam pPpn W enenen wen i. e. mel a- pum non eſt ex ſeptem illis ſpeciebus, rationem vide in Gur Arjeh fol. 1I17. col., 3. med. confer. & Levit. cap. 2. Verſ. 11. n. 41. ac not. in o nn b. loc. it. Spenceri de Legib. Hehræor. ritual. lib. 2. C. 9. xX Hebr. "a", ſic enim hic legendum puto pro: ma, prout in exemplaribus hactenus excuſis habetur, quamvis & poſterior hæc lectio com- modam interpretationem retipere poſſit, confer. not, in , loc. it. Spenceri de legibns Hebræor. ritual. l. 2. C. 8. = 90. Tres illi loci ſunt: I. Exod, c. 2 3. v. 19. 2 hoc verſu 2 5. & 3. Deuter. C. 14. v. 2 1. confer. tractat, Talmud. Cholin, fol. 115. b. uti in „pe rD b, loc. ad marginem allegatur. I. Videli et, ne comedatur, vide Raſchi not. ad Exod. dict. c. 23. v. 19. n. 94. Confer, & Gun Arjeh. fol. 117. col. 3. med. † Hebr. n iſtud, ut &α ſequentia, usque ad: ynva i. c. juxtà ſenſum literalem, abſunt 2D n. 89. notata ſunt, confer. & not. in nom me h. loc. 83. Confer. Raſchi not. ad Deuteron. c. 14,. v. 2 I. erer aaitun aanen Deleptem ſpeciebus, quæ dicuntur in prædicatione terræ tanm tuæ, (offeres, dicitur enim:) terra tritici & kordei & vitis &c. 7. & mellis, id eſt: Mala dulcedinis palmarum. 79. Eod. verſ. 26. Non coaues bædum] Dehortatio (hic ha- gedictngpolt betur,) ue coquas *t in lacte, ter ſcriptum eſt (iſtud) in lege, 80. una vice quoad eſum le nan hes 81, & alterâ, quoad utilitatem as tertià, quoad prohibitionern coctionis. Eod. v. mub ſitn 26. Maædum] Omnis fœtus tener juxtà ſenfum literalem ejus (dictionis 1 compre- tamgteſio henſus intelligitur)etiam vitulus & agnus, (nam) ex eo, quod debet explicari multis in veluti ignis . locis V3 i. e. hodus caprarum, diſcis, quòd (dictio) . abſolutè (poſita- lmebant comprehendat) omnes fœtus lactentes juxtà ſenſum literalem. 82. Eod. verſ. 26. In 2 lplendore lacte matris ſuæ] Excipitur avis, 83. quia illa nullum habet lac nec prohibitio ejus aelintul (ne ſcil. in lacte coquatur,) habetur ex lege; 84. ſed ex verbis ſcribarum. 85. Verſ. (Nmmum 27. Verba *¹iſta] Tibi verò non data eſt poteſtas, ut ſcribas legem oralem. 86. Verſ. nemkobette 29. Et fabtum eſt, cum deſiénderet Moſes] Cùm adferret tabulas poſteriores in die ex- dqum docuen piationis. ** Eod. verſ. 29. QuòAad Elenduit] (Verbum [P) gnificat Spi. Plicum autt e. cor- Pettionen quam aurora advenit, ſic in not. an ov b. MsSto z. — inefolel loc. exponitur, in MSto I. pro: n'& i. e. 82. Vide, quæ ſuprâ ad Exod. dict. c. 23. V. 19. (vod ſel 4 87. dive; ucen n. 52. ubi alia quoque animalia excipiuntur, vide wenlaoe n & Gur Arjch fol. 117. col. 3. med. . Not, 1d fin 84. Rabbini id vocant mwwpen, vide not. ad li- zꝛkireph brum Prec. Jud. part. I. p. 5. a. circà fin. Græc. niis 3).5 vτα rα 6ατοτ⅓dDw ‧[ρα exprefis verbis legis. 41. Nide, gu⸗ 8 5⁵. Id eſt: Rabbinorum ſive Doctorum legis, vo- enlatore nn catur iſtud Doctorum ſcitum: adan, vide not. ln Zeidl ad librum Prec. Jud. loc. alleg. prohibetur itaque ). Nige alleg ex Doctorum ſententia, ne avis coquaz ur in late. Gun Ane * Conter, hic tract. Talm. Nedaritn, fol. 32, a. & Aurlionem fol. 3 8. a. & Gittin, fol. 6o. b. & Temurah, fol. An pobeti 14. b. cum priores: 96. Hebr. 33 ya; Sn, de hac lege orali vide Dofler addue plura apud Buxtorſ. in Synag. Jud. c. 3. pag. m. Pelfociem N 62. & ſeqq. confer, & D. Wagenſ. Contur. erat, hanurn Carm. Lipmann. p. 249. & p. 591. ac 554. ſdum, ch item D. Maji Theol. Jud. ELoc. 1, H. 4. p. 14. & ſicetiam in n ſeqq, poſteà tamen lex oralis nec eſſitate ſic ur- eebr en gente in ſcripturam redacta eſt, qua de re vi. que Mdo de præ aliis ejusd. D. Maji Theol. ud. loc. alleg. do. Ieſtt ar ac Gur Arjeh fol. 117. col 4. fin. Huli conſ⸗ *W Loci iſtius explicationem vide in not. mBI EH4ee 11 Hign. * W b, loc. confer. & Sota, fol. 13. b. Alic habetn O. WI. Taheatlone terræ melligid eſt. 1 thottatio e h, atio (hic ha. Nes ude lum Gionis. Bodn . . E Dnis ongee. nt 1 4 erplicari moltiin abloluts (polt. Lod gerl 16. ln Datum. 6), Verl. Ntalem. 96, Verl. keriores in Gie erx. nihcat S e. cor⸗ l. Cict c, 13, , 19. 1. ot in Nn d Deutefon c. 14, 2 1. nalia exeihiuntut rice 1.3, med N, vige not. 1d li⸗ P: ſ,4. cirei fin. Crxe. Lpreilis eibig en. ee Doctorum legis ſo⸗ tum: rT, videnot. Alleg probideturitagee e aniscoqusturin lacle, Nedarim, fOl. 32,2. & 10,b, & Temüran, tol. le hac lege olal vide Frag. Jud, . 3, pag. mn. . V dgenl. Conſut. 1 f. le 1e t. (toe vn ) 4* otalis necellitate ſic ut⸗ cha elt, quae ſe ſi⸗. i Theol.ud loc alleg. ol 4 fo. em Vide in not. o 501, tl. 13,b, CAb. XXXIV. c. cornua, 87. quoniam lux ſplendet & prominet inſtar cornu; ſed unde meruit rzxODI. .“ 759 Moſes cornua iſta gloriæ? Kabbini noſtri dicunt: &ſpecu, 88. nam Sanctus ille Be- nedictus poſuerat manum ſuam ſuper faciem illius (Moſis.) dicitur enim: & obtegem te manu mea. 89. Verſ. 30. Et timuerunt accedere ad eum] Veni ac vide, * quàm magna ſit vis transgreſſionis, nam priusquâm (Iſtaeélitæ) manus ſuas extenderant ad transgreſſionem 90. ecquid illa (Scriptura) dicit: & aſpectus gloriæ Domini erat veluti ignis conſumens in cacumine montis coràm omnibus Ifraelitis, 91. nec illi timebant aut contremiſcebant; at poſtquàm vitulum fecerant (conflatilem,) etiam ad ſplendorem gloriæ Moſis retrocedebant 92½. & contremiſcebant. Verſ. 3 1. Prin- cipes in cætu] i. e. Principes congregationis. Eod. v. 3 I. Et loquebatur Moſes cum illis] (Nimirùm exponcbat eis) legationem Dei; totus autem contextus iſte ſignificatio- nem habet temporis præſentis. 93. Verſ 32. &t poſteâ accedebant] (Nempè,) poſt- quàm docuerat (Moſes) ſeniores, 924. ipſe iterabat ac docebat Iſraelitas textum Bi- plicum aut traditionem oralem, 95. docent Rabbini, quò modòô & ordine Moſes re- petitionem legis 96. peregerit, (nimirùm) didicerat ille priùs ex ore majeſtatis Di- vinæ, poſteâ ingrediebatur Aaron, quem Moſes per repetitionem docebat caput ejus, (quod ſcil. Aaron diſcere debebat, dein) recedebat Aaron** & ſedebat ad ſiniſtram- Moſis, 87. Sive; lucem aut ſplendorem, prout Commen- mentator noſter dictionem ☚ %2 expenite in not. ad Habac. c. 3.: V. 4. n. I I. vide & P. Fag. ad Paraphr. Chald. . loc. ubi plura; confer. & infrà v. 33. h. C. n. 106. 88. Vide, quæ ad cap. antec. 33. V. 22. 4¾ Com- mentatote noſtro notata ſunt, confer. & tract. Talm. Schabbat, fol. 10. b. £9. Vide alleg. Cap. antec. 3 3. v. 22. n. 94. confer & Gur Arjeh dict. fol. 1I17. col. 4. fin. ubi ad quæſtionem iſlam: cur ſplenduerit facies Moſis . cum poſteriores accepiſſet tabulas 3 non vero cuùm priores accepiſſet, ratio illa, quam hic autor noſter adducit, allegatur, nempè, quià Deus ſu per faciem Moſis, quando ille in cavitate rupis erat, manum ſuam poſuerat, id, quod non erat fadum, cum Moſes priotes accepiſſet tabulas, ſic etiam in not. on mne h. loc. exponitur. 2²½ Hebr. *α Na, abſunt iſta hoc loco ab utro- e MSto. . . . o. Id eſt: antequàm peccrant per adorationem vituli conflatilis, confer. ſupra Exod. c. 32. V. 2 1. Sign. * ubi de ſignificatione y, prout & hic habetur, agitur. – 9 I. Sicuti ſuprà Exod. c. 24. v. 17. habetur. 92. Hebr. ', confer., quæ ſupra ad Exod. c. 20. v. 1 8. n. 76. notata ſunt, it. tract. Talmm. Berachot, fol. 7. a. 93. Vel: præteriti imperfecti, vide cap. antec. 3 3. V. I I. . 3 8. Confer. & not. in an neow h, loc. 94. Confer. quæ ad Numer. cap. 30. V. 2. n. 4. no- tata ſunt. 9 5. Sic interpretor hic è273, ad differentiam ve= cis — ab, quæ Sectionem vel verlum Bibli- rum denotat. 96. Hebr. s, Græci Aοιννσαιvοοat, quam vocem in Novella Juſtiniani 146. vetus interpres Latinus vertit: ſecundam editionem, vide Gothofredi not. ibid. confer, & Hoornbeck de Convinc. Jud. lib. I. c. 3. J. I. & ſeqq. p. m. 99. & Seiden. de Synedr. I. 2. C. 2. . 4. p. 49. edit. Amſtelod. — X Hebr. Ad nnn, bæc & ſequentia, us- que ad: 1a vy i. e. recedebant illi &c. abſunt 4 MSto I. poſt verba iſta 1 imDa ad⸗ dita ſunt in MSto 2. π nu i,e. ſedebant ad latera. CccCG 760 7 6666 EFxzopl. AQAp. XXXIV. Moſis, (poſteà) ingrediebantur filii ejus (Aaronis,) quos Moſes per repetitionem do- cebat caput eorum, 97. recedebant illi & ſedebat Eleazarus ad dextram Moſis & Itha - mar ad ſiniſtram Aaronis, (dein) intrabant ſeniores (Hfraélis,) quos Moſes per repeti- tionem docebat caput eorum, (poſteà) recedebant ſeniores & ad latera ſedebant, (tandem) ingrediebatur omnis populus, quos Moſes docebat caput eorum, 9⁸. (ſic) reperiebatur † (repetitio illa legis) in manu totius populi ſemel, in manu ſeniorum- (Iſraelis) bis, in manu filiorum Aaronis ter, * in manu Aaronis quater &c. 99. ſicuti habetur in Erubin. 100. Verſ. 33. Er poſuit ſuper faciem ſuam velamen] (Vox H)O) juxtà Targum ejus (dicitur:) &ε QNin; 101. eſt autem (HO) dictio Syriaca, in- Gemara (legitur:) Nn' ¹) 102: & prætereà (habetur) in Ketubboth: 103. Np Rn DN HOD, 104. ſignifieat (autem ibi Op) i.e. intuitum, (ut ſenſus ſit:) contemplabatuneam 105. ſic hic quoque H eſt veſtimentum, quod faciei imponi- tur & velamen oculorum; in honorem autem ſplendoris Tos, gloriæ, ne omnes ex illis (Iſraelitis) ſplendorem illum penitùs inſ picerent, 107. dabat (Moſes) velamen- 97. Nempè, quod eis exponendum vel diſeendum in libro ſe undo partis ſecundæ operis Talmu- erat, videlicèt id ipſum caput, quod Moſes antes dici, agens de Commixtionibus, vid. ibidem Aaroni expoſuerat, uti habet Glofſla Talmudica fol. 54. ad Gemaram Babylon. titul. Erubin c. 5. fol. 54. 1οω1. Id eſt: domus faciei, ſie vocatur Chaldaicè 2. (unde Commentator noſter hune locum de velamen, nam dictio roa uſurpatur pro quo li- ſumpfit,) vide Selden. de Synedr. dict. I. 2, c. 2. bet inſirumento, vaſe & receptaculo, in quo ali- n. 4. p. 49. confer. & not. af D , loc. quid retinetur, reconditur & conſervatur, prout ubi etiam dicét. tract. Talm. Eruvin, fol. 54.] habet P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald, b. loc- allegatur. . velamen faciei Gallis: masque, quæ dictio ejus- 9 . Vel: id, quod illis exponendum erat, ſicuti Seldenus loc. alleg. vocem = tranſtulit, ê hic in textu ſacro habetur. atque iſte ordo docendi obſervatus fuit e & 102. Id eſt: exultavit cor ejus, ſicuti vertit Buxt. oD P i, e. etiam poſtquàm erectum in Lex. Talm. fol. 1449. tuit tabernaculum, uti in not. par r hic 103. Vel: Keſubbos, utt hodierni judæi pronun-⸗ habetur. . Lciare ſolent; eſt autem is liber lecundus partis † Hebr. &upa iſtud, ut & ſequentia, usque ad: & i. e. & ctera ſicuti habetur, abſunt 4 — bus matiimonialibus & e. MSto z. 104. Hæc verba paulò poſt abautore noſtro ex li. . . . 1 . I= 4 xW Hebr. N& n Wi, abſunt iſta 4 MSto I. † cantur, vide num. ſequ. 10 5. i ſed malé. SS 1o5. Sive: faciem ejus, hæc eſt interpretatio ver- 29. Cctera illa in Gemara Babyl. ſic habent: re. borum, quæ paulò ante ex tractatu Talmudico ceſſit Moſes & expolſuit eis (Ifraelitis) Aaron, adducta ſunt. quod erat eis exponendum; recedente Aarone 106. Sic verto hic i. e. cornua, vide quæ ſuprà ad v. 29. . c. n. 87. notata ſunt, it. not. expoſuerunt filii ejus, quod ſic exponendum erat, recedentibus filiis ejus expoſuere illis pa. agd Hiob. c., 16. v. 1 §. n. 17. riter ſeniores, unde ita populo univerſo quater 107. Vel: ne oculos ſuos contemplatione paſce⸗ rent, ſic hic interpretor, confer, Buxtoif. itidem expoſita eſt (lex,) ſic apud Seldenum loc. alleg. ubi etiam Hebræa habentur. 30 Hebr. Pary habetur is tractatus Talmudicus . — Lex. Talm. fol; 657. princ, dem ferè ſoni eſt, cujus Hebraica vox io, quæ tertiæ operis Talmudici, tractans de contracti-= CN. WX. cradrerlo ilo batur colt Ii ilelMoled e Autu umhul ile Moles e num alntt n loqueretun cun derat Mon bum ejus, latt⸗ debu Premi tum fabticatie pellat aebbatk Gicunt, 3. gun — 109. Vel: femon Uis noſtri bic in yerl. 35. cap babetur; alii mente apolio caP. 1, V. 7. Ut mellu verlion em. * Hebt. d) d quoc di o loquebatu; „7 O) ie mino, fes eode 109. Conleneq I. Fire: conver Verbum vN noltri,guam Chaldaicæ hal in Bibſiis Bur Chalgaice, 4 congregayiti Shloe. . WrIr. eitcn Co. n Mols Klthz dles per nepeti later, ſede ebant, Cfum, 91 98. .Io) manu ſenionm, erKc. 99. leuti (Vox ndo) ctio Dyriaegz in. th: 103, N lut ſenllslt) faciei inponi⸗ ia, de omnes eS Moles) velimen- e —¶ undæ Opetis Taln- Otidus, vig, dicenn ſe Oratur (laleics üfurpatur pro quo i⸗ Leptaculo, in uo ali⸗ § tole uu holl araphr.Chal, h. oc, gue, ur dichi eigs⸗ õ us, ſeuti verti Bust, Aiemi udrigronin⸗ lder ſecundus panis actansde conttadi⸗ bautorenoltto expli⸗ . ceſliataptegiofer attch Haimtdid , Cotnia, ie gieE 7. notatsſint, it nol⸗ . Ontemphtione eſt. tor, coulel, Buwal 4 CAp. XXXV. EXxODI. 761 ex adverſo illorum (1 Kcſitaum. & auferebat 103. Uudec eo tempore, quò Ioque- batur cum Iſraeëlitis, ut & magenpore, quòô Dominus loquebatur cum i plor d donec ille (Moſes) egrederetur & dum egrediebatur, exibat ſine velamine. Verſ. 34. Et lo⸗ cutus eſt cum ſiliis Imölis] Et viderunt illi ſplendorem gloriæ in facie ejus & quando ille (Moſes) recedebat ab eis. Verſ. 3 5. Tunc reducebat velamen ſuper faciem 109. ſuam, donec veniret (Moſer,) ut loqueretur cum eo] i. e. Et quando veniebat (Moſes,) ut loqueretur cum eo (ſcil. Deo,) removebat illud (velamen) à facie ſua. CAP. XXXV. Erſ. I. &t congregavit Mabe Poſtero mane diei expiationis, quando deſcen- derat de monte; eſt autem illud (verbum ) formæ 9), ipſe quippe (Moſes) non congregabat viros manibus; ipſi congregati ſunt per ver- bum ejus, Targum quoque ejus eſt: VONi. e. & congregavit. I. diebus] Præmilit eis (Ifraeêlitis) admonitionem de (colendo) Sabbatho antè præce- Verſ. 2. Sex ptum fabricationis tabernaculi, ad indicandum, quò d illa (fabricatio tabernaculi) non pellat Sabbathum. 2. Verſ. 3. Non ſuccendetis ignem] Sunt ex Rabbinis noſtris, qui dicunt, 3. quòôd accenſio egrediatur 4. ad præceptum negativum; 5. nonnulli CccCC 2 vero' 108. Vel: remorebat, ſic ex mente Commentato- ris noſtri hic interpretor b)a, confer. paulò poſt verſ. 3 5. h. cap. n. 109. ubi lo ci iſtius expoſitio habetur; alii tamen eum aliter exponunt ex mente apoſtoli Pauli in epiſtola z. ad Corinth. cap. 3. V. 7. ut & Aben-Esræ, vide Junii ac Tre- melli verſionem Latinam corumque notas ibi⸗ dem. * Hebr. py add , ſio & MStum I. niſi, quod ibi pro aan jegitur: n i. e. col= loquebatur; in MSt 2, legitur: 2 e onA y i, e. quo ipſe colloquebatur cum Do- mino, res eodem redit. 109. Conkfer. quæ num. præc. 109, notata ſunt. I. Sive: convenire feeit, nam juxta formam 7 DN verbum “&πι, (quod hic tam in notis autoris noſtri, quam in Complutenſi editione verſionis Chaldaicæ habetur,) ſic exponendum erit ; aſt in Bibliis Buxtorf. ut & in exemplari verſionis Chaldaicæ, quo uſus ſum, legitur: Wan i. e. congregavit, in forma Kal, confer. not. in mo* Sn h. loc. ubi etiam iſtius variæ lectionis fit mentio & prior, nempé ννενß, præfertur poſle- riori, ubi wan habetur, confer. hic Schabbat, fol. v. 2. & Megilla, fol. 30. a. . Confer, quæ ſuprà ad Exod. c. 3 I. verſ. 1 3. n. 13. notata ſunt, vid. & not. in wa n b. loc. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 97. b. 3. Nimirum: in tractatu Talmudico: Peſachim, fol. 5. b. proùt allegatur in an n ſuper Commentar, Raich. ,. loc. confer. & Schabbat, fol. 14. b. 4. Id eſt: vim & effectum habeat præcepti nega- tivi atque ei adnumeretur, nam accenſio eſt boe ApiL y i. e. (comprehenditur) ſub regula Ppræcepti negativi de opere non faciendo; uti habetur in not. * man n loc. alleg. con- fer. & Glofl. R. Salom. ad Jevammot, fol. 6, b. ir. Schabbat, fſol. 20. a. & fol. 70, a. b. it. Jevam- mot, fol. 7. a. & Sanhedrin, fol. 3 5. b. 5. Sie h hie: interpretor, accenſionis antem hie in ſpecie ideò fit mentio, quia illa plerunque non Hit per ſe; ſed alterius rei cauſa, incenſio quip- 762 — verò dicunt, 6. quòd in partem 7. egrediatur. Verſ. 4. Hæc eſt res, quam præte- “ pit Dominus] Mihi, ut (illam) dicerem vobis. Verſ. Qui voluntarius eft corde ſuo ]) emecn i Quia cor ejus ?** i. e. illum ſpontè movet, (ideò) dicitur 3 % i. e. volunta- S rius corde; jam anteà (autem) expoſita eſt ſpontanea oblatio ad tabernaculum & fa- vükces d bricatio ejus in loco, ubi præceptum illis (Iſraélitis) datum eſt. g. Verſ. II. Taber-⸗ dcoduͤin naculum] Aulæaà interiora, 9. quæ in eo (tabernaculo) conſpiciebantur, vocantur- “ unt ſebdond (hic) tabernaculum. Eod. verſ. II. Et tentorium eus] Hoc eſt tentorium aulæorum nmmurt ex lana caprarum, quod factum erat in tectum. 10. Eod. verſ. 11. Et operimemum Verl. r eius] i. e. Tegmen ejus de pellibus arietam * & taxorum. 11. Verſ. 12. Et velum miſehlind segumenti] i. e. Velum ſepti, 12, omnis res, quæ tegit tàm ſuprà, quàm è regione, vo- Centet⸗) catur ODi. e. tegumentum (vel ſepimentum) ac (notat) i. e. obtegere, ſie (acci- Crienten pitur in illo loco:) i. e. & tegas pro eo, 13. item (in illo loco:) ecce ego guingnegint 1. e. obtegam 14. viam tuam. Verſ. 13. Et panem facierum] Jam anteà explicavi, alilonem a (panem facierum ſic dictum eſſe,) quia ei ab utraque parte erant facies, nam iſte (pa- cabicrumi nis) factus erat inſtar arcæ apertæ. 15. Verſ. 14. Et vaſa éjus] (Videlicèt:) forci- Sgerentur 8 pes Ferentar. * e. Acippe non eſt mon y aie aen ne 9. Seu: inferiora, Hebr. Oapn de his vide Ex- ut erei e⸗ R den ee oin i. e. pater (five od. cap. 26. vVerſ. 1, & ſeqqe confer. & not. im morebantur principale) operis, ut aliquis proptereà fiat reus pnan nov h. loc. Siit l excidii & lapidationis 3 ſed eſt vulgare (five 10. Nempèz ad contegenda aulæa interiora, de nudum) præceptum negativum, ſicuti habe- de quibus anteà dictum eſt, vide ſuprà Exod. tur in not. nam r dict. loc. vide Gur Arjeh dict. c. 26, v. 7. & ſeqq. ac not. in - , fol. 118. col. 3. med. & col. 4. uabi plura, & b. loc. Sc epn num. ſequ. 7. * Hebr. 'NX, in MSto 2. additur: Nen i⸗ ehi eel 6. Nempè in tractatu Talmudico: Jevammot e, rubefactis. 16. Conſen fol. 6. b. ut in Dari re dict. Toc. allegatur. 11. Alii: thaſorum, nonnulli: melium, uti in Ju- 9. noteti 7. Hebr. purti, i. e. in partem, ſeu ſpeciem ſeil. ope-† nii ac Tremellii verſione, vide Exod. alleg. cap- 1, Fire: er ris, nempè quòd accenſio ſit pars operis, confer. 26. V. 14. öe ſeqq. lri kwod⸗ Salomonis Glofſ. ad Jevammot dict. fol: 6. b. 12. Quo obtegebatur ingreſſus in Sanctuarium, de 1. Hebr. n ubi loci iſlius ſatis obſcuri explicatio habetur, vocerw'rm, quæ hic habetur, dictum eſt ſupra oertis Tald vid. & num antec. 5. cœterum Rabbini prin. Exod, c. 19. V. 24. D. 6 3. 6& c. 20. V. 2 1. n. 9 1. ſerlinis; 1 cipalia ſeu patres operum, (ut ipſi vocanr,) nu- it. c. 26, V. 31. n. I 16. confer. & infra verf. 15. in Menach merant quadraginta minus unò, quæ Sabbat? h. cap. n. 19. it, not. ad 2. Samuel. c. 22. v. 13 llgoe. adn facere ſunt prohibita, vid. Buxtorf. Lex. Talm. n. 26. * Siie: fol. 10. circâ fin. & fol. I1. princ. confer. & E 13. Uti Biob. cap. J. Verſ. 2 2. habefur. . itabernac jusd. Buxtorf. Synag- Jud. cap. 16,pag. m, 361. 14. Vel: obſepiam, vide Hoſe. c. 2. verſ. 6. confer. 11 41, cap. iem not. in m P 1 , , loc. & infra Exod. c. 40. v. 3. ibique not. n. 2. 10. Diciiu 4 Bebt r n nes ge nn Asto 2. 15. Vel: fiſſæ, vide, quæ ſupes a Ezod cap. 2 §⸗ lerne l S jga, fol. 10. . yv. 29. n. 7 9. & n. 79. notata ſunt, Rabbini no- Leſk, ge ae hie Chagige, ſol: 10. a, & Schevuot, ſol. (ates Germanis? jerunt: gls eif offene Kiſt. temt 3, De hoc vide ſuptꝭ Exode c, 25. & ſeqq. notata Cn. , quan yat. iu adei Müe. volumn. Ernachlum & h. . Ferl,II. Uller Utur, vocantut, ofiüm aulzotum Er operineun . 12. un meregione, 0. btegets lelatl⸗ 1o:)ecceego D auiei eiplicadi , es, nan iſe gi⸗ idelicet:) otci. — — nyrn Ge his gide Gg conker, & not, in zulæz inteniota, Ge t, vide ſupra krod. . — not. in N e Idditur: riNn li:melium uniin . Vide Exod. ep, (a ſus in Sanckuatium, de etur, Ciclum elt ſatd Kc. 10. V. 21l. M le nler, intte ſetk,15 Smdek,c,11,f. 13 1. habetut, le c.n cell be touſet biqenol,n: pria 110, ch 25, ztalunt, Rabbidi no. agfſtefieneſi⸗ CAb. XXXV. EXODI. 763 pes (ſive emunctoria) & thuribula. Eod. verſ. 14. Lucernas ejus] Lucines, *linguâ vernaculà, 16. ſunt acerræ, 17. quibus oleum & ellychnia indunt (ſacerdotes.) Eod. verſ. 14. &t oleum all illaminandum] Etiam iſtud (oleum) requirebat prudentes artifices, quia illud diverſum erat à cœteris oleis, ſicuti exponitur in (tractatu Talmu- dico, qui inſcribitur:) Menachot, 18. colligebant (autem) ſingulas olivas in ſummi- tate (arboris) olivæ idque (oleum) erat contufum ac purum. Verſ. 15. Et tegumen- tum portæ] i. e. Velum, quod eſt antè orientem, 19. ubi nulli erant aſſeres & aulæa. Verſ. 17. Columnas ejus & baſes ejus] Ecce (dictio) X hic pronunciatur genere maſculinò & fœmininé z0. atque hujuscemodi dictiones (habentur) multæ (in §. Scriptura.) Eod. verſ. 17. Et tegumentum portæ atrii] i. e. Velum expanſum versùs orientem, 21. viginti cubitorum 22. erat, in medietate † latitudinis atrii, quod fuit quinquaginta (cubitorum) in latitudine, in quo (atrio) contecti fuerunt 23. versùs aquilonem quindecim cubiti ac totidem versùs meridiem, nam dicitur: quindecim cubitorum tapetes ocellati (ſint) lateri &c. 24. Verfſ. 18. Paxillos] Ut per illos in- ſigerentur & alligarentur fines (ſive extremitates) aulæorum in terra, ne ventòô mo- verentur. 25. Eod. verſ. 18. Atque funes eorum] (Dictio He ſignificat) Eei. e, funes ad alligandum. Verfſ. 19. Veſtes miniſterii] Ut (illis) tegere- tut arca (fœderis) ac menſa, ut & candelabrum atque altaria "eo tempore, quê caſtra movebantur. Verſ. 22. Cum mulieribus**] (Particula iſta: y hic ſignificat:) i. e. cum 26, mulieribus & ſimùl cum illis. Eod. veri. 22. Armilla] (Dictio Cccc 3 P1 — infrà Exod. c. 3 8. v. 1 L. n, 11. ”U † Vel: medietas, Hebr. byune, medium ſeu in⸗ r— termedium. ad Exod. cap. 30. V. 7. u. 2 3. Vel: abſconditi, occultati fuerunt, ſie pnino hic interpretor, confer. ſuprà Exod. dict, cap. 27 „e, 13. unde lux quædam huie loco accedet; Gc- cultati autem fuerunt eubiti iſti à tapetibus ocel- latis, vide dict. cap. 27. v. 14. & 1 5. Confec & not, ad verf, 13. ejusdem capitis 27. n. 98⸗ 24. Confer. Exod. dict. cap. 27. V. 14. & v. 1 5 25. Vide, quæ fupra ad Exod. alleg, cap. 27. V. 19. n. I10. & n. I II. notata ſunt. * Hebr. Mampe, in MSto z. haberur fingalaris: ran i. es altare, confer. quæ fupra ad Exod- cap. 3 1. V. IO. n., 6. nOtata ſunt. ðU KX Hebt, y iſta, ut & ſequentia, usque ade I i. e. armillas, abſunt ab utroque MSto. 26. Confer. ſuprà Exod. e, 29: verſ. 1 3. n. 29. 8& infrà Exod. cap. 40. verſ. 3. num. 1. vide & Le- vit. cap. 23. V. 1I 9. D. 42. ac not. in pae e, B X SicC exprimo hic “hMνρνσ, ui9) i. e, luces. 16. Confer. quæ ſuprâ 9. notata ſunt. 17. Sive: ſcutellæ, Hebr. pSa, de quibus vide fuprà ExOd. c. 25. Verſ. 29. n. 8ͦ. 198. Hebr. Hian, eſt is liber tertius partis qurintæ operis Talcmudici, tractans de oblationibus ve- ſpertinis reperitur autem locus hié adductus in Menachot, fol. 86. za. pront in pa n, y. loc. ad marginem allegatur. H . Sive: plagam orientalem, quò velò ingreſſus in tabernaculum obtegebatur, confer. ſuprà verſ. 11, he cap. n. 12. & infr verſ. 17. H. c. n. 2 I. 240. Dicitur enim hie N“hh?, i. e. columnæ éjus, genere maſculino && paulò poſt: &i. e. ba- fes ejus, genere ſœminino, confer. not. in DE* Synaori b. oco. 21. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 15. hH. cap. n. 19. notata ſun. 22. Vide ſuprà Exod. cap. 27. Ve 137 . 190, & in MSto I. legitur 1 4 754 ſignificat) ornamentum aureum, rotundum, brachio impoſitum atque iſtud eſt 2 Subligaculam] (Iſtud: 10)) fuit inſtru- mentum aureum, quod dabatur & regione loci muliebris 2S8. atque Rabbini noſtri ex- ponunt nomen 102 (quaſi dicatur:) D NPD [&i. e. hic eſt locus libidinis. 29. Verſ. 23. Et omnis vir, apud quem reperiebatur] Hyacinthus aut 30. purpura aut coc- Dauni. e. armilla. 27. Eod. verſ. 22. cum bis tin cum * aut pelles arietum aut thaſlorum, omnia (iſta) obtulerunt. 26. Nebant (lanas) -aprarum] Hoc fuit artificium excellens, quòd de tergis capra- Verſ. 27. Et principes obtulerunt] Dixit R. Nathan: rum illas (lanas) neverint. ** Verſ. ecquid viderunt principes, ut ſpontè offerrent (munera) in dedicatione altaris † ab initio; & (tamen) in fabricatione tabernaculi non ſpontè obtulerunt ab initio? enim- verò ſic dixerunt principes: offerant ſpontè Iſraëlitæ 31. plebeji id, ad quod animus illos movet; nos verò id, quod illis deerit, ſupplebimus; cùm autem illi plebeji o⸗ mnia compleviſſent, dicitur enim: & opus 32. erat abundéè ſufficiens, 33. dixerunt principes: quid nobis (jam) faciendum eſt? obtulerunt (itaque) lapides onychinos &c. 34. quapropter (principes illi) ſpontè obtulerunt in dedicatione altaris ab ini: tio, 27. Græcis dicitur: ſpinter ſive ſpin- ther à nonnullis vertitur, Galli armillam vo- cant: brsçelet, Junius ac Tremellius in tranſtu- lerunt: nbulas, confer. Geneſ. cap. 24. v. 22. & Numer, cap, 3 1. V. 50. & not. in a h. loc. 28. Id eſt: pudendorum muliebrium, ſic interpre- tor hic ⁄ n, autor noſter ad Numer. c. 3 1. V. 50.fl., 12 5. exponit: rn 9/0 i. e. typum (ſive figuram) uteri muliebris, Ju- nius ac Fremellius vocem 1m'' tranſtulerunt: cingula pendula: alii aliter, gonfer. D. Wa- enſeil. Sot, p. 13 8. n. 12. & p. I101I. ac Gur Arjehfol. 119. col. I. med. it, not. ad Eſai., c. 3. v. 22. n. 62, 29. Seu: pravæ concupiſcentiæ, Hebr. m, con- fer, Numer. c. 31. verſ. 50. ibique Raſchi not. expoſitio autem iſta Rabbinica vocis: WMx fit er Notaricon i. e. ſpeciem Cabbalæ, qu litera pro dictione ponitur, ſic hoc loco litera 2 in di- Gta voce ex Rabbinorum mente notat: [&, i. e, hic; n notat ni. e. locum a, confer. not. in an Dew b. oEe. 30. Autor noſter particulas copulativas, quæ in hoc verſu 2 3. habentur, disjunctivè tranſtulit, qouo ſenſu non rarò in S. Scriptura ſumi & uſur pari ſolent, vide uot. in ma h. l0c. „ ſignificat: * Hebt. w Hy &X, abfunt iſta hoc loco ab u- troque MSto. Joma, fol. 96. b. & Schabbat, fol. 64. b. & fol. 99. a. ſicuti in 'nom m h. loc. ad mar- ginem allegatur. † Hebr. Nam Halarn, in MSto 1. locus iſte ſic le- gitur: a6 iene enen deenen wwnin ) J) ha i, e. (ut ſpontè offerrent mu- neta) in miniſterio rabernaculi poſtremo loco, enim legendum pro aπ, uti mendosè in dicto MSto I. habetur,) primo loco; enimverò &c. 31. Sic dicttonem Mav, quæ hic habetur & aliàs cœtum ſeu congregationem norat, vertere volui numero plurali, ut verbo ejusdem numeri re- volui, ut diſtinguerentur à principibus, confer. Numer. c. 7. V. 3. n. 22. it. tract. Talm. Joma, fol. 75., a. 32. Id eſt: res, ad opus perficiendum oblatæ, con- fer. cap. ſeq. 3 6. V. 7. n. 2. & Numer. dict. c. 7. V. J. n. 2 3. 3 3. Uti alleg. cap. ſequ, 36. v. 7. habetur, ubi vi- de not, n. 2. 34. Proùt hoc verſu 27. habetur. ** Nempèé: mulieres, confer. hic tractat. Talmud. in dedicatione autem altaris (Hebr. Hamm ſic ſpondeat; dictionem antem: plebeji, addere icas) . TNVI. - io, uonen lorumm, mm am. 31. V eranthut .1 gatibusttibun Giyes) hte ten Pt. ſ. E bitu 7. Nid, und lut luſficiebat carent Ulad 8 uagern form MAie⸗ — 3). Nempe zi fabricali ce, isbenaculi, Cicum ell. 36, Nam Pler ſelta lieri . Numer. 6. 7. 37. Conker, h fin. ubi ratie moletut, kid not, 2d Exod die ickion je volui, ce m 1. notata ſol.g91. Hebr. Aw⸗ hoe quigem ſui 3z0. 9 cea it i lanh iqoeiſtocek Aittintn ini poſttier. libidin Eldls. 19. Ppura autcoc. etunt. Ver.. tergis cahe. dtk. Nathan:. ne Altarisf b initiotenim. Juod animmg li lebef . 3. direrunt es omfchin: altatis ab ini. ſia hoe or abl. ackat, Talmud. 1, fol. 64, b. & h, oc. ad nat. 1, locus iſle iicle⸗ Pr NN onte offertent mu⸗ Uipolltemoloco, (Hebr. ſrnſie ichendose in dico co; enlmhyef c. ichabetut & liss notet, ſertefe volui usdem nutneri te. nncipibus, conte. 2. Tan. Jon, . Ddumoblalæ, con-. Numer dict c / 7.bibelun ubi i ſ. CAbP. XXXVI. — carent illud & ut ſupereſſet. NDNAi. e. & percutere Moabum. 4. FEXODI. 76 5 tio, & quoniam illi in principio 35. pigri fuerant, (ideò) deficit litera in nomine il- 9 1 iorum, nam ſcriptum (hic) eſt: DN 36. Verſ. 30. Chury] Is fuit filius Mir- jam. 37. Verfſ. 34. Aboliab] (Is fuit) de tribu Dan ex illis, qui inter tribus (Iiraèli- ticas) erant humilis & abjectæ conditionis, 38. de filiis (ſcilicèt) ancillarum, æquipa- ravit autem illum Deus circà fabricationem tabernaculi Bezaleeli, qui fuit unus ex ma- gnatibus tribuum, * ut confirmaretur id, quod dicitur: nec agnoſcitur nobilis (ſive-⸗ dives) præ tenui. 39. CAP. XXXVI. Erſ. 5. Plur, qudm ſußzcit adminiſinationi] (Iſtud: hic ſignificat:) 2D i. e. plus, quàm ſatis eſt ad neceſſitatem operis. 1. Verſ 6. Et cohi- bitus ſuit] (Verbum ) notat — P Pi. e. cohibitionem. * Verſ. 7. Et id, quodoblatum ent, 2. ſußciebut univerſo operi] i. e. Et opus, quod offereba- tur, ſufficiebat illis, qui faciebant tabernaculum, ad omne opus tabernaculi, ut fabri- Eod. verſ. 7. Et ſuperabandabat] (Iſtud d) hic eſt ejusdem formæ,) eujus eſt (illud:) 2211 i. e, & aggravavit cor ſuum, z, item (illud:) 35,. Nempé: illo tempore, quò tabernaculum fabricari cœptum eſt, vel ab initio fabrirationis ne . chys. .⸗ tabernaculi, ſicuti paulò antè ab autore noſtro 1. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 119. col. 2. dictum eſft. 2 princ. ac not. in Ne MDW H. loc. it. tractat, 36. Nam plenè ſic legendum eſt: = Sαn, ad.] Talm. Joma, fol. 75. a. & Schabbat, fol. 96, b. jectà literà Jod in Rine dictionis, prout legitur it. Sanhedrin, fol. 69. b. Numer. 6. 7. v. 3. & alibi. WM Confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 96. b. & 37. Confer. hic Gur Arjeh fol. I19. col. I. circa Rofch Haſchana, fol. 34. a. & Sota, fol. 3. a2. ſin. ubi ratio adducitur, cur hic Chur comme. 2, Sic dictionem axr, quæ alias ſignificat⸗ moretur, vide & not. in pa Me h. loc. & opus, hic interpretor, confer. unii ac Tremellii not. ad Exod. c. 32. V. 5⸗ Sign. vyeiſionem eorumque not. b. loc. ut & cap. antec- 3 §. Sic dictionem ατανev, que hic habetur, verte-. 35. v. 27. D. 3 2. confer. hic tract. Lalm. Schab- re volui, confer, quæ ad Genef. cap. 38. v. 1. bat, fol. 49. b. & fol. 9 6. b. n. 1. notata ſunt, vide & Buxtorf, Lex. Chald. [3. Vide, quæ ſuprà ad Exod, c. 8. V. I1. n. 12. fol. 9 &1. OòB notata ſunt. * Hebr. amm Waae en abſunt iſta in MSto 1. 4. Prodt 2. Reg. c, 3. v. 24. habetur, iſtud igitur hoe quidem loco; ſed in eodem addita ſunt ver. r poſitum eſt pro rha, ita, ut litera La-= fui 30. h. cap. poſt verba: π H 79 amed ei deſit, ſic in not. a , b. loc. expo- 5 e, is fuit filius Mirſam. 1nitur,. 39. Sive; paupere, vide Hiob. c. 34.7V. 1 9. Deus quippe non eſt ægοοντιπανιι. X EXODIT. CAP. XXXVII. V Efſ. I. Ee fecit Bezaleel] Quoniam ille animum ſaum applicuerat ad opus † præ cœteris ſapientibus (artificibus,) ideò de nomine ejus illud (opus) vo- catum fuit. GAP. XXXIIX. Erſ.7. Cavum àer bulu] (Dictio 23 ſi ignificat: )— ni. e. cavum, ſic quoque (accipitur in illo loco:) & denſitas ejus quatuor t. digitorum 212 tim (Erant) unicuique lateri & cavum erat in medio. ** Verſ. 8. E ſeculis mulie- yum, turmatim convenientium] Filiæ Ifraélis manibus ſuis tenebant ſpecula, quæ illeæ inſpiciebant, quando ſe ornabant, ſed iſta quoque non cunctabantur offerre in ſpon- taneam oblationem tabernaculi; aſt Moſes illa aſpernahatur, quoniam (ſpecula iſta) erat,, ut 1. e. cava erat. Eod. verſ. 7. Cavum ex tmbulis] Tabulæ ex arboribus Sit- ad pravam concupiſcentiam erant facta; ; * ſed Sanctus ille Benedi dus dixzit ei: acci- e (iſta,) quia mihi præ omnibus chara ſunt, per illa quippe produxerunt mulieres exercitus *. multos in Egypto, nam, dum earum mariti gravi labore defatigaban- tur, * liæ ibant atque eis (maritis ſuis) adferebant cibum ac potum eosque cibabant ſankil ſpecula apportabant & unaquægus. ſeipſam cum marxito ſuo contemplabatur in Nempè: arcæ õ , confer. not. in n, SpaN h. loc. ² Hebr. Aas iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Ann i. e. cavum, prout mox ſequitur, abſunt ½ MSto 1.. conter. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 62. EE 4. Hebr. yan, ſic enim legendum, prout Jerem. c. 52. V. 21. habetur, nam dictie h, quæ in- MStO z2. ut & in Bibliis Buxterf. atque in exem- lari Hebraico, quo uſus ſum, hahbetur, corrupta eſt, in editione 'p-as rectius legitar ya)NX, ſicuti etiam Jetem. dict. cap. 52. v. 21. habetur. gx Idque cavum in medio lapidibus impolitis im⸗ plebatur, vid. Spenceri de Legibus Hebræor ri- tual. lib. 2. cap. 6. Sect, I. & 2. in Plicnis Pag. 4 18. edit. Lipſ. * Confer. hie not. in explicatio habetur. 2. Vel: copias, ſic dictionem *, quæ kie habetur, interpretor, quo nomine intelligitur in- gens liberorum multitudo, quæ mediantibus ſpe- culis, uti hic dicitur, producta fuit eaque poſt- modum in exercitus diviſaeſt, reſpicitur autem hac voce renv ad dictionem — aden, que hoc loco in textu ſacro-habetur, quam alii. aliter interpretati ſunt, confer. num, ſeg. 4. h. verſ. ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. 6. loc. & Light- foot. ad Luc. c. 2. v. 37. P. 7 8. edlit. Lipſ. Vids & Numer c. 5. v. 1 7. num. 64. ac not. in nnN bpar b. loc. X„ In MSsto 1. hic additur: πνa i. e, in agro. 1 In MStO 3. hic additur: Prwi, e. contiaué. aR npv ubi loci ſtius CAPXXXVI. 1. W1 ulo euln in ſpet uuni⸗ eteh lanr lml lietum e pacenn illo (ebro ene⸗ atutel mnche⸗ ecce li in tut: erc eyatt von 1 dann itar rhete bt hne inb Eod, Verl, 5: n. Vell, I — N Vel el: ler no l b, quod tis O 5 ſcet: No he gbe fi *R 4. Seui Cantic. (nfer. qux Potata funt, 4. Ui ex mente qur hie hader Anlec, 1,0. Ve † Retpicitur hie vide Numer, not., in N i. e, eumgoe Msto. F. Prout inſta 6. Vide infra r 1 Hebr., dorn- i.e, eliquo, erit de cEtert 7. Dequo eme ca). 3. De ilo ite Leſit, cap. 1 9 CANI lenetk 4d0 1 llud opus) wo. nie eanmn, ſe Ctgttorum , er ardoribus Fit. ßeeuliy mile. Ppecule, gur ille tolkerre in ſon⸗ iam heclla iſe) us Cixitei: acci⸗ MNerunt mulietes re defatigeban. leosque cibabaßt ontemplabenn in wbypbi loci iine n Dad, gur ie onigeimeſfigtur in⸗ quæ mecantidurſpe⸗ Zuda fit eaque poll⸗ elt, leſhicktar auten mem TNNN, que Hetut, guamn ali Aiter Un, ſeq 4 5 Lel. A4 hald. h loe. & Lignt⸗ ,710.echt. Lipl tie „64. 40 nor in Pa i. in agro e cCRIe CAP. XXXIIX. 4. dic ex mente autoris noſtri dictionem hNRae, in ſpeculo eumque ſermone diſtinebat, *v* dicens: ego pulchrior ſum, quâàm tu, in- tereà, (dum ſic confabulabanturillæ maritos ſuos ad libidinem incitabant & cum il- lis carnaliter commiſcebantur, unde (poſteâ) gravidæ factæ ſunt ibique pepererunt, dicitur enim: ſub arbore malo excitavi te, 3. & hoc eſt, quod (hic) dicitur: è ſpecu- lis mulierum exercituum, 4. ex hisce factum eſt labrum (æneum, quod fabricatum erat,) ut pacem poneret inter maritum &. uxorem ejus, ad potandam ex aqua, quæ in illo (labro æneo) erat, eam (mulierem,) adversùs quam maritus Zelotypid commove- batur eumque res latebat; cognoſces autem, quòd illa ipſa fuerint ſpecula, nam. ecce dicitur: & æs elevationis ſeptuaginta talenta &c. 5. & fecit ex eo &c. 6. nec mentio ſit ibidem labri (enei) & ſcapi ejus, (unde) diſcis, quòd æs labri non fuerit de zre * elevationis, 7. ſic exponit R. Tanchuma 3. atque ita **interpretatur Onkelos: N QReIHDAi. e. ex ſpeculis mulierum, & ſic ½ Chaldaicè (dictio ſeil. NrO) ver- titur (vox Hebræa) N) & , quæ linguà vernaculà (appellatur: ) miroirs, 9. ſic etiam reperimus in Eſaia (dictionem) D Chaldaiceé translatam eſſe NTTD. 10. Eod. verl. 8. Quz turmatim conveniebant] Ut afferrent ſpontaneam oblationem ſu- am. Verl, I8. & regione tapetium ocellatsrum atri] (Nempè:) juxtà menſuram iI. ðU tape- XXX Vel : ſermone alliciebat, ſic enim illud: rH, quod hic in textu ſacro habetur, in no- tis nan D exponitur, nempeè quod ſigni fcet: rs i. e. perſvaſionem ſive allectationem, quæ fit vetbis bplandis. W 3. Sicuti Cantic. C. 8. v. 5. habetur, ubi vid, n. 5. confer. quæ ad Numer. dict c. 5. v. 17. n. 6 5. notata ſun. ** Hebr. iſtud ut & ſequentia;, usque ad: Wze Gax i. e. quæ turmatim conveniebant, abſunt à MSto I. † Hebr. 1, in MSto z. pro eo legitur: &N1 i. e. atque hæc (eſt interpretatio Chaldaica vocis Hiebtææz HN &c.) V 9. In exemplari Hebraico, quo uſus ſum, legitur: HHN, in Bibliis Buxtorf. habetur: „r i 4 MSto z. habetur: vArpn; ſed legendum puto“ D vel PNe i. e, Wiroirs, juxtà hodier- nam linguam (Gallicam,) vide num. ſequ. 1o. 10. Id eſt: ſpecula, vide Eſai. c, 3. verſ. 2 3. ihi⸗ que Targum Jonsthanis, ut & Raſchi noſtri not. ubi D & ipſe vertit: nNmm i. e. ſpe⸗ cula, eſt autem & Italicè: (pecchia, ſicuti etiam in notis R aſchi ad Efai. dict. cap. 3. v. 2 3. habetur, confer. not. in em D h., Gc. I1I. Sic & autor Vulgatæ Latinæ tranſtulit, cui et- iam LXX. interpretes ferè conſentinnt, qui ver- terunt: egtιν Tesρ 1slolg guAß; I. e. daquatum aulæis atrii fcil. juxtà longitudinem & latiudinem auæorum, confer. ſuprà Exod. cap. 3 5. Verſ. 17. n. 22. & not. in or t h. 10c. Ddddd quæ hic haberur, interpretari volui, confer. num. amec. 2. h. verſ. & D. Wagenſeil, Sot. p. 238. † Relpicitur hic ad mulierem declinantem, de qua vide Numer. cap. 5§. verſ. 12. & ſeqq. confer. & not. in am rw h. loc. (Gterùm iſtud: dene) i. e. eumque res latebat, abeſt hic ab utroque MIStO. 5. Prout iuftà verſ. 29. H. cap. habetur. 6. Vide infrà verſ. 30. h. cap. * Hebr. nirun in utroque MSto hic additur: RE 1. e. reliquo, ut ſenſus ſit: quòd &s labri non fu erit de cœtero ære elevationis- 7. De quo ſermo eſt in dicto verſu 29. & vVerſ. 3 0. . 3. De iſto vide cap. ſequ. 39. Verſ. 33. D. 2 4:. &τ Levit. cap. I I. V. 2. n. 5. 763 EXODI. CAb. XXXIIX. tapetium ocellatorum atrii. merantur omnia pondera ſpontaneæ obla rum atque æs, numerantur quoque omnia dum, * quòd Sanctuarium oppignorabitur Verſ. 2 1. IWſta (ſunt) numerata] In textu iſto 12, nu- tionis tabernaculi quoad argentum & au- vaſa ejus juxtà omne illius miniſterium. Eod. verſ. 2 I. Tabernaculi, tabernaculi] Bis (hic dicitur: tabernaculi,) ad indican- 13. duabus vaſtationibus propter iniqui- tates populi Iſraêlitici. Eod. verſ. 2I. Tabernaculi teſtimonii] (Quod fuit) in teſti- monium Ifraélitis, quòd condonaverit 14. illis Sanctus ille Benedictus factum vituli (conflatilis,) nam ecce quievit inter illos gratioſa ejus præſentia. 15. Eod. verſ. 2I. Miniſterium Levitarum] Res, quæ numeratæ erant ad tabernaculum, ut & vaſa ejus, iſtud erat miniſterium, quod Levitis traditum fuit in deſerto, ut (illa) collocarent, de- ponerent & erigerent, unusquisque pro onere ſuo, quod ei injunctum erat, ſiouti dici- tur in Sectione . . 16. Eod. verſ. 2 I. Per manum lIthamaris] Hic (enim) illis erat præfectus, ut traderet unicuique * domui patris 17. miniſterium, quod ei conve- niebat. Verſ. 22. Et Bezaleel, filius Ilri, fecit omnia, quæ præceperat Dominus Moſi) Non ſcribitur hic: quæ præceperat, ** ſed: omnia, quæ præceperat Dominus Moſi, etiam quoad res illas, quas non dixerat ei dominus ejus (Moſes,) conformis fuit 18. 12. Sive: in Sectione iſta, id enim Hebr. ewDe ſignificat, confer. etiam not. in a n, h. loc it. tra . Talm. Eruvin, fol. 2. b. & Seva- chim, fol. 5 9. b. it. Bechorot, fol. 5. a. X2 Fleb. M iſtud, ut & ſequentia, usque ad: „y rey i. e. propter iniquitates &c. abſunt 4 MSO 1. ſedmalé. 13. Hebr. nte, quaſi pignus occupabitur ab hoſtibus, petitum hoc eſt ex Medraſch Tanchu- m2, alleg. Buxtorfe in Lex-Talm. fol. 2 400. conſer. & Numer, cap. 24. v. F. n. 3 3. alludi- rur autem verbô iſtô: ane ad diftionem P, quæ kic in textu ſacro habetur, vide not. in a rbue b. loc. ut & not. ad 2. Chron. cap. 22, Veyſ. 11. num. 4 3â. 14. Benignus, propitius, placatus fuerit, id enim † rV, quod hic habetus, ſignificat, confer. de hoc verbo K. Salonm. ad Amos. cay. 4. V. 4. vide & Gur Arjeh fol. 119. col. 3. med. ac not. in nρ T h. loc. 1 5. Sive: Majeſtas ejus Divina „Hebr. p, de qua voce alibi dictum eſt, gratioia quippe præ- ſentia Divina Iiraelitis ſignum fuit, quod Deus illis fuerit propitius, i 7. e e i. dit, ſicuti in Gur Arjeh dict. fol. 119. col. 2, fin. 16. Fectio iſta ſeu m incipit 4 verſu 2 I. capitis 4. Numer. & continuatur usque ad Numer. cap. g. eo excluſo, vide not, in non mnov b. loc., —en i e. ut numeraret omnem domum 17. Sive: familiæ paternæ, id enim a& , mi hic habetur, ſignificat. Hebr. de, abfunt iſta ab utroque MStG. Ig. Sive: conſenſit, Hebr. Aninber, vide D. Wa- genſeil. confutat. libri Toldos Jeichu p. 37. & F a. hæc adducit: ait R. ehuda nomine Rat, cal-= lebat Bezaleel combinare eas literas, quibus coœ- lum & terra creata fuerunt, nam de eo ſcriptum eſt (Exod. c. 3 5. v. 3I.) & implevit eum Spiri- tu Dei, ſapientià, intelligentià & notitiâ; at (Pro- verb. c. 3. v. 19.) legas: Dominus ſapientia fer. quæ ad Geneſ. cap. I. V. I. n. 37. notata ſunt. . e. quia nemo habitat penès eum, quem ipſe o illi- habetur, confer. & not. in 'nos ne b. loc. — X Hebr. van , in MS:oO I. pro eo legitur: ſeq. ubi ex tractatu Talm. Berachot, fol. =5. fundavit terram, ſtatuit cœlos intelligentià, con- cSr. XIS Beuulelhut . mote polltum il ralnſc an brabei ⁰. ſeclt Beeleel altetuln talltun Viginti winis ctud effeieb oinnes ſiclose ſcendebant w⸗ onderis,(nen (enim) Cberun fuit tabethach Hontane obl dlorum 17. lentum)valet i e, alent gue Möto. 19. Conkerhict Atis molta iun Vitalis ſudioſ od i. e. 2 Berachot, qa (. prolnt ii 10, Hibr. )N nomen NN 3 Hebr. Miſtus i. e. talentum 121. Confer, gun ſ. n. 21. 7. notayit, fe de Nenſu Ow b. ſoe 41 Hanc dictie ſielos, vigel 17 . n. 1 l. 15,6 19 CNI. Atn n lapentun Kau. us miniſtefum, le)ad indican. ispropter iniqni⸗ Goc fuit in eſti. Gns kackum fitali .. Lod, vetl21. t & ralz ejut, )colloerent, be. merat, ſicuti dici. H Hecenim)illi m, Joodei conye⸗ it Doninu M) CAP. XXXIIX. at Dominus Moßt, onkonmis fuit il. illi. . ſol. 1 19, (0l. 2, in. D d . oc. Pit erſn 11. aitis usgle ad Numer cap. . „ . 10 1. pio ed legirur: aret ommnem 6omum ſia ab uroqne Me. odn ſie D. Vr oldos ſeichu g. 17, & w. Berachot, ſol. ſ. Pucd nomine Raßcal eas lteras, geibisce⸗ 1, namn de eo ſetihtun Kimplerit eum Spitl. entid & notitia, aro⸗ 6: Dominus zhetti rlos ilellipentis, ol l, . 1, M 17, 10id —NN— †¼ Hebr. M2 iſta, ut & ſequentia, usque ad: ExOPI. 769 illius animnus ei, quod dictum fuit Moſi in (monte) Sinai, præceperat enim † (Molſes) Bezaleeli, ut faceret primùm vaſa ac poſteà tabernaculum, 19. dixit ei Bezaleel: in more poſitum eſt apud homines, ut fabricent primò domum ac poſteàâ reponant in⸗ illa vaſa, ſic audivi, inquit, ex ore Sancti illius Benedicti, reſpondit ei Moſes, ſub um- Pbra Dei 20. fuiſti, nam profectoò ita præcepit mihi Sanctus ille Bened ctus, ſic igitur fecit (Bezaleel) tabernaculum primò & poſteàâ fabricavit inſtrumenta. Verſ. 24. YZa- lenn *] (i. c. talentum valebat) ſexaginta minas; 21. mina autem Sanctuarii alterum tantum valebat, ecce 2 (i. e. talentum ſcil. ſacrum efficiebat) centum ac viginti minas; aſt mina (valebat) viginti quinque DO, 22, ecce talentum (ſa- crum efſiciebat) tria millia ſiclorum, ideò numeravit (hic S. Scriptura) ſigillatim 23. omnes ſiclos, qui numeròô ſuo non plenè efficiebant tria millia, 24. quique non a- ſcendebant usque ad talentum. Verſ. 26. Dimidium ſicli] (Dictio PP) eſt nomen ponderis, (nempè:) dimidium ſicli. 2 5⁵. Eod. verſ. 26. In ſexcenta millia &c.] Tot (enim) fuerunt lſraelitæ & eòô usque aſcendit * numerus corum, poſtquàm erectum- fuit tabernaculum, (ſicuti ſcriptum eſt) in libro: A )) 26. atque etiam nunc in- ſpontanea oblatione tabernaculi totidem fuerunt (Iſraelitæ;) numerus autem ſemiſi- clorum 27. ſexcentorum millium aſcendit ad centum talenta, ubi unumquodque (ta- lentum) valet ter mille ſiclos, videlicèt ſexcenta millia ſemiſiclorum efficiunt trecenta Ddddd 2 mil- 23. Vel: ſpeciatim, particulariter, Hebr. ra, vide Buxtorf, Lex. Talm. fol. 1814. & R. Sa- lom. ad Amos. cap. 6. v. 5. confer. hic tract. Talm. Bechorot, fol. 5. a. 24. Vel: qui pauciores erant, quam ter mille ſi- 22, 1. e, talenta (V. 24. h. cap.) abſunt ab utro que MSto. H 19. Confer. bic Dman nov, ubi in notis Raſchi ſatis multa ſunt addita, quæ huc tranſcribere bre- vitatis ſtudio ſuperſedeo, allegatur etiam ibidem neDD i. e. additio ad caput 9. tractat. Talm. Berachot, quod incipit: N π & quidem ad fol. 5§9. proht ibi in margine habetur. RMZ 20. Hebr. 7 xa; alluditur autem hisce verbis ad nomen &2ú i. e. Bezaleelis, confer. Pſalm. 9 1. v. 1. X Hebr. iſtud, ut & ſequentia, usque ad: A i. e. talentum (ſacrum &c.) abſunt 4 MSto 2. 2 1. Confer. quæ R. Salomo ad Exod c. 22. verſ. 5. n. 2 I. & ad Exod. c. 2 5. V. 39: D. 17 6. S& h. 177. notavit, vide & Ar. Montani Thubal Cain ſive de Menſur. Sacr. fol. m. 18. ac not. in 1 * CHDTI h. loc. 22. Hanc dictionem communiter interpretantur: ſiclos, vide ſuprà Exod. dict. cap. 2 5. v. 39 .n. 178. & n. 179. item Ar. Montan. alleg. tractat. fol. 15., & 16. cli, confer. not. in mon noev h. loc. 2 5. Didrachma;, fic nonnulli ypa vertunt, confer. Genel. c. 24. V. 2 2. n. 57. vide & Ar. Montani Thubal Cain alleg. fol. 15. & 16. confer. & num. ſeq. 27. ac not. in Aporm Pbw h. loc. * Hebr. y 1), hæc & ſequentia, usque ad: mND Ni) i, e. aſcendit ad centum & c. sbſunt 4½ MSto 2. confer. hic tract. Talm. Bechoror, dict. foſ. 5. 2. S 26. Sic in Hebræo incipit liber quartus Molis, alias communiter 4 udæis vocatur: dacha, vi⸗ de Numer. eap. 1. v. 46. ubi idem, qui hic, re- fertur numerus, confer. & ſupra Exod. cap. 30. v. 16. n. 56. & Numer. c. 1I. v. 1. n. 3. & n. 4. vide & not. in non mW h. loc. 27. Sive: didtachmarum, vide, quæ num antec. 25. h. verl. notata ſunt, confer. & ſuprà Exod, c. 2 5. Verſ. 2, n. 2. Targum ejus: i. e. ad fündendum. * Eocd. verſ. 27. Baſes Santtuarii] (Nempè, quæ pertinebant) ad aſſeres tabernaculi, qui fuerunt quadraginta octo, 29. uibus extiterunt baſes nonaginta ſex, prætereà quatuor erant baſes veli, ecce cen- tum (baſes;) de cœteris autem omnibus baſibus ſcriptum eſt, quòd ille fuerint æneæ. 30. Verſ. 28. Et obduxit capita arum] (Nempè:) columnarum de iſtis (1775. ſi- clis,) nam de omnibus (columnis) ſeriptum eſt: & obduxit capita carum atque cin- Kuras earum argentô. 31. CAP. XXXIX. Erf. T. Et de byacintho at purpura &e.] Byſſus (ſive Xylinum) non commemo-⸗- ratur hic, unde exiſtimo, quòd veſtes iſtæ miniſterii non fuerint veſtes ſacer- dotales; I, nam in veſtibus ſacerdotalibus fuit byſſus; ſed (veſtes) iſtæ fuerunt illa veſtimenta, quibus obtecta fuerunt vaſa Sanctuarii eo tempore, quê caſtra move- bantur, nam in iſtisveſtimentis) non fuit byſſus. Verſ. 3. Et didaverunt] (Verbum ⸗70,,.⸗ Eäxob. L,QfßWUaadů. XXXIX. millia integrorum (ſiclorum,) ecce centum talenta; aſt ter mille ac quingenti &A quinquaginta ſemiſicli efficiunt mille ac ſeptingentos & ſeptuaginta quinque 29. ſi- clos (integros.) Verſ. 27. Ad conftandum] (Verbum: Pæ idem ſignificat) a c P eandem hic ſignificationem habet,) veluti (habetur in illo loco:) vWi. S. qui extendit terram, ². juxtà Targum ejus (hic habetur:) *αHhCdLi. e. & extende- runt, laminas (quippe) rI. e. diducebant ex auro, (verbum PH†notat .„ eſtendre, † linguâ vernaculâ, bractezæ autem tenues (factæ fuerunt,) hinc docet te (Scri- ptura,) quomodo neverint aurum cum filis, (nimirum) diducebant tenues brackeas & de illis abſcindebant fila juxtà longitudinem * bracteæ, ut facerent exillis kla com- Miz-⸗ — 2 8. Idem numerus refertur etiam in verſu 2 5§. a c P. Fagius ad Paraphralin Chaldaicam h. loc. no- 2 6. H. cap. ttavit, cui expoſitioni etiam autor noſter hic ac=⸗ * Seu: conflandum, confer, hie not. ad Pſalm. 45 1 cedit, confer. ſupra Exod. c. 3 1. verſ, 10. n. 6. verſ. 3. num. 7. it. tract. Talm. Bechorot, fol. Ge n. 9. S Exod. c. 75. Ve 19. Sign. * §. 3. Rz. Proùt habetur Pſalm. 136. v. 6 29. Sicuti ſuprà Exod. cap, 26. verſ. 18. & ſeq- ha- † Ita hic exprimo: NN" in MSto' I. legitur: J0. Aſt iſlæ baſes, de quibus in textu faero hic eſt ſermo, fuetunt argenteæ, proùt hoc verſu 27. f. J1, Loci iſtius expoſitionem vide in not- rDPH Qnon b. loc. juxtà primam lectionem videtur id cortigendum . E . . . . ac egendum efle: Nahnt Latinè: extendere, diducere. 4d: maoyt i. e. commixta, ablunt 4 N . —r t int ₰ MSto I I. Sed ejusmodi veſtes, quibus involvebamtur va conter. hie tract. Talm Joma, fol 71 a. 6 w. * 9 * „ 5ie ι tabernaculi, cum illud kansfettetur, ic etim 72. a. & Seyachim, to). 5, b, 2 0909* F 1 W — . 7 5 WDNX& in MSto z. habetur: ouνuIE ſecd Hephr. 80 N, hæc, ut & ſequentia, us ue (A. MII bus dicitut an Prarinthinis ſpeciei flum cie Hlorumn ce. 1. Mdaeni (liminz aun fuiſleſſuperch Uloslummt Ceselt Thephi laminainfr, tered aliud dik ponant ei ſi (ius tei hab Vittam) hya Pla, 10, gui adavrem pet 4 1 Hebe ſvfuiſt Rwie, 3. Conlef, dus notata lunt, Loci iftins O. be 1„, hn d97 DL 4 1 kE. dan darimn ſupern gue (oflocar, rent flum hy mediamtibus r Febr. dr don , exchlis haber 1 e. & collo⸗ G NNIN 1c gingenti g. dünge 11. ſ. emligniftn)e Snchuri esn ocle, 29, dles veli eccecer ereli ectrten⸗ te Uerint enex, eilis 777 ſ. Setum Aque cn.⸗ h)non commemo- berint reltes ater⸗ veſtes hilke ſuetunt ,Aeo caltra more⸗ nnenni (Verbum loco:) Prd. e, Pite, & exlenge⸗ tdum p'notst:) hinc docet te Seti. tenues bractend &α at exillis glacom⸗ am autor noltet hic at⸗ le,z1. Verl, 10. l 0 ,19. digne 6. v,b N in MSro 1, leguut: abetur: Erb ſel detur id cditigenaumm 6 . pN Laint: AMentere, — 2r Loci iſtius explicationem vide in not. ov non Ha, prout in exemplaribus hactenu; ut ſequentin lene a, ablunt4 19101, ſomn tol /h 6, bbe CAp. xXII. rkODI. ) mixta cum unaquaque ſpecie (cœterorum filorum) in pectorali & Ephodo, de qui- bus dicitur aurum (ſimul conjungi debere, nempé) filum unum aureum cum ſex filis hyatcinthinis (commixtum fuit,) & ſic cum unaquaque ſpecie, 3. nam uniuscujusque fpeciei filum ſextuplex fuit; aureum verò filum fuit ſeptimum cum unaquaque (ſpe- cie filorum commixtum.) Verſ. 2 8. Et ornamentum tiararum] (Dictio Rhic idem ſigni ficat, ac) HNDNN i. e. ornamentum tiararum (i. e.) tiaras ornatas. ** Verſ. 3I. Ili darent ſuper cidarim ſupernè] Mediantibus filis (ſeu vittis) fuit ſedes ejus ** (laminæ aurex) ſuper cidarim inſtar coronæ: ſed dici non poteſt, laminam (auream fuiſle) ſuper cidarim, nam ecce in UP NLPTTP 24. docent (Rabbini, quòd) ca- pillus (ſummi ſacerdotis) fuerit viſus inter laminam (auream] ac cidarim, nam ibi ſe- des eſt Thephillin; y. lamina autem impoſita fuit fronti, ecce cidaris deſuper fuit & lamina infràâ, quid igitur iſtud * eſt, (quod hic dicitur:) fuper cidarim ſupernè? præ- tereà aliud difficile e. objeci circà iſtam (lIaminam,) dicit hic illa (Scriptura:) & im- ponant ei filum (ſeu vittam) hyacinthinam; 7. aſt in textu facro, ubi præceptum vittam) hyacinthinam; 8. exiſtimo ego, (iſtius rei habetur) eadem (Scriptura) dicit: & des illam (laminam) ſuper filum (ſeu *† quôd vitta iſta hyacinthina 9. fuerint fla, 10. quibus illa (lamina) alligabatur cidari, quoniam lamina non niſi de aure ad aurem (pertingebat,) quanam igitur re alligabatur illa (lamina) fronti ejus (ſummi ſcil. ½ Hebr. Iwna iſtud atque es, quæ ſequuntur, usq; ad: e i. e, filum unum &c. abſunt à MSto I. 3. Conkfer. quæ ſuprà ad Exod. c. 2 9: V 6. n. 56. notata lunt. TS h. 1Oc. Hebr. me ) by in MSto I. hisce præmiſla òèòè n N y ySE PDL HM D NR i. e. ut darent filum hyacinthinum ſuper ci darim ſupernè, per fila (fuit) illa (lamina) eam que collcatunt ſuper cidarim ac ſupernè, ut da: rent flum hyacinthinum fuper cidarim deſuper, mediantibus vittis (leu filis & c,) . eXx Hebr. , ſic enim legendum, (prout eti- Am infrà hoc verſu habetur, ubi vide Sign. *X excuſis habetur; in MSto I. & hic legitur: Aa&²⁵⅛ 1. e. & collotàärunt, eonfer. Sign, antec- † 4. Id eſt: mackatio ſanctorum ſive ſacrificiorum, ſunt iſta: oynyn neaxD-i 7) ne ine nn y ate een. eeen nd 7. de qus agit tractztus Talmudicus Sevachim, qui tæ operis FTalmudici, confer. ſuprà Exod. c. 2 8⸗ vi. 37. D. 167. atque Deuter. c. 33. v. 12. num. 8 I. & hoc primum eſt dubium, quod hic move- tur, de cujus ſolutione vide infrà n. 16, h. verſ. 5. Vide, quæ ſuprà ad Exod. dict. c. 2 8. v. 37. U. 16 g. notata funt. S Hebr. Wm iſtud, ut & ſequentia, usque ad: N & i. e. (dicit) hic illa Scriptura &c.) ab- ſunt ab utroque MSto. 6. Id eſt: alia qu æſtio mihi orta eſt, aliud movetur mihi dubium, iic α hic interpretor & ex- pono; confer. n. 14. hH. v. 31. 7. Sic in princ ipio hujus verſus 3 1. habetur. §. Pront habetur ſupra Exod. c. 2 9. v. 37. ubi vide not. num. 165. confer. & n. 14. h. verſ. 3 I. * Sequitur hic ſententia & reſponſio Commenta- toris noſtr.. V 9. Vel: filum hyacinthinum, Hebr. —5nr e, gequo hic, ut & ſuprà Exod, dict. c. 2 8. v. 37 agitur, ubi vide not, n. 170. 10. Nempè: ſex illa fla ſive partes vittæ, de quibus Sontinetur libeo primo partis fivesectiohis quin- h. verſe- = fuprà Exod, a lleg. c. 2 8. v. 37. confer. & h Ia,. 77² — — OοDI. ſcil. ſacerdotis? nimirùm) innectebant 1I. ei (laminæ) fila hyacinthina in duabus ejus extremitatibus ut & in illius medio, nam per illa (fila) alligabat (ſummus ſacer- dos) atque appendebat illam (laminam) cidari, quando ipſe iſtam capiti ſuo impone- bat † duo autem fila fuerunt in qualibet extremitate, ½¼ unum ſupernè & alterum in- fernè versùs frontem ejus (ſummi ſacerdotis) & ſic in ejusdem (laminæ) medio, 13. nam hoc modo illa (lamina) facilé poterat alligari, non enim ligatura paucioribus, uàm duobus filis, fieri ſolet, ideò dicitur: ſuper vittam hyacinthinam, 14. & (hoc verſu dicitur:) ſuper illam (laminam dabunt) vittam hyacinthinam; ligabat autem (ſummus ſa parte ſua po 16. nec mireris, qu cerdos) duas iſtas extremitates omnium (filorum) ſimùl (unà ligaturâ)à ſteriore & regione cervicis ſuæ 15. atque ſedes illius vxr fuit ſuper cidari, èd (hic) non dicatur: vittæ hyacinthinæ; 17. cum tamen illæz lures fuerint, nam ecce reperimus de pectorali ſacro atque Ephodo (ſcriptum:) & al⸗ liganto 1¹3. pectorale &c. fuerunt (vittæ,) quàm duæ, (vittà hyacinthinâ;) jam verò vel te invito non pauciores 19, nam ecce in duabus extremitatibus Pectoralis ſacri fuerunt duo annuli pectoralis & in duobus humeralibus Ephodi fuerunt duo annuli Ephodi, qui & regione illorum erant & juxtà morem ligandi quatuor fuerunt fila-, certè pauciora, quàm duo, non potuerunt fuiſſe (fila.) Verſ. 32. Et fecerunt filii I- mlis] Opus juxtà omnia, mbernaculum] Quia non poterant illud erigere, quæ præceperat Dominus &c. Verſ. 33. Et attulerunt 20., ac quoniam Moſes non fecerat ullum opus in tabernaculo, (ideò) reliquit (ſeu permiſit) ei Sanctus ille Benedictus erectionem ejus, quia nemo illud erigere poterat propter gravitatem aſſerum nec cui- quam erant vires, ut illos attolleret; aſt Moſes erexit illud (tabernaculum,) dixerat- 11. Imm ittebaut, infigebant, Hebr. Pyln , quod ſuprà Exod. c. 2 S. v. 37: in notis autoris noſͤiri dicitut: Jarnn j. e. traducebant, Germ. Sie zogen durch/ nempè per foramina laminæ aureæ, quæ in duabus ejus extremitatibus 8S in ejusdem medio facta erant, confer. Exod. dict. c. 2 8. v. 37. U. 169. . † vel: alligabat, Hebr. Pw)p, ſic in MSto 2.⸗-h. loc. ad ditur ; deeſt autem iſtud verbum in aliis editionibus evulgatis, 12. Sive: fine, Hebr. * „confer. quæ ſuprà ad Exod. alleg. c. 2 8. V. 37. n. 170. & num. 172. notata ſunt. . “ 13. Nempè: fuit unum flum ſupernè & alrerum infern?è, atque ita ſex erant fila, ſive partes vittæ, vide ſupra Exod, dict. «, 2 8. v. 37. n. 172. 14. Hoc modo unum ſolvitur dubium, de quo ſu- prà n. 6. & n. 8. h. verſ. 3 1. Confer. Exod. alleg. c. 2 8. V. 3 7. n. 16 5. 15, Vide, quæ ſuprà ad Exod. dict. c. 2 8. v. 37. n. 17 3. not ata ſunt. XXX Hebr. , ita hic legitur, confer. quæ ſuprà hoc vers. Sign. * notata ſunt. 16. Hoc modo alterum ſolvitur dubium, de quo ſuprà H. v. n. 4. 17. Nempè:; numero plurali; dicitur enim in ſin- gulari: vitta hyacinthina. 18. Sic habetur ſuprà Exod. dict. Cap. 2 8. v. 28. & hoc c. 39. v. 2 I. 19. Afrque ita ſub numero ſingulari interdum plu- ralis comprehenditur, in MSto 2. hic poſt " & i. e. non fuerunt, additum cſt 1à i. e. in eo ſcil. pectorali. 20. Ideò dicitur hic: & attulerunt tabernaculum, confer. Gur Arjeh fol. 119. col. 4. princ. & not. in or r h. loc., nu⸗ Moles coram Dens) ehon⸗ gelet (gud hal tor: . 1 ver leiplim ( henedirtt M anuotn veltt (ulmnusnin⸗ En.3. tecio ordine. E Apmmdit 1/ moniun] i,e. dimidiapante (bicſignifcat⸗ —— ) Hebr. 3 D) w do e.) 11. Tenta, Man Py, guod hi hunc locum unßt mit dein moeſopel 11, Nempe: d jem ſie M n0t. 20 LPfilm 13, Fic ea). be 144. De koc ſic & Numer, e, 1. Drout Pial WM Nd, 19. De hisce il dick. ſalm. 9 D ,loe⸗ 17. die habel in uoꝛdinſeri N. Devis, Kin lothina m u t mmigſcet⸗ ebin ſio imſcne. etne Aalterum in. nine) mecdio, 1, Atürs pancioibus, unarn, 4. & hoc mm; ligebet autem (uni ligatuni)4 fun opercient, 7. Clm tamen ile? (lenptum:) Kal⸗ vito non pauciotes dus Peotalis ſicti fnerunt duo annbli dtuor fuerunt fl, r falerunt flil⸗ 331 Bi Attulerunt n Molesnon fecelat † Qus ille Benedidus emn allerum necci⸗ naculotmn,) digetat- Mo⸗ — — 0 dg. e. 29. 37,te. † iclegitur, confer gue 1 notata ſunt. olnitur ubium, deqio l; Cicitu enim intin⸗ 12, 4, icd Cih 11.. 4,6* ,ſygblariimctdumplu⸗ 5 . 5 a MRo?:. hie hoſt 8 um cl 1 i,e in eolcil. Kulerunt tebernarllum, 19, 4, Mtine. A, CAbP. XL. bus Moſes coràm Deo: * quomodo poteſt fieri erectio ejus per manus hominis? (ſed 4 P 10 ejus p 21, Nempé?: ci rà ullius hominis operam ac labo- 24. De hoc vide cap. antec. 39. V. J. H. 9. confer. EXQODI. 723 Deus) reſpondit ei: operam nava 2I. tu manu tua ac ſpeciem præbe, ac ſi iſtud eri- Jens) feipondit e operam nada „ tu mm ac Peciem e geres, (quê facté) illud fuit fublatum ac ſtetit per ſeipſum, 22. & hoc eſt, quod dici- tur: = PMi. e. erectum eſt tabernaculum, 23., nempè — P) Mi. e. erectum fuit per ſeipſum (atque hæc eſt) allegorica expoſitio R. Tanchumæ. 24. Verſ. 42. Et benedixit eis Moſes] Dixit illis: faxit Deus, ut præſentia Nauminis quieſcat in opere- manuum veſtrarum, ſit amœnitas Domini, Dei noſtri, ſuper nos! &c. 2. & hic (?ſalmus unus eſt) ex undecim Pſalmis, 26, qui ſunt in oratione Moſis. 27. CAP. XL. Erſ. 3. &t obtendes juxtà 1. arcam] (Verbum NQ) ſignificat i. e. pro- tectionem (ſive obtectionem,) nam ecce velum fuit ſeptum. 2. Verſ 4. Et ordinabis ordinem ejus] (Nempè:) duos ordines panum facierum. Verf. 19. Et expandit †tentorium] Hæc ſunt aulæa (facta ex pilis) caprarum. Verſ. 20. Tefi-⸗ maonium] i. e. Tabulas. 3. Verſ. 22. In latere abernaculi, aquilonem verilts] i. e. In dimidia parte Septentrionali latitudinis domùs (tabernaculi,) Rjuxtà Targum ejus (hic ſignificat:) ε¹.½ 6. latus, ſicuti )i. e. femur, quod eſt i. e. in latere ho- MMW minis. D. Huetii Demonſtrat. Evangel- Propof- 4. c. 14* Pp. 386. & ſequ edit. Lipſſ. I. Sic ex mente Rabbinorum ſecundum Gemaram hic interpretari volui particulam 7, ut idem fignificet, ac mda i. e. propè ſive juxtæ, vide D. Wagenſeil. Sot. p. 79 6. confer. & ſuprà Ra- ſchi not. ad Exod. c. 3 5. Vv. I 2. & v. 22. D. 2 6. z. Vel: paries, Hebr. —, ſepimentum, quò ſanctum ſanctorum cœtera tabernaculi parte ſeparabatur, de qua voce vide ſuprà Exod. C. 19. V. 24. H. 6 3. & c. 2 6. V. 31. n. 1I 16. confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. § g. b. & fol. 97, a. & fol. 119. a. it. Succa, fol. 7. b. & Sota, fol. 37. S& Numer. c. 33. V. I. I. 9. 2. it. Menachot. fol. 6 2. a. & fol. 9 8. a,. 2 9. Prout Pfalm. 90. V. 17. h ,vide not. in Confer. hic tract. Talm. Schabbar, fol. 29. b. & 27. Prour Pſalm. 90. V. 17. habetur, vide not. in fol. 87. b. S fol. 9 2. a. & Roſch haſchana, fol. 3. „ PDD h. loc. R 10 . 26. De hisce undecim Pfalmis vide R. Salom. ad; b. it. Tahanit, fol, 29. a. & Menachot, fol. 99. a. . it. Succa, fol. 2 I. a. & Nedarim, fol. 39, a. it. dict. P ſalm. 90. verſ, I. confer. & not. in OOPY Ha he loc. Z . Bechorot, fol, 44. 3. 27. Sit haber inſctiptio dicti Pfalmi 90. cœterum 3. Scilicèt: legis, Confer. KRaſchi not. ad Exod. quoad inſcriptionem Pialmorum vide præ aliis c 2 5. V. 1 6. N. 4 3. & ad Exod, k. 31. V. 7. n. 40 R. David, Kimchi Præfetionem in Pſalmos, ut & αn, 5. * Hebr. ur , in MSto z. hic additum eſt: † y ν n i, e. Domine mundi! (quomo- do & c.) 21. Tenta, manum admove, aggredete opus, ſic bPy, quod hic Habetur, vertere poſtſis, ludæi hunc locum Germanicè vertunt: Gehe dran um mit deiner Hand/ I. e. manum tuam ad move (Operi ſcil. erectionis tabernaculi.) rem, ſie ynyn hie interpretor & expono, confer- not. ad Pſalm. 110. v. 3. Sign. * 27. Sic eap. ſeque 40. V. I7 habetur- „ EXKODI. ChAb. XL. minis. 4. Verſ. 27. Et adolepit ſuper eo thymiama] (Videlicèt:) matutinum & veſpertinum, ſicuti dicitur: quolibet mane cùm aptaverit lucernas &c. 5. 774 29. Et obtulit ſuper e αραο Etiam die odavo impletionum, 6, qui fuit dies erectio-⸗ nis tabernaculi miniſtravit Moſes 7. & obtulit munera cœtus (Hraëlitici) Pieter i- quæ injuncta fuerunt (Aaroni) eodem illo die, dicitur enim: accede ad altare &c. 8. Eod. verlſ. 2 9. Holotauſßium] (Nempè:) holocauſtum juge, * Fod. verſ. 29. Et ob- Iationem] (Videlicèt) oblationem libaminum jugis (ſactificii,) veluti dicitur: & de- cimam partem ſimilæ commixtam oles 9., & , Verſ, 31. Et laverunt ex eo Moſes & Aaron atque filii eu] Die octavo impletionum, 10. omnes facti ſunt æ quales quoad ſacerdotium, Targum ejus † OxH )) eſt: [ P†PHi. e. & ſanctificabant ex co, (nam) eodem illo die Pi. e. ſanctificavit (ſeſe) Moſes unà cum illis. 11. Verſ.- 32. Et dum accedent] (Iſtud: DNP hic poſitum eſt) pro: uando accedent. Verſ. 3 5. Et non poterat Moſes ingredi tabernaculum teſtimenii] (Sic hoc loco) ſcriptum eſt; ſed alibi ſcriptum reperitur: & dum ingrediebatur Mo- ſes tabernaculum teſtimonii, 12. intercedit * Scriptura tertia & conciliat 13. duo iſta (Scripturæ loca, dicitur enim hic:) quia incubuit ei nubes, 14. die igitur: quam- diu ei (tabernaculo) incubuit nubes, non poterat (Moſes) ingredi; aſt quando rece-· 10- debat nubes, ingrediebatur (Moſes) & loquebatur cum eo. Verſ. 38. In oculis tins 4. Confer:quæ ad Levit. cap. I. v. 11. n 86. nota- ad marginem allegatur; incipit autem Sectio iſta ta ſunt. Levit. c. . 5. Sicuti ſuprà Exod. G. 30. v. 7. habetur. † Hebr. mum iſtnd, ut & ſequentia, usque ad: 6. Id eſt: conſecrationum, quando Aaron ejusque Nn] i. e, & dum accedent, abſunt ab utso- ſfilii conſecrati fuerunt ad miniſterium Divinum, que MSto. id enim dictio '&&z hic notat, confer. v. 3 1. I 1. Id eſt: lavit ſe Moſes unà cutm illis, nempè cum b. c. n. 10. Aarone ejusque filiis, nam hoc ſeaſu ac ſignifica- 7. Vide R. Salom. not. ad Exod. cap. 2 8. v. 41. & tione verbum . in Targum non uno in ſoco ad Exod. c. 2 9. V. 7. & V. 22 n. 5 5. confer. & sccipitur, confer. hic Sevachim, fol. 19. b. & Gur Arieh tol. 119. col, 4. med. ubi objectioni fol. 21, b. & fol. 22. a. R. Moſtis, Ben Nachmanis, teſpondetur, vide & IZz. Sicuti Numer. c. 7, v. 89. habetur. not. in ρανω h. loc. XK Tahr Wb e. 1. . g. Uti Levit. c. 9. v. 7. habetur, confer. Torat Co- Hebe S m. Be e nre ab utro- panim ad Section. prout in 'ner h. ſaceopuis Pro: Mα1bidem leitur: ywon loc. ad marginem allegatur. D W *Confer. not. in NT eS ubi loci iſtius ex. 3: Hiebr, , conler. quæ ſuprꝗ ad Exod. cap. R 20. v. 22, . 67. & g. 2 5. v. 22. n. 6 5. S& v. 34. plicatio habetur. n. 141, notata ſunt 3 . 9. Prout ſupr Exod. c. 29, Vv. 40. habetur, confer. Sõ . not. in am bh. loc. . P 10. Hebr. 77 nνα n, abfunt iſta 4 MoSto I. vige, quæ paulò anté n. 6. v. 2 9. de voce ten notata ſunt, «onfer. hic etiam Torat Cohanim ad Sectionem: &do:ti in a Nn n , loce 14. Sic habetur hoc verſu 3 5. ubi continetur fatio, quâà duo iſti loei, qui ſibi invicem contradicere videntur; concilasi poſſint, confer. hic tract. Taime Jom, fol. 4. b. . 4 atqoeilliac,utl jundka etantin⸗ CA.5 ulmiiliuil taelite caltran an) ocus udi Kinit N. e. manliones jded rocantur fſuum ttffaltutet erlngulosyer combinatione l6) copjunctim Qori 21, fem goluoe legione tudo dorſhomni (aglum 13, cns nec kiltut celn pto moco tant) duabus . Aor)larenteiſ Aurz cortigiz,fa —— . b. log enponit: tat hunt ellege Hebt. , i PSX i, t. nu MSto 1. Aalchi not. 17. dicati Num.e, Hebr. bN: guntun ls ueat ablunt 3 utroe dalomone ſei addita eſſe, 19. Hebr. wd, 1n 10, nltatn — CAP. XL. gkece (nam) locus, ubi illi caſtra locabant, etiam vocatur ? OD, & ſic * (accipitur in illo lo- 1alarr. 1. erl 29. Kos. dicitar. A do. . nt er e Me ſünt zqtales nckiſcabant em † Vpaſie. & lam toſimonit eiliat 13, duo ◻ 1 Guando rece. tiut kaltem Sethoills G . Aduuxæ cortigiæ, facta ex cadem ſpecie, 26. qua etiam Ephod, & quidem tantæ lo 12. Deans 4,1 2 Hentla, Ueque d: t, abluptab ugo. lealu acſignüficg⸗ nnonuno in oee lobetur. nt be 1. 3 dem? lopd ad biod, dap. bi contigetur katio, vicem conttacceſe nlet hic act. c 15 EtrhN. Giut: N EXODI. raélitæ) caſtra movebant, 15. incubabat co:) & ivit OD') i. e. per manſiones ſua — cingulum 23, autem conjungebatur ſum cem pro modo diſtantiæ 25. humerorum dos,) ſtarent ei ſuper duos humeros ejus; er tius domis Iſiazlis per omnes profelctiones ſuas] In omnibus profectionibus, quando (Iſ- nubes ei loco, ubi caſtra locaturi erant, §s, 16, item (in illo loco:) iſtæ ſunt ve i. e. manſiones, 17. quia (enim) de loco, ubi caſtra metati erant, iterùm profecti ſunt, ideò vocantur omnes H(i. e. & manſiones & profectiones;) Nunc autem expo- nam *** facturam 18. Ephodi, quandoquidem Ephodum & pectorale ſacrum expoſui per ſingulos verſus juxtà explicationes textus ſacri & in illorum (ſingulorum verſuu m) combinatione 19. poterit errari, ego (hic) facturas illorum (ſcil. Ephodi & Pectora- lis) conjunctim 20. deſcribere (volui,) Ephodum (itaque factum fuit inſtar ſuccin- Gtorii 21. fœminarum, quæ equis inſident; cingebat autem ſeſe illo (ſacerdos) à ter- go ſuo è& regione cordis ſui infrà axillas ſuas, 22, latitudo ejus erat eadem, quæ lati- licdecht tudo dorſi hominis & amplius, ac deſcendebat usque ad talos ejus (ſummi ſacerdotis,) ediedatnr Mo . mitati ejus (Ephodi) & regione latitudinis ejus, nec (factum erat cingulum) opere acupicto ſed textoriéô, ac ſeſe extendebat hinc gltut: ta. atque illinc, ut (ſacerdos) illò ſeſe circumdare ac cingere poſſet; latera 24. verò con- “ juncta erant in cingulo, unum ad dextram & alterum ad ſiniſtram, ſeparata ab invi- à tergo ſacerdotis, (conjuncta, inquam, e- rant) duabus extremitatibus latitudinis ſuccinctorii, ut, ſi quando erigeret illa (ſacer- ant autem illa (latera ſive humeralia) veluti ngitu- dinis, 155. Sig etiam P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. b. loc. exponit: quoties proficiſcebantur, ac pu- tat, hune eſſe genuinum hujus loci ſenlum. X† Hebr. 1, iſtud ut & ſequentia usque ad Iny) AD& i, eg., nunc autem exponam, abſunt 4 MStO I. 16. broht Geneſ, c. 13. V. 3. habetur, ubi vide Raſchi not. 17. Sicuti Num. c. 3 3. V. I. habetur, confer. not. 19. Sive . conjunctione „ Hebr. rva, confer, ſuprà Exod. dict., c. 2 8. v. 6. n. 3 83. 120. Id eſt: ſimùl, una ſerie atque ordine, ſic d hic expono, confer, ſuprà Exod. dict. «. 2 g. verſ. 6, num. 39 21. Hebr. , de quo vide Exod. dict. c. 2 8. v. 6. n. 40., ubi eadem ferè, quæ hic, habetur de- ſcriptio Ephodi ac pe ctoralis ſaeri. 22. Vide Exocd. alleg. c. 2 8. V. 6. D. 4I. in —ert DW h, loc. ubi cribitur, quod ver- ba iſta: nyon aa hic idem valeant, ac 722 ni, e. in omnibus manſionibus ſuis. XXX Hebr. “D Aniſta, ut & omnia, quæ ſe- abſunt ab utroque MSto ac videntur non 4 R. Salomone; ſed ab alio quodam Judæo docto addita eſſe. 19. Hebr. Wwy, Confen quntur, us que ad finem bujus libri ſecundi Molis f 23. Hebr. 2 71, de quo vide ſuprà Exod 2 8. V. 6.. 42. 2 4. Vel: humeralia, co 2 8. v. 6. n. 23 B 2 5. Sive: ſeparationis aut ſejundionis, id enim di- Ktio oe ſignificat, conſer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2 6 1. 25. Sive mæateria, confer. quæ ſu c. 2 g. V. 6. N. 4 5. notata ſunt. ,dict. c. nfer. ſuprà Exod. alleg. c. prà ad Exed. dict. 4, n. 10. notata ſunt. . quæ ad Exod, c. 2 g. V. Eesee 776 EXODI. QCab. XI.. dinis, ut illa erigere poſſet (ſacerdos) juxtà collum ſuum hinc atque illine, erantque, duplicata 27. antè ipſum (ſacerdotem) paululum infrà humeros ejus; lapides verô onychini iisdem (humeralibus ſive lateribus) erant infixi, unus ſuper humero dextro & alter ſuper humero finiſtro; palæ autem collocatæ erant in eorum (humeralium) extremitatibus antè humeros ſacerdotis atque capita duarum catenarum tortilium 28. aurearum infixa erant duobus annufis pectoralis ſacri in duabus extremitatibus latitudinis ejus ſuperioris, unus (annulus erat) ad dextram & alter ad finiſtram; du- Re autem capita catenæ 29. infixa erant palis ad dextram, eodem modo etiam (duo) ca- W pita catenæ ſiniſtræ infixa erant palis, quæ in finiſtro erant humero, (ſic) reperiebatur pectorale ſacrum ſuſpenſum à palis Ephodi ſuper cor ejus (facerdotis) antè illum, 30. prætereâà duo quoque annuli erant in duabus extremitatibus pectoralis in inferiori ipſius parte & &regione illorum duo erant annuli in duobus lateribus Ephodi infrà, NeN cnim: QN 1e in capite ejus inferiori, quod conjungebatur in cingulo; 31. annuli autem pectora- t lies & regione annulorum Ephodi ceollocati erant alter ſuper 32. alterum, quos (ſacer- Minra)en dos) colligabat vittà hyacinthinâ, quæ immittebatur in annulos Ephodi & pectora- 6 , audieb lis, ut inferior pectoralis pars arctè cohæreret baltheo Ephodi nec moveretur aut ſepa- non l raretur eundo & redeundo. 33. quoadinterm HN QRHSO nge⸗ que Qin, bentur dec ila: 27. Vel: incurvata, confer. quæ ſupra Exod. diét. dam eft pro: wna, prout hie tàm in BibHis Hiini polleun c. 2 8. V. 6, n. 46. notata ſunt. Buzxtorf. quàm in exemplari Hebræo, quo uſus 1. Vel: camaio, 28. Hebr. uay, de qua voce vide ſuprà Exod. fum, ut & in editione ne —ν habetur,fech l: i & e eod. c. 2 8. v. 6. n. 48. corruptè, ut puto, vide ſuprà Exod. dict., c. 2 8· bemur, ibi Nr 29. Scilicèt: dextræ, confer. quæ ſuprà ad Exod.] v. 6. n. 50. chimmtid cone dict. c. 2 8. v. 6. n. 49. notata ſunt. 32. Vel: ahker juxtà alterum confer. ſuprà Exod. Sin wod 30. Vel: ab anteriore corporis ſacerdotis parte, dict. c. 28. v. 6. n. 51. H n vide ſuprà Exod. dict. c. 2 8. v. 6. 33. Vide, quæ ſupra ad Exodialleg. e. 2 8. v. 6, , P . 31. Sive- baltheo, Hebr. wia ſic enim legen- 54. notata ſunt. etnd ocayerit eum V. 4 ibigue Ra ego, K polles Ee. ſikuſol. omna, tol. 4,d. 3. Prodt Blai . Talm. oma,f On hoc, L E ro. 1. de mu) brjus wu eſl Atruque 6 UWelk: eo ſen line, — ui khite erO n humerd entro⸗ (humenlum narum tonilum 1s extremintbus nilkran; uo etiamn (duo)ea. e)repericbanr Rante lHlun o,. relizin iufeihi dus Pphocti inne, aten Pechot. iumn, quos ſcet⸗ phodi & Pecoa⸗ oyererur autſehn⸗ LEVITICI. E n LEVITICUS CAP. I. AAatque omni (verbo:) AX 1. præmittitur è1N&*ρi. e. vocatio, 2. quæ in- adicat dilectionem, & eſt lingua, quàâ angeli miniſtratorii utuntur, dicitur enim: ẽPi. e. & clamavit alter ad alterum; 3. aſt prophetis populorum idolola- trarum † manifeſtavit ſeſe (Deus) linguâ accidentali 4. & impuràâ, 5. dicitur enim: P)) i. e. & obviam factus eſt Deus Bileamo. 6. Eod. verſ. I. Et vocavit Moſen] (Nimirùm) vox ibat * & perveniebat ad aures ejus (Moſis;) omnes autem Iraeèlitæ non 7. audiebant (illam vocem,) forſitàn clamatio (ſive vocatio iſta etiam) facta eſt, quoad intermiſſiones? S8. lex (hic) dicit: & locutus eſt, ad loquendum (igitur) facta — t hie täm in bibſis ri Hebræo, quo uſus wev habetutetd dn Lxod, didt c. 1 . conker. ſupta Nrod⸗ iallen en I. Ita hic vertere volui iſta: ad & —◻αa at- que .ε, quæ apud autorem nofſtrum ha- bentur nec illa aptius, quàm ſicuti tranſtuli, ex- primi poſſe puto. 2. Vel: clamatio, ſenſus eſt: ubicunque verba il- bentur, ibi præceſſir ε i. e. vocatio ſeu clamatio, confer, num. ſeq. 4. h. cap. & not. in =Dam ne h., loc. ubi ſcribitur: *d den e en ee eee eenn e a y a e n ee ee i. e. quoôd (Deus) non locutus ſit cum illo (Moſe) repentèe; ſed vocaverit eum: Moſe, Moſe, (vid. Exod. e. 3. v. 4, ibique Raſchi not.) qui ei reſpondit: ecce ego, & poſteà locutus eſt cum illo (Deus) con- fer. Jalkut fol. I1I4. col. 3. med. it. tract. Talm. Joma, fol. 4. b. S Sanhedrin, fol. 101. a. 3. Proùt Efai, c. 6. v. 3. habetur; confer. tractat. Talm. Joma, fol. 4. & &ad h uti in nev San h. loc. ad marginem allegatur. † Hebr. 2) de quo vid. Buxtorf. Abbfev. in MsSto. I. pro eo legitur: yn i. e. (populo- rum) hujus mundi ſeu ſeeuli; aſt in MSto z. de- eſt utrumque la: a & e, atque * in S. Scriptura ha-]† 4. Id eſt: eo ſermone ſive lingua, quæ notat: Nα Eccee 2 eſt i. e. accidens, caſus fortuitus, confer. n. antec. 2. h. cap. 5. Seu: immundà, Hebr. m&S9, reſpicitur autem hac voce ad a i. e, caſum nocturnum, quòô quis polluitur, de quo vid. Deuter. c. 2 3. V. 10. hinc Talmudicis dicitur: fluxus noctur- nus, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2126. & ſeq. confer. Numer. c. 23. verſ. 4. n. 5. ac not. in epar h. loe. 6. Sicuti Num, cap 2 3. v. 4. habetur, ubi vide ſis Raſchi notas, n. 4. in utroque MSto poſt: SyUn j. e Bileamo, addita ſunt iſta: anw xpOA y eNen i. e. nam ei videbatur, ac ſi cum impuro ſeu immundo loqueretur. * Conler. hic Torat Cohanim & tractat. Talm. Joma, fol. 4. b. ſicuti in an inovw' h. loc, ad marginem allegantur, ubi videetiam notas. 7. Confer. quæ infrà ad v. 1. h. cap. n. 15. notata ſunt, in MSto 1. hic omiſſa eſt particula negativa &&7 i. e. non; ſed ma?. 8. Vel: quoad ceſſationes ſive intervalla aut pau- ſas, Hebr. pO, quo nomine veniunt & ver- ſus ſive textus Biblici, qui ut eò facilius memo- riæ inprimantur, pauſà quadaan & interwifliare opus eſt vocatio; non verò ad intermiſſiones; 9. cuinam autem rei inſerviebant intermiſ- ſiones? (nimirùm, )ut daretur Moſi reſpiratio, quò intellectu ſuo diſcernere poſſet⸗ ſectionem 10. à ſectione & rem à re, id quod multò magis opus eſt circà idiotam, 11, qui diſcit ab idiota. Eod. verſ. I. Bi] (Videlicèt Moſi,) ut excludatur 12, Aaron, R. jehnda † dicit: tredecim locutiones ſunt dictæ in lege Moſi (ſimul) & Aaroni; & isdem oppoſitæ reperiuntur tredecim reſtrictiones, 13. ut diſcas, quòd (locutiones illæ) non dictæ fuerint Aaroni; ſed Moſi, ut (illas) diceret Aaroni, atque hæ trede- cim reſtrictiones ſunt iſtæ: N& i. e. loqui cum eo, item: JN — Wi. e. loquentis cum illo, * item: 8 Si. e. & locutus eſt cum eo, ** item: H )2 i, e. & notum me tibi faciam, **omnes (iſtæ reſtrictiones reperiuntur) . in lege Sacerdotum, 14. for fitàn audiverunt (Ifraelitæ) ſonitum vocationis (iſtius Divinæ, quæ Moſi facta fuit?) lex dicit: „ 9 i. e. vox ei (ſcil. Moſi faca eſt opus habent, Confer. num. ſequ. 9. & infra v. 10. hH. c. n. 83. it. Num. c. 10. v. 3 J. n. 6 3. in. notis nan m h. loc, vVerba iſta: forſitän clamatio (ſive voeatio iſta etiam) facta eſt quoad intermiſſiones? ſic exponuntur, nempè: —nD PeD νσ i. e. eo in loco, ubi ſun intervalla, (ceſſationes ſive pauſæ) Sectionis ſive textus Biblici, in quibus non uſurpantur verba illa: An e ie ü , veluti ſunt rpope i. e. intervalla (ſive ceſſationes ac pauſæ iſtæ:) & ſi de grege ſit oblatio ejus (uti v. 10. ., cap. habetur,) & ſi de volucri holocanſtum fit ejus oblatio (pront v. 14. h. cap. habetur,) atque hisce Gmilia, hactenus dictæ notæ. de dictione bναν&â, quæ & hic habetur, nota- ta ſunt, confer. & Gur Arjeh fol. 120. col. 2. fin. ac not. in Sar 'ne h. loc. opponitur autem voci dobgn dictio: —an i, e. conjunctio, connexio. 10. Sive: verſum Biblicum aut comma, Hebr. wn, de qua voce alibi dictum, confer. infia V. 10. h. cap. n. 87. „ I1. Sive: quoad privatum, nimirum, ut detur ei à doctore legis aliqua intermiſſio ſive reſpiratio, uò lectionem eò melius memoriæ imprimere & fectionem 4 ectione diſcernere poſſit, prout hic dicitur, nam ſi Moſi, qui tamen NN i. e. ab ore Divini numinis ha i. e. facilè didicit, opus fuit aliqua reſpiratione & intermiſ. Seu: diſtinctiones, vide, quæ num. antec, 8. e. in idiota ſeu privato doctore ac difcipulo ſicuti in Gur Arjeh dict. fol. 120. col. z. fin, habetur„ vide & not. in mon rW h. loc. . IZ. Removeatur, excipiatur, id enim verum Pynuv hic notat, confer. quoad hanc ſignificati- onem num. ſeq: 1I 37. & Levit. C. 6. V. 2., n. 6. ite Levit. c. 19. Vv. 9. I. 3 J. atque Numer. c. 7. Ve 89. . 8g4. & Num. c. 30. v. 2, n, 13. † Hebr. „.απr in urroque MSto hic additur; Pira 12 i. e. filius Betiræ- 13. Exceptiones, ſecluſiones, Hebr. 'ubi di= tio z& i. e. ei, uſurpatur ad ſecludendum Aa-⸗ ronem 4 colloquio, quod Deus cum Moſe ha- bnit, confer. Levit. C. II. V. I. H. I. & infrà V- 1o. h. cap. n. S4. it. Exod. c. 3 1, V. 13:H. 1 5e vid. & not. in Doms m b. occ. *W Vide Exod. c. 3 I. V. 1 §. X ti Numer. c. 7. v. 99. habetur. tXX Vide Numer- dict. c. 7. v. 89. abeſt iſtud: & n in MStO I. AX Sichti Exod. cap. 2 5. V. 22. habetur. 14. Hebr. .2αα , quo nomine hic venit li- ber antiquus & celebris in Levitici declaratio- nem inſtitutus, de quo vide uv N & Bux- torf. Biblioth. Rabbin. appellatur etiam iſto no= mine liber tertius Moſis ſive Leviticus, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. as Miſrachi legit: NMavq i. e. oraculi Divini, ſone, multò magis id locum habebit a⅛. vide not, Raſch, in ar rh, loe. * CAbP. I. lienon audi nod E * Hebr. NX“, ſic in plerisque codicibus, R. Eli. . confeingens ce e gocet Seri detut,) onr An ided, gui⸗ dumloqvitun Auando (Onu Aula efinanu ſoperptopitie Chetubinorunn blanda: 14, pertolos ligi . . 15. Vige, gue ta ſunt, conker. ptine, aenoti hic adjelta ſon 160. Conler, gve I. otata fum Ptot in . tur, udi idee 34½ Seuti Nume † Hebr. Domn Mgto pr0 eo 17. Proit Plala ſer. Numer. d g. 1e Deitcenit, de à in eo al etré ilud exi wi, e, ſem Wie, ne in n Aſeh ker. upra n. 1 Ne1l 19: dienti Ezech, Ratli not,in 4 — ie CAN — . . Qidiotem i, n n, Aaren,. ) E Aaron; odlocutiones H gne he telt. 1 N Wdie. 85 reperiumtur) ztionis igins D lol fiche el.) a Ciſeipulo ſieni 31,2. An, hibetm, e, id enim vebum 1 hanc ſonifeati⸗ 6, b. F. hrll 0 I. Numet. c,e ſe ne I. 3to hic Aditt : br. bn ubich⸗ ſerludendum Aa⸗ us cumn Molſe k⸗ 1. D. 1. E intia v 31, V. Ijel lje 1. loc. tul⸗ 1, bel ilid: 1, Habetur-. mine hic ſenitli⸗ eritiei Ceclaratio⸗ tun etiam iſtlonh⸗ Leriticens, conitl. cocebi, K li⸗ e oraculi Difin ,; geloer . 29: Sicuti Ezech. cap. 10,V. 5. habetur, ubi vide —⸗— CAP. 1. LLEVITIIIMI. „29 e. pi. e. vox ad illum (Mofen facta eſt,) Moſes ſcil. audivit; omnes vero Iraé- litæ non audiverunt. 15. Eod. verſ. I. De abernaculo teſtimonii] Docet (hic Seri- ptura,) quòd vox ceſſaverit 15, nec egreſſa ſit extrà tabernaculum, forſitàn ideò, quia voz fubmifla fuit? lezx dicit: N. N i. e. vocem, * quænam iſta eſt vox? hæc eſt vox, quæ exponitur in Plalmo: † — P i. e. vox Domini in gloria, vox Domini, confringens cedros, 17. ſi ita eſt, cur (hic) dicitur: de tabernaculo teſtimonii? nem- pe docet (Scriptura,) quòd vox ceſlaverit, 18. huic fimile eſt, (quod in illo loco ha- betur:) & ſonus alarum Cherubinorum audiebatur usque ad atrium exterius, 19. for- sàn ideô, quia ſonus fuit ſubmiſius? notanter dicitur: quaſi ſonus Dei omnipotemtis, dum loquitur, 20, ſi ita † (eſt,) cur dicitur: usque ad atrium exterius? (videlicèt) quando (ſonus) eò perveniebat, (tunc ille) ceſlabat. 21, Eod. verſ. I. De mberna- culo teftimonii dicens] Forſitàn de tota domo? (vel de toto tabernaculo?) lex dicit de- fuper propitiatorio, 12., forté deſuper propitiatorio toto? lex dicit & medio duorum Cherubinorum. 23. Eod. verſ. I. Dicent] Egredere & dic illis (Ifraélitis) verba- blanda: 24, propter vos ipſe (Deus) mecum collocutus eſt, nam ita reperimus, quòd per totos triginta & octo annos, quibus Iſralitæ erant in deſerto, ipſi quaſi excommu-⸗ Eceee 3 nicati HW „ — . 15. Vide, quæ ſuprâà ad verl. I. h, cap. n. 7. nota-i. e. atrium exterius, addita ſunt iſta: punv n ta ſunt, confer, & Gur Arjeh fol, 120, col. 3. 5Dr e — i. e. poſiquaàm eò venit, ceſſavit princ. ac not. in bari inbew h. loc. ubi quædam (vox.) hic adjecta ſunt, quæ brevitatis ſludiò omiſi. 20. Prout Ezech, dict. eap. 10, v. 5. habetur. 16. Conſfer. quæ paule poſt n. 19. ad hunc verſ. † Hebr. 1 hæc & ſequentia, usque ad: 7N I. notata ſunt „ vide & Torat Cohanim b. loc. i. e detabernaculo teſtimonii, ablunt ab u- Proht in nn rad marginem hic allega, troque MSto. L tur, ubi vide etiam notas. 21. Deficiebat, deſinebat, eonfer. num. antee. 1. * Sieuti Numere cap 7. V. 99. haberur. h. cap. eadem , quæ hic habentur, adducta ſunt † Hebr. 'ra in libro Pſalmorum, in utroque ab autore noſiro in notis ad Ezechiel. alleg. cap. MSto pro eo legitur Patina i. e. in Scripturis. 16. V. 5. confer. & Numer. cap. 7: v. 89. ibique 17. Prout Plalm. 29. V 4. & v. 5. habetur, con- not. n. 99. fer. Numer. dict. c,. 7. V. 99 ibique not. num. 22. Licuti Exod. c. 2 5. V. 22. & Numer. c. 7. V- 35 309. habekur. 18. Defecerit, deſierit, nempè intrà tabernaculum 23. Ita Exod. dict, cap. 25. v. 22. habetur, ubi & in eo quaſi concluſa & terminata fuerit nec vide not. n. 64. confer. & Numer. alleg. cap- extràa illud exierit, Deus enim fecerat quaſi vaw 7. v. 89. „ i. e. ſemitam voci, Na yPVA SO,24. Plaeida, benigna, quaſi ſubacta vel condita, i- D9) i. e, ne illa hinc & inde audiretur, ſicuti I ta hic Hebr. a- interpretor, 4rad. an i, e. in Gur Arjeh fol. 120. col. 3. fin. habetur, con- ſubegit, ſenſus eſt: ea loquere verba, quæ alli- fer. ſuprà n. 1 5. h. verſ. vide & paulò poſt h. v. ciunt & ſubigunt audientium animos, ceontfer. ne 2 1. Abarb. ad 2. Samuel. c. 20, V. 17. fol. 170. 60l⸗ 3‧ ſin. edit. Lipſ. . Kaſchi not. in MSto utroque poſt: xV VE LEVITICI. nicati fuerint, ab illo (quippe) tempore, (quéò miſſi erant) exploratores & ulterius, non ſeſe univerat 25, Divinum oraculum 26, eſt, cùũm abſumpti eſſent mortę omnes viri pugnatoxres, tunc locutus eſt Dominus me- cum, dicens, 27. (nimirùm) mihi oraculum Divinum 28. factum cſt; alia explica- tio (verbi: dicens, nempè:) egredere ac dic illis (Iſraelitis) verba mea atque reſpon- ſionem mihi refer, (ut ſciam,) an recepturi ſint iſta (verba mea,) veluti dicitur (in illo loco:) & retulit Moſes verba populi & c. 29. Verl. 2. Homo quando offeret ex po- büu] (Verba iſta: b hic ponuntur pro:) 2P.ν i. e. quando offeret; lo- quitur (autem hic) textus deę munexribus ſpontaneis. * Eod. veri. 2. Homo] (D1) cur (hic) dicitur? (nimirum) quemadmodum ☛ &primus non obtulit (Deo) de- re furtiva, ** nam ille tunc omnia poſſidebat; ita & vos non ofleretis (Deo) de re- furtiva. *** Eogd. verſ. 2, De jumentis] Forſitàn etiam fera beſtia ſub regula (iſta- comprehenditur?) lex (hic) dicit: (ex) bobus & ovibus. 30. Eod. verſ. 2. De ju- mento] Non itaque omne (umentum offertur) exci pitur itaque id, quod (cum homi- ney) gitur: i. e. ſtatim, confer. hic tract. Talm. Eruvin, fol. 96. b. & Roſch haſchana, fol. 37. a. it. Chagiga, fol. 16. D. & Kidduſchin, fol. 36. a. & Menachot, fol, 9 3. a. 29⸗ Proht Exod. cap. 19. v. 9. habetur, confer. „ Sic verbum .„ απ hic inter retor,4 rad. è13 i. e, ſegregate, confer. Geneſ. c. 44. v. 32. num. 3 1. & Exod. c. 3 3. V. 7. N. 11. & Num. c. 12. v. 9. n. 44. it. Deuter. c. 2. vetſ. 1 8, n. 40. ubi Hraëlitæ dicuntur: pa i. e. eulpabiles, vide not. in aπ νοπω log. & not. ad Cantic. c. 3. V. 1. n. 1, 25. Specialiter aſſociaverat & quaſi ſemet addi- Xerat, id enim Hebr. yn, quod hic habetur, ſignificat, dum Deus cum Moſe locutus eſt ler- † Lonker . mone blando & amoris pleno nan Puha, ſicuti Chullin, fol. 5. a. & fol. 13. b. it. Nedarim, fol. R. Salomo ad Deuteron. c, 2. Vv. 18. notavit, 10. b. Rabbini quippe obſervärunt, quòd non legatur in S. Seriptura, Deum per octo & triginta annos Verbis iſtis uſum eſſe: aqn i. e. & locutus eſt;† ſed nte) i. e. & dixit, vide R. Salom. ad Deuter. dict. c. 2. v. 1 8. & num. ſeq: 2 6. h, verl. 1, con- fer. etiam Torat Cohanim & Mechilta h. loc. utiin nn ene hic ad marginem allegan- tur. 26. Ita hic verto manm, kconfer num. ſeq. 2 8. h. verſ. I. & num. antec. 2 5. 27. Sic Deuteron. dict. cap. 2. v. 16. habetur. 28. Hebr. a , de quo vide num. antec. 26,5. Verl. 2. cœteram verba iſla;: Mad nn i. e. mihi factum eſt oraculum Divinum, abſunt ab atroque MSto, & in MSto 2. pro illis ſolàm le-A dici p& i, e. ut doceat (S. Scriptu- ra) communem hominum morem, quo ſcil. le- atus refert verba eorum, ad quos ipſe miſſus eſt h. loc. confer. & Succa, fol. 30. a. & Menachot, fol. 104. b. *X Conter, hic Torat Cohanim, prouùt in nev S'n b. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. XXX. Nam ſeriptum eſt: odi rapinam in holocau- ſto, uti Eſai. c. 6 1, v. 9. habetur, ſic in not. DN M h, loc. allegatur. hic feræ beſtiæ, confer. Gur Arjeh fol. 121. col. 1. circa fin, it. &an & ρRας ſicutiin aα na h. tas. CAP. I. CA... cum Mole, nam dicitur: & factum- mr ſpeenhculn not. in νauαν R b. loc. ub ſcribitur, hæc ita Confer. hic tract. Talm. Eruvin, fol. 69. b. c& * Loci iſtius explicationem vide in not. nom nN8 130. Non verò: ex feris beſtiis, excipiuntuf itaque loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- 2 3. loc, retk vocintetemnitl 1e.)de bore an exciplatpeels — duo 3 e ſociela funenveſfn D Atantem hæc 31. FKill 2 homn ibille not, I0 e7,ligettiam FTorat CChanim, llegnlurad mat 31. A el: quod fit, cnlel. Eo Buxtorf. Lex. 1 dnn No /,le tab allegatur. 33. Videlcet: gue idenim o! nura eah. 5, all lol.1100. confer 1e Gur Arſeh to AM Wo b loc AOGa de 10 Onos allegan Vell.15.nume 2. & ayva ama, 34, b. & Mena fol. 91.a. (Conler, Hie ttee in Ony wo⸗ N Bebe, dr, Sion. * Kintra 3t. Nam Keribi. litio ejus dn tegrum offeſet, Drn ie, d iet, iged per pe n hi Elcsptn züimum goicen Dofſtei vitiolumt leenerit, — CAP. I. es Ulteriͤs, Kit: Kficam ARtDominns me. l; Aliaethlie. ka atne uon. Cicturknillo 9 3 eſenter yo andoolttet lo. . HMnn (did) tultdeo . ttis Deo) de te, ſib regnle iltr, Aetl2, De . dol (cum homi⸗ ne) —— ler hie tmad. Talm, ſch halchana iol. 3 , Kidduſchig, ol. 314, ẽMMZB ,Ab kcribitut, hec ta t docert (5,entu . 1morem, quo Kil le⸗ d quos igle wilit ell. urin, fol. 59, d. & 3.bit. Nederin l. ide innot. NH 1.30,2. lenachot, znim, pkentt in ne n alleganur, Ubiide hebett, ſein not. tur. in, etcipiuntut aae ur Atſehtol. 111, 1. cutiin nn 1, ubi fige tllin no⸗ LEV ne) coivit & quod initum eſt. 37. Eod. verſ. 2. De bope] (Id dicitur hic, )ut excipia- tur (pecus) cultum. 32. Eod. verſ. 2. De ove] Ut excipiatur (animal) ſeparatum. 3 ¾. Eod. verf. 2. Et de ove] (Id hic dicitur,) ut excipiatur (peeus) cornu petens, * quod interemit (hominem,) quando illa (S criptura) hac de re dicit infrà (verſu ſequen- te:) de bove, an nihil* (de eo jam dictum eſt? ita ſanè; ſed hoc ideò hic) lex dicit, ut excipiat pecus diſcerptum. 34. Eod. verſ. 2. Ofereti.) Docet (hic Scriptura,) quod duo 35. ſocietate inter ſe initâ ſpontè offe wnem veſtram] Docet (hic Scriptura,) quòd eſt autem hæc oblatio ad æſti vandum 3⁸. rre poſſint munus. Eod. verſ. 2. Oblatio⸗ iſta ſit 36. oblatio fpontanea cœtus; 37. altare, quæ venit de reſiduis. 39. Verſ. 3. Ma- 3 1. Scil. ab homine, confer. Exod. c. 29. V. 37. ibique not. n. 102. & infrà Levit. cap. 6. v. 2. n. 7. vide etiam Buxt. Lex, Talm. fol. 2194 ac Torat Cohanim, ſieuti in o W h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas. 32. Id eſt: quod cultui idololatrico adhibitum fuit, confer. Exod. dict. e. 29. v. 37. n. F03. & Buxtorf. Lex. Talm. fol, 2100. ut & not. in RSW h, loc, ubi etiam caput 6, ex Temu- rahb allegatur. fol. 2 100. confer; & Exod. g. 2 95V. 37. D. 103. ac Gur Arjeh fol. 12 I. col. 2. med, ac not. in nper TD h. loc. ubi ex tractatu Talmudico: † Avoda Sara ,; Caput tertium, quod ineipit? 72 Dnbv:i allegatur, confer, & not. ad Judic. c, 6. verſ. 2 5. num. 1 §. it. tract. IT alm. Nalſir, fol, 35. a. & Bava kama, fol. 40. b. it, Sevachim, fol. fol. 9 I. a2. X Confer. hic tra Sign. *& infrà Levit. c. 4. v. 12. Sign. * 34. Nam feribi poterat: ſi bolocauſtum erit ob- latio ejus, b'p. a i. e. bovem marem in- tegrum offeret; ſed quia ſeriptum eſt: wad n gLN i. e, de bobus marem integrum offe- ret, ideò per particulam in indicatur exceptio, ut ſcil. diſeerptum excipiatur, nempè, quòd le. gitimum quidem fuit tempeore oblationis; ſed poſteà vitioſum factum eſt, ſic in not. pam r* 33. Videlicèt: quod idololatriæ deſtinatum eſt, id enim mvpn ſignificat, prout habetur in Te- mura cap. 6. alleg, Buxtorf, in Lex: Talm. dict. kt. Talm. Temurah cap. 6. uti in Spai h. loc. allegatur ad marginem. iv Hebr. &*, de hoc vid. verſ. ſeq. 3. b, cap. myinamin hojoczu - 1 col. 2. circa fin. confer. etiæm Exod. c. 29. v. 37. n. 104. & infrà v. 10. b. cap. De 94.: it. Levit. c. 15. V. 26 l. I. 20 Levit. c. 22. Vv. Je n. 2 8- 35. Vel: plures, vide not. in os nw h. loc. ratiO hic ab autore noſiro adducitur, cur S. Scri= ptura numero plurali utatur; cùm tamen nomen ſingularis numeri præcedat in verbis: homo quando offeret & c, vide & hic Gur Arjeh dict. fol. 12 1, col. 3, med. confer. & num. ſeqꝗ 36. 36, Vek: intelligenda ſit aut veniat, Hebr. AMN&a; nam, cum & hic pluralis numerus habeatur & jam antea de duobus ſoeiis, oblationem facien- tibus dictum ſit, ideò conc ludunt Rabbini, quòd oblatio ſpontanea cœtus hic intelligenda ſit; confer. not, in dnm h. loc. it. tract, Talm, Menachot, fol, 94. a. =Zðð 37. Five: congregationis, eccleſiæ, communita- tis, id enim dictio- max hic notat, confer. Gux Arjch fol. I21I. col. 3. med. & Exod. c. 30. V. 1 54 n. 3 8. ac not. in an rDW5, loc. it. Bava ka- ma. fol. 66. b. & fol. 67. b. 3 §. Ita hic interpretor †, quod apud autorem noſtrum habetur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol, 202 8. vid, & inftâà Levit. c. 7. V. 5§. n. 10. imn notis ai me exponitur "" quèd ſit 72 namne i. e, (ibus altaris- 39: Hebr. . rDA , Buxtorfius alleg. fol. 202 §. dictionem irh exponit reſiduum, quod remanet in menſuris decimationis & offertur ultrà debita ſacriſicia, quaſi ex opere ſupereroga- tionis, vide Levit. dict. C. 7. V. 5. n. 10. confer. & Gur Arjeh fol. 12 1I. col. 3. med. aſt ſpecialiter in notis e HR exponitur, quòôd Aryn hice ſignificet id, quod remanet ex dimidiis ſielis an- . loc, exponitur, vide & Gur Arjch dict, fol, I12 1, ni 7 LEVITICI. CAP. I. — . mNHan D . 3. Maſeulum] Non animal fœmineum, quando illa (Scriptura) infrà 40. dicit: ma- ſculum, nonne* (jam anteà hic fmininum animal eſt excluſum? ita ſanè; ſed) lex (i- bidem) dicit maſculum, (nempè) non obturatum 41, nec androgynum. 42½. Eod. verſ. 3. Integram] i. e. Sine macula. 43. Verſ. 3. Ad oſftium mbernaculi teſtimonii] Aſſociare 44. aliquis poteſt (pecus pecori,) dum illud adducit, usque ad atrium, quid veròô illa (Scriptura) dicit: 2 Pli. e. adducet? (nimirùm) etiamſi permixtum ſit. holocauſtum Rubenis cum holocauſto Simeonis, offeret unusquisque (pecus illud) in nomine ejus, cujus eſt illud (holocauſtum,) ſic quoque † (ſeſe habet) holocauſtum, (quod fic) in animalibus profanis, (videlicèt) vendent animalia profana, ut illa im- pendant holocauſtis, & ecce iſta omnia ſunt holocauſta, atq; offeratur unumquodque (holocauſtum) in nomine ejus, cujus illud eſt, num etiamſi permixtum ſit illud cum- animalibus profanis *aut cum illo animali, quod non eſt ejusdem ſpeciej 2 45. lex (hic) — ni præteriti. oen ine een ee en whe ma e deie iwn neen , ſrne nae Ni in n maeen e ee n e, rSa- i. e. de iſtis reſiduis dimidiis ſiclis com- parabant oves ad holocauſta easque offerebant ſuper altare eo tempore, quo non aderant obla- tiones hominum ſingulorum, quæ offerti pote- rant idque eum in finem, ne altare eſſet otio- ſum (ſive vacuum) ſine oblatione ſacrificiorum, proùt in iisdem notis inas nd h. loc. expo- nitur, confer. Miſchna Schekalim cap. 4. F. 4. & Exod. cap. 25, V. 2. Sign.* it. Exod. c. 30. v. 15. n. 3 8. atque Levit. cap. 7. v. 5. n. 10. 40. Videlicèt: verſu 10. h. cap, confer. hic tract., Talm. Bechorot, fol. 41. a. & fol. 42. a. * Hebr. P&, de hoc vid. verſ. antec. 2, ibique not. Sign. ** 41. Hebr. Swpw,, eſt animal, cujus genitalia in ventre ſunt inclulſa: ſine indicio, mas ſit, an fœmina, vide Exod. c. 2 1. v. 16. n. 11 8. it. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 864. confer. & tract. Talm., Temurah, c. 6. uti in N-n rS b. loc. ad marginem allegatur. 42. Hebr. hNiN 4 Græco A, esνuν⅝ρυ du eſt animal ambigui ſexus, hermaphroditum vul- 2 dieunt, videatur Id. Buxtorf, in Lex. Talm. fol. 133. it. tract. Talm. Bechorot, fol, 41. b. uti in narn ew h. loc. allegatur ad marginem, ſenſus itaque eſt, quòd per dictionem i. e. Nam Nn nri ren maſculum, hic ſolum animal tomininum exclu- datur; aſt quòd infrà v. 10. h. Cap. excludantur ea animalia, quorum ſexus eſt ambiguus. 43q. Sic & autor vulgatæ hic vertit : immaculatum. ſecutus LXX. interpretes, qui tranſtulerunt: cαοιιοιον i. e. ſine macula aut labe, confer. not. in pon ne h. joc. 44. Vel; aggregare ac permiſcere aliquis poteſt pecora, ita hic hopn interpretor, quam ſignifica- tionem & ſequentia evincuut, confer. & Torat Cohanim h. loc. prout in n-e neav hic alle- gatur ad marginem. † Hebr. hy R, iſta ut & ſequentia, usque ad: eSN 71) i. e., num etiam (offerri poterit &c.) abſunt 4 MSto 2. confer. hie tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 6. a. & Jevammot, fol. 106. a. it. Kidduſchin, fol. 50. a. & Bava batra, fol. 48. a. it. Erachin, fol. 2 I. a. & keritut, fol. 7. a. * Veluti eſt: animal, quod cum homine coivit aut quod concubitum paſſum eſt ab homine, ſic in not. am in hic exponitur. 45. Ita vocem p, quæ hic habetur, verto, eon- fer. ve5. h. cap. n. 62. & not. in o me h. loc. ubi iſtud explicatur, etiamſi, verbi gratia, animalia, quæ ſunt primogenita; quæque Ppro peecato aut teatu offeruntur item agnus Paſcha- lis petmixta ſint z tamen poterunt offerti, unum- quodque in nomine ejus, cujus eſt illa oblatio. tuta) qo Cum volumad cat: ſolo ebo dick iedeißi 48. Kutinelue ieDene)i imponendn 41 — Bebr, ⸗ Wbe ſerun 3 MS10 1. co i ual ld. 3. leſicrihcion 46. faic autoit P. Fogius in h ge⸗ nfe cum do Gebete ligtigit tet iaterptetatt ſibi Dominum braico wagiͤt⸗ hunim . loc, ginem allegatu 47. Nam coads ns elt, conlenk eol 4 pi OwN Wob 3 Conler, bie 1 (cachim fol 1 ginem allegant ) lielt: in a Fentus eleut nam verba ilt⸗ bentur, indica w W aN. nacblo comzer Prelegtis Diyi exponitur, vi † Hebt. n N l N Ndb i n 0120Ee, 4 MR 1. A — 6 ſezſechlerki. tumn, 1, Po acu/ ehinoni 6d atriom glic Dermirtum it. (pecuilluc)in )polocauttun, ne utillaim. Vnumquodqe mſit ilud cum, ptciei! 46. lan (bie) —.— tomininom exclu⸗ 1. cap, eicluchntut K anbigult, ttit; immaculatum, qui tranſtuletunt: ut labe, conlet, not. lere aliguis potelt tton, qvam lonifca⸗ gt, confer, & Torat nn w hitale⸗ glentia, Usgnead: (okkern poterit Se) tnnd. Talm. Nolch nmot, f0, 106, 4 it, Wa batra, fol. 49,4. ſtat, kol./4, cum homine coiyit nel ab homine, ſie mitur, habetur, verto, e0 - Dt. in N Ner h. tiamſi, verbigratin, genita, qurgue hlo item ognus Paſchi. terunt ollerthunum. juselt Ulobluio, CAP. I. LEVITICI. 783 40. dicit na. (hic) dicit: E i. e. offeretillud. Eod. verſ. 3. Offeret † illua] Docet (hic Scri- ptura,) quèòd adigant illum (qui offerre vult,) an etiam invitum? lex dicit: ſecun- dùm voluntatem ſuam, 46, ecce, quomodo: (nimirùm) adigunt illum, donec di- cat: volo ego 47. i. e. impoſitio manus? in excelſo. Eod. verſè 3. & verſ. 4. Coràm Domino & imponat] Non fit ** Verſ. 4. Super caput holocauſti] (Id dicit hic Scriptura,) ut includat holocauſtum † debiti, * ut ei manus imponatur, 4 ⁸. & ut includat holocauſtum ovis. Eod. verſ. 4. Holocauſti] Exceptòô holocauſtô avis. 49. Eod. veri. 4. Et acceptum erit pro eo] Super quanam re ei placabilis erit ipſe (Deus?) ſi dixeris: ſuper exciſionibus 5o. aut ſuppliciis mortis, à ynedrio 51. imponendis aut ſuper morte, divinitùs immittenda, 52. aut ſuper flagellatione, 53. cc⸗ †Hebr. ) iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 2, j. e. ſecundum voluntatem fjuam, abſunt MStOG 1. confer. hic Spenceri de Legib. Hebr. rieual. lib. 3. Diſſertat. 2. C. I. ubi plura de ori gine ſacrificiorum. .. . 46⁶. Huic autoris noſtri expoſitioni accedit etiam P. Fagius in notis ad Paraphr. Chaldaic. h. loc. nempè& cum bona voluntate offerentis adduci debere ſactiſicium, I⸗XX. & Vulgatæ autor ali- ter iaterpretati ſunt, hoc modo: ad placandum ſibi Dominum; ſed prior explicatio textui He- braico magis conveniie videtur, vid. Torat Co- hanim h. loc, prout in na hic ad mar- ginem allegatur. . 47. Nam coacta voluntas interdum etiam volun- tas eſt, confer. hic Gur Arjeh fol. 121. col. 3. fin. & col. 4. princ ac med. vide etiam not. in - RD h. loc. x* Contfer. hic Torat Cohanim & tract. Talm. Se- nvachim, fol. 119. b. prout in aπ ad mar- ginem allegantur. I eſt: in altari, quod exttà tabernaeulum con- ventus vel extrà remplum Domini exſtructum eſt; nam verba iſta: coram Domino, quæ hic ha bentur, indicant, quòd oblatio fieri debeat Nn r ee een eeeh m ie, in taben- naculo conventus, ubi eſt arca (foderis) &ι ubi præſentia Divina degii, ſic in not. a hie exponitur, vide infra v. 11. h. Cap. n. 87. ½ Hebr. 17y Nne hæc ⁵ ſequentia usque ad; yi Vi i. e. exceptô holocauſtô (avis) abſunt 4 MSto z. *X Quod ſcil. ex debito offertur, puta, ſi illud vo- verit, nam, quoniam, uti ſuprà in Raſchi notis ad v. 2. h. eap. dictum eſt, ſermo in textu facro eſt de oblationibus ſpontaneis, porerat dubium oriri, an etiam oblatio ſeu holocauſtum, quod ex debito offertur, opus habeat impoſitione manuss quod hic affirmatur, confer. verſ. ſequ. 5. ibique not. Sign. £ it. tract. Talm. Eruvin, fol, 96. b. & Joma, fol. 5. 3. it. Megilla, fol. 2 0. b. & Cha- giga, fol. 16. b. it. Kidduſchio, fol. 3 6. a. & Se- vachim, fol. 6. a. & fol. 3 2. a. b. & fol. 3 3. 2. & fol. 119. b. it. Chullin, fol. 2. b. & Menachot, fol. 19. a. & fol. 93. b. 4 %. Nempè, quod opus habeat impoſitione manus, ita rptd hic interpretor, confer. not. in parm r h. loc. 49. Cui nulla fit a' i. e. manus impoſitio, ſic- uti in bove mactando, confer. & hic Gur Arjeh did. fol. 12 1. Col. 4. med. 50. Sive: exterminiis, Hebr. Hrw), cçonfer. quæ infrà ad Levit. c. 4. v. 2. n. 3. notata ſunt, vide & Buxtorſ. Lex. Talm. fol. 1101. & Light= foot. ad Matth. cap. 14. verſ. 4. pag. 3 60. edit. Lipſienſ. . 51. Hebr. WO— i, e. domus judicii, concilium, Senatus, confer. quæ ad Exod. c. 3 2. v. 7. notata ſunt, ubi vide num. 5 1. 52. Vide, quæ hac de re ad Exod. c. 16. v. 2 1. 6& ad Exod. c. 2 I. v. 29. n, 2 04. notata ſunt, con- fer, & Lightfoot. ad Matth. c. 5. v. 22. p. 266. edit. Lipſ. it. Levit. c. 8. v. 3 5. n. 27. ut & tract. 1 . Fffit en 2 „84 LEVITICI. CAbP. I. 53. ecce illæ ſunt poœnæ, dic: en ille (Deus) non erit placabilis, niſi ſuper (transgreſſi- one) præcepti (alicujus) affirmativi & negativi, 54. quod conjunctum eſt affirmativo. 55. Verſ. 5. Et immolabit a. & offerent ſaterdotes] Ex quo accepta eſt (oblatio) ac deinceps, (tunc locum habent) præcepta ſacerdotii, 56. docet (itaque hic Scriptura) de mactatione, quòd illa rectè fieri poſſit ab extraneo. 57. Eod. verſ. 5. Coram Do- mino] (Nempè:) in atrio. * Eod. verſ. 5. Et offerent] Hæc eſt acceptio (ſanguinis ſacrificii oblati,) quod eſt primum præceptum; 58⁸. ex ſenſu autem literali, qui notat itionem, 59. diſcimus utrumuqe. 6o. Eod. v. 5. Eilii b. Aaronis] Forſitàn X profa- ni? lex dicit: ſacerdotes. 61. Eod. verſ. 5. Sanguinem & ſpargant ſanguinem] Cur lex (hic) dicit: ſanguinem, ſanguinem, duabus vicibus? † (nimirùm) ut includat- (ſan- Talm. Peſachim, fol. 6 2. a. & Joma, fol. 5. a. & Sevachim, fol. 4. b. 3. Hebr. o", quo nomine ſpecialis quædam Hagellatio venit, de qua vide Præfat. Buxtorf. in Abbreviatur. confer hic tract. Talm. Sevachim, fol. 6. a. & Chullin, tol. 20. b. it. Menachot, fol. 93. b. . 54. Hebr. & 7 νh 7„, de quibus præceptis vigde, quæ ad Exod. cap. 34. v. 2 3. notata ſunt, confer. & Torat Cohanim, ut & tract. Talm. Se- vachim, fol. 3 2. a. prout ad marginem in nov bD bh. loc. allegantur. . 5 5. Vel: quod tranſit in præceptum affirmati- vum, tale ſcilicèt negativum, in quo actus aliquis ſive affirmativum quid continetur, exempla vi- de adducta in not. ppan nev vid. & Seldenus de Synedr. l. 2. c. 13. n. 7. p. m. 3 5. & n. 8. p. 33 8. edit. Amſtelod. & Gur Arjeh fol. 12 1. col. 4. circà fin. it. Deuter. c. 14. V. 20. . 44. &H Deuter. c. 2 5. V. 1: N. 4. a. Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 27. a. b. & Megilla, fol. 8. a. & fol. 20., b. it. Sevachim, fol. 3 2. a. & fol. 3 3. a. it. fol. 47. a & Menachot, fol. 19. a. it. Chullin, fol. 1 3. a. & fol. 17. a. & fol. 27. b. & fol. 30. b. 3 36. Nempeè, quid ſacerdotes facere debeant, quan- do illis hoſtia ſive victima tradita eſt ab eo, qui eſt extraneus 4 ſacerdotio, confer. n. ſequ. 57. S& n. 59. 7. Id eſt: ab illo, qui non eſt ſacerdos, nam di- dio i. e. peregrinus, ſive extraneus, opponi- tur hic voci 1 i. e. ſacerdoti, vid. n. antec. 56. & n. ſeq. 5 8.Confer. & not. in 'na r h. loc. t & not. ad I. Samuel. C. I. V. 2 5. Sign. * * Loci iſtius expoſitionem vide not. in raon r h. loc. 5 8. Vel primus actus ſacerdotis poſt mactationem confer. quæ num. antee. 56. h. verſ. notata ſunt, vide & dict. tract. Talm. Sevachim, fol. 4, b. prout in 'non mpv H. loc. ad marginem alle- gatur, ubi vide etiam notas, confer. c. ſequ. 2. v. 2. n. 13. 3 59. Sive: acceſſionem, nempè: ad altare, id enim hic ſignificat a, confer. num. ſeq. 60. . 6 60. Nempè: tàm acceſſionem ad altare, quàm acceptionem, ſeil. ſanguinis ſacrificii, hæc enim acceptio a Wt* * i. e. non fieri poteſt ſine itione ſive acceſſione ſcil. ad altare, ita habetur in Gut Arjeh fol. 122. col. 1. med. confer, an e h. loc, ubi in notis Raſchi- anis hæc habetur additio uncinulis ineluſa, nem- pè; quòd pro: ſeprw liber alius habeat: DN an r. 1. e. quod ambo iſta in filiis Aaronis (locum habeant) Joma, fol. 27. a. it. Chagiga, fol. 1I1. a. & Kid- duſchin, fol. 3 6. a. it. Sevachim, fol. 4. a. & fol. 13. b. & fol. 32. a. & it. Menachot, fol. 10. a. & fol. 19. a. Id eſt: qui aliquo vitio corporali laborant, con- tas, confer. & num. ſequ. 61. 61. Scilicèt qui ſunt n NNaà i. e. ſine labe ſive vitio corporali, ſic in not. a hic ex. ponitur. t Hebr. pye u, abſunt iſta ab utroque MSto, fol. 3 5 a. & fol. 8 1. a. ſaguinenn) nn etlecn ſpect iimne fichlu eccato extelid eaubat aeri⸗ retsusangulos Uis in quatud (altate, lo! ſpaſonelſan⸗ nn Plone Gabat dlas d — 61, Confet 507, V. 3. ,, Ca. hi cap. g.tol g. Oum be loe kegitur: n 0 (Cnguine, cum eo, qui ne tz. Deiliett: li- tum ſagguine. 48. Srerincin tiut, quofum interius lup D conket. 1. S4, it. evit V. 4. h. b. l. N Nemve e Nempe quor tare exterius, tut. l L Mempe: obla . Confer. hic tract. Talm. Berachot ‚fol. 32. a. & guis, nam de —5 ⁰) coner. gur ſei tata lunt it. tt⸗ ſol. 56, b. fe chot, fol 19. . 10 e (. Nempe: fer. hic Torat Cohanim, prout in on neo . ilcri loc, ad marginem allegatur, ubi vide etiam no. apud autorem hot, In dn 60. Vide infri be ter. GCr 4A Pilnc aenot in meſt eſt (obliio) el. ſ. Corim Do. cetio (ſangtinir terali, goi note Forüitn - Ptola. um) uincludet. (ſan. . . — e not, in Onen oe iispoſt mactnionem , be verl. noialalint, n depachind ol, 4, d. loc, a0 mitginem le eonlet, d, ſen. 1. 8 nhe: I ie, n 7, cOnler, Nun, ſe. en 2d altare, guum dis ſactihcii, hæc enim &Wi. e non feni llone ſiſ ad aliae, lol 112. col. 1, ned. NX. Vbi in notis Nachi- Encigulisinclula, nemn⸗ liber Aius habeat: ud ambo iſtn in lis erachot, fol. 31. 4. & , Hl. 11.2 àit⸗ ſachimn tol. 4,2,lol, l. 35, 2 & f0l l . Xfol. 19.¹. orpotaliloborant, con⸗ 1out in n no h, ur, vbi ride etinm n. a ie, ſine hbe ſe Do Wo lice kilaab Uuoque Mote CAb. I. — üper (tamgrell. afiimatigo. De hi. ne D Rerptuta) LEVITICII. (ſanguinem,) qui miſcetur cum ejusdem ſpeciei (ſanguine) aut cum illo, qui non eſt ejusdem ſpeciei ;62. forſitàn (hoc etiam intelligendum eſt) de illis, 63. quæ haud le- gitiméè facta ſunt aut de ſacrificiis pro peccato interioribus 64. aut de ſacrificiis pro peccato exterioribus, ** quia illorum (ſparſiones ſanguinis fiebant) ſupràâ, hujus ve- tr infrà? 65, lex dicit alio in loco: ſangninis ejus. 66. Eod. verſ. 5. &t ſpargant] Stabat (ſacerdos) infrà * & ſpargebat ex vaſe ad latus altaris infrà filum rubrum 67. verss angulos (altaris,) idcircò dicitur (hic:) circumquaque, (nempè,) ut detur ſan- guis in quatuor lateribus 68. altaris, aut forſitàn (ſacerdos) circumdabit 69, illud (altare) filo? 70. lex dicit: & ſpargant; impoſſibile autem eſt circumdare (altare) ſparſione (ſanguinis;) quomodo (igitur iſtud intelligendum eſt:) & ſpargant? forſi- tàn ſparſione una? lex dicit: circumquaque, ecce quo modo, (nimirùm ſacerdos) dabat duas dationes (ſeu ſparſiones ſanguinis,) quæ evadebant quatuor. 71. Eod. verſ. Fffff 2 62. Confer, not, in a DD h, loc. item fupra v. 3. h. cap. n. 45. vide & tract. Talm. Sevachim, cap. 8. fol. Q2. a: prout ad marginem in ov TWpan b. loc. allegatur; in utroque MSto hic legitur: ha eee a dn n t. e. tam cum eo (ſanguine,) qui eit ejusdem ſpeciei, quàm cum eo, qui non eſt ejusdem ſpeciei. 863. Seilicet: ſacrificiis vel de iſtorum ſaerificio- ruym ſanguine. 64. Sacrificia pro peccato interiora hic intelligun- tur, quorum ſanguis ſpargebatur versus velum interius & ſuper altare interius, ſic in not. PW, confer. & infrà Levit. c. 6. v. 2 3. n. 93. & n. 84. it. Levit. C. 9. V. 11. n. I2. ac Levit. c. 16. vV. 4. n. 6. it. Sevachim fol. 982. a2,. AX Nempe, quorum ſanguis ſpargebatur ſuper al- tur. . Nempè: oblationis ſeu ſacrificii ſpontanei ſan- guis, nam de illo hic in textu ſacro eſt ſermo, confer. quæ veriu præced. 4. h. cap. Sign. * no- tata ſunt, it. tract. Talm. Sevachim, ol. 53. b. it. fol. 56. b. & fol. 62â. b. it. fol. 119. b. & Mena- chot, fol. 19. a. apud autorem noſtrum, confer. Exod. c. 27. v. 5. n. 5 8. & infrà Levir. c. 16. V. 16, n. 36, &£ not. in bnan r H, loc. 666. Vide infrà Levit. dict. c. 16. v. 16. n. 3 6. con- fer. & Gur Arjeh fol. 122. col. 1. fin. & col. princ. ac not. in pinar “ h, loc. tare exterius, ſic in not. aπ nνονE hic exponi- 65. Nempè: infrà filum rubrum, de quo mox X Nempe: in terra; non vero in Clivulo, ſic in not. ber ne exponitur, 67. Vide, quæ ad Exod. c. 27. V. 5. n. 47. & n. 5 8. notara ſunt, confer. & num. ſeq. 70. h. ver i. & infrà Levit. c. 14. V. 13. . 26. 68. Hebr. —πσ i. e. ventis, plagis mundi, quam ſignificationem aliàs habet, confer. & hic Gur Arjeh dict. fol. 122. col., I. fin. & col. 2. princ. vide & tract. Talm. Sevachim, cap. 5. fol. 49. b. ac Torat Cohanim, prout in narn in h. loc. ad marginem allegantur. 69. Quoniam hbic in textu ſacro dicitur: ad i, e. circum circaà, poſſet aliquis hoc intelligere, quòd ſacerdos illud altare circumdare debeat filò rubrò ſanguinis ; ſed autor noſter hanc ſententiam re- jicit, quoniam illam non admittit ſparſio ſangui- nis, de qua hic ſermo eſt, confer. Gur Arjeh fol. 111. cOl. 3, princ. MM 70. Hebr. Pinn, in utroque MSto legitur: Pi i. e. tanquam filo, ut fcil. ſacerdos filum rubrum ducat manu in altari; ſedhoc negstur. 71. Nempè, una ſparſio duo latera altaris attinge- bat, nimirum in quaruor angalis ſive lateribus altaris, de quibus paulo antè dictum eſt, ſanguis per duas dationes ſpargebatur ibique conſpicie- batur; ſed ut hæc rectiùs percipiantur, lubet hic adſeribere ea, quæ in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 241. b. princ. habentur, ubi caput quartum tractatus Talmudici, qui inſcribitur 2. nn, explicatur, verba hæc ſunt: ſacerdos ſpar- gens 86 = IESVITIIMIl. N)KAb.I. verſ 5. Qued eſt ad portam nabernaculi teſtimonii] Non verò (fiet ſparſio ſanguinis) eo tempore, quê iſtud (tabernaculum) d ſſolutum eſt.“ Verſ. 6. Et detnahet vellen] Cur lex (hic) dicit: holocauſtum? (nempè:) ad includendum * omnia holocauſta, ut illa nudentur pelle & dividantur in membra. Eod. verſ. 6. lud in membra] Non verò membra 72. ejus (holocauſti iterum) in fruſta (dividenda ſunt.) Verlſ. 7. REt imponent inem] Quamvis ignis de cœ lo deſcenderit; 73. præceperat (tamen Deus,) ut adferrent (ſacerdotes) de vulgari (igne.) Eod. verſ. 7. FEilii Aaronis, ſaterdotis] (Nempè,) dum ille (Aaron) ſacerdotiô ſuò fungitur, ecce (enim,) ſi † ille (Aaron) mi- „ niſteriô ſuò fungatur indutus veſtibus ſacerdotis idiotæ, 74. miniſterium ejus fit pro- . 5 . gens Lageinem aeX urn nenen arn zrnn German. Da es iſt zerleget oder von einander 1. e. dat primam ſparſionem ab oriente versus genommen worden. ſepten tionem aayn i 1 pPR SE) ** Loci iſtius explicationem vide in not. e Ppp — e wr i. e. & inde circumi. Pn h. oc. confer. & Chullin, fol. 27. a. en (altare) ad cornu (ejus) occidentale versus6 72. Vel partes, uti ſunt: caput, adeps, inteſtina meidiem dat ſpasſionem ſecuadam, iye & crura, de quibus v. g. & 9. H. cap. iſ æ veroò He Desn n n e ween e, een partes ſeu membra non in alia fruſta ite: um di= nan nn vaeen nn e ee n i. e. videnda ſunt, ſicuti hic ab autore noſtro notatum i. e. nam hi loczuftum requiri duas dationes eſt, confer. hie not, in o Re, ubi caput (ſen ſparſiones ſanguinis,) qu& evadunt quaru 2. in Joma allegatur, vid. & not., ad librum Prec. or; altera eregiane alie jus per obliquum, ita; Jud, part. 2. p. 242. a. med. it, tract. Talm. Se- ut ſanguis ſit in quatuor lateribus altaris, eadem vachim, fol. 103. b. fuerunt autem membra ſive ſere, quæ hic, habeniut in Gar Arjeh fol. 122. partes, (Hebr. nea) holecauſti decem, quæ col. 2. princ. (Onfer. & notz ad dict. librum recenſentur in Gur Arjeh fol, 12 2. col. 2. princ. Prec. Jud. part. 1. p. 9. a. ſin. Pparſio utem iſta vid. hic Sevschim, fol. à 5: a. & Lorat Cohanim; at- ideo ad d'ktaum modum fuit peracta PAen que tract, Lalm. Chullin, fol. I1. a. prout in r n en en en re B H h., loc. allegantur ad marginem. b i. e. quia opus fuit, ut ſacerdos datet 73. Non quod ignis ſemper deſcenderit de cœ lo; ſanguinem verius fundamentum (altaris) cornpu nam illud tempore Moſis factum eſt ibique fouis autem metidionale (altatis) vertus orientem per omne illud tempus, quò duravit tabernacu- nen habebat fandamentum, ita habetur in Gur lum, donec æ digßcatum fu it tem pluin „& ignis. Arſeh digt. ſot. 1 3. col. 2. princ. ut & in notis qui Palomonis ætate de o. deſcenderat, ibi- ad librum Piec. Jud. alleg. part. 1. p. 9. a. fn. dem fuit, quamdiu templum primum duravit; & part. 2. p. 24 1. b. princ. confer & infraà Levit. adferebant autem Scerdotes quotidie ignem c. 3. v. Q n. 20. & quæ ad Exod. c. 27. V. 5. n. r i. e. vulgarem, ut flammam augerent in 47. & ad Exod. c. 29. V. 16. n. 3 5. notata ſunt; ſtrue lignorum, ſicuti habetur in Gur Arjeh fol. vide & not. in . e b. loc. cur autem 122. col. 2. med. ubi vid sis Hebræa, confer. & diclum latus altaris non habuerit fundamentum, bic Torat Cohanim, prout in Snan now , vid. apud Lighifoot. in centur. Chorogr. C. 2 1. loc allegatur ad marginem, ubi in noris etiam ca- p. 43. ed dt. Lipſ. . Pput primum tractatus Talmudici: Joma, alie- * Scil. eo tempore, quo illud non amplius con- gatur, vid. oma, fol. 21. b. & fol. 2 3. b. & fol. junctum eſt, confer. hic Torat Cohanim, prout 2 6. b. it. fol. 4 59a. & Sevachim,fol. 19. a. õ 6 loc. ad marginem allegatur, † Hebr. & iſta ac ſequentia, usque ade &N ubi vide etiam nolas qudad verbur pon, õ i. e, ecce ſi ſacerdos &c. abſunt 4 MSto I. hic habetur, Numer. c. 7. v. 1. in not. Kafchi, = 7 eEeenhoiil 60.) Lod. „a † nomine gui rernacn 1.6, guies 74. Rwe: pt Matth. c. Gichionem r ie. N eb. can. . 13. ift 10. V. 19, t, 19. V. 197. a ne tuyia, ko 75 Len: NRn 4 ſacerdo Lighitoot 76. reni⸗ cetdoti c0 ſ pel ponin ſot. O inciſioner de verl. 1 77, Nelſt: b. & Chal Ut in r tur, ubrfi . ſoltgrn t elem ( iaholocinfe meybre Non nſtamen Deig “ß vouig ſaterlti flle Aaronmi. kteriumn ens . to. ober boneinander 1 . Fide in not, neen üllin, bol, 17,, Put, adeps intelin alia fruſta tore noltro notatim n Wor, bi de 6, 1, ttac, Tm. de. t Atem membra ſtihe gümum durzit; Fammam augefent lin beturin Gut Afjeh fol. is Hebtæa, onlet. R dutin Sn h mubiia notigetiunn (k b,5 o, 23-b tl Achimngol. 19.2 entie, usgde 20. O 1 4 c, bunt Möt . Z CAb. I. IEVTTICI. 4* rofanum (five illegitimum. lacerdotiò ſuéô funguntur, ecc 76. veſtium (ſpeciebus ſit indutus,) m Membra & caput] Quoniam caput no nam illud jam anteà abſciſſum numerare. Eod. verſ. 8. Et adipenm, delicèt, ut te doceat (Scriptura,) quòd il atque illo contegat locum mact Qui eſt ſuper. altare] Ne partes gnorum.) dos.) Eod. verſ9. nomine † ORi. e. ignis; gu vernaculâ: feu. 580. lenitum] Dum ill omnis autem ( J. C. quies ani v*erat in mactatione; Cur dicitur (hic ſeparatim: lum (adipem ſacerdos) offerat unà ationis idque fiebat in honorem Dei. 78. (lignorum) diſſectæ promineant extrà Kruem (li- Verſ. 9. Holocauſtum] Sub nomine ud immola di ctio) π fignificat VN i. e. ignem, lin- Eod. verſ. 9. Gwtum] ( mi coràm me, (inquit Deus) quoniam ) Verſ. 8. Euii Asronis ſacerdotes] (Videlicèt) dum illi ce ſi ſacerdos idiota, 75. qui miniſteri fungitur, octo iniſterium ejus fit profanum. Eod. verſ. S. n comprehendebatur ſub detractione peilis, ideò opus fuit, illud per ſe 77. & adipem? ) vi⸗ cum capite Eod. v. 8. holocauſti 79. adolebit illud (ſacer- bit (ſacerdos,) fiet ejus mactatio ſub Rſtud m ſignificat) RE dixi & factum eſt, quod volui. Fffff 3 V 81. Verſ. ita hic cum Lightfoot. in 04. edit. Lipfſ. interpretor ic opponitur ſacerdoti 74. Sive: Privati, Matth. c. 2. V. 4. P. W. 2 dicdtionem vorim, quæ h eri, e. magno five ſummo, qui octo veſtium ſpeciebus indutus erat, de quo pauloò poſt verſu 8. . cap. n. 76. Confer. & cap. ſequ. 2. v. 3, h. 2 3. Sc infrà Levit. c. 6. v. 1 3⸗H. 57. it. Levit. c. 10. V. 19. N. 64. S C. 2 1. V. 12. n. 46. It. Num. c. 1 g. v. 6. D. 14. Vvide & Exod. c. 2 8. V. 4 3. n. 197. ac not. in na r. b. loc, confer. & Eruvin, fol. 6 3. 2a. it. Joma, fol. 53. a. 5. Sen: ptivatus, vide, quæ n. antec. 74. de voce De notata lunt; quomodo autem HH / 4 ſacerdote PS y i, e. plebelo differat, vide Lightfoot, in Matth. c. 2. V. 4. P. 204. edit. Lipl. 6. Hæ enim octo veſtium ſpecies ſoli ſummo ſa⸗ cerdoti competebant, de quo vide num. antec. * Vel potius: inciſum erat, ham verbum rA in ot. n 1 Ric exponitur, quod ſignificei inciſionem pan'de i. e. ſignorum, de quibus vi de verl. 1 5. H. cap. n. 9 5. Id eſt: ſepataticn, in ſpecie, id enim dictio nzvy" hic notat, confer. hic Joma, fol. 27. a. b. & Challin, fol. 27 3. it. I orat Cohanim, pro- üt in 'man rD h. loc. ad marginem allegan- † Vel: propter ignem, con 78. Sive; ſupremi Numinis, Hebr. yn, confer- hic Menachot, fol. 22. a. & fol 26. b. item P. Fagii not. ad Paraphr. Chald.- h. loe, ut & tract⸗ Talm. Joma, fol. 6 8. a. & Sevachim, fol, 6 2. b. prout in nar e hic allegatur ad margi- nem, vid. & Tamid, fol. 29. b. x Sic enim dictio pomn in not. pon He hie exponitur, nempè quòd ſint 'xy MaEN1 i. e. ſegmenta lignorum, pofſes etiam intelligere de partibus ſacrificii. 79. Speciali quippe nominis expreſſione Opus fu⸗ it, nempè ut tanquam holocauſtum adoleetur; confer. Gur Arjeh fol. 122. col. 3. med. vid. & intrà Levit. c. 4. v. 10. n. 2 3. it. tract. Lalw. Se=⸗ vachim, cap. 4. ſicuti in e , b. 1oc. ad marginem allegatur. fer. R. Sal. ad Pfal. 108. v. 5§. & D. W geni. Sota, p. 544. num. 7. it. ſoma, fol. 6 9. a. & Schevuot, fol. 5. 2. X. Menachot, fol. I10. a. b. △D 90. Ita hie interpretor o, quam tamen di- Gionem corruptam puto, ei penè elgondet, German. Feuer/ lie in MSto ubi 145 habe- tur, confcr. infra Lewit. c. 4. V. 3 §. n. 6 3. vide S not. in — re b. loc. in MSto 2. legi- – „ teur: R; ſed mendost. tur, ubi vide etlain notas. 4 = 4 . 8 = 81. Verſ. 10. Er ſi de grege] Vau (in voce E= &&) addit rei 82. ſuperiori; ſed cur “ illa interrupta (ſeu disjuncta vel interciſa) fuit? (nimirùm) ut daretur reſpiratio Mo- ſi, quo is animadverteret intelligentià inter ſectionem atque ſectionem. 83. Eod. verſ. 10. De grege, de ovibus & de capris] Ecce illæ ſunt exceptiones, 84, excipitur (e- nim) pecus ſenex, ægrum & fotidum. 85. Verſ. II. Ad latus altaris] (Iſtud: — „ hic idem ſignificat, ac) 7½ * i. e. ad latus altaris. 86. Eod. verſ. II. Septen- * 5 trionem versur *** cordm Domino] Non eſt autem Septentrio in excelſo. 87. Verſ. 14. Ee ſi de ave] Non itaque omnis avis, 88. (dum enim) dicitur: perfectum, ma- ſculum de juvenco atque ovibus, 89. perfectio & ſexus maſculinus (requiritur) in- ecore, non eſt autem perfectio & ſexus maſculinus in avibus, num etiam membréô aliquòô deſtituta (avis erit idonea oblationi?) lex dicit: de ave. 90. Eod. verſ. 7 21. Coafer. Exod. c. 29. V. 18. ibique not. n. 37. & Levit. C. 2. V. 2. N. 2 1. it. Numex. c. 2 8. v. 8. n. 2 6. & not. ad librum Prec. [ud. part. 2. p. 23 1. b. med. vid. & Torat Cohanim ac tractat. Talm. Sevachim, cap. 5. prout ad marginem in an MhD'he loc. allegantur. 82. Sive: textui ſuperiori, qui habetur verſu 2. h. cap. nam etiam holocauſtum ovis opus ha bebat impolitione manus ae diviſione partium ſive membrorum aliisque om nibus rebus, quæ ſuprà de holocauſto bovis dictæ lunt, ita in Gar Arjek fol. 122., col. 3. med. ubi videri poſſunt Hebræa, confer. & not. in 'n nou h. loc. 23. Vel: inter verſum atque verſum, confer. quæ ſu- praà ad verſ. 1. h. cap. n, . S& v. 9, notata ſunt, It. tract. Talm. Naſir, fol. 3 5. a. & Sevachim, fol. 47: b. & Bechorot, fol. 41. a. & fol. 42. a. 84. nes, dum enim hic dicitur: de ovibus, de ca- Rabbini, quòd †'y'n i. e. exceptiones ſeu re- Kricliones hic habeantur, confer. quæ fuprà de voce ymn ad verſ. 1. h. cap. n. 13. & ad verſ. 2. n. 34: notata ſunt, vide & cap. ſeq. 2. v. 1. n. 9. & Gur Arjeh fol. I22. col. 3. circa fin. it. verſ. 14. h. cap. n. 8. & Numer. c. 27. V. 20. N. 76. vide & Deuter. . 3. V. 2. . 14. 25. Sordidum, hircoſum, Hebr. n, vid. Bux torf. Lex. Talm. fol. 647. conf, hic Torat Coha- nim ac tract. Talm. Bechorot cap. 7. pProut in m-R RDW h. loc. allegantur. 36. Confer. ExOd. c. 40. V. 22.ibique not. n. 4. vide & 4 Sive: reſttictiones, exceptiones & limitatio- ris; non verò: oves, capras, hinc concludunt not. ad librum Prec- Jud. part, 1. p. 8. a. med. it. Levit. c. 14. Ve 13. H. 1 8. ac not. in MR h loc. *X. Confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 47. b. & fol. 49. b. it. fol. 59. a. & fol. 62. b. it. fol. 119. b. & Menachot, fol. 56. a. templum Hieroſolymitanum) Hebr. ainaa, con- fer. ſuprà v. 3. F. cap. Sign. † & not. ad Elai. c. 14. V. 13. n. 16, item Baal Hatturim b. loc. & not, ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 223. a. med. ut & tract. Talm. Sevachim, fol. 119. proùt ad marginem in Pnar h. loc. allegatur. 83, Scil. hic inmtelligitur, quaſi omnis avis ſit ido- CAP. I. 14. 87. Sive: in altari, (nempè illè, quod eſt exträ nea Ohlationi, etiam illa, quæ membro aliquo deſtituta eſt, non ita res ſeſe habet, lex enim hic exceptiva, vid. ſuprà verſ. 10. h. cap. n. 94. & infrà n. 90. b. vVerſ. vid. & Levit. c. 22. Vv. 7. n. 89. Uti ſuprà verſ. 3. . cap. habetur. 90. Dum enim lex hic utitur particulà exceptivà ſeu teſtri ctivà, ideò non omnis avis, (cil. etiam il- la, quæ membro aliquo deſtituitur, idonea erit fol. 122. col. 3. fin. & col. 4. princ. vide & in- frà Levit. c. 2 2. V. 19. n. 6 I. ac Tract. Talm. Kidduſchin, fol. 24. b. uti in —„haos h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- tas. utitur particulâ h, i, e. de, quæ eſt reſtrictiva ſeu oblationi, confer. num. antec. 98, & Gur Arjehn eumuni (celchh olund niam Uloten eurum & i (olumbx?7 mue. abt ille u cis, euyyinalij reperitutn. net oi —— 4½ Poci lius hloc. 31 Conlethi & Chullin mMginem 91, Vel: ſi Hebr. n 7 pus, guoß confer Bux inot, int nin Sihe: n oppontur: 2c leiim fol. rub. lol. 189 93, Vel: iu Chald. tol ſiunus ſolt niam bic d calione wi Ies vel dn infra Levi 2. lol,t Princ, 3 lin, lol, Dem alleo 94, Zic etiat dumdyn, iun conlel in ce Kinkke r „ erelpitr e⸗ etl 1II. Cpeer. Verl. P Pi. e. ruptio inſttumenté (aliquò;) ſed ipſo corpore ſacerdotis, (nimirùm) ſe- cabat ille ungue ſuo 94. &regione cervicis & ſcindebat juncturam vertebrarum cer- Perfeum, ma⸗ ſteqbinitut) in. 1ctiam membté odl retl 14. De — ſb. d dild, guod el ern n) Hebr nm con- not. ad blii c,l4. tturim h. 00. & not, 12,,. 11 ,2 Me. t tol. 1I9, ront sd h.loe. Alegarur, M que membro aliquo ſe habet, erenimmki . qu elteſtiickifaſein 10,. ,, aen 94, 8 Lerit,221 ſd habetur. gartienla exteptiti znis awis,cil, etism il⸗ Aſlituitur, idonez eiit nec, 9,60 Cul Anen . 1.4. Prine, ile Kir⸗ .61, ac Tadt. Taln. ti in nn wo h r, Ubi vige tlam no⸗ — att le b S,,edl. A notin N nn reperitur in illo loco:) V)D i. e CAb. I. LEVITICI. „799 (Videlicèt) de parvis, non de magnis. ** De turturibus] (Nempè:) magnis, non parvis. * Eod. verſ. 14. De pullis columbæ] Eod. verſ. 14. De turturibus aut de pullis columbæ] Excepté (illo tempore,) qué incipit fulgere? ¹. iſte (pullus columbæ,) quo=- mniam illo tempore profanus eſt, 92. nam ille magnus eſt reſpectu pullorum colum- barum & parvus reſpectu turturum. Verſ. I 5. Et offeret ilam] Etiam unus pullus columbæ 93. offerri poteſt. Eod. verſ. 15. Sacerdos & rumpet] Non fiebat vicis, *** donec attingeret ſigna 95. atque amputabat illa. † Eod. verſ. 1 5. Er erprimatur ſanguis éius] (Verbum èXDy hic) habet eandem ſignificationem, (quæ preſſura narium 96. item (alio in loco:) quia deſi- net DN i. e. qui premat; 97. ſternebat (vel: fubigebat autem ſacerdos) locum- Ina⸗ h. loc. „ Loci iſtius explicationem vide in not Pa r Lerachim, ſol 47, b. ð bol d1, b lt fol. xX Confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 6 5. a. & Chullin, fol. 22. b. prout in ρπ ν‚d marginem b. loc, allegantur. 9 1, Vel: flaveſcere, ſplendere inſtar auri, ſic Hebr.a) : poſſet verti, excipitur itaque hic tem. pus, quo pulli columbarum incipiunt fulgere, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 646: & fol. 19892. ac not. in monm ne h. oc. 92. Sive: minus rectus aut legitimus, nam de opponitur 72 Wa1 i. e. ei, quod rectum, licitum ac legitimum eſt; vide tract. Talm. Chullin, fol. 22. b. prout 4 Buxt. in Lex. Talm. fol. 646. & fol. 189 2: allegatur. Oò—G 9 3. Vel: turtur, Hebr. , vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1 01. ut ſenſus ſit, quòd ſufficiat, ſi unus ſolum ex dictis ſpeciebus offeratur, quo- niam hic de uno loquitur lex, ſecus eſt in purifi- catione mulierum, ubi duo ad minimum turtu- res vel duo pulli columbæ requiruntur, vide infià Levit. c. 12. v. 9. confer. Sevachim, fol. 65. 2. Gr fol. 66. a, it. Gur Arjeh fol. 12 3. col. 1. princ. ac tract. Talm. Ceritut, fol. 9. a. & Chul- lin, fol. 65. uti in ai ne . 100. ad margi- neunm allegantur. 94., Sic etiam in Junii ac Tremellii verſione ver- dum pyn, quod hic habetur, translatum reperi- tur, conler. tract. Talm. Chullin, fol. 2 1. b. uti in "nan hoew h. loc. ad marginem allegatur, vi⸗ de S infr Levit. c. 5. V. 8. n. 14. ac verſ. 17. . 4 cap. n. 109. it. cap, b. in Sevachim, uti in not- De HDV allegatur. “ WNYE Apud R. Aharonem Ben Eliahu, Karræum, in nhun d9o Hilc, n'n (quem codicem MsStum in Bibliotheca ſua Dn. Danzius, LL. O- rientalium Profeſlor Publ. Jenenſis celeberri- mus, poſſidet,) ſic habetur: quòd ſacerdos ſe⸗ cuerit Nyn p nen ee nn nen PeD „ aee an i. e unguibus ſuis in cer- vice extremitatem ſpinæ doriinec multum car- nis abruperit usque ad ſigna, de quibus vide num. ſequ. 9 5. confer. & not. in por h. loc. 95. Hebr. i, de his etiam ſupra verſ. 8. h. cape aliquid dictum eſt, hæc ſigna juxt? Rabbaniſtas ſunt duo, ſcil. a i. e. aſpera arteria ac O i. e- gula, confer. Levit. c. 5§. v. 8. n. 1 5, & Levit. c. 11. V. 47. n. 141. it. Maimon. Hilc. v'rw c. 1. v. 7, & ſeq. aſt Katræi adjiciunt; i. e. venulas, nempè duas, in collo, ut ſecundum il- los quatuor ſint ſigna, vide R. Aaron. Ben Elia- hu, de quo antec. Sign. * *½ † Hebr. vx in utroque MSto legitur: yub) i, e. & a mputat. 96, Vel: irarum, vide Proverb. cap, 3 0. V. 3 3. I⸗ bique Raſchi not. confer. hic tract. Talm. Kid- dulchin, fol. 36. 2. & Sevachim, fol. 65, a. b. it. Chullin, fol. 2 1. b. & fol. 22. a. 97. Prout Eſai. cap. 16. v. 4. habetur, confer. infrà Levit. c. 5, V. 9. D, 17. & tract. Talm. Seyachim, fol. 6 ⁸. de 79' LEVITICGI. CAbP. I. mactationis juxtà par verl. I 5. Et rumpat † uàm ipſe (ſacerdos) adolevit, ietem altaris, ubi ſanguis exprimebatur & deſcendebat. 98. Eocd. & adoleat alqut exprimatur] Num poteſt ita dici, 99, poſt- ut exprimat ſanguinem? (non certè;) ſed (hoc ita in- telligendum eſt ;) quemadmodùm crematio 100. capitis ſeorſim fiebat, ut & corpo- ris (incenſio) ſeorsum (peragebatur) &c. ita etiam abruptio; **eſt autem (ordo) ſen- ſus literalis Scripturæ inverſus (ſeu transpoſitus in verbis illis:) & rumpat atque ado- leat, quia antè cremationem ſanguis ejus exprimendus eſt. Verſ. 16. Veſiculam gut- turis ejus] (A eſt) locus N i. e. ſordium, *"is eſt ingluvies. 10⁰.. Eod. verſ. 16. Cum plumis ejus] i. &. ſordidam (leu vilem,) veluti (ac 103 etiam vagantur, mo) eju aufert (lacerdos) veſicam gutturis memoriæ 10 °. eamque au jumenti, quod no⸗ lavabit aquàâ 106, dicunt: præſcindit (Sacerdos) circumcircà ingluviem cultrò fert ſimùl cum plumis, quæ in cute ſunt; (cœteràùm) n niſi ad præſepe domini ſui comeſt, dicitur: & Gadolebit; aſt de ave, quæ alitur ex rapto, dicitur (hic:) & pro- Cum viſceribus ejus; 102. ſignificat autem ·x rem- cipitur in illo loco:) quia 12½)0 i. e. ſordidi facti ſunt atque id eſt, quod interpretatus eſt Onkelos: cum cibo (ſine fi- us, eadem eſt expoſitio ejus, (quam habet) Abba Joſe, Ben Chanan, *? qui dixit: 104. ſimul cum illa (ingluvie;) Rabbini noſtri piæ 6 inſtar ſpecus in holocauſto inteſtina atque crura jici- — 98⁸. Nempe: juxta parietem altaris, onter. Le- vit. dict. cap. ?⸗ .: Jc ekis mn tractat. Talm. Sevachim ad marginem h. lot. allegatur. Hebr. pon ſtud, ut S ſequentia, usque ad: „D i. e. verſiculam gutintis⸗ abſunt ab utro- que NMSIe, hoc quidem loco: habentur autem vVerſu 1 6. h. cap. poſt verba : quia comederum ex rapto. . . Senſus eſt: juxta ſeriem & ordinem verborum, uæ hic in textu ſacto habentur, non poteſt fie- 11 interpretatio . quoniam ordo Scripturæ juxtà Commentatoris noſiri mentem hic mutatus eſt, Hebr. νο i. e, ter. not. in ne ro h. Vv. 9- n. 8 1 00. . . crematio venit, con loc. *X Hebr. Msto. * In notis HD1 Puh⸗ 1. e. binorum:) per A chum c. 3. v. 6. n. 9. 101. Hebr. P, de qua Talm. fol, 684. confer. „ Rſcribitur, lingua ſapientum ( i. e., Rab jin, confer. not. ad Na- voce vide Buxtorf. Lex. & tracét. Talm. Seva- ſol. 65. a. prout in a ne ſuſſitus, quo nomine hic. win ee, abſun iſta ab ueroque quèd &Nα dicatur chim, fol. 65, a. & Mechila, tol. 12. a. 152. cum ſordibus ejus, in ingluvie ac vi- beridus lantentie⸗ ſic etiam Junii ac Trem ellii ſio habei: cum ſordibus eus, ubi vide ſis eorundem notas, confer. & P. Figius ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Buxtorf. Lex. Hebr. hac voc. ut & Gur Arjeh fol. 12 3. col. I. fin, ac Torat Cohanim, prout in an n h. loc. ad mar- ginem allegatur. 103. Ita bic ſuxtà mentem Commentatoris noſtri vertere volui, quod habetur Thren. c. 4. v. 1 5. alii aliter interpietati ſunt, „confer. R. Salomo a4 Thren. dict, c. 4. Vv. 15. ubi zodem, quò hic, exponit modoô, . 17 . . *X Hebr. mm ia, in MSto z, legitur: da W n i. e lius] ochananis ieu lohan nis. 104: Hebr. pp , quam dictionern Rabbi⸗ nicam exponunt: na iem, vid. ien ranunt⸗ ſtomachum, ingluviem, vid. uxt. Lex. alm. fol. 2 144. 105. Sive: feneſttæ, cataractæ, Hebr. Napt Pyn, alii legunt: Mae pnn, ſicuti habet Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 19 75. circa fin. 106, Prout ſupra verſ. 1 34 . cap. habetur. CA.l. jiciet arerd veriltorient wid einerlse ſorbebantur niſi manu 1 bat llum, i 18,20 hie cetcos)arell umi; Iu·I non an rum) ut Altar Eod vetl. 17. — † ViGe bie, gu⸗ notata funt. 107. Sil Altar tane, ge hooc 1295. 1. 116. 61, nOtati fun not, in O cliyuli iſlus! longitudo au llegatun di⸗ mudici: Tar Hebt vn 4. 5, 14, h, ¹0 Chald, fol. 2 10 ½. Tradunt Cineres altart oyra )n Eectierant, Fic Kſeg ac Gut mio hebetu, ſet ya dan inattio, iden Plamis, qun portebat, co Wagenlell d fractis, ge g conker. & tral Oumn wor D. Vapenl. P (A.1. ndebat. 9 No. 1a dici, 99, dol. )ſelchocit in ebat ut & cothd. altenn otdo)len⸗ umpat atcne ado. 16. Veſculum At 1o,, Bod vert, ntem e en. rdidi ſadt ſont cum cibo (ſne ſ. Anan, 1 qgui ginit: Mabbini noltei ie dulnd inſta hecis Um) in holocauſto nteſtina atquectuta keitur (bic:)Apro⸗ j. — hila, fol. 11,4u. eus, in ingfuſie 1c vI . liam ſuniisc Teneli ibote ds, Ubi iteſis & P, igiusad binptn hk, Lex, Hebf, had voc. 13, l 1, f 1. T0rat m W .hoc. ad mal- m Commentatofisnolſhi betur Thren c, 4, V 1 unt,,colet, 8. dalond 1),Udi ocen, gud hie, CAbP. I. LIEVITICI. 791 jiciet (ſacerdos) viſcera, quia comederunt ex rapto. † Eod. verſ. 16. Juxtà alzre rvrershs orientem] i. e. In plaga orientali clivuli. 107. Eod. verſ. 16. Ad locum cine- ri] i. e. Ad locum, ubi quolibet mane projiciebant oblationem cineris, * & quic- quid cineris erat in altari interiori & in candelabro; omnia autem (iſta) ibidem ab- ſorbebantur in locis ſuis. 108. Verſ. 17. Et findat] Non (fiebat) ?) D Wi. e. fiſſio, niſi manu 109. atque ita illa (Scriptura) dicit de SZimſone: NOL) i. e. & diffinde- bat illum, ſicuti diffinderet hedum. 110. Eod. verſ. 17. Cum alis ſuis] (Iſtud: 152◻ hic ponitur pro:) 2 =— V i. e. cum alis ſuis, 111. non opus eſt, ut (ſa⸗ cerdos) avellat alas plumarum ejus. Eod. verſ. 17. Cum alis ſuis] i. e. Cum ipſis plumis; † ſed num ullus eſt idiota, 112, qui, dum ſentit odorem alarum combuſta- rum., non animéô illum averſetur? cur (igitur hic) dicit Scriptura: offeret? (nimi- rùm) ut altare ſit ſatur * (ſive plenum) atque honoratum oblatione pauperis. 1133¾. Eod. verſ. 17. Non ſeparabit] Non dividet illam (alam) penitùs in duas partes; 114. ſed † Vide hic, quæ verſu præced. 15. h. cap. Sign. † notata ſunt. . 107. Scil. altaris, per quem clivulum ibatur ad al- tare, de hoc clivulo vide, quæ ad Exod, c. 20. V. 26. n. 126. & ad Exod. c. 27. V. 5. D. 59. & n. 62. notata ſunt, confer. & Torat Cohanim, ut & not. in nar rmw, h. loc. ubi ſcribitur, quod clivuli iſtius latitudo fuerit ſedecim cubitorum; longitudo autem triginta duorum cubitorum & allegatur ibidem caput primum tractatus Tal- mudici: Tamid. Hebr. 1α rnn, confer. quæ ad Numer. cap 4. v, 14, D. 20. notata ſunt, it. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 2051. 108. Tradunt Rabbini, quòd miraculéô Divinòô mDa Pyà i. e. abſorpti in locis ſuis, ubi pro- jecti erant, vid. D. Wagenſeil. Sot. n. 3. p. 427. & ſeq. ac Gur Arjeh fol. 12 3. col. 2. med. ubi & leglur: n ie, barnis⸗ um clcionem Rabbi⸗ nachum, inglufienn, did. 144% „ alle, Hebt dn 7. ſeuti habet Duiolt. 1, euti habet 1. (ica n. , (a. habetur 1 ca,.lud ratio habetur, nam, niſi hoc ita contigiſſet, fuis- ſet rnya dadn ene& i, e multum ſtercoris in atrio, idem miraculum etiam in ingluvie ac plumis, quas ex holoeauſtis avium ſecernereo- portebat, contigiſſe tradunt Rabbini, vide D. Wagenſeil. dict. p. 427, & p. 429. ut & in teſtis fractis, de quibus vide Levit. c. 6. v. 2 I. n. 77. confer. & tract. Talm. Mehila, fol. 12. uti in S'Ho rD b. loe- ad marginem allegatur, 2 cineres altaris interioris & candelabri fuerint , I. vid. & Sevachim fol. 96. 2. poſt verba iſta: a i. e. in locis ſuis, addita ſunt hæc in MSto 2. Pr Pen en nn re enn i. e, 6e quod reliquum fuit de illo, id foràs efferebant. 109. Confer. quæ ad verſum 1 5. , cap. n. 94. uO- tata ſunt. I10. Prout habetur Judic. cap. 14. v. 6. III, Etenim α n eene y rengen Hana i. e, efſa ſimul cum plumis vocantur D9 i. e. alæ, ita in Gur Arjeh fol. 12 3. ecol. 2. fin. confer. hic & tractat. Talm. Schabbat, fol. 108. a. prout in es e . loc. allegatʒr. ad marginem. † Vel: plumas ipſas, Hebr. vnn avn, abſunt ver- ba iſta ab utro que MSto, eonfer, hic tract. Talm. Sevachim, fol. 6 5. a. b. & fol. 66. a. 112. Plebejus, vulgaris homo, qui non eſt ſacer- dos, vide, quæ ſuprâ ad verſ. 7. h. cap. n. 74. notata ſunt, confer. & cap. ſeq. 2. v. 3. n. 23. ** Hebr. yav, in MSto I. pro eo legitur: mav i. e. laus, fort mendosé. 113. Quæ oblatio æquè grata eſt Deo atque obla- tio divitis, ſicuti paulò poſt h. verſ. 17. habetur, ubi vide num, 117,. confer. & cap. ſeq. 2. v. 1 n. 2. 5 114. Id eſt:; non ſeparabit omninò alam 4 reli- quo trunco corporis, ita etiam Junius ac Tremel- lius in notis ſuis h. loc, exponunt. D. Wagenſ. p. 42 6. allegatur Tamid cap, 3. J. 6geseẽ IEVIIICI. QQCp.Il. 2² ſed findet illam à dorſo ejus; II5. dicitur (autem hic) de ave: gratus odor, dicitur quoque de pecore: odor gratus, 116. ut tibi indicetur, quòd is, qui multum offert, eodem loco ſit atque is, qui parum, modò hic cor ſuum directum habeat ad cœlum. CAP. II. YErI I. Anima càùm † obtulerit] Non dicitur &D i. e. anima, in omnibus (a- his) oblationibus ſpontaneis, niſi (folum) in munere, i. quicunque ſpontè offerre * ſolet munus pauperis, ego, inquit Sanctus ille Benedictus, eum per- inde reputo, ac ſi ipſe obtuliſſet animam ſuam. 2. Eod. verſ. I. Simila erit oblatio ejus] Qui dicit abſoluté: 3. ecce incumbit mihi 4. munus, is offert munus ſimilæ, quia illud primum eſt inter munera & in pugillum colligitur, quando illud eſt ſimila, ſicuti exponirur in ipſo textu, quoniam hic recenſentur quinque ſpecies munerum, 5: queæ omnes offeruntur coctæ antè collectionem in pugillum, exceptô iſto (munere,) ideò vocatur (hic) mincha (ſive munus) ſimilæ. Eod. verſ. I. Simila] Non eſt Ae 1. e. ſimila, niſi de tritico, dicitur enim: ſimila tritici, 6. nec mincha eſt minor deci- wa parte, nam dicitur: & decima pars ſimilæ in munus, 7. decima pars cuivis mu- . 1 neri 2 115. Seil. avis, vel: findet illam alam ab ipſa ave; * Hebr. adnne, in utroque MSto pro eo legſtur: non tamen penitùs illam avellet. A2) i. e. offerre. 116. Sicuti ſuprà verſ. 9. h. cap. habetur ; cœte- 2. Id eſt: ſeipſum, ſive: eorpus ſuum, confer. quæ ruùm verba iſta: dicitur quoque de pecore: odor ad cap. antec. i. V. 17. n. 113, & n. 117. netata Zratus, abſunt ½ MSto 1. confer. hic tract. Talm. ſant. *. Schevuot, fol. 15. a. & Menachot, fol. 110. a. 3. Vel: ſimpliciter, indefinitè, ſine aliqus adiectio- b. 117. Id eſt: ad Deum, animum enim ille reſpicit, nns hew h. loc. non ſacrifieium, confer. num. 113. h. verf. 17. 4. Hebr. vy i. e. ecce ſuper me eſt; eſt hæc it. infrà Levit. c. 5. v. 13. n. 31. vVide & 1. Sa- formula lolennis eorum, qui ſemet votò obſtrina- muel. c. 1 5. V. 22. ac cap. ſeq. 2. V. I. H. 2. ſunt xerunt, vide infrà Levit. c. 2 2. V. 1 9. n. 57. it. autem verba iſta, quæ bic autor noſter adduxit, infrà verſ. 4. h. cap. n. 2 4. confer. hic trac. Tal- deſumpta ex tractatu Talmudico: Menachot, & mud. Menachot, fol. 104. b. uti in n quidem ejusdem capite 13. quod etiam in libro . loc. allegatur ad marginem, it. Menachot, fol. 5 2. & fol. 20. b. it. fol. 106. b. & fol. 107. aA. Precum Jud. part. 2. p. 23 1. b. med. allegatur, vid. Menachot fol. 110. a. circâà fin. 5. De his confer. infrà Levit. cap. 6. v. 8. n. 4 1. † Confer. hic Spenceri de Legib. Hebræor, ritual. vid. & Torat Cohanim, ſicuti in nam me hic lſib. 3. Diſſert. 2. c. 2. Scct. 2. ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Sive: in dono, Hebr. uan, de quo vide Bux- Sevachim, fol. 9 1. a. b. torf. Lex. Hebr. h. loc. & tractatum Talmudi- 6. Uti habetur Exod. cap. 29. verſ. 2. Operis Talmudiçi, vid. num. ſequent. 5.b,v. I. 1 nitur, quòd ſit decima pars Ephæ. * ne, id Hebr. eb ſignificat, confer. not. in. 4) (confer. 8 G y 1 CAr.D. neri (Cande milam.) o en quia non lia eplieati veluticicitur tem (datun)) colligitunna⸗ Ugillam co Brfundur reche ſant pe collectione in Eitallkpglen Utoceatteſ in undecimme Conler hiefl Sota, ſol, 14. 1 br it, Tor biinn qud o 4P Lont — =— E E* — — = — 9. Sire: ampl hic habetur, interpretatio reponaut. 9. Liye: 30 gur 24d e Bebr. dpy d collignur. 10, Dic verſa in Oum t Hebr ando cnker, dic t ota,fol. 1 Dachot, tol, e cum: Hhran, qui eſt liber tertius partis quintæ 7. Vide Exod. dict. c. 29. v. 40. ubi in notis expo icn Sots nec hu Wagen Se — (.k. etns odor, icitar . ul m Neatad calam, miy, inommiben (. uicungue ſponte eneclicus, eum per⸗ Sinila erit obiario fen monus ſimile, ndo Mudel üimila, ecies munerum, depti iſo munete, mla] Non eſt ed cha eſt minor dtci⸗ ima Parscuipig mu⸗ neri —.— le Moto gro eo legtut: opus ſuum AOnlt,? 1. 113, n, I17 lotats Conſer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 36. a. 8& bpitur, quod omnis dictie Reyy, quæ eſt in S. Scri- initd dne Aiqus agſettio⸗ igniftent, conlet not.in e ſapermeel; el her h gui ſenet 7010 Oblti⸗ it, c. 21. V. 10, 5. k⸗ 2. (oalek hietrick. 14. o b. utiin DeN ginenn,i Menachoh ſol. Leſit, ci. 6.) dl 41 ſicutiin don mtie k, conſer. Ktract, Tdlin, b, 1.2 ferl. 7. ,7.40. ubiin lintei Pans be 9. Pive: ad reſtringendum, limitandum, vide, coypfer. & Gur Afjeh fol. 130 col. 4. Princ. II. Ita dict., verſ. 2, bh. Cap habetur, in oblatione Ab. II. LEVHIICI. 793 neri (danda eſt.) Eod. verſ. T. Er ſundat ſuper eam elium] Super totam * illam (ſi- milam.) Eod. v. I. Et imponet ei thin] Super aliquam ejus partem, (nimirum) repo- nit pugillum thuris in uno latere; ſed quidnam vidit (S§. Scriptura ſeu lex,) ut ita dice- ret? quia non eſt multiplicatio, poſt multiplicationem in lege, niſi ad excipiendum; 9. alia explicatio: oleum ſuper totam (ſimilam funditur,) quia illud miſcetur cum ea, * veluti dicitur: ex ſimila ejus & ex oleo ejus; 10. thus autem ** ſuper aliquam ejus par- tem (datur,) quia illud non miſcerur cum ea (ſimila,) nec ſimùl cum illa in pugillum colligitur, nam dicitur: cum univerſo thure ejus 1I. quoniam (ſacerdos) poſtquàm in pugillum collegit, accipit totum thus deſuper illa (ſimila) idq; adolet. Eod. v. I. & v. 2. Be fündat & ponat & aferat] Docet (hic Scriptura,) quoòd fuſio (olei) & commixtio recté fiant per extraneum. 12. 4 Verſ. 2. Sacerdotes & accipiat plenum pugillum] De collectione in pugillum & ulteriùs (incipiunt) Præcepta ſacerdotii. 13. Eod. verſ. 7. Et tellat plenum pugillum inde] (Nempè) de loco, † ubi pedes hominis extranei ſtant, ut doceat te (Scriptura;) quòd colleclio in pugillum rectèe fiat in omni loco atrii etiam in undecim cubitis 14., loci calcationis pedum Ifraeëlitarum. Eod. verſ. 2. Plenum: Egess 2 D I2. Contfer. not. in hom h. loc. eœterum di- Ctio: i. e. extranens, opponiter bic voci zg i. e. ſacerdoti nec denotat alienigenam, qui non eſt de gente judaica, confer, Gur Arjeh foſ. 123. col. 3. Princ. & tract. Talm. Menachor, fol. 18. b. uti in onar rDV h. loc. allegatur ad marginem. Sota,: fol. 14. b. it. Menachot, fol. 9, a. & (ol. 18 b. it. Torat Cohaaim, ſienti in nan ne h. lec. ad marginem allegaßtur, bi in notis ſe ri- ptura, ſignificet a) i. e. multitudinem, vide num. ſequ. 38. 4 2. Sive: amplificatio, extenſio, Hebr, Na, proht I3. Nam corteri actus usque ad collectionem in hic habetar, ex iſta igitur regula profluxit hie interpretatio, quod pugillus thuris non ſuper: totam illam ſimilam; ſed in uno illius latere reponatur. pugillum etiam abextraneo „qui non eſt ſacer- dos, fieri poflunt 5 aſt actus poſt eolletionem in pugillum ſolios ſunt ſacerdotis, cui bic PræcI-= pitur, quid ei fit faciendum, confer. cap. antec. I1. verſ. §. n. 5 8. vide Torat Cohanim, h. loc- mi in Sne WMe hic allegatur. † Hebr, Shpnn, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Tb i. e, ut doc eat te, abſunt à MSto z. confer, hic tract. Talm. Sevachim, fol. 6 3. a. & Mena- chot, fol. 7. b. & fal. 8. a2. b. M 14. Confer. hic tract. Talm. Menachot, fſol. 9. d. & fol. 19. b. uti in aon in hic allegatur, ut autem loca iſte melius intelligatur, fſciendum eſt, quod ab Ollio atrii erat calcatio pedum Ilrac- litarum (ad ſpatium) undecim cubitorum; cal- catio quoque pedum ſacerdotum (erat ſpatium) undecim cubitorum usque ad altare, ita in Gur Arjeh., fol. 123. col. 3., med. ubi vide sis He- braa, confer. & Exod. c. 27. V. 5. n. 74. Aquc ad cap. antec. 1, V. 10. n. 94. notata ſunt, X Hebr. 3py byag,in utroque MSto poſteg additur: DDy YPD i. e. & ſimul cum ea in pugillum colligitur. H 10. Sic verſu ſequ. 2. H cap. habetur, confer. not. in pam meow h. loc. E Hebr. Arepn by qama), abſunt iſta à4 MSto I. confer. hic tiact. Talm Peſachim, fol. 36. a. & Sota, fol. I4. b. ir. Kidduſehin, ſol. 3 6. a. & Me- nachot, fol. 9. s. & fol. 1 9. b. Sotzg nee hus nec oleum fuit additum, vid. D. Wagenl. Sota pag. 348. & 3 51. n. 9, „4 LEVITICI. Cab. I —— pugillum ſuum] Forſitàn (ſacerdos) accumulat * (ſimilam ac) diſſipat, ita, ut illa undi- quaque egrediatur? lex dicit alio in loco: & tollat ex ea (oblatione) pugillô ſuô, 15. non erit (itaq;) rectum (ſeu legitimum,) niſi illud, quod eſt in pugillo, quomodoſ(intel- ligendum eſtiſtud:) pugillò ſuò? forſitàn aliquid deerit? lex dicit: plenum (pugil- Ium,) ecce quomodo (id fiebat, nimirùm ſacerdos) tegebat tribus digitis ſuis volam- (ſive palmam) manus ſuæ ** atque hoc eſt ?D)Pi. e. pugillus, juxtà ſenſum litera- lem linguæ Hebraicæ. Eod. verſ. 2. Cum toto thure cius] i. e. Præter 16. omne thus ſit pugillus plenus (ſimilà.) Eod. verſ. 2. Thure ejus adolebit] Etiam thus eſt in ſuf- fitum. **½ Eod. verſ. 2. Plenum pugillum ſuum de ſimila, † & oleo ejus] Ecce ſi (ſacerdos) pugillò ſuò comprehendat granum ſalis aut fruſtulum thuris, profanum id erit. 17. Eod. verſ. 2. Memoriale ejus] Pugillus, qui offertur Deo, 18. eſt memo- riale muneris, 19. per quod recordatio fit domini ejus 20, in bonam partem & ad quietem animi. 21. Verſ. 3. Aaroni & filis eim] Sacerdos ſummus tollit pattem- primò, quæ in diviſionem non venit; 22, aſt ſacerdos vulgaris 23. (eam aufert par- tem,) quæ in diviſionem venit. Eod. verſ. 3. Santtum Sanctorum] Hoc erit illis. Eod. verſ. 3. De ſacrificiis Domini, igne abſumendis] Non eſt illis (ſacerdotibus) pars in * Sic Hebr. 'an hic interpretor, vid. Buxtotf. vigde etiam uotas. Lexic. Chald. fol. 36 3. in notis aN He hic 18. Ita hic interpretor aa? i. e. excelſo, nempè PYMan exponitur, quòd ſignificet Paxaꝝ i. e. diſ- Deo, vide Num. c. 5. v. 26. ibique not. n. 112. ſipat, in MSto 2. adjectà copulà ſic legitur: 19. Confer. quæ infrà ad v. 9. . cap. n. 40. nora- ayp) an i. e. acgumulat, (vel diſſipat) ac] ta ſunt, vide & Numer. dict. c. 5. v. 2 6. n. 112. confundit. it. Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. lib. 2. c. 15. Prout habetur infrà Levit. eap. 6. v. 7. vid. &ö 5. p. 411. & ſequ. edit. Lipſ. verſ. 9. h. ap. ubique not. n. 40. 20. Id eſt: illius viri, qui munus iſtud offert, con- *X Loci iſtius expoſitionem vide in not. a bræ fer. infrà v. 8. 5. cap. n. 38. h. Ioc. confer. & tract. Talm. Joma, fol. 47. a. 2 1. Id eſt: ad benevolentiam ac beneplacitum, ut & Menachot. fol. 11. a. & fol. 19. b. & fol. 27. a. ] oflferenti Deus ſit propitius, ita hie interpretor 16. Particula —y ex mente autoris noſtri hic no- r n, reſpicitur autem ad verba illa: - tat ai i. e. præter, confer. cap. ſeq. 3. V. 4. n. 1 3. , quæ hic in textu noſtro habentur, con- xXX Conter, hic Torat Cohanim, prout in hoy fer. cap. antec. 1I. v. 9. ibique net. n. 8 1. it. trat. ban h. loc. ad maginem allegatur, ubi vide Talm. Schevuot, fol. 15. a. etiam notas. 22, Id eſt: quam cum nullo alio dividit; ſed par- Confer. hic tract. Talm. Sota fol. 14. b. & Me- tem illam habet præeipuam, vid. Torat Coha- nachot foſ. 27. a. b. & Mehila, fol. 9. a. it. Be. nim, prout in na m H. loc, allegatur chorot fol. 41., b. & Temurah, fot. 28. a. b. & ad marginem, ubi vide etiam notas: confer. & fol. 29. a. it. Nidda, fol. 41. a. tract. Talm. Meillah, fol. 8. b. & fol. 9. a. 17. Id eſt: munus ſve oblatio,, de qua hic ſermo 23. Hebr. v', quæ dictio hic opponitur ſacer- eſt, minùs recta erit aut legitima, vide Gur Arjeh doti ſummo, aliàs notat & hominem plebejum, fol. 12 3. col. 3. circà fin, ac tractat. Talmud.] qui non eſt in ſacerdotali vel alia dignitate con- Menachot, fol. 10. b. & fol. 11. a. ſicuti in ſtitutus, vide c. antec. I. v. 7. n. 74, & v. 17 num. En-n nE . lOc. allegatur ad marginem, uhi 1I12, C0 nfer, & tract. Talm. Joma, fol. 61. a. . Ee (oblai⸗ uun alttl lacente ui cunt: unper em voder ſextario Olei autern Oleut ole, duab ⸗ condum t Piinem ni madtatu Talt gubutuhan gillum colli Unt gecen cem vVeniun Gicat: ecce 4 Nempe Coleyefunt Orn hc mMa, ſol. 14 Rur, ite 24, Coner, g ad v. 5.h Cohanir, 3 Differentia2 ue ſir oen re lituram dumadhür cuiimm Oled n bleifit poſ wr ſer & Men⸗ 1. Hebr. ova contine conſer, int 12 u, die etiam! tur: „ cot n ge . 7, dotats lunt, ita,ut illa d.. Mpugllsli, n, quomodocintel. coquendum in clibano, docet autem Scriptura, ut is afferat aut placentas aut lagana, ignisſtis len. Iii ſenfum lien. er ie. omnetls lun museltinſll. olo u] bete uris,profanumid 0, 18, ell memo⸗ nam pattem & ad uus thllit pattem. leam allen pat. n] Hoc ent illis laretdotbis)pets I — glenum gzl Hie heello enge 16. idignenotn I11. 9,A cap, M40. n0te. c, F.. 26. M. 111. rxot. fitusl. lib. 2 t, ipl. mus ud offen, (n. . m ac benep aitum ut us, ia hie intefpletot em ad verba ila: nollro habentur, con⸗ lbe ne⸗ 1. 51eit, talt. 4. halio Eigidit; lelpat m, ſid. Toln Coln- nov , loc, allegtuat tiam notas: Conlel, 1.b, 8 f0l.9,, ohicopponitun ſeen⸗ ehowinem plebejum, Vel alii dignitate con. j. . 4 &n mnun. ſone, ſol. 4I1:4. CNI cCAP. lJI. in ea (oblatione.,) niſi poſtquàm datæ ſunt oblationes, igne abſumendæ. † Verſ. 4 24. Confer. quæ ſuprà ad V. I. H. eap. . 4. & infra LEVITICI. 795 Si vers obtaleris &c.] (Nimiruùm) ſi dicat (aliquis:) ecce incumbit mihi 24. munus, placentæ mixtæ ſint (oleéò) lagana verò ſint oleò lita; * diverſæ autem ſunt Rabbino- rum ſententiæ quoad iſtorum (munerum ſive laganorum) unctionem, nonnulli di- cunt: ungebat illa (ſacerdos) & unctionem eam tamdiu repetebat, donec omne ole- Aum, quod erat in ſextario, 2²5. eſſet ablumptum, nam omnia munera opus habebant ſextario olei; alii verò dicunt: ungebat illa (ſacerdos) figurà à; 26, reliquum- autem oleum ſeorſim comedebatur à ſacerdotibus; cur autem lex (hic) dicit: oleé, oleò, duabus vicibus? (nimirùm) ut declaret, rectum (ſeu legitimum) eſſe oleum ſe- cundum & tertium, 27. quod ex olivis egreditur, nec neceſlariò requiritur oleum rimum, niſi pro candelabro, nam de illo dicitur: purum, 23. ac docent (Rabbini irt tractatu Talmudico, qui agit) de oblationibus 29. de omnibus muneribus, quæ co- quuntur, antequâàm illa in pugillum colligantur, ut & de illis (muneribus,)—quæ in pu= gillum colliguntur per fractionem, 30. de omnibus (inquam muneribus iſtis) veni- unt decem, deeem 31. placentæ, etiam de illo (munere,) de quo dicitur: lagana, de- cem veniunt lagana. Verſ. 5. Si verò ſit munus ſuper ſartagine] (Nempè) ſi aliquis dicat: ecce inecumbit mihi 32. munus, in fartagine coquendum; erat autem Sgggg 3 (NRn) † Nempé vnpn , ree i. e. poſtquàm a- 18. confer. & tract. Talm. Menachot, fol. 63, a. doleverunt plenum pugillum, fic in not. 9 SDι fol. 74. b. & fol. 75. a⸗ b. , p b. loc. exponitur,confer. tract. Talm. Jo- 27. Id eſt: oleum, quod ſecundà, & tertià vice ex= ma, fol. 14. prout in r h. loc, alle- primitur ex olivis, ſicuti paulò poſt ab autore gatur,it. Sota, fol. I 5. a⸗ & Menachot, fol. 9 noſtro hic exponitur, confer, Torat Cohanim h. a. DbD. loc. uti in or ad marginem hic alle- gatur, ubi vide etiam notas. ad v. 5. . cap. n. 32: notata ſunt, vid. & Torat 2⁹. Uti habetur Exod, c. 27. V. 20. ubi vide nor. Cohanim, prout in pan nSw hic allegatur. n I 15. . ”MM X Diflerentia autem inter 7ae i. e. mixtionem, 129. Vel: muneribus, Hebr. rian, vide ſuprà vVe. quæ fit oleò & inter —rn5i,e, undionem 1, h. Cap. n. I. confer- & Exod, diét. c. 27. V. ſive lituram olei conſiſtit in eo, ut mixtio fiat, z0. n, 113. dum adhüc eſt ſimila, nempè, ut ſimila ſimal 30. Sive: divifionem, aut comminutionem, quæ cum olee milſcçeatur; unctio autem ſive litura fit in fruſta, qua de re vide verſ. ſequ. 6. b, cape- in Raſchi not, ubi vid. Sign. * 31. Id eſt: de ſingulis decem, vel: uniuscujus- olei fit, poſtquàm cocta ſunt lagana, ſie in not. imari H hic exponitur, ubi vide Hebræa, con- que ſpeciei decem eſſe debent placentæ, vide Exod. G., 29. V. 2. M 8⸗ & Levit. C. 7. V. 129 fer. & Menachot, fol. 6 3. A. 2 5. Hebr. M, quæ eſt menſura liquidorum, ſex . m. 5 ova continens, vide Buxt. Lex, Hebr. hac voc-] n. 3 9. confer. S& tract. Talm, Menachot, fol.6 3.a- uti in bepnfi mneb b, loc. allegatur ad, mar-=- ginem, ubi vide etiam notas. confer. & infrà Levit. E, S. V. 2,6. n. 17. . 26. Sic etiam legitur in MSto I. in MSto 2. habe- tur: 2, confer. hic, quæ ad Exod. c. 29. V. 2. . 32. Confer. quæ ſuprà ad v. I. H. cap. n. 4. & ad vy n. 9. & V. 7, n. 17. it. eod. cap. verſ. 36, n. 9 5.] 4. n. 24. notata ſunt, vid. & tractat Talm. Me- notata ſunt, 10ʃ. ad I.- Reg. C. ILe V. 34* UA: We LEVITICI. CAP. II. — (RarP) vas, quod extitit in Sanctuatio, in quo coquebant oblationem ſuper igne cum oleo, 33. atque vas iſtud non erat profundum; ſed planum, & quæ in eo præpara-⸗ bantur oblationes, duræ (ſive torridæ) erant, nam, dum (vas) iſtud planum erat, i- gnis comburebat oleum; 34. omnes autem Cſtæ oblationes) opus habebant tribus dationibus olei, 3. (nimirùm) affuſione & commixtione atque datione olei in iſtud vas, antequàm præpararentur illæ (oblationes.) Eod. verſ. 5§. Simila mixta oleo) Docet (hic Scriptura,) quòd illa miſceat (ſacerdos,) dum adhuc ſunt ſimila. Verſ. 66 Fanges illan in fruſta] (Hoc ideò dicit hic Scriptura,) ut comprehendantur omnes ob- lationes, quæ coquuntur, (nimiruùm) collectio in pugillum præcedit comminutionem ib fruſta. * Eod. verſ. 6. Et fundas ſuper eam oleum, Bac eſt oblatio] (Id ideo hic di- citur,) ut comprehendantur omnes oblationes, (nimirùm) ut fundatur (ſuper illas o- leum,) forlitàn etiam oblatio cocta in furno (hic comprehenditur?) lex (hic) dicit: ſuper eam, ** excipit (itaque lex) placentas, annon etiam excipit lagana? lex dicit: bæc *Hv eſt oblatio.) Verſ.. De cacabo] (QRPrDO) erat vas, quod in Sanctuario extitit, idque profundum & ob profunditatem ejus oleum congregabatur nec ignis il- lud comburebat, 36. ac proptereà præparationes oblationis iſtius, quæ in illo (cacabo) Kiebant, per ebullitionem perficiebantur, 37. omnis res mollis (ſive tenera) per lique- factionem (ſeu fuſionem) videtur quaſi ebulliens ac ſeſe agitans. Verſ. 8. Qoa erit conſectum ex ilis] (Nempè,) ex una iſtarum ſpecierum (oblationum.) Eod. verſ. 8. Et adauçat cam] (Videlicèt) dominus ejus 38. ad ſacerdotem. nachot, fol. 74. b. uti in 'a Mh. loc. allegatur ad marginem. 33. Vide hic præ aliis P. Fag. not, ad Paraphr. Chald. h. loc. * Hebr. Pw in MSto 2. huic voci præmittitur: 1i. e. omnesillæ (ſcil. oblationes ſive Minchæ duræ erant.) „ 34. Quod ſec ᷣs erat in ren, ſeu cacabo, in quo oleum continebatur, de quo vide verſ. ſequ. 7. h. cap. n. 36. confer. & not. in an b. loc. . . 3 ½. Id eſt: opus erat, ut oleum rribus vicibus ad hibereturſicuti mox exponitur ab autore noſtro, confer. hic tra . Talm. Menachot, fol. 74. b. prout in nnm new b. loc. ad marginem al- legatur, ubi vide etiam notas; confer. S Mena- chot, fol. §S3. a. b. cœterum verba iſta: õ j. e. tribus dationibus olei, abſunt ab utroque MSto, * Loci iffius explicationem vide in not. no 75. 2. b. . X Excipitir itaque oblatio cocta in furno; ratio non fundi debeat oleum, exponitur in Mena- chot capite 7. quod incipit: rmin Wre, ſic in not. nar e hic allegatur. *EX Quæ particula pynn i. e. excipit, ſive reſtrin- Sgit ac limitat, ſie in not. 'pa m hic ex- ponitur, confer. infrà Levit, C. 5. v. 19. Sign. * leum ab igne comhurebatur, uti verſu 5. h. cap. habetur, ubi vid. n. 34. confer. Menachot, fol. 6 3. a. Se fol. 74. b. 37. Vel: ebulliebant, confer. hic præ aliis P. Fagi- us in not. ad Paraphr. Chald h. loc. habetur in Hebr. Pv i. e. ebulliebant, & reſpicitur hac ſacro habetur. 1 1 Eod. verſ. 8. Et ad- mo- num, 62. it. tractat. Talmud. Menachot, fel. autem, cur ſuper oblationem coctam in furn expoſitione ad vocem meren, quæ hic in textu Z 38. Id eſt: is, qui munus illud offert, vide ſuprà v. 4 T h. ioc. Confer. & infrà Levit, c. 6. v. 14. 2.” 1 Eene fe Ofketas de le A ſa gti nal maru. cteationis, ſale 46. conter. A k. loe, a not, 39. Vel: 34 temn ſpecka 36. 1t, not, Vit. c. 16. h. loc. it. tl chot, fol. 3 40,. Vide, qu ſuct, conten b. & kol. 41. Conlet. teln. . (Ol. 1. fin. tract. Tala it fol. 57. ſochic, ſol Vammot 10 4 . -— . . . “ 22, 3. 36. Sicuti fiebat in Dat, ſive ſartagine, in qua o- l. 13,2 ſol. 75, dei tol. 7,d, 4, Kicuti he Exod, c.2 Mum. 63, 4 ,7 Ia hie ve nis ſipe el⸗ Eennis erat ſice, quæ tata lunt, wlüperignecn R in en Prapate. Planum erat,l. lebclan i ttibus loneei in iſu mila mir, alo ſimila. Verl & lantur oinnes ob. cof minu tonen 11 he (bie) lit: e in danctuario Lin illo cacebo) ð’ . Vel- ad cornu altaris, meridiem & occiden. 39 et Perligue Verl 8. Quierit n) Poc retl3 8 od. Terl g. Mad. i —— Imud. Menachot, 4 cocti in funno; talo onem Ccam infuuno 3, eyonitur in Meta. t: iedn Io, ſr in i ur. e, ertihit ſye rellti⸗ wob hi . Uit, C. ſ. 19. Bign. ſce lerigneinqo⸗ un ui eli, ,cag. conler. i Menian . en bi epre alisk.l ligi. ,. oe.hibeiui hie zal lukofken, itelirti 1 Cab. II. (Hdid iged hie di. tur liper la:. lebant eieitu hae bn, Jur hitig ien — LEVITICI. „797 movebit E ad altare, (nimirum) adducit illam ad cornu (altaris) meridio- nale, quod ſpectat versus latus altaris occidentale. 39. Verſ. II. Et omne mel] Omnis fructus dulcis dici- Verſ. 12. Manas primitiarum offreti] Quidnam habes, ur eſt collectio in pugillum. 40. tur P i. e. mel. 41. Verſ. 9. Memoriale ejus] Hæc offeras de fermento ac de mellerin munus primitiarum? (nempè „) duos panes 42. feſti ſeptimanarum, 43. qui venicban nt de fermento, dicitur enim: de fermento coquantur, 44. a primitias de mell marum. ſale 46. & fuſio aquarum in feſto. 47, e (offeras,.) nempè primitias ficuum 45. & pal- Verſ. 13. Salſæder: „] Nam fœdus Percufſſlum fuit ſalt jam inde à ſex diebus creationis, promiſlio quippe ſecta fuit aquis inferiori bus, ut adhiberentur in altari in Eod. verſ. 13. Saper omnem oblationem tu- am.] Superoblationem pecoris & avis atque in omnibus omnino ſacrificiis. 48. V erſ, 14⸗ 1. . tap. n. 20. G infrs I evit. c. 7. V. 5. n. 9 confer. & P. Pag. in not. ad Paraphr. C haldaic. . loc. ac not. in Rne n'h, loc. it. tract. Talm. Mienachot, fol. 60. a. & b. tem ſpectans, confer. infra Levit. c. 6. V. 7. n. 36. it, not, ad librum Prec. Jud. Part. I. p. 9. ac Gur Arjeh fol. 19 2. col. I. circà fin. vide & Le- vit. c. 16. V. 1 9. u. 41. ac not. in . R h. loc. it. tract. Talm. Sota, fol. 14. a. & Mena- chot, fol. . b. & fol. 60. b. 40. Vide, quæ ſuprà ad v. 2. h. cap. n. .15. notata ſunt, conter. & tract. Talm. Menachor, fol. 9. b. & fol. 6 1. a. it. not, in no T Dd h. loc. 41. Conſfer. Exod. cap. 34. Verſ. 26. n. 79. & Deu- teron. c., 2 6. V. 2. n. 7. it. Gur Arjeh fol. 124. col. I. fin. vide & verſ. ſeq. 12. n. 45. confer. & tract. Talm. Menachot, fol. 5 5. a. & fol. 5 6. b. it. fol. 57. a. b. & Schabbat, fol. 11 I. a. it. Pe- ſachim, fol. 43. b. & Joma, fol. 47. b. it. Je- vammot, fol. 100. a. & Naſir, fol. 3 6. a. it. Sota, fol. 23. 3. S Sc hevuot, fol. 12. b. & Sevachim, fol. 76. b. it. Menachot, fol. 106. b. & Temurah, fol. 7. b. 42. Sicuti habetur Levit. c. 22. v. 17. confer. & Exod. c. 2 3. v. 16. n. . & EXo. c. 34. V. 22. num. 63. 43. Ita hie verto mey „quo nomine veniebat fi⸗ nis ſive lauſula iep tem ſe ptimanarum, quæ ſo- lennis erat ac feſtum ſeptimanarum dicebatur, vide, quæ ad Exod. dict. c. 2 3. v. 16. n. 79. no. tata ſunt, confer. & iract, Talm. Sevachim, fol. 77. a. & Menachot, fol. 27. b. & fol. 5 8. a. & fol. 94. b. 44. Sic infrà Levit. C. 23. v. 17. habetur, confer- hice tract. Talm. Joma, fol. 47. b. & Sevachim, fol. 76, b. & Menachot, fol. 106. b. 45. Confer. ExOd. c. 34. v. 2.6. ibique not. n. 79. & v. præced: II. n. 4. I. it. not. in — aR bh. loc. 46. Sive: per ſal, quod fit ex aquis, confer. num. ſeq. 47. & Gur Arjch fol. 124. col I. fin. & col. 2, princ. it., tract. Talm. Sota, ol. 15.2. Menechot, Jol. 20. a. S& ſol. 2 I: a. it. Berachot, fol. 5. b. 47. Nempè: in feſto tabernaculorum. P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. hunc locum fuiins exponit, nimirùm aquas terreſtres in principio creationis ægr&tuliſſe, quòda ſupracæœlleſtibus ſe- pararentur interpoſit itò firmamentô, ut ergo Deus illas placaret, pollicitus eft, ſe effecturum, ut aquarum ſacer uſus eſſet in ſefto tabernaculorum & ut ſal, quod ex aquis fit, ſacrificiis perpetuo ad- hiberetur, confer, & Numer. c. 2 9. V. I 8. n. 19. ac not. in a R ., ubi etiam res iſta fuſius exponitur. 4 8. Vel: partibus facrificiorum, quæ ſuper altari comburuntur, Hebr. X, uti hic habetur 3 dquænam verô dicantur emz vel, ut aliiz 'X, vide in Buxtorf. Lex. Talm. fol. 124. ronler not. ad librum Preç. Jud part-2. Pag. 2. b. Med. it. Exod. c. 29. v. 22. n. 46. & Le- ri. . 4. v. 10. n. 21, ac Levit. G. 7, V, 3. n. 30 & v, 3 1. n. 95. 798 LEVITICI. = ptura (hic) loquitur, quæ eſt ex debito, loco:) i. e. & quando (vel: ſi) erit annus Jubilæus &c. 50. Eod. verſ. 14. Munus primitiarum] De oblatione manipuli loquitur Scriptura, quæ venit & i. e. ariſta virens tempore maturitatis fructuum ? & quidem de hordeo 51. venit illa (ob⸗ latio,) dicitur (enim) hic N & dicitur ibi: nam hordeo erat Q)Nä‚i. e. ariſta vi- rens. 52. Eod. verſ. I4. 53. toſtarum ſpicarum, nam, niſi ita fieret, non poſſet illa humida eſt. Eod. verſ. 14. Comminutam ſpicam virentem] i. e. Practam, dum illa Toſtam igne] Siccant enim illam ſuper igne in ſartagine- (ſpica) confringi molà, quia adhuc virens 54. eſt, V) ſignificat α—☚ i. e. fractionem & molitionem (nimi- rùm ſpica) frangebatur per molas fabarum freſſarum, 55. ſic (verbum ει accipi- tur in illo loco:) i, e. & comminuit in ſcrupis, cipitur:) — i. e. frangitur (ſeu comminuitur) anima mea, 57. ſpica virens (dicitur.) dum adhuc 92 i. se. arvum 56. ſic quoque (alio in loco ac- — p id eſt, 58. ☛£ 1. i. e. plenum eſt, 59. (Nem- 49. Vel: arbitrarium, Hebr. i. e. facultas, licentia, cuĩ opponitur aMi. e. debitum, ob- ligatio, eonfer. Exod. c. 2 o. v. 25. ibique not. n. 108. it. Deuter. E. 16. v. 8. n. 3 5. & n. 3 6. ac not. in a r b. loc. . 50. Uni Numer. cap, 36. V. 4. habetur, vid. not. in spam MWh. loc. x Id eſt: xpa riymima i. e. in princiĩ pio meſſis, ſic in not. pan ov h. loe. exponitur, confer. Ex- od. c. 9. v. 3 1, num. 40, & infrà Levit. c. 2 3. v. 14. num. 2 6. & 27. – 51. Conkfer. hic tract., Talm. Menachot, fol. 6 8. 2. S& fol. 72. a. b- it, Exod. c, 34. V. 22. n. 65. it. infrà Levit, c. 2 3. v. 10. ibique not. n. 1 8. vide & Torat Cohanim, prout in απααπ n, ad marginem h. loc, allegatur. 52. Sicuti Exod. c. 9. V. 3 I. habetur, quemadmo dum igirur αν£ν ee e ene 227 i. e. jbi eſt hotdeum; ita & hic eſt hordeum, uti in Gur Arjeh fol. 124. col. 3. med. legitur, conſer. & not. in 'nan neh., loc. 53. Ita hic interpretor a)aa, (ſic enim juxtà Bib. lia Buxtorf, legendum; non: aden, prout in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, ut & in edi- tione nnart ne? atque in utroque MSto cor- ruptè legitur,) confer. Buxt. Lex. Talin. Fol. 4. vid. & infrà Levit. c, 23. V. 10. & ſeqq: ac not. in — o n b. loc, ubi anag exponitur: Hinn e i. e. vas eorum, qui ven- dunt toſta, idque juxtà ſententiam & explicatio- nem Raſchi ad tractat. Talm. Menachot, prouùt in iisdem notis habetur. 54. Sive: recens ac humida eſt, Hebr. , con- ſer. Raſchi not. ad Thren. c. 3. V. 16. it. tract. Talm. Menachot, fol. 66. a. & b. it. ol. 6 8. b. & Fol. 7 1. 8. & fol. 84. a. 55. Ita hic mo interpretor; in mola autem fa- barum freſſarum leviter tantàm frangebantur fa- bæ, vide Buxt. Lex, Talm. fol. 480. 56. Uti habetur Thren. dict. cap. 3. v. 15. 57. Prout Pſalm. 119. v. 20. habetur. 58.: Ita hic dictionem s ex mente Commentato- tis noſtri interpretor, Confer. idem ad Eſai. cap. 30. vV. 2 3: aliàs dictio illa "n varias admittit ſi- gni ficationes, de quibus vide R. Salom. ad Ge- neſ. C, 46. v. 6. & ad Geneſ. c. 50. v. 5. item ad ExoOd. c. I5. v. 8. & ad 2 Reg. c. II. v. 4. ad Hagg. c. 2. v. 16, confer. & Buxrorf. Lex. Hebr. hac voc. vide & num. ſeq. 60. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 10 5. a. & Menachot, fol. 64. b. & fol. 66. b. it. fol. 83 b. & fol. 84. a, b. & S0- „ ta, fol, 15. à. CAbP. II. 14. 6 ſ obtuleris] Ecce ( particula:) & (hic) ſigniſicat i. e. quando (vel: ſ,) nam ecce non eſt iſtud in arbitrio poſitum, 49. de oblatione quippe manipuli Scri- ſic quoque (particula & accipitur in illo — à Aolll D Ireme 1luis ac hroß . „ eien⸗ 1 Eil. 1 dn qvi⸗ Verl 3. ten clperven dici,) ut in (d 0 cus vivit elt . — 59. Kciltett! Salomo 401 Ppybih ioe Peb dhi tem bic ex, qu hicint † Hebr. wyn E.ad ⸗ unechot, ,ol ſ bo, ld elt: Levit. c, 61. lchti 2 1 Hanc dicti confer, hic & Llexit, e, c. Rey. 11, 42 lem 2. Conter n i Levit,c. ſicuti in ainem. Hebr. ekeitur pro uotin li ARn lie in — (A.. lanidd 1) k. mapligeri accihitur in ile od verl 14, utg Mi. Un venitillaob. Müie. tilta ri. in ſutaginen . hingi woliruin ndan, dum illa deliionenſaini. un )) acipi. eſall in loco . wicelt, ie, Plenum elt, G. Nen. udi uud erponin: “ las eorum, ciſer. tun erpliaio. Im. Menachot, Noit 1el, Hebr. Mh, con⸗ c. 3. . 16, it, tract. 2,b. it /0l bl b 8 i in mola autem fa⸗ ntum kangebanturſi⸗ . R naen, mente Coinmmentet⸗ et, igen ad li c). 1 iariss 20 mitit l⸗ ide N. Selom. 1d 6e⸗ delc,10. . ſiten d d Nsetl,n à Abanaf, e1 Hibt. 60 i tract. Talm. enachot, iol 64,. b. Alel 14 2. 8. mmmmm . CAP. III. IE VITICI. 799 59. 77(nempé)dum frumentum Trenachve recens ac humidum) eſt & Pienum! in culmis † ſuis ac proptereà ſpicæ dicuntur ), 60, ſic guode accipnut in illo loco:) „. i. x. ſbicas recentes cumgl umis ſuis. e 1 CAP. III. Erſ. 1. Paci r] (Sacrificia D' 1. dicuntur,) quoniam adferunt- QDi. e. pacem mundo; z2, alia explicatio: De(ideo appellantur,) quia in illis aftertur * D)U i. e. pax altari & ſacerdotibus ac dominis. 3. vVerl 3. &t omnem adipem &c.] (Id ideò hic dicit Scriptura,) ut includat adipem, qui eſt ſuper ventriculo, 4. prout exiſtimat R. Ismaël; aſt R. Akiba putat (hoc ideò hic dici,) ut includatur adeps, qui eſt ſuper inteſtinis gracilibus, 5. Verl. 4. Iia] (8 ) linguâ vernaculà: flancs, 6. nam Tadeps, qui eſt ſuper renes, quando Pe- cus vivit, eſt in ſupetiore ilium parte; illa verò eſunt. infrà; eſt autem is adeps, qui exi- 3. Id eſt: qui ſarrificia ni= ſive hoſtias adfe- runt, vid. Exod. c. 29. V. 2 2. D. 53. COhfer. & tract. Talm. Moëd katon Jol. 15. be & Seva- chim, ol. 99. b. 4 Vel: ſuper ingluvie „ Hebr. —apa, confſer. euter. c. 1 9. V. 3. it. tract. Talm. Menachot⸗ Jol. 9 2. b. & Erachin, fol. 2. a. & b. it. Temurah= Jol. 2. a. & Bechorot, fol. 15. b. & Yol. 413. a. ir. Jol. 61. a. 5: Sive: tenuibus, ita dictionem „ „quæ hic ha- betur, interpretor cum Buxtorf. in Le. Talm. Hol. 569. vide hic Chullin, fel. 49. b. prout in Dnan nDh. l0c. allegatur 2d marginem, ubi vide etiam notas. 16. Sic exprime vaon, prout hic habetut, ſi qui- dem dictio non eſt corrupta, confer. not. ad Jo- ſu. c. 19. v. 12. M 3. in MSto I, recte legitur vahn „in MSto z. vaphn mendolſè. zx Scilicèt: : ilia, in utroque MSto, ut & in editione Apam mev hic legitur: —.α i. e. Hla verè, nempè: ilia, quam lectionem utpote planio- rem etiam hic ſecutus ſum, in Bibliis autem Bux- torf. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, iſtud ) orrlegitm confer. tractat. Talmud- Chullin. fol. 49. b ee hechoro, Jol. 3 7. à. Hlhhh 35. Srilictr an i. e. proventu, ſic exponit R. Salomo àd Eſai. dict. cap. 30. V. 2 3: in Michlol Jophi h. loc. & ad Levit. c. 23. V. 14. habetur: v hi. e plenum germine; reſpicitur au- tem hac expolſitione: i 33 ad vocem n, quæ hic in textu ſacto habetur. Hebr. Pvpa, confer. not. ad Eſai. c. 2 9.v. 27. n. 65. & a Elai. c. 41. v. 15. n. 26. confer. & Me. nachot, fol. 19. a. & fol. 27. a. Eo. Id eſt: ſpica virens, confer. num. antec. 18. 8Se Levit. c. 23. v. 1I4. n, 2 6 M 61. Sicuti 2 Reg. cap. 4. V. 42. habetur. 1., Hanc dictionem nonnulli vertunt: euchariſtica, confer. hic P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi plura, vide & Exod. ce 29. V. 22.n. 52. & Levit. c. 4. V. 10. D. 21, & n; 24. it. Levit. c. S. V. 2 2. n. 1 5. it. tract. Talm. Sevachim, fol. . a. & Temurah fol. 17. b. & ol. 1 8. a. Confer. Exod. c. 20. V. 2 5 ibique not. n. 120. t. Levit. c. 6. v. F. n. 29. ut. & Iorat Cohanim, ſicuti in an ne h. loc. allegatur ad mar. ginem. * Hebr. Sa hn, ſte lein MSto 2. etiam chic iegitur pro: —2 ., i. e. quia in illis eſt, prout in aliis editionibus habetur. Priotem leeli nem hic in rerſſone ſecutus ſum. soo LEVITICI. Wa exiſtit ſubter lumbos, quos vocant linguâ vernaeulâ: lombeills, 7. (videlicèt) albe- do illa, quæ conſpicitur ſuprà in ſuperficie ilium; inferiorem verò ejus partem ope- Auoiltaſacn rit caro. Eod. v. 4. Reticulum (NNDeſt latus, 8. quod obtegit, idque vocant (linguâò vernaculà:) eibres, 9. ac linguasyriaca: &2 Ruti. e. reticulum jecotis. 10. Eod. v. 4. Super jecore] Ut auferat (ſacerdos)aliquid paululum 11. de jecore ſimùl cum illo (reticulo;) alio autem in loco illa (Scriptura) dicit: & reticulum de jecore. 12. Eod. verſ. 4. Super jecore, ſuper renibus] i. e. Præter 13. jecur & præterrenes auferet illud huic rei. Verſ. 5. Super holocauſtum] i. e. Præter 14. holocauſtum, (hinc) diſci- mus, quòd holocauſtum ſuge omnem oblationem ſuper ordinatione (ſive ſtrue ligno- rum) præcedat. 13. Verl. 7. & openm,] Quoniam in ſacrificio 16. Ovis eſt aliquid, . B quod 7 Sic reddo hic: ar, pront tam in Biblis . . .- . Buxtorf. quàm in editione am n ut & in exemplari Hebraico, quo uſus ſum legitur, in . de n. . c. 10. v. 1 5. n. 40. vide & Exod. c. 29. V. 13. . . äl . . MStO 1. habetur an in MSto z. Nn, 1a inè: lumbi, Galli hodiè vocant: les reins. 3. Vel: paries, ſive coſta, ita Communiter dicti- onem 12, quæ hic habetur, interpretantur, confer. Exod. c. 29. V. 13. n. 26. in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 35. a. med. ubi eaput tertium tra catus Talmudici: nn allegatur, di- GRio ap- exponitur: ne T& i. e. late- ra jumenti. = * Vel: quod diſlinguit five feparat, ſic verbum Jonn juxtà net. in man D, b. loc. inter- pretor, ubi iſtud exponitur: 7ane i. e. quod ſeparat. . ⸗ “ 3. Ita hic exprimo: P", prout in utroque MSto, ut & in editione 'pa ut && in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur in Bibliis Buxtorf. habetur: ad vel ben ſed dubio procul corrupta eſt iſta dictio; autor noſter in notis ad Exod. c. 29. V. 13 illam ex- . — 2 . 1 † ponit: v al. vaw, vide noti ibid. n. 27. J0. Suprà in notis Raſchi ad Exod. dict. c. 29. Vv. 13. exponitur Mαn eEH i. c. reticulum jecotĩs, ſie ferè in Michlol Jophi, ubi dicitur, quòôd nor" vocetur linguàâ Rabbinorum: P, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. Jol. 92 I. Vide Exod. dict. c. 29: V. 13. n,. 2 6, ac nor. in 'n D h. oco. . culam 77 idem ac y hic notare dicit, vide P. Fag. ad Paraphr. Chalde h. loc. confer. & n. 14. verf. ſequ. 5, it. Levit. c. 8. v, 16, n. 14. & Levir. num. 28. 12. Hebr. Naan in, ita habetur infrà Levit. c. 9. v. 10. hic autem legitur 1a "y i. e. ſupet jeco- re, confer. Levit. c. g. v. 16. n. 14, it. Exod. c. 29. verf. 13. num. 2 8. ac not. in . i e 13. Vide num. ſequ. 14. ibique not. confer. & not. in don mo b. oc. 14, Hebr. Rabn, ita hic autor noſter, Vulgata ha- bet: in holocauſtum, Junius ac Tremeilius: pro ratione holocauſti, vid. cap. antec, 2. v. 2, n. 16. & cap. ſeq. 4. v. 9. & V. I1. . 2 9. & Le- Vit c. 8. V. 16. D. 13. = 15. Vide Levit. cap. 6. v. 5. n. 2 8. & Levit. c. g9. v. 16. n. 14. confer. & P. Fag. ad Paraphr. Chald. h. loc. & ad Levit. c. 9. v. 17. n. 2. it. tract. Talm. Kidduſchin, fol. 326. a. & Peſachim. fol. 64. b. it. Menachot, fol. 9. b. 16. Hebr. n&, vide quæ de hac voce ad Exod. c. 2 9. V. 22. n. 46. & ad Exod. C. 34. Vv. 25. n. 77: it. ad cap. sntec. 2. V. 1 3. n. 48. notata ſunt, v. 15. n. 51. ac Levit. c. 27. V. 3 2. num 3 1. it. tract. Talm. Sevachim, fol. 8. b. & fol. 9. a. b. it. Menachot, fol. 8 3. b. & Temurah fol. 2. 2a. it. Peſachim, fol. 57. b. & fol. 96. b. it. foel. 11. Vel: particulam aliquam, huic autoris noſtri expoſitioni accedit etiam R. Kimchi, qui parti- 57., Cxe. — conſfer. & cap. ſequ. 4. v. 3 5. n. 6 1. & Levit. c. 14. v. 1 3. n. 2 5. ac Leyit. c. 16, V. 23. n. 47. it. Numer. c. 2 8. v. 2. n. 7. ut & Deuteron. c. 12. Nod nonel eradunt quat gninen) nee gnic jerd elk ie. Suprüte igni⸗ 5otmini buco, ſc guo⸗ 15. (lealo⸗ 40 lrtitiam Hocpnlehne 17. De quo a⸗ 11. ortyerſa Dot. h23, nt, 1. tor 37. it I ſol 5).b. 19. Siye: con vogbeſfͤ 10, Vise, g ſupri ad Lei (c. 10. V. 1 ge1 21. Ideſt: no ſanguigem; ſeu vale die bitur, guddl intetiori ſar 12. De quo v c. 9. , 7. 6 h loc, it, Kie derachim, ſe Conter. ien Ohuflin, iol 1. Curin idte tut, vige ul cap. ſequ (crniss locis ponderoſam ſtol. 1. 1 Hiſtor. Alh CNII. — An (iidelicthelde. un partenn Or. lueyvcantlngn ſecotinlo och. Orelimnͤlcunillo eſecote, u, Lod. renesauferer lud ttin, (bine)älei. de re ſtrueligno. 6, oris elt Aligid, Juod — nit potzre gicit zide h. lor, onſet,& h.l4, V. 16, . 14. Tlerit, K od c 19. 1z. betur inſtz leiin c,9. 3 ie, ſuerſeo⸗ .16.n, 14, 1t. od, e. not ln Oun diqge not conter, Knot. tor doſter, Vulgata ha. unius ac Tremelius: Vid, cap. antec,1. V. 1 ,. I1. n, 29, le- V. 5. n. 19. & Lerit t. & L. Feg, ad baupht. it c. 9. V. I7,h 1.t o,fol. 16,2,5 Peiachim, ,ſol gb. 1x de hac foce 4d 0d, AErod, C 34, 1,d⸗ V. 13, M4 , notit lunt, v.Z ,hbn Lerit, t. enit, c. 16, 5. 13, n 4. 7. utDeltetont, 12, 17.7. 320 hul le lt bol 1 K il 9 . b. b. & Temulin ſ0l 2,7. d K Kol gt beitel quod non eſt in ſacrificio capræ, 17. nam cauda ovis affertur 18. ideò dividuntur (duo iſta ſacrificia) in duas ſectiones. 19. Verſ. 8. Et SPargant] Duas dationes, quæ evadunt quatuor; 20. ipſe autem (ſacerdos) mediante inſtrumento ſpargebat (ſlan- 21. niſi in holocauſto pro peccato. 22. Verſ. 9. Adipem ejius] i. e. Præſtans (ſive præcipuum,) quod † in illo (ſacrificio) eſt; LEVITICII. 80 ⁷ guinem) nec dabat (ſanguinem) digitô, quid verò eſtillud? nimirùm cauda integra. 23. Eod. verſ. 9. E regione ſpinæ dorſi] i. e. Suprà renes, qui conſilium dant. 24. ignis nomini Dei (oblatus.) Eod. verſ. II Hoc pulchrè explicatur in lege ſacerdotum Verſ. I1. Pabulum ignie Domino] Cibus . Panis] (Dictio ") hic) ſignificat ci- bum, ſic quoque (accipitur in illo loco:) perdamus culmum 1DED i. e. in pane ejus, 25. (ſic alio in loco:) fecit i. e. convivium magnum, 26. item (in illo loco:) ad lætitiam faciunt Hh i. e. cibum. 27. Verfſ. 17. Satutum * ſempiternum- 28. ut & totus iſte textus. 29, 17. De quo ſacrificio capræ vide v. 12. h. cap. 1. Prout verſu ſequ. 9. h. cap. habetur, ubi vide not. n. 2 3. vide & infrà Levit. c. 7. v. 3. ibique not. n. 5. confer. & Sevachim, fol. 9. a. & fol. 37. b. it. Temurah, fol. 19. b. & Menachot, fol. 83. b. & Ceritut, fol. 2 8. b. quoque ſacrificio agit S. ſcriptura. 20. Vide, quæ ad Exod. c. 29., v. 16. D. 3 5. S ſuprà ad Levit. c. I. v. 5. n. 7 1I. & infrà ad Levit. c. 16. V. I 8. n. 40. & v. 19. n. 42. notata ſunt.] 21. Id eſt: non ſpargebat immediatè digito ſuo ſanguinem; ſed mediante aliquo inſtrumento ſeu vaſe, vide not. in ori inow b. loc. ubi ſeri bitur, quòd hic ſermo ſit de o P i. e. interiori ſacrificio pro peccato. 22. De quo vide cap. ſequ. 4. v. 6. & infeà Levit. c. 9. v. 7. & v. 9. confer. & not. in na ne h. loc. it. Kidduichin, fol. 57. b. & fol. 5 8. a. it. ZSevwvachim, fol. 55. a. † Conter. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 2 9. a. & Chullin, fol. 11. a. & fol. 117a. 13. Cur in iſto ſacrificio cauda nominatim offera. tut, vide Junii ac Tremellii not-h. loc. confer. cap. ſequ. 4. v. 3 5. D. 6 1. & c. 7. V. 3. D. 5. certis locis genus ovium eit, quod pinguem & Kol. 1. & Dn. Hiob. Ludolſi Commentar. ad 19. Sive: commata, id eſt: ſeparatim de uno- ponderoſam trahit caudam, vid. Busbequii Epi- 24. Vel: qui conſultant, ita hic v vertere poflis, reſpicitur autem hac explicatione ad vo- cem — yR., quæ hic in textu lacro habetur, con- fer. not. ad Hiob. C. 3 1. v. 24. n. 16. it. Exod. c. 29. V. 22. n. 45. G P. Fag. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag, 235. a. med. ubi dictio vohe, quæ in capite 3. tractatus Talmudici Pnn habetur, exponitur uyn, Bartenora autem ſcribit, dictionem illam ſignificare & i. e. caudam, vid. Tamid, fol- 64. a. & Eruvin, fol. 57. a. 2 5. Vel: juxtà mentem autoris noſtri: in cibo ejus, vide Jerem. cap. 11. v. 19: ibique R. Sa-= lom. not. 26. Sicuti Daniel. c. 5. v. I. habetur, confer. hic tract. Talm. Ceritut, fol. 2 3. b. & Temurah, fol. 2. a. it. Kidduſchin, fol. 57. b. & fol. 5 8. a. * Hebr. HMon iſtud, ut & ſequentia, usque ad finem huſus capitis, abſunt ab utroque MSto, confer. hic tract. Talm. Chullin, fol. 117. a. & Temu- rah, fol. 32. b. & Mehila, fol. 15. b. it. Ceritut, fol. 4. a. & b. & fol. 2 3. à2. bvLd. 27. Vel: convivium, vide Eccleſ. c. 10. v. 19. 2 8. Hebr. ae ten, eſt is liber antiquiſſimus & celebris, quo Leviticus explicatur, qui etiam deab dicitur, confer. cap. ſeq-. 4. v. 8. n. 20. c. 5. V. 19. n. 66. & Levit. c. 13. V. 5 5. n. 90. vide & not. in 'nan netw b. 1oDoo. Hiſtor. Ethiop. lib. I. 6. 17. n. 76. 29. Hebr. P)? i. e. verſus, comma, Hhhhhz periodus. CaAP. CAbP. IV. TICI. Erſ. 2. De omnibus pyateptis Domini] Explicant Rabbini noſtri, quòd non ve- niat (ſive offeratur) ſacrificium pro peccato, 1. niſi propter rem; 2. in qua delictum, ſtudiò commiſſum ratione præcepti negativi, exciſionis 3. poœnam meretur; & cujus † error g. peccatum eſt. 7. Eod, verſ. 2. Unum ex illis] i. e. A- *veluti (facit is,) qui ſcribit die Sabbathi Schim, de (nomine) liquam partem ex illis, Schimeon aut Nach, de (nomine) Nachor aut Dan, de Daniel. Verſ. 3. & ſacerdos unktus yeccaverit in reatum populi] Explicatio ejus allegorica eſt: non é6. eſt ille (ſa- cerdos unctus ſive ſummus pontifex) reus, niſi in re abſeondita, (quæ conjuncta eſt) cum 1I. Ita hic dictionem Des explico, cui expoſitio ni etiam P. Fagius in not, ad Paraphr. Chald. h. loc. accedit. . 2. Vel: Propter rem, quæ ſpontè commiſſa ratio- ne præcepti negativi exciſionem meretur; er- rore autem patrata ſacrifieium pro peccato re- quirit, confer. Selden. de Synedr. I. 3. C. 3. p. m. 2 §. edit. Amſtelod. . Vel: exterminii, Hebr. —a, ad explicatio- nem hujus loei, fatis obſcuri ac difficilis, faciunt ea, quæ P. Fagius ad Paraphr. Chald. Exod. c. 12. V. 15. ſcripfit, ubi inter alia notavit, Aben Eztam in tota Scriptura S. viginti tres locos in- veniſſe, in quibus Deus Mn i. e. exterminium comminatus ſit his, qui transgrediuntur præce- pta negativa; jextà præcepta verò affirmativa tanthm inveniti quoad præceptum circùm- ciſionis & Paſchatis, vid. id. Fag. in not. ad Pa- raphr. Chald. b. loc. it. c. antec. 1. V. 4 n. 50. & v. 1 3. h. cap. n. 39. & cap. ſed. 5. V. 2. . 5. G n. 34. ac Levir. c. 20. v. 27. u. 56. vid. & To- rat Cohanim, ſicuti in pa h. loc. alle- gatur ad marginem. 7. Nam dictio —S Rabbinis exponitur a i. e. error ſeu ignorantia, quando vox illa diſtin- ſic Rabbini explicant verba illa, quæ Exod. cap. 34. v. 6. habentur, ſaerificium itaque pro pee- præceptum negativum commiſlum eſt, cujus p&à eſt excidium, ſi quis illud ex propoſio transgreſſus ſit, nam r 7) Pa n en quacunque re (ſive facto) aliqui poënam exter-= minii incurrunt, ſi quid in illa ex propoſito de- V. 17. n. 4 S. it. 1 evit. C. 7. v. 20. n. 7 9. & IL-eyvit. c. 17. v. 9. n. 7. 3c L. evit. c. 2 0. v. 3. n. 3. & v. 2 0. n. 39. & Levit. c. 2 4. V. 1 5. n. 46. it. Deu- ter. 6. 2 2. V. I. n. 9- Ubi plura de exterminii pœ- na, confer. & not. in an , ubi exemplis in medium adductis res declaratur. † Hebr. nenpm , abſunt iſta ab utroque MSto, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 3 6. b. 4. Vel: cujus ignorantia, Hebr. ααον, quæ dictio oybonitur voci i. e. ſuperbia vel peccatum, ſiudio & ex propoſito commiſſum, confer. infra confer. & not. ad dict. librum Prec. part. 2. pag. caput 12. ad marginem allegatur. * Confer. hic tract. Talm. oma, fol. 36. b. & not. in ν ew h. loc. Verl. 22. h. cap. n. 51. & Levit. cap. 16. V. 16. guitur à dictionibus ny & n, quæ ſie gnificant peccata, ſtudio ac ſpontè commiſſa, cato, de quo hie ſermo eſt, tunc offertur, quan- do aliquid per errorem vel ignorantiam contra —ya —S ee n Pane eenn i. e. in liquerint, in illa te ſacri ficium pro pecéato“] d conſtitutum eſt, ſi quid per errorem vel ignoran- tiam in iſta re commiſſum ſit. uii habetu: in no. tis ad librum Prec. Jud. part. 1. P. 8. b. fin. ſic ferè & in Gur Arjeh. fol. 12 5. col. 2. circà ſin. 2 5. a. fin. it. Gur Arjeh fol. 124. col. 4. med. G 4 not. in Dnaf now, ubi tract. Talm. Schabbat Schabbat, fol. 70. 2. & fol. 102. a. & b. it. 6. Confer. hic præ aliis P. Fagius in not. ad Pz. raphr. Chald. h. loc. ubi vaiam iſtius loci ex. n. Po- (CQA.N. uunmertoteſ eetitleseb dam: g⸗ n endent,uͤt 10, Bod,5 forte atfult 1s elt juyener hernacnlum. uci] E ſeuſpanum) Atingeben⸗ ——— politionem not. 9. 10c. Torat Coh- 3. Uti in * gatuh i 7 Acuirerl. ſol.9. b. 5 ſol. 114, (0 bi locus ilte 3. Hebe. 1 zutem hir h 5. Nempk: i Diveiſus (0 coNINi pe inomne cant, velmti Ieges Pline ſtant, 1.2, 0 jechionem d Deo trans AKalchi not 10, Hebr, . nempe prd VIJ. Exode II. Velulus O v tur in Gur Torat Croh lec 1 Alleggent, . R——11 1 1v1v1 1 1 151 5 55 2 ,gndi ten e 1 kem; lim de (vomine) ſenl 3. ſatr don S. ek ile ſaA. ue conjunck eſ) cum 1 ——— 17. 1. 6. fid. 6 10. h, oeriler . dbinis enporiiu Guando vor ill diſtin-. 1) & , gur d . ae ponte cominilla, da ila,gue bxod: eh. dcium itagne dto pec. itune offertun, gan. el ignotaptiam contlid commillum ef, clfls gnis illud ex gropoſo ) e Pn d i e in ) Aligri poenam este in ilz er gropolito ſe ⸗ ciificium r geret.. ver ettofem vej ienolin. ult, mii hibetun in no a n., eb n ſie e 10. Hebr. 777 i. e. depravatus ac vilis evadat, commiſu, † 1 G brumm Ptet. art, 1 Pag⸗ ol. 114, (0. 4, med & bi nact. Talm. Schabbat n alegatu,, „ſom, ſol. lol. 101. 4. 6, b. & & b. it. 00e. Paeins in not, 1d P. i va.lann ilius loei en 2 in ua 1 dnß 32 Poenam m ex ilis] ie A. . LEVITICI. 7 dam: . dum 1( 9 bernaculum, in domo vero feculorum, 13. fuerit res ab oculis cœtus & fecerint &c. 7. cum errore (ſive ignorantia) facti, veluti dicitur circà reatum populi: & abſcondita- eſt autem ſimplex ſenſus ejus juxtà Agga- mmus ſacerdos peccat, eſt iſtud populi reatus, quia illi 9. ab eo de= pendent, ut ipſe pro eis expiationem faciat ac pro illis oret, atque ipſe ſiat perverſus. 10. Eod. v- 3. Juvencam] Forſitàn vetulum? 11. lex dicit: filium, quomodo filium? fortè parvulum? lex dicit: juvencum, ecce quomodo (iſtud intelligendum, nempè:) is eſt juvencus, tres (annos) natus. 12. Verſ. 5. In tentorium conventus] i. c. In ta= in templum. Verſ. 6. Antè velum san- tuarii] E regione loci Sanctuarii, qui directus erat versus medium (vel intervallum ſeu ſpatium) vectium, 14. non attingebant (guttæ) ſanguinis velum &, ſi attingebant, attingebant. 15. Verſ. 7. Et omnem ſanguinem] i. e. Reliquias ſanguini §. 1 6². Hhhhh 32 Verk⸗ Torat Cohanim ac tract. Talm. Horajot, cap. 3. uti in nan n h. loc, ad marginem al- legaotar, vid. Horajot. fol. 10, a. 7. Stcuti verſ. 1 3. h. Cap. habetur, con fer. Megilla, bi locus iſte explicatur. S. Hebr. — 1, i, e. myſtica expoſitio, intel autem hix hoc nomine liber ita inſtriptus. 9. Nempè?: iſti, qui populum conſtituunt, i. e. u. niveiſus cGtus ſive populus; cœterum cur in gant, veluti digniora quædam membra funt, uti ſtant. I. 2. c. 17. ubr & reſponſio habetut ad ob- Raſchi nof. ad Pſalm. 108. v. 7. nunm. 6. nempè propter pecestum, quod ipſe vVid. ExoOd. c. 34. V. I. ibique dot. n. 3. „ 1: . „2 1I1. Velulus ſive ſenex hie intelligirur „qui D S NI. e. triennio major, uti abe- poſitionem adducit, vide & Junii ac Tremellii not. h. loc. ut & Numer. c. 1 5. v. 2 4. n. 42. it. 13 fol. 9. b. & Jevammot, fol. 9, a. it. Gur Arjeh fol. 124. col. 4. fin. & not. in Erpee e. ligitur communi aliquo cœtu, paucorum delictum ſæ pèe in omnes expetat, præfertim fi illi, qui pec- reges, principes, magiſtratus, vide Eipfi. de Con- jectionem de P&naram translatione & quænam Deo translationis hujus cauſa ſir, confer. & † tur in Gur Arieh fol. I24. col. 4. fin. confer. Torat Crohanim, ſicuti ia nen H. loc. cutus id, quod in Gur Arjeh fol. 124.,:col. 4. fin. habetur, confer. & Genel. c. 1 5,:v, 9. unius ac Tremellius hic verterunt: juvencum ſubrumum, vid. infrà Levit. c. 9. V. 7. D. 1 I.: confer. & not- in ar D. h. loc, .Hebr. oy n, ita Kabbinis vocatur tem- plum Hieroſolymitanum, de quo vide Exod. c. 25. V. 9. .’2 g. & infra V. 12. h. c. n. 33. ſenſus eſt: ſtante tabernaculo ſanguis inferebatur in ta- bernaculum, exſtructò autem templô, in illud ſanguis inerebatur, Confer, hic tract. Talm. Joma, fol. 28 b. 14. Id eſt: &Eregione illius loci, qui medius erat inter vectes, quibus arca fœderis ferebatur con- fer. infra v. 1 7. H. cap. n. 4 3. & Torat Cohanim, prout in cnnn Pme h. loc. allegatur ad mar- ginem, ꝗ 15: Id' eſt: nihil referebat nec propterea aſperſto ſanguinis, tanqdam minus Ieétè facta cenfeba- tur, Rabbini in ſimili calu dicere ſolkent: aon N i. e. non impedit, nihilintereſt, confer. Exod. c. 2 9:. V. 3 5. H. g7. & inftà verſ. 20. H cap. H. 49.. it. Levit. c. 2 3z. v. J. D. 1 3. vid. & tiact. Talm. Joma, Iol. 57. b. uti in — e h, loc. allegatur ad marginem. 16, Vide infra verſ. 2 5. 6. cag. ,5 6. 5t. Geneſ: c. 30. V. 36. H. 6 ac tre ct. Talm Sevachim, ſol. 2 5F. a. Dti in e rPV , loc. allegatur ad mar- / V allegaeur. 1: Ira dictionem: annos, hic addere volui, ſe- —— — ginem, ubi vide etiam notas. 204 LEVITICI. 5 — — . . . . . . Verſ. S. Et omnem adipem † juvenci] Adipem ejus, 17. debuiſſet dicere, cur lex di- cit: juvenci (adipem? videlicèt,) ut includat juvencum diei propitiationis, quoad renes & adipes atque reticula. Eod. verſ. S. Pro peccato] (Id dicit hic Scriptura,) ut includat hircos cultis idololatrici 18. quoad renes & adipes atque reticula. Eod. verſ. 8. Auferet de es] De eo, dum cohæret, 19. (nimirùm,) ut ille (juvencus) non dividatur, priusquàm adeps ejus oblatus ſit, (ita ſcriptum reperitur) in lege Sacerdo- tum. 206. Verſ. 10. Sicuti aufertur] Scil. de illis ſacrificii partibus, 21. quæ expo- ſitæ ſunt in bove, qui eſt pacificorum ſacrificium; 22, ecquid verò expoſitum eſt in ſacriſieio pacificorum, quod hic non ſit expoſitum? (nihil ſanè;) ſed (hæc ideò dicun- cur,) ut comparet (Scriptura) iſtud (ſacrificium) cum ſacrificio pacificorum; * quem- admodum (enim) ſacrificia pacificorum nominibus ſuis 23. (offerebantur;) ita & iſtud ( ſacrificium pro peccato) nomine ſuo (offerri debet,) & ſicuti paciſfica pa- gem (afferunt) mundo; 24. ita & hoc pacem (affert) mundo, atque in mactatione . ſan- † Hebr. an ν &α iſta, ut & ſequentia, usque ad- wE i. e. ſicuti aufertur, Vve1ο. h. cap. ab- ſunt ab utroque MSto. 17. Non:⸗ adipem juvenci, additâà iterum juvenci diQione, cur autem vox oi. e. juvencus hic lo- co pronominis: ejius, adjecta ſit, autor noſter hic exponit, confer. hic Torat Cohanim, prodùt in =pan mnew h. loc. ad marginem allega- tur. S 12. Videlicèt, qui offaruntur ad expiandum cul- tum idolſolatticum, qui per errorem commiſſus eſt, confer. infrà verſ. 13. h. eap. n. 3 9. & Exod. c. 30. V. 20. n. 77. & Numer. c. g. v. 8. n. 40. vide & not. ad librum Prec. jud. part. 1. p 8. b. fin. ubi ita: In rnan een en eee e 5h poen e enen ne Dae Pann neR& DeUO A i, e. ſi aſſeſſores domus judicii (i. e. Synedrii ſeu conſiſtorii) deceant cultum adololatticum, (tunc) unzquæque tribustene: gur adducere hircum, iique (bhirci) comburun- tur, quoniam illi ſunt ſacriſicium pro pee ato ctus (ſeu communitatis,) vide & not. in nv aT b. loc. ubi tract. Talm. Horajot fol. 4. & Se allegantur. 19. Id eſt: de integro juvenco, Hebr. Jamn , confer. hic Gur Arjeh fol. 12 5. col. 1. med. & infrà Levit. c. 6. v. 8. Sign. ** ſenſus eſt, quòd Aulerri debeat adepè de juvenco integro toto, dum ille nondum diviſus eſt, ſic & in not. nav vnan b, loc. exponitur. 20. De quo libro vide cap. antec. 3⸗‧V. 17. n. 2 5. conſer. & infrà Levit. c. 1 3. v. 5 5. n. 90. ac tract. Talm. Menachot, fol. 77. b. uti in éa in b. loc. ad marginem allegatur- 21. Hebr. &, vide, quæ ſuprà ad c. 2. Vv. 13. p. 48. notata ſunt. . 22. De quo vide cap. antec. 3. verſ. 1. num. I. * Confer. hic tractat. Talm. Sevachim, fol. 2, a. b. ſicuti in nm n h. loc. ad marginem alle- gatur. 13. Senſus eſt: ſicuti ſacrificia illa pacifica nomi- natim offerri debebant, videlicèt uti pacifica; ita & iſtud ſacrificium pro peccato nominatim uti ſacrificium pro peccato offerendum eſt, ſingu- lis quippe ſacrificiis, quæ offerebantur, nomina ſua in ſpecie imponi alque ita offerri debebant, alias qui potuiſſet ſcire ſacerdos, pro quonam ſa- ctificio id ipie ſuper altari offerre deberet? qua- propter nomina ſacrificiis oblatis indi debebant, confer. ſuprà Lev. c. I. v. 9. n. 79, & infrà verſ. 24. h. cap. n. 5 5. & v. 3 3. n. 60. excipitur ſacri- ficium pro reatu, vid. Levit. c. 14. v, I2. num., 17. it. Levit. c. 22. V. 18. n. 57. & n. 5 ½, con- fer. & not. in hpns ne b. loc. 24. Confer. quæ ad cap. antec. 3, v. 1. num, 1. notata ſunt. ChaAb. v. A.. W. crn- ſanckorun Pocx. 20. crura. tet 19, (jecl Quoniam er tur lapiges gicere: ert nataſhre extri urbem ur:) Jom⸗ i. e, Ad locu elerat cit ur] Non (tamen jaye 2), Fil. min diorum, Aem caput i Gut Aljeh fe fol. ſ0. & 26. Kilicet: (ELiolo glld 11 . col. 1. blenponint i., & not. 17. Eſ ea pi deSanclita Krachim, 1. Hebr. naltatus T. 29, Mim pan idem, ae 3. . 4, Ml . ac Nun 29. V. 10. Pol. 67. b. do. Vel: lep laltn tol, 40, ſepeliuntur D fiigtionin GuOd egeriging)it ſe tüicnla. dol. euvencua)non n legeacerdo. 1n, 1 — altet⸗ 3. . I, 1, 19. 3. 56 nho ctat. .beltiin nn nn gatar⸗ 6 zu Ferl. 1, nun. 1 n. Serachim, ol.2,32. or. ad marginen alee. b. loc. CAbP. V. ſanctorum 25. LIEVITICI. 207 opus habent diſcere ab eo, quoniam non diſcunt doctrinam ab eo, quisnam eſt eorum qui ipſe diſcit, 26. (ſic habetur) in Kodaſchim, 27. capite: locus. 28. Verſ. 9. & verſ. 11. Saperjecur & ſuper renes, ſuper eaput &jus atque ſuper crura ejus] Iſta ſanè omnia ſignificant adyectionem, perinde (ac ſi diceretur:) præ- ter 29. (jecur ac renes, præter caput & crura ejus.) Verſ. 12. Ad locum mundum ] Quoniam erat extrà urbem locus præparatus tàm rebusimmundis, ut ibi projiceren- ur e. erpoſttum elin 4 lheeide dicnn. ſcotum; en. tebantut.) in N ſcuti paciſi g. usinmactatione ſan. gelt, ie Ninnot nnd ſpri A Ae l, Alltec, 3, de le niumn, I. irà caßfra] (Nempè:) extrà terna caſtra, 32. ſti ilapziifcanom .27. Eft ea pars quinta operis Talmudici tractans figelieet uni pactfic; ta PercxO nOninatin i L ofkrendumelt, ſuge⸗. 28. Hebr. 1D , eſt hoc caput quintum eoffetebantur, nonins ne izoffeni gebebant, terdos,po guonamn ſa⸗ iogkene Cebeet? glge 6 oblatis indi debebant, g.0. 79, ini det. 3,n. 60, ecigiun leti · erit C, 14, 0 I, nn . 19, n 57⸗ n 6, or. tur lapides plagâ 30. affecti, quàm domui ſepulchrorum 31. (ideò) opus fuit (hic) dicere: extrà caſtra, id eſt: extrâ urbem, ut locus ſit mundus. Eod. verf. I2. Ex-⸗ idque fuit in domo ſeculorum 33. extrà urbem, ſicuti exponunt Rabbini noſtri in tractatu Talmudico, (quiinſcribi= tur:) Joma 34. & in Sanhedrin. 35. Eocd. verſ. 12. Ad locum effuſßionis cineris] i. e. Ad locum, ubi effundebanteinerem, qui removebatur ab altari, veluti dicitur: & efferat cinerem extrà caſtra. 36. Eod. verſ. 12. Super effaßione eineris combura- tur] Non * dicit (id) lex, niſi, † ut doceat, 37. quòd, etiamſi ibi non fit cinis ; (tamen juvencus ibi comburatur.) Verſ. 13. Catus Wraëlis] Hi ſunt (viri) Syn- edrii a. & fol. 6 8. a. b. 32. Confer, quæ ad Exod, c. 24. V. 16. n. 4 1. & 4d L evit. C. 14. v. 37n. I. notata ſunt, confer-⸗ & Gur Arjeh fol. 12 5, col. 2. med. ac net- in ba DE h. loc. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 75. a. b, & oma, fole 6 8. b. 25. Scil. animalium, ſive: in mactatione ſacrifi- ciorum, vide tract. Talmud. Sevachim & qui- dem caput illius quartum, ſicuti id allegatur in Gur Arjeh fol. 12 5. col. I. fin. vid. Sevachim, tol. 5o. & fol. H53r1. M 26. Scilicèt: ab alio, 4 doctore enim, non 4 di- f† ſcipulo diſcendum, vid. Gur Arjeh dict. fol. 33. Id'sſt: intemplo Hierofolymitano, confer⸗ 12 5. col. I. fin, confer. & not. in ne e,. e ſuprà ad verſ. 5. S. cap. n. 13. notata ſunt⸗ ubi exponitur, quomodo iſtud intelligendum ſit, 34. Eſt is liber quintus partis ſeerundæ Operis Tab- vid. & not. in b'nat r achverſ. 20. h. cap. mudieci, tractans de die expiationis, confer. Jo⸗ ma, fol. 50. a. & fol. 6 9, a. & b. 35. Is eſt liber quartus partis quartæ operis Tal-= mudici, agens de Senatu majore &c. confer- Sanhedrin, fol. 42. b. 36. Ilta habetur infrà Levit. cap. 6. v. 4. confer- not. in eR inN“, ubi exponitur, de quonanz de Sanctitatibus, intelligitur autem tract. Talm-. Sevachim, confer. num. antec. 2 5. . cap. tractatus Talmudici. Sevachim. 29. Nam particula ") i. e. ſuper, interdum notat! idem, ac dani. e. præter, confer. cap. antec. cinere iſtud ſit intelligendum, vide & infra Le- 3. V. 4. H. 13. & n. 14. ir. Levit. 6. 7. v. 30. n.“ vit. c. 6. v. 3.n. 1 ðð 39. ac Numer. c. 6. V. 20. n. 42. it Numer. c. -* Vel: nonne ( jam anteà de hoc dictum eſt? itz 2 9. v. 10. n. 2 8. confer. & tract. Talm. Joma, ſanè;) ſed dicit (hoc) lex, ut doceat &ccon- fol. 67. b. & fol. 6 8§. a. b. ffFer. ſuprà Levir. c. 1. v. 2. Sign. * 30. Vel: leprà affecti, de his vide Buxterf. Lex. † Hebr- Nhie, pafticula iſta in utroque MStO hi/ Talm. fol, 14. Confer. & infra Levit. c. 14. v.] omiſſa eſt. 40 37. Confer. hic Gur Arjeh ol. 125. col, 2. wech, 32 1. Id eſt: cometerio, ubi defunctorum corpora ubi hujus loci varia lectio adducitur, vid. & Too-— ſepelluntur, confer. Buxtorf. Synag. Jud. cap. rat Cohanim, pront in pem o hic allegs⸗ 49. Ppag. m. 7 1 57 it, tract. Talm. Joma, fol. 50. tzur ad marginem, ubi vide etiam notas, . 806 CEVITIICIAlI. Caoaab. V. “ edrii. * Eod. verſ. 13. Es abſeondita ſit res] i. e. Si erraverint (aſſeſlores Syne — . 44. chr autel drii,) ita, ut doceantunum 3⁸. ex omnibus præceptis ( negativis,) quibus pœna ex- telinilsel ciſionis annexa eſt 39. quæ ſuntin lege, (dicentes,;) quod illud (præceptum nega- illius alnoten tivum) permiſſum ſit. 40. Eod. verſ. 13. Cætus & fecerint] (Nempé) ſi fecerit ſurifcihyi⸗ m ultitudo 41. juxtàâ earum, (quiin Synedrio funt,) doctrinam. 42. Verſ. 17. An- cludaotur te 1& velum] Aſt ſupra illa ( Scriptura) dicit: ante velum Sanctuarii, 43. res ſimilis eſt Bechicenpl regi, cantràâ quem rebellavit provincia, ſi parva illius pars rebellavit, familia ejus ci) qud do (regis) ſubſiſtit; ſi verò tota rebellavit, familia ejus non fubſiſtit; ita & hic, quando (uune ſactifi pPeccavit ſacerdos unctus, hactenùs nomen Sanctitatis loci eſt ſuprà Sanctuarium, iles langui ex quo verò omnes peccabunt, quod abſit! removetur Sanctitas. * Verſ. I 8. A cerdos)una baſin altaris holocauſti, quod eſt ad qtium tæabernaculi conventu] Hæc baſis erat oc- datione, dus cidentalis, quæ exiſtebat * & regione oſtii (tabernaculi.) Verſ. 19. Et omnem adipem Nic)üg Hjus auferet] Etiamſi hic non explicitè nominentur reticulum atque duo renes; (ta- (umindacit men) diſcimus illa ex (eo loco, ubi dicitur:) & faciat juvenco illi, ſicuti fecit &. unntimncof 44. cur pohoperpe 7 SNe: aſſellores Synedtii, cor. fer. hic Torat Co-] ſum 3. . cap. it. Torat Cohanim, prout ibidem ENlh hanim, prout in 'nan ne h. loc. ad margi- ad marginem allegatu. . .. nem allegatur, ubi vide ſis etiam notas, in qui 42. Atque ita multitudo illa ſiue communitas — bus ſcribitur, quòd hic intelligatur rinrαποϑα transgreſſa it unum ex præceptis Dei negativis, 44. on te NXaνRϑͤn j, e. coetus peculiaris, qui eſt in popu ſecùs eſt, ſi non multitudo; ſed ipſi aſſeſtlores 1t Vel: doe Ro Iſraélitico, nempè Synedrium magnum, quod transgreſſi ſint, tunc vv e nn en i. e. Vordekin ſedebat am nava i. e. in conclavi, quòd & ipfi ſicuti cœteræ ſingulares perſonæ ſunt conſi- 4). Dettalit cælſo lapide conſtructum erat, de que vide præ derandi & ab illis aes ee e eWwnn i. e o el, non i aliis D. Wagenſeil. Sota pag. 232. n. 9. 40 n-. vis aut hircus offerendus eſt, proùt in Gur Arſeh urei quen fer. tract. Talm. Jevammot, ol. 9. a⸗ fol, 12 5. col. 2. circà fin, habetur, confer. & not. habetur, ex 28. Confer. quæ ſuprà ad verl. 9. b. cape n. 19. in nas re h loc. „ 46. Nenſe: notata ſant. 43. Sic habetur ſuprà verſ. 6. h. cap. ubi didio un wo 39. Vide, quæ ad verſ. 1. . cap. n. 3. & n. 5. no VX i. e. Sanctuarii adjecta eit voci: yIm; . HGenta tata ſunt, autori noſtro adiſtipulatur & R. Da- hic yero abeſt dictio vana, ejus rationem reddit methfmi⸗ vid Kimchi, quem allegat P. Fagius in not. ad; hic Commentator noſter. 1 Hebr. nmx Paraphr. Chald. verſ. 3. o. cap. vide & not ad † Velz Dei, is enim Rabbinis vocatur oni e. unmie, librum Frec. Jud, part. 1. p. 8. b. med. ubi ratio locus. to 1,0 adducitur, cur juvencus iſte yyn 9 i. e, ju- * Hebr. ρα,in MSto 2. pro eo legitur: h b. & ſo veneus abiconditæ rei dicatur, confer. not, ad i. e. Majeſtas Divina, confer. hic tractat Talmud. 49. Namun Ezechiel. cap. 45. v, 20. n. 54. Bevrachim, fol. 41. b. prout in pes eh. igtio dee 4A0. De præceptis enim negativis loquitur hic Scri-loc. ad marginem allegatur. i in alt ptura, confer. ſuprà dict. verſ. 1. b. cap. n. 3. & *x Vide hic dict. tract. Talm. Sevachim, r. 5. fol. (Comwent n. 5. it. tract. Talm. Jevammot, fol. 9. a. & So⸗ 249. a. b. Se ol. 5 5. a. it. Fol. 57. a. & fol. 5 8. tinideli ta, fol. 44. b. b. vid. & Torat Cohanim, ſicuti in an h.1. ehr ni, AI. Vel: communitas, Hebr. Maxn, in notis ad ad mafginem allegatur, confer. & tract. Talm. Qäonem hi librum Prec. Jud. part. 1, p. 8. b. cireà fin. ba- Joma, ol. 4 8. a. & fol, 56, b. & kol. 59. a. it. m neſelll betur: 2 1 & 7ανπ i. e. Getus aut major (e- Peſachiw, fol 6ο1a. . R ven hiten jus) pars, confer, not: in NNατ D, ad ver. ⸗ — “ —U t(alellores DFne guibuson cr. Rrereyt m regt. Nempe) 4 ſeeetit 1 24 Verl. 1. ke. 433, kesimili lselt R lahit, fani nheſts ita Chie, H ſrrgenguufun, Verl 19. 4 Hxc bal 1s erat oc. R omen aden lue duorenes; (ta. ili, ſentikecit Ec, f cur —.— Cohanim,ptout bidem ila ſire commmnitis Pieceptis Dei negallit, tudo; ſiiglale otes W W Die. ates perlonr ſunt Onli⸗ WaWwed i e .. . eſt, prontin Gur Aeh ,habetur, conlel, hot⸗ en. 6. h. ca. nidlſ⸗ djecta el voi: nin W, ejus rationemm cr ler. binis vocatut mi e, 1 pto eo egitut nwn Ontet hic tractit Talmud. õ atur. in⸗ kenan e . i Ha r oi, e lla⸗ . 4 , contet. S LEVITICL CAb. Ww. 8⁰7 rP 44. cur autem non Ien (hic) eorum fit mentio? docct Schola **⅜ R. Iſmaélis: res ſimilis eſt regi, qui iraſcitur ei, quem diligit ac minuit 45. peccatum ejus propter illius amorem. Verſ. 20. Et faciet juvenco] Iſti. Eod. v. 20. Sicuti Pecir uvenco ſacrificiGi pro peccato] Prout expoſitum eſt de juvenco ſacerdotis uncti, (nempè,) ut in- cludantur reticulum atque duo renes, quæ expreſsè nominavit (Scriptura) ibi, 46. 8 nec hic expoſuit, & (ideò hic iterat) ut repetantur præcepta miniſterii (ſive cultus ſa⸗ cri) què doceat (Scriptura,) quòd, ſi una ex omnibus dationibus (ſanguinis) ) deſit, (tune ſacrificium) fiat profanum (ſeu illegitimum,) nam quoniam reperimus quoad illas (ſanguinis ſparſiones,) quæ dantur ſuper altare exterius, 47. quòd det illas (ſa- cerdos) una datione † (ac fiat) expiatio, 48. (ideò) opus fuit, dicere hic de (ſanguinis) datione, quòd una * ex illis impediat. 49. Verfſ. 22. Si brinceps peccaverit] (Dictio U& hic) ſignificat? NNi. e. beata 50. eſt illa; generatiô, cujus princeps in animum ſuum indacit, ut ſacrificium expiationis offerat pro delicto ſuo per errorem (ſive igno- rantiam) commiſsò, multèò magis ſi is pœnitentiâ afficiatur propter delicta ſua, ex pro- poſito pPerpetrata. 51. Verſ. 23. &t notum ſit] (Particula d& hic idem ſignificat) ac XR i. e. 1 nota ſit res, multæ (batticula) 18 ſigniſicationem habent SD & parti⸗ cula 44. Troia- aar verſu ſequ. 20. h. cap. 4 Vele vox deeſt in Msto ꝛz. 45. Detrahit de peccati pondere ac gravitate „»id eſt, non ita ægrè fert rex nec tàm graviter iraſci- tfur ei, quem diligit, ſie verbum vy'n, quod hic habetur, explico. S 46. Nempè: npar b. lOc, ut & ſuprà v. 10. H. c. n. 26. A7. Id erat altare holocauſti, nam interius fuit al- tare thymiamatis, de quo vid. Exod. c. 30. † Hebr. Dfüe manpa, hæc & iequentia, usque ad: uunmna i. e. de (ſanguinis) datione, abſunt 4 MSto I. confer. bic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 42. b. & Joma. fol. 68. a. 48. Nam una ſparſione in exteriori altari ſiebat ex⸗ pieatio nec impediebatur expiatio, quòd fecùs erat in altari interiori, uti in ban 0 ſuper Commentarium Raſchianum /. loc. habetur, u- 1 bi vide ſis Hebrza,. X Hebr. nrie mannw, ſic in MStO 2. juxt⸗ quam le. dtionem hic erit ſenſus: quod una datio impedi- at, ne ſcil. ſacrifi cium iit legitimum; abeſt au- doctrina eſt Scholæ , kehr. *1, hæc ſuprà v. 9. h. cap. confer. not. in 49. Vel: Impedimento ſie⸗ ne ſaefificium ſir legi- timum, ſed profanum, confer. quæ ſuprà 2d verſ. 6. 27. cap. n. 15. de verbo: any, quod & hic habetur, notata ſunt, vide & not, ad librum Prec. Jud. part, 1I. p. 9. b. princ. & med. gnificatio hic à Commentatore nollro adduci- tur, in Gur Arjeh fol. 125. coj. 3. fin. iſtius rei allegatur ratio, nimirum NRn de een . e. quoniam (hic) mutavit S. Scriptura linguam ſive ſermonem, nec ſcripfit: e, i. e. Ii princeps, ſi cuti particula iſta & in aliis hujus aditis locis uſurpata eſt, dicitur enim hic · wNX 2 hinc illa autoris noſtri explicatio vocis & profluxit, confer. hic Torat Cohanim, ut & tracket. Talmud. Horajot, fol. 2. ac fol. 9. a. it. Jol. II. b. prout in dWan neow b. loc. ad mar- ginem allegatur, ubi vide etiam notas, confer. & Keritut, vol. 2 6, b. it. Schabbat, Jol. 69. a. & chim, fol. 57. b. ir. Temurah, fol. 15. 2. & Se- achim ſl. 4. a. & ol. 5. a. ir. l. 7. 2. . tem ibidem iſtud: Tn i. e. ex illis. 5. Ita hic interpretor: "ran, confer. quæ ſu- Pra: ad verſ. 2. . cap. n. 4. notata ſunt. liiii 50. Allegorica potins, quàm vera vocis iſtius HK. Joma, ſol. 80. a, S& Chullin, ol. 5. b. it. Pe‚ſa- . 4 ⸗ D — 808 LEVITIIM. cA. w. AUd renit cula — eſt loco † , 52. ſic (accipftur in illo loco:) 1N i. e. ſi indica- tum ſit, quòd bos petulcus fuerit. 33. Eod. verſ. 23. Notum ſit ei] Quan- do peccavit (princeps) & exiſtimavit, quòd illud, (quod perpetravit,) lici- tum ſit; ſed poſteà ei innoteſcat, quòd iſtud prohibitum ſit. Verſ. 24. In⸗- loco, ubi mactatur holocauſtum] i. e. In plaga ſeptentrionali, quæ expreſsè conſtituta eſt in holocanſto. 54. Eod. verſ. 24. Sacrificium pro peccato eſt] Si nomine 55. ſuo (iſtud offeratur,) legitimum eſt; ſi verò nomine ſuo non (offeratur,) illegitimum eſt Verſ. 2 5. & ſanguinem ejus] i. e. Reliquias ſanguinis. 56. Verſ. 26. Sicuti adipem Iacriſitti paciſicorum] i. e. Sicuti illa ſacrificia, quæ expoſita ſunt in capra, 57. de qua dictum eſt in loco, ubi de pacificis †agitur. 58. Verl. 3 I. Wuemaämodum aufertur radeps ARe ſacrificio pacifeorum] (Sicuti conſtitutum eſt) in partibus ſacrificii capræ, de quibus dictum eſt in (t gulet ilam in ſacrificium propeccato] (Nimirùm) ut fiat mackatio ejus nomine éο. ſa- crificii pro peccato. Verſ. 3 5. Rcuti aufertur adeps opis] Quoniam augentur partes ſacrificii ejus (ovis) per caudam, 61. etiam quoad ſacrificium pro peccato, quando . illud Hebt. lppa in MSto i. pro: Da i. e. foi. 37. b. it. Sanhegdrin fol. 4. a. b. it. Schabbat, loco, habeiur: P i. e. ni,tat ſeu ſignifi- fol. 71I. b. l cat. † Contet. hic tract. Talm. Menachot, fol. 3. b. & 52. Confeèr., hic præ aliis P. Fagius in notis ad Pa- fol. 4. a. it. fol, 55. b. & Joma, fol. 57. a. b. raphr. Chald. h. loc. it. Sevachiin, fol. 3 4. a. b. & fol. 3 8. a. 53. Vid. Exod. c. 21. v. 36. ibique Ralchi not. u- 58. Nimirum dict. cap. antec. 3.v. 12. & ſeq. con- hic tract. Talm. Ceritut, fol. 7. b. & fol. 11. b. 94. a. b. & Sevachim, fol. 3 8. a. St. fol. 19. a. & fol. 26. b. it. Tevammer, ſol. 87. * Hebr. P e&, hbæc & ſequentia, usque ad b. & Schevuot, fol. I 8. b. it. Sevachim, fol. 49. 23 De dee i. e. ſicuti aufertur adeps a. & Mynachot, ſol. 55. b. 6c fol. 92. b. ovis, abſunt 4 MSto I. aſt 4 MSto 2. abſunt hæc, . —— . . —— 7— . . = . = 54. Uti habetur ſapräà Levit. c. I. v. II. confer. † usque ad: Mhε Pr¹“ i. e. & jugulet illam &c. not. in =morm mnD h. loc. ut & not. ad libzase; confer. hic tract, Lalm. Schabbat. fol. 9 3. a. & Prec. Jud. part. 1. p. 8: a. med. ac tract. Talm. Horajot 1ol. 2. b. & tol. 7. b. & tol. g. a. b. & Sevachim,fol. 49. a. b. pront in —Ma EDW h. ſol. 11. 2. b. S& Sevachim, fol. 49. a. b. & J oma, loc. allegstur ad marginem. ol. 57. a. bD. 55. Confer. quæ ſupra ad verſ. 10. H. eap. n. 23. 59. Videlicèt allegato cap. anter. 3. verſ. 12. & notata ſunt, vide & not. in ham R h, loc. leg. atque infià verſ, 33. . cap- n. 60. it. dict. tract, 6. Nempè: ut mactatio iſta fiat nominatim in Talm. Sevachim, fol. 6. b. & fol. 10, b. ſicu. ſacrificium pro peccato, confer. ſupra verſ. 10. ti in e D b. loc. ad marginem allega- b. eap. n. 2 3. vide & cap. ſeq, 5. V. 9. n. 19. it. tnr. = . tract. Talm. Schabbat, fol. 69. a. & fol. 71. b, not. in ofR W h. loc. confer. & Sevachim, fol, 27. a. b. it, Naſir, fol. 27. b. & fol. 29. a. 57. De qua cap- anter. 3. v. 12. confer. hic Me- v. 9. n. 2 3 notata ſunt, it. Schabbat, fol. 3. a. & nachot, fol. 10, a. & fol. 19. a. it, Sevachim, 4 toco, ubi agitur de) ſacrificiis pacificis. 59. Verſ. 33. &tua- Et pottimm ſekatul. . tur aeln Umn, guonti — Cl 92 b i erachim 62. Idelt: g peeca. 8 Hebr. 7), l in utrogle tione nader “ ediitone N. Zz, Ita bic te bi alia, quàm hic, habetur explieatio, confer. fer. not. in b. lec. it. Sanhedrin, fol. raica, g (totk. ut Meh, dem corup licæulutet quod tedd Aultem iſta ſupräadl de Deu dam editit lieam ſie (orruptamn loe I. Ha habet EELI. 256. Vide ſuprà verſ 7. E. cap. ibique not. n. 16. ac] ir. Chullin, fol. 5. b. & Ceritut, fol. 26. b. 4 IIs ac T fol. g. a. & fol. 14. a. it, fol. 24, a. b. 6I, Confef. quæ ad cap. antec. 3. v. 7. n. 16. & guibusde mie, conte litt, kara — Nie. ſ a] Ouan. ch tarit) ſii. Ferl 24. N rpreſe COnſtitnta 1nomine 5 n)illegiimum ett 16. kanete Capr Alnal u Auſertur ſecihcni capre, Vetl.33. 6, ju. us notnine bo, iſ. “R m laugent lie 0 eccito, gnando ud ẽMM tennchet, ſ, 3b. 2Joma, fol. 57 4, b. b.Ktol. 39. a, ter l1. ſege coa ,loc. in Sanhedtin tl. 13h.0. 5 tnnn nsgead ſeuti aufettur adehs 86 1Sto 1. sbfun hee, e, & uoulet lun de. nde 1. tol 93, Xe. 9. 5 tol g, 2. b. & ili d. len, 0. altet zr ell 11. & , inn Baraofninztin in , confet upts ei 1. „g, D, 19, 4, . ſe⸗ . V. pl. 69. 1bo j,b XCeüinnz ſol. 20,. l.1 17. b. Atol. 29,. 4 Antec, 3/ Nh. 16, i. Ahetben to ,2 CA V. 1 indicz. f0o 1. le um, Juoniam iſtud tale uic piam CAr. V. ”VMD LEVITIGI. 905 illud venit ovis, 62. neccſiatiam n, ut cauda ej- us cum cteris Partibus rnkei of- feratur. Eod. verſ 35⁵. Lnita Domini] Super erogos: ignis, qui fiunt Deo (vocan- tur autem iſta ignits) kenaichee, 63. lingud Vernaculi: H ſciat, us teſtimonium perhibeat. Et poh immündliiem iſtam 3. comederit ſancta aut ingreſſus ſit 4. in Sanctuari- eſt ‚cujus delictum, ſtudiò commiſſum, exciſionis CAL. v. HMD 1 Prf. r. E rdveri: vocem jarantis (Nempè) in re, in qua ipſe teg seſt, † dum ecnnn illum ad jusjurandum adegerunt, ut, ſi ipſe rem illam-⸗ ðYUMUD 2ꝛ. Verſ. 2. Aut anima, quæ teligerit c. liiii 2 PG/- Jol. 92. Sevachim, ol. 34. D. & fol. 37. b. 62. Id eit: quando ovis offertur i in ſacrifieium pre peccato. xX Hebr. 7y, ſi ic in p in utroque MSt0 legitur: aſt in Amſtel. edi-† lerisque exemplaribus, ut & tione habetur: a i. e. omnes (rogi,) ſic et in editione an n, legitur. 63. Ita hic reddo: uν, ſicuti in editione He- braica, quâ uſus ſum, legitur; in Bibliis Bux- torf. ut & in editione 'mer habetur: vvGzene, feuailles, ſed dictionem iſtam, ſi qui- dem cortupta non eſt, ab hodiesno linguæ Gal⸗ licæ uſu receſſiſſe puto, in M Sto t. leg gitur: N, quod reddere poſſis: feux, Latinè, ignes, R autem iſta dictio Gallicz 4 MSto 2. conter. quæ ſuprà ad Levit. c. I. v. 9. D. 80. notata ſunt, vi- de & Deuter. c, 19. v. I. num. 3. in veteri qua- dam editione Commentarii Raich, vocem Galſ- licam ſic reperi ſeriptam: b 39, ſed & hanc corruptam kuto, coner. not, in Sn No h, loc. 1. Ita habet Vulgata, quam! hic ſecutus ſum, ſic fe- rè & Lxx. 4 rr 5 αιοα i, e. vocem juramenti, quibus & Paraphrafis Chaldaica conſentit; Iu- nius ac Tremellius verterunt vocem blasphe- miæ, confer. Sota, fol. 3 3, a. & P. Fagii not. ad b. it. Horajot, ſol. 2. a. b. S fol. 8. b. dict, Paraphr. Chald, . ſoc. ubi bi plats de iſtius loci explicat iohe, confer, & Schevuot fol. 34. a. fol. 3 5F. a. D. & fol. 3 6. a. it. ful. 327. a2. b. † Contfer. hic tract. Talm. Sevachim, (ol. 4 8. 2. b. & Ceritut, fol. 9. a. it, Sanhedrin, fol. 30. a. fol. 37. b. it. Schevuot, fol. 33. b. it. Erachin, fol. 17. b. & fol. 1 9. a. b. it. Ioma, ol. 74. .- SSE Bav akama, fol- 5. 2. it. Menacha t, fol. 4. 3. & Horaiot, ſol. 9. b. 2. Si quis igitur in teſtimonium vocatus illuc per-= hibere nolit qtque ita peccet, tunc offerat pro reatu hujus delicti ſui &c. ficuti hic in textu ſa- cro habetur, atque hæc eſt mens autoris noſtri — alii Aliter exponunt. 3. Hebr. NnWe T), ita in editione Hebraica, qua uſus ſum, ut & in editione dpan nov legi- tur, rectias, quàm in Bibliis Buxtorf. ubi ha- =ðèð betur SDON N, quod dubio procul eſt vi- tium typogtaphicum, confer. Levit. c. 7. V. 24. n. 76, & fign. 4. Hebr. Da h, ita in editione "pat ne ut & i N Bibliis Buxtorf. atque in Gur Arjeh fol. 12 5. ol. 4. in fin. legitur, quam lectionetn & hic in vertendo ſecutus ſum, in exemplar Hebraicoe quo ufus ſum, habetur axsd i. e. comederit . ſed prior lectio huic poñeris ti præferenda elt⸗ confer. paulo poſt num. 6. h. verl. 2. vide & nor. in ynom ev h. loc. ut & tract. Talm. gehe⸗ vuot, 101. 7· 13. K ll. 18 b. & Chullin, 1ol. 7 * 870 Et abſiondita ſit ab illo] (Videlicèt) immunditia. † Eod. verſ. 2. Et reus factus eſt) Iea] (Id dicit hic Scriptura,) ut comprehendat illum, * qui deglutit cadaver avis confer. & Selden. de Synedr. I. I. c. 6. p. 47. & IEVITICI. CAP. V. œam 5. meretur, ita in Kraclatu Talmudico: Schevuot exponitur. *Eod. v. 2. Dum comedit rem ſanctam aut venit 6, in Sanctuarium. Verſ. 3., Immunditiam bominis] Hæc eſt immunditia demortui (hominis.) Eod. verſ. 3. Juxta omnem im munditiam jus] (Hoc dicit Scriptura,) ut includat immunditiam tactùs eorum ea- rumque, qui quæve fluxu ſeminis laborant. * Eod. verſ. 3. Qud polluetur] (Hoc di- cit lex,) ut includat eum, qui tangit maritum ejus, quæ menſtruò laborat. Eod. v. 3. mundeæ, ſi lateat eum nec ſciat, ** dum immunditiei oblitus eſt. Eod. verf. 3. Et reus faltus ſ] Dum comedit Sanctum aut venit in Sanctuarium. 7. Verſ. 4. Labii⸗] Non verò corde. ¼ Eod. verſ. 4. Ad malefaciendum] (Seilicèt:) ſibi ipſi 8. aut ad benefaciendum ſibi ipſi, veluti: comedam vel non comedam, dormiam aut non dor- miam. Eod. verſ. 4. Juxid omvia, quæ pronunciavit] (Hoc dicit lex,) ut includat id, quod præteriit. 9. Eod. verſ. 4. Er abſeonditum fuerit ab eo] Atque (ita) trans- greſlus ſit juramentum ſuum, omnia iſta (locum habent) in oblatione. † quæz“ immunditiei, nam qui omninò haud fſcit im- munditiem ſuam, is non tenetur offerre ſacrifici- um ſive oblationem pro reatu, ſic in not. ibid. 7. Vide, quæ paulo antè ad Verl. 2. cap. n. 4. & 5y. De hac exciſione vide cap. anteg. 4. v. 2. n. z. ſeqq. n. 3. & I. 2. c. 1. n. 6. p. 21. ubi plura de ſen excilione, quæ fit mv a i. e, manu Dei, vide & Lightfoot. ad Matth. c. 5. v. 22:p. 266. edit. Lipf. . x Vide tractat. Talm. Schervuot, fol. 14. b. pro. ut in n-s ev h. loc. allegatur ad margi- nem. b. loc. vuot, cap. 3. fol. 2 5. a. b. prout in dpar b. loc allegantur d marginem, ubi vide & (cAh. † vide hic Torat Cohanim & tractat. Talm. Sche- H Xæ nOe † Confer. hic Torat Cohanim, Gcuti in b'a- orv h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- tas,. . Vide, quæ pauld antè h. verſ. 2. n. 4. ut & verl ſeq. 3. n. 7. notara funt, confer. & Schevuot, fol. A. a. & fol. 5. a. it. Ceritut, fol. 19. à. b. & Nidda, fol. 2 8. a. *½ Conter. & hic Torat Cohanim, prout in mv Dan h. loc. allegatur ad marginem, it. tract. Talr. Schevuot, ſol. 4. a. G tol. 5. a. it. fol. 7. b. & Nidda, fol. 55. a. it. Ceritut, fol. 19. a. X Eſt hic ſermo de illo, qui immundus factus eſt per ſophagum avis quoad immunditiem ve- ſtis, ſic in not. ba r hic exponitur, ubi vide plura. NXX Autor notarüm in mn putat pro: tas. 9. Confer. hic b. Fagii notæ ad Paraphr. Chald. h. in an Mnh. lec. ubi ſcribitur, ſecus eſſe, ſi quis juraverit ad malefaciendum aliis, ipſeque oblitus ſit, nec iſtud fecerit, tune talis non tene- tur offerre oblationem, confer. cap. 3, fol. 25. gatur. & Bava mezia, fol. 3 5. a. & Schevuot, fol. 20. a. fol. 6 2. b yV NM) i. e. & haud ſciat, legendum eſſe: N i, e. & ipſe ſciat, ſcil. quod oblitus ſit ſcendit. loc. & Gur Ar jeh fol. 12 6. col. 2. princ. ac not. 9. Ita hic i interpretor dnayy, vel. dAayv, uti in MsSto, 1I. legitur, ut non ſolum includater futu- “ rum; ſed & præteritum, confer. & Gur Arjeh fol. 126. col. 2. med. it. Bava kama, fol. 9 1. a. fol. 2 . a. be it. Nedarimn, fol. 17. a. & Naſir, 4 † Id eſt: oblationem requirunt, quæ aſc endit, & de- “” teienii zpnegann, 1 Aferg en un caultum, cu! liet, i acceß Erralaht Eod. vetl. 8 læceltlong erffei . lin holti⸗ cerdos enimm 10, Hebt. illa ſre en elt, Cicitur⸗ ladentem 6 perſit 116 P“R 1 columd fomnium n. 6. notata lunt, confer. & not. i in 'na partem E n iſta dicityr Gur Arjeht Scheruotz/ k. ſol. 4. Conet. ve⸗ Lexyit. t. Sc Feyachi . 1y. 24. . 11,4. l Dequo vid b. tract. Talm. Schevuot; uti in not. ibid. alle- r in un 1I1. Nempe. oblatio P h. cap. n, Hebr. verl.21 Nr Hebr. , in MRo 1 Uique 23: 13, Zen: No — .r. 8 ut Lod 7,2 Ereu file uua onninin. tackig eorn ez. 3 Neluennn (Hocl. dorat, Hodn. Alutit ealerer ig . Loc petl . e . Veiſ g, Lolii ſbiipt d, autal miam aut non dot. ler)ut inclidit Agveſiti) a. ) in oblaione, † Ompind haud ſcit im tenetur olketke ſactilcel. leatu, ſc in not ibid. Arerl 1. 5 Cad, 4. & notin nn nen 1 adtet Tam Sche. b prout in do y lginem, ubi vide n⸗. e i abit Ckii 4, 8 t. l, 20 Mine, 20 no. ubi etibitur, eels ele ſaciedduin aliis iglegge git, tune talis non tene conlet. cap. 3,10l. 1). tz uliin not idid Ale ⸗ , vel: wo, i in. lolum includnter fll. m conlet & Eun Anen . Dana kimi, f0 51 à „ Sehe,uot f0,10,7 in, iol Ie D N 7 nunt ur ſteniihee liet, ſi acceptus ſit advocatus, ſequitur il 1 g11 ecunia- CAP.VYv. CEVITIC.I. uæ aſcendit & deſcendit, 10. ſicuti lic exponitur; aſt jusjurandum, quéê 4 Jus] „QAuOp abnegatur, * non eſt in iſta oblatione; II. ſed in oblatione pro reatu. 12, Verſ. S8. Et oferat enm, qui pro geccato eſt, primùm] Oblatio pro peccato * antecedit holo- cauſtum, cuinam res iſta ſimihs eſt? (nempè: ) ut benevolentiam (judicis) ſibi conci⸗ luùm munus. Eod. verſ. 8. Et non ſeparet (Sacerdos) non ſecabat ungue, 14. niſi ſignum 15. unum. Exod. verſ. 8. Cervi= cis] () eſt altitudo 15. capitis, quæ inclinat (ſeu deflectit) versus collum. Eod. verſ. 8. E regione † cervics] Eregione illius partis, quæ reſpicit cervicem, atque hæc eſt longitudo otnis partis poſterioris colli. Verſ. 9. Er Pargat de ſanguine ſar crificii pro peccato] In holocauſto non neceſſaria erat, niſi expreſſio fanguinis; 17. alt in hoſtia pro peccato ( opus erat) tàm aſperfione, quàm expreſſione ſanguinis, (ſa- cerdos enim) prehendebat cervicem ?& ſecabata tq; ſanguis defluens ibat ad altare. 18. Aiiissgs og. IE . XX Hebr. Neun, 1 10. Hebr. α e, quo nomine venit oblatio ifta ſive expiatio pro peccato, de qua hie ſermo elſt, dicitur autem aſcendens & deſcendens, ideò, lactentem (uti v. 6. h. cap. habetur,) ſi verò pau- per ſit, adducit ille duos tui tures aut duos pul- los columbæ (prout v. 7. . cap. habetur) quod ſi omnium pauperrimus ſit, is adducit decimam partem Ephæ, (vid, verſ; 11. H. cap.) ſie in not. Schevuot, fol. 26. a. & fol. 3 1. b. & Fol. 3 3. b. Lievit. c. 7. V. 19. n. 9. it. R. Salomonis Gloiſ. àad Sevachim, Fol. 45, b. ac Ligtfoot. ad Luc. e. 12. a. & ſol. 2 6, b. x De quo vide v, 2 1. & ſequ. h, ea in -nan Dwh. uoo. II. Nempè: in illa, quæ vocatur e i. e. oblatio pro peccato, uti habetur verſu ſequ. 8. 172. Hebr. &X, de qua oblatione vide v. 15. Se verſ. 21 h. cap. . 2. v. 24. p. 73 6. edit. Lipfſ. vid. & Ceritut, ol. p. conler. & not. ſtud & ſequentia usque ad. hbhh, i. e. advoçate, abſunt ₰ MSto I. in MsSto z. non ſolùm iſta; ſed & ſequentis, usque ad: "nN N i. e. & non ſeparet, deſunt. 13. Seu: procuratori, intereeſſori, Hebr. Oρ 14 uia, ſi dives eſt, adducit ille ovem aut capram epns hic exponitur, hoc modo oblatio iſta dicitur aſcendens & deſcendens, vide & hic Gur Arjeh fol. 12 6. Col. 2. med. & tract. Talm. it. fol. 34. a. & Horajot, Fol. 8. b. S& fol, 9. a. Confer. verſ. 13. h. cap. n. 27. & n. 2 8. & infrà 4 Grac. zagtx)Mpr S, paracletus, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 1843. confer. hic trat. Talm. Sevachim, jol. 7. b. prout in α a W h. loc. allegatur ad marginem, it. Sevachim, fol. 90. 2a. 14⸗ Hebr. bn, de quo verbo vide, quæ ſuprà ad Levit. c. I V. 15. D. 94. notata funt, confer. & Peſahim, ol. 59. a. & Horajot, ſol. 13q. 3. 15. Hebr. b, vid. not. ad 1, Reg. c. 4. V. 3 7⸗ n. 35. it. confer. quæ ad Levit. dict. c. I. v. 1 5. n. 9 5§. & ad Levit. e, II. v. 47. n. 141. notata ſunt, & not. in por ew ,. oc. ubi tract. Talm. Chullin eaput I. ol, 19. b. i allegatur, it. Chnl- lin, fol. 21. b. & fol. 22. a. & ol- 27. b. ibi- que R. Salomonis Gloll. 16. Vel: fublimiias, celitude, id enim dictio — , quæ hic habetur, ſignificeat. † Hebr. 7, iſtud, ut & ſequentia, usque ad? is e. & ſpargat, abſunt 2 Meteo I. 17: Ita hic "un interpretor, 4rad. n, quod notat: exprimere, vide ſuprà Levitec. I. V. 15. * Hebr. rya, in MSto I. pro eo legitur: i. e. avem ; in MSto 2. habetut : N i. e. ca- put, confer, hic tract. Talm. Sevachim, fol 64. 18. Confer. quæ ſupràâ ad Levit. dict c. 1. v. 15. n. 9⁹ notata funt, it. alkut Part. I. Oi. 129. c0l. 4. princ. it. Sevachim, fol. 37. a. & Fol. 52. b. & Mehila, fol. 8, b. i. e, Juxtà tirum, 20, qui dictus eſt in holocaufſto avis ſpontaneo, in principio Secti- onis, 21- Verſ. II. Quia ſacrificium pro peccato eſt] Nec convenit, ut oblatio cjus ſithonorata. 22. Eod verſ. 11. Sacrißcinum pro peccato eſt] Si (oblatio iſta) in pu- gillum contraca 23. adoleatur nomine ſuo, 24. tunc recta eit; ſi vero non nomine Iuo (adoleatur,) profana eit. Verlſ. 13. Super peccato ejus, ** quod peccavit] Hic va= iat 25. Scriptura, nam ecce in divitum & pauperum ſacrificiis dicitur: MRo i. e. de peccato ejus. 25. hic verò de omnium pauperrimis 27. dicitur: MR Hy 1. e. ſuper peccate ejus, hinc Kabbini noſtri ſubtiliter diſſerunt: quòd, ſi, dum dives „ eſt, peccaverit & ſeparaverit nummos ad ovem aut capram (pro peccato offerendam) aque ipſe pauper (factus ſit,) adferat de parte illorurn (nummorum) duosturtures; ſi ſeparaverit nummos ad duos turtures ac pauper (evaſerit,) adferat de parte eorum (nummorum) decimam partem Ephæ,ſi ſeparaverit nummos ad decimam partem quocircà hic dicitur: Rie i. e, ſuper peccato ejus. Eod. verl. 13. e gliqus 25 . 7. . * 7„ * 5 . 19. I43 eſt: ſi nominatim offeratur tanquàm ſa 108. a- . crificium pro peccato, rectum eſt ac legitimum, 24. Vide, quæ verſ. antec. 9. h. e. n. 19. notata confer. cap. antec. 4. v. 10. n. 23. & dict. c. 4. ſunt, confer. et not. in =mnti h. lec. d. 37. n. 60. Vide & V. ſequ. I1. h. 24.: & & ſeq. 1 Hebr. e vy, hæc & ſequentia, usque ad: 6. v. 10. n. 4 52S n. 46. it. Levit. c. 7. v. 5. n. yun mIEN i. e, de aliquo ex illis,, abſunt 13. & n. 14. vide & not. in meR e b. loc. Msto I. Zo. Jus, morem ac cœtetnonias; id enim dictio 25. Ita verbum — hic interpretor, confer. quæ a, quæ bic habetur, ſigniſicat, confer. cap. de hoc verbo ad Genel. . 5. v. 22, n. 6, notat à ſeq. 6. verſe 9. n. 44, & not. in pan ne . ſuant, it. infià v. 15. B. cap. n. 332 locc. 26. Sic habetur ſupra v. 6. & v. 10. h. cap. I. Hebr. d9on, prout hie habetur: in Älla ſecti-127. Tres enim ſunt quaſi claſſes iſtius obiatiomis one Se quidem ſuprà c. 1. V. 14. & ſeq. agitur de pro peccato, vide b. V. 13. h. 2 8. contec & ſu⸗ oblatione ſpontanea avi uer ee Fol. 59. a. & Horajot; Jal. 13, a. & Sevachim, dicitur: T )y i. e, afcendens & deicen- FYol. 9 ,0. a. b. it⸗ Chaullin, fol. 2 1. 3, b. & 0l. 22. dens. a. it. Keritut, fol. 26. † Hebr. D r, in MSto z,. poſte; adduntur 22. Nempè: per aftaſionem olei & impoſitionem iſta: ephp en e en i. e. ide “ thuris, prout in oblatione Minchæ fieri ſolebat, dicitur: de peccato ſuo (ſic juxta Kabbinorum 1 . vide ſuprà Levit. c. 2. vV. 1 confer. & infrà Le- mentem iſlud: Mnm-emn, quod v. 6. Se 10. b. Vit. 6. 7. V. 10. num. 26. ac Numer, c. 5. V. 1 5. †¾ cap. habetur, vertere volui,) ac ſi diceret: de num. 59, parte ejus, conter. Sign. ſequ, * it. tract. Talm. “ . ,„s er , 47 . „. . — “ 23. Hebr. —enn, de quo vide ſuprà dict. e. 2. v. Horajot, Jol. 9. a. Menachot, ſol. 101, 2, G 2. vide & V. 12. b. cap. confer. hic tract. Talm. Keritut, Jol. 27. b. . Horajot, Jol. 9. a. & Sota, ſol. 15. a. it. Seva-* Hebr. — && ey, in MSto 2. etiam hic ad chim, ſol. 63. b. & Menachot, ol. 4. 2. g l. dita ſunt iſta: 1 Eor n 0 1. e, ideircõö dicitur: de peccçato ſuo, confer, Sign. præced. -† 22, a. it. Jol. 59. à. b. & ſol. 60. a. et ol. — 1 Ab. vV. Eod. vert. 9. Sacr ſRctum pro peccato /2. Nomine 19. ſuo (ſi ſit oblatum,) eſt re. um; ſi verò non nomine ſuo (oblatum fit,) profanum eſt. Verl. 10. 1M. moris eſt) Ephæ ipſeque dives (factus ſit,) addat illis (nummis) atque adferat oblationem divitis, 8, confer. & Peischim, prà v. 4. b. c. n. TO. ubi oblatio iſta pro peccato 30. Wel: „d eit: 1 CV. —— aili) ie (ienheſ⸗ Pemmimis o 190 G In inzve atqu quo exilli Pantem Ppl cerdotitan/ uodklie cjusliterile ſrercoti, latioſpont⸗ re)loco, cati ſunt 3 1 m 2 ½ Sire: korum ire mopibuz dafer. nun An wn 2 9 ellcet glaris pee hem inn- im Kaſch quantumm conler . 7, & 10. lorum, u. ratio, ſic i⸗ l Deus en fetentis .I. . 17 ginemalle Num omn goie eden Rl Meathor blan nſek kn. “ s. . tu Cbſalige ls latio iſa)in u. Verè non nommine Deiceyt] Hicr. citut: NMbn kar: R NRoy dd, ldom ires cato ofetencim) 1) duos tuttures; 4 de Parte kOrum Hdecimam Pattem blatonen iritie vl.13 3. 3 aliu⸗ 9. h. l, M 19. Mtat n lec. lequentis, Weque 20: 1 er illis, ablant 4 rerpretok, Onlen gne . . 12, M, 6, nOiat ape n. 3. 1. 10. P.ca. dilai ins oblaiotis, 11. n. 2. colllel & il⸗ oblatio knro, Pecrnto e, Actndens Celen⸗ So, plezalünll w Mi le⸗ ided (Se jans Rabbinotum b; guo . & 10. . olui,) ac ſ dicere: 4: de tr , tlaet, Talm. ſenac hot ſo 101, 14, Msto n elum ie 1. 1 r Ph lbe, ide cockh ign gleted⸗ 31. Deus enim non tam reſf pieit ſacrificium, qum Pr 1 hie Szpon Dtur, (Onfer, kract. Talm. CAb. V. IEVITIG I. 213 r n i, E. Deu una ex rextribur ſi⸗ expiationibus, 23. . quibuel in textu didum eſt, (nempé: aut in oblationibus divitum aut in pauperum ſactificiis aut in omnium pau- perrimis oblationibus; quid autem doctrina iſta vult dicere: forſitàn, quòd gravia, 29. quæ in iſtis (ſunt transgreſlionibus) conſiſtent in ove aut capra; levia autem erunt in ave atque omnium leviflima erunt in decima parte Ephæ? lex (hic) dicit: de ali- quo exillis, (nempe e,) ut æquiparet levia gravibus, (nimirum) quoad ovem, ſi manus eorum fufficit, 39. & (ut æquiparet) gravia levibus, (videlicèt: ) quoad decimam Partem Ephæ in oblati onibus ommium pauperrimis. 31. Eod. verſ. 13. Ert erit ſa- cerdoti tanquam mincha] (Hoc dicit Seribiura,) ut doceat de ob! latione peccantis, quòd reliquiæ iſtius (oblationis) comedantur atque hæc eſt (explicatio) juxtà ſenſum ejus Rteralem; Rabbini autem noſtri allegoricè interpretantur Grerbaiiia: )& erit⸗ facerdoti, (hoc modo ) ſi peccans iſte ſacerdos ſit, erit (oblatio illa,) ſicuti cœtera ob- hatio ſpontanea ſacerdotis, ita, ut tota igne abſumatur 32. nec comedatur. Verf. 15. Siprevaricatn ſi Pravaricationem] Non fignificat vox νρ in ul llo (Scripßtu- ræ)! oco, * niſi 2)a 33. atque ita illa (Scriptura) dicit: ν i. e. & prævari-= eati ſunt 34. contrà Deum patrum ſuorum & ſcortati ſunt poſt Deos populorum ter- re, 35. ſic qnoque il ill Scriptura) dicit de uxOSE declinante: PHpD iee. & Præ- vVvari= 2 293. Sive: . ſactiſiciis expiationum p Pro peccato, horum tres quaſi claſſes erant, quæ 4 divitibus, in opibus & omnium paupertimis offerebantur. confer. num. antec. 27. S. verl. 13 ac not, in paer rb b. locc. 29: zecilicèt: peccata, quænam hoe loco ſint iſta grav is peccata & quænamn levia, vide explicatio. nein in notis Eynaz, mov, ſuper Commentari. um Kaſchianum b. loc. 3o. Id eſt: ſi quis comparare & cont ſequi⸗ potel, quantum facultates permittunt ac anberunt. conker. P. Fagii not ad Paraphr. Chald. verlus J. & 10. h. cap. nec transgreſlionum ſen pecca- torum, utrum gravia an levia ſint, hic habetur . ratio, ſic in not. P or b. loe. exponitur. 32. Ita hic dictionem n i. nterpretor, neinpe ho- locauſtum ſive ſaerificium, quod torum abſumi= tur igne, uti hæc ſignificativ habetur in Deuter. c. 33 V. I0. ubi Commentator noſter vocem a exponit h'y i, e. Xlνιαα holocau- Kum . quod Et ανατ ι et αεαυαwvo ö¹α * LXX. inteepretibus Vertitur, confer hic Torat Cobanim uti in i , h. loc, al! leg atr ad marginem, vide et cap. ſeg. 6. V. 7. Sign. XX tr Confer. hic Torat Cohanim, ac tract. Talm. lenachor, &. 7. Fol, 73: a. b. uti in ap me, „loc: ad marginem allegantur. 33. I eſt: diveritatem, mutatiqnem, aleratio⸗ nem, confer. Buxtorf. Lex Talm Ffol. 2 474. et fſupra v. 13. hr- cap. D. 2 5. in MSro z. Ppro 4 legitut: 'd i e. mendax ſeu ſalſum. oflerentis animumn⸗ onter, quæ ſuprz ad Levit. 34. Vel: miutaverunt,juxt mentem Raſchi noſhzi, notata c , V 1 c 1. V. 17. n. 117. di ſant, vide c Torat Valgata ibidem habet: reliqueruntautem. Cohanim, prout In , 4. loc. ad mar. SicutiI. Daralipom. Sop, F, V. 2 5. habetur, ginem allegatur. 35. onte 4 rabh, Fol. 2 Nam omnium oblationum ſpontanesrum reli er. bic tract. Talm. Temural, Ol. 3. 2. 80 l. 33. Telt. Keritut, fol.19. b. &*π Mehila, fol⸗ iæ comeduntur à facetdotibus ſic in not. 3 sr, 1 g. b. it. r⸗foie 1¹9, 4 de V Menachot, fol 132 5 al. bo⸗ =W * . ”M 814 varicata ſit prævaticationem. 36. bi peccatum de oblatione, 39. quemadmodum (igitur) ſuper eſu 41. Eod. verſ. 15. cipiuntur res ſacræ leviores. 44. dehortatur,) vel, num, ſicuti ibi non monet, n Rebus ſacris Domini] Quæ Deo 42. unicé B Eod. verſ. 15. Arietem] (Dictio“ tat rem duram (ſeu fortem,) veluti (in illo loco:) N& NN) i. e. & fortes terræ acce- pit; 45. ita & hic (offerat) durum (ſive robuſtum arietem,) qui ſit duorum annorum. 46. Eod. verſ. 15:.‧ In æſtimasione argenti (duorum) ſiclorum i. e. Qui valeat duos ſi- clos. 47. Verfſ. 16. Et quod peccavit in re ſacra, reſtituet] (Nempè) ſortem & quin- tam (ej us) partem, ut conſectetur. * Verſ. 17. Nec novit &ÿrea facta eſt] Textus iſte Eod. verl. 15. Er peccaverit per errorem in rebus ris Domini] (Nempè,) kutilitatem ceperit ex co, quod ſanctificatum eſt; 37. ſed ubinam (per Scripturam) admonitus fuir? 33: ⸗ (in verbis iſtis:) nec portent ſuper ſe peccatum, ibi monet, (ſeu dehortatur Scriptura;) ita & hic monet, (ſeu iſi ſuper eſu; ita & hic non moner, niſi 2 jex (hic) dicit: prævaricata ſit prævaricationem, (nimirùm) multiplicat, deſtinatæ ſunt, 43, ex- 2 —, *) no- dicitur hic: peccaverit, & dicitur ali- 40. 36. Vel: mutaverit mutationem, juxtaà autorem noſtrum, i. e. mutaverit fidem conjugalem, mma- rito debitam vide Numer. c. 5. V. 11. ubi Juni- us ac Tremellius verterunt: declinans abeoo- mniné fefellerit, confer. et Deuteron. c. 32. V. § I. n. 266. 37. Si abſtulerit quidpiam ex conſecratis Domino . & neſciverit, fuiſſe conſecratum, tuncoſtferet pro delicto ſuo & C. ita P. Fagius in notis ad Paraphr. ſachim. fol. 32: b. & Sevachim, ol. 45. a. b. 3 %. Vel: denortatus eſt? videlicèt: ne quis utilita- tem capiat ex rebus, Domino conſecratis. jSermo eſt de oblatione ſpontanea, Hebr. Arn, ſficutihic haberur. . 4A0. Vel: non importent in illam, (rem ſanctam) peccatum, uti Junius ac Tremellius verterunt Levit. c. 22. V. 9. ubi vide Raſchi not. KI. Auget, ampliat, extendit hie S. Scriptura per * verba iſta: prævaricata fit prævaricationem, 1. ta, ut non ſolùm elus ſit prohibitus; ſed & alis uitilitas, quæ ex rebus ſanctificatis capitur, ita jeh fol. 126. eol. 4. prine. vid. & cap. ſeq. 6, verlſ. 2.0. 4. ac not. in bna LHDDW, ubi ex tract. Talm. Meilah capite 5 quod incipit: Hana, adduci- Chald. h. loc. confer. infrà . verſ. n. 43. it. Pe- aw, uti hig habetur, expono, confer. Gur Ar- li quis ex re ſanctificat 1 non ca- faciat profanam, is oblationem, de qua hic lex dicit, offerre debeat. 42. Hebr. Sy, ita rectè in Bibliis Buxtorf. ut & in editione ena m*ν& in utroque MSto le- habetur ρα7; ſed corruptè. 4 3. Conkfer. ſuprà h. verſ. 15. n. 37. 44. Vel: ſacrifi cia levia, Hebr. h Dn, vide cap. ſequ, 6. Vv. 1I I. n. 52. & Levit. c. 10. v. 19 80. it, notæ ad librum Prec. Jud. part. I. p. 9. b. fin. vide & Gur Arjeh fel. 126. col. 4. med. 45. Sicuti Ezech. cap. 17. V. 13. habetur, ubi vi- de Raſchi not. confer. & not. in an n h. . b. notata ſunt. —nani b. 1oc. tur, quòd, etiam piat utifitatem 5 ſed ſolam illam per errorem Keritut, fol. 2 6. b. it. Sevachim, fol. 49. a. — ac not. in pam , ubi loceusiſte benè expli- loc. it. tract, Ialm. Keritut, fol. I0. b. & fol, 22,. 47. Sic & Vulgata habet: qui emi poteſt duobus ſiclis, eui & Paraphralis Chaldaica adſtipulatur, confer. verſ. 18. . cap. n. 61. ac not. in gitur, in exemplari Hebraico, quo uſus ſum 14.'n. 36. confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 46. Confer. quæ infrà ad verſ. 19. h. cap. n. 6 8. Vel ut ſancta fiat, loci iſtius explicationem vide in not. mam M h. loc. confer. & tract. Talm. Bava mezia, fol. 55. a. & Horajot, fol. 10. b. & (MN. loqvitur le eo⸗ nex elh ac ne rim iloſholh ci unumker! feret ſactiftciun AUumotnni ten pokt Alignod 10. )1 Fod. ſolealilens illum, gui ſein cgelels k li negatiumi nint; 53. ſed menlura cleme (AMdamds)ejus —,,i Dꝓ 46. Ia paulo nemn qu il 24 ca. allet. tract. Talm. Re 49. De quo com vit.. 3. F. 17. Hebr. 7 N. D ) i. 1bfunt4 Mote 6o. Ia hic inter Genel.c.1 . d buc, cap. iit: ſacrihciu 1. Hebr. hxn- (ao olkefendu ſcat gudd ipſe reatu tune dor (4. D. 62, it. deſachim, ,t Jol. 65.b. 52. Id elt: qui fer hie Naſir Rlrn be it. H 19. b. Bebrven WDV. CAP.v. loquitur de eo, qui dubitat circà præceptum negativum, cui exciſionis pœna 48. an- —— oren in reh m el; ſed & Cicitt l. Peccatun, 40, hi monet (eu non monet, nidt m) mlliiicat teſüng 4), ek. † 0N) . tes terte acct. Nrum annorum. iyaleatduos ſi⸗ Cortem d glin. el Texus iſe lo. —.— nem, Ce qus hic ler dblis Buorf utd⸗ in unoque Mtole⸗ ico, guo ulns ſumn n, 37. ẽ 1,§ Leit.c. 10, . ot. Ler., Talm. fol. brece ud, alt, 1, . el. 116, 01,4tned. loeusiltebenexpli⸗ 1,. babetuß di fi. Ct. in n Ne h, ,tob 10,.b. & f0, 11. 19.Kcahl 69. iemiporel cuobi⸗ haloaica adllipulntut, 6I. ar not in de seihlietionen diſe ”õä Holaſot, i0),10,9, enim, ol. 49,4 49. De quo comedere lex prohibet, vide ſuprà Le- Hebr. y N, hæc & ſequentia, usque ad: Ni) 5o. Ita hic interpretor n &, confer. quæ ad HrDZ nexa eſt, ac neſcit, an illud transgreſſus ſit nec ne, exempli gratia, adeps & oleum co- raàm ipſo (poſita ſunt) ac, dum putat, quòd ambo permiſſa ſint, comedit unum, dicunt ei, unum (ex illis) fuit adeps 49. nec ipſe novit, T an adipem comederit, ecce iſte of- feret ſacri ficium pro reatu dubio 5ο. atque (iſtud ſacrificium) defendit (ſive excuſat) illum omni tempore, quòô ei non eſt notum, quòd ipſe certò peccaverit; ſi verò ei poſt aliquod tempus innotuerit, (ſe ſcil. peccàſſe, tunc) offeret ſacrificium pro pecca- to. 51. Eod. verſ. 17. Et neſiivit atque rea ſacta eſt ac portabit iniquitatem ſuam] K. Joſe Galilæus dicit: ecce Scriptura punivit eum, qui non novit, quanto magis puniet illum, qui ſcit, 52. R. Joſe dicit: ſi deſideras ſcire retributionem mercedis juſtorum, egredere ac diſce de primo homine?* (Adamo,) cui non datum fuit, niſi præceptum neg ativum, quod ille transgreſſus eſt, vide, quot mortes ipſe ejusque poſteri incurre- rint; 533. ſed quænam S4. menſura major eſt, clementiæ 55. an pœnæ? dices: menſura clementiæ; ſi (autem) menſura pœnæ minor eſt, vide, quot mortibus ipſe- (Adamus) ejusque poſteri puniti ſint, menſura (igitur) clementiæ ** quæ majſor eſt, ſi quis 4 8. Ita paulò prolixius interpretari volui dictio- nem Mquò illa rectius intelligatur, confer. quæ ad cap. antec. 4. v. 2. n. 3. notata ſunt, vide tfract. Talrn. Keritut, fol. 19. b. & fol. 22. a. b. i. e. (de) primo (tſcil. homine,) in MSto z. habetur: AmDe —N i. e. de homine primo. 53. Vel: quot mortibus ipſe ejus que poſteri puni⸗- ti ſint, Hebr. P, de cujus verbi ſignificatione vide Buxt. Lex. Lalm. fol. 207 1. confer. & Ge- neſ. c. 4. v. 2 5. n. 90. & infiaà Levit. c. 10. V. 12. Sign. * . 54. Hebr. )à Wτ nn de ee een ee ee —nee en e dee en eee ee eee 5cä in exemplari an nev & in MSo z. ut & in editione Hebraica, qua uſus ſum, legitur, quæ hic Latinè tranſtuli- ſed omnia iſte usque ad : apene aee en i. e, menſura (igitor) cle- vit. c. 3. v. 17. vN&) y i. e. & neſcivit atque rea facta eſt &. abſunt ₰ε MSto z. Geneſ. c. 1I 5. v. 9. n. 3 5. notata ſunt, Light foo ad Luc. cap. 23. v. 36. p. 894. edit. Lipſ. ver- tit: ſacriſicium ſuſpenſum, obſcurè. 5 1. Hebr. &Sn, atque hoc ſacrificium pro pec cato offerendum eſt, nempè, ſi ei certò innorte mentiæ &. abſunt Bibliis Buxtorfianis, & ₰ ſcat, quòd ipſe peccaverit, quoniam oblatio pro MSto I. L reatu tunc non ſufficit, confer. infrà verſ. 1 8. . 55. Beneficentiæ, benignitatis, bonitatis, id e- cap. n. 62. it. tract. Talm. Horajot, fol. 8. b. ? nim dictio Qam, quæ bic habetur, notat, con- Sevachim, fol. 48. a. & Keritut, Fol. 17. b. & er. Exod. c. 20. v. 25. n. 122:8& D. Wagenſeil. Jol. 6 5. b. . Sot. p. 224. & ſeq. n. 1. 2. Id eſt: qui ſciens & ex propoſito peccat, con- „ Hebr. naw &, hæc & ſequentia, usque ad: fer. hic Naſir, fol. 3 3. a. b. & Kidduſchin. ol. ew 9 UVy i. e. in ore duorum (teſtium &e . 8 1. a. b. it. Horajot, fol. 8. a. b. & Keritut, Fol. ablunt à MSto 1. eltium Gec. 19. b. * Hebr. eS Nn, in MSto 1. legitur: N Kkkkk 216 . LEVITICI. CAb. v. quis (verbi gratia,) abſtinetâ rebus abominandis & à reliquiis 56, & qui jejunat die ex- iſta (menſura clementiæ) juſtificabit tàm ipſum, & poſterorum poſteros usque ad finem omnium generationum in ore duorum teſtium aut trium &c. iationis, quantò magis (inquam) quàm ejus poſteros R. Akiva † dicit: ecce illa (Scriptura) dicit: 57. ſi valet teſtimonium duorum, cur in ſpecie tibi nominat Scriptura tertium? ſed (illa hoc ideò facit,) ut includat tertium, quò aggravet *illum (teſtem tertium,) ei- de idem fiat judicium, ſicuti iſtis (duobus teſtibus,) quoad pœnam atque ſcelus (com- miſſum,) ſi itaque) Scriptura eum, qui ſolum acceſſoriè conjungitur illis, qui commit- tunt peccatum, eodem modé punit, qué eos, qui ipfi transgrediuntur mandatum (Di- vinum,) quantôò magis (Deus) retribuet mercedem bonam, ei, qui acceſſoriè conjun- itur illis, qui faciunt præceptum (Dei,) perinde atque ei, qui ipſe ſervat mandatum- (Dei,) R. Eleazar, Ben Aſariæ, dicit: ½ (ſcriptum reperitur:) am in agro tuo & obliviſcéris manipuli in agro, 58. ecce illa (Scriptura) dicit: ut benedicat tibi &c. 59. ceptum per ignorantiam, (veſtimenti) ejus, qui inde excidit eumque conſtituit Scriptura benedictionem ei, per quem ſervatur præ- dic (igitur) nunc, 6ο. ſi fuerit ſiclus colligatus in fimbriis reperit pauper illoque ſuſtentatus fuit, ec- ce Sanctus ille Benedictus * conſtituit ei benedictionem. Verſ. 18. Juxtà aſtimatio- vem ſacrißicii pro reatu] i. e. Juxtà æſtimationem, quæ ſuprà 61, dicta eſt. Eod. verſ. I8. Duem erravit & ipſe non novit] Ecce ſi novit poſt aliquod tempus, non ex- piatur ipſe ſacrificiò iſtò pro reatu, nam Kimilis eſt res iſta? (nimirùm) vitulæ decollatæ, cui cervix abſciſſa eſt; poſteà reperitur homicida, ecce iſte interficietur, Verſ. 19. Reatus eſt, reum facienda donec offerat ſacrificium pro peccato; 62. cui- 63. ſed réuAn 56. Nempè: ſacrificigrum pacificorum, Dham pro- hibitum fuit eomedere id, quod die tertio de car- ne ſactinhciorum pacificorum ſuperfuit, ſicuti habetur Levxit. c. 7. v. 18. ubi vide Raſchi not. confer. & infrà Levit. 6. 22. V. 29. D. 9 3. † Hebr.py ”) hæc &ι ſequentia, eat, dP i. e. in ore duorum (teſtium &c.) ab- fſunt 4 MSto. 2. 57. Vide Deuteron. e. 17. v. 6. & c. 19. V. 1 5. it. Matth. g. 1 8. v. 16. Hebr. Am, ſic in utroque MSto ſine præpoſi- ta copulà legitur, quam lectionem, ut planio- rem, hic in verſione ſecutus ſum; reſpicitur autem hoc verbo ad argumentum, quod nyn „di- citur, de quo vid. Buxtorf. Lexic. Chald fol. 789. conſer. hic tract. Talm. Keritut, fol. 1 8. b. & Se vachim, fol. 4 8, b. it. Horajot, ſol-. 7. a. b. & . Fol. 80 3 7 6 usque ad: y ½£ Hebr. r'kt, in MSto 2. poſtea additug: &r rs i e, ecce illa (S. Scriptura) dicit: (cum metes &c.) rum iſa: e N Rn i, ein agro, ecce il- la (Scriptura) dicit, abſunt ab uoque 5Sto. 59. Vide Deuteron. dict. cap. 24. V. 19. 60. Id eſt: eonclude itaque inde & ſubſume, hoc ſenſu Rabbini aryn & uſuspare ſolent. „ . 4 . **Hebr. Rapn, in utroque MSto pro eo legitur? i. e. S. Scriptura. 61. Nempè verſu 15⸗ h. cap. confer ibidem 47 ubi de duorum ficlorum æſtimatione agi- tur, vide not. in a m b. loc. 63. De qua vide Deuteron, c. 21. V. 1. & ſeq.: quum metes meſſem tu- 58: Ita Deuteron., cap. 24. V. 19. habe ur, c 62. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 17. . cap. n. 5 I. “ notata funt, it. tract. Talm. Keritut, fol. 64, b. (AI. V. m ſir 0 vum )eluln ſcipturi Ua Od. 7.19 Neum Zun ancille 4 oblationem hoc.“Verl21 1evaricatior cipiens, nng zuibitis aut in ſtes aut inſtru mi) ecillen trahentes) qu zmer lloselt. cuniam, 7². — 64. Hoe modo- cto habetur, ſol.geb. & 1. it, Temnura f Nam oNu paltim habet! 6f, Vide lapra aAdducuntur., 66. Hebr. 2 us Molis & H ditcitur appe n, 19. 8inkt. 67. De qua vidh Ralchi net, e Dart. 1. p. 9 69. Hebr. Ou ut & Hebraica, gu N i. e in Gur Aljeh cincd in Bio Gioni & Gur ſer. Kejusc ſapne en 15 69. de quo y lxode, 19 (. birtim Plun, Penetationnin aut rium Ec. a tettium! ſec en tertium,) ei⸗ geſcelu eom. li,ni commit. mandetum Di. . celont conjun. at mandatum. letes mellem tau. Nure) dieit: nt enſetretur r. gatus in hunbriis kentatus fuit, et Sud afinatit. dica eſt, Dod. temphos, non e ⸗ eccatO; 62, cni. ili ell; 63, ſed b, un falitndh . reum ei adcitut: N N Rtura) dici: (cum 19, hbe ut, ee e.,in agi, eeceil⸗ ntab unoqle 1910. , 14. . 19. inde E blime, noe lupete ſOent. 1Sto rd eo egin conter bbidem numm. rum ltimatione 6 . lot. etl. 17. ci. h ſl . Neniut, fol. 64,d 21. l. leg⸗ LEVITICI. 817 reum fecit] (Dictio &) prima ubiq; habet Kamez, é4. quia eſt nomen rei ſubſtanti- vum ;)aſt ultima partim habet Kamez, partimPatach, eſt enim verbum † quòd ſi dixeris, ſcripturàâ iſtà non fuit opus jam anteà 65. iſtud expoſitum fuit, in lege Sacerdotum. E- QOd. v. 19. Reum faciendo reum fecit (Hoc dicitScriptura, )ut includat ſacrificium pro re- atu ancillæ deſpectæ, 67. ut ſit aries, duos annos natus, é8. forſitàn ego includo etiam oblationem pro reatu Naziræi 69. & ſacrificium leproſi? /. lex (hic) dicit: i. e. hoc. * Verſ. 2 I. Anima ſipeccaverit] Dicit R. Akiva: ecquid dicit lex: & prævaricata ſit prævaricatione † contrà Dominum? (nempè) quia omnis mutuo dans & mutuo ac- cipiens, ut & fœnori accipiens ac fœnori dans non facit (contractum, ) niſi teſtibus ad- hibitis aut inſtrumentô interpoſitô, quocitcàâ, quando negat, ipſe falſitatis arguit te- ſtes aut inſtrumentum; ſed (lecùs eſt in) deponente reſpectu ſocii ſui (i. e. depoſita- rii) necille vult, ut ullus ſciat rem geſtam, niſi tertius, 71. qui eſt inter illos (duos con- trahentes,) quapropter, dum ille abnegat, mendacii * ſeu falſitatis) arguit tertium, qui inter illos eſt. Eod. verſ. 2 I. In poſitione manus] i. e. Dum poſuit in manu ejus pe- cuniam, 72. ut negotietur, vel quando mutuo dedit. Eod. verſ,2 I. Aut per rapi- K kkkk 2 nam] 64. Hoe modo: — ν*, prout hic in textu ſa ero habetur, confer. tract. Talm. Schekalim, Fol. 9. b. & Sevachim, fol. 12. b. & Jol. 10 3. 2. it. Temurah, fol. 17. b. & ol. 1 8. a. F† Nam — uhimo loco poſitum in hoc verſu, partim habet Kamez, partim Patach, hoc mo- do: — & 65. Vide ſuprà h. cap. 5. v. 2. 3. & 4. ubi ratione adducuntur. H 66. Hebr. . he, quo nomine & liber terti- us Moſis & liber antiquiſſimus, qui etiam &en dicitur, appellatur, vide fupra Levit. c. 3. V. 17. n. 2 8. & infrà Levit. c. 7. v. 6. n. 16, 67. De qua vide Levit c. 19. V. 20. S 2 I1. ibique Ralchi net, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. pP. 9. b. med. S 63. Hebr. —. r ja, ita in exemplari o Dn ut & in utroque MSto atque in editione Hebraica, qua nſus ſum, legitur; ſed yp Nn NNN& 00 i. e. certé error deſcribentis eſt, ſicuti in Gur Arjeh /ol. 12 6. col. 4, med. dicitur, quo- circà in Bibliis Buxtorf. hic legitur: ν ia y i. e. (aries) duos valens ſiclos, cui le- Ktioni & Gur Arjeh loc. alleg. adſtipulatur, con- fer. & ejusd. Gur Arjeh fol. 44. 601. 3. princ. & ſuprà verſ. 15: h. cap. n. 46. 69. De quo vide Numer. c 6. v. 12. conſer. & ExOd, 6. 29: V. 23⸗ ibique Raſchi not, n. 63: 70, Vide infrà Levit. e. 14. V. I 2. vide & not. ins a nD h. loc. V * Quod eſt reſtrictivum ſeu exceptivum, ac ſi diceret: iſtud; non verò aliud, confes, ſuprà Le- vit. 6, 2. v. 6. Sign. * ac nor. in ban n h. loc.iĩt. infrà Levit. c. 7. v. I. n. I. & c. 2 3. v. 3 6. n. 7 . Confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 313. a. & Sche- vuot, fol. 34. a. & fol. 3 5. a. & ol. 49. it. Ke- ritut, Fol. 9. a. & Ketubbof., fol. 42. b. it. Kid- duſchin, fol. 52. b. & Bava Kama, fol. 12. a. b. & fol. 1 3q. a. it. Bava batra, fol. 12 3. b. & Seva- chim, fol. I 14. a. it. Bechorot, fol. 53. b. & Te⸗- murah, fol. 8. 2a. 71. Nimirum: ipſe Deus, 30 „pront in MSto 2. hic additur, Sanctus ſcil. ille Benedictus, omniſeius, rerum omnium ſcrutator ac zaραα= SWνaιaâ, confer., Numer. c. 5. v. 6. n. 13. ac not. in ppon D h. loe. it. tract. Talm. Ketubbor, Fol. 42. a. b & fol. 1 17. b. it. Bava metzia Fol. 48 . & ol. 5 8. a. HM XConfer. bic tract. Talm. Schevuot, fol. 32. a. & D1. 37. a. b. ite Bava kama, fol. 103. b. & Bava metzia, fol. 48. a. 72. In texiu ſacro habetur: † DWwrn i. e. poſitio manus, quo nomine nonnulli ſocietatem ſive commercium, quod inter aliquos eſt, intelligi volunt, vide unii ac Tremellii not. ut & P. Fag. ad Paraphr. Chald, h. loc. ac not. in a h. loc. 3818 LEVITICI. Chab. VI. nam] Dum aliquid è manu ejus rapuit. 73. Eod. verſ. 2 I. Aut defraudaverit] (Nempè dum intervertit) mercedem mercenarii. Verſ. 22. Et negaverit eam] Dum negavit unum ex omnibus iſtis, * quæ aliquis facit, ut peccet atque pejeret, ad abne- gandam pecuniam. Verſ. 23. Si peccaverit & reus factus ſit] Si apud ſemetipſum- ſtud) cognoverit 74. ut poznitentiam agat & ſciat atque oſtendat, quòd peccaverit & reus factus ſit. Verſ. 24. Summam] i. e. Sortem, quæ eſt ſumma pecuniæ. 75. Eod. verſ. 24. Ei, cujus illud eſt] i. &. Ei, cujus eſt pecunia. 76. . CAT. Erſ 2. Præcipe Aaroni] Non ſignificat (verbum) A, i. e. præcipe, aliud, quàm 1) i. e. excitationem (ſeu præparationem) ad tempus inſtans ur & ad poſte- ros, * dixit R. Simeon, Teò magis opus habet Scriptura excitatione in loco, Eod. verſ. 2. Hæc eſt lex holocauſti] Ecce textus iſte ve- nit, ut doceat de ſuffitu pinguedinum & membrorum, quòd is rectè fiat tota nocte- ubi eſt penuria marſupii. 1. VI. ——M —☛ 73. Confer. notæ ad hbrum Prec. Jud. part. I. p. 9. b princ. ubi fuſius agitur de caſibus, in quibus ⅛ i. e. oblatio pro reatu rapinæ (de qua hic termo eſt,) locum habet; ponitur autem hic 7 i. e. rapuit pro 2), i. e. furtô ſubtraxit, vid. dict. not. ad librum Prec. XX Hebr. iX& an, cur particulam' iſtam i Commentator noſter hic addderit, vide rationem in not. hon nS b. loc. abeſt autem parti- cula illa ab utroque MSto, confer. Ketub- bot, fol. 42. a. & Bava Kamna, Jol. 103. b. Jol. 105. a. b. 74. Confer. hic tractat. Talmud. Schevuot, fol. 49. b. prout in 'nan hen b. loc. ad mar- ginem allegatur, ubi vide etiam notas, confer. & Bava metzia, fol. 4 8. a. & Bava kama, jol. 66. a. & fol. 67. a. b. it. Fol. 94. b. & fol. 9 8. b. it. Fol. I04. b. & Fol. 112. a it. Maccot, ol. 16. a. & Chullin, fol. 141. a. & Temurah, fol. 6. a. 75:. Confer. quæ infrà ad Levit. . 19. V. 11. n. 49. notata ſunt, vide & not. in npan no h. loc. ubi exponitur, cur ſors dicatur &α i. e, caput, addita quoque hic ſunt nonnulla in notis Raſchi- anis editionis am ne, quæ brevitatis ſtu⸗ dio hic omiſi, & ibidem Hebræa videri poſſunt, ſenſus corum eſt, quòd quinæ partes ſubinde multiplicentur, usque dum ad obolum unum dev eniatur. . 76. Vide Num er. c. 5. v. 7. ibique not. num. 19. — 5 prout in Sman newh. loc. ad marginem al- legatur, ubi vide etiam notas confer. & Bava, — kama, fol. 10 8. & Menachot, fol. 77. b. it. Bua- va kama, fol. 10 3. b. & Bava metzia, fol. 43. a. b. ir. Erachin, fol. 4. a. & Sevachim, fol. 48. b. it. Keritut, fol. 22. b. * Conter. hic Torat Cohanim, ut & tract. Talm. Kiddquſchin, fol. 29. a. prout in 'nan nee h. loc. ad marginem allegantur, ubi vide etiam notas, confer. & tract. Talm. Sevachim, fol. 2 7. b. et fol. . b, et fol. 69. a. it. fol. 84. a. b. et fol 10 3. aAa. † Hebr. yn ” WM, abſunt iſta 4 MSto I. 3 D 1. Id eſt: jactura pecuniæ, defectus nummorum, S —☚n qui omnium graviſſimus eſt, uti habetur in tra- ctatu Talmudico: Schabbat, fol. 105. 2. alleg. Buxtorf. in Lex. Talmud. fol. 1032, confer. et infrà Levit. Cap. 2 3. verſ. S. num. 15. ac not. in psn new h. loc., it. tract. Talm. Menachot, Fol. 6. b. et fol. 26. b. ir. fol. 49. a. et Nid d. fol. 40. a. b. it. Megilia, fol. 2 I. a. et Chagi a,, — 7 confer. & tract. Talm. Bava kama, fol. 6 5. 2. b. CAe/I K ut oce gert lper Innis Lnin ſphtond cipiat 6. 1 : Aiguehi fina (den (nempe))u y Peobatio ſine hujus r mune, li MSto 1, ta ſot iſt (amima)) 4 1t1 Coolet. ſa 49. 2. dl. 3,a i 4 fol 34. ,, Nimitum i.e, quæn de Raſchi Kinan. 7. V. 19,. . Funtenit nus legiti altare ſane 37. m 97. damaccec b. ahit. Polt verd⸗ roque Pa . tequum Verbis: d que 1d: 2blunt ab l 41,et werſtean Dum 4 Peſere ad dne. hud ſemetpfim. hgn ercaetitt mns pecanie, 7ſ. cipe, aliud, in anst ad poſte. cintnione in loco, Pecetextus iſte e. fitt tota noce E — lum ad cbolum unum ibigne not, numn. ., waEamn, ,ol 6 ,2, b. loc. 2d walgigemn A. otas conler. Da7a, chot, ſol. 7. bit . ara metzinn ,ol.43,7. deſachun, fol 4 ⸗eb. nim, ut & tract Taln. prodt in Din egagtüin vbi zige eian almn. Seratbim, /0. 27, nt ill 4Ndte . „Gefeclus nummouI, 6 etz wtihaberunr int bbat, 0l. 10),2, Aleg 11. ,ol. 1o31, confe. 5. num. 15.40 nt. I 1adl. Tilmn. Merache i. ſol 9 1e Ni ſol. ?1. 2, et Clagi . ſol 56,e bd. CAP. VI. LEVITICI. 819 derit (ſuper altare,) deſcendat, mnis enim lex ad multiplicandum 4. & ut doceat * de profanis (ſeu illegitimis oblationibus,) quænam (ex illis,)ſi aſcen- 2, & quænam, ſi aſcenderit, non deſcendat, 3. O⸗ venit, ac ſi diceret: lex eadem eſt omnibus (oblationibus,) quæ aſcendunt (ſuper altare) etiam minùs legitimis, quæ, ſi adſcende- tint, non deſcendunt. 5. Eod. verſ. 2. Hoc eſt holocauſtum] (Hoc dicit lex, ut ex- cipiat 6. id (animal,) quod coivit (cum homine) & quod coitum (hominis) admiſit 7. atque hisce ſimilia, quorum profanitas non facta eſt in loco ſacro; 8. ſed quæ pro- fana * (ſeu mins legitima) facta ſunt, antequâàm venirent in atrium. 9. Verl. 3. Veſte ſua linea] (D) hæc eſt tunica; 10. cur verò lex dicit: — i. e. veſtis ejus? (nempè,) ut *ſit ) A D i. e. ſecunduùm menſuram 11. ejus (ſcil. ſacerdotis.) Eod. Kkkkk 3 Verſ- ——— X Probatio ejus deſumitur teen ebn i, e. ex fine hujus verſus, ubi dicitur: tota nocte usque ad mane, ſic in not os D h. loc. cœterum in MSto I, poſt: — 5n i. e., tota nocte, addi- ta ſunt iſta: p2D D& Vy i. e. excipit illud (animal) quod coivit (cum homine.) XKX Coafer. hie tract. Talm. Joma, fol. 33, 2. G& Fol. 45. a. it. Sanhedrin „Fol. 34. a. & Horajot, Jol. 3. a. it. Sevachim, fol. 27. b. & fol. 83. a. 1t. fol. 84. a. S Temurah, fol. 14. a: 2, Nimirum: deſcendit illa oblatio, N de, i. e, quæ non convenit, quænam verò illa ſit, vi- de Raſchi notas ad Exod. c. 29. V. 37. n. 100. & infrà n. 5. & n. 9. H. v. 2. confer. etiam c. ſeq. 7. v. 19. n. 8 1. 3. Sunt enim nonnullæ oblationes, quæ licèt mi nmnus legitimæ ſint; per oblationem tamen ſuper alrtare ſanctificantur, confer. Exod. dict. c. 29. V. 37. n. 97. unde huic loco, ſatis obſcuro, lux quæ- dam accedet, vide & num. ſequ. 5. & n. 8. & 92* b. cap. it. Exod. c. 2 3. V. 18. n. 8 5. cGterùm poſt verba iſta: πι 1. e. non defcendat, in utroque MSto hæc ſunt addita: Da ya aà i. e. quæ profana ſunt facta, ante- tequàm veniant in atrium; reliqua omnia; 2 Verbis: n 72' i. e. nam omnis lex S&c., us- que ad: y & i. e, hoc eſt holocauſtum, abſunt ab utroque MSto. 4. Ad ampliandum, ad augendum, id enim verbum Ha hicg notat, confer, cap. antec. 5. v. 15. 7. h. cap. ſign. * confer. et Joma, fol. 20. a. et fol. 4 7. a. 5. Conlter. quæ num. antec. 2, & 3. h. verſ. 2. no- tata ſunt, vid. & tract. Talm. Nidda, ſol. 41. uti in 'nanm re h. loc. allegatur. 6. Ita verbum vyny, quod hic habetur, interpre- tor, confer. quæ ad Levit. c. I. v. 1. n. 12. & in- frà ad Levit. c, 2 3. V. 27. n. 60. notata ſunt, vid. & tract. Talm. Sevachim, fol. 84. a. & fol. 86. b. prout in haon neov b. loc. allegatur. 7, Confer. quæ ad Exod. dict. «. 29. V. 37. n. 102. & ſuprà ad Levit. 6. 1. v. 2. n. 3 I. notata ſunt, vide & not. in an n h. loc. g. Vel: in Sanctuario, vide Exod. dict. c, 29⸗ V. 27. n 10 1. confer. & n. 3. h. verſ. 2. X Hebr. 1759 u, iſtud ut & ſequentia, usq; ad- d An i. e. veſte ſua lineà, abſunt ab utroque MSto. 9. Quod enim tale eſt, licèt aſcenderit ſuper altare; tamen deſcendit, confer. Exod. alleg. cap. 29. V⸗ 37. n. 97. & num. 2. & 3. h. v. 2. 10. De qua vide Exod. c. 2 8. v. 39. 6 V. 40. XX Conkfer. hie tract. Talm. Peſachim, fol. 65. b. & Jorna, fol. 23. a. HD 1I. Nempè: pro modo corporis ejus, ut apta ſit ſacerdotis corpori nec arcta nimis nec nimis laxa, nec longior nec brevior, confer. not. ad li- brum Prec. Jud. part. 2. p. 223. a fin. ac Torat Cohanim, prout in an eDw h. loc, allega- tur ad marginem, ubi vide etiam notas, it. Spe- ceri de Legib. Hebr. titual, lib, 3. Diſſert. 1. n. 41. et Numer. 6, 5. V. 27. n. 113: et infrà v — cap. 5. 829⁰ . CAP: VI. verſ. 3. Et tollat cinerem] Accipi ebat (ſace verſ. 3. Super carnem ſaam Ne aliquid ſit inter duo iſta 12. intermedium. 13. Eod. cnum thuribulum de cineribus in- rdos) pl 5 terioribus, igne abſumptis 14. cosque ponebat in parte orientali clivuli. 15. Eod. verſ. 3. Cinerem, ubi abſumpſit ignis boloxauſtum] Quod redactum eſt in cinerem, de iſto cinere tollet (ſacerdos,) remotionem re. num, indutus ſemper miniſtrat, (etenim) veſtibu 16, & ponet illum (cinerem) juxtà alta- * Verſ. 4. Et exuet veſtes ſuæs] Non eſt iſtud debitum; ſed conſuetudo homi- 17. ne ſcilicèt (ſacerdos,) dum cinerem expeartat, conſpurcet veſtes, quibus ipſe § illis, quibus aliquis indutus coquit in ol - urintelligene la domino ſuo, non infundit poculum domino ſuo, 1⁸, alias itaque induit veſtes, quæ illis ſunt viliores. ¹9, Eod. verſ. 4. ris) in pomo⸗ — 20. quando is excreverat Et efferet tinerem] i. e. Acervum † (cine- nec locus erat ſtrui (lignorum) efferebat 12. Nempè: inter tunicam & catnem ſive cutem, nihilſit intermedium π☚ 7 . nn i Wa i. e. ne pediculus quidem quam vis is ſit vivus, uti habeiur in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 3. b. princ. 13. Videlicèt, quod diſtinguat ac ſecernat „Hebr. Yumn, de quo verbo vide Buxtorf. Lex. Talm. Jol. 815. confer. & Torat Cohanim, ſicuii in tnpf mne b. loc allegatur ad marginem, it. Joma, fol. 2 3, a. b. Erachin, ol. 3. b. I4. Vel: de prunis, EN i. e. quæ ſunt in medio ignis, ita verpa iſta: DADR PYSNR, quæ hic habentur, expo- nunrur in notis ad librum Piec. Jud. part. 2. p. 2 12. b. med. confer. not. in 0 N. h. loc. 15. Qui cliyulus ducebat ad alrare, de quo vide Exod. cap. 27. V. 5§. H. 59. & n. 6 I. confer. & v. 7. h. cap. n. 39⸗ ac iract. Talm. Tamid, fol. 14 S& Jol. 24. prout in 'n- N. h. loc. ad marginem allegatur, confer. not. in n MD ad Levit. c. 4. V. 12, it. Joma, ſol. 6 8. a. & San- bedrin, fol. 42. b. it. Sevachim, fol. 10 5. b. & Mehila, fol. 12., b. * Hebr. απ ren, ſic in Baſil. edit. & in utroque MsSto; ſed hæc in Amſtel. editione hic omiſſa ſunt. 16. Nempeè: iſtius cineris, ſic m hic interpre- tor, confer. notæ ad librum Prec, Jud, part. 2. p. 212. b, fin, & Buxtorf. Lex. Talm. fol, 26 51. & ſequ. vide & paulo poſt n. 21. v. 4. h. cap. ac not. in n h. loc. In notis Raſchianis editionis Amſtel. Snon in cinexem redactis DSa ſunt addita & uncinulis incluſa: &un namn r am- 7) nn een ee enee nde rene e en en nee een nn a HD b deen e i. e. verſ. 3. Super al- tari] (ſi ſacerdos) invenerit partes (holocauſti.) quæ hadenus non abſumptæ ſunt igne, (tunc) eas iterum ponit ſuper altare, poſtquam prunas huc illuc poſuit atque aufert de cineribus inte. rioribus, dicitur enim (hoc verſu:) holocauſtum Joma, fol. 20. 2. & Fol. 24. a. it. Sevachim, ol. 83. a. b. & Jol. 86. b. it. Menachot, fol. 26. b. 1I7. Nempè, ut veſtes pretioſas exuant, dum rem ſordidam tractare volunt, ne illas conſpurcent, fol. 14. ac Joma, Fol.2 3. b. prout in an ne, h. loc. allegantur ad marginem. 19. Confer, quoad hanc conſuetudinem notæ ad librum Prec. ud. Part. 2. pag. 2 1 3. a. princ. & Gur Arleh fol. 127. col. 2. nin. it, not, in * „De h. Oc. 19. Quæ tamen non ſint aa i, e. veſtes pro- fanæ, vide notas ad librum Prec. Jud. dict. pag. 213. a. prine. (efferebat.) 20. Scil. altaris, Rabbini rion, quæ dictio hic ha- betur, metaphoricè vocant cumulum vel tumu- titur: W, ut ſenſus ſit: cinerem congregatum poſt verba: Namn 7288 i. e. juxtaà altare, hæt / torſ. ſuper altare, (ſic ſcriptum reperitur) in veteri exemplati Ralchiano, confer. hic tract. Talm. vid, hic Torat Cohanim, & tract. Talm. Tamid, † Hebr. Mavn, in utroque MSto huic voci præamit-· latum in formam rotundam pomi, confer. Bux- cAr ſrde ſeet⸗ na) mulus ſi ccenlus in eᷣ atentlüpet 4 . om tur:) me, Uz ibidem ku eg Prececet cerotes hec 19,0mmes0bli tork, Lei. Tal Hec, Jud, pa eponitu: 7 magaus ciberi fol 1. prout d mar ginem, hzc eſi i igter illud:) tut,) inter labetuk,) ſüin 35 Conlet, hie t fol, 27. 1 ſ 1177 2 fol. b. br i it. Schabhat, 11, Hebt. umn R.16. D0 lal ad Levi. c. 4 Hebr., N Wn i 2 Utroe * 22 Ita habetur Nad, Valm. ſol. 59. 2. 23, Ficuti ſopt⸗ ſom ſol 9 ol. eb. 1. nachot, ,0l 49 CA. . dium. 13, loc, le nenbus in. li. 15, kod. kin Kinerem, de lem) umd alta. nfuetudo homi. Ales guibuihle iuscoquit inol. = 2 bat quotidiè. Verſ. 5. Et ignis ſuper altari ardeat in eo] ue indbit veſte 1 ceryum (cine. orum) effereba † uh: en ſann N) n 3N D e e. ven. 3. uper 1. panes (holocauſt) 12 ſant igne, (tunec) e, poſtquam tuntes 1t de cineribus inte. Ferla:)holocanſlum epenitur) in vetrti ſer. hic tract, Talm. 2 it, Feſachim ol. ledachot, 501.26,b. ſas exllant, dumm tem ne ülas conſpurcent, trad. Talmn. Tamid, 5 1 out in Dnan nem. waie. vellespro⸗ nret ud, id,ag. 8io huic oci pfemit cinerem congregatum n gvr dicio hic. 4 cumulum el tumu- tuetudinemn notz: ad g. 113, à gligt. A CAp. I. ardeat ſuper quæ ibidem fuerunt. ol. 117. 2. b. it- sxX Pebr. z242 1 27. Sic verſu ſequ. 6. h. cap. habetur. onni, contet, Bu 29. Hebr. zennd, eibis liber quintus patis ſecund æ P elllel .7 torl l. 82*⁷ LEVIIICI. vinde (ſacerdos) nec id faciendum erat quotidiè; * decineratio 21., autem fieri debe- Accumulat hic **²(Scriptu-= ra) multas uſtiones, (dicitur enim:) ſuper aduſtione, 22. item: & ignis altaris erit accenſus in eo, 23, item: & ignis ſuper altari ardeat in eo. 24. item; ignis jngis altari, 2 5. quæ omnes explicantur in tractatu Talmudico, (qui inſeribi⸗ 26. Rabbini quippe noſtri diſſentiunt in numero ordinationum, 27. Eod. verli. 5. Et ordinet ſuper éo holocauſtum] Holocauſtum- Eod. verſ. 5. Adipes paecifeerum] (Nempé,) ſi offerant ibi (ſa⸗ tur:) Toma, jnge præcedat. 28, cerdotes) pacifica, Rabbini noſtri docen- exinde, H O i. e. ſuper eo (prout hic habe- tur, intelligendum eſle) de v i. e. holocauſto, quod manè offertur, quod perfſicit 29. omnes oblationes, hinc(etiam docent Rabbini,)quòd nihil ſit, quod poſtponatur 3 0. jugi Obperis Talmudici, tractans de die expiationis, locus allegatus habetur in Joma, fol, 28. prous adducitur in hars We h. loc. ð 127. Sive: diſpoſitionum, Hebz. D, que no-= torf. Lex. Talm. jol. 2620. & notæ ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 229. 2. princ. ubi Hoe exponitur: h) Ne Oa i. e. acervus aut eumulus magaus cineris, confer. hic tract. Talm. Tamid, S„ . — . . foli 2 9. prout in 'P ne . loc. allegatur mine hic inprimis intelliguntur ſtrues lignorum ad majginem. fuper altari, confer, hic tract. Talm. Lamid, fol= X Ethæc eſt differentia NNrn Pan Ps i. e. 23. b. & fol. 29. uti in neft W h. loc. al- inter Gillud:) & tollat (uti verſ. præc. 3. habe legatur ad marginem, maximæ autem ſirues li- tur,) & inter (illud:) & eflerat (prout hoc v. 4., gnerum fuerunt quatuor, uti in not. Do- PDBE* hahbetur,) ſic in not. Dom , „ loc. habetur. † b. Iloc. habetut. xX Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 26. a. 2 8. Id enim antè omnem aliam oblationem offe⸗ 8SS& ſol. 27. b. it. Sevachim, ol. 46. a. & Chullin, rendum erat, confer. fupra Levit. &. 3: V. 5. n. Temurah, ol. 34. 2. & Keritut, 1 5. & Gur Arjeh fol. 127. eel. A4. princ. it. no-⸗ Jol. 6. a b. it. 4ehila, fol. 11. b. & fol. 12. a. tæ ad librum Prec. Iud. pait. 2, p. 229: a. med. it. Schabhat, fol. 1I I4, a. Ab. (Ircàa fin. vide & infra Levit. 4. 9: v. 17. n- 21, Hebr. MhrT. vide, qu æ verſ. anter. 3. . cap. 20 it. traà . Talm. Pelachim, fol. 5 9⸗ b. prous n. 16. notata ſunt, confer. & notin e e in ee r h. loc. allegatur ad marginem d. & Peſachim, fol. 49. b. & oma, fol, 3 3: 2a⸗ ad Levit. c. 4. V. 12. 2 hæc & ſequentia, usque ad: 29. Conſammat, compler, Hebr. —yi, alludi- urT M i, e. quæ omnes explicamur, abſunt tur hoc verho à Rabbinis ad vocem 'novP,„ ab utroque MStoy, confer. Cap. ſeq. 7. v,l. Sign. quæ hic in t extu ſaero habetur, center. ſuprà Le- * D vit. c. 3. V. I. n. 2. item notæ ad librum Prec. 22. Ita habetur ſuprà verſu 2. b. cap. confer. hic Jud. Parf. 2, pag- 222. 2. ſn. & Gur Arjieh fol, zrad. Talm. Joma, Tol⸗ 455. a. b. & Peſachim, 12 7, coOl. 4. princ. acnot. in nne . h. joc. fol. 59. a. DSZo. Vel: quod nihil offeratur poſt juge ſacrifici- 23. Sicuti ſuprà dict. v. 2. h. cap. habet ur, eonfer. um veſpertipbum, ita Tde hic eyplico, holo- ſoma, fol. 26. b. &G fol. 3 3. a. b. & Peſachim, cauſtum enim veſpertinum juge erat ukimum Jol. 5 5: b. ., Bava kama ,Fol. I1 I. a. & Me-S omnium ſacrificiorum, nec ulla res poſt juge ſa⸗ nachot, l. 49. a. it. Tamid, ol. 28. be. crifieium veſpertinum oblata fuit prœter Hwos 24. Ha hoc veriu 5§.: habetur. 1 PDD) i. e. ſuffſimentum & Paſcha &c. prout habetur in capite quinto tractatus Talmudici rrD 822 LEVITICI. CAb. VI. jugi ſacrificio, quod veſperi 31. offertur. Verſ. 6. lnis jugi] i. e. Ignis, de- quo dicitur, quòd jugis ſit, per quem accendunt lucernas, de quo dicitur: ut accenda- tur lucerna jugis, 32. etiam iſte (ignis) deſuper altari exteriori accendebatur. Eod. verſ. 6. Non extinguatur] 33. transgreditur. Verlſ. 7. Qui extinguit ignem ſuper altari, is duo præcepta negativa Hæc autem eſt lex minchæ] Lex una eſt omnibus, ut opus habeant oleò & thure, * de quibus dicitur †in textu, forſitàn non opus habet oleòô ad thure, niſi mincha Iſraelitarum, quæ colligitur in pugillum; 34. mincha autem ſa- cerdotum, quæ eſt holocauſtum, * unde probatur? 35. notanter (hic) dicitur: lex. *X† Eod. verlſ. 7. Offereti ans versuùs latus occidentale. 36. cidentalis, quæ eſt versùs 37. tabernaculum teſtimonii. Ulam] Hæc eſt admotio ad cornu (altaris) meridionale, ſpe- Eod. verſ. 7. Coràm Domino] Hæc eſt plaga oc- Eod. verſ. 7. Antò altare] Hæc eſt meridies, quæ eſt facies 38. altaris, nam clivulus 39. datus erat versùs candem plagam. **ÿtꝶ Verl. 8. Pugids ſus] Ne (ſcilicèt) fiat menſura pugillo. * Eod. SrDb, ſicuti fuſius habetur in libro Prec. Jud. part. 2. p. 222. b. princ. confer. & inftà Levit. . 9. v. 17. n. 20. Vid. & Gict. tract. Talm. Peſa- chim, fol. 58. b. ſicuti in =man h. loc. habetur. 3 1. Juxtà Hebræum: inter duas veſperas, qua de re vide plura apud Buxt. in Lex. Hebr. voc. 20), conter. & Junii ac Tremellii not. ad Exod. c. 12. v. 5. & P. FPagii not. ad Paraphr. Chald. ibid. 32. Uti Exod. c. 27. V. 20. habetur, vid. tract. ²Talm. Joma, fol. 44. & fol. 4 . a. b. uti in Ppv snan b. loc. ad marginem allegmur, ubi vide etiam notas. 33. Nam bis ſeriptum eſt: non extiniguatur, nem- pè verſu antec. . & hoc verſu 6. ita in Gur Ar- jeh fol. 127. col. 4. med. & in not. e DR h. loc. „K Quoniam hic uſurpatur in textu ſacro vox: Apn i. . lex, ideò hic exponitur, quòd illa ſit amplia tiva & includat omnes minchas, confer. ſuprà verl. 2. h. cap. n. 4. & not, in nan , h. loc. vid. & Sign. *h. verſ. Vel: quæ dicuntur, Hebr. men iſtud, ut & ſequentia, usque ad: an &% i, e. niſi Mincha, abſunt MSto I. ſed maiè, 34. De quo vide ſuprà Levit. c. 2. V. 2. . 1 5. 0n- fer. & verſ. ſeq, 8. h. cap. n. 40. XX& Hebr. 772, de quo vide verſ, 1 5. & verſ. 16. h. cap. confer. & cap. antec. 25. V. 13. n. 32. it. ſuprà L.evit. c. I. verſ. 3. & ſeqq. 35. Scilicèt, quòd & hæc comprehendatur, nem- pè, ut etiam iſta opus habeat oleò & thure, nec de illa diverſum ſtatuatur. WXX Vel: hæc eſt lex, uti in utroque MSto habetur, Quæ verba ſunt ampliativa ſive incluſiva, vide, quæ paulò amè Sign. * h. verſ. notata ſunt. 36. Vel: ad cornu (altaris,) meridiem & oeci- dentem ſpectans, confer. ſupraà Levit. c. 2. v. 8. n. 39. it. Numer. c. 5. v. 2 5. D. I10. ut & ttact. Talm. Sota, fol. 14. b. ac Torat Cohanim, pro- ut in pari Neh. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas. 37. Vel: quæ reſpicit contrà tabernaculum con ventus, conſer. not. in am r h. loc. it. ſuprà Levit. c. 1I. v. I1. n. 87. it. Sevachim, fol. 6 3. b. & ſol. 119. b. S 38. Sive: anterior pars altaris, ubi ſacerdos per cli- vulum aſcendebat, confer. Exod.6. 27.V. 5. 9. 59. 39. De quo vide ſuprà verſ. 3 h. cap. n. 1 5. xXXX Hebr. τ r1, poſt verba iſta in notis Ra- ſchianis editionis nam ov hæc ſunt addita & uncinulis inciuia (nempè:) aen nn een en Rn e nan eee een e, i. e. Veri. 8. Et auferet de eo] Dum illud e- tiamnum conjunctum eſt, (Vel? cohæret, dum ſcil. illud munus non eſt ſeparatum ſive in partes diviſum, confer. quæ ſuprà ad Levit. c. 4. v. 8. num. 19. notata lunt, it. infrà Levit. c. 19. v. 7. L. 2 9.) — — — 1Pod. 1. 8. e lum colligebat teml ſiyer n ſtqvam pus non euponitun igeb opus ui⸗ minche, (qu Verl 9. l ni. Vel. Auplfemen Mincha peccat inpogillum ce — 2. 29. q ſell una vice (i.e. ill in Pugillun fitur) in veinl Autem illa no ſer. bie tral. ſcbin, fol. 30. nachot, ſol 3. 1 ſel: ad con pefitt vas, qu ſiat menſura, üitur, conſer. 3. 4.it. Men⸗ wol. 24. 4. 6 4o, ſel; ubim o n er fequitebat, ut tur in Gur Ar, ſta Lerit t. . Joma, ſol, 47. Oum h. loe⸗ de etiam nota Conlet. hic ti nachot, o), 1 e. Suntenim qgt (ies, de guibu I. II. ſ. An Incipit iſla 5 gontinuatur us AAN. . lgns, de, Ir: UMaccenda. debatnt. Eod, Eeedta negatire Dnibus, Ut Opus habet oled a incha autem lz. 4 3/* W ie)dicitut: lan. deridionale e⸗ Eceſt gligaoe. 7. Auid dlere Atus erat veriis eulura pugillo. od. —, EE mptebendatur em. 0le0 ethure,nee de foque Msto hubetut, ſve inclultea, vice, erl. notata funt., ) wenidiem &0eci⸗ pra Leyit, , 2,7. O. . N. 1I10. 8 lact. vorat Cohanim, pto⸗ egaturad mnatgigen, atabetnaculumm n⸗ nn wor N loc, it. lj. it Seſaclimn,l. ubiſacetds perei. Exod: 277, , ( 3 cap. w l. verbaiſtain nolisR . õ uno nd 8 eh ee e eo)] Dumilide. (Velt cohetet, diun eparatum iyein Patttes 3 ad Leiin6 4, V.8. inktz Leit t, 19,N. . 1 19)) * Eod. v. 8. De ſimila minchæ & de sleo e'us] Hinc (diſcimus,) quòd (ſacerdos) in pugi 1. lum colligebat è loco, ubi oleum ejus multiplicatum fuit. 40. Eod. v. 8. Et omne thus, † quod ſuper mincham (poſitum) eſt & adoleat] Colligebat enim (ſacerdos) thus ejus, poſtquâm pugillô comprehenderat (ſimilam) idque thus adolebat, & quoniam hic non exponitur, niſi una exminchis, 41. (quæ habentur) in Sectione: N† 42. ideò opus fuit, ut doceretur 43. textus iſte, quò⅛ generatim comprehenderentur omnes . . . . 1 . . minchæ, (quomodo nimirùm illæ ſint offerendæ) ſecundùm ceremonias ſuas. 44. Verſ. 9. In loco ſacro] Quisnam verò eſtiſte? (nempè:) in atrio tabernaculi teſtimo- nii * Verſ. 10. Non coquatur fermentata pars eorum] Etiam reliquiæ prohibitæ ſunt, ſi fermentatæ ſint. * Eod. verſ. 10. Sicuti ſacrificium pro peccato & pro reatu] Mincha peccantis ecce illa eſt tanquam ſacrificium pro peccato, quapropter fi illa- in pugillum collecta nec nomine ſuo 4. appellata ſit, haud legitima erit, mincha au- . tetmn n. 29. quò ſcil, decima pars (Ephæ) integra ſit una vice (i. e. ſimul juncta) eo tempore, quò illa in pugillum colligitur, (ſic ſeriptum repe- ritur) in vetuſto exemplari Raſchisano; additio autem iſta non habetur in utroque MSto, con- fer. hic tract. Talm. Sota, fol. 14. b. & Kiddu- ſchin, Fol. 36. a. & Sevachim „Fol. 9. b. it. Me nachot, fol. 3. b. & fol. 4. a. it. ol. 19. b. & fol. Vel: ad comprehendendum pugillo, id eſt: ne fiat vas, quod eomprehendat pugillum, quô fiat menſura, ſic in not. a hic expo- nitur, confer. Joma fol. 24, 9. & Sevachim, /ol. 6 3. a. it. Menachot, fol. 11. a. & ol. 19. b. it. Jol. 24. a. & fol. 6 1. a. it. Fol. 106. b, 40. Vel: ubi multum olei fuit, nam e vL zne n e e i. e. collectio in pugillum requirebat, ut ibi multum Olei eſſet, ſicuti habe= tur in Gur Arſeh fol. 127. col. 4. fin. confer. in- frà Levit. c. 8. v. 26. n. 16. vid. & tract. Talm. Joma, fol. 47. b. ac Sota, fol. 14. b. uti in ho na-R b. loc. ad marginem allegantur, ubi vi- de etiam notas. Confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 14. b. & Me- nachot, fol. 11. b. it. fol. 27. a. 41. Sunt enim quinque mincharum coctarum ſpe- cies, de quibus vide R. Salom. ad Levit. c. 2. v. 1. n. . . 42. Incipit iſta Sectio à capite primo Levitici & cçontinuatur usque ad caput ſextum ejusdem Le- vitici, in iſta igitur Sectione & quidem Levitici capite ſecundo, verſu I. & ſeqꝗq. faſius agitur de minchis earumque diverfis ſpeciebus. 4 3. Vel; accuraté & ſpeciatim explicaretur, ita Mav, quod hic habetur, interpretor, confer. Gur Arjeh fol. 12 8. col. Peine. poſſes etiam rW) ita exponere, ut ſignificet: quò iterate- tur ſeu repeteretur ſcil. textus iſte. D 44. Hebr. woH i, e. ſicuti earum lex ac mos requirebat, ut offerrentur, confſer. cap. antec., 5 V. 10. HR. 2 0. Conker- hic not. in hhom nepw, ubi tract. Talm Kelim caput primum fol. 6. & caput 5. quod in- cipit: νο απππd in Sevachim fol. 56. a. ellegan- tur, confer. & Menachot, fol. 53. a. & fol. 72. b. & Tevammot, fol. 39. b. & fol. 40. a, b. & Sevachim, ſol. 6 3. a. & Menachot, fol. 9: a. *X Conſfer. tract. Talm. Menachot, fol. 5 3. . b. & fol. 5 5. a. b. uti in dori D,. loc. ad margi- nem allegatur, ubi vide etiam notas, it. Schab- bat, fol. 111. a, & Jevammot, fol. 40. a. it. SO⸗ ta, fol. 15. a. & Schevuot, fol. 1 5. b. † Hebr. h, iſtud „ ut & ſequentia, usqe ad: ) i. e. quocircâ ſi illa &c. abſunt MStG I. ſed malè. 45. Id eſt . ſi illa non ſpeciatim nomine ſuo tan- quam mincha pro peccato appellata & oblata ſit confer. cap. antec. 5. v. 9. n. 19, vide & cap. ſeq- 7. V. 5. n. 13 item tract, Talm. Menachot, fol. LIIII a. a⸗ —RR 824. 2 tem ſpontaneè oblata ecce illa perinde eſt ac ſacrificium pro reatu, quocircà ſi illa in pugillumcollecta nec nomine ſuo 46. appellata ſit, recta erit. 47. Verſ. II. Omnis maſiulus] Etiam is, (comedere poteſt,) qui aliquam habet maculam, 48. cur (autem illud hic) dicitur? ſi quoad eſum, ecce jam anteà dictum eſt: panem Dei ſui de San. ctis ſanctorum &c. 49. ſed (hoc ideò hic dicitur,) ur includantur illi, qui maculà ali- . quàâ laborant, (quòd & iſti vocentur) in partem. 5o. Eod. verſ. 11. Quicquid 51. tetigerit &.] Sancta levia 52, aut profana, quæ tetigerint illam, 53. abforbentur ab ea. 74. Eod. verſ. I1. Sancé, ſicabitur] (Nampè, ut fiat, ſicuti illa (res, 5. quæ oblata eſt) ita, ut, ſi illa profana ſit, etiam iſtæ (res, quæ illam tetige- runt) profanentur; ſi verò recta ſit, comedi poſſint, pro ratione materiæ min· chæ. 56. Verſ. 13. Hæc eſt oblatio Aaronis & ſiliorum ejus] Etiam vulgares 57. . offe⸗ 2. a. prout in pas nh. loc. ad marginem allegatur. 7 46. Vide, quæ num. anter. 4 .: H. verſ. 10. & cap. ſeq. 7. V. 5. n. 1 3. notata ſunt, confer. & tract. Talm. Sevachim, ol. 10. b. & ol, 12. b. it. Menachot, fol. 2 5. a. 47. Speciale iſtud eſt in ‧ i. e., in oblatione ſive ſacrificio pro reatu, ut, licèt illud non nomine ſuo appellatum ſit; tamen pro tecto & legitimo babeatur, vide cap. ſeq. 7. v. 5. D. 6. & n. 13. confer. & not. in pen Dh. loc. 4 8. Id eſt: qui aliquo corporis vitiõò laborat, de quo vide infrà Levit. c. 2 1. v. 1 8. & ſeqq. confer. c Torat Cohanim, uti in Smas in h. loc, al- legatur ad marginem. ⸗ 49. Proht infra Levit. dict. 6. 2 1. v. 22. habetur, ubi vide not. n. 70. & n. 71. confer. hic Sota, Jol. 2 3. b. & Sevachim, ol. 120. a. 50. Id eſt: quòd & iſti de Sanctis Sanctorum ſi- mul cum aliis comedere poſſint eorumque fiant participes, prout habetur Levit. dicto cap. 2 1. V. 22. cohfer. not. in o & tract. Talm. Sevachim, fol. 97. a. & fol. 102. a. prout in S'pan nw h. loc- allegatur ad marginem. 51. Ita dictionem 72 ex mente Raſchi vertere && ad rem referre volui, ficuti & Junius ac Tremel- lius; alii ad perſonam referentes tranſtulerunt: antec. 5. v. 1 5. n. 44. it. infrà Levit. c. 10. V 14. n. 3 6. Be L evit. C. 2 I. V. 22: n. 70, Vide, & Exod. c. 29. V. 37: D. 9 99 . 53. Scil., oblationem, nempe täm ſimilam cum oleò è& thure, quàm hoſtiam pro delicto & pro peccate, vid, P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. WM 54. Id eſt: eandem, quamilla oblatio habet, na- turam & qualitatem induunt vel: fiunt ſicutiil- la res, quæ oblata eſt, uti mox ab autore noſito in notis exponitut, ubi vide num. ſeq. 55. confer. & Exod. dict. c. 29. v. 37: n. 9 6. ik, infra verſ. 2 0. h. cap. n. 7 I. ac Numer., c. 31. verſ. 22. n. 90. confer. Torat Cohanim, uti in d'non mno hb. loc. allegatur ad marginem. 55. Confer, quæ ad num. antec. 54. h. verſ. 11. SSc ad verſ. 20. h. cap. n. 72. & n. 73. notata funt, vide & Michlol Jophi /loc. ut & Sevachim, Jol. 97. b. & Torat Cohanim, prout in mov PDT h. loc. allegantur ad marginm. 56. Id eſt: nn e i. e. locus, qui tetigit illam (mincham, eandem induit nat ram;) non veròô tota illa res, ſic verba iſta mn ane quæ hic habentur, juxtà notas in p P- explico, vide infrà verſ 20. b. cap. n. 72. & num. 73. ac Sign. *X confer. & Exod. c. 29. v. 37. n. 9 6. S n. 9 8. “ omnis, qui tetigerit &c. confer. infrà v. 20. h. j57. Seu: privati ſacerdotes, qui non ſunt ſummi cap. n. 70. & Exod. c. 29. v,. 37. n. 96. & P. Fa-† gii not. ad Paraphr. Chald. b. loc, 52. Sive: ſacrificia levia, Hebr. hn e, u- ti hic habetur, quænam iſta fuerint, vide apudò Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 19 80. confer. & cap. ſacerdotes, nam dictio noe, quæ hic habe- tur, opponitur 7ρ 7τπςα füve rronmi e. ſum- mo ſive uncto ſacerdoti, proùt hic vocçatur, con= fer. not. ad Ezech. c. 44. v. 27. num. 36. 6c ſu- pr. 4 CAT. VI. 4.NA. — ofkerebant i ſummusſacete ſacerdos, gut 1 14 Blaun. od verl. 14 1¹ (ſcerhos) in Aam r. icale iridi Vetl utteligvir e,t cerdotis ſyout j e, tota come jellalh fen —¶—¶—w Pt Levit, 6, 1, nachot, fol,9. Uti in On) EI. Ia hoc ſerſi d h. loc. 59. Pront vefſn hie not, in n Joma, foh ſt chot, 0. 78 (o. Zire: elixan wiſtam cum: Talm. fol, Menachot, ſol En. Iua bic pnnn Taln. idl. o . . 2, 0M, 3. ta) d. mim h. loe, uti nem allegtgt. Loci iſtius en Dw h. loe. en Fihe: pari 11 g col, 1. 4 riio iſta in f Vlel, t. V. 6,: or. 6. In tertu ſaete lu eſriin, UI eſtcal illnin 8MII. Onni nbeiſai ledan. uimaculiali. I. Oicgnid z1. 1e ablotbentur 1 ltes f. Ide illam teiige⸗ ne materie mig. . im pulgares 5. ofle. — ſiLerit c 10, 7 14 2N.70, Vide & Lrod, e tüm ſmilam cum m prodeliko dr 2 baraphn, Child.h. koblatio habet, na- NtFel: fun ſcuiil. . mnox abautorenoſt numn. leg , ebulef. ,n. 96. k. inira ell. en c. 31 Vetl.22, h. n,Uiindrn ntec. 54,). Vell. .I. 71. 8 n. 73. noldt loc ut & deſachin; anim, pfout in o marginem. O ie. locug ſti eandem induit natl. es, ſie vetba iſta Vn Ab. VI. oflferebant decimam partem Ephæ eo die, qué illi initiabantur ad miniſterium; aſt ſummus ſacerdos quotidiè (offerebat,) nam dicitur: oblatio jugis 58. & (paulò poſt:) ſacerdos, qui unctus fuerit loco ejus, ex filiis ejus, ſtatutum perpetuum & c. 59. Verſ. 14. Bulletam] i. e. Frixam 60. in aquis ferventibus, 61. quantum ei ſatis eſt. E- 7, unta notasin dmnh gi vell 20.5. c4,. h. conlet. Mod,6, D . guinonſan imni D wurn, que bit hade ſe noni e⸗Am. oht bie vocatunOd. 7. 17, nun 36,. od. verſ. 14. Coctam] Coctam multis coctionibus, (nam) poſt frixionem coquebat (ſacerdos) in furno, dein iterùm fringebat illam in ſartagine. * Eod. verſ. 14. Min- cham particularum] Docet (hic Scriptura,) quòd debeat (mincha iſta) in fruſta 62. dividi. Verl. 15. Qui unctus eſt pro eo ex ſiliiss ejus] i. e. Qui unctus eſt ex filiis ejus Pro eo. 63. Eod. v. 1 5. Zota oblatio) igne Talſumetur] Non colligitur in pugillum, ut reliquiæ ejus comedantur; ſed tota abſumitur (igne) atque ita omnis mincha ſa- cerdotis ſpontanea tota erit (igne) abſumenda, 64. i. e. tota convenit 65. excelſo. 66. Verli. 19. Sactrdos, ** qui ſacrificium illud pro Ppectato oefert] Qui miniſtrat miniſterium ejus (ſacrificii,) quod factum eſt ſacrificium —. (dicitur,) quia 2 LIIII 2 pro prà Levit. c. I. v. 7. n. 74. item tract. TLalm. Me- nachot, fol. &. a. b. & fol. 50. b. it. fol. 52. b. uti in of n h. loc. allegatur ad margi- nem. 5 u. Ita hoc verſu 13. habetur, confer. not. in brw bmor h. loc. 5 9. Proht verſu ſequ. 15. h. cap. dicitur, vide & hic not. in a D h. oc. it. tract, Talm. Joma;, ſol, 5. b. & Horajot, ol. 9 I. a. & Mena- chot, ſol. 78. 2a. 60. Sive elixam, Hebr. mulyf i. e. coctam ſeu miſtam cum aqua fervente, vide Buxtorf. Lex Talm. fol. 761. & Exod. cap. 29. V. 2. n. 3. il. Menachot, ol. 50. b. & ol. 5 I. a. b. 6 1. Ita hic phrya verto, confer. Buxtorf. in Lex. Talm. dicl. fol. 76 I, & ſeq. vide & Exod. dict. æ&. 2 9. V. 2. D. 3: & Levit. cap. ſeq. 7. v. 12. n. 4 3. Se cap, 9. V. 26. D. 16. confer. & Torat Coha- nim bh. loc. uti in dar h. loc. ad margi- nem allegadur. * Loci iſtius explicationem vide in not. nov DHN b. loc. 62. Sive: particulas, confer. hic Gur Arjeh fol. 17 . col. 2. princ. ubi exponitur, quomodo di- viſio iſta in fruſira fieri debeat, confe. ſupra Le VII. C. 2. V. 6, Sign. ac not. in 'nan ne, h, loc. 63. In textu ſacro ordo verborum paululum muta- tus eſt, qui ita, uti autor noſter habet, ponendus & explicandus eſt, confer. not. in nam rD b. loc., ir. Horalot,, ol. II. b & fol. I2: 2. b. † Confer. hic tract. Talm. Schekalim, fol. 2. 2. G& Sota, fol. 2 3. b. & Menachot, ol. 46. b. & fol. 51. b. & fol. 73. b. it. Chullin, fol. 13 I. b. fol. 132. a & Erschin, Fol. 4, a. * Hebr. n hn an , abſunt iſta 4 MS:o 2. confer, Menachot, fol. g. a. & fol. 5 I. b. it. fol. 76. a. & Keritut, Jol. 5. b. 64. Nacm ſi ſacerdos aliquid de iſta oblatione co- mederit, perinde erit 7en nme de ieden i. e. ac ſi ille nihil omninò obtulerit, prout habetur in notis ad librum Prec. Jud. par. 2. p. 224. a. princ. confer, ſuprà v. 7. h. cap. Sign. ** 6 5. Hebr. 8, abeſt iſtud 4 MSto 2. ſenſus eſt: tota pariter igne abſumenda nec exinde aliqua pars comedenda eſt 4 ſacerdete, vide not, in n „. loc. ubi etiam ſic exponitur. 66. Id eſt: Deo, Hebr. axy, majeſtati Divinæ, Confer. Numer. C. 2 I. V. 3. n. 26. & Namer- C. 3 2. V. 2 4. n. 22. vVide & notas ad librum brec. Jud. part. I. P. 9. a. med. Sc b. princ. ubi ha- betur: & Ma i. e. tota excelſo(Deo) offertur, confer. & not. ad dict. libr. Prec. Jud- Parf. ?2.P. 224. ac prin. „½ Conſer. hic tract. Talm. Sevachim, Ffol. 9. b. & fol. 49. a. it. Fol. 9 2. a. b. & ol. 9 5. b. it. Me- nachot, ol. 3. b. & ol, 4. a. & ol, 55. b. & Fol. 110.3. . 82 6 LEVITICI. CAb. VI. pro peccato per illum. Eod. verſ. 19. Qui ſacrificium iftud pro *v* peceato ofert, comedet illud] (Nimiruùm is,) qui idoneus 67. eſt (huic) miniſterio, excipitur (illes, qui factus eſt) immundus eo tempore, quò ſpargitur ſanguis, qui non fit particeps car- nis 68. nec dici poteſt, quòd cœteri ſacerdotes prohibiti ſint comedere (de iſto ſacri- ſcio,) præter illum, qui ſpargit ſanguinem ejus, dicitur (enim) infrà: omnis maſcu- lus inter ſacerdotes 69. comedet illam (carnem.) Verſ. 20. Omnis, 70. qui tetigerit rtarnem ejus] Omnis res, vel quisquis *(illam carnem) tetigerit, deglutietur ab ea. 77. Eod. verſ. 20. Sanctißcabitur] Ita, ut ſit, ſicuti illa, 72. ut, ſi illa profana ſit, (res quoque illa) profana fiat; ſi verò recta ſit, comedi poſſit, pro ratione materiæ, 73. quæ in illa eſt. Eod. verſ. 20. Et qui Sarſerit de ſanguine ejus ſuper veſtem] Et ſi ſpar- ſum (quid) fuerit ſuper veſtem de ſanguine ejus, (tunc) locus iſte, ** ſuper quem in veſte 74. ſanguis fuit ſparſus, lavetur in atrio. Eod. verſ. 20. uper quam (ſanguis) ADerſus fuerit] (Verbum πσhic ſignificat) a Mi. e. aſperſus fuerit, veluti (accipi- tur in illo loco:) non Hο (quod ſignificat:) M NN1i. e. erit extenſa in terra perfe- ctio eorum. 75. Verſ. 2 I. Confringetur] (Ideò autem confringetur,) quia abſorptio, 76. , Jqug xXXX Conkfer. tract. Talm. Sevachim, fol. 10. b. & fol. 52. a. b. it. ol. 92. a. b. & fol. 9 3. a. it. fol. 99. a. & fol. 120. b. 67. Quem decet, Hebr. π, qui aptus eſt, con- fer. quæ ad cap. ſequ. 7. V. 7. n. 17. notata ſunt, vid. & tract. Talm. Sevachim -fol, 103. a. uti in San ep h. loc. ad marginem allegatur. 6 8. Vide dict. cap. ſequ. 7. . 33. ibique not. n- 9 8§. excipitur itaque bic n i. e. is, qui lotione diurna opus habet, von zi R i. e. huic enim nulla eſt portio, ſic in not: mam mo exponitur, cœterùm de a confer. Exod. c, 30. V. 29. u. 106. & dict. cap. ſequ. 7. v. 7. num. 18. 69. Ita habetur v. 22. . cap. uti vide not. n. 81. & n. 92. confer. & cap. ſeq. 7. v. 9. n. 2 3. 7 6. Vel: omnis res, quæ tetigerit &c. ſicuti au- tor noſter ex ponit, vel: quicquid tetigerit, prout Junius ac Tremellius verterunt, confer. ſupra v. 1 1. h. cap. n. 51. it. tract. Talm. Peſachim fol. 45‧E.g 2. & Nalir, fol. 37 b. it- Sevachim, fol. 97. a, & Chullin, fol. 99. a. & Mebila, fol. 5. 9. * Hebr. 70 , ſic in Bafil. editione, ut & in utro que MSto atque in edite bmanm rm; ſed abeſt ab Am ſtel. edit. 71. Id eſt: eandem, quam illa care habet, naturam h. cap. n. 54 vide & not. in nτ nν h. loc. ubi tract. Talm. Sevachim fol. 3 8. b. & fol. 92. b. it. Fol. 9 3a. b. it. fol. 9 6 allegatur. 72. Nempè: caro, vide ſuprà alleg. v. 11, b. eap. n. 5§ 5 n. 56. 73. Id eſte pro modo quantitatis, quæ i ctu affecta eſt, ſic Mα, umi hic habetar, inter- pretor, vide ſup: 4 alleg. v. I1. h. cap. n. 56. † Hebr. =oôD N, in utroque MSto locus iſfle ſic jegitur: e on ne en i e. iſta ve- ſtis, (ubi) locus ſanguinis, in MSto 2. additur hic Dn py i. e. opus habet lotione. F Confer. quæ ſuprà ad v. I1 1. h. cap. n. 56. nota- tata ſunt, it. Sevachim, fol. 9 3. b. & fol. 94. b. 74. Veſtis capax eſt immunditiei, excipitur pellis, antequàm illa detrahatur, hæc enim, dum dorſo animalis adhæret nec detracta eſt, non eſt eapax immunditiei, vide Lightfoot. ad ohann. c. 5. v. 2. p. 1006, edit. Lipſ. confer. & Torat Coha- nim, prout in n-a 5“*q 5. loc. allegatur ad marginem. 75. Proùt habetur Job. c. 15. v. 29. ubi vide Re Salomonis notas. 76. Id eſt: polfutio, immundities, contaminatio, confer. ſuprà v. II. H. cap. n. 54. & infrà Levit. ſeu qualitatem induet, confer, ſuprà dict, V, I1: c, I1. V. 33. n. 73. & Y. 34. n. 9 . & V. 40. n. 119. n illa ta- ALL. e onniaſoii em vod inl lingnt verbae ſueninetcan. cium) pro pee D ſed (guod lex peccatd. r. (Ecordos)ctel —— 1igeit. beyit. ſic icktur ketn ciborum cohæ⸗ 21.& Mumer, 77. Leu: reman manſit pocle, tut ac pollutio ⅝d Gur Arjenn nt, in dln 6,29,V. 3en. ſglina fiangi Mntaculo Diri conler, Jeyathl uz ſupr ed uun cnleld 14. a be v. Bebr, v dum, juxtàe DwN cu leenſi editione lio ſuenſftio liis lacribciis, ſus ell, iud o n flananlur 35) in Moto e qubad on 79r In notis ad prine, E ormatus mhu derc, 1 . 9, R N des carnis eam MAn Clweie — ANI. Helcand Aſen, 1 Seipitutillen, . nütparicehtce. RR tenſce lolieti. : ommi meſel. 6,70, gitetilet huietnurabta, 71. 1. ptolana ſt, (ee one mmaterie, 73 fen] Eliſat. ſper uenn y gan ſun ti) ein eluti accipi⸗ enſa intem pette⸗ Aigabſorptio,76, JE ———ʒ— nbl 39.b, ſol92. gb allegaut, ptd alleg, 7. 11,,t. Mitatis, gur in la t. mi hie habetutinter⸗ ,II. 9,aap. de ⸗ toqne Moto Lorns ſle ie iſn e . tis, 1 MAtO 1 adcir hadert lotione, IlIh. cap n ſbenl⸗ “ 19 .b. ſol 94 b. ditiei, etcipitur pelie, hec ein, dum doſo Nackaell, non eſt eahax foot. ad ſohann, c, ſ. confer & TOa (ht . Ho bh. loc, alegitut d. 2729. In notis ad librum Prec, Jud. part. 2. P. 224. a. princ. prinn etiam exponitur dae Denn i 1, V. 19. ubifidee Gmditiei,eontamindti, ,. 54, Kinlti et P.0. “ g. 114. A. 40. n 1 CA. VI. . 77. Sen: remanens, tanquàm res, quæ i in Mn d loc⸗ LEVITICI. quæ abſorpta fuit in illo (vaſe,) facta eſt reliqua 77. idque juris eſt quoad omnia ſacrificia. 78. Eod. verſ. 21. Defricabitur] (Verbum P) Kigniſicat (i- dem, quod in illo loco:) 1P) D i, e. mundities 79. mulierum, eſcurement, ** linguâ vernaculâà. Eod. verſ. 2I. Defricabitur & eluetar] (Hoc ideèò fit,) ut ejiciat (vas iſtud) abſorptionem (ſive immunditiem) ſuam; aſt de vaſe fictili docet te hic Scri- ptura, quòdillud nunquam fordes ſuas 80. abjiciat. Verſ. 2 2. Omnis maſiulus inter ſacerdetes comedet ilam] Ecee diſcis (inde,) quòd (ſacerdos,) qui offert illud (ſacrifi- cium) pro peccato, de quo ſuprà &1. dictum eſt, non excludat * cœteros ſacerdotes; ſed (quod lex ſolùm) excipiat illum, qui non idoneus eſt, ut offerat ſacrifieium pro eccato. 82. Verſ. 23. Omne autem ſacrificium pro peccato &c.] Nam ſi intulerit (ſacerdos) de ſanguine ſacrificii pro peccato exterioris 83. introrsum, 84, res profa- na 119. it. Levit. C. 17. V. I 5. n. 20. Hehr. nn, ſic dicitur fermentum illud, quod ex coctione ciborum cohæet vaſi, vide num. ſeq, 80. h. v. 2 1. & Numer. C. 3 1. V. 22„ 90. JMUD in vaſe re- manſit nocte, quâà pernoctatione labes contrahi- tut ac pollutie, vide Exod. c. 29. V. 327. n. 110. 8& Gur Arjeh fol. 12 8. col. 3. med. confer. & not. in bnan D b. lor. item quæ ad Exod. c. 29, V. 37. , 110. notata ſunt, quocircà Vaſa figlina frangi debebant; fragmina autem iſta mitaculò Divino fuiſſe abſorpta tradunt Rabbini, confer. Sevachim, ol. 9 5r a. b. & fol. 96. a. vid. quæ ſuprà ad ILevit. c. I. V. 16. n. 10 8. notata? ſunt, conlſer. & Petr. Galatin. de arcan. Cath. ver. 1 4. o. 83, 7. Hebr. *Gντισſic enim cum Daleth, legen-. dum, juxtà exemplar, quo uſus ſum, non verò: ppn cum dReſch, proüt corruptè in Baſi- leenſi editione habetur, id eſt: non olum in i- EE Rio ſacrificio pro peccato 5 ſed & in omnibus a- f liis ſacrificiis, in quibus vaſorum figlinorum u- ſus elt, iſiud obſervari debet ut ſcil., vala figli: na frangantur, vid. infr. Levit. e. 14. v. 36. n. 3 5⁄. in MSte z. hie legitur: EP Re e i, e. quoad omne, quod remanet in va ſis ſanctis. her c. 2:. V. 9. & verſ. 12. quonhiam ornatus ille Ae en nn Rnet n i, e. abſtergit ſor- des carnis eamque reddit mundam, contfer. not. Ad 2: Chronic: 4,4. V, 16, n. 46, X Sic exprime hic uann*G*e, abelſt iſta dictio Gallica 4 MSto z. 90. Inquinamentum, immunditiem ſuam, ita Bic dictionem interpretor, confer, num. antec. 76. 8& infià Levit, c. 11. Vv. 3 5. n. 9 9⸗ 8 1 Nempè: verſu 19. b. cap. ubi vide notas num- " Hebr. &a)) in utroque MSto pro eo legitur5 Abxh i. e, prohibeat. † Hebr. "e ie in MSto z. ita legitur z —a een NX. i e. niſi eos, qui pro- fani ſant ad miniſterium (iſtud:) (œtera omnia⸗ usque ad νννναννοấ . e. ſanctum ſanéctorum, uti oap. ſeq, 7. Verſ. I. habetur, abſunt ab eod. MSto z. 92. Sive: ut expiationem faciat, ſic enim er, qud hic habetur, verto, confer. Numer, 6. 19 V. 9 n. 25. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 737. quis- nam autem ille non idoneus ſit, vide ſupra dict- v. 19. H. cap. in notis Raſt hi; confer. & Sevachim. fJol. 96. b & fol. . a, & fol. 99. a. it. ol- 102. 4* 2. & Peſachim, fol. 2 3, b. 9 7. Puerunt enim —Rπ i,e. facrificia pro pec- cato Qaei is e, exteriora & † Hn i. e, interiora, de quibus plura in libro Prec. Jude part. I.P. . ubi vide notas, Confer. & ſupra Le-=- Vit. C. I. V. F. n: 64. & infrà Levit. c, 9. V. II. n. 12. it. tract. Talm. Sevachim, folt 82, a. b. S Fol. 83. 3. 94. Hebr. )ae intrà tapetes ocellatos, confer- * 3 ſuprà Levit. dict, c. 1 V. n. 64. Levit. C,4 V. §e S S . LFEVIIT „½ ICI. Cà b. VII. ,Omne 8), anatem na erit. Eod. verſ. 23 ſacra (ſive ſacrificia.) CAP. (Id ideò hic dicit lex,) ut includat cœtera Erſ. 1. Santétum Santctorum eſt] Ipſum (ſacrificium pro reatu) accedat; I. non veròô permutatio ejus 2, accedatad altare.) * Verſ. 3. Et omnem adipem cjus] Huc usque non poſitæ ſunt partes 3, ſacrificii pro reatu, ideò opus fu- it, ut illæ hic explicarentur; aſt ſacrificium pro peccato jam anteà expoſitum eſt in Sectione: &*P¹. 4. Eod. verſ. 3. Candam] Quoniam in ſacrificium pro reatu non offettur, niſ aries aut ovis, (ideò) tàm arieti, quâm ovi additur cauda. J. Verſ. 5. . .A- & v. 16. &£ 17.. item inkrà Uevit. c. 10. v. 1 4. n. 3 5§. & g. 10. v. 1 8. ibique not. n. 57. vide & Ar. Montani tractat, de Sacr. Fabric. fol. 9. col. 2. med. 35. Hebr. 7 iſtud, ut & ſequentia, utque ad Anem hujus capitis, abſunt aàa MSto 1. confer. tractat. Talmud. Peſachim, fol. 24. a. & Seva- chim, fol. 92,. a. 1. Neinpè ad altare, vel offeratur ſuper altare, vel, ppſum (ſacrificium pro reatu) offerendum eſt; non verò id quod pro illo permutatur; idque ideò quia hie in textu ſacro habetur & i. e. iRud, quæ eſl particula excluſiva ſeu reſtrictiva, conter. ſuprà Levit, c. 5. v. 19. Sigu.* mhilo-= minus tamen ſanctitas y srbr i. e. cadit lu per iſtud, permutatum P NB) N) 1i. e. nec egreditur ad res profanas, (i. e. non fit profa- num,) uti in ='pon angw ſuper Commentari= rium Ralchi h. loc. habetur. vid. num. ſeq. 2. conter. & Torat Cohanmmm tract. Talm. Temu- ran, Jol. 18. uti in pa r . loc. alle gantur. . MU 2. Vel: id, quod pro illo permutatur, iſtud non accedat ad altare, vel: ipium non offeratur ſuper altare; non tamen fit profanum, ſed ad alias res ſacras admibendum eſt, puta ad reparationem templi &c. & ſi in iſtud poſteà aliq auod vilium ce- ciderit, tunce vendi poterit & prerium ejus adhi- beatur da-ia i. e, ad pontaneum munus, ſicuti in nan rno b. loc. alleg. habetur, vid. num. anteg, 1. na ne hæc addita & uncinulis incluſa funt, nempè: ad r, e n en ANFN Do Pr& N een dee en PBY Mae ͤe enen yn i, e. verſ. 2. Ma- ctent] Multiplicat nobis (textus iſte) mactationes multas, confer. cap. antec. 6. vV. 5. ibique not- Sign. *τ quoniam reperimus, oblationtm pro reatu (fien) in congregatione, (ideò hic) licitur: mactent, ſcil. multi (ſen numero plurau,) atque (textus iſte) refert iſtam (oblationem) ad holo- cauſtum, juxtà Hebræum: ſuſpendit eam de ho- locauſto, nam dicitur hoc verſu 2. in loco, ubi mactant holoeauſtum, mactent oblationem (ſeu ſacrificium) pro reatu, confer. hic tract. Talm. Sevachim, ol. 58. b. & ol. 50. b. & Menachot, Jol. 110. a: it. Keritut, ol. 22. a. b. ut includa- tur holocauſtum congregstionis (vel quod ſit trionem. 3. Sive: mem bra, confer. lupra Levit. c. 2. v. 1 3 n. 48. & V. 5-H. cà p. n. 1 5. vide & not. ad lihrum tur, cur partes ſive membra ſacrificii nrpnè vocentur. 4. Hæc ſectio incipit ſtatim ab initio hujus libri tertii Molſis ſive Levitici; de ſacrificio autem pro peccato egitur in dictæ ſectionis Capite . quarto. 51 5. Id eſt: in ſacrifieio iſto pro reatu adjicitur et- iam cauda, confer. fuprà Levit. c. 3. v. 7. n. 3 8³. & dict c. 3. v.9,n. 2 3. vide & not. in 'pa r X poſt verba iſta in notis Raſchianis editionis 1 in cgongregatione ſive cœtu) verſus Septen- Prec. Jud. part. 2. p. 24. a. med. ubi exponi- durſftiun jo ⸗ okeatu) Core mottui aut per q ut fetium eſus , ciſciumn) sbſoln ſepaetut)al pale ge ſacrißciopron ui cupoſuimus ¹,. etenimn deſa foreatu/nilx ho acifcim let — — 6. Vel: auterator, ellt: ſectincium pr nec in aliud manle⸗ elletar, confet, V. 10. 0h, 47, 1t. Ne fel b & ſol i 7. Domini hie dicn Cflene voluerunt; tui ſant, ſice ſopt fer. not. in N tur. Chorogf. cal ex Sots Hienoſol. 4. ſenibitur, gud⸗ Pollelſor woigums 1n e. Mari ſalſo⸗ 3. Hebr. Pya, in ie peralind (ſe un ſepalavit ali illudipte perdidit Pro reatu obtulit; invemtum fun; jam per polſtenius eſt, iged opus eit Iepentum ett tame tahat vel profam lud dominus er Tat holocauſftum, erponitur, ubi vid Pa ie, domini cifiium offerunn 1)K 1,n1, — Cà), P. ccecht . non . vnnemn atihen tnigedopleft. erpollum en in Leinm pro tenu udt . Velſ. . & uncigulis igeuſa 5 a e n dor ed a ie. veiſ 1. Ma⸗ Nutiteſudnnnes 6. V. 5. ibbigne not⸗ 1us, Oblationtm fro eiced hic)ſiciur: er plural,) aque blationem adholo. luhenaltem ceho⸗ geſ 1, in loro, ubi tent oblalionemn ſeu fen hiotract, Talm, ſo. b. & Menachot, 11,2 b. it incluca⸗ Ntionis (vel grogſit eu) verſus depten⸗ a Lenit ,2,5 13. ide & not adlibtum 1 med ubi erponi⸗ bra lxrifcli drnn 3b initio hufus ibri e laclificio anlem † dæ ſecionis Cae o teitt 2c icitunel⸗ erit,l. 3. V.7,h 3, ot, in DN H CAF. vII. LEVITIGL. 29 Saeriſeinn pro ratu S. amdiu) donec avellatur 6. nomen rejus ab i o (Scriffcio pro reatu;) docet (autem hic Scriptura,) de ſacrificio pro reatu, cujus domini 7. ſunt mortuj aut per quod expiati ſunt domini ejus, 8. quamvis (igitur) res in eo verſetur, ſeparetur) ad paſcuum; I2. non autem venit (hic Scriptura,) ut doceat (generatim) uti expoſuimus (particulam illam:) . quæ ſcripta eſt de ſacriſicio pro peccato, 14. etenim de ſacrificio pro reatu non dicitur: & DCNi. e. ſacrificium illud (eſt) pro reatu, niſi poſtquàm partes ſacrificii 15, igne abſumptæ ſunt atque id † ipſum (ſacrificium Ylicèt partes ejus igns non ſunt abſumptæ, (tamen) rectum (ſive legiti- mum) 6. Vel: auferatur, removeatur Hebr. proa, ſenſus n. 55. vide & num. leg. 1 12. h,, verl. && verſ. 13 eſt: ſaeriſicium pro reatu iſtud tamdiu eſt, do- be,. cap. n. 47. nec in aliud tranſeat nomen vel alio nomine ap- 9. Nempè: iſtius ſacrificii pro reatu „ quòd ofletri pelletur; confer, num. ſeq. 12. & cap. antec. 6. debuit. V. 10. n, 47. it. Naſir, fol, 2 5,a. b. & Sevachim, 10. Hebr. mamr w, de quo vide ſaprà Levit, c. fol. 5. b. & ol, 10. be it. ſol. 12. b. I. Ve 26 H. 3 8. & n. 39. confer. & not ad z. Reg- 7. Domini hie dicuntur illi, qui ſacrificium iſtud ep. IZ. verl. 16. num. 222 offerre voluerunt; ſed, antequam offertent, mor- I1. Vel: ſimpliciter „ſine nominis expreſſibne ſa tui ſunt, vide ſuprà Levit- c. 2. v. 9. n. 39. con- mactetur, non erit rectum, confer- num. ſeq: 12. fer. not. in ho r' h. loc. & Tuhtſoot. Cen. & n. 13, tur. Chorogr. cap. 5. p. 15. edit. Lipfienſ. ubi 12⸗ Hebr. ye poſtquam autem ſeparatum fuit ex Sota Hieroſol. fol. 19. 1. & Nazir. c. 4. hal. jſtud ſacriſcium ad pac uum „ bnrod W b 4. ſcribitur, quòd oblarionis pro peccat cujus W i. e. ſi abſolutèé (vel ſi ſimp liciter) mactetur poſſeſſor morcuus eſt, pretium cedant mie mn (iftud ſacrificium erit) legitimum, Icil. ut ſit h e. Wati ſallo. bolocauftum, vide nor. in pnart r,h, loc. S 2. Hebr.] wyn, in MSto z. poſteàâ ndditur: rn Gur Arjeh fol. 12 8. col. 3. fin. i. e. per aliud (ſeil. ſacriſcium pro reatu) nimi. 13, Id eſt: nominatim & in fpecie tanquam lacti. rum ſeparavit aliquis ſacrificium pro reatu, ſed fieium proreatu, vid. ſupr. Levit, e. 5. V. 9.. I. 9. illud ipſe perdidit aliudque pro illo ſacrificium S& infr. Levit. c. 14. v. 12. pro reatu obtulit; ſed poſtea prius facrificium 14, Vide ſupra Levit. diét. cap. 5. V. 9. n. 19. con- inventum fuit ; aſt, quoniam dominus ejus fer. & Levit. 6. 4. V. 10. n. 2 7. jam per poſterius ſacriſicium pro reatu expiatus 15. Hebr. a, de qua voce vide, quæ ſupraà ad eſt, ideò opus erit, ut prius ſacrificium, qued Levit. c. 2. V. 13. . 4 §. S ad verſ. 3. h. cap. n- repertum eſt, tam diu paſeatur, donec vitium con- 3. notata funt, confer. hic tractat. Talm. Seva- trahat vel profanum evadat, quò facto vendit il- chim, Jol. 4. pront in mar nh, loc. alle- lud dominus ejus atque illius pretiéô cothpa- gatur ad marginem. rat holocauſtum, ſic in not. apt W b. lor., † Hebr. ey NT in MSto 2, poſſea addita ſunt exponitur, ubi vide ſis Hebræa 5 (&œterum voce iſta: (uo h neen e, . De hya i. e, domini ejus, intelligahtur illi, qui ſa- 1i. e. ſi mactaverint non nomine ſuo, usque dum crifieium offerunt confet: verf, 14, . cap. n. non funt igne abſumytæ partes ejus &te. 49: & V, 19. n. 72, it, infra Levit. C. 10. V. 12: ut pretium ejus 9. offeratur ad æſtivandum altare, 10. ſi framen) mackene ilſuch ſa- crificium,) abſolutè, 11. non erit legitimum holocauſtum, priusquâm avellatur (vel de ſacrificio pro reatu, quòd illud profanum ſit, ſi nomme ſuo 13. non offeratur, ſic- 4 830 LEVITICI. mum) eſt. X* Verfſ. 6. Sanctum Sanltorum ſt] In lege acetdotum 16. iſtud expii- catur. Verſ. 7. Lex una eſt illi] Hac in re. Eod. verſ. 7. Sacerdoti, qui per illud . . . .— . . . ... . . . . . ſecerit expiationem] i. e. Qui idoneus 17, fuerit expiationi faciendæ, ejus erit parti- ceps, exceptò illo, CAb. VII. qui eodem die lavari debet 18. & qui indiget expiationibus 19. ac qui luget, 20. Verſ. 8. Peller holocauſßti, * quod offeret ſacerdos, ipſe habebit] Excepté illé, qui eodem die lavandus eſt & qui indiget 21. expiationibus & qui in Iuctu eſt, 22, hi enim non fiunt participes pellium. Verſ. 9. Sacerdoti, qui oſert il- Iud & 6,] Forſitàn ei ſoli (erit?) lex dicit: omnibus filiis Aaronis grit, 23. num om ni- bus (erit?) lex dicit: facerdoti, qui offert, nimirùm capiti familiæ 24. illius diei, quô illud offertur. Verſ. 10. Commixta oles] Hæc eſt mincha (ſive oblatio) ſpontanea. 25. Eod. Quoniam ba Ne N i. e. non fit expia- tio, niſi (ſolum) per ſanguinem, uti in not. Dpom Pi hic exponitur, quamyvis igitur par. tes iſtius ſacrifſicii non adoleantur; tamen, ſi il- lud maclstum fit, rectum ac legitimum erit, ita ibidem in notis explicatur. 36. Hebr. bann nn, eſtis liber antiquus ac cele- Pris, in Leyvitici declarationem inſtitutus, de quo vide ſupra Levit, c. 5§. v. 19. n. 6 6. & infrà Le- vit. c. I0. V. 16, n. 51. & V. 19. n. 62. confer. & Gur Arjeh fol. 13 5. col. 3. fin. & Levit, c. I1. v. 3 . . 109. it. Levit. c. 2 1. V. 2 7. n. 77. it. Levit. . 2 3. v. 8, e 16. confer. Sevachim, fol. 97. b. & ſol. 12 0. a. 17. Confer. quæ ad cap. antec. 6. . 19 -Rum. 67. notata ſunt. D 18. Hebr. b av, hinc eſt nh hau i. e. lotio di- urna, quæ die adhuc lucente fieri debet, de qua vide Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 8 50. confer. & Eap. præced. 6. Verſ. 19. n. 6 8. atque infrà verſ. 13.ch. cap. n. 46. & not. in Ha iνα h. loc. 19. Id eſt: qui nonqum expiatus eſt, vi de infrà Levk. c. 14 ½ V. 11. ibique not, num. 16. & verſ. ſeq. 8. n. 2 I. in not. a , ſocus iſte ſie exponitur: jaao oen e dene e hn Ar i. e. interdum eſt aliquis immundus, qui opus habet, ut offerat oblationem die craſtino, wei in diem craſtinum, confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 10, b. & fol. 1I1, b. it. fol. 2 5. a. & fol. & 1. b. it. fol. 86. a. & fol. 10 3. a. b. & fol. 120, b. it. Kidduſchin, fol. 53, a. & Menachot, fol, 63, b. & fol. 73. a. — 206 Hebr. Jn&, is deſcribitur ab autore noſſro in notis ad Levit. c. 10. v. 19, n. 67. quod ſit ille, qui die ſepulturæ plangit, quique luget, quam- diu mortuus non eſt ſepultus, vid, Bauxt. Lex. Talm. fol. 139. confer. 6c verſ. ſequ. S. n. 22. & Gur Arjeh fol. 12 %. col. 4. med. ** Hebr- mye y hæc Se fequentia, usque ad: Po'n P i. e. hi enim aon fiunt participes &c. abſunt 4 MStoz. 21. Vide, quæ verſu antec. 7. h. cap. n. 19. no- tata ſunt, confer. & tracét, Talm. Sevachim, ſol. 103. b. utiin pa WMe hic allegatur. 22. Dequo paulo antè verſ. 7. b. cap. n. 20, eonfer. Sevachim fol. 99. b. cœterura iſta: peà den o i. e. & qui in luctu eſt, hi enim non ſiunt participes, abſunt 4 MSto 1. ſed malẽe. .⸗ 1123. Sicuti verſu ſeq. 10. . cap. habetur, confer. cap. antec. 6. v. 19. n. 69. vid. hic etiam Torat Cohanim, prout in non mhowb, loc. allega- tur ad marginem. 2 4. Ka cum D, Wagenſeilie in Sot. p. 56 8. verte- 1e volui nh& tvn, univerſus quippe populus in duodecim teibus erat diviſus, tribus in patrias ſeu familias, familiæ in demos, proùt P. Fagius ad Paraphr. Chald. Exod. c. 12. v. 3. notavit, ubi vide ſis & Commentatoris noſtri ac Junii atque Tremellii notas, confer & Gur Arjeh fol. 128. Col. 4. & ſeq. ac tract. Talm. Peſachim, fol. 57. a. uti in Y'h. lec. ad margi- nem allegatur, non itaque ſoli ſacerdoti, qui of- fert, fuit mincha illa; ſed etiam omnibus illis, ren P i, e. qui fuerunt in illo die, ſic in not. Nar Mov' b. loc, ubi præterea locus iſte ſic N „ 500. veni unnl ie. Aßi⸗ li, qvimare nunl ut grotus g lsleriptumn 4 hominum &laet cibcailtarlun ge gooin textue Preo. Lod, Vel ni kic tecellen — ſic erplieatunmm õ da) MN N pr NN do tes crant digil in Kodis in 545da 21lein cuſtodlia e er Gies le ſinatum etat) un athi Oinnin ler bant, conket, l brum biec, ud. 15, De qua vigeſ conſet, & not in duſchin, fol.ſ3. 2, b. 1h /0l. 73. 2 . De quo videl . Z. Nempe: quun ſem ſuam accen bet, be guo ſice 12 . Vide Leyit. dit len. (2,.. N 15 2. Hebr. Nn, Pi, e, cdnlel Vide pluna apud QCbald. heloc, vid fer nic Seyzchimn 30. Hebr, d ig elt fieii Diyini, cofe eEer. bie Kiddulch CALVI — iul erph. iger lus ttit atti. lionibun 19. i batche bugi in ngui eſir . . Rumomgi⸗ lins diei, 00G o)ſhontaner, ¹), Pod, 7, qubc ſt ile, de uget, guam. Gid Bunt, ber, leql , 12, 8 CAb. VII. LEVIIICIMI. zr 125, Eod. verſ. I0O. Et arida Hæc eſt mincha peccantis 26. & mincha æmulatio- nis, 27. in quibus non eſt oleum. 28. Verfſ. 12. & pro gratiarum allione obtulerit eam] i. e. Si propter confeſſionem 29. ſigni, 30. quod alicui evenit, veluti ſuntil- li, qui mare navigant ac qui per deſertum iter faciunt & qui in carceribus vincti erant ut & ægrotus, qui ſanitatem recepit, iſti enim opus habent, ut confiteantur, nam de il- lis ſeriptum eſt: confiteantur Domino 31. miſericordiam ejus & mirabilia ejus filiis hominum & ſacrificent ſacrificia laudis, 32. proptenunum ex iſtis* (ſi quis) voverit pacifica iſta, ſunt illa ſacrificia gratiarum actionis 33. atque opus habent pane, 34. de quo in textu dicitur, nec comeduntur, nili die ac nocte, 35. ficuti exponitur hoc loco. Eod. verſ. 12. Offzrat cum ſacrificio gratiarum abllionis] Quatuor ſnecies pa- nis (hic recenſentur, nempe:) placentæ & lagana ** atque frixum, 36. tres iſtæ ſpecies ſie explieatur: rp e een en enen . 77. be. ma awd nR re bn Damh en e 1. Vel: laudent Dominum, gratias agant Do- ed. mnin, Usele ddli : ſiunt mieies 1ap. nl 19, d0⸗ ,Zefachich, lol, legenc. .n, 20 eollet, iſe: d e ienimnon ſiunt male. abetur, ontel. hic eiam Torat 9t, loc, allege. t, 569,ente⸗ ippe popplusin tibus in atlins pronrb. bags 1,. 3. hote itt polhi ani Gur Anſenkol. alm. Nlachin, loc, ad nurtbi⸗ erloti, gui⸗ womnibusillis, tin ilo die, e teletes locusiſte ſe fer. hic Kidduſchin, fol. 53. a. & Menachotol. bpn) r aN& n — he en een n mino, vide Pſalm. 107. v. 8. & v. 1 5. cohſer rrpn raN e WDe Naw i. e. Sacerdo. Menachot, fol. 79. b. & fol. 80. b. tes erant diviſi in 24. cuſtodias, unaquæque cu- 32. Proùt habetur dict. Pfalm. 107. v. g. v. 1§. fiodia in Sabbathum (ordinata erat;) omnis] & v. 2 2. confer. hic tract. Telm. Temurahb,fol. autem cuſtodia erat diviſa in ſex capita famili) 18. a. b. & Menachor, ol. 76. b. & fol. 78. a. àd ſex dies (ſeptimanæ,) unicuique diei (de * Hebr. en rè ,, in MSto 1. hic habetur: AKinatum erat) unum caput familiæ ; aſt die Sab- rnn 7y —N, e. ſi pro gratiarum actione &c. breathi omnia ſex capita familiæ ſimul miniſtra- (utih. v. 12, habetur;) led in MSto 2. legitur: bant, confer. Lute. cap. 1. v. 8. it. not. ad li- 7 80 7 — i. e. i Propter unum ex iſtis brum biec. Jud. part. 2. p. 2 1 1. 2. med. (voverit &α ) Z 2 5. De qua vide ſupra Levit, cap, 2. v. 1, & ſeqq. 33. Sive: ſactiſicia euchatriſtica, ſac rificia laudis confer. & not. in = hom new h. loce it. Kid- & confeſſionis, id enim verba: nn M hic duſchin. Fol. 5 3. a. Menachoet, ol. 3. b. & ol. notant, confer. infra verſ. 1 4. b cap. n. § 1. in 72. b. it. fol. 73. a. & ol. 10 . b. trOque MtOο nt n. ne additur: ai. 2 b. De quo vide Levit. cap. §. V. II. in not, num. e, (ſacrificia euchariſtica olei.) . 22 ⸗Z 34. Secus elt in illis ſacrihicii⸗ votivis & volintari- 27. Nempè: quando maritus Zelotypia erga uxOo- is, èðð offeruntur POpfef confeſſionem li⸗ rem ſuam accenſus eam adulteii ſuipectam ha- gnt velmiraculoſæ libeiationis ex Perieulo, VI⸗ bet, de quo vide Numer, c. 5. V. I4. & ſeq. de infra Verſ. 16. h. cap. n. 5 8. 28. Vide Levit. dict, cap. 5. V. I1. & Numer. al- 35. Die quidem eadem ac nocte proximè ſequente leg. cap. 5. v. 15. anis ar que caro iſtius ſacrifieii comedi poſſunt; 29. Hebr. ANN, prout hic habetur, unde nomen nihi! tamen ex illis remanere debet usque mane, Srpni. e, confeſſio, gratiarum actio, de qua voce prout habetur verſ. ſeq. 15. H. cap. ubi vide vide plura apud P. Fagium in not. ad Paraphr. num. 55. . Chald. b. loc. vide & infi v. 14. h. c. n. 51. con- ** Hebr. où iſtud ut ſequentia usque ad: 12 fer. hic Sevachim, fol. 50. b. & fol. 120. a2. vNn i. e. ſic exponitur, abſunt 4 MSto z. 2o. Hebr. ba id eit: miraculi ſive ſingularis bene- 36. Confer. Exod. c. 29. v. 2. n. 3. ubi trium ſal- ficii Divini, confer. verſ. 1 6. , cap. n. 57. con- tem ſpecierum fit mentio, quibus hic additur H L Mmmmm 1 2 sn2. = en LEVITICI. CAbP. VII. —̃———ʒ—ʒ—— ſunt azymæ, ſcriptum autem eſt: præter placentas (etiam) panis fermentatus 37. &c. atque unaquæque ſpecies (habebat) decem placentas, 38. ſic exponitur in Menachot; 39. quantitas autem earundem erat quinque ſatorum 49. Hieroſolymitanorum, quæ erant ſex (ſata) deſerti, 41. viginti ſcil e. Panem frixum in ferventibus aquis, quantum ei ſufficit. 4;2. Verſ. 13. Oferet mu- decimæ. 426, Eod. verſ. 12. Frixam] i. nus ſaum ſuper ſacrificio] Refert (hic Scriptura,) quòd panis non ſit ſanctus ſanctitate corporis, 44. ita, ut ille profanus evadat in eo, quod egreditur, 4 ⁄,. ut & in illo, qui eodem die lavari debet, 46. & ut ille (panis) exeat ad res profanas per redemptio- nis pretium, 47. donec mactetur ſacrificium. Verſ. 14. Unum ex toto munere] i. e. 7 1 . . . R]—— Panem unum ex qualibet ſpecie 48. aufert (dominus muneris) in elevationem pro ſa- cerdote, qui miniſterium ejus peragit, ac quod reliquum eſt (ex panibus,) comedetur à dominis, 49. caro quoque ejus erit dominis, exceptéô pectuſculô & arméô, quæ in- illa quaria, nempe: panis fermentatus, vide verſ. Ieq. I 3.: h. cap. confer. & verſ. 14. h. cap. n. 48. 37. Uti dict. verf. 13. h. cap. haberur, conter. P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi fu- ſius explicatur, quomodo hoc ſit intelligendum, vide & infra Levit. c. 2 3. V. 17: ac Junii atque Tremellii nor. ad Lexvit. c. 2. V. 11. 3 b. Vide Exod. cap. 29. V. 2,- ibique not. num. 38. ac not. in Ee M h. loc, ut & ſuprà Le- Vit. c. 2. Vv. 4. n. 3 1. 3 9. Hebr. Drien eit is liber tertius partis quintæ ope- ris Talmudici agens de oblationibus veſpertinis, conf. Exod. dict. c. 2 9. v. 2. n. S. Ocus autem hic ad- ductus reperitur in Menschot fol, 17. prout in P Don MeY p. loc. allegatur, vid. & n. 3 1. 2032. 40. Hebr. P&α ; erat autern Satum menſura arido rum, triceſima pars Cori ſive Chometis, tertia Ephæ & continebat ſex cabos, vid. Buxt. Lex. Hebr b. vocd. 41. Vel: in deſerto uſitata, confer. Bened. Ar. Montani Tract. Tubal-Cain fol. 9. ubi refert, quòd, antequaàm IIraelitæ terram promiſſam te- netent, minore uſi ſint &ε, quàm poſt captam regionem Hieroſolymamque habitatam, confer. Gur Arjeh ol. 129. col. 2. med. ac not. in α uWmR b. loc. 5 42. Hebr. ';»y, quæ eſt decima pars Ephæ, con- fer. R. Sal. ad Exod. c. 29. v. 40. & Ar. Monta- ni alleg. tractat. fol. 10. it. Gur Arjeh ol.. 129. col. 2. circaà fin. 43. Vel: quantum ille requitit. confer. quæ ad 7 cap. antec. 6. v. 14. n. 6 1, nofata ſunt, vide & not. in an e b. loc. & Sevachim, fol. 5 1. a. 44. Nempè: ſicuti ſacrificium ipſum, vide, qitæ ad Exod. cap. 30. v. 2 9. n. 10 3. notata ſunt, unde lux quædam huic loco accedet, confer. & hic tract. Talm. Sevachim, fol. 57. b. item Me- nachot, ol. 7 5. a. uti in 'na n h, loc. allegatur, ubi vide etiam notas, it. Menachor, Fol. 77. b. & fol. 7 8. a. b. = 4 5. Nempè: extrà atrium vel extrà tapetes ocel- vit. c. 10. V. 17. n. 52. vid, & infrà V. 19. h. cap. 27. a. it. Fol. 76, a. I19. notata ſunt. * Hebr. hèv) ſic in MSto z, quam lectionem, uti vertenldo ſecutus ſum. 47. Conter. ſuprà verſ. 3. F. cap. n. 8. & n. 9. it. Commentatoris noſtri notas, confer. & Torat Cohanim act tract. Talm. Menachot, ol. 7 8. 2. uti in bup n b. loc. allegantur. 149. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 12. h. cap. n. 36. de quatuor ſpeciebus panis dicta ſunt, contfer. & a. & Menachot, fol. 77. a. b. & fol. 7 8. b. 49. Id elt: ab illis, qui munus iſtud obtalerunt, laros, confer. Exod. c. 29. v. 37. n. 1I11. & LeAS n. 6 3, confer, & Menachot, fol. 19. a. & fol. 46. Vide, quæ de hoc ſuprà ad verſ. 7. H. cap. n. magis peſrpicuam & textui convenientem hic in inftà Levir. cap. 27. v. 13. & v. 27. ubivide not. in han Tre ,. loc. it. Peſachim, fol. 3 7. vick lcme ſunn bat)inſactifcis Vell 15. ℳ, zuckiones ſ1 683. Atque Chag Eod.. Iſ. h4 dende;) jta &t nmme] Iple con- d medium noc nem Atmanegtel. ſell.non offert ſciom votirum⸗ teitu exponitut, primo, id comed ſunt in 9,ctiptn — vigde ſupla retl. in not. 2d Paraph rum btet. ud alm. Seyachim, zo. Videlicet vell. 1. Fiſe: gruiatun m, conten in n, 33. ſn Fel wultitvdine hicacniſdcium, eucharillicum,t fol. 7,2, it. ,ol 53. De quo ude Hebr nunn, in felliſo ennis, lei anhiscelebrati d 14. 4. lea hie y tem het Chaoig: d5 ſa ellet, tune Chagigim, eum tutitatem comed cia 1F. v. 2. 2 ,P. 1122, ed vide & Bartorf. r. inlta eyi Elle en . A.VI. kentatus 3), Ec, Urin Memchot; olfmianonn, 19 Hiun] i 13. Cſiretu. ndhns lindiate t Kin illo, i Pet tedemptl⸗⸗ Ao muyere] ie. alionem proſt. lbis)eomedetur K umd, gus in, illa — 1,NOiala funt, vide & deſahim, fol 1, umn igſom, ide gue N. 103. nOtata iüint, 60 ecet, conlet, d& ol. 57. b. ilen Me⸗ Oumn wy h loc. notas, it. Menachot, eeytni npeler deel⸗ V. 77 N, I11, Le4 K inſti v. 19 % ap. 4, fol. 19, a. 8 0). 1 2d venl Tehetahen, ,guam lecionen, Ui ti comenientenn hic in CAP. VII. (49. 0. . l 9 il. 13, & 1. 17. ukivige 1s, confet. N Totat Menachot, 0l. 1 Alegaulun⸗ in. ca, d 16, de a lunt, Conel e i,, Peſachim folz7 b, 5 ol /be, nus inud Cbiglerunt, vice 2 LuEVITIIIl. .ila (carne) ſunt, ſieuti explicatur infrà, 50. oblatio (quippe) pectuſculi & armi (fie- 833 bat)in ſacrificiis pacificis; oblatio autem confeſſionis? i. vocatur ſacrificium paciſicum. Verſ. 1 5. Caro autem ſacrificii gntiarum actionis,; euchariſtici tcjus Habentur hic multæ auctiones, 52. ut includantur ſacrificia pro peccato atque reatu, ut & aries Naziræi 13. atque Chagiga † diei decimi quarti, 54. quæ comedi debent die ac nocte. Eod. v. I 5. In die oblationis eius comedatur] Ac ſicuti tempus eſt carnis ejus (come⸗ dendæ;) ita & tempus eſt panis ejus. 55. Eod. v. I 5⸗ Non remanebit ex eo usque ⸗ mane] Ipſe comedere poterit tota nocte; ſi ita eſt, cur dicunt (KRabbini noſtri:) usque ad medium noctis? (nimirùm hoc ideò ſtatuerunt,)ut removerent (eò magis) homi- nem à transgreſſione. 56. Verſ. 16. Si autem votivum vel volunmrium erit] Quod ſcil. non offert (aliquis) propter confeſſionem ſigni, 57. non opus habet (iſtud ſacri- ficium votivum aut voluntarium) pane ⁸. ac comedi poterit per biduum, prout in textu exponitur. Eod. verſ. 16. Acpeſtero die 59. & quod remanſerit ex eo] In die primo, id comedi poterit, Vau iſtud (in verbo: ) abundat ac multa ejusmodi ſunt in S. Scriptura, 6%. veluti (in illo loco:) ſunt autem filii Zibeon: i. e. Aja MU Mmmmm 2 Mä & Anz, 3. princ. ac Torat Cohanim & tract. Talm. See- vachim, fol. 36, a. b. uti in a n b. loc. allegatur ad marginem. 55. Scil. comedendi, nempè, ut tâm interdiu, quam noctu comedi poſſit, modò nihil ex eo re- linquatur usque manè, confer. ſuprà verſ. 12. h. cap. n. 3 5. it. not. in .α a D,h. 0e. 56. Nimirùm Rabbini quaſi ſepimgatum fecerunt legi, ne in illam irrumperent homines esmque violarent, uti autor noſter ad Eccleſ. cap. 12. V. 1I1. & ad Proverb. c. I v. g. notavit, vide & not, in e ne h. loc. 57. Sive: ſingularis beneſcii Divini ac miraculo- ſæ liberationis ex periculo, confer. ſupra verſ. 12. h. cap. n. 30. it. Gur Arjeh ol. 129. col. 3. con fer. & Peſachim, ol. 7 1. a. it, Roſch haſcha- na, ol. 5. b. & Sevachim, ſol.5 6. 2. & fl. 92. b. 58. De quo vide ſuprà dict. verſ. 12. H. cap. n. 34. tem hæc Chagiga, cum ο.τα aliqua numero- confer. & not. in mar Mνh. loc. ut & Pela- ſa eſſet, tunc agno Paſchali adj ungebant etiam chim fol. 3. a. & Sevachim, fol. 2 3. a. Chagigam, eum in finem, ut Paſcha usque ad ſa. 59. Vide hic infrà Levit. 7. 2,2. V. 29. ibique not. turitatem comederetur, vide Lightfoot. ad Mar- n. 97. & Sign. * it. not. in a h. loe- ci c. 15. V. 2 5. P. 66 3. & in Johann. c. 18. v. 60. Nempè, in quibus litera Vau ſuperflua eſt, uti 2 §. p. 1122. edit. Lipſ, ubi plura de Chagiga, exempla, ex 8. ſcriptura ab autore noſtro hic ad- vide & Buxtorf. Synag. jud. c. 20. p. 444. con- ducta, id declarant, confer. Exod, cap. 2 5. Veri= fer. & infra Levit. é. 23. V. 39. n. 74. a c Deuter. 12. n. 40. c: I0. V. 2 n. 7. vide & Gur Arſeh fol. 129 c01. WVide ſuprà verſ. 5. he cap. n. 8. confer. & P. Fag in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. atque not. ad librum Prec. [ud. part. I. p. 9. b. fin. it. tract. Talm. Sevachim, Jol. 4. a, b. & ol. 120. b. 50. Vide icèt verſ. 30. 3 I. & 3 2. h. cap. 51. Sive: gratiarum actionis, celebrationis, Hebr. AnnA, confer. ſuprà verſ. 12. h. cap. n. 294 & n. 3z3. 52. Seu: multitudines, Hebr. Nan,nam memoratu: hic (acrificium, gratiarum actio ſeu confeſſio & euchariſticum, confer. hic Sevachim, ol. 4. a. & fol. 7. a. it. fol, 36. a. 5 3. De quo vide Numer. cap, 6. v. 14. .. † Hebr. maa, in MSto 1. hic additur: or i, e, ſeſti ſolennis, (ſcil. unius ex tribus illis, quæ quo- tannis celebrari debebant,) vid. Exod. c, 23., V. 1 . 6 3 54. lts hie Wy ya N eeeen interpretor; erat au- 1 2 99 CAb. VII. & Ana, 61. (ſic etiam in illo loco ) dare p) i. e. ſanctitat culcationem. 62. Verſ. 18. Er ſi come dendo comedetur & -. mactatione, ut comedat illam (carnem) die tertio, Ioquitur (hic) Scriptura, 63. for⸗- ſitàn, ſi comederit de illa die tertio, profana res erit retrò? 64. lex (hic) dicit: qui offert, non reputabitur, 6z. (videlicèt) tempore oblationis ipſa (caro) profana fit nec profana evadit die tertio atque hoc ita explicandum eſt fert, non veniat iſtud in cogitationem ejus; 66. ſi verò cogit bilis. Eod. verſ. I8. Et anima, quæ comederit de eo quitatem ſuam portabit. * Verſ. 19. & caro] (Nempè:) ſacrificii euchariſtici, quæ tetigerit ullam rem immundam, * non comedetur. Eod. verfſ. 19. Et ctaro] (Hoc em & exercitum in con- ]De co, qui cogitat in tempore illo, quê ipſe of- averit * res erit abomina- ] Etiam intrà tempus, 67. ini- dicit 61. Uni Genel. c. 3 6. v. 24. habetur, ubi vide not. n. 3 2. it. not. ad Hoſe. c. g. v. 6. n. 4, 62. Prout Daniel. c. g. v. 13. habetur, in not. ad Genel. dict c. 36. v. 24. etiam alius locus ex S. Scriptura adductus eſt, in quo litera Vau re- dundat. 6 3q. Conſer. hic tract. Talw. Menachot, fol. 17. 2. b. & Chullin, fol. g 1. b. item Exod. c. 2 8. v. 3 8. n. 19 1. & Exod. c. 2 9. V. 37. n. 113. vide & infra Levit. c. 19. V. 5. n. 2 0: ac n. 2 4. V. 7. it. Levit. c. 2 2. V. 29. n. 93. it. Deuter, c. 17. V. 1. n. 2. it. Sevachim, fol'., 36. a. b. 64. Id eſt-: in tempus, quod præceſſit, ita 'dpy quod hic habetur, interpretor, confer. not. in De D b. loc. b5. Scil. illud ſacrificium non reputabitur tanquàm ſacrificium euchatiſticum, legitimè oblatum, jux- tà Raſchi men em verten dum erit: non cogitabit, vide Junii ac Tremellii not. b. loc. ut & Torat Cohanim, prout in mo m b. loc. allega tur ad marginem, ubi vide etiam notas. 66. Nempè, ut comedat de illa carne die tertio, qua de re hie eſt ſermo. * Hebr. 207 —, quoniam hic in textu ſacro habetur: av N i. e. non reputabitur, hinc nata eſt iſta Rabbinica expoſitio de illo, qui co- gitat in mactatione, ut comedat die tertio. 67: Id eſt: intrà biduum, quo comedere ei licet ac permiſſum e, is iniquitatem ſuam portabit, vi delicèt ſi cogitaverit in mactatione, ut de illa car ne die tertio comederet, canfer. quæ ad Deuter. c. 17 v. I. num. 2, notata ſunt, vide & not. in Wnpn h b. loc. ** Hebr. demn ay in MSto z. po ſtèa addita ſunt 16. 2. b. & Ol. 24. b. it. ol. 3 5. a. & ſol. 79. a. iſta: in yn ynh re, ee n ma weyv en in enne hnene ene e è Pen de. NnO n e n en Nen a Pn ) 73 Wa ien i. e. Et juxtà ſenſum literalem (hæc eſt explicatio:) quoniam expoſitum eſlt ſuprà (cap. præc. 6. v. 22.) in textu ſacro, (ubi agirur de) lege ſacrificii pro peccato & ſacrificii PrOo reatu, quòd illa comedantur intrà tapetes ocellatos & quidermn 4 maſculis ſacerdotibus, (ideò) opus fuit, exponere de ſacrificiis euchari- ſticis, quòd permiſſum ſit, comedere illa in tota urbe; ſed ſit admonitus (ſacerdos) in illa (urbe, vel Circà illud ſacriſicium euchariſticum) quò d ſi tetigerit aliquid immundi, non comed' poſſit, Verſ. 19. & caro] Omnis(mundus & c.)i eliqua, (AL-VI. icitlen)utin intetius ), 4 (Oaeid ler hi Amundetut, ca un, il o vVetl.20. ptuta; AKpun Alt dehortatn poſit inege riira extelmnin corpore kaqa —¶ P keigeri tem , loe. conler 2. 8 ſol di. 6g. Seli, eni conter. num. 19,el que obtined⸗ ſanctorum, 9 a levia id Mr ſhma, ſi rum quænan quæ hic in MSto 2. habentur, vid. infrà in notis ad v. 19. h. c. poſt verba: αο i. e, & rerum ejus ſacrarum, quæ in notis Raſchianis habentur, Sign. ** confer. hic tract. Talm. Sevachim, FfFol. 13.132. b. S& fol. 2 3. b. & fol. 27. a. it. fol. 2 9. a. b. & Fol. 29. a. b. & †ol. 34. 2. b. & †ol, 44. S. & fol. 46. a. & Menachot, Fol. 13. b. & fol. 25. a. b. ſt. Roſch haſchana „Fol. 6. a. & Pelachim, ſol. it. Joma, fol. 7. a. & Nedarim, ol. 3 6. a. it. TCe-⸗ murah, fol. 3. a. && Keritut, ol. 5. a. & Chagi- ga Jol. 24. 2. it. Jevammot, fol. 74. b. & Sota Jol. 2 9. 2, b. it. Chullin, Fol. 3 6. 2. Excipitur 7 i. e. res abominabilis, de qua Verf. præced. 18. b. cap. quæ non comediiur 8 Via, vid. Dun 69, Namſiwe nitparteexi 10 , tunc 17. WW ſa eler, pro col. 3. cuch 7. 0h 19. i ejus (carnis ſuo, ſcil. ex 70, latefius hi 14 atrium 1 interpretor, Num,,ſ1, 71. Na habetl Raſchi not. loe. — Qnyn Verit ogui dogitat in NS 63. ſor⸗ (ie) diet. gui o)ptokne ſtnec illo, rd ileof. es erit ddoming. tempog, 6). ini. i elchariſicigue . E a (Roe 92roſiedaditane de Nw Lb dern . 3 b en N e untilenſumlietalen oniam expolſum et in lextu ſeio, di 1opeccat acifeii MZ alculis ſerolibus, e de ſactificiis enchari⸗ cotmecereilliintota gerdos) in ill ude, uchatiflicum) quddſi , non ecli hollt, (nundus &oeNeligoe, ur, Fis,ͦ inkrs in notqs h ie & ſerumn ens chianishzbenlun Sien. ,Zeſachih, 0l. 13,4, . a Pelcchin, l. 0l.35 2 5 ol 79, nim, ol,z0.. i Te⸗ lt, 5 5.2,6 Chigi⸗ . not al, 74, doe ſal ztn ominabiis, de gla quæ nOn commedliut — umin (ON. CaAbP VI. LEVITICI. 83 Maansme dicit lex,) ut includat membrum, quod egreditur 68. de aliqua ejus (carnis) parte, 69:⸗ interius 70. quippe permiſſum eſt. Eod. verſ. 19. Omnis mundus comedit carnen] (Quid lex hic) vult dicere? (nempè,) quia dicitur: & ſanguis ſacrificiorum tuorum effandetur, carnem autem comedes, 71. forſitàn non comedent (carnem) pacifico- rum, niſi domini? 72., ideò (hic) dicitur: omnis mundus comedet carnem. 73. Verſ. 20. Si immundities ejus † fuerit in e.] De immunditie corporis loquitur Scri- ptura; aſt purus, qui comederit rem immundam, non punitur excidiòé; 74. ſed (ne- ceſſaria eſt) dehortatio. 75˙. Verl. 19. Ert caro, qui tetigerit illam rem immundam & c.] Alſt dehortatio quoad eum, qui immundus eſt, qui comedit rem mundam, non eſt ex- poſita in lege; 76. ſed ſapientes (KRabbini noſtri) docent illam argumentò à pari, 77. cit tria exterminia 78. dicuntur de illis, qui comedunt ſacrificia, dum immundi ſunt corpore eaque explicant Rabbini noſtri in (tractatu Talmudico, qui agit de) juramen- P qde explic. qui ag 1 Mmmmm 3 tis; SO TyN n & i. e. etiam ſi illa non tetigerit em immundam, ſic in not. ha n. h. loc. confer. Peſachim, fol. 24. a, b. & fol. 79. a. & 0l. & 2. a. b. 1 6 8. Scil. extrà atrium vel extrà tapetes ocellatos, confer. num. ſeq. 69. & n. 70. vide & Exod. c. 29. V. 37. n. 97. & ſuprà v. 13. h. cap. n. 45. id- que obtinebat in o i. e in lanctis ſanctorum, nam quoad oo i. e. ſan- Qta levia id obtinebat, ſi illa egreſſa ſint n on* Pr i. e. extrà mœnia urbis Hiero- ſolymæ, ſic in not. han ine h. loc. cœte- rum quænam ſint ſancta ſanctorum & ſancta le- via, vid. Buxtorf. Lexic. Talm. fol. 19 80 — 6⁶9. Nam ſi membrum aliquod de aliqua iſtius car- nis parte exierit extrà atrium ſive tapetes ocella- tos, tunc n &Nn i. e, teta (caro) polluitur tn NN &) i. e. ac ſi omnis illa (caro] egreſ- ſa eſſet, prout habetur in Gur Arjeh fol. 129. col. 3. circà fin. confer. & infrà Levit. cC. 19. v. 7. D. 29. in MSto I. pro: M i. e., de aliqua ejus (carnis) parte, legitur: WD i. e, de loco ſuo, ſcil. extrà tapetes ocellatos. 70. Interius hic dicitur id, quod non eſt elatum ex- trà atrium ſive tapetes ocellatos, ita hic a interpretor, confer. infrà Levit. c. 10. verſ. 17. num., 5 2. 3 71. Ita habetur Deuter. cap. 12. v. 27. ubi vide Raſchi not. confer. & not. in Wπ n h. 72. Id eſt: illi, qui ipfi ſacrificia illa offerunt, con- fer. ſuprà v. 5. h. cap. num. 8. & infrà v, 30. h. càp. n. 87.⸗ 73q. Non itaque ſoli domini, ſed & alii comedent carnem, modò ſint mundi, confer. hic tract. Talm. beſachim, fol. 77. uti in mn h. loc. allegatur ad marginem, vid. & Sevachim. ol. 43 b. † G. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 24. b. & Ffol. 9 5. b. & fol. 96. a. it. Jevammot, Jol. 7. a. & Maccot, fol. I4. b. it. Menachot, fol. 2 5. a. b. & Keritut , Jol. 2. b. & Sevachim, fol. 3 3., b. & Fol. 34. a. b. it. fol. 36. b. & fol. 43. a. b. &ι fol. 46. b. 74. De hoc vide, quæ ſuprâ ad Levit. c. 4. v. 2. ⸗ 3: notata ſunt, confer. & infrà Levit. c. 2 2. V. 3⸗ n. 16. & n. 17. it. P. Fag. ad Paraphf. Chald. h. loc. it. not. in RD loc. 7 5. Præmonitio, Hebr. —1 confer. Gur Arieh fol. 12. a. Col. 3. fin. vide & tract. Talm. Seva- chim, fol. 43. uti in 'pa N h. Ioc. allega- tur ad marginem. . 76. Confer. intra I. evit. dict, c. 2 2. v. 3. ibique not. n. 10. & Sign. * vide & ſupra cap. 5. verſ. 2. num 3. 77. Hebr. α —◻ αια confer, quæ ad Exod, cap. 34. V. 20. n. 5 I. it. infra ad Levit. c. 22. v, 3. . 7. notata ſunt. M 78. Sive: excidia, Hebr. n, confer. quæ ad “ Lexvit. 836 TLEVITICI. . oblatione, quæ aſcendit ac deſcendit, 8. quæ non dicitur, niſi de immunditia San- ctuarii & rerum ejus ſacrarum. ** Verſ. 24. Mſurpari poterit *r* ad omne opus Ve- nit (hic Scriptura,) ac docet de adipe, quòd ille non immundum faciat immunditi morticinorum. 22½. Eod. verſ' 24. Sed comedendo non comedetis ilum] Dixit lex: veniat prohibitio morticini atque diſcerpti * & cadat 83. ſuper prohibitionem adipis, ut, ſi quis * illum comedat, is reus fiat etiam præcepti negativi de morticino (non co- medendo) nec dicas: non cadit prohibitum * fuper prohibitum. 84. Vecrſ. 26. Aaoad volucrem &¶pecus] Exceptéô ſanguine piſcium & cicadarum. 85. Eod. verſ. 26. tur: yn i. e. urbei. c. etiam in tota urbe come- dere poſſunt) confer. ſuprà v. 19. h. cap. Sign. *X & Levit. dict. c. 22. v. 3. Sign. “ *X Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 74. a. b. & Sevachim, fol. 70. a. b. & Chulliin, fol. 37. a. & Fol. 117. a. it. Keritut, ol. 4. a. b. & fol. 2 I. a. & Peſachim, fol. 2 . a. & ol, 4 3. b. & Bechorot- fol. 15§. a. & Chullin, fol. 120. a. 82. Vide & hic Gur Arjeh dict. fol. 129. col. 4. med. ut & Torat Cohanim, ac tractat. Talmud. Peſachim, ol, 2 3. a. uti in nn nev hic alle- gantur, ubi vide etiam notas. * Hebr. —α , hæc dictio juxtà Rabbinos latàâ accipitur, qui octodecim ſpecies Terephoth 4 Deo eſſe traditas docçent, vide Buxtorf. Lex. Levit. c. 4. v. 2. n. 3. & infra ad Levit. alleg. c. 2 2. V. 3. h. 9. & n. 1 3. notata funt, vide & not. in afi b. loc. ubi loca S. ſcripturæ, un- die tris iſta exterminia probantur, adducta ſunt. 79. Hebr. —au, eſt autem is liber ſextus par- tis quattæ operis Talmudici, confer. Levit. dict. cap. 22. verſ. 3. num. 14. & Numer, cap. 19. verſ. 20. n. 45. vide Schevuot, ol. 7. a. uti in Sar h. loc. ad marginem allegatur, vid. & Chullin, Fol. 7 I. a. & Sevachim, fol. 42. a. & fol. 44. b. . 20. Confer. hie Gur Arjeh fol. 129. col. 4. princ. ubi loci illi S. Scripturæ, unde argumentum 4 pari 4½ Rabbinis deductum eſt, adducuntur. 2 1. Confer. quæ ſupraâ ad Levit. c. 5. v. 4. n. 10, notata ſunt, vid. & not. in am ne h, loc. X In notis Raſchianis editionis onm no poſt Doh i e. & rerum ejus ſacrarum, iſta uncinu- lis incluſa & addita ſunt, nempèe: ?yn Wn „ rebee in e en en ene de Anbe enn ee ee ee ede den er ase is (in Mtc 2. legitur: Dx) Da ee n e ne e e enn hne nn (in MSto 2. habetur: Pye) Syn nn enen i. e. (Verſ. 19.) Et caro] Omnis mundus comede carnem, ac ſi diceret: omnis (caro,) quam tibi pro= hibui quoad ſacrificium pro peccato & quoad ſa- crificium pro reatu, quòd ſi illa egrediantur extra tapetes ocellatos, vetita ſit, (inz MSto 2. legitur: Pn& i. e. vetita ſint,) veluti ſcriptum eſt: in atrio tabe: naculi convemtus comedent illam (vid. ſuprà Levit. C, 6. v. 9.) a ſt de iſta carne ego tibi di- co: omnis mundus comedet carnem, etiam in omni (Iraelitico,) populo (in MSto 2. habe- 47. n. 144. & 146. 83. Vel: reſideat ſuper prohibitione, ita verbum derd, hic interpretor, à radice 7, ut habeat puncta, hoc modo: 210 confer. Buxtorf. 2 8. n. 6%. N Hebr. &s, hoc & ſequentia, usque ad; y i. e. quoad volucrem, abſunt à MSto I. 8†. Vel: non adjicitur prohibitio prohibitioni, ut ſenſus ſit: ne dicas, quòd non add-tur prohibitio probibitioni & quod leges prohibitivæ ſeu nega- tivæ ſint reſtrictivæ; ſed cumu lari poſſunt præce- pta negativa, confer, not. in α n . oc. 3 5, Sive: locuſtarum, confer. hic Gur Arjeh fol. 1299. col. 4. fin. vide & not. in Dan , 5. loc. alque Jalkut part. i. ol. 139. col. 2. med, CAP-VII. tis, 79. unum, ut ſit generale; alterum, ut ſit ſpeciale, 80. & tertium, ut doceat de Talm. fol. 920. Confer. & infrâ Levit. c. 1 1. V. Lex. Talm. fol. 7 19. vide & infrà Levit. c. 27. Vv. 4 4 4 “ (. VI. — lyomnlu b. (iretene, mugdico KN 309 Maru atque pe ſe Lod vetl 30 dan nimiun Auceban dor baturpectu⸗ mumelerati adegtangan geprcheneb Pohuenuntad ſeinns (euins endam.)i ſere Pectul lud, ipleid —.— à, Fiye obli gnio iſta col jded, obicun Aahubedit col, 4, fin ſol. 11,2. 37. Hebr. b tie Openis Honlalitüis tur in Kiddu h. lot. alleg⸗ notas. 1½. Ided: eor fupra V. 19 Menachot, ad margine 36 3. † Hebr. amn niee MSo 1. 99. Confer. 34 % ,. Clalg. d, lo — CAbepl. nidt Ceezt e hmmünditis n. mnehu Ve. lex: utonemadidi, tieinof non cc. . 14. Varl 26, Loc, erl 26, le intola urde come⸗ jen nn an, fol 4 2 & Rullin, /ol 3,2,G ab. & ol. 11, 4. 43,. & hechotot, 10,2. A fol. 119, 00 4. 1c 1rdan. Talmud. un wh hit Alee⸗ unts Rabbinos latd peries Tetephoth/ ride Zurtoft. Lex, nträ Leyit ,l1, . bitione, ila vetbin lice M, ut habeat 9 Conſet. Putott, inkra Lerit, ,17l. lin, guesd, t Möto 1. itio prohibinionhut nadd, turprohlbitio rohibitiyæ ſellneg,⸗ ulacipollunt rete ⸗ 1N N h. oc. ,bie Cur rieh l. in Don woo h, k 139,l. 1, ed, In ommnibus 3O0. „ LEVITICI. — 2 27 (ſive terræ,) ideò exerceri debet in omnib mudico: Kidduſchin 87. capite primoe Manus eéjus addutent &c.] Ita, ut ſit Paliuationibus veſtri] Quoniam illud eſt debitum 86. corporis, non ſoli us habitationibus; in tractatu autem Tal- xplicatur, cur hoc dicere opus fuerit. Verſ. manus dominorum 8. fuprà & adeps atque pecduſcula ei imponantur; manus autem ſacerdotis (ſit) infrà eaque agitet. 89. Eod. verl. 30. lnita Domini] Quænam autem ſunt iſta ignita? (ſive igne abſumen- da? nimirum) adeps cum 90. pectuſculo. Eod. verſ. 30. Adferet illud] Dum ad- ducebat (dominus offerens) illud (lacrificium) è loco mactationis, imponebat ille adi- pem pectuſculo & dum tr batur pectuſculum ſuprà & adeps infrà; at mum elevationis & pectuſculum agitation debat illud in manum (ſacerdotis) agitantis, deprehende- que hoc eſt, quod alio in loco dicitur: ar- is cum igne abſumendis adipibus adferent ad agitandum &c. 91. & poſt agitationem dabat illud ſacerdoti, qui adolebat, tunc poſuerunt adipes fuper pectuſcula, icimus (exinde,) quòd tres ſacerdotes 93. endam,) ſic exponitur in Menachot. 24. deprehendebatur pectuſculum infrà (& adeps ſuprà,) atque hoc eſt, quod dicitur: & & adolevit (ſacerdos) adipes ſuper altari, 92. di- requirebantur ad iſtam (oblationem pera- Eod. verſ. 30. Adipem cum pectuſeulo ad- feret] Pectuſculum autem cur adducit (offerens? nimiràùm) ut agitet (ſacerdos) il⸗ lud, ipſe id adducit; non verô ut iftud (pectuſculum) ſit de (partibus oblationis,) 86. Sive: obligatio, Hebr. an, ſenſus eſt: obli- gatio iſta cohæret perſonæ, non fundo ſeu ſolo, jdedò, ubicunque erit perſona, ibi & prohibitio i- dHa habebit locum, confer. Gur Arjeh fol. 19 7. col. 4. fin. it. Keritut, fol. 4. b. & l. 21. a. & Jol. 22. 3. 37. Hebr. , eſique is liber tertius Partis ter- tiæ Operis Talmudici, actans de ſponſalibus & ſponſalitiis &c. locus autem hic adductus reperi- tur in Kidduſchin, fol. 37. a. uti in e e p. loc. ailegatur ad marginem, ubi vide etiam notas. S8. Id eſt: eorum, qui offerunt ſacrifie ia, confer. fuprà V. 19: He cap. D. 72. Menachot, Fol. 6 1. a. uti in ad marginem allegatur, it, —DN RD h. loc Kiddufechin, fol. 4 76. 3. 2 ⸗ 4† Hebr. on iſtud, ut & ſequentia, usque ad: - D) i. e. menus autem ſacerdotis, abſunt à MSto . 29. Confer. 34. b. cap. N. Vid. & tract. Talm. Exod. C, 29. v. 24. n. 66. it. infrà *. 99. vid. & P. Fag. ad Paraphr. Chald. . loc, & D. Wagenleil. Sot. p. 42 0. n. 4. ubi plura de iſta agitatione, confer & not- in =moN D h. loc. M 90. Sic particulam 7) hie vertere volui, ut idem ſignificet, ac Dy, confer. ſuprà Levit. 6. 4-V. 9, & 11. n. 29. & NQumer. c. 6, V. 20. n. 42. Confer. hic tract. Talm. Succa, ſol. 47. b. & Sota, Jol. 19, a. it. Kidduſchin, l. 36. b. & Maccot, Jol. 1 8, b. it. Menachot, ol. 6 1. a. b. & ol. 62. a. it. Fol. 81. a. & fol. 93. b. & Chullin, ol. 130.a. 91. Uti habetur infrà Levit. c, 10. v. 15. ubi vide notas n. 41. & n. 42., confer. & tract. Talm. Me- nachot, Tol. 62. a. prout in 'nan rmh. loc. ad marginem allegatur. 92. Sicuti infra Levit. c. 9. V. 20. habetur, vide not. ibid. n. 2 1. 9 3. Confer. infrà Levit. dict. cap. 9. V. 20. n. 22. ac not. in oar NDh. log. H 94. Hebr. Mn, eſt is liber tertius partis quintæ operis Talmudici, tractans de oblationibus ve- ſpertinis, confer. cap. ſeq. 8. v. 26. n. 1 8. repe- ritur autem locus hic &£ Commentatore noſtire addu⸗ — 838 LEVITICI. CAP. VII. igne abſumendis, * nam, quia (hic) dicitur: ignita Domini, adipem cum Pectuſcu- lo, fertè (intelligi poſſet,) quòd etiam pectuſculum (offeratur,) ut eèò (hic) dicitur: & pectuſculum, ut agitetur &c. * Verfſ. 3 1. Et adoleat ſacerdos adipem] Ac poſteà erit pectuſculum Aaroni, (hinc) diſcimus, quòd caro non come- datur, dum partes ſacrificii 9 . adhùc ſunt infrà altare. Verſ. 32. Armum] (P)) eſt (pars corporis) à junctura genu, 96, quod vendi ſolet cum capite, usque ad junctu- ram (ſeu curvaturam) mediam, quæ eſt flexura 97. pedis. * Verl 33. Qui obtule- rit ſanguinem patificorum & c.] Iſtius (ſacerdotis erit armus,) qui idoneus eſt, ut ſpar- gat illum (ſanguinem) atque ut adoleat adipes iſtius (ſacrificii.) excipitur is, qui fa- ctus eſt immundus eo tempore, quo ſanguis ſpargitur aut quo tempore adipes adolen- tur, is enim non particeps fit carnis. 9⁸. Verſ. 34. Agitntio, elevatio] (Nimirùm ſa- cerdos) ducebat 99. & reducehat, aſcendere ac deſcendere 100, faciebat (oblatio- igne abſumatur, id- —– adductus in Menachot, fol. 62. a. ſicuti in r na b. loc. ad marginem allegatur. * Nam pectuſculum non adolebitur; ſed erit Aa- ronis & filiorum ejus, uti verſu ſequ. 3 1. h. cap. habetur, ceonfer. not. in man N h, loc. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 59. b. it. Sevachim, fol. 4. & fol. 9 8. b. it. fol. 102. a. Menachot, Jol. 3. b. it, Fol. 18. b. & Chullin, fol. 132. b. it. Bechorot, fol. 30. b. X Non autem, ut adoleatur vel igne abſumatur, confer. not. præced. Sign. * & not. ſequ S † In MSto z. poſteà additur: Pa) i, e. G filiis e. 5. 9 5. Hebr. VNENNN, de qua voce vide ſuprà Leyit. cap. 2. V. 13. n. 48. confer. & Torat Cohanim, ſicuti in dpan v' h. loc. ad marginem allega- c 6. Vel: a curvatura ſive artieulo ſemories, ita hic interpretor dan vv 59, nam quod eubitus ſeu curvatura brachii eſt in homine, id eſt crus ſeu genu in pedibus pecoris anterioribus, confer. R. Salom. ad Deuteron, c. 1 8. v. 3. n. 19. ubi ipſe Gallicè: eſpaule, dici notat; auctor Aruh ada& dicit eſſe vν i, e. armum ſive femur, quod eſt ſupra poplitem, uti habetur in Dictionario Syro-Chaldaico Boderiani, Buxtor fius in Lex. Talm. fol. 22 5 9. Na)e exponit: genu, vide Deuter. dict. c. 1 8. v. 3. num. 19. in Msto 1. pro απ habetur: 9) i. e. * Hebr. 9)) Vν, pedis. l 97. Sive: talus; Hebr. 7ab, juxtà alios; ſura. / vide Ejusd. Buxiorf. Lex. Talm. fol. 1421. ſie tàm in Bibliis Buxtorf, quàm in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, legitur; aſt in utroque MSto & in editione man ev babe- tur: † àν i, e, femoris. 98. Confer. cap. antec. 6. V. 1 9. ibique not. n. 6 :. ubi ferè eadem, quæ hic, adducta ſunt, vid. & tract. Talm. Peſachim, éfol. 59. b. ac Torat Co- hanim, prout in 'na nev h. loc. ad margi- nem allegantur, confer. & Chullin, fol. 13 3: a. S fol. 134. b. 99. Nempè: 4 dextra ad ſiniſtram, confer. ſuprà v. 30. H. cap. n. 89. it. Jevammot, fol. 97 a. & Menachot, fol. 62. b. it. Chullin, fol 130. a. b. & Sevachim, Jol. 4. b. G& ol. 5. b. & fol. 100. Videlicèt: ſurſum ac deorſum agitabat, qui- bus agitationibus ſignificabatur, Deum eſſe o- mnium ſupernorum & infernorum, cœleſtium ac terreſtrium dominum, uti P. Fagius ad Para- phr. Chald. h, cap. n. 20. notavit, confer. Exoqd. „ 29. V. 24. n. 66. Baal Hatturim ad v. 30. h. cap. notavit, quòd verba iſta: e ah per Gematriam efficiant bye en 7 n i. e. ducens & reducens, aſcendere ac deſcendere faeiens, confer, tract. Talm. Menachof, fol. 62. a, prout in Don re h. loc. allegstur ad marginem, ubi vide etiam notas. — . .— em) Verl.3 ſice ee 10. Prl.2.¹ nigetet vetl. 2 verl. 2. Ä/ͤ— impletionum 3 4. Düncautenl itt,) gud opii nii Hic eſt unn Verl. ſ. Mart Dominus, utfa ſaciam, omnem — 101, She: initieti pküra repefitur el Pn i 25 2 n0. Dn 101. Cosler. hiett 2. 8 fl. 110. Megilla, ſol 1. 4 Hebr. Me il N d ie Msto !. R Hebr W nen I. Confet. bic Exs 64,31. V. 1 9 n. 3 r not, in W t1, ldelt: blandis ſoniſieatione er Arcipitur perbun DNucNj,l . loe. Cun eclcn. limant, Id. 1adoleet ſuerhor A0 nonce. Cmum nsque ad undg. 33. Qi dhub. melt eſt uſ. Ppitur it, gulh. eadipes adclen. 9] (Nimirunſa. hciebat oblein. ilm ,ol. 1421, blis unn guin alas ſun legiut, aſt onednn hohabe. 1 ibiguenot ng⸗ 1ddudha ſant, fil, &e 19. b. a Tora Co⸗ oe zQnugi⸗ Chulln, ol z e. tram, confer upti wammot, ſ0l. 37.2. Chulin, /ol 130,, nem.) Verl. 37. Et ſacrifßcii impletionum] In die, quo conſecratio 101. ſacerdotii b fil daͤſol. korfum agitbat gi. batur, Deum elle o⸗ ernorum, cleſtium ui Faginsad Pii- notatit confen EnOd. Haturim ad y. 30. ½ — iſta: WN nſ per Nyn Nen n ſcendere ac gelcengere n. Menahot, ,0t 61. b, loc alegatut ad notas, * Hebr. W a iſta, ut & ſequentia usque ad: . R CAb. VIII. LEVITICI. 839 . facta eſt. 1024 FErſ. 2. Arcipe Aaronem] Sectio iſta ?* dicta fuit ſeptem diebus, * antequam e- rigeretur tabernaculum . 1. non enim eſt prius & poſterius in lege. Eod. erl. 2. Accipe Asronem] Accipe illum verbis atque duc illum. 2. Eod. verſ. 2. & juvencum pro peccato & .] Hæc ipſa dicta ſunt in textu, quo præceptum impletionum 3. continetur, (nimirùm in Sectione, quæ incipit:) tu verò præcipies; 4. nunc autem die primo conſecrationibus (deſtinato,) iterùm excitat illum tempore (iſtò,) quò opus ipſum inſtabat. 5. Verſ. 5. Congrega ad oßtium mbernacali teſtimo- nii] Hic eſt unus ex locis illis, ubi exiguum (ſpatium) complectitur multitudinem. 6. Verl. 5. Her eſt res] Res, quas videbitis, me facere vobis præſentibus, injanzit mihi Dominus, ut facerem, nec dicatis, quòd ego (iſtud) in meum fratrisque mei honorem faciam, omnem (autem) rem iſtam † expoſui in (Sectione, quæ incipit:) tu verò præ- C1⸗ 3. Sive: conſecrationum, Hebr. DA, nem- ps illo in loco, ubi injunctum fuit Moſi, ut ipſe Aaronis ejusque filiorum manus impleret: id eſt, ipſos ad ſacerdotium conſecraret, confer, v. 22. 102. Confer. kic tract. Talm. Sevachim, Fol 8. a. h. cap. n. 1 5, & cap. ſecg. 9. V. 11. nunt. 13. S& fol. 57. b. it. Menachot, fol. 62. b. & fol. 63.4, Hac ſectio incipit 4 verſu 20. capitis 27. Exodi; a. & Pl. 110. b. it. Sch abbat, fol. 132. a. & in ſpecie autem de conſecratione ſive initiatione Megilla, Fol. 20. b. it. Sevachim, ol. 7. b. & zaitur in dictæ Sectionis capite 29. Jol. 5 8. a. Id eſt: quê ad rem deveniendum erat, quò tem- pus agendi aderat, id enim Hebræa illa nyvw Wyn ſignificant, confer. Exod. cap. 3 3. V. 19. 10I. Sive: initiatig, nam ubicunque in 8. ſeri- ptura reperitur ) hyn i. e. impletio manaus, ibi eſt Pm e" i. e. ſignificatur initiatio, ſic in not. 'na b. loc. . s Ts n i. e. accipe Aaronem, abſunt 41 MSto I. . D Dpum. 72. *X Hebr. nyav „abſunt iſta 4 MSto I. 6. Nam ſexaginta myriades Ifraëlitarum ad oflium 1. Conter. hic Exod c. 30. v. 16. n. 52. & Exod. tabernacu ii teſtimonii conveniſie tradunt Rabbi= e. 31. V. 19. n. 30. 1t. Levit. . 9. V. 1. n. 2. ac] ni, quod ſine miraculo Divino fieri non potuerit, not. in a dne h. loc. . conlter. not. ad Joſu. c. 3. v. 9. num 7. 2, Ideſt: blandis verbis alloquere illum, eadem à — ie eende i. e. Sectio impl! ſignificatione ex mente Commentatoris noſtri Necti Re . ti ce fanis diionis es atcipitut veibum o Nuer. e. 16. v. 1. ubi ti9a di additum eit, confer. hic tract. Taln Fekaon ne 7. confer. & Numm, c. S. v. 6. n. 27. n) M Eame , COnfer. hic tract. Talme & Num. c. 27. V. I 8. n. 6 8. ac not, in bna Joma, 70 1 . H. loc. Nnnan LEVITICI. 1 * cipies. 7. Iſuie ſiper cidarim] (Videlicèt) vittas hyacinthinas, quæ innexæ erant laminæ (aureæ) dabat (Moſes) ſuper cidarim (atque ita) deprehendebatur lamina datum ſit (Moſi,) de ſparſionibus iſtis. 10. Verſ. 12. Et fudit & unxit] Primò fun- debat (Moſes) ſuper caput ejus * (Aaronis) ac poſteà dabat (oleum) inter ſupercilia oculorum ejus illudque trahebat digitô ſuo ab iſta (parte) ad alteram. Verſ 3. BEer alligavit] (Verbum ſignificat PDPPi. e. alligationem. Verſ. 1 5. Et expia- vit alre] Expiavit ac mundavit illud de profanitate, 11. ut fieret ſanctum. * Eod. verſ. 15. Et ſanctifcavit illud] Per iſtud miniſterium. Eod. v. I 5. Ile expiaret ſuper illoe] Deinceps omnes expiationes. Verſ. 16. Super 12, jecore] i. e. Præter 13. jecur, nam (ſacerdos) auferebat aliquid 14. de jecore cum illo (reticulo.) Verſ. 22. Arietem impletionum] i. e. Arietem pacificorum 15. DNνh (enim hic) notat D ' quoniam DNPi. e. complent (ſacrificia iſta) & ve i. e. perficiunt ſacerdotes in ſacerdotio ſuo. Verſ. 26. Et placennm panis, oles conſterſam] Hæc fuit frixa (illa placenta,) nam in ea multum olei fuit, 16. reſpectu 17. placentarum at- gue 7. De qua Sectione dictum eſt num. antee. 4. verſ. 2. . cap, 8. Vel: nominis ſeparati, quod eſt tetragramma- ton, vide, quæ ad Exod. c. 29. verſ, 30. notatæ ſunt n. 149. 9. Vel: dependebat 4 cidari, confer. quæ ad Exod. f 2, 2% v. 37. n. 16 5. & ſeq. notata funt. 10. Videlicêt, ut de oleo ſancto ſepties ſpargere- tur ſuper altari, rationem aliquam dare ſatagit Gur Arjeh fol. 130. col. 3. med. ubi vide sis, confer & not. in Spam R bh. loc. ** Confer. hic tract. Talm. Keritut, fol. 5. b. & Horajot, ol. 11. b. & 12. a. it. Ioma, fol. 7. b. II. Ita hic interpretor , quaſi dicas: de pere- grinitate, id eſt, ne amplius alienum ſit à re ſancta iſtud altare, opponitur enim hic dictio iſta — i. e. ſanctitati, confer. not. in np nD h. loc. * Juxtaà Hebræum: ut ingrederetur in Sanctum, nempè ita, ut deinceps omnes expiationes ſuper illo flierent, confer. hic Sevachim, fol. 57 3. . . „ 12. Hebr. Jaan y, ita apud Commentatorem noſtrum; ſed partieula yy hic in textu ſacro non habetur; reperitur autem ſuprà Levit. c. 3, V. 4. uhi vide not. num. I I. & n. I2, confer. & not. in ETCn RS b. loc. c. 3. V. 4. H. 14. notata ſunt, vyn, vide Levit., alleg. c. 3. v. 4. n. 11. 15:. Sive perfectionum, Hebr. 'n Confer. ExXoOd. c. 29, v. 22. n. 5 1I. & Levit. c. 3. Vv. I. n. 2 Paraphir, Chald. h. loc. ac not. in Smam h h. loc. vit. c. 16. V. 8. n. 40. notata ſunt, confer. & Le- Vir. dict. c. 6. v. 14. 17. Hebr. , Gall. au regard, videlicèt in una illa ſpecie n) j. e. placentæ frixz tantum fuit olei, quantum in duabus cœteris ſpeciebus, nempè in —π¹ i. e. in collyridibus & in 7ν i. e. in laganis, nimirum Log ſive ſextarius olei placenta frixa, collyridibus & laganis, ejusque ſextatii dimidia pars impendebatur duabus ſpe- ciebus, ſcil. collyridibus & laganis; altera autem dimidia pars uni ſpeciei, nimirum aa i. e. pla- Chb. VIII. Verſ. 8. UErim] i. c. Scripturam nominis expoſiti. 8. Verſ. 9. Et po- (aurea) ſuſpenſa in cidari. 9. Verſ. II. Et ſarſit de illo ſuper altare] Haud ſcio, ubinam præceptum, 13. Hebr. Ta, confer. quæ ſuprà ad Levit. diet. 14. Exiguum aliquid, particulam quandam, Hebr. ron atenze 1, & ſuprà v. 2. h. cap. n. 3. vide & P. Fagii not. 16. Vel: nam in ea multiplicat (ſacerdos) o- leum, ſic juxtà Hebræum, vide, quæ ſuprà ad Le- 11. Conſer. cap ſumebatur pro tribus illis ſpeciebus, nempè pro CA. VII. — — lelaganofunn ſes miniſtranit pica ¹0, 4 4 nec teperimm Vetl. 34. ſrierponunt i aaumlüreſa (öreſicriüciun (dsoptt habe⸗ noque obtine moriamini bee eiuſle fii (l Qecdlinaxeriutn — lacentz ftine Gur Aneb fol Pra Leyitc,1) y. loc, 19. Vide, qux 4. Antec, l.7. 30 dichot, ſol 19, IWeſt: ſumm ie. idiotarum terdotum, con Lexvit. e, I. Fen b, idichen 10 K b. 20, Ke: induln fer. R.Salom. 1. 540uel. , 1 H. lot. cceteruln duſio albo, dd vide & not. tract, Talm. 8 11 Vige, gur: ſunt, conket, fol 4, diten. CGAyn 19. A z. t lamin (autex utea)ſuſpenla in mum preceptunl 6wir] bind ſun. dhinter liperellin n. Vetl13, De lif. Hei. lindum. ¹ lod. L Meyintt ſiher 1 e, Prætet 13. culo.) Verl.22, nim hie) notat die Perkeiunt ſerſan Hecſit Placentatum at. M 12, (Onke &not, in culamquandamHeb 3. V.4. h. Il. lebr. Oind Conſet. Leritt. 3. N 1, h. 1. ride & D. Fagi not. enot in C dn ilicat (acertos) o ige, ue ſopti 20 Le 1a ſun, conſer & l . Enc,ieltkt 21. Confer. cap. ſeq. 9. V. 17. ibique not. n. 20. acentz finæ tanu bus cckteiblzeſed olridibus 6 in N Log ſue leilalius olei Eſupti ad lerit dic. CAbp. VIII. 22. Vide, quæ ad Numer. c. 7. V. 1. n. 9: notata “ ſunt, conſer. & Joma, ſol 2„ 3. b. 8 fol. 3- b. E: heriedisendt d fol. 4. a. it: not in a r h. loc: s 8leganis, eisgne endebaut uadlsſhe⸗ laganis; alteng uten nimirum il ne⸗ lr LEVITICIL. 2 .—— 841 que laganorum, ſic exponitur in Menachot ſes miniſtravit 19. per omnes ſeptem dies . 18. Verſ. 2 8. & adolevitin alari] Mo- impletionum (ſive conſecrationum) in tu- nica 20. alba. Eod. verſ. 2 8. Super bolocauſtum] i. e. Poſt holocauſtum, 21. nec reperimus, quòd armus pacificorum fuerit oblatus ullo in loco præter iſtum, Verſ. 34. Præcepit Dominus facere] Per omnes ſeptem dies; 22. Rabbini autem no- ſtri exponunt iſtud: NWV) i. e, facere (quod hic habetur, quòd fuerit) ννο i. e. factum (ſive ſacrificium) junicis. 23. Eod. verſ. 34. Ad expiandum] Hoc fuit opus (ſive ſacrificium) diei expiationis 24. & ut doceat (Scriptura,) quòd ſummus * Sacer- dos opus habeat ſeparatione 25. antè diem expiationis ſeptem dierum ſpatio, idem quoque obtinet in Sacerdote, 26. qui comburit juvencam (rufam.) Veri 3 5. Ne moriamini] Ecce ſi non ita feceritis, vos mortis 27. rei eritis. Verſ. 36. Et fetit Aaron eiusque filii ](Hoc ideò adducit Scriptura, ut enarret eorum laudem, 23. quòd non declinaverint nec ad dextram nec ad ſiniſtram. placentæ frixæ, impendebatur, ita explicatur in Gur. Arjeh fol. 130. col. 4. princ. confer. & ſu- prà Levit. C. 2. V. 4. n. 2 5s ac not. in pa e p. loc. 18. Vide, quæ de hoc tractatu Talmudico Levit. ante c. c. 7. V, 30,n. 9 4. notata ſunt, confer. Me- Nachot, fol. 7 a. 19. Id eſt: ſummi ſacerdetis officio functus eit; Aaron autem ejusque filii erant inſtar o 4 Levit. c. I. verſ. 7. n. 74. vide & Pſalm. 9 9. V. 6. ibique not. it. tractat. Talmud. Sevachim, fol. 10I. b. 20. Sive: indutio aut interulà, Hebr. vpvn, con- fer. R. Salom. ad Geneſ. c. 37. v. 2 3. n. 50. & ad 2. Samuel. C. 10. V. 4. vide & not. in an n h. loc. cœterùm verba iſta: 127 sπ i. e. in- duſio albò, abſunt ab utroque MSto. vide & not. in pami now y. loc. Confer. & tract. Talm. Sevachim, fol. 56. a. i. e. idiotarum ſeu privatorum ac vulgarium ſa- cerdotum, confer. Exod. c. 29. V. 2 2. D. 5 5. it. † 23. De junice ſive juvenca rufa comburenda vide Num. c. 19. V. 2. & ſeqq. confer. & n. ſeq. 2 4. Numer. c. 7. v. I. n. 12. 24. Confer. num. antec. 2 3. h. vV. 34. * Seu: magnus, Hebr. 71, abelt iſla vox hoc lo- co ab utroque MSto, ſed illa ibidem ſubintel- uagenda eſt. 2 5. Id eſt, opus erit, ut ipſe ſegregetur 4½ cœtu II- raelitico per ſeptem dies, confer. Numer. dict. æ. 7. verſ. 1. num. 1 1. atque Exod. cap. 24. Vv. 16. num. 42. 26. De quo vide Numer. c. 19. v. 8. confer. not. in ä 127. Scilicèt: divinitus immittendæ, confer. Exod. c. 2 8. V. 3 5. n. 16 2. & ſuprà Levit. c. 1. V. 4. n. 52. it. infrà Levit. c. 10. v. 6. n. 19. ac Levit. c. 22. v. 9. D. 3 6. vide & not. in on now h, loc. ubi ſeribitur, quod a yn irue 79nn i. e. ex regula (præcepti) negativi intelligis affirmati- num, confer. etiam infra Levit. c. 16. v. 2. Sign. * & tract. Taim. Succa, Fol. 43. b. 1 ⅝. Confer. hic not. in , ubi loci iſti- Nnnnn z us fuſior explicatio habetur. „ CAP. LEVITICI. CAT. IX. Erſ. 1. yfatun eſt die Alrare G lelicd die odtroimzlefionam, 1. is fuit initium menſis Niſan, quô ipſo die erectum fuit tabernaculum 2. & fuſtulit (Moſes) decem coronas, 3. quæ referuntur in Seder Olam, 4. Eod. v. I. Ei ſeniaſe, Hiälis] Ut illos faceret certiores, quòd per oraculum Divinum 5. Aaron ingreſlus ſit ac miniſtret ſummum ſacerdotium, ac ne dicant (Israélitæ,) quòd ipſe per ſe 6. ingreſſus ſit. Verſ. 2. Accipe tili † ritulum Ut notum ſi Kieret, quòd ei propi- tius eſſet Sanctus ille Benedictus per vitulum iſtum quoad conflationem vituli, quem ipſe (Aaron) fecerat. * Verſ. 4. Quia hodièò Dominus apparebit ve is] Ut requieſce- re faciat gratioſam ſuam Ppræſentiam in opere manuum veſtrarum, 7 quocircà obla- tiones iſtæ ex debito veniunt hoc die. Verſ. 7. Accede ad altare] Aaron enim eru- beſcebat & timebat accedere, (quapropter) dixit ei Moſes: cur tu erubefcis (ſive mo- raris?) ad id electus es. ** Eod. verſ. 7. Sacriſficium propeckatotuo] (Nempè:) vitu- Ium, bove natum. 8. Eod. verſ. 7. Et bolocauſtaum tuum] (Videlicet :) arietem. 9. Eod. dice Iebræs, quo uſus ſum, ut & in Bibliis Bux-= 4 1J, Sive: conſecrationum, confer. Num. c. 7. v. I. n. 9. vide & infrà v. 1 1. h. cap. n. 13. confer. & not. in "pam rw h. loc. it. Megilla, ol. 10. b. Se ol. 69. a. 2. Vide, quæ cap. antec. 8. v. 2. n. I. it. Numer. 1 dict. c, 7. v. I. n. 8. notata ſunt, confer. & not, in par h. loc. J3. De his vide Numer. c. 7. v. 12. n. 2 9. confer. S vocatione Divina, id enim he Sn hic ſignificat, Exod. c, 3 3. verſ. 4. n. 6. ibique P, Pagii not. ad confer. not. ad Pſalm. I10. V. 3. Sign. * Pataphr. Chald. vide & not. ad librum Prec. Jud. It Confer. hic tract. Talm 2. Joma, fol. 3. 2. b. part. I. pag. 160. b. med. ac not. in as e * Confer. hic not. in nasi mno ubi loci iſtius ex- ubi decem ille coronæ ordine enarrantur, con- fer. & Seder Olam c. 6. & 7. 4. Hebr. ² i. e. ordo maundi five Chroni- cum, duo ſunt ejus nominis, aliud majus, alind minaus, utrumque incerti autoris, vide o re, ut & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. iſtud Chronicum maius ac minus D. Mejerus Latinè vertit ac doctiſſſ imis notis illuſtravit. . J. Ita hic in 9 vertere volui, ut ſenſus ſit, quòd mandaiò ac juſſu Divino; non autoritate humana ac motu proprio Aaron ſanctum mini- ſte ium ſuſceperit, ſi ſic & in Gur Arjeh ol. 131. col. 2. princ. exponitur: —* n i. e. ex ore Domini, ibique pro dae 1 7, 41 ſi jeuti in co P, confer. verſ. 11. 6. cape n. 14. 6&* Raſchi 10. V. 3. n. 9. it. Numer. g. 12. V. 8. n. 36. vide & not. in oon 5., loc. legatur. 7. Id eſt: in tabernaculo conventũs, confer. v. I, majus c. 6. * Confer. & hic Toſ phta, prout in Senan npv notas. 8. Vel: vitulum ſubrumum, uti junius ac Tremel- tunt: Jung Rind. 9. De quo ut & juvenco ſuprà verſ. 3. . cap. di- . Aum eſt, confer. Mact, Talm. Mo katon, ol. 7 torf. habetur,) rectiùs, ut puto, legitur " y not. 24 Geneſ. c. 48. V. 7. n. 19. vide & cap. ſeq. 6. Id eſt: privata autoritate ac motu praprio ſi ſine plicatio habetur, & Toſiphta ad marginem al- h. cap. n. 1,& not. in an ne it. Seder Olam. . loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam lius verterunt verſu 2, h, csp. Judęi Germani ver- rationem. out moris elt ſecuii wiulum, (ierpoltue Val. 7 Ein I. Pyalet, lol ——— 10, De guidus u⸗ „NA N b. E 11 Vi idelics ect, ſic pligiten ſire abl 1 tunc en i,e, qui I ann 10m⸗ inn ien not. in NN z. D. 11. NMu Oimh. loc. 1¹, Conter, bic l. ſupra Lerit., 1, 83. zbi de ſa dus 13. Kfe: eonleen tione leu conlet antec. 9, .2. mum in vettench kadeturin Mdt lhabetur Oded impletionam in exemplmih Ow doe copulq Vau a Pollet reflio: tionum, ſanè 14, illa ſol ſolum (ſarrifftium OR d gu Luntur id uui einots ume CA.K * tonum, 1, ifait n 4. Pod.vl. nnum 5. Azron e) andigle per 1, qudd eipropi⸗ enn Vituli, gem ) Ut revieſce⸗ 7. (uocirca obia. Aardn enim erd. erubeſeis lwemo⸗ (Nempe,) in. lcet:) atietem, 9, kod. — , Et & in Bibliis Buu. 8 un duto, egiur , (ap. n. 14. & Raſchi . n 19. fide N ,4, le. . 11. V. g, 36, ſile loe, c motu fopnio ſins n Won hie ſigaifie . V. J. Sign. 5 ie b* na, ol. 3,2.b, pdb ubi ſoei linser. Phri ad matginen al⸗ Onrents, conlet N. l nnd i Feder Oam Moikin Dr n galur, li fid: tilm iſnins e eneh, p. udzi Gemmani er- ora vetl, 3,9, c4). 1. lmn Mid kiON,. Zghum, Verſ. 12. Et eabi LEVITICI. Eod. verſ. 7. olnionem vpopali crificium (aliud) pro peccato exterius 12. Qimirum) hircum caprarum & vitulum atque a- 10. ubicunque dicitur: „Ai. e. vitulus, anniculus 11. iſte eſt, (idque-) ex iſto loco diſcis. Verſ. II. Et carnem atque pellem &.] Non reperimus, quòd ſa=- combuſtum fuerit, niſi iſtud & (ſacrifici- um) impletionum; 13. hæc autem omnia (facta ſunt) per oraculum Divinum. 144. buerunt] (Verbum & & O hic) ignificat extenſionem 15. & præ⸗ parationem. Verſ. 15. Er expistionem fecit per illum] i. e. Sacri ficavit illum (hireum) prout moris eſt in ſacrificio pro peccato. Eod. verſ. I 5. Sicuti primum] (Nempè:) ſicuti vitulum, 16. quem pro ſe (fecerat Aaron.) Verſ. 16. Et fecit ipium pro ritu] ui expoſitus eſt in holocauſto ſpontaneo in (Sectione, quæ incipit:) & vocavit. 17. Verlſ. 17. Ei implevit manum ſuam] Hæc 18. I7. Praler bolocauſtam matutinum] Hæc eſt collectio in pugillum. 19. Eod. v. omnia fecit poſt holocauſtum juge. 20. Nnnnn 3 Verſ. 10. De quibus ſupra verf. 3. H. cap. confer, not. in „a NRD h. loc. 11. Videlicèt, ſi dictio ay poſita ſit Snd j. e. ſim- pliciter ſive abſolut?; ſecs eſt, ſi ei adjiciatu: n a, tunc enim intelligitur vitalus õ i. e. qui annò major eſt, vel, qui annum excedit, ita in Gar Arjeh fol, 13 1. Col. 4. princ. confer. not. in an r b loc. & ſuprà Levit: 6. 4. v. 3. n. 12. atque Torat Cohanim, uti in 'nan h. loc. allegatur ad marginem. 12, Confer. hic Exod. c. 29. V. 14. n. 30. vide & ſupra Levit. c. I. V. 5. D. 64, & Levit. G. 6. V. 2 3. n. Q3. ubi de ſactificiis extecioribus & interiori- bus. 13. Sive: conſecrationum, nempè, quod pro initia- tione ſeu conſecratione fuit oblatum, confer. cap. antec. 3, V. 2. D. 3. & Veri, 1. . cap. n. I. SCte⸗ rum in vertendo hic ſeeuius ſum lectisnem, quæ habeturin MSto I. & in Bibliis Buxtorf. ubi ita habetur h ,.d r e i. e. niſi iſtud & im pletionum (ſacrificium,) aſt in ASto 2. atque Emeom ne legſtur: n e Nee, omiſs copulà Vau antè voculam , unde hæc oriri poſſet verſio: niſi iſtud (ſacrificium) imple tionum, ſanè in notis Raſchi ad Exod. c. 29. V. 14. iſta ſolàm reperimus: W NX⅓ i. e, niſi iſtud (ſacrificium) & verba iſta —rer 71. vel: DESL “ quæ hic hzbentur, ibidem non le guntur, id quod & in Gur Arjeh fol. 13 1. col. 4. in exemplari Hebr. quò uſus ſum, & in editione col. 2. fin. ubi eadem, quæ hic in Bibliis Buxr.- habetur lectio ac faſiùs ibidem hac de re agitur⸗ confer. & not. in non mnp h. oc. 14. Vide, quæ ſupra ad verſ. 1I. H. cap. n. 5. nota- ta ſunt. 15. Hebr. WuwN1 4 radice u“), quod ſignificat: ext endit, porrexit. 16. De quo ſupr verſ. 2. B. cap. * De quo vide Levit. cap. 1. verſ. 7. & ſequ. 17. Hebr. &αι π½ta vocatur in ſpecie Sectio prima Levitici, quæ incipit 4½ primo capite usque ad caput ſextum, ditcitur etiam totus liber tertius Moſis Naνh & verbis ſcil. initialibus ejusdem libri, confer. hic trat. Talm. Menachot, fol. 9 ⅞. ac Beza, ol. 20. a. prout in pan h. loc. ad marginem allegantur, ubi vide etiam notas. 19. Heb dicn ia & ſequentia usque ad adeps, qui operit &e. quæ verſu 19. h. Cap. Habentur, quæque hic Latinè tranſtuli, omiſſa ſunt in ex- emplari Hebraico, quo uſusſum, idque per tg= pothetarum negligeniam ; habentur autem in Biblis Buxtorfianis, ut & in edilione pan n, atque in utroque MSöte, confer. Menachot, fol- 9: b. & fol. 19. b. 19. De qua vide ſupràâ Levit. cap. 2. v. 2. ibique 1 Ratſchi notas, confer. & tract, Talm. Menachor, fſol. 6. a. uti in 'pon re . loc. allegatur ad- marginem, ubi vide & notas. 20. Seiicèet: matutinum, Hebr. e dw, ſic in medeRotatum eſt, vid. idem Gur Arjeh /ol. 111. MStO z2. additum eſt, confer. cap. autec. 8. V: 2,S⸗ 6 loc.. it. tract. Talm. Menachot fol. 62. 2. cxplicatio habetur. 23. Scil. poſita, vide Levit. alleg. cap. 7. v. 30. i-27. Vel: ſimilitudo, ſive forma, ita hie interpre- bique Raſchi not. n. 8 8. . tor Pyn, quæ dictio etiam notat: compendium 24. Preùt amplius habetur in Benedictione, quæ ſummam, conbker. Buxtorf Lex. Taim. fol. 1 602. Numer. c. 6. v. 24. & ſeqq. refertur, confer. no- & ſeq. it. Lightfoot. in Matth. c. 6. v. 9. p. 29 . tæ ad librum Prec. Jud. Part. 2. P. 26 1. a. ptinc.edit. Lipſienſ. vide & Numer, cap. 2., 87. nuum elatione, confer. & Torat Cohanim, ſicuti 2 8. Vel: præſentia Divina, Hebr. nnν⅜ . . * . u&t in rnan Mνad marginem h. loc. allegatuc. manifeſtabatur per ignem cœlitùs delaplumm nne confer. & tract. Talm. Megilla fol. 19. a. & So- quo mox verſu leq. 24. . cap. confer. præ aliis ta, ol. 3 8. a. b. it. Tamid, fol. 3 3. b. P. Fagius in not. * Loci iſtius explicationem vide in not. dnam no verl. 3 L-not. ad Paraphr, Chald. . cap. h. loc. ubi etiam tract. Talm. Megilla fol. 18. a. 844 LEVITICcTI. CAb. IXxX. (ℳ. — Verſ. 19. El qui operit] (Nempè:) adeps, qui operit inteſtina. Verſ. 20. Et poſue- müuen runt adipes ſuper pectuſeulum] Poſt agitationem 21, dabat illos (adipes) ſacerdos leſcendi M qui agitabat, alii ſacerdoti, 22. ut adoleret eos, (ſic) reperiebantur ea, quæ ſuprà crant, Keili nini, infrà. 23. Verl. 22. Et benedixit eis] Benedictione ſacerdotali, (nempè :) benedi- Kcum illo cat tibi, lucere faciat, attollat. 24. Eod. verſ. 22. Et deſeendit] (Nempè) de altari. * (endit graiol⸗ Verſ. 23. Et venit Moſes ** atque Aaron] Cur ingreſſi ſunt (Moſes atque Aaron in-· uaerm Aul. tabernaculum?) reperi in Sectione hNπ&ρi. e. impletionum in Nn, 2 5 quæ Deo)oruie addita eſt legi ſacerdotum, 26, quam nos habemus, (ubi ſic habetur:) cur ingreſſus dertotos ſeten . eſt Moſes cum Aarone? (nempè, ut doceret eum compoſitionem ſufſitus ſacri, ** aut mimikratetni (forfitàn) non ingreſſus eſt, niſi ob rem aliam? ecce ego judico, quòd deſcenſus (ab Deiigeb liteli altari) & ingreſſus (in tentorium) opus habeat benedictione, ſicuti deſcenſus eſt ſpeci- temn qud gekati es 27. cultùs divini; ita etiam ingreſſus eſt ſpecies cultus Divini, ecce didiciſti, cur Eenna agve en ingreſſus ſit Moſes cum Aarone, (nempè,) ut doceret illum, quomodo faciendus eſſet lsiced digttei ſuffitus; alia expoſitio: poſtquàm viderat Aaron, quòd adductæ eſſent omnes obla- wsgoru tiones- atque omnia peracta eſſent, nec deſcendiſſet Majeſtas Divina 28. ad Iſraélitas, magisquime ipſe nesatgneninil . good Den lu n. 2I. holocauſtum enim matutinum antè o-] allegatur, confer. & Spencer. de Legib. Hebræ-. mnia alia ſacrificia offerebatur ae veſpere ulti- or. ritual. 1. 2. c. 7. Sect. r. & 2. inprimis mum ſacri ficium erat holocauſtum, ita P. Fagi- 42 8. edit. Lipf. Pag. b. princ. vide & ſuprà Perir . .x. zn. 19. sro. gresii ſunt, abſunt ab utroque Etl2. n. 30. ubi nonnullæ habentur exceptiones, 25. Sic Arina 4. ð 21. Vide, quæ ſuprà ad Levit. c. 7. V. 30. n. 92. torf. Lex. Talm. Fol. 34 8. „vid. Bux notata ſunt. . 26. Confer. quæ de hoc libro fuprâ Levit. c. 7.v. — 22. Isque erat tertius ſacerdos, qui in hoc actuj 6. n. 16. &G cap, ſeq. rO. v. 16. n. 51. notata 29. Id el: um oblationis requirebaur,confer. Spe Levit. dict. ſunt. . bernaculum eo c. 7. v. 30. n. 93. vid. & not. in ar re h. * Confer. hic not. in n- npv, ubi loci iſtius guia hucusque quam tamen In t3o. onn blalm. Feder Olam ma edit. Amſelod. tur, vid. not. 18 Hebt. vr n cujus lectionen 31. Vel: depoln P hie intepn ud Moles en eMHMu tabernat Poluenit; alk d t. 9. el.) illu fore, ut illo cie — (4) k. — drl. 20, lene. dies) letcs ur ſupti en nempe.)henel. eme)cealtni etgue Aaron in n ). gue rr)eur ingeli tüs ſacni l od deſeenſi 6 elcenſaselt ſpeci. ecce dicieiſtl enr olacienduz ellet Alent omnes oblz. 2. adlſtaelt. —.— er, de Legib. febte- 1,6 1 inhtimiseg, leqnenin: nsgleal , ablunt ad Uttoque e traditio Talmudicz nainl tradita,vid Ba. 1o fupta Lerit,e,7, . .V. 10. M l. notetis wob, ubi loci ſlis Ima,ita nie inteſgte. notat: commpendiun, Ler. Talm fo. 60. Uth. c.6, g, . 2,1. ner. ca,. 14, 76, ibi⸗ Hebt. d, gut tine cClitis delaplum, de. cap. cofler 'e is iphr Chale, ,, ceh⸗ ipſe anxius erat ac dicebat, novi ego, quòd Dominus mihi iraſcatur ac propterme non deſcendit Majeſtas Divina ad Ifraelitas, (quapropter) dixit Moſi: Moſe, mi frater, ita feciſti mihi, ²9. ut introirem (in tabernaculum) & pudefierem, è veſtigio ingreſſus eſt cum illo Moſes atque (ambo) miſericordiam (Dei) imploràârunt, (quòô factò) de- ſcendit gratioſa Dei præſentia ad Iſraeélitas. Eod. verſ. 23. & egreſi ſunt ac benedi- rxerunt populo] Dixerunt: ſit amœnitas Domini, Dei noſtri, ſuper vos! 30, placeat (Deo,) ut quieſcat gratioſa (ejus) præſentia in opere manuum veſtrarum! nam, quia per totos ſeptem dies impletionum, quibus erexerat Moſes tabernaculum ** & in eo miniſtraverat idque quotidié removerat, 31. non requievit in eo gratioſa præſentia rem, quô de Dei, ideò Iſraelitæ pudore ſuffaſi dicebant Moſi: Moſe, doctor noſter omnem labo- fatigati ſumus, ideò ſuſcepimus, ut habitaret inter nos gratioſa Dei præ- ſentia atque (exinde) cognoſceremus, quòd remiſſa ſit nobis iniquitas vituli (conflati- lis,) ideò dixit eis (Moſes:) hæc eſt res, quam præcepit Dominus, facite & apparebit vobis glor ja Domini, 32. Aaron, frater meus, dignus eſt (Summo Sacerdotio) isque- magis, quàm ego, reputatus eſt (coràm Deo circâà rem iſtam,) nam per illius oblatio- nes atque miniſterium ejus habitabit inter vos gratioſa Dei præſentia ac cognoſcetis, – quòd Deus illum elegerit. Verſ. 24. Et acclamarunt] Juxtà Targum ejus. 33. CALP. X. Erſ. 2. Et egreſſu eſt igni] R. Eliezer dicit: non mortui ſunt filii Aaronis, niſi proptereà, quòd docuerint conſtitutionem juris 1. præſente Moſe doctore; 29. Id eſt: tu mihi cauſa fuiſti, ut ingrederer ta- bernaculum eonventus ac pudore ſuffunderer, quia hucus que non deſcendit Majeſtas Divina; quam tamen Iraélitæ expectärunt. 30. Prout Pſalm. 90. v. 17. habetur, confer. hic Seder Olam majus & quidem illius cap. 6, p. 20. † edit. Amſtelod. ubi ferè eadem, quæ hie, haben tur, vid. & not. in 'pa h. 10C. a Hebr. vna n& éi PLew, ſic in Mto 2. cujus lectionem hic in verſione ſecutus ſum. 3 num taber poſuerit 5 L. 9. Ve. I. 1I. Vel: depoſuerat illud, ſcil. tabernaculum, ita . hic intepretor, tradunt quippe Rabbini, quòd Moſes per integros ſeptem dies impletio- naculum erexerit idque quotidiè de- aſt die octavo (de quo vide ſuprà h. ret, quod & factum eſt, confer. Numer. c. 7. v. I. ibique Raſchi not. n. 9. 32. Uti ſuprà verſ. 6. H. cap. habetur. 33. Scil. facienda erit explicatio; in Paraphraſi autem Chaldaica ita habetur: Mav)i. e. & lau- daverunt, laudibus celebrarunt Deum. 1. Hebr. —n, quod vertunt: traditionem deci- ſam, ſententiam receptam &c. vid, Buxt. Lex. Talm. fol. 6 12. Rabbini enim tradunt, quod Nadab & Abihu contrà Moſen, ipſo præſente, de lege docuerint, uti habet P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc, egorum quippe docrina coràm Moſe vel contrà Moſen fuit ignis ille pe- regrinus coràm Domino, (de quo hic ſermo eſt) X& &) i. e. nec fuit ignis ſuffi=- ) illud erexerit nee depoſuerit, certus, fore, ut illo die gratiola Dei Majeſtas ſeſe revela- I menti, uti habetur in Gur Arjeh fol. 132. col. 2. . Prinee- 846 „ LEVITICI. CAbP. X. R. Simeon * dicit: vinolenti z. ingreſſi erant in Sanctuarium, ( quod inde 1 diſces, * quia poſt eorum mortem admonuit (Deus) ſuperſtites, ne vinolenti ingre- derentur Sanctuarium, 3. res ſimilis eſt regi, cui extitit filiusfamiliâs &c. prout habetut in 12 Np 4. Verſ. 3. Hoe eſt, quòôd dixit Dominus & c.] Ubinam (iſtud) dixit? (nempè in illo loco:) & notum me faciam ibi filiis Ifraélis & ſanctificabor- „22 i. e. in gloria mea, 5. ne legas: 1322, ſed 3 2O1. e. in honoratis meis, 5. dixit Moſes Aaroni: Aaron, mi frater, noveram, quòd domus (iſta) ſanctifi- canda eſſet in familiaribus 7. Dei, & putaveram, (quòd iſtud futurum eſlet) vel in me vel in te; nunc (autem) video, quòd illi g. majores (vel honoratiores) ſint, quàm ego ac tu. Verſ. 3. Et mcuit Aaeron] Accepit (Aaron) mercedem, quòd tacuerit, † uamnam accepit mercedem? quia oraculum Divinum 2. ei ſoli ſemet aſſociavit, 4 10. nam ipſi ſolum dicta fuit Sectio de illis, qui vinum bibunt. 11. Eod. verſ. 3. I propinquis meis] i. S. In electis meis. † Eod. verſ. 3. Et in conſpeltu omnis populi glo- rificaber] Dum Sanctus ilie Benedictus judicium facit in juſtis, timetur ipſe & ex- tollitur atque laudatur, ſi ita (ſe res habet) in iſtis (juſtis,)multò magis in improbis & ſic illa (Scriptura) dicit: timendus es, Deus, & Sanctuariis tuis, 12, ne legas: * Cνπ% ſed princ. vid. & not. in onr D atque Baal Hattutim b. loc. & — ePWy LPart. 4 cap. 15. pag. 77: ae fin. & b. prine. ac tract. Talm. Eruvin, fol. 6 ¾. a. uti in S a .h. loc, al- legatur ad marginem, . . & Hebr. Bypv Oin utroque MSto pro eo legitur: byD i. e. R. Iimaël, confer. hic Sanhe- drin, fol. 52. a. . . 2. Hebr. rW, i. e. qui vinum biberunt, quod minus eſt ebriò vel remulentô, confer. dn o b, loc. ſicuti in 'n-an ne hic allegatur ad marginem. è 2. . sX Vel: ſcies, Hebr. y, iſtud, IR G equentia, usque ad : 7n i. e, res ſimilis eſt re- gi & e. abſunt 4 MSto 2. . 3. Proüt verſu 9. H. cap. habetur, confer, not. in =mnan nD h. loc. 4. Eſt is Commentarius ſatis diffuſus in librum tertium Moſis, de quo vide & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. & Ade Hit. Bartolocci Bibl. Rab- bin. 5. Proht Exod. cap. 29. v. 43: habetur, confer. hic tract. Talm, Sevachim, fol. 115. b. prout in —nan h. loc. ad inarginem allegatur. 6. Conkfer. Exod. dict. cap. 29. v. 43. ibique not. n. 140, & h. 141. it. not. adEſai. c. 45.v. 24. Sign. † 7. Hebr "'Hn i. e. in notis ſive amicis, vel: per notos ſive amicos, vide Pſalm. 8 8. V. 9. reſpici- tur autem hac voce ad verbum nyah, quod Exodi dict. c. 29. v. 43. habetur. 8. Nempè flii Aaronis, Nadab & Abihu, qui com⸗- buſti erant. † Confer. not. ad cap. ſequ. 1I. v. 2. num. 4. 9. Hebr. Ma, confer, quæ cap. antec, 9. v. I. n. 5. notata ſunt, vide & Torat Cohanim h. loe. u= ti in 'am m hic allegatur ad marginem. 10. Vel: peculiariter ei ſele univit, Hebr. TEN, confer. Raſchi notæ ad. Eceleſ. cap. 3. v. 7. ubi ferè eadem, quæ hic, adducta ſunt. I1. Nam verſu octavo h. cap. ita legitur: & al- loeutus eſt Dominus Aaronem, oraculum ita- que Divinum tunc ad ſolùm Aaronem fa cum eſt, confer. tractat. Talm. Sevachim, fol. I1 5. b. prout in amam inpv h. loc. ad margiuem al- legarur, ubi vide etiam notas. † In MStO 2. additur: varpea i. e, in amicis meis. 12. Uti Pſalm. 6 3. v. 36. habetur, vide ibidem Ra- ia, conter. & Numer. cap. 204 v. 13. n. 32. Sin, 3 3. it. not. ad E&zech cap. 9. Verſ. 6. num. 7. . 1 * Hebt. D&, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 1 HN Le. patrui Aaronis, abſunt 4 MSTG I. ſchi notas, ubi eadem ferè, quæ hic, ſunt adauaz 13. Vide Numer,c dicitut enime ſehete led gol tuibancetl tuorum, etenic. Ablumptzetant Dimas extlaker 4 nuttite CONaAN Trüitiam 14. D polotum ſipien nnn Vn nieti 4d nblruu⸗ — Sen Wh.l 1r Hehr. abe 14. Coner, bie, Hotata funt, vide 15. Sye: WMorum (luſe fuefunt, ne (alet, hie Torat ectin fol. 112. td marginemale 4 Hebr. dN d 2 It. Fie & Chalde übi ide b, Pagii l 3 9. id. kiam ”Ml 17. Confer. hic ho (dem F. Fagii n citur, qui G0eet lire caput ſaum um de cspite ſut l bi loeusille, qui tur, coner, etia ol. 15, 2. Mi 3 . leatt. Dei inlliutuseſt ſüie ſel aler C4. I. ((guodinde inckann ingte⸗ ell ) lancl ſeabot, in honorati iis nuzl lta) )ſ. nctiſt⸗ mmellet) 2- iotee)ſ Nunt⸗, Guim guoc lacuerit, iſemet al lcani, Bod verl. 3. A omnts gehul N. netur iple & ex⸗ in inprabisdle lkegu: e ene⸗ liye micis,fel: per P ſalm. 58,. helehzici. tbum N betur. .II. V. 2. nuin 4. (ap. Aulec, 9. F. l. h. Cohanim /, loe. l. . atutadmatginem. .Y nuir i lebt, , elel, cih. 3. de. Gaſunt, 2. a legitut: & al⸗ nem, Oraculumm ita⸗ um Aaronem fadlum Serachim, fol. I1. loc. 4d margidem a1⸗ Nas. ,qur hic lunt 2dde⸗ 1. 200 V, I, h 72, cap. g, ell, . nuſt./0 Uentit, usgule 2d: 1 Ablunt4 Mö1. welinme 1I EVITICI. 847 ſed e i. e. 4 7 ſancktis tuis. non turbanda eſt ætitia. 14. Ilutitiamn 19. Dei. quod Abihu gicon. ai⸗e, inamicii me etur, vide ibigem RaN. Verſ. 4, Patrui Torn Uriel fuit frater Amrami; dicitur enim: & filii Kahath &c. 13. Eod. verſ. 4. Tollite fratres peſtros &c.] Non ſecs (ſe res habet,) ac ſi quis dicat ſocio ſuo: * aufer mortuum coràm ſponſa, quia⸗ erſ. 5§. In tunicis ſuis] (Videlicèt in tunicis) demor- tuorum, etenim non combuſtæ fuerunt illorum veſtes; ſed eoründem animæ 15. (abſumptæ erant, nam) quaſi duo fila ignea †intraverant eorum nares (illorumque a- nimas extraxerant.) Verſ. 6. Ne nudate] (Verba iſta: ¹& ſignificant) ne nuttite comam, 15. nam in luctu prohibita eſt tonſura; 17. vos autem ne turbate Eod. verſ. 6. Ne moriamini] Ecce, ſi feceritis, moriemini. 19. Fod. verſ. 6. Watres autem veſtri, omnis domus WHuöli] Hinc eſt, quòd moœror diſci- pulorum ſapientum 26. imponatur omnihus, ut in eo lugeant. Verſ. 9. Vinum, & ſiceram] Vinum, per modum inebriandi hauſtum. 21. nietis 2 ad sbereraleen tadimonm Non! mihi * (venit hic in mentem aliter cogitare,) Eod. verſ. 9. Quando ve- quàm DdDd TOWh. lor. x Hebr. a, abeſt iſtud ab utroque MStO. 15. Jive: illorum halitus ſeu reſpirationes inter: confer. hie Torat Cohanim &tract. T alm. San-: 4 Hebr. èe UV, abelt iſtud ab utroque MSto. 16. Sic & Chaldæus Parapht aſtes hic tranſtulit, ubi vide P., Pagii notas, contfet. & infrà Eevit. e: . S'na he loc. allegaturad mazginem. 17. Confer. hic not. in Spam. E, dem P. Fagii notæ, ubi locus K. Kimchi addu- num. 69. & Gur Arjehol. R 601. 3 med. u- bi locus iſte, qui hic habetur, pluribus exponi loec. allegatur. 1. I4 eſt: feſtum hunc diem, agi in honoreim Dei inſtitutus eſt, ne turbate ac luctu eomplete, vide verſ. antec. 4 . cap. n. 14. COnfer. & tract. 13. Vide Waenerv. 3 V. 19. er. nor. o I4. Confer. bie, quæ verſu ſeq. 6. b. cap. n. 1 9. notata funt, vide & not. in 'non rnow b. l100. cluſæ fuerunt, nam & ſic Connwa vertere poſſis, hnegdrin, ol. 5 2. a. prout in naft ne h. loc. † a marginem allegamur, ubi vide etiam notas: 13. V. 4 5. N. 68. & 69, & Levit. & 2I: Va 10, . 3 g. vid. etiam Toraf Cohanim, uti in rt,, lud bibe int Mhhov 1 i. e. pen modum inebri- , ut & ejus- citur, qui docet, lugentium morem fuiſſe ape rire caput ſaum atque auferre mitram atque tia phr. Chald. be loc. & Buxtorf. Lex. Lalm. fol.- tram de capite ſuo, vide infrà Lenit. c. 13. v. 45: tur, confer. etiam tract. Taimn. Mocëd katon, 1 fol. 15. a. uti ad marginem in b'noen o'h. — Moed ton, ſol. 14. b. & ol. 19. b. it. Jol. 24. , 19. Conter. quæ ſuprà ad Eevit. 6, . dV. 3 F. N. 2 76 notata ſunt, vide & not. in nen meo b. loc. 120. Hebr. Her TH, quo nomine non ſolum diſcipuli ſapientum ac ſapientiæ ſtudioſi venie=- bant; ſed & qui ipſi ſapientum nomen afſlecuti erant; modeſtiæ autem cauſa ſe ſapientum di- ſeipulos nominabant, ſieuti inter Græ os ſapi- ens primum cαοιαοο, poſtel Gedoο dictus fuit, confer. Buxtorf Lex. Talm. fol. 1146. ac nor. in bon n h, 10c. 21, Confer. hic no in Wnn e & Gar Arjeh Jol. I2. col. 4. pzine. ubi ſcribitur, quòd ſacer- detes, vihum bibentes, tunc rei ſint mortis, ſi il- andi, nempè ſi biberint ς Daa ny'nn i. e. quartarium (vini) una vice (ſive unò hauſtu,) uti ibidem habetur, confer. & P. Fagius ad Para- 2401. & dict. Hebr. voc. aw, vid, & Torat Co- hanim ac tract. Talm. Keritut, ol. 13. P. proùt in oar nopv h. loc. ad marcginem allegan- tur, it. Tahanit Jol. 17. b. & Nalir, ol. 4. a. it. Bava Neri ſol 90. b. & Sanhedtin, fol. 22. b,., & “ol. 83. b Hebr. . P, iſla s. ſequentia , usque ad: Shrna i. e. in accellu, zablunt 6 M8t0 Ie Oοο%ι e) 848 Cgb. X. quàm (ſermonem eſſe de illo caſu.) quando venietis ad templum (vel ad tabernacu- lum) in acceſſu ad altare quomodo? 22. dicitur hic adyentus ad tabernaculum teſti- monii ac dicitur de ſanctificatione (ſive lotione) manuum atque pedum adventus ad tabernaculum teſtimonii, quemadmodum (igitur) ibi fecit (Scriptura) acceſſum ad altare, ſicuti adyventum ad tabernaculum teſtimonii; 23. ita & hic † fecit acceſſum ad altare perinde atque adventum ad tabernaculum teſtimonii. Verſ. 10. Et ad di- ſcernendum] i. e. Ut diſcrimen faciatis inter cultum ſanctum & profanum, ecce diſcis (inde,) quòd, ſi cultum peregerit (vinum potans) (cultus iſte) profanus cvadat. Verſ. II. Et ad docendum] Docet (hic Scriptura.) quòd ebrius prohibeatur docere, forſitàn is reus erit mortis? lex dicit: ac tu filiique tui tecum, ne moriamini, 24. ſa- cerdotes (itaque,) dum cultum Divinum peragunt (ebrii, mortis ſunt; non verò ſapi- entes, dum docent(ebrii,) mortis rei ſunt. † Verſ. 12. Qui ſuperſtites emnt] (Vi⸗ delicèt) à morte, nempè mortis pœna *etiam ergà ipſos erat decreta propter pecca- tum vituli (conflatilis) atque hoc eſt, quod dicitur: & adversùs Aaronem iratus eſt Dominus valdè PLi. e. ut perderet illum; 25. non eſt autem ο id eſt: perditio, **niſi berorum privatio, 26. dicitur enim: DνN i. e. & perdidi fru- Gtum ejus deſuper; 27. ſed oratio Moſis cohibuit dimidiam partem, 28. dicitur quippe: & oravi etiam pro Aarone tempore iſto. 29. Eod. verſ. 12. Accipite obla- tio-⸗ 22. Scilicèt: probatur, etiam tunc vinum non es- ſe bibhendum? iſta enim hic ſubintelligenda vel ſupplenda ſunt, confer. hic tract. Talm. Seva- chim, fol. 17. b. & fol. 1 8. a. it. Keritut, Jol. 233. Senſus eſt: quod idem ſtiatuendum ſit in ac- ceſſu ad altare, quod in adventu ad tentôrium ſi- ve templum, ac proinde utroque in caſu abſti. nendum ſit vino, confer. hic Torat Cohanim, ſicuti in 'na r9u, E. loc. allegatur ad margi- nem, Hebr. Nn tie hæc & ſequentia, usque ad: 7 a-,) i. e, & ad diſcernendum, abſunt à MSto I. malè „ Contfer. hic tractat. Talmud. Bava mezia, Ffol. 90. b. & Schevuot, ſol. 1 . a b. it. Sevachim, fol. 17. b. prout in bpon MrSw h, loc, ad mar- ginem allegatur, ubi vide etiam notas. 24. Sicuti verſu antec. 9. h. cap. habetur, con fer. not. in aR n h. loc. 1 Leges enim pœnales ſunt reftrictivæ nec ad alios calus vel perſonas non comprehenſas extendi debent. Contfer. quæ ad Geneſ. c. 4. V. 2 5. n, 90. de ver- ᷓ bo bapa, quod etiam hic habetur, notata ſunt. 25. Vide Deuteron. c. 9. v. 2 0. ibique R. Salom. not. confer. & not. in ponm no h, loc. Eÿ Hebr. nw, in MSto z. poſteà additur: 722 DHDpPni. e. in omni loco, ſcil. Scripturæ ſacræ: 26. Seu: liberorum çonſumptio, vel liberorum orbitas, juxtà Hebr.- — in, ſic Commenta- tor noſter etiam ad Deuteron- dict. c. 9. v. 20. Berachot, ol. 61. a. & hanit, fol. 16. b. 7. Prout Amos. cap. 2. V. 9, habetur, ubi vide Raſchi notas. 29. Nempè: liberorum Aaronis, ne & illa delere- tur, ita hic umn interpretor α radice iuni. e. di- midiavit, nam Aaroni quatuor erant filii: Na- dab & Abihu, Eleazar & Ithamar, ex his due Joma „Vol. 87. a. it. Ta- priores igne perierunt; reliquos autem duos Moſes precibus ſais, ad Deum fuſis, ſervavit, uti hic dicitur, confer. Deuteron. c. 9 v. 20. n. 18. 29. Vide Deuteron. alleg. cap. 9 verſ. 20. n. 1. conſer. & not. in pat . loc. not avie, ubi vide num. 16. confer. & tract. Talm. CA. X. — — mne Qe Mlominus ob iei obt (Kereliic) ſuit in ül (0 verl 13. ⁰ Ebas lanis 2 cothedalt Oblationump ( jmeleii in (veqbagbam wedereinloce cellatos; 35. leptoſ hinee 14 Iu fli⸗ Panewlvocan ulo & anmo — 3o, Nempe: ( finitisſeptem onum, gd⸗ itahkare, prim tulit Nachallo Numet. (2). Oum h. loe. 31, De gua Nu infrz verl. 1 n h. loC. ” 31. Id eſt: tun r0s non tranii ieaione altar fſuit Oblata, Gur Ajeh) Dwan ,. oc. 3 9 Vel: in ſa men geclaatie n. 39. haderu Vide hie track dhim, ſl. 10 d e , ieeliatn no (0 D enaculun teſi. Unn adrentnsnd na)acceſlun d. kecit cceſm. 1.10. E 4 A num, eece diſtig finng eradat. ibetnt dotte, riamini, 14, d. non erol d. ien em, (Vi. R Apropter pecca- ronemn iratus et n O ic et. e,& perdidiftu. temn, 19, dicitrt. 12. Atigite . abetur, notata fünt. 10. idigne N. dln. n wo , loc, pohes addut: 1. Kripture ſacle, Pio, vel liberotum ,ſ Commend. 1one Gic a. 9. .10, confet. tadt, Taln. ,fol. Nl I 99. babeiut, Mhi fide R nit ne Külu gelee⸗ Nà aciceni.e. nuot elant fli: N. ſthamar, er his uo feliquos autem n0,; umn kols, elyait, II fon. ,9. V. 20, M 18. 3 a 9 ell 10,0. 1 4 do loe⸗ 30. Nempe: oblatio illa facta erat die octavo, 949 tionem] Quamvis vos lugeatis & ſancta (ſive ſacrificia) prohibita ſint lugenti; (ni- hilominus oblationem illam comedatis.) Eod. verſ. 12. Oblationem] Hæc fuit ob- latio diei octavi 30. & mincha Nachaſſonis 31. Eod. verſ. 12. Er comedite illam (Ifſraelitici) & mincha temporaria 32. nec tcum azymis] Quid lex vult dicere? (nempè;) quandoquidem iſta fuit mincha cœtus ei ſimilis ad poſteros tranſiit, (ideò) opus fuit in illa (oblatione) explicare ritum cœterarum oblationum (ſive mincharum-.) Verſ. 13. &t ſtatuta portio filiorum tuorum Non eſt (enim) filiabus portio ſtatuta in- rebus ſanctis. 33. Eod. verſ. 13. Nam ſie præceptum eſt mibi] (Nempéè,) ut in luctu * comedant illam (oblationem.) Verſ. 14. Er pectuſeulum agitationis] (Videlicèt) oblationum pacificarum 34. congregationis (ſive cœtus Ifraélitici.) Eod. verſ. 14. Comedetis in loco puroꝗ] Anne verò priores (oblationes) comederunt in Iloco impuro? (nequaquam;) ſed priores (oblationes,) quæ erant ſancta ſanctorum, neceſſe erat co- medere in loco ſancto; aſt iſtæ non opus habebant, ut comederentur intrâ tapetes o- cellatos; 35. ſed intrà caſtra Iiraelitarum, quæ erant pura, nec illa ingrediebantur leproſi, hinc eſt, quòd ſancta levia 36. comedi poſſint in tota urbe. 37. Eod. verſ. 14. Tu & filii tui & ſiliæ tuæ] Tu & filii tui in partem (vocamini;) aſt filiæ tuæ non in partemä(vocantur;)fed ſi dederitis eis portiones, 38. poſſunt illæ comedere de pectu- ſculo & armo, aut (forſitàn) etiam filiæ in parte m (vocantur?) lex dicit: quia portio OoOOO 2 . tua + : . . 5 finit is ſeptem diebus impletionum ſive confecra Numer. cap. 7. V. IO. & V. 12. it. not. in Ho DSDs h. oc V 31. De qua Numer. dict. cap. 7. v. 12. confer. & infra verſ. 16. cap. n. 44. ac not. in nDO no h. loc. it. Sevachim, Fol. 60. a. . ros non tranſüt; ſedillo ſolàm tempore in de- dicatione altaris & in ſacerdorum conſecratione fuit oblata, confer. dict. verſ. 16. h. cap. n. 4 5. & Gur Arjeh !. 13 3. COl. 1. princ. in not. men declarationem, quæ veriſu ſequ. 14. .cap. m. 3 8. habeeurr.e * Vide bic tract. Talm. Joma, /0l. 5. b. & Seva- chim, ol. 10 1. b. it. Torat Cohanim, prout in tionum, quo die octavo, quando dedicatum fu- it akare, Primam oblationemn ſive incham ob tulit Nachallon „ vide cap. antec. 9. V. 1. G& 4 32. Id eſt: tunc temporis oblata, quæ ad poſte- Dat h. loc. it. tract. Talm. Sevachim, ols 5.a. 33. Vels in ſacrificiis ſive oblatiénibus; videta- PpDAT NDV H. lor., allegantur ad marginem, ubi/ 34. Vel: Iacrificiolum euchariſticorum, confer. hic, quæ ſupra ad Levit. c. . verſ, 12. . 1 5.n0- tata ſunt, vide & tractar. Talm. Sevachim „Jol. 10 1: b. miin r* , loc, ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 35. Hebr. =yνανw, in MSro I. pro eo legitur rIO Ha i. e. in loco ſancto, nam ſancta ſan- ctorum intra tapetes ocelatos comedi debe- bant, confer. Exod. c. 29. v. 37. n. 111. & in.- fra verſ. 17. b. «ap. n. 5 2. & n. 53.: it. Levit. , 22. Vv. 22. n. 70. it. Levit. g. 6. v. 27. n. 94. 36. Vuigaria. quæ non ſunt ſanctifſima, Hebr. D W confer. fupre Levit. c. 5. v. 1 F. n. 44. & Levit. c. 6. V. I1. U. 52e Vide & Buxtorf. lex. Talm. fol. 19 80. übi exponitur, quænam ſint ſancta levia „ vide S& infra Levit. dict. c. 22. v., 21. ne I: ac not, in p- T h. loc. 37. Confer, quæ infra ad Uevit. c. 14. V. 3. n, I. notata ſunt, vide S& tract. Talm. Sevachim, jol. 55. a. uti in vnan ne b. loc. allegatur. 3 9. Quaſi donz ſeu munera ex iſtis oblationibus. Hebr. ann i. e. dationes, Goafer. verſ. antece ride etiam notas, 13. h. cap. n. 33⸗ 85 LEVITICI. CAb. X. tua Itatuta & portio filiorum tuorum data ſunt, 39. (nimirum) portio ſtatuta eſt filiis, non filiabus. Verſ. 15. Cum 4o. igne abſumendis adipibus] Hinc (diſcimus,) quòd adipes (fuerint) infrà tempore agitationis; 41, ſolidus autem ſenſus locorum Scri- pturæ, ne alter alteri contrarietur, jam anteà quoad tria iſta expoſitus eſt in (Sectione, quæ incipit:) præcipe Aaroni. 42. additamenti neomeniæ; 43. tres autem hirci pro peccato oblati fuerunt eodem illo die, (nempè:) hircus caprarum ** & hircus Nachaſſonis 44., atque hircus novilunii; ſed ex iſtis omnibus non combuſtus fuit, niſi iſte (ſcil. hircus novilunii;) div "tem ſunt hac in re ſapientum Iraelis ſententiæ, nonnulli dicunt: propter immundi- tiem, quàâ laboravit, (hircus iſte) combuſtus fuit; alii dicunt: propter luctum com- buſtus fuit, quia is eſt ex ſacrificiis poſterorum; 45. aſt in ſacrificiis temporariis 46. innituntur † (ſapientes Iſraelis verbis*) Moſi, qui dixit eis 47. de mincha: & come- dite illam cum azymis. 48. Eod. v. 16. MWarendo quæßvit] Duæx Nme 49. j. e. interrogationes iſtæ (fuerunt, nimirùm:) cur combuſtus fuit iſte (hircus?) & cur illa- Verſ. 16. Et hircumpeccati] (Videlicèt) hircum erſæ au- non 50. fuerunt comeſta? ita iſtud (reperitur ſcriptum) in lege facerdotum- 39. dicuti hoc verſu 14 habetur: . 40–. Ita hic particulam 7y cum Junio ac Tremel- lio verto, quibus & Paraphraſtes Chaldæus con- ſentit, vide P. Fagii translationem Latinam ibi- dem, confer. & ſuprà Levit. c. 3. v. 4. n. 12. au- tor tamien noſter hie particulam 7) propriè ſum- pſit, & expoſuit, quòd ſignificèt: ſuprà, confer. hic tri ct. Talm. Menachet, fol. 62. a. & Joma,fol. 5. b. it. Sevachim, fol. 10 1. b. 41. Confer. quæ ſuprà ad Levit. . 7. v. 30. n. 9 1. notata ſunt. 42. Seclio iſta incipit 4capite ſexto Levitici & con- tinuatur usque ad caput nonum, habetur au- sem expoſitio & conciliatio locorum Scripturæ, qui ſibi in ſpeciem contradicere videntur, in di- Oæ Sectionis capite 7. V. 30. in notis Raſchi n. 9 1. & ſeq. 43. Confer. de additamentis Buxtorſ. Synag. Jud. cap. 22. pag. m. 474. & Ejusd. Lexic. Balm. fol. 964. vide & Numer. c. 2 S. v. 1 5. ibique Ra- ſchi not. vide & verſ, ſeq-. 17. H. cap. n. 56, ac not. in νανς R h. loc. X Confer. hic not. in enon m cap. & ad hunc verſum 16 XX Hebr. mny, in MSto I. pro eo legitur: bienn ad verlſ. 12. . i. e. impletionum (hircus,) confer. Verſ. ſegu. ign. * 17 Kign. 44 De quo Numer. cap. 7. v. 16. confer. ſupraà uti in nan ihom y. loc., ad marginem allegan- tur, it. tract. ITalm. Sevachim, ol. I0 1. b. 45. Id eſt: hircus iſte fuit ex oblationibus non tem- porariis; ſed perpetuis, quæ etiam 4 poſteris Peragendæ erant, confer. ſuprà v. 12. h. cap. n. 32. & infrà ve 19. H. c. n. 68. & n. 69, “ 46. Hebr. ye w“, hic opponuntur iis ſacrif- ciis, quæ dicuntur α αν i e. ſacrificia ge- nerationum, confer. ſuprà dict. v. 12. h. cap. n. 32. & num. antec. 4 5. vid. & infrà Levit. cap. 2 2. V. 2. D. 5. Hebr. 1apb in MSto I. huic verbo præmiſſa eſt particula negativa: N i. e. non, ut juxta hance lectionem ſenſus ſit: non innituntur (Verbis Moſis.) 2 tur adjecta. 3 17. Nempé: Aaroni, ut & Eleazaro atque Ithama- ri, prout v. 12. . cap. habetur. . 18. Sicuti dict. V. 12. h. cap. habetur. 49. Dicitur enim hic ντα αα i. e. quærendo quæſivit. confer. hic tract. Talm. Sevachim, Jol. 101. b. uti in 'pan h. loc. allegatur. 50. Hebr. 17283 &, ſic in editione rpnaft n hic (AI. 4 51. Eod. . 1 õ minämipled Cbolia 9) Z quando egredd i igitut Ma Ciſtistam? . comedunt& Hinc diſcima immunditieis v0 (oblata)e 6 S verſ. 12. H. cap. rI. 3 I. vide & Torat Cohanim, Hebr. O, ſic in utroque MSto vox iſta reperi- cxpiandum. ejus intrinlect igue ofmne ———D bie cum artie ledionem hie Buxt, ut & in Heb ro, u qur etiamn lect troneth, nen ie, cur connt Kasuits uni deplura. II1. Vide, gua num. 26, not 133, col, loh 30,. Delat 31 Vid inftay, Conk. hie Tor: be loer ad mar 61. Hebr. )- I1I. upra 7.Ferl. 19. n. Num. ſequ 101,4. b. 39 Nenpe: en um, konler. Hier, ud, pal lhtut elflis . limis,) 1s locorum dcti. eltin Seckion Udelct))nirenn 1 Krunt eodemiil Ukens norilanii; i)) drerſe an. Opter immundi. ter ludum com. temporaniis 46, nchs: & come. W) 49. de e) Kcur l. ge lacetdotumn 11. Hod. — N.16. eonter ſüſt 1 le& Torat Cohatid, 1 Qmatginem aleg. thim, fol. 101 b. Dhtionibusnonten. 8 Aux etinn 4pollens lrif 12. , cal. &m 69, ponuntur is ſaeii. v ie, ſueſifieng⸗ dict, v. 11. , 0). d intt Lerinn. 1 e verbo premiliel non, ut usta hine. innitumur (fabis Mgto vor ilis teſei . eizatqdelihinld⸗ etune habetur. V i e guerendo Talm. Serachim fole h. oe, allegatut. ii Ne Guione nn . tit (Moſes) fa * — 51. Eod. v. 16. Conera Eleazarum & Iihamarem] Propter honorem Aaronis conver- )faciem ſuam versus filios (ejus) & iratus eſt. ** Eod. verſ. 16. Dicens:] Dixit illis (Maſes:) refpondete mihi ad verba mea. * Verſ. 17. Cur non comediſtis cſtiam pro peccato in loto ſanctoe“] Enim veroò num extrà Sanctuarium comederunt (illam hoſtiam?) nonne combuſſerant eam? cur igitur ille dieit: in loco ſancto? ni- mirùm ipſe dixit eis: forſitàn extrâ tapetes ocellatos 72. exiit atque (ita) polluta fuit c(hoſtia?) Eod. verſ. 17. Quia ſanttum ſanlttorum eſt] Polluuntur autem (iſta,) quando egrediuntur; 53. illi autem dixerunt ei (Moſi:) non (egreſſa eſt hoſtia,) di- xit igitur (Moſes) illis: quandoquidem † in loco ſancto fuit (hoftia,) cur non come- 5I. Vide, quæ 2 diſtis eam? 54. Eod. verſ. I7. Atque eam dedit ad ferendum & .] Nam ſacerdotes comedunt & domini 55. expiantur. Eod,. verſ. 17. Ad ferendam iniquitatem cæœtus] Hinc diſcimus, quoòd hircus neomeniæ fuerit, 56. quoniam ille expiabat peccatum immungditiei Sanctuarii atque rerum ejus ſacrarum, nam hoſtia pro peccato die octa- vO (oblata) ac ſacrificium pro peccato, quod Nachaſſon (obtulit,) non veniebant ad expiandum. *X Verf. 18. Ecce non illatus fuit &c.] Si enim illatus fuiſſet (ſanguis jus intrinfecùs intrà Sanctuarium) comburendus vobis fuiſſet (hircus,) veluti dicitur: ej 1 atque omne ſacrificium pro peccato, de cujus ſanguine illatum eſt &c. 57. Eod. ́́́MU?ẽ S OooOoO 3 verſ. † Hebr. 0 “ Ppa en in MSto 1. pro his lectionem hie in verſione ſecutus ſum, in Bibliis legitur: — èe , P R i. e poſt- Buxt, ut & in utroque MSto, item in exemplari quam extrà Sanctum non venit (illa hoſtia.) Hlebiæo, quo uſus ſum, legitur ſine negatione, 54. Confer. quæ ad verſum antec, 16. H. Cap. n. 50. Qquæ etiam lectio commodam recipit interpreta notata ſun. tionem, nempè: e en en n den55. Id eſt: offerentes, vide ſuprà Levit. C. 7. v. 5. i. e, cur com buſtus fuit iſte; alter autem come- ibique not. n. 7. & n. . iſto autem tempore non RKas fuit? uti in iisdem notis exponitur, ubi vi. fuerunt domini, qui offerebant, e Synee de plura. DyO a eeen i. e. nam domini fuerunt de hoc libro cap. antec. 9. v. 23. ſacerdotes illo tempore, ſic in notis Raſchianis num. 26. notata ſunt, confer. & Gur Arjeh /ol. editionis nann ew hic ex K. Ilaaco Luria 133. col. 1. fin. it. tract. Talm. Kidduſchin, fol. adducitur & ex ponitur. 30. a. & Peſachim, ſol. 24. a. . De quo vVerſ. antece 16, b. cap. n. 43. dictum XX Vid. infrà v. 19. h. cap. ibique not. Sign. & elſt, confer. ttact. Talm. Schevuot, fol. 9. 2. b. & x* Conf. hic Torat Cohanim, prout in nen e Fol. 10. a. b. it. Sevachim, fol. 10 I. b. & Mena- h. loc. ad marginem allegatur. chot, fol. 4. a. . Hebr. yo“, confer, Exod. c. 29. V. 37. n. * Hebr. e NeSPDN, heæc hoſtia pro peccato di-= 111. & ſuprà Levit. 6.7. V. I 3. . 45: ac dict. c. citur hircus caprarum & hircus impletionum, 7. Verſ. 19. n. 6 8. vide & v. 14. H. Cap. n. 3 5. & confer. verſ. Præc. 16. Sign. num. ſequ. 53. confer. & not. in nan bp. K Conkfer. not. in pom n p. loc. ubi ad ali- loc. it. Peſachim, fol. &2. a. & Sevachim, Ffol. quam objectionem reſpondetur. 101. a. b. 57. Sicuti ſuprà Levit. c. 6. V. 2 3. habetur, ubi 33. Nempè: extrà tapetes ocellatos ſive extrà atri vide not. n. 84. confer. hic tract. Talm. Peſa- um, confer. num. antec. 52. & not. ad librum chim, fol. Q2. a. & fol. 8 3. a. it., Seyachim ,„fol. Piec. Jud. part. I. p. 9. a. fin. S; a. b. & fol. 101, a. b. hic cum artieulà negativaà legitur, quam etiam 56 4 4 872 LEVITICI. Et dixit Aaron] Verbum *, (quòd hic habetur,) non niſi vehemens ac durum ſignificat, dicitur enim: i. e. & locutus eſt populus &c. 59. num ſieri poteſt, ut Moſes iraſcatur * contrà Eleazarum & Ithamarem; Aaron autem loquatur? ecce tu nòſti, quòd iſtud haud factum ſit, niſi propter honorem, * dixerunt: non conve- nit, ut pater noſter ſedeat ac nos coràm illodoquamur, nec decet, ut diſcipulus reſpon- deat doctori ſuo, fortaſſis Eleazar nihil † habebat quod reſponderet? lex dicit: & lo- cutus eſt Eleazar, ſacerdos, ad viros exercitus &c. 60. ecce, quando voluit, locutus ed (Eleazar) coràm Moſe & coràm é1. principibus, hoc reperi in Siphre, 62. D D „. 63. Eod. verſ. 19. Ecce hodie obtulerunt] Quidnam illa (Scriptura hic) dicit? * videlicèt Moſes dixit ei (Aaroni) forſitàn ſparſiſtis ſanguinem ejus (hoſtiæ) lugen- tes? nam lugens, cultum Divinum peragens, (ſanguinis ſparſione) fit profanus, re- ſpondit ei Aaron: numquid illi obtulerunt, qui ſunt (ſacerdotes) vulgares? 64. ego CAbD. X. verſ. 18. Comedenda cvumedere debebatis eam] Comedere debebatis illam, quamvis vos elſletis in luctu. Eod. verſ. 18. Sicutipræcepi] Vobis in mincha. 58. Verſ. 19. / obtu⸗ 58. Vel: circ4 Mincham, prout luprà Levit. dict. c, 6. v. I I. habetur, confer. tract. Talm. Joma, fol. 5. b. & Sevahim, Fol. 101. 2, it. not. in DN r b. loc. = * Hebr. ? PN& iſta & ſequentia, usque ad: ν⅜⅝¾ mmy i e. num fieri poteſt vel forſità Moſes &c. abſunt à MSto 2. 2 59. Quemadmodum Numer. c. 21. v. 6. habetur, ubi verba dura ac ſeditioſa contrà Deum, ac Mo- ſen protulerunt Iſtaelitæ, confer. Numer. c. 12. v. 1. num. I. it. not. ad Eccleſ. c. I. v. I. n. I. ac Gur Arjeh Jol. 13 3. col. 2. princ. & not. in paR b. loc. XX Verba iſta: num fieri poteſt, ut Moſes iraſca tur &. usque ad: iun Siphre; in MSto z. poſita ſunt poſt verba illa: verſus filios (ejus) & iratus eſt, quæ ſuprà v. 16. h. cap. habentur, ubi vid. XXX Scilicèt: patris ipſorum, nempè: Aaronis, cui Eleazar & Ithamar, filii ejus, honorem 00o quendi præripere noluerunt, nam dixerunt, non convenit Sc. ſicuti mox ſequitur. † Hebr. α Syw, in MSto 1. omiffaà particula negativà ſic legitur: e i. e. (fortaſſis Elea- zZar) habebat, (quod reſponderet & c.) 60. Ita habetur Numer. c. 3 1I. V. 2 I. ubi vide Ra- ſchi notas. 1 61. Hebr. 127) ita in exemplari Hebraico, quô — uſus ſum, ut & in editione a ν%, legitur; rectiùs, quàm in Bibliis Buxtorf. ubi habetur. hn, ex typothetarum vel deſcribentium er- rore. == 62. Hebr. b, de hoc libro vide ap & Buxtorf. Biblioth. Rabb. confer. & ſuprà I evit- T. 7. Vv. 6. n. 16. & cap, ſeq. 11. V. 3 8. u. 109. it, Levit. r. 23. V. S. n. 16⸗ 6 3â. Significatio verborum iſtorum obſcura eſt, fort aſſis ſic ex libro Siphre fiunt allegationes, ut alia pars vocetur E —, afia: α vel alter ſive ſecundus explicandi modus hisce verbis indicatur, nam in Siphre variæ continen- tur expoſitiones locorum Scripturæ, quocirca alterum ſive ſecundum explicationis modum bic intelligi puro, abfunt autem verba iſta: da ne e A MSto z. ſed in MSto I. ha-= bentur. * Id eſt « ad quidnam opus fuit, dicere: ecce hodiè obtulerunt &c. nam ſatis eſſe videbaiur, dicere: acciderunt mihi res ejusmodi, ſi come- diſſem &c. (uti hoc verſu 19, habetur,) ſic in not. nD b. oc, habetur ubi vide fuſio- rem declarationem iſtius loei ſatis obſcuri, con- fer. Sevachim, ol. 16. a. b. & ol. 10 I. a. b. 64. Hebr. —hGhneh, quo nomine hic intelligun- turilli ſacerdotes, qui non ſunt ſummi pontifi- (A. II. au 1 ciderun ni cognati, e05 retl. 19. hN DN Altludusno od, verl. 19. tempotatiis, Vetl. 20, . 100 audivi. Erl. 1. kod. 10 & le(Deus)icit lraelitisz 3. — (es, net. in nadtat. Talmu Do hloe. 65. Notant bie odl tus kenit Numer. ceg Kintrz Leyi, verl. ſeg 10,/ 66. Vel: pollui (,21. V. I. & 1 6). ſeimo: r üribus, ewen i MStO 2. P j e tur, confereh 101.à b, H. Siye: lugen 20, item nacl Proutin Onn dinem. 1 ſt. Verl 19, Wens ac Gdurumn numfietiotek, † logvaturd eece . Oh coNVe. 1 ſeipulte reſpon. ler ict: l. Dvolnit locute m: n Phre, 01. Dnd ipturahic)dict) (hoſte) gen. ir profinus te. Agatet! 4. obnn. — Utort, ubt habetgr⸗ el Ceſeribentiumn e⸗ o wide o hn nfer & ſupr lei, 4. I1.. 30. n 10) P Korum oblenn d, junt allegxtione, Aͤt 65. Notant hic Rabbini, quòd Moles propter iram oblitus fuerit doctrinæ ſive deciſionis legis, vide Numer. c. 3 1. v. 21. ibique not. n. 92., confer. M, Ais: W 1 Miesndi modus ce Phre variz coftiin Senipturæ, qubent⸗ pliceationis nodin. t zutern Verba ind: ſed in MSto na. 38 foit, Gicere: ece m laiiselle icebaiut, 4 ejusvol, cone⸗ 19, habetul, ſie in abetur udi ſige ſo. Neilatis obſeuni col⸗ 8 o, 10 l4. b. bmige hic imellgon⸗ . lan, Iamvis . — 4 n , ſegiu 4 LEVITICII. obtuli, qui ſummus ſum ſacerdos, qui lugens offerre poteſt. 65. Eod. verſ. CAb. XI. 853 19. Et aæcciderunt mihi iſta] Etiamſi illi, qui mortui ſuut, filii mei non fuiſſent; ſed proximi cognati, eos (tamen) ego æquè ac iſtos (filios meos) lugere debuiſſem, ſicuti omnes, qui dicti ſunt in Sectione Sacerdotum, ſuper quibus ſacerdos polluitur. 66. Eod. verſ. 19. Si comediſſem ſacrificium pro peceato] (Iſtud: ?&) hic ponitur pro:) Ne& DNN) i. e. & ſi comediſſem, num rectum fuiſſet &c. Eod. verſ. 19. Hodiè] Afſt luctus noctis permiſſus eſt, quoniam non eſt plangens, 6⁶7. niſi die ſepulturæ. E- od. verſ. 19. Num placuiſſet in oculis Domini?] Si audiviſti (id fieri poſſe)in ſacrificiis temporariis, 68. non proptereà id leve putare debes in ſacrificiis generationum. 69. Veri. 20. Et placuit in oculis ejus] Confeſſus eſt (Moſes,) nec illum puduit dicere: noo audivi. 70 S 1 CAFP. XI. Erſ. I. Ad Moſen & v ad Aaronem] Moſi dixit (Deus, ) ut ipſe diceret Aaroni. 1. Eod. verſ. I. Ult diceret ülli] Dixit † (Moſes Aaroni) ut ille diceret Eleaza- ro & Ithamari, aut fortè non eſt iſtud, niſi, ut diceret filiis Iſraëlis? uando il- le (Deus) dicit: N1i. e. dicite filiis Iſfraelis, 2. ecce ) i. e. ſermo dictus fuir Iſraelitis, 3. ecquid igitur ego ſtabilio? (nimirùm iſtud:) &ν i. e. ut diceret illis, MW (hoc ces, confer. ſupra Levit. c. I. v. 7. num. 74. ac] 46. notata ſunt. tractat. Talmud. Sevachim, fol. 10 I. uti in noæ 69. Sive: poſterorum, id eſt: in ſactificiis per- Pnnr h. loc. ad marginem allegatur. petuis, confer. Gur Arjeh fol. 133. col. 3. & infrà Levit, c. 2 1. V. II. & 12. n. 44. vide & verſ. ſeq. 20. h. cap. n. 70. 66. Vel: pollui poteſt, de quibus vide Levit. dict. c. 21. V. 1. & ſeqq. it. Levit. alleg. c. 2 I. V. 1 2. n. 45. ſermo alutem hic eſt de ſacerdetibus vul- Qgaribus, exceptô ſummò ſacerdote, hinc etiam iin MSto z. numero plurali legitur: nacne DPpShO i. e. ſuper quibus ſacerdotes polluun- tur, confer. hic tractat. Talmud. Sevachim, fol. 101. a. b. 67. Sive: lugens, confer. ſuprà Levit. c. 7. v. 7, n. 20. item tract. Talm. Sevachim, fol. 101., b. prout in nn mne . loc. allegatur ad- mar ginem. 6 , Vide, quæ ſuprà adv. 16. b. cap. n. 4 & n. med. ubi hoc ita exponitur: ſi hoc audiviſti de ſacrificiis temporariis ; non tamen audiviſti de ſacrificiis perpetuis; Hebræa, vide sis jbidem. 70. Confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. 10 1. a. b. in Gur Arjeh dict. fol. 133. col. 4. iſtud ſic explicatur: audivi quidem, id prohibitum eſſe quos d ſacri ficia perpetua; ſed MPlaw i. e. obli- tus fui, confer. verſ. antec. 19. n. 6 5. ac not. in DEDE rDVy, ubi locus iſte fuſius exponitur. I. Confer. Levit. c. I. v. I. n. I 3-&& Numer. c. 1 8. v. I. ibique Raſchi not. n. I. vide S& Gur Arjeh Fol. 132. col. 3. med. ac not. in a h. I. † Hebr. pèe hoc 6e quæ ſequuntur, usque ade SNa i. e. filiis (ſuis, nempe Eleszaro &c.) ab- fſunt 4 MSio IJI. = 2. Sicuti verſu ſeq. 2. h. cap. habetur. . 3., Autor noſter hie ſatis ſubtiliter diſtinguit inter verba iſta: n & WM&, conter, Sign. ſequ. (hoc intelligendum eſt, ut diceret) filiis (ſuis, nempè:) Eleazaro & Ithamari. * Verl. 2 Dicite ſilis Iſraëli] Omnes æ qquales fecit (hic Deus,) Tut eſſent ipſius legati in hoc IICI. — N7 V Ni. e. ſermone (ſive allocutione ad Iſraelitas,) quoniam æquales fuerant quoad ſilentium, 4. & in ſemet receperant decretum Dei præ amore. Eod. verſ. 2. Hac eſt animal] (Dictio —PH) notat i. e. vitam, quoniam Ifraslitæ adhære- bant Deoac debebant eſſe D)) i. e. vivi, ideò ſeparavit illos (Deus)ab immunditia & conſtituit eis præcepta; * aſt populis, cultui idélolatrico deditis, †**S nullam fecite rohibitionem, res ſimilis eſt medico, qui ingreditur, ut viſitet ægrotum † &c. ſicuti id habetur in Medraſch R. Tanchumæ. 5. Eod. verſ. 2. Hoc eſt animal] Docet (hic Scriptura,) quòd Moſes animal tenebat (manu) idque monſtrabat 6. Hraelitis, (di- cens:) iſtud comedetis & iſtud non comedetis. Verſ. 9. Mud comedetis Gr.] Etiam illis (Iſraelitis,) idem & in volucribus (faciebas, dicens:) iſta abominabimini ex volati- libus, 7. ſic quoque (faciebat) in reptilibus (aliis, dicens:) hoc eſt vobis immundum. Eod. verſ. 2. Hoc eſt animal ex omnibus jumentis] Docet (hic Scriptura,) quòd pniaD 1. e. jumentum comprehendatur ſub nomine — ri. 8. Verſ. 3. Dividens] Juxtd Targum ejus eſt: 3P)& i. e. findens. Eod. verſ. 3. Ilngulam] Linguâ vernaculà: plante. 9. Eod. v. 3. Et ſindens fiſuram 1o. ungularum] i. e. Quod findit ungulam CAb. XI. 4 ex reptilibus aquaticis tenebat (Moſes manu) unamquamque ſpeciem & monſtrabat . 4 A D ne ine ſdbe E nidem diriſe ve conex? ſl Kattrahit 13, becommmmignat men gus ac cot betutinillolo⸗ tutninatio) minationenn l Hre Cicio 2 quireperitur i X Non vero Iſtaeëlitis, nam iſto caſu non uſurpatur verbum n&, (prout hic habetur;) ſed verbum: , (uti verſu ſequ. 2. habetur,) confer, num. antec. 3. H. verſ. † In MStoz. hic additur: Hyrvva i. e. per miſ- ſionem ſeu legationem, (ut eſſent ipſius legati &c.) 4. Hebr. , ſenſus eſt, quòùd omnes (nempè Moſes & Aaron) animo ſilenti ac quieto in ſemet receperint Divinam iſtam legationem, nec obſe- quium detrectarint, oonfer. quoad vocem n'n- R. Salom. not. ad Habac. c. 2. v. 20. n. 60. vid. & not. ad cap. præc. I0. V. 3. Sign. KX Hebr. n i en, abſunt iſta 4 MSto I. XKXX Hebr. dy i. e. hhς n „ abfunt iſta ab utroque MSto. = Simile vid. in not. ad Exod. c. 1 5. v. 26. Sign. X confer, hic Spenceri de Legibus Hebtæor, ritual. lib. I. «. 5. Sect, I. & ſequ. us que ad g. 6. ubi plura de animalium & ciborum diſcrimine habentur. è . 5. De hoc vide Exod. c. 9. V. 322 n. 45. & Exod. c. 3 8. v. 8. n. 8. it, Numer. c. 3 3, V. I. n. 9. G& ad Proverb c. 4. v. 23. 6. Cur ſpeciali iſta monſitatione opus fuerit, ratio- nes adducuntur in Gur Atjeh ol. 133. col. 4. med. confer. & Torat Cohanim ac tract. Talm. Part, I-Fole 144. Col. 4. 1. Princ. 7. Sic uti verſu 13. h. cap. habetur. 38. Id eſt: animalis ſiye feræ, coenfer. Deuteron. c 2. ac tract. Talm. Chullin fol. 7 1. a. haa e He i. e. & D ſab regula MSto z. hic additum eſt. 2 9: Scilicèt: du pied, vide Deuteron. dict. c. 14. v. 6. h. L S"ae not. in an e h. loc. ubi ſcribitur Germanice dici: Pfotte/ in MSto 1. legitur: &na ſed in MSto z., S. 0 2, deeſt h . Gallica. 2 Xc ox 10. Confer. num. ſeq. 11. vide & P. Fagii not. * 1 1 not. ad Paraphr. Chaldaic. b. loc. ubi ex R. Darvid kim. chi adducit, quo modo 9 & yd diſſterant, /. Chullin, ol. 42. a. b. & fol. 59. a. S. ſol. 71. a. prout in por Wv h. loc. ad marginem alle- gantur, ubi vide etiam notas, conter, & Jalkut Princ. ac/l. 145. coſ. 14. V. 5: n. 10. & Jalkut Part. I. fol. 14 5. col. mn, ſic in * peens immund! (itaquidem elt transgrediatut Kxrve eorun b il. Sie §. N. Dan Pov gelihit, n ſam uti videtee ls zil geau⸗ billcam appel (. 1(4. . 6. l. l Hebr. nn n (itum teperitun cot, fol. 19. chim, /ol. 34. 11. Id eſt: in in Gere et in cam ſimilibus, con Deuteron. dich 1 1 Hebr. Nn umen. 14 a bie Dyyr vilcera notat, l 1.:pron ginem alleo uur 1 0 Hri1. awvel iator itage nol dice , ièt Attrauid ficiatm chi gem K kammt, V iislegatiin hoe tuerant G1cad dd Verl 2. H lrablite Adhere. bimmunddta & nullam kecit Ntumt Ec, ſent. Hocet hie A “H Au Gr] Bim n & monlrabat bimini ex volat. obis immundum. )gradr Diileni ux ingui vernachli Ancitungelam ſuper —— ne opusfuenit, kali. eb ol. 133 col ,. nanim ac tlact, Talm. ſ. a fol. 11. . e ad warginemn alle. as, Onter, & atut lne. ac fol. 4 . ch. conler. Deuteron d Dat. 1. l. 14 ,l. Ol.1.a. Me. egula dnn, ſe in elteſin. dick. . IA. 1 n o loc. ubi Pfotteſ in Mo , 1o 2, deeſt hec ſol de & Fegii no, 4d bier R. Danid Kim= 39 & pvo Cülklent el. i, Iitaelits, . LEVITICI. 8 5 † ſupernè & inferné 11, in duas ungulas, (ſic quoque) juxtà Targum ejus: e' LI . e. & findens (per totum) ungulas, eſt enim (animal, *) cujus ungulæ ſuprà quidem diviſæ; ſed non ſciſſæ ac penitùs diviſæ ſunt, verum infrà 12. cohærent (ſi⸗ ve connexæ ſunt.) Eod. verſ. 3. Quod ruminat] (Nempé,)) quod aſcendere facit qui reperitur in viſceribus matris ſuæ. 17. 2 & attrahit 13. cibum ex ingluvie ſua 14. eumque revocat ad os ſuum, ut illum pro- béè comminuat atque commolat. Eod. verſ. 3. Ruminationem] ( ½) ſic eſt no- men ejus ac conveniens videtur illud diducere à derivatione (ſignificationis, quæ ha- betur in illo loco:) ſicuti aquæ 3 i. e. defluentes, 15, quia illa (—i. e. ruminatio) i. e. attrahitur ad os, Targum ejus † habet: —☚ , quia per ru- minationem cibus BS i. e. diſſolvitur 15. & digeritur. Eod. verſ. 3. In jumento] Hæc dictio ex abundanti addita eſt, ita, ut exponi poſſit, quòd permiſſus ſit embryo, Eod. verſ. 3. Muad comedetis] Non veròô pecus immundum; ſed nonne iſtud (jam anteà verſu 2. h. cap. fuit) in dehortatione? (ita quidem eſt;) ſed (id ideò hic dicitur,) ut ille, qui iſtam (dehortationem) violat, transgrediatur 18. præceptum affirmativum ſimùl ac negativum. 19. Verſ. 8. De tcarne eorum non comedetis] Non mihi (hic in mentem venit, alia prohibita eſſe anima- lia,) II. Sic & K. David Kimthi loc. alleg. dictionem . lis & idd genus aliis, quam ungulam biſidam aut C 14. vVv. 6. n. 17. . *„ Hebr. —eaia jumentum;, ſic in MSto 2. hic ad- ditum reperitur, confer, hic tract. Talm. Mac- chim, fol. 34. a. 12. Id eſt: in inferiore ungularum parte ſicuti vi- dere eſt in camelis, urſis, canibus, felibus atque ſimilibus, confer. inftà v. 2 6. b. cap. n. 62. & Deuteron. dict. c. I4. V. 6. n. 17. rumen. JͦMMU 14. lta bic )hn hic interpreter, quæ dictio aliàs & viſcera notat, confer hic tract. Talm. Chullin, vol. 7 I. a, prout in .em rm b, loc, ad mar- ginem allegatur. 15. Uti 2. Samuel. c. 14. v. 16. habetur, Commen- tator itaque noſter dictionem deducit ra- dice , licèt ipſe paulo poſt Verbi )i. e, attraxit, faciat mentionem, unde & R. David Kim- chi (quem & alii ſequuntur) vocem illam deri- definit, nempé; ungulam per totum fil- ſam, uti videre eit in ovibus, capris, vaccis, vitu- biſulcam appellare poſſis, confer. Deuter. alleg. cot, fol. 18. b. & Chullin, ol. 7 1. a. it. Seva- 13. Hebr. **521 i. e. evomit, revocat cibum ad vat, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. †¼ Hebr. N, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: naa i. e. in ſumento, abſunt ab utroque MSto. 16. Liquefit, tepeſt, id enim verbum ba ſigni- ficst, Confer. Buxt. Lex. Talm. Jol. 1864. 17. Confer. Deuteron. c. 14. v. 6. n. 1 8. pecus autem, in quo, dum mactando finditur venter ejus, fœtus repetitur, 4 Rabbinis dicitur: 12 —yn vide Gur Arjeh fal. 100. col. 3. princ. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 179 I. conſer., & To- rat Cohanim ac tract. Talm. Chullin, c. 4. ſicuti in 'non new h. loc. ad marginem allegatur; ubi vide etiam notss, habetur autem in Chullin Jol. 77. a. L 18. Hebr. Day7, confer, infrà Levit. c. 2 3. v. 22. n. 52. & Deuter. c. I4. V. 20. n. 45. vide & in- frà V. 44: H. Cap. n. 13 3. confer. & tract. Talm. Bechorot, fol. 6. s. & fol. 7. a. b. it. fol. 16. a. b. & Chullin, fol. 59. Aa. 19. Confer. quæ ad Exod. c. 34. V. 23. n. 69. nO- tata ſunt, vide & tractat. Talmud. Sevachim, Jol. 34. prout in par mnow h. loc. àd marginem allegatur, ubi vide etiam notas. Ppppp 856 LEVITICI. CAb. XI. lia,) quàmtiſta, (de quibus jam dictum eſt;) ſed cœtera animal lia immunda, in quibus nullum eſt ſignum mundtiei, unde (probabis, etiam iſta eſſe prohibita?) dicas, argu- mento à majori ad minus (id colligi poſſe,) ſicuti enim iſta (animantia,) in quibus ex- iſtunt nonnulla munditiei ſigna, 20. prohibita ſunt, &c. 21. Eod. verſ. 8. De⸗- carne eorum] De carne (hic fit) dehortatio, (ne illa comedatur;) non verò de oſſibus ac nervis, ut & de cornibus * atque ungulis. 22. Eod. verſ. 8. Et morticina corum: ve mngati] Forſitàn IHraelitæ præmoniti ſunt, ne tangant * morticinum? lex dicit: alloquere ſacerdotes &c. 23. ſacerdotibus dehortatio facta eſt; non verèò liraelitis, (dic itaque, quòd) argumentum à majori ad minus (hic habeatur,) quemadmodum⸗ enim de immunditie demortui (hominis,) quæ gravior eſt, non fit dehortatio, niſi ſa- cerdotibus. 24., ita de immunditia morticini, quæ levior eſt, nonne multò magis (dehortatio non, niſi ſacerdotibus, facta eſt?) quid (igitur hic) lex dicit: ne tangatis? (videlicèt:) in feſto. 25⁵. Verſ. 10. Pinunæ (5)) DO) ſunt pinnæ, † per quas na- tat (piſcis.) Eod. verſ. 10. Squamæ] (ANWpLP) hæ funt ſn i. e, ſquamæ, quæ ei (piſci) affixæ ſunt (ſive adhærent,) dicitur enim: *7 & loricâ DUPO. i. e. ſqua- marum (vel ſquamatâ) ipſe indutus erat. 26. Eod. verſ. 10. Reptile] (Dictio ) ubique juxtâà ſenſum literalem notat rem humilem, quæ repit 27, ac ſerpit (vel: asi . . tatur ratio iſtius prohibitionis adducitur in Gur Arjeh Vol. 134. col. 3., med. nempe, quoniam Iraeli- tæ admoniti erant, ut oblationes 2n I. e. in 20. Confer. hic infrà Levit. c. 20. v. 2 5. D. 49. it. tract. Talm. Chullin, fol. 59. a. & Bechorot, Jol. 6. b. — 21. Ita multoô magis illa animalia quoad eſum ſunt prohibita, quæ nulla habent munditiei ſigna, ſic verba iſta hic ſupplenda vel ſubintelii- f genda funt, confer. Gur Arſeh ſol. 1 3 44. col. 2. Rn. ac not. in NoTr nDw h. lec, à Hebr. “), abeſt iſtud 4½ MSto I. 22. Confer. v. II. . cap. n. 2 9. & v. 39. h. cap. num. 113. xx Hebr. yan 7), iſtud, ut & ſequemia, usque ad: rT i. e. argumentum 4 majori &c. ablunt ½ MSto z. ſed malè. 273. Iita habetur infrà Levit. c. 2 I. v. I. confer. & Deuteron. c. 14 v. 8. n. 24. unde lux quædam huic loco accedet. Sðð 24. Prout infra Levit. cap. 2 I. verſ, 2, & ſeqq. habetur. . 3 25. Scilicèt: ſolenni, ita hic d interpretor, tria quippe feſta ſolennia 4Judæis quorannis ce lebrabantur, de quibus vide Exod. eap. 23. v. 14. confer. & Buxtorf. Lex. Talm. ol. 2204. & Dilherr. Atrium Ling. Sanct. pag. m. 207. J. feſto ſolenni offerrent inee ee 727 i. e. idcireò prohibuit ſcriptura, ne in feſto ſolenni etiam Ifraëlitæ (non ſolùm ſacerdotes,) tange- rent mortieina, Confer. Levit. c. 13. V. 14. n. 20. & Deuter. cap. 14. verſ. g. num. 23, nam dn neh eee aee een i i. e. omnes Ifraelitæz debemt ſe mundare in feſto propter ſa- crificium, quod offerendum eſt in atrio, prout in notis a e b. loc. habetur, ubi etiam Torat Cohanim & Rolſch haſchana, fol. 17. b. ad marginem allegantur. † Confer. hice tract. Talm. Schevuot; fol. 5. a. & Chullin, fol. 63. b. & fol. 66. 2. b. it. Nidda; pol. 5 I. b. & Roſch haſchana, fol. 16. b. * Hebr. &a iſtud ut & ſequentia, usque ad: PY i. e. reptile, abſunt ab utroque MSto. Jalkut Part. I. ol. 146. col. I. med. 27. Confer. infrà v. 20. H. cap. n. 55. it. Chulin, ol. 66. b. & Fol. 67. a. 26. Sic legitur I. Samuel. c. 17. V. 5. confer. hic C. XI. – tatut) ſoper telſ⸗ Scnipture,utp⸗ tein. ¹9. Pod.". ollar ¹9. Pod, Utincludanturm Culi rocantu) 1forlitän nonalit gua)ligna ſual̃ 33. guomocolß⸗ nulas &lqamas! (pileis teligueri Non omecenti/ quiilla anes to teralis: non co Pes)prohnbeatu gitur)prohibite! ͤ—— 29, Nempe: ſi 483 tum fepti ium ſit N i, e. ulia, co 3. med, I Tora hloc. aleozturad 29, Zed qudad camde quæ Iupta ad ven ſunt. 30. Culices pinaii, Ler. Talm. ſol. 9 124., COdler. trad 23, b. di in On. margigen, 31 Ita hic ieddo: cant: mouchefone in MSto 1. haben OQun wor /, l Gallica. Hebt. W pon r 31. Se interpnetor h 1 33. Nempt ſion eXltactionem ex 4 qamgz in . nda,in guibes bicn, rg⸗ in Jbibusex. Verl. g, De, ſerd de olibus titins eeriy, um! lex dcit: rer itelnis etnadinocin, Ottatio, ni ſa. nemultd magis : ne lungals Pper quas na gname, gue ie ſgua⸗ . (Didiofe) etrpit (vel:agi⸗ tatur) —,.,.⏑N ᷑0 W heitut in Gur Arjeh e quoniam Iüaeli⸗ iones he, in mdn Ple. nein feſto ſolenni ſcerdotes) tange⸗ jit. c. 13. V. 4, he g. aum. 13, nam dr i e. omnes in ello propter a⸗ ellinattio, pfontin dabetur, ubi etiamn aſchana, fol. 17b. eruot ,ol, . 4. 1 ſl. 16,b. Gectia, bigle 1d: roge Möto, 1.F. 5conler. hie . 14 n eit. Chulin, CAb. XI. LEVITICI. 85⁵7 tatur) ſuper terram. Verſ. II. Et abominationi erunt] (Hæc ex abundanti hic dicit Scriptura,) ut prohibeantur commixtiones eorum, ſi in eis (aliquid) ſit, quod det ſapo- rem. 2 8. Eod. v. II. De carne eorum] Non dehortatur (Scriptura) quoad pinnulas & ofſa. 29. Eod. verſ. II. Et morticina eorum abominabimini] (Hoc dicit Scriptura,) ut includantur muſcæ parvæ, 30. quas percolant, moucheillons, 31. linguâ verna- culaà (vocantur.) Verſ. 12. Et quicquid non habet &,] Ecquid lex (hic vult) dicere? *forſitàn non aliud mihi (in mentem venit,) ut permiſſum ſit, niſi id, quod educit (ex aqua) ſigna ſua (jam dicta) in terram? quod verò illa (gna) reliquit 32, in aqua-, 33. quomodo (probatur, illud comedi poſſe?) lex dicit: & quicquid non habet pin- nulas & ſquamas in aqua, ecce, ſi fuerint ei (pinnulæ & ſquamæ) in aqua, quamvis (piſcis) reliquerit illas in extractione, permiſſum eſt, (illum comedere.) Verſ. 13. Non comedentur] (Hoc dicit Scriptura.) ut reum faciat (violati præcepti etiam) illum, qui illas (aves prohibitas) præbet comedendas parvulis, 34, nam ita habet ſenſus li- teralis: non comedantur per te; 35. aut forſitàn hoc non (dicit lex,) niſi ut illas (a- ves) prohibeat quoad utilitatem? 36. lex dicit: non comedetis, 37. quoad eſum (i- gitur) prohibitæ ſunt (aves iſtæ;) quoad utilitatem (verò) ſunt permiſiæ, in qualibet V0= Ppppp 2 2 &⁸. Nempé: ſi vas aliquod odore vel ſapore iſio- rum reptiſium ſit infectum, quoò refertur & * i. e. muria, confer. Gur Arjeh fol. 134. col. 3 med. ut & Torat Cohanim, uti in bnon ne h. loc. sllegatur ad marginem, 29. Sed quoad carnem, ne illa comedatur, vide, quæ ſuptaà ad verſ. g. 6. cap. num. 22. notata ſunt. èU 30. Culices vinarii, Hebr. ad vide Buxtorf. Lex. Talm. ſol. 9 27. hüc facit Matth, c. 2 3. V. 24. Confer. & tract. Talmud. Chullin, fol. 67. a. b. uti in 'pan inow . loc. allegatur ad marginem. YZ 3 1. Ita hic reddo: PaL, hodiè Galli vo- cant: moucherons vel: mouſcherons, ſic etiam in MSto tI. habetur: varwyn confer. not. in non RL b. loc. in MSto z. deeſt dictio iſta Gallica. . * Hebr. π nin n, abſunt iſta 24 MSto 2. 32. Sic interpretor hic τα&, confer. infià Levit. c. 2 5. V. 2 5§. n. 9 2. vide & Torat Cohanim, uti in P'pen rD h. loc. allegatur ad marginem. 33. Nempè, ſi forte aquaticum iſtud animal per extractionem ex aqua reliquerit pinnulas ſuas aut ſquamas in aqua, num id eomedere permilſ- ſum etit « affirmatur, ex ratione, 4 Commenta- tore noſtro hie adducta, confer. Gur Arjeh fol. 134. cOl. 3. circà fin. ubi habetur, quèòd pilcis, ſi ei ſigna illa, nempe: pinnulæ & ſquamæ in aqua adſint, comedi poſſit, r e Snn Wed i. e. etiamſi ei in vaſis non (am- plius) adſint ſigna (iſta,) confer. & not. in p b. l0c. 34. Sive: liberis ſuis, ita hic intelligo & interpre- tor b'me, ut ſenius ſit, reum fieri violati in- terdicti de avibus prohibitis non comedendis et- iam illum, qui, quamvis ipſe non comedat; par- vulis tamen ſuis illas comedendas præbeat, quo- niam lex hie imperſonaliter loquitur: 72 Ni, i. e, non com edentur, vide Gur Arieh fol. 134. col. 4. princ. & not. in bhon Mmow b, oc. con- fer. & infrà v. 41. h. cap. n. 12 5. 3 5. Id eſt: per te non fiat, ut parvuli tui live libe- ri interdictas illas aves comedant, etiamſi tu ipſe illas non domedas, confer. num. antec. 34. 36. Sive: quoad ulum ae commodum, quod ex- inde, præter elum, perclpitur, id enim dictio RA& hic notat. 37. Ptout fuprà v. 4. h. eap. ac Deuteron. c. 14. v. 7.: habetur, confer. & Gur Arjeh fol. 134. col. 4: princ. ac not. in ar r. h, loc. 858 volucre, de qua dicitur: 3 i. c. juxtà ſpeciem ejus, ) juxtà ſpeciem ſuam-, „ P juxtà ſpeciem ſuam, in illa (inquam) ſpecie (volucris) ſunt, quæ ſibi non ſunt ſimiles nec quoad formam nec quoad nomen; & (tamen) illæ omnes unius 33. funt ſpeciei. Verſ. 16. Accipitrem] Eſpervier, 39. linguàâ vernaculâ. Verſ. 17. Mer- gulum] (ρν) interpretantur Rabbini noſtri, quòd ſit ea (avis,) quæx Wi. e. prædatur* piſces è mari & hoc eſt, quod interpretatur Onkelos: Nae 40. Eod. Verſ. 17. Bubonem & noctuam] Hæ ſunt (aves, quæ dicuntur linguâ vernaculâ:) choüettes, 4 . quæ clamant noctu, 42. & ſunt illis maxillæ inſtar hominis, alia- quoque (avis) ei ſimilis eſt, quam vocant: ibin. 43. Verſ. 18. Veſzertilis] (SwenR) hæc (avis linguâà vernaculà vocatur:) chauve ſouris, 44. ac ſimilis eſt muri volatque noctu; Nautem, quæ inter reptilia numeratur, 45. ei ſimilis eſt; ſed caret oculis, quam vocant talpam. 46. Verſ. 19. Ciconia] (P) eſt one 47. cicogne, (linguâ vernaculà;) ſed cur dicitur nomen ejus: O? quia facit QNn i. e. miſericordias ergà ſodales ſuos 48. in alimentis, ( quæ cum eis 3 %. Ac proinde etiam iſtæ ſpecies ſunt prohibitæ quoad eſum, non verò quoad uſum, ita enim hæc fupplenda vel ſubintelligenda ſunt, confer. hic tr act. Talm. Chulin, fol. 6 1. a. b. & fol. 62. . b. & ol. 6 3. a. 39 Ita Hebr. as Commentator noſter Gallicè interpretatus eſt, nρnhωùh:h&ε, Latini appellam: niſum ſive accipitrem minorem, Itali: ſparvie- re, German. Sperber/ in MSto I. legitur: PEN in MSto 2. ντνπö. fortè legendum: N) Gallicè&: vautour i. e. vultur. * In notis Raſchianis .nnp me verbum iſtug —w exponitur: Wann i, e. elevat, extrahit, ſcil. piſces. 40. Id eſt: prædator piſcium 4 ν i. c. prædari & Naa i, e. piſcis, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. confer. & Deuter. c. 14. V. I n. 37. ac tract. Talm. Chullin, fol. 66. & 67. uti in na e h. locç. allegatur ad margi- nem. . 41. Sic reddo hie: P N)æ, nifi fortè legendum: „ —„ 2 2 . R S, nempè literà æ pro: v' poſitàâ, in MSto . „ . 2. reclè legitur: NpNXν i. e. chouette, in Mto LEVITICI. CAb. XI. (40... (ccolnmunie aödillum ſy Aamlzln cur dicitur Eliakata ſus action ſte: Md culices atg Verl 11. ter quatuo Iis crutibe tut angont tiei dicunt * com- . . — . . . — — chartus in Hieroz. ac. P. Fagius in not, ad Para- 1 lta bie ex phr. Chald, hr loc. it, tract. Lalm. Chulin, ol. beut: 6 3. 3. b. wunicat e . . .. — 4. 43. Ilta hie eprimo zav, cui & autor Vulgatæ con- 49. Id el: ſentit, qui vertit: ibin, confer. P. Fag. in not. fe. hie 2 Paraphr. Chald. h. loc. n. 15. in MSto 1. le:. Akb,lig: gitur: , mendosè. dd. 5ie lehe 44. Ita quidem Gallicè autor noſter hic & Devter. graied; g e1 4. V. 1I6. interpretatus eſt, quem ſecutus ſum, Mar it alii: monedulam : alii aliter verterunt ,confer. eur lege Sam. Bochartus in Hierozoic. hac voc. & P. Fa- „ c⸗ gius in not. ad Paraphr. Chaldaic. h. loc. n, 16. Nionh confer. etiam Deuter. dict. c. 14. v. 16. n. 36. lea⸗ Eli. c. 2.. V. 20. num. 20. auæhanin 4 5. Nempè : verſu 30. . cap. ubi videantur Com- . (tbit, mentatoris noſtri notæ. one 7 46, Llceiete dict. verſ. 30. b. cap. n. 70. nonnul- tam cide Rer : glis, ſicuti & Iunius ac Tremellius ibi: keur, n ein verterunt, (onfer. not. ad Eſai. c. 2,7 20. l Pzoi 47. Latinè: milvus albus; ſedh is diverſus eſt enenzeh ciconia, ave ſatis nota, vi . “ L. 7. n. 5. Ota, vid. not, ad Jerem. c. 8. en i 48. Hebr. mrwnn fortè legendr ze. Rieln 49. r. RNN ſortè legendum : He ee..— „ 1I. habetur: π, mendosè, ut puto. 42. Conferantur hic quoad nomina avium iſta- rum aliorumque animalium interpretes tàm Græci, quàm Latini, ac præ aliis Samuel Bo- 11 —⸗ * . —. B pullos ſuos, ques ciconia nutrit & alis ſuis ge- 1. Velt he Hieros. P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. y. Aeg not Oe, D. I g. — (l . eciemn luan, rſdinonlunt unin 31, nt 1. Ver. 17. M/. he wie nui Vetnaculi.) er hotminis, li. Grthe dr) el murivolatane lis eſt; ſed zrer Dck dond D quia lait 8, (Aus cutd eis coN⸗ —*G — Fagiusin not, a0 ie. liin Chulin ,l. 1. auor Pulgatzcon- cOnler. D, ag in not: n. 1). in Mag l.le . . Ornoſter hic6 Denter. eſt, ggem ſerutilam, liter geltetunt contef, 2cichac v0c. & L. Fa- Chaldaie.5. oe,n 16. e. 14. 6. 160. ) 36, 1.10, 1). Vbizigeantun Com⸗ dehecaen. 70, nonnbl Uunius ac TIemelliusibi⸗ not a0 Hai e n 10, g; ſek Civeris et Vid, not ad Jeem c de egenum: mnd ie. is nutiit & alii uis le 2 alis dam, Bochalt⸗.in. Cgb. XI. LEVITICI. 859 *communicat.) Eod. v. 19. Ardeam (D &) eſt Ho 49. ac videtur mihi, quèd illum nominent: hairon. 5o. Pod. verſ. 19. Attagenem] (5)) notat) gallum fylveſtrem, cujus criſta eſt duplicata, *linguâ vernaculâ: heruphe; 51, ſed cur dicitur nomen ejus R0 quia ) t i. e. gloria ejus eſt id eſtscriſta ejus, && (in Paraphraſi Chaldaica) vocatur O i. e. artifex montis, 52. propter i- ſius actiones, veluti exponunt Rabbini noſtri in tractatu Talmudico: 1J, 53. ca⸗ pite: DRD D. 54. Verfſ. 20. Reptile polucre] Hæc ſunt minuta (volatilia,) quæ humilia ſunt ac reptant ſuper terram, 55. veluti muſcæ ac veſpæ † (ſive crabrones,) culices atque eicadæ. 56. Eod. verſ. 20. Saper quatuor] i. e, Super quatuer pedes. Verſ. 21. Suprà pedei ſuos] Propé collum ejus (volatilis) ſunt veluti duo pedes, præ-= ter quatuor ejus pedes & quando vult volare aut exfilire de terra, innititur duobus iſtis cruribus ac volat; ſunt autem ex illis (volatilibus) multa, veluti iſta, quæ vocan- tur langouſte; "ſed nos non curioſiũs in iſta inquirimus, nam quatuor ſigna mundi- tiei dicuntur de illis, (nempè) quatuor pedes & quatuor alæ atque tali, qui ſunt- Ppppp 3 pD X Ita hic ex Michlol Jophi ſupplere volui, ubi ha- betur: RpoHWA'i. equæ (alimenta) com- municat cum illis. ardee. . rio Hnexponat gallum ſylveſtrem, duplica- tam criſtam habentem & 2 duplicl criſta appel- T i. c. (ut ipſe exponit) duas feil, criſtas. bræo, quòô uſus lum, habetur,) videtur legiſſe: & infrà Deuter. 0. 14. V. 1 8, n. 3,8⸗Galli vocant! s Pagninus alleg. Leigh. in Crit. Sacr. verb,. 5. ſcribit, quòôd etiam R. Salomo in Commenta- A † Hebr. PyeN), abeft iſtud ₰½ MStoz. an ap. 56, Sive: grylli, confer. aum ſeq. 5 8. b. veri. o- letur, quaſi habens 312 777 i. e. duas criſtas, ubi Pagninus pro i, e. gloria ejus (prout in Baſileenſi editione, ut & in utroque MSto at- que in editione as mo & in exemplari He- . . x 51. Vel: herophe ſic exprimere poſſis x, Ju= † dæi vulgo Uhrhan exponunt uti P. Fagius loc. . alleg. notavit, confer- Sam. Bochart. in Hieroz. eum, qui criſpatus eſt vel criſpam habęt comam: heruppè. r 52:. Sic P. Pagius in verſione Latina Paraphraſeos 49. Id eſt: milvus irfitabilis ſive iracundus, con- fer. & hic Sam. Bochart. in Hierozoic. hac voc. & P. Fag. ad Paraphr. Chald. h. loc. n. 18. 50. Sie eddo hic: P"&, prout in exemplari He- braico, quò uſus ſum, legitur, in editione DO tI & in Bibhis Buxtorf, habetur: reeo, vi-† detur legendum eſſe: rn, Gall. hairon, in † MSto I. legitur 1en, in MSto 2, 1, Latiné: Sz. Confer quæ fuprà ad verfſ. 10. h. cap. n. 27. Chaldaicæ transtulit. 33. Gittin, is eſt liber quartus partis testiæ o⸗ peris Talmudici, tractans de divortiis & libello repudii, reperitur autem lorus hic adductus in Gittin, fol. 6 3. mi in Wa DDW . loc. allegaz tur ad margidem. 5E4. Eſtiſtud caput ſeptimum dicti libri querti, qui inſcribitur. Gittin, in MSto 2 pro: MiRS legitur: am, ſed mendesè. S& infra ad verſ. 4 1. E. cap. n. 126. it. ad Deu- teron c. 14. V. 19. n. 39.⸗ notata ſunt. mnium autem animalium iſlerum accuratam explicationem vide apud laudatum Bochartum in libris Hiet ezoizezr, cujus expoſitiones bre- Vitatis cauſa huc transſceribere nolui. –— — . ⸗ „- Sic exprimo hic &a. Latinè: locuſta, Hi-= ſpan. langoſta, in MSto I. legitur: Wνανοα in MSto z. DNX& ſed mendosè, confer. hic Chu-⸗ lin, fol. 65, a. & Jol. 66, àa,„ I 860 IIEVITICI. tem obtegunt; omnia autem ſigna iſta reperiuntur in eis, quæ apud nos ſunt; ſed ſunt (inter illa volatilia,) quæ longum habent caput, & nonnulla carent caudà & ne- ceſſe eſt, ut nomen ejus ſit 2 i. e. cicada, 18. & hac in re (ſeu ſpecie) non novi- mus diſferentiam facere inter illa (volatilia.) Verl, 23. Alque omne reptile volucres, 1181 G&c.] Venit (hic Scriptura) ac docet, quòd ſi quinque habeat (pedes,) purum ſit. 59. Verſ. 24. Per hac auten] (Nempè,) quæ poſteâ in textu dicentur infrà. Eod. verfſ. 24. Polluemini] Ac ſi diceret: per illorum tactum fit immundities. 60o. Verſ. 2 5, Ee quu quis cadaver eorum portaverit] Ubicunque dicitur immundities portationis, ea gravior eſt immunditie tactus, 61. quia illa (immundities ſcil. portationis) opus habet lotione veſtium. Verſ. 26. Quod ſeiſam habet ungulam; ſæd ſiſuram non ſin- dit] Veluti: camelus, cujus ungula diviſa quidem eſt ſuprâ; ſed infrà conjuncta eſt, 6:., hinc docet te (Scriptura,) quòd cadaver animalis impuri reddat immundum & in textu, qui eſt in fine Sectionis (ſeu capitis;) exponitur de animali mundo. 63. Verſ. 27. Super manus 64. ſuas] Veluti canis & urſus atque felis. Eod. v. 27. Immunda ſunt vobis] Quoad tactum. Verſ. 29. Hoc quoque vobis immundum erit] Omnia iſta (animalia) immunda non (dicuntur) hic quoad prohibitionem comeſtionis; ſed pro- pter ipſam 65. impuritatem, (nempè,) ut immundus fiat is, qui illa tangit ac prohi- beatur comedere oblationem & ſacrificia & ne ingrediatur in Sanctuarium. Eod. v. 29. 57. Hæc dictie 'yn, quæ hic in editione He. S h. loc. allegatur ad marginem. ppraica quà uſus ſum, ut & in exemplari àν 61. Confer: quæ infra ad verſ. 40. h. cap. n. 114. pan legitur, omiſſa eſt in Bibliis Buxtorf. fort notata ſunt, vide & not, in am new h. loc. per typothetarum errorem aut negligentiam, con 62. Confer. quæ ſuprà ad Verſ. 3. h. cap. n. 12. fer. hic Chulin, fol. 6 5. a. & ol. 66. a. it. Bava notata ſunt. kama, fol. 3 8. 2, „. . [63. Pront infrà verſ. 39. & v. 40. h. cap. habetur, 5 8. Galli vocant: ſauterelle 4 ſauter i. e. ſaltare, confer. num. antec. 56. h. verſ. & Deuter. . 14. sn ow'h. loc. v. 19. n, 40. ac unii & Iremelli not. b. loc. ſi 64. Super marculos ſuos i: e pedes digitatos inſtar autem volatilia iſta non habent ſigna illa, de qui manuum, ita Junius ac Tremellius verterunt & bus jam dictum eſt, pro immundis habenda ſanc. ..SPHol. 70. a. b. 59. Habetur enim hoc caſu vv i. e. teſttietio l. 65. Id eſt: non hic ſermo eſt de animalium im- ve exceptio ac ſpeciale quid, ſicuti habetur in* mandorum eſu; ſed de illorum tactu, duiol Gur Arjeh/vl. 134. col. 4. ee ſia. voufer. & luit, ne quis comedere posſit oblationem &c. Torar Cohnnim Lſieun in .2n . loc. confer. not. ad I. Samuel. cap. 20. V. 2 6. num ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 8 60. Nam hic agitur non tàm de eo animali, quod impurum eſt, quam quomodo iſtud hominem faciat immundum, vide Junii ac Tremellii not. p. loc. ut & Torat Cohanim. prout in 9ο Talm. Menachot. ol. 29. a. & Keritut, fol. 4. b. S& fol. 22t a. it- Mehila, fol. 17. a. b. 2 ) i. e. crura, 57. quæ hic ſcripta ſunt & alæ illius (volatilis) maximam ejus par- quomodo iſtud intelligendum ſit, vide in nort. expoluerunt, confer. hic tract. Talm. Chulin, 12. & D. W' agenſ. Sot. p. 102 5r princ. it. tract. CAXAI. V. 9. M . mnlls elt⸗ V. 30. Lims iit)) lalpe. Gus etit q clinantepun Vacuo)ſoo. Polluitetin 1 N g — 2 dic gude wop in de: multe b. Ia Gidti SN ſum, legin Panphr. C Biblüs Bun qua dicktiot botto vel d AAa renocc Ianz, ſicut Ielegitut: 1, lubetur. Cal. cape Talmn. Chr 67. Sic &N 2 eyponit: gendum.: gel / cong l. hag lo 69. Vel: hi noller ling & hic b. F 1 legitur die vocant 69, Ke & an . * Donlt dup conker, dan 1 de & Gene — (A. x.. liaſn ſe ent caud N ne. decie) non nori. ehtile doucre, ürum lt. 59 Atri. Pod. e . 60, nin, ttat tionis M ſirmn nun fn. 3 conjundt elt, iumliniri Indo. 5z. Yerl. 7. 17. Mumunt erit] Omniaiſnſi eltionis; ſeclmo.. tangit ac prohi- hnarium, Lod. U.19. — — marginem. el. iehcinn I14. in . jetl 3. 6, ab. 11. 140. 5. c19, Mbetul, ndumm ſt, Vide in not, e peces Uigi notinſir emelius vertetum & tracke Talmn, Chllin, elſl de animalium in⸗ lorum tadtu, qui pol⸗ ooſt Oblationem dec. 1. cap. 10. V. 1benum. 025. princiit tact. . ¹ kiuft ,4 b, C. AbP. XI. LEVITI CI. 86r v. 29. iahele) (Vos de gaſſtcan mouſtoille.“ Eod. v. 2 9. Et S Bufo, 66. qui ſimilis eſt ranæ. Verſ. 3 0. Ericius Heriſſon. 67. Eod. v. 30. Lacerta] Laiſarde. 68. Eod. V. 30. Limax] Limace. 69. Eod. v. 30. Talya] (Sic vocem O N autor noſter ver- tit:) talpe. 70. Veri. 3 2. I 4quam immittatur]Etiam poſt lotionem ſuam ipſe immun- dus erit † quoad oblationem us que ad veſperam; poſteà veroò ſole ad veſperam fin- vacuo) ſuo. 72. clinante purus erit. 71. Verſ. 33. Iutro] Vas fictile non polluit, niſi ĩ ex ſpacio (ſive Eod. verſ. 3 3. Quicquid intrà ipſum ſuerit, polluetur] Vas iterum- polluit etiam illam rem, quæ eſt in vacuo † ejus (interiori.) Eod. verſ. 33. Lſum- 7ee o rgeti Docct (hic Scriptura,) quòd lnd (as fictile) non mundetur per ab- lutio- X Sic quoad linguam Gallicam hie exprimo . D, in MSto I. habetur: Nyv, Lati- ne: muſtela. 66. Ita didionem O1) (prodt in editione DW D &e in exemplafi Hebræo, quô ufus ſum, legitur,) tranſtulit hic P. Fagius in not. ad Parapht. Chald. n. 2 8. quam hie ſecutua ſum; in Bibliis Buxtorf. habetur: botto vel botra vocant animal venenoſo, ſimile alla renocchia, i. e. animal venenatum, ſimile ranæ, ſicuti & hic autor noſter expoſuit, in MSto 1. legitur: vrpi, mendosè, ut puto, in MSt 2. habetur: vheew), fortè legendum: NDe Gall. crapaut: Latinè: buto, confer. hic tract. † Talm. Chulin, ol- 122. b. & fol-. 12 6,b. S&ol. 127. a. b. 67. Sic & autor noſter linguâ ipſius vernaculà exponit: endum: xen, Latinè: erinaceus, Germ. I⸗ gel/ confer. & hic Sam. Bocharti Hierozoic, * P. Fag. loc. alleg. n. 2 . 6 9. Vel? laizarde aut lezarde, ita Commentator noſter lingua Gallicà exponit: A „confer. & hic P. Fag. & Sam. Bochart. loc. alleg, in MSto 1. legitur N "”d in MStO z. N Galli ho die Vocant: lezard, Lauini: lacerta. , Sie S autor noſſer linguã ipſius vernacula ex ponit ur, vel Nen "j uti in MSto 1. legitur, Conſer. Sam. Bochart. & P. Fag. loc. adduct. vi- de & Geneſ. c. I. V. 20. n. II4. & Pſalm, 58. v. i i, e boiot (anti- qua dictione Gallica, ut puto,) ſic ferè Itali: † juxta utrumque MStum erit le- 9. D. 19. in MSto z. deeſt hæc voxX Gallica. 70. Sn, vide, qua de hac voce ad dict. Pſalm. 5 §: Vz 9. n. 22. ut & ſuprà ad verſ. 19. h. cap. n. 6 nmotata ſunt, Galli hodie taupe vocant. † Hebr. aurn N Sne, ablfunt iſta à½ MSto z. confer. hie Chagiga,fol. 11. 2. & Na ſir, ol. 51. b. it. Nidda, Jol. 56. a. b. *Secus eſt, quoad decimam, uti in not. mov hie habetur, ubi etiam ex Jevammot c. 8. ol. 75. a. quod incipit: ny allegatur. 4 Confer. hic tracd. Talm. Chulin Jol, 74. 2. & pol. 12 §. b. it. Nidda „Vol. 56. a. & SChabbat, Pol. 63. a. b. Sfol. 64. a. it. Menachot, fol. HD 71. Confer. quæ infra ad verſ. 40. h. cap. n. 122. notata ſunt, vide & tract. Talm, evammot, ol. 7 5§. a. uti in on nov b. loc. allegatur ad marginem. 72. Id eſt: vacuum interius vaſis fictilis rem im- mundum reddit, non ſuperficies exterior, con- fer. Sign. ** hoc veri, & verl, ſeq. 34. h. cap, n. 82. vide & tract. Talm. Peſachim, fol. 1 8. a. S Sota, fol. 27. b. it. Chullin, ol. 2 4. b. uti in DD D H. l100. allegatur ad matginem. Hebr. ySa, in notis Raſchianis editionis mew Jeba iſta uncinulis incluſa habentur. U R i. e. alius liber (pro: Tea) le- git: ha i. e. in medio ejus, nempè in ſpatio five vacuo ejus interiore, confer. num. antec. 72. & infrà n. 9 2. Veri ſeq. it. tract. Talm. Nid- da, fol. 42. b. & Peſachim, fol. 20. b. fol. 27, b. it. Chulin, ine Jol 24. b. & fol. 3 3: b lutionem. 73. Verſ. 34. Omnis cibus, qur comeditur.] Redit * (hic Scriptura) ad textum ſaperiorem, (ubi dicitur:) quicquid intrà ipſum fuerit, polluetur, 74. omnis ſeil. cibus, qui come ditur, ſi venerit ſuper illum aqua, quando ipſe eſt intrà vas fictile immundum, fiet immundus, ſic quoque omnis potus, qui bibi ſolet in quolibet vaſe, ſi ille fuerit in vaſe ſictili impuro, bolluetut, hinc multas res difcimus, (nimitùm) di- ſcimus, quòd cibus non ſit aptus atque idoneus recipiendæ immunditiei, donec vene- rit ſemel ſuper ipſum aqua & quòd, Poſteaquàm ſemel ſuper illum venit aqua, ipſe- recipiat immunditiem perpetuam, ctiamſi is ſiccarus ſit, 7 7. & quod vinum atque O⸗ leum † ac quicquid dicitur 6 i. e. potus, 766. ſemina 77. reddat idonea im- ruunditiei recipiendæ, 78. perinde ac aqua, nam ita exponendus erit textus, (nempè:) uper quem (cibum) venerit aqua 79. ſive omnis potus, qui bibi ſolet in quolibet vaſe, polluetur cibus, 80. prætereà docent Rabbini noſtri ex hoc loco, quòd proles immunda &ε. non polluat vaſa (alia,) ſice enim docent: forſitàn omnia vaſa fient im- munda* à vacuo S82. vaſis fictilis? lex dicit: * quicquid intrâ ipſum fuerit, pollu- etur, †(nempè:) omnis cibus, ( nimirùm) cibus & potus polluitur*à vacuo (ſive ſpa- tio interiori) vaſis fictilis; non verò omnia (alia) vaſa immunda fiunt 83. à vacuo vaſis 73. Vide, quæ ſupfa ad Levit. c. 4. v. 2 I. n. 76. 'natata ſunt, ubi ratio habetur, cur vas figliaum ſit confringendum, confer. & Torat Cohanim, uti in Sn-am re h. loc. allegatur ad margi- notata ſunt. ðèðð, 79. Sicuti habetur hoc verſu 34. = 80. Nempè: ſi ſuper illum poſteà ceciderit ani- malimmundum, hæc enim ſubintelligenda vel ex antecedentibus repetenda funt. &O1. Hebr. SpWA h i. e, partus immundus, ſic dicitur primum vas, intrà quod reptile immun- dum cecidit, uti paulò poſt ab ipio Commenta- tore noſtro exponitur, vide num. ſequ. 8 5. . verſ. B nem. XX Hebr. 2n iſtud, ut & ſequentia, usque ad: t Ree 72 i. e, omnis ſcil. cibus. abſunt 4 MSto 2* 74. Sicuti verſu antec. 33. b. cap. habetur, con. fer. hic tract. Talm. Peſachim, ol. 20. b. ficuti in Pne h. loc, ad marginem a legstur. * 75. Hebr. 2, confer. infrà verſ. 3 8. h. cap. n. S i. e. recipiunt immunditiem, res eadem 110. & n. 112. ac not. in an me b. loc. eſt. D CAbp. XI. Hebr. Neeh in MSto 2. habetur: wapr † In MStO 2. hic additur: Ayt i, e. & lae ſive pin- guedo, contfer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 13 8. a. b. & Peſachim, fol. 1 8. a. & fol. 20. b. it. Joma, ol. 80. a. b. & Menachot, †ol. 101. b. & Chulin, fol. 36. a. & Ol. 1I 29. a. b. it. Be chorot, fol. 9. b. . 76. Vide infrà dict, verſ- 3,8. H. cap. n. 10 %. Con- fer. & tract. Talm. Schabbat, ol. 14. b. & Pe- 6echim,fol. 16.a, & Chaulin, fol. 127. a. b. 7. Hebr. . vhh, quo nomine etiam legumina at- que olera intelligi poſſunt, confer. verſ. 3 7. B. 6. n. 103. . 7⁸. Contfer. quæ infrà ad verſ. 3 8. h. cap. n. 1124 82. Sive: à ſpatio interiori, de quo vide verſ. an= tec. 3 3. n. 72. & dign. conter. & Numer. c. 19. v. 15. n. 3 7. Hebr. 71 hoc & ſequentia, usque ad: A) 92 i. e. non verò omnia &c. abſunt ½ MStO I. † Hebr. enn Dn Wi& 72, abſunt iſta 4 MSto 2, hoc loco; addita autem lunt poſt verba: wa Dni. e, vaſis futilis. * Hebr. &non, in MSto 2. legitur enhn i, e polluuntur, numero plurali. =? notata ſunt. 83. Confer. quæ paulò poſt ad b. verſ. num. 93. CA. I. asfglinn, 2beopollui polluitdend mundumm) nec Gicendu guo luns 00 fmlabs munditlesiß de adrentu nii cecideri gdſenin 1 (oojunc per guod no — 4. Vide x Iſe ſ⸗ ſel & Num. 7,.1 C1. . 13, 0 14. Vide, que 14 ſunt, con dumn.?l, 64 Hebt. fſunt4 Mor ge. biecipaum hic intel! 7. Mious ori daiid pol Mum. aec. num. 1. wd immundum impura tede ditiei, olla p . Immunchtlen ſie immuns ihlu ülad, Temm aliam i fſecundo foen CM.X. e— Oilptuta) d un 74, Omnhit innni pin ſgile n quohbet lale, (aimitum e. ei,donec vene⸗ enit aana, Finumn atqde 0. datidoneaim. ertus (nempe..) dlet in guolibet co, guodd proles niavala ſentimn. um ſoenit, hollu. rnelo ireſor⸗ lunt 13. àvacnO Vaſls . da funt. Ntus immmundus, ſie guocreptile inmun⸗ 45 i0l0 Commenta Ee num. ſed 35.. 1 bebetll: 5nnn nunditietn, teseadem de guo rice etſ 4n⸗ ,uegle : ) 0 blunt 4Möto l. ,Plont iſfa 4 Mt nlunt poll etbz: legiur Kern ie 16 ll. ad beverl Mum .a CAb. XI. LEVTTICI. vaſis figlini, nam reptile (immundum) eſt parens immunditiei; 5S. vas autem, quod ab eo polluitur, eſt partus 85. immunditiei, ac proptereà illud (vas figlinum) non- polluit denuèò vaſa, quæ intrà illud ſunt, prætereà etiam diſcimus, quòd, ſi reptile (im- mundum,) ceciderit in vacuum (ſive ſpatium interius) furni, in quo eſt panis, ** nee reptile panem tetigerit, furnus erit principale; 86. panis autem ſecundarium, 87. nec dicendum eſt, quòd conſiderandus ſit furnus, quaſi is plenus *** it immunditie ac quòd panis ſit initium (pollutionis,) nam ſi tu ita exiſtimas, (tunc) nihil obſtabit, quô minus (etiam) omnia vaſa polluantur à vacuo vaſis fictilis, 88 nam ecce im- mundities ipſa tetigit illa (vaſa) quoad eorum terga(ſive ſuperficies,) prætereà diſcimus de adventu 89. aquæ, quòd illeinon reddat ſemina idonea (recipiendæimmunditiei,) niſi ceciderit (aqua) ſuper illa (ſemina,) quando ſunt evulſa, 20. quod ſi dicere velis, quòd (ſemina) recipiant rectitudinem (ſive aptitudinem recipiendæ immunditiei) in i- pſa conjunctioné? 1. ( reſpondetur, quôd hoc modo) non erit tibi (ullum fſemen, fu⸗- per quod non venerit aqua; cur igitur illa **(Scriptura hic) dicit: ſuper quem (ci- f um) 23 4. Vide Exod. c. 8. V. 5. n. 9. itern infra Levit. ti⸗ c. 1 5. V. 5F. n. 20. it. Numer. 6. I I. V. 30. K. 130. 98. Atqui hoc poſterius contrarium eſt fententiæ voles erielt m. I. 85. vide, quæ paulò antè num. 8 1. H. verſ. nota- ſubintellgenga ſel 37. Minus principale, acceſſorium, quod ſecun- num. 2. ubi notat, ſi, verbi canſa, aliquod reptile onlet. & Nonen el9,. SDN 2h i, e. recipiat immunditienr. && Num. c. 19. Vv. 22. n. 5 3. it. not. ad Hagg Kabbinorum, de qus paulo anrè n. 9 3. dictum , J. V. 1 3d. 1 02 EEikitt, ergo & prius, ira alter nofter argumenta- tur, vide Gur Arjeh fol. 125. col. r. med. ubi ta ſunt, confer. & Levit. dict. cap. 1 5. verſ. 5. † dicitur, quod ne 172 P i. e. vas non num. 21. èL”ẽMZB polluit (aliud) vas. X Hebt. —— iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 989. Sive: de adhibitione vel affuſione aquæ, ſta re MarVI i. e. furnus erit principale &c. ab dhic dictionem a explico, contfer. not. in Tunt 4 MSto. . h. oc. 96. Præcipuum, primarium, quod principaliter im- * Id eſt: qued ſemina immunda fieri poſſint, vide munditie polluitur, id enim dictione &) infra v. 3 9. D. 112. hic intelligitur, confer. n. ſeq. 97. 90. Idem habetur & infrà v. 38. H. cap. ubi vide not. n. 105. confer. S& num. ſequ. 91. ac nof. dario polluitur, hoe dictio em hic notat; vide in nan We, b. loc. ?M num. antec. 96. G& D. Wagenleil. Sot. p. 60 5. 9 1. Scilicet: teérraes, nempe dum ſemina terræ ad- hüc cohætent nec avulia ſunt, nam Davwi i. e. conſenctis 74 VIi i. e. ei, qued evulium eſt, fic locum hunc ſatis obſcurum expono, confer. infra dict.- immundum delapſum fſit in ollam aliquam, olla impura redditur & ipſum reptile pater immun- ditiei, olla primus ejus gradus vel potius primus 1 immunditiei etus eſſe dicitur, jam ſi ollæ quis! v. 3 8. H. cap. n. 106. Vide & Buxtorf. Lex. alm quid indat, id omne vitium contrahit eſtque fol. 70z3. H hic immunditiei gradus ſive fotus alter, porro S tE Hebr. R;, fic additum reperitur in MSto I. in rIlum illud, quod in olla fuerat, ſno contacta MsSte 2. Habetur 72 N 1, e. cibus. rem aliam immundam facere poteſt, ut ita ex XX Hebr. aht, iſtud ut & ſequentia usque ad⸗ ſecundo fœtu aut gradu naſcatur tertius &c. X Hebr. Wo NTH, in Msto I. pro eo legitur: ” S —„ . R ,(deé qua hie ſermo eſt,) opponitur ry h i. r. ulterius dilcimus, abſunt 4 LEVITICI. — —) erant va bum) venerit aqua? 92. ulterius diſcimus, quoôd cibus (unus) non contaminet alios (cibos,) niſi in illo ſit quantitas ovi, 23. dicitur enim (hic:) qui comeditur, (nempé) qui comeditur und vice; 94. quantitatem autem determinârunt Sapientes cibus, q (quantitatem,) q ſpatium interius,) atque (coquus P 7) atg 4 (Rabbini, nempè) quòd locus abſorptionis uàm eſt ovi gallinacei. ſa mobilia 96. & quidem fictilia atque inerat illis medium (ſive- diſponebat 97. ſuper foramen concavum ollam; 9 5. non compfehendat ampliorem- Verſ. 3 5. Farnus † & keſtus] (5 amborum autem, (tàm furni, quâm teſti) ora ſursuùm versus (erant erecta.) Eod. verſ. 3 5. Deßruatur] Quia vas figl 35. Et immunda erunt Vo (enim hic) dicit: ſua ſervare, id ei permiſſum eſt. 99. inum non mundarur per ablutionem. 98. Eod. verſ. lis] Ne dicas, quod ego præcipiam tibi, ut illa deſtruas, lex & immunda erunt vobis, ſi quis (igitur) velit illa in immunditie, Verſ. 36. Veruvtsmen fons & ciſterna, congrega- tio aquarum] Qux cohærent ſolo, non recipiunt immunditiem 100. ac prætereàâ po- teris —— 92. Sicuti hoc verſu 34. habetur, hæc igitur S. ſeripturæ verba fruſtrà ac ſuperfluè eſſent poſita, quoniam ſuper omne ſemen, terræ conjunchm. venit aqua, quoniam itaque hic ſeriptura dicit: f 97. Hebr. now, confer. Michlol Jophi h. loc. ae Gur Arjeh ol. 135. col. 2. med. in MSto 2. ſuper quem venit aqua ac verba ſcripturæ haud fuperfluè ſunt poſita, (nam O N Na i. e. ſermo ſeripturæ notanter & emphaticè accipi- endus eſt,) hinc ſequitur, hic ea intelligenda eſſe ſemina five legumina, quæ non terræ cohærent; † ſed à ſolo ſunt ſeparata, vide infrà v. 38. . cap.] num. 107. Confer. & Torat Cohanim, uti in nn eS ad marginem h. loc- allegatur. 93. Vel: tanta quantitas, quanta eſt ovi, confer. Exod. c, 12. V. 4. D. 2 3. Vide & infrà v. 40. h. cap. u. 12 1. ac tract. Talm. Joma, Jol. 80. a. b. 99. Mod ne in illis aliquid coquatur, quoniam uti in Snnr ru b. lec. ad marginem alle- Latur. 94. Videlicèt: buccella vel offs, nempè tantum cibi, quantum una vice comedi vel inos immi- ti ſolet ad comedendum, idque eſt quantitas oyvi. 5. Hebr. Symas moa, quo nomine locus polluti= onis ſive immunditiei hic intelligitur, confer. ſu praà Levit. 4. 6. V. 2 I. n. 76. & infrà v. 40. H. cap. n. 119. it. Levit. c. 17. V. 1 5F. D. 200. confer. & tracdat. Talmud. Kelim, ſol. II, uti in νο marth. loc, ad marginem allegatur. † Conkfer. hic tract. Talm. Schabbat, Jol, 12 5. à. 4 84, 3. & Chullin, fol, 118. a, 4 96. Quæ de loco in locum transferuntur, Hebr. 1 . 2 =DDnA, quibus opponuntur ypnn i. e. immobilia, vide Buxtort, Lex, Talm. J0l. 864. it. Bot. 30G Zacher. c. I2. V. 6. n. 7. locus iſte ſic legitur: vvy nr apa mn PWe H& i. e. & labium (five ora erat) forami- nis concavi, ut ſuper illud (coquus) ponere poſ⸗ ſet ollam, quæ lectio aker illa planior videtur; poſſes etiam verba iſta: on va De) ſic ver- tere: ac ditpoluit foramen coneavum, ut ſuper illud &c. 9 8%. Confer. quæ ſuprà ad Levit. dict. c. 6, v. 2 I. n. 80. notata ſunt. vaſs illa immunda funt cibumque reddunt im- mundum, nam, ſi non eſſent vaſa mobilia; ſed ſolo 1 hHebr. nn yn le, 9e febr. vy cohærerent, tunc non reciperent immunditi- em h N ohen enen i. e. nam quiequid eobæret ſolo, id perinde eſt, ac ſolum, ſic in not. nam h. loc. ubi vide hac de re plura, confer. hum. ſequ. 100. & Sign, * 100. Hoc tamen ſub cenſuram vocatur in Gur Ar- jeh fol. 135. Col. 2. med. confer. & num. præ- “ ced. 99. it. Peſachim. ol. 16. 2. & Naſir, ol. 24. a. it, Sevachim, ol. 25. b. & Chullin, 67. C-Abp. Xl. . tetis ciſcere, od. vetl 36 Kailternel õ mundos ab i ne i⸗ holloan Verl 37. & Yetl. 37. t⸗ (0 ) K dent WN) Docette uttecipiatim faſiſher nem ire apt non erit ibi — 1 Hebr. , ie. (ongreg⸗ A veſo lla ca efaleiet gun conter. not. tet. 99. 10 9 Hebe, DN Opnhan ie. 101, Hilc faait mN (peccata ſua; is, guiſeid ſila tenet, i confer, & 1, 11.7 1 fin. dc Tors loe, Aleo⸗ Notas. que ad: e. ablunta Aaiogemn — lon vl le ilieig zun . CAXI. CAP LEVITICI. nſen teris difcere, † quòd purus evadat a 5 immunditie ſua is, qui ſemet in illis abluit. * runt S Eod. verſ. 36. Et qui ngit mortitinum eorum, Polluetur] Ftiam, dum ipſe eſt in fon te lhr amploren, I. & ciſterna, ſi tangat eorum (morticinorum) immunditiem, polluetur, 101. ne di- Gufu N I. cas, † argumentum Ne comparativum (hic haberi,) ſi Ppurgat (fons aut ciſterna) im- mekiun hie⸗ mundos ab immunditie ſua, multo magis ſervabit (fons aut ciſterna) aliquem purum, Oücarum Ollam; Gta) Eod dett. „9b. Bod. vett, Verſ. 37. Semen ſativum] i, e. Quod ſeminatur de ſpeciebus ſeminum. 10?2. HEod. verſ. 37. Sativum] ()) eſt nomen rei (ſubſtantivum,) veluti (accipitur in illo lo- ellacektug eg I. *¹) dent nobis de Pi. e. ſeguminibus. 103. Eod. verſ. 37. Mundum . inmunite, eſt] Docette † Scriptura, quôd non aptus neque idoneus ſit ac vocetur cibus, 104. ne is polluatur, ideòô (hic) dicitur: & qui tangit morticina eorum, polluetur. * berna, ongyegl . . icrætefes )0⸗ teris non erit tibi (ullum) ſemen, quod non ſit B— uttecipiat immunditiem, donec veniat ſuper illum aqua. Verl. 3 8. Si verò aqua Jirſa ſit ſuper ſemen] Poſtquàm illud evulſum eſt, ro5. quèògd ſi nem (ſive aptitudinem recipiendæ immunditiei,) in eo, quod conjunctum eſt, 106. . dixeris, eſſe rectitudi- rectum. 107. Eod. verſ. 3 8. qua ſaper Qaꝗq 2 Temen] tanskeruntut, hebt, † Hebr. m", in MSIO I. hic additur: d'n n untut n e . 1. e, congregatio aquarum (erit mund2, & c.) Len Talm. ol 64. = Si verò illa capacia eſſent immunditiei tunc non 6,n.7 evaderet purus ille, qui ſemet in illis abluit, lichiol opbih lo ge confer. not. in afnt mew b. loc. ac num. an- . 2. ed, in Nio 2. n r n (ſyeofa etal) o ami oquns ponere l⸗ 2 hlla pamor ridetot; n n Do ſt ſet Rortevim, ſuhee tev. 99. & 100. X Hebr. DnUa, in MSto I. pro eo legitur: ra i. e. morticina eorum. 101. Plalc facit illud Rabbinorum dictum: rn Y SnD e 1. e. qui cohfitethr (peccata fua 5†) nec tamen abillis deſiſtit, eſt ſicu- ti is, quiſe abluit & animal immundum manu ſua tenet, vide R. Salom. ad Thren. c. 3. v. 41. confer. & 1. ad Corinth. c. 4, V. 13. & Proverb. c. 2 8. V. 1 3. item Gur Arjeh jol. 135. col. 1. Rn. ac Torat Cohanim, prout in Qinon me bH. loc. allegatarad marginem, ubi vide etiam notas. Leſi, lich 1,b, 1. 21 couiin, goonum bumqe feddugt in at ralamobila, ed ſolo recigerebt immuncif⸗ N i,e, nam eingeth 1r ſoun, h oe. ubi ice i de 1. 100, Sigde rum wocatutin Gl A. = —Man D h. loOCc. 116.2. 5& Nult, l. Chuli, 5 102. Vel: legaminum, Hebr- PryR, hæc ſunt ſe⸗ yn i. e, ſemen ſativum, ablunt MSto z. „ 8 ”ä que ad: eeu o i. e. multo magis ſervabit &c. abſunt à MSto 1. † Hebr. Dien Nu iſta, ut & ſequentia, usque ad: 1 N Hebr. vn de iſti ac quæ ſequuntur us- tfriplicia juxtà Rabbinos, vide Buxtorf. Lex. ( Talm. ol. 69 3. 103. Sicuti Daniel. c. 1. V. 16, habetur, conker. ſuprà v. 34. h. cap. n. 77. it. tract. Talm. Schab- bat, ol. 9 5. b. & Seyachim, fol. I0 5. a. it. Me- nachot, ol. 70. b. & Chulin, fol. I 17. b. & ſol. 1 1 §. b. & †ol. 1 19, a, b. & Keritut, Fol. 2 1. a. † Hebr. o iſtud, ut & ſequentia, usquie ad, NnO ) i. e. donec veniat & c, ablunt 4 MSto I. ſed male. 104. Confer, verl. ſeq. 3 9. . cap. n. I1 1. ac not. in a h. loc. ubi quædem habetur di- ſtinctio inter ſemen, quod ſpontè creſcit & quod mahu hosninis ſeminatur, conler: hic tract. Talm- Nidda, ol 5 I. b. . 105. Confer. quæ ſupra ad v. 3 4. b. cap. n. 90. notata funt, it. tratt. Talm. Schahbat⸗ /ol. I I. 2. & Fruvin, †ol 87, b. & Pelachim, fal. 14. a. &α Ol. 1 9. be it. Chagiga, Yol. 19. 2. & Kiddu- ſchin, ol. 59. b. it, Bava metzZia, Jol. 22. a. & Chulin, Fol. 13. a. & Ol. 16. a. b. & fol. 36. a. it. Fol. 14 9. a. & ol. 120. a. it. Keritut, fol. 1 5. b. & Machſchirin, ol. 26. a. b. & /0l. 666. b. it. Fol. 67. 8. b. & ol. 6 9, a. b. . 106. Scilicet: teriæ ſive 1o10, Mde, quæ ſu rà 36 XX Rationem iſtius expoſitionis vide in not. „ „ . Pra dict. verſ. 34. H. cap. num. tata ſunt. 107. Sive: idoheum & aptum recipiendæ immun- ditiei, confer. ſupra dict, v. 34. H. cap. u. 92. 9 1. & num. 92. nO- 8 66 LEVITICI. Qo‚uQ‚uüp)üj Ab. Xl. ſemen] Tàm aqua (hic eſt intelligenda) quàm cœteri D p i. e. potus, 108. ſive illa (a- qua) ſuper ſemen (effuſa ſit,) ſive ſemen ceciderit in illam (aquam,) omnia (iſta) ex- plicantur in lege Sacerdotum. 109. Eod. verl. 3 8. Et ceciderit de morticinis ſuper il- ud] Etiam eo tempore, quo (ſemen iſtud) ſiccatum eſt nec amplius habet aquam-, 110, nam lex non curat, niſi, ut illud (ſemen) habeat nomen cibi 1II, & ex quo ſe- mel deſcendit ſuper illud (ſemen) rectitudo (ſive aptitudo) recipiendæ immunditiei, IIz. non amplius illa (aptitudo) ſeparatur ab eo (ſemine.) Verſ. 39. Cadaver ejus] Non verè (polluetur, qui tetigerit) ofſa * & nervos aut cornua & ungulas aut pellem. 113. Verſ. 40. Et qui fert cadaver eius] Gravior eſt immunditia portationis, quàm. immunditia tactus, 114. nam, qui portat, polluit veſtes ſuas; qui verò tangit, illius veſtes non polluuntur; nam de iſto non dicitur: & lavet veſtimenta ſua. 115. Eod. verſ. 40. Et qui comedit de morticino ejus] Forfſitàn polluet illum eſus ejus? dum il- la (Scriptura) dicit de morticino avis mundæ: ne comedatur, ut per illam polluatur, 116,. iſtud (morticinum) contaminat veſtes, quando comeditur; aſt morticinum ju- menti (mundi) non polluit veſtes, quando ililud (ſolum) comeditur; non verò por- tatur, veluti ſi infigat 117. ei iſtud (merticinum) ſocius ejus 118. in loco abſorptio- nis, 119. ſi ita eſt, cur lex (hic) dicit: qui comedit? (nimirùm,) ut detur æſtimatio . 120. el» 108. Sive: liquores, uti ſunt, vinum, oleum, &c. 114, Contfer. ſuprà v. 2 5. b. cap. n. 6 I. it. Numer. confer. quæ ad dict. v. 34. h. cap. n. 76, notata ? c. 19. v. 2 1, D. 47. ac not. in ppar NSW h. loc. funt, vide & Gur Arjeh fol. 13 5. col. 3. iittt. Chulin, Ol. 1I 17. b. & fol. 12 4. 2. it. ol. 12 5. 109. Hebr. undn rri Torat Cohanim, vide, a. & fol. 126. b. . quæ de hoc libro ſuprà ad Levit. c. 7. v. 6. num. ErI5. Sicuti hic & ſupra dict. v. 2 5. . eap. dicitur, 16. & infrà ad Levit. c. 2 1. V. 23. n. 77. notata! confer. & hic Chulin, fJoh 7 I. a. & Nidda, funt, confer. hic jalkut Part. I. Jol. 149. col. Fol. 42. b. . 116. la habetur infrà Levit. c. 22. v. 8. ubi vide 2. fin. 110. Nihilominus immundum erit ſemen illud, Ralchi not. n. 30. confer. hic Jalkut Part. 1. ol. confer. fuprà v. 34. ß. cap. p. 75§ũ 1149. col. 4. 111. Vel: ut vocetur cibus, ſi in cibum adhibea-AIIZ7. Nempè: ſi de palo vel unco ſuſpendat mor- tur, confer. verſ. antec. 3 72 b. cap. n. 104. ticinum jumenti mundi, ita verbum darm hic hIZ. Nempè, ut immundum fieri poſſit, confer. interpretor, ſi quis igitur non ipſe portat mor- quæ ſuprà ad v. 34. F. cap; n. 75. & n. 7 8. no- ticinum, illius veſtes non polluuntur, confer. tata ſunt. num. ſeq. IIL. * Confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 136. a. & IIS. Secs igitur eſt, ſi quis ipſe xy) ar i. e. Serachim, fol. 69. b. it. Chulin, ol. 37. a. & infigat ſibi ipſi, nam hoc caſu aa h Jol. 70. a. B. it. fol. 74. a. it. Fol. 85. b. & fol.] i. e. ipſe portat morticinum atque ita contami- 118. u. & fol. r2 0. b. it. Nidda, fol. 56. a. nat vVeſtes ſuas, ita ia Gur Arjeh fol. 135. col. 1II3. Nempè, quando illa ſeparata ſunt 4 carne, ſie 4. med. exponitur, confer. num. præced. 117. in not. an re hic exponirur, vide, quæ ad r 19. Ideſt: in loco pollutionis ſive contamina- V. g. b. cap. M. 22. notata ſunt, conter, & To- tionis, Hebr. yae Pn, confer. ſuprà v. 340 rat Cohanim ac tractat. Talmud. Chullin, ol. h. cap. n. 9 5. & Levit. c. 6. V. 2 I. num. 76. a0 11g. a. uti in p Ne b. loc. allegantur ad Leyvit. C. 22. V, 8a D. 3 I. marginem, ß CN. 110, ei, gan olive. 111. laretit; tan ſohrtentan Xgorin lar ſa)ſupertel Prant, ecce Ut reus kat k nonappella Yes habens . Ouodonuditi WoaSic. Patun) quia er ventteim includantur er giutulr qudaturſen vetl. 42. Q — no. Id elt: 4 Po dieſe 111 Fi quis morticino, nem, is (0. num non tet n. 93,i Ex 4 6. h. 101. 2. 20 tal On 111. Conler. notata funt, 1. Hebt. quoddatmfft dens, hon cOnfer, Bux trachat. Ta MSto 1, pn us ſunt in Rebr. on coner hien ſol. 4. znit. 114. MWe: ſe ſio dd CA.N. — 4 oſcheillle. omnia lila)er. niytieini ſeheyr i. habet 2dbamn, n Ker guoſe. nde immundiiei, 19. Caderer u gulas aut ellem. bottitionis gvim nerd tangit, ilius a fua. 115, Bod, s ejist Cum l. tillam polluanr, A monicinumjn. t, non er por⸗ in loco ablorptio. un detur eltimatid 110, ei, — Ves habens pedes, quod non videtur, niſi quaſi repens ac ſerpens. 126. verſ. 42. Lod multos babet pedes] Hæc eſt ſcolopendra, 130, quod eſt reptile, ha- CAP. YX. IIEVITICI. 883567 r 120. ei, qui portat & ei, qui tangit, (nempè) quantum ſufficit eſui, quæ eſt quantitas olivæ. 121. Eod. verſ. 40. Et immundus erit usque ad veſperum] Quamvis ipſe ſe- laverit; tamen opus eſt, 122. ut Solis occaſus (expectetur.) Verſ. 41. Quod reptat ſuper terram] (Hoc dicit Scriptura,) ut excipiantur muſcæ, quæ ſunt in ciceribus 123. & quæ in fabis* (reperiuntur) atque vermes lenticularum, nam ecce non reptant (i- ſta) ſuper terram; ſed (ſunt) in cibo; 124. aſt quando egrediuntur in aeẽrem & re- ptant, ecce prohibita ſunt. Eod. verſ. 41. Non comedatur] (Hoc dieit Scriptura,) ut reus fiat is, qui (hæc) comedenda præbet, perinde atque ille, qui ipſe comedit; 125. non ꝗppellatur autem VWi. e. reptile; niſi id, quod depreſſum (ſive humile) eſt, bre- Verf. 42. uodgrditur ſuper veutrem] Uti eſt ſerpens; dictio autem ) i. e. venter (hic uſur- patur,) quia animal, quod graditur, ſeſe incurvat † & cadit ſuper viſcera ſua (ſive: ſu- per ventrem ſuum.) Eod. verf. 42. Quicquid graditur] (Hoc dicit Scriptura,) ut includantur cæciliæ 127. & hiſce ſimilia. 12 8. Eod. verſ. 42. Duod graditur * ſü- per quatuor pedes] Veluti ſcorpio. Eod. verſ. 42. Omne] (Hoc dicitur hic,) ut in- cludatur ſcarabæus, eſcarbot, * linguâ vernacura, 129. & quod huic ſimile eſt. Eod. bens Q 4 ꝗqHꝗq 3 ,Cap. d blit. Numer, t. in onn o h. loe, ol. 114. it fll , kv. 25 5, ea,. dicitgt, ol 1.a. & Nidde, 7 ,c. 11. V ). bbi ide . hie ſe un Pat 0, efunco ſulpencet not. i, ta vebum N bic r non in pornnk⸗ on polluuntun conſer⸗ vis ipſe wy an . . caſn DraN e N Uutn,atque ita contamni⸗ ur Arlſeb l 35,col⸗ er, nump,ptacel, I17 tionis ſue contamnind . 7 , (oofer, ſopti 704. 172 1. Si quis igitur tantum portet vel tangat de 4 120. Id eſt: quantitas, menſura, id enim dictio ciborum ſpecçies continens, y hic fignificat. . 125. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 13. h. cap. n. 34.0 notata ſunt, vide & GurAtjeh fol. 136. col. I. med, 126. Vide, quæ ſuprà ad verl, 20. h. cap. n. 55. nem, is contaminabitur, licèt totum mortici notata ſunt, confer. & not. in an 'nowh. loc. num non tetigerit, eonfer. fuprà verf. 3 4. h. cap. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 23. a. n. 9 3. it. Exod. c. 12. V. 4. n. 2 3. & d. c. 12: v. † Confer. hit tract. Talm. Kidduſchin, fol, 30. 2. 46. n. 202. vid. & infra Levit. c. 22. v. 5. n. & Chulin, fol. 67. b. it. Jevammot, fol. 114. a. 25. aC tract. Talm. Nidda, fol. 42. b. uti in 127. Sive: ſerpentes coci, Hebr. ινGerm, Synar rWW' h. loc. ad marginem allegatur. Blindſchleichen / vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 122. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 3 2. H. gap. n. 71, 242 1. ac not. in or Mνh. loc. notata lunt, vide & notas in an rpu h. loc. 129. Hebr. i, e, quod ſimile eſt ſimili. 123. Hebr. po, hac dictione nonnulli genus * Hebr. Trm iſtad, ut & ſequentia, usque ad: quoddam fructuum arboreorum alii: ficuum h; Ra 1. e. quod multos habet pedes, abſunt genus, nonnulli genus leguminis notari volunt, 2 MSto z. conter. Buxtorf. Tex. Talm. l. 104 9. Vide G. ar Ita hic exprimo: , in MSto I. legitur: tractat. Talm. Chullin, ol. 67. a. b. proht in „ mer re b. loc. allegatur ad marginem, in laeOν, res eadem eſt. morticino, quantum æquat olivæ magnitudi MSto I. pro: un' legitur: vVy Wnni. e. 129. Gonfer. hic & usd. Buxtorf. Lex. Talmoll. 810. 130. Hebr. 713, quod nonnulli Germanicè expo- nunt: Raupen/ Latinis: eruca, confer idem Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 1307. in MSto I. pro: 1 legitur: a u mendosè ; in MSta- 2, prO 2n legiture 21 i. e. magnum (teptile,) quæ ſunt in vaſis ligneis, „ Hebr. Phpav), abeſt iſtud ab utroque MSto confer. hic tract. Taim. Beza, ſol. 6. b. & Naſir, Pol. 64. aoit. Chulin, ol. 64. 2. & ol. 67. 2, b. 124. Sive: legug ine, quod comeditur, nam di- QRio ae, quæ hic habetur, generalis eſt, varias l 4 SS bens pedes à capite usque ad caudam ſuam hinc atque illinc, & vocant; centipedam. 131. Verſfſ. 43. Non contaminetis] Per eſum illorum, ** nam ecce (hie) ſcriptum eſt: — . animas veſtras, non eſt autem abominatio animæ in tactu, ſic quoque (intelligendum eſt, quod hic ſequitur:) nec polluite vos, ſcilicèt) per illorum eſum. Eod. verſ. 43. Iit polluamini] Si vos per iſta polluemini in terra, ego quoque immundos vos reddam in futuro ſeculo & in ſede ſuperna (ſive cœleſti.) Verſ. 44. Nam ego ſum Dominus, Deus veſter] Quemadmodum * ego ſum ſanctus, quia ſum Dominus, Deus veſter; ita & vos DNPNid eſt: DV “P i. e. ſanctificate vosmet infrà (in hac terra) Eod. v. 44. Et ſitis ſancti] Quia †ego ſanctificabo vos ſupràâ & in ſeculo fu⸗ turo. Eod. v. 44. Nec contaminetis & c.] (Repetit 132, hic lex prohibitionem,) ut is, qui ganrum transgreditur, in multa præcepta negativa 133. peccet; omne autem præceptum ne- 4 131. Vel: centipedes, ita hic reddere puslis: V „- . . . . DaW, ſicuti in editione od e e in gxemplari Hebræo , quo uſus ſum, legitur & quidem reétius, quãm in Bibliis Buxtorf. ubi N . . V „ P'à habetur, in MStoz. legitur : PD cen⸗ A pies, in MSto 2. Pu, res eadem eſt. xXX Confer. hic tract. Talm. Schabbai, ol. 90. b. & Maccot, Fol. 16. b. it. Joma, Jol. 3 9. a. E& fJol. 80. b- R * Hebr. 2, in MSto I. polteà adduntut iſta: a enn e e ee e, 3 ” b-ee e e nen renn e ima v" Wey nienn en enie n r een. bpyrre bnee ae eeen ene ee bra e de reeen e enen invy ntep Ua ne neen ene ee òð an eee e ee eeee ree wd ne ie i weennen enen e . ðððẽ ba bhSDON CNa SDDRi, e. Ego autem Joſe- phus, filius R. Simeonis (de hoc vid. Exod. c. 34. v. 9. Sign, †) dico (atque explico ſic verba iſta:) ne immundos vos reddite per illa (uti hoe verſ. 4 3. habetur, nimirum) adeo gravis eſt im munditia iſtius (reptilis,) ut, ſi (illa reptilia) comedatis 3 ipſi vosmet per illa immundos fa- ciatis, ne dicas, immundities corporis (ſive, ſubſtantiæ) ineſt illis, afque ipſa quidem im- rpirada ſunt, atque polluunt; ſed (eatenus) munda ſunt, ne alios polluant: ideireò opus fu- it, dicere: & per illa fiatis polluti (prout hoc verſ. 43. habetur,) ſunt enim res, quæ mundæz ſunr, ne alios polluant, ſed immundities corpo⸗ ris (leu ſubſtantiæ) elt in illis atque iſta pollu- unt & alios immundos reddunt. Sanctificetis vos & ſitis ſancti, quoniam ego ſanctus ſum, (Y. 44. h. cap.) atque ſanctitas mea adeo magna eſt, ut ego ſanctificem eos, qui mihi adhærent, (in- de) tu diſcis eodem modo (iſtud:) ne immun- dos vos faciatis per illa, quoniam tanta in illis eſt immundities, ut, ſi per illa vosmet pollua- tis, ipſi immundi fiatis per illa; cœterùm in eodem MSto I. verba iſta: myn Naa i, e. & in ſede ſuperna (quæ in notis Ralchianis hoc verſ. 4 3. habentur,) abſunt. tx Hebr. =, iſind, ut & ſequentia, usque ade vPNA i. e. ita & vosmet ſanctificate, abſunt 2 MSto I. confer. hic tract. Talm. Schevuot, ol. † Hebr. 27, in utroque MSto pro eo legitur: wy i, e. coràam me; cœteruùm in MSto 1. locus iſte ſic legitur : Nà NaN .n yn in , SSrte “"D i. e, coràm me ſuprà & in ſeculo futuro, quoniam ego ſanctiſico vos⸗ . 132. Nam pauß antè verſu præcedenti dicitur: ne polluatis, & mox hoc veriu ſequitur- nec con- taminetis, vide not. in 'nam h. loc. it. Jalkuc Part. 1. Fol. 150. col. I. circà fin. 133. Confer. quæ ſupta ad verſ. 3. 6. Cap. n. 18. & ad Deuteron. c. 14. v. 20. n. 45. & ad Deu- ter, v. 23,V. 1. n. 6. notata ſunt. CA. — gui cothed ctabronem Ferl. 47.¹ jam utſcie⸗ Vter inm cam; 140. zdeo tepeti mundum ? Kinter ic — 134. e: 1 gellatione, ſat, in Abd 127 . 19. n Ul. 4. c 1 35. Nonnu ſctibunt, l ſet. Ljusd. 136. Vice hi fin ubi p talis peccat 137. Conte 10 0, In not Polt verba lis igelula dn N word S N n woy iſlomm:) Vos, inom eſt: Nxer el: dy ſcholæ R. 4) Kgypeo naren per contamina lentia exalt ſgnibcat 130. Junten n munde ndigaione Ule)ſetiptnmel. (atelligendum oc Netl g3. ndos osteddam go ſin Domiinun nus, Deus velter; Emet infti in hae Pri in eclott. tionem )utis gei em präceptüm ne⸗ gai. — ispolluti (prout boe, nimn tes, gue mhune ed immunditie; (Ol. in ilis arque iſa polu. feddunt. Sanchificeit. 1. wego ſanctus lum, ſ. s mei 10ed Magna , imihi adhetent, i. o iud:)neimmu. 1 1 gvoniam tanta in ilmS erilironmer pelle. Per ila; (C edm ſta: n ne in notis Kalchianis N Klequennia, usgue 4a1 emet lanttihcste, 2. Taln. ScheuoſA Stopro eb egiur: Un in iSto 1. 0clis ſſle ⸗ Dn Nn m me lupla inletnd rcliſtco voe⸗ i dicln: Ala precegent veriu eguitur: nee l⸗ D1 h. loe. ite⸗ ,col. l circa fin. er ,0. 1 14 el zucnn . 10. 04 . 4l Del. gtaus lull⸗ „ — ent; entipelam. 5. CAb. XI. LEVITICI. „ . 869 M . gativum (ſi violetur,)flagellationem 34. meretur, & hoc eſt, quod dicitur in Gemara: qui comedit &NOD, 13 . vapulat quater, qui formicam, vapulat quinquies, 136. qui crabronem, flagellatur ſex plagis. Verſ. 45. Ege enim ſum Deminus, qui eduxi vos] 137. Verſ. 47. Ad, diſeernendum] Non ſolum diverſitatem (animalium iſtorum;) ſed et- iam, ut ſcias & cognoſcas 138. atque ſedulus ſis in illis (diſcernendis.) Eod. v. 47. Inter immundum & inter mundum] Non 139, neceſſe eſt, dicere inter aſinum & vac- c.am; 140. annon enim jam anteà iſta expoſita ſunt? (ita quidem eſt;) ſed (id hic ideò repetitum eſt, ut diſcernatur,) inter illud, quod immundum eſt tibi * & quod mundum eſt tibi, inter id, quod mactatum eſt quoad dimidiam partem gutturis, 41 & inter id, quod mactatum eſt, quoad maximam partem ejus (gutturis.) Eod. verſ. 9 4 ‚* 134. Sive: verberationem, Hebr. von, de fla. fat. in Abbreviaturas ſuas, confer. Deuteron. 6. 12. V. 19. num. 77. ac Deuter. c. I 3. V. I. n. 1. & fer. Ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1713. 136. Vide hic Gur. Arjeh fol. 136. col. r. circà fin. ubi præcepta illa negativa, conttà quæ talis peccat, ex lege Moſaica adducumur. 108. in notis Raſchianis editionis an n poſt verba iſta: eduxi vos, addita & uncinu- .— . . lis ineluſa ſunt ſequentia, nempè: α de ðð vos, in omnibus (S. Scripturæ locis) feriptum eſt: P&&NWπα1 i. e. & eduxi; hic autem ſeriptum eſt: MWyn:i. e. qui alcendere feci, doctrina eſt ſfſcho læ R. Iſmaelis, ſi non eduxiſſem Iſraelitas ex Fgypto, niſi proptereà, ut ſeſe non contami- ſigniſficat yy (prout hic habetur.) – 139. Sunt enim nonnullæ animalium ſpecies, quæx an munda vel immunda ſint, nonniſi accurata gellatione, in ſpeéie ſic dicta, vide Buxtor fi Præ- 135. Nonnulli Smpyp piſcis immundi ſpeciem eſſe fſcribunt, alii reptile aquatie um minimum, con- 137. Confer. infrà Levit, cap. 22. Verf. 33. n. 21 Nn rN nn een enede dene ryn O een nn nn en een PSneD ee een ee uenn enen Syn ir i. e. alia explicatie (verborum iſtorum:) ego enim ſum Dominus, qui eduxi indagatione & inquiſitione addiſcitur, uti habe-] * Notanter hic dicitur: tibi, nam, licèt animal pe tut in Gur Arjeh fol. 1366. col. I. fin. vide & in- frà Levit. c. 20.v. 2 F. h. 49, ac not.in nom nD* H. log. 139. Hebr. Nita particulam negativam hic omiſ- 1 .⸗ § » 8 . 5. . ſam, adjicere volui, quæ etiam in MSto z. ur & iafrà Levit. dict. c. 20. v. 2 5. habetur, ubi vide not. n. 48. confer. & paulo poſt h. verſ. 47. n. 142. it. Jalkut Part. I. fol. 150. col. 2. circà n. I40. Quoniam animalia iſta facilèe ſe invicem di= ſcerni poſſunt, ut accurata inquiſitione non ſit opus, confer. Levit. dict. c. 20. v. 2 5. ibique Raſchi nof. Vel: ſeparata, à ſe invicem diſtincta ſunt, nam & ſic ifiud: WDn exponere poſſis, quam inter preiationem adjuvat MStum 1. ubi legitur Pain i. e. diſtincta, confer. infrà Sign. ** verf. ſe mundum ſit; ſi tamen mactatio ejus non ritè peracta ſit, id immundum erit tibi, vide not. in -R n h. loce confer. & Levit. dict. cap. 20. v. 2 5. ibique net, Sign. * & n. 49. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 49. a. & Sevachim „ Yol. 69 b. it. Chulin, fol. 27. a. b. IAI. Sive: aſperæ arteriæ, ſic dictionem hic narent per reptilia, ſieuti cœteræ gentes (ſeſe contamin ant) id eis ſufficeret atque hæc excel- lentia exaltat illum (popaglum Hfraéliticum,) id interpretor, infrà Levit. c. 20. v. 3 5. vocatur il- la in notis Kaſchianis 'n, confer. n. 49. in Le- vit. dict. c. 20. v. 2 5. unde quædam lux huic loco fatis obſcuro accedet, vide & ſuprà Levit. 6. I. v. 1 5. h. 95. ac not. in as no, uabi fcribitur, ſi quis mactaveri in animali vvnea 7 87 ⁰ LEVITICI. Cbhb. XII. aſinum ſylveſtem; (iſtud ideò hic iteratur, ſignis 143. carnis laceratæ gnis carnis laceratæ profanæ. 146, CAL. 7. Inter animal, quod comeditur] Non 142. neceſſe eſt, dicere inter capreolum & annon enim jam anteà illa funt ſeparata? * (ita ſanè eſt;) verùm ut diſcrimen fiat,) inter illud, (animal) quod natum eſt cum- 144. licitæ, 14. & inter illud, quod natum eſt cum ſi= zI Erſ 2. Mulier cum ſemen conceperit] Dixit R. Semelai: ſicuti ſormatio homi- nis * (facta eſt) poſt omne peeus & feram atque volucrem † in opere crea- tionis; ita lex ejus expoſita eſt poſt legem pecoris. feræ & volucris. 1. Eod. vVerſ. 2. Cùm ſemen conceperit] (Hoc jus deletus fuerit, dum, ſcil. ille aboletur ac ejus immunda erit (immunditie) parts. ſtrui ſui erit immunda] i. c. Juxtà ordinem omnis immunditiei, quæ dicta eſt de mu- liere dicit Scriptura,) ut includatur, etiamſi ſœtus e- fit inſtar ſeminis ** (nihilominus) mater Eod. verſ. 2. Juxtà dies ſeparationis men- i. e. omnem quidem gulam; dimidiam autem ſolùm partem ap i, e., aſperæ arteriæ, (vel gutturis) quod immundaum Iit, (animal iſtud) quoad eium, quamyvis illud per ſe ſit mundum, Jebræa vide ibidem, confer. hic tract, Talm. Chulin, fol. 42. b. 142. Hebr. &ε ita & hie particulam negativam, quæ in notis Commentatoris noſtri omiſſa eſt, addere volui, vide, q uæ paulò antè n. 139. h. verſ. 47. notata ſunt. X Vel: 4 ſe invicem diſtincta, ſic iſtud: . prout 1e ce in MStO 1 legitur, vertere volui, confer. quæ Sign. † in notis ad hunc Verſ. 47. habentur. 143. Vel: in quo apparent, ſive: quod habet ſi- gna carnis diſcerptæ &c. confer: infrà Levit. c, 20. v. 2 5. n. 49. & cap. 2 2. V. 8. n. 3 3. 144. Hebr. novo, quamn lad iſta dictio 4 Rabbi nis accipiatur, vide ſuprà Levit. Cap. 7. V. 24. Sign. * S 145. Sive: rectæ, Hebr. W, exempla iſtius rei adducuntur in not. cnan r ad Commenta zium Raſchi bh. loc. ubi vide ſis. 146. Sive: illicitæ, ejusmodi ſunt octodecim illæ ſpecies Terephoth, de quibus vide ſuprà Levit. 6. 7. V. 24. Sign. * vide & not. in a h. loc. ubi lector ad explicationem R. Chaskuni remittitur. * Hebr. —ι â, abeſt iſtud ab utroque MSto. † Hebr. y) deeſt hie iſta dictio in utroque MSto, confer. hic tract. Talm. Jevammot, ſol. 74. b. & Keritut, ſol. 7. b. it. Schabbat, fol. 13 5. a. & Schevnot, Yol. 1 8. a. b. it. Nidda, Jol. 24. b. & Jol. 27. b. & ol. 3 1. a. it. fol. 40. . & Bava ba- tra, fol. 127. a b. YUVMWUĩS I1. In Gur Arjeh fol. 136. col. 2. princ. non ine- pta iſtius rei adducitur ratio, nempé: ard es nd i. e. ut, ſi homo ſeſe efferre (ac ſuperbire) velit, ei dicere poſſiat: 1e DN& i, e. etiam muſca antè te (creata eſt,) confer. hie & ” &, prout ad marginem in bhefd me h. loc. allegatur, ubi vide etiam notas, in quibns locus iſte fuſius exponitur. ð X Id eſt: etiamſi illa mulier non pepererit, biſi id, quod eſt y Pyn i. e. inſtar ſeminis; tamen im- munda erit, ſic in not. don n, hic es poni- . tut, contfet. tractat. Talmud. Nidda, ol. 23, ac fol. 27. b. ſieuti in 'pa- hev b. loc. ad mar- ginem allegatur;, Hebræor. ritual. lib. 1 c. . Sect. 1. S& feq u. us- que ad caput 9. ubi de perſonarum immunditiis eatumque variis ſpeciebus agitr. cwa.T. . — ſiete henlt iline langt de corhore ie. langvor. Arunm,) ain Noaſoniſi ie & man manſit in ca (bamfiil zuiſcatini men rei Loc. verl.4. confer. & Spenceri de Legibus pilut ſign er (tthi O . nein, 1. — 2, Iu hic Hel lex. Talcn. Oon N— 3)b. ⸗ 1. Nempe: n IaDlinm leth, rideli breo ie loc. ac Bux 4. Uti Deiten ic Bava ba bis folz3 3. 8 fol 10 3. . Vide Genel 6. Nihilomin neat aͤc. h⸗ epetenda ſ loe. 7. ſevammot Iis Talmudi frattum de z. M b. ocl Jevammot, lor alegz nter capteolam A “ All,)yerm natum eſt cum . natumn elt (uin ſ. D tiformnatlio homi. 1. m in opere ceg.† foluctis, Lod. 4 ur,etiamlt ſotus e. nihiominus) matet ſiyaratinnis Mef. ux dicha elt demu. lie CAP. XII. LEVTTIICIMTI. r liere menſtruata, polluitur illa, immunditie partũs, etiamſi uterus mulieris apertus 2. ſit ſine ſanguine. Eod. v. 2. Menſtrui ſui] (Dictio ) ſignificat rem, quæ fluit de corpore ejus; 3. alia explicatio (dictionis , nempè:) quòd ſignificet E. i. e. languorem & ægritudinem, nam fœmina non experitur ſanguinis (fluxum men- ſtruum,) niſi priùs caput ejus atque membra ſentiant gravedinem. Verl. 4. Maneat] Non ſigniſicat 2 , niſi èi. e. moram, (ſicuti accipitur in illo loco:) i. e. & manſiſtis (vel morati eſtis) in Kadeſch, 4. item (in illo loco:) 2 C11, e. & per- manſit in campeſtribus planis Mamre. 5. Eod. verſ. 4. In ſanguine purißicationis ſace)) Quamvis illa videat (ſive experiatur) munditiem ſuam. 6. Eod. verſ. 4. In ſanguine Purificationis] Non (habet hic) mappik (litera) Heh, (in dictione *,) quæ eſt no- men rei (ſubſtantivum, idem ſignificans,) ac i. e, mundatio (ſive purificatio,) Eod. verſ. 4. Dies purificationis ſuæ] (Hic litera) Heh (in dictione NO habet) map- pik, (ut ſignificet:) dies τι O i. e. purificationis ejus. Eod. verſ. 4. Non tan- Lert] (Eſt hic) dehortatio quoad cibum, &c. ſicuti docetur in (tractatu Talmudico:) ND . Eod. verſ. 4. Omne ſanctum] (Hoc dicit hic lex,) ut includat oblatio- nem, 5. quoniam lotio iſta diei longi eſt,* poſt ſeptem dies; 9. nec Sol ejus occi- dit, *V licationemn R. Chaskuni ilud b utiogne M. 1. Cickio in uoae Mor eyammdt, ,0l 4d. dchabbat /ol. 13 ,48 i Nidda, ol 24. & .fol. 40.2. 8 befahr. col.2 pkine. non ine⸗ tatio,nempe: Nn dzd leſe elente ac peibie) EI n r he. enta el, conler hic m indin N , N. õ lier non Pepereit dliih, RM llm eminis; tarenn. mud. Ncd J0le 134 P oheo. 4Afngt. . 8 Spencen de Legihus 1h. Sett, 1, leqlis⸗ epeſonmuminnnintis bus zgitun⸗ 2. Ita hic Hebr. dap interpretor, confer. Buxtort. 4. IIti Deuteron. cap. I. v. 46. habetur, confer. Fal. 14. a. b. & Schevuot, fol. 7. a. & fol. 17. b. it. Sevachim, ol. 32. a. & ol. 3 3. a. b. it. ſol. 34. a. & Jevammot, fol. 74. b. & fol. 7 5. a. it. Naſir, fol. 64. b. & Bechorom, fol. 47. b. & Ke- ritut, ol. 7. b. it. Nid da, fol. 30. b. §. Nam *ρ een en en i. e, iſta eſt oblatio, qu vocatur no i, e. ſanctum vel res ſancta, ſio- uti in Gur Arjeh/ol. 136. habetur, confer. tract. Talm. Jevammot, dict. fol. 75. a. & Maccot, Jol. 14. b. uti in 'pan ineh. loc. allegantur ad marginem. * Sive: prolongatur, nempè usque ad diem qua- dragelimum, quò ſacrificia partus offeruntur, & poſt occaſum ſolis, qui eſt antè diem quadrageſi- mum, permiſſum eſt comedete qni, e. ob- lationem; ſed d de 50n, i. e. oblationes partus ſen propter partum nonniſi quadrageſimo die fiunt, ſic in notis n m, h. loc. exponi- tur, ubi vide lis Hebræa. 9. In Bibliis Buxtorf. hic adjecta ſunt iſta verba: = hei. e, nam lotio ejus (ſit poſt diem longum; ſed addirionem iſtam ſu- perfluam & per errorem typothetarum vel de- lei bentium ex verbis præcçedentibus repetitam bDu 0. Lex. Talm. fol. 196 3. & ſeq. vide & not. in DHyPDTI WD h. loc. it, tract. Talm. Nidda, fol. 3 5. b. & ol. 3 7. b- 3. Nempe: mulieris, ac ſi diceretur an, nam lite- ra 3 Dſain mutari olet Chaldaicã liaguâà in-Da- leth, videlicét Chaldaicum as reipondet He bræoani. e. fluxit, vide not. in am mnov h, loc. ac Buxtorf. Lex. Chald. fol. 506. hic Bava batra, fol. 127. a. & Nidda, fol. 36. b. & fol. 3 8. a. b. & fol. 40. a. it. Keritut, fol. 8. a. & ol.105. b. Sevachim, fol. 37. b. & ol. 3 8. a. 5S. Vide Geneſ. cap. 13. veri. 19. 6. Nihilominus illa triginta tribus diebus perma- neat & c. hæc enim verba hic fubintelligenda vel repetenda ſunt, confer. not. in a n b. lsc. 7. Jevammot, eſt is liber primus partis tertiæ ope- ris Talmudici, tractans de fratriis ſive uxoribus fratrum ducendis, confer. infra Levit. c. 22. V. 3. n. 6. locus autem hic adductus reperitur in fevammot, Jol. 75. a. uti in n h, loc. allegatur ad marginem, confer & Maccot, Rrrrr .„ꝗ . dit, ut illam (mulierem) mundam reddat, usque ad occaſum Solis diei quadrageſimi, poſtero die (poſt quadrageſimum,) offert (mulier) ſacri ficium expiationis pro purifi- catione ſua. Verſ. 7. Et offeret ipſqum] Docet te (hic Scriptura,) quòd nom impedi- at, quò minùs (mulier) comedat de ſanctis, niſi unum ex illis, quodnam verèò iſtud eſt? (nimirùm) ſacrificium pro peccato, 10. dicitur enim (hic:) & expiationem fa⸗ ciat pro ea ſacerdos & munda erit, ab eo (igitur, ſacrificio ſcil. pro peccato) quod ve- nit, ut expiationem faciat, dependet mundatio. Eod. verſ. 7. Et munda erit] Quia † (mulier) usque ad iſtud tempus vocatur immunda. Verſ. 8. Ilnum in hbolocauſtum & alterum pro peccatoe] Non præponit Scriptura (holocauſtum,) niſi quoad lectionem, 1I. nam quoad oblationem ſacrificium pro peccato priùs offertur, quàm holocau- ſtum, ſic docetur in (tractatu Talmudico:) Oi 12. capite: A 9. 13. CAP. XIIII.. VYErſ. 2. Tumor aut abſeeſſis & e.] (RE8* & Rrin) ſunt nomina plagarum, r. uarum una magis alba eſt, quâm altera. Eod. verſ. 2. Macula z, alba] (H) ſunt) è22Hi. e, maculæ, taches, 3. linguâ vernaculà, ſic (ac- Scripturæ, non ratione temporis hic præponitur holocauſtum, nam ſactificium pro peccato pri- us offerendum eſt, quam holocauſtum, ſic etiam in not.pa PV h. loc. exponitur. 12. Eſt is liber primus partis quintæ operis Tal- mudici, agens de Sacrificiis, confer. hic Ja kut Part. I. Fol. 152. col. 3. med. D 13. Eſt iſtud caput decimum dicti tractatus Tal- mudici, reperitur autem locus iſte hic adductus Jol. 90. a. in Sevachim. 1. Quoad hasce plagas earumque nomina, confer. X Confer. hic tradat. T'almud. Bechorot, fol. 27. b. & Erachin, fol. 18. b. it. evachim, ol. 19, & Sanhedrin, fol. 83. b. prout in b. loc. ad marginem allegantur. 10. Quæſiverunt ex R. Simeone, Jochai fiſio, di- fſcipuli ejus: quare Scriptura juſſit puerperam (partu levatam) offerre ſacrificium? reſponcdit illis: ea horà, quà ſe ineurvat (mulier) ad parturiendum, prorumpit jurando, nunquam ſe amplius cum viro rem habituram, (quod jus- jurandum cum non ſervetur,) ideò lex Divina imperavit puerperis ſacrificium (ad illam cul- pam expiandam) Hebræa ex Nidda fol. 3 1. b. adduxit D. Wagenſeil. in Sot. p. 2 47. n. 5. quæ ibidem videre licet, confer. & not. in a in, h. loc. it. tract. Talm. oma, ol. 41. a. & Nid- da, fol. 19. a. & fol. 3 8. b. it. Nedarim, ol. 3 5. a. b. & Keritut, ol. 9. b,. † Hebr. vvan, in MSro I. pro eo legitur: Nnn i. e. inde ſive hinc; confer. hic Naſir, ol. 64. b. & Nidda fol. 40. a. b. & fol. 47. b ir. Keritut, ol. 2. a. & Jevammot, ol, 74. a, b. & Sanhedrin, Hol. 83. b. & devachim, fol. 19, b. II. Id eſt: ſaltem dicis cauſa, ratione locationis loc. vide & tractat. Talmud. Negaim, fol. 7 1. ſicuti in S'na r hic ad marginem allega- tur, confer. hic Spenceri de Legibus Hebræor. ritual. l. I. c. 8, Sect. 1. & ſequ. usque ad caput 9. 2., Sive: papula, prout junius ac Tremellius ver- terunt, iu vulgata eſt: quaſi lucens quippiam, vide & hic P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. = 3. Ita hic reddo: NV (uti in editione dbponm rbw & in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, legi- tur,.) CAP. XII. .½ inr in il Adumen0 præ aliis P. Fagius in not, ad Paraphr. Chald. . gitum eatum 4Abinitio niget momn Cadpil 1hecus Abi co Eod, verl. 3. ſonum eſtimm Ginrefmndi, . Gar eum in domn tunc Talgnent jurt eſtimation 1e) Ecce ſi difu ie. 1g. Vetl —¶ — tur,) in Biblis b⸗ entator nolter l. 13,F. 23, (00 MSIO 1. egiut: Gallica, 4 MSto: 4. Siclti Hiob d 3 ſchinot, 5. Conſer. ſen. ſet Taln. Negiim, leglur ad wang 6e ldell: joni pre ſite,05 9rOhunt bielract. Talm, chin, ſol. 3. 2,i. 8 Zarhectin, / 7, Nimium: ſi 30 Abbedinem, immnh bom ſattid O ie (uo hili ad min 4Aer h i in Nn , d nargiem in: 1. Confer gurigt untwid. & Torzt llbe, Allegarür 9. Senlentinzpron lec d 1 CA. I grcngeſn. ns pro punſt. namnrerd Kud Wiationen k. cat) uod ee Nleri i in halacain Wadledionen guim ialocn. M , Pligitum, 1. ſatula 1, 4A rnacli, ſe ar. cipi. — lW Otig hie præponitut mn Pro pectao Pri⸗ „ . ocauſtum,üc etiam ponitut. quinte Operis Tal⸗ ,(onler, ic aſeit G tractatus Tal- us ilte hic adductus lie nominz (Obler⸗ Abaraphr. Child,, 4 Negaim fol 71. . malginem allegt⸗ Legions Hebræor. 1. sge 1d caPt, 2e Tremellius yer⸗ 1 lens guippiam, Liraphi. Chal,, Ahb initio niger fuit (pilus, poſtesâ) verò verſus eſt in Eod. verſ. 3. Immundam pronuntiabit eum] ſignum eſt immunditiei, hoc eſt decretum Scripturæ. 9. Verſ. 4. Et abpeltus ejus non ſacerdos pronunciaverit ac judicaverit, confer. iione dpnn N 0 ulus ſum, lezi. tur, CAP. XIII. LE VITICI. 873 — * ——ñ — ——— cipitur in illo loco:) )1. e. niti da (ſive ſplendida) eſt in nubibus. 4. Eod. v. 2. Ad Aaronem Oc.] Decretum (hie) eſt Scripturæ, 5. quòd nulla ſit immundities pla- garum earumque purgatio, niſi juxtà os ſacerdotis. 6. Verſ. 3. Mumtus eſt in album] Ab in album in medio plagæ, ad mini- mum quoad pilos duos. 7. Eod. verſ. 3. Profundior, qudm cutis carnis ejus] Omnis aſpectus albi coloris profundior eſt, ſicuti aſpectus Solis profundior eſt umbràâ. 8. Dicet ei: immundus es, quia pilus albus eſ: profandior] * Non novi illius expoſitionem. ** Eod. verſ. 4. Recludat] Reclu- dat eum in domo una, nec ille conſpicietur, 1e. donec finis ſeptimanæ (venerit) & tunc arguent illum ſigna. 11. Verſ. 5. In oculis ejus] In conſpectu ejus 12. & juxtà æſtimationem ejus (ſacerdotis) primam. Eod. verſ. 5. Recludat eum ſecunda vi- ce] Ecce ſi diffuderit ſe (plaga) in ſeptimana prima, immundus erit (talis homo) præ- cisé. 13. Verlſ. 6. Obſiura ſ] (N.– hic ponitur pro:) HD 1 i. e. obſcurior eſt =IUJUMUG—W H l 4 Arrrriz = facta, * In MSto z. poſlea lic legitur: 79 72 vy wee e e, Nen y i, e. dum ilie (aſpe- ctus) non magnopere profundus eſt, (nimirum) non profundus nec æqualis neç albus eſt; iſta qutem: non novi illius expoſitionem, ibidem in Hebræo quidem habentur; ſed lineolis ſuper ver- ba illa poſitis indicatur, ea eſſe deſenda, vid. Sign. ſequ. * rððð *" Sic etiam in MSto I. legitur, nec verba iſta de- leta ſunt, ſicuti in MSto 2. vid. Sign. præced. * confer. hic tract. Talm. Schevuot, bl. 6. a. b. 10. Ira erit interpretatio , ſi quidem legatur: ” Re alt ſi lectio fuerit : N ſenſus hie tract. Talm. Horajot, Jol. 10. 3, b. & EFra. idebit cum Cil. 1 4 4 cchin, fol. 3. a. it. Nidda, fſol. 44. a. & Fol. 5. a. gi⸗ non vide iereum. ſei ncer os usqu⸗ a6 & Sanhedtin, fol. 34. b. eationten anomintdintun m en, en. 7. Nimirum: ſi ad minimum duo pili verii ſintin Heba mer. ſic in uiraduc niotg lei dh.loc. albedinem, immundus pronunciabitur ejusmodi 4 “D üc ii odles 10 egitut, quam homo 4 ſacerdote, nam α☚ y N e lonem hie in verſione ſecutus ſuuc. B 11. Ea ſcilic&t ſigna, quæ illum vel mundum vel QpyV rW i. e, non ſuffieit unus pilus; ſed . . i inige ; ur immundum eſſe dai. duo pili (ad minimum requiruntur,) uti in Gur imrhi dum eiſe demonſtrant, vox iſta Ranm 1. e. ſigna, abeſi hic 4 MSto I. . Arſjeh fol. 137. Col. I. princ. habetur, vid. not. (K ü in PPW h. loc. & Tora Cohamien „prout aie ae Reameſnn en judi Ne Rra . . . 18 „ . Hẽ ad marginem in Snr N allegatur. an D h, loc, 2 H 8. Confer. quæ infrà ad v. 20, h. cap, h. 39. otata 13. Abſolatè, Chald. uornm, de qua dictione vide ſunt, vid. & Torat Cohanim, uti in as n Busxtorf L. ex. Talm. fol. 762. Conter. infràv. 9. h. loc. allegatur ad marginem. h.. Ca p. n, 17. it. Gur Arjeh fol. 137. col, I cir- 9. Sententia, pronunciatum ſcripturæ, confer. verſ. ca fin. & Lervit. cap. ſeq. 14. V. 46, n. 84. vide antec. 2. ; 5. = & not. in a , loc. “ 2* ð tur,) in Biblis Buxtoff, habetur: N&b, Com- mentator noſter habet „5 in notis ad Jerem. r. 13, V. 2 . confer. infrà v. 3 §. h. Cap. n. 52. in— MStO I. legitur: N, abeſt autem dictio iſta Gallica, à4 MSto D 2 4. Sicuti Hiob, c. 37. V. 2 I. habetur, ubi vide Ra- ſchi nor. 5. Confer. verſ. ſequ. 3. h. Cap. num. 9. it. tract. Talm. Negaim, fol. 76. uti in ar hic Allegatur ad marginem. 6. Id eſt:; juxtà pronunciatum ſacerdotis „prout e 4. 374 LEVITICI. facta, 14. quâm aſpectus ejus (primus fuerat,) ecce ſi ſteterit in aſpectu ſuo 15. aut dhffud erit ſe (plaga,) immundus erit (talis homo.) Eod. verſ. 6. Scabies] (AreOO) eſt nomen plagæ mundæ. 16. Eod. verſ. 6. Et lavet veſtimenta ſua atque mundus erit] Quoniam opus fuit, ut recluderetur, (ideò) vocatur immundus & neceſſe eſt, ut lavetur. Verſ. 8. Immundum pronunciat eum ſacerdos] Et poſtquàm eum pronun- ciavitimmundum, ecce ille (immundus erit) præcisè 17. atq; opus habebit aviculis ac raſurâ & oblatione, s. de qua dicitur in Sectione, (quæ incipit:)hæc erit. 19. Eod. v. 8. Lepn eſt iſta NDOD. 0. Eod. v. 8. Lepra (Dictio) HV eſt generis fœminini. Verſ. 9. Plaga (Vox) V) eſt generis maſculini. Verſ. 10. Sanitas (H'P) ſainement, 21. lin- guà vernaculà, dum aliquid albedinis, quod eſt in tumore, verſum eſt in ſpeciem carnis † (vivæ,) etiam hoc eſt ſignum immunditiei, (nempè:) pilus albus ſine ſanitate (ſive vi- talitate) & ſanitas (ſeu vitalitas) ſine pilo albo, ac, quamvis ρο (hic) non dicatur, ni- ſi de tumore; attamen in omnibus H) NN& i. e. viſionibus 22., & earundem generatio- nibus, 23. iſtud ſignum eſt immunditiei. Verſ. II. Lepra invetenata * eſt] Plaga- vetus eſt ſub Di. e. vitalitate, atque livor iſte 24. videtur quidem ſanus deſuper; ſed infrà plenus eſt fanie, ne fortè dicas, quoniam aſcendit ρπ i. e. ſanitas (ſeu vita- litas) ego illum pronunciabo mundum. * Verſ. 12. A capite eju] (Nempèé) ho- minis, usque ad pedes ejus. 25. Eod, verſ. 12. Ad omnem aſpectum oculorum ſacer- dotis] Excepté illo ſacerdote, cujus viſus eſt caliginoſus. Verſ. I4. Et quo die appa- rut- 14. Junii ac Tremellii verſio hic habet: ſi contra- cta eſt plaga nec diffudit ſe, alii aliter. 15. Scilicèt: plaga illa, hæc Raſchi expoſitio in QGaur Arjeh ol. 137. col. 2. dicitur eſſe contra Miſchnam atque Gemaram, rationes vide ibidem, ne hic prolixior ſim, confer. hic tract. Talm. Ke- tubbot, fol. 7 5. b. ð 16. Abſceſſum verterunt hic Junius ac Tremellius, con fer. præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. it, tract. Talm. Megilla, fol. 8. b. 17. Vide, quæ verſu antec. 5. H. cap. n. 13. G& cap. ſeq. 14. V. 3. n. 2. notata ſunt. 2 8. De quibus cæremoniis vide dict. cap. ſeq. 14. v. 4. & ſeqq. 19. Hebr. Win ni, hæc Sectio incipit dict. cap. ſeq. 14. V. 2. & continuatur usque ad c. 16. eô excluſ, confer, not. in 'pan re b, loc. 20. Id eſt: ſcabies, de qua verſu antec. 6. h. cap. *XX Loci iſtius expoſitionem vide in not. rbv n. 16. dictum eſt, Confer. not. in a ne nan h. loc. J b. loc. 4 5. Legem hanc mirandam dicit Lightfoot. sd 21. Ita hic reddo vpma, prout in editione He- Matth. cap. 8. V. 2,n. 4, P. 309. edit, Lipſ. qua dræa, qua uſus ſum, legitur, vel, uti Biblia Bux 4 MsSto legitur: Dona, res eadem eff. † Hebr. an N, abfſunt iſta 2 MSto 2. fed 122. Sive: aſpectibus, confer. infrà Levit. c. 1 5. v. 19. ibique nor. n. 37. 23. Id eſt: in illis, quæ inde proveniunt ſive na- ſcuntur, accidentibus ſeu caſibus, ita IPr hic interpretor, confer. infrà v. 42. F. cap. n. 66: & not. in "par h. loc. S * Bebr. w) Hy iſta, ut & ſequentia, usque ade MsSto Eſra ad Eſai, c. I. V. 6. alleg. Buxtorf. in Lexic. Hebr. hac vo. 1 1 CAP. XIII. „ torf. & exemplar "pos meo habent: Pr, confer. infrà v. 24. H. cap, num. 43. in utroque vX i. e. 4 capite ejus, abſunt ab un oque 24. Hebr. —☚, cujus deſcriptionem fecit Aben mun- CALNI. mari in thid Pigintiquetwon ula hon videte nn ae tede⸗ nalcmembtu tur Die jmmundum te nüm, gudd ſte polli, hinc riitim ipl, voquein illo, Lerragt) (Nes Uleu] (Dictio — mundus pronu (pite 20 pedes dus elt am tot opettum nec t pari conditione . autinon wundat loe alleg conte Kon5 Confer. hie tad Eincbin, ,ol. 1 Anhedtin ol. 19, 4. & ,l. 16. Confer, Exod 1 9, ubi eapitn Tecenſemur, pie 4.2 item Toran , oc. d arg anhehtin, ſal 1½ Conker hie ne 4 ſol 137. col4 nblihmmre el: concteren Aguacbinogetine Iloch hie habettn Ler. Talmud. 4 “ go⸗ Hebr don M d ie, Mo. i ſio 1. ae ie Nd) Atqle nun u nerelle ehit n eum promun bebitaricult fit 9, Bodr, NrH Eminini, Venſg. inement, 11, ln. in ſpeciem ertig lanitate (lyeni. hnon dicaumnni⸗ ndem generatio⸗ un de,) laga- nſanis delceer; ſanitas len in. ¹) (Nempe) ho. blulerun ſuter. Er aud der ihe⸗ fut. habent: un lum. 477 1i Mtoque tacem elt, tiſti4 MKto nled infta Leyvit, ,lſer, proreniunt ſiena⸗ aAlidus, ita rmn 11.41,, el 66, e. ſegeentin, liqlese , abſunt 45 unole gipfiovem ſettben 6, Poxott in leyie. dict Ligntſoor. 7 ,jog,eclt Uiplgni Negeed mun⸗ 1 † Confer. hic tract. Talm. Sevachim, Jol. 50. b. & 44510. * CAP. XII. LEVITICI. uerit in eo taro viva] Si effloruerit in eo poſſis, hinc dicunt (Kabbini noſtri,) vii tàm ipſi, quam ſtolæ ejus 28. atque Ucu] (Dictio ) ſignificat ardorem, d D i. e. ſanitas, ecce jam anteàâà expoſitum eft, quòd H)Oi. e. vitalitas iſta ſit ſignum immunditiei; ſi fuerit plaga in uno ex viginti quatuor capitibus membrorum, 26. quæ non polluunt propter vitalitatem, qquia non videtur (in eo membro) plaga tota, ſicuti una ex illis, quæ hinc inde difflu- unt, ac ſi redeat 27, caput membri & detegatur diffluentia ejus per pinguedinem, quaſi (membrum) iterùm convaluerit* eaque (plaga) ſeſe dilatet inque ea conſpicia- tur “âi. e. ſanitas (hoc caſu) docet nos Scri ptüra, quòd (vitalitas feu fanitas iſta) immundum reddat. Eod. verſ. 14. Et quo die] Ecquid lex * dicere vult? nimi- rùm, quòd ſit dies, quo inſpicere poſſis (plagam) & quòd dies ſit, quéò inſpicere non ſponſo concedunt fſeptem dies convi- tegumento, ut & domui ejus, 29. ſic quoque in illo, qui feſtum 30. viſitat, indulgentur ei omnes dies feſti. 31. Verſ. 1 5. Lepra eſt] (Nempè:) caro iſta, (nam dictio:) eſt generis maſculini. 32. Verſ. 18. um caleſcit caro per plagam, * quæ ei ob- Rrrrr 3 venit mundus pronunciatur is, cujus : otum corpus 2 capite ad pedes ejus lepra invatit, non ille mun- dus eſt an è& totum corpus leprâ infectum & co- opertum nec tu mundaberis, ò peccator, absque pari conditione, aut te agnoſce totum leproſum autinon mundaberis, ver ba ſunt ejusd. Lighitfoot. oe. alleg. confer. infrà verſ. 55. h. cap. n. 97. & 91993. 6 Erachin, ol. 1 8. b, it. Moed katon, fol. 9. a & Sanhedrin, fol. 34. b. & fol. 97. a. & Nidda, fol. 19. a. & ol. 50. 2. — 26. Confer. Exod. c. 2 I. v. 7. n. 5I. & v. 26. n. 129. ubi capita iſta ſive ſummitates membrorum recenſentur, vide Mocd katon, fol. 7. b. & fol. g. a. item Torat Cohanim, ptout in bnon nev! b. loc. ad marginem allegantur, confer etiam SZanhedrin, ſol 34. b. & Nidda, fol, 50. a. 27, Confer. hie not. in Dman D & Gur Arjeh pvol. 137. coh. 4. med. ubi locus iſte ſatis obſeu- rus illuſtratur ac Raſchi ſententia declaratur. W Vel: concreverit, iteran Oaluerit & Carne quaſi pinguedine obductum fſit, fſic Hebr. Sman quod hic habetur, interpretor, confer. Buxtorf. Esr. Talmud. ol. 350. ac nor. in mart r, oc. 2 Hebr. nir e iſta & ſequentia, usque ad: e e i. e. lepza eſt, abſunt ab ntroque 28. Sive- indumento ejus, Hebr. U αρ, quæ dictio in not. pam nov exponitur: rway i. e., veſtimento ejus, confer, de hac voce Buxtorf. Lex, Chald. Fol. 159. vide & tract. Talm. Moëd katon, fol. 7. b. & 8. a. ac Bechorot ſol. 34. b. prout in o e ad marginem allegatur. 29. Nimirum: ne in illis ſeptem diebus iſta, quas hic dicta ſunt, inſpiciantur propter legram, quam diu igitur ſacerdos tales non inſpicit, tam- diu pro mundis habentur, nam eryn Nii een i. e. 4 ſacerdote dependet (iſta) res, prout in Gur Arjeh fol. 138. col. I. princ. habetur, confer. num. Ieq. 31. . V. 14. 30. Nempé: majus aliquod ac ſolennius feſtum, id enim didio , quæ hic habetur, fignificat, erant autem tria Judæis feſta ſolennia, de quibus vide Exod. c. 2 3. V. 14. cOnfer. ſuprà I evir, c. 11. verſ. 9, n. 2 §. & Buxtorf. Lex. Talm. ol. 2204. 31. Nimirum, ne illis diebus quoad lepram inſpi- ci poſſit, vide num. antec. 2 9. h. verſ. 32. Commentator noſter hic reſpicit ad particulam N&αN, quæ in fine hujus verſiculi habetur, eam- que, cùm generis maſculini fit, Gcribit referendam eſſe ad diionem wn, quæ ejusdem generis eſt quæ que proximè antecedit, non vero ad dictio- nem yag, quæ fœminini generis eſt. x* Hehr. gan ohn, in MSto 2. pro his fegitur? PDe wy i, e, & fit cicatrix (ſeu ſiſſura.) 876 LEVITICI. venit propter percuſſionem (& quidem eam,) quæ non eſt ab ardore ignis. 33. Eod. verſ. 18. Si care) ſanam ** ſit] i. e. Si ulcus contraxerit cicatricem 34. & illius loco ſupervenerit alia plaga. 3 5.. Verſ. 19. Aut macula alba ſubrufa] (Nempè,) dum- plaga non eſt plane 36. alba; ſed mixta 37. & compoſita ex duabus ſpeciebus (co- loris) albi & rufi. ** Verſ. 20. Apeltus ejns humilior] Non tamen reipſa depreſ- ſior; ſed qui propter candorem (ſive albedinem) ejus videtur humilior ac profundior, ſicuti aſpectus Solis profandior (eſt,) quàm umbra. 33. tumor iſte aut macula. Verl. 23. Ia loco ſuo] (Dictio i hic ſignificat:) PP- i. e. in loco ſuo. Eod. verſ. 23. Aduſtio ulceri] (QNaX) juxtà Targum- ejus (notat) E . e., ſignum ulceris, quod non eſt, niſi nota aduſtionis (ſive in- flammationis,) quæ agnoſcitur in carne, omnis (dictio) H ſignificat αi. e. corrugationem 39. cutis, quæ contrahitur propter calorem, veluti (accipitur in illo loco:) ] i. e. & contrahentur 40. in ea omnes facies, (verbum 2 ſignifi⸗ cat:) retraire, 41. linguâà vernaculàâ, ac ) , retraiſſement. 42. Verſ. 24. Sanitas adu- 3 3. Nam quæ eſt ab ardore ignis dieitur n, prout infrà v. 24. h. cap. habetur, confer hic præ Aliis P. Fagius ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi eti. aln dictionis prw defcriptio ex R. Kimchi ad- ducitur, vide & tract. Talm. Chullin,fol. S. a. uti in onon rne hic allegatur ad marginem, & no- tas ibidem. XX Hebr. ), iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Pn N& i. e. aut macula &c. abſunt ab utro- que MSto, confer. hic Sota, fol. 5. a. 34. Non autem penitùs ſanitati reſtituta ſit caro, vide Gur Arjeh fol. 13 8. col. I. princ. ac not. 10 on S h. loc. 35. Uti mox ſequitur verſu ſeq. 19: h. cap. 36. Penitus, omnino, ſic interpretor dictionem r „quæ hic habetur & alias glabrum vel læve ſignihcat, vide num. ſeq. 37. & infrà verſ. 24. h. cap. n. 45. fortè pro: Pn legendum i. e. abſolutè, præciſè. 37. Hebr. Pro, i. e quæ colorem habet mixtum ex albo & rubro, vide num. antec. 3 6. & infra v. 24. h. cap. n. 44. ac v. 42. h. cap. n. 60, con- fer. & Buxiorf. Lex. Talm. fol. 1873. ac not. in ni h. loc. XxXX Confer. hic tract. Talm. Scheviit, ſol. 6. b. & Temurah, ſol. 27. a. 38. Confer. quæ ſuprà ad v. 3. H. cap. n. 9. nota- ta ſunt, vide & not, in na nO, ubi tract. Talm. Schevuot fol. 6. b. allegatur. 39. Sive: contractionem cutis, ſta ex mente auto- ris hic dictionem illam vertere poſſis. 40. Vel, ut alii: adurentur, prout Ezech. c, 20. V. 47. al. c, 2 1. v. 3. habetur, ubi vide Commen- tatortis noſtri notas. . „. JR]—= 41. Ita hic reddo: O, prout in notis autoris nofri ad Ezech. dict. c. 2 0. v. 47., habetur, nam —1—’ . mO, ſicuti hic in exemplari Hebræo, quô uſus ſum, ut & in editione Da ne atque in Bibliis Buxtorf. legitur, corruptum puto, in MSto I. habetur OwO, quod reddere poſſis: – Eod. verſ. 20. Plaga] Eſt retrait, in MSto 2. deeſt vox iſta Gallica, confer. num. ſcqu. 42. . . „n — n. .r. ⸗ 42. Sic reddere poſſis vapννονο, prout in Bibliis Buxtorf. legitur, nam DaniUA, quod in edi- ditione Hebraica, quàâ uſus ſum, habetur, ut & . —. . . , . Pan, prout in editione e ne le⸗ gitur, ſine dubio corrupta ſunt, quamvis & di- ctio: retraiſſement, ab hodierno Gallorum uſu loquendi receflerit; puto autem ab autore noſtro per hanc vocem intelligi: rew actionem vel contractionem cutis, abeſt iſta dictio Gallica MSto I. = (CA. All. Aalifune ( tlitkſadulti 4ſ. ſigna aute 1 (nempe, ſatur gvab) Gicabunt la⸗ e Venithi⸗ 2„ plagam, qus ſignum elt in eſt in pilo 1 cans, gui elt piuu vigita, ctlit (homo il mündiüieiin Verl. 32. Me lus flavelcens, ( Pornginem Prope ilac ga,) nam ſ ſe Verl. 3 5. M (crum ſedifl — — 4 3 Fie tecdee in Möto 1. ient b, cap. l, 11, Callica4 Mdte 44. Nenpe: qu ſupr v. 19.5 chimn ſl 7. 1: Abiolute ad lrz ſupta a ſunt. vN ie. inct⸗ (6 ldekt: non ellin auſtione lcere, conler, t tact. Tal 2. Prout in O legatur, con CALNI. Uls. 33, Bod,⸗ ſhecidi (oo. teipſh gepel. ACprofundiot. 10. Hage N i lgnläcat:) lund Targum. ſionis re in. gie. ccipitur in lo 1 lgnib. etl. 24. Denit egalu. laer mentezuto⸗ te olli. ut Lzech. 4, 10. ubi fide commen. hut in notis autolis 8.47. bzbetut, nam lari Hebræo, JuG6 VN v qe in muptum pito, in Lod ſecere hollis: illa Gallica, contel . GGSSaallica 4 MSto 2. abeſt si⸗ n. out in diblis AA4. Nempé: quæ albo & rubro mixta eſt, conkfer raphr. Chald. h. loc. y pr Hen, guod inedt⸗ ſum, hebetlt, A zne on N le nt, gamtid d. lerno Gallorum uſu tem bbautoe nofo . tey aclioneſn 7 la dcio bili⸗ aduſtionis] (QRPDlinguâ vernculà ſignificat:) ſainement, 43. dum ſanitas (ſeu vi- talitas) aduſtionis vertitur in maculam (ſive papulam) mixtam 44. aut planè albam; 4 5. ſigna autem aduſtionis & ſigna ulceris eadem ſunt; ſed cur illa diviſit Scriptu- ra:? (nempé,) ut diceret, quòd non miſcere debeant alterum cum altero, (ecce) na- ſcitur (quaſi) dimidia faba fracta in ulcere & dimidia faba fracta in aduſtione, non ju. dicabunt (illam eodem modo,) quò fabam fractam. 46. Verſ. 29. In capite nel bar- ba] Venit (hic) Scriptura, ut diſcernat inter plagam, quæ eſt in loco piloſo & inter- plagam, quæ eſt in loco carnis, quia hujus (ſcil. plagæ, quæ eſt in loco carnis,) Faum eſt in pilo albo; iſtius verò (nempèé: plagæ, quæ eſt in loco piloſo,) ſignum eſt in pilo flavo. ** Verſ. 30. Et in ea (plaga) pilus flavus] Dum pilus nigri- cans, qui eſt in ea (plaga) in flavum mutatus eſt. Eod. verſ. 30. Porrigo (ſive⸗= ſcabies) eſt] (P) ſic eſt nomen plagæ, quæ eſt in loco piloſo. 47. Verl. 3 I. Ect Pilus nigrieans non eſt in ea] Ecce ſi fuerit in ea (plaga) pilus nigricans, mundus erit (homo iſte,) nec opus eſt, üt recludatur, quia pilus nigricans eſt ſignum munditiei in porriginibus, veluti dicitur: & pilus nigricans effloruerit in ea &c. 4⁸. Verſ. 32. Et ecce non diffudit ſe &c.] Ecce ſi ſe diffuderit aut fuerit in illa (plaga) pi- lus flaveſcens, immundus erit chomo iſte.) Verſ. 33. Et radat ſeſe] (Nempè:) cir- cà porriginem. Eod. verſ. 33. Porriginem verò non mdat] Relinquat duos pilos* propè illam (porriginem) circumcircà, ut cognoſci poſſit, utrum ſeſe diffuderit (Pla- ga.) nam ſi ſe diffuderit, ** transgredietur pilos (iſtos) & exibit ad locum raſuræ. Verſ. 3 5. Poſß mundationem ejus] Non mihi (hic alius verborum ſenſus eſſe videtur,) quam, ſi ſe diffuderit (plaga) poſt dimiſſionem, 49, unde (verò probabitur, id locum ha- Sic reddere poſſis Oev vel Pmmanw, uti Scheviit, ol.6. b. it. Bechorot, ol. 41. b. 43. MStO 1. legitur , conter. quæ ſuprà ad v. 10 *CLonfer. hic tractat. Talmud. Kidduſchin, fol. .n. 2 I. not: tz abeſt autem iſta dictio 3 5. b- . . . h. cap. R. 2 I. notata ſunt 3 2 ent autem iita dli 47. Confer. hic præ aliis P. Fagius in not. ad Pa- .48. Prout v. 37. h. cap. habetur, confer. hic Torat n Vel, . . it. tract. Talm. Peſa Cohanim, ſicuti in nn nn h. loc, ad S A5. Abiolutè albam, Hebr. dohm any, confer. Fnfn anlevarur, ubi Vice dcale notas; n. quæ ſuprà ad dict. v. 19. h. cap. n. 36. notata & kat kart. 1. *1 54 col. z. circa n. ſunt. = * Confer. etiam hic Torat Cohanim, prout in * Hebr. vnyd) iſtud, ut & ſequentia, usque ad af r h. loc. ad matginem allegatur, ubi VN) i. e. in capite, abſunt ab utroque MSsto. vide etiam notas, vid. & tract, Talm. Kiddu- 46. Id eſt: non ludicabunt fabam fractam, quæ ſehin. fFol. 3 5. b eſi in aduſtione, ſicuti fabam fractam, quæ eſt in *æ= Hebr. — —E, iſta, ut & ſequentia, ulcere, confer. Gur Arjeh ol. 13 8. col. 1. med. usque ad: ie i. e. poſt mundationem ut &t tract. Talm. Chullin, fol. 8. a. & Fol. 7 3.) S&c. abſunt ab utro que MSto. 2. prout in Shat re h. loc. ad marginem 49. Id eſt : poſtquam ſacerdote aliquis dimis- allegatur, confer. & Bava batra, fol. 84. a. & ſus 828 LEVI 2 CAF. XIII. TICI. — So. ſi diffundendo diffuderit ſe. Verſ. 3 — habere) etiam in fine ſeptimanæ primæ & in fine ſegtimanæ ſecundæ? lex (hic) dicit: 7. Et pilus nigricans] Quomodo probabi- tur, iſtud quoque locum habere, ſi ſit pilus) etiam ſubviridis & rufus, qui non eſt fia- vus? lex (hic) dicit: & pilus; * dictio autem Q X (quoad ſignificationem) ſimilis elſt colori 21 i. e. auri, 2 X Hidem eſt, ac a , orbleu, 51. linguàâ vernaculâ Eod. verſ. 37. Mundus et & mundum enm pronunciabit ſacerdos] Ecce immundus, quem mundum pronunciavit ſacerdos, non (erit) mundus. e. maculas. 52. Verſ. 39. Obſcurè ** lbedo, quæ eis ineſt, non eſt fortis; ſed debilis (ſive obſcura. †) (Didio: Mπ½½] ſignificat νονπππ1¹. albicantes] Nam a Eod. verſ. 3 9. Lentigo] Quaſi albedo, qu rouge, 53. inter macul ** Verſ. 3 8. Maculæ; æ conſpicitur in carne hominis rubicundi, as illius rubicundas vocatur P?, veluti (conſpicitur in) viro lentiginoſo, *54, dum inter lentem ac lentem p'aE i. e. ſplendet caro albedine purà, 55. Verſ. 40. Calvus eſt, mundus ſt Nempè purus eſt)ab immunditie PN i. e. porri- ginum, quoniam ille non judicatur per ſigna capitis ac barbæ, 56. quæ ſunt loca pi= loſa; ſus eſt, id enim eD &αι hic ſignificat, in MSto 1. pro his legitur: e i. e. poſt. mundationem ejus; i. e, poſtiquam mundus pro- nunciatus eſt 4 ſacerdorè. 50. Nempè: indefinitè ae ſimpliciter, ſine tem- poris determinatione, ergò etiam poſt primam leptimanam & in fine ſeptimanæ ſecundæ, con- fer. infrà verſ. 42. hH. cap. n. 6 3. * Sive igiur nigricans ſit pilus ſive ſubviridis & ru- fus, ſi is in flavum mutetur, locum habebit con ſtitutio de lepra. † Iüud: ae ut & mundus eſt, abſunt⸗ MSto I. 51. Ita hic reddo aαπ, ſicuti in editione Pe Cynan & in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, habetur; in Bibliis Buxtorf, minus rectè legitur. NA & cum Daleth, vox iſta Gallica abeſt hic ab utroque MSto, in MSto 2. polt: nn ſic addi tum reperitur: n onr X i. e. Tzade mu- tatur in Dsain (nempe in voce *, quæ mu- tatur in 2.) . X Confer. hic tractat. Talm. Mocd katon, ol. 7. b. prout iu a Neh. loc. ad marginem al- legatur, ubi vide etiam notas, cœterùm in MSto I1. pro: Mii N legitur on wy Nii. e ni- hil egit, nequicquam fecit, ſcil. pronunciatio il- lius lacerdotis nihili eſt, nil operatur nec ex im- mundo facit mundum. fequentia, usque ad i. e. 52. Livenres maculas nonnulli interpretantur in Jerem. c. 13. v. 23. ubi autor noſter expoſuit Gallicè: taches, confer. ſuprà verſ. 2: h. cap. n. 3. . XXX Hebr. iens, iſtud & ſequentia, usque ade A& M i. e. calvus eſt &c. abſunt à MSto 2. † Hebr. men, in MSto I. hic additur vox Galſica: tium colorem ſeu ſpeciem exprimens, conſer. /. v. 39. h. 54. ècxU 53. Sic reddo hic Gallicum , quod hic habe- tur, Latinè: rubicundus , in editione hey pon hie legitnr: “, idque rectius, in MSte 1. habetur: *½D, res eadem eſt. * Hebr. wy „, iſta & ſequentia, usque ad & i. e. calvus eſt, abſunt 4 MSto I. 54. Hebr. h νε i. e.vir, qui quaſi lentibus petfuſus apparet, confer. P. Fagius in notis ad Paraphr. Chaſd, p. loc. vid. & ſuprà h. verſ. 39 Sign. 55. Seu: ſplendente, fulgente albedine, in Junii ac Tremellii verſione dictiop'ia transfertur: phly- zZacium, 4 Græco ννX.οια, quod vertunt: bul- Hippocrat. vòaνιοαν. tam eſt. Wa id, quod reddo: lentilleux, i. e. len- 56. De quibus paule antè Verſ, 29. . cap. di- Mð (Ab. Il. —— — li; klpet eAtenſio. , ſeciemn ejus tl era hinc atqu ſetsizpolleti 4 Al ſubmuhi Nenlas ell pre (vempe)ſecun in)cute carnis nam de eo die tur tduabus ſe cete 64, Aa0 nem (ſne aſpe⸗ immundum qn tur, ac i zite ju e l intelligere,) gu alkecli ſunt includantut or E. 6/, Ver —— . Hebt. DO in er & in MSto 1, Bortotk u 5i. Nempe, gua cit, de quo ſi . cap· 59. Cviigiturin yls elk is m is ier feca in hot, d dx⸗ bo. Hebr. e confer, ſupri 61. Prout perſa bietrac. Talm . fol. 19, 3. lam, puſtulam, in modum bullæ exſurgentem, 11. iſohrz pe o hic adc gilehls ii Eerſbic)ciet. nod, probeb,. ulnon ellge. Caiionem,limil hgni vernaclli ce immundu. eg8. Macpleſ⸗ 39: Olſeuys ie oblcunn 4) minis rubicund, nſpicitur in) vitc walbegineut, PNie pon. qus ſant locapi⸗ oa; —.—,.d ulli imerpretantur in autor noſter etpoluit Pri pell. 119, ca)e h eguentiz, llle 10 lunt An. cadcitur voN Gallica: lentilleur, ne, en⸗ expriment, conlet, 9. vn, guol hie bibe⸗ 3, in edilione dH e redlius in Mdts en elt. 2 leentis, vsle a 4 MRo . ir, gui quaſ lentibis D. Figiusin notis d id. lupr b, en 39 te becine, in unii 10 rn tamdſettu: phly⸗ ena uod rertunt bul. n balle euiitgenten, Ver 19. 1cah. i. 65 CAbP. XIII. LEVITICI. loſa; ſed per ſigna plagæ cutis in carne, veluti ſunt pilus albus 577. & vitalitas atque extenſio. 58. Veri 41. Et ſi à regione faciei ejus] i. e. Si & declivitate verticis versds faciem ejus (fluxerint capilli,) vocatur i. e. ſyncipitis calvitium, quo etiam la- tera hinc atque illinc comprehenduntur; (calvitium autem &) declivitate verticis versùs poſterioriora ejus, appellatur: H i. e. occipitis calvitium. 59. Verſ. 42. Pla- ga alba ſubrubida] i. e. Mixta, 6o, quomodo verò cœteras ſpecies (etiam hic compre- henſas eſſe probabis?) ex dicit: ſecundùm ſpeciem lepræ, (quæ eſt) in cute carnis, 61. (knempè) ſecundùm ſpeciem lepræ, de qua dictum eſt in textu, (in quo agitur de lepra in) cute carnis, (hisce verbis:) homo, quum erit in cute carnis ejus &c. 6ꝛ. ſed quid- nam de eo dicitur? (videlicèt) quòd is immundus fiat quatuor aſpectibus & judice- 879 = tur duabus ſeptimanis; éz. non verò ſecunduùm aſpectum lepræ, qui dicitur de ul- cere 64. & aduſtione, 65. qui judicatur unâ ſeptimanàâ, nec etiam ſecundum viſio- nem (ſive aſpectum) PN i. e. porriginum, qui ſunt in loco piloſo, quæ non faciunt immundum quatuor aſpectibus, (nempéè:) — Nν*Qi. e. tumor & quod inde naſci- tur, ac N . e, macula (ſive papula,) quodque ex illa provenit. 66. Verſ. 44. In ca- Pite ejus *** plaga ejus eſt] Non mihichic juxtà ſenſum verborum aliud in mentem venit, intelligere,) quàm porrigines (ſolùm;) unde qutem probatur, etiam eos, qui cœteris pla- ais affecti ſunt, includi? lex (hic) dicit: immundum pronunciabit eum, (videlicèt, jus includantur omnes, (nam) de omnibus illa (lex) dicit: veſtimenta ejus ſint diſci ſſla. &c. ⁶7. Verl. 45. Diſziſa] (Dictio) D P) (ſignificat:) Pi. e. ſciſſa (ſcil. H S veſti⸗ 57. Hebr. ja7 Dy, ita hic in editione ee 9. h. Cap. habetur. DSN & in exemplati Hebtacico, quo uſus ſum, * S&& in MSto I. habetur, ſed abſunt iſta 4 Bibliis Buxtorf. ut & 4 MSto z. 5 8. Nempè, quando plaga ſeſe extendit ace diffan dit, de quo ſigno dictum eſt ſuprà v. 27. & ſeqq- catur; abeſt autem iſtud à MStOteI 6 3q. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 3 5. b. cap. n. 50. notata ſunt. 24. e c3P. ðW 65. De hac vide ſuprà verſ. 24. & ſeqq. usque ad verſum 29, b. cap. eX Iſtud, ut & ſequentia, usque ad: ει 1. e. in capite ejus, abſunt ab utroque MSto. 66. Confer, quæ ſuprà ad veri, 10. b, cap, n. 23. notata ſunt. * Confer. hic tract. Talm. Sota, fol. 23, b. & Erachin, fol. 3. a. & Keritut fol. 8. b. 67. Proùt mox ſequitur verſu 4 5, h. cçap, confer. not. in an N p. loc. Sc Jalkut Part. 1I. Fol. 155. Col. 2, it. tract. Talm, Megilla, Fol. 8, be. 59. Qui igitur in poſteriore capitis parte ſolum cal- vus eſt, is o dicitur, qui verò contrà frontem, is an i. e. recalvaſter nominatur, confer. P. Fag in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 60. Hebr. i. e. ex albo & rubro compoſita, confer. ſuprà verſ. 19. . cap. n. 37. 61. Prout verſu ſequ. 43. h. cap. habetur, confer. hic tract. Talm. Sevachim, ol. 50. a. & Nidda, fol. 19. a. 62. Uti ſuprà verſu 3. h. cap. habetur, in utroque MsSto hic additur: Nen en n nyee n i. e⸗ prlaga leptæ ſi fuerit in homine, prout fuprà verl, 58555 64. De quo ſuprà verſ. 19.& leqꝗ. usque ad ver(uns Hebr. i, in MSto 2. legitur ia i, e, qui judi- LEVITICI. 3²0 veſtimenta.) Eod. verſ. 47. Retectum] i. e. Comas nutriens. 68. Eod. verſ. 4 5. Et myftacem obvolvat] Tanquàâm lugens. 69. cat) pilos labiorum, (linguâ vernaculà:) grenon. 66. Eod. verſ. 45. Ert clamabit: immundus, immundus] i. e. Clamabit, quòd ipſe immundus ſit; ut (homines) ſeſe- ſeparent ab eo. 77. Verſ. 46. Solas ſedebit] Ne (ali) immundi * cum illo habitent, 72., dicunt Rabbini noſtri, * cur iſte diverſus eſt à cœteris immungdis, ut ſolus ſedeat? (nempè.) quoniam ipſe ſeparavit 73. linguà maledicâ maritum ab uxore ſua atque- Eod. verſ. 45. (Vox D ſignifi- virum à proximo ſuo, (ideo) ipſe quoque ſeparabitur. Eod. verſ. 46. Extra caſtra] lineis vtl lantis] i. e. (In veſtimentis) ex lino 75. vel lana (confectis.) Eod. v. 48: Velin pelle] Hæc eſt pellis, in ** qua nullum opus factum eſt. 76. Eod. verſ. 48. Aut in quolibet apere pelliceo] Hæc eſt pellis, in qua ⸗ opus, Extrà trina 74. caſtra. Verſ. 48. Z & Mocëd katon, fob 14. b. it. Sota, fol. 23, b. & Erachin, Jol. 3. a. it. Keritut, fol. 8. b. S 3. Id eſt: caput nutriat comas, longas habeat comas, confer. ſuprà Levit. c. 10. V. 6. n. 16. & D. Wagenleil. Sor. p. 447. D. I. it. tract. Talm. Moed katon, fol. I5, a. & Sanhedein, ol. 26. à. 69. Huic ex poſitioni conſentit etiam Paraphraſtes Chaldæus, confer. P. Fag. ibid. item Michlo! Jophi h. loc. vid. ſuprà Levit. dict. c. 10, v. 6. n. 16. & 17. 70. Vel: gernon, ſic reddere posſis , quod hic habetur, confer, autor noſter in notis ad 2. Samuel. c. 19. V. 2 5. al. v. 24. ubi eadem, quæ uic, hab etur dictio Gallica, hodiè Galli vocant: mouſtache, in MSto i, legitur: quod red- dere poſſis: crinon, à crinibus. 71. Et ut multi So y pan i. e. implorent pro illo (leproſo) miſericordiam (Dei,) uti habetur in Gemara, alleg. D. Wagenſeil., in Sot. p. 6 6. vid. & tractat. Talm. Moëd katon, Fol. 5, a, uti in hari hic allegatur ad mat- ginem, it., Schabbat, fol. 66. a. & Sota, fol. 32. P. it. Bava kama, fol. 9 9. b. & Chulin, fol, 78. a. & Nidda, fol. 66. a. 2à Hebr. ννο, abeſt hic dictio iſta à MSto z2. 72. Confer. hic Gur Arjeh fol. 13 8, col. I. circà 6. S tract. TLalm. Peſachim, fol. 67. a. uti in HDW h. loc. allegatur ad marginem. K Hebr.’Ma) nd) iſta & ſequentia, usque ad: ur n i. e, extrà Caſtra, abſunt à MSto 1. coOnfer. hic Megilla, fol. 8. b. 73. Diſçordiam ac tixas excitavit ac lingua male⸗ dieà effecit, ut maritus & uxor, vir & proximus ejus parum concordes eſſent, nam pœnam lepræ Rabbini lingaæ maledicæ adſeribunt, confer. eap. ſeq. 14. V. 4. N. 3 74. Terna quippe caſtra erant, prima Iſraeëlita- rum, qui non erant Levitæ; ſecunda Levita- rum, Nerp dicta; tertia, ubi tabernacu lum teſtimonii erat, quæ οMaν Qhan vocaban- tur, vide Raſchi notas ad Exod, c. 2 I. v. 13. n. 107. & ad Numer. c. 19. V. 3. n. 8. & v. 7. n. II. it. ad Numer. c. 3 1. V. 24, n. 1 10. & n. 112. & ad Deuteron. c. 20. V. 4. n. 17. & Deu- teron. c. 2 3. V. I 1. D. 26. «onfer. & cap. ſeq. 14. v. 3. n. I, ac Gur Arjeh fol. 13 8. col. I. fin. ut & tractat. Talm. Peſachim, Jol. 6 §. a. uti in 'n- nh. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas, confer. & Berachot, ol. 2 5. a. & Lachicn ſol. 117. a. it. Erachin, fol. 16. b. 75. Confer. quæ infrà ad verſ. 52. h. cap. R. 87. notata ſunt, it. tract. Talm, Bechorot, fol. 17. a. it. Schabbat, ſol. 26. a. b. & fol. 27. b. it. Menachot, fol. 39. b. 76. Id eſt: pellis, quæ nondum elaborata vel præparata eſt, ſic verba iſta intelligo, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 28. a. item num. t1 el: n, guudemtectius ſequ. 77. *Hebr.’1 nn e, iſta, ut & ſequentia, usque ad: ρσi. e, ſubyiridis, delunt in MSto I. X W . — ops (aigno Pus. 79. Bo . Lerd N⁵ i e, pongene, daein N ylana aut ina lalis; allegor loslini, ¹. b colmbutatur, ellcut ler hi⸗ ilo veltiment i e,oram velk ſlarabund) o mentum penit nimirum) lara ghm allumt, mnit ,lat coln ——— . la elt: in p 1a elt, pulgat ſe conlectum el Aur in Ondi ec. br le ll⸗ in n 79. Zel. herbi Salom. 0 bl 79. h ell. 79. ls et color⸗ iubeligetrahe dict. bl. 69. . go. Zie tecdo v⸗ puto, ſicut Aulchi noti,) ſum, ſegitur D in =WDDðM reletenda, 10 in Moto habetar den li. Nile, gua Dtata lunt, . — Loc verl. 4. 1 Oo ſinlh. . K danehit (mines) lele, m illo habitent ut ſolus ſeceat, Uxote ſua 1tne, 46. Eutrs Afre] entis)ezlino 1. 4 Aua mullam opis eek pelis,inga ops itajita ingin rale. ukot, Vir ioxins t, pam poenam lenhræ Aletidunt, eole, int, piima Iftelita- tr; ſecuada ewita. . ettia, udi tabernacn. Aa dn vocaban. Lxod, e, 11 V. I3, d. 1P. z. M g. & F, 7, le 1V. 1 6 h. 110, 0. . 5.,4. 0. 17,8 Del. onler. & ca. eq 14. D.139. col 1. fn, u. im, fol 69, 2 utiin Atured marginem, ubi. 8 betathot, .ol r ,2 it Elachin, ,0,. Ueiſ ſ , an 1 6i. m, Bechorot, ,ol 1. 2 b. & ol. 17, bit⸗ myit, Plaga colorem Nuum i. e. Non deficit * à ſpecie ſua. 88. Eod. verl. 55. Et Pla- vondum dabofi Vel haintelligo, confet⸗ nie 6l. 1,2 hen num. ut e ſegdetti, tae L deluot I MRo I. 1:1. Vide, quæ ſupràad Verium 48. . cap. n, 75. „ opus (aliquod) factum eſt. 77. Verſ. 49. Subviridis] (Pp eſt) viror in virenti- bus. 78. Eod. verſ. 49. Subrubida] (H O1Neſt) rubor, qui eſt in rubeis. 79. Verſ- 1. Lepra cortodens] (QRNPO) ſignificat hic idem, atque in illo loco:) ſpina NRE i. c. pungens, (linguàâ vernaculàâ:) poignant; Se. eſt autem expoſitio ejus myſtica: da ei HNρ fi. e. maledictionem, nullam enim inde percipies utilitatem. Verſ. 52. r lana aut lino] i. e. In illis, quæ lanea aut linea ſunt, &1. atque hic eſt ſenſus lite- ralis; allegorica autem ejus expoſitio eſt: forſitàn adferet vellera lanæ ac manipu- los lini, 38. ut ea ſimul comburat? lex dixit: π ä(leg. —1) i. e. iſta (res) igne comburatur, 83. (nimirùm) non illa opus habet alia re ſimùl cum ipſa, ſi (igitur) ita eſt, cur lex (hic) dicit: in lana aut lino? (nempè,) ut excipiat fimbrias, 84. quæ in illo (veſtimento) ſunt, quæ ex alia ſunt ſpecie (ſive materia,) HPN notat 52 i. e. oram (veſtimenti,) veluti (dictio:) & R. 85˙. Verſ. 54. In quo eſt plaga] Num (lavabunt) locum * plagæ ſolùm:? lex dicit: in quo eſt plaga, forſitàn omne veſti- mentum penitùs opus habet lotione? lex (hic) dicit: plaga, ſed quomodo (lavabitur? nimirùm) lavabitur (aliquid) de veſte ſimùl cum 86. ea (plaga.) Verſ. 55. Posz- quaàm ablut eſt] (Verbum O22) eſt) formæ NvT. 87. Eod. verſ. 55. Non mu- 8555 § 2 * 77. Id eſt: in pelle, quæ elaborata vel præpara-(82. Hebr. r de, Germ, Reiſſen Flachs/ ta eſt, vulgata hic ita habet: quicquid ex pel- prout exponit Buxrorf, in Lex. Talm. fol. 146. le confecdlum eſt, L XX. α ρνιοια 83. Uti habetur in fine hujus verſiculi 52. confer. kar in Omni operaria pelle, confer. num. an- hic tract., Talm. Jevammot, fol. 10 3. a. tec. 76. it. tract. Talm. Schabbat, ol. 2 8. uti 8 4. Hebr. MnleR, confer. Buxtorf. Lex. Talm. in pan ev hie allegatur ad marginem. † fol. 126. it, num. ſeq 85. in utroque MSto le- 78. Scil. herbis, Germ, Graßsgruͤn confer. R. gitur hpmen, res eadem eſt. Salom. ad Pfalm. 6 8. v. 14. vide & num. ſequ. 79. Is eſt color non penitùs rubens; ſed aliquid ex rubedinetrahens, Germ. Rothlich/ vide R. Sal. àd dict. Pſ. 6 8. v. 14. conf. & n. antec. 7 8. h. v. 49. go. Sic reddo vav (ita enim & hic legendum puto, fſicuti Ezech. c. 2,8. v. 24. habetur in Raſchi notis,) in editione Hebræa, qua utus ſum, legitur vN, ſic etiam in edit. DEDeR & in Bibliis Buxtorf. ſed prior lectio præferenda, confer. Deuteron. c. 29. V. 20. n. 1O in MSto 1. legitur: a'me. .— † Vel: WνW, uti in utroque MSto legitur & quidem rectius, quàm in Amſtel. editione, ubi habetur & i. e. aſpectus; ſed mendosè. Buzxtorf. alleg. ol. 12 6. & num. præced. 94. *Hebr. oh a iſta, ut ö ſequentia, usque ad: 77 i, e. forſitän omne (veſtimentum, ) ab⸗ ſunt 4 MSto2. M 96. Confer. hic Gur Arjeh fol. 13 8. col. 2. princ.- ac not. in anon S „. loc. D 8g. Nempè: formæ Hophel, ſicuti eſt verbum mwyA, quod Eſth. c. 9. ve I. & V. 10. habetur, in Michlol ophi h. loc. ſeribitur, quod pro: bame hic poni debuiſſet. õ 1. e. abluta eſt, con- fer. Cap. ſequ. 14. V. 47. n. 42. ** Hebr. 8, in MSto z. pro eo legitur: 97i. e. mutavit. 98. Vel: colore ſive aſpectu ſuo, non obſcurior facta eſt quoad aſpectum ſive colorem Aum I notata lunt. — 85. Quæ ſignificat: oram ſive fimbriam, vide 392 LEVI TICI. ga non diffudit ſe] Auditmnus (vel: intelligimus juxtà ſenſum literalem mutaverit (plaga colorem ſuum) nec ſe diffuderit, immundum ſit (veſtimentum) nec 4 5 quod ſi non opus fuerit dicere: non mutavit (colorem ſuum) & diffudit ſe; (ſed ſi) mutaverit (colorem ſuum) non autem diffuderit ſe; haud novi ego, quid ei faciendum ſit, lex dicit: & recludat plagam 89. undique, verba ſunt R. Ichudæ; ſapientes autem di- cunt &c. ſicuti habetur in lege Sacerdotum ; 970⁰. ego verò illam (rem) hic innuere- volui, ut Scripturam collocarem in loco ejus convenienti. Eod. verſ. 55. Correſio eſt] (Dictio — D) ſignificat & %1i,e. foveam, 9. veluti (accipitur in illo loco:) iuna DNHDi. e. fovearum, 92. ac ſi diceret (hic lex:) depreſla eſt plaga, 93. dum aſpectus ejus profundiores ſunt. Eod. verſ. 55: n loco calvo & recalvo ejus] Juxtà 4 Targum eſt (hæc eſt interpretatio:) in vetuſtate ejus vel in novitate ejus. 94. Eod. verſ. 5 5. In calvitie eus] (Dictione hic ſignificantur) veſtimenta vetera; 95. ſecundùm expoſitionem † autem allegoricam, quæ argumentò comparativô⅛ opus ha= pet, quomodo (probatur,) quoad effloreſcentiam 96. quæ eſt in veſtibus, quod illa- ſit munda? (nempè:) dicitur H Npi. e. calvities & recalvatio tàm de homi- ne, quàâm de veſtimentis, quemadmodum (igitur) ibi 97. effloreſcentia omnimoda. * munda eſt; ita & hic 98. effloreſcentia S. Scriptura dictionem calvitiei & recalvationis; juxtà interpretationem vero hujus (textus) ejusque translationem Chaldaicam is eſt ſenſus literalis: NHPPPi. e. calvities, no. omnimoda munda eſt, quocircà uſurpavit Hebræa illa: rPnnr & vertere postis, confer. infrà num. 9 3. h. verſ. 5 5. . 89. Uti verſu antec. 54. b. cap. habetur, confer. hic Gur Arjehfol. 13 8. col. 2. med. ubi hac de re plura, vide & not. in 'pan m h. loc. 90. De hoc libro ſuprà Levit. c. 3. v. 17. n. 28. d' ctum eſt, confer. & infrà n. 101. h. verſ. 55. it. cap. ſeq. 14. v. 1 3. n. 27. 9 1. Alia & quidem probabilior, ut mihi videtur, jſtius dictionis ſigniſicatio adducitur in Michlol Jophi h. jloco, nempè, quòd ninn ſignificet bn i. e. imminutionem, cui etiam Junius ac Tremellius conſentiunt, qui verterunt: res eſt diminuens. 92. Vel: in una ex 9. hahetur. 93. Conſentiunt ferè LXX. ubi habetur: gngen af, firmata eſt, confer. hic præ aliis P. Fagius in nor. ad Paraphr. Chald. . loc, vide & num. 88. b. Verſ. 55. 94. Huic expoſitioni acce foveis, uti 2. Samuel. c. 17. V. dunt Junius ac Tremel parte ejus, ubi in notis ſuis obſervaàrunt, hoc ab aliis ita aceipi: ſive res trita ſit ſive nova ; Vul- gata habet: in ſuperficie veſtim enti vel per to- tum, LXX. „ s 76 znno 1e Tααρ 1. e. vel in ſtamine vel in lubtegmine, confer, num. 99. h. verſ. D 95. Sive: veſtimenta attrita, Hebr. e e, confer. Buxtorf. L. ex. Talm. ol. 2370. † Bebr. e o, hac & ſequentia, usque ad rN& , i. e. rumpat illud, abſunt ₰ MSto z. 96. Hebr. Ah, de refloreſcentia confer. v. ſeq. 57. h. cap. n, 102. 97. Nempè: in homine, de quo ſuprà v. 12. n. 2 5. it. Vv. 40. & 41. h. cap. *Hebr. Wa i. e-in toto ſcil. homine, nempè 4ca- pite ejus usque ad pedes, de quo vide ſuprà verſ. 12. h. cap. n. 25. . eſt, confer. hic tract. Talm. Seyachim, fol. 50. lius, dum verterunt: in exteriore aut interiore! b, & Nidda, ſol. 19. a. 9 8. Videlicèt: in veſtimentis , de quibus hic ſermo CAb. xXIII. (ℳNI. wateleſi elet: inpotte lgniicatholt le nezion⸗ Git ge vertice Verl. 56. A Verl 57. M ue unlirei (videl (carumnſacerd (Verbum 92 nem (Gweintin ptu)in hoc c⸗ (ocretbèd. Kimentum) äargumejr Ablutiones ge diicè: — 99. Conter hie⸗ emnma unt. wo., Mout ſupti i. Dehoe lib leg en 10:2. Conter, g mpotata ſunt. ² Hebr. 1), 25 n;. Chald. W dca. Kiniioh Abbationem, 8 Len. Talm fd ſeqn. 1o4. 9,. 4* Chul CAbP. XIII. -— 2) GuOdſ non nmentum)nee 1) nltaret diendum ſt er entez auten di. m) hic innuete elſſ. Coneſo turinilloloco.) Dlege, . dum Talpe u] uxti us 34. Eod. entavetera; 9j. LEVITICI. notat vetera (veſtimenta) & NR i. e. recalvatio ſignificat nova, quaſi hic ſcriptum- eſlet: in poſteriore ejus (veſtimenti) aut in anteriori illius parte, 99. nam —– ◻ ſignihcat poſteriorem partem & H¹iâà notat partem anteriorem, veluti ſcriptum eſt: & ſi è regione faciei ejus &c. 1o0. Ä autem eſt, quicquid declive eſt ac deſcen- . dit de vertice atque poſteriore ejus parte, ſic exponitur in lege Sacerdotum. 101. Verſ. 56. Rumpat illud] i. e. Abrumpat locum plagæ de veſte eumque comburat. Verſ. 57. Refloreſtens eſt] i. e. Res eſt, quæ iterùm effloreſcit. 102. Eod. verſ. 57. Lne combures illud] (Nempè,) totum * veſtimentum. Verſ. 5 8. & receſſerit ab illis plaga) (Videlicèt) ſi, poſtquàm ab initio illud (veſtimentum) laverint juxtà pronun- ciatum ſacerdotis, lepra ab illo penitùs receſſerit. Eod. verſ. 58. Lavabitur ſecundè] (Verbum O 2, quod in fine hujus verſus habetur,) ſignificat en L i. e. immerſio- nem (ſive intinctionem in aquam;) aſt interpretatio (verbi) O) Chaldaica, quæ (ſu- erainopuuhe. pra) in hoc capite habetur, notat albationem 103. & emundationem * exceptòô bun no lL. c(hoc verbô O2), quod ſub finem hujus verſus habetur,) quod non ſignificat, ut (ve- totin G hom. ſtimentum) dealbetur; 104. ſed ut immergatur (ſive intingatur in aquam,) quocir- ntis omnimod. cà Targum ejus eſt: ?2 OX½1i. e. & immergatur, 105. atque ita omnes O) i. e. Cocitl uait ablutiones veſtium, quæ fiunt eE i. e. ad immerſionem, exprimuntur Chal- Onem ſero hujm daicè: YAOXο11¹. e. & immergatur (ſive intingatur in aquam.) W Obſetyarunt, hot ab Aſit kye nora; VulI. Veſtinenirel terto. cjegir ie. vel ne, (Olſen, uin 99 gebr., DoN , fol 1370, Klegventi, ngbed 1d, diunt, M0 1. centis conlet 7. ſech euo ſupta 7 11 . ,equbbieſemo⸗ D M * Hebr. 72, abeſt dictio iſta 4 MSto . 103. Chald. n, quod ſuprà verſ. 55. d v. 56. b. cap. & initio hujus verſus 58.: habetur, notat de- albationem, & mundationem, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 72 3. & Fol. 1119. vide & num- ſequ. 104. H. v. it. tract. Talm, Sevachim, fol- 54. a. & Chulin, ol. 3 1. b. 4 lhominenenhe /t. leguo file ihti Ttl. 99. Confer. hic, quæ ſuprà n. 94. h. verſ. 55. no- W Vel: & quod album fit, Chald. hnn, in tata ſunt. MU MSto 1. pro eo legitur: n ſine copula, in 100. Prout ſuprà v. 41. . cap. habetur. MSto 2. habetur: EDN i. e. quod dealba- 101. De hoe libro confer. num. 90. h. v. 55. & tur. MU v. 4 4. ſeq. cap. n. 70. 104. Vel: emundetur, confer. num, antec. 10¾2 102. Confer. quæ verſu antec. 55. h. cap. n. 96. S num. ſequ. 105. it. tract. Talm. Naſir, ol. notata ſunt. 6 §. a. b. 105. Senſus eſt: quòd Chaldæus interpres ver- bum dan, quod aliis in locis hujus capitis habe- tur, verterit per R, quòd notat Pa i. e. de- albavit 3 hie vero idem verbum tranſtulerit per yax, quod ſignificat propriè immergere, in- tingere in aquam; cœterum quoad verbum A vide Buxtorf. Lex. Talm. dict. ol: 72 3. CAPL. Sss8 3 LEVITICI. CAb.XIV. 884 CAP. XIV. VErſ. 2. Haæc erit lex &c. quo diepurgatus fuit] Docet (hic Scriptura,) quèd is non declaretur mundus noctu. * Verſ. 3. Exirà caſtra] Extrà trina caſtra, 1. ex quibus miſſus fuit (leproſus) eo tempore, quò ille abſolutè pronuncia- tus eſt 2. leproſus. Verſ. 4. Eivagy*] Exceptis avibus diſcerptis. Eod. verſ. 4. Mandas] Excipitur * (igitur) avis immunda, & quoniam plagæ (leproſi) eveniunt propter linguam maledicam, 3. quod eſt opus garruli ſtrepitus verborum, ideò opus fuit, ut ad mundationem ejus adhiberentue aves, quæ garriunt ſemper pipitu 4. vo- cis. Eod. verſ. 4. Et lienum cedrinum] Quoniam plagæ (leproſorum) eveniunt pro- pter ſuperbiam. . Eod. verſ. 4. Et dibaphum coccineum atque byopum eſt correctio (ſive emendatio) ejus, ut ſanetur? (nimirùm) demittat ſeipfum à ſuper- bia ſua 6. tanquam vermis 7. & hyſſopus. 8. Eod.verſ4. Lignum cedrinum uUænam 1. &. † Conter. hic tract. Talm. Joma, ol. 41. b. & Ke- ritut, ol. 9. b. & fol:.2 8. a. it. Nedarim, fol. 36 a. & Menachot, fol. 5§. a. & fol. 19. a. it. Jol. 27. a. & Erachin, fol. 15. b. * Seu: tempò nοctuarno; ſed die, ſeil-pronunci- atur aliquis cgdus, quoniasn hic habetur: Tn 1. e. die, coiffef, hic Megilla, fol. 2 I. a. & Jalkut Part. I. Fol. 157.col. 2 med. 1. Confer. Selden. de Synedr. 1. z. c. I. n. 5. ut 6& not. in Sam e b. loc. it. cap. antec. 13. vV. 46. n. 74. atque Numer. c. 5. v. 2. n. 3. S Exod. c. 24. V. 16. n. 41. ac Levit. c. 4. v. 12. n. 32. & Levit: c. 10. V. I4. n. 37. Vide & Light- toor. ad Matth. c. 27. v. 3 1. p. 490. & ad Luc- c. 17. V. 12. P. 962. & Ejusd. in A. Apoſtol. cap. 7. V. 5 9. p. 77 edit. Eipſienſ. vid. & Torat Cohanim prout in 'nan ne, h. loc. allegatur ad marginem. z. Ita hic pluribus exprimere volui Chaldaicum, ujn, quod hie in notis autoris noſtri habetur, vide cap. antec. 1 3. v. 8. n. 17. & Deuter. c. 24. v. g. n. 20. it. Buxtorf. Lex. Talmud. ol. 762. confer. hic Megi la, fol. 9. b. xX Confer. tract. Talm. Chulin, fol. 140. a. XXX Conker. hic not. in anm mnieà & ſalkut Part: 1. Fol. 157. col. 3. 3. Vide R. Salom. ad Exod. c. 4. v. 6. n. I11. it. cap. antec. 1 3. V. 46. n. 73. & Raſchi not. ad 6. Humiliet ſe propter ſuperbiam, 4ſe commiſſam, Deuter. c. 24. V. 9. n. 21. it. ad Proverb. c. 19. v. 29. D. 2 6. Vide & Jalkut Part. 1. fol. 1 57. col. I. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 5 1. b. fin. ac Lightfoot. ad Luc. c. 12. v. 6. p. 918. edit. Lipſ. confer. & tract. Talm. Erachin, fol. 15. b. prout in b'nan new . loc, allegatur ad marginem. Z 4. Hebr. Mubz, quod eſt proprium avium, de quo vide R. Salom. ad Elai. c. 9. v. 19. confer. & not. in han ne h. loc. & Jalkut, Parr. I. Jol. 157. col. 3. 5. Sive: elationem animi, Hebr. e eD, ideò lignum cedrinurn in munda tione leproſi adhibe- tur, cedrus enim alias arbores celſitudine quo- dammodo ſuperare conatur, confer. P. Pagi us in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & num. ſequ. 6. & not. ad libtum Prec. Jud. part. 3. p. 15. a, princ. it. not. in a n H. loc. confer. num. antec. 5, & Gur Arjeh fol. 138. col. 4. med. it. Numer. c. 19. v. b. n. 62. & lalkut (A. . . Vitgancelt cetdos)prima pamn ius a Aagier) Doe faſciculo conn Khylopusu tur: & lignn. ceptio hiscet li; ia iplano illaſimul cun Verl. g. me elk. * Verl. 2gvelitetum glegantl at — in 1 ðõ O. 37 Ne 1„ d (vomo leptol mein reputan ba ho coet tanNam aqu C, 1 N. 19,) h. cur luperbitg corim igne, 4, , 24. & ignis conſumn figeic bara nachot, fol. mtiin nn nemn, 1. 80ta, Hine wenſe kod. 6 29. ſer. buxtor Part. I. Fol. 1 57. col. 3. z. Nam coccinum dibaphum Hebraicè dicitur W ny'i i. e, vermis coccineus, quò hic reſpi- citut. . 8. Quæ eſt herba humilis ac depreſſa, in libro Pre- cum Jud- dict. part. 3. p. 15. princ. & quidem — ue. Chald, ,o Nempt: (bi neo, ut & hyß col. 4. Hn. ul de not, ind cationisillins . nptutn)audd i uni inn calta lusd pronunei. 6. Lod verl. 4 Proſi ereniunt, borum ided opot erpipitn 4, po⸗ m) eyeniunt Mo. yun] Quxnam ſeillm Aſuper⸗ un lelrinn le, Vit⸗ — it a0 biofetb. 4, 19. Dur 1. fol. 1 7cl. lud, part, 1. ,. 21 e⸗k. 12. ke6. P. 119. k Talm, Eracbin, fo,. D, h. lor, Alegitun d Ptoprium zium, de lai, C, ge v. 192 conler. e. & ſakit, Parn l CAF. XIV. LEVITICI. 885 Virgam cedrinam. Eod. v. 4. Dibaphum cvecineum (Ny' 10 hic) notat lanam tinctam coccinô. * Verſ. 5§. Super aquam viventem] Dabat illam (aquam ſa- cerdos) primò in vas (aliquod,) ut ſanguis avis dignoſci poſſet in illa (aqua;) ſed quæ- nam iſtius (aquæ) eſt quantitas? quarta pars menſuræ. ** Verlſ. 6. Aviculam vivan accipiet] Docet (te hic Seriptura,) quòd iſtam (avem) non ſimul cum illis 9. undô faſciculò comprehendat (ſacerdos;) ſed illam ſeparet per ſe; aſt lignum † (cedrinum) & hyſſopus unà involvuntur per particulam 10. lanæ, cocciné tinctæ, ſicuti (hic) dici- tur: & lignum cedrinum & dibaphum coccineum & hyſſopum, 1I1. una (erit) ac- ceptio hisce tribus, forſitàn, ſicuti illa (avis) non eſt comprehenſa ſub ſumma faſcicu- li; ita ipſa non erit comprehenſa ſub regula immerſionis? lex (hic) dicit: & intinget illa ſimul cum ave viva, redigit (igitur Scriptura) avem ad normam immerſionis. Verſ. 8. & manebit exirà tentorium ſuum] Quia concubitus cum uxore ei interdictus eſt. * Verſ. 9. Omnes pilos ſuos &c.] (Continetur hic) generale & particulare, atque (iterùm) generale, ut comprehendat (S. Scriptura) omnem locum, ubi pili con- Hebr. Drnn b) ided Catione eptol zlibe⸗ õ ut, confet, P. Hagils 4. e. vide & plin. h Het. jud pett 3,. ebiam,Ale colnmilimn, Gn Arſed ,ol 13 ,l. . . b. d. 62.6 lun dum Hebtzice Cicint orchhent, au hie reſti. e beplelſa, in ſdioble⸗ ge Izr linc. glien HeIRe 5 gregantur atque conſpiciuntur. Verfſ. 10. Agnam unam] In ſacrificium pro pec- cato in α9 neen u) iſti habentur verſus: Nͤ en een en e den re n 27 J507 —de —G n een òò PN e ONXν i. e. nam ſi non humiliaverit ſe (homo leproſus) tanquam hyſſopus ſeque ut ver- mem reputaverit, non mundabitur hyſſopo & dibapho coccineo & niſi effuderit cor (ſuum) tanquam aquam (vid. Pſalm. 22, 15. & Thren. c. 2. V. 19.) non mundabitur aſperſione aquæ & cur ſuperbit gramen aridum (vid. Eſai. 40. v. 7.) 4. V. 24. & Deuter. c. 9. V. 3. ubi Deus dicitur ignis conſumens.) èrMM Vide hic Paraphr. Chald. ac tractat. Talm. Me- nachot, fol. 42. b. item Bava Mezia, fol. 2 1. uti in Shan nev h. loc. allegantur ad margi nem, it. Sota, ol. 1 5. b. & ol, 16. b. XX Hanc menſuram puto fuiſſe: Hin, de qua vid. Exod. C. 29. V. 40. & alibi in S. Scriptura, con. fer. & Buxtorf. Dict. Hebr. hac voc. & Ejusd. Le. cvic. Chald. fol. 607. 9. Nempè: cum ligno cedrino ac dibapho cocci- col. 4. fin. ubi hæc ſub cenſuram vocantur, vi- cationis iſtius Raſchianæ adducitur. coràm igne, qui devorat ignem? (vid. Deut. neo, ut & hyflopo, confer. hic Gur Arjeb f. 13 8. de & not. in ham Dev h. loc. ubi ratio expli- † Hebr. Pyq aN, iſta, ut & ſequentia, usque ad: u πι i. e. forſitäan, ſicuti &c. abſunt ab utro- quue MSto 10. Ita dictionem dè hic vertere volui, de cujus vocis varia ſignificatione vide Buxt. Lex. I alm. Jol. II02 II. Ter hic dicitur: 1), ad indicandam copulam ſive conjunctionem, quòd ſcilicèt ſimùl jungi ſi- ve colligari debeant, ſic Rabbini concludunt, confer. quæ ad Geneſ. c. 42. v. 22. num. 29 no-⸗ tata ſunt. * Confer. hic Kidduſchin, ol. 57. b. & Moëd ka- ton, ol. 7. b. & fol. 15. b. it. Chulin, fol. 141. àa. & Keritut, fol. 8. b. & Torat Cohanim, prout in 'n-en rew b. loc. ad marginem allegatur, uhbi vide etiam notas. W XX Seu: univerſale, confer. hic Sota, fol. 16. a. b. it. Jevammot, ſol. 5. a. b. & Naſir, ol. 41. a. S& fol. 57. b. vide etiam hic Torat Cohanim ſic- uti in Dhon ne b. loc. allegatur ad margi- nem, ubi vide etiam notas; (Gterùm de trede- cim modis explieandi legem, inter quos etiam eſt: 772) P5) 792, vid. Buxtorf, Lexic. Chald. Ffol. 1042. *½ Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 5. a. & Naſir, Jol. 40, b. & fol. 4 I. a. & fol. 5 8. a. b. . it, Sue⸗ 886 LEVITICI. agnorum, nam ſacrificium in ſacrificium pro reatu] Offerat ill to. Eod. verſ. 10. Et tres decimas] (Videlicèt) ad libamina trium iſtorum— iſtius leproſi pro peccato atque hoſtia pro rea- aminibus. * Eod. verſ. 10. Et ſextarium unum olei] Ut ſepties ſpatgatur 12. & ut ex illo (oleo) detur ſuper infimum 13. auris ejus, ut & Verſ. II. Coràam Domino] In porta Nicanoris; 15. non verò deſtitutus eſt expiationibus 16. Verſ. 12. Et offerat illum um in atrio, nomine 17. ſacrificii pro reatu. E- tu, opus habebant lib ſuper pollices. 14. in atrio ipſo, quoniam ipſe od. verſ. 12. Er agitet] Quia ipſe (agnus oblatus) opus habet agitatione, dum adhùc vivus eſt. Eod. verſ. I 2. Et agitabit ila] (Nempè) ſacrificium pro reatu“ & ſextari- um olei.) Verſ. 13. In loco, ubi * maltabit &c.] (Videlicèt) ad latus altaris versus Se- ptentrionem, 18. cur (iſtud hic) lex dicit? nonne jam anteâ dictum eſt in lege ſacri- it. Succa, fol. 6. a. b. & Chagiga, fol. 11. a. it. Kidduſchin, Fol. 2 5. a. & Bava kama, fol. 82. a. * Conler. hic tractat. Talmud. Joma, Jol: 62. b. item Sota, fol. 16. b. prout in a h loe. ad marginem allegantur, vide & not. ibid. 12. De hac alperſione vide infrà verſ. 27. h. cap. confer. & not. in nan n h. loc. 13, Hebr. hn., quam dictionem autor Vulgata vertit: extremum, alii“: cartilaginem, confer. Exod. c. 29. v. 20. h. 39. it. Verſ. 13. h. cap. n. 24. & V. 14. n. 2 9. it. tract. Talm. Menachot, fol. 9 1. a. = 14. De quibus vide verſ. 14. b. cap. confer. & not. in .α neow h. loc. 15. Iſius portæ Nicanoris, quæ in templo Hiero- ſolymitano fuit, meminit etiam Gorionides l. 3. c. 22. juxtà novam librorum & capitum diſtin- GRionem à me factam, confer. Jalkut Part. 1. fol. 15 8. col. 3. princ. & I. Maccab. c. 7. v. 47. & 2. Maccab, c. 15. V. 53. vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 2 8. & p. 37. n. 6. & Sota, ol. . a. it. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 249. a. wed. ubi ſcribitur: ν b ne nee en 95 Pan i. e, omnis locus ( Scripturæ) ubi dici- tur: coràm Domino, porta Nicanoris (intelli- genda eſt;) confer. de hac porta etiam quæ ad Numer. c. 5. v. 1 8. n. 72. notata ſunt, it. Abar- ben. ad I. Reg. c. 8. Fol. 229. col. 4. circà fin. alius Nicanor fuit, cujus meminit Talmud in tractatu: Joma fol. 37. & 39. cui contigerunt miracçula in mari, cum voluiſſet ex Alexandria KKgyptiorum afferte jaauis ad portam orienta- lem urbis Hieroſolymæ, vid. Buxt ort, Lex. Talm. fol. 1390. & Lightfoot. Centur. Chorograph. c. 30. & ad Lur. c. 2. v. 22. p. 7 3 7. G. Ejusd. in Act. Apoſtol, c. 3. V. 2. p. 3 2. & V. II. p. 3 3: edit. Lipf. 16. Id cſt: ipſe nondum expiatus eſt & ided ñõ . i. e. non periniſſum eſt ei. ingredi (ſcil. in ipſum atrium) quia ſacrificium pro reatu (de quo v. 12. H. cap.) nondum fait oblatum, vide Gur Arjeh fol. 139. col. I. fin. confer. & Levit. ce 7. v. 7. num. 19. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 49. a. med. con- fer. tract. Talm. Menachot, fol. 9 1. & Kelim fol. 6. prout in E'nar h. loc, ad margi- nem allegantur, ubi vide & notas, in quibus ſcribitur, quòd ille, qui nondum expiatus eſt, ſi ingrediatur atrium ſit mn ayn i. e. exterminii reus. 17. Vide bic tract. Talm. Joma, fol. 67. 2. it. Menachot, fol. 6 I. a. confer. etiam quæ ſupra . ad Levit. c. 4. v. I0. n.. 2 3. notata ſunt; ſi tamen ſaerificium iſtud pro reatu non ſit appellatum nomine ſuo, nihilominus erit rectum, vide Le- vit. c. 7. v. 5, n. 13. * Loci Mius explicationem vide in not. moe b. e- I9. Confer. quæ ſuprà ad Levit. cap. I1. v. I1. n. 1. Vel potin 96. notata ſunt, vide & num. ſeq. 20. , verſ. confer. & tract. Talm. Sevachim, ſol. 50: a. b. & Jevammot, ol. 71 a. ChgAb. XV. (NM. pro le ſeii pro teatu op; . niam hocſi rum )ſacnift loco, pbiſi mna z 4 (eCetera iUa . 11 . mel naone tInatur us 10. Vide, gu 98. notatal 11. H elt: ſoe um Pro een irui deden 22, Prout frium pto⸗ tec. 11, lict Vachim, ſo ad matgine Conler. h & ſoma, 7 14. Dequoy ſeg. 14. d. ciorum, qus dickione t. upraad le 14à V. — 4 ttium iſtorun. ollia Dro ez. 3. n unum glei Ue tis ejns t KE 8, If. non vetI 1. Stoferat an ell pro reatn, Be. dtione, dumadhc teat * ſextafi. 1aliaris ventigt. mel inlegeſicti. ſieil CAP. XIV. LEVITICI. Fid Bat tt Lex Talm. Centun. Chorogranh. i erit dandus ſuprà, 26., perinde ac (ſanguis) ſacrificii pro peccato? lex dicit: &c. Nz Kll.. e 1.. 73 7. 8. biusd in erpiatus ell & iſeh non perliſlum e i tium) guis ſactiftcium b1).) ondum fait . 3n l. 139,f0),1.hn. 7. Hum. 19, hot, id 1,,. 149. 4 med, (ol. ot, fol. 91. & Kilim, , loe, ad matgi. de & notas, inquibes nondum expigtus el i WMiee, enerminii n. oma, fol 61,it. tonler, elinmn gue nla 13,nctatz unt,i tinen enu non ſt appellaum ugseittellun ile le. Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 7. 2 We . — * gemn vide in not. ie 24. De quo vide ſuprà v. 10. h. cap. u. 13. & verſ. 2A lerit, .19. l. N Ihe d. X numm leg. 10, Fell. eſachim, dl. ſ0/ 14 — ficii pro reatu in Sectione, (quæ incipit:) præcipe Aaroni, 19. quod ſacrificiutin Pro reatu opus habeat mactatione versus Septentrionem? 20. (ita quidem eſt; ſed) dquc- niam hoc (ſacrificium Ppro reatu, de quo hic ſermo eſt,) egreditur extrà normam (alio-= rum) ſacrificiorum pro reatu, 21. ita, ut (aliquis) exiſtimare poſſit, quia illud confti- tuendum erat (ad oſtium 22. tabernaculi,) quòd forſitàn mactatio ejus fieri debeat in loco, ubi (iſtud ſacrificium) conſtitutum eſt, 23. ideò (hic) dicitur: & mactet in loco, ubi mactabit &c. Eod. verſ. 13. Nam ſicuti ſacrißcium **propectato] i. e. Nam, ſic- uti omnia ſacrificia pro peccato; ita & ſacrificium iſtud pro reatu eſt ſacerdoti, in o- 2 mnibus (quippe) miniſteriis, quæ à ſacerdote dependent, ſacrificium iſtud pro reatu æ quiparatur ſacrificio pro peccato, ne dicas, quoniam ſanguis ejus (ſacrificii pro rea- tu) egreditur extrà normam coœterorum ſacrificiorum pro reatu, (nempè,) ut detur (ſanguis in iſto ſacrificio) ſuper infimum auris 4. & pollices, (ideò) non opus erit da- tione ſanguinis & oblationibus 2. ſuper altari, quapropter (hic) dicitur: ſicuti ſa= crificium pro peccato; (ita) ſacriſieium pro reatu erit ſacerdoti, forſitàn ſanguis ejus (cœtera illa habentur) in lege Sacerdotum. 27. Verf. 14. Extremum] (Dictione⸗ Pon intelligitur) ſepes 28. media, quæ eſt in aure; ſignificatio autem (vocis:) n non eſt mihi nota; qui verò (eam) interpretantur, vocant: tenerum. 29. Eod. M verſ. 19. In. ibit bhæc Sectio? Leviticio. 6. V. 2. & con- vide & infrà Levit. C. 27. V 32. n. 8I. tinatur usque ad caput 9. e excluſò. 20. Vide, quæ ſupraà ad Levit. dict. c. I. v. I1. D. 86. motata ſunt, confer. & Levit. c. 7. v. 2. 2 1. Id eſt: ſpeciale ac ſiagulare habet hoe ſacrifici: uim pro reatu præ coœteris ſacrifciis, ut illud con- ſtitui debeat ad oſtium atrii. 22. Prout veriu antec. I 1. h. cap. habetur. 23. Nempéè: in oſtio tabernaeuli, vbi illud ſacri- Kircium pro reatu conſtitutum fuit, uti num. an- in man ne, h. loc. tec. 2 2. dictum eſt, eonfer. hic tract. Lalm Se- p, 7. De hoc libro cag. autec. 1 3. V. 5 5. B. 90. di= vachim, fol. 20. prout in 'nae nev h. loc. dam eſt, confer. & infrà v. 41. . cap. n. 40. & ad marginem allegatur, ubi vide ſis etiam notas. v. 44. n. 70. H 2 9. Ita nic vertere volui dictionem: , quæ notat: ſeptum, confer, ſuprà v. 10. h. cap. n. 13. S verl. antec. n. 24. in MSto 2. pro le. gitur: Dino) i. e. cartilagog. nam de ſacrificio pro peccato ſcriptum eſt, quòd ſanguis ejus dandus ſit ſuprà cornua altaris, vide Lev. 6. 4. V. 7: S& V. I 9. ſed quoad hoc ſacriſici- um pro restu s 'Dei r Wn i e. infrà filum v. 2. ac Qur Arieh ol. 139, cOl. 2. fin. it. nor. fol. 5§O. . it. Menachot, ol. 73. a. ſed. I4. n. 2 8. & h. 29. — . 2 5. Vel potius: partibus oblationum live ſacrifi⸗ eiorum, quæ ſuper altazi comburuntut, id enim dictione & hic fignificatur, confer. qua ſupràad Levit. c. 3. V. 7. n. 16: nOtata ſunt, vide 29. Sic reddo hic: , Prout in exemplari Hebræo, quo ulus ſum, ut & in utraque MSte atque in editione a en habetur;in Bibliis Ttrtt 6. Hebr. —yypi i. e. ſuptà ſcilicèt filum rubrum, rubrum dandus erit ſanguis ejus, confer. R. Salom. ad Levit. c. 1. v. F. H. 67. & Levif. C. 7. Bux- LEVITICGI. CAbP. XIV. verſ. 14. Pollicem] (Dictio quippe [ ſignificat) ) i. e. pollicem. Verſ. 16. Coràm Domino] Versùs † Sanctum Sanctorum. * Verſ. 20. Munus] Munus liba- minum jumenti. 30. nus eſt, 31. offeret decimam unam quoad ipfius libamina. Eod. verſ. 2 I. Et ſex- mrium olei] Ut ex illo det (ſacerdos) ſuper pollices; oleum autem libaminum mune- ris non opus habuit Scriptura, ut (hic) explicaret. 32. Verſ. 23. Die octavo purifica- 2988 tionis ſuæ] i. e. Die octavo poſt aves (oblatas) & ſparſionem (ſanguinis cum) ligno ce- drino & hyſſopo atque dibapho coccineo. * Verſ. 28. In loco †ſanguinis hoſtiæ pro reatu] Etiam ſi (ibi) abſterſus fit ſanguis; docet (enim hic Scriptura,) quòd non ſan- guinis ratio ſit habenda; ſed loci. 33. Verſ. 34. Si dedero plagam lepræ] Nuntium iſtud bonum illis (Ifraëlitis datum eſt,) quòd plagæ eis (ædibus) accidant, quoniam Amorrhæi theſauros aureos in parietibus ædium ſuarum abdiderant per totos quadra- ginta annos, * quibus Iſraélitæ in deſerto fuerant; propter plagam aurem (lepræ) de- ſtructa fuit domus, atque (ita Iſraelitæ) invenerunt illos (theſauros.) Verſ. 35 Qua- ſiplaga (lepræ) videtur mibi in domo] Nam etiamſi ipſe (dominus ædium) ſit prudens ac ſciat, quòd illa manifeſtò ſit plaga (lepræ;) tamen non decidit ipſe rem claram, di- cens: N PDW h. loc. confer. & tract. Talm. Jo- ma, fol. 5. a. & fol. 41. b. & Erachin fol. 17. item Menachot, fol. 89, a. b. & fol. 93. b. & fol. 94: 2. it. Fol. 106. b. *X Loci iſtius explicationem vide in notis npu non b. loc. £G Hebr. n 7y, iſta, ut & ſequentia usque ad: VAA1 i. e, ſi dedero plagam, abſunt ab utro- que MSto. . ðèðB 33. Id eſt: locus hic conſiderandus venit, non ſan- V . Buxtorf. legitur: PrHMναπι; ſed legendum erit pDan, ſicuti habetur in notis Raſchi ad Exod. c. 29. V. 20. vide ibidem n. 40. confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 61. b. & Sevachim, Jol. 47. b. it. Menachot, fol. 9. b. † Confer. hic tract. Talm. Menachot, ſol. 10, a. & Joma, fol. 6I. a. & Kidduſchin, ol. 15. a. & jevammot, fol. 104. a. & Sevachim, Jol. 8. a. & Peſachim, fol. 59. b. & Confer, hic Torat Cohanim, prout in rne Verſ. 2 I. & decimam ſimilæ unam] i. e. Pro agno iſto, qui u- guis effuſus, vel: res iſta loco alligata eſt, non Dna h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 30. Id eſt mincha ſive munus, quòd ſimuùl cum ju- mento venit; non quod per ſe, ac ſepatatim of- fertur, iſtud enim in pugillum contrahitur & quod de illo ſupereſt, 4ſacerdotibus comeditur; ſed hoc munus, de quo hic ſermo eſt, compara- tur holocauſto idque totum comburendum eſt, ſic in not. am bw b. loc. exponitur, con- fer. hic tract. Talm. Merachot, ol. 9 1. a. 3 1. Confer. hic notæ ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 243. b. prine. & not. in pan no h. loe. 2. Quoniam iſtud alibi ſatis expoſitum eſt, vide ſupta Levit. cap. 2, Verſ. 1. & ſeqq. ac not. in lan guini, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 995. n. 3: it. tract. Talm. Jevammot, ol. 104. & Me- anr⸗. 9. b. it. Fol. 10. a. & Sevachim, fol. 6. b. & fol. 24. b. & Negaim, fol. 45. b. it. o-⸗ ma, Vol. 6 1. s, & Erachin, Jol. 17. b. & Keri- tut, ol. 9. 2. „ Confer. hic &aà N, ſicuti in non n bh. loc, ad marginem allegatur, ubi vide etiam no- tas, confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 11. b. & fol. 12. a. & Horajot, fol. 10. a. it. Megilla, fol. 2 6. a. & Nedarim, fol. 56. a. it. Gittin, fol. 82. ſlae Adæl aC. a. & Bava Kama, fol. 82, b. (A. v. cens: Plagel 36. Altete⸗ leimmundi e umd ilt. inſperetitl Qum erit; ie immmerſionis gentur; an) meere diebt 3.gve nont dicuntun qun zite (Heb. zukerat inde eehie. tionenn.) 39h. kes Wn adhuc ibiden 11. Hoguäre — e Vide hie I0 Negaim, ſd Dnn r Abi vide etian d. & 0l 11. 34, Hebr. . lur vala, gu Auuntur, ut conſer. Zugt Am Torat ( oc. ad ug dem, ut & & fol. g. ſol. 44.be i 3. Hlec enin em non mn de ſuprale 6. Vel: in⸗ plural. S eptaeulaa luam le abl ——„„dDdU icem. Verl.16,. u] Munns liba. gno iſto, goi u. Vetl. 11, k ſer. tbaminummine. Altane zurife. ns cam) ligno (d. CAL NV )quod nonſan. Eyye] Nuntium dcidant, guonim per totos Jbadra- amem lepte)ce. ) Verl 36. Ar. Edium)it prudens Me ten clatam, (i⸗ (eI: ler. K ad Talm. o⸗ & rachin fol tem em vide in notis dor A legnentin negne ad: ligim, abſunn ab itio⸗ Lerandus venit,non ſan⸗ locoaligatz eſt, non genſeil Pot, , 99 , . nwol, fol. 104, 5 Me. 10,2,5 Zeſechin l. gein, ſol 45. bit ſo Din ol. 17. b, & Kerl⸗ ſeuti in Dun vd gatut,ubi vide ellem 10. n ſonn ol it b. A ln. omy . 1,. A 1.10.2 1. Megbli, el. lai Citin ,h hi⸗ b⸗ CA. xIV. LIEVITICI. 889 36. Antequàm veniat ſacerdos &c.] Nam quamdiu ſacerdos ei non eſt neceſſarius, 3 5. quæ non mundari poſſunt per ablutionem. 36. Verſ. 37. Vallicule] (ADPP dicuntur, quia) † ν i. e, demergunt aſpectum ejus. * Verſ. 40. Et eruant la- pides] (Hebr. A 9HCſignificat) juxtà Targum ejus: 1120 .)) i. e. & extrahant, i. e. auferat inde (ſacerdos lapides) illos, veluti (verbum iſtud accipitur in illo loco:) nxNi. e. & tollat calceum ejus, 37. ſignificans i. e. remotionem (ſive abla- tionem.) Eod. verſ. 40. In locum impurum] i. e. In locum, ubi non uſurpari ſolent 388. res mundæ, docet te Scriptura, quòd lapides iſti polluant locum ſuum, dum illi adhuc ibidem ſunt. † Verſ. 41. Radere jubebit] (Verbum g ſignificat:) redoner, 39, linguâ vernaculà; in lingua autem Miſchnæ (verbum iſtud) ſæpè occurrit. Eod. 3 ITiititrtit 2 verſ. * Nempe: parietis domus, confer. hic Torat Co⸗- hanim, uti ad marginem in =Swoß neow b, loc. allegatur, ubi vide & notas, Confer. & tractat. Talm. Bava batra, fol, 1 6 4. a. b. & Sanhedrin, fol. 71. a. & fol. 87, b. it. Nidda, fol, 19. a. & Nedarim, fol. 56. b. & Chalin, fol. 10. b. & Negaim, fol. 44. b. 37. Vel: exuat, extrahat ealceum ejuns, uti Deu- teron. cape 2 5. V. 9. habetur, vide not. in mow —ra h. oc 38. Vel: in quo res mundæ non adhiberi, vel: in quem res mundæ uon deferri ſolent, confer. eti- am hic Torat Cohanim, prout in —eft rre h. loc, ad marginem allegarur, ubi vide & notas. † Hebr. ia pnya, abſunt iſta hic 4 Sto 2. confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 55, b. & Eruvin», fol. 5 I. a. & Joma, fol. 2. b. it. Jevammot, fol. 17. b. & Naſir, fol. 5. a. it. Maccot, ſol. 13. b. & Horajot, Jol. 8, b. it. Menachot, fol. 4. a. & fol. 45. b. & Chulin, fol. 8 5. a. it, Bechorot, fol. 32. a. & Nidda, fol. 2 2. b. 9 Sic reddere poſſis rn, (ũ quidem didio ”MVMG non Xx Vide hic Torat Cohanim, ut & tractat. I alm. Negaim, fol. 44. a. & fol. 45. b. prout in Snn SW b. loc. ad marginem allegantur, Abi vide etiam notas, confer. & Joma, ol. 11. b. 6Ge /ol. 12.:a. it. Erachin, ol. 16. a. 34, Hebr. w n, quo notaine ea intelligun- tiur vaſa, quæ immerſione in aquam 4pollutione eluuntur, uti ſunt vaſa culinaria ex ligno & æe, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 23 80. vide eti- am Torat Cohanim, ſicuti in nn ne h. loc. ad marginem allegatur, confer. & nor., ibi- dem, ut & tract. Talm. Moed katon, 0 7. b. S fol. 9. a. it. Erachin, ol. 16., a. & Negaim, fol. 44. b. ite Scheviit, ol. 17. b. 3 5. Hæc chim vaſa figlina, quoniam per ablutio- nem non mundabantur, erant confringenda, vi- de ſuprà Levit. c. 6, V. 2 t. n. 79. 365. Vel: in receptaculo aquarum, Hebe. — on, plural. teh, quæ etiam ea ſigniſicant con- ceptacula aquarum, lavaera & lacus, in quibus udæi ac judææ mundandi cauſa juxtà legem luam ſe abluebant, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 19 8 5 ½ cens plaga (lepræ) videtur mihi; ſed: quaſi plaga (lepræ) videtur mihi. * Verſ. lex immunditiei non ibi (locum habet.) Eod. verſ. 3 6. Ne immunda ſiant omnia, quæz in domo ſunt] Nam ſi (dominus domus) non evacuaveérit illam ac ſacerdos veniens inſpexerit plagam, opus erit, ut (domus) claudatur &, quicquid in ea fuerit, immun- dum erit; ſed cur pepercit lex (rebus iſtis, in domo exiſtentibus?) num propter vaſa- immerſionis? 34. atqui poterit illa (dominus ædium) immergere in aquam, ut pur- ſagina ifie gentur; an verò propter cibum ac potum? (atqui) poterit illa (dominus ædium) co- medere diebus immunditiei ſuæ, ecce(ergò) non pepercit- lex, niſi propter vaſa teſtacea, 7 390 LEVITICI. verſ. 4 1. Intrinſecus] (Iſtud RD hic ſignificat:) D)252 PD i. e. intrinſecùs. X Eod. verſ. 41. Per circuitum] i. e. Circà plagam (lepræ,) in lege ſacerdotum 46. exponi- tur ita, (nempè ſacerdos) abradet 41, tectorium, quod eſt circà lapides plagæ. E- od. verſ. 41. Detraxerunt] (Verbum go, quod hic habetur) ſignificat xp i. e. abraſit, (ut ſenſus ſit:) quem (pulverem) abraſerunt, dum raſerunt plagam circum- circà. Verlſ. 43. Abradere ſecit] (Verbum Nu5eP hic) eſt formæ , 42. ſic quoque H; 43. aſt verbum (Hi, e. eruit lapides 44. refert ſermonem ad ho- minem, qui illos (lapides) eruit eſtque hoc (verbum) formæ vocis dageſſatæ, 4/. vel⸗ uti: 32, 2. * Eod. verſ. 43. Si autem redierit plaga] Foriitàn revertitur (ſa- cerdos) eodem die, (domusque) erit immunda? lex dicit: & revertetur 46. ſacer- dos, (ac dicitur hic:) fi redierit, quemadmodum (igitur) reverſio, quæ ibi dicitur, (fit) in fine ſeptimanæ; ita & reverſio, quæ hic dicitur, (fit) in fine ſeptimanæ. Verſ. 4A4. Er venerit ſacerdos & viderit & ecce diſudit ſe P] Fortaſſis rediens (plaga) non im- non eſt corrupta,) hodié Galli dieunrt: ra ſer, Latini: radere; in editione .non legi⸗ N — V . tur: a; in MSto I. legitur: ανασαin MsSto 2. ); ſed mendola eſt dictio iſfa. 2 XX Confer. hic quoque Torat Cohanim, ſicuti in er nD ad marginem allegatur, Confer. & tract. Talm. Jevammot, fol. 120. b. & Negaim, fol. 44. b. 40. De quo libro vide ſupcà verſ. 13. h. cap. n. 27 . . 41. Vel: removebit, Hebr. vb), mii in Michlo! Jophi hic exponitur, apud autorem noſirum ha betur i. e. decorticabit, confer. hic tract. Talm. Jev ammot, fol. 120. b. & Negaim, ol. 44. b. 42. Confer. cap. antec. 13. v. 55. n. 97. vide & Gur Arjeh fol. 139: col. 4. princ. ubi ſcribitur, quod R. Salomo verbum iſtud: ruvpe expo- fuerit eſſe formæ nnyn propter literam Heh, quæ in iſto verbo eſt p'in i. e. punctum habet Chirek; irregulare tamen eſle iſtud ibidem diei- ur, cum litera Heh in iſto verbo, quoad for mam Py debeat eſſe mra i. e. punctum Pa- tach habere debeat; exponuntur autem ibidem yerba iſta han n& reh e, ut idem ſignifi⸗ cent, ac: nè ne i. e. poſtquam abraſerunt domum, confer. & Buxtorf. Hebr. h. verb. Ax, ac not. in han mn h. Tan loc. 43. Proht verbum iſtud infrà verſ. 48, ö. Cap. ha C.◻eX. berur. 44. Sicuti illud hoc verſu 43. habetur. 45. Ita hic juxtà natas in nen Wm interpretor 322 Pw i. e. forma linguæ gravis, quæ ſeil. gravata eſt punctò Dageſch in Pihel, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1004. * Poſt verba iſta in MSto I. hæc ſunt addita, nem- pe: n " nn e e en e . èõ non eſt textus iſte juxtà ordinem (vel ſeriem, quæ hac in re obſervari debet,) nam etiam in adventu iſto (ſacerdos) eruit (lapides) atque abradit & oblinit ac dat ei (ſcil. domni ſeu do- mino domus) ſeptimanam, fic exponiur in lege Sacerdotum, Confer. verſ. ſequ. 44. h. cap. ibique not. num. §0. Torat Cohanim, uti in ynom me h. loc. al- Jol. 160. col. I. circà fin. XX Hebr. aw) —e hbæc fſunt addita: mn e nee eeet i. e. eadem eſt reverſio, qui eſt adventus ſeu ingres- ſus, i, e. idem obſervatur in reverſione ſeu redi- tu, quod in adventu ſive ingreſis, vel: ſicuti ſe res habet in reditu, ita & in adventu, confer. verſ. ſequ. 44. Sign. † Hebr. , in MSto z poſtel additurzphav ba i. e, in fine ſeptimanæ, confer. hic Mact. Talm. . 4 Eru⸗ CAb. XIV. 46. Sic habetur fuprà verſu 39. h. cap. vide hic 4² legatur ad marginem, confer. & Jalkut Part. 1. poſt verba iſtz in MSto 2. wunds erit nili indom bin mundaln declald hie! 1 Tum)nonelt ſ⸗ et domum iſtamm . erit ſacetd Venit Ccerco 4c Gu Giffudn ſ cam (Comumm, , titur lacer0s, tuejus, ueſnade eigveleptimana ſeptinanam ti te — Eiupin, fl. 51,, mot, fol 17, d. vol. 13, b. 8 Ho ol. 4. 2. & ol 4 Bechorot, 0),32. i,e, ac dicitur &c. 47. Doll hoc el . Vide cap, anlet (Ohler, eliath hie Or hl er Hebr. Nb iſad i.t, ſi rez ila ſehat 49. Ia hoc veriu z0. Zimileexemplu 1n ſede poſiti, vie 4. (Onlet, & ho⸗ IEC 43, 9,ta id FI. Hic eſt veriusle 51. Modlt verfu ante 53. Kenlihoe verſe 54. Dife: in hecie, 5e W Q. W. dotum 40. expol. 1) kgmihcat unt plagam cifcun. ne WP, . ſe 1t ſermonemn ad ho. Gagellatr, 44, vel. 1taa reyettitur (ſa⸗ eyeltetur 46, ſacer⸗ lo, goe ibi dicitu e ſeptimang, Vetl. ens ſplage) non in. 121. hobetu Cem wewinterpretor rmn linguæ glais, gi Drgeſhin he, onf ſeptimanam ei concedit, † ſi gitur redeat (plaga, tunc domus) deſtruatur; ſi verò 1,1004. õl nn N n i e Lotdinem (el ſeliemn debet,) nann etiann in eruit (lapiges e (Kil omuiſin Anan, lu 3 conker⸗ Ellutkin. 11 in olt veiba s in 1o0o : N r NN 1 E. 1 eladtentleſen ge : ur in ieverllone „ a, tel: ſbii e ingtellu, SS 3 5 1l 40 ellin olte⸗ = d. 4 4 Cogket hie 1 CaAp. XIV. nttinſecig. 1n Pol ſe exponiut in . vell, egl 44,. (a ile bie 138. Vide cap. antec. 13. Vv. 51. ibique not. n. 80. 9. . cap. Nide inc wo ,, 0t.t . er Hebr. Nn iſtud ac ſequentia, usque ad: 2à LEVITICII. “èMMd munda erit, niſi illa etiam ſeſe diffuderit? (reſpondetur:) dicitur *lepra corrodens ieſ en in domibus, 47. ac dicitur lepra corrodens in veſtibus, 48. quemadmodum ibi im- mundam declarabit (ſacerdos plagam) redeuntem ctiatnſi illa ſeſe non diffuderit; ita & hic immundam ** pronunciabit redeuntem (plagam,) etiamſi illa ſeſe non dif- fuderit, ſi res ita ſeſe habet, cur (itaque hic) dicit lex: & ecce diffudit ſe?! 49. (nimi-= rùm) non eſt hic locus (conveniens) iſtius Scripturæ; 50. ſed (verſus iſte:) & deſtru- et domum iſtam, 51. ſcribendus fuiſſet poſt (verſum illum:) & ſi redierit plaga, 52. & viderit (ſacerdos) & ecce diffudit ſe, 73. non igitur venit (hic Scriptura,) niſi ut do- ceat de plaga, quæ perſiſtit in aſpectu ſuo 14. in prima ſeptimana (nec ie difladit) & venit (ſacerdos) in fine ſeptimanæ ſecundæ eamque (plagam) deprehendit, quòd illa ſeſe diffuderit, quoniam non expoſuit Scriptura aliquid fupra de (plaga,) quæ in aſpectu ſuo fubſiſtit in ſeptimana prima, ideò docet te hic de iſta diffaſione,55. quo- niam non loquitur illa (Scriptura,) niſi de (plaga, quæ perſiſtit in prima (ſeptimana) ac quæ diffudit ſe in ſecunda; quid verè ei 56. faciendum erit? forſitàn deſtruent cam (domum,) ſicuti proximè ſequitur: & deſtruet domum? 57. lex dicit: & rever- titur ſacerdos, 58. & venit ſacerdos, 59. diſcitur (hie) adventus (ſacerdotis) à redi- tu ejus, quemadmodum (itaque) reditus removet (lapides) & radit atque inducit 6o. eique ſeptimanam concedit; ita & adventus removet (lapides) ac radit & inducit ac 1tttt 3 non, Eruvin, fol. 5 I. a. & Joma, Col. z. 2. it evam- † mot, fol. 17. b. & Nafir, l. 5§. b. it. Maccot Hl. 13, b. & Horajot, fol. 8. b. & Menachor, ol. 4. 2. Se Tol. 45, b. it. Chulin, ol. 8 5. a. & Bechorot, ol. 3 2. a, G& Nidda, fol. 22. b. „ Hebr. &, iſtud & ſequentia, usque ad: WMde i. e. ac dieitur &c. abſunt 4 MSto I. ſed malẽè. 47. Proht hoc verſu 44, habeturr. ya, (Onfer. Euxtorf. Lex. Hebr. hac voc. vide S inftà n. 61. & n. 6 5. h. verſ. it, infra Verſ. 4 89. h. Cap. n. 80. =D H 55. S1e: extenſione plagæ, qu æ feil. ſeſe diffudit, de qua hic ſermo eef. 56. Scil. plagæ, vel domui, cui inhæret plaga le⸗ 57. Sie Verſu ſequenti 45. h. cap. habetur, confer. hie tract. Talm. Jevammot, ol. 103. b. & Sche- Vvueot, oh 17. b. & Chullin, ol. 2 7. a. it. Nid- da; ol. 3 bbb. — 59. Prout verſu 39. b. cap. Habetur, 59. Ita hoc verſu 44. legitur. M 60. Oblinit, obtegit tectorio, incruſtat, ſenſus confer, etiam hic Torat Cohanim, prodt in DE h. loc. ad marginemallegatur. i. e. ſi res ita ſe habet, abſunt 4 MSto 2. 49. Ita hoc verſu 44. dicitur. 5. Simile exemplum loci S. Scripturæ, non debi ſon fe(? ſelt tec . S. Proht verfu antec. 4⅞,. H. cap. habetur. 54. Sive: in ſpecie, colore ac forma ſua, Hebr.“ eſt: quemadmodum in reditu ſacerdotis lapi- des removentur S raditur paries domus acte- ctorio iterum oblinitur; ita idem ſetvandum eſt in primo adventu ſacerdotis, eoeterum verba ifta: nO 7 Fra THi, e. atque inducit eique ſepti= manam concedit, abſunt à MStor. Hebr. dav 17 rum, poſt verba iſla in utroque 8t0 ta ſede poſiti, vide infra Levit, c. 16. V. 2 7. n, A5. cOnfer. & not. in Mar , h. loc. & vert Ppraæc. 43. H. cap. ibique not. Sign. * 5I. Hic eit verlus ſequens 45. h. cap. ſu 44. habetur. I. . 7 892 LEVITICI. CAb. XIV. non, munda erit (domus;) ſed quomodo probabitur, (idem obtinere, ſi) PDu i. e. ſte- terit, 61. (etenim) tàm in hoc (adventu,) quàm in illo (reditu) removet (ſacerdos la- pides) & radit atque obducit (damum) eique dat ſeptimanam? lex dicit: & venerit, ⁶*. item: & ſi veniendo venerit, 63. de quonam loquitur Seriptura? ſi de diffuſio- ne (plagæ, quæ fit) in prima (ſeptimana,) ecce (iſtud jam) dictum eſt; ſi verò de dif- faſione (plagæ, quæ nit) in ſecunda (ſeptimana) ecce (etiam iſtud) dictum eſt, non- itaque illa (Scriptura) dicit: " & venerit & ſi veniendo venerit, 64. niſi de illo (ſa- cerdote,) qui venit in fine ſeptimanæ primæ ** ac venit in fine ſeptimanæ ſecundæ & videt & ecce non diffudit ſe (plaga,) hæc eſt DVN i. e. ſtans; 65. quid verò ei fa- ciendum erit? forſitàn dimittet (ſive mundam pronunciabit domum ſacerdos) & abi⸗ bit, veluti ſcriptum eſt hic: & mundabit domum é66. lex dicit: quia ſanata eſt pla- ga. 62. non mundum pronunciavi, *Ex niſi quod ſanatum eſt; quid verò ei facien- dum erit? adventus (ſacerdotis) dictus eſt ſuprà, 68. & adventus (ejusdem) dictus eſt infrà; ⁶9. ſicuti (igitur) in ſuperiori (adventu ſacerdos) dimovet (lapides) & radit atque oblinit (parietem domus) eique concedit ſeptimanam integram, idem enim eſt reditus, qui eit adventus; † ita & in inferiori (adventu idem erit faciendum,) ſicuti t0ta Asto hac ſunt addita: vxn & en enn —n ren een hin ee eden ee Dna i. e. & ſimpliciter diffuſionem (plagæ) non reperimus, nili poſt finem ſeptimanæ in o- mnibus plagis, tam in homine, quam in veſti bus & domibus. 61. Scil. plaga, id eſt: ſi illa in eòdem perman- ſerit ſtatu, nec ſeſe diffuderit, cenfer. infrà num. 65 h. verſ. vide & Torat Cohanim, prout in D-n e h. loc. ad marginem allega tur, ubi vide etiam notas. . 62: Proùt hoc verſu 44. habetur. — 6 3. Sicuti verin 43. y. cap. habetur, dicitur ibi DyD 1, 6. duabus vicibus, ſic in nor. nan rnew b. loc. confer. num. ſequ. 64. G 6 5. * Hebr. e e Ne iſta ut & ſequentia, usque ad: rn HN i. e. ſicuti tota res reperitur in Lege Sacerd, abſunt 4 MStOo I. . 64. De quibus caiibus paulò antè dictum eſt, vide dum. antec, 62. & n. 63. confer. & hic not. in —R DW, ubi hac de re fuſius agitur. KX Hebr. de, in MSto z. hic addita ſunt iſta . 6 5. Sive: permane ns aut ſubſiſtens plaga, quæ ſe- ſe non diffudit, de qua quæſtio fuit inſtituta, vi- de ſuprà num. 61, H. verſ. & infra veri. 48. h. c. n. 80. 9 1. Sign. * ſanatum eſt, vid. infra dict. verſ. 4 8. H. cap. * Hebr. ny , in MSto z. locus iſte ſic le- gitur: D San ne een en een uyn i. e. quid verò (dicendum eſt? nimirum) adventus (ſacerd otis) de quo dictum eſt infrà, complementum (ſeu perfectionem ſuam) acci- pit ab adventu (illius,) de quo dictum eſt ſu- praà. . . . H 6%. Nempée: ab initio hujus verſus 44. 69. Videlicèt: verſu 48. . cap. † I4d eſt: ſicuti ſe res habet in reditu; ita etiam ſeſe habet in adventu, «on fer, quæ ad veri. præc. 43. Sign. ** notata ſuat. N N i. e, ac Vvidit, & ecce non dif fudit ſe (pPlaga.) 6⁶, Ita habetur verſa 48, . cap, ubi vide not. n. 67. Sic eodem verſu 48. . cap. habetur, ubi vide *K Vel: non pronunciatur mundum, niſi quod — (CA. V. — — ₰ tota tes ſef . (omus) dil Gionenmn,nec Seiptoreilte Uicomeeri guiturigftut 6aſeptimana . ejus Golnus) tietemm) euma ga,)beltuetn Pluret gviln leptimanrſel venit, ut doce cundacleptin (Gomum)pto declarabit ſad mundam pro remoti fuerur temotionella — —— 1t Bebt. 1510 2, 70. De quo libr & n 10lit 3 Hebr n a 71, Wek: qu. tamen illa re moli5 zaries eitruetun 60 7 Ita verlua 73. dic verſa l 74. Modt yerſu 7ſ. Iu erſu ſe 76. Verba ſont 77 Vel poligi. abeſ 77. Videlicet: 2pud autoren a. n. 3. 71. CCieriegne gue 4 lege n CN. hadbte ke. eentd .. (domus,) niſi in plaga, quæ redit poſt dimotionem (lapidum) & raſuram atque obdu- ien & venelit, nal ſide diffuſto. nend de d. qui comederit in domo, 75. & venerit ſacerdos ac viderit & ecce diffudit ſe; 76. lo- dn eſt, non, 4. nilide illo (ſa. mane ſecunde & uic ver ei ſa. nſicetdoe) E abi. lnia ſanata elpla. Arero eit acien (Iudem) didus elapides) & tadit Amidem enim elt ficiendum)ſcuti tota lblitens plaza, gug e⸗ 1rliokait inſtituta, zi⸗ &iinſfta verl 49. 0,t, .cap, ubi fide got ca habelu, Ubi ride 1 urmundum, niſ guod dic verl 49, ,, ca,⸗ Sto 2. locus ile ſie le⸗ ”õ enduma el! nimitum) le quo dictun elt ükti, kedlionem uamd )acti⸗ cequo cicmel lu⸗ us fellus 44,. et in keitu; nler gis ad ſet hi⸗ Wü ita etiamn 1 CAbP. XIV. 73. Sic verſu ſequ. 45. b. cap. habetur. LEVITICGI. 893 tota res * reperitur expoſita in lege ſacerdotum, 70. ſumma rei: non eſt deſtructio Gtionem, nec rediens* (plaga) opus habet diffuſione, 71, eſt autem ordo verſuum- Scripturæ iſte: & ſi redierit, 72. & deſtruet, 73. & qui venerit ad domum, 74. & quitur igitur Scriptura de (plaga) permanente in prima (ſeptimana,) cui datur ſecun- da ſeptimana, ex quo illa(domus) fuit clauſa, & in fine ſeptimanæ ſecundæ, quàâ recluſio ejus (domus)facta eſt, * venit (ſacerdos) ac videt, quod diffuderit ſe (plaga, )quid ergò ei (domui) faciendum erit? (nimirùm ſacerdos jubebit) removeri (lapides) & radi (pa- rietem) eumque obduci atque ei (iterùm) concedit ſeptimanam, 77. ſi redierit (pla- La.) deſtruetur (domus;) ſi verò non redierit, opus erit avibus, 78. nam in plagis non plures, quàm tres, dantur ſeptimanæ. 79. Verſ. 48. Et ſi veniendo venerit] In fine ſeptimanæ ſecundæ. Eod. verſ. 48. Et viderit & ecce non diffudit ſe] Scriptura iſta-⸗ venit, ut doceat de (plaga) ſubſiſtente 80. in aſpectu ſuo, tàm in prima, quàm in ſe- cunda (ſeptimana;) quid verò ei faciendum erit? † forſitàn (ſacerdos) mundam eam (domum) pronunciabit juxtà ſenſum literalem Scripturæ, (dum dicitur:) & mundam declarabit ſacerdos domum? 81. dicit lex: † quia ſanata eſt plaga, non (itaque) mundam pronunciavit, niſi ſanatam, nec ſanata dicitur, niſi domus, cujus (lapides) remoti fuerunt quæque obducta eſt nec rediit plaga; verùm hæc (domus) opus habet remotione (lapidum) & raſura atque obductione, ut & ſeptimanà tertiâ; *1ic autem ex- pli- XX Hebr. da n eenn in abſunt iſta hic ] ſeqq. , cap. agitur. MsSto z. 79. Prius quàm feilicèt domus deſtruatur, de qua 70. De quo libro vide cap. antec. 13. V. 5 5. n.90. & n. 10 I, it. cap. ſeq. I 5. V. 12. n. 21. X Hebr. 1 abeſt iſtud ₰ MSto z. 71, Id eſt: quamvis plaga ſeſe non diffuderit, ſi tamen illa redierit, poſtquam lapides erant re moti & paries abraſus atque obductus fuit, tunce deſtruetur domus. 72. Ita veriu antec. 43:. cap. deſtructione agitur verſu 45. h, cap. confer. verſ. 4 8. H. cap. n. 83. g0. Vel: de plaga permanente in ſpecie ſua ſive in colore ſuo, de quo vide verſ. antec. 44. n. 54. & n. 65. † Hebr. 17 W⁵b S), iſta abſunt hic 24 MSto I1. g 1. Uti habetur in fine hujus verſus 48. confer. verſ. antec. 44., h. 66. 74. Prout verſu 46. H. cap. habetur. 75. Ita veriu ſequ. 47. h cap. 76. Verba ſunt hujus verſus 44. x Vel: poſtquàm illa (domus) clauſa fuit, Hebr. DDY, abeſt iſtud hic ab utroque MSto, 77: Videlicèt: tertiam ſeptimanam, de qua mox apud autorem noſtrum, confer. & vVerl. 4 8. 5. 738. Ccterisque ſolennitatibus ac ceæremoniis, quæ 4 lege requiruntur, de quibus verſu 3. & Hebr. vrd abeſt & iſtud à MSto 1. ſed malè. *Confer. quæ ſuprà ad v. 44. b. Cap. n. 67. Ota- taà ſunt, ubi ferè eadem, quæ hic, habentur, vid. not. ad dict. v. 4 44. Sign. XX X Hebr. hUu, ynab) in utroque MSto poſteà hæc adjecta, ſunt: N& tan pN e een J en wnen e enen een een dee D 12) j. e. & poſtquàm obducta fuit domus, ſi non redierit plags, tunc mundam pronuncia- bit 394 LEVITICI. CLxAr.XIV. (4 . plicatur Scriptùra (quoad verba iſta:) & ſi veniendo venerit, (nempè) in ſecunda (ſe- multiplicatz B ptiman,) atque viderit & ecee non diffadit ſe, 82. tunc obducat illam (domum;) licet) ut gen non eſt autem obductio ſine remotione Gapidum) & rafura; poſteaquàm verò obdu- (vantumin . Qa fuit domus, tunc mundam pronunciabit ſacerdos domum, † ſi non redierit murdu &] 1 (plaga) in ſine ſeptimanæ, 83. quia ſanata fuit plaga; ſi autem (plaga) redierit, jam guizſtileie⸗ anteà expoſitum eſt de redeunte (plaga,) quòd illa opus habeat deſtructione (domus.) Verſ. 46. Omnibus diebus, quibus , zcerds) lauſit eam] Non vero illis diebus, * qui- bus abraſit plagam ejus (domus forſitàn ego excipio domum, quæ abſolutè 84, le- ptoſa pronunciata eſt, cujus plagam (ſacerdos abraſit? lex (hic) dicit: omnibus die- bus. *† Eod. verſ 46. LEnmundus erie miqzue ad veſperum] Docet (hic Scriptura,) Utln. quòd non polluat veſtes, 85. forſitàn (non polluet veſtes ſuas,) etiam ſi ille cuncte- lerh tur tantô temporis ſpatiò, quantum ſufacit ad comeſtionem dimidii? 86. lex dicit: dogui Verſ. 47. Er qui comeait in domo, lavet veſtes ſuns] Non mihi (ex ſenſu literali hic ali- kaene holin ter intelligere datur,) niſi de illo, qui Gomedit, de eo autem, qui dormit, unde (pro- modum Iaqu babitur? etism hunc veſtes ſuas lavare debere?) lex (hic) dicit: & qui dormiverit, non (venpe) . — . . . . . S . . . mihi (hic alius in mentem venit,) quàm is, qui comedit & dormit; qui verò non com- Nülem edit nec dormit, 97. quid (de illo ſentiendum:) lex dicit: lavet, lavet, (nempe) S== mul- Seliptura, qud bit ſacerdos domum; quoniam fanata efſt plaga; fin. Confer. & hic Torat Cohanim, uti in - geimidi, Aitc autem explicatur ſeriptura &. eypart . loc, allegatur ad marginem, & Jalkut mäidma 22. Sicuti hoc verſu 48. habetur. . part. I. Fol. I60. col. 3. princ. ſe n 7 . . . . . . 1⸗ . . 1- 1¹ K m FxX Hebr. am Hoe n), abſunt iſta hic 4MSto 86. Dimidii cil Eibi vel panis, dimidiæ torfe pa- drren 4 2. ſed habentur in MSto 1. nis, Hebt. 2D te, vide Buxtorf. Lex. Talm. † ie: plick . 1⸗ . . . . Y daiP † Preuthoe vV. 4 8. habetur. H ol. 1 82 g. ubi ſcribit in Miſchnajoth in Mikva- Ferdunm: Rn 832 Scilieèt: tertiæ, de qua vide ſuprà v. 44. b. oth cap. ult. exponi: ovuth & dimidium; ſe- 18. Itel: ue cap. num 77. & num. 79. abſunt autem iſta: cundum Raſchi vero: duo ova , O N P nut n i. e. in fine ieptimganæ,2 MSte 2. Dybi, e. quoniam illa eſt æſtimatio, quà quan- 41 xX Loci iſtius explicationem ejusque rationem vide titas temporis cibi ſumendi determinatur, uti rtnt in not. D h. loc. habetur in Gur Arjeh fol. 4 0, col 3. med. cce;=- 1ee en. 84. Præcise, ſimpliciter, Hebr. prene, de qus’ terum de P)9 confer. etiam, quæ ad EXod. c. 1 ie an, voce vide, quæ gap- anteci 3. X: Fn h. 1 . & b. 30. v. 8 n. 12. netata ſunt? vide Gc verſ ſequ. nnc c. T4. V. 3. D. 2. nOtata ſent, confer. & Torat 47. h. cap. n §9. in ntis ma Me exponk- 1 untani Cohanim, prout in pan nn h. loc, ad mar-tur dictio be, quòd hie ſigniſicet: n j. e, kan 3, . am notas inem allegatur, ubi vide etiam notas, in quihus quatuor ovas vide plura ibidem, ubi admar gi- rua hirl . ra hic loge 12 tract. Lalm. Negaimc.1 3. allegatur. nem etiam tractatus Talm. Eruvin, ol. 4. alle- Dra ie, 4 „ l. e. ge XKX In MSto 2. bic additur: W i. e. (quibus) gatur, confer. Jalkat Part. 1, Tol. 160. col. 3. — (niene v. clauſit, eétiam diebus illis &rvon R 1. e. princ. acht uitel quibus (lacerdos) abraſit, immundunm reddit 87. Et tamen tantò temporis ſpatiò ibi moratur, 4 rhttam Qdomus iltà ilum, qui eam intrat, ſieimnot. quantum ſuffieit ad comeſtionem dimidii cibi, dmici, i⸗ rdr hic exponitur. ðèð Q(ꝗQe quo paulò antè dictum eſt,) nam Jqe iſto ca- , Caegunua 85. Idque ided, A D & j. e. quia † ſu hoc intelligendum eſſe ſcribitur in Gur Arfeh diuſne ade (bie) ſcriptum eſt : & lavet veſtes ſuas, Fol 140. c0l: 2. fin. & col. 3. princ. docet enim non Scri- ſic habetur in Cur Arjeh /hl. 140. Col, 2, cireà (M.LXv. —— in Keunckle. 4 lun (Comum) bum verd obi. ünontediet ga) kedierit ſam ddieneſlonte, i diebis,** gi. ablolute le le. it: omnibus die⸗ tie Geriptutz)) mn ſille cuncte. 1 g8. jer dicit: lulltetali hicali. ormhit, unde (pro⸗ idormirerit, non iverd non com. layet, (nempe) „mll. Oharim, uti in 90o matginem lalut i, Cimnidhiz tor e)e⸗ eBuntotk. Les. Lalmn. ilchoejothin Mikra: am & dimidium; le⸗ uO OVvA, W0 N leſimatio, qui guan⸗ di determhinetut, Utl 146,c0l 3. nec E⸗ m, Qug 40 C106, 4. nt,vige ſenſ legt, Hen wd erpoll⸗ gaiſeet: DNn le, Bem, ubi ad nagt⸗ n. Eruvin /To taͤn⸗ int. 1ſol. 160, c0l 3. CAb. XV. õ ibitur in0 lz gine Coestenin Gi oni, dge iſtoca⸗ Ur Atſehn gcki⸗ LEVITICI. 99 multiplicat; † ſi ita (ſeſe res habet,) cur (hic) dicitur: qui comedit & dormit? (vide- licèt,) ut detur æſtimatio 88, quoad eum, qui dormit, ſcilicèt tantum temporis, quantum ſufficit ad comeſtionem dimidii. 89, Verſ. 5 7. Ad docendum, quo die im- mundus &c.] i. e. (Ut doceatur,) quisnam ille ſit dies, quis ſit iſte dies, qui immundum faciat. 920. CAF. qui illum mundum reddat & VErſ. 2. Si fuerit † fluen,] An fluxum patiens è quolibet loce *erit immundus? lex dicit: de carne ſua; non verò (dicit:) omnem carnem ſuam, 1. quan- doquidem (igitur) Scriptura diſcrimen facit inter carnem & carnem, probè judicare poſſum immundum ſeminifluum atque immundam ſeminiftuam, quemad- modm (itaque) fœmina fluxum patiens ex loco, qui polluit pollutione ** leviori, (nempè) i. e. fluxu menſtruo z. polluirur immunditie graviort (videlicèt) 12 1 i. e. ſeminis fluxu; ita & fluxum patiens & loco, † qui inquinat pollutione levio- ri Scriptura, quod, etiamii quis non comedat nec doermiat; TaVn da i. e. led ſolummode moretur ibi, ſcil. tanto temporis ſpatio, de quo aam didtum eſt, teneatur ille etiam lavare veſttes ſuas, ſic in Gur Arjeh loc. alleg. & in not. DDSTH R9 H. loc. exponitur. † Sire: ampliat, auget, ſcil. S. Scriptura, dum verbum: Dan) repetit. èòMẽũKK 28. ld eſt: quantitas, ſive ſpatium temporis, Hebr. ν, de qua dictione vide uxtorf. Lex. Talm. Jol. 24 ⅝ 8. & infrà Levit. c. 24. v. 3. n. 10 co;=- fer. & Eruvin, JYol. 4. b. & Jalkut part. I. Fol. 160. col. 3. princ, l 89. Vide, quæ paulo ante v. 46. h. cap. n. 96, no- tata ſunt, confer. & rract. Talm. Berachot, ol. AI. uti in Eha eneO , loc, allegatur, ubi vi de etiam notas, in quibus dicitur, qud S. Scri- pturaà hic loquatur de 62 — pD RPH,; D'a i. e. de tanto temporis ſpatia, quo cibus ſumitur, videlicèt, quò (comedi poſſunt) quatu Oor ova, etiam in MSto 2z, poſt vocem Pep i. E. dimidii, addita ſunt iſta Dmn 11. e i. e. nempe quatuor ova. HW S&8ota, ol, 4. b. item Kidduſchin, fol. 70. b, * Verbi gratia: 99. Confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 62. b. Schevuot, fol. 6. A42. † Confer. hic tractat. Talm. Schabbat „Joh 3. à. &S& Erachin, Fol. 3. a, it. Keritut, foal. 9. b, & Nidda, fol. 32, be it. fol. 3 4. a. 6⁵⁸ FOl. 4 3. a. b. it. ſl. 44,2 .. . naribus vel ex auribus ſuis, vi- de not. in an nom h. loc. & infià verſ. 19. b. cap. Sign. n. 3 . I: Sed: de gatne ſua, confer. quæ ſuprâ ad Levit- c. I. V. Z. D. 34. notata ſunt, vide & Torat Co- hanim ac tract., Talm. Nidda, fol. 43. a. b. ſic- uti in on e h, loc. ad marginem allega- tur, ubi vide gtiam notas, gonter. & Ja kut Part. I. fol. 16 I. cOl. I. med. M Pollatie jevior hic dicitur- nvos aeee er Ern i e, quæ non opuashabet ſeptem (diebus) mundis & oblatione, (de quibus verſ. 13. 6& 14., h. cap.) ſic in not. 'na pov h. loc. exponi- tur, confer. infrà verſ. 1 3. h. cap: Sign. & verſ. rr S. Hr cap. n. 4f4606. 4 z: Conker. intrà verſ. 2 5. P. cap. n. 45. it. tract. Talm. Chulina, Lol 5 I. d. † Hebr. np, ſic in MSto 2. habetur, quam le- ctionem, utpote conyenientiorem, hic in verſio- unun “ LEVITICI. CAb. XV. mun- ri (nempé) P; 3. poll Eod. verſ. 2. Fluxus ejus immandus ſt] Do nitur graviori pollutio cetu quæ immundum reddit, Q) ti. e. fluxus (ſeminis)ſimilis eſt aquæ maſſæ farinæ horde- 1„ * „ 2 acex, quæ impulſa eſt. 4. quæque. ſimilis eſt ald gini men autem concubitus concretum eſt, 6. V ovi, quod putridum eſt; 5. ſe- eluti albugo ovi, quod non eſt putridum. Verſ. 3. Salivavi?] (Verbum ) hic) notat J)Ji. e. falivam, quam emittit caro e- jus. 7. Eod. verſ 3. Fluxum ſuum] Veluti ſalivam, quæ egreditur limpida-. 8. Eod. verſ. 3. Aut obſtruxit ſe] Dum egreditur ſpiſſa (ſve craſſa faliva vel ſemen) atque obſtruit os membri virilis, quò fit, ut obſtruatur caro ejns per guttam * ffuxus ejus, at- que hic eſt ſenſus ejus literalis; expoſitio autem ejus allegorica eſt: enumerat textus Primus 9. ſua fluxam ſuum, immundus erit I textus autem 13. tres & vocat impuram immanditiem ejus inm fluxu ejus,*& ſi falivaverit caro viſiones 10:.. duas ac vocatimmundum, dicitur enim: emittens de carne ſecundus 12. numerat aſpectus ejus flu⸗ ne lecutus ſum, onſer. Nidda, fol. 1. a. & ſol. 34. b. it. Fol-. 5 5. 3..b. & 1. 56. a: b. J. Id eſt: caſusnocturnus, fluxus ſeminis viri; qui illo laborat, dicitun vynſeminifluus, vide Buxtorf: Lex. Talm. fol: 2 12 6. & ſeq confer. & Deuteron. c. 2 3. v. 10. ac P. Fagius ad Paraphr. Chaldi verſ. 3. b. cap. vide & infrà verſi 32. n.: 55. & Numer. c. 19. V. 7,n, 1 3. it. ritual. lib. 1. c. b. cap. Spenceri de Legibus Hebræor. 8. Sect. 1. & ſeqq; usque ad capur9. * Confer. hic not. in Smharn riv, ubi loci iftius explicatio habeture. 4 Hebr. Ni, &enponitur in Gur Arjeh /ol. 140. col. 4. princ. PpyprD r . ae de i. ſedi diſſoluta & putrida 6. in notis Sy NYvOX VTexponitur? ine, tenu- D e, quæ non concreta, eſt, confer num. ſequ. 5. & n. 1s.. F. Ita⸗ antec. 4. & Buxtorf Torat: Cohanim ac tract. Talm. uti in noti mov hicallegantur admarginem, ubi vide & notas. G. Hebr. M1i. e, ligatum, conjunctum, cohæ- rens, confer: num. antec. 4. & not- in nor NS . loc. in MSto 2. verbo præmittitur: i e. ſimile eſt ( cil. ſemem iſtud rei coneretæ; uti eſt albugo ovi &c.) 77. I eſt: mentula ejus ſive pudendum virile, §. Hebr. rumr hic interpretor, confer. num. Lex; Talm. ol. 660. item Nidda, fol. 5 5. aione utitur, vide Iunii ac Tremellii not. h. loc. ut & not. ad I. Samuel. c. 21. V. 14. n. 10. it. Nidda, fol. 43. a. b. & fol. 57. a. † Hebr. iau n; abiunt iſta hic ab utroque MSto, ac videntur ſupe: fua. 8. Confer. hie præ aliis Junii ac Tremellii not. i- tem P. Fagii ad Paraphr. Chald. ioc. alleg. con- fer. & Bava Eama, Fol. 24. a. & Nidda, Jol. 55. b. & jol. 56. 2a1. * Vel: propter guttam, Hebr. nopp abeſt iſtud hic ab utroque MSto-. M o. Nimirum: verſus præcedens 2. . cap. 10. Sive: aſpectus, ſcil. fiuxus ſeminis, id enim dictio pNhie notat, nam quando aliquis pati- tur fluxum ſeminis, is dicitur: . NRi. e. vj- dens ſive experiens fluxum ſeminis, confer. Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 212 7. & Gur Arjeh ol. 140. col. 3. fin. vide & paulò poſt n. 1 3. h. verl ac tract. Talm. Megilla, Fol. S. a. & Nid- da fol. 43.. a. b. uti in ha ho h. loc, al- léegantur adi marginem. I1. Prout verſu antec. 2. . cap. habetur. 12. Hic eſt verſus iſte 3. H. cap. 13.. Sive: viſiones, nempè: fluxus ſeminis, vide num. antec. 10. & verſ. 19. F. Cap. n. 3 7. ac verſ. 32. b. cap. . 54. & n. 57. confer. & Lightfoot. Chorograph. Marco præmilſſa §. §. P. 54 1I. edit. x i hoc verſu 3. habetur; abſunt autem iſta 222 &crigtura enim hic honeſtap udendorum appel-l MSto Ie- ne (videlicét) HRi. e. ſeminis fluxu. r (hic) de gutta ***% (ſeminis humani,) N.XM. furum Iuum ecce gvomod tettia auten 0 ie] Cvodcu lercicit: ſup⸗ e lec pet Geſtinatum el Eod.vetl 4. 4 dit is guitlur geltinatum en 1a) deeo gui⸗ imaunditiei, ne, onelt nil Verl. 6. tn ſuper aliud, bationt. ** Au ge] Et te — 14. Sienii hot hec illius ett fſocoiilſta ſont heceritimmu 3. daberur. 1f. Id elt: imn Adferunt,facin 1. Jcllicdt: ka de Fetſum 1. Oomn Kloe 4, allegatur. 44 Peluti el ſic innot, din⸗ 17. Nempe: un dpoln. 19. fol. 4. . & 19. Hisce perbi tem dyd verd don (geſtinatum col, 4, prin Ownn wo loe. ſlu 19. Cogler. gus Dotatslum, (A0.XV. J —.— ſeminsfod. inis huttani) farinæ horde. um eſt; , ſe⸗ Dneſtputridum. demittit caro * tutlimpida 1. Uelſemen)atgve ſhugnsejls at⸗ enumetat zextus emittens de catne numerar alpeclus NNeit cal ejus flu⸗ c Tremelii not,/., l.I. T. 14, lo. 8 fol nea Hicabunogte Mdte, ac Ttemellii not i⸗ baldloc, alleg con- 4.5 Micde, . 5ſ. ebn hovb, abelt iſud dens 1. ,a. us ſemigis, id enimm n qnando gliguispai⸗ kur: W. di e V umm lemihis, konter. in Gun gnen auldfoltn. 1 gila, , Nid⸗ Puan W ,h l⸗ cap. habetun⸗ Puns ſeminis Fide oapen. 37, el⸗ Ncnns Ligtuſoot. nili eb⸗ ſfreun eün umn ile/ 17. Nempè: utin illo aliquis cubet, confer. pau- CAF. XV. LEVITICI. 89) fluxum ſuum aut obſtruxerit ſe caro ejus à fluxu ſuo, hæc illius eſt immundities, 14. ecce quomodo, (nempè:) duæ (viſiones ſive aſpectus faciunt) ad immunditiem; 1¹5. tertia autem obſtringit illum (immundum) ad oblationem. 16. Verſ. 4. Omne cu- bile] Quod cubationi conveniens eſt, an etiam id, quod alii operi deſtinatum eſt? E lex dicit: ſuper quo 22 Wi. e. cubabit; non dicitur: ſuper quo 22 i. e. dormi- vit; ſed ſuper quo 22 i. e. cubabit, (nempè intelligitur id,) quod huic rei unicè deſtinatum eſt, 17. excipitur illud, cui dicunt: ſta, ut faciamus opus noſtrum. 1⅛. Eod. verſ 4. Cai inſidebit] Sedet vel: ſedit (hic) non dicitur; ſed: cui (vaſi) inſide- bit is, qui fluxum patitur (nimiràùm tale vas intelligitur;) quod ſemper huic rei unicè deſtinatum eſt. 19. Verſ. . Er quicunque tetigerit cubile ecjus] Docet (hic Scriptu- ra) de eo, qui cubat, qui gravior eſt, quàm qui (ſolùm) tangit, nam ille fit parens. 20. immungditiei, ut contaminet hominem & polluat veſtes; * aſt tangens ſine cubatio- ne, non eſt, niſi partus 21, immunditiei, nec ipſe polluit, niſi eſculenta & potulenta. Verlſ. 6. & qui inſidet vaſi] Etiamſi non tetigerit, ** licèt decem fuerint vaſa, unum- ſuper aliud, omnia fiunt immunda propter inſeſſionem, idem quoque obtinet in cu- batione. *§ Verſ. 8. Er ſi ſalivam conjecerit is, qui Nuxum Palitur, in eum, qui mun- Auas eſt) Et tetigerit illum aut portaverit eum, 22. ſaliva quippe polluit portatio- Uuuuun Cz ne. R catur in diverſitate punctorum, nempè, quod hic non punctetur 2 M) i. e. inſedit. ſed i. e. inſidebit, confer. tract. Talm. Schabbat, fol. 14. Sicuti hoc verſu 3. habetur, abſunt autem iſta: bæc illius eſt immundities, 24 MSto i. & eorum loco'iſta ſunt addita: aaà nee eenn Den i. e. hæcreritimmunditia ejus in fluxu ejus, uti h. verſ. 14. b. & fol. 59. 2. 3. habetur. buibo. Otigo, fundamentum, cauſa, id enim dictio 15. Id eſt: immundum reddunt, immunditiemj ax ſigniſicat hoc loco, contfer. ſupra Levit. ce adferunt, faciunt, ut aliquis immundus ſit. 11. v. 34. n. 84. it. Numer. c. I19. v. 22. n. 53 16. Scilicèt: faciendam, de qua oblatione vi aut & not. ad Hagg. e. 2. V. 13. num. 7. 8. & 9. de verſum 14. h. eap. confer. & not. in 5bν? ac10. S Dn h, loc. ubi tractat. Talm. Megilla Jfol. 8. Hebr. π ννο, Üic in MSto?. habetur 2. allegatur. gquam lectionem in verſione hic ſecutus ſum. * * Veluti eiſt tabula piſtorum aut mactra magna, 21. Proles, effectus,Hebr. , confer. Levit. ſic in not ppm new haæc adducta ſunt. dSiesct. c. 11. v. 34. n. 85. ac not. in par r h. loc. it. tract. Talm. Schabbat, †ol. 84. a. b. & 1 poſt n. 19. h. verl. it. tract. Talm. Schabbat, Bava kama, fol. 66. b. it. Nidda, ol. 33. a. Jol. 34. b. & Nidda, fol. 33. 2. b. &Fl. 4. t. vxæ Conſer. hic Torat Cohanim, uti in nan r 18. Hisce verbis indicatur id, quod huic uſui ſal- 4 marginem allegarur, ubi vide etiam notas tem yn i e. protempore adhibetur; non è cConsr, i Chainn, Bbiri erinn M tss. 1 verò PpN ATDNTNi. e. quod ſemper huic rei uni Conter. hic agiga, ol. 2 3. b. . Nidda, Fol. cè deſtinatum eſt; ſicuti in Gur Arjeh fol. 140. 49. b. col, 4. princ., habetur, confer. & not. in /22. Scilicèt: ille fit immundus ae tenetur lavare Synan npv ſuper Commentarium Raſchi h. veſtes ſuas, iſta enim hic ſubintelligenda vel ex loc. & Jalkut Part. I. fol. 16 I. col. 2. circa fin- ipſo textu ſupplenda ſunt, confer. tract. Talm. 19. Confer. quæ paulò antè n. 17. &n. 18. h. verſ. Schabbat, ol. 1 5 b. & Torat Cohanim ac tract. notata ſunt, in utroque MSto dilcrimen collo.- Talm. 898 IEVITICI. ne.* Verſ. 9. Et omne ephippium] Etiamſi ei non inſideat, veluti eſt tenaculum ephippii, :3. quod vocant (linguâ vernaculâ:) argon, 24. polluit propter t ſedile, etiam ſedi- le ephippii, 25. quod alvus ** vocatur, polluit immunditie ſeſſionis. Verſ 10. Et quisquis tetigerit rem allam, quæ ei ſalſtmim fusrit] (Nempè:) ei, qui fluxum patitur, venit (autem hic Scriptura) &docet de ſedili, quòd is, qui illud tetigerit, immundus quidem fiat; non tamen opus habeat veſtium ablutione 6. atque iſtud gravius eſt in cubili, 27. quàâm in ſedili. Eod. verſ. 10. Et qui PVortmverit illa] Quicquid di- ctum eſt de eo, qui fluxum ſuum patitur, tàm ſaliva ejus atque concubitus ſeminis, quam urina ejus atque cubile † & ſedile (ſeu ephippium) ejus, eorum portatio polluit hominem immunditie veſtium. 218. Verfſ. II. Nec manus ſuas abluit gqua] i. e. Quamdiu non immerſit (corpus ſuum in aquam) propter immunditiem ſuam, etiam- ſi deſierit fluxus ejus & numeraverit ſeptem dies; 29. ſi tamen immerſio in aquam- non ſit facta immundus erit quoad omnes immundities ſuas; dum autem Scriptura- CAF. xVv. exprimit H a i. e. immerſionem corporis illius hominis, qui fluxum patitur, per vVO-= Talm. Nidda, ol. 55. b. & Jſol. 56. a. it. Fol. 5 §. b. uti in Sa DY . loc. allegantur ad marginem. X Ratio eſt, quoniam hic ſcriptum eſt-: Mana in mundum; non verö: Mαι ") i, e. ſuper mun- dum, ſic in not. pam Do hic exponitur, ac i Scriptura hic diceret: ſi ſputum conjecerit in , quod eſt in manu hominis mundi, exempli gratia, ſi ſalivam conjecerit in baculum, quem homo mundus manu tenet ipſeque illum portat, ſic in iisdem notis habetur. 2 3q. Arcus ephippiarius, Hebr. &α“b õ confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1546. 24. Ita hic reddo: Itali vocant; arzone vel arcione, quella parte dinanzi & di dietro della ſella, che piega à guiſa d'arco e chiude, chi cavalca, i. e. atzone dicitur pars illa anterior ac poſterior ephippii, quæ arcus inſtar incurvata eſt & inc lucht illum, qui equo inſider, eodem modo etiam in not. hom ne hic exponitur, confer. Buxt. Lexic. Chald. fol. 90. ½ Hebr. Swn, in MSto I. poſteà legitur: aD i. e. ſeſſionem; cœtera, quæ hic interjecta ſunt, ibidem omittuntut. 2 5. Sic a'& hic potius interpretari volui, quàm ipſum ephippium, ut diſtinguatur 4 dD Nab de quo num. antec. 2 3. h. verſ. confer. P. Fag. not, ad Paraphr, Chald. 6, loc. & Gur Arjeh fol. 140. col. 4. fn. ag Buxtorf. Lex, Talm. ol. 90. ** Sic exprimo "&in MSto 2. legitur: *α. mendosè, ut puto. 26. Quia nulla eſt hoc in caſa veſtium immundi- ties, niſi acceſſerit portatio, de qua num. ſequ, 2 8. vide hic Torat Cohanim, uti in b'pan enev Talm. Nidda, fol. 32. b. = 27. Nam cubile polluit veſtes, prout verſu antec, 5. h. eap. notatum eſt, ubi vide num. 20. ſecus eſtin ſedili, ſicuti hic habetur, vide infrà verſ, 3:2. h. cap. n. 39. † Hebr. anpA, in utroque MSto poſteà additur: aWÜπ i. e. & ſedes, quo nomine apud Rabbi- nos intelligitur fella, ubi fſedent alvum exonc- rantes, vid. Buxtorf. Lexic. Chald. ol. 9 99. 28. Ac proinde opus eit veſtium ablutione, con- fer. num. antec. 26. it. tract. Talm. Nidda, fol. 33. 2. it. l. 55. a, 8 ½ Confer. hie Spenceri de Legib. Hebr. ritual. lib. 3 „Diflerr. 3. c. I. ubi plura de luſtiationi- us. 29. De quibus paul poſt verſ. 13. . cap. confer. hic Jalkut Part. I. Fol. 162, col. 1. it. tract. Talm. Kidduſchin, ol, 2 5. a. it. 106. a. & Nidda, fol. 43. a. h., loc. allegatur ad marginem, confer. & tract. CNX. — 4 ocem getus 30. U Aiſuntmands ſiteügetllilll Deas (Velba 31, Velt. ¹ Adurus, quidis Laubuntl 4 get kali 4. Qus itte elt lo Omnibus menn — 30. Hebf. ) Pudendito Vide vell nimm, ut tia DiN idem, quoc (dom elt de Plo, pronnt (onler, zalrut 1. De quo lihr Hebr. IN, tepelitun 31 Vel gvie dom Don Gun Arjen fo lepe ſicerdo ſic legitur: WN vd torum ſas! c ſicommoret Don engerit teriorem ejus tum vas tertig em, 9i 3 Pauld fuſtis Dart. 1 Jol. tur,erponitur- Gde guozid,D ] Conker, bien t. YVerſ 10, kumm Patitat, Eetit,immmnundus iſud Pravius eſt Qicquid di. Neubitng leminis, Pottatio volluit luit Ahue i. . iemſnametiem. erſio in 4da. nen deriptuta⸗ gum atitut,pet w. — Bumoff Len, Talm. 0 1 legitur: DN, ſa vegium immundi. , de qun num ſeql. m, uti in dun Nod . es, pProlt vetid antet, i idennm. 10, lkls ui, ſide intta vetl 32. Vtopoſlenaceitur: nomine apud Rabbi⸗ ſeent alyum exont: . Chald. ſol. 999. ium ablutione, on⸗ c. Talm. Nidde, ſol. 3 egib, Hebr nin,. Alur Ge luſtiationi⸗ efl 13, caß. conler. em, codlet, & ltatt, ” vocem H O i. e. ablutio LEVITICI. 999 nem manuum, (hoc ideò fit,) ut te doceat, quòd locus ſe- CAP XV. cretus 30. non opus habeat ablutione aquarum; ſed membrum detectum, cujusmo- di ſunt manus. Verſ 12. Er pnas fiätile, quod tetigerit fuxum patiens] Forſitàn etiam- ſi teti gerit illud à poſteriore ipſins parte & c. ſicuti habetur in lege ſacerdotum, 3 . us⸗ que ad (verba iſta:) tangens totum vas (quisnam eſt?) dic: iſte eſt, qui portat illud, 32. Verl. 13. Si mundstus ſuerit) (Nempè:) quando deſiit (fluxus.) Eod. verſ. 13. Septen dies ad purgationem ſui] i. e. Septem dies, qui ſunt mundi à pollutione fluxus, quibus non vidit fluxum, atque iſti (dies) omnes ſunt continui. * Lavabuntur aqua] Decretum regium 33. Verſ. I 8 hoc eſt, quòd immunda fiat mulier coitu nec ratio deſumi poteſt propter tactum, qui eſt in concubitu ſeminis, nam ecce ta- 30. Hebr. nbe Ta i, e. locus ecretorum , pudenda, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1560. vide & verſ. *S§. H. cap. n. 34. ac Torat Coha- † * 161, (0.. 1. k. nrat. 4. Qus iſte eſt loci ſecreti. 34. Verſ. 19. Si fuerit fluxum paſſa] Forſitàn ex uno de- omnibus membris ſuis? ** lex dicit: ipſaque a peruerit fontem ſanguinis ſui, 35B, Uuunn 3 noh nim, ut & tract. Talm. Nidda, fol. 66. prout in D- PD h, loc. ad marginem allegantur, idem, quod de loco ſecreto hic dicitur, ſtatuen- duam eſt de pppn Pni, e. cavo ſive loco ru- oſo, pront in not. — os o hic habetur, confer., Jalkut dict, ol. 162. col, 1. . De quo libro vide Levit. 13. v. 5 5. n. 90. Hebr. A"&ι, ſie in utroque MSto hic additum reperitur. WDW— . Vel: qui agitat, ſive commoyvet illud, nam ver- bum Pb, quod hic habetur, id ſignificat, in Gur Arjeh fol. 141. Col. 1. mecd. integer locus ex lege ſacerdotum adductus habetur, ubi inter alia ſic legitur: — e n en eee er . ) n eeen ee enn i. e. quisnam tangit: totum vas? dic: is, qui agitat (aut movet nam non tetigerit; tamen perinde habetur, ac ſi in- teriorem ejus partem tetigerit, quoniam talis to tum vas tetigit, Hebræa vide ibidem; hæc au- tem, quia ad illuſtrationem hujus loci faciunt, paule fuſihs hic adducere volui, confer. ſalkut Part. 1. Fol. 162. col, 1. med. & nor. in ov ni G. loe, ubi verbum , quod hic habe tur, exponitur da ar i, e, emmovetur à rad. DPD de que vid. Bu xt. Lex. (hald. ol. 144 9. ſi commovet vas, etiamſi interiorem eus partem NMegilla, ol. S. a. & Bava Katna, fol. 3 2. b. & Avoda Sara, Fol. 6 9, b. & Nidda, fol. 43. a. it. Eruvin, fol. 4. b. & Schabbat, fol. 64. a. & ok. 86, b. it. Bava kama, ol. 5 5. as b. Confer. hic tractat.-Talm. Eruvin, ol. 14. a. & Megilla, fol. 8. a. b. item Naſir, ol. 44. b. & Nidda, ſol. 37. a. & fol. 68. b. uti in Sa e h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas, confer. & ſuprà v. 2. h. cap. Sign. ** 33. Hebr. 7 mi, quo nomine Rabbini ple- runque intelligunt mandatum ſive præceptum Divinum, cuſus nulla dari poterit ratio, cur ita decretum ſit, ſicuti & hae in ſignificatione hie accipitur, confer. Raſchi not. ad Proverb. c. 2 5. verf. 2. & Verſ. 27. it. infrà Levit. cap. I 8. veri. 4. num. 12. XXX Oonfer- hic tract. Talm. Jevammot, fol. 34. b. & Nidda, fol. 4 1. b. & fol. 42. a. 34. Sive: pudendi, ubi non nec eſſaria eſt ablutio. prout habetur ſuprà V. 11. b. cap. n. 30. confer. & not. in as h. loc. XXKE Confer. hic, quæ ſupràad v. 2. b. cap. Sign, * notata ſunt. 35. Sicht infrà Levit. c, 20. v. L9. habetur, conſer. hic Torat Cohanim ac tract. Talm. Nidda, fol. 17. & fol. 32. a. b. & fol. 44. a. ſicuti in rov STI E. loc. ad marginem allegatur, confer, & ſuptaà V. 2. b. cap. Sign, “* Confer. hie tract. Talm. Joma, Jol. 4 I. . ito. LEVITICI. BH (A4 M. non polluit ſanguis, niſi qui venit à fonte. Eod. verſ. 19. Sanguis faerit fluxus éjus k 2 Arenh:. in carne ejus] Non fluxus dicitur 2), ut polluat, niſi is fuerit rubicundus. Eod. v. loc⸗ besſezi 19. In ſipanmtione ſua] (Dictio α◻ hic eandem habet ſignificationem,) quæ eſt (in u, illo loco:) & de orbe † hνσεσ. e. ſeparabunt eum; 36. quia ipſe i. e. ſepa- dee dnan ratur (ſeu removetur) à cujuslibet hominis tactu. Eod. verſ. 19. BErit in ſeparatione nene) . ſua] Etiamſi illa non viderit, niſi primam viſionem. 37. Verl. 23. Er ſiſuper cubile terminatu. 72 . 1. ; 11, iaaope⸗ fueri] Qui cubat aut ſedet* ſuper cubile ejus (læminæ menſtruatæ) aut ſuper illius rbetnl ſedile, etiamſi is illam non tetigerit, ipſe quoque ſubjacebit legi immunditiei, de qua- dpa⸗ neſu in textu ſuperiori dictam eſt, (nempè,) quòd is opus habeat ablutione veſtium. Eod. al i verſ. 23. Super vas] (Hoc dicit Scriptura,) ut includat etiam ſedile. 38. Eod. verſ. nuſze⸗ 23. Si illud tetigerit, immundus erit] Non tamen ille opus habebit lotione veſtium, ſen⸗ quia tactus ſedilis non polluit aliquem immunditie veſtium. 39. Verſ. 24. Et fue. ud! n rit **immunditia ejus (ſeil. fæminæ] ſuper illum] Forſitàn aſcendet eodem paſſu, qu?5 ſun . illa, 40. ita, ut, ſi venerit ad eam 41. die quinto immunditiei ejus, non polluatur iloloeo⸗) n ipſe niſi triduo, **x perinde ac illa? lex dicit: immundus erit ſeptem diebus; 42. quid verò lex dicere vult (per verba iſta:) &fuerit immunditia ejus ſuper eum? (ni- Tondr Nie mirum iſtud indicat:) ſicuti illa (mulier immunda) polluit hominem & vas fictile; S za bit . ita 2 b ir Negil. . vid. Gut Ani ½ Conter. hic Nidda, fol. 2 1I. b. & ol. 40. a. it. Fol. [40. Ideſt: forſitàn esdem dierum ratio ac cotn- in N 41. b. & fol. 54. b. it fol. 57. b. & fol. 58. b.] putatio in viro „quoad ejus purgationem, erit Aegatun eonh 36. Prout Hiob. c. 1 8. v. 18. habetur, confer. hie ſervanda, quæ in ſœmina, menſtruum patiente, ſb tract. Talm. Nidda, fol. 36. 2a. & ol. 73. b. ſervari debet, nempe eò modòô, qui ab autore no- 44. ldelk: polln 37. Sive: primum aſpectum i. e niſi primum ſan- ſtro hic ampliùs exponitur, confer. & Gur Ar- is unii ac guinis fluxum, confer. hic Peſachim, Fol. 0. b. ⁄ ſeh fol. 141. col. 2 med. ubi — a on ex- dum k. ſuprà v. 3. b. cap. n. 10. & infràv. 25., cap. plicatur: ye vD i. e. trahetur poſt illam, l Thesaleg num. 4 8. vide & Levit. c. 12. V. 10. num. 22. it ½ quam in rem adducitur locus ex ExoOd. c. I1. v. De quo ſih pan Lightfoot. Choroge. Marco præmill. c. 3. J. J. 8. ubi ma W&X& exponitur: ε nne ikins elie⸗ p. 54 1. edit, Lipil. ſti. e. qui te ſequuntur, vide not. ibid. n. 25. con- pe. conſet K Conler. hic Torat Cohanim, prour in npv fer. & Torat Cohanim, ac tract. T. alm. Nidda, ſolznz. Pyna h. loc. ad marginem allegatur. it. tract. Fol. 33. a. utiin na e 5. loc. ad margi- er. Vil:irem Talm. Nidda, fol. 54. b. 38 Sive: ephippium, Hebr. amme de quo ſuprà nem allegantur, vide etiam notas ibidem. 41. Id eſt, ſi rem habuerit cum illa, nam — polluüone me , un did v. 9. He cap, confer. & not. in Appn rDW h. loc. Rabbianis dicitur: coitus, congreſſus viri'lis cum ſuockum, tote in MSto 1. poſt vocem aaon hæc funt addita: fſoœmina, vide Buxtorf. Lexie. Talm. ol. 270. fin ſegniurhe y ne enen ie eee e ee n vnn eene Nam ex ſeptem diebus, quibus immunda eſt ias lociell: a: i. e. quoad tactum ejus non loquitur (S.) mulier, non niſi triduum eidem ſuper eſt, an ita- ferom oll Scriptura,) niſi de ſedili ſive ephippio, quod que vir cum ea coneumbens non niſi tribus die- Ioöa und non multiplicatur ſuper Vas, i, e. ut valis nominef bus immundus erit id, quod negatur per rati- orbis gati compiehendatur etiam ſedile ſen ephippium. onem ½ Commentatore hic adductam, confer. Rng,c 39. Conter. quæ fupra ad v. 10. h. cap. n. 27. no- Jevammot, fol. 49 2. 16 col, tata ſunt, . 42, Sicuti hoc veriu 24. habetur, confer. Jalkut part. 1. ol. 16 3. col. 2. x Confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, ol. 6 . a. & Schevuot, fol: 1 8. b. ubi erliai nler, & no CA1. Xy. ndus, Bodh. en)qur el in t in ſezatanne Er ſſiher auhile han luper illin eveltium, Boc, 34. Pod verl. dtione feſtium, el 24. N /. Gen pelln, g16 tem diebes; 41. luper eum (ni⸗ em & ras kaile; in — erum Tatio ac con⸗ 1s Putgationemn etit menſtruum patiente, d, quiab atoten. 1, coblet. & Gur A. † Ubi ne her. trabelur poſt ülam, Gs en ExCd c. IIeV. tur: O09100 Got ibid, n 25,0n. tralt. Talm. Nide, no hloc,ad malgi⸗ n notar ibidem. umn ila, namn Nn . congrellus Finlis cutm enie, Talm 5l 10. nibusimmunceſt eidemn luper el an is⸗ ens hon nili tribus lie⸗ guod negenut ſen e ic a6ductam, (Okel⸗ pellt, tlle, aN CAP. xV. LEVITICI. ita & ipſe polluit hominem ac vas fictile. Verſ. 2 5. Malti diebus] i. e. Tridué. 43. Eod. verſ. 2 5. Extrà tempus prefiuvii menſtrui] j. e. Poſtquàm præterlapſi ſunt ſe- ptem dies ſeparationis ejus. 4 4¼. Eod. verſ. 25. Aut Kuxum pasaſit] Per illud tri-= duum. * Eod verſ. 2 5. Illtrà ſepantionem ſuam] Quod ſeparatum 45. eſt à (con- ſueta) fluxione ejus die unéô, illò (laborans fœmina) eſt — cujus judicium de- terminatum eſt in hac Sectione; nec (N]) eadem lege judicatur, quà a ë nam-, iſta (H) opus habet?* ſeptem diebus mundis, ut & oblatione; 46, aſt Aos non- opus habet numeratione (ſeptem † dierum) mundorum; ſed ſeptem diebus erit in ſe- paratione ſua, 47. ſiveilla (menſtruum) experiatur, 48,. five non experiatur; expo- nunt (autem iſtud Rabbini) in Sectione iſta choc modô⅛:) undecim dlies ſunt * inter ſeparationis 49. finem & inter ſeparationis 5o, initium, nam totéô triduéô continuô, ué illa (fluxum) experitur in iſtis undecim diebus, erit Ht. Verſ. 3 I. Et ſipam- bili †] Non (ſignificat) %⁵⁵ niſi ν Hi. e. ſeparationem atque ita (accipitur in 1non polluatut illo loco:)) 11i. e. receſſerunt retro, 5t. ſic quoque (ſumitur in illo loco:) Ee 43. Confer. hic tract, Talm. Nidda, fol. 22. 2. G& HPl. 3 6. b. it. Fol. 3 9. a. & Fol. 44. a. & ol. 73. . b. it. Megilla, fol. 20. a. & Horajet, Fol. 4. a. vid. & Gur Arjeh fol. 141. cok 2. fin. ac not. in non hob, ubi etiam Torat CGohanim allegatur, confer. & tract. Talm. Schabbat, Fol. 84. b 44. Id eſt: pollution is menſtruæ, confer. hic præ aliis Junii ac Tremellii notæ, vide & note in DTI D h: loc. ubi tract. Talm. Nidda, fol. 732 a. allegatur. ci iſtius explicationem vide in not. pam N b. loc. confer. Nidda, fol. 3 7. 2. & Ketubot, . Jol. 727. R 4 7. Vel: ſi remotus ſit dies unus 4ſeparatione ſive pollutione menſtrua eaque conſveta 2. Hebr. 399, quæ dictiv opponitur α b ine con- junctum, cohærens,nempè: tempus, quod ſta- tim ſequitur pollutionem menſtruam, ſenſus hu- jus loci eſt: ſi mulier unò die poſt tempus con Wetum profluvii menſtrui, fluxum patistur, gquòd tunc non amplius ſit ar; ſed ar, qui morbus gravior eſt, quàm alter ille, confer. ſu. † prà v. 2. h. Gap. num. 2. Sc Jalkut Part. I. ol. 16 3. col. I. ac Gur-Arjeh ol. 141. col. 3. fin. x* De quo ſcil. paulò antè dictum eſt; cœterum lo- Talmud. Nidda;, fol. 73.a. allegatur ad mar- 10e. / XNX Hlebr. —aiy, imutroque MSto poſteà addi- tur: — i. e, numeratione (7. dierum &c.) 46. De qua verſu 29. h. cap. confer. & ſupra v. 2.0 † Hebr. r, ſic in MStoI. hic additum reperitur. 47 . Prout habetur ſuprà v. 19. h. cap. 4 8. Vel: ſanguinis fluxum patiatun, ita hic in- terpretor NX), confer. ſuprà dict. v. 19. b. cap. num. 37. it. Dy. Wagenfeil. Nizzach. p 252. a 0 Lightfoot. Chorograph: Marco præmiſſ. §. F. p. 541. edit. Lipi. it. tract. Talm. Nidda, ol. 33. b. & fol. 37. a. it. ole 67. b. & fol. 6 8. b. xXxx Hebr. O), ſic in utroque MSto, ubi locus iſte ſic legitur: Pn wee e, quam lectionem hic in verſione ſecutus ſDum. 49: Scilicèt: levioris, quam quæ patitur „ dicitur A, vide num. anter. 4 5. H. veri. 5o. Nempè: gravioris; quam quæ patitur, voca⸗ tur at, vide dict, num. antec. 45. h. verſ- per- ſpicuam hujus loci explicationem vide in not. par TDV h. loc. YMUVd Conter. hic tract. Talm. Moëd katon, fol. 5e . & Schevuot; fol. 1 9. b. it. Nidda, fol. 63. bo- 5I. Vide Eſai. cap: 1. v. 4. ibique R. Salom- nor, confet. & inftà Levit, c 22: V. 2: n 2 *, . ubi explicatio hujus loci ſatis opſcuri habetur, conler. & not. ad d'pan rne, ubi: tractat.¹ LEVITICI. CAD. XVI. CN.M. ad Ezech. c. 14. V. 5. n. 6. 353. Vel: exterminium, i. e. pœna exterminii Hebr. ), de quo vide ſuprà Levit- c. 4. v. 2. n. 3. confer. & infrà Levit:«. 20. v. 3. ac not. in bnan ne b. loc. nam exciſionis poena con- ſituta eſt in eum, qui poltuit Sanctuarium, vid. Levit. d. c. 20. v. 3. & Levit. C. 2 2. v. 3. 54. Sive: aſpectum, monſtrationem aut detecti. onem, i. e. qui unam patitur fluxionem, ita hic imterpretor te Nn 7n Rabbini enim tres faciunt „& i. e. detectiones ſive ſpecies vel ſigna fluxuum immundorum, de quibus vide ſupra v. 3. h. cap. n. 10. & n. 1 3. confer. & Torat Cohanim, uti in mpan new . loc. allegatur ad marginem. 55. Hebr. p ya, de quo vide ſuprà v. 2. . cap. n. 3. conhfer. hic tra ct. Talm. Megilla fol. 20. 2. & Nedarim, Fol. 36. ö. & Nidda, †ol, 222 a. 6. & fol. 34. . . it. fol. 3 5. a.5. 56. Vel immundus erit usque ad veſperam, de qua immunditie vide inter alios verſum 2 3. h. cap. confer. hic Schabbat, ol. 64. 5 & Schevuot, fol. 19. it. Nidda, fol. 54. b. it. Nalir, ol. 29. a. & fol. 6 5. b. * Heor. , ſic in MSto 2. hic additum reperitur, it. Erachin, Fol. 3. a. & Nidda, fol. 2 8. b. & l. 32. B. it. fol. 34. 5. & fol. 3 5. a. it, Fol. 44. Aa. & fol. 55, a. b. = èð 57. Sive: detectiones, oſtenſiones, de quibus vide Verſ. antec. 32. H. cap. n. 54. & ſuprà v. 3. b. cap. n. 19. confer. & not. in non me h. loc. 1. De hoc vide etiam infrà Levit. c. 20. V. 2 6, n. 7. 2. Hebr. fae 5en &, ita täàm in editione He- bræa, qua uſus ſum, quàm in Bibliis Buxtorf. le- gitur; aſt in Ejusd. Buxtoff. Lex. Talm. fol. 96 9. habetur: N m 7 i. e. ne bibas trigidam, quæ etiam ledlio priori illi videtur præſerenda, quamvis utraque commodè exponi poſſit, con- fer. hic tract. Talm. JOma, fol. 53. a. & fol. 6 8. 6. it Megilla, fol. 30. b. & fol. 3 1. a. ir. Sota, fol. 40. 5. & 3chevuot, fol. 18. b. it. Menachot, Jol. 27. h. 1 Quod ex Rab⸗ Sic ferè expenitur dictio arw in not. dpon rpen b. loc. nempè, quòd ſigniſcet: orop . e. frigidum ac humidum; reſpicitur autem per R prioris medici dehortationem ad Levit. e. 10. v. 9. & ad Ejusd. c. I I. v. 2. sc ſeelq. per poſterio- ris vero medici dehortationem reſpicitur ad hoc C. 161 “ 90² i. e. ſeparatus fratrum ſuorum. 5*. Eod. verſ. 3 I. Ne moriantur in immunditie ſua] sf (mecicg, En excilio 53. ejus, qui immundum reddu Sanctuarium, vocatur mors. Verſ. 32. tianislcuiin Haæc eſt lex ejus, qui fluxum patitur] i. e. Ejus, qui unam habet viſionem; 54. quæ- cproni eir nam verò eſt lex ejus? (nimirùm illa, quæ mox ſequitur hiſce verbis:) & ejus, ex quo Deninu egreditur concubitus ſemini, ecce iſte ipſe eſt, veluti is, qui nocturnum ſeminis flu- modummort xum paſſus eſt, 55. immundus (ſcilicèt ert) immunditie veſperæ. 56. Verſ. 3 3. niert.“ E Et qui emittit fluxum ſuum] is eſt,“ qui duas habet viſiones 57. & qui tres habet vi- column nubi liones, quarum lex ſuprà eſt expoſita. eon ſadno (W(Woabtern et CAP. XVI. C; . plomprimum . E. . ,. . latz)lec Erſ. 1. Et locutus eſt Dominus cum Moſe peſt mortem duorum ſiliorum Aarons nelr 1 m &c.] Ecquid lex (hic) vult dicere? R. Eliezer, Aſariæ 1. filius, parabol4 ue. enleleht 4 ſus eſt, (nimiràùm) res ſimilis eſt ægroto, quem viſitat medicus, qui ei dicit: – . . . 4 .,/ . . . . Nie Lus⸗ ne comedas (cibum) frigidum 2. nec dormias in humido * (loco,) venit ali- deo dd . ſtibos)eſt aur us † 52. Uti nabetur Geneſ. c. 49. v. 2 6, ubi vide notas quam lectionemn perſpicuitatis cauſa in verſisne —— n. 219. confer & not. in opar me b. loc. & ſequi volui, conter. hic Bava kama, fol. 24. a. t.16, V.1,& „. 16. Kign.¹* Rebr. RNN Pn No ie. ſed male, 14 Nam 1 precepti dega wun, ſ in n ſupra Lin e, b, n. 19. id⸗ trad, Talm.] 3. uxti Hebræ nitut autem hi do peo pio Mn ie. Onn de quoad allego tract. Talm. deingentizac loc, in utro⸗ tr DN Hiprimi, con a hei Muchot ol 19 —. bammnahtje ie ſen: de gue. Kejuteri humm ſeminisfg. Verl33. lun gerhaber i. ſirum Ani, lins paraboli n. els, gai ei dicit: co) venit l- † — — tatis auſa in verſione R VaKama, fol. 14.. lli, fol 19.b. ol. 35. a. in ol 44,4. lones, de guibus ile ſopni v zeh, cah. wor ,loc. Lerit, : 10, 1. 26,l R tam in editione He. lin hiblüis buxtorf,le t Let Talm fol 164. .e, nebidas iiigican, Hi viderur reſetenda, de euhoni poſſit,con⸗ , fol 31, 8ol⸗66. & ſol 31 2.1 Hote, 01. 18.,i Menachot, noinnot, de icete nn — gem 40 Leyit 6, 10, 1 .Ar Ecg. bel ofeti⸗ ontedd ie icitit 0 o 1 ſtibus) eſt aurum, nam accuſator non fit interceſſor; 8. ſed quatuor (veſtibus indutus pracepti negativi intelligis præceptum affirmati- 3. Iuxtà Hebræum: ne conſveſcat, eò venire, po ſeſhiliut zulen pel CAP. XVI. LEVIITICI. 90 3 us? (medicus,) qai ei dicit: ne comedas frigidum nec dormias in(loco) humido, ne mo- riaris, ſicuti mortuus eſt iſte N. hic (poſterior medicus) dehortatus eſt eum magis, quàm prior, idcireòô (hic) dicitur: poſt mortem duorum filiorum Aaronis. Verſ. 2. Et di- rxit Dominus Meſi- loquere cum Aarone, fratre tuo, ne veniat] Ne moriatur, quemad- modum mortui ſunt filii ejus. Eod. verſ. 2. Ne moriatur] Nam, ſi venerit, ipſe mo- rietur. * Eod. verſ. 2. Nam in nube apparebo] Quia ego jugiter conſpicior ibi in columna nubis meæ & quoniam Divina mea præſentia ibidem manifeſtatur, (ideò Aaron) admonitus ſit, ne crebròô eò veniat, 3. atque hic eſt ſenſus literalis; expoſi- tio autem ejus allegorica eſt: ne veniat, niſi in nube ſuffitus in die expiationis. Verſ. 3. In boc] (Dictio N efficit) per Gematriam ſuam 410. ut indicet, tem- plum primum. 4. Eod. verſ. 3. In hoc reniat Aaron & .] Etiam hoc non omnitem- pore (fiat;) ſed in die expiationis, ſicuti exponitur in fine hujus capitis, (ubi dicitur *) menſe ſeptimo, die decima menſis. j. Verſ. 4. Tunica linea &c.] Refert (hic Scri- ptura,) quòd ille (Aaron) ſacrum officium non peragere * debeat intrà, é. indutus octo veſtibus, 7. quibus ipſe extrâà (Sanctum Sanctorum, miniſtrat, quia in illis (ve- II= c. 16. V. 2. & ſeqq. confer. not. ad Exod. c. 15. v. 26. Sign. N4 “ M † Hebr. i& Na iſta & ſequentia, usque ad: uapn Ni ise. ne moriaris, abſunt 4 MSto 1. ſed malè. XX„ Nam 1HSyL 5. Sicuti int verſ. 2 9. h. cap. habetur, confer. & infta Levit, c. 2 3. v. 27. ac not. in par rneey h. loc. ut & Jalkut Part. 1. fol. 164. col. 2. med. Dðð * Hebr. Ppen in MSto z. pro eo legitur: dan) i. e. intret (ſcil. in ſanctum ſanctorum, ) confer. hic tract., Talm. Joma, fol. 2 5, a. & fol. 32. a. b. & Sevachim, fol. 1 8. b. & fol. 19. a. it. Sauhe drin, fol. 49. b. 6. Id eſt: int: 4 velum ſive ſanctum ſan Rorum, ita hic explico in ſpecie: dy, conter. quæ ad Genel. c. 1 5. V. 9. D. 30., notara ſunt, vide & n. nitur autem bic in textu ſacro &αε i, e. appare- 12. h. velſ. & V. 1 6. b. cap. n. 3 6. it. Numer. c. bo pro N i. e. confpicior, nempe ſuurum 29. V. I 1, u. 2. pro rn i. e. temnpore bpræſenti, prout in 7. Vige inf= v. 24. b. cap. ibique not. n. 6 3. coôn- e R b. l. habetur, ubi vide etiam notas; fer. & net. in b'nnos met H. loc, it. tract. Lalm. quoad allego icam expofitionem, Confer. hic Joma, ol. 12. b. O& l. 2 5§. 2 tract. Talm. Joma, ol. 19. b. & ol. § 3. a. b. 8. Sive: advocatus, patronus cauſæ; puto autem 4. Quod ex Rabbinorum ſententia ſtetit annis qua hic re pici ad vitulum abreum conflatilem, pro-= dringentis ac decem, confer. not. in Se pte quem Iiraelitæ luerunt puniti ac quia coeterz b. loc. in utroque Mto pro: Pze) ta legi veſtes ſummi ſacerdetis erant aoto intertextæ, tur wN& H Y“ i. e. (ut indice) annos tem. ideò prohibuit Deus, ne lſummu: ſacerdos iisdem pli primi, conſer. tract. Talm. Joma, fol. 3 b. indutus com pareret in Sancto San ctorum, ne De- & fol. 4. a. 6. it. fol. 50. a. & fol. 69. a. it. Me- us vituli aurei recordaretur atque ita ad iram nachot, fol. 16. . ” pro- onn i. e. ex regula vum, ſic in not. naR imneov b. loc. confer, & fupra L evit. «. 8. V. 3 5. D. 27. ac Levit. c. 10. V. 6,. u. 19. vide & infrà v. 1I 3. h. cap. Sign. * it. tract. Talm. Joma, fol 53. a. ðèð AXXXXX 9⁰4 LEVITICI. CAV. XVI. intret Sanctum Sanctorum.) tanquam ſacerdos vulgaris; illæ autem (quatuor veſtes) omnes ſint by ſſinæ. induat veſtes,) quæ ſunt de (pecunia) Sanctuarii. ificat) juxtà Targum ejus: Rνο⁄11. e, imponat capiti ſuo, veluti † (ver- e. & poſuit veſtem 9. ejus, (Chaldaicè verſum eſt:) H DEN) 10. d. verſ. 4. Et lavet aquâ] Illo die opus habuit (Aaron) ablu⸗ veſtium) mutationes; quinque autem vicibus mutabat- bum 2 ſign bum:) MoNi i. e. & poſuit illam. Eo tione 11. quoad ſingulas ( (ſum veſlesque aureas cum veſt: qualibet mutatione opus peccati, qui (uerit) pro ſe] De quo mus Sacerdos) miniſterium interius 12. bus albis (ſive lineis) & albas cum aureis mutabat atque in habebat i. e. immerſione in aquam & duabus U) i. e. ſanctificationibus 13. manuum atque pedum ex lavacro. Verſ. 6. Vitulum dictum eſt ſuprà; 14. docet autem te hic (Scriptu- Eod. verſ. 4. Sanétam (Ciunicam lineam] indaat] (Nempéè illas * Pod. verſ 4. Tegatur] (Ver- cum miniſterio exteriore & vice verſa, ra,) quòd (vitulus iſte) venerit de eo, quod ipſius (Aaronis) proprium fuit, 15., non de eo, † quod fuit cœtus (Iſraelitici.) Eod. verſ. 6. Et expiationem fatiat * pro ſe- atque domo ſua] i. e. Confiteatur ſuper illo (vitulo) tàm ſua, quàm domus ſuæ pecca- tici e ant expisnda, huic expoſitioni accedit eti am Gur Arjeh fol. 142. col. 4. med. ubi ſcribi- tur, quòd ſummus ſacerdos veſtibus, aunò inter- textis, intrà velum idcircò uti non debeat, 91 ama NeUTW i. e., quoniam peccaverant (iſtaeli tæ) per aurum (aureum ſcil. vitulum conflando,) vid. & Torat Cohanim ac tractat. Talm. Roſch haſchana, fol- 26. a. uti in h. loc. allegantur, confer. & Numer. cap. 19. verſ. 3. num. 61. ⸗ * Id eſt: comparet ſummus ſacerdos veſites las vnn rhyDa i. e. pecuniã Sanctuarii, ſie in notis pan hnow hic exponitur, ubi etiam ratio iſtius explicationis adducta eſt. Hebr. WM iſtud & ſequentia, usque ad rw i. e. & lavet, abſunt 4 MSto I, 9. Uti Geneſ. c. 39. v. 16. habetur. 10. Sic in notis Raſchianis, ut & in editione Para- phraſeos Chaldaicæ, quà utor, legitur; aſt in Bibliis Buxtorf. ut & in Complutenſi editione Geneſ. dict. c. 39. v. 16. habetur: Nrud quod P. Fagius aliique ibidem verterunt: & retinuit, vid. not. in narm e h. loc. 11. Confer. quæ infrâ ad v. 24. h. cap. n. 60. no- tata ſunt, vide & tractat. Talmud Joma, ſol. 30, provocaretur eo die, quo peccata populi Iſracli- uti in 'narn neo b. loc. ad marginem alle- gatur. = 12. b nny, vide, quæ paulò antè num. 6. h. Sevachim, fol. 19. . it. Fol. 8 1. b. 13. Id eſt: ablurionibus manuum ac pedum, quæ h. loc. ubi ordo miniſterii ſive cultus ſacri in die expiationis recenſetur. 3. b, & fol. 62. 6. it. Schevuet, fol. 1I4. a. 15. Id eſt: Aaton de ſuo vel de pecunia ſua debe- bat offerre iſtum vitulum; non de eo, quod erat mo ſua offerebat, vid not. in pon now h, loc. élitici; ſed de ſua vitulum emat. 13‧32 v. 4, notata ſunt, confer. & v. 23. h. cap. n. 52. & v. 27. n. 69. confer. bic Joma, fol. 32. 6. & 14. Nempe: verſu 3. h. cap. confer hic Joma, /ol. (A. WI. ſtituebat unum Acaln 16, E tes) dabat ſapen vetclli inſeni NNVY D 3 n . (Aaron)ſupert ni bircusiſte) icidemn ſnit pumm jos elt: Pe:)gbi⸗ (ic) us,utru ad que) viyus, cor — D Counlet, hic To ma, Ffol 30. paſginem alley lidus fati ili fer. & V. 10, , P ge h 4. 16 Fe: pfüe⸗ pe Buxtort. Le Numer c4,. 15 fiunt per aquam ſacram ex lavacro ſacro, confer. infrà v. 23-. cap. n. 49. ac not. in 'a e O nnh Cholin, fol, 1 dulchin, ſo. ¹ 1. Kellicet: bit Den hoc, Titual. lib. 3, d e hirco emiſſan x* Conter. tract. Talm. Joma, fol. 2, a. & fol. 3, 6 it. fol. 13. a. & Fol. 3 6. 5. it. Fol. 42.a, & fol. 51. b. it. Sevachim, fol. 9 8. a. & Menachot, fol. b. & Schevuot, fol. 14. a. it. Horajot, ol. nter. & hi œtus Iſraélitici vide Gur Arjeh fol- 14 3. col. 1. Id elt: nom I. princ. nam vitulum iſtum Aaron pro ſe ac do- imelligitur „ tetlagrammato † ld eſt: non de pecunia publica, ſive cœtus Iſra- 1¹9 Hec didh 120, conler, ” opol 4,4 6/Chulin /. Kidduſchin, 2 65.2. lb. 3. Diſen. ec. 1, Uubi de tentione pluta. NI. CAp. XVI. LEVITICI. 905 — aaerc, ta. * Verſ. 8. Et dabit Aeron ſuper duos iſtos hircos ſortes] (Nimirùm Aaron) con- en le ſituebat unum ad dextram & alterum ad ſiniſtram & immittebat ambas manus ſuas in 4 I. arcam 16. & auferebat (inde unam) ſortem dextrâ & alteram ejus ſiniſtrâ easque (ſor- Pthna tes) dabat ſuper illos, 17. is, cui inſeriptum erat: = w, 18. erat Domino; ille nen N b. verèô, cui inſeriptum erat O7 NV) 19. mittebatur Haſaſeli. * Eod. verſ. 8. ſa- karon)abla ſel] (91 r) eſt mons 1 i. e. fortis ac durus, aſper 20. & altus, 21, dicitur enim: cidus mutabet⸗ in terram N i. e. deciſam. 22. Verſ. 9. Et frciat illum pro peccato] Dum reponit dre Erice petla, (Aaron) ſuper illum (hircum) ſortem, appellat eum nomine *ac dicit: † Domino e- intebet aique in rit (hircus iſte) ſacrificium pro peccato. Verſ. 10. Satuatur vivus] (Verbum V dvam & dabus 1 hic idem ſignificat,) ac D? i. e. conſtituatur (ſeu ſiſtatur) vivus per alios ac Tar- Tenl 6 Vinhen dgum ejus eſt: 1 DPR), i. e. ſtatuatur vivus, quid (igitur) lex vult dicere? (nem- nte hic Scniptn. péèé:) quia (hic) dicitur: ad mittendum eum ad Aſaſelem, nec ego ſcio miſſionem e- mfuld 1, non faliat poſe 4 lomus ſur ecca. W E Conter. hic Torat Cohanim ac tract. Talm. o., 20. Ita hic oæ appellativè interpretor; nonnulli —— ma, fol. 3 6. b. prout in 'nan Mow p. loc. ad ut nomen proptium ſecundum Gemariſtas ver- „admapinem ahe. marginem allegantur, ubi vide etiam notas, in tunt: Zok et quibus ratio iſtius expoſitionis adducitur, con- urbe Hieroſolyma duodecim milliaribus, vide — ffer. & v. 10. H. cap. n. 24. it. D. Wagenſ. Sota. Lightfoot. Centur. Cherogr. c. 54. p. 99. edit. jus, utrùm ad mortem; an verò ad vitam, idcircò dicitur: ſiſtator vivus, ſiſtitur (ita- que) vivus, donec inde mittatur, nam miſſio ejus (fit) ad mortem. 23. Eod. verſ. 10. L XXXXNXN 2 1 p.ß 9. n. . 1Lipfſ. confer. & Torat Cohanim ac tract. Talme unazuiO 216 Live: pyxidem, Hebr. 9n, de qua voce vi- Joma, fol. 67e b. uti in a n hic alle- bpe Buxtorf. Lex. Talmud. FOl. 2050. confer. & gantur. nuumec ednm, darrx Nuamer. cap. 26. verſ. 54. num. 6. ac not, in 21. Confer, hic præ aliis P. Fag. ad Paraphr. Chald. kuuo ſed nſe D NR H. loc. it. Schevuot, fol. 13. b. & ut & junii ac Trem ellii not. . loc. it. D. Wa- enot. in oN Ne Chulin, Fol. I1. a. & Joma, fol. 37. 2, & Kid. genſeil. Sota, pag. 927. princ. (ge culrus laeni in die duſchin, fol. 14. a. 22. Sive: præſciſſam, abruptam, Hebr. arm, 17. Scilicèt: hircos, confer. & hic not. in npH prout R. Salomo dictionem aa, quæ infrà v. a h. loc. ut & Spenceri de Legib. Hebræor. 22. h. cap. habetur, exponit; alii verterunt 2 ritual. lib. 3. diſſert. 8. cap. 1. & ſeqq ubi plura? terram inhabitabilem, quibus & Targum Onke- ge hirco emiſſstio. loſi conſentit, ac LXKR. qui tranſtulerunt: gg 18. Id eſt: nomini ſive Deo, nam per v hic ar do6aHτο, in terram inacceſſam, confer. & intelligitur 'n ſive αν, nomen Dei not. in . a PD b, loc. confer bie oin,ſO. ruot,fl. 14.7 lGepecnnis ſua debe . 1non e e, guod etat ur Arſel ,ob 143. .l. m Anen dolet, tetragrammaton, vide infrà v. 15.. Cap. n. 31. * Nimirum xpn v vy i. e. imponit ineur e,. 19. Hæc dictio quid ſignificer, vide paulo poſt n. ei nomen ſaerificii pro peccato, ſic in not. blen ſnecilei. 20. confer. & Dan. Huetii Demonſtr. Evangel. Pnr ma hic exponitur, confer. joma, fol; nen, FPropol. 4, c, 8. n. 7. b. 19 3. edit. L-ipf. confer. 3 9. 6. & ſol. 40. a. B. it. fol. 41. . ürr Sß Chulin, fol. 24. a. & Keritut, gl. 23, 2. jt. † Hebr. Dienn d de, abſunt iſta 4 MSto 2. ki rea RKidduſchin, Fol. 14. a. & oma, ol. 64. 6 &ι S& pro his ſolum legitur: 7 i. e, Domino. 1 1 Menachot,,. fol. 6 5. a. & ol. 7 1:a: 13. Tradunt enim Rabbini, caprum iſtum emiſ- xXX Conter. & hic Spenceri de Legib. Hebr. ritual ſarium ex monte altiſſimno, Azazel dicto, per lib. 3. Diſſert. 8. c. 1. & ſeqq inprimis dict. c. 1.] eum, quo illuc abductus erat, præcipitem fuiſ- Sebct. 2. ubi de vera vocis Haſaſelis origine & in- ſe datum, confer. tract. Talm. Joma, Jol. 67. . tentione plura. . 1. 1, Megll,ol a i. Honſſot, . . „ . . 4 5 7 906 LEVITICI. CAb. XVI. (NM. M. . . . . . . “ — erl. Ad faciendum expiationem ſuper eo] (Nempéè,) ut confiteatur (Aaron) ſuper illo (hir- ioni lei⸗ co) veluti ſcriptum eſt: & confiteatur ſuper eo &c. 2 ¼. Veclſ. I1I. Et expiationem fa- batpto ſaeet ciat pro ſe &c.] (Hæc erat) confeſſio ſecunda pro ſe ac pro fratribus ſuis, 25. ſacerdo- wilgelatlons tibus, quoniam hi omnes vocantur: domus (ſive familia) ejus, dicitur quippe: do- (Wiinun ſen 5NSDt.e 16. 4 a teini 1, 37. Klepties mus Aaronis benedicite Domino &c. 26. hinc (diſcimus,) quôd ſacerdotes per illum expientur; omnis autem expiatio eorum non erat, niſi pro immunditia Sanctuarii atque rerum ejus ſaerarum, veluti dicitur: & expiationem faciat pro Sanctuario ab immunditiis &c. 27. Verſ. 12. De altari] Exteriore. * Eod. verſ. 12. Cordàm Do- mino] i. e. Ab eo latere, quod eſt antè oſtium eſtque iſtud latus occidentale. Eod. v. 12. Minutum] Cur lex (hic) dicit: minutum? nonne omne ſuffimentumeſt minutum? dicitur enim: & contundes ex eo minutim, 28, (ita quidem eſt;) ſed (hoc ideò hic di= citur,.) ut ſit omnium minutiſſimum (hoc ſuffimentum,) nam veſpere diei expiationis (ſacerdos) illud iterùm in mortarium conjiciebat (idque magis comminuebat.) Verr. d n. 13. Super ignem] Qui eſt † in thuribulo. Eod. verſ. 13. Ne moriatur] Ecce ſi S.n d. A . non fecetit iſtud (ſuffimentum,) ſicuti illud ordinatum eſt, 29. reus erit mortis. 7“ z1. Hehn Verſ. 14. &t ſpargat digits ſus] Unam ſparſionem juxtà ſenſum literalem. Eod. verſ. no Deo, tan 19, nOtata fon 14. Et antè propitiatorium ſpargat ſepties] Ecce ſemel (ſpargebat) ſuprà 30. & ſepties Por n ſili, infrà plige. H & P. Fagium in not. ad Paraphr. Chald. erſ. 8. con: ubi vide etiam notas. n rſls: fer. W agenſeil. Sota, pag. 92 7. princ. & Lightfoot. x Vide hic not. in an rD, ubi etiam traat, i Neheo,⸗ Centur. Chorogr. dict. cap. 544.p. 99. edit. Lipſ. ag Talm. Ilema, fol. 45. b. ad marginem allegatur. l NNwi Torat Cohanim, prout in 'nan reve „, loc. 2. Sicuti Exod. cap. 30. v. 3 6. habetur, Confer. 1e cuosünn allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas. hic tract. Talm. Joma, Ol. 45.: 5. & ol. 47. 2 * 24, Pfout infrà verſu 2 1. h. cap. habetur, confer. b. & fol. 49. a. it. ol. 5§ 3, a. b. & Sevachim, s & v. 6. h. Cap. Sign. *X* ac not. in po nDͤe fol. 5 9. b. & fol. 109. b. & Peſachim, fol. 715. . wr h. loe, ubi ratio iſtius explicationis adducta eſt. b. it. Menachof, fol. I1. a2. “ d an 25. Nam prima confeſſio (de qua ſuprà verſ. 6. H. † Confer. hic tract, Talm. oma, Jol. 53. a, b. lad r⸗ cap.) erat pro ſe atque uxore ſua, Rabbini enim 29. Vel: ſicuti convenit, τ, prout pon- ex- Alt Lart. l . dictionem a, quæ ibidem habetur, exponunt: ponitur in Gur Arjeh fol. 14 3. col. 2. priae. nam ) Fienim rwX& i. e, uxorem ſuam, vide Gur Arjeh fol. fſi unum ex aromatibus (de quibus Exod. c. 3 0. ilſieiüiun 143. col. 1. med. & D. Wagenſeil. Sot. p. 9. n. v. 3 5. & ſeqq.) deſit, tunc rvN&τ & i, e. nan tel die 4. aſt ſecunda confeſſio, de qua hic ſermo eſt, erat erit illud ſuſffimentum, uti in Gur Arjeh ibidem 34, De: ent, D E& 7) i. e. pro fratribus ſuis ſacerdo. habetur, confer. hic not. in pam n atque vihen 6 e e zibus, uti in Gur Arſeh loc. alleg. habetur, vid. & Torat Cohanim, uti in non ne . loc. ha- betur in margine ubi confer. etiam notas, & Jo- Torat Cohsnim & tract. Talm. Joma, fol. 23. b. prout in prI r hic allegatur. * Confer. quæ ſuprà ad verſ. 2. b, cap. Sign. 2=% vel: er pro cObtemptu, ma, Ffol. 5 I. b. it. Schevuot, Jol. 14. 6. & Mena- notata ſunt, confer. & tract. Talm. Menachor, lnna, ſone chot, fol. 19, a. Fol. 27. b. & Joma, fol. 55. a. lalm. Maccot 26. Uti Pſalm. 13 5. v. 19. habetur. 30. Nempé: ſuprà opercu'um propitiatorium, 11.b. Kerit 27. Sicuti habeur verſu 16. h. cap, ubi vide not. vide præ aliis Junii ac Tremellii nor. . loc. con- i1. Nempe: n. 33 confer. etiam hic Torat Cohanim, prout in namt mo h. loc. ad marginem allegatur, fer. & verl. ſeq. I 5. . cap. n. 3 2. & V. 16. n. 3 7. 1te (uo pauld an im ac tract, AA WI. . wpianionen ⸗ ih 15. ſicetlg. r goippe: do. rdote perillum nditia Sanckuatii 1o dancuatio ab 111. Crin Dy. dentale, Bod,v. * umelt minntum? 4. (hocide tiedi. 3. ciei expiationis dinnebat) Vetl. ngrittuy) Deceſt eus etit mortis. . lem. Lod petl⸗ 1 Ppri z. Kſepties o, ubi etiam tadat. ratginem alegetu. 36. habetur, Confet. 14 el, fel 4. 4 53, à 6,6 SBe,acli belachin, cl. oma, ſol. 53. 2b. Wn, wont Drd e. 143. Col.1 Pnige nan le guibus E100, 630, i e ndon ti in Gur Ajeh ibidem in or e Talm. ona, fol 13, c allegatu. ell. 1. ,, 40. dien. 26, Talin. Menchot, eu um nhiiatoin, melii not/. 0,c0e ,nz1Krl,N34 N CAP. XVI. LEVITICI. infrà. Verſ. 15. Qui eſt pro populo] Quemadmodum juvencus expiationem facie- bat pro ſacerdotibus; ita hircus expiabat Ifraélitas; is autem fuit hircus, ſuper quem miſſa erat ſors pro Domino. 31. Eod. verſ. I 5. Sicutifecerat tireà ſanguinen: javene (Nimirum) ſemel ſuprà 32. & ſepties infrà. Verſ. 16. Ab immunditiis † hliorum Iölis] (Videlicèt expiatio fiet) pro illis, qui ingreſſi ſunt Sanctuarium in immundi- tie, 33. quæ illis poſteà omninò non innotuit, * dicitur enim (hic:) pro omnibus DnRNDEHi. e eorum peccatis; atqui Nof eſt W i. e. ignorantia. 34. Eod. verſ. 16. A prævaricationibus eorum] Etiam pro illis (fiet expiatio,) qui ingreſſi ſunt (in- Sanctuarium) ſcientes * in immunditie. teſtimoni] i. e. Sicuti ſparſit (Aaron) de 37. & ſepties infrà; ita etiam ſparget ſuper velum extrà de ambobus iſtis, ſemel ſu- 1. Eod. verſ. 16. Atque ita faciet mbernaculo ambobus 35. iſtis intrà, 36. ſemel ſuprà XrxxXXX3 Ppraâ it. infr. Levir. c. 2 1. v. 2 3. n. 7 5. ir. om a, ol. 5. a. D. & Sanhedrin, ol. 5. a. b. — 31. Hebr. “7 i. e, nomini Divino ſive Domi- no, Deo, confer. quæ fuprà ad verſ. 8. h. cap. n. 188. notata ſunt, vide & not. in oos h. princ. 32. Vide, que ad verſ. antec. 14, . cap. n. 30.na- tata ſunt, conſer. & not. in bor ri h. loc- it. Schevuot, fol. 13. b. & fol. 14. 2a. Hebr. Snun iſtud & ſequentia;, usque ad? 1 i. e. quod fixum eſt & c. v. 16. h. c. abſunt hic 4 MSto 2. 3 3. Confer. ſuprà Verſ. 411. h. cap. n. 27. vide S tractat. Talmud. Schevuot „ Jol. 80. uti in SDSTI MYW'h. loc, habetur in margine, ac Jal- kut Part. 1. ol. 16 5. col. 3. med. XX Si enim illis poſteà innotuit, tunc offerendum eit ſaerificium pro peccato, de quo ſuprà Levir. c. 4. V. 14. dictum eſt. . 4. Sive: error, confer. quæ ad Levit. e. 4. v. 2. n. 4. & n. §S. notata fant, vide & not. in heW . loc. confer. Sign. ſeq. *H. v. 16. 22 Vel: ex propoſito . Hebr. d ex ſupe bia ac contemptu, cui opponitur M i. e. error, igno- rantia, confer. num. præc. 34. h. verſ. it. tract. Talm. Maccot, fol. 7. a. b. & ol. 8. a, b. it. fol.] 12. b. & Keritut, Ol. 2 5. b. 35. Nempè: de juvenci ac de hirci ſanguine, de quo paulò ante dictum, vid. hic Torat Ccha- nim ac tract. Talm. Joma. 60]. 57. a. uti in DSDiT PDW' h. loc., allegantur ad marginem. loc. ac Jalkut fol. 165. col. 2. fin. ac col. 3. f 36. Nimirum: intrà velum ſive intraà ſanctum ſan- Verſ. 1 8. h. cap, n. 39. confer. & Levit. cap. 1. v. F. n. 66. & ihfraà Verſ. 2 3, h. c. h. 48. & n. 52. 37. Vide, quæ verſu antec. 14. h. cap. n. 30. no⸗ tata ſunt, confer. & tract. Talm. Joma, fol. 4 3. 2. b. & Jol. 53. a. & fol. 56. b. & fol. 5 7. a. it, Schevuot, Ol. 8. 2. & Sevachim, fol. 57. b. it. Horajot, fol. 13. a2. Hebr. a, in MSto I. poſtea funt addita i- ſtia: w a ee ene yne nn en 90 ineen ene ene en n ee den naee d e n e deen en een ar en ee ee rene Dnn re ene e ennne rnenn nen re Dn DR e een enee dee de ne e DSrn i. e. Ego autem Joſephus, Simeonis ciet tabernaculo teſtimonii (uti veriu 16. b. cap. habetur, nimirum, ) ſicuti (Aaron) expia. tionem fecit antè & in conſpectt (i. e, inttà San- cKtum Sanctorum;) ita etiam expiationem faciet in tabetnaculo teſtimonii in templo (i. e. in a- trio, ubi altare aureum erat, vid. verſ. 18. . cap. Sign.*) ut ſcil. ſpargat de ſanguine ſuper velume ſicuti ſpatſerat intra (velum) atque expiatio eis fiet pro tabernaculo teſtimonii quod fizum eſt 3pud illos inter eorum immunduias, quas ipſi cauſati erant (ſeu conciliaverant vel intulerant ) tabernaculo teſtimonii, quod apud illos reſide- dorum, vide fuprà verſ. 4. h. cap. n. 6. & infr à .ẽò⁴ filius, (ſic) explico (verba iſta:) atque ita fa- bak 2 908 LEVITICI. CAbF. XVI prà & ſepties infrà. Eod. verſ. 16. Quod fixum eſt apud illos inter immunditias eorum] i. e. Etiamſi illi (Iſtaêlitæ) ſint immundi; (tamen) præſentia Divina eſt inter eos. ** Verſ. 18. Ad altare, quod eſt coràm Domino] Hoc eſt altare aureum, 38, quod eſt co- ràm Domino in templo; * cur autem dicit lex: & egrediatur? (nimirùm hoc ita di- 2 citur,) quia ſparſerat (Aaron) ſparſiones ſuper velum & ſteterat (remotus) ab altari (au- reo) & intrà 39. atque (ita) ſparſerat; in dationibus autem 40. altaris opus erat, ut ipſe egrederetur de altari & extrà, atque incipiebat à cornu (altaris) orientali † ver- sàùs ſeptentrionale. 4. Eod. verſ. 18. Et expiationem faciat pro eg] Quænam hæc fuit ejus (altaris) expiatio? (nimirùm hæc ſtatim hic ſubjicitur, dum dicitur:) & acci- piat de ſanguine juvenci & de ſanguine hirci, qui (ſanguines) inter ſe † commiſceban- tur. Verſ. 19. Er ſpargat ſuper illud de ſanguine] Poſteaquâm dederat digitô ſuò da- tiones 42. ſuper cornua ejus (altaris) ſpargebat (ſacerdos) ſeptem ſparſiones 43. ſu- per tectum ejus. . Eod. verſ. 19. Et mundabit ipſum] De eo, quod præterierat. ** Eod. verſ. 19. Et ſanctificabit illud] In futurum. *** Verſ. 2 1. Viri opportuni] i. e. . s bat inter eorum immunditias, dum illud ipſi immundi intraverant „ cùm tamen illi ſemet ſeparare debuiſſent, ne tabernaculum teſtimonii apud illos inter eorum immunditias reſideret, tid. not. ad Numer. c. 5. v. 2. n. 11. Coterum de hoc oſepho, Simeonis filio, confer. not. ad ExOd. c. 3 2. v. F. Sign. † & infra not. ad Levit. c. 26. V. 4 ¾. Sign. „“ . 38. Nempè: altare ſuffitus, de quo vide Exod. e. 30. v. 1. & ſeqq. confer. & Junii ac Tremellii not. h. loc. ut & Jalkut Part. 1. Fol. 165. col. 3. princ. & col. 4. circâ fin, it. tract. Talm. Joma, ol. 5. a. b. 1 e x* Hebr. 72 a, quo nomine hic intelligi puto atri- um, ubi altare aureum erat, confer. Iuprà v. 16. h. cap. Sign. X & infrà v. 24 b. cap. Sign. ** 39. Videlicèt: inter altare aureum & velum, con- fer, not. in = - Pv h. loc. “ 40. Nempéè: ſanguinis, ſci icèt quando digitõ ſudò dabat ſanguinem ſuper cornua altaris aurei, hæt ſanguinis impoſitio dicitur in ſpecie n ad dif- ferentiam ſparſionis, quæ 4 Rabbinis vocatur Ni, eaque alio etiam inſtrumentô, quam digi- 16, fieri poterat, confer. Levit. c. 3. v. S. n. 20. & n. 2 1. Vide & Verſ. ſeq. 19. n. 4ꝛ. † Hebr. trenn, in MSto 2. huic præmittitur: roDNNi. e. ( cornu altaris) meridionali. 41. Vel: 4 cornu (altaris) quod orientem d a- quilonem pectat, conſer. Levit. c. 2, V. 8. n. 39. it. Torat Cohanim ae tract. Talm. Joma, fol. 58. b. uti in Snan e ad marginem b. loc. allegantur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 166. col, 1 med, † 57. b. & fol. 5 8. a. b. & Bechorot, fol, 3 9. b. it. Confer. hic tract. Talm. Joma, Fol. 48. a. & fol. Ejus, Sevachim, fol. & 1. a. b. & Menachot, fol. 22. b. it. Chulin, fol. 9 8. b. & Temurah, fol. 5. a. b. vid. & not, in Snan nev h. loc. ubi loci i- ſtius explicatio & ratio expoſitioris habetur. 42. Hebr. rann, quo nomine intelliguntur impo- ſitiones ſanguinis ſuper cornua altaris aurei, quæ nonniſi digitò peragebantur, confer. verſ. antec. 18. n. 40, it. tract. Talm. Joma, fol. 59. a. 43²,. De& dicto verſu antec. 18. n. 40. aliquid didum eſt, confer. & not. in S'nan mne 5. loc, X„ Nempè: naye en n ditie, quæ præteriit, ſic in not. a m hic exponitur. XX ⅓ Confer. hic tract. Talm. oma, fol. 36. b. & fol. 40. b. & Fol. 57. a. it. ol. 60. b. & ſol. 61. a. it. Sevachim, Jol. 40. b. & fol. 5 2. a. b. it. Menachot, Fol. 92 a. b. & fol. 9 3. b. & Ke- ritut fol. 25. a. b. & fol. 26. a. b. 7 mMa, 4 4 cultus ſacti)pr crI uadi alulun leßim ente hic fi pol 6. ac bie olt heradum Aque hitcin 4 ſantiftcatione 10. inducbat. bulum, 51. 4 Et audl lßen (oferendum) (nimitüm Aare teis; iniſten tumthutibali † Copker tmatt, 67.b. à Kerin b, die Hebr. n N ,, ud. pan .,. cuntur yerba e Giepopitiatiot Pulasac ſacere ſpondeript, gi ſlucio hic 20 Cohanim, matpinem alte 4 4 ſ. Conter. Lel udexemplum. citur, vide & A. ARislber i. e, de immun- mudici, mec feperltur auten z1.b. prout in AAlegalr, 0l. 70. d, 4 Hebr,nn, eperitur. 47 Kie: hate (e pige ſopra 1 1),blap n, A ſ * 4 nundliriat orn kinter es, 11 31, gvod eleo. irüm hocita di. usſab altai a. ltais)is erat Donientali tyet⸗ Qeun hece cicitut:) Kacdi. Tcommilecban. ir digit ſud da. atliones 43, ſd. Ipretenierat, ?25 rieppenuni i.e, Ejus; Leylt,6, 11 . en 3 1.Talm, ſoma, fol. d marpinemn .lc, han., 1. ol. 166. col, ne, ,0l 49.2,8fol. echorot, ,ol, 39 d l. & Menachot, fol. 21. & Temuralv fol, ſ. A noy, loe. ubi loci i. oſitioris habetur. deintelligunturim. nua altari autei uA ut, conket, Tetl, antet: 8. n toce de den 4A5. Confer. Levit. cap. 14. vV. 44. n. 50. ubi ali- ſoma, ſo. h,, tec, 19. 0.40,. Aiguid Dem WeUh, ot. in . ol. Go,b. & h. 40, b, & olſneud b. fſol hzeb le⸗ 16,ub. 2 CAP. XVI. LEVITICI. 909 Ejus, qui ad id heſterno † die paratus erat. 44. Verſ. 23. &t veniat Aaron ad aber- naculum teftimonii] Dicunt Rabbini noſtri, quòd textus iſte 45. loco non conveni- ente hic ſit poſitus ac verborum ſuorum dant rationem in tractatu Talmudico: Jo- ma, 46. ac dicunt: tota iſta ſectio per omnia dicta eſt juxtà ſeriem (miniſterii † ſive cultus ſacti) præter hunc adventum (Aaronis ad tabernaculum,) quoniam is factus eſt, poſt peradum holocauſtum populi & poſtquàm adoleverat ſacrificium 47. juvenci atque hirci, quod peractum erat extrà 48. in veſtibus aureis & poſt ablutionem & ſanctificationem, 4 So. induebat. 9. atque ipſe illas (veſtes aureas poſteà) exuebat & veſtes albas Eod. verſ. 2 3. Et veniat ad tabernaculum teſtimonii] Ut efferat aceta- bulum, 51. quòô ipſe adoleverat fumitum antè & in conſpectu. 52. Eod. verſ 23. Et exuat veſtes lineas] Poſtquàm extulerat illud, 53. induebat ipſe veſtes aureas ad (offerendum) juge ſacrificium veſpertinum; erat autem ordo miniſteriorum iſte: (nimirùm Aaron adminiſtrabat) juge ſacrificium matutinum (indutus) veſtibus au- reis; miniſterium veròô juvenci atque hirci, interiorum (ſacrificiorum,) ac ſuffimen- tum thuribuli (peragebat indutus) veſtibus albis, 54. hircum pro ſe atque hircum pro 4 po- † Confer tract. Talm. oma, Jol. 66, a. & ol. 67. b. & Kerirut, fol. 14. it, jevammot, ol. 13 d, 44. Sic Hebr. Dy hic exponitur, vide not, in Rp- W b. loc. confer. etiam liber Precum Jud. part 2. p. 237. b. med. ubi ex Joma addu- cuntur verba expiationis 4 ſummo ſacerdote in die propitiationis pronunciari ſolita & quid po- pulus ac ſacerdotes, in atrio ſtantes, ad hæc re- ſponderint, quæ, quia prolixa ſunt, brevitatis QAludio hic adducere ſuperſedeo, confer. Torat Cohanim, prout in Qpafi ne h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide ſis etiam notas. ud exemplum loci, minus congruè poſiti, addu citur, vide & infra b. verſ. 23. n. 5 89. 46. Efſt is liber quintus partis ſecundæ operis Tal- te, immm mudici, tractans de die expiationis peccatorum; ove, nnot n wohie rep eritur autern locus hic allegatus in Joma/ ol. 32. b. prout in 'pnn npv Z.loc, ad mar ginem allegatur, ubi vide etiam notas, vid. & Joma, Jol. 70. b. † Hebr. Day, ſie in reperitur. utroque MsSto hic additum 47. Sive: partes ſacrifieii, Hebr. )&, de qua vo- ce vide ſupra Levit. c, 3. V. 7. n. 1 6. confer. & v. 23z. H. Ca P. D. 6 0. 48. Nempéê: extraà velum five extrâ ſanctum ſan- ctorum, confer. ſuprà verſ. 16. h. cap. n. 36. 49. Id eſt: lotionem manuum ac pedum, confer- ſupra verſ. 4. H. cap. n. 13. 50. Sive: lineas, byſſinas, de quibus ſuprà verſu A. hb. eap. ubi vide Raſchi notas, confen & n. 54. h, verſ. 2 3. 51 Vide infrà n. 53. hoc verſ. 2 3. ubi etiam de thuribulo, confer. & Jalkut Part. I. ol. 166, c0l. 2. circa fin. Er⸗ 52. Id eſt: intrà velum ſive intra ſanctum ſancto- rum, id enim ſignificant verba iſta maoi , confer:. Exod. cap. 24. V. 16. n. 42, & ſuprà v. 4. h. cap. n. 12. & verſ. 16, n. 36. it, verſ. 27. h. cap. n. 69. vide & notas ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 13 15b. circà fin. & p. 13 3. b. med. ac part, 2. P. 2 5A.: b. med. it. D. Wagenſeil. Sot. pag. 90. princ. & not. ad Ezech. cap. 44. V. 17. n. 20. & ad 2. Chron. cap. 3. v. 14. num. 30. it. ad 2. Rege c. 15. v. 5. Sign. * 53. Nempè: acetabulum, ut & thuribulum, de quibus panlò antè & poſteà h. verſu, n. 56. in MSto 2. pro NR6 S„Mααπαν i&ες legitur: e i. e. poſiqum extulerat illa, ſcil. acetabulum & thuribulum, vid. Joma, ol. 7 1. a. b. 54. De his vide, quæ ſuprà n. 50. , V. 2 3. nota- ta ſunt. ? . X L.EVITICI. LAb. XVr. populo & nonnullas additiones 55. veſtibus aureis (indutus peragebat;) eductio- nem autem acetabuli atque thuribuli 56. veſtibus albis (indutus peragebat;) reliqui- 910 as verò additionum, 57. ut & juge ſacrificium veſpertinum ac ſuffimentum templi, uod erat ſuper altari interiori (adminiſtrabat indutus) veſtibus aureis; ſeries autem verſuum, reſpecta miniſteriorum, talis eſt: 58. & mitrat hircum in deſertum (verſ. 22.) & lavet carnem ſuam aquâ &c. (verſ. 24.) & egreſſus faciat holocauſtum ſuum- (eod. verſ. 24.) & adipem ſacrificii pro peccato &c. (verſ. 25.) & totus textus us que ad (verba illa:) deinde ingredietur in caſtra (verſ. 26.) poſteàâ (ſequitur:) & veniat- Aaron &c. (verſ.23.) Eod. verſ 23. Et reponat eas ibidem] Docet (hic Scriptura,) quòd (eſtes illæ) recondi debeant † nec (Summus ſacerdos) miniſterium peragat iis- dem quatuor veſtibus (indutus) alio expiationis die. 59. Verſ. 24. Et lavet carnem ſuam &c.] Suprà 6. didicimus, quomodo(Aaron) carnem ſuam laverit & veſtes indu- erit, nam, dum ille veſtes aureas mutabat cum veſtibus albis, opus habebat ablutione uia in eadem ablutiene ipſe exuebat veſtes aureas, quibus (indutus) peregerat mini- ſterium ſacrificii jugis matutini & induebat veſtes albas ad miniſterium diurnum; hic autem diſcimus, quò d, dum ille veſtes albas cum veſtibus aureis mutavit, opus habuerit ablutione. Eod. v. 2 4. In loco ſancto] Qui ſanctificatus eſt in ſanctitate atrii, atque is (locus) erat in tecto domus HO &1. atque ita (fiebant) qu atuor lotiones, quæ toto die 55. De quibus Numer. c. 2 8. v. 9. & ſeqq. Hebr.] uti in Gur Arjeh fol. 143. col. 4. med. habetur, PSD i. e. additamenta, aucta:ia, Judæi etiam eam temporis partem, quæ eſt inter hw i. e. matutinum tempus & meridiem ſolent feſtis ſuis addere idque appellant in Hibris precum π,, 60ο. Nempè: verſu 4. h. cap. ubi vide not. n. 11. confer. & hic tractat. Talm. Joma, Jol. 32. b. quaſi epimetron, auctarium, vide Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 96 4. confer. & n. 57. H. Vverſ. ac Nu- mer. dict. c. 2 8. v. 1 5. ibique Raſchi not. it. in. frâ Levit. C. 2. 3. v. 8. n. I 1. & v. 19. H. 49. 76. De quo paulo antè n. 53. . verſu, confer. hic tract. Talm. oma, fol, 7 1, a. b. 5 7. De quibus num., antec. 55. b. verſu 23. di- Qum eſt. 58. Conkfer. quæ ſupfâ ad yerſum 23. H. cap. num. 45. notata ſunt. ðèò † Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 2 6. a. & Joma, ol. 12. . it. Fol. 24. a. Sevachim. fol- 46. 2. & Chulin, ol. 117. 3u. it. Keritut „Jol. 6. a. & Mehila, fol. I1. b. . 59. Veſtes enim, quibus ſummus ſacerdos anno præterito in die expiationis erat indutus, tecon- debantur a na nE) ) i. e, nec unquam ſacrum miniſterium in illis (veſtibun) geraget, vid. Torat Cohanim ac tract. Talm. Joma, Fol. 24. a. uti in enan mnow ad marginem b. loc. allegantur, confer. jalkut Part. 1. 7ol. 166. col. 3. med. it. Ioma, ot. 71. a. b. prouth. loc. ad marginem allegatur, ubi vide & notas, confer. etiam Spenceri de Legib. He- bzæor. ritual. lib. 3. Diſſertat. 3. c. 6. 61. Ubi ſummus ſacerdos ſe lavabat die expiatio-⸗ nis, vid. Abarben. ad I. Reg. e. 8. †ol. 2 30. col. 1. princ. edif. Lipſ. & Tract. Gall. Hiſtoir. Crit. des Dogmes & e. Part. 2. . 6., n. 4, p. 2 2 5⸗ erat autem Parva, hominis cujusdam Magi nomen, qui ad ſtructuram templi Hieroſolymi- tani ædificaverat conclave, à nomine ſuo di- Rtum 'e ta, vide Buxtorf. Lex. Talm. ol. 1805. & not in me e ac Gur Arjeh fol. 143. col. 4, Med. it. Torat Cohanim ac tract. TLaim. Jocna, ol. 32. b. uti in ane neWhe. loc. allegantur ad marginem- „ CALNI. Tatencede s ufſu emplo ttin a n, niel in hoc reniet! eum Ge guo ch lo ttjn at teerl.15. 4 . ſengtumek: tebe munds, mn ame a S] beian — 3 die vend dit d Ut oͤ in edit. MSoorilli (eil gropitiat 61. Vel: in inte ſcnibit, ſuille l tem domus & ler. Talq. TIactar. ge ſole r1 ſe Snot. in Or Galico, gui Dogmes Ac. quod fumm mam oblmiot mo leu conc ler Chil, ul. 4.. 6,Can ſunt ice nn Talm. omma, r Conker. gu⸗ A verl. 1 o. .o. f. tare auteum klebr. x R ſ dnd ie (d wle, — batz) edudio. bat)teliti. Hentum temhli, 8) ſeties aten cauſtum ſuum. 1 tennng ude ur:)Krenit. ie enptun) tum peragat it. t lavet carnem dedet ablutione petegeratmini. m diurnom;hkic litopos habgetit teatrii, atge tiones, gur tolo dle —¶—¶—— ol. 4. med. habett,; . Taln. ſoma, fol. d matgidem ), t. N.1. ol 166, cl. 156, Ubi Fide not. , 1I. Jom, folzub. Alegalut , ubi vice emetige Legib. ke· 11,3,c, b. hiabat die expigi. .e. §. ol, 130,00), Tiniscujasdemn Aagi temoli Hienofolyni. ,noſpine Iud di⸗ tolt Len. Taim ol Cchunim c nitt. die fieri debebant; aſt prima (ablutio) facta eſt in antemurali. 62. Eod. v. 24. &r in- Mu⸗at veſtes ſuas] (Videlicèt:) octo veſtes, 63. quibus ipſe (ſummus ſacerdos indutus) omnibus anni diebus miniſterium peragebat. Eod. verſ. 24. Et egrediatur] De- ad. Call Hiſtin. 11,t. 6,,0. 4,,⸗2k1ſ. An Wv,, e. CaAp. xyVI. IDLEVITICI. 911 templo ** in atrium, ubi altare holocauſti erat. Eod. verſ. 2 4. Et faciat holocauſtum Juum] (Videlicèt:) hircum in holocauſtum, de quo ſuprà dictum eſt, (hiſce verbis:) in hoc veniat † Aaron &c. 64. Eod. v. 24, Et bolotauſtum populi] (Nempè:) hir- cum, de quo dictum eſt ſuprà: & à cœtu filiorum Iſraélis &c. 65. Verſ. 2 5. Et adi=- pem ſacrißicii pro pectato] i. e. Partes ſacrificiorum 66. juvenci atque hirci. Eod. verſ. 25. Asdelebit in aluri] (Videlicèt) ſuper altari exteriori, nam ecce de interiori ſcriptum eſt: non offeretis ſuper illud ſuffimentum peregrinum 67. & holocauſtum atque munus. 68. Verſ. 27. Quorum ſanguis illatus ſuit] (Scilicèt) in templum, * 1& Feſtet inda. ur & antè atque in conſpectu. 69. Verſ. 32. Eit expiabit ſacerdos, qui unctus fuerit Sc.] Expiatio iſta diei propitiationis non rectè peragitur, niſi à ſummo ſacerdote, ** a0 * Sic verto bic . 727, uti in Amſtel. editione, 64. Uti ſupra verſ. 3. h. cap. habetur, confer. hic ut & in edit. Pari mnepv habetur, at in utroque tract. Talm. Joma, fol. 70. b. & fol. 7 I. a. b. MsSto omiſſaà particulà 729 legitur y i. e, die 65. Prout fuprà verſu 5. b. cap. habetur, confer- (tcil. propitiationis.) tractat. Talm. Joma, ol. 73. uti in bam np 6. Vel: in intermurali, Hebr. 7, Baal Aruch! . loc, allegatur ad marginem, ubi vide etiam ſcribit, fuiſſe lIlocum, muro cinctum, inter mon- notas. ́ßMB tem domus & atrium mulierum, alleg. Buxt. in 66. Hebr. N&, vide, quæ ſuprà ad verſ. 2 3. . cap. Lex. Talm. ol. 747. confer. & Ar. Montani n. 47. notata ſunt. Confer. & not. in dpam np* Tractat. de ſacris Fabric. five de Templi fabriea h. 10oc. it. tract. Talm. Joma, fol. 67. a. b. & Jol. fol. I1. & ſeq. vide & Num. c. 19. v. 9. D. I 9. 7 1. a. & not. in 'non e h. loc. in dict. Tractatu 67. Id eſt: tale ſuſſimentum, quod non compo- Gallico, qui inſcribitur: Hiſtoire Crir. des ſitum eſt ex illis aromatum ſpeciebus, quæ refe- Dogmes &c. part. 2. cap. 6. pag. 22 5. 1efertur, runtur ExOd. c. 30. v. 34 2 quòôd ſummus ſacerdos in die expiatmnis pri- 68. Prout habetur Exod. dict. c. 30. V. 9. ubi vi= mam ablutionem fecerit DPamnèe rraa i. e. in do. de ſis Junii ac Tremellii norass mo (ſeu conclavi) Aftines, de quo vid. Buxtorf, * Conſer. ſuprà verlſ. 18. b. c. Sign. * & v. 24. b. 1Lex. Chald. Fol. 1I1. & dict. Tract. Gall. part. cap. Sign. E ð W 2. c. 14. P. 33 9: 69. Id eſt: in adyta ſive in ſantum ſanctorum, ſuprà ad v. 4. h. cap. n. 7. notata confer. ſuprà verſ. 2 3. b. cap. n. 52. it. ad He- fſunt, vide & not in n-r r h. loc, it. tract. bræ. c. 1 3. verſ. 1I. vide & not. in nor Talm. Joma, fol. 7 1. a, b. h. loc. ac Ja kut Part. 1. Fol. 166. col. 3. circà *X Confer. quæ ſuprà ad verſ. 16. . cap. Sign X X fin. it. Joma, Fol. 50. à, & fol. 7 I. a. & Seva- SSc ad verſ. 19. . cap. Sign.“ notata ſunt, it. Ex- chim, ſol. 83. 2. b. — QOd. c. 30. v. 6. ubi agitur de loco, in quo al. ** Confer. Ro lane, Jol. 5. a. & fol. 67. b. & f- tare aureum poni debebat. 83. a. b. Se ſol, 74. a. b. it. Fol. 76, a. it. Torat † Hebr. &a Ria hæc & ſequentia, usque ad: Cohanim, prout in San R h. loc. ad mar- y nN i. e. & 4 (Gt &c, abſunt 4 MSto 1, ginem allegatur „ubi vide etiam notas, gonfer. ſed malè. & Sevachim, fol. 10 5. b. Yyyyy – 2 9212 LLLEVITICI. cere de ſacerdote, qui perinde atque ipſe, ſummus eſt, qui ei ſuccedit quique ei ſimilis eſt. Eod. verſ. 32. Et cujus impleverit manum] Non mihi (ſubit hic intelligere- juxtà ſenſum literalem 70. verborum,) niſi de illo (ſacerdote,) qui oleò ſacrò 71. unctus eſt; qui verò auctus eſt veſtibus 72. undenam (probas etiam, hunc eſſe intel- ligendum?) lex (hic) dicit: & cujus impleverit manum &c. cujusmodi fuerunt o- mnes ſummi ſacerdotes, qui ſteterunt 73. à temporibus Joſiæ ac ultrà †a deinceps, nam ipſius tempore fuit recondita ampulla olei 74. undtionis (ſacræ.) Eod. v. 32. 1t Cſammé) ſacerdotiés fungatur loco palris ſui] (Hoc dicit Scriptura,) ut doceat, quòd, ſi filius ejus ei ſucceſſerit, ipſe omnibus hominibus præferendus ſit. 75. Verſ. 34. Et fecit, ſicuti præceperat &c. Quando venit dies expiationis, fecitAaron) juxtà or- dinem (ſive ritum) iſtum, (hoc ideò hic adducit Scriptura,) ut narret laudem Aaronis, ac, quoniam totus textus (Scripturæ) loquitur de Aarone, (ideò) neceſſe fuit (hic) di- uòd ſcilicèt veſtes illas non ad magnificentiam (ſive oſtentationem) ſuam induerit; ſed ut adimpleret 76. decretum regis (ſupremi, i. e. Dei.) . † Hebr. px, in MSto I. bis præmittitur: W, ut ſenſas ſi: forfitàn non mihi ſubit hic intelligere Gec. Gterum in MSto 2. verba iſta: px usque ad: 72 d i. e. cujusmodi fuerunt x Hebr. 7R&) i. e. poſt regis Joæ ætatem, con-: omnes &c. deſunt. 70. Nempè: dum hic dicitur: qui unctus fuerit, † 74. Idem ſtatuunt Rabbini etiam circa arcam fœ- deris, quòd ſcilicèt illa 4 Joſia, rege, fuerit re- condita, confer. præ aliis R. Ila. Abarbenelad poſſet aliquis ſolùm intelligere eum, qui oleò ſacrê unctus eſt; non verò illum, qui ſacris veſti- bus, ſummo ſacerdoti eonvenientibus, (qua rum cG+- erant ſpecies, de quibus verſu 24. h. cap. dictum eſt,) indutus eſt, huic dubio hic occurrit autor noſter, confer. num. ſequ. 72. vid. & Torat Cohanim, uti in nan re hic alle- gatur ad marginem. ð —— 71. Hebr. ννπα rw, i. e. oleò unctionis, ſcil. ſacræ, de quo vide Exod. c. 30. v. 2 3. G& v. 29. fol. 60. a. Se fol. 7 6. a. it. Kidduichin, fol. 14. ibique Raſchi not. confer. & R. Iſaac. Abatbe- nel. ad 1. Samuel. c. 10. v. I. & ſeqq. ubi plura de oleo ſacro & unctione regum, confer. & Se- vachim, fol. 83. 2. & Nedarim, Fol. 80. b. it. [76. Confer. etiam hic notæ in Qopon ne Torat Cohanim, uti ibidem ad marginem allo- Joma, ſol. 3 5. b. & Fol. 41. b. & fol. 86. a. 72. Id eſt: qui octo veſtibus indutus eſt, qua lis veſtitus ſoli competit ſummo ſacerdoti, pro- D D T'h. loc. & Chulin- fol. 10 1. b. 73. Id eſt: qui ſummo ſacerdotio functi ſunt, confer. Joma, ol. 6 I. a. & Schevuct, ol. 13. bait. Menachot, fol. 27. b. & al. 92. a. fer. bic Chulin, fol. 13 1. b. 2. Reg. c. 2 3. V. 3. 6 D. Meyeri Prolegom. in Seder Olam majus Diſſertat. fecund. n. 5. P. 15 1. ecdit. Amſtelod. . 75. Nempès, quoad ſucceſſionem in Sacerdotio, confer. hic notæ in Span meow, ubietiam To- rat Cohanim ad marginem allegatur, cont. etiam tract. Talm. Schevuot, Jol. 1 3. b. & Horajot, a. & Sevachim, ſol. 40. a. & fol. 109. b. it. „ gatur. ut num. antec. 70. notatum eſt, contfer. not. in Cicienn triom hominis, nam (Hoc⸗ dicit S 3. Verl. 5. Q Demonitu I ti ickio ſa Qigfenrttah cxttch er guam zmbo erudt kel tut.7. Vetl. 10 — —— i dic velu ſen pon Ge gozlibet ir lic elſe ſer inde ſacliciun Tiemellii nor., c9). h gehuf 10 ¼ 21 uti ind legatun, ubi rie Part. leel floci Aiusexhli h. loc conter. ab. follit vabata, ſol. 2. Conler, hie taphr. Chaid, temn ſalken Pan * Conler. bie n fol, 72. d. (ſchin, ſol 4 3. Nempe: extt Uide verl. 3,9. nin, prout int leoalur i IIieb ol. 7 AI. — leitt. luignue eiſiuli die inteſigete⸗ oles ſicti j, hunceſe int,. nodi erunt 9. tae beincee cre.) Hod. . Mras) ut doten, lus n. 75, Vetl. (Aatonpumdor- kudem Astonis )lum indueti; hlig, ſol. 101,, terdono funcki ſunt, 8 K heruot; fel. 13. fol g1, lote zeiatem, con- b. liam cilca atcamn fe⸗ oha, tege, tveritle. R. Da. Abatbenel 2d Meyeri Pyoleoommin EKund . ,Pe 11. Konemin eergotio, ho, ubieliim I0 dalegalut, 0l tian 0l. 13.b. Horaion 1,b, 8 5ol. 41, . Nidduicbin, l. 4 1 2.8 ol loebit. e2 in & mal nagicenele⸗ CA. 213 CAP. XVII. LIHEVITICIL. VYErſ. 3. Qui maltaverit levem ant ovem] De ſanctificatis loquitur Scriptura, dicitur enim: ut offerat oblationem. 1. Eod. verſ. 3. In caſtris] Extrà a- V ttrium. † Verſ. 4. Sanguis reputabitur] i. e. Quaſi ſanguinem effudiſſet hominis, nam animam ſuam reatu obſtrinxit. ². Eod. verſ. 4. Singuinem effudit] (Hoc dicit Scriptura,) ut includatur * etiam ille, qui ſparſit ſanguinem extrà. 3. Verſ. 5. Quæ illi ſacriftant] i. e. Quæ illi ſacrificare conſueverant. 4. Verſ. 7. Demonibus (Iſtud: ) V hic idem ſignificat, ac:) N i. e. deæmonibus, vel- uti(dictio iſta accipitur in illo loco:) D )i. e. & dæmones ſaltabunt ibi. 5 Verſ. 8. Qui oferet holocauſtum] (Hæc dicit lex,) ut æ què reum faciat illum, qui adolet membra extrà, 6. quàm eum, qui mactat extrà, nam ſi mactaverit unus & ſocius ejus obtulerit, ambo erunt rei. Verſ. 9. Exſtindetur Poſteri ejus exſcindentu P & dies ipſius exſcinden- tur. 7. Verſ. 10. Omnem ſanguinem] Quoniam dicitur: pro anima expiationem faciet, 9. — ryyYy2 for- b. it. Sevachim, fol. 26. a. b. & fol. 4 5. b. it. Jol. 10 8. b. & fol. I18. 2. & fol. 1I19. b. it. Pe- ſachim, fol. 70. a. 4. Vide præ aliis Junii ac Tremellii obſervat. ad hunc loc. & not. in am ne h. loc. 5. Uti Eſai. c. 1 3. v. 2 1. habetur, ubi vide Raſchi not. confer. & Sanhedtin, fol. 6 1. a. & Avoda Sara; fol-s5 iI. a. b. & Sevachim, Jol. 106, a. b. &M Bava batra, ol. 120, a. 6. Id eſt: extrà atrium, vel qui non adduxit ad o. ſtium tabernaculi, vide fuprà verſ. 4. b. cap. n. 3. confer. & Torat Cohanim, ac tract, TLalm. Scvachim, fol. 10 9. 2. b. & 0l. 109. uti in E PPE h. loc. allegantur ad marginem . vid. & Sevachim, fol. 107. a. b. & 115, b. 7. Id eſt: mortem præma uram obibunt, German. Sie ſollen jung ſterben/ uti Rabbini exponunt. Vide, quæ ſupra ad Levit. 6. 4. V. 2. h. J. nota- ta ſunt, confer. & P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. b. loc. n. 8, it. infrà verſ. 16, h. cap. n. 2 4. 20C l, evit. c, 19. V. 7. n. 27. vide & Gur Ar- jeh fol. 144. col. I. hin. ac not. in 'paf nb . loc. it. Sevachim, fol. Iof. a. & fol. 107. a⸗ b. & fol. 109. a. & Temurah /ol. 6. b. 8. Uti verfu ſequ. 1I. F. cap. habetur, confer. To- I1. Sic verſu ſequ. 4. . cap. habetur, ſenſus eſt, pon de qualibet mactatione bovis, ovis aut ca- opræ hic eſſe ſermonem; ſed de illa, quæ fit, ut inde ſacrificium offeratur Deo, confer, Junii ac FTremellii not. h. loc, vide & infra verlſ. 10, h. csap. n. 9. confer. & tract. Talm Sevachim, ol. 107. a. uti in a ad marginem hic al-† legatur, ubi vide etiam notas, confer. & Jalkut Part. I. ol. 107. col. 3, S 4. † oci iſtius explicationem vide in not. D ho m „ loc. confer. & tract. Talm. Sevachim, fol. 10 8. 2. b. & fol. 1 16.b. & Nedarim, ol.7 8. a. b. it. Ba- ya batra, fol. 17. a. b. & Joma, fol. 63: 2. 2. Confer. hic præ aliis P. Fagius in not. ad Pa- raphr. Chald, ac not. in 'nan mh. loc. i- tem jalkut Part. I. Ol. 16 9. col. n. * Conler. hic tract. Talm. Sevachim, ſol. 7 1. b. fol. 72. b. it. Ioma, fol. 6 3, a. b. & Kiddu ſchin, fol, 43. a. & fol. 57. b. it. Avoda Sara, pol. 51. b. & Menachot, fol. 2 6. a. 3. Nempè: extra atrium ſive oſtiumtabernaculi, vide verſ. 8. h. cap. n. 6. confer. & Torat Coha- nim, prout in Ee'nam Du, h. loc. ad marginem allegatur, it. Sevachim, fol. 106. a. b. & fol. 1 12. b. & fol. 113. b. it. fol. I15. a. & Lemu⸗ rab, fol. 6. b. & fel. 13. a, it, Sanhedrin, fol. 34.] 914 LEVITICI. Forſitàn non erit ille reus, niſi quoad ſanguinem (animalium,) quæ ſanctificata ſunt? ve 9. lex dicit: omnem ſanguinem 10. Eod. v. 10. Et ponam faciem meam] (Dictio 4 hic notat:) ν Neh i. e. otium meum, (ac ſi diceret:) † i. e. averto ego .r memet ab omni (alio) ſtudio meo atque huic rei operam do. 11. Verſ. II. Quias eminini⸗ Vel. Poptackin lo⸗ vollust comhet ſiad alegoric numavis immm ri,)incvjus anima carnis] i. e. Omnis creaturæ (anima) à ſanguine dependet ac proptereà dedi illum in expiationem pro anima hominis, veniat anima & expiationem faciat pro ani- ma. 12. Verſ. I12. Omnis anima inter vos] (Hoc dicit Scriptura, yut admoneat adultos de parvulis. 13. Verf. 13. Qui venatus fuerit] Non mihi (venit hic in men- tem, ut aliud intelligam quoad ſenſum literalem,) quàm venationem, 14. quoad an- ſeres & gallos unde probatur, (etiam hos hic intelligi?) lex (hic) dicit: venatus fue- rit (nempè:) ex quovis † loco, 15. ſi (igitur) ita eſt, cur (hic) dicitur: qui venatus Eod. fuerit? (nimirùm) ne quis comedat carnem, niſi per hanc præparationem. 16. rat Cohanim, uti in 'naR n h. loc. allega- tur ad marginem. 9. Id eſt: de quibus fit oblatio in ſacrificium, confer. ſuprà verſ. 3. h. cap. n. 1. re: ut adulti dehortentur parvulos, ne fcil. illi 10. Nempè: eorutn quoque animalium, quæ ſanguinem comedant. = non ſanctificata ſunt vel de quibus non fit obla- †I4. Propriè ſic dictam, quæ eſt beſtiæ ſive ſeræ ſyl- ſanguinem comedant, confer. Jalkut part. 1, fol. 16 . col. 3. & infrà Levit. c. 21. v. I. num. — 1. it. Exod. c. 20. v. I0. n. 50. poſſes & ſic verte- 17. Niltet: ken tio, ſanguis enim eorum pulvere eſt cooperien- dus, ut & fanguis æS α naè i. e. membri beſtiæ adhuc viventis unn .☚1 i. e. & ſanguis expres- ſus, ſcil. per phlebotomiam aut aliter, ſic in Che- rithuth fol. 76 b. alleg. Ligtſoot. ad Act. Apo- fKol. c. 15. v. 20. p. 1 17. edit. Lipſ. eonfer. & Deuter, c. 1I 2. V. 16. n. 62. & n. 6 3. it. D. Wa genſeil. Sot. p. 39 3. & Chulin, Jol. 30. b. & Vol. 83. b. it. †ol. 84. a. & 87. a. † Conkfer. hic tract. Talm. Chulin, ol. 74. b. & Jol. 1 17. a. it. Fol. 120. a. & Peſachim, fol. 22. a. & fol. 65. a. & evammot, fol. 114. a. & Jo- ma, fol. 5. a. & fol. 59. 6. it. Sevachim, Ol. 6. a. & Jol. 26. b. & ol. 46. a. & Mehila, fol. 11. a. it. Menachot, fol. 9 3. 5. & Keritut, fol. 22. a. II. Nempè, ut hominem iſtum populo ſuo ex- ſcindam, Confer. infrà Levit c. 20. v. 3. num. 2. vide & not. in a h. loc. 12. Confer. hic præ aliis D. Maji Theol. Jud. Loc. 8. §. 10. p. mih. 147: ac not. in 'pa h. loc. item Jalkut Part. I. ol. 16 8. Col. 3. MSto r. . . 13, Scilicèt: inſtruendis & informandis, ne illi h. loc allegantur ad marginem. S) WX& i. e. quæ comeditur, abſunt ab utro- 15. Vel: quovis modo, omninòô, confer. hic Gur * vocetur & da eee de e i. e. eti- ſit. tur isq; terrà contegatur, id enim dictione manè hic intelligi puto, confer. D. W a genſ. Sot. dict. p. 39 I. n. 6. uhi hac de te plura, in notis meopg tn locus iſte aliter exponitur, nempè, id eſſe animal, quod ei non eſt præparatum, ac ſi diceret veſtris majoris, confer. hic D. Wagenſeil. dot. P. 329 1. num. 6. & p. 39 3, it. Torat Cohanim ac tract. Talm. Chullin, ol. &4. a. uti in b'nos De † Hebr. p 22, hæc & ſequentia, usque ad: que MSto, confer. Chulin, fol. 27. b. & fol. 9 4. a. & ſol. 96. 6. S& fol. 87. a. 6. it. Schabbat, fol. 22. a. & Beza, l. 7. . & Bava kama, fol. 9 1. . Arjeh fol. 144. col. 2. princ. ubi ſetibitur, quòd amſtiſtud (animal) jam antè venatione captum D Hebr. émnm ſenſus eſt: niſi animal iſtud ita prz paretur ad cibum, ut priùs ſanguis ejus effunda. . hic imelligendum, ac ſi aliquis venatetur iſtucd * Hebr. oa 72, iſta, ut & ſequentia, usque ad N&& i. e. qui venatus fuerit, abſunt 4 e n en ede i, i, c. ut non ſeme: per carnem comedat, ne ad paupertatem rediga- D E tur; ſed nimis remota eſt hæc explicatio,: ſanclamaut in ,— — mo, confet, 50 att. 1.5o) 16 11 Se eliam unin guis eius to⸗ faalm. Chulin, D Hebr. ve hv i e, d 19, Confer hiept ciones, ut & loc vbiigſen⸗ tm ſertte fue pN Ndd h. 20, Heby n Alligunt Gern ſopra ad leyit, vige Gin A ubi dicitur, DPNMV ſortionis, co S mCn. Tal DI de 18, zide 8 70, u5, 2. Id eſt: epe nempe ey illa (ie)ine CNLNI — ctiftcar „R nean (Dicio . 1 e. awertd en rr. duie Dropterei ded Alicietptoenie Jut idmonet enit hic in men. 14, uoad n. t: venatus de Ur: ggirenate nem, 16, Lod, yetl. — .. 11, F. l. ld. d polles li ett. arrulos, ne lcl ili . beſtie ſye erg l. D. Wagenleil. d0t. 1.Torat Cohanim ac 1 2. Bt in d d dem. quentia, ate a: tur, ablunt ab uno⸗ ſol el.8& fol. g4. 16. i. Schaddat, ſl Bara kamna, fl gl. . lind, conler, hic Gur . ubi ſcubirur, gudcd 2) h Wie. ei. 1e venatione cagtuan. ſtanimaliſtudita ræx laaguis ejus ekſunda. enim cictione un . V genl. do. Gic, Plura, in notis Non icut, nemhe,idell ſguis Fenzielut Aud thantum ,e ſ dieeet v ie, non ſem⸗ aupentalemn redlgi⸗ hac epllcati, CAP. XVII. LEVTTIICIT. A15 verſ. 13. Quæ comeditur] Exceptis immundis. 17. Verſ. 14. Sanguts ejus in anima ejus] i. e. Sanguis ejus eſt ei loco animæ, 18. quia anima * dependet ab illo. Eod. veri. 14. Quia anima omnis carnis ſt ſangnis ejus] i. e. Anima eſt ſanguis, 19. =— & τε (dictiones iſtæ) ſunt generis maſculini; (dictio autem) O Do eſt generis foe- minini. Verſ. 1 5. Quz comederit mortieinup & Wierytum De morticino arvis mundæ loquitur (hic) Scriptura, cui non adeſt immundities, niſi eo tempore, quò ab⸗ forpta eſt in loco abſorptionis, 20. & docet te hic (Scriptura,) quôd (morticinum) polluat comeſtione; diſcerptum autem, de quo hic dicitur, non (hic) ſcriptum eſt, ni⸗ ſi ad allegoricè exponendum, 21. atque ſic diſcimus (ex Talmud:) forſitan mortici- num avis immundæ polluit in loco abſorptionis? lex dicit: diſcerptum, i. e. (ea a- vis,) in cujus ſpecie eſt 1 O, 22. excipitur avis immunda, in cujus ſpecie non eſt 5WH. 23. Verſ. 16. Portabit iniquitatem ſuam] Si (ſcilicèt talis) come derit rem ſanctam aut ingreſſus ſit in Sanctuarium, reus erit“ propter immunditiem iſtam; ſic. „ IVVVVY 3 uti 17. Scilicet: feris & avibus, de quibus hie eſſt ſer- mo, confer. not- in ohon e h. loc. & Jalkut Part. 1. Fol. 16 8. col. 4. princ. 19. Sic etiam junius ac Tremellius hic verterunt: ſan- guis ejus pro anima ejus eſt, Confer. tractat. Talm. Chulin, fol. 86. & ol. 877 a. it. not, in † SPR NRW . loc. * Hebr. Dan iſlud & ſequentia, usque ad: Ha i. e, “O eſt generis foœm., abfunt 2 MSIOZ. . .. .. 19. Confer. hic præ aliis Junii ac Tremellii obſer- vationes, ut & P. Fagii notæ ad Paraphr. Chald. Hloc. ubi ipſe rationem adfert, Cur ſanguinis eſus täm ſeverè fuerit prohibitus, vide & not. in pbpD RDW b. loc. 20, Hebr. Dyan ren, quo nomine Rabbini in- ſupraà ad IL. evit. c. 1 1. v. 34. . 9 5. notata ſunt, vide & Gur Arjeh Arjeh fol. 144. col. 2. med. ubi dicitur, quòd morticinum avis mundæ TLa NNDN i. e. polluat veſtes in loco ab- ſorptionis, confer, infrà Levit. 6. 2 2. V. 8. n. 31. S. tractat. Talmud. Chullin, †ol’. 17. a. uti in —nANI MRD hic habetur, ubi vide ſis etiam no- f tas, vide & Sevachim, Jol. 69. a. b. & jol 70. a. b. 2ZI., Id eſt: expoſitionis & declarationis cauſa, nempè, ut explicetur me n ee n i. e la (avis,) in cujus ſpecie eſt m, ſicuti hie telligunt German. den Schlund / confer. quæ täm apud autorem noſtrum, quam in Gur Arjeh dict. fol. 144. col. 2. med. habetur, quid verò ſit o vide apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 920. confer. & Exod. c. 22. V. 13, D. 49. & h. verſ. 1 5. n. 22. & n. 2 3. v id. & infrà Levit. cape 2.1. V, F. D. 2 3. & Levit. c. 22. v. 8. n. 3 3.. 22. Id eſt: diſcerptum ideoque prohibitum, vide Buxtorf. Lex. TLalm. diét. fol. 920. confer. é infrà Levit. c. 22. V. S. n. 33. nam Rabbini di- ctionem 9 laté extendunt, vide & Exod. c. 22, V. 13. D. 49. ſenſus hujus loci eſt, quod anteâ quidem avis erat recta ac legitima; ſed ex quo illa facta eſt morticinum, ma i. e. di- ſcerpti induit naturam, ſic in not. pa , hic exponitur, conſfer. num. ſequ. 2 3. 23. Vel: non locum habet — oro, ratio, quia aves immundæ 4lege ſunt prohibi æ, nec illis fuit WH Ryv i. e. tempus, quôò rectè ac licitâco- medi poterant, ſic in not. innm ne hic ex- ponitur, ideoque in illis non locum habet di- ſcerptum vel prohibitio carnis diſcerptæ; quia ex- ceptio non eſt, niſi de regula, jam vero ſi regula ipſa ſublata ſit, non habebit locum exceptio, vel 2: ſublato genere tollitur etiam ſpecies, confer. Le- vit. dict. c. 22. v. 8. n. 3., 3. & num. 34. ac num. præc. 22. =Jðð Reatus iſte conſiſtit Mon i e. in pœrna excilio- nis, ſic juxtà R. Eliam Miſrachi exponitur in nor. X ena-n h,, loc, vide & num. ſequ. 2 47 t LEVITICI. CAbP. XVIII. uti (propter) omnes alias immunditias. Eod. verl. 16. Ac carnem ſuam uon laverit, par mhit iguintem ſaan] Propter ablutionem corporis ſui (omiſſlam) punitur exter- mmIOs 24. & propter lotionem veſtium (intermiſſam punitur) plagis. 25. CaAF. XVII Erſ. 2. Ego Dominus, Deus veſter] Ego ſum ille, qui dixi in (monte) Sinai: ege ſum Dominus, Deus tuus; vos autem ſuſcepiſtis ſuper vos regnum meum, nunc itaque ſuſcipite decreta mea, Rabbi I. dicit manifeſtum ac nvotum erat coràm ipſo (Deo,) quòd tandem rupturi eſſent (Iſraelitæ jugum legis Divinæ) per 8 . nuditates 2. tempore Esræ, 3. ideò illis (Deus) compoſuit decretum (dicens:) ego ſum Dominus, Deus veſter, cognoſcite, quisnam decretum (iſtud) ad puniendum & fidelis ad mercedem tribuendam. 5. Verf. 3. ppti] Narrat ?† (hic Scriptura,) quòd opera gyptiorum & Cha- (nempè:) judex 4. FJuxtaà opera terræ Ro nanæorum præ omnibus (aliis) populis fuerint perverſa & quòd locus iſte, ubi Iraeli- Iæ habitarunt, præ cunctis fuerit perverſus. *Eod. verſ. 3. In quam ego *t duco vos] Narrat (hic Scriptura,) quèò d populi iſti, quos ſubegerunt Iſraelitæ: præ omnibus (aliis) fuerint perverſi. Eod. verſ. 3. Er in ſtlatutis eorum ne ambuletis] Cur omiſit Scriptu- ra, ne diceret, niſi iſta? 6. . (nimirùm, quia) illorum leges erant res ab ipſis D PHpED 1. E. 24. Sive: exciſione, Hebr. rnn, de hac voce ſuprà v. 9. n, 7. aliquid dictum eſt, confer. & præced. Sign. * * . . 25. Jeu: verberibus, Hebr. rnhn „quo nomi- ne ſpecialis quædam Hagellatio intelligitur, de qua vide Buxtorf. Prætfat. in Abbreviatur. con- fer. not. in AR r ubi loci iſtius explica= tio habetur. . 1. Nomine: Rabbi, abſoluiè poſitò, 2xz snn intelligitur Rabbi Jehudah, filius Rabban Si- meonis, de quo vide; quæ ad Geneſ. o. 2 5. V. 2 3. n. 66. dotata funt. ð 2. Hebr. y ; notat autem dictio iſta non ſolum ſcortationem 5; ſed & illicitam conjunctionem cum ſœmina alienigena, (quæ hic ab autoreno- Airo innuitur,) & cum ea, cujus conjunctio ra Gone ednſanguinitatis eſt prohibita, confer. Bux torf. Lex. Lalm. fol. 1663. 3 De quo vide Eſræ c 9. dqd.. 4 Quoniam per verbs iſta- TabN NN) i. e. Do- minus Deus tuus; juxt4 Rabhinorum ſententi am, tam miſericordiæ, quam juſtitiæ modus ex- primitur, ideò autor noſter per dictionem 1S i. e. judex, reſpicit ad : uiz; per vocem antcin Wheen telpicit ad e, confer. quæ ad Genel. c. 1. v. I. u. 39. & 9. 40 notata lunt, vide G& cap. ſeq. 19. vV. 10. H. 4 3. it. Gur Arjeh fol. 144. col. 2. ac not: in 'pa Y h. loc. 5. Confer. infr v. 5. h. ap. n. 2 I. uhi eadem, quæ hic, ab autote noſtro in notis adducta ſunt. † Hebr. an, iſtud, ut & ſequemia, usque ad: e i. e. narrat (hic ſeriptura,) quod po- puli &c. abſunt à MStoeo . . 2 * Vide hic Torat Cohanimi prout in nor nem h. loc. allegatur ad marginenr, uhi vide eiiam notas; verbum autem: 79 7 , que hicha- betur, ſpecialiter accipitur pro ſeortatione & im- pura libidine. 4*½ Hebf. e N; iſta, ut & ſequentia usque ad: PrATIaAD i. e. & in ſiatutis eorum, abſunt 4 MSIozZ. 6. Scilicèt: Gatuta, Hebr. , ſenſus eſt: cur Aatutorum hic ſolum meminit ſeriptura; non ver⸗ vobis imponat? CNAL.YNI. de eualae (venpe laut⸗ õ in ee leſodie tur. Fod, 1.4 dectetum li. junckum ) u i elt raceßt de⸗ Putgatione gecten ſuper r ru ili Ne (cuunc)a Cilcat 1 Eerd etiain aliatu huice gweſtioni fer Pulopoltn bedtin, fol, 9¹. * Chulin, fol 7, Reſpicitun ab Dyyn adcicti c(aur hic ſolumm bia iſtorum pe iphs erant Uatiefigure tt Verl. 4, al cafin. Hebr. nw, Princ. exponitu domus ſye loti, lom. ad Zach Ler. Talm. o Poninut iuxtah. Kerubbot, god ethnicorum &n 9. Hebr. Hwn qi ulos ſum, MRo & in Bi P do ubi Gio, habetur)eon Piincexponitun tantt 0 ſetaz ChNNI. wwn lareri Punitur extet. nte)inai: 665 regnum meumm, ſtam ar hotüin gisDirineſpet mn (Cicenz) 60 obis imponat m. ſ, Verl3. ptiotum &Cha- iſte, ubi lſtaelt. ee e Auc Lotmnibus aliis) romiſit etipta⸗ Dihlsd ie. 1 per didionem Db; per voten Ph, conler. quæ id 40, 4cala unt bite 3 t. Gut Alſehſol, Wr h, loc. 1 11. ubiesdem gur Ssddude ont. egnemin, igle l: ſeliptuta,) uod ho⸗ teut in dn hn nem, vbi Nieeiall ,glod niere⸗ 0 ſoftsliolleg ⸗ ,legnentis ege 441 Atütis eofulin, abluat elt: cur n, ſenlasel: CAP. XVIII. LEVITICI. 9 77 (nempéè ſtatut oP) funt viæ Amorrh letis in illi] Ne divellaris ab illis, 16., ne i. e. exaratæ, 7. veluti ſunt theatra 9. atque ſtadia, 9. R. Meir 1o. dicit: iſta- æoruͥm, TI. quas enafrârunt ſapientes (I- (nunc) ac diſcam (etiam) ſapientiam gentium. † Verſ. 5. Et cuſtodietis ſtatuta ſiaelitarum.) Veri.4. Judicia mea facittis] CPSOD) hæc ſunt verba, quæ dicuntur in lege de judicio, nam ſi illa non fuiſſent dicta; digna (tamen) fuiſſent, quæ diceren- tur. Eod. v. 4. Et ſtatum mea ſervabiti] (Dictio H TIſignificat res ſeu) verba, quæ decretum 12. regis (continent,) quibus prava cogitatio objieere ſolet: cur nobis (in- junctum eſt,) ut iſta obſervemus? quæque gentes hajus feculi ſuggillare ſolent, vel- uti eſt (præceptum de vitando) eſu porci & de veſtitu veſtimenti heterogenii 13. & de purgatione aquæ expiationis, 14. idcircò dicitùr: ego Dominus (nempè:) ego decrevi ſuper vos, tu non habes facultatem diſſolvendi. 15. Eod. verſ 4. Ilt ambu- dicas: didici ſapientiam Ifraelitarum, ibo med] (Hoc huic quæſtioni hic reipondet autor noſter, con fer. pauloò poſt n. 7. h. verſ. it. tract. Talm. San- hegdrin, fol, 9 2. a. 6. & Avoda 8 S&& Chulin, ol. 4r. d. 7. Reſpicitur ab autore noſtre DTPPTIad dictionem: Qo & ratio affertur, 3. quia iſtorum populorum leges erant res, quæ h. verſ. 4 cà fin. 2. Hebr. S , in Gu r Arjeh ol. 144. coh. 3. domus ſive loci, ubi ludi celebrabantur, vide R Lex. Talm. Fol. 9 13. in notis mpor r ex- ethnicorum & principum gentium. 9. Hebr. ◻εα de, (ſic in editione Hebraica, quà uſus ſum, rectius legitur, quàm in utroque epan ney ubi 5 e& cum Reſch in me- dio, habetur) conf. de hac voce ejusd. Buxt. Lex. ae e . i. e. ubi comittehant inter ſe rvero etiam aliarum legum aut conſuetudiaum? ara, Ool. L1. a. ſtro per verbum iſtud: cur hic ſolummodò toπ fiat mentio, nempe: ab ipſis erant o i. e. exaratæ ſive quibus variæ figuræ erant inſculptæ, confer. n. 12. eod. f .S& Jalkut Part. 1. fol. 170. col. 2. cir- prine. exponitur, quòd fuerint ppe inn i. e. Salom. ad Zachear. c. 9. Vv. 7. n 20. & Buxtorf. ponitur juxtaà R. Salomonem ad caput primuum Ketabbot, quòd — E ſint palatia regum MSto & in Bibliis Buxtorf. ut S& in edirione Talm. fol. 157. in Gur Arjeh fol. 144. Col. 3. princ. exponitur, efle leca, pE H& PrDe 10. In Bibliis Buxtorf. nome legicur. 1II. Hebr. M&α , de his Amorthæorum viis Talmud non uno in loco facit mentionem, con- fer. v. ſequ. 4. Sign. * & Jalkut Part. 1. fol. 170. col. 2z circà fin ”ù”ù”ùMùMB 12. Hebr. h rrI, confer., quæ ſuprà ad Le- Vit. cC. 1 5. V. 1I 8. n. 3 3. hac de re notata ſunt; oh-= ſerva autem hic diſerimen, ab autore noſtro fa- ctum, inter voövn & P1, quomodo illa inter ſeſe differant, confer. Levit. c. 19. V. 1 97 n. 9 9. Vide & ſupra n. 7. b. verſ. . n iſtud Poen hie non 13. Veluti eſt veſtimentum, ex lana & lino aut aliis Qgiywerſis ſpeciebus confectum, Hebr. nmopw, de quo vide pauloò poſt evit. dict. c. 19. v. 19. n. 99. confer, & Lightfoot. ad Luc. c. I. v. 6. pag. 713. edit, Lipſienſ. coterum in MSto Iupro: aw legitur i, e, heterogeneorum, in MStO z. hic additur: &N& nyYN i. e. & ſe- minatio diverſorum generum. * 14. De qua vide Nurner. c. §. v. 7. 15. Vel: diſcedendi ab illis (mandatis) ac temet liberandi, ita hic bp, explico, confer. num. ſeq u. 16. M 16. S cil præceptis, vel: ne ſo waris ab illis, uſur- patur & hic yerpbum un, de quo num. an- † Nempé: philo ſophorum gentilium, confer. quæ tauros ac feras ad certamen, ſic etiam in notis init ſetipturs; o.. S ſels LTL no hic exponitur. d veri, præced. 3. n. 11, notata fſunt. D. = LEVITICI. Cax wür. anum (Hoc dicit Scriptura,) ut includat cœtera ſingularia 17, textus (ſacri,) quæ non ſpe- teit 4 in ciatim exprellit Scriptura; alia explicatio: (dicit hic ideò Scriptura: & cuſtodia- H tis) ut detur cuſtodia atque impletio 18. ſtatutis, ut & cuſtodia ac impletio judiciis, inchdu) un quoniam (Scriptura anteâ) non dederat, niſi impletionem judiciis * & cuſtodiam- ni paniii ſiatutis. 19. Verſ. 5. Ac vivet ** in ei] (Nempè:) in ſeculo futuro, quòd ſi dixe- mnonemeſus tris: in hoc ſeculo, nonne finis ejus chominis) eſt, ut moriatur? 20. Eod. verſ. . é.. prelakuit 71. ſum Dominus] Fidelis (ſive verax) ad retribuendam mercedem. 21. Verſ. 6. Non lingni sauederi, (Hoc dixit Scriptura,) ut admnoneret fœminam perinde ac maſculum, id. ceemamen ihreritt⸗ el Ker Eod. veri.6. Ego Dominus] Fidelis ad mercedem retribuendam. 22, Verl. 7. Naditatem patyis tui] Heæc (QNννà.. e.. — nuditas) eſt uxor patris tui, aut forſitàn non eſt (hic alius ſenſus,) quàm ſecundum li inen teram? 23. dicitur hic: nuditatem patris tui, & dicitur ibi: nuditatem patris ſui re- ter,. 17. Vel: ſubtilitstes, Hebr. â de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol, 570. confer, hic tract. Talm. Joma, ol. 67. b. 1%,. Hebr. —my i. e. factio, perfectio, executio; nempe, ut quis non ſolùm cuſtodiat; ſed etiam faciat præcepta Divina, confer. bic Torat Coha- nim, prout ad marginem in San H. loc. allegatur. x Nam verſu præced. . cap. dicitur: & iudicia mea facietis ſeu implebitis & ſtatuta mea cuſto- dietis; hoc autem verſu 5. ſtatuta & præcepta conjunguntur quoad cuſtodiam, dicitur enim: & cuſtodietis ſtatuta mea ac judicia mea, confer. not. in Smon ro hb. loc. DM— 29. Scriptura igitur hoc loco non ſolùm judiciis; ſed & ſtatutis dedit utrumque, nempè: tàm Ap i. e. cuſtodiam, quàm αεvGy i, e. factio- nem, confer quæ infrà ad Levit. c. 26. v. 14. n. 40. notata ſunt, vide & not. in a n, . b. loe. Confer. Bava kama, 39. & Sanhedrin, ol. 74. a. & Maccot, ſol. 2 3. b. it. Avoda Sara, ol- 3. * ſol. 27. b. & fol. 54. a, & Joma Jol. 20. Senſus eſt: quòd hic de vita dicitur, non eſt ſſtud intelligendum de hac vita, (ſi quidem om- nes homines tâm probi, qui ſervant mandata Dei quâm improbi qui non ſervant, moriuntur,) ſed de altera vita ,„ nempè: de æterna beatitudine, huc tfacit Luc. c. 10. v. 2 ½. confer. & D. Wa- .* — 2 i. e. homo „(quæ hic habetur,) conclu- dunt Rabbini, etiam gentilem, ſi ſervaverit præ- cepta Dei, vitam æternam conſequi poſſe. ad v. 2, h. cap. n. 5. notata ſunt, vide & num. fſeq. 2 2. n& HMy i. e. nuditatem patris tui &c. abſunt 2. & Chagiga,ol. 11,b6. it. Ketubot, fol. 47. 6. & Sanhedtin, Fol. 57. 6. it. Avoda Sara, Vol. *X. Dicitur enim hic in plurali: daon Nͤ i. e. ſingularis numeri: & i, e. vir ſeu homo, iſlti- us conſtructionis rationem Commentator noſter non accedetis; cùm tamen præceſlerit nomen hicadducit, vide infrà verſ. 29. H. cap. n. 57. 22. Ita & verſu antec. 5. h, cap. n. 2 I. habetur, con- fer. & cap. ſequ. 19. v. 16. n. 90. & infrà levit. c. 2 2. V. 3 3. n. 10 8. quamvis enim hic in iſtis caſibus non ſit vn vwwy i. e. factio (ſive impletio) præcepti(propriè dicta;) ſed Dore ny i. e. abſtentio ſive receſſio Atransgreſſio-⸗ ne, nec conveniat ei retributio mercedis; tamen 7 en eeen ee bn en ae e tractatu Talm. Kidduſchin fol. 39. adducitur. genleil, Sot. pag, 472. & pag. 75 3. ubi ex voce ]R . . 2 2 13 23, Nimirùm, ut ipſa nuditas pacttis intelligatur, oc i Anhec 1 leq ub 21. Confer. Joma, fol. 67. b. item ea, quæ ſupr? ſ conlanguit ullunt, daltur. 1. Lrempligta exifa mmatrumo . 1. fag. not. MStO 1. confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 13. 3 um in Gut? tur, quo hi⸗ Aalle tuit o ge illum pen ca. D, 17 1 I NN, o Priioti à Nent norerca,con b. boe. Mbr. d , i,e unn enle in MSto 1. N 17. Hebr. ndn feemiga, quu . . . e . Fiitati vitium n y en d, i. e. cuicunque occaſio ę peccandi oblata eſt; & tamen ſemet ab illo (pec· cato) abſtinet, huic datur merces, perindeiac ſi feciſſet mandatum, ſic in notis tpe mnpz ex ſol 141, 56. fet. Verl. an 10,h, 33, 8 Jerammot, 1 9. Kilicet: di ſi in matim ne nonſ. pleio alici E cuſtodinn, lill lit. retl . ,, maſllum id. minm] Fidelis lte (NMie. 1 mn ſecundüm i. en patris ſaie. chabetat,) cOnild. m, lenarerithir. ſequi pole, ſtem en gor uo lunt, ide 6 num, lgventizusgte d , mistui abſin⸗ An öGckubbet ,ol. Ketubot, o d. i Arodi das fol. Kali: yn ie, 1 prætellerit nomen 2 vir ſeu homo, ili. Commentaor noſtet 19, ca. . ſ.. ,n, 11e habelu,con. n. 90. 8 infti Leyit. myiſenim bic in itis wy i e. kactio (ſie dida;) ſed doe teteſſio, tansgfeli. Gtio mercedis; tanea n N . . uicutigue oecil ven ſemtt ab ilio pee. meres, Peiindci potis aN e e 1ol 39,dguei. tas parti⸗ imelygetu, CAbP. XVIII. LEVIIICI. 219 ris patris tui] (Dici mortem ejus. 26. oſt] Tam qui dicun texit, 24. ſicuti (igitur) ibi uxor patris ejus (intelligitur;) Eod. verſ. 7. Et naditatem matris tuæ] (Hoc dicit Scriptura includat) matrem ejus, quæ non eſt uxor patris ejus. 25. thoc Scriptura,) ut includat (uxorem al Vetſ. 9. Eiliæ patris tui] Etiam filia illius (fœminæ,) quæ com- reſſa fuit 27. juxtà ſenſum literalem. 28. t 29. ei, patri tuo: ſtabili 30. matrem ejus, quàm qui dicunt: ejice matrem ejus, 31. veluti eſt ſpuria aut Nethinæa. 32. ita & hic uxor patris ejus. „Jut comprehendat (ſive Verſ. 8. Nuditatem uxo- liam, quæ ducta fuit) poſt 1 Eod. verſ.9. Quæ domi vel foris genita Verſ. 10. Nuditatem ſaliæ confer. hic tract. Talm. Sanhedrin „Jol. 54. a. uiti in port M b. loc. allegatur ad margi- nemn, 24. Uti infrà & verſ. 14. loc, it. Sanhedrin, Levit. c. 20. V. II. habetur, confer. h. cap. n. 40. ac not. in an eh. I. ve conſanguinitatis ſive affinitatis nomine veti- 1a ſunt, agitur. H .W 2 5. Exempli gratia: illa ſœmina, cum qua pater exirà mattimonium conſuetudinem habuit, vide P. Fag. not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ſic et⸗ iam in Gur Arjeh /ol. 144. col. 3. fin. (cribi- tur, quod hie intelligatur Pad? & i, e. quæ 4 patre fuit comprella que illum pepetit filium, confer. verſ. ſeq. 9. h. Cap. n. 27: ac not. è h. loc. 2 6. Scilicèt: uzoris prioris, ita hic interpretor: eSr eN, nempé: ſi alia uxor „ demortua priori, à patre daucta ſit, quæ non eſt mater; ſed noverca, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. hb. loc. ” s † Hebr. ha &, hæc & ſequentia, usque ad:ypv- 1e. uxtaà ſenſom literalem, abſunt à MSto 2. in MSto I. non ſolum iſta abſunt; ſed & hoc: yrY. ibidem abeſt. 27. Heb fœmina, quæ nitati vitium affertur, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 14 1. & Gur Arjeh ſol. 144, cOl. 3. fin. con- fer. & verl. antec. 7. . cap. n. 2 5. & verſ. ſequ. 10. n. 3 3. & v. 15, n. 42, ac V. 17: n. 45:6 evammot, ſol. 22. b. & fol. 23, . hprehenditur, ita, ut illa non Hebr. mell, quo nomine intelligitur etiam Fol. 5 3. a. b. & ol. 7 1. b. it. 75. b. ut & Seldeni nxor Ebraica, lib: 1. c. & ſequ. ubi de perſonis, quarum conjugia ſi refla extrà matrimonium, quæ- † citrà vim violatur ejusque virgi ſ. N TPDV . loc. ubi excipitur filia, quæ ex incilla nata eſt, - da e i. e. quia ſponſalia in i la non habent locum, vid. n. 38. 29. Hebr, isY, ita hic cum Gur Arjeh fol. 144. COl. 4. med in plurali legendum, ſicuti & in MSto 2. habetur, ideoq; fuper iſtud: εν (uti tad in exemplari Hebræo, quòô uſus ſum, quàm in Bibliis Buxtorf. habetur,) ponenda eſt lineo- la hoc modo: A, ut indicetur, legendum elle plen: Se* i. e. qui dicunt, videlicet: aſſeſſores ſynedrii ſive: judices, qui in hac cauſa matrimoniali cognoſcunt. 30. Hebr. D' i. e. confirma, imple ſcil. matri- monium cum illa, nem pe matre ejus filiæ, quo- niam ma Ppe P o. i. e. ſponſalia in iſta (foœmina) locum habent ac legitimè contrahi poſſunt, uti in Gur Arjeh fol. 1444. col. 4. med. habetur, confer. num. ſeq. 3 1. h. verſ. & verſ. I 1. h. cap. n. 3 1I. it. tra . Talm. Jevammot, fol. 272. b. üti in D a ov hic allegatur, confer. Ialkut Part. 1. fol. 170. col. 4. circa medium, cœtelum verba iſta: WN & c ſequen- tia usque ad: &X)i. e. ejice, abſunt à MSto 1. 31. Nempè a ppDen .h een i. e. quia in il- la (οαπ) ocum non habent ſponſalia vel non legitimè cum illa contrahi poſſunt ſponſalia, uti in Gur Arjeh loco allegato habetur, confer. num. antec. 30. h. verſ. & verſ. ſequ. 1I. n. 3 8. & n. 39. ac Jalkut Part. I. 7ol. 170. col. 2. circà fin. cœterum verbaiſta: p& H& i, e. matrem ejus, abſunt ab utroque MSto. † Hebr. rn i& Den Tnn, in utroque MSto le- girur a Dn Hrpn na n i. e, veluti eſt filia ſpuriæ aut filia Nethineæ. 32. Hebr. —a'ru; erant autem 'pr Gibeoni⸗- tæ; 2%. Seiligèt: hic compreh ſit in matrimonium ducenda, confer. not in 222272 s2Oo0 . CAP. XVII. flis ſlii ui &.] ptura; quoad revelabis, 34. ſive ea ſitab ipſo, ſive illa abal tractatu Talmudico: H D. 36. Verſ. I 1. Nudi pter ſororem ſuam, 37. quæ nata eſt ex ancilla 3 8. ideò dicitur (hic:) filia uxoris patris tui, (nempé:) de illa, (ſermo eſt) quæ idonea eſt, ut deſponſari poſſit. 39. Verf. 14. Nudimtem patris tui non re- Scriptura,) quòd ille non reus ſit propter & petegrina, zelabis] Quænam (hic) eſt nuditas ejus? (nimirùm) ad uxorem ejus ne accedas. 40. uit lex,) niſi de illa, in qua filio tuo eſt mari- tatio, 4 1,. ⸗qexcipitur, quæ compreſſa 42. fuit, ut & ancilla atque alienige- Verſ. I 5. Uxor ſilütui eſt] Non dixi (in De filia ejus, *à quo mater ejus compreſla eſt, 33. loquitur Scti⸗ filiam autem ejus, ut & filiam filiæ ejus, quæ ex ip ſius uxore nata eſt, (quid ſtatuendum ſit,) diſcimus de nuditate uxoris ejus & filiæ ejus, nam de illis dicitur: uon eil io ſit viro. Eod v. 10: Nuditatem ſiliæ ſlii tiui] (Ergò) multò magis filiæ tuæ nuditas non eſt detegenda;) ſed ** quia (hic) non fit dehortatio, (ideò) rectè ac meritò iſtud diſeunt abargumento comparativo, 3 5. ſic in . tatem ſilie uaoris patris tui] Docet (hic tæ, qui tempore Joſuæ facti erant proſelyti, vige Joſ. c. 9. v. 27. X Hebr. man iſtud’, ut An ma Hy i: e. nuditatem filiæ filii tui, ablunt ab utroque MSto., 33. Confer, quæ ad verſ. 9. H. ca p. . 27: notata ſunt, vide & Gur Arjeh ſol. 14 5. COl. I. pfince. ac tractat. Talmud. Jevammot. fol. 96. a uti in no new h. loc. allegatur ad marginem, confer. & Jevammot, fol. 97. a. & Jalkut Part. I1. Fol. 170. col. 4. fine. 34. Zic infrà v. 44. §& n. 45: Confer. & not. loc. & Jeyvammot, ol. 97. a. 7 AX. Hebr. NiUiH illa, & ſequentia usque ad: Jate The Dy, i. e, nuditatem patrui tui & c. † ablunt hic ab utroque MSto, confer. hic Je- vammot, ſol. 24. a. b., & Bava batra, Jol. 109. b.. 5. Sive: ab argumento 4½ pari ſeu ſimili, Hebr. r THBTD, de quo vide Buxtorf. Lex, Talm. fol., 4 19. Confer. & cap: ſequ. 19: Vv. 8. . 3 5. atque hoc eſt iſtud argumentum comparatiyum, de quo hic agitur, nempè; ſi nudiras filiæ filii tui non eſt detegenda, multò magis filiæ filiæ tuæ vel neptis ex filia nuditas non eſt revelanda; con- fer. hic tra ct. Talm. Sanhedrin, ol. 7 55 a. prout in. hor D h. loc. allegatur ad marginem. 26,. Eſt is liber primus partis tertiæ opelis Talmu- dici agens de frattiis earumque juribus, reperitur * & ſequentia;, usque ad: 17. b. cap. habetur, ubi vide num. in rpan ne b. 40. Nam verba iſta, quæ hic in fine hujus verſus ha- a. uti in aτ “ν hie allegatur, confer. Jalkut Part. I. fol. 17 1. col. I. med. 37. Nimirum: ſi illius nuditatem revelaverit vel illam duxerit uxorem. 3 8:. Sive: allenigena, quæ non eſt de gente Judai- ca, Hebr. Qel, confer. veiſ. 15. b. cap. aum. 42 S& Jalkur Part: 1. fol. 170. col. 4. cir- cà fin. 3 9, Vel? quæ legitimô matrimoniò jungi poſſit, ita hic interpretor pν, confer, quæ ad verſ. 9. H. cap. m. 3 1. nOrata ſunt, vide & infrà Levit,. c. 2 O. V. 1O. n. 2 1.. bentur, ſüunt exegeſis ſen der laratio membri præ- cedentis, ita etiam unius ac Tremellius hie no. tarunt, confer. hic Sanhedrin, fol. 2 8. b. vid. S ſüpe⸗ V. J. h. Cap. n.. 24. & not. in er r Ioc. D 41. Hebr. — E,, i. e: conjugium ſeu matrimo- nium, vide Buxtorf. Lex. Lalmm. fol. 7 8. ut ſen- ſus ſit: non loqui hic legem, nili de illa, quæ 4 filio poſſit in matrimonium duei; excipitur ita- que ancilla, S& alienigena ac quæ compreſſa 42. Vide, quæ ſüpràad v. 9. . cep. n. 27. notata ſunt, confer. & GurArjeh fol. 145. col- I. med. ac tract. Talm. Jevammot, fol. 2 1. 5. & fol. 97. a. uti in nat nSE h. loc. allegatur ad mar- ginem. ” * autem locus hic adductus in jevammot, ol. z3. CA MWI. 2 n 6. all ter llamgen NPie⸗ pamn ezniguil bonem inme lam ejos 4. Lod Fetb Ii Tatgum ejus: taio tuaconli ceelati unam. ,e 2mulan, nreamn non Verl.11. Ml — 43. PMwanesze (onket, hic b A ri in W ginemn. * Vel: Pohibu totk ut in⸗ ” J10 afis ſam euta el (5. † Hebt. Wo Pwwn ie. pi (Pfiotes, Tum ad hune Moto paulul 44a. Uniinffa l. deinot,t. 16. d ol, 7.. 6f. Non tame tatm, Conlſe h.cap. . 34 it evamtno (. luattiam rime ejus ſin & ſevammot 4). Ita etiam h Complutenii peccatotume ogditnt Ntie hata eſhlgtid dictur: non tann ſlie ſhi 1VO, 35ſ, Hie in ilDoctt ic 1 eſter ancilla de lla, letmo Aru Mi m t. 1e acceda8, 40, 0 tuo eſt mati. ne Alienige⸗ na. — Jevammot, ol. z. Atun,COnfet, Atuu 1 en kepeſazetit ſel — nec de geme udi⸗ 1l. 16.,cap. dum. 170 (0l. 4, kil⸗ mmoni fungi poſ. onet,lk 30 rell. Pide d infta Lerit. hnehufbsrerlish. latatio membti pre 1e Tremel ius hit no- not. in N H bojum len manimno⸗ alm. ſol de u en ny nili de lqurA mouci,ertigitut H. 4 14 que conhplells cahen 1) 00ig ſol 14 5. tolet mel. ſol⸗ 1,6.& fol. 7 e,legatur 1dmaN. . CAP. XVIII ILEVIEICII. 221 na. 43. Verl. 17, Nauditatem axoris & liæ ejus] Non prohibet * (hic) Scriptura, niſi pro- pter illum, qui grius matrimonié junctus fuit, fideò (hic) dicitur: non o, quod no- . nam ejus, qui ) i. c. accipiet uxorem & matrem ejus, 44. ( nempè,) ſignificat acce- ptionem (in matrimonium ) aft qui compreſſit mulierem, ei permiſſum eſt, ducçere fi- liam ejus. 45⁵. Eod. verſ. 17. Garo ejus ſunt] i. e. Proximæ ſibi invicem ſunt. 46. Eod. verſ. 17. Selus eſt] (Dictio H notat:) ay i. c. conſilium (ſicetiam hic) juxtaà Targum ejus: NO NX Ni. e. confilium 47. peccatorum eſt, nam (prava) cogi- tatio tua conſilium tibi dedit, ut peccares. Verlſ. 18. Ad ſororem ejus] i. e. Ambas, veluti unam. 48⁸. Eod. verl. I8. Ad laceſendum] (Verbum X bic) notat Hg i. e æzmulam, (nempè,) ut faciat alteram alteri & i. e. æmulam. 49. Eod. verſ. 18.⸗ Ila adbitc?t vivente] Docet te (hic Scriptura,) quod ſi quis expulerit (vel repndiave- rit) eam, non poſlit ducere ſororem ejus omni tempore, quo illa adhuüc in vivis eſt. Verfſ. II. Molech] Idolum erat, quod vocabatur )P, cujus is fuit cultus: tradebat Z 2222 2 (pa- tat Hrup i. c. acceptionem (in matrimonium eodem modo ſe res habet quoad pœ-= ſtri inde nata eſt, quia in editione — litera Mem eſt dageſlata, ita, ut ejus radix lit r i. e. cogitavit, ſic in not. 'pa n, hic exponi- tur, confer. Chagiga, Ol. I1. 6. & Jevammot; Jol 3. a. & Sanhedrin, fol. 75. a. & Keritut, ol. 5. a. & 0l. I 5. 2. 4 & Subintellige non jungas tibi matrimoniòô, hinc un us ac Tremellius hic notàrunt, polyga- miam ſimultaneam prohiberi, vide in eorundem notis plura, conſer. autor tractatus Gallici, qui inſcribitur? Hiſtoire Cri'ique desdogmes & des cultes & c. Part I. c, 2 1. p. 160. edit. Amſtelod. vid. & tract. Talm. Kidduſchin, fol. 5o. 6. uti in nat rew b. loc. allegatur ad marginem, ubi in notis icribitur, quòd particula? 7: lignificer 43. Exteanea, peregrfina, vide v. 1 I. H. cap. n: 3 8.] ² onfer. hic Sanhedein, fol. 23. a. b. & Jol. 75. A. nti in Ne mnY h. loc. allegatur ad mar- ginem. . 1”M *W Vel: prohibuit, Hebr. ihde, ſic in Bibliis Bux- rorf ut & in utroque MSto atque in editione Den H hic legitur; inexemplari Hebræo, quò uſus ſum, habetur: d i, e. dixit vel lo- cuta eſt’(S. Scriptura) S † Hebr. 1 7y in MSto z. legitur y, Pea i.e. propter deſponſationes ſeu nuptias (priores,) cœterum ordo notatum Ralſchiana- rxrum ad hunc verſum & ſequentes in utroque MStO paululuùm mutatus eſt. 44. Uti inft Levit: e. 20. v. 1 4. habetur, ubi vi . artic⸗ de not, h. 26. confer. & Jevammot, ol. 22.: b. y ac ſi diceret r — i. e. ſimaàl cum fo- & jol. 9 7. a. . rore ſua, nam trad unt Rabbiai: qui deſponſat ſibi fœiminamelusq; ſimul ſororem 1wHααπ παπ i. e. illa non habetur pro deſponſzta, ſic ibidem. 49. Vel: Zelotypam, quæ alteram odié, invidiä ac Zelo angit & cruciat, vide Baxt. Lex. Talm. 46. UMaenam lunius ac Tremellus verterunt: p 0% Jol. 1900. conſer. levammor, Fol. 3. b. & ol. D zimæ ejus ſunt, confer, bic Chagiga, ſol. 1 1. b. 19. a. it. Fol. 2 8. b. &W Kidduſchin, fol. 20.5. & Jevammot, Fol. 3. 3. & Keritut, ol. 5. 2. Zebr. r hæc ac ſequentia, usque ad: ES. 47. Ita etiam habetur in verſione Latina editionis i. . Molech, abſunt ab utroque MStO, confer. Complutenſis; aſt , Fagius tranſtulit: ſcelus hic evammot, Fol. 8. a. ?. & ol. 9. a. it /Ol. 13 peccatorum eſt, explicatio Commentatoris no:- 2. & Horajot,ol. 3. a n tamen Rliam ſuam, ex compreſſa ſuſce- ptam, Confer, ſuprà v. 9. o cap. n. 27. & v. 10. h. cap. n. 3 4. vide & not. in D- re h. loc. it. Jevamtnot, ol. 2 1. 5, 4 5. No . 922 filium pedibus ſuis traducebant † medium. 5I. Eod. verſ. 2 T. Non dabis]; Hæc fuit traditio ejus (fili) in manus ſacrificulorum. Eod. verſ. 21. Ad tmducendum Molecho] Hæc fuit traductio per ignem. 52. Verſ. 23. Confuſio et] (Dictio Ha) ſignificet addictionem 53. ad libidinem & ſcortationem atque adulterium, * ſic (ac- cipitur in illo:) & ira mea ſuper D5Nn; 54. alia expoſitio: (dictio) — no⸗- tat ee i. e., confuſionem 55. ac mixturam (nempèé?) ſeminis humani cum ſemi- ne jumenti. Verfſ. 2 8. IUli non evomat vos terra] Res ſimilis eſt filio regis, cui ali- quid, quod nauſeam affert, comedendum dederunt, quod in ipfius ſtomacho non- permanet; ſed ipſe evomit illud, ſic terra Iſraeélitica non ſubſiſtere facit eos, qui pec- catum commitunt, 56. Targum ejus (ſcil. verbi &εν) eſt: ut non ſp))NN i. e. eva- cuet, notat (enim) Pi. e. evacuationem, (ut ſit ſenſus:) evacuabit ſeipſam (terra) ab illis (habitatoribus.) Verſ. 29. Animæ, ** quæ faciunt] Id eſt: tàm mas, quâm fœmina, juxtà ſenſum literalem. 577. Verſ. 30. Er obſervabitis olſervationem meam] lu (Hoc 50. Ita hic interpretari volui emmn, quo nomi ne Judæi gentilium ſacerdotes vocare ſolent, con - fer. hic tract. Talm. Sanhed:in, fol. 64. . uti in eR DY h. loc. allegatur ad marginem. † Hebr. wayn, in MSto z. habetur in ſingulari: PayH i. e. & traducebat, id „quod ad patrem referri poterit. 51. Confer. Deuteron. c. 18. v. 10. n. 59. lubet hie cum Lactantio lib. I. c. 2 I. exclamare: 0 dementiam inſanabilem! quid illis iſt: Dii am- plius facere poſſent, ſi eſſent iratiſſimi, quàm fa- ciunt propitii? cum ſuos cultores parricidiis in- quinant, orbitatibus mactant, humanis ſenſibus ſpoliant & c. & paulo anté: quid dicam, non in- vyenio, tam barbaros, tam immanes fuiſſe homi- nes, ut parricidium ſuum, id eſt: tetrum atque execrabile bumano generi facinus, ſacrificium vocarent, confer. Megilla, Fol. 2 5, a. & Sanhe drin, Fol. 64. a. b. 52. Confer. hic Levit. c. 20. v, 3. n. 4. & n. 6: it. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 5§5 3. Vel: dedicationem, quaſi conſecrationem Hebr. “*ν, de cujus verbi ſignificatione con fer. Deuteron. c. 22. V. 9. & c. 2 3. v. 17. autor noſter àd Levit. c. 20. V. 12. vocem an) exponit ax i. e. turpitudinem, confer. num. ſeq. 54. & Levit. dict. c. 20. v. 12. n. 23. it. Jalkut Part. 1. ol. 17 1. col. 3. med. fignificat & *νρ cinæ- dum, vid. Deuter, dict, e, 2 3. V. 17. * Hebr. e n, abſunt iſta 4 MSto 1. con- fer. hic Sanhedrin, fol 54. a. b. 54; Id eſt: turpitudinem, probrum eorum, ita ex ſchi not. alii tranſtulerant: everſionem, con⸗ ſumptionem eorum, 4 rad. Mha, vide num. an- tec. 53. & num. ſequ. 5§55. cœterum verba iſta.: rum, abſunt ₰ MStoz. 55. Sive: permiſtionem, 2 rad. ya, confer. num. antec. 54. & infrà l. evit. c. 20. v. 12. D. 2 4. 56. Perſpicuam iſtius loci explicationem videin not. pon ne h. loc. confer, hic Sanhedrin, fol. 60. 2. & ol. 8 1. a. it. Maccot, Fol. 24. 2. & Schabbat, fol. 3 3. 2. & evammot, ol. 2 1. 2. it. Bava batra, ol. 8 8. b. & Temurah, fol. 29. a. XxX Confer. hic evammot, fol. 8. a. & fol. 54. b. it. Kidduſchin, fol. 67. b. & Bava batra, ol. 88. b. & Bechorot, fol, 56. b. & Keritut, fol. 23.⸗ b. 1 ac cap. ſequ. 19. v. 3. Sign. * it. Kidduſchin ol. 20. b. & Bava kama, Yol. 32, a. it. Maccot, ol, 23, a. & Keritut, fol. 2, b. mente Commentatoris noſtti vertendum erit, quod Efai. cap. 10. v. 2 5. habetur, ubi vide Ra- Snn 79 R) i. e. & ira mea ſuper probrum eo- õ 57. Confer. quæ ſuprà ad v. 6. h. cap. Sign. “N notata ſunt, vide & not. in pom new b. loc. (pater) filium ſuum ſacrificulis, 5o. qui ſtruebant duos rogos magnos, interque illos Hocdicl len, niniin eile ſter ac 10 bion il.1. deltie gent. eccato, Manm ieh nataln Ac, 6 lepitur.) nec) ui lanctifico tl habetur:) in an, atgul ſattt ——, 8. Nimi um 5 ſerrent illa, d tar.) ei Son woe ſg. Vel: (Onde modam cellttu (Onlet. not. i Tagalmn.Moedk a, & eramm b Kge: (osgte rum enam toe⸗ not. N N 1, Hebr. 2 . ta precept de Buxtoft. ,. fol. 16. eo WN nem Alegarn 1. fuut lenten bilaliud ſei conſet,num. Vide & no in 1. Ii el: legi intthhg r N Huditen dent, diio e etun ſie a. 1) — no. nani cum lemi. 4 0 tegis ll ali⸗ Komacho non. eltes,ui pet⸗ S“ iee ers. kleipſamſterne) . Uum mas, quimn varionem mean (Hoc lla, NAt. 1 col⸗ a.b. pbrum eorum ita ex ri vertendum erit, betur, ubi ide Ad. . eretlionem, ton⸗ . D Vide numn. ). Cterünmn verba illa: aluper probium eo⸗ ..n, oater uum. 10. F. 12, 0. 4. hh. Plitcaionen ilein Onfer, hic Zanbedlin, Mccot ol 24. 2 8 amſnot, ſol 1 1, Temurel, fl. 19. d. ans bitn, ſol 7. 6. ,. . din. a Dr L,. , . 7 Niddu dbin il zu a it Mao, ſil CAP. XIN. luamini in eis ego ſum Dominus, nim rei eritis perditionis, 79. i peccato, fanatam &c. (ibi mox am atque patrem ſuum timebitis] i. e. Unusquisqu LEVITICI. 223 monitum ſirsynedrium. 5³. Eod. verſ. 30. Et ne pol- Deus veſter] Ecce ſi polluemini, ego non ero Deus ve- ti) à me, & quænam utilitas erit mihi in vobis? vos e⸗ deò (hic) dicitur: ego ſum Dominus, Deus veſter. (Hoc dicit lex,) ut ea de re ad ſter ac vos profani eritis (reputa CAP. XIX. ErI. 2. Alloquere totum cxætum fliorune Wrazli] Docet (hic Scriptura.) quòèòd Sectio iſta di cta ſit in cœtu, quia pleraque ſubſtantialia 1. legis ab ea depen- dent. Eod. verf. 2. Sanéti eſtote] Eſtote ſeparati 2. à ſcortationibus & à nam ubicunque tu reperis ſepimentum ſcortationis, 3. ibi tu invenis Pi. e. ſanctitatem, 4. ſic (ſcripturm reperitur:) mulierem meretricem aut pro- ſequitur:) ego ſum Dominus, * qui ſanctifico vos, 5. ſic (alibi men ſuutn, (ſtatim ſequitur ibidem:) ego ſum Dominus, 6. uoque in loco legitur:) ſancti ſint, (ac ſtatim verſu ſequen- m & profanatam. 7. Verſ. 3. Quisque mat em ſu- e ex vobis timebitis † patrem ſu - 2722 3 um quò pravæ concupiſcentiæ quaſi mutus ac paries objicitur, ita exponäur in Gur Arjeh fol. 145= eol. 2. fin. ubi vide ſis Hebræa, confer. & &* Na ati in 'mamt Mmw h. Ioc, allegatur ad mar=⸗ ginem. * 4. Senſus eſt: ubicunque de ſcortatione vitanda loquitur S. Scriptura, ibi etiam ſanctitatis ſive ſeparationis fit mentio, uti exempla,Commen- tatore noſtro hic adducta, iſtud declarant. X Hebr.’ aR iſtud, ut & ſequentia, usque ad: nie 'E& i. e. quisque matrem ſuam, abſunt 2 legitur:) nec profanabit ſe qui ſanctifico eum, (alio q ti habetur:) mulierem meretrice 58. Nimitum Syredtium hic admonetur, ut 0b ſervent iſta, nam IIraeélitæ jam fupra (verſ. §. b. cap.) ea de re admoniti erant, ſic in not. non mMov hic exponitur. 9. Vel: condemnabimini ad interitum & omni modam deſtructionem, ita juxtà Hebiæum, confer. not. in naen ne y. 10c. it. tract. Talm. Moeëd katon⸗fol. 5. a. & Chagiga, ol. 11. a. & evammot, fol. 2 1: a. it. Schevuot Jol. 7. x„ Sive: congregatione, ſcil. omnium Iſraélita- rum etiam fœninarum & patvulorum;, ſie in MsSto I. not. em Me hic expenitur. §. Sic Levit. cap, 21. Vv. 7. & v, 8. reperitur ſeri= um. I. Hebr. i. e. eorpora;, quo nomine fundamen- ta ac præcepta legis 4 Rabbinis appellantur, vi- de Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1 45. & Gur Arjeh oDl. 145. col. z. fin. ir. I'orat Cohanim, at a NN, uti in "a h. loc. ad margi nem allegatur. 2., Juxtà ſententiam autoris noſtri hie ni hil aliud ſignificat, quam = ) i. e. ſeparati. confers num., feq 4. && cap. ſed. 2 0. V. 7. N. I I. vigde & not. in has , h, loc. 2. Id eſt: epimentum ſcortationi oppoſitum, 6. Vide Levit. dict. cap. 2 1. Vverſ. 15. 7. Sic Levit. alleg. cap. 21. V. 6. & v. 7. habetur; coterum verba iſta: ô e ,&α , e. ma⸗ lierem meretricem & profanam, abſunt 4 MStO& 2 † Hebr. m re nte 7 abſunt iſta 4 Moto I. confer. hic tract. Talm. Jevammot „Jol. 5. b. & ol. 6. 2, b. it, Kidduichin, JFol. 29. a. & fol. 30: à. b. ð” = 9²24 — TIEVITICI. um ac matrem ſuam, hic eſt ſenſus literalis; ** expoſitio autem ejus allegorica eſt: non mihi (luccurrit hic quoad ſenſum literalem intelligere aliud,) quam Ni. e. vi- rum; 8. de Ni. e. fœmina quidnam (ſentiendum eſt? reſpondetur ) quando illa (Scriptura) dicit: timebitis, * ecce hic duo (comprehenduntur) ſi res ita ſeſe habet, cur (igitur hic) dicitur O) Ni. e. vir? (nimiràùm,) quia in poteſtate viri ſitum eſt face- 16 ** aſt mulier ſub aliorum poteſtate eſt conſtituta,. Eod. verſ. 3. Matrem ſuam ac patrem ſuum timebitis] Hic præpoſuit (Scriptura) matrem patri, quia manifeſtum- eſt ½ coràm illo (ſcil. Deo,) quòd filius magis timeat patrem ſuum, quâàm matrem lu⸗ am; aſt quoad honorem (parentibus debitum,) præpoſuit (Scriptura) patrem matri, 9. quoniam coràm illo (Deo) manifeſtum eſt, quòd filius matrem ſuam magis honoret, quàm patrem ſuum, quoniam illa blandè allicit eum (filium) verbis. 10. Eod. v. 3. Et Sabhatha mea cuſtodietis] Connectitur Sabbathi (obſervatio) timori patris, quaſi (Scriptura) dicere velit: quamvis te admonuerim de timore patris; ſi (tamen ille-) dixerit tibi: viola Sabbathum, tu non obtemperabis illi, oodem modo † etiam circa Eod. verſ. 3. Ego Gam) Dominus, Deus veſter] Tu ac cœtera præcepta omnia. II. pater tuus obſtricti eſtis ad me honorandum, quapropter non obtemparabis ei (patri tuo,) ut irritum reddas dictum (ſive præceptum) meum; quisnam vero eſt timor (pa- 4 xXX Hebr. νÜ& en iſta & ſequentia, usque ad: N Ni. e. timebitis, abſunt à M Sto 2. confer. hic Bava mezis, fol. 32. a. & Keritut, fol. 2 8. a. Sic dictio π abinitio hujus verſus habetur, un- de alicui dubium oriri poſſit de N i. e. mi- na, an & illa ſub hoc præcepto comprehenda- tur, conſer, hic Torat Cohanim ac tract. Talmud. Kidduſchin, fol. 29. 2. prout in nnn no h. loc. ad marginem allegantur, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 17 2. col. 2. med. X Nempeè: numero plurali, qui ad minmimum duo complectitur, intelligitur itaque hic non ſolam! vir; ſed etiam fœmina, confer, cap. præced. 18. v. 6. Sign. ** & eod. cop. v. 29. D. 57, Vide & noi. in Sman mneow b. Ioc. XXX Vel vir poteſtatem habet agendi, ipte ſui ju- ris, non ſub aliorum poteſtate conſtitutus eſt, ſic uti mulier. † ſ Hebr. M* 9 iſta, ut & ſequentia, usque ad: „e8 ., i. e. quoniam coràm illo (Deo) ma- niteſtam &c. abſunt à MSto 1. 9. Uti Exod. cap. 20. V. I 2. habetur, ubi quoad honorem pater præponitur matri. 10. Id eſt: blandis verbis compellare ſolet Kili. 3. 3 4 um, ſic & in Gur Arjeh fol. 145. c0l. 3. med. exponitur: naO nn e en i. e. al⸗ licit illum (filium ſuum) verbis blandis, Tudæi Germanicè bunc locum vertunt: Sie iſt ihn erziehen mit oun i, g. educat illum (ſi ium ſuum) adulatione, in not. an ne verbum ro, quod hic habetur, exponitur nnpn rN i e. pellicit illum, nam Hebræa iſta: nD) i. e. ſi quis pellexerit (quæ Exod. c- 22. V. 16. habentur,) Chafdæus vertit: e ei. e. ſi quis pellexerit vel perſvaſerit, confer. Buxtorf. Lexic. Chald, ol. 2333. in MSto z. poſt: b- i. e. verbis, addita ſunt iſta: 72N a&n 199 n i. e. quocircà (vox) pater eohæret (verbo?) honora, vid. Exod, 7, 2 O. V. 12. ubi honora pa- trem tuum. † Hebr. iſtud, ut & ſequentia, usque ad: vuay 1. e, ut irritum reddas, abſunt à MStO z. conſer. hic tract. Talm. Schabbat, ol. 69. b. & Jevam- mot, ſol. 6. a. I11. Quæ ne violes, Deo magis, quam patri tus obedias, confer- hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2. Pp. 57. a. pr. & Gur Arjeh †ol. 14 5: col. 3. fin. item Jevammot, FYol. 5. b. ac Bava me- zZia, Fol. 32. ſicuti in Nowb. loc. alle- gantur ad marginem. CaAb. XIX. ytant er e cNN. —. tis! nichirinm⸗ rerbis eczſeß abest flins l elimetnt. 4. e, le nihili; FEocd, vetl. 4¹ bisAsei ſed alii heiant tec ab alüi kf ie, nilizut 4. ut comedantu weretuteistel nanentk ſücin ſpan ſuniftal in denexolen In nons ſenes loquunt Venit, ut pater on ne ! wN i e n 2Deuct à Möto biique not, di 11. Vel comt: 1n. 1I 5.iges at tractat. Ta inen e ide biam n 13. Reljicnhat 1atOr n0lier N honnuli quaſi qui non ad Paraphr. 6 Tora Cok Alepatur ad1 14. Vel ſterti⸗ teiur, ſtilicd Domn /, loe kebr wyne N. llegorica e. nWiee, Vl. ²) uangoil in ſele habet ſuum eſt kacz. Maren ſuan. maniteſlum. mn matem a⸗ datrem matti,g. magis honotet, i patris, dualt men ille † etiam citd Neſer] Tua parabis elhetti 0elt umor pe⸗ tri etbis blaais, udei nunt: Sie iſt ihn ducat ilumt h um eN Wod verbumm r, etpomitur dnnn am Hebræd ill: õ Ventit: 70 VNi,e, lit, colet, Bugtotk, MSto ¹,polk de õä er eohetet elbo.) 12, Ubi: honofa pa- n, ete1: ) Unt à MN0 , con et⸗ l 69.b. &eam. F guam aliitb btum Hiec Jus. 1 Atſeb fol 4 cel. .. b, ac Dara he: * 4 tris? nimirùm) non ſedebit (flius) in loco ejus nec loquaturin loco, ubi ille eſt,* præbeat (filius patri ſuo,) induat eum veſtibus a eis, intr. mum) atque educat. Verſ. 4. Ne 1eſzitiatis ad idola] Ut illa colatis, (dictio) He&& fignificat 3. , Zilimetur. 14. Eod, verl.4. Ei Deos onfiatiles] Ab initio iſta (idola) ſunt * — nec verbis ejus repugnet; 12. quis autem honor eſt (patris? videlicèt) cibum ac potuin atque calceis, introducat illum (in do- CLCEVITICI. Ni. e. ne. 13. —i. e quaſi non (vel nihili ſcilicèt idolum) iſtud 1. e. res nihili; ſi vero poſt illa reſpexeris, tandem facies ea NAN i. e. Deos. 15. Eod. verſ 4. Non ſakietis vobis] Non facietis (Deos fuliles) aliis, nec alii (faciant) vo- bis; ſi vero dixeris,(verborum iſtorum hunc eſſe ſenſum:) non facietis vobis ipſis; ſed alii faciant vobis, ecce jam anteâà dictum eſt: non erit tibi, 16. nempé nec à te- nec ab aliis factus. * Verſ. §. Quanm autem ſacriſizabitis &c.] Non dicitur textus ſiſte, niſi, ut doceat, quòd non fiat orum (ſacrificiorum) mackatio, niſi eum in finem, ut comedantur intrà tempus iſtud, Wj., nam ſi (hoc ideò hic dictum eſſet,)ut conlſti- tueretur eis tempus adcomedendum, ecce jam anteàâ dictum eſt: ſi votivum aut ſpon- taneum facrificium fuerit oblatio ejus &c. 18. Eod. verſ. 5. Juxrtà volunttem pe- Dram ſacrißiabitis illud] Initium ſacrificii ejus ſit propter beneplacitum, †ut ſit vobis in benevolentiam, 19. nam ſi cogitaveritis de illo- cogitationem profanam, In notis Won mew locus iſte fic exponitur: ur confer. hic Schsbbat, /0l. 149. . ſenes loquuntur alter poſt alterum & tempus 15. dive: Divinitates, ac ſi aliquid Divini eis in- venit, ut pater loquatur, non loquatur filius ejus ſit, dum eis cultum tlibuis; reſpicitur autem eMD i. e. ex locO ejus, cœterùm iſta: Tan) N) die ad'votem 7 *,, quæ hoc veriu 4. habetur; Wypa i. e. nec loquatur in loco, ubi ille eſt; paulò ahtê autem vocantur s&, quaſi ſint absünt à MSto I. confer, infrà verſ. 32 hs cap. . nihili, confer. not, in a h, loc. 4. Scilicèet : Deus alienus; ſicuti Exod. cap, 20. 12 Vel: contradieat, confer., infrà Verſ. 3 2, H. cap. 4. habetur, ubi vide not. n. 2 1. confer. & not. n. 1 55. vVide & Gur Arjeh Jol. 14 5. col. 4. prine. in —e mRD p. loc:. ac tractat. Talm. Kidduſchin , Fol- 32: a. prout „ Vel: nec tuus nec aliorum (ſit Deus.) ſic juxta in pon rnew h, loc. ad marginem allegatur, ubi Hebræum vertere poſſiis vige etiam notas I7. Nempè : quod hic determinatum eſt, confer. 13. Reſpicit hac expoſitione allegorica Commen- pauloô poſt V. 6. h. cap. n. 2 3. & v. 7. h. cap . tator noſter ad vocem bt, quaſi fit & Nᷣ 24. S ExoOd. c. 29. V. 3 7. De,1 1 3. it⸗tract. Talm. enunnonnuli dictionem iſtam & copoſitam Sevachim, ol. 47. a. && Menachot, fol. 110. a. putant ex 21. e: ne vel non & 2 i, e: Deus, b. it. Chulin, fol. 13: a. & Fol. 29. a. .. quaſi qui non ſint Dii, confer. P. Fagius in not. 1 g8. Uti ſupra Levit. c. 7. V. 16. Babetur, ad Paraphr. Chald. : loc. it. num. ſed. 14. vid. , hic Gur Arjeh Fol. 146. cOl. 1. med. S Torat Cohanim, mi in pe H. loe. † Hebr. nme py, in utroque MSto pro o . allegatur ad marginem. legitur , ut ſenſus ſit: propter beneplacitum 14. Vel: ſieuti nullus Deus aut veluti nihil repu- meum, vel: propter quietem animi mei, ſic- teitur, ſeilicèt idolum iſtud, confer. not. in 5O fſuxtà Hebræum. De b. oAoc. 19. Id eſt: ut illud ſacrifieium ſit Deo gratum & Hebr. wyn, ſic in MSto 2 , pro 'y legitur,g ac bique not, Sign. confer. . 926 LEVITICIL. Cät. XISY. 2 non iſtud reputabitur vobis ad gratiam coràm me. Eod. v. 5. Axt volunptem veſtram (Didlio ſ ſignificat linguâ vernaculâ:) appaiſement, 21. atque hæc eſt expoſitio ejus literalis; Kabbini autem noſtri docent inde quoad eum, qui (circà alias * res 5 um, gui occupatus eſt in ſacrificiis, quòd ille profanus 22. fiat, quoniam opus eſt, ut ille ex ropoſito (non aliud agendo) mactationem peragat. Verl. 6. datur] i. e. Quando ſacrificare vultis illud (ſacrificium,) mactabitis iſtud pro- Lomt uo die ſacrificabitis, ter illud tempus, quod vobis jam antè 23., conſtitui. Verſ. 7. Dusd ſi comedendo comedetur & .] Si (ſcilicèt) 24, nam ecce jam anteâ tui pacifici &. iſtud non †† ſit id, quod (comeditur) extrà tempus ſuum, dictum eſt: quòd ſi comedens comederit de carne ſa crificii 25. docetur (itaque ſive exponitur) iſtud de re, quæ (comeditur) ex- trà locum ſuum, 26. forſitàn iſti erunt rei exterminii 27. propter illius comeſtio- mnem:? lex dicit: & anima, quæ comederit de illo, iniquitatem ſuam feret, 28. de il- lo (dicitur ibidem;) non verô de eo, quod ei conjunctum eſt, 29. excipitur id, quod ma⸗ acceptum, confer. P. Fagius in not. ad Paraphr. Chbald. h. loc., ubi duplicem iſtius textus adducit expoſitionem, vide & not. in non r b. lec. 20. Senſus hujus loci eſt: ſi vos ſtatim ab initio, dum mactatis, in animum veſtrum induxeritis, ut de ſacrificio iſto comedatis extrà tempus vel locum ſuum, id Deo haud gratum erit, confer. Levit. c. 7. V. 1 9. num. 63.⸗ & infrà v. 7. b cap. num. 30. it. Levit. cap. 22. V. 29. num. 9 3. * num. 97. * 2 1. Sic exprimo WwaeDN, ita enim hic legen- dum puto, ſicuti & Genel. c. 3 3. Vv. 10. habetut; — A . .. . non verd WameDae prout in editione nep sr & in exemplari Hebraico, quo ulus ſum, hie legitur, in Bibliis Buxtorf, hoc loco habetur .N—— . Italicè usaN RDD ie. voſira volontà, La- tine: veſtra voluntas; ſed hic Judæi cujusdam Itali interpolatoris manum interveniſſe puro, confer. infrà Levit. dict. c. 22.V. I9. n. 60: vide. S& Exod. c. 2 5. verſ. 2. ne I: in utroque Msto hic legitur: ODeDN; ſed legendum, ut ſuprà. X Vel- alia in re, aa, ſicuti habetur in noft. b-n in ſuper Commentarium Ralchi Hpye, loc. 22. Confer. hic, quæ infrà ad Levit. dict, c. 22. V. 29. n 95. notata ſunt, vide & tractat. Talmud. Chullin, ſol. 13. a. prout in 'nar D h. loc. ad marginem allegatur, vid. R. Salom. Gloſſ. ad Cbullin dict. ol. 13¾. a. & Ja kut Patt. 1I. ol. 172. col. 3. princ. 23. De quo vide Levit. alleg. c. 7. v. 16. confer. & veri. præced. 5. n. 17. it. Peſachim, ol. 3. a. S& Megilla, fol, 20. b. † Hebr, oy e —&, in MSto I. omiſſa parti- ticula negativà ſic legitur: uan, ee ) i. e. fi (ſcil.) iſtud ſit extra tempus ſuum, eſt locus iſte ſatis obſcurus. 24. Nam hac de re jam ſupra Levit. c. 7. v. 19. di- Qum eſt, Confer. verſ. antec. 5. H. cap. n. 17. it. ExoOd. c. 29. V. 37. n. 11,3: a0c Levit. dict. c. 7. v. 1 9. n. 6 3. it. Deuteron. c. 17. V. 1. n. 2. & Se- vachim, fol, 56. b. & Peſachim, fol. 16. b. & Joma, fol. 7. 2. 2 5. Prout Levit. alleg. e. 7. V. 18. habetur, confer, hic Sevachim, fol. 2 8. a. b. & fol. 29: a. 2 6. Si ſcilicèt ſacrificium extra locum ſuum i. e. ex tra tapetes ocellatos, mactetur, ut ſenſas ſit: ſed loci conditionem denotare; confer. Exod. alleg, 6.29. v. 37. D. 144. & Levit. 6. 7. v. I 9. 0. 6 3. vi- de & not. in paa ne . loc. ac Jalkut Part. I. Fol. 172. col. 3. princ. . 27. De voce r i. e. exterminii, quæ hie habetur, jam ſupra ad Levit. C. 4. V. 2. n. 3: aliquid di- um eſt. ðUM =èð 2 9. Sicuti Levit. alleg. g. 7. V. I 8. habetur; quo- modo verò iſtud intelligendum ſit, vide verl. ſeq. 8. n. 31. = 29. Vel: quod ei aſſoeiatum eſt, quod ei cohæret, Hebr. . 4 . 9, Elerum particulam &, quæ hic haberur, non temporis mechtum ekl onetlrit Mdi cuis punliur P. gvonien ſann ler& n Nael luti (acipitut 1 catnium es val Et hicilegun / — Hebr. on intel * 118 1 „ grumm, quod con 0. 19˙ 4, 5. cum ſuum, (othederet, con 120, K l. 14. h 31, not. in 31, Fire: imegte Ge & venl. anter⸗ eit quOad parte 8 Temutah, 32. Corlen que: 1, 30. n0tata u 6l 44 d e loe. Allegamut 4. Tea ineaerprors 33 ta inteſpret 0 ur, ſige, gue & n, 13. de hoc te 34. Elt is ibet o mucici trattans fer. aln? 35. De hocargun Intr. Leylt. 4,2 1 9 4 7 7. fruſtum ute fra⸗ ANy. — Mken, Peſtram Ec eſt eNpoli. Ar, gtf. 4 rcã alias 1) s elt ut ille e 4 lutrißtaliti, abitig iſtu Nto⸗ ) 1 uc ilonegenc fi tempog ſoug, ecarne liciifci (omediur)et. Lilllus comeltio. leret, 11. deil. † — ciditut ,tod ma⸗ l.7. V. 16. Cnle. Delachim, ,0b 3,3, Sto 1. Omiſlä datti. n e Gra tempus laum elt Leyit, ge7. V, l,i⸗ õ Aglerit dic, c. . N. 177V. l,M, 1, FK⸗ 7. 1 habetut conlen, . ol. 19, 4, utra 1ocum dum e. Cetut, Utlelliuslit abetik, nOn temporis otare; confer⸗Lro, eyit e. .Fel alz,Ni⸗ H. loc, ac altut batt. nini,gur hit babetdt, Ve 7. 11 6, nabent; glo. Cum dt ice etl ſee . elt, guod ei cona⸗ nale Aepr⸗ 1 3. aliguid ti⸗ mactatum eſt in cogitatione 3 o. comedendi extrà locum ſuum. Verl. 8. Er get comederit illud is iniquimtem ſuam ſetet] De reſiduo toto z1. loquitur Scriptura, nee quis punitur pœna excidii propter id, quod mactatum eſt extrà locum ſuum, 32. g jam anteà iſtud excepit 33. Scriptura; hoc autem de reſiduo toto dicit (lex,) & in tractatu Talmudico 34. docent iſtud (Rabbini) ab argumenta comparativo. 35. Verl. 7. Abominatio] (Dicio ſignificat) abominabile, ve- luti (accipitur in illo loco:) & fragmen (ſeu fruſtum) H i e. abominandarum- carnium ex vaſis eorum. 36. Verſ. 9. Won penitus demerei latus agri tui] (Præcipi- tur hic,) ut relinquat (aliquis) angulum (ſive latus) in fine agri. 37. Eod. verſ. 9. PEt Gicilegium meſſis tuæ] Spicæ, quæ decidunt tempore meſſis ** una aut ua (Cde thæ notant eſte legendum PM i. e. jus, uti hic & in btroque MSto habetur, Germ. Suppen vei Bruͤhe/ vide notas Commentatoris noſtri ad E- Ialæ locum allegatum. * In not. ha e id exponitur: in fine meſſis agri; non vero in illius initio, ubi & Torat Co-⸗ hanim allegatur, in Msto z. pro: a i. e. in fi= he, egitur: Irin I. e. in medio, eonker. hic tract. Talm. Schabbat, oſ. 2 3. a. & Chulin, Zol. 137.- a. & fol. 141. b. it. Temurah, fol. 6. a. & Neda- rim, fol. 6. b. 37. Confer. hic R. Silomo ad Levit. c. 2 3. V. 222. n. 5 1. & ad Hiob. c. 3 I. v. 3 8. itein ad Efai. c. 33. V. 6. & P. Bagii not. ad Paraphr. Chald. t,. loc, nulla quidem hie quantitas anguli, in fine agri felinquenda Ten i, e. ex lege (ſive juw- ta verba legis determinata eſt; aſt danen i. . juxtà Rabbinorum ſententiam fuit una pars ex Sexaginta; PA R, uti habetut in notis ad librum Prec. Jud. patt, I. p. 5. 2. med. it. part. 2. p. 242. b. mmed. & p. 26 2. 3. fin. ac ligitéoot. zd Matth. c. 6. V. 2, . 3, D. 29 1. edit. Lipf. S D. Wasgenleil. Sot. p. 504. & p. 507. n. g. wide & Torat Cohanim, uti in 'nam nev b. loc. aliegatur ad marginem. — 2 6 .— quoniam jam Hebr. an intelligitur autem hie reſiduum inte grum, quod comeditur extrà locum ſuum, vide vert. ſeq“ S. n. 321. & n. 22., it. Levit. C. 7. V. 19. n. 6 9. cœterùm de wafi confer, fuprà Levit. c. 4. V. 9. 0. 19 30. Scilicèt: profans, nemp?è, ut aliquis exttz lo- cum ſuum, videlicèt: extra tapctes ocellatos, comederet, confer. quæ ſupra ad v. 5. h. Cap. n. 28. & n. 24. notats ſunt, vide & verl. ſeq. 8. f. 7. ac not. in "Da e b. loo. 31. Sive: integré, ita hic Hebr. n interpretor, confer. Gur Arjeh fol. 146. col. I. circa fin. vi- ge& verſ. antec. 7. D. 2 8. & n. 29. ſecus igitus eit quoad partem, confer. Sevachim, ſol. 2 8. b 8& Temurah, ol. 3. a. it. Keritut, l. 5. a, b. 32a. Confer, quæ ad verſ. antec. 7:. E. Ca p. D. 2 9: n, 30. noOtata ſuht, vid. & tract. Talm. Sevachim, Jol. 44. b. & fol. 45. a. b. uti in 'na Dh, loc. allegantur ad marginem. 33 lra interpretor verbum Pyn, quod hie habe tur, vide, quæ ſuprà ad Levit. c. I. V. I. n. 12: & n. 1 3. de hoc verbo notata unt. 34. Eſt is liber octavus partis quintæ operis Tal⸗ mudici tractans de excifione animarum &c. con- fer. & Jalkut Part. 1. ol. 172ú: col. 3. Wed. 1 . † Sic verto hic W à rad. W confer. veri. ſeq. 1O. Sign. * RX 4 * 1 — . 4 Non autem tempote — r 1. e. n cap. anter, 1 8. V. 10. D. 3 5. noOtata ſunt, vid. &α ſpicæ degerpuntur, fic in net, ear mne hic . 1. e. decidita intr. 1. evit. C, 2 I. V. F. N. 16. G Lev. 6. 2 2. V. 3. 36. Sic habetur Eſai- 6c. 6 5: V4. ubi pro 5) i. e. exponitur. S fruſtum ſige fragmen (quod eſt amn) Malore! Aaaaaa 928 LEVIIICI. LAb. NIN. 15 i. e. ſpicilegium;) ſed tres non ſunt 25. 38. Verſ. 10. Non racemabis] i. c. Non auferes racemos, qui ſunt in illa (vinea;) cognoſcuntur autem illi, (ſed) quisnam eſt racemus? 39. cuicunque (ſcilicèt) non eſt nec 40. nec Wd. 41. Eod. verlſ. 10. Et acinos deciduos vineæ tuæ] (Dictio H ſignificat) )q i. e. grana 42. uvarum, quæ decidunt?* tempore vindemiæ. Eod. verſ. 10. Ego (am) Dorinus, De- us veſter] (Nempè:) judex 43. ad puniendum, nec ego à vobis exigo, niſi animas, nam dicitur: ne diripias pauperem &c. quia Dominus judicabit cauſam * eorum, &c. 44. Verſ. 11. Non facietis furtum] (Continetur hic) dehortatio quoad eum, qui furatur pecuniam; (aſt præceptum:) non furaberis, 45. quod habetur in Deca- ſogo (continet) dehortationem quoad illum, qui furatur animas, 46. id, quod di- ſcitur ex ſubjecto 47. ex illo ſcil. factòô, ob quod rei fiunt mortis Synedrii. 48. Eod. verſ. II. Non mentiemini] Quoniam dicitur; † & mentitus fuerit in ea, rependat ſor- 3 8. Sed ANHG. e. faſciculus, confer. hic Gur Arjeh Jol. 146. col. I. fin. ubi plura, vide & trad. Talm. Peah, fol. S. a. uti in mar nev hic al- legatur. 39. Hebr. mu, hotum racemorum deſcriptio ſeu definitio ab autore noſtro hic adducitur, in not. an rem, ty exponitur: —n* tLPRi. e., botri parvi, vid. n, 41. h. V. 40. Id eſt: latus five humerus, metaphoricè uſur- pant Talmudici dictionem iſtam nn pro race- mis uvarum, densè ac ſpiſſè è ſcapo uvæ penden- tibus, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1111. it. a. act. Talm. Peah, Fol. 9. b. & fol. 10. a. uti in n-r TO H. loc. allegatur ad marginem. 41. Dictio iſta explicatur in Gloſſa ad Peah cap. 7. Sect. 4. dict. Fol. 9. b. quod ſignificet grana vel baccas uvarum, conjunctas in fine botri, allegan- te eod. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 1337. funt autem rruhyy i. e, racemi, ut Hebræi dieunt: diey en e eeetn i. e. batri parvi inſtat hʒy i. e., infantis, confer. P. Fagii not, ad Para- phr. Chald. 6. loc. & Gur Arjeh fol. 146. col. 1. fin. & fol. 22 I. col. I. fin. ubi etiam exponi- tur, quid ſit r & a:, vide Deuter. Cap. 24. v. 2 I, ibique Raſchi not. n. 56. & n. 77. conter. && nu d. antec. 39. h. Verſ. it. Chulin, Jol. 131. a. 42. Sive: baccas, acinos „confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 485. ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ubi etiam deſeriptio vocis ex Rabbinis adducitur, vide & Gur Arj eb ol. 146. col, 1. fin. ac tract. Talm. Peah fol. 9. b. & ol. 10. a. uti in pa ew ad marginem allega- tur, ubi vide etiam notas. * Uſurpatur & hic νaαν, de quo vid. not, ad verſ. præced. 9. Sign. † 43. Confer. quæ ad cap. antec. 1 9. v. 2. n. 4. no- tata ſunt, vide & not. in nos m h. loc. it. Gittin, ol. 12. a. & Chulin, fol. 134. b. & Jo- ma, fol. 36. b. it. Bava kama, ol. 94. a. & Te- murah, fol. 6. a. XX„ Hebr. an, in utroque MSte poſtes additur: nd yede i. e. & rapit rapientium e os animam, uti Proverb. c. 22. V. 23. habetur, Reg. c. 3. V. 9. D. 15. 44. Uti Proverb. dict. cap. 22. v. 22. & verſ. 2 3. 45. Quod habetur Exod. cap. 20. v. 15. 46. Vide Exod. dict. c. 20. v. 1 5. ibique Raſchi not. n. 62. confer. & Gur Arjeh ol. 146. col. 2. princ. it. Bava mezia, ol. 61. b. & Sanhedrin, Jol. 86. a.b. 47. Vel: ex negotio, ex ſubjecta materia, vide Ex- confer. nor. ad Deuter. . I. v. 9. n. 62. & ad I. habetur, confer. not. in on rnew h. loc. è” od, dict. c. 20. v. 1I 5. n. 65. confer. & not. in Sna W h. loc.. Gur Arjeh fol. 146. col. 2, med. iſta: vau Nει Peτ & i., e. non fallacià u- temi- 48. Id eſt: ultimi ſupplicii, 4 Synedrio irrogan- di, confer. Exod. alleg. c. 20. v. 1 5. n. 67. &— † Hebr. Ms 9, in MSto I. his præmiſſa ſunt cN. M. — lotteln & gunn volepiobenn nin) Dumn d (gbicetn bht fallacis utemin cis utemini nel s Kad eztleln Gjcitur: (innt Deitoiin vann 53, unge ptoh dicit: non pej Vet. 3¹ MWr. Pod, verl. 13. teletturad (did De metcenatio timini (be ſen MS10 2 poli legitut: 2 enbaciten 4 habetun, 49. Ftllict: ſot & V. 14. 41 a⸗ e not. n. 7ſ fer & hic Gur Icheruot, 0l, 1 Hebr. Won nn Wie 4 utroqe N & Nheyot /B 10. Videllet: . V. 24., d ca, Barva kama, e. habeiur Hebr, orn 51. Norz bie, tiatur & guom tur, cOnler, el d trarsprelſione 11., c. 12, V 1. Modt Exod CL. Lemeht] ie, bked)eninan 00. 4, koc. ie grane 41, 0 niſtanins, io guoad eum, betut in Deca. 6. id, guod di⸗ ecrii 41, Foc, 1n ea, kependat ſor. —,—ꝭ maiginem allege⸗ de aorid, ,2d 8 — — timiai (h. verſ. 1I1.) nec jurate, (v. 12. b, 6.) e. 1 . V. 1, n. 4.n0. n W hlo, t. fol. 134 b ſo. 112. , 231 hebetut, V..,n. bz. & 101. 1, V. 12. K ell 1 n hh lor, . 10, . 1 . V. I5. bigne Niſchi 1 Atſen fol. 146, l. l.bleb. Zanhectin, eOu materis, ide x. 65. cnle, n0t. o n. ,48)nedn notin l.20,. , 1ſ. 67, , wet, , e, Bon ,laciiu 4 Hebr. wriorn &, abſunt iſta hic 4 MSto. 51. Nota hic, quomodo peccatum ex peccato o. 0 1, bis Mrnile u CAP. XINX. 929 Tortem & quintam, 49. diſcimus (quidem ibidem) mulctam; dehortatio (autem) unde probatur? lex (hic) dicit: non mentiemini, Eod. verſ. II. Nec fallactiä?* ute- mini] Dum dicitur: & falsò juraverit, rependat ſortem ac quintam, 50. diſcimus (quidem ibi) muictam; dehortationem autem unde probas? lex (hic) dicit: nec fallacià utemini. Verſ. II. & 12. Non furtum facietis, non mentiemini, *" non falla- cià utemini nec (fals?) urabitis Si furatus es, tandem mentieris, tandem fallacià uie- uD ris & ad extremum pejerabis. 51. Verſ. I 2. Non pejerabitis in nomine meo] Cur (hic) dicitur: (in nomine meo? nimirùm) quia dictum eſt: non aſſumes nomen jehovæv, Dei tui, in vanum, 52. foriitàn non erit (aliquis) reus, niſi propter nomen peculiare? 53. unde probatut, incluſa eſſe etiam omnia cœtera (Dei) cognomina? 54. lex (hic) dicit: non pejerabitis in nomine meo, i. e. in omni nomine, quod mihi competit. Verſ. 13. Non fraudem facies] (P) eſt,) qui defraudat mercenarium mercede. 55. Eod. verſ. 13. Non †pernoctabit] (Verbum i hic) eſt fœmininæ ſignificationis & refertur ad (dictionem) , (quæ mox ſequitur.) Eod. verſ. 13. Qusque mane] De mercenario diurno loquitur Scriptura, qui egreditur, 56. ex quo Sol occidit, ideò Aaaaaa 2 in MStO z. poſt: w' i. e., quoniam dicitur; ſic legitur: — —h aen i. e. & juraverit mendaciter, rependat &c. uti ſuprà Levit. c. 5. v. 24 habetur. 49. Scilicèt: ſortis partem, uti Levit. e. 5F. v. 22. & v. 24. al. cap. 6. Vv. 3. & v. 5. habetur, ubi vi- de not. n. 7 5. & Bava Kkama. Fol. 105, b. con- fer & hic Gur Arjeh fol, 146. col. 2. med. & Schevuot, fol. 2 6. K a. ðð „ Hebr. Aown N) iſta & ſequentia; usque ad: an N& i. e. non furtum facietis, abſunt hic ab utroque MStο, confer. Schabbat, 0. 3 3. à. & Schevuot/ol. 20. b. & fol. 2 1. a. & fol. 3 6.5. 5. V. 24. al. cap. 6. V. J. confer. & tract. Talm. Bava kama, fol. 10 8. a. uti in Da h. gc. habetur in margine. 50. Videlicèt: ſortis partem, vide Levit. dict cap. hic nomen Dei tetragrammatum: Jehovah. 54. Epitheta, atrributa, Hebr. Pan-i, e. alia Dei nomina, præter illud nomen Wp i, e. particu- lare, de quo num. antec. 5 3. confer. Buxtorf- Lex. Talm. ol. 1054. & D. Wagenſeil. Sot. p. 797. it. Temurah, ol. 6. a. 55. Confer. Deuteron. c. 24. v. I4. num. 3 2. it. P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. 6. loc. ac Torat Cohanim, uti in hast Wev, h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etioem notas, in quidus R. Salomonis gloſſa ad tractat. Talr, Bava mezia fol. 2 1. & †ol. 27. b. allegatur, confer. dict. tract. Baba Mezia fol. 111. a. b. S& fol. 113. 2. it. Maccot, fol. 16. 2. & Schevuot, Jol. 45. b. Se Chulin, fol. 141. a. it. Temurah, ol. 6. a. J † Hebr. pn &o, iſta & ſequentia, usque ad: & en i. e. non maledices (ſurdo, v. 14. h. cap. ) abluat ab utroque MSto. * Id eſt: opus, quod per meronymiam pomitur pro mercede operis mercenarii, conter. not. in tiatur & quomodo illa ſubinde creſcant & auge antur, confer. Jacob. c. I. v. 1 5. apud Rabbinos eſt ey Dway i. e, transgreſſio trahit transgreſſionem, vid. Deuter. c. 19. V. 11. n. 12. & C. 2 2. V. 14. n. 30. S 52. Proùt Exod. cap. 20. v. 7. habetur. . 73. Proprium, ſingulare, Hebz. pn, intelligitur pan mV h. loc. ac Jalkut Part. 1. Fol. 17 3. col. 2. princ. it. Bava kama, Yol. 99. a. b. & Bava menizn ſal⸗ I10. a. b. & Ol. I1 I. a. b. & fol. I12. 3. D. 56. Scilicèt: ex labore ſuo, id eſt: cujus opus finitur, ex quo Sol occidit „ confer. not. in mpan ine'h. log. 9 ½ LEVITICI. LCLgr. XIN. tempus exactionis mercedis ejus ** eſt tota nox; alio autem in loco illa (Scriptura) di- cit: non occidet ſuper eam (mercedem) Sol; 57. ſed loquitur illa de mercenario no. cturno, cujus opus perfectum eſt, ex quo columna auroræ aſcendit, quocircà tempus exactionis mercedis ejus eſt totus dies, quia lex determinatum dedit temporis ſpatium *X patri familiâs, ut nummos conquirere poſſit. Verl. 14 Non maledicesit Nurdo] Non mihi (datur hic intelligere juxtà ſenſum literalem,) niſi ſurdum; unde verò probatur, etiam omnem hominem includi? lex dieit: in populo tue non maledices, 18. ſires ita ſe habet, cur (hic) dicitur: ſurdo? (nimirùm) ficuti ſurdus eſt ſingularis, 59. qui eſt in vita; ita etiam omnis, 52. qui eſt in vita, * excipitur (itaque) mortuus, qui non eſt in vita. 60. Eod. verſ. 14. Etceràm case (a) nan pones ofen diculam] Coràm co, qui aliqua in re cæcutit, non des conſilium, é1. quod ei non expedit, ne dicas, vende agrum tuum & compara † tibi aſinum, callidè circà illum agens, ut illum (a- 7 . grum) ab ipſo auferas. 62. Eod. verſ. 14. Ac timebis Deum tuum] Quoniam res iſta non data ell hominibus, ut ſciant, 6z. utrùm animus ejus (hominis ſit) in bonum; 4 „ . 2 vVel: conſtituit (lex) exactionem mercedis quibus ne mortuis quidem licet maledic ere, vide ejus totam noctem, ſic etiam juxtaà Hebræum Gur Arjeh fol. 146. col. 3. cicà ſin. confer. & vertere poſſs. = Levit. cap. ſeq;: 20. V. 9. D. 12. it. Lotat Coha- 57. Uti Deuteron. cap. 2 4½. V. I 5. habetur, conier. nim, uti in Me D hic allegarur ad mar- “ tract. Talm. Bava mezia. Fol. 110. b. promt ig ginem. . om eY b. loc. ad,marginem allegatuãs. (a.) Con fer., hie Peſachim, fol.22. 6. & Moëd katon XXX. Nempè: rayn 2d i. e, duodecim horas, ſic in Lol. 5. a. & fol. 17. a. it. Nedatim, ol. 6 5. ., not. m hic exponitur, confer. & Light- & Kidduſchin, fol. 3 2. a. & Bava mezia, ol. 75. foot. ad Matth. c. 12. V. 4. F⸗ 2. p. 353. edit. Lipſienl. *† Confer. hie tract. Talm. Sanhedtin & Schevuot, fol. 37. b. & Temurab, Ol. 4. a. j eE bis joi legarnr. Sicuti Exod. cap. 2 2. v. 27. habetun, his igi OUYMNVM . . 3½. : lo 3 f Hebr. + , ſic in MSto 2. pro: i. e. acei- 2 2. àa. it. Chulin, ol. 7, 6. & Nid da, fol. 57: a.. ,Fol. 66. 3. 6I. V ide Deuteron. 6:2 7- V. 18. ibique not. n. 1„6. it. Torat Cohanim, uti in Sne hie al⸗ tur verbis: Jnya i. e. in populo tuo, includitur Jpnyav a i. e. omnis, qui eſt in populo tuo, ſic in not. am ne hic exponitur. 59. Hebr. WTDh i. e. peculiaris, unicus, indivi daus, confer. Jalkut Part, 1. Ffol. 17 3. col. 3 princ. cœterùm iſtud'n deeſt in Msto i. & Scilicet: hic intelligitur, nempè, ne ei maledi- catur, hæc enim hic fupplenda velex præceden- tibus repetenda ſunt; in utroque MSto verba iſta: Tn NL n r i. e. ita etiam omnis, qui eſt in vita, abſunt. 60o. Mortuo igitur, ſecundum Rabbinorum ſenten- tiam maledicere licet, exceptô patre ac matte, tus ſum. ubi ratio habetur, cur expoſitio iſia ab autore h. loc. ubi Baba mezia, fol. 11. a. allegatur, verſutè ac callide; an verò bona fide agat, dicat aut conſulat, ideò timor Dei hic in culcatur, qui 156. & R. 1 57. It. Levit. C, 2 5. V. 17: fl. 64. 2a. b. & fol. 90.6. it. Avoda Sata, ol. 6. a. & fol. pe, legitur, quam lectionem hic in verſione ſecu- 62. Confer, bic Gur Arjeh fol. 146. col. 2. fin- noſſro hic adducta ſit, vide & not. in ham Dn 63. Id eſt: quoniam homo ſcire non poteſt, qu?ᷣ animo alter aliquid dicat aut conſulat, urrum eill ag henvasns, Confer. infra verſ. 32. h. cap-n. (ℳ. AI. n verd in ma icognole Verl. ſ. N. 1 2 Rr 1 ervettlt juc zmathema in domumt Rol. erl. Iſ. iſe falele del (paupet ile hongrahu fati Aelaciam ülu nutm tH judica ociun ——,,- ) Kiye: ad f ia iſtad: v dollts. 64, untz Hebi no hominis n. 6f. ubi fer ſunt addud . lanit inte niſtto Ieræ Sen we uſus ſum, guam in Hin habetun, cot 4 4 17 .4 odioſus, in mech,i. e. 0 4 Hebr. n 46, Vice, gue 1ate ſont, 6). Kienti Den ihr krout hab atio etiann CM NI. Cenptuna)i. Uefcenationn. eitei tems poris ſatiun tkarde] Non etöprobetun ices, 10. lre⸗ lati, 5h. gli )mortuns, di ulen] Cotin pedit ne dicas, ns, illum (.. Woniam resila 1 lr) in bonum; zn —..— tet maiediccte, ide nci ſn conler, Aü 1. kt. Tota CChgN e Alegitut ad mt . 11.0, Moed katon darim, fol 51.59 R Bina mezis l.,. Nidda,ſol 57,26. 9. bigue not. ,15, Dmn N ic. to: h i e.lt hhicin veltone lecl⸗ 1. 146. k0) 1, ſd oltio iſta ed alte õ 11.2. allegnur, ie non dolel, 00 zut eonſalat, ulruin bom bde gnn dienr eihirinchleatun, ni 6s vel. 31 , te 15, j.h 4. judica ſocium tuum lance juſtitiæ, 71. an veroò in malum, (nam) fortaſlis ad ſubtrahendum ** (animus ipſius inelinat;) & ta- men dicit: propoſitum mihi fuit bonum, ideò hic dicitur: ac timebis Deum tuum, qui cognoſcit cogitationes tuas, ſic in qualibet re, quæ dependet ab animo hominis 64. qui :llam facit nec cœteri homines eam cognoſcunt, dicitur: & timebis Deum tuum. Verſ. I5. Non facietis perverſimtem in judicio] Docet (hic Scriptura „ quod judex, qui ii. e. perverſitas & res odioſa 6;. ac deteſtabilis, pervertit judicium, appelletur vocatur abominatio, dicitur enim: ab- ominatio Domini eſt omnis, qui facit —p, 67. & abominatio vocatur VPOi. e. res deteltabilis & i. e. anathema, dicitur enim: nec inferas abominationem- in domum tuam, ut fias anethema, ſicuti illa eſt, deteſtando deteſtaberis &c. 68. E- Od. verſ. I5. Non accipies fatiem panperis] Ne dicas, iſte egenus eſt atque eum dives iſte * alere debet, abſolvam illum (pauperem) in judicio, hoc modo reperietur, unde (pauper ilte) abſolutus alimentum honeſtè &* conſequatur. 69. Eod. verſ. I5. Nec- bonorabis faciem potentis] Ne dicas, iſte dives eſt, magnatum filius eſt, quomodo pu- defaciam illum atque ipſum videbo pudore fuffuſum? miniméè id decet, 70. ideò (hic) dicitur: nec honorabis faciem potentis. Eod. verſ. I5. Juſte judicabis proxi- mum tuum] Juxtà ſenſum literalem (facienda eſt explicatio ejus;) alia expoſitio: Verſ. 16. Non ambulabis (uti) detmiter] Ego . Aaaaaa 3 ex- odiolſa, dit itur enim: nam quicquid abominatio- ni eſt Domino, quicquid εν i. e, odio habet (vid. Deut. c. 12. V. 3 I.) ſie in not. , hic fappletur expoſitio vocis a, quæ paulo antè quidem poſita ? ſed à Commematore noſiro in exponendo omiſſa eſt, confer. num. antec. 6 5* b. verſ. * Hebr. IN, ſic in MSto. hie additum reperitur, quam lectionem in verſione ſecutus ſum. XX Non ſordidè, Hebr. aa i. e. in munditie- 69. Sed iſtud non eſt faciendum nec pauperis per- ſona in judicio eſt accipienda, confer. Exod. c. 23, V 3. n. 31. & lalkut Part. I. ol. 173. col. 3. med. it. ol. 26% col. I. med. zx Sive: ad fallendum vel decipiendum, nam & ita iſtud: vnun, quod hic habetur, exponere pofhshiis. 64. Juxtà Hebræum: quæz traditur cordi ſive ani- mo hominis, Confer. Levit. dict. ec. 2 5. V: 17 n. 65. ubi ferè eadem, quæ hic, ab autore noſtro ſunt adducta. 65. Ita hic intepretor a&ν, (puncto in cornu ſi- niſtro literæ Schin poſito,) ſic in editione D WDE ut S& in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, legitur & quidem rectius, ut puto, quam in Biblus Buxtorf. ubi mutatis literis uO- habetur, Confer. num 6 8. h. verſ. & Jalkut Part. 1. Fol. 17 3. col. 3. med. ubi legitur, "&ean i. e, odioſus, in utroque MSto legitut cum Sa. mech, i. e. Oodioſus. =ðèDMU—U † Hebr. , abeſt vox iſta hic 4 MSto z. 66. Vide, quæ infrà ad V. 35. . Cap. n. 16 5. no- tata ſunt-⸗ y7. Sicuti Deuteron. c. 2 5, v. I6, habetur. 6 3. Prout habetur Deuteron. 7. 7. vV. 2 0. abomi- matio etiam vocatur zau, i, e. odium ſiye res – 1 7o. Vel: non ſanè iſtud convenit, ſie interpreior dhie: ann e wen i. e, pcCene eſſet hac in rey Germanicè diceres: es waͤre eine Schande/ in Jalkut Part. I. ol. 173. col. 3. med. ſic legi- tur: Wde Ne . , i. e. quomodo ego pudore sfficiam eum? confer, Deuteron. cap. I⸗ v. 1 7. N. 120. 71, Vel: æquitatis lance, nempè, ut in dubio ſis 93 LEVITICI. CAb. XIX cxiſtimo, quòd omnes, qui contentiones 72., fuſcitant ac qui malum rumorem defe- runt, ambulantes in domibus proximorum ſuorum, ut explorent, quid mali videant vel audiant, quò illud propalent, appellentur „2 Mid eſt: 5 ½ n i. e. ambulantes explorandi cauſa, eſpiement, * linguàâ vernaculà; probatio autem hu- jus meæ aſſertionis eſt, quia non reperimus (in S. Scriptura dictionem) N52, quæ non ſit ſcripta linguâ 120 i. e. ambulationis (verbi gratia in hoc loco:) R g 1. e. non ambulabis *½¾ i. e. obtrectator, 73. item: 92 hNi. c. qui ambu- lant obtrectando, (ſunt) æs & ferrum; 74. de cœterâ autem linguâ maledicâ non- ſcribitur: 4 „ (verbi gratia † in illo loco:) qui linguâà lædit clàm proximum ſa⸗ um, 75. item: lingua doloſa, 76. item: lingua, quæ loquitur magna, 77. quo- circà ego puto, quòd (verba iſta: )³ ſignificent „5= O Oi. e. eum, qui ambulat & explorat, 78. nam Caph mutatur in Gimel, quia omnes literæ, quæ uno ex loco egrediuntur, 79. inter ſeſe permutantur, (nem :) pro: 2, item pro: 2& pro: O * ac à pro *& 1pro x, ſic quoque (accipitur in illo loco „ i. e. & obtrectavit contrà ſervum tuum, 80. i. e. detulit (me) callidè, ** dicens de me ma- = lum, habentur. † Hebr. Wa, uti in MSto I. habetur, vel: 2, prout in MSto 2. legitur. 75. Uti Pialm. 101. v. 5. habetur. 76. Vide Pſalm. 120. v. 3. 77. Prout Pſalm. 12. v. 4. habetur. 7 ⅝. Vel: detrahit, obtrectat, nam hoc quoque ſi⸗ gniſicat verbum xmn, quod hic habetur. 79. Id eſt: quæ aliquam inter ſe habent ſimilitu- propenſior lad abiolvendum, quam ad conde- maandum, conf. not. in 'pan re ubi Ram- bam ad tract. Talm. A vot caput primum allega- tur, vide & Gur Arjeh fol. 146. col. 4. princ. it. tract. Talm. Sanhedrtin, fol. 3 2.b. item Sche vuoth, fol. 30. a. uti in 'nan mne, h. loc. al legatur ad marginem. 2, Sive rixas, Hebr. n confer. Proverb. cap. 6. v. 1. al. 19. ubi eadem, quæ hic, habetur phraſis, confer. & tractat. Talmud. Ketubot, Fol. 46. a. & Sanhedrin, Jol. 30, à. & fol. 3 1. a. „ gic reddo hic: danvsw, Latinè: exploratio, in veteri quodam exemplari, quò uſus ſum, le gitur: dpev, i. e. ſpioni, ſic Itali vocant: ſpe⸗ Eulatores ſine exploratores, quod etiam huic Commentatoris noſtri expoſitioni magis qua drat; cœterum vox iſta Gallica in MSto z. bie omiſſa eſt. 73. Sicuti hoc verſu 16. habetur, confer. not. ad Daniel. cap. 3. Verſ. S. num. 1I0. ac Jalkut Part. nis, prout exempla ſubjecta id declarant, in no- tis Pari hic exponitur, quòd tales hic in- telligantur literæ, quarum nonnullæ pronunci- antur a næ hn Ir eh a i. e. labiò nonnullæ linguàâ ac nonnullæ gutture, videlicèt, quæ ſunt labiales, linguales & gutturales, uti vo- cant Grammatici. X Hebr. n n, abſunt iſta à MSto 2. g0. Sic habetur 2. Samuel. cap. 19. V. 27. Kx Hebr. ππ, contfer. Judic. cap. 9: verſ. 3 1. dinem aut cognationem ratione pronuncistio- 1. fol. 173. col. 4. med. in MSto 2. poſt iſia: non ambulabis 7. e. obtrectator, addita ſunt ida: b n ee nn i e. ambulans obire- ctator revelat arcanum, Proverb. c. 11, V. 13. 74. Id eſt: Chalybei ſunt ac ferrei, uti junius ac Tremellius verterunt ea, quæ Jerem. c. 6.v. 78. ibique Raſchi not. in MSto I. pro eo legitur: n rd, ſi quidem lectio non eſi mendolſa, jux- tà quam hic erit loci iſtius ſenſus. & exp loravit vel (peculatus eſt, quid mali de me diceret; ab- ſunt autem iſta à Moto z. G - — (AL. MX. . lum,ſi eii gnoqne 1 mercatutaln, m isſemper tem; Paraph is, 12, veln centas 83. E 94, Videturn futm vetbisat mentutn, qu. tem iſta roc⸗ habetuk:) (g, ut oculi nationum) . 4 alit onti illum ſerxare Ault latrones: dendammer —— I. Prom kil † Hebr d rn n⸗ Vendit &c. in. Seb hagi li ſenlus eſt: zur delgoren (Anla, aü ve 83. Ali: & Sicuti Dani⸗ not. obtreck mole poluun Lavem in uti R. Salor ſege ) . i. e d,, 214 14. die haben leg. Buxor not, ad libr, (Eterdmn il in domo ren 1. Hedr. d Daniel, dil Atec. 833. cNNe — Gmmoretn dclt. mali videat io Autem hu⸗ .)de :) N t. gui ambu⸗ Walecic non- Pforimum Id. gne, 77, guo⸗ WMie euan— nes litete, gnr item,) po: :) i t. icens de memi⸗ lum, — badent, ſe: . betur. betut. nim hoe quocbeſ⸗ od bie habetut⸗ ſe habent iiniitl . Nione gronintiio id eclatant, in ho⸗ t, guoc eies hit in⸗ nonnullæ prondhtt⸗ 18) ie, labio 5 agintuilchl ſo⸗ 4a MSto . cap. 19, 1e 17. ſucte, ce.⸗ ſen r. do 1. ro e legt⸗ ganel mebdola, ur⸗ Lleoſus: euploafit al,de me Ucgetz D. Ule guttute elieel CcAbP. XXx. lum, ſic etiam (accipitur in illo loco:) non „½ Ni. e. obtrectavit linguâà ſuàâ, §7. ita⸗ quoque 92])(dicitur) RNi- e. mercator, qui 9 i. e. explorat omnis generis mercaturam, ut & omnis, qui vendit aromata, quò illis ſeſe ornent mulieres, quoni- † Hebr. be 72), in MSto 1. pro 272. Sic P. Fagii verſionẽ Latinam ſecutus hic tranſiu- LEVITICI. 933 am is ſemper perambulat urbes, nominatur: ), ſignificans ?3 ] i. e. ambulan- tem; Paraphraſis autem Chaldaica (hujus loci) eſt: non comedas i. e. placen- tfas, 82. veluti (Chaldaicè habetur in illo loco:) & comederunt X i. e. pla- centas 83. eorum, (ſic quoque:) comedit && ) P i. e. placentam in domo regis, 84. videtur mihi, quòd mos eorum (obtrectatorum) fuerit, ut in domo illius, qui eo- rum verbis aurem præbebat, comederent aliquid cibi, 8. idque firmum erat argu- mentum, quòd illorum 86. verba acceptarentur tanquàm rata ac vera; cibatio au- tem iſta vocabatur P E 87. ſignificans (idem, ac illud, quod in eo loco habetur:) V)P i. e. annuens oculis fuis, 88. quia mos iſte omnium obtrectatorum. eſt, ut oculis ſuis annuant atque nutu indicent verba obtractationum (ſive crimi- nationum) ſuarum, ne (ſcilicèt Mlii auditores intelligant. Eod. verſ. 16. Non kiuabis contrà ſanguinem proximi tu] (Nempè,) ut videas mortem ejus, quando tu illum ſervare poteris, uti eſt is, qui in flumine mergitur, & quem fera beſtia? aut latrones aggrediuntur. 89. Eod. verſ. 16. Ego ſum Dominus] Fidelis ad repen- dendam mercedem & verax ad puniendum. 90. Verſ. 17. Nec feras 91. in eopec- catunt 1. Promt Pſalm. 15. v. 3. habetur. yyn legitur HMoy7 Pw7 i. e. ſignificans eſcam ſeu cibum. 86. Ita hic in plurali vertere volui, quoniam nu= merus pluralis præzedit, quamvis tam in editio- ne He braica, quà uſus ſum, quàm in Bibliis Bux- his legitur „s i. e. prætereà (dicitur,) qui vendit & c. 25. Hebr. y' i. e. eica, hanc R, Salomo ad . . a li, ſenſus eſt: non paraſiteris nee adulatorem agas aut delatorem & obtrectatorem, ventris ac cibi cauia, alii vertunt: non proferes criminationes. 23. Alii: & divulgarunt criminationes eorum, Sicuti Daniel. c. 3. v. 8. habetur, ubi vide Raſehi not. obtrectatoribus quippe & adulatoribus in more poſitum eſt, ut comedant . e. eſcam fuavem in domibus eorum, ubi obtrectant, ſic- uti R. Salomo ibidem obſervavit, confer, num. feq. 85. it. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 84. & ſeq ac. dl. 2 147. & ſed. 94. Sic habetur in Gemara Berachot fol. 5 8. a. al- leg. Buxtorf. in Lexic. Talm. fol. 95. confer. & not. ad librum Pree. Jud. part. 2. p. 46. a. fin. cœterùm iſta: comedit & i, e, placentam in domo regis, abiunt 4 MSto 2. L Daniel. dic. e. 3. v. 8., vocat &e, uti num. torf. legatur: Wn“ i. e. verba ejus, 987, Interpres Syrus vocem αρνε que Matth. e. 4. v. 1. habetur, tranſtulit: &α 7 i. e. obtrectator, Tremellius ibidem vertit: adver- ſarium, ubi vide fis ejusdem notas, confer. & Matth. eap. 12. verſ. 10. ibique verſionem Sy- riacam. S 989. Sicuti Proverb. c., 6. V. 13. & e. 10. Verſ. 10. habetur. * Hebr. zrr, abeſt iſtud ₰ MSto I. ſed in MSto 2. poſt An additur: mo' i, e, conculeat eum. ðZZMD 89. Videatur bie præ aliis P. Fagius in not. ad Pa- raphæ. Chaldaic. H. loc. ubi ſcribit, quod locus iſte ſcripturæ bifariàm poſſit explicari, confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 73. 2. . 90. Confer. quæ ad cap. antec. 18. v. 6. num. 224 notata ſunt, vide & not. in pam re h. loc. antec. 83. dictum eſt, in Msto 2. pro: W 91. Quoniam verbum den , quod hic habetur, LEVITICGI. † 4. ð catum] i. e. Non 18. Non ulciſearis] (alter) reſpondet ei: rim tuam; ille verò dicit ei: non (faciam,) tuam, (alter) reſpondet ei: non commodaſti, ſervat odium) in corde ſuo, etiamſi 19. Statunm mea obſervabitis] Hæc autem variè exponipoteſt, ideò nonnulli ocum iſtum ſic explicant: ne diſſimulato in eo ullum pecca- tum, quod aon corripias, prout Junius ac Tre- mellius ibidem notàrunt, alii: ne ſuſcipias ſuper illo peccatum, ſic ferè vulgata: ne habeas ſuper illo peceatum, aliter hic autor noſter expoſuit, juxtà Chaldæam Paraphr. hæe eſt interpretatio: ut non accipias ejus cauſa reatum ſeu pœnam, ſice SLXX. 2aα Xâ n N 4ντd Aαιαρn ν & non acccipies propter eum peccatum, Confer. not. ad librum Prec. Iud. part. 2. p. 21 4. a. fin. ac D. Wagenſeil. Sot. pag, 20 5. it. Lightfoot ad Matth. c. 1 8. V. 15. p. 39 3. edit. Lipſienſ. Xx Conter. bic tract. Talm. Peſachim, fol. 11 3. b. & Nedarim, fol. 6 5: b. it. Sota, ol, 3, a. S Erachin, fol. 16. 5. it. Bava metzia, Fol. 3 I. a. 9 2. Confer. hic præ aliis P. Fegius in not. ad Pa- raphr. Chald. h. loc. ubi etiam differentia inter õ adducitur, vid. & Torat Coha- nim, uti in nan rn h. loc. allegatur ad marginem, it. tract. Talm. Joma, Jol. 23. a. 9 3. Sive: Cuſtodia, ſcilicèt iræ vel inimicitiæ, re- cordatio injuriæ acceptæ, de qua etiam hoc verſu agitur, vide P. Pagius loc. alleg. & alkut Part. 1. Jol. 174. col. 1. Circà fin. . 94. Vel ita: ecce, (accipe &) abi, nam dictio 7, . quia punctis caret, utramque recipit ſigniſicatio- nem, nempè: tibi &: abi; abſunt autem iſta- b N& i. e. ecce tibi, 4 MSto 2. aſt in MSto 1. pudore ſuffundas faciem (Verbi gratia:) dicit aliquis alteri: commoda mihi falcem tuam. craſtino die alter dicit ei: commoda mihi ſecu- non tibi (illam) commodabo, ſicuti tu mihi (falcem tu- am) non commodiſti, & hæc eſt p. i. e. ultio; 92½. quænam verò eit W.i. e. aſſervatio? 93. (nimirum) dicit aliquis alteri: ter) reſpondet ei: non (faciam,) ſequenti die alter dicit ei: commoda mihi falcem- ecce (ſume) tibi; 94. nec ego ſum, ſicuti tu, qui mihi hæc eſt W, 95. quoniam i. e. non ulciſcatur. Eod. verſ. I 8. Et diligei proxi.- mum tuum, ſicut teipſum) Dixit R. Akiva: hæc eſt Verſ. ſunt iſta: jumentum tuum non facies coire cum diverſi generis 97. animantibus,dua minum genera &c. D'P Ni. e. ſtatu- habemur illa quidem; ſed ordo verborum mu! „ ejus * in conſpectu multorum. Verſ. commoda mihi ſecurim tuam; (al- cuſtodit inimicitiam (vel regula magna in lege. 9⁰. V vVE t 1 — tatus eſt. = 9 ⅞. Dum officium quidem præſtatur, ſed cum im properatione quadam atque ſervatione odii ſive inimicitiæ, vide P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi plura, Confer. & not. in DDR . loc. 6. Vide hic Peſachim, Jol. 75al a. & Ketubot, fol. 37.a. it. Nedarim, Jol. 6 5. . & Sota, fol. 8. b. it, Raſchi not. ad Exod. c. 2 4. V. 12. n. 27. confer. Matth. c. 2 2. v. 3 9. Marci g. 12. V. 3 I. &£ Luc. c. 10. V. 27. vide & P. Fag. in not. ad Pa- raphr. Chald.h. Ioc. ac tractat. Talm. Joma, ol. 2 3. a. prout in "an new h. loc. ad marginem allegatur, unde locus, hic adductus, deſumptus eſt, confer. & not. in d'hom n h. loc. ubi di- QAum Hillelis ſenis adducitur, nempe b N ayn NO Ta 17 i. e. quod tibi eſt odioſum, id proximo tuo ne feceris, confer. & Buxtorl. Lex. Talm. Fol. 1508,. vid. Schabbat, Fol. 3 1. a. ubi dictum illud Hillelis reperitur, confer. & EKiddauſchin, ol. 41. a. & Bava kama, ol. 5 I. a. * it. Sanhedrin, fol. 5 5. a. . it. fol. 84. “. & Nid- da, fol. 17. . XE Cogfer. hic Kidduſchin, ſol. 39. 3. & Bava „mezia;, Jol, 9 1. a. it, Sanhedrin, ol. 60 ..a. G Chulin, ol. 11 5. a. & Moëâ katon, ol. 2, b. & Maccot, fol. 2 1, b. & Avoda Sara, Tol. 64. a. 97. Uti hoc veriu 19. habetur, ratio prohibitio- nis, cur animalis diverſi generis five peciei int er ſeſe ChAb. XIX. – 2 CA N. — la ſugt ectt hen ſ⸗ beten Alibi)cicitur: n6,totlitn non Gicit: vellemen et: Poyhie 1otta; 107, & terle, talteta⸗ loco accipitur: quod nos po A ſeſenon ſint com jer kol. 145 col Us mundum ctea iged is, uin (cireſacit, in nimalium, pen qud Deus non! pertectum creare bræa vige ididen Hebt. ritun. Iib.2 99. Conlen gue iu 3 9, & cap. zuler vid & not. adie Eut bat. 1. fol. (2) Conler. hie kack Nidda, l 51.5 ſol. 14. ,0. & l egib, Hebreor. 99. Hebr. Doy,t I3. ac Deuteron. 10 librum Pree, . Wagenſei do in Do woè, ikir burt l ſol Debr. d, del 100, lia hic cici Banorf, Lex. Tal 1,adducitur, remanipulis lini 1el. Bebr. do, e Veſtis, Germ. Fil bart in Len, 1. CA NrI. — kum. Verl. lcen tlam. A mihi ſecu. (blcem ta. wle. Rtlam; (al⸗ nihi faleem. tu, gui mimi micitiarm (vel Alger yon. . 6. Verl. 11 — ſadenm!, Aur, jed cum im 1atione odii liſe nCt. 2d Daaphr. let. & not. in — 814. Kenbot, 14, 7. 11. l 17,. lcit. 11,7, 31. gin not, 1d ba- Taln. omn . loe, admarginem udus, delumptus 1ͦ h. lor. ubi di. ‚Dempe 0 tibi etodiolum, ater. KN BPuxtok. habbat, ,0l 31 detilut, collel⸗& Eama ol.)l4. 6l b N. Dl. 39. & Cein, 5ol.6ed 6 RaON/Ol: 27d dun, ſoleter , latl . ei ſlle on facies G NNiüeſtatt. ibiti. CaAp. XII. TEVYITICI. (alibi) dicitur: non induas veſtimentum néô, forſitàn non induere poterit (aliquis) 2 ta iſta ſunt decretum regium, 928. cujus nulla dari poteſt ratio. Eod. verſ. 19. Er veſtem (a.) heterogeneam Cur dicitur (hic DND i. e. veſtis heterogenea?) quia varié commixtum, 99. lanàâ ſimul † ac li- vellera lanæ ac manipulos 1oo. lini? lex dicit: veſtem, unde probatur, quòd etiam includantur Dee 101. lex (hic) di- cit: 133 O0 i. e. res, quæ eſt Y]) O i. e. pol torta; 102. exiſtimo autem, quòd 7 ſignificet rem implexam *& contortam *in- ter ſe, ut altera alteri jungatur, mesler, 103. linguàâ vernaculà, veluti (in illo Gemaræ loco accipitur:) conducit 1N) i. e. ad operculum vaſorum, quod in illis eſt. 104, quod nos exponimus: OD 105. fleſtri, 106. R. Menachem dictionem ita (ſive lenita) O i. e. filata ac † i. e, Fvv. ſeſe non ſint commiſcenda, habeturin Gur Ar- jeh fol. 146. col 4. med. nempè, quoniam De- us mundum creavit Hwma I. e. in perfectione, ideò is, qui diverſi generis animalia inter ſeſe coire facit, utinde diverſæ proveniant ſpecies a nimalium, perinde habendus eſt, ac ſi diceret, quòd Deus non ασνοwοâ , e. perfecerit (vel perfectum creaverit) mundum ſuum &c. He- bræa vide ibidem, confer. Spenceri de Legib. Hebr. ritual. lib. 2, 0r 20. 922. Conter- quæ ſuprà ad Levit. c. 15. v. 18. num. 23. S cap. antec. 1 9. V. 4. n. 1I2. notata ſunt, vid. & not. ad Prover b. c. 2 5: V. 2. n. 6. & Jal- kut Part. 1. ol. 17 4 col. 2. med.= (a.) Conſer. hic tract. Talm. evammot, fol. 4. b. & Niidda, fol. 6 I. 6. it. Joma, fol. 69. a. & Beza, fpol. I4. a. ö. & Tamid, fol. 27. b. it. Spenceri de Legib. Hebræor. rital. lib. 2. c. 2 1. 29. Hebr. WmyV, gonfer. cap. antec. 1. v. 4. n. 13. ac Deuteron. c. 22. V. 11. n. 26. vide & not. dd librum Prec, Jud. part. 2. P. 252. à. med. ac in Den e8.loc, ad marginem allegatur, ac Jaikut Part. I Fol. 174. col. 2. fin. Hebr. 1, abeſt iſtud ab utroque MSto. 100. Ita hic dictionem π interpretor, vide Buxtorf. Lex. Talm. ol. 146, ubi ex Nedar. fol. 5 5., 2. adducitur, quod licitum ſit, ſemet re manipulis lini. = 11. Hebr. , exponunt, eſſe genus panni vel veſtis, Germ. Filtz / Ital. feltro, confer. idem D. Wagenlſeil. Sot. p. 857. it. Torat Cohanim, uri operi: Buxt. in Lex, Talm ſol 1117. ac Gur Arjeh eexpli- Jol. 146. col. 4. fin. I102. Sive: texta, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Buxtorf. Lex. Talm. /ol. 24 ⅝ 3. ac Michlol Jophi h,loc. confer. & Deuter. c. 22. vV II. n. 27. * Hebr. 772, id, quod in not. Dam n exponitur: 1) i, e. rem tractam five produ- *X Hebr. An, quod verbum in not. ao explicatur, quod ſignificet a nyn f e. rem mix- tam, confer. Buxt. Lexic. Chald. ol. 12 14. 103. Ita hic reddo: voàν., nam fic legendum puto, pro: vuvh, prout in vulgatis exempla. ribus habetur, in M4Sto I. legitur: v.ορ L ſed legendum: hn; abeſt autem iſta dictio Gal- lica à½ MSto. 2. . 104. Sic verba iſta eis N enn e, verte- re volui, ſecutus Buxtorfium in Lexic. Talmud. fol. 132 2. ubi locus iſie ex Gemara adductus ha- betur, nempe ex Moëd katon, Fol. 12, 5. ſicuti etiam in -e b. loc. allegatar ad mar- ginem. 105. Id eſt: emarcuit; haud ſcie, quid Commea- tator noſter hac explicatione ſibi velit, in not., np eponitun na quôd ſignificet wpom i. e. induratum aνν & i en n i. e. tanquàm aliquid mixtum vel contortum, quod eſt durum. —N— 106. Ita hic exprimo linguâà Gallicà Noein vel NDPL uti hic habetur, confer. not. ad. 2. Sa- muel. bbbbb 936 LEVITICI. CAP. XIX. explicat (veſtem,) la (Do ſignificat:) Hprâhie. cognita viro, nec ego novi (verb næa, quæ partim anci cui ancilla eſt permiſſa, loquitur (hic) redempta eſt] i. e. Redempta (quidem autem i. e. redemptio, abſolutè ma.] (Nempè:) libellô. 111. lla, partim filia ingenui eſt, poſita (fitc) argentô, mà ac liné compoſitam. * Verlſ. 20. Deſponſat 107. viro] atque NNMπ¾ο . e. unicè addicta 108. um) huic ſimile in Scriptura; 109. de ancilla autem Chana- quæ ſervo Hebræo deſponſata eſt, Scriptura. Eod. verſ. 20. Et redimendo non⸗ nec (tamen penitùs) redempta; 110. HOn Eod. v. 20. Aut libertate dona- Eod. verſ. 20. Fagellatio erit] Ipſa (fœmina) puni- tur; 112. non verò is, (qui rem cum illa habuit;) convenit autem Synedrio pn j. e. ut inquirat in rem, 13. ne illum mortis reum faciat, (qui hoc perpetravit,) quo- niam illa (ſœmina, cum qua ille rem habuit,) non fuit libertate donata nec illius ſpon- ſalia fuerunt perfecta, 114. 1. hinc Rabbini noſtri docent, quòd is, qui flagellandus eſt, muel. c. 13. V. 4, H. 4. it. ad Exod. c. 18. V. 18. n. 66. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 105 3: ubi ſcribitur: R. Salomonem vnn Gallicè ex- plicare: , idque corruptè poſitum eſſe pro: fleſtri, in MSto 1I. legitur: o fleſtrir, i. e, marceſcere, abeſt autem iſta dictio Gallica ½ MStoz. X Ita, ut yv juxtà Menachemi mentem ſignifi- cet Ma'n i. e. compoſitionem ſeu conjunctio⸗ nem, fic in not. m h. loc. 107. Ita hic ſecundum Paraphraſin Chaldaicam, quam & autor noſter aliique Rabbini ſequuntur, verbum —a, quod hic habetur, interpretor, LXX. verterunt: αταπνινιαιπ1 6. ſervata, R. Abenkſta à coœteris reedens vertendum pu tat: deſpecta, ſic & Junius ac Tremellius hic ver- terunt; Vulgata ſenſu contrariò habet: nobilis, confer. hic præ aliis P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. ubi plura, it. Sanhedrin, ol. 69. a. & Keritut, Fol. 9. 5. & fol. 1I. a. it. Kiddauſchin, Jol. 6. 3 108. Appropriata, dicata, i, e. deſponſata ſcij. vi⸗ ro, in wichlol ophi exponitur: pdon i. e. manifeſtata, iſtud iNh abeſt ab utroque MSto. 109. In Gur Arjeh ol. 147. col. 2. med. juxtà Rabbinorum ſententiam —on exponitur;, quòd ſi enificet ar/ i. e. mutationem, quo- niam illa ex virgine mutata eſt in maritatam, ex- Confer. & Buxtort. Lex. Talm. fol. & 32. in S. Scriptura igitur hic quidem ſimile verbum non occurrit quoad iſtam ſigrificationem; aſt in Mi- ſchna m ) i. e. eſt ei ſimile, veluti: nON & i. e, ecce tu deſponſata mea es &c. ſic in not. an v hic habetur, ubi etiam tract. Talm Keritut, fol. 11.2. allegatur, con- fer. & Buxtorf. Lex. Chald. dict. fol. 832. ubi Part. J. Fol. 174. col 3. med, 10. Videlicèt omnimodà redemptione, ma rn, uti in Gur Arjeh fol. 147. col. 2. ſin. habetur, i. e. partim redempta, partim non;, confer. not. — tract. Talmud. Gittin, fol. 39- b. & fol. 41. 2. 5. ac Torat Cohanim, uti in = m-eR 5. loc. allegatur ad marginem, it. Keritut, ol. 11. 2. 1II. Hebr. , de cujus vo cis ſignificatione vide Buxterf. Lex. Talm. fol. 2381. confer. & not. in ð 112, Vel: flagellatur, iſta enim pœna hie intelli- itur, confer. Miehlol Tophih. loc. ur & not. in adducitur. e. flagellatio, quæ hic habetur, confer. num. lequ. 115. Aben Efra hanc dictionem deducit 2 o plicatur etiam ibi, quod omnis res, quæ janni. um capit, vecetur n, vide plura ibidem, prout Kidduſchin fol. 6. a. allegatur. vid. & Jalkut ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 9: b. med. it. Synan rp h. loc. ubi ratio iſtius explicationis 113. Reſpicitur hac expoſitione ad vocem ha i. i. e. bove, quia flagellatio fiebat lorô bovinò, vid. Ejusd. not. . loc. confer. Keritut, fol. II. . 114. Sive: plena, Hebr. e, nempè legitima; —— “ clamabantl6 tiles faciet 14] Et idcite anlli, (perfechiac l eipecca uh⸗ Peccayit per 13. Bt gusd (eimirnumatt illa percipiat nam tempore Mum, ſiallen —— Ptodr joßta 40 tutn, 113.. 115. Nam X mentum fage Alſeh ,ol. 14, lalkut but 1 per hanc eypl Pe, gvod ſiag damationem, dus erat, inclan Commentator tot, bielat, in Dataphr. Chal⸗ Atque traltat, un wd ,. 116. Uui Deuren 117, rout Der cOnker, act. n Moo hi loꝛd etkech exerl. † Hebr, O hn n , 1MS 1led in ſl 4 h, 119. Qbonizm Honlaa eat, NAà leii CAr.Xx. — . ri ddid 10, tem Chinga. Ponlaneh, mend o2 110, ermte dona- mina) Puni . elno n erarit) uo. cillinsſon. fagellansus el ol. Iz1. ind. nile veidum na jnem; Alin Mi⸗ ile, velun: W ſata mea es t. betur, ubi etiam alleganur, eOn 6. ol. z whi it. & hlhut ptione, . . in bebelu, Gon, confet. nt 1g. 9, b. ed 1. .9,8 fo. 41. Ab, ” ritt, /0l1s. ſopincatione fide contet not in poena die ntelli⸗ loc, ut & ot.ld. kius erplicgloni⸗ AvOren . colket nun e gern dedelt 4 jebat 00 0 1n0, Kerieu, Peltle. empe legtiina kenf CAPF. XIX. eſt, fiat p i. e. ſub inclamatione, 115. nam judices, qui flagellabant, e. II5. Nam — ee N rpyp y i. e. funda- 1† Hebr. : Nn iſta & ſequentia, usque ad LEVITICI. 937 . clamabant (dicentes:) ei, qui vapulabat, ſi non cuſtodiveris facere &c. 116. & mira- biles faciet Dominus plagas tuas &c. 117. Eod. verſ. 20. Quia libertas ei non eſt da- 1a] Et idcircè ille non eſt mortis reus propter eam, quia ſponſalia ejus non fuerunt ſponſalia, 118. ecce ſi libertas †ei (fœminæ) data ſit, ſponſalia ejus erunt ſponſalia- (perfecta ac legitima) ipſeque erit mortis reus. 119. Verſ. 22. Et condonabitur (2.) ei peccatum, quod peccavit] (Hoc dicit Scriptura, ut includat illum, qui ex propoſito peccavit, perinde atque eum, qui per errorem (ſeu ignorantiam) deliquit. * Verſ. 23. Et punmbitis praputium † ejus] i. e. Et obturabitis obturationem ejus, 120. ſit (nimirùm arbor) obturata & abſcondita (vel ſeparata,) ne utilitas (quoad fructus) ex illa percipiatur, Eod. verſ. 23. Tribus annis ſint vobis (Carbores) praputiatæ] A quo- nam tempore numerat illud (Scriptura?) à tempore ſcil. plantationis ejus (arboris,) num, ſi aſſervaverint 121. illum (arboris fructum) poſt triennium, erit permiſſus? lex Bbbbbb z (hic) Deuteron. c. 22. v. 22. ac Lightfoot., ad Johann. c. 8. v. F. pag. 1039, edit. Lipſienſ. confer. & tract. Talm. Gittin, fol. 37. uti in Sma BY bh. loc. allegatur ad marginem. (a.) Confer. hic tract. Talm, Bava kama, fol. 111. a. S& Sevachim, fol. 49. a. it. Keritut, fol. 9. a. b. & proùt infrà 4 Commentatore noſtro id exponi- tur n, 11 8. b. v. 20. mentum flagellationis erat inclamatio, uti in Gur Arjeh Fol. 147. col. 3. princ. habetur; confer. Jalkut Part. 1. Fol. 174. col. 4. alluditur autem per hanc explicationé ad dictionem ropa, nem- pè, quòd flagellatio iſta fieret απ* i, e. per in- clamationem, dum judices illum, qui flagellan dus erat, inclamabant per verba legis, quæ hic à Commentatore noſtro referuntur, confer. Bux- torf. Præfat. in Abbreviatur. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & num., antec. 113. atque tractat. Talmud. Keritut, ol. 11. uti in ne PSE h. loc. allegatur ad marginem. I16. Uti Deuteron. c. 2 8. v. 5 8. habetur. 117. Prout Deuteron. dict. c. 2 8. v. 59. habetur, confer. tract. Talm. Maccot, Fol. 2 3. b. uti in „am H hic allegatur, 118. Nempè: perfecta, nnz plena ac legitima, q]quoad effectum juris, vide ſuprà num. 114. b. verſ. Jol. 22. 5. * Nempè, ut oblationem adferat, prout in notis aN H hic habetur, ubi & Keritut, fol. 9. allegatur. S † Conter. hic Peſachim, Fol. 23. a. & Succa, Fol. 3 5.a. it, Berachot. ol. 36.a b. & Joma, fol. 8 1. 6 it. Kidduſchin, 0]. 56. b, & Bava kama, fol. 101. a. & Chulia, fol. 12 1. 2. & Schabbat, ol. 10 8. a. it. Koſch haſchana, fol. 9. 6. 120. Id eſt: arborem impuram & ftuctus ejus im- puros & abominabiles cenſebitis, ſicuti præpu- tium, obturans membrum virile, ita Buxtorf. in Lex. Hebr. voc. 7y, ubi etiam aliæ e poſitio- nes hujus loci adducuntur, vide & P. Fagii nor ad Paraphr. Chald. h. loc. & D. Wagenleil. Sot p. 605. & p. 956, n. 9. & not, ad Habac. c. 2* v. 16. num. 54. it. Jalkut Part. 1. fol. 17 5. col 1. med. . 12 1: Repoſuerint, condiderint,id enim verbum axs, quod hic habetur, ſignificat, confer. To⸗= rat Cohanim, uti in part e hic ad mar= ginem allegatur, ubi vide etiam notas, —rn aur) i. e. ipſeque erit mortis reus, abſunt à MSto I. ſed malèe; confer. tractat. Talm. Git- tin, ſol. 43 b. & Ketitut, ol. I1.6. & fol. 22. bh. 119. Quoniam cum fœmina libera, quæ viro de- ſponſata erat, rem habuit, confer. Exod. c. 20. v. 14. & Leyit. cap. ſequ. 20, verſ. 10. vide & — . 4 1 938 LEVITICI. (hic) dicit: erit, i. e. in eſſentia ſua erit. 12 2, Verſ. 24. Erit omnis frulctus ejus ſa- cer] perinde ac decima ſecunda, 123. nam ſcriptum eſt de illa: & omnes decimæ terræ &c. 124. Eod. verſ. 24. Sacer Domino] Sicuti decima xX non comeditur ** cxtrà murum Hieroſolymæ, niſi redemptionis pretio; 125. ita & hic (fructus arboris) codem modô, 126. atque hæc res erat in laudem Domino, quia delati fuerunt eum in loeum (fructus arborum) in laudem ac celebrationem Dei. Verſ. 2 §. Elt colliga- tis 127. vobis proventum ejus] Præceptum iſtud, * ſi id obſervaveritis, erit vobis ad au- gendum proventum ejus, quia in ejus (obſervationis) mercedem ego augebo vobis fructus plantationis.** R. Akiva dicebat: loquitur (hic) lex intuitu pravæ cogitatio- dicat aliquis, ecce ego quatuor annis ea in re fruſtrà ſolicitus ſum, nis, (nempè,) ne 12 8. ideò dicitur Eod. verſ. 2 5§. 60ο (hic:) ad augendum vobis proventum ejus. 122. Scilicèt: præputiatus ſeu prohibitus erit, Hebr. b, ſingularis pro plurali, ſenſus eſt quòd, quamdiu fructus arboris, intrà triennium decerptus, i. e. in eſſentia vel exiſtentia ſua erit, vel: quamdiu extiterit in natura ſua, etiamſi ille per triennium aſſervetur eoque exa- o comedendus adhibeatur; ille tamen ſit o. hibitus nec poſſit comedi, confer. infrà I evit. c. 2 5. V. I2. D. 44. & Lightfoot. ad Marci c. 12. v. 2. p. 63 5. edit. Lipfſ. it. Gur Arjeh fol. 1 50.col. 3. En. ſic etiam iſtud: rin exponitur in not. nat ne b. loc. nempè? ih n & e ee n, wh i. e. in exiſten- tia ſua, quæ ei (fructui) fuit per triennium, quòè ille prohibitus fuit, etiam ita erit vel permanehit, Kilicèt: prohibitus, confer. Jalxut Part. 1. fol. 17 5½. col. 1. circà fin. 123. Decima enim erat duplex, primam dabat co- onus Levitis, de qua ipſi rursus dabant deci- mam ſacerdotibus, Numer. c. 1 8. v. 26. & 2⅛: dein rursas colonus dabat Levitis decimam ſe- eundam, quæ ſacra erat& à Levitis inatrio tem- pli conſumebatur, Deuter. C. 14. V. 2 3. vide Bux- orf, Lex.- Hebr. voçc. Wyn, confer. & infrà Le- vVit. c. 27. V. 30. n. 75. & Lighitfoot. alleg. pag. 635. it. tre ſt. Talm. Roſch haſchana, fl. 10. a. & Bava kama, fol. 69. 5. 124. Vide infra Levit- dict, e. 27. v. 30. D. 75. & ditum reperitur. . X Hebr. 72 &a, in MSto 2. pro eo, legitur: San i. e. egreditur. 12 5. Ita hic interpretor, confer Deuteron. e.20. v. 6. n. 2 I. it. tract. Talm. Kidduſchin, f. 54. b. pro- ut in no ine h.loc. sllegatur ad marginem, confer. lib. Preç. Jud. part, 1. p. 159. 3. med. 126. Nam fructus anni quarti comedendi erant conſumi debebat, vide not. ad Deuteron. dict c. 2 0. v. 6. n. 20. & D. Wagenſeil. Sor. p. 95 6. n. 9. confer. & not. ad librum Prec. ud. part. I. p. 159. a. med. & Deuter. cap. 26. v. 13. n. chot fol. 3 5. a. allegatur, quod hic habetur, utramque recipit fignifica- tionem, atque huic poſteriori ſignificationi et- ut & Junius ac Tremellius, qui verterunt: & in not. ad baraphr. Chald. h. loc. . 1 * Hebr. Dee ENE, iſta, ut & ſequentia, usque ad: ewai. e. quia in ejus (oblervationis) mmoercedem &c. abſunt 4 MSto z. ** Hebr. yan e? in MSt0 2, habetur rpor- wen e. rudus & plantationem. . 12%. Vel* fruſtrà laborem inſu Lighbtfoot. Centur. Chorograph. c. 2 I. p. 4 3. & a dlibrum Prec. Jud. pert⸗ amne evnſer⸗ nor⸗ 2d Matth. eap. 2 3. V, 23: P. 43 I. confer. S. Deu- tract. Talm. Roſch haſchana; fol. 10. a Bers⸗ der. 6. 26, V. 13. . 4 1. & n. 42. “ chot, fol. 35. a. 4 82 * Secunda ſcil. Hebr. , fic in MSto 2. hic ad. P CAbP. XIX. CMüun) Hieroſolymis aut ſaltem eorum pretium ibidem 4 3. & D. 45 it. not, in a D, ubi Bera⸗ 127. Alii: ut augeatis vobis, verbum enim 5να+ augebit vobis proventum ejus, cenfer. P. Fag. —N (A. MW. — im) Dinimu meum. Ven. lentus)in Hanhe tegin ſpatpat medit de jumen multe expolii/ (lacete ſolent buecella ejuse MWe tempera 4 hotas Getermin n N. minis pti uins anguln 6 ſia polenioti capitis ejus e — 129. Dſis lber mudici, iacta iMlerioribus aͤc. 4Commentzon. hedtin, fſol. 63. mrgigem alles⸗ conler. & Berache Fl. 14. b. 130. diye: de jum lud comedatur, ſi, conſet.rE a (Quld. b ioc, iam Commentator noſter & Aben Esraaccedunt ł ... . . . ... nes addutit, U) ſanguine, vident unt: r) me, 2,io Mn ke jnmentipotani, 1 1, Id ell: ſange ellin ſingine, d betur, udi ie 131. Hebr, ryn, deBunort. Lex. Ajeh ſol. 147 ilact. Talm. Ormn woe 8 nem. In MRo rlepiur Me ceeicitex⸗ (A.Y Xl. ku cuiſ⸗ . dles dedne 1 mmeditur 5 Ansarbor) füerunt eanun ſ. A oligga. tvobisad al. ugebo obis e cogitni. olieitns im, vetl 1. % n) S CAb. XIX. LEVIITICI. 339 CCſum) Dominus] T hujus rei P facio, & qui Verazx ſum Krvandum promiſſlum meum. Verſ. 26. Non comedetis ſuper ſanguinem] Multis modis explicatur (hic textus) in Sanhedrin, 129. ne ſcil. comedatur de carne (victimarum) ſacrarum, an- tequàm ſpargatur ſanguis & (quòd hic contineatur) dehortatio quoad illum, qui co- medit de jumento 130. profano, donec egreſſa ſit anima ejus, 131. & inſuper aliæ multæ (expoſitiones ibidem habentur.) Eod. verſ. 26. Non angumbimini] Sicuti il- li (acere ſolent,) qui augurium capiebant ex muſtela 132. & avibus, (qui dicunt:) buscella ejus cecidit ex ore ejus, capreolus occurrit 133. ei in via. Eod. verſ. 26. Nec tempora obſirvabitis] (Hebr. 2)) fignificat N i. e. tempora (certa) & horas (determinatas,) dum aliquis dicit: dies N. fauſtus eſt ad opus incipiendum, ho- ra N. minàs proſpera eſt ad egrediendum. 134. Verſ. 27. Non tondebitis in cir- euitu angulum capitis veſeri] Is eſt, qui ( quoad pilos) xqualia facit tempora- ſua poſteriori parti auris ſuæ ac fronti ſuæx, ** ita, ut circuitus (pilorum) 0, eginr: ND tDeuteron,e,20, ia / bpro. urad marginem, 159. a me, tomedendi erans npreinm iideen 4 Deutcon, dict, leil. ot.), 956, m etſad.elt. 4,, 26. F. 17. le o, ubt Beta⸗ umenim dori, elecipit ſgniſc⸗· lßn ictonier ẽZ en Eeraaccedunt, gui feitetunt: & 3, coalenk. 19 4 e. eeneni ge r (oblerntion) hrm 1133. Febr. iyn, de cujus vocis ſignificatione vi 1, habetor Nr onem. ſ 2., pro mo-an legitur: Wan i, e. de carne, ſcil. Sðð 7 capitis ejus Fepcriatur circumcircà rotundus, 135. nam in poſteriore aurium Bbbbbb 3 ejus 129. Eſt is liber quartus partis quartæ operis Tal- mudici, traétans de Senata majore, de judiciis 2 Commentatore noſtro adducta ſunt, in San hedtin, Jol. 63, ar uti in nan rHDW5h. loc. ad marginem allegatur, ut & Torat Cohanim, confer. & Berachot, l. 11. b. & Mocd katon, Jol. 14. b. 130. Sive: de jumento communi, ne fſcilicèt il- Chald. h. loc. ubi & alias hujus ſoci explicatio- nes adducit, LXX. pro: = öy i. e. ſuper ſanguine, videntur legiſſe 7y unde verte- runt: Sr! zuaoοσαρονν Juper montibus, i in MSto jnmenti profani, res ea dem 13 1I. 14 eſt: ſanguis ejus, quoniam anima carnis eſt in ſanguine, uti ſuprà Levit. c. 17. V. II. ha- betur, uabi vide Ralſchi notas, confer. Spenceri de Legib. Hebræor. Litual. lib. 2. cap. 11. de Buxtorf. Lex. Talm. fol. 756. conler. & Gur Arjeh ſol. 147. Col. 4. med. it. Torat Cohanim, ac tract. Talm. Sanhedrin ol. 66. a. uti in Synan ne . loc. ahegantur ad margi- nem. . * In MSto 1. legitur: Abepa ir i. e. buccella inferioribus &c. reperiuntur autem ea „quæ hic lud comedatur, priusquam ſanguis ejus egreſlus ſit, confer. præ aliis P. Fagius in net. ad Paraphr. mea cecidit ex ore meo, confer. kie tract. Talm, Sanhedrin, fol. 66. a. 133. Vel: interrupit eum Hebr. P*Pen in MSsto 1, legitur?: .7D97 i. e. interrupit me, ſic ferè Jermani: Ein Rehe oder Haaß iſt mir uͤber den Weg gelauffen/ id, quod etiamnum ho- diéè 4 quibusdam in augurium minas boenum trahitur, confer. præ aliis P. Fagii not. ad Para- phr. Chald. h. loc. n. 26. vide & Deuteron. c. 18. V. 10. n. 6 5. ac not, in npv ubi fa- ctum Eliezeris, (de quo Geneſ. c. 24. V. 14. ubi vide n. 32.) ut & lJonathanis (de quo 1. Sam. c. 14. V. 9. 10.) non refertur inter auguria, quæ hic prohibentur „rationes vide ibidem, confer. & tract. Talm. Chullin Jol. 94. prout ibidem allegatur. 134. Vide hic Ejusd. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. dict. n. 26. ubi varias Hebræorum opi- niones de origine verbi y adducit, vide & Deu- teron. alleg. cap. 1 8. v. 10. n. 62. X Hebr. Hi ), in MSto I. pro eo tegitur: r i, e. & cincinnis ſuis, confer. hic tract. Talm. Je- vammot, Fol. 5. a. & Naſir, JFol. 41. a. it, ol. 57 2. b. it. Snenceni de Legib. Hebraor, ritual. lib. 2, cap. 12. 13 5. Uti hodièein nonnullis monachis videre li= cèt „ P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc. (cribit, SHebræ os ſentire, tempora non ita tondenda eſſe poſt aures, ut eorum raſuxa fronti α que⸗ N 94⁰ LEVITICI. ChgAbp. XINX. ejus parte multæ ſu rem temporum ejus. nt radices 136. capillorum ejus versus partem ſuperio- Eod. v. 27. Angulum barbæ **tuæ] I. e. Finem barbæ & termi- nos ejus, qui ſunt quinque, (nimirùm:) duo in qualibet maxilla ſursùm versùs juxtà caput, quæ eſt latitu lus) deorsùm in mento ejus, 137. Verſ. 28. Et inciſionem propter mor! carnem ſuam, quando eis aliquis 13⁸. mortem obierat. Scripturam exaratam & impreſſam, ptionem ſtigmatis] i. e. do (barbæ,) in qua duo ſunt anguli (ſive latera) & unus (angu- videlicèt in loco, ubi binæ maxillæ conjunguntur. uum] Mos iſte fuit Amorrhæorum, ut inciderent Eod. verſ. 2 8. Et inſcri- * quæ nunquam deletur, uam acu ſartoria 139. imprimebant eaque (Scriptura) manebat 140. nigra in per- petuum, p?p i. e. ſtigma ejusdem ſigniſicationis eſt, (qualis habetur in illo loco:) vpMi. e. & ſuſpende illos, 141. item (in iſto loco:) DvP i. e. & ſuſpende- mus eos, 142, figebant (quippe) arborem in terra eosque (criminis reos) ex illa (arbo- te) ſuſpendebant, & (ſic ſu ſpenſi iſti) reperiebantur impreſſi atque infixi * ſolo, (vpvp notat:) pourpoint, 143. linguà vernaculàâ. ut nn +☚ æ quetur & caput ſphæræ habeat figuram, vide & Junii ac Trem ellii not h. loc, de voce ιααεα quæ hi babetur in LXX, vVerſione, alibi Aqne dictum eſt, confer. & Gur Arjeh fol. 147. 01. 4. Circà fin. ubi, quid ſit ppi. e. circuitus, ex- ponitur, vid. & tract. Talm. Maccot, fol. 20. 2. uti in =an De h. loc. ad marginem allega- cur. confer. & Jevammot fol. 5. . 136. Hebr. Moy i. e. fandamenta, intelligitur lo- cus, unde naſcuntur capilli, confer. not. in a PDY, ubi loti iſtius fuſior adducitur expli- catio ex R. Elia Misrachi, confer. & D. Spencer. de legibus Hebræor. titual. lib. 2. c. 12. pag. 501. & ſequ. edit. Lipſ. ubi tuſius de tonſione capitis in rotundum prohibita agitur, confer. & Kidqufchin, fol. 29. a. & ol 3 5. a. b. it. Mac- cot, ſol. 20. b. x Confet. hic tract. Talm. Naſir. fol. 58, b. & Kidduſchin, Fol. 29. a. it. Fol. 32. a. & l. 3 5. a. b. & Bava kama, fFol. 9 1. b. & Maccot, fol. 2 1. 2. it. Chulin, ol, 7. b. 137. Hebr. bn, vide Buxt. Lex. Talm. fol. 1516. confer. & P. Fagius loc, alleg. n. 27, ac tract. Talm. Maccot, fol. 2 1. a. prout in DTa WDW h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide e iam notas, in quibus lector quoad ampli- orem hujus loci expoſitionem remittitur ad li- brum, qui in cribitur: yN o e guidem ejusdem cap. 181, vide de hoc libro aw SO / litera ¹ pag. 26. col 1I. fin. confer. bic tract. Tal- mud. Schabbat, fol. 67. 6. & ſol. 129. à. ſanguine junctis „ qui mortuus erat , confer. Maccot, ol. 20. a. b. 1. pro eo legitur: yNer) i. e. & infis am. 139. Conter. hic præ aliis idem P. Fagius in not. Maecot, fol. 2 1. a. uti in 'a rD . loc. ha- betur in margine. Scripturam iſtam, nam & ſie vertere poſſis, quia Cum ſartoriam referri poteſt; res tamen eodem redit, confer. Spencer' de Legib. Hebr. ritual. tract. Talm: Maccot ol. 2 I. a. b. allegatur. 141. Sicuti Numer. cap. 2 5. V. 4. habetur. fer. Numer. c. 25. v. 4. n. 8. ponitur. 1, legitur, quo nomine hodiè Gallis venit: tho- * Verſ. 29. Non profanabis fliam tuam, 13 8. Nempè: aliquis ex ipforum propinquis aut “R Hebr. wv), deeit iſtud in MSto z. ſed in MSto ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & tractat. Talm. 140. Vel: eaque acus ſartoria nigram efficiebat enhha tempote d particula &α☚ tàm ad Scripturam, quàm ad a-— I. 2. c. 14. & not. in por ne h. loc. ubi H“ 142. Ita 2. Samuel. c. 2 I. v. 6. habetur, autor i taque noſter dictionem yvyp y' deducit, con- . . 146. Mout erer xx Verbum itaque 'vhic ſignificat nannn i. e. infixionem, ſic in not. d m 4. loc. e CA.MY. irfalial Ulan iam ad conch . norſeoletu i lio in loco c imbres Ac, 14 liguis in danch trean ge öanl Ldificatio don 44 Htbont Nerat D etat gui osani⸗ — nd, aPpelstion veittum Gallor run theraceser tibus notati. 144. Hebr. D eN D nii, conſer, ca 18. V 15. n 41 4. kn. 1. Sunhe 14 . Hebr, ann, qux dicioZir. Iiſioniſccat, ſi titico in pejon erſignibcatione Produxitetal Talmm. fol bzo men a Temel tipiunt inten metonymizm, emplo tuo ind cOmittat, Vamwor, ſol. 12 hic additur: Vin ſetotlinand legitur. 143. Ita hic reddo: va H prout hic & in MSte 4 147. Hebr. dye tut el induſiv 1 2 Fertit: 2 tork, Lex Tal- em ſopeto. atbe Kterni. verti ud unds nge Ohjungantt. ut incidekent † 18. M inſei. gam deletal, nigra in her in ilo loco) , E ſuſhent. s)exillaro. lloK flun uan, —.,— fer bic track,Tal⸗ ol. 119,4. tun propinquis aſt gus eiat „ (Ollet. 1Sto 1.led in Nte infiſam. en b. egmuin do⸗ 1t & tractat Talm. Wr e loc h. nigans eſſciebet eſeſtete olls, lis⸗ uramm, quamm da⸗ es tamen eodemn legib. Hebl, iütutl, we , le, ndi e a.b. legerun, 6 labein, Att 49 geducit, con lontfieat dnn! , W!. loe. el* mortlichkin ini⸗ 4 lisfent:tho⸗ Re 02 RR LEVITICGI. 947 et facias illam ſeormri] (Scriptura hic loquitur) de eo, qui tradit filiam ſuam innu- ptam ad concubitum, qui non venit nomine matrimonii. 144. Eod. verſ. 29. IUlt non ſeortetur terra] Si tu ita feceris, terra ſcortabitur 145. fructus ſuos, ut faciat illos alio in loco ac non in terra veſtra, atque ſie loquitur illa (Scriptuta:) & cohibeantur imbres & c. 146. Verſ. 30. Et Sanctuarium meum reverebimini] Non ingfediatur (a- liquis in Sanctuarium meum) cum baculéô ſuo atque calceô, ut & cum cingulo ſuo, 147., nec pulvere pedum ſuorum (inquinatus ingrediatur,) & quamvis ego vos admo- & neam de Sanctuario (reverenter habendo; tamen) Sabbatha mea cuſtodietis, (nam) ædificatio domus Sanctuarii non pellit Sabbathum. 148. Verſ. 3 1. Non reſpicietis ad B:Typthones] (Eſt hic) dehortatio de pythonibus & ariolis (non conſulendis,) 5 & erat D)O, 149. qui loquebatur per axillas ſuas; 1506. 30) 15. autem erat, qui os animalis, cujus nomen eſt ] i. e. Jiddoah in os ſuum ponebat, (quòô fa- rucm thoraces etant punctis inciſi & tibus notati. 144. Hebr. uναh i, quæ idem notant, ac rLN PUVi. e. nomine conjugii ſeu mattimo- mii, confer. cap. antec. 1 8. Vv. 9. n. 30. & dict. c. 1 8. V. 1 5. n. 41, vide & Gur Arjch ol. 147. col. 4. fin. it. Sanhe lrin, fol. 7 6. 2. 4. 145. Hebr. Aa, prout hic habetur, unde eſt ann, quæ dictio Ziganiam ſea ſpeciem tritici degene- ris ſignificat, ſic dicti, quia ſcortando cum bono tritico in pejorem naturam degenerat, nempe ex ſignificatione α, nam quando ſcortata eſt terra tempore diluvii, ſeminaverunt triticum & pro duxit terra hanc ſpeciem, vide Buxtorf. Lex. Talm. ſol. 6 0. & 6S1. ubi plura; Junius ta- men ac Tremellius aliter dictionem: terræ, ae- cipiunt & interpretantur: populum terræ, per metonymiam, ut ſenſus ſit: populus terræ ex. emplo tuo inducetur, ut etism ſcortationem committat, confer. hic joma, fol. 1 9. b. & Je- vammor, Jol. 37. b. it. Naſir, fol. 40.b. 146. Prout Jerem. cap. 3. v. 3. habetur, in MSto 2. hic additur: π ν nhνανQb i. e. & plu- via ſerotina non erat, uti Jerem. dict. c. 3. v. 3. 147. Hebr. Nnp, quod alii tunicam interpretan. tur vel induſium, D. Wagenlſeil. Sot. p. 81 5 n. 2. Vertit: Zonam nummariam, confer. Bux- torf. Lex. Talm. Jol. 187, ac P. Fagius in not. rax, appellationent, ut puto, inde trahens, quia veterum Gallorum & Germanorum nonnullo- quaſi ſtigma ad Paraphr. Chald. b. lor. in utroque MSto le- gitur: e Dn res eadem eſt, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1753. & Ligbtfoot ad Matth. e. 10. V. 4. p. 32 6. & ad Act. Apoſtol. c, 3. v. . p. 148. Confer. quæ ad Exed. cap. 31, verſ, 132 notata ſunt, vide & notas ad librum Pres. Jud. part. 2. p. 5§ 7. a. princ. 149. I eſt: Pithom, zlay, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1874. & ſeq-ubi plura, vid. & P. Fagius loc. alleg. n. 3 1, it. Deuteron. c. 1 9. v. II. n. 67, ac tract. Lalm. Sanhedrin, fol. 6 57 a. uti in Sod D h. loc. allegatur, confer. hicgc autor tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes & c. part. 32. Traite 2. 6. 5. p. 469. 150. Vel: ex ſive de axillis ſuis, Hebr. prwn, Rab- bini tradunt, quòd alè hya ſit is, qui loquitur D Pn i. e. inter partes, uti Gloſſa: qui ſuſcitat mortuum & ſedet inter partes oſſium & c. ita apud Lightfoot. ad Luc. c. 13. v. 1 1. p. 8 27. edit. Lipf. confer. & Gur Arjeh fol. 149. col. 1. princ. & D. Wagenſeil. Sot. p. 1011. n. 34. vide & Genelſ. c, 41. Vv. 9. n. 12. 15 1. Id eſt: ariolus, confer. Deuteron. cap. 1, v. II.FBn. 70. & P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. Buxtorf. Lex. Talm. ol. 9 37. ut & not. in mon r, ubi etiam deſcriptio animalis & quomodo illud inveniatur vel 1 . . D — . * V . 8 capiatur ex libro, qui dicitur anb i. e, mun 9 cujus autor eſt R. Moſche mikkotzi, addu- 242 A& lud) os loquebatur. Eod. verſ. 3 1. Non conſuletis] (Nempeè,) ut operam eis (pythonibus & ariolis conſalendis) detis, nam ſi circà illos occupati fueritis, vos co-⸗ ràm me impuri evagetis & ego vos abominor. Deus veéſter] Cognolecite, quemnam vos cum quo commutetis. 152. Verſ. 32. Co- vam cano capite aſſurgas] Forſitàn (coràm) ſene inſipiente? 153. lex dicit: [Ppii. e. ſenex; non eſt autem Pi niſi qui poſſidet ſapientiam, 154. Eod. verſ 32. Er ho- nombis faciem ſenis] Quisnam eſt iſte honor? (nimirùm) non ſedeat in loco ejus * nec illius verbis contradicat, 155. forſitàn claudet oculos ſuos (ſimulans,) ac fi non videret illum (enem? nequaquam id faciendum eſt, nam) ideò hic dicitur: & time- bis Deum tuum, ecce enim res iſta data eſt animo, (nempè:) animo ejus, qui fecit il- 156, etenim non cognoſcir eum (animum,) niſi ipſe; ** de omni autem re, † quæ traditur animo (alicujus ejusque conſcientiæ relinquitur,) dicitur: & time bis Deum tuum, 1¹57. Verſ. 33. Ne contumeliâ affciati] (Videlicèt:) verborum con- tumelià, 158. ne dicas ei: heri fuiſti idololatra; nunc autem venis, ut diſcas legem, uæ data eſt * ex ore Dei- ic eſt, ne exprobres proximo tuo. 159= Verſ. 34. Nam & vos peregrini fuiſtis] Vitium, quod in- Eod. verl. 34. Ege (Cam Dominus, Deus Vr- Rer] — 152. Nimiihm Deum vivum & omnipotentem . cum creaturis mortuis & imbecillibus, imò cum iplo diabolo ac lpiri ibus impuris. 153. Vel: . NnwNX, quæ hic habetur, ſignificat, confer. Bax- tort. 1. ex. Talm. fol. 236,& Gur Arjeh ol. 14 8. col. I. med. ir. Torat Cohanim ac tract. Talm. Kidduſchin, fol. 31. b. uti in " r hic al- legatur ad marginem, ubi eti am in notſs expo nitur, quid ſit R&ν, vide ſis ibidem. 154. Conter. hic præ aliis P. Fagius in not. ad Pa- raphr. 1012. meg. ubi p — H. Joc. * In urroque MSte b *1. c. nec loquatur in! prà dit. verf, 3. ibique Megilla, Jol. 17: b. & Kidduichin, Jol. 33.a. iter Gur Arjeh dié. fol. 148. col. I. lura, confer, & not. in pa M, ic additur ba a ocο, ubi ille eſt, contfer. ſu⸗ zy. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 3. He cap. n. 12. no- tata ſunt. 156.: 14 eſt: qui exhibuit illum, ſeilicèt: honotem Talteti, confer. quæ (uprà ad verſ. 14. h. cap. n. 63. notate ſunt, poſſes etiam Letba iſta: 7 77 wy i. e. animo ejus, qui fecit illum, intelli indocto, rudi, culpabili, id enim dictio Chald. h. loc. & Wagenſ. Sota n. 34. P. b. cape ibique not. Sign. * it. gere de Deo, qui fecit i. e, ereavit illum, ſeil. ho- minem, quique eſt 2 ℳ9iννν⅜ρο in' MSto z, prO: uny e legitur e . , i. e cor- di ſve animo hominis, conter. hic tract. Talmm. Bava mezia, fol. 5 8. 2. b. Hebr. &ν †, in MSto 2, pro eo legitur: N E PWW)y i. e, niſi is, qui fecit eum. i. e, dicitur, abſunt 4 MSto z. 157. Proht hec verſu 32. habetur, confer. quæ ſopra ad verf. 14. F. cap. n. 64. notata ſunt. 158. Sic etiam bP. Fagius in notis ad Paraphr. Chaid- b. loc. ex mente Hebræorum verbum hGexpe- nit, ubi vide ſis, confer. Exod. c. 22, v. 2 I. K. 73. 74. r 7 5. & not. in an re hb. loc. ite Petr. Galatin. de Arcan. Cathol. Verit. lib. 9. ce 13. princ. ut & not. ad Eai. c, 49: v. 26. . 20. 8Sι ad Eliai. 5 3. Verſ. 7. num. 1 1. it. tract. Talm. Megilla, Fol. 17. b. & Jevammot, ol. 46. b. * Hebr. amaw, in MSto I, poſteà legitur: 3 7 pon i. e. Moſi de (monte) Sinai. = 159. Vide Exod. c. 22. V,. 21. n. 76, ubi eadem, 594b⸗ „ 4 Eod. verſ. 31. Ego um) Dominu, — er] Deus ton nrfſatenin N cece im antea igrurſoclciur ti6;, pongere jllekekellerit cium; vocatur minatio, cauſa ce(Herrete 1 facit ut remnor Plguedtenel dimenſio terræ eltejus enplicat Karide. * N unt. Eod ve menlara tei lie erpoſiti: epo tenn & inter gun o. Dicinut enit uaque ſum Deu . ega cleari, quo jegrinum, id tib † Hebr. A a hæc & fequentia, usque ad: me; 161. Vel: ſidei Felis; blunt a ud nameltig in Mto 1. n quentia, idve quod conſillii it. lahabetu 16z, Agrorum ſi , quæ bic he Gihingund, ide conkfer, K 5. a⸗ . 8 heſoc it tralt. Panabatra, ol. is4. Vele hallar Aebr. o hic Oun wre z. 16,. Vice, ue ſu uan ſunt, Juoni cinN. — Operam eis is, vore. 1) Dominu; el 32. Co⸗ i e. 1 loco ejus 1)ac ſ non ut: & time⸗ gul kecitil. lautem te, f 1 & timebis tborum con- Giſcaslegem, m, gnod in. iau, Deus dt⸗ — Killum, ſcilibo⸗ in Ato 1, le : 9 Mie cor⸗ bic treck. Tal. usqe a0: Nde t, conſer, gue⸗ 64. notae ſult hatagin Chafe erbumedexp⸗ 1 . 11. V 1 lel⸗ Woh. locelte . Veri. lb. 9. „“ de confer. & P. Fagius in not, ad Paraphr. Chald. nulli codices non legant am i. e. & aridæ, G.rt n u⸗ 1,it nact, Tiln legiu: nai. 176 bi alen, . Diri mezia, al — ſRer] Deus tuus & Deus illius (peregrini) ego ſum. 16. Verſ. 3 5. Ne faciatis per- verſitatem in judicio] Si ad 161, judicium (præceptum iſhud pertinere dicere velis,) ecce jam anteà dictum eſt: non faciatis perverſitatem in judicio, 162, quodnam eſt igitur judicium (iſtud,) quod hie repetitur? illud (ſcil. quod conſiſtit in) dimenſione, 163. pondere ac menſurà, nimirùm is, qui metitur, vocatur ) i. e. judex, ſi igitur ille fefellerit 164. in dimenſione, ecce ipſe perinde cenſebitur, ac ſi perverterit judi- cium; vocaturque perverſitas 165. res odioſa ac deteſtabilis, anathema atque abo- minatio, cauſamque præbet (judex perverſus) quinque rebus, quæ dicuntur de judi- ce, (perversè judicante, nimirùm) polluit ille terram atque nomen (Dei) profanat ac facit, ut removeatur gratioſa Dei præſentia 166. & ut objiciantur Iiraelitæ gladio i- pſique è terra ſua in exilium pellantur. Eod. verſ. 3 5. Iz dimenſione] (H5) hæc eſt dimenſio terræ. 167. Eod. verſ. 3 5. In pondere] Juxtà ſenſum literalem (facienda eſt ejus explicatio.) Eod. verſ. 35. Er in menſum] (πννhſt menſura rei liquidæ & aridæx. * Verſ. 36. LEapides juſti] Hæc ſunt pondera, quibus (homines) ponde- rant. Eod. verſ. 36. Epha] Hæc eſt menſura rei aridæ. Eod. verſ. 36. Hin] Eſt menſura rei liquidæ. Eod. verſ. 36, Qui eduxi vos] Propter hanc rem; 16 ⅛. alia expoſitio: ego explorans in Ægypto diſcrimen feci inter guttam ſanguinis primoge- niti & inter guttam ſanguinis, quæ non fuit primogeniti 169, atque ego verax ſum WZ ad 160. Dicitur enim hic: Deus veſter, 1i. e. utri ta de eo, qui male judicat. nempè: perverſitas, usque ſum Deus, & tuus & peregrini, utrumque res odioſa ac deteſtabile factum, anathema & ab- eæerno creavi, quocircaà ne contumelia affic ias pe. ominatio, ideé hic quinque res commemoran- regrinum, id tibi præcipie, tur, quibus judex perverse judicans occeaſionem 161. Vel: ſi de judicio hic ſermonem eſſe dicere præbet. velis; ablunt autem iſta, usque ad: n i. e. 166. Vel: Majeſtas Divina, Hebr. νααανα, de qua quo dnam eſt igitur judicium & c. à MSto z. ſecd voce alibi à me dictum. in MSto I. non ſolum deſunt hæc; ſed & ſe- 167. Vige, quæ paulò antè n. 163. H. v. 3 5, no.⸗ quentia, usque ad: p N& i, e, illud (ſcil.tata ſunt, confer. & tract. Talm. Bava metzia, quod conſiſtit in) dimenſione &. ol. 6 1. b. & Bava batra, Fol. 89. . prout in 162ů. Ita habetur ſuprà v. 1 5. h. cap. DTPpa eEY b. loc. ad marginem allegentur, 16 3q. Agrorum ſcil. ſive terræ, ſic enim dictionen ubi vide etiam notas, in quibus exempla fallacis Am, quæ hic habetur, Rabbini à 7* acsαπν velfraudulentæ dimenlionis terræ ſunt adducta. diſtingunt, vide paulò poſt h. verſ. 3 5. n. 167. * In notis parn no hic ſcribitur, quòd non- h. loc. it. tract. Talm. Bava mezia, fol. 6 1. 56. & confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 39. a. Bava batra, Fol. 89. b. & Bava metzia, ol. 49. a. 164. Vel: fallaciter ac fraudulenter egerit, ita 16 9g. Nempè, ut iſta, quæ hic vobis præcepi, fa- Hebr. v hic vertere poſſis, confer. not. in ciatis, Conter. inftà Levit. cap. 2 5. vetl. 3 %. terH NDW h. loc. n. 126. 165. Vide, quæ ſuprà ad v. 15. b. cap. n. 66. no. 169. Confer. infrà Levit. c. 2 5. V. 3 8. n. 124. S& tata ſunt, quoniam hic diguntur quinque pecca- I Nszs⸗- CccCCc 944 CAb. XX. adpuniendum cum, qui abſcondit pondera ſua in ſale, 170. ut injuria afficiat * (vel defraudet) homines, qui illa non agnoſcunt. 171. XX. Erſ. 2. Ac fäliis Hsks dice,] (Nempè) pœnas, * dehortationibus (annexas.) Eod. veri. 2. Morte moriatur] In Synedrio, 1. & ſi Synedrio non ſatis viri- um ſit (ad puniendum,) populus terræ ei ſuppetias feret. Eod. verſ. 2. Po- propter quem creata eſt terra, *" qui poſſeſſuri ſunt ter- Verſ. 3. Ponam faciem meam] (Dictio: on hic ſignifi- 2. (ac ſi dicere velit:) averto me (vel vaco) ab o- pulus terræ] i. e. Populus, ram propter iſta mandata. „Ccat:) D Ni. e., otium meum, mni alia occupatione mea atque huic rei operam do. P Eod. verſ. 3. Contrà dirum] Non verò contrà cœtum, quia non totus cœtus (ſive communitas) excidii 3. poœrnæ ſubjicitur. traducit filium ſuum & filiam ſuam per ignem, 4. Eod. verſ. 3. Nam de ſemine ſuo dedit Molecho] Quoniam dicitur: qui de nepote ex hlio ac filia quidnam (eſt Numer. c. 15. V. 41. n. 76. it. nor. ad Hole. .. 12. v. 8 n. 15. 170. Nempè: eum in finem, ut ſal hoc modo majus efficiat pondus atque eò pluris veneat, quæ fraus Deum habet judicem ae vindicem. Co- raàm quo nihil eſt tetum & occultum, etenim n nn D i. e. providentia ejus omnia gubernat etiam - i., e. circà particularia ac ſingularia, uti hic habetur in Gur Arjeh fal. 148. col. 2. circà fin. confer. & not. in oO2 „mn b. loc. ubi vatiæ hujus loci explicationes adducuntur. * Hebr. ne, in MSto z. pro eo legitur: t i. e, ut decipiat. 17 1. Id eſt: qui non animadvertunt aut depre- henduntfraudem iſtam, quòd pondera in ſale fu- erint occultata, confer. not. ad Hoſe. c. 12. v. 8. n. 16. 5 Confer. not. in am m ubi explicationis iſti- us, à Commentatore noſtro hic adductæ, ha- Sanhedrin, fol. 24. b. 1. Hebr. — Wa i. e. domus judicii, Synedtium majus ac minus nominant, de quo Vide Johann. Seldeni luculentum tractatum, con- betur ratio, conter. & Chagiga, Fol. 11. b. & ſie Judæi 150. ac Torat Cohanim, prout in Speon ne h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. . XX Confer. etiam hic Torat Cohanim, ſicuti in DpD M h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide etiam notas. . 2. Sic juxtà explicationem in notis pon ne hic interpretati volui, confer: quæ ſupià ad Levit. c. 17. v. 10. n. 1 1., notata ſunt, vide & infrà l-e- vit. c. 2 6. v. 9. n. 30. ſie etiam in Gur Arjeh fol. 14 8. col. 2. fin. exponitur, nempe: h faciem (meam) ab omni re (alia) atque huic rei faciem meam advertam, ut in ea occupatus ſim, vide & hic Torat Cohanim, uti in Donm mneo h. loc. allegatur ad marginem. 5 notata ſunt, çonfer. & not. in bpon mne loc. ler & Dilher:i Attium Lingu. Sanct. pag. m. a pnyni ie n nee nn ng i. e, avertam 3. Vide, quæ luprà Levit. c. 4. v. 2. n. 3. de pœ⁊ 4. Uti Deuteron. c. 18. v. 10. habetur, confer. & ſuprà Levit. cap. 1 9. v. 2 I. n. 52. it. Spenceri de Legibus Hebtæor. ritual. lib 2. c. Ie. Sect. 1. CA. . — eſt ſtatuendu tem minus leg gedit de ſemin ze Cctum iſt (ontatninabit cultarerintun⸗ Sjnecrium p luuri fanilun (hocideo niet vbinon omne ſundem eun ſimiliam foll Gicit: eum (n ſed calligaditn ta)utincludat modo perapit — ſ. E19 ezbil Plin includitur is poſtti ellen Hebe. w y iig usque d: tando . abſa 6. Prout vetlu ſe gge,ſe jegin minis complel . tap. (Onſer Taalmm. Sanhed OoN de ⁸d ꝛwtor tracta d¾ Ges cultes udt plora ceic⸗ 1t gedt, Nr 8 O SWi. icA MRo l⸗ ſol 76, K ſol. 64. b it, 5 ſo. 10.5, . Vide ca. ſegu not. ad Parapt Hebt. Whyn, leenſis elltig ln i 6 nidis innern) riononlott wit. Lod. verl, 2. Mh. bllelluri unt ter⸗ : A hie leik. e (vel vaco) d0. (vnmi tinn Acidii 3. pnr niann Ciciut: gui CAP. XN. 0 flia guinam l ing. Sanck. ſ29. m. Prout in On ulur, ubi nige eiam 1 Cohanim, ſicuii in turad marginen, uni o noris Oen er gue lunid ad lLexit. lant, Ude & inſia be⸗ inmin Cur Aſſeh ol. , nempe: hoS n ie eteam e alia) agve huit fel tin en ocevpalns im, in, ui in Dr inem, G 4 not in dbn 1 10. babetur, coner. K 1,n. in henreiib⸗ 1. I 1,1. delh, 1,1, 3,depeu nhic 4 MSto I. confer. hic tract Talm. Schevuot, — — . 245 (eſt ſtatuendum?) lex (hic) dicit: nam de ſemine ſuo 5. dedit Molecho; ſemen au- tem minus legitimum † unde probatur (etiam iſtud hic comprehendi?) lex dicit: dum dedit de ſemine ſuo Molecho. 6. Eod. verſ. 3. 1r pollueret *r Santtnarium i. e Cœtum iſraêliticum, qui mihi conſecratus eſt, veluti accipitur (in illo loco:) nec contaminabit res meas ſanctas. 7. Verſ. 4. Si verò occuliando occulmverini] Si oc- cultaverint una in re, tandem etiam multis in rebus occultabunt, ſi occultaverit * illud Synedrium parvum, tandem & Synedrium magnum occultabit illud. Verſ. 5. Et conirà familiam ejus] Dixit R. Simeon: enimverò quidnam peccavit familia? ſed (hoc ideò hic dicit Scriptura,) ut doceat te, quòd non ſit familia, in qua eſt publicanus, ubi non omnes ſint publicani, quia omnes illum protegunt. 8. Eod. verſ. 5. Er ex- ſeindam eum] Cur (iſtud hic) dicitur? quia (ſeilicèt paulò antè) dictum eſt: contrà familiam, forſitàn omnes, qui ſunt de familia ejus, exſcindentur? lex (notanter hic) dicit: eum, (nimirùm) ille exſcindendus erit; non verò omnis familia exſcindetur; ſed caſtigabitur. 9. Eod. verſ. 5. Ilt ſeortentur peſt Molechum] (Id dicit hic Scriptu- ra,) ut includat cœteram idololatriam, quæ ſimili modo colitur vel etiam, quæ alio modo peragitur. 10. Verſ. 7. Et ſanctificate vos] Hæc eſt ſeparatio 11. à cultu i- Lccccn2 do- Amſlelodamentis & editio nan mnov, confer. Jalkut Part. 1. ol. 176. col, 3. 8. Ellius cauſam fuſcipiunt eumque defendunt, ſie ve bum or juxtà notas in nan mnow hic explico; ubi ponmm exponitur ha Pneemn i. e. convertunt ſele ag illum juſtificandum vel excu- ſandum, de qua phraſi vid. not. ad Genelſ. c. 3. v. 14. n, 39. Cœterum. de poœnis in alios translatis vide præ aliis Lipſium de Conſtant. l. 2. c. 17. ubi pœnas interdum in alios transferri nec no- vum nec mirum eſſe ſcribit ac quæ Deo transla- lationis hujus caula ſit, pluribus docet, confer. P, Pagius loc. alleg. n. 5. ac Jalkut Part. 1. fol. 176. col. 3. princ. it. Schevuot, fol. 3 6. a. Jol. 39. b. it. Jevammot, fol. 39. a. 9:. Hebr. ρâ i. e, ſub caſtigationibus erit, vel: caſtigationibus quidem & animadverſionibus ſubjecta erit familia illa; non verò excidii fol. 7. 6. & Ketubot, Jol. 30. . it. Sanhedrin,, poœnæ. . MU JFol. 64. b. it. Berachot, ol. 53. 6. & Jjevammot, 10. Confer. no. in Dmos rew' ut & ea, quæ ad TYo. 20. b. Exod. c. 22. v. 20. n. 69. notata ſunt, vide && 7. Vide cap. ſequ. 2 I. v. 2 3. confer. & P. Fagius in Deuteron. c. 12. V. 30 ibique Raichi not. item not. ad Paraphr. Chald. h. loc. Gur Atjeh ol. 14 8. col. 4. med. ac Torat Co- „ Hebr. WMy, in antroque MSto pro eo legitur:;: hanim, uti in am no , loc. allegatur ad my, i. e. occultaverit, cui lectioni & Baſi. marginem. B leenſis editio accedit, priorem amplectuntur] 11. Nam (quod verbum hic habetur,) idem 5. Ergò vocabulôò ſeminis etiam nepos ex filio ac flia ineluditur, hanc puto hic Commentato. ris noſtri eſſe mensem, vide num, ſeqꝗ 6. h. cap. † Hebr. 2b y ſemen profanum, hæc & ſequen- tia usque ad: 79 —te i. e. ſi vero occul- tand &c. abſunt hic à MSto z. 6. Prout verſu ſequ. 4. h. cap. habetur, liberi ita- q)ue, ſive legitimi ſve illegitimi ſint, dictione ſe- m inis compfehenduntur, vide num. antec. 5. h. cap. confer. & Torat Cohanim ac tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 64. b. & fol. 6 5. 6. uti in D-N D H. loc. ad marginem allegatur, vid. & autor tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cuites &c. Part. 4. Traité 2. c. 1. & ſeqq. ubi plura de idolo Molech. XX Hebr. Nru yny, hæc & ſequentia, usque ad Dy R) i. e. ſi veroò occultando &c. abſunt 946 LEVITICI. CAP. XX. dololatrico. Verſ. 9. Patri ſuo ac matri ſuæ maledixit] (Id dicitur hic,) ut includa- tur, etiamũſi (fiat maledictio) poſt mortem. 12. Eod. verſ. 9. Sanguis ejus (it) ſuper eum] Hæc eſt lapidatio, 13. ſic (accipi debet) omnis locus, ubi dicitur: ſanguis e- jus ꝰ ſit ſuper ipſum, ſanguis eorum ſit ſuper illos, idque diſcimus de Pythone & ario- lo, dicitur enim de illis: lapidibus obruent eos, ſanguis eorum ſit ſuper illos; 14. ex- poſitio autem literalis hujus textus eſt, veluti (habetur in illo loco:)ſanguis ejus in ani- ma 15. ejus, (ut ſenſus hujus loci ſit:) quòd non puniatur propter mortem ejus (alius,) quàm ipſe (ſolus,) quia ipſe ſibi in cauſa fuit, ut occideretur. * Verſ. 10. Et vir] Excipitur (itaque) parvulus. 16. Eod. verſ. 10. Qui mæœchatus fuerit cum nxore] Excipitur uxor 17. parvuli, (hinc) diſcimus, quòd parvulo non ſint ſponſalia; 18. ſed propter quamnam uxorem viti illum tibi feci reum † (mortis? nempè: Eod. veri. 10. Qui adulterium perpetravit cum conjuge proximi ſui] Excipitur uxor Ara- mæi, 19, quia Aramæo %, non ſunt ſponſalia. 21. Ecd. verl. 10. Morte moria- õs tur ſignificat ac à i. e. ſeparavit, corfer. cap. antec. 19. v. 2. . 2. 12. Id eſt: quamvis parentes jam ſint defuacti, lex maledicentem punit, confer. & nor. in en Ne b. loc. item cap. antec. 19. v. 14. n. 60. & Irza ct. Talm. Schevuoth, fol. 27. a. vid. etiam infrà Levit. c. 24. V. 2 1. n. 62. item Gur Arjeh fol. 149.01. I. med. ac Torar Cohanim & tractat. Talm. Sanhedrin, fol.& 5. 5,ufi in e pan b. loc. allegantur ad marginem. 13. Confer. quæ ad verſ. ſequ. 10. . cap. num. 22. notata ſunt, it. Bava metzis, ol. 94. ö. & Chu- lin, ol. 7 8. 5. * Hebr. n p, abſunt iſis hic ab utroque MSto. 14. Sic habetur infra v. 17. b. cap. 15. Prout fuprà Levit. e. 17 v. 14. habetur, in utroque MSto pro an legitur dn i. e. in capite ejus, vid. Joſ. cap. 2. verſ. 20. ibique noi. num. 2 1. 4 AX Conkfer. infrà L evit. c. 24. V. 14. ibique not. n. 44. it. tract, Talm. Kerirut, ol. 5. 2. „6. Fitate minorennis, is enim nomine wp hie intelligitur, qui non eſt pn i. e. qui pœnæ (tcil. ordinariæ) ſubjici nequit, confer. Genef. c. . 23. v. 1. n. 2. quisnam veròô ſit o, vide Gu⸗ Arjeb fol. 149. col. 1. fin. nonnulli intelligunt aw en r i. e. eum, qui nondum nonum ætatis annum attigit, uti ibidem habetur, vid. & tract. Talm. Sauhedzin, fol. 12.6. ac Kid. dulchin, fol. 19. a. uti in e HD . loc. ad marginem allegantur. 17. Id eſt: fœmina parvulo deſponſata, hæc enim h. verſ. 18. Nimirum talia, quæ vim veri matrimonii ha= bent & effectum, vide Gur Arjeh ſol. 149. col= 2. princ. confer. & num. antec. 17. b. verſ. † Hebr. 77 ravn, in MSto z. poſteà additur? y) DVNX 9) i. e. propter uxorem proximi ſui. 19. Sive: Syri, intelligitur autem hoc nomine 4 Judæis quilibet gentilis, vide Buxt Lex. Talm. Jol. 219. confer. & num. ſeq. 20. he verfſ. 20. Hebr. t ſic in editione Hebraica, qu3 paulò antè, habetut dictio: h i. e. gentilis ſive ethnicus; in editione ='pan m utrobique dit, vide num. anteç. 19. & infra Levit. c. 22. v. 2 5§. n. 8 ? ꝛr. Nam, juxtà Rabbinorum ſententiam 1 P Pe i., e. non eſt conjugi- um (legitimum) gentili nec ei ſunt ſponſalia (le- gitima,) prout in Gur Acjeh fol. 149. col. 2. 15. & ſuptà Levit. c. 1 9. v. 9. n. 3 1. && v. II. n. 39. & Lev. gap, ſeqꝗ. 21. V: 7. R. 2 8: PX&ι i. e. uxor hic dicitur, vide num. ſequ. 1 8. uſus fum, hie legitur; aſt in utroque MSto & in Bibliis Buxtorf. utroque in loco, tam hic, quuam legitur: ma i. e, alienigena, ſed res eodem re. princ. habetur, conſer. Geneſ c. 20. v. 12,. num. mnechu. Kiangulato⸗ turpitudinem confundunt immmittitſpene m: Gila illalicite in me glemater, an em & matrenm telligi,)niliſ⸗ (viminlm igt notätunumn. Nam deliquit: 21, Contet, ver Anjeh ol. 149 hann, . . herri Atrium in Op n ſeptimum, gu Vid. danbecktin 1. Vide, que notata unt, hloc. 14. Conlſer. Lexi not,ad katapt 1). Hedr. Mn Talm fol.10 tore nocho do (ulus ſeil cor (Onititutio in danbecig, 5 leogtut admat Hebr. N M i 3d utroque M 136, Conlet, hic à& ſerammot 4 70da Sar 1 eammot, . lemn, gur fupt Motata lunt, Vi⸗ A1 h7) rout ie) u ineloda. gulſe)ſy tut: ſanguize. Ythone &ario⸗ rillos; 14, er. geis ejusin aai⸗ lem ejug alius) erl. 10. bt ri lent dun uuf t ſonſalig; 1I1. nempe: Lod. pitur vxzor Atg- O Morte nori. ue — Wn i Alot, ad eſoonlata, ect enin Gidenum ledt 13, Ven mamimonii ha⸗ Ateb ol. 149, c0l. tet. 17, 5. ell. 9 1 pollez additu: Uxofenn proyimni ſli. zutemn hoe nomine 4 ige Buxt Ler. Talmn. eg. 10. ell, lione Hebtaies, gus in utroque Mdto n loco, tam lit, gndm . . Mie. gentits ſe rn we tobige Ga,ſed ezeolen e. „ Hebr. Mme M9 ) iſta, & ſequentia usque ad: & intra Leyit, 6,111 hrum ſetlen ian 18 2i e. non el conjigi⸗ teiſont polalis e 8 /ol 149,. col.: gef t.20. V. 14 nuſmn 1. 9. N 11. & e Ilr l, ,1 ſtrangulatio. 22. Verſ. 12. Scelus operati ſunt] (Dictio CAbxxx. LEVITICI. 997747 tur mœchus & adultera] Omnis occiſio, quæ in lege abſolute dicitur, non eſt „miſ — aR notat) Nτ Nid eſt, turpitudinem; 23. alia expofitio: (—, ideòô hic dicitur, quia) babAdi. Eé. confundunt 24. ſemen patris cum ſemine filii. Verſ. 13. Coitu fæmineo] i. e. Qui immittit (penem) quaſi ſty lum 25. in calamum vacuum. Verſ. 14. Comburant il- lum * & illas] Non poteris dicere, quòd uxorem priorem comburere debeant, quia- illa licité in matrimonium ducta fuit, nec ei (marito) interdicta fuit; ſed mulier ejus- que mater, ambæ hic ſcriptæ ſunt, (nempè:) ut prohibeatur, ne quis ducat ſocrum ſu- am & matrem ejus, 26., ſunt nonnulli ex Rabbinis noſtris, qui dicunt, non hic (in- telligi,) niſi ſocrum ejus; ſed quidnam hoc (ſibi vult, quod hic dicitur:) &? 27. (nimirùm ſignificatur:) % 1HN& N.ͦ. e. unam ex illis, nam in linguâ GræcaQ28. notatunum. Verſ. I 5§. Etjumentum Poceidetis] Si homo peccavit, jumentum quid- nam deliquit? (nihil ſanè;) ſed quia per illud (lumentum) venit homini offendicu- CccccC 3 lum. 22. Confer. Verl. antec, 9. b. eap. n. 13. it. Gur Arjeh fol. 149. col. 2, med. & Lightfoot. ad Jo hann. c. 8. V. 7. p. 1039. edit. Lipſ. & Dil herri Atrium lingu. Sanct. pag. m. 152. at not. in =ee bh. lec. ubi ex Sanhedrin Ccaput ſeptimum, quod incipit yr'n yaoeès allegatur, vigd., danhedrin, Fol. 5 5la. 23. Vide, quæ ſuprà ad Levit. c. 1 8. v. 2 3. n. 53. notata ſunt, cenfer. & not. in nan ne 24. CGonfer. Levic. c. 1 8. V. 2 3. n. 55. & P. Fagius io not. ad Paraphr. Chald. b. loc. 215. Hebr. "in de qus voce vide Buxtorf. Lex. Talm. ol. 1029. & ieq. deſeribitur autem ab au- tore noſtro honeſta periphrafi res netanda, ma- fſculus ſeil. conçubitus, contra quem ſevera extat conſtitutio in Novell. 14 1. vid hic tract. Talm. Sanhedrin, Fol. 55. a. uti in an n hic al legatur ad marginem. SDn HN) i. e. & jumentum Occid. abſunt hic ab utroque MSto. 26, Confer. hic tract. Talm. Chagiga, ol. 11. 5. & Jevammot, fol. 30 a. it. Sanhedin, ol. 7 5. a. 1 S& Avoda Sara, Fol. 17. 6. & Keritut, JOl. 5. 3. it. Jevammot, Jol. 94. b. & l. 9 5. a. vide et- ijam, quæ fupra ad Levit. cap. 18. v. 17. n. 44. notata ſunt, vide & tractat, Talmud Sanhedrin, Vol. 75. prout in a MOH. lec. ad margi nem allegatur, it. Jalkut Part. 1. fol. 177. cOh 27. H eſt: illas, numero plurali, genuina iſtius pro nominis, plurali numero poſiti, ſigniftcatio hic in alium Eenſum Rabbinica vel ponius ſtoli- da ſubtilitate detorquetur, vide num. ſequ. 2 = confer. & not. in .ρ αbh R b. loc, 29. Græcè: i, e. unum, ſtolida planè hæc e expoſitio, quaſt Moſes unam vocem partim He- braicè partim Græcè pronunciaverit, ſimile acu- men vel potius delirium judaicum reperitur in explicatione vocis Sernpy, quæ Geneſ. c.4 9. V. 5§. habetur, quam nonnulli ex Rabbinis 4 Græca voce cνιινα deducunt, vide Geneſ. dict. c. 49. v. F. N. 3 1. confer. & Pfalm. 109. v. 14. ibique Raſchi not. ubi ſimile habetur exemplum, aptior explicatio pronominis: nN, (qua di= citur ſigni ficare mie r& i. e. unam ex illis) habetur in Gur Arjeh /ol. 149. cOl. 2. circà fin- videli ct, quòd hic intelligatur taàam ille, qui ab initio matrem duxit uxorem & dein eius frii- am, quam qui ab initio filiam duxit uxorem ae poſteà marrem, hoc caſu & ipſum & irke i. e, ipſas comburendas eſle lex atuit; nontamen ambas, ſed unam ex illis. Vid. hic tract. Talm. Sanhedrin, Yol. 2. a. Ge Jol. 54. 2. & Jol., 5 5. 2. K. Te:nurah, ol, 18. +. LEVITICI. CApF. Xxx. 948 lum, =9. ideò dicit Scriptura, ut (umentum iſtud) lapidetur, multò magis (igitur) homo, (pœnà afficiendus eſt) qui ſcit diſcernere inter bonum & malum, quique cau- ſam mali * præbet proximo ſuo, ut committat peccatum, ſimile huict rei tu dicis (ex illo Scripturæ loco ) perdendo perdetis omnia illa loca, 32. ecce verba comparatio- nis à minori ad majus, ſicuti enim de arboribus, quæ nec vident nec audiunt, dum per illas venit'* offendiculum, dicit Scriptura, ut perdantur, comburantur ac deleantur; ita multò magis is, qui abducit ** proximum ſuum à via vitæ ad viam mortis, † (erit perdendus ac delendus.) Vesſ. 17. Probrum eſt] (Dictio notat) 5R linguàâ Syriacà: N&Ni. e. probrum; 31, eſt autem expoſitio hujus (loci) myſtica (nempè:) ſi dixeris: Cain uxorem duxit ſororem ſuam, OHi. e. benignitatem 32. fe- cit Deus, ut mundus ex illo (Caino) ædificaretur (ſeu multiplicaretur,) dicitur enim: ſeculum i. e. benignitate ædificabitur. 33. Verſ. 18. Aperuit] (Verbum- vN ſignificat) — i. e. detexit, ſic omnis dictio H)notat “) Oi. e. detectio- nem ae Vau ſervit in dictione loco nominis ſubſtantivi, veluti pr eſt à derivatione (quæ habetur in illo loco:) non ſurrexit/nec ?i. e. movit ſe, 34. ſic quoque HN derivatur ab &; cœteràùm circà detectionem 35. iſtam diverſimodè ſentiunt Rab- bini, nonnulli dicunt eſſe illam: oſculum concubitus; 36. alii dicunt eſſe: immiſ- ſio⸗ 29. Ac quis ſumentum iſtud fuit homendi peccati damnabile inſtrumentum & ne alios pruriente libidine in idem ſcelus provocet neve memori- am illius fa Ri refricet, ideò etiam jumentum erit occidendum, vide Junii ac Tremellii not. b. loc. & Ja kut Part. 1. fol. 177. col. 2. princ. & med. *Hebr. myn in utroque MSto pro eo legitur: n i e. oflendiculum. 30. Sicuti Deuteror. cap. 12. v. 2. habetur, ubi vi- confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 5 8. b. uti in 'pan D bh. loc, allegatur ad margi⸗ nem. . . 33. Uti Pfalm. 89. v. 3. habetur, confer. & Gur Arieh fol. 149. col. 2. fin. ubi objectioni re- ſpondetur, cur Iacobus, patriarcha, duas ſo- rores contrà legem duxerit uxores, vide & not. in = pon Ne 5. loc. ac Jalkut Part. rI. fol. 177. col. 2. fin. = paulò antè Commentatore noſtro dictum fuit, de Raſ hi not, Hebr. naw y, in utroque MSto poſteà addi- tur =& i. e. homiai. xX Vel: qui declinat, deflectit, Hebr. wone, in utroque MSto pro eo legitur: mynnn i e. qui in errorem inducit. 1† Hebr nrep , in MSto z. legitur in plurali: h j. e. ad vias; led abſunt iſta « MSto 1. 31. Vide hic præsliis P. Pagium in not. ad Para- phr. Chald. . loc. it. erammot, ol. 70. a. & Sanhedrin, fol. 40. b. it. Maecot, Jol. 5. b. &G ſol. 14. h. & Kecitut, fol. 2. b. & Jol. 15. a. 32. Zive: miſericordiam fecit? Deus ; reſpicitur autem hac voce ddn ejusque expoſitione ad te- xtum ſacrum, ubi etiam legitur: n, de quo 34. Prout Efiher csp. §. v. 9. habetur, confer- hic tract. Talm. Nidda, odl. 19. a. 35. Sive: denudationem, Hebr. N, confer. inftà verſ. 2 1. h. cap. n. 44. it. Jalkut Part. 1. fol. 177. col. 3. princ. ut & tract. Talm. Jevam- mot, fol. 54. a. it. Maccot, fol. 14: a. b. & Nid- da, fol. 41. b. 36. Hebr. nvæ n, quidnam ita dicatur, vide apud Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 166 3. ubi ex- plicatio ex Rambam & Bartenora adducta eſt, confer. & tract. Talm. Jevammot, Vol. 5 5. b. uti in aN MS hic allegatur ad marginem, vid. & Jalkut Part. I. fol. 177. col. 3. in MSto 1 poſt: vr' nomwa i. e, oſculum concubitus, additur; WM'pha i, e. in loco ſuo. (A.. M. — ſionenn cor Gehortation ſux er lines tein orolis na, Verl. cidio, 39 6 dat. Pod- ſne poler lbberiipleh gveigle ſin⸗ ſine liberisn erint ei libe eos igle adhi eilliberi)ter nunc elt. 4 guöd) conc⸗ guöd prohi que menltru bis.) omtem hic habetur, Riete —— 37. ige: gla Gequale vi⸗ 1ſ96. 39). Nm §. 80 antez dchort luptz lei. tur in Gur 4 bie ſeramme Hedr. aw) Swieg Mo. 39. De u0 kem infrz v. lan 1 ol 40. Solitarins 1, 1, (nſet leuammo. 4l. Reheig lere Polſis; CA.X. mage (Sr) im quique cau. dtei tn licis er di comparatio⸗ Minnt dum et Celeantut; n mottis (enit notat) o us oc) nylin gnitatem 32, ke. n) dicitur enim: nuit (Verbum- ale. detedio. elt 4 derwarione ie guogge ode ſenniunt Rab. cunt elle: immi⸗ ſo⸗ e noſtro didum fuit. adhektin, 0.. tb allegatut ad maſgi⸗ betur, conet, Our gn, ubi objectionite⸗ Paltintha, duns ſo⸗ bxores, Vide n⸗ alun bin t, fl. , babennk conſen tie 19.. Hebr. NN conſer in akun bat l Xtack. Lalmn Jeſann. fl. 14rsb⸗ KNid⸗ lgam ia dicitut, ide ln, 5o. 1663. ubi ex⸗ Battenot Agucta elk, chammnct, f0) ſſe⸗ bis.) fontem ejus detexit. 45. CAbP. XX. LEVITIICII. 949 ſionem coronæ. 37. Verſ. 19. Et nuditatem materteræ tuæ] Iterat (hic) Scriptura dehortationem, 38. nempè, ut dehortetur eos tàm quoad ſororem patris ſui & matris ſuæ ex linea paterna, quàm quoad ſorores eorum ex linea materna; aſt quoad nudita- tem uxoris patrui ſui non fit dehortatio, niſi quoad uxorem patrui ſui ex linea pater- na. Verl. 20. Qui coiverit † cum uxore patrui ſui] Textus iſte venit, ut doceat de ex- cidio, 39. de quo ſuprà dictum eſt, cui poœrna eſt ſtatuta, ut aliquis ſine liberis dece- dat. Eod. verſ. 20. Sine liberi] (Dictio enim D) ) )) juxtà Targum ejus notat: ſine prole, cui umile eſt illud: & ego vado i. e. ſine prole, 40. ſi ei fuerint liberi, ipſe (vivus) ſepulturæ tradet illos; ſi verò non fuerint ei liberi, morietur quo- que ipſe ſine liberis, quapropter (lex) iterat 41. in duobus verſibus iſtis, 42. (dicens:) ſine liberis morientur, item: ſine liberis erunt, ſine liberis morientur, (videlicèt) ſi fu- erint ei (liberi) tempore transgreſſionis, non erunt ei, quando morietur, quia ſepeliet eos ipſe adhûe vivus, (dum dicitur:) ſine liberis erunt, * (ſenſus eſt:) ſi non fuerunt ei (liberi) tempore transgreffionis, erit ipſe toto vitæ ſuæ tempore idem, atque ille, nunc eſt. 4;3. Verſ. 21. Abominatio eſt] (Dum dicitur hic — —., intelligitur, quòd) concubitus iſte ſit b i. e. immundus & reſpuendus, Rabbini exponunt, quòd prohibita ſit denudatio pudendorum 44. cjus (fœminæ,) perinde atque illius, quæ menſtrua immunditie laborat, cujus denudatio explicatur (in Scriptura hisce ver- Verlſ. 23. Tæduit me eorum] (Verbum V P&, quod hic habetur,) ſignificat O & i. e. averſationem, veluti (accipitur in illo loco:) Nup i. e. tædet me vitæ meæ, 46. non ſecùs ac homo, * qui averſatur cibum ſeur. 47. Verfſ. atut ad mmaſginemn, i, 3, col ),in Mot le, gulun concubitus, loco lo⸗ 37. Sive: glandis ſeil. penis, Hebr. αρπρ nn, de qua re vide Buxtort. alleg. fol. 1663. & fol. 1596. 39. Nam S. Scriptura e 7) e nn i. e. jam antea dehortata eſt quoad hanc rem, videlicèt ſuprà Levit. c. 1 8. v. 12. & v. 1 3. ſicuti habe tur in Gur Arjeh fol. 149. col. 3. princ. confer. hic jevammot, Fol. 54. a. † Hebr. an) wH, hæc & ſequentia, usque ad: y i. e. ſine liberis, ablunt hic ab utroque M.sto. 4 . 39. De quo vide ſupra Levit. cap. 4. V. 2. n. 3. item infrà verſ. 27. b, cap. n. 54. confer. Jalkut Part. I. fol 177. col. 3. 40. Solitarins, τ,ο M vide Geneſ. cap. 15 v. 2. COnſer, hic tra ct. Talm. Horajot, fol. 4. a. Sc ſevammot. fol. 54. b. & fol. 5 5. a. b. 41. Repetit, gewinat, Hebr. εν‚quod etiam ver- tere poſſis: mutat, vatiat nempè phraſes ſive loquendi tofmulas, confer. quæ ad Geneſ. c. 5. V. 2 2. n. 6. notata ſunt; cœterum iſta: m 29 i. e,. quapropter (lex) iter:t, & ſequentia, usque ad: &O* i, e., abominatio eſt, abſunt hic ab utro que MSto. 42. Nempè: hoc verſu 20. & verſu ſequ. 2 1. . cap. * Uti verſu ſequ. 2 1. h. cap. habetur. L 43q. Id eſt: ſicuti tempore transgreſſionis nullos ipſe habuit liberot; ita & toto viæ ſuæ tempore nmianebit ſine liberis, confer. Gur Arjeh JFol. 149. col. 3. med. ac not., in pan nh. loc. 44. De qua dened tione ſuprà verſ. 1 8. b. cap. di- Gtum eſt, ubi vide not. n. 3 5. 4 5. Prout habetur ſupià dict. verl. 1 8. h. cap. 46. Sicuti Geneſ. cap. 27. v. 47. habetur, XX½ Hebr. . &, ſic in utroque MSto habetur, quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum; ab- eſt autem iſtud Baſil. editi one. 1 29 LEVITICI. CAp. Xxx. 47. Verſ. 2 5. Et diſcernetu inter ſumentum **v mundum & immundum] Non 48. o- us fuit dicere: (ut diſcernerent) inter vaccam & aſinum, nam ecce iſta (animalia) ſunt diſtincta & (faciĺ) dignoſcuntur; ſed inter id (animal,) quod tibi mundum eſt & quod tibi immundum eſt, item, inter id, quod mactatur quo ad maximam guttu- ris 49, partem * & inter illud, quod mactatur quoad dimidiam ejus, (gutturis) par- tem, & quantum interſit inter maximam ejus (gutturis) partem & inter dimidiam ejus (gutturis) partem usque ad quantitatem Pili. 50. Eod. verſ. 2 5. Qui Aiſerevi vobis, ut (illa) immunda babeatis] Ut ſint prohibita. Verſ. 26. Et ſeparavi vos 4 populis, *** ut eſetis mei] Si vos ſeparati fueritis ab illis (populis,) ecce vos eritis mei; ſi verò non, ecce vos eritis Nebucadnezaris & ſociorum ejus, R. Eliezer, Ben Aſariæ, 51. di- cit: unde probatur, quèòd aliquis non dicere debeat: anima mea faſtidit carnem- ſuillam, non eſt voluntas mea, veſtiri heterogeneis; ſed quòd ille dicere debeat: † vellem equidem; ſed quid faciam, dum pater meus, qui in coelis eſt, (ita) decrevit? 5S2. (nempè hoc inde probatur, quia) lex dicit: & ſeparavi vos à populis, ut eſſe⸗ cis mei, i. e. ut ſepatatio veſtra ab illis (populis) ſit nomini meo, (ideò aliquis) ſemet ſeparat à transgreſſione & ſaſcipit in ſe jugum regni cœlorum. * inter illos Python & .] Hic dicitur de illis (ſupplicium) mortis; ſuprà 53. autem (di- Gizur de cis) excidium, 54, ſi nimirùm adfuerint teſtes & (facta ſit) præmoni- . tio. 47. Veli quem tædet Cibi fſui, id eſt: qui nauſe-ter. Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 71 8. & Gur Arjenh am cibi palitur. 1 ſol. 149. col. 4. med. vide & notas ad Exed, c. kxX Qonterf. hic tract. Talm. Mehilah, fol. 16. b. 27. v. §. . 6 8. ac nor. in — »Row h. lot. u-⸗ & Ma ccot, fol. 16. b. bi rectæ & minus rectæ mactatiottis exempla 4 9%. Hebr. P&, ſie particula iſta negativa hic hafe- tur, quæ male omida eſt ſuprà Levit. c. 11. v. 47. ubi vide not. n, 1 39. . * Notanter dicitur bic: tibi, vide, quæ 34 Levit. dict. eap. I1. v. 47. Sign. * notata ſunt, vide & nor. ia epe h, loc. 51. De hoc etiam ſuprà Levit. eap. 16. v. I. n. I. 49. Sic intereretor bic vocem: d, in MSto 1. facta eſt menlio. = 10 dbſegitur: — ij. e. fiſtula ſeu guttur, con- † Hebr. & ax, abfunt iſta 4 MSto z. ſed in ſer. evit. alleg. c 11. v, 47. n. 141, . X Legi imè enim ac rit mactatum cenſetur ani- mail, ſi maxima gutturis ſine juguli ejus pars in cila ſit, ſecus eſt, G dimidia ſolum juguli pars in col. 4. med. XX Confer. hic Spenceri de Legibus Hebræor. ri- tualib. lib. 1. cap. 7. Sect. 1. & ſequ. usque ad eaput 8. debęeat. ſtem heterogeneam induam. ciſa ſit, tune enim pro immundo habetur animal] * Id eſt: jugum ejus, qui eſt in cœlis, nam nomi- ne: Snv à Rabbinis Deum vocari notum eſt. 3. Nimirum verſ. 6, H. cap. confer. hic tract. Talm. Sanhedtin, fol. 66, a, & Berachot, fol. 21. be L 54. De hoc excidio vide, quæ ſuprà ad Levit, cap. — Na i, e, quead comeſtionem, quamvis aliàs animal iſlud per ſe ſit mundum, ſicuti habetur in 5 Synam inS ad Commentaiaim Raſchi in Le vit. c. 1 I. Vv. 47 50. Id eſt: quoad minimam partem ultrà dimidi- um gutturis, Ka hic interpretor y N, con Verſ. 27. Si fuerit ſumt adducta, confer. & Jalkut Parf. I. ol. 177. MSto i. ſolum abeſt π. e. dicat, vel dicere 52. Nempè: ne carnem ſuillam comedam, ne ve- CANXNI. io, 1, lyi ſcitſineplen nantia)elt'e deguidus ii Erl.1. iore A Phu Aroni Talem. Eod. Mr naluer ⸗in mottous pre —— 4.F. el , c). n. 19, i. 4. b it, ſol 6 j. re: Protel Sõ 1ol. Hebr. nw, õ conyenientior 4 In MSto 1 hie Deccali, nempt 1at, eoner, nun 56. Hebr nxnn Allerti gebet Degetifis, gu⸗ . zide, gur iuht notata lunt. er Hehn nn, i e, extig we meletur;) ſe tertu hadetur, ). Vel: gibn Dham minatu Conler hie trz 1rbian CA. . — 7]Non 41. 0. e iſa animalis) bikmundumelt natimamn gatt . 8 (wttunis)pat. etdimidiam ejus Wi Aſereni obi, 1oragehuli, 1i is mei; ſ verd n Alrir, 1. di⸗ lalidit carnem⸗ bicere gebeat: lh (ta) lecterite opulis, Mele⸗ ed aliquis) ſemet erl.27 ftert 1 f. autem (di⸗ a lu) premoni- tio, 0l.718. 8 Gur Aſſen e & potas ad Lxod,c. er Mnb.lot A⸗ A.1,. . 4 MeQatiolns eteinpi Kut DPkt. 1, ,0l, 1. begius Hebreot.li⸗ . 1, 8 lei squead 6t, ca). 16. 1. Mhle Rn, MSto : ſeli e Licat, ſel diceſe lam comedim, neie⸗ n. B Kin coelis uum nomn umm ocarinotuin eß ca. conter bic tſack. 6,2 KBetachot, ſol. 3 ⸗ 4 . lelahti ALernt CAP. XXI. 5. Sive: proteſtatio adhibitis teſtibus facta, f Hebr. raam), in utroque MSto legitur in ſingu- † Confer. hic tract. Talm. Roſch haſchana, fol. LEVITICI. 9 5 1 tio, 55. lapidationis pœna eſt conſtituta, qui verò datâ operâ (& ex propoſito) iſtud facit ſine præmonitione, is excidii poenam incurrit; error autem eorum † (ſive igno- rantia] eſt ** peccatum, 56. atque idem obtinet in omnibus, qui rei ſunt mortis, ttr de quibus dicitur excidium. 77. CAP. XxXI. V Erſ. I. Die 4 ſacerdotibus] Loquere & dices, (hæx verba hic habentur)) ut prove- ctiores ætate admoneantur de (inſtruendis) parvulis. 1. Eod. verſ. I. Eilia N Aaronis] Forſitàn profanis? zꝛ. lex (hic) dicit: ſacerdotibus. Eod. verſ. I. Filiis Aaronis] Etiam illis, quibus ineſt macula (ſive labes) corporis, juxtà ſenſum lite- ralem. Eod. verſ. I. Filiis Aaronis] Non verò filiabus Aaronis. * Eod. verſ. I. Nonpolluet ſe inpopulo ſuo] i. e. Dum mortuus adhúc eſt in populo ſuo, * excipitur mortuus preæcepti. 3. Verſ. 2. Niß in proximo ſuo] Non eſt (hic) d, XE Ni- 4. V. 2, n. 3. notata ſunt, confer. & vetſ. 20. h. cap. n. 39. it. Sanhedrin, fol. 53. a. & fol. 54. 2. it, fOl. 2 3. b. & Kidduſchin, fol. 29. a. & fol. 3 5§. b. & ). 36. a. it. Sanhedrin, fol. 47. a. I. Sive: minoribus ætate, confer. not. in nopv an ut & ea, quæ ſuprà ad Levit. c. 17. v. 12. n. 1 3 notata ſunt, vide & net. ad Num. c. 2 8, v. 3. D. I 3: ac Gur Arjeh fol. 149. col. 4. med. it. infrà Levit. c., 27. V. 5. n. 6. & tract. Talm. Je- vammot, fol. 11I4. a. it, Jalkut Part. 1. Jol. 17 g. col. 2. princ. 2. Hebr. n, prolixiorem hujus loci explicatio- nem vide in not. 'Dan inew h. loc. ubietiam Torat Cohanim ac Kidduſchin, fol. 3 5. b. ad marginem allegantur, confer. & Deuter. c. 14. v. 8. N. 24. * Vide hic not. in pan ne, ubi etiam Tarat vigde, quæ ſuprà ad Levit. 7. 4. V. 2, n. 4. & n. 5. Cohanim & Kidduſchin fol. 3 5, b. ad margi⸗ notata ſunt. nem allegantur. † Hebr. r'n, in MSto I. pro rür'n legitur: * Dlempè, dum alii ſunt in populo, qui mortuum Mn i. e. excidii, Se poſteà ibidem ſequitur: ſepelire poſſunt, ipſe ſacerdos non polluet ſle. r Oν i, e. cujus error excidii (pœnaw vige not. in nnn inew b. loc. excipitur ita- meretur 5) ſed lectionem priorem, quæ hic in? que mnvn nn, de quo mox n. 3. & n. 11. textu habetur, præferendam puto. 2. HBebr. n rm, is eſt, qui mortuus eſt, nec 57. Vel: quibus lex exterminii ſive exciſionis] habet, qui ipſum ſepeliant, ex præcepto tames pœnam minatur, confer. Keritut, ol. 5. a. Divino ſepulturam debitam meretur, uti eſt pe⸗ regtinus, alienus, occiſus in agro vel ſylva, he, dum Dddddd Hebr. N , confer. Exod. cap. 21. V. 29. D. 201I. lari: MO1i. e, error autern ejus, quæ lectio convenientior eſt. V X In MSto 2. hic additur: Adn j. e. reus eſt, ſcil. peccati, nempe, ut ſacrificium pro peccato offe- rat, confer. num. ſeq. 56. HWZ 5 6. Hebr. n, quo catu ſacriſicium pro peccato oltlerri debet, ſicuti id faciendum eſt in præceptis negativis, quæ quis transgreſſus eſt, de quibus 16, b. & Jeyammot, fol. 8 5ra. it. Sota, ol. 3. 952 & LEVITICI. CAF. XXI. v"t* niſi Nà i. e. uxor ejus. 4. Verſ. 3. Quæ propinqua ]Id dicit hic Scriptura,)ut in- cludatar (etiam illa ſoror,quæ deſponſata eſt. . Eod. v. 3. Quæz non eſt nupta viro] Ad conceubitum. Eod. v. 3. Pro eapolluat ſe] Præceptum (hic habetur.) 6. Verſ. 4. Non con- nmminabit ſeſe maritus 7. (Circà uxorem, quæ exiſtit) in populo ſuo, itasut profanet ſe] i. E. Non polluet ſeſe circà uxorem ſuam profanam, 8. in qua ipſe profanatur, dum illa: adhuùc penes eum eſt; 9. literalis autem expoſitio hujus textus hæc eſt: non contami- nabit ſe maritus circà uxorem ſuam, 10. dum illa adhùc eſt in populo ſuo, (nimirùm) dum ſunt, qui illam ſepeliant, quæ non eſt mortua præcepti; 1I1. ſed de quanam uxo- re dizi? (nempè:) de lla, quæ eum reddit profanum, ut ipſe profanus evadat è ſacer- do- dum neminem habent ex ſuis, qui ſepulturam præſtet, quilibet pius vel magiſtratus pietatis cautia & vi præcepti Divini ſepulturam legiti mam ei præſtare debet, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1180. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 3 10. S p. 903. item in Ejusd. Mantiſſa, p. 1114. confer. & verl, 4. h. cap. n. 11. ac Gur Arjeh fol. 150. col. 3. med. & net. in 'par D haluci- natus itaque videtur Lightfoot. in not. ad Luc. cap. 2 3. V. 53. P. m. 89 I. edit. Lipf. ubi ſeribit, illum, qui mortem paſſus eſt in judicio ſynedrii vel magiſtratus, vocatum eſſe vn Hi. e. mor- tuum præcepti, quia mors ei inſlicta ſecundum præceptum, confer. hic Torat Cohanim, uti in a TD'. loc. allegatur ad marginem. xzX Conter. hic tract. Talm. Jevammor, ol. 22. b. & fol, 90. b. it. Naſir, fol, 43. b. & fol. 44. a. it. Sevachim, ol. 100. a. 4. Conſer. dict. verſ. iequ. 4. F. cap. n. 10. vide & Torat Cohanim, uti in Smon h. loc., al- legatur ad marginem. 5 Sed, guæ nondum in ſponſi domum deducts eſt, peractis nuptiis, uti mox hic ſequitur, eon- fer. tract. Talm. evammot , Jol. 60. a. uti in t D , loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas, in quibus Yy Ham i. e ea αni na, quæ citrà concubitum caſu aliquo virginita tem ſuam amilſit, (de qua confer. Gur Arjeh ol. 150. eol. 3. fin.) ex eipitur. 1† Conter. hic tract. Talm. Berachot, fol. 19. b. & Megilla, Fol. 3. b. it. Naſir, ol. 43 b. & 1. 4”¾⅛. b. it. Sevachim, Jol. 100. a. & Jevammot, 6. Nempè, ut iſtius ſororis ſuæ funeri in: e ſit & lamentationi publicæ, vide P. Fagii not. ad Pa- raphr. Chald. h. loc. conſer. & Torat Cohanim, uti in bor MW h. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etism notas. 7. Ita dictionem 7)a hic vertere volui, juxtà men- ſuant, inter quos etiam Junius ac Tremellius; nonnulli verterunt: principem, ſic autor Vulga- ſtulerunt: éαaτ 1. e. repentè, ac videntur pro bitô, vel, uti Cappellus in notis Criticis h. loc. obſervavit, LXX, legerunt: ya, quod Syria- cè notat: ſtatim, confer. hic jevammot, fol. 21. b. & fol, 90. b. it, Kidduſchin „Jol. 77. a. & Sevachim, ol. 100. a. & Naſir, fol. 4 3. a. b. g9. Hebr. be, confer. num, ſeq. h. verf. & verſ. 7. h. cap. n. 29. huic dictioni opponitur ν i. e. recta, circà hanc enim ſacerdos ſeſe pollue- re poteſt, prout nonnulli ſtatuunt Rabbini, uti habetur in Gur Arjeh fol. 1 5.. col. 4, med vid. tractat. Talmud. Jevammot, fol. 90. b. uti in Spa N h. loc. allegstur ad marginem. 9. Id eſt: dum illa nondum ad funus elata ac terræ mandata eſt, in MSto z. pro i. e. in populo ſuuo. Jol. 60. a. b. it. S0ta, Jol. 3. a. 7 . 10. Dictio quippe hem, quæ hic habetur, juxtà mentem autoris noſtri ſie exponends eſt, vide verſ. antec. 2. h. Cap. n. 4. I1. Conter. quæ ſuprà ad verſ. I. H. cap. n. 3. & ad verſ, 1I1. H. cape n. 43: notats ſunt. tem Commentatoris noſtri, quem & alii ſecuti tæ, confer. P. Fagius loc., alleg. n. 4. LXX. tran- vyn legiſſe: a pro: Wnn i. e. celeriter, lu- Wpy legitur: ya (lin ,Al 3,6, CA WI. ——,— (cotio ſuo. 1¹. tuum; ſed no aiabicelur⸗ feceritſoperte ge ſacetlonbt Cicitar ibi) (unelligiur, dumm Propter ggniin capitel tuo. Bod re tis: nond golum batbe) et, nili propte raèlitis: E inc gbe inciſione⸗ — 11. Mel: wri⸗ 1N munere fung ſanatio, conter 13. Nempe: nel c(ant, Ud. Der Cohanimacn Autiin won dem. 14. Kicuti Deuten Ubi fige not.n cot, ſol. 10. . 1. ld ell: ſi te quoniam in lo edtio, hine io toli adiii 16 Nel: er ug ſige ſopta Len 12e. z. h. 7. 1, broll Deuter conet. not, in Torat Cohani ſol 36. ad mi Canrſe hi ſe⸗ 40. b. ſol. 4 4 CA. XI Leitun rin. mta Nr,] Ad Nerl. Noyncoxe. hrefmmetſeſie. natur dumillz : non contani⸗ ofio, initüm lde Juanamuxt- seradat e ſactt⸗ do⸗ — lur funeri imnciſt & ed. Fagiinot, ad ba. 1.8 Torat Cohanim, 6tmnatginem allegatt, ttere olui, un men. ii, quem 8 ali ſecuti unius ac Ttemmelius; pem, ſe antor Vulgr⸗ Alen n 4. LXX.. mn⸗ epeni ac Figentit di e. celeniter, u⸗ in notis Ctitickz, loe, int: ye, 100 Syria. er. Hic ſeyammol, , dduſchin, ol.,7, 2 8 Nalit, ſol 43. ab. um leg,b. ellKetl⸗ dioni opponitur in ſacetos ſeſe ollue. Karuunt Rabbini, ui 160, col 4 med id. r0i, fol 90 deul in gaiut 1 meiginen. widfunnseinnac iene D 1,No n) legiun ur bic habetut, u ſi ehobenctef ide er 1, taßel. 4 Noiats ant ⸗ CAP. XXI. LIEVITICI. 953 dotio ſuo. 12. Verl. 5. Non inducant calvitium capiti ſuo] (Videlicèt) propter mor- tuum; ſed nonne etiam Iſraeëlitæ ea de re 13. ſunt admoniti? (ita quidem eſt;) ſed quia dicitur de Iſraêlitis: inter oculos veſtros, 14. forſitàn non erit aliquis reus, ſi id fecerit ſuper toto capite ſuo? 15. lex (hic) dicit: capiti ſuo, & diſcent iſtud Iſraelitæ de ſacerdotibus per argumentum, à pari deductum, 16. dicitur hic: calvitium, & dicitur (ibi) de Iſraeêlitis: calvitium; 17. quemadmodum (igitur) hic totum caput (intelligitur;) ita & ibi totum caput (intelligitur, non eſſe tondendum vel raden- dum propter mortuum,) nimirùm juxtà ſenſum literalem omnis (intelligitur) locus, quui in capite ſolet radi, ac ſicuti ibi ſuper mortuo (id dicitur;) ita etiam hic ſuper mor- tuo. Eod. verſ. 5§. Et angulum barbæ ſuæ † on radant] Quoniam dicitur de Iſraéli- * icchin, fol. 35,5. & Maccot, Ol. 21⸗ a. tis: non Ni. e. corrumpes, 18. num etiam ſi aliquis ſuccidat 19. illum (an- gulum barbæ) forfice & planula? 20. dicitur itaque (hic:) non radant, nam reus non eſt, niſi propter rem, quæ vocatur * raſura, in qua eſt UN,?1. quæ fit novacu- là. † Eod. verſ 5§. Et in carne ſua non incidant inciſionem] Quoniam dicitur de Iſ- raeélitis: & inciſionem pro mortuo non detis, 22. forſitàn, ſi inciderit (aliquis) quin- que inciſiones, non erit reus, niſi propter unam? * lex (hic) dicit: non incidant in- Dddddd z ciſ⸗ 12. Id eſt: ut ipie non amplius ſacerdotis officio ac munere fungi poſſir, hæc intelligitur hic pro- fanatio, confer. infra verſ. 7. G. cap. n. 3 1. 13. Nempè: ne illi calvitium capitibus ſuis indu- cant, vid. Deuter. c. 14. v. I. confer. & Torat Cohanim ac tract. Talm. Kidduſchin, fol. 36. a. † S& uti in an loc. allegatur ad margi nem. 14. Sicuti Deuteron. dict. cap. 14-verſ. 1. habetur ubi vide not. n. 4 confer. & tract. Talm. Mac- cot, fol. 20. a. 15. Id eſt: ſi toti capiti ſuo caluitium induxerit- quoniam in loco allegato oculorum ſolum fit mentio, hinc alicui dubium oriri poſſet de calvi- tio, toti capiti inducendo. 16 Vel: per argumentum comparativum, de quo vigde ſupra Levit. c. 19. V. 8. n. 3 5. G cap. ſeq. 22. V. 3. n. 7. S 17. Prout Deuteron. alleg. cap. 14. v. 1. habetur, confer. not. in am new b., loc. ubi etiam Torat Cohanim & tractat. Talm. Kidduſchin fol. 36. a. ad marginem allegantur. B Confer. hic jevammot, ſol. 5. a. Se Naſir, ol. * 40. b. & fol. 41. a. & fol. 5 8. a. b. it, Kiddu- paulò poſt n. 2 1. h. verſ. 5. 18. Sic habecur ſuprà Levit. cap. 19. v. 27. conter. 19. Detruncare, reſecare, id enim quogd hic habetur, ſignificat. S o. Vel: dolabra, Hebr. m, (de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. ſol. 2218.) ſcilicèt ? an erit etiam hoc caſu aliquis reus violati præ- cepti de non radendo angulo barbæ ? hæc enim verba hic ſupplenda vel ſubintelligenda ſunt jux⸗. tâ notas in am Mov h. loc. ſic etiam in MSto 1. poſt ππRn τaditur: avn &en i. e, erit reus. ** Hebr. pn, in MStoI. pro eo legitur: à wrwi. e. in qua eſt (raſura.) . 21., Id eſt: corruptio, quo nomine hic intel igi- tur: reſectio, de qua Levit. cap. 19. verſ. 27. confer. ſupra num. 1 8. h. verſ. 5. † Hebr. yn n iſta, ut & ſequentia, usque ade v i, 6. for ſitan inciderit, abſunt à MSto 212. Prout ſuprà Levit. dict. c. 19. v. 2 8. habetur, conſer. Gur Arjeh fol. 15 1. col. I. med. * Vel, niſi unius, i. e. ac ſi unam ſaltem feciſſet inciſionem, confer. not. in 'nont n h. loc. verbum vp', 2 974 LEVITICI. QCvb. XXlI. ciſionem, ut reus ſit * propter unamquamque inciſionem, nam dictio iſta (H0) ex abundanti adjecta eſt ad exponendum, 23. nam ſcribendum ei fuiſſet: non inci- dant; (additur autem ex abundanti vox: incifio,) annon **7 ego (per verbum: inci- dant) ſcio, quòd illa ſit i. e. inciſio (in carne?) Verſ. 6. Sancti † ſint] IIli et- lam inviti ſanctificentur in hanc rem ab aſſeſſoribus Synedrii. 24. Verſ. 7. Sortum (Dictio) a hic notat fœminam, quæ juncta eſt matrimonio 25. Iſraëlitæ, qui ei (fœminæ) prohibitus eſt, † veluti ſuntilli, qui rei ſunt excidii, 26. vel (qui eſt) Nethi- næus, 27. aut ſpurius. 28. Eod. verſ. 7. Profanatam] (Dictio ſignificat hic illam,) quæ prognata eſt à viris profanis, 29. qui ſunt in ſacerdotio,* veluti eſt filia viduæ, (quæ nata eſt) ex ſummo Sacerdote aut filia ejus, quæ à ſacerdote privato 30. repudiata eſt, ſic quoque eſt illa, quæ profanata evadit ex ſacerdotio, 31. ex illis, qui haud legitimi ſunt ad Sacerdotium, rem cum ea habuit. 32. dum unus Verſ. 8. Et XX Hebr. aom, iſtud ac ſequentia, usque ad: WN i. e. ſancti (ſint,) a bſunt 4 MSto I. 23. Id eſt: expoſitionis & declarationis gratia, confer. ſuprâ Levit. cap. 17. v. 1 5. n. 2 I: XXX Sit iſtud: &ε interrogatlvè vertere volui, in edit. N N ut & in ASto 2 legitur: & i. e. & ego (ſcio, quòd illa &c.) Contfer. bic jevammot, ol. 20. a. b. & Sanhe- drin,fol. 5 ĩ. b. & fol. 53. b. & fol. 83. a. b. it. Sevachim, fol. 17. a. 24. Vel: Synedrium ſanctificet illos etiam invi- tos, quoniam hic ſctiptum eſt: v WρννυρiH e, ſancti ſint, ſic in not. man rpv hie exponitur confer. paulò poſt verſ. 8. H. cap, n. 3 3. vid. & Torat Cohanim, uti in pan inoh. loc. alle gatur ad marginem. 2 5. Videlicèt: miaus ſolenni, vide, quæ pauloè poſt n. 2 8. h. verſ. 7. notata ſunt. ½ Hebt. , Niſta & fequentia, usque ad: n i. e. profanatamn, abfunt 4 MSto 1. 26. Hebr. ureon, confer. ſupra Levit. c. 4. V. 2. n. 3. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. I100. & ſeq. item Gur Arjeh fol. 15 1. col. I. eircà fin. 27. Hebr. pri;, Nethinæus fuit Gibeonita, qui tempore Joſuæ proſelytus factus eſt && ab illo cgonſtitutus fuit ſervus ad hauriendum aquas ò ſecanda ligna, vid. Id. Buxtorf. Fol. 1409. 28. Ejusmodi enim hominibus oαuhbν C . I. e. non ſunt eis ſponſalia (fcil. legitima) uti bic in Gur Arjeh fol. 15 1. col. I. fin, habetur, vide & num, anteg, 2 5. 6. Verſ. & Levit. cap, antec. 20. v. 10. n. 2 1. vid. tract. Talm, Jjevam- mot, fol. 6 1. prout in a n hic allegatur 2d mar ginem, confer. & Jalkut Part. 1. fol. 179. col. 1. 29. Vel: non legitimis, Hebr. 'b, confer. ſuprà v, 4. b. cap. n. 98. vide & P. Fagii not. ad Paraphr. CGhald. b. loc. item v. 14. h. cap. n. 4 Gittin, fol. 82. b. & Kidduſchin, fol. 78, 2a. & Jevammot, fol. 24. a. & Jol. 84. b. & Fol. 85. a. * Hebr. mnab iſtud ac ſequentia, usque ad: inin i. e. & ſanctificabis illum, abſunt 4 MSto 1. confer. hic tract. Talm. Jevammot fol. 52. a. S& ol. 92. a. it. fol. 94. a. 30. Ita dictionem *απ hic interpretor, cujus op- poſitum hic eſt r' n i. e. ſummus ſacerdos, confer. ſuprà Lev. «. I. v. 7. n. 74. & infrà v. 12. h. c. n. 46. vid. & tract. Talm. Kidduſchin, fol. 77. a. uti in S'na h. loc. allegatur ad marginem. 31. Confer. quæ ſuprà ad v. 4. h. cap. n. 12., nota- ta funt, vide & not. in pa ino h. loc. 32. Ita dictionem n, quæ hic habetur . inter⸗ D pretor, Confer. Buxtorf. Lex. Talm, fol. 270. eceatur autem hoc caſu contrà præceptum iſtud: cap. habetur, vide Gur Arjeh Fol. 15 I. col. 2 cireà fin. & D. W'agenſeil. Sot. p. 562. & pag. S 582. ac not, in pa ' h. loge * 5 & cap. ſeq. 22, v. 3. n. 12. confer. E ire o& i. e. non profanabit, uti infrà v. 15. b. ſaitfea Fetbetet ilu biii Ine re & vt is Pru ] (Vetna er ſortatiot lim,ehhonl unt; ofmnes ek. 36. Po noretn ejusd genuit na e. Nonnutrie pe:)apeeltt e) goe lann davera * — 33. Conet, n que ſupra ad Moed kno At & b, F . g. 2ctract. jot, fol. 13: rn e ² Vel: eyeren on de] Adunt: Sey lum tracta. 34. Mcomeſtio col. 1. finn Own hoe l Mto 1. Nn, f ol. 50., . 6. fl. t. 35) HHek: dan conler. Deut Wagenleil 5 360, Vel: goe Rtli, id not nte per ſpon rotniſſa aut nclz —N cA.NI. IxVITIIGIMT. A5 = d i e Er ſanlétißcabi. illum] Etiam invitum, 33. quòd ſi nolit repudiare (talem uxorem,) let: non indt. verberet illum (judex) eumque caſtiget, donec eam repudiet. Eod. verſ. 8. Sanlctus krerdum: ini⸗. ſher ibi] Tracta illum ſancte, * (nempé,) ut ipſe (ſacerdos) primus incipiat in qualibet Gif⸗n) Uliet. re & utis primus benedicat in convivio.,. 34. Verlſ. 9. Cuàm profanaverit ſeut ſeorte- l,. d, tr] (Verba iſta: )ο hic ponunturpro:) DhoNN fi, e. cùm polluta fuerit ltielte giei per ſcortationem, dum fuitin ea ligatio 35. mariti ipſaque ſcortata eſt ſive illa (ſo- (gni ekt Nein. ium) deſponſata ſive marito jam copulata ſit; Rabbini autem noſtri hac in re diſſenti- blgnifenhie unt; omnes autem fatentur, quòd Scriptura non loquatur de illa, quæ non nupta- elutiel fla eſt. 36. Eod. veri. 9. Patrem ſuum illa profanat] i. e. Contaminavit & ſprevitho- Cdoteptirato . norem ejus (ſcil. patris fui,) dicunt enim de illo (homines,) maledi ctus ſit, qui iſtam 1. dumung genuit, * maledictus, qui iſtam educavit. 37. Verſ. 10. Caput ſuum non nudabit] i. t. 31, Vetl g. e. Non nutriet comam propter luctum; 38. ſed quænam eſt comæ productio? (nem- *½ pé:) quæ eſt ultrà triginta dies. 39. Verſ. II. Et ad omnia cadavera mortui] (Nem- ——— ps,) quæ ſünt in tentorio (ſive domo aut conclavi) demortui. Eod. verſ. II. Ca- Adavera *mortui] (Id dicit hic Scriptura,) ut includat 40. quartarium 4. ſangui- Dddddd z nis Wad, Talm, efam. n wod hie alegatut Mutbatt, foll,0, Oi coner. 33. Confer. not. in not rev h. loc. it, ea, lesn Hgin 4qux ſuprà ad v. 6. h. cap, n. 24. notata ſunt, vide 1 3 1 & Mosd katon, ſol. 2 8. b. it. Nedarim, fol. 62. à. ut & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. n. 9. ac tract. Talm. Gittin, fol. 59. b. & Hora- jot, fol. 13. a item Jevammot, fol. 8 8. b. uti in D-N NDW h. loc. allegantur ad marginem. X„* Vel: reveren er illum habe, ſic verto hic? P n, Jud æi hunc locum Germanicè red- dunt: Sey halten ihn ehrlich / i. e. honeſtè il- lum rraca. uf. 14.9, c2) n,4 . 11, (Mner. & duſchin, fol. 79,¹. ſequentis, naque HPR 5ilum ablant Mto lemammotfol.2 4 eneh n, col. 2. ſin. & Torat Cohanim, prout in nov e ummun 6 „ʒ 2 h. loc. allegatur ad marginem. eKinſin⸗ li 1 In MsSto I. habetur: 77ne*, in MSto 2. nacteften uirLEY, res eadem eſt, confer. hic Sanhedrin, wargidemn. gatut 3 Wap 4 ,cap 1 1, nl W O , ne bie habetul, inttl. b. & fol. 76. a. & Peſachim, fol. 75. a. conſer. Deuteron. c. 19. V. 19. n. 36. vide & D. Ler, Iulm, ſol. 11 Wagenleil. Sot. pag. 207. num, 16. ac not. in les etumilld H S np h. oc.. HD onttn , 36. Vel: quæ ſoluta eſt, nempe: 4 nexu conju ubit,ui inli delſ. gali, id notat Hebr. , nempè eam, qua Arer .ol 1fllon ntneec per ſponlſalia nec per matrimonium viro 1 ot, 5 i promiſſa aut juncta eſt, confer. Gur Arjeh fol. rt ,,e 131, COl, 3. princ. it. tractat. Talm. Sanhedrin, 34. In comeſtione, vide hic Gur Arjeh Jol. 151, fFol. 50.b, & fol. 5 1. a. b. & fol. 52. a. it. ol. 66. 3 5. Id eſt: dum illa marito obſtricta & alligata eſt, fJol. 5 1I. b. ſicuti in dan r h. loc. allegatur ad marginem. * Hebr. ) V &, abſunt iſta à MSto z. 37. Confer. quæ ad Deuteron, c. 2 2. V. 1 5. n. 37. notata ſunt. 3 9. Vide ſuprà Levit. c. 10. v. 6. n. 16. it. Numer. c. 6. V. 5. H. 1 5. confer. etiam Horajot, fol. 47. 2. & fol. 48 a. & fol. 49. a. b. item P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Chulin, fol. 72. 2a. it, Buxtorf. Enas. Jud. c. 49. p. m. 706, & ſeq⸗ vid. & Torat Cohanim, uti in npan ne h. oc. ad marginem allegatur. 39. Vel: quæ ultra triginta dies producitur ſive protenditur, nec abraditur, vide not. in 9eEH dipon b, loc. ** Hebr. dh rrbas hæc & ſequentia usque ade vPL i, e. & & Sanctuario (non egrediatur,) abſunt hie ab utroque MSto, confer. hic joma, Fol. 1 8. a. &. Horajlot, Fol. 9. a. & ol. 12. b. it, Chulin, fol. 134. a. & Naſir, fol. 3 . a. & San- hedrin, fol. 4. a. bD. 40. Sive comprehendat, id enim verbum Neae quod hic habetur, ſignificat, eonfer. Jalkut, ol. 179: COl. 4. circa fin. & ſol So. col. I. princ. 41, Zic interpretor didiontm —αn, confer. KRalchi not. ad Thren, c, 4. V. I. it. Gur Arjeh . feh 9⁵6 LEVITICI. nis de mortuo, quæ contaminat in tentorio. 42. Eod. v. I I. Super patre ſuo & matre ſua non polluat ſe] Non venit (hic Scriptura,) niſi, ut permittat ei (ſlummo Sacerdoti) mor- tuum præcepti. 43. Verſ. 12. Et à Sanituario non egrediatur] Non ſequitur ille (ſlum- mus Sacerdos) feretrum demortui, prætereà etiam hinc docent * Rabbini noſtri, quòd fummus Sacerdos oblationem facere poſſit, etiamſi ipſe in luctuſit, 44. eſt autem (lo- ci iſtius) ſenſus literalis iſte: quamvis mortui ſint pater ejus & mater ejus, non ille opus habet, ut & Sanctuario egrediatur; verſ. 12. Nec polluat Sanctuarium ſed officium ſuum (ſacrum ibidem) peragit. Eod. Nam ille (Summus ſacerdos) proptereà 45˙. non polluit miniſterium (ſacrum,) ei enim Scriptura ſacra (iſtud) permittit, ecce, ſi ſacer- dos vulgaris 46. ſacrum officium lugens peragat, ipſe (illud) contaminat. Verſ. 14. Profanatam] i. e. Eam, quæ nata eſt ex illis, qui profani ſunt quoad ſacerdotium. 47. Verſ.I 5. Nec profanet ſemen ſuum] Ecce ſi duxerit (ſummus Sacerdos) unam ex profanis (iſtis mulieribus) ſemen ejus, quò ut illud non poſſit ſacrò ſacerdotiò fungi. hic notat) )O N i. e. cibum Dei ſui, omnis comeſtio 4%. d ex illa (muliere) eſt, ipſe profanat“ adeò, Verſ. 17. Panem Dei ſui] (Dictio bri vocatur T, veluti (ac- cipi- fol. 15 1. c01. 3. med. vide & Numer. cap. 19. V. 13. n. 30. & trackat. Talm. Sanhedrin, ol. 4 2. prout in ynar new . loc. allegatur ad marginem rvy'n eſt i ee ywi, e. proportio ſeu quantitas vitæ hominis, ſic gloſſa quod alius pr non poteſt, quò minus polluat cukum Divi- num. . ” 46. Sive: privatus, qui non eſt ſummus ſacerdos, dictio enim 'n hic opponitur ze i. R. Salomonis ad Sanhedrin dict. fol. 4. a. 42. Aſt Numer. dict. cap. 19. V. 1 3. ſermo eſt de contaminatione, quæ fit tactu, ſic in not. rw oron b. loc. exponitur. 43. Iſte quippe ſolum excipitur, & ad hunc ſum- mus ſacerdos accedere eumque ſepelire poteſt nec ipſe ſemet idciteò polluit, confer. Gur Arſeh fol. 150. col. 3. med. & fol. 151. col. 3. fin. vide & ſupra v. I. 9, cap. n. 3. & v. 4. D. 11. it. Torat Cohanim, prout in 'par h. loc. allegatur ad marginem, ubi vide notas. „ Hebt. vin, in utroque MSto pro eo legitur: W1&1 i. e. exponunt. 44. Confer. quæ ſuprâad Levit. cap. 10. v. 19. n. 65. notata ſunt, vide && tract. Talm. Naſir, ſol- 36. ſicuti in a N . loc. ad marginem al- legatur, ubi vide & notas ac Torat Cohanim, confer. & Naſir, ſol. 47, 56. & fol. 48. a. 6. it, San- hedrin, ol. 18 a. & fol. 19. a. b. & ol, 84. a. . Sevachim, fol. 16. a. 6. & Horajot. Fol. 12. b. 4A5. Nempe: propter luctum, quia is etiam lugens offette poteſt, (uti num. antec. 44. dictum eſt, e. ſummo iac erdoti, vide ſup:a Levit. c. 1. V. 7. . 74. & v. 7. 6. cap. D. 30. 47. Confer, quæ ſupra ad v. 7. 5. cap. n. 29. n0- tata ſunt, vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 55 5. & Talm. Jevammot, fol. 59. a. & ol. 60. a. 6G ol. 61. a, b. & fol. 77. 5. it. Cetubot, fol. 29. . 7 8. a. b. it. Temurah, fol. 5§. . confer. & Selde- ni uxor Ebraica, lib. 1. c. 7. & ſequ. ubi plura de vetitis pontifici & ſacerdotibus Conjugiis ha- bentur. cerdotii, ſic juxta Hebræum, conter. hic Jevam- mort, fol 60. a. & fol. 69. a. it. Ketubot, fol. 29. 5. & Naſir, fol. 42. 6, it. Sota, ol, 2 3. 5. 6 a. Ge fol. 68. a. S. ol. 77. a. b. & fol, 7 8. a. . it. Bechorot, Fol. 56. a. b. & Temurah, ol. 5. cxptimunt voce: Tepas, ltali; paſto. CAP. XXN ivatus ſive vulgaris ſacerdos facere p.557. it. not. in PR k. oc. & tract. & Kidduſehin, fol. 64. a. & fol. 77. 2. 6, &e Ol. * Vel: profanat (ac repellit) a jure lanctitatis ſa- fol. 2 6. 5. it. ol. 44. a. & Kidduſcbin, ol. 64. 4g9. Hebr. —yb, quam dictionem Galli benè (A cpitur jnill 19. Men 1 lat, ſeuti 10) Diai ucat 51 u mentri] ( gratisoel gius el alten tur outcil habet longu, gui habetin gui extendit leulo ju ( lum albam, * 49. Sicuti De P e & Hiob. 6, 6 Hebr. d, i,e, ſimus g ſo. Prourhade = 2. 5 Bechon⸗ 31. Ius Hedr. (Ujus verbi Talm ſol. 1 col.1. med. 31, Nonnulli dimminutum! Tremnellii v Paraphr. C chorot /ol. Allegatur ad 8 k RRN R õ MSto. 33, Conker. g ata ſunt. 1. wec nen Ulone Hebr. Punort habe Latine: ſi CAXNNA & Katreſud acercoti) mOt. uiturille lum. ini noltti, Juö d 4,elt autem (o⸗ snonillecun petagit, Bod. pietei 45, non uit, ecce,li ſacet. inat. Verl 14 ſacerdolium. 4,. erdos) unam er. Ptofamat?ade ) (Dicdiode r velui ae⸗ ci wmmne lomis ſaelot ficele Olluat guhum Diyi. 2„ õl dritur es N ſi Plerin l. n⸗ 7, 5, ca,. h. 19,. 10. enlel St) 165, r . oc. Alleck. 1 8el 60.2 . (Ceiubot, l. 19, , fel ) 1,o⸗ Kconter A eſle⸗ 7.,8 lege. ubi punt Gibuucotſugi . ii)e fure ſaockitsnis 1 n,conet. bic ſenalh . 2. 1. Kelnbot, ,0,. . 1. Sa ,0 13, ,& Kiddulͤhin, 0l 6, 25,5 f0l 70, 4 , lemute, ſolh)⸗ üionen Cil Nen uin id. 2 A LEVITICI. 97½ cipitur in illo loco:) fecit T i. e. convivium (ſive epulum) magnum. 49. Verlſ. 18. Nam quicunque ] babet zitium (corporis) non actedet] i. e. Non convenit, ut offe- rat, ſicuti (dicitur in illo loco:) offer illud principi tuo. 59. Eod. verſ. 18. Simus naso] (Dictio D) r ſignificat illum,) cujus naſus depreſſus eſt inter duos oculos, qui fucat 51. utrumque oculum ſuum, tanquam unum. 52. Eod. verſ. 18. Sauperſtuus membris] (Vox ?7) notat eum,) qui unum membrum habet majus alterô, (verbi gratià,) oculus ejus unus * maganus eſt & alter oculus parvus aut crus ejus unum lon- gins elt alteré, 513. Verſ. 20. Aut gibboſus] (Dictio aꝗ ſignificat eum, qui voca- tur:) ſourcilleux, 54. linguàò vernacula, (nempè:) qui ſuperciliorum ſuorum crinem * habet longum & cubantem. Eod. verſ. 20. Aut gracilu] (Dictio p" notat illum.) qui habet in oculo ſuo p), 55. quod vocatur: tela, veluti (accipitur in illo loco:) qui extendit P3)i. e. tanquam conopoum. 56. Eod, verſ. 20. Aut ſuffuſio eſt in oculo ejm] (Vox D)'ſignificat) id, quod aai, e. confundit oculum, veluti fi- lum album, quod trahitur * de albugine & interſecat d, id eſt circu- lum, 49. Sicuti Daniel. c. 5§. V. 2. habetur, vide not, in e O h. oc. it. infeà v. 22. H. cape n. 69, & Hiob. c. 6, v. 7. n. 9. † Hebr. 7, iſtud ac ſequentia, usque ad: brn i. e. ſimus naſo, abſunt ab uiroque MSto. 50. Prout habetti Malach. c. I. v. 8. confer. & hic not. in mnnr w . 1oc. it. Chulin, fol. 24. 2. & Bechorot, fol. 44. a. & l. 4 5. 2. b5. 51. Ita Hebr. 2mn, quod hic haberur, verto, de cujus verbi ſfignificatione vide Buxtorf. Lex. Talm. Jol. 1029. coafer. & Gur Arjeh fol. 152. col. 1. med. ac nor. in wan . loc. 2. Nonaulli dictionem n interpretanmtur: diminutum ſive curtum membris, uti Junii ac Tremellii verſio habet, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. ChHald. h. loc. vide & tract. Talm. Be- chorot, ol. 44. a. prout in p-r ne h. loc. allegatur ad marginem. * Hebr. HMie y iſta & ſequentia, vsque ad: W i. e. aut gibboſus, abſunt ab utroque 53. Confer. quæ ad caput ſequ. 22. v. 23. n. 70. norata ſunt. ac Gur Arjeh alleg. ol. 152. col. 1. med. it. not. in —☚ , . loc. „ . . „ 14. Ita hic reddo: eD, (ſicuti tàm ine di= tione Hebr. qua uſus ſum, quàm in in Bibliis Buxtorf. habetur)in MStoI, legitur: h, Latinè: ſupercilioſus, conſer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. n. 20. in notis Ra- ſhianis editionis e hic legitur? vaiv; ſed corrupta eſt dictio. * Hebr. yvw, deeſt iſta vox in MSto I. juxtà quam lectionem hic eſt ſenſus: cujus ſupercilia ſunt longa ac depreſſa, Confer. Megilla, ol. 55. Quam dictionem nonnulli interpretantur: aulæum, alii: panniculum ſeu pelliculam tenu- em, Confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 570. & P. Fag. loc. alleg. vide num. ſequ. 56. 56. Sive: aulæum, uti habetur Efai. c. 40. v. 22. ubi R. Salomo Gallicè vertit: — ew j. e. toile⸗ Latinè: tela, ſicuti & hic habetur: — i. e. tela, in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 40. a. med. exponitur ?p, quod ſignificét: yyrn i. e. aulæum, alibi & quidem p. 6 8. dicti libri Prec. Jud. in notis explicatur: by, vel bypo i. e. tela, confer. Buxtorf. Lex. Talm. Ol. 2 144. it. tract. Talm. Bechorot, fol. 39. a. & fol. 4 . a. b. uti ad marginem in boni me hic allega- tur, confer. & not. ad Eſai, cap. 40. vVerſ. 2 2. num. 37. ”Mc **W Hebr. wna in MSto I. pro eo legitur: poe i. e, quod ſeparatur (ab albugine,) confer. hic tractat. Talmud. Bechorot, ol. 34. . & fol. 44. a. 5. 95⁵8 — LEVITICI. ſum, 7. qui ambit pupi lam (oculi,) quæ vocatur (lingú Gallicà:) prunelle filum au⸗ tem iſtud interſecat circulum & ingreditur in pupillam (ipſam ocuſi,) a NChealda- icè vertitur: 1M ,† quæ diclio notat 'n, 58. quia filum iſtud ſimile eſt ei ver- mi, 59. atque ita referunt iſtud ſapientes Iſraelis inter vitia (animalis) primogeniti: 22 60. PHO. Eod. verſ. 20. H)) ſunt ſpecies ulcerum (ſive ſcabierum,) 2 ꝗ eſt O i. e. prurigo, 61t. (nimi- rum) (cabies, quæ intùs & foris ſicca eſt, —O' * eſt impetigo b. Egyptiaca; cur autem vocçatur —99 2 quia DDDODi. e. In quo eſt pſora & ſanioſa ſcabies] (2 3 & involvit ſe 6z. & ſerpit usque ad diem mortis eſtque (ſcabies iſta) foris humida; ſed intus ſicca, alio in loco vocat (Scriptu- ra) , ſeabiem humidam foris "7 & ſiccam intàs, dicitur enim: & à à & &, 64. , ſic exponitur in Bechoroth. 67. quando 2 conjungitur (dictioni) Oi, (tunc Scriptura) avocat: 2 ; quando verò (23) conjungitur (dictioni) — 52, (tunc Seriptura) ON vocat- ic expon Eod, verſ. 20. Contritus teſticulé] Juxtà Tar- uum 57. Dicitur: iris oculi, vide eund. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 1543. cœternm verba iſta: oa pDD) i. e. & interſecat circulum, abſum 4 MSto z. † In MSto 2. legitar? &τν abeſt autem vox iſta Chaldaica 4 MSto I. 52. id eſt: albuginem ſeu maculam albam, quà oculus fit vitioſus, confer. id. Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 759. 59. Nempè murici ſive purpuræ, quæ dicitur Pi, fic interdum voxilla ſumitur, uti Buætor ſus loc. alleg. obſervavit, confer. G& P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. . 60. Hæc poſterior dictio notat maculam in oculo, iaſtar grani vel baccæ, vide Buxto rf. Lex, Chald. dick fol. 759: & fol. 1629. de iſtis aliisque vi- tiis corpotis animalium primogenitorum pluri- bus agitur in tractatyu Talmudico, qui inferibi tur: —n, qui eſt liber quartus partis quintæ operis Talmudici, confer. & Gur Arjeh fol. 152. col. 1. fin. & Michlol Jophi h. loc. vide & pau 1 boſt n. 6 5. h. verſ. it. dict. tract. Talm. Becho-† re X Hebr. nan, iſtud & ſequentia, usque ad: rot: Jol. 3 8. b. uti in Sp⸗ b. loe· 2 marginem allegatur, ubi vide etiam notas, in⸗ quibus verba iſta y. vrn in ſic explican- tur, nempè, quod vitium iſtud han ſit in eo, aay n e n nn e ien nn e Nya i. e. in cujus oculis eſt inſtar (vermis) en aut inſtar ſerpentis aut veluti granum baccæ, in cujus oculo eſt inſtar (vermis) aut ſer- tionem, quoniam ſerpens ſeſe complicare vel convolvere ſolet, ſic in notis ibidem, confer. & R. Salomonis gloſſ. sd Bechorot, fol. 3 8. b. verb. IiN, & Jalkut Part. I. fol. 180. col. 3. circà fin. 61. De quo vide Deuteron. c. 2 8. v. 27. conſer. & cap. ſequ. 22. V. 22. . 6 5, * Iſtud, ut & ſequentia usque ad: ι Ppna] i. e. alio in loco, abſunt ½ MSto 2. 62. Hebr. Ton, quod nonnulli vertunt: ſanioſam ſeabiem, uti & junii ac Tremellii habet verſio, lol Jophi h. loc, ui & Gur Arjeh fol. 152. col. 2.: princ. 6 3ò. Vele adhæret, eomitatur, Hebr. nir, proud exponitur in Gur Arjeh fol. 152. col. 2. princ. Commentator noſter ad cap. ſequ. 22. V, 22. ex- plicat: an& i. e. complectitur ſeu eomprehen- dit, vide not. ibid. n. 67. D99) 7XNα i. e. conjungitur (dictioni) He, ab- ſunt ½ MSto z. ſed malè. 64. Id eſt: & ſcabie & prurigine, uti habetur Deu- teron. dict. c. 2 8. v. 27. ubi vide not. n. 34. 65. Hebr. ◻☚ a°na, de hoc tractatu Talmudico nonnulli legunt: 'y vi , ur ſenſus lit, trackt. CAP. XxXI. pentis, quidam dictionem 2ay exponunt, qud ſigniſicet a'ay i. e, connexionem ſeu colliga- confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 729. & Mich- ſuprâà n. 60, h. verſ. 20. dictum eſt, confer. dict. dem lgbiftca) G1. Vecha1. (cteracofpolis iunn corporizin Vetl 22. Panej, Le retutſmmdu, buſonchu cam. ſancdarum, cur! ili id kiodich ſt de ſindis ſar neo, 7¹, ham gue tes ſinde corum fuenit p⸗ — 1ract, Bechorot, 4,b. Ptont i ginem. 6t, In jure cirili ftaclos & ꝛttitot . be Verbot. fer. G cag. ſegu. terum verda ill: ſtes unt attiiti habemut quigenn ie enuli, elhe G. Sielti hiob e⸗ it. Cuorum cent leceglentur, pro diinbabilem aal d araphr, Che Cohanim, pron turad na gihem N. Conſet, gan nolala ſünt, in, nackat Talmud, 102, a, o. De hinkige cOnlen & nunn ſe dr d ſ e NNI. —— le;klumau. 1ANheike. ileegtei jek. ptimogenit:. lier, 8 0 bi. (nimi. Dtaa; eat que ad diem ocat eriptu. Wad, wocat: A ; DNroet. 16)] laxti ar. n ———— ni) in uun ſer⸗ eponunt, dudd orem lell 0 ig e conmplicare el ibidem, confet. 8 otot, fol. 39, b. 1.l. 1g0, l, . 1 8. N. 17. conlet. . 1Venunt: Laniotamn gellüt habet veililo. ſeh ſol. I 1,l0l,1 Nix vrd ho 11 6ol 1,Pllu, len. 11,N14. . iurſeneonblete. uentin e,utikebetli Dei. ſige not. d. 34, gackatu Talaudied 1,conken ich 4 kutt kd CAp. XXI. gum: A OD i. e. attritus teſticulis, cujus teſtes ſunt attriti, 66. (i- — LEVITICI. 975 dem ſignificat) atque (in illo loco nervi )EN i. e. teſticulorum ejus implexi ſunt. *7. Verſ. 2 I. Ie quotunque fuerit corporis vitium] (Hæc dicit Scriptura,) ut includat cœtera corporis vitia. 68. BEod. verſ. 2 1. Vitium corporis in es eſt] Dum adhuc vi- tium corporis in eo eſt, ipſe profanus eſt, ecce ſi deſierit vitium ejus, erit legitimus. Verſ. 22. Panem Dei ſui] Omnis cibus vocatur r i. e. panis. 69. Eod. verſ. 22. De rebus ſanctis ſanctorum] Hæc ſunt ſancta ſanctorum. 70. Eod. verſ. 22. Et dere. bus ſancti comedet] Hæ ſunt res ſanctæ † leviores, 71. ſi (hic) dictæ ſunt res ſanctæ ſanctarum, cur (hic) dicitur: de rebus ſanctis, quæ ſunt leviores? (hoc ideò fit, quia) niſi (id hic) dictum eſſet, poſſem dicere, quòd is, qui aliquò corporis vitiò laborat, poſ- ſit de ſanctis ſanctorum comedere, quia reperimus, quòd illa permiſſa fuerint * extra- neo, 72, nam Moſes 73. comedit carnem impletionum; aſt de pectuſculo & armo, quæ res ſanctæ leviores ſunt, ipſe non comedit, quia non reperimus, quòd extraneus ceorum fuerit particeps, *v idcircò (hic) dicitur de rebus ſanctis levioribus, ſic expo- tract, Bechorot, fol. 41. 2. & Jol. 43. a. it. /Ol.) MSto z. V 44.:b. pront in man 'ne allegatur ad mar. 71. Sive: res non ita ſanctæ, uti ſunt ſancta ſancta- ginen. . rum, ejusmodi erant: euchariſtica, primitiæ, de- 665. In jure civili dicuntur thlaſiæ & thlibiæ, quij cimæ; aſt ſancta ſanctorum erant: panes fa- fractos & atttitos habent teſticulos, vide l. 12 8. ciei, reatus, ſacrificia peccati, confer. ſuprà Le- =.: de Verbor. Sign. ibique Gothofredi not. con- vit. dict. c. 10. v. 14. n. 3 6. it. infrà Levit. c. 2 3. fer. & cap. ſequ. 22. v. 24. n. 7 5. & n. 76, cce- v. 20. h. 50. ac Levit. c. 27. v. 2 S. n. 6 %. it. not. terùm verba iſta: pa nee i. e. cujus te. ad 2z. Reg. c. 2 3. V. 9. num. 8. vide & Junii ac ſtes ſunt attriti, ablunt « MSto 2. ſed in MSto I.] Tremellii not. b. loc. ac P. Fag. ad Paraphr. habentur quidem; ſed pro poa legitur bν Chald. loc. alleg. n. 22. it. Torat Cohanim & i. e evulſi, vel perverſi ſunr. ð trachat. Taimud. Sevachim, fol. 101. b. ati in 7. Sicuti Hiob. cap. 40. v. 17. habetur. DnoT D hic allegantur ad marginem. 5⅝. Quorum centum & quedraginta 4 RKabbinis * Hebr. 9 me (MSt. z. iL) in MSte I. recenſentur, propter quæ dicunt hominem red- pro his legitur: 5e i. e. extraneus di inhabilem ad ſacerdotium, vide P. Fagii not. participat de illis, confer. Sign. ſequ. *N h. verlſ. ad Paraphr. Chald. b. loc, n. 20. ut & Torat 72. Hebr. , is hic dicitur, qui non eſi de genere Cohanim, prout in E'non np, h. loc. allega- ſacerdotali, ſicuti id alibi notatum eſt, confer. en 70. De his vide ſuprà Levir. . 10. V. 14. n. 3 5. Cicioni)ad. ⸗ Hebr. ναh e iſta & ſequentia, usque ad: i, e, cur (bic) dicitur, abiunt 21 tur ad marginem, it. Bechorat, ol. 43. a. . 69. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 17. H. cap. n. 49. notata ſunt, it, not. ad Hiob. c, 6. v. 7. n. 9. it. tractat. Talmud, Sevachim, Fol. 10 1, b. & fol, 102. a. confer. & num. ſequ. 71. cap. ſeq. 22. V. 12. n. 46. 73. Qui non fuit ſacerdos; ſummi tamen ſacer- dous oſſiciò functus eſt per ſeptem dies impleti. onum, de quibus ſuprà Levit. o. 8. per totum, confer. not. in pan n h. loc. X Hebr. 7α, in MSto I. hic pro eo legitur mnn i. e. permiſſum eſt (ſcil. de illis comedere, confer. Sign. præc. h. veiſ- Feceee LEVITICI. CAb. XXII. nitur in (tractatu Talmudico,) qui inſcribitur: . 74. Verſ. 2 3. Sed ad ve- dlum] Ut ſpargat ſeptem ſparſiones, quæ versuùs velum fiunt. 75. Eod. verſ. 2 3. Ee ad alre] (Nempè:) exterius; ambo autem iſta 76. opus habebant, ut (hic) ſcribe- rentur; in lege autem Sacerdotum 77. explicatur (iſta res amplius.) Eod. verſ. 23. Ne polluat Santtuaria mea] Si enim miniſtraverit, 78. miniſterium ejus erit pollu- tum, ut ſit haud legitimum. Verſ. 24. Et locutus eſt Maſes] Præceptum iſtud. Eod. 960 verſ. 24. Aaroni & . & omnibus ſilils Hiutli] Ut illi admoneant Synedrium quoad Kacerdotes. 79. TErl. 2. Iu. ſiparent † ſaſe] Non eſt aliud, quàm ni.e. ſeparatio, atque ſic illa (Scriptura) dicit: )yi. e. & averterunt ſeſe à me, 1. item: N i. e. avertunt ſe retrôò, 2. (ſenſus igitur hujus textus eſt:) ſeparent ſeſe à rebus ſacris eo tempore, quò ipſi immundi ſunt; 3. alia expoſitio (verborum iſto- rum: ) ut ſeparent ſeſe (nimirùm:) à rebus ſanctis filiorum Ifraelis, quas illi* mihi fanctificant, nec polluant nomen meum ſanctum, ordo (enim verborum) Scripturæ mu-=⸗ 74. Eſt is liber primus partis quintæ operis Tal- mudici, agens de facrificiis, locus antem, ad quem hic reſpicitur, reperitur in Sevachim, fol. 101. b. uti in aNπ n ad marginem alle- gatur. 75. Confer. quæ ſuprà ad Levit. c. 16. verſ. 14. n. 30. & v. 16. n. 37. notata ſunt, vide & not. in ppr rOW b. loc. it. Eruvin, fol. 105. a. 76. Videlicèt: ut täàm veli, quàm akaris fier et mentio, de quibus paulò antè dictum eſt, confer. Jalkut Part. I. Fol. 190. col. 4. cireà fin. 77. De hoc libro vide ſuprà Levit. c. 7. v. 6, n. 16. & cap. ſeq. 22. Vv. 3. n. 10. . 78. Nempé: is, qui ejusmodi vitiis corporis la- borat, confer. cap. antec. 20. v. 3. n. 7. ac not. in in Snan new h. loc. it. Bechorot, fol. 43. b. 79. Senſus eſt, ut Aaron atque Iſraelitæ admone- ant aſſeſſores Synedrii, quò iſti ſacerdotibus in- jungant p Wya Way) N†νwοi. e. ne illi, qui vitiis corporis laborant, ſacrum cultum pera- gant, uti in Gur Arjeh fol. 152. col. 2. fin. ha- moneat facerdotes, nempè: ne illi, qui vitio cor- poris laborant, ſacrum cultum peragant, confer. betur, poſſes & ſic vertere: ut Synedrium ad- Torat Cohanim, ſicuti in bom moew h. loc. ad marginem allegstur, ubi vide & notas, confer. & Num. c. 2 S. V. 3. u. 13. t† Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin fol. 9 3. b. & Sevachim, fol. 1 5. 5. & fol. 16. 2. it. Fol. 17. 2. S& fol. 44. b. it. fol. 45.5. & Temurah, fol. 3. a. it. Schabbat, ol. 33. a. & Avoda Sara, Fol. 27. b. & fol. 54. a. Vid. & Spenceri de Legib. Hebr. ritual. lib. 3. Diſſert, 3. c. 5. ubi de purgationi- bus & ſeparationibus ſacerdotum agitur. I1. Sieuti Ezech. c. 14. v. 6. habetur, confer. nat. in mar no h, loc. 2. Uti habetur Eſai. «. 1. v. 4. ubi vide Raſchi not. confer. & ſuprà Levit. c. 15. V. 3 1. n. 5 1. it. not- ad Zachar. g. 7. v. 3. n. 3. 3. Nam ſeparatio iſta filiorum Aaronis intelligen- da eſt de illis, qui ſunt immundi vel minus ido- nei, ita & P. Fagius ac unius atque Tremellius in DTmor b. loc. * Hebr. à &α, iſta & ſequentia, usque ad: W& i. e. quas illi mihi &c. abſunt 4 MSto 2. confer. hic Bava batra, fol. 120. a, 56. notis h. loc. exponunt, confer. & not. in nN C(M. MI mutatus elt 4 GtSeriprut) i uungueaeltſeni ſeteperimus qu . i e. tactos “ t. nbigebo agumment Part tackum, pam ecc⸗ incipit:)precpe 1oͦpropter nakin Proptetcomeiti⸗ num tangens ell jlleidonens 12, 1 tiem; nili(kat)a⸗ Leris: tria ecidi 1. —— 4. Contet hie pia 1, ſn. ſ. Iet: ſacnißclad ge Ow hie reni 10. V. 16. n. 46. b. Vel: ad illam no 6, 11. . 4, n. it. il, ſol, 10. . 7. Vel: ab urgument E:. uptd Leyitee. dedeſEcane: Car Aneh fol 11 etroremn elle in de 25 Tument 1n ie percon Hec ſkdlo incihit lanalut usque ad e⸗ 9. Nam fGpri Leri, Gne Gladenmn, ftinm mor peiit iem etidli pon⸗ immundusteiigeni emnad . 19,. Lerit,e, 15 io. Dequaſice, ue V. 31. nonstaſunt, conte, 3. NdaA e. Avell13. . ur nie)ſcribe⸗ Bod vent 4. ejus erit Polla. umiſtud, Bod. edfium aodal 4 Die ſeperato, mne; 1, item . k)ſeparent ſele (Lerborum iſto. guas illit mihi Orum)sctipture ⸗ W h,joc,ad. nots contet KH 3 hednin /ol 63,5, & 16 2 1. ol. 11.a4 eTemutah, ſol,7, 2. Woda dala, ,0l. 17. cenide Lepib. Hebr. ubi de pulgationi⸗ otum agitur, betut, onſet, nl. abi wide Raſchi not, V. 31. n, leit no⸗ Auonisinteligen⸗ Undi vel mious ſto. aqe Tenel isin gſet, & n0t, in e LEVITICIL. mutatus eſt 4. ejusque expoſitio. Eod. verl. 2. Quas illi mihi ſanctifßeant] (Hæc di- CAb. XXII. 961 cit Scriptura,) ut includat etiam res ſanctas 5. ipſorum ſacerdotum. Veri 3. Qui- cunque acceſſzrie] Non eſt hæc ) 1. e. acceſſio, niſi )Ni. e. comeſtio atque- ſic reperimus, quod dehortatio comeſtionis rerum ſanctarum in immunditia vocetur NH)A i. e. ta ctus, ſic (accipitur in illo loco:) omnem rem ſanctam non ai. e. tan- gat, 6. ubi dehortatio (habetur,) ne comedat; docent autem iſtud Rabbini noſtri ex argumentoà pari, 7. nec fieri poteſt, ut dicatur, quòd aliquis reus ſit propter (ſolum) tactum, nam ecce ſtatuta eſt excidii (pœna]) ſuper comeſtione in (illa Sectione, quæ incipit:) præcipe Aaroni, s. (nimirùm) duo excidia, unum juxtà alterum; 9. ſi ve- 10 propter tactum aliquis reus fieret (excidii) non opus fuiſſet illum reum facere- proptet comeſtionem, atque ſic exponitur in lege ſacerdotum, 10. (in verbis illis: ) num tangens eſt reus? 11. ſi ita eſt, cur lex (hic) dicit: acceſſerit? ( nempè,) ex que ille idoneus 12. factus eſt, ut poſſit accedere, dum ille non fit reus propterimmundi- tiem; niſi (fiat) acceſſio ejus (ad altare) quoad illa, quæ ei permiſſa ſunt,* quòd ſ di- xeris: tria excidia in immunditie ſacerdotum 13. ad quidnam illa? jam anteà (iſta) EEececceec 2 ſunt 1 97 n. 76. ac Gur Arjel fol. 152. col. 3. med. it. tractat. Talmud. Sevachim „Fol. 4 5. uti in On- AH hic allegatur ad marginem. I1. Nempè, ut excidii poenam incurrat, de hac enim hic eſt ſermo; ſanè is non reus eſt, ſed it- le, qui comedit, ſi ita eſt, cur igitur lex hic dicit: acceſſerit &c. is eſt ſenſus & ordo hujus loci ſatis obfcini, vide Gur Arjeh dict. fol. 152. g0ol. 3. med. in MSto z, locus iſte ſic legitur P& inan avn yann i. e. ſi igitur tangens non eſt reus, cur ergò lex (hic) dicit: (acceſſerit ?) quz lectio ferè planior. MV 12. Legitimus, redus, Hebr. —2, ſicuti hic hat -.. tur, cui opponitur: 7b9 i. e. profanus, conter. cap. antec. 2 Ie V. 4. n. 8. * Scilicèt: ut comedantur, in not. man ne locus iſte ſic exponitur: 109 & deee a de aon n nen een e rnn en ee P i. e. ille non fit reus (excidii, niſi obtulerit rem, quæ permittit oblationem, ut ills 4. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 152: Col. † F. Id eſt: ſacrificia & oblationes, hæc enim nomi- ne " hic veniunt, confer. iuprà Levit cap. 10. V. 16. n. 46. & infrà v. 8. h. cape n. 32. 6. Vel: ad illam non accedat. vide ſuprà Levit. „, 12. Vv. 4. D. 7.- it. Sevachim, ol. 45. 6. & Me- hila, fol. I0. b. 7. Vel: ab argumento comparativo, de hoc Con- fer. ſuprà Levit. e. 7. v. 20. n. 77. & Levit. c. 19. v. g. n. 3 5. G cap, antec, 2 1. v. 5. n. 16. vid. & Gur Arjeh fol. 152. col. 3. princ. ubi ſcribitur, errotem efſle in verbis iſtis: Pza vel r 1. e. ab argumento « pari, & pro eo legendum eſſe: ad i. e. per comparationem. 8. Hæc ſeclio incipit 4apite ſexto Levitici & con- tinuatur usque ad caput nonum, eò excluſô. 9. Nam ſfuprà Levit. c, 7. v. 20. habetur excidii pona quoad eum, qui immundus eomedit ſacri- fieium & mox verſu ſequente 21, dicti capitis 7. M Sc. alunt, Ne etiam excidii poena ſtatuta eſt contrà illum, qui? comedatur, uti eſt adeps 6c ſparſio ſanguinie; immundus tetigerit rem ſanctam, vide notas ibi. confer. Levit. c. 5§. V. 2, n. 3. S& l-evit. c. 7. v. 24. dem ad v. 19. n. 78. & n. 79., confer. & not. ad n. 76. & Sign. "r Levit. c. 1 5. V. 3 1. n. 53. 13. De his etiam ſuprà Levit. c. 7. v. 19. n. 7 8. di=⸗ 0o 10. De qua vide, quæ cap, antec. 2 1. v. 2 3,0 77. Kum eſt. notata ſunt, confer, & ſuprà Levit. dict. c. 7. v. 962 LEVITICI. gdb. XXII. ſunt expoſita in tractatu Talmudico (qui inſcribitur:) Nv)i 14. unum in genere & alterum in ſpecie &c. 15˙. Eod. verſ. 3. Dun, immunditia ejus in ipſo eſt] i. e Dum ammunditia hominis in eo eſt, forſitàn de carne loquitur Scriptura (hoc ſenſu:) & im- munditia carnis eſt in eo atque de mundo, qui rem immundam comedit, loquitur- Scriptura? 16, (enim verò) vel invitus ex ſenſu literali tu diſcis, quòd de illo,* à quo immunditia ejus avolat, 17. Scriptura loquatur; is autem eſt homo, cui munditia- contigit per ablutionem. 18. Eod. verſ. 3. Et exterminabitur] Fortaſſis ex iſto an- gulo ad alium angulum * extermi nabitur è loco ſuo, ac ſedebit alio in loco? lex (hic) dicit: ego Dominus, in omni loco ego ſum. 19. Verſ. 4. Omnem * * immundum, animæ] i. e. Eum, qui pollutus eſt ſuper mortuo. 20. Verſ. 5. Omne reptile, per quod immundus fit] (Nempè) juxtà quantitatem 21. quæ convenit, 22. dus evadat, (nempè ſecundùm illam quantitatem,) quæ eſt inſtar lentis. 23. ut aliquis immun- Eod. verſ. 14. Eſt is liber ſextus partis quartæ opetis Talmudi- ci, tractans de juramentis, vid. dict. tract. Sche vuot, jol. 7. a. uti in aπ Rnν⅞ hic allegatur ad marginem. 15. Vel: unum ſub regula; alkerum ſub exce- ptione, eadem ferè, quæ hic, adducta ſunt et- iam fuprà in notis Raſchi noſtri ad Levir. dict. cap. 7. v. 19. ubi vide n. 80. pœna itaque exci- dii hic locum habet in eo, qui comedit, ſie in not. om h. loc. 16. Confer. ſuprà Levit. alieg cap. 7. v. 20. n. 74. & n. 75. & Jalkut Part. 1. fol. 1 1. col, 2. princ. * Hebr. aν, ſic in utroque MSto habetur, quam lectionem hie in vetſione ſecutus ſum. 17. Vel: abficedit, refugit, uunn pond d i. e. quæ tandem ab illo ſeparatur vel recedit, pro- ut in Gur Arjeh fol. 152. col. 3. circà fin. expo- nitur, ſermo itaque hic eſt de ilio, in quo levis eſt immunditia, quæ per ablutionem mundari potelt, is non punitur excidio, ſi mmundus co- mederit, vide ſuptà Levit. dict. c. 7. v. 20. n. 74. & n. 7 5. it. num, ſequ. 1 8. b. verſ. 3. vide & not. in =ma NPW h. loc. ac Jalkut Part. I, Fol. 18 1. col. 2. med- 19. Vel: qui mundus fit per ablutionem, atque hæc immunditis levis eſt, vide num. antec. 17. X Hebr. X? abfunt iſta 4. MStO 2. 19. Confer. quæ ad Exod. Cap. 1I 2:. V. 15. n, 101. 4 Commentatore noſtro notata ſunt. yv Confer hic tract. Talm. Chagiga, ol. 4. b. & evammot, fol. 70. a. & ol. 7 I. a. b. it. fol. 727 .& fol. 74. a. b. it. Maccot, fol. 14. 5. & Be- chorot, fol. 3 b. & fol. 40. b. it. Schabbat, Jo!. 64. a. & Bava kama, Jol. 2 5. b. & Bava batra, fol. 9. b. it. Nidda, fol. 43. b. 20, Nam dictio *9a hic ſignificat h i. e,. mortu- um, proùt tàm in hoc capite, quàm Levit. c. 19. v. 2 8. & cap, antec. 2 I. V. 1. & alibi accipitur. 21. Ita hic interpretor νaâà i. e. juxtà æſtimatio- nem ſeu proportionem ac quantitatem; cœte- rum iſta: π Rywn i, e. juxta quantitatem quæ convenit &c. usque ad: Mv"hνοà». e. juxtà quantitatem ejus rei &c. abſunt hic ab utroque MSto. 22. Vel: quæ apta & idonea eſt, utaliquem reddat immundum, confer, paulò poſt n. 24. h. verſ. 5. ac Numer. c, 35. verſ. 16. n. 14. & n. 17. D 23. Ita hic νααnn interpretor, nam etiamſi quis partem ſolum unmundi reptilis tetigerit, non totum, is immundus fit Sov n Per e i. e. nee opus eſt, ut res tota ſive integra tangatur, modo non ſu yvyp rm i, e. minor, quam eſt granum hof deaceum, ita in Gur Arjehb ol. 152. col. 4. princ. confer. & Torat Cohanim, prout in 'nan ribw' b. loc. allegatur ad marginem, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 181. col. 2. fin. & col. 3. princ ubi Bava kama, fol. 2 5. b. allega- OI. — — yetl. 5. A ufe lunig⸗ Vt. 1ſ. Fo cum guingi itiemenſktuil (Nempe)unun ir iſtucin nunte ad velpe Verl. g. Merte immundam de zWis munde, immunditia es 38; 31, Metl — Loci iſliusenpii⸗ l.loe, conler. fl. 19.b, 14. Vel: qux ce immundus eyad babelut. 15. Id eſ: w ul ghnitudineme 1.,13, à ſupte ide d not, in ma Cict /0l,2 116. HM izlber o Cici, tractans de cushic adductue den wo,. 2. Hodr. vnd, Deo, ſacerdor Dec ſtimatio Genlegn. , i, e. de Oblalion ii. ld el: non ſe ſaltem lee (bhtionibus, didtumelt „num Commenaori chur: Donn lunckt, guo ca ereluſiva, con 1 34, rerl 14 3len n not nnum in genere ſenlu.) Kim. edi, loquimr. ckeillo,⸗lgo ocuimunditia, õ locol krſlie) inmurtunl, entile her get aliquisimmun. ntis 13. Bod. Verl. 71. 1 5 it Fal, 71 0t, ol. 14. 4 be⸗ Pin Schabdat, fo. 15 ,8 Daa balla, zeb. icathb ie, montu⸗ e, qunmn Levit e19, 1, alidi aecipitun⸗ iejunallimntio⸗ gnantitatem; (crie⸗ e junts guemitnem 1: Wywai e. junt MB 7 des ell, Utaliguen ,,aſd dolln 14, 4. en 16,n. 14. 1, or, um eiamliqiis Pilli teigefit, non D b ſc i⸗ 24. Vel: quæ convenit & requiritur, ut aliquis 27. Hebr. annn, quæ eſt oblatio, ſpontè data nerc æſtimatio certa eſt ſtatuta in lege, confer. heinegiuneenn 229. Id eſt: non omnia ſancta comedere poteſt; ſieint N D bamn el n6ur aß. 1n. orat Cohanim, plolt egrnns 2d maginen I. 19 col, ¹ f A& wn fol 1ſeh Allege. CAP. XXII. PEVITIICIMI. 338337 verſ. 5. Aut hominem] (Nempè:) mortuum. * Eod. verſ. 5. Qus aliquis immuan- dus fi] Juxtà quantitatem ejus rei, quæ immundum reddit, 24. id eſt, ad inſtar oli- væ. 25. Eod. verſ. 5. Juxta smnem immunditizm tjus] (Hoc dicit lex,) ut includat eum, qui tangit illum vel illam, qui quæve profluviòô laborant, item eam, quæ immun- ditie menſtruâà laborat ac quæ prolem enixa eſt. Verſ. 6. Anima, quæ tetigerit illud (Nempè) unum ex immundis iſtis. Verſ 7. Ert poſte? comedat de ſanttis] Exponi- tur (iſtud) in NP 26. de oblatione, 27. quam comedere permiſſum eſt incli- nante ad veſperam Sole. Eod. verſ. 8. De ſanctis] Non verò omnia ſancta. 2, Verſ. 8. Morticinum & diſeerptum non comedat, ut es polluatur] Quoad rem immundam dehortatur hic (Scriptura,) nam ſi quis comederit morticinum avis mundæ, 292. cui non eſt immunditia tactus & portationis 30., ſed immunditia esûs in loco abſorptionis, 31, is prohibetur comedere res ſan- Gas; 32. neceſſe autem fuit * (hic addere &) dicere: ac diſcerptum, propter (a- ð BBeeece 3 vem San h. loc. verba iſta: de Sanctis) non ve- 10 omnia ſacra, abſunt hic ab utroque MSto,* confer, Berachot, fol. 2. 56. & Schabbat, Fol. 14 b. it. Jevammot, fol. 74. b. S& fol. 75. 2a. immundus evadat, uti paulo antè n. 22, h. verſ,. 29. De morticino enim avis mundæ hic duntaxc habelur. ſermo eſt, quod nec tangendo nec portando pol- 25. Id eſt: ut talis ſit quantitas, quæ olivæ ma. luit; ſed ſolùm comeſtione in loco abſorptionis gnitudinem æquat, confer. Exod. c. 12. v. 4. ſeu pollutionis, confer. num. ſequ. 30. ac Gur n. 23. & ſuprà Levit. cap. 1I1. v. 40. n. 12 1. Arjeh fol. 152. col, 4. & Jalkut Part, 1. fol. vide & not. in 'na e h. loc. ac Bava ka- 181. col. 3. circà fin. it. Chulin, fol. 100. 6. & ma dict. fol. 2 5. b. Nidda, fol. 42. b. 2 6. Eſt is liber primus partis tertiæ operis Talmu- 30. Id eſt: quod ſcil. morticinum avis mundæ dici, tractans de fratriis & C. reperitur autem lo. nec tangendo nec portando ſeu ferendo polluir, cus hic adductus in Jevammot, 0l. 74. b. uti in j ſicuti cœterorum auimalium morticina, in hon PDW h. loc. allegatur ad marginem. quibus contrahitur immunditia tactu ac porta tione, de quibus ſuprà Levit. e. II. v. 40. ubi vide not. n. 116. confer. & num. antec. 29, 8 not. in Pan r h. loo verſ. ſequ. 9 . cap. D, 32. cœterum iſtudnnmna 31. Sive: pollutionis, immunditiei, confer. ſuprã i. e. de oblatione, abeſt 4 MSto 2. Levit. dict. c. 11. v. 40. n. 119. & Levit. c. 17. v. 1I5. n. 20. locus iſte abſorptionis eſt œſopha- ſed ſaltem de quibusdam ſanctis, videlicet: de gus ſeu gula, vide Levit. alleg. loc. oblationibus, de quibus paulò antè hoc verſu 7. 32. Videlicèt: oblationes, quæ veniunt hic nomi- dictum eſt, num. antec. 27. expoſitio autem iſta ne , confer. quæ ſuprà ad verſ. 2. . cap. Commentatorisnoſtri inde nata eſt, quia hic di n. 5. notata ſunt, vide & v. 10. n. 42. & v. 14. citur: D*ρ Mi. e. de ſanctis, nec dicitur: n. 49. S& v. 2 3. F. cap. n. 73. it. ſuprà verſ. 7. h. ſancta, gquo caſu particula in eſt reſtrictiva ſeu cap. n. 27. & n. 28. excluſiva, conſer. quæ ſuprà ad Levit. c. I. v. 2. * Hebr. †), iſtud & ſequentia, usque ad: pv²N n. 34. & Verſ. 14. n. 88. it, infrà Levit. c, 2 5. v. i, e, & Obſeryent c, abſunt ab utroque MSto, 25, n. 8I. notata ſunt, vide & not., in 91 = * Loci iſtius explicationem vide in not. marm re h. loc. confer. Jevammot, Fol. 77. b. it. Maccot, fol. 19. b. Deo, ſacerdotibus ac Levitis, cui nec menſura CAb. XXII. vem,) in cujus ſpecie eſt diſcerptum, 33. excipitur morticinum avis immundæ, in cu- LEVITIOI. 264 jus ſpecie non eſt diſcerptum. 34. Verſ. 9. Et obſervent olſervationem meam] Ne comedant oblationem 35, in immunditie corporis. Eod. verſ. 9. Et moriantur in ee] Docet nos (hic Scriptura,) quòd illa ſit mors divinitùs immittenda. 36. Verſ. 10. Non comedat rem ſanctam] De oblatione 37., loquitur Scriptura, totus quippe contextus de illa loquitur. Eod. verſ. 10. Inquilinus ſacerdotis & mercenarius] (Ver- baiſla bic ſignificant:) 2 O n ) i, c. inquilinus ſacerdotis 38. & mercenarius ejus, quapropter (dictio) iſta ρ punctum habet Patach, quia co- hæret (ſequenti voci;) quisnam veròô eſt iſte ) Ni. e. inquilinus? (nempè:) is, cu- jus auris perforata eſt, 39. qui poſſidetur ab illo (ſacerdote) usque ad annum jubi- læum; ecquis verò eſt )⅛ρhâIi. e. mercenarius? (ſcilicèt) ille, qui poſſidetur (à ſacer- dote) polſeſſione (certorum] annorum, 40 . quiſſcil. egreditur ſexennio præterlapsô, venit hic Scriptura ac docet te, quòd corpus ejus non poſſideatur à domino ſuo, 41. ut is poſlit comedere de oblatione. 42. Verlſ. I I. Sacerdos autem ſi emerit aliquem] (Nempè ) ſervum Chananæum, qui emptus eſt ab illo (ſacerdote) quoad corpus e- jus. 43. Eod. verſ. II. &t verna] Hi ſunt filii ancillarum, uxor quoque ſacerdotis come-⸗ 33. Vel; in cujus pecie locum habet caro diſeer † pta, vide ſuprà Levit. c. 11. v. 47. n. 14 3. & Le- rit. c. 17. V. 15. n. 22, & n. 23. it. Buxtorf. Lex. Talm. ſol- 26 3. princ. ubi refertur, quòd octoderim ſpecies diſcerptorum à Rabbiuistra- dantur, conter & Geneſ. c. 27. v. 3. n, 9. 34. Confer. quæ ad Levit. dict. cap. 17. v. 15. n. 12. & n. 23. notata tunt, ubi amplior iſtius loci explicatio habetur. 35. Vide Sanhedrin, ol. 83,a. confer, quæ ſuprà v⸗ 7. . cap. n. 2 8. & v. .u. 3 2. S verſ. ſeq: 10. n. 37. notata ſunt, confer, & not. in de b. loc. it. Sevachim, Jol. 45. a. 5. & Jevammot. Jfol. 86. a. 3. Confer. not. in pn SROY b. loc. ubi plu- ra, vide etiam Sanhedin, Fol. 91. . item, quæ ad Exod. G. 2 8. V. 3 5. n. 162. notata ſunt, ut & Lightfoot. ad Matth. c. 5. V. 22. p. 266. edit. Lipf. it. tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 8 3. a. uri in ypon bw h. loc. ad marginem allegatur, it. Chulin, fol. 113.5. & ol. 13 6. a. & Keritut, ol. 7. a. 7 Vide, quæ ad verſ. antec.. n. 3 5. notata ſunt, confer. & dict. tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 83. b. ad Paraphr. Chald. 6. loc. confer. & Deuter. c. 214. v. 14. n. 3 5. it. infià Levit. c. 2 5. v. 3 5. n. 119, it. evammot, fol. 70. a. 6. & fol. 71. a. it, Kidduſchin, fol. 4. a. & Sevachim, fol. 82. b. 39. De quo vide Exod. c. 21 v. 6. confer. & P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. bh. loc. vide & infrà Levit. c, 2 5. V. I I. n. 2 8. ac not. ir RNd e b. loc. 40. Id eſt: qui non usque ad Jubilæum; ſed ſo- lùm ad certum annorum numerum, nempè; ſex annis poſſidetur, vide Exod. c. 2 1. v. 2. & ſeqq. confer. & P. Fagius loc. alleg. & infr4 Levit. c. 2 §. v. 10. n. 2 9, 41 Nempè: corpus inquilini & mercenarii non poſſidetur 4 domino, ſicuti corpus ſervi Chana- næi, de quo mox num. 4¾. ſed u⸗ opera ſolùm ipſe utitur ad tempus, conf. Gur Arjeh fol. 153. col. I. princ. ac not. in ma Me h. loc. 42. De qua ſuprà verſ. 7. F. cap. n. 28. & verſ. 10. h. cap. n. 37. dictum eff. 4 4 3. Nimitum: cujus corpus poſſidetur à domi- nò, vide num. antec. 41. confer. & inffa evit. c, 25. v. 4 8. n. 153. ac not. in as H. 38. Quisnam ſit au'n, vide præ aliis P. Fagii not. loc. it. Jalkut Part. I, Jol. 182. col. I. Wed. Se (AXI. — comedit eob Pecnii ech en mnnis mnundus Ii nmuni He.) inim en (vird ertrane nraneo ſaſcept od, verl. 13. Seriptuta) nil (ꝛe licerer comederi iiſanctun ie Hiam; ſed (d — col. 1. med, . 12 fol. 66.2 g. it, Guti 1n 44 LKicmi Nume D0t, . 31, cn wecd it ud, ſ. 44., 4). Uſis Comm Nuwetorum 8 D w infrir. 16. b ca 46, lied: guin ſer ſerammdt, .a. in can n0t. ad Pataph ſol. 15,2. 85 c Snbecin, „à not in ech. 1.4 ſ. F. 6 4. Videlich: 4 ſcelcos, i5 die⸗ tee. 46,& Gur eufrir tra⸗ 0l. 74. 6. it (onſer di * 4 0l. 70 a, Aloe ennr 1 fol. 192, col tenſcdin , CNNI. — munde, inen⸗ nean Ne 1 moriantur ig ca, z. Peth ,totus guippe⸗ lencriu] (Ver⸗ lacttcotis 33, atach, guia co. nemnpe!) ig en⸗ 1d annum Iubi⸗ lidetur alacet⸗ io preterliped, omnino ſno, 41. emerit aliguem guoad corpuse⸗ oque lacercotit come⸗ — nſen & Deite. d elit t, 1 . V 3 ln 12.5. 5 ol 71. 4 Seſachinn, fol 31. ,6. conket. L. kd. lb. loe, ide & initd not, ie win N ebileun; ſelſo⸗ merum, nempe ſer e 11. F. 1 legg 4, intrs beyit 4. 6 ercenutil gon coſpisſetfichinn⸗ 2 Wuopera lolum Gar Aneh fol 153. w l . Ga,, n18,6 ſet wpolſidetur comi- Onfet, inn Lerit. ot. i . 181 0l. . NAR NWh. b.i.. & not. in 'por r h. loc. & not, ad E- † Conſfer. hic tractat. Talm. Kidduſchin, Fol, 4. a. * Confer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 6 9. a. .a. & fol. 7o.a. item ol. &7. a. uti in a nD, CAP. XXII. LEVITICI. 96 5 comedit de oblatione juxtà ſenſuu literalem hujus (Scripturæ,) quoniam &illai pſius pPecuniàâ eſt empta, id, quod etiam diſcitur ex alio Scripturæ textu, (ubi habetur:) o- mnis mundus in domo tua &c. 44. (ſic ſcriptum reperitur) in Siphre. 45. Verſ. 12. PViro extraneo] i. e. Levitæ & Ifraeëlitæ. 46, Verfſ. 1 3. Vidua & repudiata] (Nem- pè:) à viro extraneo. 47. Eod. verſ. I 3. Quæ non † babet liberos] (Scilicèt) ab illo (virò * extraneo.) Eod. verſ. 13. Et reverſa ſit] Ecce ſi fuerint ei liberi ex iſto (ex- traneo ſuſcepti.) prohibetur ipſa veſci oblatione, quamdiu ſuperſtites ſunt liberi. E- Od. verſ. 13. Omnis autem extnineus non poterit ** comedere de illo] Non venit (hie Scriptura, niſi ut excipiat eum, qui luget, cui permiſſum eſt comedere de oblatione, (ac ſi diceret Scriptura:) extraneos dixi tibi; non verò lugentes. 48. Verſ. 14. K comederit *** Santtum] (Nempè:) oblationem. 49. Eod. verſ. 14. Ee det ſacerdo- iſanltum] i. e. Rem, quæ debet fieri ſancta, 50. quia non ſolvit * ei (ſacerdoti) pecu- miam; ſed (dat ei) fructus de rebus profanis, qui (poſteà) fiunt oblatio. Verſ. 15. col. 2, med. it. tract. Talm. Jevammot, ol. 57.] * Confer. hic Peſachim, Jol. 2 3. a. & Jevammot, a. & ol. 66. a. it. Ketubot, fol. 57. 6. & fol. fol. 6 . 6. & fol. 70. 6. & fol. 71. a. it. Ketu- 58. a. it, Gittin, ol. 42. b. & Kidduſchin, fol. bot, fol. 2 7. a. & Kidduſchin, fol. 69. . it. z. a. Sanhedrin, ol. 83. 5. & Maccot, fol. 1 8. a. b. 44. Sicuti Numer. c. 1 8. v. I1. habetur, ubi vide && Keritut, fol. 4. b. not, n. 3 1. confer. & Gur Arjeh ol. 15 3. col. 1. † Vel: de extraneitate ſeu peregrinitate dixi tibi, med. it. tnact. Talm. Gittin, fol. 43. a. & Nidda, non autem de luctu, ſic juxtà Hebræum. Jol. 44. a. 48. Id eſt: extranei hic prohibentur comedere de 455. Eſt is Commentarius antiquiſſimus in librum illo; non verò lugentes, his enim permiſſum Numerorum & Deuteronomium, de quo vide eſt. . HBFB) HY & Buxt. Biblioth. Rabbin. conf. & **X Confer. tract. Talm. Eruvin, Jol. 32. b. & Jo- infrà v. 16. b. cap. n. 56, ma, fol. 80. b. it. Bava metzia fol, 99. b. & Me- 46, Id eſt: qui non eſt de genere ſacerdotali, con- hila, fol. 19. a. fer. Jevammot, ſol. 6 8. 2. 5. & fol. 69. a. & fol. 49. Confer. quæ ſuprà ad v. 9. b. cap. n. 32. nO= 87. a. it. cap. anter., 2 I. V. 22. n. 72. & P. Fagii tata ſunt. not. ad Paraphr. Chald. n. 10. vide & Ketubot, Fo. Vel: quæ conveniens aut idonea eſt, ut fiat Jol. 2 5. a. Se Sota, fol. 2 6. b. & num. ſequ: 47. ſancta . nec enim dici debeen hie prcmipt ac Sanhedrin, ol. 5 1. a. it. Kidduſchin, Ffol. 69. —p o i. e. ut ille Comparet oblationem aryze r) i. e. & det illam ei (ſacerdoti) prout habetur in Gur Arjeh fol. 153. Col. 26 princ. confer. hic Torat Cohanim, uti ad mar- ginem in ar hic allegatur, item Jal- kut, Part. 1. fol. 182. col, 3. circà fin. & fol. 4. ptine. ac med, & Jevammot, fol. 96. a. it. Bava metzia, fol. 54. a. b. & Chulin, fol, 1 36. a. it. Peſachim, fol, 32. a. “ Zech. c. 4 5. v. 6. n. 20. 47. Videlicèt: 4 Levita aut Iſraëlita, qui non eſt ſacerdos, is hic dicitur extraneus, vide num. an tec. 46. & Gur Arjeh fol. 153. col. 1. med. & fol. 74. b. it. Nidda, fol. 44. a. h. loc. allegatur ad marginem, vid. & Jalkut Part. * Hebr, y, in MSsto 2. Po co legitur Syop 1. Fol. 182. col. 3. med. it, Sota, fol. 26, 6, &ι i. e, rependit. Kidduſchin, fol, 74. ˙. . S 266 LEVITICGI. CA.xNII. Nec profanent & e.) Ita, ut illa (ſacra) comedenda dent extraneis. 51. Verſ. 16. Et pormre faciant ſeipſos] i. e. Seipſos onerabunt iniquitate, 72, dum eorum comedunt res ſanctas, quæ ſeparatæ ſunt (à cœteris rebus profanis,) ut ſint oblatio, 13. & ſan- Qifcatæ, nec illis (extraneis) permiſſæ funt, Onkelos † interpretatus eſt: dum come- dunt ea in immunditia, quod non opus fuit, ut ille ſic inter pretaretur. * Eod. verſ. 16. & portare faciant ſeipſos] (S& pronomen iſtud unum eſt ex tribus illis N&: quæ R. Iſmael explicabat in lege, (nempè,) quòd loquantur de homine ipſo atque ſic (accipitur pronomen iſtud in illo loco:) in die, quò implentur dies ſeparationis ejus, offerat Ni. e. ſeipſum, 54. ſic quoque (accipitur in illo loco:) & ſepelivit N& i. e. ſeipſum in valle, ipſe ſepelivit ſeipſum, 55. ita exponitur in Siphre. 56. Verſ. 18. Pom *† ſua] Ecce ſuper me. 57. Eod. verſ. 18. Voluntaria ſua] Ecce iſtud. 58. Verſ. 19. Ad beneplacitum 59. veſtrum] i. e. Offette rem, quæ debet vos facere ac- ceptos eoràm me, ut ſit vobis (oblatio iſta) accepta, (dictio ſignificat) appaiſe- ent 51. Videlicet: illis, qui non ſunt de genere ſacer⸗ dotali, vide ſuprà v. 13. b. cap. n. 47. & n. 4 8⁸. conter. iract. Talm. Sanhedrin, fol. 8 3. a. & Se vachim, ſol. 3, b. it. fol. 12. a. b. & fſol. 4 5,. a. b. ir, fol. 46. b. & Temurah, fol. 3. 2, it. Nidda, fol. 32, a. 52, Ideſt: pœnàâ reatus, uti hic Junii ac Tremel- lii habet verſio, confer, Gur Arjeh fol. 153. col. 2. med’ it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 50. b. 53. Juxtaà Hebræum; quæ ſeparatæ ſunt nomini oblationis. † Hebr. Drpede) iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Nαi e. & portate faciant &c. abſunt hic ab utroque Mto. Confer. not. in S'nan Mnov, ubi ratio adduci- tur ex R. Elia Misrachi, cur non opus fuerit iſta Opnkeloſi interpretatione. 54. Uti Numer. c. 6, v. i 3. habetur, ubi vide not. num. 23. “ 55. Prout habetur Deuteron. g. 34. v. 6. ubi vide num. 16. 56. Vide, quæ de hoe libro ſuprà vV. 11. h. cap, n. 45. norata ſunt. xX Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 42. a. & Temurah, fol. 7. b. it. Naſir, fol. 2 5. a. & fol- 62. a. & Menachot, fol. 73, a. & fol. 104. b. it. Chulin, fol. 13. b. 57. Id eſt: dum aliquis dicit: ecce ego obſtrictus ſum, incumbit mihi, Hebr, 7V , fuit hæc loquendi formula ſolennis ei, qui aliquid voti= vum offerebat, atque in hisce rebus votivis, ſi illæ Gnt perditæ, antequàm offerrentur, ille qui vovit. ruen N i. e, evictionem præſtare teneba⸗ tur, fic in not. omsm inaw bſoc, habetur, confer. ſupraà Levit. c. 4, V. 10. n. 2 3. & infrà Levit. g. 2 7 v. 28. Sign. * it, Lightfoot. ad Matth. c. 15. v. 5. p. 3 69. & ad Marci c. 12. v. 41. p. 6 3 8. edit. Lipſ. vide & ſuprà Levit. c. 2. v. Ia n. 4. & infrà Levit. ap. 27. v. 2. num. 3. it. Num, c. 30. v. 3. Sign. * confer. & Gur Arjeh fol. 15 3. col. 3. princ. & num. ſeq. 58. vide & tract. Talm. Chul- lin, fol. 6. uti in 'nof ere hic allegatur ad marginem, ubi vide & notas. 58. Scil. ſpontè offero, Hebr. Ma, erat hæc formula ſolennis ei, qui aliquid ſpontè offerebat, & in hisce voluntarüs oblationibus, ſi quid fu= etit perditum, opus non erat præſtare evictio- nem, ſic in not. om SW' h, loc. confer. n. antec. 57. & infrà Levit. c. 27. v. 2 8. Sign. * & Jalkut Part. 1. fol. 18 3. col. 3. med. 59. Id eſt: ut accepta ſit vobis oblatio iſta, proue Junius ac Tremellius verterunt, vele ut placa- tionem vobis impetret oblatio illa, ſecundum verſionem Chaldaicam, cui & autor noſter hic aecedit, confer. P. Fagii not. ad dict. Paraphr. .loc, & Gur Arjeh fol. 153. col. 3. princ. vide & v. 2 5. b. cap. n. 87. ac Cape ſeq: 2 3. Verſ. 1I. num:22, . nt, 60, lin neplacitum r,l Ak in (aris) potena it. b. Vetl. „15 4 citatls. 62, b fat) Bod. liumoculifilu Verl. 22. Vem. cula. Eocd. ve guogbe , co:) Mie umn, guiilli! Eod. verl. 22. tetur (eriptur⸗ 22 o. Iia hic leddo Uti hie in ur⸗ uIO.) ide, que 21. 60Otatà lunt. † Conter Temur nachot, ſol. 1 , ſor 33.d. Aſol. eI. Tunc mis ila 30 Offerendum, I, F. 14., n, 90, diye: ofe ſuo, p ſolan copitayer⸗ W hloe erpe V. ihe l 61, Cortet, dic Gn i nntio hebenu, ls nommen tei Wi. e, home⸗ 1, Wn wre b, o⸗ col 1. mecl con 1ot ol 14.be 1. 63. Conler bbagi i unii Tre (A. n. Verl 16. E 1o, g. A ln. E dam come. t. 5 Eod, ver. ibwrills heip tque ſie Pataionis ejus, Lſepelinit N. e. 56, Vetl. Eecee ilud, . et vos ficere ac. iſcat) appaiſe⸗ meat i, gui nqule voti⸗ ebus votitis ſiills regtur ile gui vorit, n prellale tenebt⸗ loc habetur conket⸗ Kinfta Leyit, 6.17. 4d Matth. e,l . , 7,41. , 63 ,’eiii. 1. . l. h. 49 inllii t. Num, 6 30, F, ,. eh ol. 15, c0l. 3. 6tracl. Talmn Chul⸗ S die Aegaut 8. dt, R W, ert hue vidhonte oferebat, tionibus, ciefi⸗ erat preſtae eiitliſ. ”l 1,1,19. Sgn. & ol 5. mes. is Oblatio iſa.,fole aunt, ſele ut hlact⸗ lutio ila, ſecundunm eui & auar ohetbit t. 21 Cilk harapht, .col ,hrin ſide oreh 13. elletl. ne ment, éo. linguâ wernacul; ſed quænam eſtiſta (quæ offerri debet oblatio) ad be- mednt die . 6. Ita hie reddo Panevese (Lic enim pro vnoeN 66I. Tunc avis illa erit profana ſeu minus legtima X Sive: ore ſuo, pronunciatione ſus, nam ſi corde H rEVITICI. 967 — neplacitum? (nimirùm:) Eod. verlſ. 19. Integer † maſeulus ex bobus, ex ovibus & capri] Aſt in holocauſto avis non opus eſt integritate (iſta) & ſexu maſculino nec illa (avis) profana eſt, ſi aliquod corporis vitium habeat; ſed ſolàùm ſi ei membrum de- ſit. 61. Verſ, 2 I. Ad ſeparandum potun] i. e. Ut ſegreget ſermone ſuo. * Veri 22. Crcum] (Rv eſt) nomen rei (ſubſtantivum, indicans) vitium [i. e. coci- tatis, linguàâ generis fominini;, (ut ſenſus ſit:) quòd non debeat eſſe in eo vitium coœ- pè: animal iſtud, quod of-è citatis. 62. Eod. verſ. 22. Aut frabtum] Non erit (nem fertur.) Eod. verſ. 22. Coneiſum] (Dictio änotat illud animal,) cujus ſuperci- lium oculi fiſſum aut ſciſſum eſt, item: cujus labium ſciſſum aut fiſſum eſt. 63. Eod. verſ. 22. Verruea † (aſeltum.)] (Dictio N') ſigniſicat) verrüe, 64. linguâ verna- culà. Eod. verſ. 22. Scabie (laborans)] (Dictio 2 N notat) ſpeciem ſcabiei, 65. ſic quoque )); eſt autem vox H')'ejusdem ſignificationis, (quæ habetur in illo lo- co:) Qi. e. & complexus eſt Simſon, 66, nam (ſcabies iſta) complectitur e- 4 . . A „ . . . um, *† (qui illà laborat,) usque ad diem mortis, ⁶7. quia nullum ei eſt remedium. *** Eod. verl. 22. Non oſſeretis] Tribus vicibus 6⁸, iteratur: (non offeretis,) ut dehor- tetur (Scriptura quoad tres caſus, nempè:) quoad ſanctificationem eorum, ut & quo- 1 Talm. Bechorot, fol. 3 8. b. & fol, 41. . uti in =na h. l oc. allegatur ad marginem, confer. & Jalkut, dict. ol. 19 3. col. 3. med. † Hebr. Pyas deeſt iſtad, ut & ſequens explicatio per dictionem Gallicam in MSte z. . 64. Ita hie reddo , Latinis: Verreca, in Msto I legitur: e Junius ac Tremel lus hic verterunt: fluxu aſtectum. 6 5. Confer, quæ ad cap. antec. 2 I. v. 20. n. 61. notata ſunt, it. Bechorot, fol. 41. 6. 66. Sicuti Judic. c. 16. v. 29. habetur, MM Vel: inhæret ei, Hebr. 32 ne, in MSte 1. poſteà additur: ta i. e. & ſectatur (eum.) l 67,: Vide, quæ ad dictum cap. antec. 2 t. v. 28. n. 6 3. notata ſunt. * Hebr. —&h i, e, abfunt iſta 4 MSto 1. 68. Nimirum: hoc verſa 22. ac v. 24. G v. 2 b,. cap. confer. hic tractat. Talmud. Temurah, fol. . 7. uti in ar e b. loc. ad marginem alle- gatur, eſt aliàs Fol. 106. a. uti in Amſteloda- menk Flrfffff H uti hic & in utroque M Sto habetur, legendum Futo,) vide, quæ (uprà ad Levit. «. 19. verſ. 5. n. 2 I1. nOtata ſunt. † Confer. Temurzh., ſol. y. b. & fol. 6. b. & Me. nachot, Jol. 2 5. & Jol. 57. a. D. ir. Bechorot, ſol. 33., b. & fol. 39. a. b. it. Betza, fol. 27. 6. ad offerendum, vide, quæ lupra ad Levit. cap. I. v. I4. n. 90. notata ſunt. ſolùàn cogitaverit, non tenetur, uti in not. nov Mo h. loc. exponitur, vid. infrà L,eyit. c.27. 62. Conter. hic Gur Arjeh fol. 15 3. col. 3. med. ubi ratio haberur, cur dicdlio illa mny ſit han =e i. e. nomen rei (ſubſtantivum;) non vero: =„* eaRNNi. e. nomen adjectivum, vide & not. in "nan mov b, loc. it. Jalkut Part. 1. Fol. 183. col. 2. med. confer & Sota, fol. 46. a. & Becho- rot, fol. 14. b. it. Temurah, fol. 6. b 63. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loe. ut & Junii ac Trem evi verſionem, vid. & tract 548 LEVTYTFICI. CAr.xxII. ad eorundem mactationem ac ſparſionem fanguinis eorum. Eod. verſ. 22. 6& iene alſumendum non dAetis illud] (Hic habetur) dehortatio circàâ illorum (animalium vi. tioſorum) ſuffitum. 69. Verſ. 23. Redundans membris] (Dictio υμWnotat ani- mal,.) quod habet membrum unum alterô majus. 70. Eod. verſ. 23. Curtum mem- bro)] (Dictio hp ſignificat animal,) eujus ungulæ † (ſive plantæ pedis) ſunt curtæ. * Eod. verſ. 23. Wonmneum munus facere poteris illud]) Ad ruinam domus 71. reparan- dam. Eod. verſ. 23. Pro zoto autem] (Nempè, ut offeratur) ad altare. 72. Eod. verſ. 23. Non erit Canimal iſtad) gmtum] Quodnam (igitur) ſanctum 73., venit, ur fit gratum? dic, iſtud eſt ſanctum altaris. 74. Verſ. 24. Duòd verò compreſſam &% contuſum & avulſum *† & exciſum eſ]) (Nempè,) quoad teſticulos aut nervum, 75. Eod. verſ 24. Compreſſum] (Dictio † ſignificat animal,) cujus teſticuli ſunt con- triti manu. Eod. verſ. 24. Contuſum] (OQ) οeſt, cujus teſticuli ſunt) contuſi, *X* idque magis eſt, quàm )i. e. compreflum. 76. Eod, verſ. 24. Avulſum] (P) eſt, enjus teſticuli ſunt) avulſi manu, ita, ut deficiant fila, à quibus dependent illi (te- ſticuli;) remanent autem in ſcroto nec ſerotum avellitur. Eod. verſ. 24. Et exci- ſam] (— eſt, cujus teſticuli) exciſi ſunt inſtrumento, dum illi adhuùc in ſcroto L eerant, menſi editione habetur, confer. & jalkut Part. . 1. fol. 1833. col. 3. circâ fin. 72. Vel: ut fuper altari cfferatur, vide num. ſeq. † Hebr. ruprw 77; abfunt iſta à MStoO 2. ſed . C malè. . SBruur Arjch fol. 153. col. 3. fin. vid. & Torat 49. Id eſt: oblationem in ſacrificium. ne iſta ado- Cohanim, uti in 'pa nev , loc. allegatur leantur, vel igne abſumantur, confer. tractat. 5† ad marginem. 6. 2. & fol. 7. b. 7 4. & tractat. Talm. Temurah, fol. 5. b. item Talmud. Joma, Jol. 63. b. &ι Temurah, fol, 70. nfer. cap. antec. 2 1. V. 1 gii not. ad Paraphr. Chald. h. 10c. † Hebr. ribee, ſic in MSto 1. præmiſſa literà? 1 legitur, quam lectionem etiam hic in verſione 7 . murah, ol. 7. a. . 2e, „ In not. par nev exponitur, quèòd miy ejus. modi animal ſignifet, cujus ungula una non eſt fiſſa, ſicuti cœteræ ungulæ 5 ſed altera ſimilis eſt ungulæ equi vel aſini. 71. Sive: templi, ut ſeil. illins ædiſicium ſartum tectum ſervetur ex iſiorum vitioſorum animali- g. n. 52. ae P. Fa 73. Id eſt: ſacrificium, id enim dictio vbe hic ſignificat, vide, quæ ſuprà ad v. 8. h. cap. n. 32 . nortata iunt. 74. Quod ſcilicèt ſuper altari offerri poteſt, confer. num. antec. 72. B. cap- & illorum loco habetur: Pyn i. e. compreſſum (quoadteſtieulos aut nervum.) 75. Sive: membrum genitale maſculinum, id fer. cap. antece 2 I. V. 20, n. 66. & Buxtorf. L ex. Talm. fol. 422. . * Hebr. PH, in MSto ze pro eo legitur prurm, res eadem ef. 76. Confer. dict. cap. antec. 2 I. v. 20. n. 66. ubi um pretio, & hæc dicuntur. as oa wed vide D. Wagenſeil. Sot. p. 39 I. n. 6. confer. 4 & autor tractatus Gallici, qui inſceribitur: Hi- ſtoire du Culte Levit. &c. Part. 4. C. 27. p. 374. de thlaſiis ac thlibiis dictum eſt, vide & tract. Talm. Bechorot, fFol. 3 3. 6. S& fol. 39.65. uti in NTr D b, loc. allegatur ad marginem. edit. Amſtelod, it. tractat. Talm. Temurab, ſl. tx Hebr. ——n abſunt iſia hic 4 MSto z. ſecutus ſum, confer. hic Pefachim, Ol. 42. a. & Chalin, Ffol. 80. 6. it. Bechorot, fol. 40. a. & Te- enim diétio †, quæ hic habetur, ſignificat, con- (A. WII. — eceunt. 11. H dro hee⸗ (onem.) . Dorhie Lam,'(nempe (hic)cicitur: inpollbileelt liis)ain ſotſe tio coheret tümin ternagC KiAramzus 2, Clleretis ei Ulu Prohibila guo⸗ ſtituturn ſit, ul bat; Aſuper, —— Z7⸗ Ricuti tit in e not. ad Paraph 1† Hebr. wn, Orrd ie, 5 UtO e MSto. h. Hebr. hy nolkrum habetu Ric radt Talm. AEuſchin, fol. 1 79. Vel. contt⸗ ſeuti Elii 429. tradl. Talm, Ten Hebr. d Wi diͤe, exciſjon 10, Hebt. Or bur: M i teriiis vel: g kliamſſ illa non Mihle abautore unerenoporun rzkit⸗ en tnact, Tai Hedt did, in le, nterta, Wer — R CAb. xxII. vetl21, 6igne⸗ (nimallam i. †. MWnotatami. . . Curun nen. dis)ſuntcune, us 71. keparan⸗ kate. 12. Lod. n i 9 aygreſtin O aut netfum, 7. teſticuliſunt on. 1)comtul, 1S duſin . gependtntillit. li adhic in ſcroto erant, Eratur, ride hun ſe. emurab, ſol. ,b, iem 3. Kn, id. & Tolat d ,l0e⸗ aleegatut enim ichio vn bie 1adr, 8. .cap. n 31 niokenti otelt conſen, hnt ila hic4 MtO 2. n be comprelum fumn.) itle maſchlinbin, id dabetut, ſigniftcn⸗ ,1. b. Büxtorf. Lex. groeo egin innd, r. ?21. V.10, lh. 66. ubii OODi, e. quaſſatam. 79. ſtitutum lit, illud tamen in — Di. e. 5 . 396, pliin eaut dmmargiuenn, 969 erant. 77. Eod. verſ. 24. E compreſſum] (Hebr. O8)) i. e. fiſluris parvis; 7 “1) Targum f† ejus eſt: 8³ P), hæc eſt ſignificatio ejus linguàâ Syriacâ, notans contuſionem (ſive compreſ- ſionem.) Eod. verſ. 24. Et contuſam] (Hebr. H))) Targum ejus eſt: S, veluti (ſignificatio iſtius verbi habetur in illo ꝛloco:) domum magnam (percutiet) 7 %. ita quoque (ſumitur in illo loco: ) arundinem, Eod. verſ. 24. Et in terra veſtra non Jaciatis) Rem i- ſtam,(nempè,) ut caſtretis ullum jumentum & animal etiam immundum, idcircò (hic) dicitur: in terra veſtra, ut includantur omnia, quæ ſunt in terra veſtra, Se. impoſlibile eſt, dicere, quòd præceptum iſtud de caſtratione non datum ſit illis (Israë- quia litis,) niſi (ut ſolum obſervetur) in terra (Chananæa ſive Iſraelitica,) nam ecce caſtra- tio "* cohæret corpori; 81, omne autem, quod conjunctum eſt corpori, exercetur tàm in terra (Chananæa,) quàm extrà illam terram. Verſ. 25. BE’ à manu alienigenæ] Si Aramæus &2. tradiderit oblationem in manum ſacerdotis, ut illam Deo offerat, non offeretis ei illud (animal,) quod vitioſum eſt ?* & quamvis animalia vitioſa non ſint Getl 24, Net. prohibita quoad oblationem filiorum Noachi; niſi etiam (animal) membro aliquò de- . — excelſo loco, 33. qui eſt in agris, fieri ſole- bat; aſt ſuper HDi. e. altari, quod eſt in tabernaculo, iſtud non offeretis; ſed in- Ffffff 2 te- 77- Sicuti fit in eunachis, vide Ppræ aliis P. Fagii Rot. ad Paraphr. Chald. h. loc. † Hebr. mumen, iſtad & ſequentia, usque ad: DDYen] i, e. & in terra veſtra, ablunt hic ab utro ue MSto. „8. Hebr. o Pnyva, ſicuti hic apud autorem noſtrum habetur, vide Amosc. 6. V. 11. conker. hic tract. Talm. Schabbat, Fol. 1III. a. & Kid- duſchin, ol. 2 5. a. it. Menachot, fol. 56. 5. 79. Vel: confractam, diſruptam, Hebr. ven, ſicuti Eſai. cap. 42. v. 3. habetur, confer. hic tract. Talm. Temurah., fol. 7. a. b. * Hebr. , in MSto 1. pro eo legitur: n i. e. exciſionem vel conciſionem iſtam. 80. Hebr. eXa, in utroque MSto abſolutè le- gitur: VYRea i. e. in terra, videlicèt, ubicunque fueritis, vel: quamcunque terram incolueritis, etiamſi illa non fuerit Chananæa ſive Ifraelitica, uti hic ab autore noſtro declaratur; ſecus eſt in munere novorum fructuum, vide cap. ſequ. 2 3. v. 17. n. 3 8. it. num. ſequ. 8 1. h. verſ. 24, con fer. & tract. Talm. Chagiga, fol. 14 b. X 183. Sive: ara, ſic etiam Hebr. D'bo, in MSto I. pro eo legitur: n i, e, in terra, mendum hoc eſſe puto. §1. Juxtà Hebræum: debitum eſt corporis, id eſt: corpori annexum eſt & corpus ſequitur, ubi- cunque igitur corpus eſt, ſive ia terra Chananæz ſive extrà illam, ibi præceptum quoque iſtud de vitanda caſiratione habebit locum, vid. Gur Ar- jeh fol. 153. col. 4. med. & D. Wagenli. Niz- Zach. p. 42. vide & not. in nan ne' h. loc. 82. Hebr. Man& ſic in editione Hebraica ,quã uſus ſum, legitur, in utroque MSto, ut & in Bibliis Buxt., habetur hic: M, i. e, ethnicus, in editione op M legitur a i. e. alienigena, vide ſuyra Lev. C. 20. V. 10. n. 19. & n. 20. it. n. 8 6, h. verſ. confer. & infràâ Lev. g. 2 5. v. 36. n. 122. & v. 47. dict. r. 25. n. 148. * Confer. hic not. in Eypan inpv ubi tractat. Talm. Chullin, caput primum fol. 13. b. alle- gatur, vid. & tractat. Talm. Sota, fol. 46. b. & Temurah, fol. 7. a. 5. tiam Judæi Germani hic ver- tunm: auf dem Opfer⸗Stuhl/ j. e in altari, ab iſta voce ma puto veniſſe Græcam dictionem GSαοαο⅝σ 1. e, altare, excelſum. 970 IEVITICI. CAb. Xxll. tegrum 17. accipieris a illis (ſn 1is Noæ,) idcircò dicicur ſuprà CN P i. e. qui- cunque, ⁸. ut includantur Aramæi, 86. qui vota faciunt & voluntaria (offerunt) perinde ac IHfraelitg. Eod. verſ. 25. Corruptio eorum] (Sic & Targum Onkeloſi:) roi i. e. corruptio eorum. Eod. verſ. 2 5. Non accepta erunt vobis] (Nem- pè&:) ut pro vobis faciant expiationem. 87. Verſ. 27. Wum * naſietur] Excipi- tur iſtud (animal,) quod egreditur ex latere. 88. Verlſ. 28. Lſam und cum fœtu ſuo] Uſurpari id ſolet in fœmina, ut ſcil prohibitum ſit, mactare matrem ſimùl cum fœtu, five is maſculini, ſive fœminini ſit ſexus; non autem id ufſurpari folet in maribus, ſed permiſſum eſt, (mactare *) Patrem unà cum fœtu maſcuhini ſexus. 89. Eocd. verlſ. 2 8. Veſjum 90. und cum Fata ſuo] i. e. Eliam fœtum ejus, qui mafſculus eſt, & i⸗ Pſum ſimul (bovem non mactetis) juxtà ſenſum literalem. 91. Verſ. 29. Ad volun- mtem veſtram ſacrificabitis] Senſus eſt: ) admoniti ſitis, ut i inirium facrificationis ve- ſtræ ſit ad (Dei) beneplacitum erga vos, quodnam verò eſt iſtud bencpleeltum (nem- pé:) fol. 79. a. & Chulin, ſol. 3 8. 6. & Jol. 78. a. it. Bechorot „Fol. 12. a. & fol. 17. . it. Jol. 57:4. & Nidda „Fol. 40. 2. & al. 41. 2. §88. B loco coſtarum, Hebr. 973, ſenſus efi: ſi fœtus vel embryo non ex matrice egre diatur; ſed ex latere öe excilus ſit è& ventre, vide Buxtort. Lex. Talm. Jol. 563. confer. & Ralkut Part. 1, Jol. 194. col. 1: princ. Hebr. v'ο, ſic in umoque MSt hic addi- tum reperitur. 99. Conſer. hir Deuteron. c. 2 2. v, 6. num. 1 5. & not. in . nn b. oc. it. Gur Arjeh fol. 154. (ol. 1. me tum comnparatirum, ex loco Deuteron,. dict. c. 22. V. 7. deſumptun m;, adducitur, vid. & tractat. . Peifectum, non vitiolum, id enim Hebr. — Pp ſignific at, confer. tract. Talm. Temurah, Jol. 7. uti in a1τσ n . hic allegatur ad mar- ginem, eſt fol. 107. juxtà editionem Amſte- lodam. 25. Sic habetur ſuprà verf. 18. . cap. vide tra ctat. Talm. Chul in, ſol. 13. b. uti in ar nie allegatur ad marginem. 86. Hebr. 'α ita hic quoque legitur in exem- plari Hebræo, quo uſus ſum; aſt in utroque MSto, ut & in Bibliis Bustorf. etiam hic habe- tur: 1 i. e. gentiles, i in editione bmnt legiur: a alienigenæ, confer. num. an- tec. 82. b. verſ. & P. Fagji not. ad Paraphr. Chald. H. loc. ubi plura de ſeptem præceptis, quæ Noschi filiis data ſunt, vide & Gur Arjeh 0l. 153. C01. 4. fin. Confer. hic tract. „Talm. Joema, ſol. 64. a. 5. & Avoda Sara, fal. 23. b. it. Sevachim, ol. 77. b. &πW Chulin, ſol. 2 3. a. it Becherot o,. 57. a. S& . Temurab,fol. 29. ⁵. Sive: labes ſeu vitium eorum, coner. not. ad Malach. c. 1. v. 14. n. 32. 37. Hebr. Sai n in utroque MSto egitur: hy 97 e i. e. non accepta erunt co- ram me pro vobis ; in MSto 2. iſtud: deeſt, Confer. quæ ſupra ad v. 19. h. Cap. n. 59. notata lunt, vide & not. in or e b. loc. X„ Confer. Bava kama, ol. 6 5. 6. & Jol. 77. àa. it⸗ uti in — en D hie allegantur ad maigigemn, confer. & Jalkut Part. I. fel. 184. cOl, I. cireaz fin. & col. 2. it. dict. eractat. Talm. Chulin, fol. 7 9. b. & ol. 92. a. 6. & fol. 83. a. it. ol. 11 5. 2. &£ ome, ſol. 64. 3. * mentatoris noſtri hic vertere volui, confer. not. in pan ubi hac de re fuſius agitur. 91. Vide & hic Gur Arjeh. ol. 15 4. Ccol. I. ſin. ubi hac de re plura, confer. & dict. tractat. Talmud. Chullin, fol. 8 2. a. uti in na e hie ale, gatur ad marginem. 90. Ita hic genere maleulino juxtà mentem Com. “ d. ubi Rabbinorum argumen- Talm. Cheulin, fol. 7 8. a. ac Torat Cohanim, aum. — eolend ſio fat eumn in kiomſel lacitum; al oſgriſee lie les alias Fis am mante bicuum; 971 no die come⸗ mecantur. 98, monest hili n preigelet ei Zuteln ſactifici n Deminu lon⸗ Fideetut — 91. Uli habetar not, 1 ebr. N Wi wV Wi. roque Mto, 93, Fie: minu⸗ 95, colten2 t. . d. 17. 0. 5 & Leyit c. 19. uic loco acced Doc. ar alh 94. Kie: 4 Hebr. Dony tionem ſequen ducta, Ceclaran . Qoniam opr ſenh lhiciofum m Leyit. 34. 19. Hebbinonm Peragit, totus menlemque ſu⸗ 4686. Vel: 54 Artict ti leniei ac. 2 line, ae no. 97. Vel: nns bi i laii — WNie. gui. 1 taria ſofkerunt umn Onkelol:.) ſeur Eacipi. ni nun ſett ie Emäl cum fonn, dlet in anbic, Nis. 49. Lod, malculuselh Ei⸗ 1. 29. AA vour prælfigeret ei (macétationi) tempus comedendi, (ecce) jam anteà ſcriptum eſt: caro autem ſacrificii gratiarum actionis, euchariſtici ejus &c. 100. Eod. verſ. 30. Ego Actificationis e⸗ Plecitum? (nem. e.) — 1.b.8 0. 78,a 1. 1.17, 2 1 ,0l. 7,1 .. , ſenſagz ell: ſ muriee egſediu; remte, Nide Duxtoft. fen & lalkut Par. h. . ogte Ndio lie audi. 21, 6, 6. num. 15, t. i. Gor Areh /0,. dbinorumn Angumen⸗ oeo Deutetob dict, .. R lucitut, did, & tlacla 2c Toat Cohetim egenturad nagigen, ol. 194, (0, 1, tt ojurti mentenn Cor. tete volui, Onieſ,nl. ete huliis gita , Dl. 54. c0, 1. A ut n Wo ki de SSSε Levit. 6. 19. V. 5§. D. 20. unde lux quædam naic loco sccedet, vide & nor. in noe re h. CAP. xxxl. rLrFVITIICIKI. vyer pè:) eodem die comedatur; 92. non venit † (Scriptura,) ut admoneat, niſi, ut macta- tio fiat eum in finem, (nempè:) ne mactetis illud (animal,) ut comedatis illud die cra= ſtino, nam ſi cogitaveritis in eo cogitationem profanam, 93, non erit vobis ad bene- placitum; alia explicatio (verborum iſtorum:) ad voluntatem veſtram, (nempèe, quòd ſignificent: ) ad animum veſtrum, 94. hinc eſt, quoad eum, qui occupatus eſt (circà res alias) quòd is profanus evadat in mactatione ſacrificiorum, 95. & quam- vis (jam anteà lex) ſpeciatim diſpoſuerit 95. de illis (ſacrificiis,) quæ comedunturad biduum; 97. tamen (lex hic) iterùm ſpecialiter declarat, quoad illa (ſacrificia,) quæ uno die comedi debent, * ut illorum mactatio fiat eum in finem, ut tempore ſuo co- medantur. 98. Verſ 30. Eodem die comedatur] Non venit (hic Scriptura,**)ut ad- moneat, niſi, ut mactatio eum in finem fiat, 99. nam ſi (veniſiet hic Scriptura,) ut CUum) Dominus Cognoſce, quisnam ſit, qui ea de re præceptum dederit nec ille levis 101, videatur in oculis tuis. Verl. 3 I. Er obſervetis] Hæcç eſt Miſchna. 102. Eod. Fffüff 23 — verſ. hie eſt ſermo, vide not. in a nan ND . toc. ů . .- . — 92. Uti habetar verſu ſequ. 30. h. cap. ubi vide not. † Hebr. Na iſta, ut & ſequentia, usque ade tempore ſtatuto, confer, ſupra Levit. 6. 19. v. F. ADTNN & i. e. ne mactetis iſtud, abiant ab n. 20. utroque MSto. Hebr. An-, ſic in MSto z. hic additum repe- 93. Sive: minus legitimam, id enim notat dictio ? ritur. DD9, cOufer, Exod. c. 29. v. 37. n. I1 3. & Levit. 199. Nempè, ut maftatio fiat, eò animéô, quò a- c. F. V. 17. n. 56. it. Levit. c. 7. V. 1 8. n. 6 3. u nimal mactatum eodem die comedatur, nec ex eo quidquam in craſtiaum remanest, conlfex. Jalkut Part, I. fol. 1 8 4. Col. 3. princ. 100. Proht ſupra Levit. c. 7, V. 1 5, habetur- ubi vide ſis Raſchi notas. loc. ae Jalkut Part. I. ol. 1 94. col, 3. pl inc. 9 4. Sive: ad ſcientiam, ſen mentem veſtram, ita Hebr. Sory7 hic vertere poſſis, quam explica- 1I0I. Spernendus vel contemnendus; eſt enim Je- tionem ſequentia, à Commentatore noſttoad. hova, Deus optimus maximas, quipræceptum i= duacta, declarant. ftud dedir. 95. Quoniam opus eſt, ut is ſtudio ac datà operà I02. Hebr. a i. e. repetitio legis, ratio hujus ſactiſiciorum mactationem peragat, uti ſuprà rei eſt, rpe ai Ps Le, i. e, quia Miſch- Levit. eap. 19. V. 5. H. 22., habetur, nam juxtà na vocatur oblervatio ſive cuſtodia „ eſt enim Rabbinorum ſententiam ille, qui mackationem e et n e e⸗ ſepimentum prætepti e- peragit „totus in ea eſſe debet nec cogitationem jusque monimentum, uti habetur in Gur Arjeh mentemque fuam aliò avertere debet. Fol. 54: col. 2, med. con ſer. Jallkut Patt. 1. 96. Vel: particulare quid ac ſpeciale ſiatuerit cir-· fFol, 154. cof. 3. princ, & infrà Levit. g. 26, V- cà ſacrificia Sec. ronfer. Gur Arjeh /l. 154⸗-col. 14. n. 39. ac Torat Gohbanim; exponitur autem 2. princ. ae not. in Me rh. loc. H in notis ne e b loce qued en ideò . 9 7. Vel: intra biduum „ Lt Levit. 6. 7 V. 16 , Ha - . aic vocetur?: in ren” e, i. e. pertur, ubi vide not. n. 59.⸗ H * Uti ſunt acriſicia iſta euchariſtica, de quibus in 9 8. Non extià tempus, à lege determinatum; ſecd quia (aliquis) tepetit ag ſexrvat omnia præcepta — 972 LEVITICI. CAp. XXIII. verſ. 3 I. Et faciatis] Iſtud eſt factum. 103. Verfſ. 32. Et non profanetis] Ita, ut transgrediamini verba mea ex propoſito, juxtà ſenſum literalem, dum dicitur: & . . noes, 3. ſ. celebtanc⸗ non profanetis,* cur lex (hic addit ac) dicit: ut ſanct ficer? (nimirùm id dicere vult.) Hietololymen gade teipſum 104. & ſanctifica nomen meum, forſitàn ſeorſim? * lex dicit (hic:) copjungin der in medio filiorum Iſraelis, & dum ille ſemetipſum tradit, ea ipſe conditione ſe tradat, es, peliulſe l ut moriatur, nam quicunque ſe tradit propter miraculum, 105. ei non fit miracu- ted i cenleatl lum, nam ita deprehendimus in Anania, Miſaële & Azaria, qui non tradiderunt ſei- pſos ea conditione, ut miraculum (in eis fieret,) dicitur enim: quòd ſi noluerit, no- tum tibi ſit, rex, &c. 106. (ac ſi diceret:) ſive eripiat (nos Deus,) ſive non eripiat, no- ra . loquin catione 9. verl ſ. iſut tum ſit tibi &cc. Verſ. 33. Qui eduxi vos] Eàâ conditione. 107. Eod. verſ. 3 3. Veil. 8. K 4 Ego ( Jum) Dominus] Verax (ae fidelis,) ut mercedem rependam. 108. gur duntur gbia aditame CAP. XXII.. Erſ. 2. Dic filiis zazëlis & . ſolennitates Domini] Fecit (Deus) ſolennitates, 1. quò filii Iſraelis diſcerent * in illis, ut intercalent * annum propter migra- tio- in corde (ſ(uo,) poſteà facit id, quod in corde ſervatum eſt, nam ſemper fadum ſequitur co- gitationem vel poſterius eſt cogitatione, uti ibi- dem in notis habetur. 103. Contfer. quæ infrà ad Levit. dict. r. 26. v. 3. n. 22. notata ſunt. † Conter. hic tract. Talm. Sanhedrin, ſol. 74. a. & Berachot, fol. 2 1. 5. it. Megilla, fol. 2 3. 6. * In MSto 1, hic additur: ε Niâ, e. dic: ſit ſanctum (nomen Dei.) 104. Nempè: etiam ut moriaris, ſi ſanéctificatio nominis Divini id poſtulet, prout paulò poſt4 Commentatore noſtro id explicatur. XX Vel: Singulariter ac ſolus, Hebr- vtpa, ne pè: extrà cœtum ac multitudinem hominum. 105. Id eſt: eò animò ac propoſitò, ut Deus mi raculum in ipſo faciat & virtute ſua extraordina riè illem ſervet. . 106. Sicmi Daniel, cap. 3. v. 1 8. habetur, voca tur autem 4 Rabbinis iſte, qui ſeipſum morti of- fert pro ſanctificatione nominis Divini *να Wxya i. e. ſanctus in ſeipſo, uti habetur in Gur Arjeh fol. 154. col. 2. med. conler. & not. in —yoT NSw' h. loc. J 107. Ea lege, eum in finem, nempè:; ut ſitis ſan- cti nec profanetis nomen meum & upræcepta mea ſervetis, ſic vos merces magna manebit et- iam in ſeculo ſuturo, vide not. in n-a n. loc 108. Confer. ſuprà Levit. c. 11I. v. 45. n. 137. & Levit. cap. 18. verſ. §. n. 22. vide & cap, lequ. 2 3. v. 220n. 5§56. II. Vel: ſtatuta tempora, feſtivitates, poſſes et iam locum iſtum ſic vertere: fac ſive ordina ſolenni- tates, ita, ut verba iſta referantur ad Moſen, confer. not. in Smo s, ubi tract. Talm. Sanhediin fFol. 11. 6. allegatur, vid. & Jalkut Part. I. Fol. 184. col. 4. med. * Hebr. mbdn, in MSto 2. pro eo legitur: p i. e. convenirent, congregarentur, confer. hie KRoſch haſchana, Fol. 2 1. . & fol. 22. a. it. fol. 24. a. & fol. 25. a-6. & Chulin, fol. 10 1. 5. 2. Ita hic nyn interpretor, ſecutus Gur Arjek Fol. 154. Col. 2. circà fin. ubi ſcribitur, quòd hic ſermo ſit doe ndya i. e, de embolitmo ſive interçalatione anni, de qua vide Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 1569. confer. & Lightfoot. Centur. Chotogr. cap. I. pag. 7. & c. 16. p. 37. it. ad Matth, e. 12. V: I. P. 341. & ad Matth. c. 21. v. 19 iue alſinend jurenci nec ar N tur o., bi — 19. P. 41 . ecit. Lipt. conn 39, h. ca0, M. nt. d. 3,Pr ſici 2 verbar ranſiit, dum h 3. Ae quaſi eriii libus iſlis ſia lent quaſin 4, Nempe: ad qui poſmoln ſ. Kie diin lennia, tis tabernacu dus ige Rxod, i 3 Daraphr Hebr. Wic Mie ha . r. t. Vide h. lagi 1a. 7 Nimihn ie dar 1. ſol. 1 “ 4. Confer, guxr unt, vide &Kver 9. ede de, elligere „ AI. — Pylſanti] Iu, dum dieitegr: X idcieete nlt) ler dietlſie) Atione ſetnadat, non fit mitacu. lttadiletunt ſei⸗ 1l noluetit, no⸗ non eripiatno⸗ 1. D 3) Clennittes 1. impropter migra⸗ tio⸗ 2 euc Au pictept es nagna manebit et“ t in on o, ,11. V.4 . 0, 137. 11. Fide & ca, ſeq⸗ igiutes, olls etümm c Cve oreina ſolenni⸗ Eeſetantut ad Moſen, 5o, ubitnach Talmn. getut, ſie At 4 8 proe egitu: garentur, conet. ie „,K l 11, i, ol. Chulin ſol⸗ lond. r, eutes Cul Aien ubi Eibinn, guol hie e, de emboliin iſe gua vide Paptott. lex. „ Lighrtoot Cinuf, R 5 Chb. xXII', LEVITICI. 973 tiones, 3. quò ex locis ſuis ſeſe avellant, ut aſcendant 4. ad feſtla ſolennia- J. celebranda; hactenùs autem (Iraélitæ) nondum pervenerant ad (urbem.) Hieroſolymam. Verſ 3. Sex dietus] Cur Sabbathum (hic coœteris) ſolennitatibus sonjungit (Scriptura? nempè,) ut doceat te, quòd omnis, qui profanat ſolennita- tes, perinde habeatur, ac ſi Sabbathum profanet & quisquis ** obſervat ſolennita- tes, is cenſeatur obſervare Sabbatha. 6. Verſ. 4. Heæ ſunt ſolennitates Domini] Su- prâ 7. loquitur (Scriptura) de intercalatione &. anni; hic autem loquitur de iſancti- ficatione 9. menſis. Verſ. 5§. Iater duas veſperas] A ſex horis & ſupra. 10. Eod. verſ. §. Peſach eſt Domino] Adduces ſcil. oblationem, cujus nomen eſt Peſach. Verſ. 8. Et offeretis † ſacrificia igne abſumenda &. 76.] Hæc ſunt additamenta, 17. quæ dicuntur in Sectione: Pinchas; 12. ſed cur iſta hic recenſentur? videlicèt, quia additamenta ſe invicem non remorantur. 13. Eod. verſ. 8. Er offeretis ſacrificia igne alſamenda Domino] Omninòo, *ſi juvenci non (ſuppetunt,) offer arietes, ſi nec juvenci nec arietes adſunt, offer oves. Eod. verfſ. 8. Septem diebus] Ubicunque dici- tur H, ibi eſt nomen rei * (ſubſtantivum, nempè intelligitur:) ſeptiduum, ſet- taine, tnot. n. 3. puto autem hac explicatione fmayy re e, uti im Gur Arjeb fol. 154. c0l. 2. circ4 fin. explicatur „ confer. & not. in par , be loc- B 10. Sive: ultrà, Germanicè: Weiter / Uber ſpici ad verbum Chald. , quod fignificat: ſechs Uhr / vide Exod. c. 12. v. 6. ibique not. n. tranſiit, dum hic is Hebræo habetur: Tyn. 41I. & n. 42. confer. & P. Fagius ad Paraphr. 3. Ae quaſi exilia, Hebr. Hhz 7), ut in ſolennita- Chald. b. loc. ac not. in porr me b. loc. tibus iſtis ac ſtatutis feſtis ſedes urbium relinque. † Hebr. Srapr iſtud & ſeqnentia, usque ad: rent & quaſi in exilium migrarent. SnD i e. & offeretis & c. abſunt à MSto r. 19. p. 415. & ad Johann. c. 18. v. r. p. 1120. edit. Lipſ. confer. & verſ. 4. . cap, n. 9. ac v. 39. b. cap. n. 77. it. Deuteron. c. 16. v. 1. ibique 4. Nempé: ad locum, cultui Divino deſtinatum, rr. Hebr. ob'r, quænam ita dicantur, vide qui poſtmodum in mbe Hieroſolyma extitir. præ aliis Buxtort. Lex. Talm, Jol. 9 64. cConfer. 5. Sie hie interpretor; erant autem tria feſlta & infrà v. 19 .b. cap. 0. 49. it. ſuprà Lev. c, 16. ſolennia, 4 Judæis dicta, nempè Paſcha- v. 2 J num. 55, ac Numer. c. 2 §. v. 10. n. 29. tis, tabernaculorum & Septimanarum, de qui- I2. Hæc ſectio incipit 2 Numer. capite 2 5. v. 11. bus vide Exod. c. 2 3. v. 14. confer. & P. Fagii S& continuatur usque ad caput 320, eò exclus 6, not. ad Paraphr. Chald. h. loc. Ae ſacrificiis autem, quorum hic fit mentio, agi- ** Hebr. 7 iſtud ac ſequentia, usque ad: « tur capite 2 9. dictæ Seckionis, ubi vide verſ 1 5. IN i. e. hæ ſunt ſolennitates, ablunt à MSto alleg. c. 2 9. ibique not. confer. & infrà v. 19. h. cap. n. 49. ac not. in rparr me h. loc. 6. Vide P. Fagii notas 6. loc- ubi hac de re plu- 13. Retardant, impediunt, id enim Hebr. moyr 12. . quod hic habetur, ſignificat . confer. quæ ſupra . 7. Nimirùm verſu 2, F. cap. confer, hic Jalkut 2d Levit. c. 4. v. . n. 15. de hoc verbo notata Part. 1. Fol. 194. col. 4. med. ſunt. 38. Confer. quæ ad verl. 2. . eap. num. 2. notata * Omni modo, ſic iſtud: on van hic verto, ſuunt, vide & verſ. 39. H. cap. n. 77. juxtà Hebræum: ex omni loco. 9. Hebr. “n, ſic in utroque MSto, poſſes etiam ** Hebr. a w, in MSto I. hbisce præmittitur: iſtud intelligere de intercalatione menſis, nay⸗ Pmi,e inſtan yel tanquàm (nomen rei eſt) 974 LEVITICI. ----- — . . . 4 taine, 14. linguâ vernaculàâ, eodem modo (accipitur) omnis dictio H& item NRD & N&νU. Eod. verſ. 8. Ogus ſervile] Etiam illa opera, quæ reputan- tur à vobis ſervilia, in quorum intermiſſione neceſſe eſt, ut ſit jactura pecuniæ, 15. veluti res, quæ perit, ſic didici † ex lege Sacerdotum, 16. docet enim ita: forſitàn etiam dies profeſtus ſolennitatis 17. erit prohibitus quoad opus * ſervile &c. Verſ. 10. Primitias meſſis veſtræ] i. e. Id, quod erit primè demetendum. 18. Eod. verſ. 10. Homer] ( eſt) decima pars Ephæ, ſic fuit nomen ejus, veluti (accipitur in illo loco:) & metiebantur (menſuràâ) ρν %, Homer. 19. Verſ. 11. Er agitabit] O. Ni. e. agitatio (fiebat per illum,) qui antrorsùm & retrorsùm, 20. ſursùm ac deorsm agitabat, antrorsùm quidem ac retrorsum movebat ad cohibendum ma- mnis P lignos ſpiritus; ſursum verò ac deorsùm agitabat ad umbras terrificas 21. prohiben- das.Eod. vetſ. II. Ad beneplacitum veſtrum] Si obtuleritis, prout decet, erit iſtud vobis in beneplacitum. 22. Eod. verſ. I I. Peſtridiè Sabbathi] i, e. Poſtridiè diei bo- nie 5 14. Confer. quæ ad Exod. cap. 10. v. 22. n. 37. notata ſunt, vide & not. in dan net h. loc. 15. Scilicèt: ſunt prohibita, confer. infrà verſ. 36. h. cap n. 67 it, ſuprà Levite c. 6. V, 2. n. I. vi⸗ de e Gur Arjeh fol. 1 54. col. 2. ſfn. † Rebr. Arm Wine 15 in MStO z. pro his legi tur Na N i. e. ſic docetur in lege &c. ges eadem eſt. 16. Hebr. oein run, Torat Cohanim, de hoc libro vide ſuprà Levit. c. 7. v. 6. n. 16. & cap. ſeq. 24. V. 2, h. 4. & infrà cap. 2 5. V. 1. n. 2, a0 cap. 26. V. 9. 1, 3 I. & v. 17. B. 59. 17. I4 eſt: dies dimidià tantum perte feriatus, Lebr. 7 17, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 764. && Ejusd. Synag, Jud. c. 21. Pag. m. 45 8. confer, & infrà verſ. 36. h. cap. n. 70. ubi, uæ hic deſunt, ſupplentur. K Hebr.’ay nospa, in MSIO z. pro his legitur N/TL rWWVVà i: e. in confectione operis. 1 ⅛. Vel: id, quod primò demetitur, intelligendum hoc eſt de meſle hordeacea, vide R. Salom. ad Exod. c. 34. V. 21. n. 6 5. confer. & fuprà Levif. cap. . 2. V. 14. D. 5 l. & nor. ad Ruth. C. I. v. 2 2. n. 48. & notæ ad librum Prec. Jud. part. 1, p. 15%. à med. & fin. vide & infrà verſ, 16, 5. cap. n. 37. ſenſus eſt hujus loci, quòd non permiſſum iit iſraelitis demetere agros ſuos, priusquàm de meſlſuetint manipulum de meſſe, illumque re- ipſe obtulerint denè &ν een en en N i. principio, prout in notis =a m h. loc. habetur, confer. & infra v. 16. b. cap. n. 37. it. tract. Talm. Mena chot, fol. 84. àa & Chagiga, fol. 17. b. it. Spenceri de Legib. Hebr. ritual. lib. 3. Diſſerrar. 1. c. 9. = 19. Confer. hie tract. Talm. Menachot, fol. 7 1. a. & Schabbat, Fal. 13q1. a. it- dict. tract. Mena- chot, fol. 60. b. & fol. 70:˙”. it. ol. 72. a. & fol. 83. b. it. fol. 84. a. & beſachim, Jol. 6 3. a. & Roſch haſchana, fFol. 13, a, confer. & Exod. cap. 16. v. 1 8. nonnulli dictionem y hic ver- terunt: manipulum, ſie LXX. ρανα us & autor Vulgatæ ſecutus eſt, confer. P. Fagii not; 18 5, col. 1, med. & col. 2. 20. Vel: qui hinc inde movebat, Hebr. &nh, confer. Exod. c. 29. v. 24. ubi eadem ferè, qui hie, à Commentatere noſtro ſunt annotata, vide & tractat. Talm. Menachot, ol. 6 1. a. uti in pan reW h. loc., habetur in margine. 2 1. Sive: ſpectra, tenebriones nocturnos, confer Ezxod. dict. c. 29. V. 24. H. 67. & D. Wagen- ſeiſ. Sot. p. 42 1I. in not. „os vox yby ſit d ene n i. e, ros benedictioni n. 67. 22. Id eſt: eritis mihi accepti, confer. quæ cap. an- tec⸗ 22. V. 1 8. n. 59 notate ſunt. e., nen in fine mesſis agri aut in medio, ſed in CAP. RXXIII. ad Paraphr. Chald. h. loc. && Jalkut Part, 1. fol. “ exponitur, quod ſignificet: rorem, bempè ut non maledictioni, vide Exod. alleg. c. 29. v. 4. CA. MI — ni, 13. qu Acreatione Verl. 12. 6 Einanu j Plen fuit m Mn] bii fuerunt dupl cisvirentibu ten (Didti peilles ¹9. ſihientesllia iam ertaten ſaut doceat polt oecup⸗ — 13, Vel: ctalt yertitl ieni⸗ echt, Lipli Iu Hollrid illin 86, LMX. 80 die 4 prim 15,t. can. n.: pht. Chald, chot, fol. 61, dmarginem, lgeh. 11. & 14. Veluti ciceb⸗ Gun Aiſeh e Ligbtkoon in 4 Luc. ca). 6 . 2. V. lep. 1. riheaᷣ Ralchi ”MẽM il, àlegu ſi. liel: gn omel, gnit (e aaciitiu (i Numen, ue ad ci,, 3. nilid nod een CAI — oe ra, que reputan. ira pecuniæ, 1. nimn inn: fotitin lenlle. Fetl. . Lod, ver. lui (areſpitur in Et Agitabit 0. 4 Giahil0 Am, 20, fulsüm cohibendom m. 3 2a1, Pohiben⸗ t decet erit iſtud Holtridiediei bo⸗ ni. Ou wo loe. 16. b, c20. h 37 it⸗ Dl. 84.4 8Chagigt, egib. Hebn tital. i. Mienachot, ſol. 71.. ite Cid, tract. Mena. CAb. XXIII. Verſ.: 12. & faciatis agnum] Dehitum a7s Homer iſte (agnus) venit. 25. fuerunt duplicia. Verſ. 14. Et toſtum] (Dictio cis virentibus 26. ac teneris, quæ torrentur in furno. Eod. verſ. 14. Hicam viren- tem] (Dictio 50 ſignificat) H K it. l 71. &fl. chim, fol.63,2, 6 3,2, Conker. & Hxo. idionem WMy hic yer⸗ NI. agpua, duOs cCnler. . Fagi no: & alkut ban, 1 fol, 1 Orebat, Hebr. n .V.14, Ubiezdenn ſeie, e gollto unt annolats, nachot, ſol. 61. 4 Uli deturin mnatgine, nes nokctornos, (onler⸗ ie, tes benecictioni r 1G. aleg, a,19,7, 14 l a lunt. 6,& D. Vagen. ²5. Id eſt: agnus iſte, tanquam debitum & cul I. 7. 2 . t. v0 eet: toem, hempè uat ni, 23. qui eſt primus Paſchatis, nam ſi tu dicere velis, (quòd iſte dies ſit) Sabbathi. àcreatione mundi inſtituti, 24. quomodo tu ſcire poteris, quisnam ſit ille dies? B Verſ. 13. PErmanus efes] i. e. Manus libaminum ejus. * Eod. verſ. 13. Duas decimas] Du- Plex fuit (munus iſtud.) Eod. verſ. 13. Et libamen ejus, * vinum, quartam partem aw& Hin] Etiamſi munus (ſive mincha) ejus fuerit duplex; libamina tamen ejus non. P notat) farinam, factam ex ſpi- P- 27. quæ vocant (linguàâ vernacul4:) grai- neilles. 2 8. Eod. veri. 14. In ownibus babitationibus veſtris] Diſſentiunt hac in re- ſapientes Iſraëlis, nonnulli ex hoc textu docent, quòd (munus) novum exerceatur ct- iam extrà terram (Iſraëliticam;) alii verò dicunt, quòd non veniat (hic Scriptura,) ni- ſi, ut doceat, quòd (Iiraelitis) non datum ſit præceptum (iſtud) de (munere) novo, ni- ſi poſt occupationem (terræ promiſſæ) & inhabitationem, poſteaquàm illam ſubege- runt in Gur Arjeh fol. 154. col. 4. med. confer. W infrà verſ. 18. h. cap. n. 43. & n. 45. ac not. in n e S. loc. it. tract. Talm. Megilla, ol. 20. b. . *Confer. hic notæ in man np, ubi etiam no die 4 primo, vid num. ſeq. 24. i. infrà verſ. tract. Talmud. Menachot, fol. 89. a. 6. ad mar- 15. h. cap. n. 30. confer. & P. Fagii not. àd Pa ginem allegatur. raphr. Chald. h. loc. it. tract. Talmud. Mena-* Hebr. 1e iſtud ac ſequentia, usque ad: d5o chot, ſol. 61. a. uti in am mnon hic allegatur i. e. & toſtum, abſunt hic ab utroque MSto,con- ad marginem, conter. & not. ad Judic. c. 6. v. fer. hic Menachot, dict. fol. 99. a . 19. D. 12. & 13. è 126. Hebr. nn, confer. ſuprà Levit. c. 2, v. 14. n. 60. it. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & num. ſequ. 27. it. Peſachim, ſol. 2 3. 2, & Lightfoot. in Matth. dict, c. 12. v. 1. p. 339. 6 Keritut, Fol. 5. a. it. Succa, fal 41. ⁶ & Rolch àad Luc. cap. 6. v. 1. p. 772. & in Act. Apoſtol. haſchana, fol. 30. b. & Menachot, ſol. g4. 2. c. 2. v. 1: p. 19: edit. Lipſ ubi hac de re plura,27. Id eſt: ſpicas vel, juxtà autorem noſtrum: vigde & Raichi not. ad Exod. c. 2 3. v. I2. n. 60. grana fiumenti, Buxtorfius in Lexic. Talm. ol. Se infrà ad Levit. c. 25, v. 2. n. 6., ac not. in 2034. P exponit: toſta, nempe farinam DPP rDV h. loc. it. Cosri Part. 3. n. 41. pag. tactam ex ſpicis, in furno ex ſiecatis & toſtis, ſicuti 217. & ſequ. & Abarb. ad Legem fol. 162, col. 1I. etiam Commentator noſter paulò antè interpre- tatus eſt, vide num, antec. 26. if, Menachot, Fol. 6 8. a. . & Schabbat, fol. 13 1. a, 2 8. Sic exprimo: v, quæ vox Gallica hie 23. Vel: craſtina 4 primo die feſti Paſchatis, uti vertit Lighifoot. ad Matth. c. 12. V. 1. pag. 339. ędit. Lipſi. Junius ac Tremellius tranſtulerunt: Boſtridiè illins ceſſationis, ubi vide illorum no- tas, LXX. 2) 6τnοοοροαν 7α ντπι 1. e. craſti- 24. Veluti dicebant obhνενς, praut habetur in Gur Arjeh fol. 154. col. 4. princ. confer. tus neceſſarius erit adjungendus oblationi =s Homer, agnus quippe iſte non fuit ppoyn zni. e. de addititiis, nam in Sectione Pinchas, quæ in cipit à Numer. c. 2 5. V. 10. & continuatur us- que ad cap. 30. eò exclusò,) non memoratur, niſi id, quod debitum eſt 22 Homer., ſic habetur habetur, ſi quidem non eſt cofrupta, in MSto 1. legitur: a'a glans ; in MSto z. habetur: & ſed dictiones iſtas mendoſas puto. Sgsgggs g LEVITICI. CAbP. XXIII runt ac diviſerunt. 29. Verfſ. I 5. Apoſtero die Sabbathi] i. e. A poſtero die feſtivi- tatis. 30. Eod. verſ. 15. Integræ † ſint] Nimirùm ut aliquis incipiat numerare à tempore veſpertino, 31. nam niſi ita fiat, non erunt (ſeptimanæ) integræ. Verſ. 16. Septimanæ ſiptimæ] (Sic quoque) juxtà Targum ejus, & Nα*ν N i. e. hebdo- madæ ſeptimæ. Eod. verſ. 16. Urque ad ſequentem diem ſeptimanæ ſeiptimæ numera- bitis] Non verò (iſtud:) usque eſt in ipſa ſumma; 32. erunt autem quadraginta ac novem dies (numerandi.) Eod. verf. 76. Quinquaginta dies & ofyretis munus nopum Domino] i. e. Die quinquageſimo offeretis illud (munus;) exiſtimo autem ego, * quòd hæc ejus (textus) expoſitio fit allegorica; 33. ſenſus autem ejus literalis (erit i- ſe:) usque ad poſterum 34. diem hebdomadæ ſeptimæ, qui eſt dies quinquageſi- mus, numerabitis; eſt autem ordo iſte Scripturæ inverſus. 35. Eod. verſ. 16. Ma- nus novum] Hoc eſt munus primum, quod offertur de novo, ſi enim dicere velis: ec- ce jam oblatum eſt munus £ Homer, 36. (reſpondetur, quòd iſtud munus 12 Ho- mer) non ſit, ſicuti cœtena munera omnia, quoniamillud venit de hordeo. 47. Verſ- 57. col. 4. fin. & fol. 155. col. 1. princ, it. infi4 Levit. 4. 2 5. V. 8. n. 2 4, ac not. in Mar me hG. Loc. it. Chagiga, fol. 17. b. & Menachot, fol. 6 5. b. 976 29. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 54. col. 4. med. ubi hac de replura, vide & verſ. 17. b: cap. n. 3 8. it. tractat. Talm. Kidduſchim, fol. 3,7. a. uti in . ND W hic allegatur. 4 g0. Juxtà Hebræum: diei boni, anr —, ſie enim vocant Judæi feſtum, vide ſuprà verſ. 11. h. reL i. e, munus novum, abſunt hic ab cCap. n. 23zit. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. utroque MSto. ac Deuteron. cap. 16. verſ. I. num. 2. ac not. 33. Id eſt: quòd illa nom conveniat ſenſui textus ad librum Prec. Jud. part. 1. pag. 149. 5b. princ. literali, dictio enim "ν quæ hic habetur, op- it. tractat. Talmud. Menachot, ſol. 65. 5. & fol. ponitur æα νοα e. ſenſui literali ac ſimplici. 66. a. 5. ½ Confer. hie tract. Talm. Menachoert, ſol. 65 b. & 11. h. cap. n. 23. notata ſunt, vid. & Jalkut Part. fol. 66. a. 1. fol. 1985. col. 4. med- 31. Judæi enim 4 tempore veſpertino dies nume 35. Vide hic Gur Arjeh /ol. 1 55. col. r. princ. ubi rant, confer. Baxtorf. Synag. Jud. c. 200 paàg. m. 44 1. Rabbini lecum iſtum Germanic fie red- hadberur, non per omnia, approbatur. dunt: Wenn denn die ander Nacht von 36. Sive: mincha 7 Homer, qua de re ſuprà v. 10. h. cap. confer. & verſ. ſequ. 17. b. cap. n. Peſach koͤmmet / ſey zehlen dieß Hower neun und viertzig Tag / 1. e. cum venerit altera (ſi e ſecunda) nox Paichatis, tunc numera iſtius Ho- mer (ie. ab oblatione iſtius Homer) quadragia- 39. it. Menachot, fol. 83. 6. & fol. 84. B. CA. X * Hebr. Me: DN, iſta, ut & ſequentia usque ade- 34. Vel: craſtinum diem, confer. quæ ſuprà ackv. CGommentatoris noſſiri ſententia, quæ hoc loco- ta ac novem dies, confer. not. in ba b. oc. 2. Id eſi: dies quinquageſimus non includitur, nam dies iſte à4 Judæis non ſimal numeratur ac Jud. dict. «, 20. p. 440. ubi etiam iſtius rei ad- ducitur ratio, confer. & Gur Arjeh fol. 154 porinde ille nonincluditur, vide Buxtorf. Synag. ſunt; iſtud autem munus, de quo hic ſermo eſt, offertur de tritico, vide not. in nor rwW h. loe. & R. Salom, ad Exod. c. 34. v. 2 2. num. 6 5, confer. & D. Wagenlſeil. Sot. pag. 42 8. vide &* vetſ. ſequ. 17. H. cap. item Num. c. 2 8. V. 26:. n. 57. ac v, IOr b. cape D. 1 J,. 1 — Ij. Eraui 17. Panem. e,Deo, Ehe Primitis Don. tpir, 41, 4 19. Simul d Pod. rerl.18 bawinibus,4 (vielickt)t hoc elt muntd Ein aieti Nomſeptem⸗ guibus icieu 2git) de imer ſontperſeriſt 20. Ragitet — 390 Confet, Jun n, quxad c: 14.06,. c). n cbim, fol 5 y,de it ol. 19. Hrbt, nnn 15 Homer, de anlec. 16. . d. . 13, 1. nachot, ol⸗ 40 Nempe: ver nus iſtud gu (iferſumelt al muNüs nofln Princ, ac not i 37. Vel : quia illud offertur de hordeo, de quo tn deman vide, quæ ſuprà ad v. IO. h. cap. num. 1 §. notata e. Mim pe 63, Coniet. Adum idem ſig opte Uniat Gen. 110, 8 konſer. & verl, e. 149. V. zben. B. Nam panist dur; zgni erd (N.,NIHIEH epiat numetere Megre. Vetl 16. Mawie hed. ſhine umme. n auctagint ereris mnng norum. Puliterlis crit i. dies guinguageli⸗ Lod vetl. 16. M. n dicete relis: ee⸗ hud munus Ho. horded. . Vetl. n. — col. 1, iine, in innd ac hot. m. O Ne 7,,& Meuachot, ſol leleninihgtel . tofumm, ablunt hit 20 conrveniat ſenſui tentus y quæ hit hadetuf,o⸗ enlrlitetelise ſinpliei. conter duæ upt ady. lant ſid. laleut a. 1.1zf.eelr Pinc ndi ententin, gur hoe e ,aPprobatu el ſeqn. 1 9, tih. , 3, 0l . . tue de hotceo, de n ,5,cap.nun. 19,ht dot in n O,a 34, N 1nnon 64 l. Sot. hag P1levige A 29. Hebr. WNαCπ , is panis alius eſt à« munere nachot, fol. 45. b. & fol. 77. a. b. CAb. XXIII LEVITICI. 3– 4 — — . . — — — ⸗ — I7. Ex habitationibus Veſtris] Non verò extrà 38. terram ( lſraliticatm.) Eod. v er. 1I7. Panem Agitationis] i. e. Panem elevationis, 39. qui elevatur nomini excelſoſi. e. Deo,) & hoc eſt munus iſtud novum, de que dictum eſt ſuprà. 40. Eod. verl. 17. Primitiæ Domini] (Offeruntur iſtæ) antè omnia munera coœtera,) etiam munus Zelo- typiæ, 41, quod venit de kordeo, non offertur de novo a ntè iſtos duos panes. Verſ 18. Kmul dum pane] i. e. Propter 42. panem, (ut ſit) debitum pani annexum. 43. Eod. verſ. 18. Et munus eorum & libamina eorum] i. e. Sicuti convenit muneri & li-= baminibus, quæ exponuntur de quolibet j umento in textu, (qui agit de) libaminib US. (videlicèt:) ernæ decimæ juvenco ac binæ decimæ arieti atque decima (una) agno, 44, hoc eſt munus; libamina verò ſunt: dimidia pars zs Hin juvenco, ac tertia pars z8 Hin arieti & quarta pars 22 Hin agno. 45. Verſ. 19. Et ſfacietis hircum caprarum] Num ſeptem agni & hircus, qui hic dicuntur, ſunt illi ipſi ſeptem agni & hircus, * de- quibus dicitur in quintana recenſionum? 46 quando tu venis ad illum (textum, qui agit) de juvencis & arietibus, 47. non ſunt iſti, dic nunc: iſti ſunt per ſe atque illi ſunt per ſe, iſti offeruntur propter 4 8 panem; illi verò pro additamentis. 49. Verſ. 20. Et agitet illos ſacerdos agitione] Videlicèt, dum vivi erant, opus habebant agita- GSggggg 2 38. Confer. Junii ac Tremellii not. 6. oc. vide eti- aam, quæad cap. amtec. 22. V. 24. n. 80. Sc ad v. 14. h. cap. n. 29. notata ſunt, confer. & Seva- chim, fol. 57. 6. & Menachot. Fol. 46. b. & fol. 57. b. iIt. Fol. 69. b. & †ol. 77. b. ir. ol. 7 §. a. & FJol. 8 3. d. S 7ol. 84. a. 7S Homer, de quo ſupraà v. 10. h. cap. Vide verſ. Antec. 16. h. Cap. n. 36. & nucn. 3 7. confer. & Exod. c. 2 3. Vv. 16. n. 7 8. n. 90. & n. I. it. Me- 40. Nempè: verſu antec. 16. b. cap. non enim mu nus iſtud, quod hic dicitur: panis primitisrum, diverſum eſt ab illo, quod dict. v. 16. vocatur: munus novum, vide Gur Arjeh l. 1 557 col. 1. princ. ac not. in an n h. loc. 63. confer. & not in nan n h. loc. 2. Nam particula: y, quæ hic habetur, inter- dum idem ſignificat, ac 77;n vel pawn i. e. propter, uti aecipitur Exod. c. 2 8. v. 22. ubi vi- de n. 110. & Exod. dict. c. 2 8. v. 23. n. 120. confer. & verſ. ſequ. 19. h. cap, n. 48. & Exod. c. 29. V. 36. n. 989. A3. Nam panis tanquàm principale hic conſidera- um, confer. Gur Arjehol, 15 5. col. I. med. & . not. in p nD h. loc, ut & Jalkut Part. I. Jol. 185. col. 4. circa fin. it, ſuprà v. 12. . cap. n. 2 5. confer. & Menachot, fol. 45. b. 44. Vide Numer. c. 2 8. V. 12, n. 3 1. & dict. cap. 2§. V. 2 0. ac 21. 4 5. Vide Numer. dict. c. 2 8. v. 14. * Hebr. Pyv). in MSto 2. habetur hic pluralis: yW d. e. & hirci. 46. Sive: numerationis filiorum IHraelis, quo no- mine venit liber quartus Moſis, vide, quæ ad Exod. c. 30. Vv. 15. n. 3 6. notata ſunt, confer. & vV. 2 5. H. cap. n. 59, & v. 37. u. 72. 47.‧ De quibus agitur Numer. c. 2 8. V. 11. S& ſeq. ubi vide not. 48. Vide, quæ ad verſ. antec. 18. .cap. n. 42. no- 41. De quo vide Numer. c. 5 v. 15. ibique not. n. tata ſunt, oonfer. & Numer. dict. c, 29. verſ. 15. & not. ad librum Prec. ud. part. I. p. 9. b. princ. it. not. in nas rw h. ſsr. 49: Vide ſuprà v. L. Z. cap. n. 11. G infrà v. 25. hb. Cap. n. 58. confer. & Num. dict. c. 2 8. v. I „ n. 34. vide & Torat Cohanim ac tractat. Talm. Sevachim, fol. 5 8. a. it. Menachot, fol. 4 5. a. uti in ναh rW h. loc. ad marginem allegan- tur; agni verò tanquam annexum ſeu acceflori-l tur, confer. de additamentis & Levit. e. 15. v. 978 LEVI TICI. CAb. XXIII. tione, ** forſitàͤn omnes: lex (hic) dicit: duo agni. † Eod. verſ. 2 0. Res ſanltd⸗ erunt] Quoniam pacifica unius hominis ſunt res ſanctæ leviores, 50. ideò (hic) o- pus fuit, dicere de pacificis totius cœtus, quæ ſunt ſancta ſanctorum. Verſ. 22. Et quium metetis] Denuèò repetit &11. (hic Scriptura, indicans, illos, qui non obſervant,) transgredi duo præcepta negativa, 52. dicit R. Abdimi, * filius* R. Joſephi: ecquid vidit Scriptura, ut conſtitueret iſtud (præceptum) in medio feſtorum ſolennium? (eſt enim) Peſach & feſtum ſeptimanarum 53. ab iſta parte atque initium anni & dies expiationis † ab altera parte, 54. (hoc ideò factum eſt,) nempè, ut doceat te, quòd omnis, qui ſpicilegium, per oblivionem relictum atque angulum * agri dat pauperi, ti convenit, † is perinde habeatur, ac ſi ædificet * domum Sanctuarii & pro ſe offerat munera ſua 55. in illo (Sanctuario.) Eod. ven. 22. Relinques] i. e. Relinquito coràm illis (pauperibus,) & ipſi † colligant, nec tu teneris* Eod verf. 22. Ego (ſum) Dominus, Deus veſter] Verax (ac fidelis) ad rependendam- mercedem. 56. Verfſ 24. Memoriale † clangoris] i. e. Memoriale verſaum (Bibli⸗ co- * Confer. hie tract. Talm. Sevachim, fol. 62. b.] 53. Ita hic vertere volui rmvy de quo vide Bux- uti ian pa — h. loc, ad marginem allegs- torf. Lex. Talm. fol. 1647. confer. & infiaà verſ. tur, ubi vide ſis & notas, in quibus ex tractat. 3 6. b. cap. n. 67. Talm. Menachot caput I. quod incipit an va † Hebr. 920 , in utroque MSto poſteà ad- adducitur. ditur: M1 i. e, atque feſtum. Hebr. νν iw, in ütroque MSto legitur: n y i. e. cum duobus agnis „uti Junii 2c Tremellii verſio juxtà textum laerum habet. † ſtitutum præceptum iſtud, de quo hie ſermo eſt. * Hebr. — &, in utroque Möto hic additur: 50. Hebr. n enn, vide quæ ſuprà ad Le- vit. C. 2 I. Verſ. 22. n. 7 I. notata ſunt, confer, & not. in 'nar n b. loc. it. Menachet, fol. 4 5. a. 6. & fol. 46. a. 6. & fol. 62. a. & Efachin, Jol. 2 5. b. & Chagiga, fol. 17. b. ½ Hebr. oo71νονοë iſtud, ut & ſequentia, usque ad: en i, e. & quùm metetis, abſunt 4 MSto r. 7I. Nempè: id, de quo ſuprà Levit. c. 19. v. 9. dictum eſt, ubi vide not. n,. 37. conſer. & Chu- lin, fol. 13 1. b. & fol. 135. b. it. Maccot, Fol. 16. b 52. Confer. v. 3 1. B. cap. n. 6 3. vide & quæ ſuprà ad Levit. c. 11. v. 3. n. 1 8. notata ſunt, it. tract. Talm. Chulin, fol. 13 1. a. & fol. 137. a. * Hebr. Maaα, ſic in Raſchi notis h. loc. in Jal- kut Part. I1. ol. 186. col. 2. med. legitur: H") quod exprimere poſſis: Verdimos vel Ordem s, in MSto I. legitur: Oναεπ Abdimus in MStoz. αις Abodimo. „* Hebr. min, in MSto 2, pro eo legitur: 7 i. e, 7 R. (Joſepho,) i. e. & decimas. † Hebr. N, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. * Hebr. aa in utroque MSto pro eo legitur: i. e, conſtituat, ſtabiliat. 2S=ðèð 55. Nam pauperi qui dat vel ei aliquid relinquit, H ne en en en i. e. ecce (ille perinde habetur,) ac ſi det munus Domino, uti in Gur muruò dat Domino, Proverb. c. 19, v. 17. † Hebr. in MSto 2. poſteà legitur: DPB i. e. veniunt atque auferunt. . Hebr. * enR&& PR), ſic in M Sto . hic legitur. *1*τ Confer. hie tract. Talm Bava kama, Fl. 94. a. & Lemurah, fol. 6, a. item bPeah, c. 4. & 5. gatur, ubi vide etiam notas. ½ Conter. hic Megilla, fol. 3 0. 6 & Roſch haſcha- „. auxiliari uni ex illis. *** 54. Inter iſta igitur feſta ſolennia medium fuit con- Arjeh fol. 15 5. col. 2. princ. nam pauperi dans 4 prout in 'ban Ne b. loc. ad marginem alle- 56. Vide, quæ ad cap. antec. 2 2. v. 3 3,u. 10 9. no-⸗ tata ſunt, confer. & infrà Levit. cap. 2 6. verſ. I1. N xu. Corum, qun fumuteßl . Vell1 qur Cicubt Gtione) es tt) expiat erpiatillosnt Ptuta) dicitk ſitx (de,) 4 guo illud hie Scriptur⸗ a, 6). vel inde atque — pa, fol, 11. 1 19.5 1t, fol 3 Conker, hic in Gor Atſel quod hic RoW memolialey memorialia, agunt de) on⸗ un p maan, in M Irad. Talm. W/ Hyy. UiiGenel Gur Arjeh⸗ Autemiſti Bil turin Prigei Prn d lex, ſic in de Mer. 6, 10, 16,9, 3z9. 5* it ract Tan fer & ſelkut col. 3. a col 5. de quidus 1. 49. hotat⸗ 59e Ided: in! 1. 19,elen. CA.XII. — — 5o. ided (nie)o. m. Verl 22. H. inon oblerrant) lolephi: Eegid nſolennium e itum anni & bie 1 docent te, gud adri dar Pauperi, rii & pro ſe ofkera ie. Relingime i uni er ilhs. 6 CA RIlIJI. corum, qui continent) )) fi. e. memoriale, "atque verluum i. e. buccina- rum, ut eis (Ifraelitis) in memoriam revocetur ligatio Iſaaci, pro quo oblatus eſt aries. LEVITICI. 979 57. Verſ. 2 5§. Et offeretis ſacrißeium igne abſumendum] (Videlicèt:) additamenta, 58. quæ dicuntur in quintana recenſionum. 579. Verſ. 27. Veruntamen] Omnes (di- ctiones) & P½ %, quæ habentur in lege, ſuntreſtrictivæ 6ο. (ac ſi diceret:) iſte (di- es **) expiat quidem eos, qui convertuntur (per pœnitentiam ad Deum;) non verèà expiat illos, qui ſeſe non convertunt. 67. Verſ. 30. Perdam] Quoniam illa (Scri- ptura) dicit — i. e. excidium 62. in quovis loco, nec ego ſcio, quodnam illud ſit, (ideò,) dum illa dicit: α¾12 & ) i. e. & perdam, docet de ). i. e. excidio, quod illud non ſit, niſi Ni. e. perditio. Verſ. 3 1. Omne opus &c.] (Hoc iterat hic Scriptura, indicans, eum, qui non obſervat,) transgredi multa præcepta negati- va, 63. vel (hoc ideò repetit,) ut dehortetur, ne opus aliquod faciant noctu, 64. per- d rependendam. 1 inde atque interdiu. Verſ. 3 5, Convocatio ſantta] Sanctifica illum (diem feſtum) Ae velnum (ibl l 6Ssgggeg 3 ope-= (O⸗ . nny de guo iige hul. na, fol. 1 I. a. & fol. 15. a. it. ol. 2 8. 5. & fol.[60. Exceptivæ, diminutivæ, Hebr. Pmyn, vide roque i o holten ad⸗ ellum. ennia eium fuitcon⸗ 1, dequo hie leimo e. ue Mto hie dlit: die ab utrogue Mdr. 1810 gr eo legitlt: orerb. 6. 19, V. 17. Pollen lepitur: gut aulellnt. ein Mro , bic kgiiul rBNaANa, ol. 4 1 ſten beah, e,4, & , , boc, ad wginen ,H — Olas. ,,K Nodh biil! et ½ Confer. hici Numer. cap. 10. verſ. 10. num. 15. ec, 12. V. 3z,n. 10 ,lo⸗ . 1 Lenit, ,45,26, 7ell 29. 56. it. Fol. 3 2. . Se TOl. 3 4. a. quæ fſuprà de hac voce ad Levit. g. 6. V. 2. D. 6. & infrà ad verſ. 39. b. cap. n. 75. notata ſunt, in Gaur Arjeh fol. 155. col. 2. med. notatur, conſfer. & Raſchi not. ad Pialm. 107. V. 17. quod hic juxtà nonnullos codices legatur: ]** Dies fſcil. expiationis, de iſto enim hoc verſu He eee ene eee een enen i. e. 27. agitur, confer. j[oma, ol. 7 8. b. & foi. 96. memoriale verſuum Biblicorum, (qui continent) a. it. 50ta, fol. 40. b. & Schevuot, Fol. 13. a. it. memorialia, ut & tecordationem verſunm, (qui Keritut, fol. 7, a. & Chulin, ol. 10 1. . agunt de) buccinis, ac ſcribitur ibidem: & 73 61. Confer. hie not. ad librzum Prec, Jud. part. nn tD) i. e. ſic legit R. Mole, Ben Nach 2. P. 243:6, princ. it. tract. Talm. joma, Jol. man, in MSto 2. etiam legitur H, confer.] 1. a. 6. & Jevammot, fol. 40. 2. läalqni uioi, act. Talm. Roſch haſchana, fol. 32. a. 6. uti in 62. Sive: exterminium,; de quo vide ſuprà Levit. Vel e Pan ie ecce (lepeinde 16 Domino, i in Gut rine. iln pabßell dins c. 4. V. 2. n. 3., hbi plura de iſta exciſionis pœna, 57: Uti Geneſ. cap. 2 2. v. I 3. habetur, confer. hic confer. hic Joma, fol. 81. a. & Fol. 94. b. it. fol. Gur Arjeh alleg. fol. 155. col. 2. med. verſus 86. a. autem iſti Biblici, quorum hic fit mentio, dicun- 63. Vide, quæ fu tâ& ad verſ. 22. H. cap. n. 52. no= tur in priacipio novi anni, in quo Deus judicat tata ſunt, conſer. & Joma, ol. 8 1. 6. & ol. 86. n n 75 i. e. totum mundum tanquam a. it. Berachot, ol. 9., 6. & Peſachim, ol. 6⁹. rex, ſic in not. o D h. loc. vide & Nu b. it. Roſeh halchana, ol. 9. 3. . mer. c. 10. v. 10. n. 16. it. not. ad Eſai. c. 1. v. 64. Poſſes & ſic vertere: ut dehortetur (lex,) ne 16. n. 39. & n. 40. S& ad Pialm. 99. v. 16. n. 10. Obpas nocturnum perinde atque opas diurnum it. tract. Talm. Roſh haſchana/ol, 16, a. fin. con faciant, confer. hic Gur Arjeh ol. 157. col. 2. fer. & Jalkut Part. 1. ol. 186. col. 2. med, & med. ac fin. ubi Cribitur „ quòd lex ides iſtud col. 3. ac col. 4. fanclat, 3 377 H e, rna, i. e. ut ihe lu- 5 ⁸. De quibus vide, quæ ſupr ad v. 19. h. cap. dat, quod etiam quinoctu (opus facit,) reus n. 49. notata ſunt. ſit Niolati pracepti, de quo hic ſermo eſt,) con- 59. Id eſt: in libro quarto Molis, vide ſuprà dict. fer. not. in a ne . 100. v. 19. h. GaP. H. 46, L o NSV h. loc. allegatur, ubi vide & notas. 280 TEVITICI. CAp. XxII. operimento (ſeu veſtimento) mundo &ε. aooratione; perinde ac in cœteris* diebus feſtis (qui ſanctificantur) cibo 66 ac potu & veſtitu mundo atque oratione. Verfſ. 36. Detentio eſt] (Q vocatur, 67. ac ſi Deus diceret:) X i. e. detineo ego vos apud me, res ſimilis eſt regi, qui ad convivium invitavit filios ſuos ad tot atque tot dies; quando verò advenit tempus, qué illi dimittendi ſunt, (tunc illis rex) dicit: quæs vos, filii mei, manete apud me adhùc unum diem, ſeparatio veſtra * dura (ac gravis) mihi eſt. éê. Eod. verſ. 3 6. Omne opus ſervile] Etiam iſtud opus, quod vo- bis eſt ſervile, quod, ſi non feceritis, inopiam marſupii ⁶9. vobis affert. Eod. verſ- 36. Non facieti] Forſtàn etiam dies profeſtus ſolennitatis 70. erit prohibitus quo- ad opus ſervile? lex (hic) dicit: ai. e. hæc. 71, Verſ. 37. Nolocauftum & ma- nas] Munus libaminum offertur ſimùl cum holocauſto. * Eod. verl. 37. Rem diei ** in dAie ſuo] i. e. Statutum, quod determinatum eſt in quintana recenſionum= 72. Eod. verſ. 37. Rem diei in die ſuo] Ecce, ſi præteriit dies ejus, ceflat oblatio ejus. 73. Verſ. 39. Veruntamen decimo quinto die celebmlitis] Munus pacificor um pro Cha- giga, 74. forſitàn illud (feſtum) repellet Sabbathum? lex (hic) dicit: i. e. ve- . B —— run- ⅛ Nutido, bpuro, Hebr. o Germ. in reinlicher Klei dung / vel. mit ſchoͤnen Kleidern / uti u . dæl vertunt. * Hebt. N"), in MSto 2. jegitur: Nν 7* i. e. Se cœterorum (dierum feſtorum ſolennia ob- ſerva &c.) abſunt autem iſta, usque ad: mxy N i, e. detentio eſt, 4 MSto i. . 66. Hebr. 22 &na, ſic in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, rectiusl:gitur, quàm in Bibliis Bux torf. ubi: yanxnn habetur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 1 87. col- 1. princ. b7. 37:7 ſuprà ad verſ. 22. H. cap. n. 53. notata ſunt, confer. hic tract. Talm. Succa, Ffol. 9. 2, b. & fo l. 27. a. S& fol. 2 8. . it. Beza ol. 30. 5. & Peſachim, Jol. 5. a. G Chagiga, Fol. 18. a. xx diche. SarrDes in utroque MSto legitur: SpnX“, res eadem cſt. 6 8. Vide notas ad librum Prec. Iud. part. 10 . 160. b. med. & p. 16 1. a. med. ubi ſimilia ex- empla ſunt adducta. 69. Vel: pecuniæ jacturam ‚vide, quæ ſuprà ad rverl. 8. h. cap. n. 1 5. notata ſunt, confer. & araft. Talm. Chagiga, fol. 18. a. 70. Conſer, quæ ſupraà ad dict. verſ, 8. B. cap. n. 174notata ſunt. 71. Dieitur enim hogvery: && hy i. e. deten- tio eſt, nimirum pyna Pn ee een dene reN Ryà N i. e. illa ipſa (dies convo- cationis ſanctæ, Prohibita eſt; non ver dies profeſtus ſolennitatis prohibitus eſt quoad opus faciendum, verba ſunt R. Joſe in lege Sacerdo- tum, prout illa adducuntur in Gur Arieh oi. 154. col. 3. princ. confer. ſuprà Levit. c. 5. v. 19⸗ Sign.* variæ autem hac de e diunt Rabbino- U opiniones, quas vide in Gur Arzch loc. al- * Confer. hie tract. Talm. Meuachot, fol. 44. . uti in tnan ne & loc. ad marginem allegatur, ubivide etiam notss. *„ Hebr. .a; iſta & ſe quentia, usque ad? da pi. e tem diei, abiunt hic 4 MSto 1. 72,. Id eſt: in quarto libro Moſis, confer. ſupraà verf. 19. h. cap. n. 46. innuitur autem hic Na- mer. cap. 2 8⸗v. 11. & ſeqq. confer. Jalkut Fart. 1. fol. 187. col. 2. med. & fin. . 73. Dies enim iſte eſt peremptorius, vide hic P. Fagii not. ad Parsphr. Chald. h. loc. it. Becho- rot, fol. 17. a. & IT emurah, ol. 14. a. 74. Hebr. π%, hujus jura & lolennitates expli- cantur peculisri tractatu Talmudico, qui in= ſcribitur πä eſtque is liber duodecimus partis ſecundæ operis Talmudici, confer, ſupra Levit. § 7* — untamen, 7 ſepten gies. tum elt) ut me batut) uodp lanio non ſietel menls ſeptimi Vitatis 7h, Ecelebrabitis lem; ſed curſ ſationes 91. Kudusequ G.V. ISe 1. mecvide & haſchaga, /ol. ſ. Hec partigun de, ue zd rerl Cimeck dem ad unt &⸗ 76, Perſedliones quæ ided ſie ve lacnifrium none compenſue de⸗ cie ſeptigui, ic 1. V. 1. P. I. Fi. . ſerl.39. 7. Coeirch, ne nonumn intercal Matth. c. 11. y V, I9. . 1. . 2. Rr.. ſehana, ſl . ſdenden ,2, R Fal ic. uii kgar. „ ter ilor ſepten la nudere i eonſer bie eſgs MRà, ſal 0 Cnx. — Kietiss diehi gtione, Verl. e. delineo ege iipt anqne iot ln rer) dieit: n e ura ſa Ppun quod ro. n. bod veth. rohibitns vo. cagtan & nu. 137. Mn da nfonum, j1, litio eins 73 ronm Pro Cha⸗ 1 Niͤe de⸗ tun⸗ N 8 &N &N ipta (Cies conro . K; non ven dies us ell guoed opus lein ege dacerdo⸗ rin Gur Areh ſel pta Leit t ſl leſe lunm Kabbino⸗ GurAeh loc. à⸗ Gchot, ſol.44, 5 ginechalegul is, Kegbed: in ois, conter, ſüpti turautemn hie Na⸗ tonte, iltut a . . . 2 totius, ſde hie B. 1,,loe in becho⸗ 01, 14,4. “B ojennienez ei . AImudico, qun in⸗ uohinm e 13 evIt. conſen uß 67. CAP. XXIII. LEVITICI. 981 runtamen, 75, quandoquidem adſunt ei (feſtivitati ) completiones 76. per omnes ſeptem dies. Eod. verſ. 39. Quando congregaveriti proventum terræ] (Hoc ſtatu- tum eſt,] ut menfis iſte ſeptimus veniat (ſive incidat) in tempus collectionis, hine (pro- batur,) quòd præceptum ſit datum (Ifraêlitis,) ut intercalarent annos, nam ſi interca- latio non fieret, (poſſet accidere, ut) interdum media æſtate vel hyeme illa (feſtivitas menſis ſeptimi) ineideret. 77. Eod. verſ. 39. Celebrabiti] (Nempè) pacifica feſti- vitatis. 79. Eod. verſ. 39. Septem diebus] Si Caliquis) non obtulit iſto (die,) adfe- rat illo, 79. forſitàn offerent (vel offerre debent) omnibus ſeptem (diebus?) lex dicit: & celebrabitis illum, 80. diem ſcil. unum & non amplius, idque juxtà ſenſum litera- lem; ſed cur (hic) dicitur: ſeptem? (nimirùm hoc ideò dictum eſt) quoad compen- ſationes. 81. Verſ. 40. Germen arboris ſpecioſum] Arborem (ſumetis.) cu jus lignum & fructus æqualem habent ſaporem. 8. Eod. v. 40., Secieſam i. e. Quod ſit ſpeci- oſum . ₰ℳ c. 7. v. 1 5. n, 54. & Gur Arjeh fol. 15 5. col. 2. med. vide & num. 78. R verſ. confer. & Roſch haſchana, ſol. 7. a. 75. Hæc particula eſt reſtrictiva ſive exceptiva, vi- de, quæ ad verſ. 27. . cap. n. 60. notata ſunt, ſenſus itaque eſt, quod non repellat, quandoqui- dem adſunt &c. : 76. Perfectiones, compenſationes, Hebr. probn, quæ ideò fic vocantur, quia is, qui debitum lacrificium non obtulit in principio feſti, poterit compenſfare defectum iſtum, offerendo quovis , die ſeptidui, vide Lightfoot. in Act. A poſtol. c. Z. v. 1. p. 1 9. & ſeq, edit. Lipſienſ. confer. n. 81. H. verſ. 39. 4. norum intercalatio ſeeret, confer, Lightfoot, ad Matth. c. 12z. v. I. p. 341. & ad Matth c. 2 1. v, 19. D. I. p. 41 5. edit. Lipſ. vide & ſupra v. 2. p. cap. n. 2. & V. 4, . 9. confer. & Roſch ha ſchana, fol. 7. a. & Peſachim, fol. 5. a. I anté n. 74. H. veri. notata ſunt, ut & Chagi- ga fol. 10. uti in p-r me ad marginem al- ſegaattt. 79. Vel: adferre poterit aliò die; qui tamen ſit inter illos feptem dies. go. ſta numero ſingulari habetur verſu 41. b. cap. confer. hic Peſachim, fol. 3 8. a. & Succa, ſol. 1Ie & it, Ol. 2 0. 63 & fol. 2 9,.˙6. it. ſol. 30. a. 8SS l. 33. a. it. Fol. 34 b6. & fol. 41 b. & fol-43. . it. Megilla, fol. 20. b. 81. Nempe, ut, qui debitum ſacrificium non ob- tulit in principio feſti, iſtud facere poſſit alio die, qui eſt inter illos ſeptem dies, vide, quæ num. 756. &α n. 79. H. verie 3 9. notata ſunt, confer. de Namer. c. 2 §. V. 14. n. 3 7. *Hebr. w y y, im MSto r. legitur WS e O.hυ., i. e. ut ſapor arboris ejus ſit- ſicuti (ſapor) fructus ejus; in MSto z. habe- tur: n en Dye i. e ut ſapor arbo⸗ ris ejus ſimilis ſit (ſapor?) fructus ejus,„ res ea- dem eſt diverſis verbis, confer- libr. Prec. Jud. Part. I. Pag. 159,a. princ. 77,. Quocircà, ne iſtud eveniret, opus fuñt, ut an- 82. Id eſt, ut ſapor arboris idem ſit, ac ſapor fru- (ctus, Hebr. 9 yn VvN Syv ſicuti in Gar Arjeh ol. T55. col. 3. med. habetur, ratio iſtius expoſitionis R abbinicæ ibidem adducitur, nempè,; quia hic ſetiptum eſt xy vg, cum ſcri- Di debuiſſet vy: ., ſi intelligendus eſſet fru- 7 §. Vel: Chagiga, Hebr. oiconfes, quæ pau-. Qdus arboris, qui diverſum habet ſaporem ab ar- boris ipfius ſapore, emacumen Judaicum à con- fer. Ralſchi not. ad Geneſ c. I. V. 11. n. 84.6* P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. it, Bux- torf, Synag. Jud. cap. 21, pag. m. 45 3. & ſeqq. vide & Torat Cohanim, prout in =or , . loc. ad marginem allegatur, item Sukka fol. 324. b. & fol. 3 5. a item Berachot, fol. 57. a- &τς Menachot, Jol. 27. 22. . 582 rLEVITICI. CAbP. XXIV. oſum in arbore ſua de anno in annum, idque eſt NNd. 33. Eod. verfſ. 40. Spa- cbas palmarum] Deeſt (in voce 9 i. e, ſpathæ, litera) Vau, ut doceat (te Scriptu- ra,) quòd non niſi una eſſe debeat. 84. Eod. verſ. 4&. Et ramum arbeoris denſæa] Cu- jus rami ſint contorti veluti funes & laquei, cujusmodi eſt myrtus, quæ facta eſt inſtar funiculi. 8ů⁰. Verſ.-42. Indigena] Qui eſt de genere Hraëlitico. 386. Eod. venſ. 42. In Iſrasle] (Hoc dicit hic Scriptura,) ut includat etiam proſelytos. 87. Verfſ. 43. Quôa in tabernaculis N* babitre ſecerim] (Nempè:) nubes gloriæ. 88. CAP. XXIV. Erſ. 2. Præcipe ffliis Wſrazlis] Fic textus, (qui continet præceptum de lumini- bus (accendendis;) & ſectio (illa, quæ incipit:) tu verò præcipe, i. non fuit dicta, niſi juxtà ordinem operis tabernaculi, ut exponeret, quid opus eſſet ad cande labrum atque hie eſt ſenſus literalis (illius Sectionis:) tu verò tandem præcipies fliis IHfraelis ca de re. 2. Eod. verſ. 2. Oleum oliva purum] Tria olea egrediuntur Ex X Conter. hic Bucca, fol. 34. . & ol. 35. a. 83. Hanc dictionem communiter exponunt; ma- lum citreum, confer. P. Fagii no-, ad Paraphr. Chald. b. loc, & Buxtorf. Synag. Jud. dict cap. 2 1. pag. 454. 84. Scil. ſpatha, ſive: ramus unus, German, ein Zweig / conter. Buxt. Synag. Jud. dict. c. 2 1. p. 4 5 5. & Gar Arjeh Jol. 155. col. 3. med. ac not. in man MnB , loc. it. Succa, fol. 5 I. a. & ol. 32. a. it. Fol. 34. ⁵. & fol. 45.b. 385. Confer. & hic P. Fag. & Buxtorf. Synag.- Jud. loc. alleg. it. Jalkut Part. 1. Fol. 187. col. 3. med. & col. 4, it. Succa, Jol. 32. 6. & ol. 3 3. b. it. ol. 44. 2. 36. Sic dictionem &, quæ hic habetur, expli- cationis gratia cum autore Vulgatæ Latinæ ver- tere volui. . . 87. Confer. hic Torat Cohanim, uti in pan mo b. loc. ad marginem allegatur. tX Confes, hic Schabbat. fol. 131. chim, Fol. 5. a. it. Sueca, Jol1 1. b. & ol. 43. a. b. & Chagiga, fol 9. a. & 1. 10. b. it. Eru- vin, l 3. a. it. Peſachim. l. 77. a. & Roſch haſchana, ol. 2 4. a. it. Megilla, Jl. 31. a. & l. 32.a. g⁸. Tradunt Rabbini, ſeptem nubescomisas b & Peſa eſſe populum Iſraeliticum in deietto, conter. not. ad librum Prec. Jud. part. 2 p. 102: a. fin. vide & Numer. c. 26. v. 1 3. ibique not. n. 22. ac Deuteron. c. 10. v. 6. in Raſchi not, n. I1. it. Gur Arſeh ol. 1 5 5. col. 3: fin. ac Torat Co- hanim, ut & tractat. Talm. Sukka, Yol. 2. a. & Fol. TS. prout in e M . loc. allegantur ad marginem, cohter. id. tract. Succa, El. 2. b. & Jol. 6. b. & ol. 9. b. it. ol. 26. a. & Fol. 27. a. lt. fol. 2 8. a. b. & ol. 3 6. b. it. ol. 37. a. & Kidduſchin, fol. 34. a. it. Sanhedrin, fol. 4. a. & Sevachim, fol. 37. b. & Erachin, Fal. 3. a. it. Nedatim, fol. 78. b. & Bava batta, fol. 120. b. it. Menachot, l. 72. a. b. I. Sectio iſta incipit ab Exodi capite 27. Y. 27. & continuatur usque ad gapitis 30. verſum 12. eò excluso. 2. Nempè: dabis iſtud præceptum, quod hic ka betur idque fuſius exponitur, in Gur Arjeh ol. 15 5. col. 3. circà fin. explicatur, quòd ſectio:. quæ incipit Exodi dict. cap. 27. v. 27. contineat APræceptum Aee In W) O) i. e. de conſi- ciendo oleo ad luminare; hice verò textus dica- tur: eN WNπ , ie. de accendendis Ix- cernis, exdlira, guorun in Mrob 3. de noctead nod indiem. Ve. ſimonium; Na monium omnib Populolltalii⸗ . tein (olei) certer⸗ ebat acerdos) . que pocks; 9. 1 . 11. 9 dimidia parte ſen „ Data eſt. 13. Plicatio, gur er 3. Et quidem fl. Dpywo boc fins anis quinta Oblationidas rel 4. Hebr. d m Ge iſto librota). tara ſant. ſ. Nide gux d en rod e, 19, 41 Hebr. enen i W ie, omnibe MKo 2 hoe gi Poſt verd: gnde Populolltaelitiec 6. Hebr vn v aeague be hael 44 Rxos. d. 6.1 korat Cohamim 11. 6, miin matginem. 7. ldelh: omnibus ne urem ſbici fHGijſclz Mrr. — lrerſ 40 Ge. cenſtehetigt. r fache elkinſter 6. Pod. verſ. 106, 87, Verl. ir. tumn de luminl⸗ ipe, 1. non fuit nidops ellet ad zodem pretipies dles egreciuntut el — Qtibus longiſſimis menſis Thebeth, in ge elto, conlen, l, 11,. 102 nlin ibique not, 0,22. n Ralchi not de . 3 Kin ToladtCo gukk fol. 1 4 8& ,oe alegantig ad SSucca, Eel 1. & 16. 1.§ l. 27,2. b. /l. 37. 2 & Zanheitin, /0l⸗4,4. nn hig, it batia, ,ol. 110, b. caite 1. .1,, S i 10, detlam % n gnod hie ti⸗ n Gor Arſeh /l. 17. N 17, collit „Nie. deconl . e ed tenis dir ſol. 155. col. 3. fin. ſenlus eſt: tantum olei da- calur, gu CAb. XxXIV. LEVITICI. 983 . . .* . * . — — ex oliva, quorum primum vocatur i. e. purum; explicantur autem illa (tria olea-) in Nrep, 3. & in lege Sacerdotum. 4. de nocte ad noctem, veluti holocauſtum (dicitur) N, in diem. Verſ. 3. Pelum teſtimonii] Eod. verſ. 2. Jugiter] (Hebr. Ni. e.) 5. quod non eſt, niſi de dic Quod eſt antè arcam (fœderis,) quæ vocatur te- ſtimonium; Rabbini noſtri † id explicant de lucerna occidentali, 6. quæ eſt teſti- monium omnibus, qui veniunt in mundum, 7. populo lſraëlitico, nam (ſacerdos) dabat in illam tem (olei) cœterarum (lucernarum,) quæ ei ebat (ſacerdos) atque in ea deſinebat. Eod. verſ. quòd Divina præſentia requieſcat in (Iucernam) oleum juxtà quantita- 8. aſſociatæ erant; ab illa autem incipi- 3·‧ Aptabit illam 4 veſpere usque ad mane] i. e. Aptabit illam (lucernam) aptatione, quæ convenit menſuræ uniuscujus- ue noctis; 9. illius autem æſtimationem 10, 9 ſapientes (Rabbini) expoſuerunt de- dimidia parte ſextarii 11. pro unaquaque lucerna eaque menſura ſuſſicit etiam no- nata eſt. 13. plicatio, quæ exponit, 12. & hæc menſura ab illis (KRabbinis) determi- Verſ. 4. Candelabrum purum] Quod (fuit ex) auro puro, alia eſt ex- (iſtud intelligendum eſſe] de puritate candelabri, quia illud Trepur⸗ 3. Et quidem fol. 86. a. 6. uti ad marginem in WR N9W h, loc. allegatur; eſt autem is liber ter- tius partis quintæ operis Talmudici, tractans de oblationibus veſpertinie, 4. Hebr. Sunn nn, Torat Cohanim, vide, quæ de iſto libro cap. antec. 2 3. v. 8. num. 16. no- tata ſunt. 5. Vide quæ ad Exod. c. 27. v. 20. n. 118, & ad; Exod. c. 29. v. 42. n. 13 3. notata ſunt. † Hebr. ran iſtud & ſequentia usque ad: yh Na i. e, omnibus, qui veniunt &c. abſunt ₰ MSto 2. hoc quidem loco ; addita autem ſunt poſt verba: quòd Divina præſentia requieſcat in populo Iſraẽſiticco. 6. Hebr. acdyn 33, vide not. in a ri, ut S&μ ea, quæ de hac lucerna occidentali notata ſunt ad Exod. dict. c. 27. v. 20., num. 118. confer. 8 Torat Cohanim ac tract. Talm. Schabbat, fol. 22. b. uti in nndn ne b, loc. allegantur ad marginem. . . 7. Id eſt: omnibus hominibus, qui nati ſunt & hanc lucem aſpiciunt. 2. Nempè: lucernæ occidentali, de qua hic ſermo eſt, confer. Gur Arjeh oel. 109. Col. 1. fin. ac bat in unam lucernam, quantum in alteram, con- fer. hie Jalkut Part. 1. Fol. 19. col. 2. med. 9; Hoc autem non eſt intelligendum de menſura ſeu quantitate olei pro qualibet nocte myy upa i. e. per ſe ac ſeparatim. (non enim quantitas ſi- ve menſura ejus accurata ſciri potuit;) Ied ſuit Swys va een ge i. e. quantitas ejus ſecundum noctes (menſis) Thebeth (qui De- cembri noſtro ferè reſpondet,) quæ ſuut longis- ſimæ Jna ee dnn rer i. e. Sec ſi quid (olei) ſuperfuerit, id nihil referebat, ſic in Gur Arjeh f. 15 5. col. 4. med. habetur, conf. & TPorat Cohanim, uti ia Ea ' . oc. allegatur ad marginem. 10. Sive: quantitatem, Hebr. yw, conler. quæ ſuprà ad Levit c. 14⸗ V. 47. n. 9 8. de hac voce notata ſunt. “ II. Hebr. My, quæ eſt menſura liquidorum minĩ. ma, ſex ova continens, confer. hic tract Talm. Sevachim, fol. 12. a && Menachot, fol. 9. a. b. 12. Hie menſis luna ioni Decembris noſiri maxi- mam partem reſpondet, vid. num. antec. 9. . 13. Eaque menſura determinata fuit, ſive crasſius fuerit ellychnium ſive tenuius, uti in Gur Arjeh dict. fol. 155. col 4. med. habetur. Hhhhhh - 2³4 LEVITICI. CAP. XXIV. repurgabat (ſacerdos) & à cinere priùs 14. mundabat. Verſ. 6. Sex in ordinem:] 1. e. Sex placentæ ſint ordo unus. 15. Eod. verſ. 6. Menſa pura] i. e. Ex auro pu⸗- 10 (confecta;) alia expoſitio (id intelligit) de puritate menſæ, ne * furculæ 16. exal- tarent panem à ſuperficie menſæ. 17. Verſ. 7. Et dabis ſuper ordinem] Super 18. unumquemque ex duobus ordinibus fuerunt † duæ acerræ 19. thuris, unicuique (a- cetræ inerat) plenus pugillus (thuris.) Eod. verſ. 7. Et erit] Thus illud pani in mo- nimentum, nam de pane (iſto) nequidquam (incendebatur) excelſo (Deo;) ſed thu⸗ adolebatur, 20. quando illum (panem auferebant unoquoque Sabbatho, idque (thus erat) in monimentum. Eod. verſ. 7. Pani] Quia per illud (thus) recordatio ipſius (panis) fiebat apud Deum, perinde ac pugillus, qui erat memoriale oblationis. Eod. verſ 7. Et erit *] (Nempé:) oblatio iſta, nam quodcunque venit ex proventu (ter⸗ ræ) ſub regula oblationis 21. comp rehenditur. Verſ. 9. Et comedant ** illum] Re- fert (id hic Scriptura) ad DrNi. e. panem, quæ (vox in linguâà Hebræâ) eſt generis maſculini. Verſ. 10. Et egreſus eſt filius mulieris Iſzaslitiadis] Undenam egreſius eſt? R. Le- 14. Hebr. mrn i. e. ab initio, nempè: antequam accenderentur lucernæ, repurgabat ſacerdos candelabrum 4 cinere, confer. Menachot, fol. 29. 2. 15. Sive: ſeries una, id enien Hebr. 3en ſignifieat, conter. not. in 'nan ine . loc. i . tem Menachot, fol. 76. a. b. & fol. 94. a. & 1. 9 8. a. * Hebr. N, in MSto 2. negatio ifla omiſſa eſt, juxtà quam lectionem lenſus eſt: ut furculæ ex- altarent panem & c. 16. Hebr. E. Oun, de quibus vide, quæ ad Exod. c. 2 5. Vv. 29. n. 9 5. notata ſunt. 17. Nec efſet reen ſn eben i. e. inter- vallum (ſeu ſpatium) inter menſam & panem ſic in Gur Arjeh fol. 155. col. 4. med. vide & not. ad Exod. c. 2 5. V. 29. n. 9 5. item tract. Talm. Chagiga fol. 2 5. b. & Menachot, fol. 29 a. b. & ſol. 97. ac Torat Cohanim, uti in Bynom M hic allegatur, ubi vide & notas, in quibus res iſta ſic exponitur, nempè, quòd furcu- læ fuerint ſuprà menſam, quibus panis facier in- cumbebat eæque erant inter unuquemq; panem; aſt ſuper menſam ipſam non erat calamus ſeu furcula; ſed panis infimus incumbebat menſæ 18. Confer. hic Sota, ol. 37. a. & Menachot, fol. 62, a. b. & fol. 9 8. , in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 222. a. fin. & p. 25 8. b. fin. par- ticula 7 i. e, ſuper, exponitur, hic ſignificare ixde i, e. juxtà, & Ggnificationis jſtius exem: plum ibidem ex S. Scriptura adducitur ex Nu- mer. c. z. v. 20, ubi yy exponitur yx& i e. juxta illum, vide Raſchi nor. ibid. ur & Torat Cohanim, ſicuti in ar rbw b. loc. allegatur ad marginem, in notis quoque S'non mnboe particula 7y exponitur v&i. e, juxtà. † Hebf. ", in MSto 1. pro eo legitur: 11 i. er ec ce, in MSto 2, habetur i, e, ecce (duæ acerræ cap. 2 5. v. 29. num. 8 ⅛, 20, Confer. Exod. c. 29. v. 2 3. n. 61. vide & not. ad librum Prec. Jud. dict. part. 2. p. 222. a. fin. & p. 25 8. b. fin. * Confer. hic not. ad Numer, c. 5. v. 2 6. Sign. * i. e. & egrefſus eſt (filius &c.) abſunt hie ab u- troque MSto. 21. Vel: fub generali ſignificatione (vocis) ob- tur, vide de hac voce Hebr. **— Confer. hic Joma, Jol. 17. b. & fol. 34. a. & Menachot, ol. 2 1. b it. Bava batra, ol. 142. a. & Sanhedtin, f. 2 1.a, &ι Avoda Sars, f.10, b. 19. Phialæ, ſcutellæ, Hebr. da, vide Exod. dit, ** Hebr. Arwsh, iſtud & ſequentia, usque ad: Nx (L. WIy. — R Leri dicit Pta habetur, e (uoge babbe Gat buccellam det!)per admit n 1, dicit: tun renerat en gid tibihie te ptum elt: unn trum ſuorum, demnatus, g⸗ iu uri Ayyj luuer füint hFael rett 1o. Bjr Renr pailia] —— 11 Sire: ge mun habetut, hec en erſa antet. 9.,. tutum perpetun Rrn idel: & deyxionem iſtoru Ribbini, gudil gretlus lt, i ee n in notis o 13. Nenpt: geye ſiagalis Sabdath colamDomino in lilom ac ſocu (i, conter, 1 med. 14, RKiilde: daden cap, habetut, eol 4 in. fa i b . Hebe Op dn . Vel nen Hebr. w ne lationis, quæ dicitur Hebr. nm, comprehendi- plufa in Buxtorf, Dictionar. Ywiee. bucc⸗ 1. Hebr, Nbn ſine Genan gi⸗ i Plnn ge hae le Shneit ld “Rſ ddietin huigz AA.N. — — ex in rainen. eule 16, e. en) Soper 11. wbnicigeſe. lud Pani inmo-. (Deo;)ſed thus ho, iügue thu tecordalio iplos Oblationis Hod. er proventuctet⸗ At Pilun Be⸗ brai) eſt genens natn egellus elt) Re⸗ 8P.2 1. b. nn. pal⸗ nitur, hie ſorifiene Cationis iſius exem Ara aAddueitur ex Nu. eNponitur N e. not. ibid. ur & Totat TNdo h lor, Aleoatur guoque On Nn Kie, unti. eo keginl: i e ee. i, e ecce Guæ Ne n, ſide aod, d. 1.n. 61. fige & not. 6. palt, 1 P. 111, 40. CAP. XXIV. LEVITICI. 98 5 trum ſuorum, 29. ingreſſus eſt (itaque) Verſ. 10. R. Levi dicit: de ſeculo 22., ſuo exiit; R. Berachia dicit: de verſiculo, 23. prãà habetur, exiit, ſubſannando (quippe) dixit filius iſte mulieris Iſraélitidis: quoque Sabbatho aptabit illum 24. (cùm tamen) mos ſit regis, dat buccellam calidam, an fortè (Deus) buccellam frigidam * novem dierum (come- det?) per admirationem (vel per interrogationem dixit iſte impius verba illa;) Miſch- na ¹½5. dicit: 26. & domo judicii Moſis exiit (filius mulieris Iſraelitidis) condemna- tus, venerat (enim,) ut figeret tentorium ſuum in caſtris Danitarum, dixerunt ei: ec- Qquid tibi hic rei eſt? 27. ille reſpondit eis: ex filiis † Dan ego ſum, dixerunt ei: ſcri- ptum eſt: unusquisque 28. juxtà vexillum ſuum cum ſignis ſecundàùm domum pa- qui ſu⸗ ) uno- ut quotidiè * come- domum judicii Moſis; 30, ſed exiit con- demnatus, (quapropter ille) ſtetit ac blasphemavit (nomen Domini.) Eod. verſ. 10. Eiliu viri Riyptii] Is fuit Egyptius, quem interfecerat Moſes. 31. Eod. verſ. 10. Inter ſilios Izazlis] Nimirùm proſelytus 32. erat factus (ſilius iſtius Egyptii.) Eod. Etjurgatiſunt in caſtris] Propter negotium caſtrorum. 33. Eod. verſ. 10. Et rir raslita] Is fuerat adverſarius ejus (E.gyptii,) qui illum prohibuerat, ne is ten- Hhhhhͦᷣ 2 tori⸗- 22 Sive: de mundo ſuo, Hebr. myn, prout hic habetur, hæc expoſitio inde nata eſt, quoniam verſu antec. 9. h. cap. dicitur: y prii. e. ſta tutum perpetuum, & hoc verſu 10. habetur: Nx), id eſt: & egreſſus eſt, ideò propter con- nexionem iſtorum duorum verſaum expoſuerunt Rabhini, quòd iſte mnyn i. e. de ſeculo ſuo e- greſſus ſit, i. e. mortis ſupplic io aſtectus ſit, ſie in notis pon mev hic explicatur. 2 3. Nempè: de verſu octavo h. cap. ubi habetur: ſingulis Sabbathis ordinet panes propoſitionis coràm Domino &c. quem verſiculum impius iſte in rilum ac jocum vertit, uti hic R. Berechia di cit, confer. Jalkut Part. 1. Fol. 189. col. 4. med. 24. Scilicèt: panem, ſicuti ſuprà dict. verſ. g. h. en c, 5...24. Mon. Uentia, Rque 34: NN) . Sc.) ablutbie ꝛbu⸗ eaianel eß) ob⸗ “ .T, complehengi⸗ . in Bogtolt, Dickiona, 17 b. a ,ol 14 4 Zina balta, /0, 1431 Aroda dale, 1, 5 col. 4. fin. & fol. 1¹ paR PRD h. loc. Hebr. ) 2n, abſunt iſta ab utroque MSto. N Hebr. 2 & e, in MSto z. prO eo legitur: y P i. e. buccellam pauperis. 2 5. Hebr. & any, ſic vocatur textus Talmudicus 56. col: I. princ ac not. in è ſine Gemara, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 26 11. ubi plura de hac voce, confer. & Joh. Seldenus Qe Synedr. lib. 2. c. I. pag. II. edit. Amſtelod cap. habetur, confer, hic Gur Arjeh fol. 155. vide ſis ibidem. 26. ZSeldenus loco alleg. vertit: ex traditionibus recipitur. 27. Vel: quid tibi cum hoc loco ibidem tranſtulit. † Hebr. uan, in utroque MSte pre ee legitur Man i. e. ex filiabus, re cins, ut puto. 2 8. Hebr. P'z i. e. vir, non mulier; tu verò non ex viro Iſfraelita, ſed ſolum ex muliere Iſraeëlitide natus es. H 29. Sicuti Numer. eap, 2. V. 2. habetur, confer. Jalkut Part. 1I. Fol. 189, col. 4. circà fin. S Fol. 19 0. col. I. princ. 30. Vel: actionem inſtituit in prætorio Moſaico, prout Seldenus alleg. lor. vertit. 3 1. De quo Exod. cap. 2, V. 12., confer Gur Ar- jeh fol. 156. col, I., med. ubi ratio hujus expo- ſitionis adducitur, vide & notas in pan en b. 0oo. “ 32. Confer. & hic Gur Arjeh dict. ol. 156. col. 1. circà fin. ac not. in of m h. loc. 33. Nempè: quia filius iſte viri Epyptii tentori- um ſuum figere voluerat in caſtris Danitarum, ſicuti paulo ante hoc verſu 10. dictum eſt; in MStOI. ordo verborum quoad hunc verſum 10. G& ſequ. 11, mutatus eſt. . ſicuti Seldenus “ Abi etiam huius loci veriio Latina habetur, quam „*✕ * 986 LEVITICI. torium ſuum figeret (in caſtris Danitaru *) Verſ. 11. Ee blasphemavit] (Hebr. P ) juxtà Targum ejus eſt )) i. e. & expreſſit, 34., nam diſertè nominaverat unicum (Dei) nomen 35, idque contumeliâà affecerat; eſt autem illud nomen Mnnnnnnn Nomen autem matris ejus erat Schelomit, ſilia Dibri] Laus Iſraëlitarum † (hic contine- tur,) Scriptura enim manifeſtavit illam (mulierem,) eum in finem, ut indicaret, quòd ipſa ſola fuerit ſcortum. 37. Eod, verſ. I1I. Schelomit] (NDν ideò dicta fuit.) quia garrula extitit (dicens:) i. e. pax ſit tibi, 38. pax ſit tibi, * pax vobis, lo= quax enim erat & omnes ſalutabat. Eod. verſ. I I. Elia Dibri ** de tribu Dan] Re- fert (hic Scriptura,) quòd improbus turpitudinis (ſeu ignominiæ) notam tàm ſibi i- pſi, † quàm patri ſuo tribuique ſuæ aſfricet, huic ſimile eſt illud: Ahaliab, filius A- chiſamach, de tribu Dan, 39. idque in laudem (dicitur) & ipſius & patris ?** tribus- que ſuæ. Verſ. 12. Et paſuerunt illum] Solum, nec ſimul cum ipſo poſuerunt eum, qui (ligna Sabbatho) collegerat, 40. ambo enim (deliquerant) eodem tempore, 44. 2 *£ ſed di, Hebræis uſitata, confer. Exod. c. 2. v. I 1. H. 44. *Hebr. 7y 7., iſta repetitio abeſt ab utroque MSto. ac noverant quidem (Iſraelitæ,) quòd is, qui (ligna) collegerat, eſſet reus mortis — 34. Confer. infrà verſ. 16. . eap. n. 4 8. & P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. tractar. Talm. Sanhedrin, Fol. 5 6. a. uti in e nD, bh. loc. allegatur ad marginem. 35 Nomen Dei proprium ac ſeparatum, Hebr. N w, vide num., ſeq. 3 6. & infrà verſ. 16. hH. cap. n. 4 8. confer. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 20. §. 6. p. mihi 286. ac Jalkut Part. 1. Jol. 19 0. col. 1. med. ⸗ 36. Vel: ſeparatum, Hebr. npe , de quo vide plurs apud Buxtorf. in Lex. Talm. & P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. . koc. ac D. Maji loc. alleg. it. infr. v. 16., h. cap, n. 49. † Hebr. av, in MSto I. poſteà additur: NX1. e. iſtud (ſcil. fuit,) in MSto 2. verbis iſtis præmittitur: ν i., e. ut enarrat, (cil, laudem Iſrae litarum. 37. Nam cum viro Æ gyptio, juxtà Rabbinorum opinionem, illa rem habuerat, ex quo filium i- ſtum conceperat, qui poſteà nomen Dei blasphe- mavit, vide Exod. c. 2. v. I I. n. 44. licèt enim illa fœmina Iſraëlitica ignorans rem habuerit ecum Ægyptio; tamen appellaturinn, quoni- am ya i. e. rem habuit cum alienigena, uti in Gur Arjeh ol. 156. col. 2. pring. habetur, confer. & not. in Sman now h. loc. 118, Id eſt: ſalye, eſt enim hæc formula ſalutan- iee eee e e e wmenn deen i. e: quocircà illa contemptui futt. † Hebr, 9 &), abſunt iſta hic à MSto 2. 39. Prout Exod. cap. 3 5. v. 34. habetur. MpPH nav, i. e, & (in) laudem familiæ ſuæx (& in laudem tribus ſuæ,.) . 40. De quo vide Numer. cap. 1 5. verſ. 3 2. confer. not. in τν D* h. loc. . 41. Sic h&& a hic interpretor, confer. quoad hanc ſignificationem R. Salom. not. ad Geneſ. c. 2 5. v. 2 0. & ad Ezech. c. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1841. ) 2 N 19 WW dicitur enim, mos- 3 8. v. 17. vide Huheew * Atque ita erat p y i. e. gravius peccaverat, quàm alter, qui maledixerat, is enim erat y*'I 9i, e. levius peccaverat, ſic in not. Dmar DeͤH h, loc. poſt vocem iſtam qrppa i. e. morris (re- us) in MSto 2. locus iſte ſic legitur: hrn eH 3 7 re e i. e. qui profanat illud (Sabbzꝛtum) (oner. Buxtort,l CAb. xXIV. (Dei) explicitum, 36, quod ille (Egyptii filius) audiverat de (monte) Sinai. Eod. verſ. II. „ Hebr. a Do, in utroque MSto poſteà additur- (Dibri Hebr. Mas filia dicta fuit quoniam) ra i, e. loquebatur cum omnibus hominibus, X Hebr. DaN, in utroque MSto hic additur?: CNNN. — — ſAnontnarifel tet) ided dicin elet; 43 atdel ſes guic ticlench Vet: 14. B'/ Setiptora, ut ine gis tuus in lupe biipl canlam uniyerli ccetus⸗ (mnitens) Vet Panitit) banch nd talratur0 It 41, nomen’l Per llius cognor⸗ gmnifcat malecie cam? jo, Ven — morte wokielut 1 tur: quig eiſeiie Xerat dc.) in W tur enim, gwi prot morie ur, habentu Ague hit in Raſce 41. Vide Numer. di ker. delcden, de 12. h. 4. ge1 item tract. Talmn. Somn wov lie 4. Uti Numeror.4 lehe In, e⸗ Confet, hic trach Salheckin, dl a 2. Klol. 6.4. 44. Vig. lupri Len digd s conler. 6 B uus ſt luher apit No in den 4). Vel: in coron n, ubi lorum uod gvis er züi⸗ Cohalin, r CALXNN. euie (Hebr. nominarerat notmen (De) BodFerl. II. (ie contine⸗ icaret dnd . edcich fuit) Ppakrobis,l0⸗ it⸗ Dm] R. m tüm ſbii.. Miab, flins A. ris erbut. lnerunt eun, . gtempote, 41. 3 teus morti ſd ,c,2 N.1lll. 44. dbelk ab uroqe 10 polktei dditur. . . lit, quoniam) nibes botninid Ato⸗ 1. habetut. MSto hieacditut Audem fintilie ſia 4 ſerl.32, cOlle r, eonſer ndd m. pot, 40 Gene . 38. V. 17 ce glariusettafel 9 it eſimelat 4 n hot. E eH ta ie, Mortis ( legiur: WN NI V nep n i 4 as (Sebbitun ilud . — CAbP. XXKIV. LEVITICI. 997 ſed non manifeſtè iisdem expoſitum erat, quonam 42. mortis genere is (plecti debe- ret,) ideò dicitur (ibidem:) quia non manifeſtè declaratum erat, quid ei faciendum- eſſet; 43. at de illo, qui maledixerat, ipſa (Scriptura hic) dicit: ut declararet eis (Mo- ſes, quid faciendum eſſet,) non enim noverant, an ille reus eſſet mortis * nec ne. Verſ. I4. Qui audiverunt] Hi fuerunt teſtes. Eod. verſ. 14. Omnes] (Hoc dicit Scriptura,) ut includat etiam judices. ** Eod. verſ. 14. Manus ſuas] Dicunt ei: ſan- guis tuus ſit ſuper capite tuo nec nos puniendi ſumus propter mortem tuam, cujus tu tibi ipſi cauſam præbuiſti. 44. Eod. verſ. 14. Univerſus cætus] i. e. In ſtatione 45. univerſi cœætus, hinc (eſt,) quòd is, qui mittitur ab aliquo, perinde habeatur atque ipſe (mittens.) Verſ. Iv. Eerat † peccatum ſuum] (Nimirùm) exterminiéò 46. (aliquis pumtur,) quando ei non eſt præmonitio facta teſtibus adhibitis. 47. Verſ. 16. Qui execratur (Domiui) nomen] Non eſt (aliquis mortis) reus, donec diſertè expreſle- * . verò rit 18. nomen (Dei explicitum;) non verò ille (mortis reus eſt,) qui maledicit (Deo,) per illius cognomen. 49. Eod. verſ. 16. Qui verò execratur †] (Verbum 23P]9) ſi- gnificat maledictionem, veluti (accipitur in illo loco:) ecquid 2& i. e. maledi- cam? 50. Verſ. 17. Et quisquis percuſſerit] Quoniam dicitur: * & qui percuſſe- Hhhhhh 3 rit morte morietur (Exod. c. 31. v. 14.) ieo d ci tur, ubi vide & notas. tur: quid ei fieti debeat; aſt (de illo qui maledi- † Confer. tractat. Talmud. Chagiga, fol. 11. 6. & xerat & c.) in MSto 1. verba iſta : “' i. e. dici tur enim, qui profanat illud (Sabbatum,) morte morie ur, habentur quidem, ſed. cœtera, perinde atque hie in Raſchi notis, leguntur. 42. Vide Numer. dict, cap. 1 5. v. 34. n. 60. con- fer. & Selden, de Synedr. lib. 2. cap, I. n. 2. p. 12. & n. 9. pe 3 l. ac n. 9. p. 32. edit. Amſtel. item tract. Talm. Sanhedrin, ol. 7 g. b. uti in DCT H hie allegstur ad marginem. Kidduſchin, fol. 3 0. b. it. Sanhedrin, fol. 57. 2. & Schevuot, fol. 3 6. a. & Peſachim, fol. 9 3. b. 46. De hac exterminii ſive exciſionis pœena vide ſuprà Levit. c. 4. V. 2. n. 3. 47. Confer. R. Salom. ad Exod. cap. 2 I. verſ. 29. num. 19 8. & ad Numer. c. 5. v. 14. num. 54. it. ad Numer. cap. 15. v. 33. num. 5 8. vide & not. in e D h. loc. UM A8. Vide, quæ ſuprà ad v. 11. h. cap. D. 3 5. & n. 3 6. A3. Uti Numeror. alleg. cap. I 5. v. 34. habetur, XXW Hebr. 3r, deeſt hic vox iſta in MSto z. vxæ Confer. hic tract. Talmud. Sota, fol. 23. 5. & Sanhedrin, fol. 42. a. b. & fol. 43. a. it. fol. 45. a. & fol. 56. . 44. Vid. Ijuprà Levit. cap. 20. verſ. 9. ibique not. Sign. ** confer. Gur Arjeh fol. 156. col. 2. princ. ubi prolixé exponitur, Gur verba iſta: ſanguis tuus ſit ſuper capite tuo, fuerint uſurpata, vide . not. in nan no . loc. 45. Vel: in corona univerſi coetus, ſic verto hic eyDa, ubi locum habet iſtud ICtorum dictum: quod quis per alium facit, ipie feciſſe videtur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 162 2. item To- tat Cohanim, prout in Eon- i hic allega- notata ſunt, confer. & Numer. cap. 22. verſ. 11. n. 4 5. ac Deuter. cap. 2 1. Verſ. 22, . 5 3: it. San-= hedrin, fol. 56. a. b. & Schevuot, fol. 36. 9. 49. Vel: per illius attributum, ſive epitheton, ſi ſcil. aliquis aliud Dei nomen ſive attributum ex preſſerit, quod non eſt nomen Dei tetragram- matum ſive *ρhnhας , confer. ſupraà v. 11. h. cap. num. 3 5. & num. 36. vide & Selden. de Synedr. 1. 2. c. I. num. 2. p. 12. & num. 9. pag. 31., ac num. 9. p. 3 2. edit. Amſtelod. †ſ Hebr. o) iſtud & ſequentia usque ad: 'N& i. e. & quisquis &c. ablun ab utroque MSto. 50. Sicuti Numer. c, 2 3. v. 9. habeturx, ubi vide notas, confer. & Sanhedrin, fol. 66. a. * Hebr, DN 97, abſunt illa 4 MSt 2. 983 LEVITICI. . muliere & parvulo, unde (probatur, etiam hos includi? nimirum) lex (hic) dicit: omnem animam hominis. 52. Verfſ. 20. la inferatur ei] Explicant Rabblni no- ſtri, quòd hæc (porna) non ſit illatio maculæ (ſive labis corporis) ipſa; ſed reparatio pecuniaria, ponunt (enim ſive æſtimant 53. judices) illum, (cui labes illata eſt,.) tan- quàm ſetvum, 54. ideò ſcripta eſt de illo dictio H Ni. e. res, * quæ datur de ma- nu in manum. 55. Vetſ. 2 I. Et qui percutit jumentum, reſarciet ülud] Supra 56. loquitur (Scriptura) de illo, qui occidit jumentum, † hic autem loquitur de eo, qui in- Qigit ei (jumento) plagam. 57. Eod. verſ. 2 I. Et qui percuſſerit hominem, moriatur] Etiamſi non occiderit illum; ſed ei plagam 5⁸˖. inflixerit, non enim dicitur hic: a- nimam; 59. loquitur autem (hic) Scriptura de illo, qui percutit patrem ſuum & ma- trem ſuam, ⁶0. & venit, ut comparet eum cum illo, qui percutit jumentum, quem- admodùm (igitur) is, qui jumentum percutit, (id intelligendum eſt) de vivo; 67. ita & percutiens patrem, de vivo (patre id intelligendum eſt,) excipitur (igitur) poſt mor- tem, 21. a. & Ketubot, Jol. 3 . a. it. Naſir, Fol. 4 8. a. & Bava kama, fol. 10. b. & fol. 8 3. b. † In utroque MSto hic additur: "9 dnnd e 52. Vide Exod. dict. c. 2 1. V, 12, ibique not. num. ni nn i. e. dicitur enim (luprà v. 1 8. H. 380. . cap.) & qui percuſſerit animam jumenti, rependi- 53. Hebr. Poy, confer. de hoc verbo Exod. al- to illam. . leg. c. 2 1. v. 22. num, 16 3. & Deuter. c. 19. V. 157. Vibicem, tumorem liventem, Hebr. han, 2 1. num. 4 6. confer. de hac voc. Buxtort. Lex. Hebr. vi de & 54. Id eſſ: æſtimant illum judices ſecundùm exem. num. ſequ. 58. ac not. in Sma r h. loe. plum venundati ſervi, computantes, quantô pre. 58. Hebr. — an, de qua num. antec. 57. vide 1i6 veniret, ſi non eſſet mancus ac quanto mino- & infrà num. 67. h. verſ. 2 1. ac lalkut Part. I. ti, cùm jam mancus ſit, &c. ſic ex Bava kama fol. 190. col. 3. med. it. Ketubot, 70l. 3 8. a. c, 8. adducit Lightloot. ad Matth. c. 5. verſ. 3 8.) & Bava kama, fol. 10. b. & fol. 3 5. a2. p. 2, 2. edit. Lipſienf. vid. Bava kama, fol. 26. 59. Scilicèt: qui percuſſerit animam, ſicuti habe- a, confer. & Exod. dict. c. 2 1. V. 2 3. num- 170. tur Iuprà veri. I7. h. cap. confer. hic Bava kama, ae not. in an Mew b, loc. it. Ketuhot, fol. 1 Fol. 83. 5. & ſol. 94. a. it. Sanhedtin, fol. 3. a. 3 5½. a. & Bava kama, fol. 3 3. a. & fol. 83. b. S fol. 2 9. a. it. ol. 32. a. b. S& fol. 84. a. V 60. Hebr. D), abeſt iſtud hic ab utroque MsSto, .*½ Hebr. 7 Pre ne, abſunt iſta ab utroque MsSto. . . . 75. Confer. Gur Arjeh fol. 156. col. 3. princ. ubi ratio habetur;, cur S. Scriptura non uſurpaverit verbum ν i. e. rependet; ſed Na) i. e. Baty (prout verſ. antec. 19. habetur) item cur u'a ſit verbõ Imm i. e. dabiturx, uti h. veri. 20. habetur; confer. Costi Part. 3. num. 46. p. 220. & ſequ. ubi hac de re contrà Karæos diſputatur. 56. Nin irum V. 1 s h. cap. conter. hic Beza, ol. 3 1. Prout habet ur Exod. c. 2 I. V. I 2. confer. hic Bava Eama, fol. 8 3. b. & Sanhedrin, ol. 7 8. a. b. & Nidda, ol. 44. b. G& v. 17. num. 12 8. notata ſunt, vide & not. in Synar ine . loc. ac Sanhedrin, fol. 84. . & ⁸⅝ 5. 5. 61. Scil. jumento; non verò de mertuo jumento, ſic iſtud: vme hic interpretor, magis perſpi- cuè habetur in Jslkut Part. 1. Fol. 190. col. 4. princ. ubi legitur: —na i. e. dum vivit ſcil, jumentum, conſer. Sanhedtin;, 0l. 85, 6, rit virum &c. 51. non mihi (alius in mentem venit, niſi is, qui occidit virum, de- confer. quæ ad Exod. c. 21. vetſ. 1 5. num. 11 5. . emm, nany quon tein, W. leusl tut, 64. K, ſieu ri, 65. halhi nrem ſaum peren no 68, nomen! Verl 13. 6/li dio in loco,(lin Erl. 1. . nai! no lia, tut Aaccu⸗ H —— 3lunt b uttogde⸗ 64). 20. .9. l 63. Nempe: paten er eumtantum m tem waledizit p⸗⸗ Percuſſteum poſt 64. HHel: 4) oo &* interpre Aum percuſht me Hedt. an gitur. hann cutiens iumentum ec.) in Mdin . ) Ser yn netur erclriens intulerlt, dam in ðð Eecqmavote ſihe coner, 8& Lxod,e Seilllori⸗ Mekunig lolgtion r hie)dlieit⸗ edlla . tur, 64. &, ſicuti, quoad jumentum ** (aliquis ſuſtinet mulétam,) ſi ipſe illud læſe- ſ d epattid rit, 65. nam, ſi nulla fuerit ælo, non (erit locus) retributionibus; 66. ita & qui pa- latz ell) tan⸗ atur de ma- 4 Supri 56, CA NI. . 1Itum, de, deeo, gui i. em npriatt/ ieitut hie: Aa. nſuun Am. entum, gnem. rivo; 61, its tar)poſtmor. n. a Nn n 1.. fumeati,leendi. w, Bebr. inmn, Lex. Heby, ſide wr ,. o. n. antee. 57, dide 1e ſaln Part. I. abot, ſ0l 39r4 l.3, n,lai labe. ſen bie Para kamn,; n hedhtin, ſol 3, 4 Abuttoque Moͤro, ell 15, nuun. 11, at, Nige& not. S hin, l le eortio ument, 38;. Vel: læſionem attulerit, pereutiendo, vulne gor, hegi helſ⸗ ſol. 1g0, e0, , 1. n ii ſl. tn6 nebr. nend iſta, ut & ſequentia, usque ad: 1 CAp. XXV. LEVITICI. 989 tem, nam, quoniam reperimts, Juéd! is, qui maledixit ei (Patri o) poſt mor- tem, 6* reus ſit, (ideò) neceſſe eſt, dicere de eo, qui percutit, 63. quòd is dimitta- trem ſuum percutit, non fit reus, niſi ei inflixerit plagam, cui ineſt tumor livens. 67. Verſ. 22. Ego ſum Dominus, Deus veſter] Deus omnium veſtrorum, *ſicuti ego adu- no 68. nomen meum vobis (Ifraëlitis;) ita & illud (nomen meum) aduno proſelytis. Verſ. 23. & ſilii zazlis fücerunt] Omne præceptum de lapidatione, quod dictum eſt⸗ alioi in locozlſieut eſt dehulk ſio, 69. lapidatio & ſalpenſio. CAP. XXV. Prl. 1. In monte Sinai] Ecquid rei eſt anno intermiſſionis I. cum monte Si- nai? nonne omnia præcepta dicta fuerunt de monte Zinai ² (ita quidem eſt;) ſed (id ideò hic fit, quia) ſicuti anni remiſſionis generalia atque ſpecia- na, *ut & accuratæ illius expoſitiones dictæ ſunt de monte Sinai, ita & omnium (præ- cepto⸗ muvn, iqe Exod., dict, c. 2 I. V. 15. num. rs confer. hictractat. Talm. Bava kama, fol. 93. 2. & l. 94. a. it. Ketubot, fol. 3 2. ö. & r. 3 8. 2 Sanhedrin, fol. 84. b. & Jevammot, Ol. 122. b. 67. Hebr. an, vide quæ ſuprà ad hunc verſ. 2 I. num. 58. notata ſunt, confer. & Exod. alleg. c. 2 I. V. I 5. num. II4. * Hebr. baon be, abſunt iſta 4 MSto 2. 69%. Aſocio, propriè aſſigno, peculiariter attribuo, id enim Hebræum , quod hie habetur, ſigniſicat. 69. Syel: . dejectio, ſie Hebr. hic interpretor, nam is, qui lapidandus erat, ex ſuperiori loco depellebatur vel de'ciebatur, confer. Exod. cap. 19. v. 13. num. 32. deeſt autem iſta vox or in MSto 2. confer. & tract. Talmud. Sanhedrin, Jol. 42. b. & ol. 4 3. a. I. Hebr. ab'nw, de que remiſſionis anno plura boc capite, ut Deuteron. c. 15. & v. 3 I. v. 10. habentur, cohfer. & Exod. cap. 2 3. V. 10. it. verſ. 2. h. cap. num. 6. ac v. 8. . cap. num. 2 l. it. Jalkut Part. I. Fol. 19 1. col. 1. princ. X Uebr. AO, abeſt iſtud hie ab utroque MStO. conſer hic tract. Talm- Nedarim, fol. 6. a. Dnn d. e. & ſicuti quoad jumentum c. bſunt ab utroque MSto. 62. Vide Exod. Zict. c. 2 1. V., 17. & ſupr Levit. cap. 20. V. 9. n. 12. & Sanhedrin dict. ol. 9 5. b. 63. Nempè: pattem ſuum poſt mortem, etenim lex eum tantum mod facit reum, qui poſt mor- tem maledixit patri ſuo non autem illum „ qui percuſſit eum poſt mortem. 64. Id eſt. 4 pœa mottis liberetur, ita hic intel- ligo & interpretor , quoniam parentem ſuum percuſſit mortuum, non vivum. . IX Hebr. aran aa am, in MSto I. pro his le- gitur. —yanp Wn der n i. e. & ficuti per- cutiens jumentum, illud lædit (nam, ſi nulla Sec.) in MSto z. ſic habetur: y Wmaca an à De ee n Ww 1 e. & ſi cuti (non te netur percutiens) jumentum, donec ei plagam intulerit, nam ſi nulla & c.) rando, mutilando & c. ſic interpretor hic ana, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 699. confer. & Exod. g. 2 I. V. I 5. num. II2. 66. Satisfactionibus ſeu reparationibus, quæ fiunt pecuniæ ſolutione, ita Mi accipitur dictio 2 LEVITICI. CAb. XXV. —1 od. vetl . 4 iti Alegrezi Terl . MyNe . Kerit ceptorum) generalia atque accuratæ eorundem expoſitiones dictæ ſunt de monte Si- nai, ſic docetur in lege Sacerdotum; 2. videtur autem mihi, quòd hæc ſit ejus (tex- tus) explicatio: quoniam non reperimus, quòd annus remiſſionis rerum immobili- um, 3. de quo docetur in campeſtribus Moab, 4. (habeamr) in repetitione legis, 5. hinc diſcimus, quòd generalia illius (anni remiſſionis,) ac ſpecialia ejusdem * omnia mepfigiblil dicta ſint de monte Sinai; venit autem Scriptura ac docet hic de ſingulis dictis, quæ capias; dlil Moſi fuerunt dicta, quòd omnia corum generalia, ut & ſpeciales eorundem explica- Comus 16, gerss tiones fuerint de (monte) Sinai eaque iterùm declarata fuerint in campeſtribus Moab. tun Einguſli Verſ. 2. Sabbathum Domino] i. e. Nomini Domini, ſicuti dicitur de Sabbatho crena- ne? comeles; tionis. 6. Verſ. 4. Erit terræ] i. e. Agris ac vineis. 7. Eod. verſ. 4. Non putabis] oG antile tu⸗ Nam (agricolæ) amputant palmites ejus (vineæ,) Largum ejus eſt : † pOeN &N& crunt Aucdtus ſetro tuo anci j. e. non ſuccides, cui ſimile eſt, (quod in illo loco habetur:) ſpinæ 'Hi. e. ſue- ciſæ, 8. (ſic alio in loco:) combuſta igne, ρ29âà i. e. ſucciſa eſt. 9. Verſ. 5. Hon⸗ Vetl.6. mere. ,4à natum ex meſſe tua] Quamvis non ſeminata fuerit (terra;) ſed germinet ex ſemine, uo befie] Fil quod in illam cecidit tempore meffis, iſtud vocatur: PO. 10. Eod. verſ. . Non iillad alas ec metes] Utiſtud tractetur 11. ſicuti cœteræ meſſes; ſed commune 12. erit omnibus. Eocd. — — . . . — .- fledr. not 2. De hoc libro Iupràc. 23.v. n. 16. & infrav. 1II.] ſervandum erit, ac Sabbathum creationis, hæz ü p. cap, num. 3 8⸗& cap. feq. 2,6. V. 9. num. 3 I.]eſt autoris noſiri mens. ken nun lſe diaum eſt, confer. & not. in 'p no 5. loc.7. De uis enim ſermo hic eſt, am fodere terram e 1). Lled: bomine 3. Hebr. y, notanter autem hic dicitur: foſſas ducere in anno illo è a i. e, non pro. lit wi ſegeeil rerum ſive bonorum immobilium, nam quoad hbibitum eſt, ſicuti habetur in Gur Atjeh fol. 157. 14 Geanm Du res mobiles docetur in Deuteron. c. 15. ubi vide col. I. med. ita etiam in noft, 'pan no (kuiiei ſu 1 Il lolet in v. I. num 3. . . . loc. confer. Jalkut Part. 1. Fol. 19 1. col, 2. t. agiinot, ad Path 4. Nam ibi facta eſt repetitio legis, uti videre eſt tract. Talm. Roſch haſchana ,Fol. 8. 6. & Mοσ dD .. Müne⸗At Deuteron. c, I, V. I, num. 8. confer. & Gur Ar. katon, fol. 3. a. R cht jeh /ol. 156. rol d: mes. e; I Hebr. mu'rn, abeſt iſtud hic ab utroque MSsSto. H 5§. Hebr. — d ſic dicitur Deuteronomi- 8. Uti Eſai. e. 3 3. V. 12. habetur, confer. not. in et, 11,9.) 4 um ideò autem vocatur repetitio legis, quoni· N h. loc. uue⸗ nt am Molſes præcedentem legis doctrinam io illo 9. Sic habetur, Pſ. 80. verſ. 17. vid. & hic not. in Wter dun. 6, . . ee. vel? tanga reperit, . = bn AW b, loc. ut & tract. Talm. Roſch hao-: nino dei lob * Hebr. wrnw, in utroque MSto pro eo legi ſchana, fol. 9. a. 6, MOëd katon, ol, 3, a. 4, Me lzim giſſe tur —S) i. e. & expoſitiones ejus. Maccot, fol. 8. b. 2 ½* KWð”ðZ im grippe 6. Sabbatum creationis dicitur dies ſeptimus à cre- 10. Id eſt: ſpontè creſcens, ſpontè natum, Chald. n atione mundi eni Heus beocdiri⸗ Geneſ. cap. nn, quod P. Fagius tranſtulit: cadiva, vid. Cücphanen 2. v. 3. præter hunc ſeptimum diem, in creatione Ejusd. not. ibid. it. Gur Arjeh fo Auucateymere⸗ 1 ur Arjeh ol. 157. col. I. Gerimentoliz elt, ſanctifieatum, qui hic vocatur ναa nan, circà fin. & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1i „T: ſunt & alia Sabbata, quorum è numero eſt Sab- 11. Vel: ut illud elele C pochdeatur: . unarard batum iſtud, de quo hic dicitur, nimirum annus & circà illud ita agatur, prout in cœteris meſſi DPꝰ Nn bel ſeptimus, qui appeliatur uν, vide ſuprà verſ. bus fieri ſolet, ſenſus eſt: non te tanquàm domi⸗= . . . Nocok⸗ 1. F. cap. num 1. &α Levit. cap. 23. v. 11. num num circà illas geras, conf. v. ſequ. 6. H. c. n, 16. lice ne ge 24. ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. 12. Id eſt: publicè proſtabit omnibus, id cnim we atque iſtud Sabbathum anni ſeptimi perinde ob-. . 15 Hebr,., CALNV. 1 CAp. XXV. — de monte . ſt ejus (er. um immobili⸗ fione legis, f. dem omma lis licis, quæ ncdem eiplices. elnbus Moꝛb abbatho crer Mn zunbii 1NDNN Doie, ſue. Verl ſe Ger. inet er ſemine, retl. . Ng etit omnib. Bod. n eationis,ne D mnſoder tettin e MR 1. e, non pko⸗ D Gut Atjeh fol ,. , iN oh 91, 191. co) 1. . ſol 9,4, Mel tbunoqe dto. 1) cOnfer, not. in id. 8 hie not. i Tin Nolnk. mino gerit, confer. v. antec, 5. . cap. num. 11, 1n, Fh 1 5, “ illicitum quippe lucrum eſt ex mercatura anni: feptimi & —av pads i e. pulvis anni ſepti- onenanun, Chiſl mi (lic dicitur Rabbinis quæſius ille, guem lit: cadits, ſil Aguis Capit Ex mercatura fructuum anni ſeptimi, ) tultt: ol. . Qetrimentolus eſt, vide Buxtorf. Lex. Talm. ol. ie. 17. & not. in e ., h. oor. id ri u, Hebr. t, abeſt iſta dictio 4 MSto 2. S in Lage ollie⸗ 8 . MStO I. pro eo legitur: Ne ‚mendoſè. unicen ni⸗ * Id eſt: de eo, quod permiflum eſt, nam a eae e hiec eſt . i, e. ſignificat licentiam ſeu „ſequ. c. 1 . . . ahu, d enim wmwas gemein / was preiß iſt / de quo vide num. LEVITICI. 991 Eod. verſ. 5. Separationum tuarum] (D) 1âο ideè dicuntur,) quia τ i. e. ſepa- raàſti & ſegregâſti homines ab (uvis) illis, 13. nec illas feciſti communes., 14. Eod. verſ. 5. Nen vindemiabis] IHas (uvas) non vindemiabis, niſi de communi. 15. Verſ. 6. Et erit ceſſatio terræ] Etiamlſi ego illos (fructus terræ) tibi prohibuerim; non ta- men prohibui illos tibi, quò minus eosdem comedas aut utilitatem aliquam exinde- capias; ſed (illud prohibui tibi,) ne te quoad illos (fructus terræ) tanquam dominum domus 16. geras; ſed omnes (quoad fructus iſtos) erunt æquales, tu † & mercenarius tuus & inquilinus tuus. Eod. verſ. 6. Cefatio terre erit vobis in cibum] De ceſſatio- ne* comedes; non verò de eo, quod ſervatum eſt. 17. Eod. verſ. 6. Zibi & ſervs euo & ancillæ tuæ] Quoniam dicitur: & comedant pauperes populi tui, 18. forſitàn erunt (fructus terræ) prohibiti divitibus, ne illos comedant? lex (hic) dicit: tibi & ſervo tuo & ancillæ tuæ, ecce domini & ſervi atque ancillæ dicuntur hic. 19. Eod. verſ. 6. Et mercenario tuo & inguilino tuo] Etiam ethnicis. * Verſ. 7. Et jumente tuo & beſtiæ] Si beſtia comedit, nonne multo magis jumentum? tibi enim incumbit. ut illud alas, ecquid lex (hic) dicit: & jumento tuo? (nimirùm) aſſimilat (Scriptura) . jumen- pecmiſlionem, ſic in not. 'pan inov hic ex- ponitur, in MSte z. pro roawe in i, c. de ceſ- ſatione, legitur: Nad rii in i, e. de ag⸗ tis, qui ſunt in terra (comedes &c.) 17. Hebr. , ſenſuseſt: quèd quis non ce- medere debeat de fructibus anni ſeptimi illud, 229 PSn wey ne i. e. quod ipſe ſibi re Eryavit nec omnibus commune fecit, ſic in not. nan ne hic exponitur, confer. verlſ. præced, 5. num. 13. & num. 14. it. infrà v. 11. h. cap. num. 39. in MStE 2. poſt: nv i. e. quod ſervatum eſt, additur- waya Qvym i. e. ne occludasillos occluſione. HIebr. ρπ notat, unde & lupanar, ubi publi- ca ſunt proſtibula „Hebræi⸗ dicitur 9, con-† fer. num. ſequ. 15. H. v. 5. 13. Ieft: homines alios, qui non ſunt domini, ab illis uvis ſegtegaſti ac prohibuiſti. D 14, German. Du haſt ſie nicht preiß gemacht/ ſicuti fieli ſolet in anno etnititonis, contfer. P. Fegii not. ad Parapht. Chald b. loc, vide & in- fra v. I 1. h. càp. num. 39. 15. Hebr. wνανnοαν, quod bublicè proſtat, Germ. antec. 12. . verl. 5. conter. & infra v. 1 1. F. cap. num. 40. & Buxt. I ex. Talm. ol. 1794. 16. Vel: tanquäm patrem familias, qui ſe pro do 19. Prout Exod. cap. 2 3. Verſ. I1, habetur, confer. hic Bava kama, ol. 102. a. & Peſachim, ſol. 52 b. it. Succa, Fol, 40. a. ?. & Bava kama „Fol. 101. 6. & fol. 102. a. it. Avoda Sara, ol. 2 2. . 8& Menachot, fol. 84. a. 19. Id eſt: commemorantur hie non ſolùm ſer- tvi & ancillæ, tanquàm pauperes, ſed etiam do- mini, utpote divites, vide not. in porm nee, , loc. Confer. & tract. Talm. Bechorot, o in dens n wi vide & notas, LEVITICI. — . 992 CAF. xxv. jumentum beſtiæ, quamdiu (igitur) beſtia comedit de agro, tamdiu cibum præbe ju- mento tuo è domo, ** ſi defit (alimentum) beſtiæ de agro, deerit etiam jumento tuo (alimentum) de domo. 20. Verſ. 8. Sabbatha annorum] i. e. Intermiſſiones 2r. annorum, num faciet (aliquis) per ſeptem annos continuos intermiſſionem ac poſt il- los faciet jubilæum? lex (hic) dicit: ſeptem annos ſeptem vicibus, dic (itaque:) una- quæque intermiſſio (fiat -) in tempore ſuo. 22. Eod. verſ. 8. Et erunt tibi dies ſe- ptem &c.) Narrat tibi (hic Scriptura,) quòd, etiamſi non feceris intermiſſiones; 23 facies (tamen) Jubilæum poſt finem quadraginta novem annorum; eſt autem fenſus ſimplex*Scripturæ: aſcendat tibi ſumma annorum intermiſſionum 24. ad nume- rum quadraginta novem (annorum.) Verſ. 9. Et tranſire facias] (Verbum NNv1 hic idem ſignificat, atque in illo loco:) MapNi. e. & tranſire fecerunt vocem in ca- ſtris, 25. notans: proclamationem. 26. Eod. verſ. 9. Die expiationum] Juxtà ſen- ſum literalem, ** dum dicitur (hic) die expiationum, nonne ego intelligere poſſum, uòd is ſit (dies) decimus menſis? quòd ſi ita eſt, cur (hic) dicitur: decimo (die) men- ſis? ſed (hoc ideò fit,) ut tibi indicet (Scriptura, quòd) clangor (buccinæ, qui fiebat) decimo die menſis, pellat Sabbathum in omnibus regionibus veſtris; clangor autem (buccinæ, qui fiebat in) principio anni non pellat Sabbathum in omnibus regioni- bus veſtris; ſed ſolùm in domo judicii. 27. Verſ. 10. Et ſanctificabitis] In introitu . ſuo XXX Hebr. Qan n, in utroque MSto pro his legi- tur: 'na noozee n i. c. ex eo, quod colle- giſti in domo. 20. Confer. not. in an ev h loc. it. tractat. Talm. Peſachim, fol. 52. . vid. & ea, quæ infrà ad verſ. 12. . cap. num. 45. & num. 46. notata ſunt, unde lux quædam huc loco accedet, confer. & Nidda, fol. 5 I. ⁶. & Bava kama, Jol. 10 1. a. it. GutArjeh fol. 157. col. 2. med. it. Torat Co- hanim ac tract. Talm. Taanit, fol. 6. . uti in Spon b. loc. allegatur ad marginem. 21. Hebr. opw, confer. quæ ſuprà ad v. 1. b. cap. num. 1. & ad v. 2. num. 6. notata ſunt, it. P. Fag.ad Paraphr. Chald. ac junii & Tre- mellii not. ut & not, in a e h. loc. † Hebr. Rnn, ſic in MSto 2. hic habetur. . 22. Confer. paulò poſt num. ſeq. 23. b. verſ. it. Torat Cohanim, uti in mhan Mmow b. loc. al- legatur ad marginem. 23. Videlicèt: in tempore ſuo, dequo num. an- tec. 22. b. verſ. confer., hic Jalkut Part. 1. Jol. 19 14 col. 3. * Hebr. mum iſtud & ſequentia, usque ad;] 24. Confer. quæ ſuprà ad Levit. c. 2 3. v. 16. num. 32. notata ſunt, it. Gur Arjeh fol. 157. col. 2. tra fol. 3 3. allegatur.“ a. allegatur. 26. Promulgationem, præconium, Hebr. α, Ffol. 3 3. b. it. ol. 34. a. 5. Schabbat, fol. 131. ⁶. & Roſch haſchana, fol. 28.5. legatur. May i. e. & tranſire facies, abſunt ½ MSto ꝛ. 25. Sicuti Exod. cap. 36. v. 6. habetur, confer. hic not. in parm ov, ubi Roſch haſchana, fol. 34. prout hie habetur, confer. hic tract. Talm. Schab- dat, fol. 9 6. ⁶ & Roſch haſchana, fol. 27. 5. c& ** Hebr. ynwpn, iſtud, ut. & ſequentia, usque adeæ eN n Xe. in omnibus terris veſtris, ablunt hic ab utroque MsSto, confer. hic tract. Talm. 17. Id eſt: in concilio ſive Synedrio, confer. hic Gur Arjeh ol. 157. col. 2. fin. & col. 3. princ. ubi hac de re plura, vide & Torat Cohanim, prout in Sn re b. loc, ad marginem al- — onne andliſci ſandificatus eke cojus zuriperto ergoo iplexenc triaor,) (uorisloco ubit leu bieeß] Aun- lellum elt; 33. erclangotemd A(am) Nam asri nuguut ulßi Aum etiam illum, grinu] l bits Kc. 36, om biuun) olch hale —— õ 8,5 l. 14. 2 t Grin, kol. 10,, 4 Conlter hie not in Mum act, Talcn. Cohanim d ma, tiie De quo vide re med. ar not. in has NnS b, loc. ubi Bava ba- . 10. num. 39,00 in MNO 2, polt: ) lis penfonta elt guam ei, cöjas au 19. De guiduside & Lexit. 6110 . 3t Hebr Duw a hietract, Talm, do duſchin ,bl. 33.5 do el: idenu, muditi, ſaniſien Jalkun bar. 1. I. Kecum Punton ere volui, addu ſchana ſol g. 4, i NAgiged h oe. 1ad, Confet, K Pro 4. i. Conſer, hicint Banaphr Chalc⸗ 5 CA.N. — dun prebe ſ. n jumento tag tmilſlionez 11, 3 nemae polt l. (tague:) nz. nr ihi die D— miſſonnes; 1. ſt autem lenlis 14, ad nume. ebam int vocem ine. un] uxtiſen. llgere pollun, cimoCie)men. cine, gui hebaſ) cdangor antem mnibig fegioni. bite] In introin it, c. 13, V.16, num. eb ol. 157. (01. 2. H. loc ubi Bari ba. habetureonfer.ie chhuſchana 0l 34, gium Hebt n ic trach Talm. Schad. . Cchans, ſol 17,5. & ſegnentis uegnenn: lenmis ſelhii, dliut ler, bie nack, Lalm. Rolch huſchane, ol. Cmnectio, coblet⸗ lie fn. § col. 3. Priat, e & Torat Cobanim, e, ad malginenn 1. LEVITICI. CAFP. XXV. 993 ſuo * ſanctificabant illum (annum quinquageſimum) in domo judicii ac dicebant: ſanctificatus eſt annus. * Eod. verſ. 10. Et proclamabitis libertatem] Servis, tàm ei, cujus auris perforata eſt ſubulà, 28. quàâm ei, cui non completi fuerunt ſex anni, 29. ex quo ipſe venditus fuit, * dixit R. jehuda: ecquid ſignificat 7)? 30. res ſimilis sſt (viatori,.) π. hi. e., qui divertit, quocunque vult &c. 31¼. qui i. e. divertit in quovis loco, ubicunque vult nec ipſe in aliorum eſt poteſtate. Eod. verſ. 10. Jubi- lIæus hic eſt] Annus iſte diſtinctus eſt à cœteris annis, 32, dum ei peculiare nomen ex- preſſum eſt; 33. quodnam verò eſt nomen ejus? (nempè) Iobel eſt nomen ejus, pro- pter clangorem buccinæ. 34. Eod. verſ. 10. Et revertemini quisque ad poſeſtionem ſuam] Nam agri revertebantur ad (priores) dominos ſuos. ** Eod. verſ. 10. Ee unusquisque ad ſamiliam ſitam (priſtinam) revertetur] (Iſta hic dicuntur) ad includen- dum etiam illum, qui ſubulà perforatus eſt. 35⁵. Verſ. 11. Jubilæus eſt hic annus quin- quageſimus] Quid lex (hic) vult dicere? (nempè,) quoniam dictum eſt: & ſanctifica- bitis &c. 36, omnia ſecundùm illa, quæ habentur (in tractatu Talmudico, qui inſcri- bitur) Roſch haſchana, 37. & in lege Sacerdotum. 38., Eod. v. II. Separationes eius] .—.— (Di- 33. Vel: per expreſſionem nominis, quod ei ſoli Confer. tract. Talm. Roſch haſchana; fbl. 8. p. S& fol. 24. a. it. Nedarim, fol, 5 I. a, & Sanhe- Competit, ſic juxtà Hebiæum vertere poſlis, Arin, fol. 10. 5. 34. Nam cornu arietis, qui an dicitur, infl, batue * Confer. hic not. in pam ns ubi caput prl. S annus jubilæus illõ manifeſtabatur, vide ?. mum tract. Talm. Roſch haſchana, ut & Torat] Fag. loc. alleg, confer. & Buxtorf. Lex. Hebr. Cohanim ad marginem allegatur. voc, ay ubi plura. 2 8. De quo vide Exod. c. 2 . v. 6, ac Levit c. 22.**X Confer., hig tract. Talm. Kidduſchin, fol. 15. a. b. 3 5. De quo num. antec. 2 8. h. verſ. confer. & Gur Arjeb, fol 157. col. 3. med. ac not. in pi b, loc. ubi Torat Cohanim & tra- v. 10. num. 39. confer. & infrà num. 3 5. h. verſ. in MSto 2. poſt: yx) Pa i, e. tàm ei, cujus au- ris penforata eſt, additur: yxa ee da i. e. quam ei, cujus auris non eſt perforata. 29. De quibus vide Exod, dict. c. 2 1, v. 2. Confer. S Levit. c. 2 2. V. 10. num. 40. X Hebr. DiH, abeſt iſtud hic 4 MSto 1. confer, hic tract. Talm., Roſch haſchana, fol. 9. b. it. Kid- duſchin, fol. 3 8. 5. & Erachin ſol. 32.4. mudici, ſignificat Qyn i, e. libertatem, vid. Jalkut Part. 1, l. 19 1. col. 4. 31. Sic cum Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 5 92. ver- tere volui, adducitur autem iſtud ex Roſch ha- ſchana fol. 9. b. prout etiam in ypnt 'new ad 4. S 5. Paraphr. Chald. , loc. 30, Id eſt: libertas, nam , uti docent Tal] marginec h. loc. allegatur, ubi vide etiam no- tas, Confer, & Proverb. cap. 26. verſ. 2, num. ctat. Talm. Kidduſchin fol. 15. a. allegatur. 36. Proht habetur verſu antec. 10. b. cap. 37. Hebr. awn P&α, eſt is liber octavus partis ſecundæ operis Talmudici, tractans de novi anni initio, ejus jutibus & ſolennitatibus, confer. not. in pa n b. loc. & Ralch haſchana, fol. 8. b. & fol. 9. a. 5. 3 %. De quo libro ſuprà Levit. c. 2 3. v. 8. n. 16. G&£ verſ. 1. h. cap. num, 2. confer. & Gur Arjeh fol. 157. col. 3. fin. ubi locus iſte, cujus hic fit mentio, amplius declaratur;, confer. tractat. Talm. Succa, fol. 40. a. 6. & Kidduſchin, Fol. 20. a. & fol. 3 9. b. it. fol. 5 3. a. & fol. 5 8. a. & Avoda Sara, ſol. 54. 6. it, Bechorot, fol. 52.5. & Erachin, ol. 30. b. & fol. 3 1. b. “ 32. Confer. hic inter alios P., Fagius in not, ad 994 LEVITICI. CAbP. XXv. (Didio H) ) hic notat) uvas, quæ cuſtodiuntur, 39. (has non vindemiabis;) ſed il- las, quæ communes ſunt, 40. vindemiabis; ſicuti (enim) ſuprà dicitur de ſeptuno anno; 41. ita & (hic) de Jubilæo dicitur, reperiuntur (itaque) duo anni ſanctificati fibi cohærentes, (videlicèt) annus quadrageſimus nonus remiſſionis & annus quin- quageſimus Jubilæus. Verſ. 12. Sanctus erit vobie] Apprehenſio 42. pretii ejus e- rit inſtar rei ſanctæ, forſtàn egredietur illud 43. ad res profanas? lex (hic) dicit: erit, j. c. in exiſtentia 44. ſua erit. Eod. verſ. I2. De agro comedetis] Propter agrum * tu comedis de (fructibus) doms, nam ſi defit beſtiæ (fructus) de agro, tu opus habebis removere 45. de domo (fructus,) quemadmodùm (ſuprà) dicitur de (anno) ſepti- mo; 46. ita'etiam dicitur (hic) de jubilæo. Verſ. 13. Revertemini unusquisque ad peſſeſfonem ſuam] Ecce verò ſam anteà dictum eſt: & revertemini unusquisque ad poſleſſionem fuam; 47. ſed (hoc idcircò hic repetitur,] ut inclu datur is, qui vendidit agrum ſuum; ſed filius ejus illum redemit, tunc redit (ager ille) ad patrem ejus in Ju- bilæo. Verf. 14. Er quando vendetis &c.] Juxtà ſimplicem ejus fenfum literalem (e- rit explicatio ejus,) eſt & alia expoſitio allegorica, (quæ ſic habet:) unde probatur, quòd, ſi aliquid vendere vis, iſtud vendere debeas Iſraeêlitæ, ſocio tuo? lex (hic) dicit: & quando vendetis * rem venalem, proximo tuo (illam) vende; unde autem probes, quòͤd, ſi aliquid comparare velis, iſtud ab lſraelita, ſocio tuo, emere debeas? lex (hic) di- 39. Conter. quæ ſuprà ad v. 5. G. cap. num. 13. G & n. 14. & v. 6. n. 17. notara ſunt, 40: Vide, quæ ad dict, verf. 5., E. cap. n. 15notata ſunt. 41. Vide ſuprà dict. verf. 5§. . cap. confer. & verſ. ſeq. 12. . cap. num. 46. nam annus remifſionis & annus Jubilæus Tan we i. e. in omni re æquiparantur, fie in not. an Mor b. loc. 41. Hebr. omr, de qua voce vide plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. ol. 2622, ſenſus eſt: etiam pretium ejus erit ſanctum vel inſtar rei ſan- Aæ erk. . 43. Scilicèt pretium, confer. hic Gur Arjeh fol. 157. col. 4. princ. unde huic loco lux quædam accedet, confer. & Torat Cohanim, uri in mnr W hic allegatur ad marginem, ubi vide & notas. 44. Siverin eſſentia, Hebr. “ναπi. e, quandiu erit, quousque exiſtet „erit res ſancta, vide ſuprà Levit. c. 19-V. 23. num. 122. confer. & Jalkut Part. I. ol. 19 1, col. 4. circà fin. „ Vel: mediante agro, ſis ſtud: Tw vp y hie vertere poſhis, 45. Ita dyay, quod hic habetur, interpretor, Rabbi- norum quippe doctrina eſt, ſi quis anno ſeptimo (idem in Jubilæo) ex fructibus terræ aliquid col- legerit & in domum fuam deportaverit, tunc po- terat de illo comedere tamdiu, quamdiu reperie- batur in terra de illo frn du; quando verò defe- cit in terra, tum cogebatur, illos fructus, quos collegerat, è domo fua removere aut ſtatim (ſi potetat) comedere ant publicè exponere, vide 157. col. 4. princ. it. Torat Cohanim, uti in S WMS hic allegatur ad marginem. bp. cap. n. 41. in Smae nb . loc. — ⁶. & Kidduſchin, fol. 20. a. &, fol. 26. a. it. Ba= va mezia, ſol. 47. 5. & fol. 51. a. & fol. 56. Jol. 30 5. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 33 6. & Gur Arjeh ol. 4⁶. Vide ſuprà V, 5. & v. 7. 5. cap. n, 20. & v. 117 47. Sicuti fuprà v. 10. b. cap. habetur, confer. not, * Hebr. anr iſta & ſequentia usque ad æ? —n W i. e. aut emes, abſunt à₰ MSto I. ſeld malè, confer. hic tract. Talm. Succa, fol. 40. 2. & fol. 58. . in Bechorot, Ool. 13. à., & Erachin, CAL. XV. Acit: aut emes WNie cenn Zbileun ene! modos 50. ſoo⸗ dmonest, nide znni ſint usquea (gerprofente ns)ell,ut tefkitue ni(sque a fb cete defrandadit ſigro empto )ec Citci opg ett un gnod hic icitn numerum Kil,ar Geturille ei,hine beat kcultatem ad minimum ſte Prorentusin i⸗ — 4 . Coniam inte iledejus ſanine⸗ 4,21. el. 11. m Hugii not⸗ad ean⸗ ſeg 49. & num. Kdl. 1. Ckrcz än. 49, All Exod. did- Maddin! epplicar one S irriſone, At. idig, conle 55J. Gr 17. 4. 1 7,tol. 4. med Tilmud. Nare Own h. ſoc. Vide etiaen 501 en et: g nins hereihin A roferd. ca, 11. Hehr do, 41 K 4),co 3 & Mrin (A..XXV. — niabis) lecil. tut de ſeyinnno nni ſinctifcati annus gbin. Pretii ens e. Gie)ſcieit:enit, eragrum tn n opun habebi e (anno)lepi. usul uug e 4 unmgnisgne ad is qui vendidit wem ejus in ja. umlietalem (e7* unde ptodatut, ler (ie)cictt: e autemprobs, tbeatk ler di) i. — imerpretot, abbi⸗ 1quis zund ſeptinl Isterte aliquid col. portuſerintune . 1, guamdin feperic uundo deid deſe · ior kuultus, uls overe aut ſiatin (i. ied erponete, ie 6. & Gur Atſeb Fal. 1t Cohanim, uti iin Omaginem, ta. 1,10,K Il ibetut, Onſen e l ſunt 4 MSro 1 ſe Zuctn, fol 40,4 ſol 16, rit B. .u5 fll ſ l 13. Alnshr, CAP. XXV. LEVITICI. 92⁷ dicit: aut emes è manu proximi tui. Eod. verſ. 14. Ne fraudem faciatis] Hæc eſt NNWi. e. defraudatio 48. pecuniæ. 49. Verl. 15. Juxtà numerum annorum poſt Jubilæum emes] Hic eſt ſimplex hujus (Scripturæ) ſenſus, ut collocetur textus juntà modos 50. fuos, (nempè:) de (vitanda) defraudatione 51. venit (hic Scriptura,) us admoneat, (videlicèz,) quando vendes aut emes rem immobilem, ſupputa, 52. quot anni ſint usque ad Jubilæum & pro ratione annorum ac proventuum agri, quos ille-, (ager) proferre debet, vendat venditor atque emat emptor, nam ecce finis ejus (empto- ris) eſt, ut reſtituat illum (agrum) ei (venditori) in anno Jubilæo &, ſi pauci fuerint an- ni (usque ad Jubilæum) atque iſte (venditor) vendiderit illum (agrum) carô pretié, ecce defraudabitur emptor; ſi verò anni fuerint multi (usque ad jubilæum) ac de illo (agro emptor) comedat proventum multum, eece defraudabitur venditor, 13. quo- circà opus eſt, ut (aliquis) illum (agrum) emat pro ratione temporis, atque hoc eſt, quod (hic) dieitur: juxtà numerum annorum proventüs vendet ille tibi, 54. juxtà numerum fſcil. annorum proventüs, quibus (ager iſte) ſtabit in manu accipientis, ven- detur ille ei, hinc Rabbini noſtri exponunt, quòd is, qui vendit agrum ſuum, non ha- beat facultatem redimendi (illum) minori, quàm biennii 55. ſpatié; ſed utille (ager) ad minimum ſtet bienniò in manu accipientis de die in diem, etiamſi ſint tres 56. — proventus in iſto biennio, exempli gratia, quando (aliquis) vendit ei (emptori) illum (agrum) 4 ⁸. Quoniam in textu ſacro verbum ar habetur, ideò ejus ſignificatio hic exponitur, confer. Exod. c. 22. verſ. 2 I. num. 7 3. & num. 74: vide & P. Fagii not- ad Paraphr. Chaldaic. h. loc. it. num. ſed. 49. & num. 5I. & Jalkut Part. 1. ol. 192. col. 2. Circà fin. 49, Aſt Exod. dict. cap. 22. v. 20, verbum nD Rabbini explicant de fubſannatione five vexati- One & irriſione, quæ fit verbis, vide R. Salom. not. ibid, confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 959⸗ & v. 17. H. cap. n. 60. item Gur Arjeh fol. 157. col. 4. med. ac Torat Cohanim, & tract. Talmud. Bava mezia, Fol. 5 8. 6. uti in r pon bh. loc. ad marginem allegantur, ubi vide etiam notas, confer. & Bechorot, fol- e., Id eſt: ut genuinus ac proprius ſcripturæS., ſenſus pereipiatur; reſpicitur autem hac phraſi ad Proverb. cap. 25. V. 11. T. Hebr. MWπιιπα1, de qua verſ. antec. 14. h. cap. n. 4A8. α n. 49. confer. & Buxtorf, Lex. Talm. Jol- 334 aß not. in W , loc⸗, 52. Sic vertere hic volui Hebr. yi. e. ſcito ſive ſci- as, ita rcctins, nt puto, legitur numero ſingulari in Gur Arjeh fol, 157: col. 4. fin. quam in plurali, prout tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplari Amſtel. Hebræo, quo ufus ſum, ha- betur, confer. hic tract. Talm. Gittin, fol. 48. 5. & Bava mezia, Fol. 106. a. it. Erachin, fol. 14. 9, b. & fol. 18. b. & fol. 29. a. b. & fol. 30. 20 & fol. 3 3. 6. it. Nidda, ol. 47. 6. 53. Si ſeilicèt is vili pretio agrum vendiderit, id enim hic ſupplendum vel ſubintelligendum eſt 3 cœterùm vetba iſta: h aaGaαπa i. e. ecce defraudabitur venditor, abſunt hic ab utroque MsSto; ſed malè. 54. Sicuti paulò poſt hoc verſu 15. habetur. 55. Confer. quæ inftà ad verſ. 24. h. cap. n. 79. notata ſunt, vide && n. 59. h. ver ſ it. verſ. 29. h. cap. n. 94. & tract. Talmud. Erachin, ſol. 29. a. b. prout in 'nar DD . loc. ad margi- nem allegatur. 56. Id eſt: trium annorum proyentus, vide hic præ aliis Gur Arjch /ol. 157. col, 4. Kin, CAp. XXV. 996 LEVITICGI. (agrum) ſegete adhuc ſtante; (dictio) autem: 13 57. non egreditur* ex ſenſu li- terali, ac ſi diceret (Scriptura, quod intelligendus ſit) numerus annorum proven- tuum; non veroò uredinis; 5S8. anni autem ad minimum duo 59. intelliguntur. Verſ. 16. Augebis ** pretium emptionis ejus] i. e. Vendes illum (agrum) majori pre- ti5. Eod. verſ. 16. Minues pretium empcion eius] i. e. Tanto minoris vendes. ** Verſ. 17. Non vexetis 6. unusquisque proximum ſuum] Hic dehortatur (Scriptura) Avexatione ⁶1. verborum, ne quis ſocium ſuum irrideat nec ei conſilium det, quod ipſi minimè convenit, 62 ſecundùm viam 63, & utilitatem ejus, qui dat conſili- um, quòd ſi fortè dixeris, ecquis novit, quòd ego malò propoſitô id fecerim? ideòô (hic) dicitur: * & timebis Deum tuum, qui ſcit cogitationes, 64, in qualibet re, quæ traditur cordi, ⁶ quam non novit, niſi is, qui cogitationem habet in corde ſuo⸗ Verſ. 18. Et babitabitis ** in terra ſe- curè] Nam propter peccatum (neglecti præcepti de) intermiſſione Iſraëlitæ in exili- um abducti fuerunt, dicitur enim: tunc in Sabbathis ſuis acquieſcet terra & placoe- bunt de illa dicitur: & timebis Deum tuum. 57. Quæ hoc veriu 15. habetur, ubi de san , num. 1. i. e annis proventuum ſermo eſt; dictio auten 61. Vel: defraudatione, quæ fit verbis, dum con- ſiliis fraudulentis verbisque doloſis alter alterum ea & annum & duo ſignificat, vid. num. ſeq- decipit ac damnô afficit, conter. hic Torat Co= hanim, uti in Dan new h. loc. allegatur ad marginem, vid. & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 9 59. fin. * Hebr. &)) AP& e") iſta, ut & ſequentia, usque ad: Nnn i. e, augebis, abſunt ab utroque MSto, 58. Senſus eſt: quòd proventus hic ſit conſideran dus isque in iupputationem veniat’, non verò PeWw i. e. uredo „ nam emphaſis eſt in voce HiNlan i. e, proventus, prout hic in textu lacro habetur. 59. Nam rwyp re Dee i. e. non ſunt (vel intelliguntur) anni pauciores, quàm duo, pluralis quippe numerus ad minimum comple- Gtitur duo , uti in Gur Arjeh fol, 15 8. col. 1. princ. habetur, & hoc quidem obtinet in agris; 62. Vel: honeſtum ac decens eſt, Hebr. Pae, de quo vide Buxtorf. Lex. Calm. ſol. 592. 63â. Id eſt: ad utilitatem & commodum coaſulen- tis, ſie in Sanhedrin ol. 76. b. exponitur, ubi hæc habentur: cavs tibi ab eo, qui conſulit tibi 8 1 i. e. juxtà viam ſuam, idque ibidem explica- torf. Lex. Talm. Fol. 96 8. * Hebr. N 17,, abſunt iſta ab utroque MSto, confer, hic tract. Talm. Bava mezia, fol. 5§ 8, 5. ſecùs eſt in domibus, vide Gur Arjeh dict. Ioc. * Hebr. NMamn, iſtud & ſequeutia, usque ad: &7 64. Conſer, quæ ſuprà ad Levit, cap. 19. V. 14. P. 63. notata ſunt. Nn j. e. & non vexetis, abſunt hig à MSto z. con 6 . fer. hic tract., Talm. Erachin, fFol. 29. b. X Loci iſtius explicationem vide in not, am . loc. 6o. Vel? nen irritetis, ſic ex mente autoris noſtri vyerbum n hic vertere volui, confer. Bava me Zia, fol. 58. 6. & fol. 59. a. . vid. quæ ad verſ. 14. h. cap. n. 49. notata ſunt, vide etiam de hoc verbo Raſchi not. ad Geneſ. c. 3. v. 7. n. 24. 5, Sive: animo ac conſcientiæ relinquitur, quæ 14. n 64. m40 nfer. & infrà verſ, 3 6 : cap. n. 12 3: & verſ. 43. num. 134. X Hebr. nav) iſtud & ſequentia,; usque ad: DnnN) i. e, & Comedetis, abſunt hie ab utroque Mõto, L & ad Cantic, c. 6 V. I. it, ad Jerem. c. 22, V. 3 tur: AA Ü i, e, ad ſuum commodum, vide Bux- res ab animo dependet, nec alii, quam qui ſcit co- gitationes, nota eſt, vide Levit. dict., cap. 19. V. NN. dunt ei Jabbar oco leptwegin 71 Ge. 6 b⸗ jeltri) erit bene Pod., rerl. 20. ſeentia, gur er P ſesti anni men Qavum (annum metentin menle tabernaculorum ligrur intti dom reis; 71. Aftint terdum etiam op ſepeimum inkerr (nempe:) ſepti tur ge coterit a lutm) Ild dicit um 20 (priſtino (erram) ſabiget r r -rr — 66. Ui cap. ſequ. not, n 12 ½. (onler hie not, 11 9,8 Hien 69, liell: annum 717, Veh ihigee 9 Coner hie not, plicatio habetur . 25,8 Gid cap. 68. lden ſineinch Num eOnfer, not, Talr beigchim, 69. lemenſe⸗ Mart lic olch luſche 61.2. )o, Hebr, Prmnn, Datem iehpongen M Gie: areig, a Wn Provemum ſten⸗ 01el, circ fn. (AXy. — Et lenla li. mn proven⸗ telliguntur, mmaſori Pke⸗ Vendes, 1 1 Seriptuta) n get, guod dat conili⸗ Cerim! ides qvalibet te, in corde ſuo⸗ in leyya ſi⸗ lite in euli. etra place⸗ buat Velbis, dam cone olis alter altetum , hie Torat C0⸗ h, loc, allegstun Ler. Chalifol , Hebe. oe,de ſol ſh odum golulen⸗ ponnurbihe bieonſult ibi e bidem explier⸗ 1odum Nide Buse b utroqaue MSe, nezia, ol. 6 4 ca. 19e 14, l Elelinuitun gus guam guiliitc⸗ 1., didt ca. 190 HKapen 11 ˙ 1) bicih utoge In 1 CAp. XXV. LEVITICI. 997 bunt ei Sabbatha ſua, é66. ſeptuaginta autem anni exilii Babylonici fuerunt loco ſeptuaginta * intermiſſionum, quæ ceſſaverant. Verſ. 19. Et dabit ter- ra &c. & babitabitis in ea ſecurè] Ut non timeatis annum cohibitæ plu- viæ. 67. Eod. verſ. 19. Et comedetis ad ſaturitatem] Etiam in viſceribus (ventris veſtri) erit benedictio. * Verſ. 20. Nec congregabimus] (Nempè:) in domum-, Eod. verſ. 20. Proventum noſtrum] Videlicèt vinum & fructus arborum ac ſpontè na- ſcentia, quæ ex ſeipſis 68. proveniunt. Verſ. 21. I triennium] (Nimirùm) in fine ſexti anni à menſe Niſan 9. usque ad initium anni (novi) & in ſeptimum atque o- ctavum (annum,) nam ſeminabunt annôò octavô in menſe Marcheschvan 70. ac metent in menſe Niſan. Verſ. 22. Usque ad annum nonum] i: e. Usque ad feſtum- tabernaculorum anni noni, iſtud quippe tempus eſt, quò⅛ proventus anni octavi col- ligitur intrà domum, nam omnibus diebus æſtatis fuerunt (proventus) in agro in hor- reis; 71. aſt in menſe Tisri 72. tempus eſt colligendi (proventus) intrà domum, in- terdum etiam opus fuit, ut facerent 73., in quatuor annos in ſexto anno, qui fuit antè ſeptimum intermiſſionis annum, què illi ceſſant à cultura ſoli bienniéò continuéô, (nempè:) ſeptimò annô & (ſequente anno) Jubilæo; aſt textus iſte Scripturæ dici- tur de cœteris annis intermiſſionis omnibus. 74. Verſ. 23. Terra autem non ven- datur] (Id dicit hic Scriptura,) ut det præceptum negativum ſuper reverſione agro- rum ad (priſtinos) dominos in anno Jubilæo, ne is, qui accepit (nempè emptor) illam (terram) ſubigat. * Eod. verſ. 2 3. 4 exciſionem *] (Iſtud N NDX) hic ſignifi- cat:) 66. Uti cap. ſequ. 2 6. v. 34. habetur, ubi vide [72. Is menſis Septembri noſiro ferè parallelus not, n. 128. ² Confer. hic not. ad cap. ſequ. 26. verſ. 34. n. 12 8. & Sign. * 67, Id eſi; annum ſiccum ac ſterilem, vide Jerem. c. 17. V. & ibique Raſchi not. XX Confer. hic not, in ponm nav ubi loci iſtius ex- plicatio habetur, vid. & eap. ſequ. 2 6. Vv. 5. n. 2 5. & dict. cap. 26. V. 26. n. 109. 6 8. Id eſt: ſine induſtria, labore ac cultura homi- num, confer. not. in non nD h. loc. it. tract. Talm. Peſschim, ol. 5 I. b. 69. Is menſis Martio noſtro ferè reſpondet, conter. hic Rolch haſchana, fol. 13. a. & Nedarim, fol. 61. a. 70. Hebr. wryn, qui Octobri noſtro maximam partem reſpondet. 71. Sive . areis „Hebr. 5, ita vocantur hic lo- ca rD RN HN Ma i, e. ad coacervandum proventum (terræ,) ſicuti in Gur Arjeb fol. 158. Col. I. circà fin. habetur, vide & cap. lequ. 26. V. 10. n. 34. it. Bava batra, fol, 5 1. b. eſt. 73. Scilicèt: hanc intermiſſionem ſive, ut ab ope- reagricultutæ ceſſarent, confer. not. in man nov bh. loc. 74. Id eſt: textus iſte S, Scripturæ loquitur in ge- nere, quamvis interdum ſpeciale quid oecurrat quoad annum Jubilæum, qui ſeptimum inter- misſionis annum ſequitur, confer. Gur Arjeh Jo l. 15 §. col. 2. princ. * Ac ſi diceret: non ſubigat illam terram emptor ſub manum ſuam, quò minus illam reſtituat neo ad perpetuam alienationem ipſe eandem emat, ſic in not, Ma nev hic exponitur, ubi vide ſis Hebraa, confer. & Torat Cohanim, prot i bidem ad marginem allegatur. „X Hebr. hinpu, iſtud & ſequentia, usque ad: 9 mi, e, nam mea (eſt terra,) abſunt hic abutro- que MSto, in MSto z. autem poſita ſunt poſt vVerba: quoniam illa (terra) non eſt tua, con- fer. hic tract. Talm. Bava mezia, Jol. 79. a. & Sanhedrin, fol. 106, 5. & Erachin, ol. 1 5:5. “ . EEVITICL. CAb. XXVe ad amputationem, 75,. ut Icil. ille (ager) vendatur abdicatione- perpetuà. Eod. verſ. 2 3. Nam mea ſt terra] Non diſpliceat i in oculis tuis, quo- mniam illa (terra) non eſt tua. 76. Verſ. 24. Et in omwi terra poſſ⸗Wonis vefteræ] (Id di- cit hic Scriptura,) ut includat domos & ſermum Hebræum 3 cxplicatur antem hæc res in Kidduſchin, 77, in capite primo, ac juætà ſimplicem cjus ſenſum cohæret ille tex- tui ſequenti, quoniam is, qui vendit poſſeſſionem ſuam, facultatem habet redimendi eam poſt biennium, 78, vel ipſe vel propinquus ejus, nec poterit ille, qui accepit, moram facere. 79. Ve 2 derit] Docet (hic Scriptura⸗) quòd nemo facultatem habeat vendendi agrum ſuum, miſi propter urgentem inopiam. 80. totam (poſſeſſionem ſuam.) reſiduum faciat 82, ſibi agrum. Eod. verſ. 2 5. tam] Nec poterit is, qui accepit (nempé? venditor) moram facere. 83. Er ſi alicui non fuerit redemptor] An verò eſt aliquis inter ira demptores? 34. (non ſans erit aliquis;) ſed (id dicit hic Scriptura, de) propinq 2— cat:) 5 i. e. uo, 75. Vel ad abſcisſionem, alienationem ſive ab dicationem perpetuam, confer. b. Fag. 34 Para- phr. Chald. & Junii ac Tremellii not. Z. loc. 1 Qde etiaminfra v. 30,b. cap. n-79. a6 not. ad i hrum Prec. jud. part. 2. P. 81. a. Kin. 70. Sonfer: hic præ aliis Gur Arjeh fol. 158. col. 2. princ. ac tract. Talm. Gittin, Fol. 47, a, item Torat cohanim, ſicutii 8 Eaner rp' h. loc, ad u mnem allegantur, ubi vide etiam notas. Lank, — S . e mord, eſt i8 liber rentius partis tertiæ 82. Vel : ut (aliquid) agriſthireigese; ita hie operis Talmudici, tractans de Sponſalibus & verbum interpretor, às enim ominum mos eſt, ut, licè quis paupertate compulſus quædam Sponflalitiis, reperitur autem lecus allegatus in⸗ . rta . anatchin fol.: I. a. . uti in an rieS hicj bona ſive agres vendat; tamen agrum ſibi te- ad mearginem allegatur, confer. S& Torat coha nim. e dn 8 in H . 1ee⸗ 5 83. Vel: rem detinere, vide, quæ ad verſ. antee. „Vel: rem detinere aut impedire, quò minus 24. h. cap. n. 7/9, notata ſunt, confer⸗ & tract. . Se tedimatur ‚id enim verhum Ay, quod hic Palm. Kidduſchin l. 211. a .. uti in Nar n habetur, ſignificat, vide verſ. ſeq. 2 5. b. cap. n. hic allegatur ad marginem, ubi vide & notas. è =I=èI 84. Vindices, propinqui, corſanguinei, proximi, l :egeſtatem , non enim permiſſum eſt, idenim didio bio notat, confer. Numer. 30. e eBearge arciiat pecuniam my r c. 5. v. §. D, 2 1. vide & hie tract. Talm. Kiddu- 1 “ e. & det (illam) in Zonam ſive cingu ſchin, dict. ol 2 172. . a Torat cohanim, uti e ede à Græco terdrs dedu- in e hic allegatur ad marginem.] lum luum, ſie Gr⸗ . gunt & intepretantur, Vvide Buxtorf. Ley. Talm. Jol. 197. & Fol. 1753 confer. & Lightfoot. in Matth. c. 10. V. 4. P. 32 62 & in Act. Apoſtol. c. 3. v. 6. p. 3 3. cdit. Lipſ. vide & Torat cchanim. proßt in D . lec. allegaturad mar- ginem, it. Kidduſchin⸗, fol. 20. 2. & Erachin, fol. 91. Confer. hic Kidduſchin, l. 9. a. it. ea, quæ quæ luprà ad Levit. cap. 22. V. 7. B. 2 8. notata verdo v vide etiam ſuprà Levit. c. 11. v,. 12. n. docet (hic Scriptura) morem hominum, nempè, ut quis Et redimat rem d fratre ſuo vendi- eſt aliquis inter Iſraélitas, cui non ſint re- Ale ad annun il .V 35. Id et: cui iur ſervet nec omnia penitus vendat; cœterùm de c M. irem abipſo uyot venbitimni⸗ Ae a ubilzun „ . . „, .. . Verlſ. 25. Cum facultatilbus attenuatas fuerit frater tuus ac vendi Eod. verſ. 2 5. Depeſſtone ſua] Non verò 81. D Vendiditibi ill, Ii:)telkitnetot numerum prore commeciſti ülum um eorum (ptor 1c reltituet ic enpror)coned Eod ren 17.7 iſte, gai fenit triſituatei H —nmm dimnere, ut ſenſu Gem deerunt o, mibus ſont inſtn ctiam in Cut An exponitur, nem Wanus allingit, Jve 2d Numer, e⸗ m lunt, bide &n 6[, Vel: fatutum ſe leguut in Qionem hie ſeetu brnica, gui uſis turum eit, utre fe⸗ hie Kidduſchi 1t. Hrachin, ſol. 30 1. Deduc, ſabtſahe Vetbum xxyf, quo 19. Hebr do ie legitut, Nnd , ſeto Situr nn lakkut bart , ſol eol. 1. prine. epotitelliweng — bdicatione, listuie uo. Are] (ddi. Utem hec tes tet ille ter⸗ et kedimendi cui accepit, lun ac Vendi⸗ agrum ſoum, Nonverôti. enpe, utqni re ſuo end⸗ 3. Verl. 26. i non ſint te⸗ )propinquo, gal & Lightfoot in 1Alt. Apoltol e Totat cohenime kegatura mer⸗ Eenchin ,l. .9. ait en gur l. , ,l. 18. nat tetigent, itahie n howinum nes e npuluusgurtimn enagum ſbie⸗ et; leiumde it. k. 11, V, Iadi e ad Vet antee conlet & llalt. Atiin⸗ õ nglineh roin ⸗ conſel Nunz. . Talm. Madh. 1t eohanicd,A 3 mngilem 25. Id eſt: cui ſuppetunt facultates, ut posſit re- CAbP. XXV. LEVITICI. 999 qui rem ab ipſo (fratre ſuo) venditam poſſit redimere. 8. Verlſ. 27. Et computabit annos venditionis ſuæ] (Nimirùm venditor dicet emptori:) quotnam fuerunt anni us- ue ad Jubilæum? (ſi ille reſpondeat:) tot ac tot, (ipſe iterùm dicet emptoci:) quanti vendidi tibi illam (poſſeſſionem? Kille reſpondeat:) tanti ac tanti, (ipſe dicet empto- ri:) reſtituetur 86. illa (poſſeſſio) in Iubilæo, deprehenderis comparàâſte (ſive emiſſe) numerum proventus ſecundùm ſupputationem uniuscujusque anni, (verbi gratia:) comediſti illum (proventum] tribus aut quatuor annis, detrahe 87. de ſumma preti= um eorum (proventuum) atque accipe reſiduum, 88. & id eſt, (quod hic dicitur:) ac reſtituet id, quod ſupereſt (nempè:) de pretio emptionis ſuper comeſtione, quam (emptor) comedit, 89. ac dabit (venditor) illud (pretium) accipienti (i. e. emptori.) Eod. verſ. 27. Viro, cui ipſe vendidit] (Nimirùm reſiduum pretii reſtituet,) venditor iſte, qui venit, ut illam (poſſeſſionem) redimat. 90. Verſ. 28. Quantum ſußicit, * ut reſiituat ei] Hinc (eſt,) quòd nemo redimat pro dimidio. 91. Eod. verſ. 2 8. Ms- gue ad annum Jubileum] Ita, ut non colligat quidquam in illo anno, * quia lubileue ceſſa⸗= tor comedit, juxtà proportionem ſive numerum dimere, ut ſenſus hujus loci ſit, nunquam qui- annorum, qui ſunt usque ad Iubilzum. dem deerunt propinqui; ſed non omnes facul- 90. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh /ol. 15 8. col. tatibus ſunt inſtructi, ut posſint redimere, ſic 3. med. ac not. in pon mnow h, loc. ubi tract. etiam in Gur Arjeh fol. 15 8. col. 2. circà fin.) Talm. Erachin, fol. 30. a. 6. allegatur. exponitur, nempe de illo, vuwn i, e. cujus ?1* Hebr. ue " ifta & ſequentia, usque ad: y manus attingit, i. e. cui adeſt pecunia, confer. nav' i, e. usque ad annum &c. abſunt hic ab utro- quæ ad Numer. c. 1 I. V. 2 1. D. 9 5. & 96. n0- que MSto. tata ſunt, vide & not. in nn rne“, ubiplura. 9I. Vel: pro dimidia prerii parte, ſolutione ſal- 86. Vel: futurum eſt, ut reſtituatur Hebr. Prny tem ex parte facta, id enim Peexrj hic notat; ſic t ſic legitur in Bibliis Buxtorf. quam ipſe le- Rabbinomum eſt didum: PNem mDn i. e. H Gtionem hie ſecutus ſum, in editione Amſtel. He- braica, quà uſus ſum, habetur: ne, y i. e. futurum eſt, ut reſtiz. & c. res eodem redit, con- fer. hic Kidduſchin, ſol. 20. a. b. & ſol. 2 1. a. it. Frachin, fol. 30. b. . 27. Deduc, ſabtrahe, German. Ziehe ab / id enim verbum &*, quod hic habetur, ſignificat. 598. Hebr. Sa i. e, reliquum, in utroque MSto legitur; Arpi. e, redundans, idque in textu ſacto dicitur ya, i. e, quod ſupereſt, confer. Jalekut Part. I. fol. 19 2. col. 4. fin, ac ol. 193. col. I. princ. . 89. Id eſt: deducet venditor de ſumma pecuniæ, emptori reſtituenda, proventus, quos ille em- non fit Nazireatus pro dimidio, id eſt: non po- terit aliquis vovere, quòd ex parte tantùm futu- rus ſit Naziræus; ſed aut ſecundum omnia talis ſit, aut nullus, quocircà is, qui redimere vult, debet reſtituere emptori qén 9 M i. e, preti- um totius agri ſive poſſesſionis, uti habetur in Gur Arjeh fol. 15 8. col. 3. med. confer. & Bux⸗ torf. Lex. Talm. fol. 8 1 3. it. ttact. Talm. Era- chin, fol. 14, a, 6. Fol. 30. a. b. uti in heo n hic allegatur ad marginem, ubi vide ſis & no- tas. * Vel: intrà illum annum (ſcil. jubilæzum) Hebr. na ae Tm,ſenſus eſt: annus Jubilæus ſtatim liberat poſſesſionem. Kkkkkk. 1000 LEVITICI. CAbP. XXNV. ceſſationem imponit ſtatim atque ille incipit. 92., Verſ. 29. Domum babitationis in ur- be, murécinctaâ] i. e. Domum in urbe, quæ muròô fuit circumdata jam inde à tempore Joſuæ, filii Nun. 93. Eod. v. 29. Et erit jus redimendi eam] Quoniam dicitur de agro, quòd (aliquis) poſſit illum redimere elapsò bienniò 94. & ultrâà, omni tempore, quéê voluerit; intrà duos autem annos primos non poſſit illum redimere, (ideò) opus fuit, explicare hunc (textum,) quoniam diverſitas eſt (hac in re,) nam ſi voluerit redimere (domum, annò primô redimere debet illum; poſteà verò non poterit eam redime- re. 95⁰. Eod. verſ. 29. Et erit jus redimendi eam] Scilicèt: domum. Eod. verſ. 29. Diebas] Dies anni pleni (hic) dicuntur HP', ſic quoque (dictio H accipitur in illo loco:) maneat nobiscum puella D D i. e. diebus. 96. Verſ. 30. Manebit do- mus in perpetuum 97.] i, e. Egredietur (domus) de poteſtate vendentis in poteſtatem ementis. Eod. verſ. 3 0. Non egredietur * in Jubilæ] Dixit R. Siphra: ſi inciderit in eum Jubilæus intrà annum ejus non egredietur. 98. Verſ. 3 1. Domus autem villa- rum] (Dictio H'u hic idem ſignificat atque) ſecundùm Targum ejus: æi. e. urbes apertas ſine muro; occurrit autem crebrò in Joſuæ (libro:) urbes he a i. e. & villæ earum, 99. item: DRN1i. e. in villis eorum & in arcibus eorum. 100, Eod. verſ. 3 I. Pro agro terræ reputabitur] Ecce illæ (domus villarum) perinde habe- 9 2. Vel: ſtatim abillius initio, quamprimùm in- cipit annus Jubilæus, ceſſandum erit, vide hic Torat Cohanim, prout in nan nov . loc. allegatur, confer. & Erachin, fol. 29. a. 9 3q. Confer. hic Lightfoot. ad Marc. cap. I. verſ. 38- pag. 600. & ad Luc. Cap. 5. V. 12. pag. 770. edit. Lipſienſ. vide & Gur Arjeh fol. 15 . rol. 3. med. ae Torat Cohanim, ſicui in pv Swpan hic ad marginem allegatur, ubi vide ſis etlam notas, confer. & Megilla, fol. 3. 5. & Kid duſchin, fol. 2 0. a. & Erachin, ſol. 30. . it. ol. 3 1. 5. & ſol. 3 3. . 94. Confer. quæ ſuprà ad v. 15. h. cap. n. 55. no- tata ſunt, vide & infrà v. 31. h. cap. n. 10 1. & n. 104. it. Jalkut Part. I. Fol. 19 3. col. 2. fin. 9 5. Hoc quidem obtinebat in aliarum urbium, muròô cinctarum, ædibus, nam quæ Hieroſoly mis vendebantur ædes, eas ſemper redimendi jus erat, vide D. Wagenſeil. Sot. p. 90 1. confer. verſ. ſeq. 30. n. 97. & infrà verſ. 3 2. H. cap. n. 107. & verſ. 3 7. n. 1 10. it. tract. Lalm. Era- chin, fol. 19. b. & fol. 3 1. a. 6. it. Nidda, ol. 47: 5. 96. Sicuti habetur Genef. cap. 24. verſ. 55. ubi vi⸗ de n, 96. confer. & Raſchi not. ad Genel. c, 40. v. 4. n. 6. ac P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & Numer, eap. 9. V. 2 2. n. 40. con- fer. & Ketubbot, fol. 57. b. & Kidduſchin, fol. 20. b. & fol. 2 1. a. it. Erachin, fol. 3 1. a. 5. 97. Hebr. rnronz' i. e, in exciſionem ſive abdica- tionem, confer. Bava kama, fol. 22. 6. it. Era- chin, fol. 30. 5. & fol. 3 I. b. & Pol. 32. a. vide & ea, quæ ſuprà ad veri. 2 2. H. cap. n. 75. no- tata ſunt; ſecuùs eſt in domibus Levitarum, vide verſ, ſequ. 3 I. h. cap. n. 10 1. & v. 33. n. 115. confer. & veri. antec. 29. h. cap. n. 9 5. * Hebr. N iſta, ut & ſequentia, usque ad: N Mn i e., domus autem villarum, abſunt hic ab utroque M3to. 9%. Confer., hic præ aliis Gur Arjeh ol. 15 8. col. 3. fin. ac Jalkut Part. 1. fol. 19 3. col. 3. med. & Erachin, foſ, 29. a. & fol. 3 1I.5. 99. Vide joſu. cap. 13. v. 2 8. ibique R. Salom. not. confer. & tract. Talm. Megilla, fol. 3. 5. & fol. 5. b. it. Fol. 10. b. 100. Vide Geneſ? c. 2 5. v. 16. n. 2 1. confer. & Lightfoot. ad Marc. cap. 1. v. 3 . pag. 600. e- dit. Lipſ. it. Schevuot, fol. 16. a. & Erachin, fol. „ CAL. XXV. — habebuntur ar lzOad priſtin, erit ei) tatim tndimnendl)ag is jnhi b iyt⸗ guadtaginta o0 nundiju e,pe Vendiderint (l (0s loſ. cikca holunt in et 33. guinh bein ab illis . yencdita, ſiye ſit Propria, 109,1 Pertinent; 110 e. venditionem critheritit, 11 Paravit dotnumn LLn⅞Dd— *1 (oulet, hic tt⸗ 1. 5. K Lrachin, 101. Domus autem Vide lupta verl.: b. verl. conten,er fin ubi & atie Vide & Totat col Allegatur ad ma 102. dine ullopr⸗ betur, fide Cur Pkige. ac notin Talm. Ltachin Drachin, ol. 4 ſhin, Fol. 10.5. ;. Dequibus vi 1 ½ Quoc ſeeus lunt beſitr, ide 94, 8& num. 10 Taln Eratin, 1of. De quibin i 106,. Non potenit cl, W enin loni in gr. tempore ur de 2gto, npore, gu opus fuin it redimere m tedime. Kod. verl. Marccipitut Manebit 4d⸗ potellaten incideritin Autem ville⸗ ſpchle. SD ibus eoruw., um) perinde lube⸗ —E — atapht, Chal, 11, n. 40, 0⸗ Gaculchin,fol. l, ab. gem ſiyeabdica. l.21,6, 1, lnn⸗ ol z1,4. vige cap. h. 7 no⸗ Leyitatum, ide. 1.ne II. N 9⸗ ntig, egbenl: Horum, 2blunt ehol. lco. 93,cl 3. med⸗ 1,. e R. Salom, not⸗ 1 11. conker. & 1. pig. 6o0 e⸗ 1 Enectin, ,o, CAP. XXV. LEVITICI. 1001 habebuntur atque agri, * qui redimi poſſunt usque ad Jubilæum & redeunt in Jubi- læo ad (priſtinos) dominos, ſi non fuerint redemptæ. Eod. verſ. 3 I. Jus redimendi erit ei] Statim (poterit redimere,) ſi voluerit, atque hac in re vis ejus ſuperat vim (juris redimendi) agros, nam agri non redimuntur intrà biennium. 101. Eod. v. 2 I. E in jnbilzo egredietur] Gratis. 102. Verſ. 32. Urbei autem Leritzrum] (Videlicèt) quadraginta octo urbes, 103, quæ datæ fuerunt illis (Levitis.) Eod. verſ. 32. Redi- mendijus perpetuum] Redimere poteſt (Levita) ſtatim, etiam antè biennium, 104. fſi vendiderint (Levitæ) agrum de agris ſuis, qui ipſis dati ſunt quoad bis mille cubi- tos 1o5. circâà urbes; aut ſi vendiderint domum in urbe, murô cinéta, redimere- poſſunt in perpetuum, nec illa (domus) propria 106, fit annò elapséô. 107. Verſ. 33. Et qui redemerit à Levitis] i. e. Et ſi (aliquis) comparaverit ios, domum aut ur- bem ab illis (Levitis.) Eod. verſ. 33. Et egrediatur in Julilzæe] (Nempè:) res illa- vendita, ſive ſit domus ſive urbs & revertatur ad Levitam, qui illam vendidit nec erit propria, 1059. ſicuti cœteræ* domus urbium, quæ murò cinctæ ſunt & ad Iſraëlitas pertinent; I1o, hæc autem (dictio) Nνν. e. redemptio ſignificat (hic) i. e. venditionem; 1II1, alia explicatio: quoniam dicitur: redimendi jus perpetuum erit Levitis, 112, forſitàn non locuta eſt Scriptura, niſi de emptore Iſraelita, qui com- paravit domum in urbibus Levitarum; aſt Levita, qui comparavit à Levita, an is ha- K kkkkk 2 be- — KConfer. hic traft. Talm. Kiddulſchin, fol.2 1. ſignificat, confer. ſuprà verl. 29. b. cap. num. a. b. & Erachin, fol. 3 3. a. 97⸗ vide & num. feq, 107. & num. 109. v. 33. 101. Domus autem villarum ſtatim redimi poſſun, b. cap. vigde ſuprà verſ. 29. H. c9p. n. 94. & infrà n. 104. 107. (Quod aliter ſe habet in domibus IIraelita- p. verſ. confer- etiam Gur Arjeh fol. 15 8, col. 3. rum, qui non ſunt Levitæ, vide fupraà dict. v, 29. ſin. ubi & ratio hujus conſtitutionis adducitut, h. cap. num. 97. hæ enim, elapſò annò in per- vide & Torat cohanim, uti in . ie De'hic petuum manebant apud emptores, confer. iuprà allegatur ad marginem, alleg. v. 29. H. cap. n. 9 5. 102. dine ullo pretiò, Hebr. ana, ſicuti hic ha- Iog8. Vide, quæ paulò peſt n. 111. . v. 33. no⸗ betur, vide Gur Arjeh dict. ſol. 158. col. 4.] tata ſunt. princ. ac not. in non ne, ubi etiam tract. 109. Confer. quæ paulò antè n. 106. v. 32, de vo- Talm. Erachin fol. 29. a. 6 alleg tur, vid, S ce von, quæ & hic habetur, notata ſlant, vide Erachin, fol. 30. b. && fol. 3 3, a. . it. Kiddu- Sn. 113. b. v. 33. ſchin, fol. 10. . * Hebr. Nn, iſtud & ſequentia, usque ad: Ges 103. De quibus vide Numer. cap. 3 7. verſ. 7. i. ce. lex (hic) dicit, abſunt à MSto 2. 104. Quod ſeeus eſt in agris Iſraelitarum, qui non r10. De quibus ſuprà V, 29. . cap. n. 9 5. confer- ſunt Levitæ, vide, quæ ſuprà ad v. 29. h. cap. n. Arjeh fol. 1 5 Se col. 4. prine. 94. & num. 101. h. veri. notata ſunt, it, tract & Gur Arjch/ol.153. . †b Talm. Erachin, ol. 3 3. a. 5. III. Eodem ſeaſu accipitur etiam ſuprà . v. 33. 105. De quibus vide Numeror. c. 3 5. v. 5. n. 10 ⁸³. 104. Non poterit illa præicribi, non fit res man. 112. Sieuti verſu ansec. 31. , cap. habetur, vige cipi, id enim dictio yn, quæ hic habetur, not. in an npu . loc. ChgAbP. XXV. LEVITICI. 4 . . 1002 H bebit jure mancipi? 113. lex (hic) dieit: & qui redemerit à Levitis, (ergò) etiam, ui redimit & manu Levitæ, is redimit redemptione perpetua. Eod. verſ. 33. Er e- gredietur domus vendita)] Ecce hoc eſt præceptum aliud, (nempè:) ſi non redemerit illam (domum,) tunc egredietur illa in jubi læo nec ipſe (emptor) poſſidebit illam ju- re mancipi 1I14. finitô annô, ", ſicuti domum viri Ifraelitæ. 115. Eod. vetſ. 33. Nam domus urbium Levitarum ſunt poſſeſio eorum] Non fuerunt illis (Levitis) agri & vineæ in hæreditatem; ſed urbes, ut illas inhabitarent earumque ſuburbia, ** qua- propter illæ (urbes) eis fuerunt loco agrorum atque illis competit jus redimendi, ad inſtar agrorum, idque eum in finem, ne abrumpantur corum poſſeſſiones ab illis. Verſ. 34. Ager verò ſuburbanus civitatum eorum non vendatur] (Nempè:) venditione theſaurarii eecleſiaſtici, 116. nam, ſi filius Levi conſecraverit agrum ſuum nee illum redemerit eumque theſaurarius eccleſiaſticus vendiderit, non egreditur (ager) iſte ad ſacerdotes in Jubilæo, ſicuti dicitur de Iſraelita: & ſi vendiderit agrum illum alii vi- r16, non redimetur ampliùs; 117. at filius Levi redimere poteſt in perpetuum. Verf. 25. Confirmabis illum] i. e. Ne permittas, ut ille deſcendat & cadat, ubi difficile erit, erigere illum; ſed confirma eum ſtatim ab illo tempore, quôò manus ejus inclinat, 118. cuinarm res iſta ſimilis eſt? (nempè:) oneri, quod aſino incumbit, dum illud adhùc fuprà aſinum * eſt, unus iſtud apprehendere & retinere poteſt; ſi veròô (onus iſtud) in terram prociderit, quinque (viri) non poſſunt illud erigere. Eod. verfſ. 3 5. Peregri- num & inquilinum] i. e. Etiamſi is fuerit peregrinus aut inquilinus; quisnam verò eſt 2 “ Mi. e. inquilinus? (nimirùm) omnis, qui in ſe recepit, ne cultui idololatrico (amplius) ſerviat quique morticina 119. comedit. Verſ. 36. Et timebis Deum tu- S am] 2 med. MDc 117. Sie babetur Levit. dict. 27. v. 20. 118. Id eſt: quò ipſe facultatibus ſuis labi incipit ejusque oes deficiunt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. & Gur Arieh ſol. 159. & Gur Arjeh fol. 15 8. col. 4. med. col. 1. med. it. Jalk ut Part. I. Fol, 194. col. 3. xxX Hebr. : e H9, iſta & ſequentia usque ad: * Hebr. Don 7y, ia urroque MSto pro eo le- — i e 1. e. hon fuerunt illis &c. abſunt 4 MsSto z. . 115. Vide ſupràâv. 70. . cap. n. 97. confer. & not. in an S h. loc. 2X Conler. kic Erachin, fol. 2 §. a. 5. & ol. 3 3. a. b. it. †Ol. 34. 2a. 216. Hebr. n, confer. infrà Levit. c. 27. V. 16. n. 2 8. & v. 20, n. 3 8. unde locus iſte quodam. 11 3. Sic vocem hic interpretor, confer. verſ. antec. 32. num. 106. & n. 109. h. ver f, 3 3, it. n, ſeq. 114. 114. Non poterit ſe tueri præſcriptione annali, vide quæ num. antec. 113: notata funt, conlſer. tractat. Talmud. Kidduſchin, fol. 20. a. & Bava mezia, fol. & 1. a. & fol. 114. a. it. Erachin, ol. 30. b. it. Bava kama, fol. 112. a. & Bava mezia, ſol. 60. 5. & fol, 61. a. 5. & fol. 7 1. a. ?. & fol. 75. b. . 119. Talis quippe inquilinus non prohibetur co- medere morticina, vide Ueuteron. c. 14. v. 2 I. modo illuſtrabitur, vide & Gur Arjeh fol. 159. ibique Ralchi not. n. 47. confer. & fuprà Levit. col. 1. princ. ac not. in pa h. loc. ubi cap. 22. V. 10. num. 3 8 ac not. in nn P plura, coufer. & Jalkut Part. 1. fol. 193, 601, 2. b. ſoc. gitur: mwna, i e. in loco ſuo, confer, bic (NXr. — ͤ Conlam Ceulter obſkrehi illum fueruntot enptut geill mutuo det ſtael uge cogitati Quiadduu 4) lum, quinon i Pecunum iael borumiſtorum: in vospreceptan yobu terran Cbar l ſem tolu Die Gbicunque auten Ven. 39. O,u/ cognolcatut tan ratcalceamentu —— 110. Vel: 4wein clolyit, ſie Heb⸗ Vetterepoſlis, con mezii, fol, 61. aDeoaturad margi 1, fol. 194, t0l. 3. 71, 4, & Temurah 121. Helt: qui die gene, idguekzeit llratlitæ, conler. 111, Zive: ab alirn ode Hebtaica, gus Barxtort. & in uer genlili ſye ethn ſupra Leyit c. 21. iutti e kehee 1.. 1. 11 . Zfe: znino guitun, confen y. i n. 4 6, ca). 194, 0l. 14, Hedt. w un WN ie, an Mo. 4 124 Conlet ga A. Xv. — 80) eium, 1330 Et e⸗ redemerit ttillam in. 1 werl. 33. jitisagti & i, s gua limendi, ad nes ab ilis. venditione n hee illum ger)iſte ad lum alii vi⸗ um. Vertl, Githcile erin nclinat, 11, illud adhiüe nus iſtud) in 3 Puißi. nisnaimn vero idololattico Nu Deum i- u 40, his labi gihi b. Fagiinot. Aien /ol. 1)9. dl, 194, eal ⸗ Sto pr0 en ſe 0, codlen hie 10.4. & Ba4 i. brarhic, 0, 1 & Bwamezii, prohibeinn co⸗ ſupt eil, CAbP. XKXV. LEVITICI. am] Quoniam animus hominis propendet ad fœnus (accipiendum) & ab illo ſeſe dif- ficulter abſtrahit timoremque (Dei) ſibi ipſi demit 120, propter nummos, qui apud illum fuerunt otioſi, (ideò) opus fuit dicere: & timebis Deum tuum, aut (loquitur hic Scriptura de illo,) qui pecuniam ſuam ſuſpendit 121. à peregrino, 122, ut illam- mutuo det Iraelitæ ſub ſœnore, ecce iſta eſt res, quæ traditur cordi 123. hominis e- jusque cogitationi, idcircò opus fuit dicere: * & timebis Deum tuum. Verſ. 38. Qui eduxi & .] Qui explorando diſcrimen feci inter primogenitum atque inter il- lum, qui non fuit primogenitus, 124. ego itidem ſcio ac punio illum, qui mutuo dat pecuniam Iſraelitæ ſub fœnore ac dicit, illam eſſe ethnici; 125. alia explicatio (ver- borum iſtorum:) qui eduxi vos è terra 5Ægypti, (nempè:) ea conditione, ut recipiatis in vos præcepta mea, 126, etiamſi illa vobis ſint gravia. Eod. verſ. 3 8. Ur darem: vobis terram Chananaam] Pro mercede, ut recipiatis præcepta mea.* Eod. verſ. 38. Ult ſem vobis Deus] Nam quisquis inhabitat terram Iſraeliticam, ego ei ſum Deus; quicunque autem ex illa egreditur, is perinde eſt, ac ſi coleret Deum alienum. 127. Verſ. 39. Opus ſervile] i, e. Opus turpe (ſive ignominioſum, )ita, ut in eo (aliquis) cognoſcatur tanquàm ſervus, ne ferat vaſa ejus poſt ipſum ad domum lavacri nec ſol- 1003 vat calceamentum ejus. 128. Verſ. 40. Tunquàm mercenarius (&) munquam inquili- K kkkkk 32 nus] 120. Vel: 4 metu (numinis Divini) ſemet eximit ac ſolvit, ſic Hebræa, iſta: ne ney n vertere poſſis, confer. hie tractat. Talmud. Bava mezia, fol. 6 1. b. uti in 'p-e n b. loc. allegatur ad marginem, confer. & Jalkut Part. 1. fol. 194. col. 3. circà fin. it. Bava mezia, Jol. 71. a. & Temurah, fol. 6. b. 121. Id eſt: qui dicit, pecuniam illam eſſe alieni genæ, idque facit eò animô, ut illam fœnori det Ifraelitæ, confer. verſ. ſequ. 3 8. , cap. n. 12 5. 122. Sive: ab alienigena, Hebr. n, ſic in editi- one Hebraica, quà uſus ſum, legitur ; in Bibliis Bauxtorf. & in utroque MSto habetur ha i, e. 4 gentili ſive ethnico, res eodem redit, confer. ſuprà Levit. c. 22. v. 2 5, n. 82. & num. 86. vide & iufrà v- 47. h. cap. n. 148. & cap. ſeq. 26. v. 1. n. I. 123. Sive: animo ac conſcientiæ hominis relin- quitur, confer. v. 17. h. cap. n. 6 5, vide & in- frà v. 43. b. cap. n. 134. it. Jalkut Part. 1. Vol. 194. col. 14. * Hebr. 1" T iſta & ſequentia usque ad: N W& i., e., qui eduxi, abſunt ab utroque MSto. 124½ Confer., quæ ſuprà ad Levit. c. 19 V. 36. n. 169. notata ſunt. 12 5. Vide, quæ ad v. 36. h. cap. g. I121. notata ſunt, confer. & tract. Talm. Nedarim, fol. 6 5. b. & Bava met zia, fol. 62. a⸗b. & pag. 87: b. it. Temurah, ſol. 6, b. 126. Confer. quæ ſuprà ad Levit. c. 19. V. 36. n. 16 8. notata ſunt. X Hebr. rupn, in MSto 1I. poſteà adduntur iſta y man en iende i. e. etiamſi illa vohis ſint gravia, confer. hic tractat. Talmud. Ketubor, fol. 110.5. 1277 In tractatu Talmudico, qui inſcribitur: Ke- tubot c. 2. quique adducitur in libro Piec. Jud. part. 2. p. 244. a. prine. traditur, quòd omnis Iſiaëlita, qui extrà terram Iſraeliticam degit, ſi- milis ſit ei,- qui non habet Deum, conſer. etiam Gur Arjeh fol, 159. col. I. fin. ut & Torat Co- hanim, prout in pe M hic ad margine allegatur, ubi vide ſis etiam notas, confer. & Jal- kur Part. I. Fol. 194. col. 4 med. 12 8. Calceos quippe ſolvere & vaſa dominorum ad balnea portare inter ſervilia opeca refertur, confer. hie Kidduſchin, fol. 20. 2. & Bava 3060 . 1004 LE VITICI. CAP. XXV. nu] i. e. Culturam terræ atque opus artificii, ſicuti cœteris mercenariis, ei impone, Eod. verſ. 40. Urquead annum Jubileum] Si inciderit annus jubilæus antè ſex annos, 129. Jubilæus illum efficit liberum. Verſ 41. Et liberi eus cum ipſo] Dixit R. Si- meon: ſi ipſe venditus fuit, quisnam liberos ejus vendidit? (ipſe ſanè illos non 130. Potuit vendere;) ſed hinc (probatur,) quòd dominus ejus teneatur alimenta præſta- re ipſius liberis. ?“ Eod. verſ. 41. Ad poſſiſtonem patrum ſuorum] Ad honorem pa- trum ſuorum, ne ipſe proptereà vilipendatur, 131. Q& (hic ſignificat:) Opii. e. robur. Verſ. 42. Nam ſervi τ mei ſunt] Obligatio mea prior eſt. 132, Eod. verſ- 4A2. Non pvendantur venditione ſervili] (Scilicèt) voce præconis, (dicentis:) hic eſt ſervus venalis, nec illum conſtituat ſuper lapidem venditionis. 133. Verſ. 43. Ne domineris in eo duriter] i. e. Opus, quod non eſt neceſſarium, (ne ei imponas,) ut il- lum affligas, ne dicas: calidum mihi fac * poculum iſtud; quod tamen non eſt opus, ſarculò fode ſub vinea iſta, donec veniam; (ſed) forſitan dices: non eſt, qui cogno- ſcat rem, utrùm illa ſit neceſſaria nec ne; ego verò id impero ei, quia neceſſarium eſt, ecce res iſta tradita eſt cordi 134. cjus, idcircò (hic) dicitur: & timebis, Verſ. 44. Servus autemtuns & ancilla tua, qui erunt tibi] Si-dixeris, quoniam res ita ſeſe- habet, cujusnam ego miniſterié utar? in ſervos ** meos (Judæos) non eſt mihi con- ceſſum imperium, populi (alienigenæ) in poſſeſſionem mihi non ſunt traditi, nam ec- ce mihi prius ſunt obligati, confer. inirà v. 5 5. 5. cap, num. 163⸗ vide & Torat Cohanim ac dict. tractat. Talmud. Maccot, ol. 13q. a. uti in S , h. loc., ad marginem allegantur, confer. & tract, Taim. Sanhedrin, fol. 86. a. 133. Hinc difcis, quod apud Judæos moris fuerit, ut ſervi venales publice ſuper lapide conſtitue- rentur, qui lapis mτ ax hic dicitur, Latinis 129. Stilicèt: tervitutis, de quibus ſex annis vide Exod. c, 2 1. v. 2. n. 22. confer, etiam Gur Arf jeh fol. 159,: col. 2. princ. ac not, in enarn nopv- ubi etiam tract, Talm. Kiddulſchin, ſol. 20. a. b. allegatur. 130. Quoniam ipſe, tanquam ſervus, in alterius fuit poteſtate, confer. hic tract. Talm. Kiddu ſchin, ol. 22. a. * Nimirum eo dn e i. e, donec adoleverint, ſic in not. ma no b. loc. ſervi venales collocabantur, huic ferè ſimilis fumt dicitur: cataſta, nempè pegma illud, in quo 1 31. Id eſt: ne ideò ignominiæ & cçontęmptui ex ponatur, quia ipſe aliquando iervivit alii Iſaeli tæ propter inopiam rei familiaris, confer. & hi. Gur Arjeh ol. 15 9. col, 2. med. ac Torat Coha nim, uti in o m h. loc. allegatur ad mar ginem, ubi vide etiam notas, vid. & tract. Talm. Maccot, fol. 13. a. & Kidduſchin, fol, 15. a. & fol. 2 1. 6. it, Bava mezia, ol. 71,a. ** Hebr. Way iſta & ſequentia, usque ad && i, e, ne domineris, abſunt hic 4 MSto 2⸗ 132. Hebr. o , i. e., chirographum me um antiquius eſt, potiori utor jure, Judæi enim Sy aR i. e. lapis errantium ſive deperdito- 1um, in quo publicatum fuit de re quavis perdita vel amiſſa, vide Lightfoot. Centur. Chorogr. c. 3 6, H. 11. pag. 70, edit. Lipi, confer. etiam Bux- torf. Lex. Talm, fol, 14. . * Hebr. V T iſta & ſequentia,'usque ad: y i. e. ſarculò fode, abſunt à MSto z. 134. Animo ſive conſcientiæ ejus relinquitur, con- fer. ſuprà v. 3 6, F. cap. n. 123. ** Hebr. aya iſtus & ſequentia, usque ad: =N Hdn i. e, de gentibus, abſunt hie ab utroque Mste. CAWV. — ce dehortatuse animam, 1339. miunes etunt ſont intratenm ullam animam niayeſtra, 37 lius ſequitut p nontelinques ſemum. Bod. ilot bareditari⸗ tem, 140, ad e (vetdumdd flüisyelttis, nan taditeillos flli, Kconfirmetis Seriptura,) ad — 13 . Fiemi Deuten not, in vn 136. Mout Deuten (Onfer. GCur Arje 137. Vel:e fiii clitu veſtro, ſic Pretor, conlet. 67. 6 grolt in 2d marginem. 13 e Id eſ: ejuss dis, cujusell ej uoque erit lery 460.41, à0, 79, 1 39. Cueeredi V. 16, ¹ Hch. dn i Orinnn ie, 2Düinta MIGton, lunm ſel& legue 1e gudaſtinral 14 MRo ad diteillor de i n Lodem MKo Abi Vic. not, num el ntinee ANVY. CAb. XxxV. LEVITICI. 1005 po, ce dehortatus es me, (iſſtud injungens præceptum:) non conſervabis in vita omnem er aunoe, animam, 135. quisnam igitur mihi ſerviet? Eod. verſ. 44. De gentibus] Iſti (ho-= DatS. mines, erunt tibi ſervi. Eod. verſ.- 44. Quz ſunt in circuitu veſtro] Non verò, quæ s non 10, ſunt intrà terminos terræ veſtræ, nam ecce de illis dixi tibi: non ſuperſtitem ſervabis ens elg. ullam animam. 136. Verſ. 4 5. Etiam de filiis inquilinorum] Qui veniunt è vici- honoren a. nia veſtra, 137. ut ducant uxores in terra veſtra, ſi illi ſibi procreaverint (liberos,) fi- Dphle, lius ſequitur patrem 138. nec ipſe comprehenditur ſub regula (illa, quâ dicitur:) od el. non relinques ſuperſtitem; 139. ſed tibi Permiſſum eſt, ut poſſideas illum, tanquàm nti:)iee ſervum. Eod. verſ. 45. De illi * comparabiti] Illos poſſidebitis. Verſ 46. Atque Nell g. N illos hareditario jure transmittetis ad ſilios peſtros] Apprehendite * illos in hæredita- Pona. tem, 140. ad opus filiorum veſtrorum, qui vobis ſuccedent nec convenit, explicare noneteo ; (verbum DRD, ut idem ſignificet, ac:) HNi. e. poſſidendos tradite illos hqui cogno. filiis veſtris, nam ſi ita eſſet, 141. ſcribendum fuiſſet: Ddori. e. & poſſidendos Anecellaum radite illos filiis veſtris; 142, aſt DHNN) 143. perinde eſt, ac Dnpirnni. e. nebis. Nell. SS& confirmetis vos. 144. Eod. verſ. 46. Ilnus quisque † in fratrem ſuum] (Id dicit hic ttsi ſd Scriptura,) ad includendum eum, 145. qui princeps eſt in populo ſuo, ut & regem, eſt mini con⸗ qui alit, nam ee. 135. Sicuti Deuteron. e. 20. v. 16. habetur, conſer. ſequentia, usque ad rwraren i. e. & poſſeſſores e not. in pan nesm . loc. eorum vosmet conſtituetis, ahlunt MSto 2, con- — 136. Prout Deuteron. dict. c. 20. v. 16. habetur, fer. hic Mlegille. fol. 2 3. b. & Ketubot, ol. 4 ¾. t Initi Ileh confer. Gur Arjeh fol. 159. col. 2. med. a. . it. Naſir, fol. 6 1. b. & Gittin, Jol. 39. a. it. õ 137. Vel: & finitimis nationibus, quæ ſunt in cin. Kidduichin, fFol. 16. a. 6, & fol. 2 2.b, it. Bava 13. nuli in cuitu veſtro, ſic Hebr. aAHA'nn hie inter- batra, fol. 110. b. & Bechorot, fol. 13. a. it. So- gen egemun, pretor, confer. & tract. Talm. Kidduſchin, fol. ta, fol. 3. a, b. & Berachot, ſol. 47. b. & Gittin. in, ol l,½ 67. 5. prout in D'pan no h. loc. allegatur fol. 3 8. 5. & Nidda, fol. 47. a. e0s noſis fuetih ad marginem. 140. Vel: apprehendite in illis poſſeſſionem, ie nlie. 13 . Id eſt: ejusdem erit ſtatus atque conditio. tanquam jus hæreditarium, quod ad liberos iciut, Larims nis, cujus eſi ejus pater, ſi is fuerit ſervus, filius transmittitur, confer. num. 143. b. verſ. ma illud, in gu⸗ quoque erit ſervus; confer., hic jevammot, ol. 141. Id eſt: ſi verbum iſtud hanc haberet ſignifi⸗ iefer ſmiliz fii 46. 2. & †). 7 8. . it. Sota, fol. 3. b. & Gittin, cationem. n ſie deyereit⸗ Jol. 37. b. 142. Vide 1. Chronic. c. 29. v. 8. e guanispedn 139. Qua dere dictum eſt Deuteron. alleg. c. 20. 143. Id eſt: & poſſeſſores eorum vosmet conſti- gtut. Chorog,e⸗ V. 16. tuetis, vel: hæreditatio jure transmittetis il. tonker etiam P. Hebr. , iſtud & ſequentia usque ad: los (ad liberos veſtros,) confer. hic præ aliis Prurun-n i., e. atque illos hæreditario jure &c, abſunt MStoz. aſt in MSto I. non ſolum hæc de- ſumtz ſed & ſequentia, usque ade awn 22 i. e. quoòd ſi invaluerit manus peregrini, abſunt hict 4 MSto I. addita autem ſunt iſta: apprehen- dite illos &c. usque ad: perinde eſt ac omre in eodem MSto I. poſt verſum I. cap. ſequ. 2 6. ubi vid. not. num. 17. ,iusguend: on. relinquituncon⸗ 6, idlagt nis 34 Vel; retinete illos, Hebr. iia eC‚iſta & Michlol Jophi, ac ſuprà num. 140.0 h. verſ. it. not. ad Eſai. cap. 14. V. 2. n. 4. 144. Sieuti Numeror. cap. 13. Vv. 2 1. habetur, ubi verbum eſt formæ: Hithpael. † Hebr. &α iſta & ſequentia, usque ad: P MEPEN ) i. e. quòd ſi invaluerit manus, ab- ſunt hic ab utroque MSto. 145. Senſus eſt: per verba iſta: uausquisque in ta⸗ 17006 LEVITICI. CAP. XRV. qui eſt inter miniſtros ſuos, ne illi dominatum (in eos) exerceant aſperè. Verſ. 47. Manus peregrini & inquilini] i. e. (Manus) peregrini, qui eſt inquilinus, juxtà TIargum ejus (hæc eſt interpretatio: manus) incircumciſi inquilini; 146, finis autem hujus (verſiculi) arguit, (ſic explicandum eſſe, nam paulò poſt hic legitur:) & venditus fue=- rit peregrino, inquilino. 147. Eod. verſ. 47. Quòd ſi invaluerit manus peregrini & inquilini apud te] Quisnam anſam ei præbuit, ut ille dives evaderet? (nempè, quia- ipie) tibi adhæret. Eod. verſ. 47. Et attenuatus fuerit frater tuns apud illum] Quis= nam in cauſa ei fuit, ut attenuaretur? (nimirùm, quoniam ipſe) ei conjunctus fuit⸗ dum opera ejus didicit (udæus. ) Eod. verſ. 47. J Familia pertgrini] Is eſt Aramæuss 148. dum illa (Scriptura hic) dicit: Pi. e. ſtirpi, 149. intelligitur ille, qui ven- ditus fuit ipſiꝰ cultui idololatrico, ut ei miniſtraret, non quidem ipſi numini Divino; 15%, ſed ut cædat ligna & ut hauriat aquam. Verſ, 48. Jus redimendi erit ei] Sta- tim, 151. ne ſinas eum immergi 15. usque ad annum Jubilæum, nam ecce (ethni⸗- cus) illum totum non comparayit; 153. ſed, ut ei ſerviret usque ad annum Jubilæum, etenim — frairem ſunm, comprehenditur etiam princeps ac rex, ne illi erga ſubditos ac miniſtros ſuos ni- mis ſeverè atque aſperè dominationem exerce- ant. ⸗ 46. Chald. aren p, ita quidem legit hie Com- maentator noſier; ſed in exemplaribus hactenus vulgatis ab initio hujus verſiculi legitur cepulaà interjectà 3r Ty i. e. incircumciſi (homi- nis) & inquilini, confer. hic P, Fagii not. ad Pa: raphr. Chald. . loc. vide & num. ſeq. 147 it. 147. Vel: peregrino, ſive: alienigenæ, qui habi- tat apud te, qui eſt inquilinus, ſic paulo poſt hoe verſu 47. habetur: aeN M7 i. e. peregrino, qui habitat apud te, Chald. arnr v, ſine co- pula interpoſita, atque hanc lectionem probat hie gutor noſier, coônfer. num. antec, 146. &£ Gür Arſeh fol. 159. col. 3. princ. eive: Syrus, Hebr. Mρο, ſic in exemplari Hebraico, quo uſus ſum, hic legitur, cui & Tar gum Onkeloſi eonientit, ubi habetur: „απ 77. 2. Syro; in Bibliis Buxtorf. & in utroque MSto pro“n Nlegitur i. e. ethnicus ſive gentilis, confer. quæ ſupra ad Levit. 6. 22. v. 2 5. n. 82. notata ſunt, vide & veri, 3 6. . cap. n. 122. & c. ſequ. 26. v. I num. 1. & ttact. Talm. Kidduſchin, ol. 20. a. 5. ac Bava megia, Jol. 71. a. uti in PW Se h. loc. allegantur. 149. Vel: indigenæ, e fa milia peregrini, ſicuti u. nius ac Tremellius hic verterunt; dicitur autem y,quoniam o)a i., e. eradicatus eſt ab omnibus aliis negotiis ſuis, ut cuitui idoio atrico ſervirer, prout habetur in Michlol Jophi . loc, ubi vide ſis Hebræa, confer. Kidduſchin, ol. 20. a. &G Bava kama, fol, 113. 5, & Bava mezia, ol. 7 I. ůA it. Jevammot, ol. 46. à. * Hebr. Anvy, deeit iſta vox hic in utroque MSto. 156. Nempz, nt lpſi cnuitui idololatrico immedia-⸗ te ſervitet; ſed ut eæderet ligas quanuue haku⸗ tiret, quæ in Cultu idololatrico uſurpantur; vide Michlol! Jophi /. loc, confer. & not. ad Deuter, c. 4. V. 2 9. n. 2, , B 15 I. Scilicèt: redimi poterit, id enim ex antece- dentibus repetendum vel ſupplendum eſt, con- fer. & Bava kama, ol 113. a. & Erachin, fol. 30. a. & Kidduſchin fol. 21. a. 5. it, evammot, fol; 54. .. 152. Vel: defigi, ne quaſi defixus hæreat, id enim verbum ypu, quod hicç habetur, ſignifieat, in not. 'pen exponitur verbum iſtad ynud quod ſignificet?: p i. e., abſconditum, ut ſen- ſus ſit, ne permittas α en en ee i. e. ut occultetur vel abſeondatur in cultu ido- lolatrico, ſic ibi dem. 153. Id eſt: ipſum corpus ejus non comparayit, prout alibi dicitur, vide ſuprà Levit. g. 22. 7, 1 0 n. 41. & n. 43. (M. MV. .. etenitn in ubila leo; . logn Eilominus etiam gem 15t. nolni taccutate ſecut Gdepretio eſul fuit,veguea ſul nis deprehenit fuetit lleſlenm let ei guinge elh (guod dicitn Verl. ſo. Vilui Iue anno, inſtito mercenarius, (co eiſgentiki)detta ubilzum. Bo n) prout paule innn ecu ue — 154, Poit habetur Kiddutchin ol. 13. enim gentili ica, r W i,e, drum dimitzt ü- habeturin Gur At 1ot, 1n CrN W 156. ldeſt: ne nom iſi udaus lien geciatur ecipi B464 kama, ſol. be. legaturad c, 1)7. Id eſke urt ur 10c0nenit, ficutt bjutque annirat not, Proutſegue 0.6. ap. n. 159. Scil. ve ſerwus ioſe Poſſitpel alius uc. etelhnico . cont . l. 15,5, & eran kont hadeu . e W. — t. Verl 4,, uxti largum autem hujus Vencditusfue⸗ peregrini nempe, guia. tilun it⸗ njunckus fuit, eſt Arameu; flle, gri ven⸗ miniDirino; Reritei) Se⸗ necceethni⸗ um obileum Atenitn —— 1t; Gicitur autem seltab ownibus dioltrico erſiret, i b. oc, ubi vioe in, fol 10, 16 werin ſol 7l. in utroq ue Mot latrico immedla⸗ 11 aqdamue au:⸗ O ulurpentun; ſide & not. ad Deulti, denim en anters⸗ lendumm el, con⸗ 1,8 Hrachin, ol brit, elammol, us belemid enin eur, ſgniitan in CAP. XXV. LEVITICI. 1007 etenim in Jubilæo egreditur (liber,) dicitur quippe infrà: & egredietur in anno ſubi- læo; 154. loquitur autem Scriptura de gentili, qui eſt ſub potefſtate tua, 155. & ni- kilominus etiam hoc modo non venias ad illum per calliditates propter profanatio- nem 156., nominis (Divini;) ſed quando is venit, ut redimatur, ſupputationem faci- ataccuratè ſecundùm contingentiam 157. in unoquoque annéô detrahat ei gentilis de pretio ejus, (ſervi ſcil. Judæi, verbi gratia:) ſi fuerint viginti anni, ex quo venditus fuit, usque ad jubilæum & (gentilis) comparaverit illum (Judæum ſervum) viginti mi- nis, deprehenditur, quòd comparaverit gentilis ſervitium anni unâ minâ & ſi moratus fuerit ille (ſervus judæus) apud eum quinque annis isque venerit, ut redimatur, detra- het**âi quinque minas ac dabit illi (gentili) ſervus (ſudæus) quindecim minas & hoc eſt, (quod dicitur:) & erit pecunia venditionis ejus juxtà numerum annorum. 158¾. Verſ. 50. Veluti dies mercenarii erit cum eo] Supputatio, quæ convenit 159. unicui- que anno, inſtituatur, perinde ac ſi ille (ſervus judæus) apud eum (gentilem) fuiſſet mercenarius, (computatà) in quemlibet annum unâ 160. min, atque illa (pecunia) ei (gentili) detrahatur. Verlſ. 5 I. Si adbue multi ſauerint anni] (Nempè:) usque ad Iubilæum. Eod. verſ. 5 I. Pro ratione illorum] Omnia (ſic hoc loco ſunt intelligen- da,) prout (paulò antè) expoſui. * Verſ. 53. Non dominabitur in eum per ſævitiam in conſpectu tuo] Ac ſi diceret: te vidente. 161. Verſ. 54. S verò non † redemptus fue- Kidduſchin, ol. 17. b. & fol. I8:a. & Fol. 2 I. a. b. it. Bava Kama; fol. 113. b. 159. Vel: in quam incidit unusquisque annus; ſive: quæ cuilibet anno contingit, vide, quæ pau- lo antè ad verſ. 48. H. cap. n. 15 7. notata ſunt. 160. Hoc verbi gratiaâ hie poſitum eſt, dum au- toer noſterviginti minas in viginti annos compu- tavit, de quo exemplo verſu 48. h. cap. dictum eſt, confer. hie tract. Talm. Kidduſchin, fol. 20. a. & ol. 2 I. a. it. Erachino fol. 30. b, 154. Preht habetur verſu 54. b. cap. confer. hic Kiddufchin, fol. 15. b. 15 5. Si enim gentilis non ſit ſub poteſtate Iſraeli- tica, οz i. e., quisnam coget illum, ut Ju- dæum dimittat ſiberum in anno Jubilæo? uti habetur in Gur Arjeh fol. 159. col. 3. med. ac not. in ane DS b. Joc, 156. Id eſt: ne nomen Dei profanetur, id, quod ſit, ſi judæus alienigenam ſive gentilem dolo ag grediatur ac decipiat, confer, hic tract. Talmud. erbummiitsd ſcondltomn, ut Er⸗ non d n Go urin cultid igo⸗ s non commpalayit, ** Scil. vel ſervus ipſe judæus, ſi ille ſeſe redimere 158. Prout habetur verſu ſequ, 50. b. cap, confer. Bava kama, Yol. I13. 6. uti in mnnn , 6. XX Conſer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol. g. a. loc. allegatur ad marginem. 157. Id eſt: juxtà lupputationem, quæ euivis an- no convenit, ſicuti contingit & sceidit, habita cujusque anni ratione, id enim ne 19)9 hic notat, prout ſequentia hec evincunt, vide verſ. 50. h. cap. I. 159. poſſit, vel alius udæus,illius propinquus, detra- het ethnico & c. confer. tract. Talm. Kidduſchin, Jol. 15. b. & evammot, fol. 54. b. & 0l. 14. b. it. ol. 16. a. & fol. 20. a. 6 it. Be- chorot; ſol. 13. àa. & Erachin, fol. 30. a. 5. 16 1. Senſus eſt: non ſiner, Iſraelita, ν de re n i. e. ut alienigena ſive gentilis illum (ſervum judæum) duriter tractet ipſo (Ii- raélita) inſpiciente, ſic in Gur Arjeh fol. 159. col. 3, med. confer. & not, in on re h. loc. † Hebr. d &, hæc & ſequentis, usque ad: 7 i. e. mei enim ſunt, abſunt hic ab uiroque MS10. LIIIII — 1008 LEVITIICEI. fuerit per iſta] Per iſta ille redimiur; non verèò liber fit elapsò ſexenniô. 162. Verf. 5„5§. Mei enim ſunt ſervi Iraëlitæ] Chirographum meum antiquius eſt. 163. Eod. verf. 5 5. Ego ſum Dominus, Deus veſter] Quicunque illos ſervitute opprimit infrà, 164, perinde habetur, ac ſi illos ſervitute premeret ſuprà. 165. CATL. XXVI. Erſ. I. Non facieti voli⸗ idola] (Id dicitur“ hic) reſpecétu ejus, qui venditus fuit alienigenæ, ¹. ne is dicat: quoniam dominus meus revelat nuditatem, 2. ego quoque illum imitabor, quoniam dominus meus cultui idololatrico ſer- vit, ego quoque idem, ut ipſe, faciam, quoniam dominus meus profanat Sabbathum, ego perinde, * ac ipſe, agam, ideò dicuntur (hic) verſus iſti, prætereâ etiam textus illi dicuntur juxtà ſeriemScripturæ, nempè) ab initio dehortatur (illa) de (non violando) ſeptimo annòô; 3. ſi verò (aliquis) divitiarum eupiditate ductus † in ſuſpicionem venit (violati) anni ſeptimi, tandem eveniet, ut & ipſe vendat ſupellectilia ſua, ideò conjun- gitur ei: 4. cùm vendideritis aliquid venale, 5. ſi verò ille ſeſe non converterit, 6, eve- niet tandem, ut vendat poſſeſſionem ſuam, 7. ſi ille ne ſic quidem reſipuerit, tandem * Ven- 162. Sicuti deſervo Hebræo, qui etiam Hebræo ſervit, dicitur Exodi c. 2 I. v. 2. ubi vide notas, ſermo enim hic eſt de ſervo Judæo, qut ethnico ſervit. 163. Vide, quæ ſuprà ad v. 42. . cap. num. 132. notata ſunt, confer. & Kidduſchin, Jol. 22 a. b. & Bava kamea, ol. I1 6. 5. & Bava mezia, Jol 10. a. & Bava batra, fol. 10. a. * Hebr. mayena, in utroque MSto legitur: na daye., res eadem eſt. 164. Id eſt: in hac terra inferiore, in hoc mundo. 165. Nempè: in cœlo, apud Deum, in mundo ſuperiori. xX Vel: (Scriptura hic) dehortatur, Hebr. α., ſic in MSto 2., hoc loco additum reperitur. 1. Hebr. a, ſic in editione as Wν☚☛, ut & in exemplari Hebraico, quò uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxtorf. habetur: ̈ i. e. gentili, res eo dem redit, vide quæ cap. antec. 2 5. V. 36. n. 122., notata ſunt, confer hic Torat Coha- nim, uti in pan inom h. loc. allegatur ad marginem. .. 2, Id eſt: ſcortatur, rem habet cum meretricibus, cant, confer. not. in non rneow b. loc. cœte rùm iſta: quoniam dominus meus revelat nudi- tatem, ego quoque illum imitab or, abſunt 4 MSto I, 1 mrav ir i. e. profana bo Sabbatha. 3. Vide cap. antec. 2 5. v. 7. MSto 2. pio his ſic legitur: D n enn e 1) i. e. dehortationi locum dare renuit quoad hanc rem, tandem ipſe vendet ſupellectilia & c. 4. Videlicèt: textui iſti, qui dict. cap. antec. 2 5. v. 7. habetur. “ 5. Sicuti dict. cap. antec. 2 5. v. 16. habetur. 6, Vel: ſi non reſipuerit & ad ſaniorem mentem redierit, ſic verbum , quod hic habetur, in- terpretor, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 589. p. 1041. vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 733. atque Deuter. c. 1 5. v. 2 I. n. 79. it, not. ad 2. Samuel. c. 14. v. 15. n. 7. it. ad Eſai, c. 57. v. 20. n. 33. 7. Prout alleg. cap. antec. 2 5. V. 2 5. habetur. CAh. XXVI. id enim Hebræa illa: Qy H2bhic ſignifi- X½ Hebr. rDn, in utroque MSto pro eo legitur: † Hebr. yinN y e en en en in — vendet etiatn ccipietſub ſoe ſe guiden el ettetit,“ nn Pod. Vetl I. . veluti accipitu enim gentles) ipliDeo, 1ſ. 1e peibusz en lo ſin lanin Ambulareritu] & feceritisea? , inlelligi pe 4. Qemadmodn habetur; c(ceten etiam Comnum 4 Cem ſeipſum pene ge Zicuti alleg, ca 10, Probt eod, cap. Hebr. u n d MSo. 11. Keilickt: lemen 1 V.47, habetu 5 ripture, dequ tipio hujus verlus 11, Vel kpidemin tum, confer. P. 9, No. 13. h Michlol )o ie, ſgoratln Pkoperb.e, 19, gile, ſol. 21,0, 14. Kcuti Exod ca Nurer,e, 3 . 1), Kilickt: vero Sv ſenigcan, l. e, ktizmipſt Der 16, Confer N. Sa, Numeree, N r h loe, 17. ſite, lr ſihti notalaſant,in MS — 161. Verl. 163, Rod, imit tintti, gni venditun uditztenn, 1, olatrico let⸗ Labbathum, in textusllli dnViolando) cionem venit ided conjun⸗ lterit, b, ee⸗ erit, tandem Ven⸗ b b. loc. (te⸗ us ferelat nodi⸗ abor, ablunt o pto kolegitur: Dbathe. De, i DD 4 . Ue tenunt uOid elleltli ue⸗ 1. ca. anlet⸗ 15 . habetuf, niotem mentemm tic habetun in. 1 Sot.,. 199, Taln. ,ol 733. geit hot. 1d 1¹. 4 llaiee. 37 1 . abetur. CAb. XXV. LEVITICI. 1009 — . — —— vendet etiam domum ſuam, 8. ſi ne ita quidem ille ſeſe converterit, tandem mutuo accipiet ſub foenore, 9. omnia iſta poſteriora graviora ſunt, quàm priora; ſi verò ne ſic quidem reſipuerit, tandem ſeipſum vendet, 10. quod ſi ne ita quidem ſeſe con- verterit, *non ſatis ei erit, ut (ſemet vendat) Iſraëlitæ; ſed etiam alienigenæ. 11. Eod. verſ. I. Eapidem 12., efzgiei] (Dictio MDD) ſigniſicat )D i. e. tectum, 13. veluti (accipitur in illo loco:) )D i. e. & obtegam te manu mea, 14. tegebant enim (gentiles) ſolum pavimentôò lapideé. Eod. verſ. I. Ilt adoretis ſuper eo] Etiam ipſi Deo, 15. quoniam iſta eſt &NeDNW i. e. adoratio, quæ fit protenſis manibus ac pedibus; lex autem prohibuit, ita facere extrà Sanctuarium. 16. Eod. verſ. I. Ego ſum Dominus] Fidelis, ut rependam mercedem. 17. Verſ. 3. K in. ſtatutis meis ambulaveritis] Forſitän hæc eſt impletio 1. præceptorum, quando illa (lex) dicit: * & feceritis ea? 19. ecce de impletione præceptorum eſt ſermo, en quid ego ſtabilio 20. (intelligi per verba iſta:) ſi in ſtatutis meis ambulaveritis? (nempè,) ut ſitis dili- LIIIII z gen. 8. Quemadmodùm dict. cap, antec. 2 5. verſ. 29. cap. antec. 25. v. 46. habentur, 4 verbis: 2p- habetur; cœterùm verba iſta?s tandem vendet prehendite illos & c. usque ad: perinde eſt, ae etiam domum ſuam, & ſequentia usque ad tan- roinre), vid. ibid. net. Sign. * & Sign. ** dem ſeipſum vender, ablunt 4 MSto z. I18. Sive: obſfervatio, Hebr. — 5, quaſi dicas? 9. Sicuti alleg, cap. præced. 25. v. 36. habetur. erectio, ſtabilitas, confer. Gur Arjeh fol. 159. 10. Prout eod. cap. antec. 2 5. v. 3 9. habetur. col. 3. med. & infrà v. 14. h. cap. n. 41. vide * Hebr. n im &, abſunt iſta hic ab utroque Torat Cohanim, uti in adei rr, h. loc. MSto. allegatur ad marginem, it. tract. Talm. Kiddu- I1. Scilicèt: ſemet vendet, uti dict. cap. antec. ſchin, fol. 6 1. b. & Bava batra, ol. & 8§. 5. it. A- 2 5§. V. 47. habetr, & hæc eſt ſeries verſuum S.) voda, Sara, fol. 5. a. S riptueæ, de qua Commentator noſter in prin-[* Hebr. DN N, in utroque MSto poſt verba cipio hujus verſus primi mentionem fecit. iſta locus hic ſi legitur: α en en e 12. Vel: lapidem imaginis, ſive: lapidem figura. nona —.☚ n n DDN nne Sre tum, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. MSt. 2. vnn) n nn nn eren n bh. loc. Dy y i. e. &mandata mea cuſtodiveritis 13. In Michlol Jophi p. loc. nh exponitur: (h. verſ. 3.) ecce im pletio (ſeu obſervatio) præ- ” i. e, ſiguratum, formatum, confer. not. ad ceptorum dicitur, en quid ego ſtabilio intelligi Proverb. c. I 8. V. II. n. 5. it. tractat. Talm. Me- (per verba iſta:) ſi in ſtatutis meis ambulaveritis? gilla, fol. 22.bh. (aempè:) quando eritis diligentes (vel laborioſi) 14. Sicuti Exod, cap. 33. v. 22., habetur, confer. & in lege, ſitis ſeduli (vel laborioſi) eum in finem, Num er. c. 3 3. V. 52. n. 27. & not. ad Eſai. c. 2, (ut cuſtodiatis &c.) V. 16. n. 18. 19. Sicuti habetur in fine hujus verſiculi tertii, 15 Scilicèt: vero ſive numini Divino, id enim confer. intià dict. verſ-. 14. h. cap. num, 4 1. & Synv ſignifcat, cœteruùm iſta: pe e num. 42. i. e. etiam ipſi Deo, abſunt ab utroque MSto, [z0. Vel: ſtatuo, ecquid inde probo, aut concludo? 16. Confer. R. Salom. ad Geneſ. e. 42. v. 6. n. 12. id enim phraſis illa, Rabbinis uſitata, te & ad Numer. c. 3 3. V. 52. n. 2 8. vid. & not. in pvpon ſignificat, conf. infrà'v. 14. h, c. n. 43. &v. N ND h. loc. 3 1. h. cap. n. I19. & Ligtfoot. ad Luc. cap. 12. 17. Vide, quæ ſuprà ad Levit. c. 23. v. 22, n. 56. † y. 49. p. 82 3, edit. Lipſienſ. 7 . . V 49. P. 823 notata ſunt, in MSto 1. hic addita tunt illa, quæ 2010 LEVITICI. CAP. XXVI. nn gentes in lege. 217. Eod. verſ. 3. & mandata mea cuſtodiveritis] Sitis ſeduli in lege eum in finem, ut cuſtodiatis & obſervetis, (ſeu ſtabiliatis) veluti dicitur: ** & diſca- tis illa atque euſtodiatis, ut faciatis ea. 22. Verſ. 4. Tempore fuo] i. e. Illo tempore, quo non ſolent homines egredi, nempè noctibus Sabbathorum. * Eod. verſ. 4. Et arbor agri] Iſtæ funt arbores ſteriles; 23. quæ & i pſæ † proferent fructus. Verſ. 5. Et attinget vobis tritura vindemiam] Nam erit tritura copioſa 24. vosque in illa oc- cupati eritis usque ad vindemiam & in vindemia eritis occupati usque ad tempus ſa-= tionis. Eod. verſ. 5. Et comedetis ad ſatietatem] Cibus modieus 25, erit benedi- tus in viſceribus ejus (comedentis.) Verſ. 6. Et dabopacem] Ne fortè dieatis: ec- ce cibus & ecce potus, ſi non adeſt pax, omnia nihil ſunt, lex (itaque hic) dicit: poſt hæc omnia etiam dabo pacem in terra, *† hinc eſt, quòd pax coœteris omnibus æquipa- retur, ſic quoque illa (Scriptura) dicit: qui facit pacem & creat omnia. 26. Eod. verſ. 6. Et gladius non tranſibit per terram veſtram] Non opus fuit, dicere, quòd non ve- nient (hoſtes) ad bellum (inferendum,) ſed etiam ne quidem tranſibunt per viam ter- ræE& 2XI. Vel: ut ſedulà ac diligenter ſtudeatis in le- ge, vige infrà verſ. 14. 6. cap. n. 39. nam quia Snyy ape n e eeenen i. e. in ambulatione eſt labor & defatigatio, ideò S. Scriptura hic uſa eſt verbo: Ori. e, ambulaveritis, uti habetur in Gur Arjeh ol. 159. col. 3. circà fin. it. in Pir- ke Avoth cap. 4. alleg. in libro Prec. Jud. part. T. pag. 109. b. med. vide & infrà dict- verſ. 14.† b. cap. n. 44. ac not. in 'n- rh. loc. Hebr. Nν* - iſta & ſequentia, usque ad: ry i. e. in tempore ſuo, abſunt ab utroque MsSto. 22, Sicuti Deuter. cap. 5. V. T. habetur, confer, D. Wagenſeil. Sot. p. 797. & p. 800. n. 4. 8& it. not. mn ſuprà Levit. cap. 22. V. 31, h. 103. Par W' h. 100. * Hebr. ria uin, in MSto I. poſteàâ additur ? in margine: nO n dnen i. e. & in noctibus feſtorum, in editione DW inſuper in notis Raſchianis hæc additio uncinulis incluſa reperi tur: n een ie e i. e. innoctibus quar- talium (ſic habetur ) in Raſchi vetere (exempla- 26. Sic Eſai. c. 4 5 v. 7. Habetur, idcque ided, ri,) allegantur etiam ibidem ad marginem To- rat cohanim ac tract. Talm. Taanit, fol. 22. vid. & Buxt. Lex. Talm. fol. 21972. 23. Sive: inanes, ſic interpretor hic: α N, confer. R. Salom. ad Eſai. «, 41. V. 19 num, 42. ac Buxtorf Lex. Talrn. ol. 1556. vide & Gut Arjeh fol. 159. col. 4. mede ac Torat Cohanim, gatur, ubi vide etiam notas. bhic in verſione ſecutus fſum. 24. Id eſt: tanta erit meſſis copia, ut non anrè bſolvatur ſegetum tritura, quàm vindemiæ tem- pus advenerit & propter uvarum copiam tempus vindemiæ usque ad ſementem producetur, vide not. in S'I TDO ac Junii atque T emellii not. h, loc. ut & P. Fag. ad Paraphr. Chald. , loc. 125. Vel ita: qui parum comednt, benedictus erit mi in pnr ri achmarginem hic allegatur, vinde 6.e Gur Arjeh ſol- 159: Col. 4. med. ir. in- frà verſ. 26. h. cap. n. 109. . l X Hebr. (& VNen in MSto r. pro his legitur: un i. e. narrat (quòd pax &c.) in MSto 2. ab= ſunt iſta & ſequentia, usque ad: 1x Pe i. e. non opus fuit digçere & c. confer, tract. Talmz. Taanit, Fol. 22. 2. ” HX TDyr j. c. quia pax ſtabilit aec firmat omnia, uti in Gur Arjeh fol. 159. Col. loc. ut & not. ad Michæ cap. 4. v. 4. nume 3. „ prout in a Pià* . loc, ad marginem allez † Hebr. rryw, ſic in MSto z. quam lectionem in viſceribus ejus cibus, confer. Torat cohanim, 4. med. habetur, vide & not, in ar h. 3 CA W. — 1s vellte f bept gue in gladium inter vos ſunt; antun G Centun Uod centum es 1, Jponiam)ilk “ legem. 1, Eo on Vlgali. 9 li)occupatione laempe.)eegig Lod. verl. 9. M. gelo os] Ftatu neun volien num keciltisz ſec Gomo litaelis & Verſ. 10. Rum inpetetalcendam * 88B9m4u2—— Hebr. Trn a Conter, hie Torat 1lor aCmapine lalipom. cad . Talm. Taanit fol, Jol, 196. col. 5. Hebr. n iſt Wie,ſec 1id 37, Namn ſuxs Pro⸗ tuliſe hrbent gu benkach dro mi „ conker, & Hebt In 8 L s Nn woy io) egis. i Kenſuseſt: ai⸗ ter aucos, legem quiillamoblerran que potior haberun 139, , citi 299 Ked inuſtato 1 AXxyVI. — bli in kege * E diſez. tempore, verl . Et „ Verl f. inilla oc. lempus ſa it benedi⸗ lieatis: ee⸗ cicit:pol ns Aqbipe⸗ od. vert. d non ve⸗ t Viamn tere — ,vide & Gut rar Cohenimn, Arginem allee. nand lecliogem 1, ut non amè vindemiætem⸗ opiam tempus Oducetur, vide eTremelünor. Chalc, /, lor. benecickus erit kora cohanim, h bie allepntuf, 4, med i id 1o bis legitur: in Mto n ab⸗ „ E ſn, trick, Tn. 1, Wneide, in pan ſiebiie h 1 ,Aumhe CAP. XXVI. LEVITICI. 10TI ræ veſtræ † de provincia in provinciam. * Verſ. 7. Antè vos in gladiun Unusquis- que in gladium proximi ſui. Verſ. 8. Er perſequentur ex vobis] Ex debilibus, qui inter vos ſunt; non veròô ex robuſtis, qui inter vos exiſtunt. Eod. verfſ. 8. Qüingur centum & centunm decem millia] An hæc recta eſt computatio, nonne * dici debuiſſet, quòd centum ex vobis duo millia perſequentur? 27. ſed (iſtud ideò hic dicit Scriptu- ra, quoniam) illa non æ quiparat paucos, qui faciunt legem, *** multis, qui obſervant legem. 28. Eod. verſ. S. Et cadent hoſtet veſtri &.] Nam cadent antè vos modé non vulgari. 29. Verſ. 9. Er reſziciam ad vos] i. e. Avertam me 30. ab omni (a- lia) occupatione mea, ut rependam mercedem veſtram, cuinam res (iſta) ſimilis eſt? † (nempè:) regi, qui mercede conduxit operarios &c. ſicuti eſt in lege ſacerdotum. 31. Eod. verſ. 9. Et ereſeere faciam pos] Multiplicatione prolis. * Eod. verſ. 9. Et au- gebo vos] Staturàâ * corporis procerà (ſive erectà.) Eod. verſ. 9. &r ſtabiliam fadus weum vobiecum] (Nempè:) fœdus novum, non ſicuti fœdus primum, quod vos irri- tum feciſtis; ſed novum foœdus, quod non fiet irritum, dicitur enim: & pangam cum domo Iſraëlis & cum domo jehudæ novum fœdus, non ſecunduùm pactum &c. 32. Verſ. 10. Et comedetis vetus *** valde inveteratum] Fructus erunt reconditi ac boni ad inveteraſcendum, ita, ut vetus inveteratum trium annorum melius ſit ad comeden- LIIIIF 3 dum, 4 Hebr. abſunt hæc 4 MSto I. entibus procident ar proſternentur, prout acci- Conter. hie Torat cohanim, uti in mnar rpe dit in facto Gideonis;vide hie not-in pmnan W/, h. loc. ad marginem allegatur, ir, not. ad 2. Pa-ubi & Torat Cohanim ad marginem allegatur. ralipom. cap. 3 7. verſ, 20. n. 13. & diét, tractat. 30. Quaſi dicat: otioſus ero vel vacabo ab omna Falm. Taanit fol. 22. a. . ac Jalkut Part. 1. ½ alia occupatione, confer. quæ ſupra ad Levit. Jol. 19 6. col. z. princ. 2, 20. V. 3, n. 2, notata ſunt,vide & infrà verſ. Hebr. Nn) iſtud & ſequentia, usque ad: &7?Sÿ 17. . cap. n. 58. & n. 76. ac n. 77. R. not- ad r& i. e. ſed (iſtud ideò & c.) abſum % MStoz, keclefiaſt. c. 2. V. 12.n. 27. 27. Nam juxta proportionem Arithmeticam ſi-(† Hebr. Jahyn „ſic abbreviatè in Amſtel. editione, cuti ſe habent quinque ad centum; ita centum ſe abbreviatura iſta in utroque MSto fic exponitur: habent ad duo mülia; non verò ad decem mil f nn da ne ern I. e. parabola utun- lia, confer. & bic Torat Cohanim, ſicuti in' tur (Rabbini,) cuinam res ſimilis eſſ: e h. loc. allegatur ad marginem. 31. De hoc libro ſuprà Levit. cap. 2 3. v. 9. n. 16. NXX IIebr. nT L vwnNin MStO z. pro his legi= Qdictum eſt, vide Gur Arjeh fol. 160. col. Ie mede tur: H.νHio i, e, qui operam dant (GHu- ubiplura de hac parabola, confer. & nOr. in dio) legis. . . . ORnee , ubi coetera verba, quæ hic omilla 2. Senſus eſt: diverſa eſt ratio ac proportio in- ſunt, ex Torat Cohanim adducuntur. ter paucos, legem obſervantes, & inter multos, x* Conter. bic quoque Torat Cohenim, prout in qui illam obſervant, horum major vis eſt eorum- ar rDW bh, loc. ad marginem allegatur, ubu que potior habetur ratio, confer. Gur Arjeh fol vige etiam notas. 139. col. 4, circà fin, ac not. in eo rD b. xX Confer. infrà not. ad verf. 13. . c, num. 3 „. . . 38.⸗ loc, ubi hac de re plura. 32. Sicuti Jerem. cap. 31. v. 31. & v 12. habetur. 22. Sed inuſitato ac mirabili modo vodis inſyici- Conter,hic tract, Talm, Bava batra,/ol. 9 1.: 2,6 LEVITICI. dum, quàm id, quod eſt anni præcedentis. 33. Eod. verſ. 10. Ac vetus propter no- vum remorebiti] Quoniam horrea 34., erunt plena novi & receptacula repleta e- runt vetere, vosque opus habebitis evacuare repoſitoria frumentaria in alium locum, ut in illis novum recondatis. Verſ. 11I. Etponam tabernaculum meum] Iſtud eſt do- mus Sanctuarii. * Eod. verſ. I I. Nec faſtidiet anima mea] Non tædium veſtrorum- capiet animus meus, * omnis (dictio) vʒ ſignificat Oi. e. reſpuitionem rei, quæ abſorpta eſt, veluti † (accipitur in illo loco:) nam ibi ) i. e. faſtidiò affe- Gtum fuit ſcutum fortium virorum, 35. i. e. non recepit unctionem, nam ungere ſo- lebant ſcutum, ex coriò factum atque coctum, eum in finem, ut emollitum à ſe repellat ictum ſagittæ aut haſtæ, ne corium perforetur. Verſ. I2. Et ambulabo inter voy] Spacia- bor vobiscum in Paradilo, non ſecùs ac unus ex vobis * nee trepidando vosmet amo- vebitis à me; forſitàn non timebitis me? lex (hic) dicit: & ero vobis Deus veſter. 36, Verſ 13. Ego ſum Dominus, Deus veſter] Dignus ego ſum, cui fidem habeatis, quo- niam ego omnia iſta * facere poſſum, nam ego eduxi vos è terra Eägypti & feci vo- bis miracula magna. Eod. verſ. 13. Temones] (R) 'eſt) inſtar paxilli in duabus extremitatibus jugi, hi (temones) retinent jugum, ne illud à capite bovis decedat ac nodus (ſive vinculum) diſſolvatur, veluti (accipitur in illo loco:) fac tibi 37. juga- (ſive vincula) & temones, (—☚ % vocatur:) cheville, *† linguâ vernaculâ. Eod. verſ. 13. Erectos] Staturàâ (corporis) erectà. 38. Verſ. 14. Si verò mihi non auſeul- averitis] Ut ſitis ſeduli in lege, 39. quò ſciatis expoſitionem ſapientum, 40, forſi- *“ tàn 33. Sic interpretor hic νν, de quo confer. Bux tortf. Lex. Laim. fol. 244 vide & infrà verlſ. 16. h. cap. n. 74 it. Torat cohanim, ſicuti in nen r h. loc. allegatur ad marginem. 34. Hebr. HMe, quo nomine intelliguntur hic lo. ca, ubi reponuntur acervi frumentarii, qui in a- gris exiſtunt, confer. quæ cap. antec. 25. verf. 22. n. 7 1. notata ſunt, vide & not. in a n b. loc. . * Loei iſlius explicstionem vide in notis nov nan b, loc, confer. & tract. Talm. Eruvin,fol. 20. a. & Schevuot, fol. 16. 5, X Hebr. Dan e n e, in MSto z. pro his ſic legitur: DNS e de i. e, ego non a- verſabor eos. V † Hebr. ' iſtud, ut & ſequentia, usque ad: MeN i. e. & ambulabo, abſunt hic ab utio- 36. Sic habetur hoc vertu I2. fenlus eſt: amor erit conjunctus timori atque reverentiæ Divinæ, conter. Ja kut Part. 1. fol. 19 6. col. 3. med. X Hebr. & 2. abſunt iſta 4 MStO z. i. e. erecos, abſunt hic ab urroque MSto. notæ ad librum Prec. Jud. part. I. p. 14 5. a. fin. * Sic exprimo hic: A N*ανοπ, confer. not. ad Efai. c. 52. V 2. num. 4. & ad Eſai. cap. 54. V. 2. n. 3. 3 §. Confer. hic præ aliis P. Fagius in not. ad Pa- tfaphr. Chald. h, loc. it. Bava batra, fol. 85. a. ſuprà verſ. 9, hH. 6. Sign. *X 39. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 3. h. cap. n. 2 I. nota- ta ſunt, confer. & Megilla, fol. 3 1. b. que MSto. 40. Etenim a n we e eben een 5. Sicuti2, Samuel. cap. 1. v. 2 I. habetur, ubi 59 7ya n i. e. expoſitioni ſapientum conve- vide Raſchi not. mt (dictio) nymw'i. e, auſcultatio (de qua hic * Hebr. Dan , abſunt iſta à MSto 1. t Hebr. huyn iſtud & ſequentia, usque ad: mn 37. Sicuti Jerem. cap. 27. v. 2. habetur, confer. & fol. 83. 6. it. Sanhedrin, fol. 100. a. vid. 6. Hed (A. MVI. — tnghicimelig ceritis Ac.? 4. eligipervetbe inlege 44. ſe mihi, niſiille, tri eum tebelle valde, 45, cog lum kebelles ell n0, 46. gbia e Eod verl. 14. Qur transgrelli eum (ſgnificat, juliiia nea fili Pod vetl. 15. d (precepta Divin gui negat, gude Præcepta mea pallun meum] Ptemtransgfellie —. in texliun ſact0 len Olalis, ſi habetun Plinc. confer. & ze no:, in Onn 41. Vite, gus ſit⸗ 1311 fuat. 41. Ktuti mor egt fer ſupra lic er 4). Confer, gue in 10, notata funt. 444. Vel: ur ſis lal lupra gick verſ. 3. zle hecih Ne Debr.h, iglud mnie. ſieeti ſunt hie4 MSto H. kr hadeiur G Dotas n. 12, conte “ 46, icuti Genel⸗ e⸗ hot. ibic, 1,¹, a C. W.. — progter . l kepleta e. lium orum, lſtodetdo. Veſtrorum. bitionem dei, lalidi alke. mungere ſo⸗ niſe repellat 1mi]öpacia⸗ Vosmnet amo⸗ eus veltet, 36, ubeatis guo. pni keci vo. illiin doabus Fis decelat a bi 3j. zuga⸗ acul. Lod, bi non Auſl⸗ Imn 40, forſi⸗ n ſenlus elt: amor erentie Divinæ, col. z. nec. 810 ¹. gue 20gln que Msto. babetut, colet. ,1. P. 14 dn, , ot. d Eini, e⸗ 54. V. 1. . 3. us in not, a0 ba baue, ſ0l 55,4. hl. 100,4, id, & . „ Den vID ſapientum cone tio (Ge qua nie CAP. XXVI. LEVITICI. tàn (hic intelligitur) ut impleantur 41. præcepta, dum illa (Scriptura) dicit: nec fe- ceritis &c.? 42. ecce impletio præceptorum dicta eſt, en quid ego ſtabilio 43. (in- telligi per verba iſta:) ſi verò mihi non auſcultaveritis? (nempè:) ut ſitis diligentes in lege; 44. ſed cur lex dicit: mihi? non (intelligitur in Scriptura per partieulam:) mihi, niſi ille, qui cognoſcit quidem dominum ſuum; ſed datàâ operà id agit, ut con- trà eum rebellet, ſic quoque † (dicitur) de viris Sodomæ: mali & peccantes Domino valdè, 45⁄. cognoverant enim Dominum ſuum; ſed id ſtudiô egerunt, ut contraà il- lum rebelles eſſent, ſic etiam (dicitur) de Nimrod: robuſtus venator coràm Domi- no, 46. quia cognoverat illum; ſed ſibi propoſuerat, ut contrà eum rebellaret. Eod. verſ. 14. Nec feceriti] Quoniam haud diſcetis, (ideò) non facietis, 47., eccen, duæ transgreſſiones. 48. Verſ. 15. Et ſi ſtatuta mea ſpreveriti] (Verbum) dNn eum (ſignificat,) qui ſpernit alios, qui faciunt (mandata Divina.) Eod. verſ. I1 5. Er judicia mea faſtidiverit anima veſtra] (Hisce verbis intelligitur) is, qui odit ſapientes. Eod. verſ. I5. Ut non faciatis] (Hic intelligitur) is, qui prohibet alios, ne faciant (præcepta Divina.) Eod. verſ. 15. Omnia præcepta mea] (His verbis innuitur)ille, qui negat, quòd ego (Deus) præceperim illa (mandata,) ideò (hic) dicitur: omnia- præcepta mea nec dicitur: omnia præcepta. 49. Eod. verſ. 1 5. Ut irritum faciatis patum meum]) (Hisce verbis intelfigitur) is, qui negat fundamentum, 50. ecce ſe- ptem transgreſliones, 51. prima trahit poſt ſe ſecundam 52. & ſic deinceps usque, ad quetur, ut illa non faciatis, vide num, fequ. 4%. confer. & Torat Cohanim, uti in pan noe h. loc. allegatur ad marginem. 4 8. Nempè: prima, dum non diſcitis, unde ſe- quetur ſecunda, ut non faciatis, confer, verſ. ſeq. 1 5. h. cap. n. 5 I. item Gur Arjeb fol. 160. 1013 . — in textu faero ſermo eſt,) quoniam illa eſt lex oralis, ſic habetui in Gur Arjeh fol. 160. col. 2. ptinc. confer. & ſupra l.ew it. cap, 1 9. v. 4. n. 19. ac not. in . heov h. loc. 41. Vide, quæ ſupra ad verſ. 3. h. cap. rn. 1 8. no- tata funt. 42. Sicuti mox ſequitur in eodem hoc verſu, con- fer. ſuprà dict. verſ. 3. h. cap. n. 19. 43. Confer. quæ ſuprà ad dict. verſ. 3. F. cap. n. 20. notata funt. 44. Vel: ut ſitis laborioſi ac ſeduli in lege, vide ſupraà dict. verſ. 3. hH cap. n. 2 I. confer. & Verſ. 3I. H. cap. n. II 8. & n. 119. † Hebr. †9), iſtud & ſequentia, usque ad: 19) Pnan i. e. ſic etiam (dicitur) de Nimrod, ab- ſunt hic à MSto I. 45. Ita habetur Geneſ. cap. 1 3. verſ. 13 ubi vide notas n. 22. confer. hic Jalkut Part. I. fol. 196. col. 3. circà fin. 46. Sicuti Geneſ. cap. 10. v. 9. habetur, vide not. ibid. n. 2, ac n. 3. 47. Id eſt: dum non diſcetis præcepta legis, ſe.- co!. 2. med. ac not. in dbp RW h. loc. 49. Omiſſò pronomine: mea, nimiruùm notanter hic dicitur: præcepta mea, non abſolutè: præ- cepta, dum improbus iſte negat, 4 me profecta eſſe illa præcepta; cœterum verba iſta: N xn n mN Na j. e, nec dicitur : omnia præ- cepta, abſunt 4 MSto 2. §50. Id eſt: Deum veramquereligionem, Id enim verbis iſtis: ya )n hie intelligirur, confer. num. ſequ. 5 3. h verl. it. tradt. Talm. Kiddu- ſchin, fol. 6 1. b. & Bava batra, fol. 9 8. 6 51. Sive: peccata, de quibus in præcedentibue di- ctam eſt, quæ hie Commentator noſter ſtrictim repelit, confer. verſ. præced. 14, . cap. n. 4 8. & inftà v. 1 8. h. eap. n. 94. 52. Etenim cvay N Way i, e. trans greſſio LCLEVITICI. 1014 ad ſeptimam; ſunt autem iſtæ: (1.) non diſcit ac (2.) non facit, (3.) ipernit ali= Os, qui faciunt (mandata Divina,) (4.) odit ſapientes, (5.) prohibet alios, (ne faci= ant mandata Divina,) (6.) Negat præcepta (eſſe Divina.) (7.) Negat * funda- mentum. 53. Verſ. 16. Et viſimre * faciam ſuper vos] (Verbum APE) hicidem- notat, ac) N X) i. e. & præcipiam (ut veniant) ſuper vos. Eod. verſ. 16. Tumo- rem] (Dictio Hor* ſigniſicat) morbum Pρ) i. e. qui tumidam reddit carnem, enflures, 54. linguâ vernaculâ, (qui hec morbo laborat,) is ſimilis eſt inflato, cujus tumor toſtus eſt* & aſpectus faciei ejus * indignabundus. *** Eod. verſ. 16. Fe- brem ardentem] (Dictio H notat) morbum, qui i. e. inflammat corpus idque calidum ac tumidum reddit, veluti (accipitur in illo loco:) quia ignis P i. e. accenſus eſt in ira mea. 55. Eod. verſ. 16. Qui conficiunt ocuios & dolore affci- ant animam] Oculi exſpectant & conſumuntur, quò videant, ut (æger) relevetur ac fanetur; ſed dum is tandem non convaleſcit, (tunc) excruciantur animæ familiari- um ejus in ipſius morte, 56. oenne deſiderium, quod non expletur, ut & ſpes protra- a vocatur: E ie. comſumptio oculorum. 57. Eod. verſ. 16. Et ſe- minabitis fruſtra] i. e. Seminabitis; ſed non progerminabit, quòd ſi germinaverit, comedent iſtud inimicei veſtri. Verſ. 17. & dabo fſaciem meam] (Dictio 0 notat) 3 ND i. e. otium meum, (ac ſi diceret:) avertam me 58⁸. ab omni (alia) occupatione mea, ut vos malò afficiam. * Eod. verſ. 17. Et dominabuntur in vobis oſores veſtri] (uns) aliam poſt ſe trahit; contra Hh en Cctus eſt propter tumorem ejuas. run i e., præceptum (unum) poſt ſe trahit al Juxta . . . ** Nempè: carnis, —yD e i. e., quæ inflata. terum, sonfer. D. Wagenleil. Sot. p. 390 ac Deu- ter. C. 19. V. 11. D. 12: atque Deuter. g. 22. Verſ. 14. n. 300 S n. 3 J. * Hebr. wya n, in MSto 1, poſieà additur: yav & i e. ecce ſeptem (transgretſtones.) 53. Id eſt: Deum ipſum veramque religionem, vide n. antec. 50. h. verſ. X Confer. hic tract. Talm. Schabbat, ſel. 32. b. & Fol. 3 3. a. 54. Sic reddo hic: vhNe, quam dictionem et- iam poſſes Latinè reddere: ampullas, prout vertit P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi vide ſis plura ; alia hujus vocis e interpretatio habetur infrà verf. 1 16, . cap. num. 66. Confer. & Deuter. e. 2 8. v. 22. num. II. abeſt autem dictio iſta Gallica 4 MSto z. * Hebr. nba hnnee, in MSto 2. pro his legi- tigi P ee j, e, qui levie (leu vilis) fa- eſt irà, quæ non eſt rubicunde, ſiguti cœtetra ca- r0 hominis fſani, ita in not. pan ne hice exponitur. *X„ Sic —◻9 )1 hic interpretor cum Buxtorf. in Le- xic. Talm. fol. 6 822⸗ “ 5§5 5§. Sicuti habetur Deuteron. c. 3 2, v. 22. confer- & hic F. Fagii not. ad Paraphbr. Chald. . loc. 56. Cohfer, quæ infrà in notis ad hunc verſum 16. n, 71. adducta ſunt ex allegorica expoſitione, Iuæ in lege ſacerdotum reperitur. 57. Vide, quæ ad Deuteron, c. 2 8. v. 322. n. 4 1.65* V. 6 5. h. 41. notata ſunt, it. ad Pſalm. 69. v. 4. num. 6. 58. Vel: vacabo, confer. quæ ſupra ad v. 9. . cap. rn. 30. notata ſunt, vide & n. 76. & 77. bh, v. 17. * Hebr. 9 „, in utroque MSto poſteà ad- Propter formidinem. CAb. XXVI. (1 WIl —.— lumiſenſum i⸗ enattatio mj. N 60, 1. ie inita ſie qn inira 63, ego In ut lagr o yeplaga) vopptt⸗ ten (vot bus; 66. quen⸗ illo, 67. lex it ſin ol, vel inte — Hebr. On . Vide, que deh V. dr h. 1b. notat n. 126, bo. Dictio x Lotat enich: etian 110 hunc poſteriot in alegorics expo 61. jeuti veriu antt 61. Prout habeturii 63. Sit uxtaalego tit mentio, vener munis tamen inte um lieralem huit Abo &, 64. Domn altera alt enim ſioniſen iſlen ec hee gu iled rerſas ile 10, id oum. ſegn 6 Talm Sehubba , . Her guogde en Sarerdotum deſvn ejusmodi allegori uentes, nsque ad Depetlequente, Alabentuk, ide ej Gehaddet, ſol.32. ee: wora ſi .„ . . .„ . . . . ene ditur: —N& RLi i, e., Et fugietis ielubetur eupon 1.XX. — Pperhitalt⸗ ,(ne facie 5 fande. lbicidem. 16. Timo⸗ it carnem, lato, cvjes el.16. K. mat corpus is Colore Aſici. eleyetur ac e familiari. Pe protta⸗ 16. R ſt⸗ tminarerit, notat) ccupatione ſoret ohri luxt menereec k, qiuc inlla4 I (Etelra (a⸗ Nn wed hie uxtoltin Le- 1.12. conlet. 2ld. 5, loc, ge perſomn 16, a eipoſtione, . zuh 41,’&* i⸗ AA.9. 1, Cnn l 7 & * 80, pollel 1. k lgieii D CAb. xxvVI. LEVITICI. IoTVY Juxtà ſenſum literalem ( ſignificat:) W11. e. dominatum exercebunt in vos, ** enarratio myſtica, (quæ habetur in) lege Sacerdotum, 59. explicat iſtum (textum) N& HN& 6u. i. e. etiam ego faciam hæc, 6⁶1. (hoc modo:) non ego loquor, niſi 8 i. e. in ira, ſic quoque (enarratio illa myſtica explicat illum locum:) 0& 62. j. e. in ira 63. ego ambulabo contrà illos duriter. Verſ. 16. Er viſinre ſaciam ſuper vos] Ita, ut plagæ vos viſitent, ſibi invicem ſuccedentes, 64, dum adhũc prima viſitatio (ſi⸗ ve plaga) vos premit, adducam aliam, illamque ei adjungam. Eod. verſ. 16. Terro- rem] (Vox —,2 ſignificat) plagam, Normapii. e. quæ terrorem injicit homini-= bus; ⁶, quænam verò eſt illa? nempè plaga expectationis. * Eod. verſ. 16. Læ-=- bem 66.] Eſt tibi aliquis, qui ægrotat ac fertur in lectulo; ſed caro ejus ſervatur ſuper illo, 67. lex (itaque) hic dicit: OSr i. e. tabes, ** quâ aliquis H i. e. tabidus fit, 6s, vel interdum ille (ægrotus) tabe quidem conſumitur; ſed leniter, nec febre arden- — XX Hebr. a iiν, ablſunt iſta 4 MSto z. 59. Vide, quæ de hoc libro ſuprà ad Levit. e. 23. v. S, N. 16. notata ſunt, confer. & infrà v. 3 3. h. C. n. 126. 60. Dictio ε duplicem habet ſignificationem, notat enim: etiam, ac ſignificat quoque: iram, ad hanc poſteriorem ſignificationem reſpicitur in allegoricà expoſitione, hic adducta. 61. Sicuti verſu antec. 16., b., cap. habetur, 62. Prout habetur infra v. 41. h. cap. 6 3. Sic juxtà sllegoricam expoſitionem, cujus hic fit mentio, vertere volui dictionem π; com- munis tamen interprerum explicatio juxtà ſen- ſum literalem hujus loci eſt: etiam ego ambu- labo &c. 64. Dum altera alteri quaſi mauus ſuppeditat, id enim ſignificat 17 un i. e. ab hac (plaga) ad iſtam, ſed hæc quoque expoſitio eſt allegorica, & ideò verſus iſte 16., poſtponitur verſui 17. . eap. Vid. num. ſequ. 6 5. & n. 6 §. confer. & tractat. Talm. Schabbar, fol. 32. . & fol. 3 3. a. „5. Hæc quoque expoſitio elt allegorica. ex lege Sacerdotum deſumpta, de qua ſuprà dictum eſt, ejusmodi allegoricæ expoſitiones ſunt etiam ſe- quentes, hsque ad verba illa: & fugietis nemi ne perſequente, quæ in fine verſiculi 17. h. eap. habeatur, vide ejusd. verſ. 17. notas n. 82. it. Schabbat, fol. 32. 6. Sive moræ, ſie nonnulli dictiorem, n, quæ hic habetur, exponunt, dum homines, panpnn i, e. expectant omni hora, ut morbas levior eva- dat & ſanetur; aſt, dum ægrotus moritar an i. e. terrentur homines, quande ille nrva WeN i. e., morte repentina moritur; alii in- terpretantur, quòd dictio illa ſignificet aris, i. e. lumbos, nempè, quòd plaga illa incipiat lumbis, eaque plaga ian i. e. terret hominem. ſic in not. pari rv hic ex ponitur, in MStozg. pro: rn ſegitur: Inn), ſed haud ſcio, quid i- ſtud ſibi velit, forſitàn pro n legendum cum & poſt hoc modo: rue, quæ vox ſignificat u- ceris maligni genus, de quo vid. R. Sal. ad Ge- neſ. e. 12. V. 17. ibique not. n. 29. & n. 33. it. Gur Arjeh fol. 21. col. 3. fin, & Buxt. I. ex. Chald. fol. 2 170. atque hæc lectio & expoſitio alteri illi præferenda. 66. Sic juxtà allegoricæ expoſitionis, quæ hic ha- betur, ſenſum vertere volui vocem more „ ali- ter, quàm ſuprà b. verſ. 16. tranſtuli, vide not. ibid. n. 54. 67. Id eſt: non defluit caro ejus, non tabelcit, vi⸗ de Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2369. ** In utroque MSto poſteà additur: nni. e, de- cet (ſcil. S. Scriptura, quod ille tabidus lfiat.) 6 8. In hac explicationeallegorica continetur am- plior expoſitio ejus, quod paulò antè dictum tu- it de plagis, ſibi iavicem ſuccedentibus, ubi ſem- per poſterior plaga gravior eſt priore, confer. num. ſequ. 70. b. Verſ. 16. Mmmmmm 1016 LEVITICI. CAP. XXVI. ardente inflammatur, (idcircò) lex (hic) dicit HPp N i, e. & febrem ardentem, 69. quâà ille (ægrotus) hepp i. e. inflammatur; vel interdum ipſe quidem inflammatur; ſed cogitat ſecum, quòd victurus ſit, (qua- propter) lex hic dicit: quæ plagæ conficiunt oculos, vel ipſe quidem (æger) non ſecùm cogitat, quòd victurus ſit; alii tamen cogitant, quòd ipſe victurus ſit, (idcircò hic ulterius) lex dicit: & quæ (plagæ) excruciant 70., animam. 71. Eod. verſ. 16. Et ſeminabitis fruſtrà ſemen veſtrum] Seminat aliquis; 72. nec (tamen ſe- men) progerminat, & nunc † quid ſi inimici veſtri ſupervenientes comedant? lex (hic) dicit: & comedent illud inimici veſtri, ecce quomodo (iſtud fiat, nimirùm) ſeminat aliquis primò annòô, ſed non progerminat; annò autem ſecundô progerminat qui- dem, ſed inimici veniunt & deprehendunt proventum tempore obſidionis, & qui in- trà 73. ſunt, pereunt fame, ita, ut non poſſint colligere proventum anni præceden- tis; 74. alia expoſitio (verborum iſtorum:) & ſeminabitis fruſtrà ſemen veſtrum, (nempè:) reſpectu filiorum filiarumque loquitur (hic) Scriptura, dum aliquis laborem propter illos (liberos) ſuſcipit eosque educat; ſed intervenit peccatum eosque conſu- mit, nam dicitur: quos palmis geſtavi & educavi, eos inimicus meus conſumpfſit. 75. Verſ. 17. Et dabo faciem meam contrà vos] Quemadmodùm dicitur de bono: & re- ſpiciam ad vos; 36. ita (hic) dicitur de malo: & dabo faciem meam, res ſimilis eſt regi, qui dicit ſervis ſuis, averto me 77. ab omni (alia) occupatione mea atque operam do vobiscum ad malum (inferendum.) Eod. verſ. 17. &t percutiemini coràm inimicus ve- ſtris] Dum mors vos interimit intrà; 78. hoſtes autem veſtri 79. vos obſidione cin- gunt exträa. Eod. verſ. 17. Et dominabuntur vobis oſores veſtri] Non enim excitabo oſores veſtros, niſi ex vobis ipſis & contrâà vos, illo quippe tempore, quô po- 74. Sic vocem Pν⅜äâ hic interpretor, con er. quæ ſuprà ad verſ. 10. h. cap. n. 3 3. notata ſunt. 75. Sicuti Thren. cap. 2. V. 22. habet ur, 76. Prout habetur ſuptà verſ. 9., b. cap. ubi vide no- tas n. 30. 77. Vel: vace ab omni occupatione alia, confer. quæ ſuprà ad dict. verſ. 9. h. c. n. 30. notara ſunt. 78. Videlicêt: intrà urbem oblidione cincam, confer. veri. antec. 16. n. 7 3. 79. Sic verba iſta: aa Wyn, quæ in Paraphra- ſi Chaldaica hic habentur & ab autore noſtro ad- ducuntur, hic vertere volui, vide Buxtorf. I ex. 69. Scilicèt: vobis immittam, confer. Deuteron. cap. 2 8. v. 22. ibique not. n. 14. 70. Nota hic, quòd ſemper gravior ſit poſterior plaga, quam prior, confet. num. antec. 68, h. vert. & Deater. cap. 2 8. v. 67. n. 78. 71, Dum ſcilicèt familiates Egroi in ipſius morte excruciantur, prout autor noſter ſuprà h. verſ. 16. n. 56. expoluit. 72. Hæc quoque expoſitio eſt allegorica, ex lege ſacerdotum deſumpta, vide, quæ paulò antè n. 65. h. verf. 16. notata ſunt. † Vel: ex tunc ſive ab hoc tempore, Hebr. anyn) iſtud & ſequentia, usque ad: a; πνο. e. anno autem ſecundo, abſunt à MSto I. . 73. Nempè: inttà urbem, obſidione cinctam, id enim hicg ſignificat, confer. verſ. ſequ. 17. b. cap. n⸗ 78* in San me b. loc. ad marginem allegatur. ubi vide ſis etiam notas, in MSto 1. pro an legitur aan & in MSto 2. pro an habetur 2 i. Talm. fol. 49 I. confer. & Tor hanim, prout m. Jol. 49 prat cohanim, prout wel, egn e. gladius. “ elhajuſeeli iſti goerebande leendebat Nicl & raſtabant pro (W) er vobis E atque ſeilli e lesab illis ettal Mreſi ui erſe Albet] ie E 19. Ldlan Ala Uſa] i. e. Verl. 19. atüi, ſie illa ( tiam roboris vel terran veſtram, elt,) nam mhiille (untkilſom deri ta non ſudat i⸗ non ſodabunt i nautem ſudabit, — do. Md eſt: gvod e ſid, guod abl iuun, ui ſuntthe kur, eonker. A Son wobh 11. Ficuti ucie ea 1n ln utroqve M⸗ ſh ie, olli tip. z. v 3. haben D legonice, ex lege 8 bus lupri Gidum . 6f. 1z, liaut non hoch “ poriz Aufogete, 1e hec illi (hoß or erſeqantur, . tun zodis in Oner hie Tora nden A.l. — kebtem, interdum t, la lem (eger) le vickurus ne , Lod, (tamen ſe⸗ n! jexſbie uun)ſeminat erminat gi . ig & gulin⸗ nipreceden⸗ len veſtrum, ſuis laborem Oague conlo⸗ lumpſit 7. bono: & ke⸗ wilis eſt regt, leoperam 40 mn inimici pe⸗ büdionecin- nim excitabo e, gub ho. — etor, con ei. quc notata luut. gbetl. cap ubi ſige no⸗ one dlia, cOſer ,0. notals unt. Sdione cindam, gurin anphin: zuore noltio 2. le Buntoff, ler. CAbP. XXVI. LE VITICI. 1017 puli hujus ſeculi, cultui idololatrico dediti, Iſraelitas bellò perſequebantur, non aliud iſti quærebant, quàm id, quod in aperto erat, 80. dicitur enim: aſcendebat Midian & Amalec & orientales populi &c. & cùͤm ſeviſſet Iſrael, & caſtra ponebant contrà eos & vaſtabant proventum terræ; 81. aſt eo tempore, quôò contrà vos excitabo (inimi- cos) ex vobis & adversùs vos ipſos, iſti perſcrutabuntut theſauros à vobis abſconditos, atque ſic illa (Scriptura) dicit: tes ab illis detrahunt &c. 82. cata veſtra] i. e. & qui comedunt carnem populi mei atque eorum cu- Eod. verſ. 17. & fagietu] Præ metu. Nee eſt, qui perſéquatur vos] Deerunt (enim vobis) vires. 83. ad bæc] i. e. Et ſi dum adhuc iſtæ (pœnæ adſunt) * non auſcultaveritis. 18. Et addam] Amplis caſtigationes alias. ** Eod. verſ. 17. Verſ. 18. Et ſi us quét Eod. verſ. Eod. verſ. 18. epties propter pec- Septem pœnas propter ſeptem transgreſſiones, quæ ſuprà dictæ ſunt. 384. Verſ. 19. Et frangam gloriam 85. roboris veſtri] Hæc fuit domus Sanctua- arii, ſic illa (Scriptura) dicit: ecce riam roboris veſtri. 86, eſt,) nam ibi ille dicit: ego polluam Sanctuarium meum, glo- Eod. verſ. 19. Et dabo cælum veſtrum tanquàm ferrum & terram veſtram, veluti æs]) Hæc (comminatio) gravior eſt ill, quam Moſes (minatus & erunt cœli tui, qui ſunt ſuprà caput tuum, æs &c. 87. nam Guxtà illum Scripturæ locum) cœli ſudabunt (ſeu deſtillabunt) ſicuti æs ſudat; aſt ter- ra non ſudat, ſicuti nec ferrum ſudat atque (ita) illa ſervat fructus ſuos, ſed hic * cœli non ſudabunt (ſive diſtillabunr,) ſicuti nec ferrum ſudat & erit ſiccitas in mundo; ter- ra autem ſudabit, quemadmodum æs ſudat eaque perdet (hoc modo) fructùs ſuos. *“ Mmmmmm 2 Verſ. 80. Id eſt: quod oculis expoſitum erat 5y non ve rò id, quod abſconditum erat & in terra occul- taum, uti ſunt theisuri, de quibus mox hic dici- tur, eonfer. & bic Torat cohanim, uti in õ ad marginem allegatur. §&1. Sicuti Judic. cap. 6. verſ. 3. & ſequ. habetur. 82. In utroque MSto hic acditur: epronvy) v i. e. & ofla eorum difftingunt, prout Mich. cap. 3. V, 3. habetur, hactenùs expoſitiones al- legoricæ, ex lege Sa cerdotum deſumptæ, de qui- bus ſuprà dictum, conter. verſ. antec. 16. b. cap. n. 6 5. 83: Ita, ut non poſſiris propter imbecillitatem cor- poris aufugere, Daede e eene eden i. e. nec illi (hoſtes veſtri) opus habebunt, ut vos perſequantur, ſic in Gur Arjeh fol. 160.col. 3. med, vide & nor. in on now h. loc. X In MSto I. hic additur; awy i. e. ſuper vos, i. e, dum vobis incumbunt mala iſta. * Confer. hic Torat cohanim, prout ad margi- nem in mnn inev , loc. allegatur, ubi vide ſis etiam notas. 2?4. Vide ſupra verſ. 15. H. cap. n. 5I. confer. & infra verſ. 20. h. cap. n. 96. item Deuteton. cap. 1. Ve I. 11. 17. 8 5. Sive: excellentiam, ſicuti Junius ac Tremel- lius Hebraicam vocem NN, quæ hic habetur, verterunt, confer. Jalkut Part. 1. fol. 196, cOl. 4, circa fin. 586. Sicuti Ezech. cap. 24. V: 2 1. habetur, confer. hic tract. Talm. Gittin, fol. 37. a. 87. Vide Deuteron. cap. 2 8, v. 2 3. ibique Raſchi not. n. 2 %. * Hebr. N ae, in urroque MSto hic additur: ) & YHνhn ne He P me Nh i. e. illa (S. Scriptura) dicit: & dabo cœlum veſtrum tanquam ferrum, ne ((œli ſudent & c.) † Hebr ya a & abſunt iſta hic ab utroqus MsSto. ½ Quoniam terra humida eſt, ideò peo i. e. fi uctus putrefiunt, ſic in not. dnar mnsv . loc. exponitur. 101 LEVITICI. Verſ. 20. Et conſumetur incaſſum labor veſte-) Ecce ſi quis non laboraverit nec arave- rit nec ſeminaverit nec runcaverit nec amputaverit 83. nec ſarculaverit & tempore- meſſis venerit uredo †T eamque percuſſerit, non adeò * magnum erit detrimentum; 89. aſt ſi quis laboraverit & araverit & ſeminaverit & runcaverit & amputaverit 90. atque ſarculaverit & venerit rubigo eamque (meſſem) percuſſerit, ecce iſtius (hominis) dentes fiunt ſtupidi. 91. Eod. verſ. 20. Nec dabit terra veſtra proventum ſuum] Et- iam id, quod tu ei (terræ) committis * tempore ſationis (non reddet illa.) Eod. vetſ. 20. Et arbor terræ] Etiam ab ipſa terra erit (arbor) percuſſa, 92½, ne prottudat fru- Gus ſuos tempore protruſionis. 93³. Eod. verſ. 20. Non dabit †] Congruit (iſtud: non dabit) & ei, quod ſuprà, & ei, quod infrà eſt, tàm arbori, quàm fructui. 94. Eod. verſ 20. Non dabit frulctum ſium] Dum illa (arbor) profert fructum, abjiciet 9. ea fructus ſuos, ecce duæ maledictiones ac ſunt hic ſeptem pœnæ. 96. Verſ. 2 1I. Et ſfi 8 8. Scili &t: ſummitates ſegetis ſive herbarum, ra- dice relica, ita hic intergretor Chaldaicum ver- bum mia, Germ Schrapfen / confer. Buxtorf. Lex. Talm fol. 1062. it. num. ſequ. 9o:ac not. in pan new h. loc. 1 Hebr. De p, in MSto 2. poſteà additur: Pohi. e. & rubigo. XKA Hebr. 722 &ε hæc & ſequentia, usque ad: a WV I. e. ecce iſtius (hominis) dentes &. abſunt MSto z. 39. Vel: non ita magni refert, vel: nihil intereſt, non valdè curabit, ſic Hebræa 72 J22 P& hic vertere poſſis, confer, hic Torat cohanim, prout in pon nov hic allegatur ad marginem, item Jalkut Part. 1. fol. 196. col. 4. fin. Sc fol. 197. col. I. princ. .. . 90. Hebr. nb) ſic etiam kic legitur in editione „pp n & in Bibliis Buxtorf. quemadmo- dum paulòô antè in hoc commate ; (vide num. antec. 98.) ſed abeſt iſtud verbum ab editione Hebraica, quâ uſus ſum. 91. Id eſt: iſta res illum valdè cruciat, isque pro- ptereà maximè dolet; reſpicitur autem hac phra- ſi, 4 dentibus ſtupidis deſlumpta, ad Jerem. c. 31. verſ. 29. ubi vide notas, confer. & not. in vpan 'npV] h. loc. * Hebr. a, quod ſigniſicat &an i. e. adducis, reſpicitur autem hoc verbo am ad dictionem eny, quæ hoc verſu 20. habetur, ſic in not. pom Mw' b. loc. ubi & Torat Cohanim ad mar- ginem allegatur. 92. Vel: ab ipſa terra deſectum patietur (arbor,) ita, ut & ſuceum ex illa non trahat nec terra radi- cibus arboris conveniens alimentum præbeat, eonfer. hic quoque Torat Cohanim, uti in N PS bh. loc. allegatur ad marginem. 93. Quando ſcilieet oculos ſive gemmas protru- 4 dunt arbores, id enim ar hic notat, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 794. † Hebr, Ir & iſta & ſequentia, usque ad: Irp i. e. non dabit (fructum ſuum)ablunt ab utroque MSto. 94. Confer. 2. Reg. c. 19. v. 30. ſic etiam in Gur Arjeb fol. 160. col. 3. fin. exponitur: y p 75 Pyn i. e. convenit (iſtud: non dabit) arbori ac frudtui, ut hujus loci ſenſus ſit: & 79 Wa:i iro i. e. nullos omnino protrudet oculos ſive gemmas (arbor,) erit enim illa o VSR ini, e. percuſſa à terra ir & i. e. nec etiam dabit fructum ſuum, nam quan- do fructum ſuum profert rrpoy wep N i. e. ipſa (arbor) abjicit fructus ſuos, ſic tàm in Gur Arjeh alleg. ol. 160:. col. 3. fin. quàm ab ipſo autore noſtro hoc verſu 20. exponitur, confer. num.: ſeq. 9 5. S& Jalkut Part. 1. Fol. 197. col. I. quod hic habetut, interpretor, à radice u, un- de in Hiphil eſt wa, conter. num. antec. 94. 96. Sive: uhiones, Hebr. hayn, confer., veri. ſequ. 2 I. n. 10 1. & Gur Arjeh fol. 160. col. 3. ſin. vide & v. 1 8. h. cap. n. 84. — „* CAP.XxXVI. (ℳ. WI. — cmbulaveritun peihgvodw bulaveritis teme cet Mbdie cum lum:.) illumlocum:) Gitad largumd (Geuciffelle)i minus ad me ve enas 101. 4 an (Verbum Pod. vetl. 22. telligere) gvumn tem) unde prob tam in illos, 10 adfert morlu? mordent & inte erunt in terrali gue onager mo — 97. Vel: fonund, 20 Hebiæzn voe⸗ fer. Pra alis b. . h. loe. 98 Nempt: incih n1, ſic hie W iee Eticen h. oe. 5 lnutoqle Mi⸗ keginlt: minn 99. Dicfurta. Me⸗ Droyeb. e 15. 1. ndt. glii lier ven ſunt, cOgkfet, not 11. . lo. el: cohiben 95. Decutiet, defluere faciet, ſic verbum ν mente verbumit I7. . 17. hic ye junti ſenlum g. e, D m, e, gui paucs lo⸗ 8 tnec atare. Kiempore tmmentum; Utarerit go, schominie) nſuun Ut⸗ Locd. vetl. Otkucat fru⸗ Pruit (iſtud: ſiciet 9ſe e⸗ erl.21. H/ Am. tierur (albor,)) 1 dec tertatadi. utüm prebent, hanim, uti in lwatginem. emmas prottu⸗ enotat, conſer glead: id Muntab uto de ſcgiam in Gu onitur: 9) W d: non dobit) i ſenlult: N nind Poruget t enim Ula V m, ham quan- W Ne ,ſie tam in 6u n. guäm ad i vohitur, conke. ſol 197 cl le verbum h, tadice L), un. gicn, aOtec, 94 CAbP. XXVI. LEVITICI. 1019 embulaveritis mecum temerè] Rabbini noſtri πι dicunt ρâ i. e. caſu 92. (nem- pè:) id, quod non (contingit, )niſi interdum, 93. ſic(accipitur hoc loco, ut ſenſus ſit: ſi)am- bulaveritis temerè in præceptis; aſt Menachem (dictionem P)exponit, quòd ſigaifi⸗ cet VODi. e cohibitionem ſeu remotionem,) hoc quoque modo (ipſe exponit lo- eum illum:) P)1 i. e. remove (ſeu cohibe) pedem tuum, 99. ſic etiam (ipſe explicat illum locum:) Pdi. e. removens 100. ſpiritum atque hæc interpretatio propè acce- dit ad Targum Onkeloſi (ubi hoc loco habetur ), quod notat) )P i. e, durum- (ſen difficile,) dum illi durum reddunt cor ſuum, ? O) i. e. ut ſemet cohibeant, quò minus ad me veniant. Eod. verſ. 2 I. Septuplam juxtaà peccata veſtra i. e. Septem- Gas 101. alias, numeréô ſeptuplô, ſecundùm peccata veſtra. Verſ. 22. Et immit- tam] (VYerbum N hic) ſignificat 3) i. e. concitationem (ſive incitationem.) Eod. verſ. 2 2. & orbabit vos] Non mihi (juxtà ſenſum literalem hic ſubvenit, aliud in- telligere,) quàm feram beſtiam, quæ orbat, ſicuti illa facere ſolet; jumentum † (au- tem) unde probas (etiam iſtud hic intelligi?) lex dicit: & dentes jumentorum immit- tam in illos, 102. ecce duo; 103. ſed unde (probatur, quòd jumentum) mortem- adfert morſu? lex dicit: cum veneno ſerpentum pulveris, 104. quemadmodum iſti mordent & interficiunt; ita & illa(jumenta) mordent & interficiunt, jam anteà fu- erunt in terra Iſraeliticà duo (animantia, nempè:) aſinus mordens & interficiens, at⸗ que onager mordens & interficiens. Eod. verſ. 22. & orbabit vos] Hi ſunt parvu- Mmmmmm 3 li. is ſapiens cluit, ita Euripides: gιιαHιαοαιÜ0α taciturnus ſapiens. 101. Sive: ultiones aut comminationes, vide, quæ verſu antec. 20. n. 9 6. notata ſunt, contfer. 97. Vel: fortuito, per accidens; reſpieitur autem ad Hebræa n vocem , quæ hic habetur, con- fer. yræ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. „, conler. Verle ſo 160,0, 9 9. Nempè: incidenter, quandoque, fortè fortu- na, ſic hic = interpretor, ut ſignificet N*) i, e. accidens, caſus, confer. Michlol Jophi b. oc. * In utroque MSto pro vna i. e. in præceptis, legitur: muna ie in præcçeptis meis. 99. Sic juxtà R. Menachemi ſenſum hic verto, quod Proverb. c. 2 5. V. 17. habetur, ubi vide Raſchi not. alii alier verbum o ibidem interp. etati ſunt, confer. not. ad Pilalm. 49. v. 9. num. 10. & 11. 100. Seu: cohibens, ſic ex ejusdem R. Menachemi mente verbum iſtud, quod habetur Proverb. c. 17. v. 27. hie vertere volui, R. Salomo verba iſta: hN ν, quæ dicto verſu 27. habentur, juxrà ſenſum R. Menachemi exponit n i. e. a yan, qui removet ſeu cohibet verba, ue. qui pauca loquitur, Græcè: 5ν+αναννι & verfſ. ſeq. 22. num. 106. & verſ. 3 1. h. cap. n. 122⸗ F Hebr. Ana, in utroque MSto hic additur: 7 e E i. e. quod non ita facere tolet. 102. Sicuti Deuteron. c. 32. V. 24. habetur, ubi vi⸗ de Raſchi not. confer. etiam net. in pon rnot h. loc. it. tract. Lalm. Schabbat, ol. 3 3, a. 103. Nempeé: animalia ſive ſpecies animalium; videlict tam fera beſtia, quàm jumentum, pote- rit etiam iſtud: 'nw i. e. duo, referri ad p&i;- nas, quòd icil. hic duæ ſint poenæ, sonfer, num. 106. 104: Uti habetur Deuteron. didt. c, 32. v. 24. vi. de hic of ne ibique notas, confer. & Deuteron. dict. c. 3 2. v. 24. n. 145. * Hebr. r'nn Wα i& d, abſunt iſta 4 MSto 14 ſed malè, LENXITICI. CAb. XXVI. 1020 I. 105. Eod. verſ. 22. &r exſt indet jumentum veſtrum] Foris. Eod. verſ. 2 2. Ef diminuet vos] Intrà. Eod. verſ. 22, Er deſolatæ erunt viæ veſtræ] i. e. Semitæ tàm- magnæ, quàm parvæ, ecce ſeptem pœnæ, 1o“, dentes ſcil. jumenti & dentes * feræ beſtiæ, venenum ſerpentum terreſtrium & orbitas atque exciſio, † ut & deminutio ac deſolatio. Verſ. 23. Et ſi per iſta non erudiemini mihi] Ut revertamini ad me. Verlſ. 2 5. Ultionem fæderis.] Eſt ultio, quæ non fit propter fœdus (ruptum,) ſicuti ſunt cœteræ ultiones atque hujusmodi fuit privatio oculorum Zedekiæ, 107. alia expoſi- tio (verborum iſtorum:) ultionem fœderis mei, quod transgreſii eſtis, (nempè: legem) omnis immiſſio gladii, * quæ (habetur) iu Scriptura (ſignificat) bellum copiarum ho- ſtilium. Eod. verſ. 2 5. Et ſi vos congregaveritis] Ex locis exterioribus intrà urbes propter obſidionem. Eod. verſ. 2 5. Mittam inter vos peſtem] Propter peſtem tra- demini in manum hoſtium, qui vos obſident, non enim pernoctare faciunt mortuum in uræ Hieroſolyma & dum ipſi efferunt mortuum, ut illum ſepeliant, dabuntur ipſi in taanum hoſtis. Verſ. 26. Baculum panis] (Dictio b hic) ſignificat ſvvDi. c. baculum, veluti (accipitur in illo loco:) — i. e. baculus roboris. 108. Eod. verſ. 26. Cum fregero vobu baculum pani] Frangam vobis omne fulcimentum cibi; atque iſtæ ſunt ſagittæ famis. Eod. verl. 26. Ef coquent *r decem mulieres panem ve- ſtrum in furno uno] Propter penuriam lignorum. Eod. verf. 26. Et reducent panem veſtrum in pondere] Dum proventus putreſcet & fiet fruſtum ( panis) deciduum, ita, ut in furno frangatur, illæ autem (mulieres) ſedebunt & ponderabunt fragmenta (panis,) ut ea inter ſeſe dividant. Eod. verſ. 26. Et comedletis net ſaturabimini] Hæc eſt ma- ledictio in viſceribus, quoad panem, 109. ecce ſeptem 110. pœnæ (ſive ultiones) gladius, obſidio, peſtis, baculus panis (fractus,) penuria lignorum, fruſtum deciduum, maledictio in viſceribus; ſed (iſtud:) & trademini, 111, non eſt de numero (ſeptem . L illa- 105. Nempè qui 4 feris beſtiis aliisque animan- tibus interficiun: ur, unde orbitas parentum ori- tur, ſie etiam in not. 'p-or ne hic exponitur. 106. Scilicèt: aliæ, præter illas, de quibus ſupre dictum eſt, conter. verſ, antec, 21. . cap. n. 10 1. & Verſ. 2 6, h. cap. n. 110. ** Hehr. — n Ww, in MStO 2. legitur: N De j. e. morſus feræ beſtiæ. —— †½ Hebr. Arwon, abeſt hae iſta dictio à MStozꝛ, 107. De qua vide 2. Reg, «, 2 5: v. 7. & Jerem. c. 39. verl. 7, ac cap. 52. v. 1 I. confer. etiam Gun Arſeh Fol. 160. col, 4. princ. ac not, in ρ7ρ% N h, loc. * Conter. hic tract. Talm. Schabbat, fol, 3 3. a. & Sanhedrin, fol. 92. b. 10⅛. Sicuti Jerem. cap, 48. V. 17: habetur, con- Talm. Schabbat, fol. 3 3. a. i. e. & reducent, abſunt 4 MStO2½. confer. hic tradl. Talm. Peſachim, fol. 37. . 109. De benedictione in viſceribus vide, quæ ſuprà cap præced. 2 5. V. 19. Sign. N ad; an i. e. excelſa veſtra, abſunt hic MSto z: . trademini & c. usque ad . excelſa veſtra (quæ v. 30. habentur,) abſunt hic4 MSto 1. ter. not. ad Ezechiel. c. 14. V. 1 3. n. 12. it. tract. * Hebr. &) iſtud & ſequentia usque ad: Anw ad v. 5. h. cap. num. 25. notata ſunt ,confer. & Io. Confer. ſuprà v. 2 2. h. cap. ibique not. num. 106. verba autem iſta: ecce ſeptem &c. usque 111. Scilicèt: in manum hoſtium, prout habetur verſu antec. 2 5. h. cap. Gterum verba iſta: && 111. We: E eNI. — illarumpeenatun 30. lieeſi (onn erant) illa collocebant! Ey dabo cadavtr⸗ 116, 8lian Geptt uur Eluper illu elt dilcellio 117, uu] Forſtin gelo abo ego Kebilio? (nempe Ederdhalo dani 1a)) dum illa Se⸗ eeqnic ſitague)e⸗ ——— ſita elt ab autore⸗ Pornzs ſiye ultion nn loe, 1II3. Hebr. Qune not. ad Paraphr, C Talmn. fol. 300. 114, Alii tenerunt: e. Temellius con Lphr. Chald. , ophi, udiſeidie e raxe int nonn humen cclunt Lech. ,19, 6, F.4 Nn z i⸗ es ogres gee . § ſegg ubi 115. Vel: ſo icdiſ doe ſoniſkce verbu conſer hie Torat ( dt, ad matgi n⸗ notas. 5 I16 ita bie Verterep um, gumnimn i metuedant, onte, 34,n0tat ſun,, Atqbeboe ell quo⸗ do tahzfen 1 41. Wy., — erl. 22. mitr tim, ntes der⸗ minutio a ini ad me, )lcati ſunt Alia epol. hperlegem) Piarum ho- intts urbes Peſtem na. 1t mortuum buntur ipl t i. 1oh. Eod. entum cibi; 1 anen ⸗ uent hanen Quum, ita; ut enta panis,) Hec eſtma- ve ultiones) n eciduum, neto (eptemm illa. — ,nlnitllall⸗ gle d: 94, (onlet, bie , Pide/ ur ſihti lunt colter⸗ & bique nor num. tem del, bigue 4, sbſunt hie out habeiut velbe ila: & delte (ns 10 1. CAP. XXVI. LEVITICI. 1021 illarum pœnarum,) eſt enim iſta (traditio in manum hoſtium) gladius. 112. Verſ. 30. Excelſa veſtra] i. e. Turres & palatia. 113. Eod. verſ. 30. Simulachra veſtræ] (Doprerant) ſpecies quædam idolotum, quæ conſtituebant ſuper tecta & quoniam illa collocabant DH i. e. in Sole, (ideò) vocabantur DeD. 114. Eod. verſ. 30. Et dabo cadavera veſtra] Inflabantur 115. fame (Judæi idololatræ) & idolum ſuum- 116. & ſinu depromebant idque oſculabantur; tur & ſuper illud (idolum) cadebat. * venter autem iſtius (udæi) rumpeba- Eod. v. 30. Et faſtidiet vos anima mea] Hæc eſt diſceſſio 117. gratioſæ præſentiæ Divinæ. Verſ. 3 I. Et dabo urbes veſtras deſa- atas] Forſitàn ab hominibus (urbes erunt deſertæ?) quando illa (Scriptura) dicit: ** & deſolabo ego terram, 118. ecce de homine ſermo eſt, quidnam igitur 119. ego ſtabilio? (nempè) deſolata (erit terra,) ut nemo illam pertranſeat. Eod. verſ. 3 I. Et devaſtabo Sanctuaria neſtra] Fortaſſis quoad oblationes † (ſanctuaria erunt devaſta- ta?) dum illa (Scriptura) dicit: & non odorabor, 120. ecce de oblationibus dicitur, ecquid (itaque) ego ſtatuo? (nimirùm hic eſt ſenſus verborum iſtorum:) & devaſtabo San- 112. Sive:; poœna gladii, quæ gladii immiſſio po ſita eſt ab autore noſtro primo loco inter ſeptem pPœnas ſive ultiones Divinas, vid, not. in nev er h. loc. 113. Hebr. —„νhn, confer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 300. & fol. 361. 114. Alii verterunt: ſubdiales ſtatuas, uti Junius ac Tremellius, confer. & hic P. Fagii not. ad Pa- raphr. Chald. h. loc. ubi plura, it. Michlol Jophi, ubi ſeribitar, quòd ſimulachra iſta ex- inde traxe int nomen, quia ab illis, qui Solem, ut numen colunt, facta ſint, confer. not, ad Ezech. cap. 6. v. 4. n. I. & not. ad. 2. Chronic 4. 34. V. 4. n. 3. it. autor libri Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &c. Part, 4. Traité 7. c, I. & ſeqq. ubi plura. 115. Vel: fo:idi ſive putidi fiebant, nam etiam hoc ſignificat verbum on, quod bic habetur, confet. hic Torat Cohanim, uti in 'nam np b. loc. ad marginem allegatur, ubi vide etiam notas. 116. ita hic vertere volui St& j. e., timorem eo rum, quoniam ipſi idola iſta, tanquàm numina, metuebant, confer. quæ ad Exod. c. 9. v. 22. n. 34. notata ſunt. * Atque hoc eſt, quod hic in textu ſacro dieitur; veſtrorum, confer, trict. Talm. Schabbat, fol. 3 3. a. & Sanhedrin, fol. 63. 6. & fol. 64. a. 117. Tradunt Rabbini, quod Divina Majeſias, Hebr. — , (de qua voce alibi à me dictum eſt) ſtante adhùe pi imò templò decem qua ſta- tiones usque & usque paulatim recedendo ſece⸗- rit, de quibus vide D. Wagenſeil. Sot. p. 9 39. XX Hebr. „ NA iſta & ſequentia, usque ad? n nè n i. e. & devaſtabo, abiunt ab utro- que MSto. 119. Zicuti verſu ſequenti 32. b. cap. habetur, cum igitur ibi jam dictum ſit de homine, ac S. Scriptura non ſoleat de eadem re bis dicere & præter neceſſitatem multiplicçare verba, ideò quæ⸗ ritur, de quanam re hic ſit ſermo, ecquidnam ſta- bilio? hæc eſt autoris noſtri mens ac ſententia, confer. ſuprà v. 3. h. cap. n. 20. & num. 120. h. yerſ. 119. Vel: ecquid ego ſtatuo? eonfer. quæ ſuprà ad verſum 3. b. cap. dict. num. 20. notata ſunt. † Hebr. Aa in hæc & ſequentia usque ade *&αα i. e. & devaſtabo, abſunt 4 MSto I. 120. Prot in fine hujus verſiculi 31. habetur, cùm itaque ibi de oblationibus jam dictum ſit, de quanam igitur re hic eſi ſermo ? quidnam ego ſtabilio? confer. num, præced. I19. b. verſ. 31. & dabo cadavera veſtra ſuper cadavera idolorum R 1022 — Sanctuaria veſtra, (nempè:) quoad turmas i. e. catervas Iſraëlitarum, 121, qui ſemet LEVITICI. um ſaactificant quique inter ſe conſtituunt, ut eò veniant, ecce ſeptem (aliæ) ponæ: 122. (nempè:) comeſtio carnis filiorum & filiarum, deſtructio excelſorum, en duas (poœ- nas;) exciſio autem idolorum non eſt hic pœna; ſed per palatiorum deſtructionem eadent etiam ſimulachra, quæ ſunt in ſummitatibus tectorum atque (ita) exſcinden- tur, & dabo cadavera veſtra &c. ecce tertia (porna,) diſceſſio gratioſæ præſentiæ Di- vinæ quarta (eſt poœna,) devaſtatio utbium, deſolatio Sanctuarii quoad catervas, & non odorabor oblationes, ecce ſeptem (ponnæ.) Verſ. 3 2. Et deſolabo ego terram] Hæc eſt menſura 123. bona Ifraeêlitis (promiſſa, nempè,) quòd inimici (eorum †) non repe- rient quietem animi in illorum terra, quoniam deſolata erit, ne quis eam inhabitet. Verſ. 33. Et vos diſpergam inter gentes] Hæc eſt menſura 124. dura, nam, quando habitatores alicujus provinciæ deportantur in locum unum, (tunc) alter alterum vi- det ac ſeſe invicem conſolantur; at IHraelitæ diſpergentur tanquam ventilabrô, non ſecùs, ac ſi aliquis ventilet hordeum cribrô, 125, ita, ut ne unum quidem (granum) ex illo (hordeo) alteri cohæreat. Eod. v. 3 3. Et evacuabo] Quando extrahitur gla- dius, evacuatur vagina; * eſt autem expoſitio ejus allegorica (iſta:) gladius, qui ex- trahitur poſt vos, non redibit cieò, non aliter, ac ſi quis evacuet aquam, quæ nun- quam redit. Eod. verſ. 33. Et erit terra veſira deſolata] Quia non citò redibitis in eam atque intereàâ urbes veſtræ erunt ſolitudo, (id eſt:) videbuntur vobis deſertæ, nam dum aliquis migrat de domo ſua ac de vinea ſua atque de urbe ſua ?*ᷣD & tandem (ad illa) redit, perinde eſt, ac ſi non eſſet vinea ejus aut domus ejus deſerta, ſic doce- tur in lege Sacerdotum. 126. Verſ. 34. Tunc acquieſeet] (Verbum X notat hic:) O ie. placabit indignationem Dei, qui iratus fuit propter (neglectas) in- S tere —☛ — . 121. Videl c&: ne turmæ five catervæ Iiraelta- lr⸗ notata ſunt, confer. & tract. Talmud. Schabbat⸗ rum veniant ad Sanctuaria, vyel: ne Iſraelitæ ca- Jol. 3 3. 2. tervatim c per turmas ad Sanctuarim veniant, 12 5. Sive: ventilabrõ, Hebr. — en, prout hic ha- confer. not. ad z. Chron. g. 7. V. 20. n. 3 I. it. cract. Talm, Schabbat †. 3 3 a. & Megilla l.2 8. a. 112. Sive: ultiones Divinæ ac comminationes, Gonfer, quæ ſuprà ad verf. 20. F. cap. n. 96. 60 2ad v. 2 1. n. 10 I. notata ſunt. 1123. Conditio ſeu proprietas, Hebr. , ſicuti hiec habetur, confer. num. ſeq. 124. & v. 41. h. betur, confer. not. ad librum Prec. Jud. part, 1. p. 113, a. med: in MSto z. pro: — Dua legitur: ibique nor. n. 36. * Hebr. Hαquæ dictio in not. e W esponi⸗ tur: 2 'n i. e theca gladii, vagina, confer. . ,L„ * ſ. „ 5„½ . t. cap. n. 142. vide etiam Gur Arjeh fol. 160. col. quæ ad Exod. c, 15 verſ. , n. 12 3, notata ſunt. 6 b. . . ponitur, cur bæc ſit menſura ſive XX Hebr. vyn), abeſt iſtud hic à MSto I. † Hebr. ans, ſie in MSto 2. quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum. tata ſunt. 1:4. Vige, quæ verſu antec, 32, 6. cap num. 123. eermilſiones ejul malve, Verl. (cgantloco annor CaAb. XxXVI. Pha i, e. vannò, confer. Eſai. c. 30. verl. 24. bona, confer. & not.in aπ ne'.loc. 126. Vide, quæ dehoc libro ſuprà ad Levit. eap. letra ſoa Dotnin trecenti ac nona mniule ad ten Ishude gvagregi ecem tibus dep uod diciturin bisiſta Ac, Kine milsehude; 139 legigſehojachin dekie, ecce guadt tunt quinquagint tmipinta teidus; ctatis cjus fuerun — — 11 7. Kilicdt: lene, 2 deo lltaelins inn 1gticolatienis igten talegem oblerrats. 19g, n. bb. it. 1 ke Raſchi not, vide & 314. Gun Arjeh in n ddo ſoe. ſileonur: rnwn placabit Deumprof Atz ejus, Bebj. drd, abegi n 66,. notata ſunt, 3,). 9. K trich lal deiickt: ſehtugint dto in editione eheritur, gui numn in exemplan Hebtæ etur autemin no . I1, ubi zi, dig. cca 1. 7 z. n 1 Hihr De, in ke in tempote, Hek. W A. — gui ſemer En: 111 . rucionem AAſcinden. eſentieDi⸗ tvas,&non An] Hc non tepe⸗ Ninhabnek, In, gvando Alterum pi labt, non nlgranum) rahitur gla⸗ ins qui er⸗ ,quæ nun- redibitis in bis delerte, Atandem ta ſic goce⸗ 2 Notat gleckas)in⸗ tek⸗ lud. Schabbat, ,prot lic he⸗ CAbP. XXVI. LEVITILCI. termiſſiones ejus. 127. Eod. verſ. 34. Et gram faciet] Regif (cœlorum) Sabba- tha ſua. Verſ. 3 5. Quia non quieverat] Septuaginta anni 1258, exilii Babylonici erant loco annorum * intermiſſionis & jubilæi, qui fuerunt in annis, † nam lſraêlitæ in terra ſua Dominum ad iram provocârunt quadringentis ac triginta annis, (nempè: trecenti ac nonaginta fuerunt anni iniquitatis eorum, * ex quo ingreſſ erant in ter- ram usque ad tempus, quò in exilium abductæ fuerunt decem tribus; ¼ filii autem- Ichudæ quadraginta * annis illum (Deum) ad iram provocarunt, (videlicèt,) ex quo decem tribus deportatæ erant, usque ad deſolationem Hieroſolymæ, atque hoc eſt, quod dicitur in Ezechiele: tu verò cuba ſuper latere tuo ſiniſtro &e. 129. & comple- bis iſta &c. & incumbes lateri tuo dextro quadraginta dies & portabis iniquitatem do- mùs jehudæ; 130. vaticinium autem iſtud dictum fuit Ezechieli anno quinto exilii regisehojachin, prætereà tranſegerunt (udæiſex annos usque ad deportationem Ze- dekiæ, ecce quadraginta ac *** ſex (anni,) quòd ſi dixeris: anni (regis) Menaſſis fue- runt quinquaginta quinque, (reſpondeo, quòd) Menaſſes egerit pœnitentiam annis triginta tribus; † (ac proinde illi hic non computantur;) omnes autem anni impi- etatis ejus fuerunt viginti duo, veluti dicitur in ?)N N3 &; 131. Ammonis autem (re- . ſud, part, l Pn egitus: 6,30. ſell 14 pvezponi⸗ raginn, conter, 3, notals lunt, Stol. 124d Lertt cap Hebr. )y a, abſunt iſta 4 MStO 2. in MSto 127. Scilic &t: terræ, id eſt, quia ſeptennia, quæ 4 Deo Iſracëlitis injuncta fuerunt, ut in illis opus agticolatienis intermitteretur, non fuerunt jux- ta legem obſervata, confer. cap. antec. 2 5. verſ. I8. n. 6 6, it. 2⸗ Paralip. cap. 36. v. 2 I. ibique Raſchi not. vide & tract. Talm. Schabbat, ol. 33, a. & Gur Arjeh ol. 16%. col. 4. med. ac not. in o D h. loc. in mioque MSto locus iſte ſic legnur: rDED 9 en ne wen i, e. placabit Deum propter (neglectas) intermiſſio- nes ejus. † Hebt. yyp, abeſt iftud hic 4 MSto 2. 12 S. Confer. quæ ad dict. cap. antec. 2 5. V. 18, n. 66. nofata ſunt, it. not. ad Habac. cap. 2. V. 2. n. 9. & tract. Talm. Schabbat, ol. 32. . * Scilicèt: ſeptuaginta, Hebr. '„ ſic in utroque MSto & in editione man rne hic additum reperitur, qui numerus in Bibliis Buxtorf. ut in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, emiſſus eſt: habetur autem in not. Raſchi ad cap. præced, 2 5. V. 19. ubi vid. Sign. * confer. not. ad Habac. dict. cap, 2. v. 3. num. 10. † Hebr. awa, in MSto I. pro eo legitur: Hyva i. e, in tempore. 1. pro legitur râ., ves cadem eſt, nam &nw Chaldaicè ſignificat: annum, pluratis eſt w andot. † Hebr. wavm wy, in MSto 2. poſtea ſic legitur?: iPR Wa e eni. e, & poſtquam (il- læ decem tribus) in exilium migrarunt, usque ad deſolationem Hieroſolymæ (40. anni fue- runt, hoe eſt, quod dicitur &c.) *X Hebr. y , ſic in Bibliis Buxtorf. h. loc. quibus & exemplar Hebræuim, quô uſus ſum, conſentit; aſt in MSto 1, & in editione re Mon hic legitur i, e. quadraginta & ſex, confer. paulo poſt Sign. ***. verſ. 129. Sicuti Ezech. cap. 4. v. 4, habetur, confer not. ad Habuc. cap. 2. verſ. 3. num. 12. 130. Vide Ezech. dict. cap. 4. v. 6. conſer. & 2, Paralipom. cap, 36. V. 2 I ibique Raſchi not. * ½ Vide, quæ paulò antè Sign. *h, verſ. 3 5. n0⸗ tata ſunt. † Hebr. h—ν We, ablunt iſta à MSte 1. 13 I. Id eſt: in expoſitione allegerica Capitis pryn, quod habetur in pb ſive libro quarto Skar- Nnnnnn 1024 LEVITICI. (regis) duo fuerunt (anni,) & undecim (anni regis) Jehojakim ac totidem Zedekiæ (regis fuerunt anni,) age, computa in quadringentos annos*** (intermiſſiones) ſe- zgaginta & quatuor, 132. atque in triginta & ſex annos (computa) quinque intermiſſi- ones, ecce ſeptuaginta (intermiſſiones) minùs unàâ, prætereà ſupereſt annus unus, qui 4 per illos autem (Iſraelitas ſcil.) decretum fuit factum ſeptuaginta annorum comple- rorum, ſic quoque illa (Scriptura) dicit in verbis dierum: 133. donec acquieſcat terra in Sabbathis ſuis, ut impleantur ſeptuaginta anni. 134. Verſ. 36. Et immit- tam pavorem] (Dictio ſignificat) N i. e. timorem &ũ cor †i. e. molle, (litera) Mem (in voce) fundamentalis abjicitur, veluti Mem in (dictione) 1 & in PD. Eod. verſ. 36. Er fugient ſugam gladii] Perinde ac ſi illos perſequerentur ii, * qui interficiunt (gladiò.) Eod. verſ. 36. Folii agitati] Quod ventus agitat & vox folii Pν1. e. percuſſi (ſive pulſati,) ita etiam expoſitio Chaldaica (vocis:) . õ CAP. XXVI. ingreditur intermiſſionem, quique complet ſeptuaginta (intermiſſionis annos,) ſu- impellit ad aliud folium & ſonum ſtrepitumque edit, ſic quoque Targum ejus (habet:) partis quintæ operis Talm udici, ubi agitur de Senatu majore, ut & de judiciis inferioribus Sc. eſt autem caput illud pyn undecimum tra- QGatus Talmudici: Sanhedrin, con fer. hic Jal- kut Part. I. Jol. 19 7. cOl. 2. circa med. rXX Poſt verba iſta: daw rozn ya in utro- que MSto & in editione pan N locus iſte ſic legitur: May pe e e een ribav pvn en re e ben beν yaen eee ee een nee n Daw w (in utroque MSto legitur: ννh?) ad en e ee aee en e ee en 5) n be be een hen nn Ni 1i,, e. & inn triginta ſex annos interm iſſiones & Ju- dbilæos, qui in illis (annis) ſunt (computa, ni- mirum) ſedecim (intermifliones) in centum (aanos, videlicèt:) quatuordecim imtermisſio: nes & duos Jubilæos, ecce in quadringentos an- nos ſexaginta ac quatuor (intetmisſiones,) tri- ginta autem ac ſex anni (efficiunt) quinque intermisſiones, ecce ſeptuaginta intermisſiones, minus una; iſie autem Jubilæus, quò (liraèli- tæ) in captivitatem abduéti fuerunt, qui non completus fuit quoad illorum peccata, compu- tatus i lis fuit (i. e. ſub ſumma illa comprehen- ſus fuit,) luper illos autem decretum fuit factum &c, quæ lectio, quia magis perſpicua ac plana, v. 25. h. 23. in utroque MSto etiam lectio iſta habetur, uti jam dictum, niſi quòd verba iſta: ADx Ni/Tν i. e, qui non completus fuit, usque ad: y, i. e. ſuper illos autem decretum &c. deſint in utroque MSto. 3 132. Inclulſis ſeilicèt octo annis Jubilæis, qui et- iam inter muepnv hic numerantur, confer. E.ę ratior & perſpicuior, quàm hic, habetur anno- rum computatio, confer. & not. ad 2. Paralip. c. 36. V. 2 I⸗ num. 57. & ad Habac. c. 2. v. 3. num. 19. & n. 2 I. ac 22. 133. Id eſt: in Para lipomenis ſive libro Chroni- corum & quidem libr. 2. cap: 3 6. v. 12. confer. & Jerem. cap. 2 5. V. I1. niel. c. 9. V. 24. ibique Raſchi not. Lociiſtius explicationem vide in not. a De b. oo. † Hebr. pv“ i. e. quod pulſatur, in utroque MSto poſteà legitur ita: hor* n wen e ruoan on n ee een n ee e 7 aleri videtur præferenda, confer. Deuter. c. 4. 1 zZech. cap. 4. v. 6. ibique Raſchi not. ubi accu- 134. Vide 2. Paralip. dict. cap. 3 . Vv. 21. & Da- N i, e. fignificat pereusſionemn, ſicuti (in illo loco:) & aduſtæ ſeu percuſſæ) Euro (Ge- N. W.. —— Pnet teut,utfogiant Verl. 37. Ln nam cor eofum 4 Pellegaut; terum (nemp ſele flejullerun (intet gentes) er Hiſint quimo an gi d⸗ Lubeſent ] (N. Po)lie nore — et) locum, qu ia etiam dc, eo 3,477 l. 49, . ijß direr tunor 1. in Targumt ſol 160.c0l 4. loe, hebr Nn r ker bie Sanheckit 39. 4. n gedr. h, in ie. ad fugiendum Msto. ¹ Hebt. Na, in N areie.ſ ſicke) ropter lt lejuxta Hebræun 136. ld eſt: aer us eſt, ſie peibum Ntptetot, guocin iatem punietur, (uliz omnes lſiae un wolo . ſice Deuter, .4 nel . 41. v. 6. & v. 27. Onkelos iſiud: rupp elern 907. interpretatus eſt?) „ν i. e. percuſſæ Euro 5 e, conſet eiie idque notat νâ i, e, ſuperliminare, (videli-: . wßo e) Ar. MVI. — n Zedelie llones) ſe⸗ eintermiſlis 1s unne gui Annd) ſu⸗ un comple. e zcqielcat Er immit. olle, litet⸗) N in tleguerentut tus agitat & jus bhabet:) Aica (vocis:) N ctiam lectio iſta ud velbaiſtg: s fit, usqea: mn cecretum aͤc, ubileis gui et⸗ tur, contet. B. inot. ubi arcu⸗ habetur amno- t. 2d 1. Dakalip. 1bt. e, 1. 30 e libro Chroni. 6, In tonle not. . r, in Uroe ANe e usfionemn, ſci cuſſe Euto (6e. losikiud:nor petcuſſe u H0t. S ginut, Nite CAP. XXVI. LEVITICI. 102 ⅓ —⸗ — NRfeſt MpN. e. plaga. 13 5˙. Verſ. 37. & ruet alter in alterum] Dum cur- rent, ut fugiant, cadet alter in alterum, * quia feſtinabunt ad currendum. **"** Eod. verſ. 37. Tanquàm 4à ſacie gladii] Ac ſi fugerent ab illis, qui interficiunt (gladiò,) nam cor eorum occupabitur à pavore & omni tempore cogitabunt, quaſi illos aliquis perſequatur; eſt autem expoſitio allegorica (verborum iſtorum: ) & ruet alter in al- terum, * (nempè:) alter cadet propter iniquitatem alterius, nam omnes Iſraelitæ inter ſeſe fidejuſſerunt. 136, Verſ. 3 8. Er peribitis ** inter gentes] Dum eritis diſperſi (inter gentes) eritis perditi alter ab altero. 137. Eod. verſ. 3 8. Ert conſumet *v pos] Hi ſunt, qui moriunturin exilio. Verſ. 39. Etiam propter iniquitates patrum ſuorums cum ipfi] Quando (ſcilicèt) facient opera patrum ſuorum. 138. Eod. verſ. 39. Tabeſcent †] (Verbum O) habet ſignificationem dp i. e. liquefactionis, (ita, ut PD hic notet) idem, ac O, 139., huic ſimile eſt, (quod in illo loco habetur:) Nnnnnn 2 1125R & i. e. & conſumet vos, ablunt à MSte z. confer. Maccot, Ol. 24, a. 5. 137:. Id eſt: alter alterum perdet ſive amittet „ Germ. wird verlieren / dum enim judæi intes gentes diſpergentur, alter alterum acittet nec illum amplius videbit,; verbum quippe amak quod hic habetur, non ſigniſficat perdete ſive per- nitiem adferre; ſed amittere, ſic etiam in Gur Arjeh fol. 161. col. 1I. princ. ut & in R. Iſaac, Munim. Fid. apud D. Wagenlſeil. p. 101. ex- ponitur, confer. & not. in man mnnw . loc. ubi Raſchiana expoſitio, quæ ſaltem de amisſio- ne; non autem totali petditione loquitur, con- firmatur per verba, quæ verſ. 44. b. cap. haben- tur. *ÿꝙ Conſer. hic tract. Talm. Maccot, fol. 24. a. 5. 13 9. Juxtà Hebræum: quando apprehendunt ma- nibus ſuis opus patrum ſuorum, i. e. quande patrum ſuorum veſtigiis inſiſtent atque eadem, quæ ipſi, delicta perpetrabunt, nempè: mnyv' enN DaAN i, e. quando iniquitates patrum eo- rum cum illis (liberis erunt.) prout in notis Ra- ſchianis editionis nom new hic exponitur, vide hic Torat cohanim, uti in han new h. loc. allegatur, ubi vide ſis etiam notas ad mar- ginemn „ Confer. & tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 17. 5. † Hebr. wh, iſtud & ſequentia, usque ad: Ma i. e. & inducam, abſunt ab utroque MSto. 139. Ideſt: liquefient, diſſlolventur, tabeſcent. cet) locum, quem percutit (ſive pulſat) janua, ita etiam &. confer. not. ad Exod. c. 12. V. 7. n. 47. u. 49. & Sign. * & n. ſo. ibid. 13 5. Sive: tumor livens, vide Exod. cap. 2 1. verſ. 25. in Targum Onkeloſi, confer. & Gur Arjeh fol. 160. col4. circà fin. ac not. in pan ne b. loc. **½ Hebr.nin Wn, abfunt iſta à MSto 2. con- fer. hic Sanhedrin, ol. 27.5, & Schevuot, fol. 9. a. Hebr. Vh, in MSto 1I. pro eo legitur: bao i. e. ad fugiendum; abeſt autem iſtud verbum à MsSto z. *Hebr. N&a, in utroque MSto poſteà additur: n& aWa j., e, iſtud: rlen exponitur allego- ricè:) propter alterum vel propter fratrem ſuum, ſic juxtà Hebræum. 136. Id eſt: alter pro altero ſpopondit & obliga- tus eſt, ſie verbum pany, quod hie habetur, in- terpretor, quocircàalter propter alterius iniqui- tatem punietur, ' 7 α ne den i. e. quia omnes Iſraelitæ ſunt fratres, ſic in not. , loc. confer. not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 10 8. b. med. & p. 119. a. prine, vide Deuter. c. 29. v. 2 8. n. 72. & D. W'agen ſeil. Sot. p. 903. n. 1 8, ubi plura de ifla fidejus- ſione, conſer. etiam hic Torat cohanim, uti in D'N r ' h, loc. allegatur, ubi vide etiam no tas. *½ Hebr, br'nse), iſtud & ſequentia, usque ad: 17026 illos, hæc eſt menfura 142. bona Iſfraelitis (promiſſa,) ne dicant: quoniam in exilio vivimus inter populos, eultui idololatrico deditos, faciamus nos idem, atque illi; (ſed) ego (Deus) non deſero os (Judæos,) verùm conſtituo prophetas meos eosque redu- co ſub alas meas, dicitur enim: quod aſcendit in ſpiritum veſtrum, nequa quâm fiet Kc. vivo ego, * niſi manu forti &c. 14 3. Eod. verſ. 41. Vel tune bumiliabit ſe] (Particula: hie accipitur,) veluti ? (in illo Ioco:) )Ni. e. ſi notum ſit, quòd bos cornu petierit; 144. (ita & hic N accipitur Ppro ) N i. e. ſi tunc humiliabit ſe; alia explicatio (particulæ: N, nempé, ut accipiatur pro :) π (quod ſigniſicat:) N i. e. forſitän tunc humiliabit ſe cor eotum &c. Eod. verſ. 41. Et tune vslent 145. iniquitatem ſuam] Expiabuntur pro iniquitate ſua per ipſorum caſtigationes. * Verlſ. 42. Et recordabor fiederis mei, cum Jacobo initi] (Nom. Iocis (Scripturæ) plenè ſcriptum eſt; (nomen autem) Ni. e. Eliæ defectivé 146,. in quinque 147. locis ( Scripturæ reperitur ſcri ptum, **) 2Pp (ſeil.) abſtulit literam 14⁸. de nomine , in ſpem certam, 149. fore, ut ipſe (Elias) veniat & annun- ciet redemptionem 10, filiorum ejus (acobi.) Eod. verſ. 42. Et recordabor ſaderis 140. Sicuti Zachar. c. 14. V. 12 habetur, ubi vide] hal notas. econfer. F. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 141. Quemadmodum Tſalm. 39 verf. 6 habe- * Si enim quænes: quisnam expiabit illos, reſpon- tur. 83 Qdetur hic: illorum caſtigationes, vide not. in 242. Confer, quæ ſuprà ad verſ. 32. B. cap. n. 12 3. nen nepe b lcc. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 16 1. col. I. 146. Nempé: —hx, non . abjectã ſcilicèt princ. ac Torat Cohanim, prout in mnar De itera Vau, quæ in fine iſtius nominis babetur. b. loc, ad marginem allegatur, ubi vide ſis etiam 147, Hi quinque loci Scripturæ adductireperiun= notas. eertur in Gur Arjeh fol. 161. col. I. med. † Hebr. dnnn, in MSto 1. pro eo legitur: Trn x Hebr. amna, ſie in utroque MS0 hic additum i. e. depello vel expello eos. teperitur. * Hæc & ſequentia, usquead: vel tunc &c. ab- 14 8. Nempèâ: literam 7 Vau, dum ejus nomen ſunt 4 MSto z. hnic plenè ſeriptum reperitur: )Oy), quod aliàs 143. Sicuti Ezech. g. 20. v. 32. & v. 3,3. habetur, fſine Vau 2oy) legitur, hæ ſunt argutiæ Rabbi⸗ confer. & R. Iſaac. Munimen. Fid. apud D. Wa] nicæ. 2ð=èò . Aernſeil. pag. 101. & p. 151. 11I49. Hebr. 1ay i. e. arrha, pignus, ut iſtud ſit HDS IIebr. M, iſtud & ſequentia, usque ad: Puh eria i. e: alia explicatio, abſunt ab utroque MSto, 144. Prout Exod. o. 21. V. 3. 6. habetur, confer. hic ne D ibique not. Cabbala, quam ipſis relinquimus. nan rD' h. loc. ac Gur Arjeh fol. 16 1. gol. I. med. ubi ſcribitur, quòd, quando redempti 145. Alii: acquiefcent in poena iniquitatis ſuæ, erunt Iſraelitæ, tune er it h de de nn Kecuti junius ac Tremellius; nonnulli: placabunt i. e, nomen Eliæ perfect um ſive plenum, quo- ſiveexpiabunt, uti Chaldæa Paraphraſis, quam niam Elias non ſit crsatus, niſi, ut filios Jacobi Aautor quoque soſter hic aliquatenas ſequitur, redimat. . 7 HpDN i. e. tabeſtent in foraminibus fuis, 4¹ 40. item (in illo loco:) PD. i. e. con- tabuerunt tumices mei. 141.. Verſ. 41. Et indueam eos] Ego per meipſum inducam (Nomen A p) in quinque Vulgata habet: orabunt pro impietatibus ſuis, quaſi pignus venturi Eliæ, ita quidem Judæi exk rSo. Vide Malach. e. 4. v. 5, confer. & not. in m, u in AAindicandumm 4 ienonſtſi iit ſalbciens; obcauſamn) niſi epoltun ſußet die:)dn runt. * yerl.⸗ num hane peena nonteſiciam — 1 kledr. bx, ſie leperilut. 11. Nam prünun deinge luacia l 151, Nempe: ad ey capuiyitate de gregationem er z. Sife: junior cattes atnarch⸗ dio in MSto:. 2d tedemptionen ſe Rabbini. 157. Ieſt: tecotc- mini Meodi pran dabor, ktem nor ie. tecotda Adcitur In ie Dentator noller not in On 156. Meö, er wente in tertuſaerd went niam Ilzci tinizen ecͤ tei dentis ae e traciderat, W i. e. Rmalte r ſnciſßfeztionen lepuuabalut, vice c not. in O Hidr de ſoli hec ſnt addits: on e Ob Nh W.xI. — Ni e. oh. minducam im in exilio de li; Eed) Osgue redu. luaquam ſet Amiliabit 3 ſt, guod bo⸗ miliabitle; ſgmiſia:) 1 tune polent kigationes in guingue fediwe i6, kolit Hteram at Eannun⸗ luber faleri; ei, pietatibus ſiis, .Cheld, ).loe. i illos reſpon⸗ , ſide got in minis habetuf, dudirepetiun⸗ ned. 10 kic dinuin n eus nommenn ,gvod Alis nguie Nobbi⸗ us, B ad ſit iden dai us. . fer. not. n bfel ion g andotedelnhis rII W plenum us. t flios lmohi CAF. XXVI. LEVITICI. 1027 mei, cum Jacobo initi] Cur (hic nomina patriarcharum †) recenſentur retrorsum? 151. ad indicandum (ſcilicèt,) quod eam in rem 152., ſufficiat jacobus minimus, 153. &, 1 ipſe non ſit ſuſſiciens, en Haacus, † quòd ſi nec iſte ſuffecerit, ecce Abrahamus, qui e- rit ſufficiens; 154. ſed cur non 1 1 155. dicitur in Iſaaco? (videlicèt non aliam ob cauſam.) niſi, quia cinis Iſaaci (inquit Deus,) conſpicitur coràm me coacervatus & repoſitus ſuper altari. 156. Verſ. 43. Ed, qusad] (Verba iſta ) [v ſignificant hic:) DA) DPAi. e. retributio & retributio (erit,) quoniam judicia mea ſpreve- runt. * Verſ. 44. Veruntzmen * etiam hoc] i. e. Enimverò, quamvis ego illis infe- ram hanc pœnam, quam dixi, dum illi ſunt in terra inimicorum ſuorum; ( tamen) non rejiciam illos, ut cos penitus conſumam & irritum reddam pactum meum, cum- Nnnnnn 3 illis † Hebr. aè, ſic in utroque MSto hie additum D —en Ne ne ee de een e reperitur. na ee ene e eee eee ie ee d 5251. Nam primum ponitur hic Jacobi nomen, v N—hh en eene en en en e deinqe Iſaaci ac tandem Abrahami. een en een eeenn en deen 152, Nempè: ad liberationem populi Iſraeélitici aornn —enn eenn en den een ere ex captivitate & ad ipſius collectionem ac con-. u ei —hn ſenſus eſt: ggo, Joſephus, gregationem ex gentibus. filius R. Simonis (de hoc vid. ſupta Leyvit. e. 16. 453. Sive: junior aut minor natu, inter illos ſcili v: 16. Sign. * abſunt autem iſta 4 MSto 2.) dico cèt tres patriarchas, Hebr. 1wv, deeſt iſta di. (circà verba iſta, quæ hoc verſu 43. habentur, QGio in MSto z. nempẽ: quoniam judieia mea ſpreverunt & quo- 154. Id eſt: ipſius juftitia ac meritum fufficient niam ſtatuta mea, faſtidivit animus eorum] hic ad redemptionem & liberationem Iraelitarum, modus (five mos) eſt totius Scripturæ: ubicun- ſic Rabbini. que reperis poſita eſſe duo verba, alterum juxtà 157. Id eſt: recordatio, hoc quippe verſu 42. no-. alterum, deprehendis in latere eorum utriusque mini Jacobi præmittitur: i, e. & reco-- expoſnionem (6 quidem) ad primum primam dabor, item nomini Abrahami adjungitur: & ad ultimum ultimam; ſicuti (in illo loco:) i. e. recordabor; ſed nomini Iſaaci nulla gladius Domini plenus erit ſanguine, pinguefiet additur α☚ i. e. tecor datio, iſtius rei Com- asdipe (Eſai. c. 34. V. 6.) nec exponitur, cujusnam mentator noſter hie adducit rationem, confer. ſanguine replebitur & cujusnam adipe pinguefi- not. in XW RW. h, loc. et, (ſequitur expoſitio ſtatim in latere ejus nem- 156. Ideô, ex mente Rabbinorum, non opus'fuit, à pe:) ſanguine agnorum (Hebr. bn ſic enim in textu ſagro mentionem fieri recordationis, quo- legendum pro t, prout hic in MSto. men- niam Iſaaci cinis erat præſens; recordatio autem doſè habetur,) & hircorum replebitur, & adipe eſt rei abſentis, ac quoniam Iſaacus animam ſu- renum arietum pingfiet.) hæc uncinulis inc luſa am tradiderat, o. 77 eenn ee ee abſunt 4 MSto z. ſed nota ibidem poſita eſt, ad un i. e. ut mactaretur & combureretur, prop- indicandum, aliquid ibidem deeſſe, quod ſup- ter ſanctificationem Dei, ideò ſemper præſens eiſe plendum ſit, confer. etiam tract, Talm. Schab-= reputabatur, vide Gur Arjeh fol, 16 1. col. I. fin bat, ol. 3 3. a. & Bava batra, fol. 9 8. . it. not- ac not. in na n h, loc. in edit. pan rw, ubi loci iſtius expoſitica — x Hebr. n, poſt verhum iſtud in utroque MSto habetur; eceterùm de Joſepho iſto, Simonis fi- hæc ſunt addita: yv p& yDe an e lio, vid. & not. ad Numer. cap. 7. verſ. 12. 2 enn e een wenn en enn ign. n. SS r N . en ee ie een Confet. hic tract. Talm. Megilla, ol. II. a. 1028 LEVITICIL. X ⸗ illis initum. 157. Verl. 4 5. Fæderis bPriſcorum] (Nempè:) tribuum (lſraẽlitica- rum.) Verſ. 46. Et leges] (Dictio HoDRideèò hic in plurali uſurpatur, quia lex) una in ſcriptis & altera ore prolata eſt; 158. refert (autem hic Scriptura,) quôd ambæ datæ ſint Moſi in (monte) Sinai. CAP. XXVII. Erſ. 2. Càm ſegregaverit] Verbum Nbnd hic idem ſignificat, ac) Bvi. e. ſeparaverit † ore ſuo. I. Eod. verſ. 2. In æſtimatione animarum] i. e. Ut det æſtimationem animæ ejus, dicens: æſtimatio rei, cujus anima ab ea z. dependet, (incumbit) mihi. 3. Verlſ. 3. Et erit æſtimatio & .] Non ſignificat (di- ctio) iſta pretium; * ſed ſive ille (homo) carus ſit ſive vilis pro numero anno- rum ejus 4. iſta æſtimatio determinata eſt ſuper illo (homine) in iſto textu. Eod. verſ. 157. Conter. hic præ aliis l'. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi plura, vide R. Iſaac Munim. Fid. p. 1 5 1. & Nizzach. p. 256. spad D. Wa- genſeil. in Tel. ign. Satan. it. Gorion. l. 6, c. 60. circà fin. edit. Goth. 135 %, Hebr. 9 7), ut hic, vel: uti alias – vyad i. e. lex oralis, l de qua vide præ aliis Buxtorf. Synag. Jud. cap. 3. pag. m, 54. & ſeqq. confer. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 1. F. 6. pag. 1 9. ̈ ſeqq. ubi rationes Judæorum pto lege orali refellunrtdur. † Hebr. una, in MSto z. pro eo legirur Mten i. e. dictæ ſint, & pro ppa ibidem habetur: on i. e. de Sinai. Confer. hic tractat. Talm. Naſir, Dl. 5 1. a. 5, & Erachin fol. y. b. it. Temurah, fol. 2. 6. & fol. 3. a. & Chagiga, Fol. 10. a, & Bechorot, JFol. 51, .%. I. Ita, ut diſertè ore ſuo exprimat votum, con- fer. hic P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & Numer. e. 6. v. 2. D. I, ac ſuprà Levit. c. 22. V. 2 I. Sign. * 2. Sicuti eſt: caput ſive cor, à quo dependet vita, ita exponitur in Gur Arjeh/l. 16 1. col. 2, med. nam, ſi dixerit: æſtimatio manus aut pedis, (9 quo anima ſeu vita non dependet,) mihi incum. bit, is dn e n nde N i, 8. nihil di- hic exponitur, ſecùs eſt in animali, vid. veri,. 9. h. cap. n. 13. 3. Id eſt: ego iſtius rei nomine me obſteictum agnoſco, ego illam vel ejus æſtimationem debeo, fer. & ver’. ſequ, 5. h. cap. D. 7. & Levif. c. 22. V. 18. a. 57. & Levit. c. 2 2. v. 1 8. n. 57. it. not. Erachin, fol. 2. 2. & fol. 4. a. it. Fol. 20. a. * Hebr. b'n, i. e. pecuniam ſeu pretium pecu- niæ, ſenſus eſt: dictio y non ſumitur hic pro pretio, quod in coœsteris rebus ſaeris dari ſolet, ro annorum; ſicuti in hoc textu æſtimatio iſta determinata eſt, ſic in not. an 'av hic expo- nitur, vid. num, ſequ. 4. 4. Hæc verba vaw 92, i. e. pro numere anno- rum ejus, àm in Bibliis Buxtorf. quàm in editione ſchi, ac ſi illa in ipſo textu ſacro hic habeantur 5 ba iſta: pro numero annorum, non tanquam zxit & ab omnibus liber eſt, ſic in not,. verba textus ſacri, ſed'ut notæ adducuntur. CAbp. XXVII. * 3 vide . Fagii not. ad Paraphr. Chald. b, loc. con- àa4d 2. Reg. c. 12, v. 4. num. 6. & tract. Talmud. dum vovens dicit: tale ac tale pretium mihi in- cumbit; ſed æſtimatio ejus rei, quæ hic voto oblata ſeu ſanctificata eſt, inſtituitur pro nume- quod tamen ſecùs eſt; reperiuntur autem ſupra in Levit: g. 2 5. verſ. 52. quapropter etiam in edi- tione P'nn ine, quam hic ſecutus ſum, ver-⸗ “ 9. Hebr. N CAL. WV — Yerl 3. Min (liete) Chl 0, uiguing. votum facete tetun) qui in mibi. , Ver ungit dies ſene uando ſenelci fomina autermn pam dicunt ho eſt thelaurus in ltmut manusz e eun †) (Nemp mnundsejus, gui — 5. Hed huic auton relucatur R. DB leg conſen, nOt. in nacatus Tamr tur conl. 8, Nide bethort ol 6, Fige: minorent t.2l. kl. h leh (ap. M. I1. 7. Jice, gur paul ta ſune, confer. Hebr. vn P N he. ham MSto. 3. Nam fir4 ficeſi Aflinaturqbingt Magelimno autemn Ueiſn7. habenan, ii pante ell win Hebræa, quàâ uſus ſum, adducuntur in notis Ra- uri ſie tertia parte nind Alimatur tiigtn liiautem detemn bie tact Talm. doo ho/, 1 bana datr ol UI dn: Mii A.VI. (liailtic. un guialen) Motene igniſeat di⸗ umero anno⸗ tertu. Eod, etl. en ali, id erl. ge me obſteickum nationem debeo, ald b,loe, cone Lerikc, 110r. ,n. ſe dt not⸗ ad, Talmud. Fol. 10.2. 1 prelium peell⸗ ſumwitur hie oro lacnis dati ſolet, petium nihi in⸗ ei, qur hie ſoto tuitur pronume⸗ u eſtimatio iſti 1 hic eno⸗ numeto inno⸗ gbamin editione mtatinnotis Na⸗ obic habeantut; nlut autemn luptl pter eliatn in edl. ſecutus iumm, ler⸗ n, non tanquan Cducumr⸗ CAP. XXVII. LEVITIICI. 1029 verſ. 3. Tſtimatioe] (Dictio 2 idem valet,) atque Pp; . duplicatio autem. (literæ) Caph (in voce ν) non novi, ex quanam illa ſit lingua. Verſ. 5. Et ſi ab eo, qui quinque annos natus eſ (Hoc ideò hic dicitur,) non, quòd is, qui parvulus eſt, votum facere poſſit, quia in verbis parvuli 6. nulla eſt (obligatio;) ſed adultus (te- netur,) qui dixit: æſtimatio parvuli iſtius, qui quinque annos natus eſt, (incumbit) mihi. 7. tingit dies ſenectutis, Verſ. 7. Et ſi ab eo, qui ſexaginta annos natus & &c.] Quando aliquis at- fœmina propè eſt, ut æſtimetur tanquâm vir, quocircà vir, * Quando ſeneſcit, pls, quàm tertia parte diminuitur quoad æſtimationem ſuam; 8. fœmina autem non diminuitur quoad æſtimationem ſuam, niſi tertiâ ſolùm e . 5 11 Part 5 nam dicunt homines: ſenex in domo eſt teſta fracta 9. in domo; vetula in domo eſt theſaurus in domo & ſignum bonum in domo. Ita, ut manus ejus non valeat dare æſtimationem iſtam. Verſ. 8. i autem pauperior eft] Eod. verſ. 8. Et conſtituet eum †] (Nempè,) ut æſtimetur 10. coràm ſacerdote, qui illum æſtimet, quantum. manus ejus, qui æſtimationem ſolvere debet, 11, præſtare poteſt. Eod. verſ. 8. Se- Nuan⸗ 5. Sed huice autoris noſtri ſententiæ & expolitioni reluctatur R. David Kimchi, vide b. Fag. loc. alleg. confer. & Gur Arjeh ol. 16 1I. col. 2. med. ac not. in an S“ b. loc. uhi caput primum tractatus Talmudici Erachin ol. 4. a. b. allega tur, conf. & Nidda, f. 2 8. 6. it. Schabbat, f. 136, & Bechorot, fol. 42. a. b. it. Erachin, fol. 4. a. 6. Sive: minorennis, confer. quæ fuprà ad Levit. c. 2 I. V. I. n. I. notata ſunt, vide & infrà v. 9, h. cap. n. 11. 7. Vide, quæ pauloò ante, ad v. 2. h. eap. n. 3. no.- ta ſunt, confer. & Erachin, fol. 1 9. a. . * Hebr. "NXe! 72 )) iſta & ſequentia, usque ad: nd i. e. nam dicunt & c,abſunt hic ab utroque MSt0. 38. Nam vir 4 viceſimo anno usque ad ſexageſimum æſtimatur quinquaginta ſiclis v. 3, h. cap. 4 ſe xageſimo autem anno quindecim ſiclis, (uti hoc veriſu 7. habetur,) quæ æ ſtimatio plus, quàm ter/ tia parte eſt minor, aſt fœmina ſexagenaria ſolùm tertia parte minor eſt quoad æſtimationem, nam quæ eſt à vigeſimo anno usque ad ſexageſimum, æſtimatur triginta ſi lis, v. 4. h. cap- ſexagena ria autem decem ſiclis, ſicut. h. v. 7. dicitur, conf. hic tract. Talm. Erachin, ol. 18. a. . uti in b'pan H νh. loe. allegatur ad mar ginem, conf & Bava batra, ol. 12 1. b. & Bechorot, ol. 49. a. .Hebr. &9, uti hic habetur; alii codices ha bent: &e id eſt: un, fragmentum, quod taptummodo oneri eſt, nonnulli legunt: &mn id eſt: b'y, nuditas, in Jalkut fol. 19 . col. 1. legitur: &ntiie & exponitur Ywan i, e. offen- diculum ſeu laqueus, in MSto I. habetur &ree i. e. deliquium ſeu volatile, ſenes enim laboribus ferendis impares ſunt; aſt mulier annoſa, laba- ribus adhuc aſſu eta, rectè domeſtlieos la bores per⸗ fert & eſt &n'b id eſt 'z&, theiaurus in domo, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1445. G& ſeq. con- fer. & as n ibique not. h. loc. t Hebr.) py) iſtud & ſequentia, usque ad: yy VX& i. e. ſecundum id, quod &c. abſunt hic ab utroque MSto. 10. Hebræa ita habent; Pawy 5 8h Pyay Pyn neen ih ſice in editione mnew n-t t & in exemplari Hebraico, quo nſus ſum, notatum reperitur 4 Commentatore no- ſtro ad verba illa textus ſacri: nye i. e. & conſtituet illum; ſed abſunt iſta à Bibliis Bux- torfianis, ut & ab utroque MSto, ſicuti jam di- Aum, confer. hic tract. Talm. Taanit, fol. 7. 5. Megilla, fol. 11. a. 1. Ita hic vertere volui verbum Pyyn, ut illud di- ſcernatur à ſacerdote, qui etiam Phyn, i. e. æſti- mat; nota autem, quòd alius ſit ayn; alius Tya, hic eſt, qui æ ſtimatur, etiam parvulus 5 afſt ille eſt, qui æſtimat quique æſtimationem ſolvit, qui non eſt,; niſi magnus ſive adultus, qui voto obli⸗ 7 CAp. XXVII. YNNI. cundum id, quod aſſequi poterit] i. e. Pro modo“ facultatum ejus æſtimabit illum 7* = Ciles) de⸗ & relin quet ei (ſacerdos tantum,) quantum ſufſicit ad vitam tolerandam, (nempeè?:) e:) cuilbet ſell ſacerdotis. (cil ſacerdotis ledam. Pulinar 12, & tegumentum atque inſtrumenta artificii, ſi fuerit (verbi gra- tia) agaſo, relinquat ei aſinum ſuum. Verſ. 9. Quicquid ex eo dederit] Si dixerit pes iſtius (animalis *** erit) ſacriſicium, ipſius verba ſubſiſtent, 13. & vendetur (animal) ad neceffitates ſacrificii, 14. & (reliquum) pretium ejus (animalis) erit profanum, ex- cepté preti& iſtô, (quod datur pro) membro (animalis.) Verſ. 10. Bonum † pro ma- lo] i. e, Integrum pro eo, quod vitioſum Ac multo magis (non mutabitur) bonum pro bono & malum pro malo. * Verſ. 11. DOmne * animal immundaum] De illo (animali,) quod vitio * laborat, loquitur (hic) eſt. Eod. verſ. 10. Aut malum pro bono] Scriptura, quòd illud immundum ſit ad ſanctiſicandum, 15. ac docet te Scriptura, quòd res ſacræ perſectæ 16 (Lo-⸗ non fiant profanæſolutò redemptionis pretiò, niſi labe * obligari poteſt, confer. ſuprà verſ. 5. h. cap. n. 6. S& Jalkut Part. 1. Fol, 19 ⁸. col. r. med, & Bava mezia, Fol. 114. a. 5. & Erachin, Fal. 17. b. & ſol. 24. a. 5. * Conler. hic Etachin, Fol. 4. a. b. & ol. 7. b. & Fol. 17. a. . XX Hebr. rrb, in utzoque MSto legitur? τααπ 1. e. ordinabit vel diriget eum, ſeil. juxtà nume- tum annorum æſtimabit eum, nam verbum in Targum relpondet Hebræo Jy; vid. Buxtorf. 12. Sive: culcitram, ſic dictionem a, quæ hic habetur, interpretor, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1025. in utroque MSto legitur: O, pulvi- nar, tes eadem eſt. XX Hebr. ma, ſic in MSto z. hic additum repe- ritur, confer, hic Temurah, ol. I1. b. & fol. 13. a. it. Fol. 3 2. 6. it. Chulin, fol. 69. 5, & Erachin, ol. 4. b. 1 a u⸗ ipſe tenetur præſtare, quod vovit, con- ſer. Gur Arjeh fol. 16 1. ol. 2,circà fin. idque ob. tinet in animali, ſecuùs eſt in homine, de quo vigde ſuprà vVerſe 2. . cap. n. 2: ac not- in O* opar h. loc. .1 14. Id eſi: ut inde ſacrlficium, quod ipſe vovit, offeratur, confer. Erachin fol. 4. b. † Conter. hic tract., Talm. Bava mezia, fol. 47. a. & Chulin, fol. 2. a. it., Bechorot, ſol. 14. . 6. & Temurah,fol. 2, a. . & l. 3,à: it. Fol . . & fol. 9. a. ö. & ol. 11. F. it. Fol. t. 3. a. ſit. Se“ vachim, fol. 7. a. & Menachot, fol. 9 3. 2. . & Erachin, fol, 2. a. 6. * Confer. hic tract. Talm. Temurak, fol. 9. & fol“ 17. a. ac Torat Cohanim, ſicuti in æ nan ne b. loc., ad marginem allegantur, vide o notas i⸗ bidem, it. Jalkut Part. I. Fol. 19 8. col. 2. eircà fin. & col. 3. ac 4. it. Bechorot, fol. 3 I. . xX Conter. hie tract. Talm. Menachot, fol. 10 1, Aa. & Bechorot, fol. 37, a. 5, & Temurah, ſol. 3 3. 2K. b. **½ Nimirùm ſerme hic eſt de illo animali, qued quidem primo' mundum fuit, ſed vitie aliquo peſteà laborat; aſt infrà verſ. 27. . cap. ler- mo eſt de animali, quod per ſe immundum eſt, ſie in not. as “ν☛* hic expenitur. 1 5s I4 eſte quod non posſit ſanctificari vel conſe- ſeorari, ut in ſacrificium offeratur, confer. & hic Torat cohanim ac tract. Talm. Temurah, Fol 32. uti in dar ew . loc. allegantur ad mar- ginem, ubi vide etiam notas, in utroque MSttto pro: uH i. e, ad ſanctificandum, legitur: Hawpr i, e, ad offerendum illud, ſeil, in ſacriit⸗-· 16. Sive: integræ, ſacrificia integra, quæ nulle vitiò ſive maculà laborant, id enim dictio SN, quæ hict habetur, noias, gmiptutn, ut i de domus, ¹1. cmuarufn letind luaßs alius hom cundumpretiumm mali, redemptio gints icliseni⸗ Utredimat illum — 17 Lel: ail (pot liat, ſic imerptett D), in Hoph ſeil. nn. Pig. 1,n & 10. , initio, cum yover ſtei abem contta⸗ ſetſus 17, 5, eap immundum eit al 0t. 20d dic retl. tc. 1t † Conter trad. T. uchin, ſol, 19.2. 11. Nempe: ei, uum (othines ani lit ggigtam panten u ſeqn. 13. b,c enfol 161. co. cap. 0, 20, Fenſa ell, go ſacetcos ellimaert 1e oluenit à man ſer not. in nn 10. la ell: Ciſhcie⸗ Iumncondiionem, Auam VOVerunt, ni niacdere gebeam, n gomini, conl 14.8 ſlleun bart. gol,21. Mnt gun . Ww. — Rtillum & (nempe: (verbi gra. Cixeritpet (anicnal) lanum ex. I ro na- n pro hon Ven I. uieur hi) deriptuts, 6, niſi labe le l13, alt. Se⸗ l,a, & oleg. 8 ſil n e de & nota i⸗ 9,col.1, eites .zu, 1,fol. 101,4 l,fol 33,2. imel, gnod Aius Aliquo CAP. xXVII. LEVITICI. 1031 (poſteà) affictantur. 17. Verſ. 12. Sicuti æſtimaverit Sacerdos, T ita erite] (Nem- pPée:) cuilibet alii 18. homini, 19. qui venit, ut emat illud (animal) è manu ſancti (ſcil. ſacerdotis.) Verſ, 13. Si verò redimendo üludredimet] Dominos aggravat 20. Scriptura, ut illi addere debeant quintam partem, ſic quoque in conſecratio- ne domus, 21. & in ſanctiſicatione agri, 22, atque in redemptione deci- marum ſecundarum, :23. domini addunt quintam partem ; non vero ul- lus alius homo. Verſ. 16. Et erit aſtimatio ſecundum ſementem ejus] Non ſe- cundùm prerium ejus adæquatum, 24. eadem (quippe) erit ratio agri boni & agri mali, redemptio eorum, qui conſecrati ſunt, erit æqualis, corus 25. hordei quinqua- ginta ſiclis venit, ſic definit Scriptura idque (illa decernit eo in caſu,) ſi veni at (aliquis,.) ut redimat illum (agrum,) in principio Jubilæi; 26, ſi verò (aliquis) ven at, ut redi- mas 17. Vel: niſi (poſtea) aliquod vitium contraxe rint, ſic interpretor pNμ1aαc , unde eſt D, & in Hophal &mn, confer. D. Wagen- ſeil. Sota. pag. 589⸗ & Gur Arjeh fol, 16 1. co0l. 2, fin. & col. 3: princ. nam de animali, quòd ab initio, cum voveretur, perfectum fuit; ſed po- ſteà labem contraxit, hic ſermonem eſſe, evincit cratur vet Deo ſanctificatur, vide veri. ſequ. 14. & v. 1 5. h. cap. confer. & Torat cohanim, pru⸗= ut in e n h. loc. allegatur ad margi⸗= nem, it. Bava kama, ol. 6 8. 6. & ſol. 6 9, b. it. Avoda Sara, ſol. 6 3. a. & Chulin fol. 139 a. & Erachin, ſol. 2 3,6. & Temurah, fol. 9 a. it. ol 29. b. & Bava mezia, Fol. 54. 6. verius 27. . cap. ubi de sanimali, quod per ſe 22. De quo vide veiſ. 19. b. cap⸗ immundum eſt ab initio voti facti, agitur, vide 23. De quibus iatrà verſ. 31. . cap. not. ad dict. verſ. 27. 5, cap. n. 57: & Sign. an- 24. Vel: juxtà adæquationem ejus, Hebr. wrw 39 7. 5, cMe lel⸗ mundum eit, itur. aiyel conſe emurdh, dl Antur ad mal⸗ utrogae Mot um, legitut: i nlaii 1, gur Ulls enim dittis tec. † Confer. tract. Talm. Bechorot, fol. 14. b. & E- rachin, fol, 18. a. H I8. Nempé: ei, qui non eſt dominus animalis, nam dominus animalis, ſiis illud redimere ve lit, quintam partem pretii addere debet, uti ver- tu ſequ. 1 3: h. cap. habetur, confer. & Gur Ar- jeh /ol. 16 I. col. 3, princ., it. verſ. ſequ. 13. . cap. n. 20. 19. Senſus eſt, quòd animal iſtud eõò pretio, quò ſacerdos æſtimaverit, alii homini, qui illud eme- re voluerit à manu ſacerdotis, adjudicetur, con- fer, not. in a D9 h. loc. 20. Id eſt: difficilem ac duram reddit domino- rum conditionem, ſi illi ipſi redimere velint rem, quam voverunt, nempè, ut quintam partem pre- tii addere debeant, quod ſecùs eſt in illis, qui non ſunt Jqomini, confer. verſ. antec, 12 , cap. n. 19. & alkut Part. 1, fol. 199. col. 1. med. ac gol. 2. 381. Nempè; quando domus per votum conſe- qua relpectus habetur ad agrum, uc, ſi ille boaus ſit, æſtimatio ejus augeatur; ü verô malus, æſti⸗ matio minuatux; prodt in terra, inter Iſraelitas dividendà, fieti debebat, vid. Numer. c. 27. v. 54. n. 6 8. ſed iſtud hoc in caſu fieri non debet, nam par ratio eſt, quoad æſtimationem agri tàm boni, quàm mali, ſicuti hie in notis Commen'a- toris noſtri habetur, & æſtimatio ejus fit 9 n 97 & *αh i. e juxtä magnitudinem e- jus, (i. e. quantum ſeminis ibi ſpargi poſſi; )non autem juxtà pretium ejus adæquatum vei juxti valorem ejus, ſic in not. am ne h, loc. ex- ponitur, in MSto I. pro pu 9 Nh , e. non juxtà pretium ejus adæquatum, legitur⸗ &N NA& T i. e. non pro atione agei, ſed (eadem erit ratio & c.) . 25. Hebr. 19, eſt menſura, continens deeem Ba- thos ſive Ephas, quæ etiam Chomer vocatur, con- fer. hie Jalkut Part. I. fol. 199. col. 2. & 3. 26. Quomodo hoc ſit intelligendum, vide verſ. ſequ. Oο0ο0ο0ο0. LEVITICI. CAb. XXVII. mat illum in medio —— dabit ipſe juxtà (annorum) Eyastonem cneimys: ) ſiclum & obolum 27. in annum (computabit,) nam (ager) ille non ſanctificatur, ni- ſi juxtà numerum * annorum Jubilæi, &, ſi quidem ille redimitur, benè eſt; ſi verò non, theſaurarius eccleſiaſticus 28. vendit illum (agrum) pretiò iſté alii, isque (ager) permanebit in manu acecipientis usque ad Jubilæum, ad inſtar omnium cœterorum a- grorum, qui venduntur; quando verò ille (ager) egreditur & manu ejus (accipientis ſive emptoris,) tunc ipſe redit ad ſacerdotes illius ſtationis, 29, in quam jubilæus in- cidit atque inter 30. illos (ſacerdotes pretium iſtud) dividitur, hoc eſt judicium, 31. quod (hic) dicitur de conſecratione agri & nunc exponam illud juxtà ſeriem verſuum. Verſ. 17. Si ab anno Jabileo ſanbtißicaverit & .] i. e. Si, poſteaquàm præteriit annus Jubilæus, 32. ſtatim (aliquis) ſanctificaverit illum (agrum) ac venerit iſte, ut redimat „illum confeſtim. Eod. verſ. 17. Jaxtà aſtimationem ſtabit] i. e. Juxtà æſtimationem iſtam, quæ dicta eſt, fiet, (nimirùm) quinquaginta ficlos dabit. Verſ. 18. Se verò poſt Jubileum ſanltificaverit] Idem (erit,) ſi ſanctificaverit ill um (agrum) ab anno Jjubilæo & permanſerit in manu theſaurarii eccleſiaſtici, 33. ac venerit iſte, ut redimat illum- poſt Ijubilæum. Eod. verſ. 18. Er ſupputabit ei ſaterdos pecuniam illius juxtà annos, gui reliqui ſunt.] i. e. Juxtà (annorum) ſupputationem; ſed quomodo? eece deter- minavit (Scriptura) pretium illius (agri) in quadraginta ac novem annos quinquagin- ta ſiclos, 34. en ſiclus (unus) in unumquemque annum; ſuùpereſt autem (unus) ſiclus omnibus (annis; ) ſiclus verò habet quadraginta octo obolos, 35. ecce fſic- lus & obolus in annum (unum;) ſed deeſt obolus unus omnibus, (o- bolis,) dicunt Rabbini noſtri, quôd iſte obolus (ſi it) collybus 36. pro num- mis minutis, 37. qui itaque venit, ut redimat (agrum,) is dabit ſiclum & obolum in Aem. 1032 . ha betur, ſigni ficat. .Conter. verſ. antec. 16. . cap. ibique not. n. 2 5. ac not. in am rpw h. loc, tequ. 17. h. Ppen. 32. ier Frachin,To 5. 2. Se ol. 7. 32 27. Hebr. . Pondion, obolus, quorum 49. faciunt ſiclum, ſicuti autor noſter notavit ad v. ſeq. 1 8, h. cap. ubi vide not. n. 34. & n. 3 5. * Confer. hic tra ct. Talm. Kiddoſchia,fol. 61. 3, † & Erachin, fol. 14. a. b. S& fol. 24. a. 6. & fol 2 5. a. . it. Bava batra, fol. 103. a. 2 ⁸. Vide, quæ ſuprà ad Levit. Cap. 2 5. v. 34. n.] Yol. 2 5. a. 5 116. notata ſunt, confer. & verſ. ſeq. 1 8. . cap. 3 5. Hebr. Pn, confer. quæ ſuprà ad dict. rerl. n. 3 3. 16. h. cap. n. 27. notata ſunt. 29. Hebr. puwnj. e. cuſtodia ,confer. Luc. cap. I. v. &e ibique interpretes, vide & infrà verſ. 20. . c. n 39. & vetſ. 2 1. h. cap. n. 44. & Numer. cap. 5. v. 8. N. 24. 30. Confer. infrà verſ. 20. b. cap. ibique not, n. 39. 31. Sive: jus ac mos, id enim vox povæhn, Jae hie 33. dum eſt, confer. & verſ. 20. h. cap. n. 3 9. Aa c not. in nr m b, loc. notas n. 27. confer. hic Erachin, fol. 14, 5. 4 mentura pecuniæ pro permutatione ejus apud Talm. ol. 20 32. ac not. in "pnr Dov b, 106. 37. Hebr. OÜU), de qua voce videatur idem Buxtorf. in Lex. Talm. Jol. 1813. De quo paulò antè verſ. 16. H. cap. n. 23. di- 36. Hebr. Dav feu: Da, ιιÜ. d eſt: getri⸗ D nummularios ſive collybiſtas, vide Buxtorf. L ex. CA. VVyVII. Auemflibet aubu 18. Ndn Anno ubileo ut ulunt] (Vigel artem eithuie Auu] empe (Vempe: di tudimetur anpli⸗ eaxit. Verl.2 ſautanid eccleſie tgreciuntutetha Domino/ Nom ut inmanumthelau Gotibus diciture (er) iniceturi —— 1 Conlet. hie ne Unchih, fol 25. r Conler hie lee ſl 119, nit Ermn Pl 3 . 6, N 6, fol 4, in, chorot D ſol 11. 12. Sell zoruc, Hebe, “ ſelgin coller ſol. 10.r, 38. Quielt veadito h z. confer &l c not. in Olo 01.26,2, 34. Sicuti verſu antec. 16. . cap. habetur, ubi vide 4 1. ec agetiſteclizic tionis, in guam in Pri a0 rerl 16. b. keihetl ar 11. d, d, 14, . Nonverd manl 1iſt ſa hi⸗ 9ſ. 3. u6, üer wngli M.Wrl. — d(nempe.) Accatut, n. elt; ſr verd igue ager, Rlerorum a- (Kcipientis lobileus in. Giciam, 31, em vetlunmn. Eteriit annus e,ut tedimat ſtimationem vro nl Anno ubileo dimatillum. urà onnet, eecce geter⸗ ingagia⸗ (unus)ſclus 3ſ. elce le⸗ Immibos, (o⸗ 36, pronum. Lodolum in Pbigne not 4 »„ 4 ca n 19,l h. (ape n ,,4 Pabetor, vbi rite 9, ſol. 14,. n adict erl 8 id eſt:etri⸗ ione eius 4p ge Buxort .41 eb /,l0e. e Figeztut idin 13. CAb. XXVII. LEVITICI. 1033 quemlibet annum, quoad annos, qui reliqui ſunt usque ad annum Jubilæum. Eod. verſ. 18. Et diminuetur * de zſtimatione] (Scilicèt) numerus annorum, qui ſunt ab anno Jubilæo usque ad annum redemptionis. Verſ. 19. QuòAſi redimendo redimere voluerit] (Videlicèt:) is, qui ſanctificavit illum (agrum,) tunc addat ille quintam- partem ** huic determinatæ (æſtimationi.) Verſ. 20. Si verd non redimere voluerie agrum] (Nempè:) is, qui ſanctificavit (illum.) † Eod. verſ. 20. Et ſi vendiderit] (Nempe:) theſaurarius eccleſiaſticus. 38. Eod. verſ. 20. Agrum illum alii viro, non redimetur amplius] (Nimirùm,) ut redeat (ager) in poteſtatem illius, 39. qui ſancti- ficavit. Verſ. 2 I. Et erit ager, dum exit in Jubilæas] Emanu ejus, qui accepit à the- ſaurario eccleſiaſtico, ejusdem (inquam erit) conditionis, cujus ſunt cœteri agri, qui egrediuntur è manu eorum, qui illos acceperunt, in anno Iubilæo. EBod. v. 2 I. Janklus Domino] Non, ut (ager iſte) redeat ad ſanctificationem ruinæ domus 40. reparandæ4r. in manum theſaurarii eccleſiaſtici; ſed (ut ſit) veluti ager devotus, 42. qui datur ſacer- dotibus, dicitur enim: quicquid devovetur inter Iſraelitas, tuum erit, 43. ſic iſte quoq; (ager) dividetur inter ſacerdotes illius † cuſtodiæ, 44. in quam dies expiationis anni OOOοWMι°°ο⏑2 Ju- ** CGonfer. hic tract. Talm. Sch Erachin, fol. 2 5. a. b. 1X Confer. hic Berachot, al. 49. a. & Schabbat. Jol. 12 8. a. it. Eruvin, ol. 31. b. & Peſachim, Jol. 3 5. 6. & Kidduſchin, ol. 5. a. it. fol. 11. 5. & fol. 54. b. it. Bava mezia, fol. 54. a. & RBe- chorot, ol. 11. a. & fol. 50. . it. Erachin, fol, 33. a. † Scil, agrum, Hebr. â, ſic in utroque MSto hic legitur; confer. kic Erachin, fol. 2 5. a. . & ol. 26. a. 38. Qui eſt venditor, de quo vide verſ. 19. h. cap. h. 33 J. CcOnfer. & Le it. cap. 2 5. Vv. 34. n. 1I16. ac not. in . rW . loc. it. Erachin, dict. fol. 2 6. a. 79. Sed ager iſte dividitur inter ſacer deotes illius ſta tionis, in quam incidit annus Jubilæus, uti ſu- prà 3d verſ. 16. h. cap. n. 29. notatum eſt, con- fer. & verl. ſequ. 2 1I. H. cap. n. 44. ac alkut Part. I ol. 199. Col. 3. med. & col. 4. item Era- chin, fol. 26, a, b. * Non verò 4 manu eius, qui ſandlifcavit, ſie in not. H b. loc, confer. Erachin;fol. 14. b. & Fol. 2 5. a. 6. it. ol. 26. a. b. & fol. 29. a. it. FJol. 3 3. a. 6. abbat, ol. 77. 6. & 49. Sive: templi Hieroſolymitani, quod hic vo- catur had, alias appellatur wa rba, item ha myn, qua de re alibi dictum eſt, confer. veiſ 27. b. cap. n. 58. 41. Nempè: ut exillius agri venditi pretio ædifici=- um templi ſartum tectum ſervetur, confer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 39 1. n. 6. G p. 39 3. vi= de & infrà dict. verſ. 27. H. cap. n. 5 9. it. tract. Talm. Erachin, fol. 2 5. a. b. 42. Hebr, . , anathema, res devota, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc, ac not. in 5 W bh. loc. it. Sanhedrin, fol. 88. a. & E- rachin, fol. 29. a. 5. & fol. 34. a. 4 3⅞: Sicuti Numer. cape 1 8. v. 14. habetur, confer, & infia verſ. 2 8. h. cap. n. 6 1. it. tract, Talm. Bava Kama, ol. 109. a. b. & Erachin, Fol. 2 5. b. & fol. 2 8. a. &. † Hebr. nè 7, in MSto I. hic additur: nawm i. e. Sabbathi, nam ſingulis Sabbathis mutaban- tur cuſtodiæ, vid. 2. Reg. cap. I1. verſ. 5. ibi- que not. 44. Sive: ſtationis, confer. quæ ſuprà ad verſ. 16. h. cap. n. 29. notata ſunt, it. verſ. antec. 20. n. 39. cterum verba iſta: illius cuſtodiæ Scc. us- que ad: in Jubilæo, quia poterat &c. abſunt inm Hebtæo à MStO z, ſed male. LEVITICI. o3s4 Jubilæi incidit. emptum & inter agrum poſſeſſionis, 45. ager enim emptus non dividitur inter ſacer- A. xxVII. dotes in jubilæo, quia non poterat (is, qui voverat,) illum ſanctificare, niſi usque ad Jubilæum, nam ecce in Jubilæo (ager iſte) exiturus erat è manu ejusſcil. emptoris) & ad (priſtinos) dominos reverſurus, quapropter ſi venerit (is, qui ſanctificavit,) ut illum- redimat, ipſe pretié iſtò tedimet, quod determinatum eſt in agro poſſeſſionis (hæredi- tariæ;) ſi verò ille haud voluerit redimere, ac theſaurarius eceleſiaſticus illum vendide- rit alteri, aut ſi non 46, ipſe redemerit, (tu ne) in anno Jubilæo revertetur ager ad il- lum, à quo ipſe emerat eum, 47. ( nempè,) ad illum, qui eum ſanctificavit, ac ne, fortè dicas, (agrum reverti) ad illum, qui eum comparavit, i. e. ad eum, qui accepit † illum ab ipſo, nempè: à theſaurario eccleſiaſtico, 48. ideò opus fuit dicere: ad eum, cujus eſt poſſeſſio terræ, 49. per hæreditatem (ſeilicèt) paternam, atque hi ſunt pri- ſtini domini, qui vendiderunt illum (agrum,) ut is ſanctificaretur. * Verſ. 25. 0- nis autem aftimatio erit juxtà ſiclum ſacrum] i. e. Omnis æſtimatio, † de qua ſcribi- tur, (ut ſint) ſicli, erit juxtà ſiclum ſacrum. Eod. verſ. 2 5. Viginti Gerah 50. erit Eelus] i. e. Viginti obolorum (erit ſiclus;,) tot quidem ab initio fuerunt; ſed poſteà addita fuit ſexta pars, 4 Sive: inter agrum hæreditarium, qui ex hæredita- te paterna vel majorum poſſeſſione ob enit, tituio non ſingulari, videlicèt emptionis; ſed univerlſali uti loquuntur ICti, confer. hiz tract Talm. Git- tin/:fol. 4 8. a. 5. & Bava batra, ol. 72. B. it. E- rachin, fol. 14. a. 6. & fFol. 26. a.6. & fol. 27. 2. 46. Hebræa ita habent: N) N bNe Re, ſie ne- gativè legitur in editione nan n,, ut & in templati Hebraico, quo uſus ſum 7 aſt in Bi- pliis Buxtorf. particula :80 hic eſt omiſſa, abeſt etiam particula illa negativa ab utroque MSto. 2. 47. Sicuti verſu ſequ. 24. h. cap. habetur. & Hebr. Pα απρ iſta & ſequentia, usque ad: i. e, qui accepit, abſunt 4 MSto 2. 4 1† Hebr. —1 nos in MSto z. prone legitur: 49. Sive: fundi aut agri, prout dicto verſu 24. Part. 1. Jol. 200. cOl. I. & Erachin, fol. 26. iſiud: Donv i. e. qui vendiderunt illum, S carunt (illum agrum.) obolus, vide, quæ ad Exod. c. 30. V. 13. n. 2 5. notata ſunt, confer. & Bechorot, fol, 10. b. & Erachin, fol. 4. a. 6. & fol. 7. b. Verſ.22. Quòadſi agrum emptum ſibi &c.] Diſcrimen eſt inter agrum 5. dicunt Rabbini noſtri: ſex oboli argentei (faciunt) denari- um, 52. viginti quatuor oboli ſiclum. Verſ. 26. Non ſandifitabit quispiam illud] h.cap. habeiur in ejusdem fine, confer. hic jalkur xx Hebr. uaG“ρ iDY, in MSto z. omittitur pto rD legitur: νoâhνà.— 1. e, qui ſanctinf- † Hebr. 120) 72, iſta & ſequentia „ usque ad . 3 Wy 1. c. viginti Gerah, abſunt à½ Moto [So. Hebr. —☚n, qua didio communiter vertitur: Zmn i. e. ab iſto, & in utroque MSto poſteà ad. 5 1. Sie interpretor hic: — ν, de qua voce vide ditur vox: zN i. e. poſterior. 4 . Eſt locus iſte ſatis obſcurus ob varĩas lectiones, ſenfum ede puto „ quod hie non intelligatur theſaurarius eceleſiaſticus, à quo ille, qui acce- pit, agrum compsravit, id enim vVerba iſta: a, hic ſignificant;, confer. Gur Arjeh fol. 161. col. 4. med. & Erachin, Jfol. 14. a. b. & Chulin, ſol. 139. 3,6. confer. & not. in ponm re b. oc. quum Hebraicum, valens quartam partem ſieli i, e, denarii. plura apud Buxtorf. in Lex. Talm. Fol. 254 3. 52. Hebr. 7, erat autem iſtud numisma anti ſacti, Con et. idem Buxtort. in Lex. Talmud. fol. * Hebr. Hyn, in MSto z. pro eo legiturt: CNII. Th . r eulre imnun ge primogenuito i necetiemil primogenitum: mogenitunn) ſa⸗ ſextaslogulture luc autem loqe tepirandam. mal)eſtimaren 17. Uur ueng, er deen .] do ablolute 5. candum; 60, 6 nathemainlita —— 33. dec elt Dei, in ine, non pon conectari,vide loe, it. Exod, 1, 19. h. (9, n. col. 1. An, ac c0 9. brahin, ,. & Zerachim /0 44. De quo didan 5f. Vel: per alli One tua, it Felba, gur ho Deiteron, dict. Talmn. Menache 3) lebr. 1 bis ſolan legn (degant, nerl. ſus hijus ociſi li inmundi ne eltimationem nam ecce aec. 16. Tculi tnod⸗ in n d 17. Coltet, gue Unta ſagt, ſemn Po PW e duod hetſe W. XVn. — nferagrumn inter ſacer. ſinugte Ptotis) Aa Ut ilum. dis heredi. um vendide- ragerad il. in ac ne- ui accepit 1e: adeum, hi ſunt Pli⸗ Vetl 25. 0. e gua ſaibi⸗ 7ab ſo, eit z ſed pokes iunt) denani- iun ilud — dicto velln 14. Onlet hie alkut cbin, fol 16 Sto 1. Otmittitut etund illem, A k, gui ſanctiſ 11, Vsglle 1d ablat4 Sto muniter vertitul: .1. 13,n. 1). 1, ,0l, 10, NA 4 gun te ide nummisna 2ntl⸗ ſtam partem ſ 0 olegaut:,— CAP. XXVII. LEVITICI. 103 5 Ue (ſeilicèt) fit alia oblatio, quia illud (animal) non eſt ejus. 53. Verſ. 27. QuôA ſ ex pecore immundo fuerit] Textus iſte non refertur ad primogenitum, 74. quoniam de primogenito animalis immundi dici non poteſt: & redimat juxtà æſtimationem, 75. nec etiam iſtud (animal immundum hic) eſt aſinus, ** nam ecce non redimitur primogenitum aſini, niſi ove, 56. atque hæc datur ſacerdoti, nec poterit illud (pri- mogenitum) ſanctificari; ſed hic textus refertur ad conſecrationem, nam ſuperior textus loquitur de redemptione animalis mundi, quod (poſteà) labe affectum eſt; 57. hic autem loquitur de eo, qui conſecrat animal immundum ad ruinam domus 58. reparandam. Eod. verſ. 27. Redimat juxtà æffimationem] Prout ſacerdos illud (ani- mal) æſtimaverit; ſi verò iſtud non redimatur per manus dominorum, Eod. verſ. 27. Tunc vendetur ſecundum æſtimationem] Aliis. * Verſ. 28. Verunmmen omnu res devotz &c.] Diſſentiunt hac in re inter ſeſe Rabbini noſtri, nonnulli dicunt: quan- do abſolutè à9. dicitur O DNi. e. anathemata, (tunc intelligitur iſtud) ad ſanctifi- candum; 60. quid autem ego ſtabilire volo? (nimirùm, quando dicitur:) omne a- nathema in Iſraele tuum erit, 61, (id intelligendum eſt) de rebus devotis ſacerdotum, . OOOoOο 3 quan- 53. ded eſt Dei, uti ſtatim ſequitur hoc verſu 26. in fine, non poterit itaque illud Domino iterum conlecrari, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald h. loc. it. Exod. c. 1 3. v. 2. & Deuteron. c. 1 5. verſ. 19. n. 59. & n. 60. ac Jalkut Part. I. fol. 200. col. 1. fin. ac col. 2. princ. it. Bechorot, fol, 15. b. & Erachin, fFol. 29. a. it. Temurah, fol. 2 5. a. Se Sevachim fol. 8 1. b. 54. De quo dictam eſt verſu antec. 2 6. h. cap. 55. Vel: per æſtimationem ſive: pro æſtimatio- one tua, prout Junius ac Tremellius verterunt; verba, quæ hoc verſu 27. habentur, confer. Deuteron. dict. cap. 1 5. v. 19. n. 64. it. tractat. Talm. Menachot, fol. 101. a. „5½ Hebr. —☚ P& n, in utroque MSto pro his ſolum legitur: n) i. e. & quinta pars (de qua h. verſ. 27.) ut juxtà hanc leclionem ſen- ſus hujus loci fit: quòd de primogenito anima- lis immundi non poſſit dici: & redimat juxtà æſtimationem ac quintam ejus partem (addat⸗) nam ecce & c. 596. Sicuti Exod. c. 34. V. 20. habetur, confer. not. in dnen W h. loc. 57. Confer. quæ ſupra ad v. 11. b. cap. n. 17. no- tata ſunt, ſermo enim hie eſt de illo animali, =p ne een een üeen ree i. e. quod perfectum (ſive integrum ac ſine labe fuit eo tempore, quò ſanctificatum eſt; ſed quod poſteà labem contraxit, ſic in Gur Arjeh fol. 16 1. cOl. 4. fin. confer. & Raſchi not. ad Deu- teron. c. 12., v. 15. n. 54. cœterùm verba iſta: quod (poſteaà) labe affectum eſt &c. usque ad verba: ad ruinam domus, abſunt ½ MSto 1. in Hebræo. 5 8. Sive: templi Hieroſolymitani, confer. quæ ſuprà ad verſ. 2 1. h. cap. n. 40. notata lunt. * Confer. hic Torat Cohanim, & Bechorot, fol. 13. a. prout in pon ne b, loc. allegantur ad marginem. 59. Sive: ſimpliciter, ita nb hic interpretor- ſc. indefinitè, ſine adj'ectione, cui conſectetur, con- fer. Buxtorf Lex. Talm. fol. 15 59. it. Torat Ce- hanim, uti in mon new hic allegatur ad marginem. 60. Nempè ad ruinam domus reparandam, confer. quæ infràad hunc verſum 2 9. n. 64. & num. 67. notata ſunt, ut & not. in απ ubi ecxpo- nitur, quomodo ſanctificatio iſta ſit intelligenda, abeſt autem iſiud: “ i. e., ad ſanctiſicandum 4 MStO I. 61. Sicuti Numer. cap. 1 8. v. 14. habetur, confer. Erachin, fol. 2 8. a. & ſuprà verſ. 2 1. H. cap. n. 4 3 item Jalkut Part, 1. fol. 199. col. 3. & JOl. 200. col, 2. 2 136 LEVITICI. CAF.xXVII. quando aliquis exprimit ac dicit: ecce iſtud ** (erit) ſacerdoti; alii verò dicunt: quando abſolutè dicitur: HOT) (id intelligendum eſſe, quòd res illæ devotæ perti- neant) ad ſacerdotem. 6z2. Eod. v. 2 8. Non vendatur ***nec redimatur] Sed detur ſacer- doti, (idque) juxtà verba (atq; ſententiam) ejus, qui dicit H Hi. e. res devotas abſo- lutè (ſeu indefinitè) poſitas (pertinere) ad ſacerdotes, 63. ſic ille, (qui hoc ſtatuit, )expo-= nit iſtum textum, quando abſolutè poſitum eſt Hbe; qui verò dicit: H Nabſo- lutè (poſitum pertinere) ad ruinam domus reparandam, 64. is explicat textum iſtum de rebus devotis ſacerdotum, quoniam omnes fateantur, quòd rebus devotis ſacerdotum non ſit redemptio, donec venerint in manum ſacerdotis; é5. res autem devotæ Deo redimi poſſunt. 66. Eaod. verſ. 2 8. Omne Aevotum ſanéttum ſanltorum eſt) Qui di= cit, iſtud: DNabſolutè poſitum (pertinere) ad ruinam domus reparandam, 67. is ſumit ex hoc loco probationem, & qui dicit H Oe abſolutè poſitum (pertinere) ad Sacerdotes, is explicat, (verba uſba :) omne devotum eſt ſanctum ſanctorum, (poſi- ta eſſe) ad docendum, quòd res devotæ ſacerdotum cadant ⁶3. täàm ſuper res, quæ =è= ſunt Scil., anatherga, Hebr. .απ, fic in utroque MsSto hic additum reperitur. 62. Etiamſi aliquis non expreſsè dixerit: iſtud erit ſacerdoti, vide, quæ num. ſequ. 63. 64, && 6 5. b. verl, 2 notata ſunt, ubi ratio hujus diſcri minis adducitur & explicatur, confer. hic Bave kama, fol. 1 3ggg. xxXX Conter. hic Sevachim, fol. 9. a. & Bechorot, fol. 53. 5. & Temurab, fol. §e a. b. it. Bava me- Zia, ſol. 47. a. & Bechorot, oh. 3 1. 6. & ol. 2.3. h. Y 63. Id eſt: ſacerdotum fieri iſtas res, ſacerdotibus addici, vide num, antec, 62. & Jalkut Part. 1. ſol. 200. col, 3. princ. † Hæe verba: quando abſelutè poſitum eſt rn'n; qui verò dicit, abſunt in Hebræo 4 MSto ꝛ. ſed in MSto 1. hic ex præcedentibus ad Sita ſunt verba iſta de rebus devotis ſacerdotum, quando aliquis &t. usque ad?; pertineant ad ſa cerdotem, dein ibidem ſequitur; qui verò dicit &c. ſed hæc verba ex præcedentibus hic re- perita per errorem deſcribentis inſerta eſſe puto. 64. Vide fuprà h. verſ. 2 8. n. 690. confer. & Gur Arjeh fol. 162. col. 1. med. it.: num. 67. . veiſ. 6 5. Quòôfadô, ſcilicèt poſtquàm res illæ in ma- D num ſacerdotis derenerunt, tunc illæ pe fanæ, rerum profanatum naturam induunt, vi- de Gut Affeh fol. 16 2. «0l, I. med. & ſi sliquis tes illas comparare velit 4acerdote, Wι n r i e. e ce illæ ſunt ipſæ res profanæ, ſic in notis na M hic num- ſeq. 66. 66. Dum illæ adhús ſunt in manu devoventis nec devenerunt in manum ſacerdotis, nam NR ð themata ad ruinam domus teparandam, dumil- tates (eu bona) evadunt profana, ſic in not. antec. 6 5. 67. Confer. num. 64. b. verſ. 2 8. & Jalkut Part. I1. fol. 200. col. 3. it. Sanhedtin, /l. 8 8. 2. & Bechorot, Yol. 32, a, it. Erachin, ſol. 28. b. & fol. 29 2. & Temurab, fol. 5. a. & fol, 3 2. 2. 5. 68%. Id eſt: quod res devotæ lacerdotum tàm ſan- dis ſanctorum, quàm ſanctis levioribus conve- nisnt, vel, quod res illz devotæ tam de ſanctis ſanctorum, quam de ſanctis levioribus dici & in- tur, expono, conf. quæ ſuprà ad Lev c. 7. V. 24. n, 8 3. it. infta 3d verſ 3 3. h. cap. n. 84. ut & ad 1 e. egiediuntur ad res profanas vel fiunt res pro- ſunt. epar RDW h. loc., ubi tract. Talm. Erachin, fol. 2 8. 56 ad marginem allegatur, confer. & num. ex ponitur, confer. la adlüe ſunt in manu ejus (devovenfis,) ſacul- telligi poſſint, ſic verbum ., quod hic habe- 4 Numer⸗ 6. 2 4. V. I. n. 3: de hoc verbo notata ſant ancta ſans 4 ſesdeſota) ſac Hietit, (tunc nn) atilliuse cgul Qnorktu. ns mihi incum Ece abit ad mo matio, 74 tur hic) Scripe 30. De⸗ follu us illad polliet Hietololymna, 6 Qurnzr Ies Boxlotf. in Lex ſupta berit, e 5,. Dum. 70. 8 nu col, I. citcafin, 70. Pflis iber gan muüdici, aden quæ Deo cevota Qdudtus in brachi a2d marginem b. ² Mim is, guitale lenetur de exic (quoc ſedsellin ſecit, izenimn, ſi erickione, ſiin fer & luptu ler hum, 59. Hebr. An, ” Per enorem, 7I. Non verd Het Arjeh l. 162 1ra. Talmud. Oo * Conet. hie 1e⸗ 6 ol. 39, a. i, ſchin, ol. 333 71 Hdel: ego X ANI. — end dicunt: rote petti. Geturlacek⸗ VOlas ablo⸗ iſern.. oblo. bmiſtom de ſacetdotum derote Deo Ci d. ndam, 6. (Pertinere) Nrudn(pol. er Rsr gue ſunt —— mindount, i⸗ ea Alignie dote, ) ſetes Prokine, orilut, colet. deropentis nee is, nam N 1 n iee. 1nd⸗ ncem, dumil⸗ oNenfis) ,eut⸗ a2, ſic in not. m Erachin, ol. conlel. 8 nutn Piku lat. ſol 19. H,& ſdl zierl⸗ dorum tim ſan. jioribus (ne: tamn e ſinllis oibus ici l . go nie hebe⸗ Lev ..V 14, . n, 14, Nt X ſerdo nNa CArF. NXVII. ſunt ſanctæ ſanctarum, quàm ſu IVITICI. ſ n per eas, quæ ſunt ſanctæ leviores, 69. ac quòd detur (res devota) ſacerdoti, ſicuti diſeimus in tractatu Talmudico: , 7o. ſi votivum Herit, (tunc vovens) dat pretium ejus; *ſi verò ſpontaneum fuerit (tunc ſpontè offe- rens) dat illius optimum. † Eod. verſ. 2 8. Sive Homo fuerit] Veluti ſi quis devove- rit ſervos ſuos & ancillas ſuas Chananæas. 71. Verſ. 29. Omne (animal) devotam, ** qnuod devovetur] i. e. Quod egreditur, ut interficiatur: ſi aliquis dixerit: æſtimatio e- jus mihi incumbit, 72. is nequidquam dicit. 73. Eod. verſ. 29. Morte moriatur] Ecce abit ad mortem, proptereà non redimetur, non eſt ei neque pretium neque æſti- matio. 74. Verſ. 30. Omnes quoqgue decimæterræ] De decimis ſecundis 75. loqui- tur (hic) Scriptura. Eod. verſ. 30. Deſemine terræ] i. e. Frumenté. † Eod. verſ. 30. De fruétu arbori] i. e. Maſtòô & oleé. FEod. verſ. 30. Domini *π] i. e. De- us illud poſſidet 76. ac de menſa ſua præcepit tibi, ut aſcendens comedas in (urbe) Hnlieroſolyma, veluti dicitur: & comedas coràm Domino, Deo tuo, decimas frumen- —— ti 1 69. Quæna " res ſint 0 &α& See enn, vide Rambam in Jad, alleg. Buxiorf. in l'ex Talimud. Fol. 19 90.: confer, & ſuprà Levit. C. 6. V. 1I1. num. 49. ac Levit. c. 2 I. pum. 7e. & num. 7 1. it. Gur Arjeh ol. 162. col. I. circà fin. 790. Fſt is liber quintus partis quintæ operis Tal- mudici, tradtens de æſtimatione earum rerum, gquæ Deo devotæ ſunt, reperitur autem locus ad- dodctus in Eracthin, fol, 2 8. b. uti in bo ad merginem h. loc., allegatur. „ Nam is, qui tale votum fecit, nen ab i. e. tenetur de evidione, ſi tes deveta fuerit perdita, quod ſecùs eſi in eo, qui ſpontaneam oblationem fecit, is enim, ſi res perdita ſit, non tenetur de exvictione, ſic in not. en ino b. loc. con- fer. & ſuprà Levit. cap. 2 2. Verſ. 18, num. 57. 6& Hebr. ran, abeſ iſtud 4 MSto 1. ſed male 8S& per errorem. 7I. Non verò Hebræos vel Hebræas, fic in Gur Arzjeh bl. 162. col. I fin. confer, etiam hic tra ct. Talmud. Erachin dict. fol. 28. b. prout in SeS b. loc. ad marginm allegatur. XXx Confer. hic tract. Talm. Ketubbot, l. 37. b. G fol. 39. a. it, Erachin, Fol. 6. a. b. & Kiddu- 72. Ideſt: ego æzſtimationem ejus præſtare volo 3% & quænam aut debeo, vide ſuprà Levit. c. 2 2. v. 1 9. num. 5Szy. confer, hic Torat Cohanim ac tract. Lalm. Prachin, fol, 6. 6. uti in nan new 6. loc. ad marginem allegatur. S⸗ 73. Id eſt: is nihil agir, fruſtrà eſt, quonism 3 e en, ne en n n enn z. e. zna- thema tam grave eſt, ut illud nullò modò redimi poſſit, ſicuti in Gur Arjeh /ol. 162. col. 2. princ. habetur. ů M 74. Quoniam illud animal S'ne do re nnn ae i. e. habetur pro mortuo nec ei eſt pretium, ſic in not. por ned b. lac. vid'e quæ num antec. 73. h. verſ. annotata ſunt. 75. Confer. verſ. ſequ. 3 I. H. cap. Sign. * in Gur Arjeh/ol. 162. col. 2. med. hæc adducitur fei iſtius ratio, quoniam ſil. decima ſecunda Spn on N; i. e. vocatur res ſancta in omni (S. Scripturæ) loco; decimæ antem pri- mæ ſunt .☚ i, e. res omninò profa- næ, Confer. ſuptà Levit. c., 19. v. 24. n. 12 . & num. 124. it. Deuter. cap. 14. verſ. 2 3. ibique rot. num. 5 8. ac not. in no m . loc. it. Jalkut Part. I. ol. 200. c9l. 3. & Kidduſchin, Jol. 53, 4. M † Hebr. , abeſt iſtud ab utroque MSto. 76. Confer. quæ ad Numer. cap. 5. verſ. 8, num. 23. notat⸗ ſunt, it. tract. Talm. Bava kama, fol. re8 LEVITICI. CAbP.xXVII. mi & muſtitui &c. 77. Verlſ. 3 I. De decimis ſui] Non verò de decimis ſocii ſui, (nam) qui redimit decimas ? ſocii ſui, is non addit quintam (earum) partem; quæxnam verò eſt iſthæc earum redemptio? (nimirùm,) ut ei permiſſum ſit, comedere illas in- omni loco, 7⁸. nummos enim adferre & comedere poteſt in (urbe) Hieroſolyma, veluti dicitur: & dabis pro pecunia &c. 79. Verſ. 32. Sub virga] Dum (aliquis) venit, ut † decimet illa (pecora,) tunc is educit ex oſtio (pecus) aliud; decimum autem percutit virgâ, quæ colore rubeo 80. tincta eſt, ut cognoſcatur, quòd iſtud (pecus) ſit decimum, ſic facit ovibus & vitulis* uniuscujusque anni. Eod. verſ. 32. Eri-z ſanctum] Ut adferantur ad altare ſanguis ejus & membra ejus; &1, caro autem co- meditur à dominis (ſacrificium offerentibus,) nam ecce (caro) non connumeratur cœ- teris dationibus ſacerdotii, 82, nec reperimus, quòd (caro illa) dari debeat ſacerdo- tibus. Verſ. 33. Non inquirat] Quoniam dicitur: omne ſelectum rerum, quas no- veritis, 83. forſitàn debet (aliquis etiam hic) eligere & ſegregare optimum? lex (hic) dicit: non inquirat inter bonum & malum, (nimirùm) tàm ſuper perfectum quàm ſu- per 2 — — — 77 Sieuri Deuteron. c. 14. v. 23. habe: ur,/ ubi vide]* Nam piæceptum iſtud ſolum in bobus & ovibus Raichi not. confer. & Gur Arjeh /ol. 162. col. 2. locum habet., ſic in not. as m h. loc. ex- med. ac not. in e n. b. loc. ponitur. & Hebr. Wyn, poſt vocem iſtam in uteoque MSto &S1. Sic interptetor hic hà, erant autem membra additur: uw i. e. ſecundas, confer. verf. præc. ilta ſive partes ſacrificiorum, quæ ſuper altari 30. h. cap. n. 75. vid. & Kidduſchin, Fol z20. 6. comburebantur, de bove & capfa: adeps, qui & fol. 24. a. it. Bava kama, fol. 69. 5. & Bava operit inteſtina & qui eſt ſuper ventriculo, item: mezia, ol. 53.5. & Sevachim, fol. 6. a. 1, Era- duo renes eotumque adeps, item: adeps ilio= chin, fol. 30. b. . en S : .c. 18, V. 3 1, it. ad Deu- nis ſacrificiorum comedehatur, prout hic 4Com- 7 Vide, quæ 24 Rumner⸗ . recter, 2 14. V 123. mentatore noſtro notatum eſt, confer, Buxtorf. en8. netataſunt. õs Lex. Talm. fol. 124, vide etism, quæ luprà ad 79⸗ Proùt Deuteron. dict. s. 14. v. 25. Babetur, e e R se,aehinn ai gn hante, confer. quæ ad Numer, cap. 18, V. 27. num. 46.] ol. 136, b. it. Bechorot, Jol. 54. 5. & fol. 5 8. Confer. hic Bechorot, JHl. 2 1. b. it. Jol, 53 2. 82. I eſt : caxo non refertur hic inter illas res, . chim. ol. 9. a. .. 37. 1 Menachor ſl. tionibus fieri ſolet. 6. 2. 60 Temura Fo . 29.32. Eha a, ¼ 3 13. 83. Ficti Deuteron. . 12. v. . z. Rabetur, eonſr. a. hic Bechorot, fol. 32. ordo verborum in utro- 220. Miniô, rubricà, Hebr. No', confer. quæ ad 7. 6 ExOd. c. 27. v. 5. n. 58. notata ſunt, vide & P. * Msto hic mutatus eſt, eo dem manenis len. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b, loc, it, Becho- u. rot, l. 12.a, & ſol, 57. à, b⸗ rum & reticuli hepatis & c. caro autem 4 domi- (ALl.1. — Perritolumca honziz ſed uc iiGtu)n luretet Mijeſtan eckum fuit tel — . Coalet. gar n geyerbo nl, ſunt, cObler, b A Fel Sz. bei 6t lden: ai ſanca, ſie Hedr ſequentibus gecl genqumſit, con tol. i ni ama;, ol.1 .. . Conler, Deu Deuter. cah. 13. 646. Zirer z uſum . hie don, con idigue Ralhi n 11h. 2e Gur 4 hͤdetr enceptin piepe Viumant ohrs nNI . Amn miloriſii, In; gvenam dete llaz in, lierololyma, un (alini) imum autem ucd (pecuu) etl 32. Bi o autem eb⸗ umeratur co. beat ſaceto. um, guasno⸗ m? ler hic) tum guimu⸗ eer — bobur oribue hv /. loc, N⸗. tautemmenbai gus ſupet lati pra: aWepe, gui enttieulo, ilem: em,: adeps ilio⸗ autem4 domi⸗ outhie /Cem. cOnfer, Buntoft, n,qur upti 24 Unt, it, Baya me⸗ 9, 1, 8 Chalin, inter ilu s, auti inalüisobla- habetut, wele⸗ Aborumm in ulro: NuMERORUIM. 039 per vitioſum cadit 84. ſanctificatio, ** non quidem, ut offeratur illud, quod horat; ſed ut comedatur ſecundàùm legem decimarum, & ut prohibitum ſit, ne quis iſtud (pecus) tondeat 85. aut illéò ad ſervitium 386. utatur. l D H N Vitiô la- — S I. Erſ. r. Et locutus eſt in deſerto Sinai primo (Sie) menſir] Quoniam dilecti erant 1. illi (Iſraëlitæ) coràm eo (Deo, ideò) numerat illos omni tem- pore, quando egreſli erant ex Egypto, numeravit eos (Deus per Mo- ſen,) quando ceciderant propter (peccatum) vituli, numeravit illos, ut ſciret, quinam eſſent ſuperſtites, quando venit, ut ſuper eos † quieſcere faceret Majeſtatem ſuam Divinam, z. numeravit illos, primo die (menſis) Niſan 3. erectum fuit tabernaculum ac primo (die menſis) Aprilis 4. numeravit eos. Verfſ. 2 84. Contfer. quæ ſuprà ad verſ. 28. h. cap. n. 68. de verbo men, quod etiam hic habetur, notata ſunt, confer. & Bechorot, Fol. 14. b. & Fol. 36. b. & ol. 53. b. it. Temurah, fol, 13. a. X ει Id eſt: ſanctifieari vel conſecrari poteſt, fit res ſancta, ſic Hebr. m hic interpretor atque in ſequentibus declaratur, quomodo iſtud intelli- genqum ſit, confer. hie Jalkut Dart. 1. ol. 20 1. col. I. circà fin. it. Bechorot, fol. 3 2. b. it. Bava kama, ol. 13. a. . 2 5. Confer. Deuteron. cap. 1I2, V. 15. n. 57. & Deuter. cap. 1 5. V. 19. n. 66. 86. Sive: ad uſum aut opus aliquod, Gc interpretor hie Say'y, confer. Deuter. dict. cap. 15. v. 19. ibique Raſchi not. item D. Wagenſeil. Sot. p. 589. ac Gur Arjeh fol. 117. col. 1. med. ubi habetur exceptio quoad aſinum, qui aya ir Eya 1i. e. permiſſus eſt dominis quoad fer- vitium aut opus perficiendum, conſer. Exod. c. — 13. V. 13. Sign. *½ & n. vo. I. Confer. hic Exod. c. 30. v. 1 5. . 3 7. ac dict. c. 30. V. 16. n. 43. it. infrà Num, c. g. v. 16. n. 56. confer. hie Peſachim, fol. 6. „, . † Hebr. =vwyy, in utroque MSto pro co legitur nn i. e. inter illos. 2. Sive: gratioſam præſentiamſuam, Hebr. deD de cujus vocis ſi gificatione alibi à me dictum eſt. 3. Is menſis Martio noſtro ferè reipondet, confer. Exod. c. 30. V. 16. n. 47. & Exod. cap. 3 1. verſ. 19. num. 30 it. not. in . n „, loc. 4. Hebr. W, qui menſis Aprili noſtro maximam partem reſpondet, confer. Exod. dict. c. 3 e. v. 15. num. 51. & Exod. c. 3 1. v. 1 8. num 30. it. Exod. c. 3 8. v. 26, num. 2 6 atque Numer. c. 9. V. I. n. I. ac Num. c. Io. v. 11. num. 1 8. vide S& not, in 'ma n p. loc. ubi hac de re plura. Pppr 1040 NUMERORUIM. CAb. I. 2. Secundum familias ſuas] (Dixit Deus Mofi:) ſupputa numerum uniuscujusque tri- dbus. Eod. v. 2. Juxtà domos patrum ſuorum] Is, cujus pater eſt de una tribu; mater au- tem ejus † ex alia tribu, annumerabitur tribui patris ſui. 1 Eod capita eorum **] Per ſiclos (numerate, ita, ut) dimidium ſicli . pro quolibet capite (numeretur.) Verſ. 3. Omnis, qzi egreditur in militiam] Narrat (hic Scriptura) quòd non egrediatur in militiam is, qui minor eſt viginti (annis.) Verſ. 4. Ee vobis- cum erunt] jusque tribus. vem, 7. quæ in cœtu (emergit.) Verſ. 17. Eod. verſ. 17. Qui nuncupati erant] Ei (videlicèt Moſi à Deo) hie Verſ. 18. Et recenſiti fuerunt ſecundum familias ſüzs] (Nimirùm) cipes iſtos. er nomina. 8. Càùm recenfueritis illos (HHraeëlitas) erunt vobiseum 6. principes uniuscu- Verſ. 16. Hiſunt vocati cætu] Qui vocantur ad quamlibet rem gra- Viros ilos] (Nempè:) duodecim prin- adduxerunt libros natalium ſuorum & teſtimonia honorifica 9. nativitatis ſuæ, ut u⸗ nusquisque juxtà gen ealogiam aggregaretur tribui (ſuæ.) Verſ. 49. Verunmmen= tribum Levi non numerabi] Digna eſt iſta legio 10. regis, 11., ut ſola 12. numere- — F Hebr. è DavD WMN), abfunt iſta 4 MSto I. „ Confer, quæ infrà ad Numer. e. 2 6. v. 2. n. 2. notata ſunt, it. Naſir, fol. 49. a. & Kidduſchin, Jol, 69. a. . x Hebr. y iſtud & ſequentia usque ad: Nex) hn i. e. omnis qui egreditur, abſunt 4 MSto 1. confer. Bava batra, fol. 109,. 5. it. Bechorot, Jl. 47. 2. . 5. Hebr. ypa, de quo vide Geneſ. e. 24. V. 22. n. 57. & Exod. cap. 3 8. v. 26. n. 25. ideò autem Gebat numeratio per ſielos, ne, ſi ipſi homines immediatè numerentur, plaga ſeu peſtis illos in- vaderet, ſicuti Davidis ætate contigit, 2. Samuel. c. 24. ſeriptum igitur eſt Exod. c. 30. v. 12. det unusquisque expiationem animæ ſuæ Domino in eorum numeratione; ne ſit in eis plaga & c. vi- de hic Gur Arjeh fol. 162. coh 3. med. & Iſaac Abarbenel ad 2. Samuel. dict. cap. 24. it. not. in oner rS h. loc. 6, Coenfer. infià Numer. c. 7. V. 2. ibique Raſchi not. num. 17. . . 7. Quæ eſt alicujus momemi ae ponderis, ſic da Pabum hic interpretor, vel: quæ ſit alicuias exiſlimaionis ae dignitatis, German. eine Sa⸗ che / ſo Ehre mit ſich fuͤhret i. e. rem, ui an- nexa etii dignitas, in notis „ e exe e nitur, ut dent viri è cœtu vocati 739 ord xy — i. e. conſilium & ordinationem quo- ad omnia, quæ Gti ſunt neceſaria, confer. 4 not. ad Eſai. c. 48: v. 15 num. 19. X Hebr. , abeſt iſtud hic ab utroque MSto- 8. Sic in Gur Arjeh fol. 162. col. 4. princ. expli catur, nempè: Spv & e en ne e npn N NV & i. e. quoòd Sanctus ille Bene- nedictus expreſſerit ei Moſi hic eorum (principi- um) nomina, dum dixit: iſtos accipies, confer. S& not. in b'pan DW . loc. it, tract. Talmud. Sanhedrin, fol. 56. 2. 9. Die verba illa on hic interpretor juxtà notas in hnan m, ubi dictio nom exponi- tur, quòd ſignificet: Man i. e, honotem, poſ- ſes etiam vertere: teſtimonia valida ac pro- bantia. 10. Hebr. '?, nam T7n day zrn i. e. legio eſt ſervus zegis, vid. Buxtorf. Lex. Chald. ſol. 1I23. quaſi Phalanx regia fuit iſta tribus Leviti- ca, & ideò digna, quæ ſeparatim numeraretur, conſer. infrà Numer. c. 3. v. 15. n. 19. II. Videlicèt: Dei, ſummi regis, nam Levitæ e ADn ee en i. e. obſervabane cu- ſtodiam Sanctuarii, uti in Gur Arjeh Fol. 162. col. 4. med. habetur, quocircà Levitæ cum co- teris Iiraelitis non numerabantur, confer. & nor. ðU in Dinan neu, ubi etiam tract. Talm. Bava batra, fol. 12 1. ad marginem allegatur, vide Numer. dict. e. 3. V. 15. n. 19. Z 12. Sive: per ſe, ſeparatim, non ſimul gum cee- 31193 Eod. verſ. 2. Secundum — — — tr; alla⸗ epon ſtituetetut dect illi moretent tum tselitatun ſo. NuAuten/ gnifiat h ſem, cui guis DTPle, car hic)junta l bant ut pfofil illud (tabernacn eſcebat nubes ib caqaſirit (Nempe nu Divini, 16, V. talunt in iſto lib ſut indinatio ſeceritis) &et erit incignatio Kcr Il, — telig trihubus, ic cat. Contek bic Ixo⸗ Kinfti umer,e, t. 10. , .. num,: Conter R. dalom. Lintii Numer e⸗ Chrop, t, 1 l,.1 perl. 14. 1. Vide Aüher, e1 b loe ut Gor4 tonfer & Nomer, i. Conſer hie ALcir; 1fn. a no d d ell: morted öfusgue tri. matetau- 1. Elundn olidet caite e Setiptvra) 4. Ei robu. Pes uniuscu. lbet tem gte⸗ decim prin. liDeo) Iie (Nimirum) liisſaee, ut u⸗ runamtn. 1n. nunert. D 19 hogne A. , prine, apl. Nb ne ncus ile Bene⸗ orum (prigcipi⸗ dccipies, conlel. tlack, Talmud. Merpretor funtd 0 Dyn eyponi. honofem, pol. ſalice e gie. ie. ege ler, Chald, foh. zattibus Leyi. m numeraretult, 6, dam Leſil? obleryabant cu⸗ ANiæ cumn (ck. ,contet 10, c. Tolr. as legztut, ſilee Sndl on .. ul erit indignatio (Di CAD. I. NIMERORUMAM. 1041 tur; alia expoſitio: præviderat Sanctus ille Benedictus, quod futurum eſlet, ut con- ſtitueretur decretum ſuper omnes, qui numerati erant à nato viginti annos & ultrà, ut illi morerentur in deſerto, (quocircà) dixit: ne ſint (iſti Levitæ) in ſumma (cœtero- rum Iraélitarum,) nam illi ſunt mei, quia non errârunt in (peccato) vituli. 13. Verſ. 50. Tu autem praſice Levitas] (Verbum Pe notat) juxtaà Targum: , quod ſi- gniſicat )* (nempéè: 5Wi. e. principatum (ſeu prafecturam) ſuper aliquam- rem, cui quis præficitur, veluti (accipitur in illo loco:) P21 i. e. præficiat rex D1 P i. e. præfectos. 14. Verſ. 5 I. Depenant illud] (Verbum ſignifi- cat hic) juxtà Targum ejus: [P' i. c. diflolvant, 15. quando (kſraélitæ) venie- bant, ut proficiſcerentur in deſerto ex profectione una ad aliam, (Levitæ) diſſolvebant illud (tabernaculum,) ne erectum ſtaret & ferebant illud usque ad locum, ubi qauui- eſcebat nubes ibique caſtra metabantur idq; erigebant. Eod. v. 3 1. &r extraneus qui at- cxeſſerit] (Nempè) ad iſtud eorum (Levitarum) miniſterium. Eod. v. 5I. Moriatur] Ma- nu Divinà. 16. Verſ. 52. lnusquisq; ad vexillum ſuum] Quemadmodùm vexilla ordina- ta ſunt in iſto libro, (nempè:) tres tribus ad unumquodque vexillum. Verſ. 53. Ne liat indignatio] Si feceritis juxtà præceptum meum, non erit indignatio; ſi vero non (feceritis) & extranei 17. neceſterintad iſtud illorum (Levitarum) miniſterium, tunc Src. 195. — vina,) veluti deprehendimus in facto Corachi, nam egrelſla eſt ira- teris tribubus, id enim dictio: Way hic ſigni- ſicat. YVM 13. Conter. hic Exod. c. 32. v. 2 6. num. 94. vide & infrà Numer. c. 3. v. 12, num. 1 7. ac Deuter. c. 10. V, 8. num. 2 1. & num. 23. * Confer. R. Salom. ad Exod. c. 29. v. 9, num. 20, & infrà Numer. cap. 3. v. 7. Sign. * it. not. ad 1. Chron. c. 11, V. 2 5. & Abarben. ad Eſai. cap. 3. yerſ. 14. 11., Vide Efther. c. 2. v. 3. ac not. in D'p o b. loc. ut & Gur Arjeh fl. 162. col. 4. med. confer. & Numer. c. 3. Verſ. 10, num. 13. 15. Confer. & hic Gur Arjeh dict. ol. 162. col. 4. cireà fin. ac not. in Smon meow b loc. Numer. c. 4. verſ. I 5F. n. 27. & Exod. c. 2 9. verſ. 36. n. 162. vide & Gur Arjeh ol. 162. col. 4. circa fin. & not. in nam new h. loc. (Gœter ruùm verba iſta: M ae i. e. & alienige- na accedens moriatur, inſculpta fuerunt gladio aureo, qui Herodis, regis, mandatòô januæ aureæ parietis argentei, inter porticum & templum conſtructi, impoſitus fuit, de quo vid. Gorion. lib. 5. «. 26. pag. 46 I. juxtà diſtinctionem li- brorum & capitum editionis Gothanæ, in veteri editione eſt liber 6. c. 5 5. confer. hic tract. Talm. Maccot, fol. 24. a. Z 17. Extranei hic ſunt, qui non ſunt de tribu Levi, confer. Levit. c. 2 2. verſ. I1 5. n. 51. & alibi. 16. Id eſt: morte divinitus immittendà, non ho- minum gladio ſen posnà humana, gonfer. infrà, Ppopppp 18. Vide infrà Numer, c. I7. V. II. al, cap. 16, . 46. CA. II. 1042 NuMERORUIM. ” CAr. I.. Erſ. 2. Sub ignis] Unicuique vexillo erit ſignum, (nimiràùm) mappa 1. co- lorata ei appenſa erat; color unius (mappæ) non erat ſimilis colori alterius; (ſed) uniuscujusque (ſgni) color erat idem, qui erat lapidis pretioſi, qui infi⸗ Xxus erat pectorali 2. & hoc modéô cognoſcet unusquisque vexillum ſuum; alia ex- = plicatio (verborum iſtorum:) ſub ſignis juxtà domos patrum ſuorum, (nempè:) ſub ſigno, 3. quod tradiderat eis jacobus, ipſorum pater, quando illum extulerunt ex ⸗ gypto, nam dicitur: * & fecerunt ei filii ejus ita, uti præceperat eis, 4. Jehuda (ſcili- cèt) ac Iſſaſchar & Zebulon tulerunt illum àâ plaga orientali; Ruben autem ac Sime- on & Gad à parte meridionali &c. ſicuti habetur in Tanchuma 5. in hac Paraſcha. 6. Eod. vetſ. 2. Eregione] (Videlicèt ut diſtet) ſpatio unius milliaris, dicitur enim in (li- bro) oſuæ: enimverò ſpatium erit inter vos & inter illam (arcam) quaſi duorum mil- lium cubitorum, 7. quantum poterant ire Sabbatho; 8. Moſes autem & Aaron eo- rumque filii ac Levitæ propè illud (tabernaculum) caſtrametabantur. Verſ. 3. Ad orientem] Anterior pars dicitur p; quænam veròô illa eſt? (videlicèt) plaga ori- entalis; occidens autem dicitur Hπ i. e. poſterior pars. 2. Verſ. 9. Primo loco preficiſtentur] Quando videbant (Iraélitæ) nubem 10. ſeſe elevantem, (tunc) ſacer- dotes clangebant buccinis & primo loco caſtra jehudæ profiſcebantur & quando ibant, eodem illi modo ibant, quò erant caſtrametati, (nimirùm) Levitæ & plauſtra in medio, 11. vexillum jehudæ in parte (ſive plaga) orientali, vexillum Rubenis in par- blioth. Rabbin. 2c . α , & Battoloecc. Sive: ſectione, Hebr. “, quo nomine inter- dum etiam vocatur verſus aliquis ſive textus Bi- blicus. 1. Hebr. o i. e. mamtile ſeu linteum, haſtili afii xum, quod furmis præfertur, lu læi nonulares 6. vertunt: Ein Banier mit einem Seidenen Tuch/ conter, not. ad librum Prec. jud. part. 2. p. 9:. b. princ. ac not. in 'pan ino b. loc. 7. it. Buxtorf. Lex. Chald., ſol. 1239. ut & not. ad Eſai. cap. 3. V. 2 2. num. 60. . J 2. Vide hic præ aliis P. Fag. in not. ad Paraphr. ad Paraphr. Chald. ac Junii & Tremellii not. h. loc. it. Gur Arieh ol. 162. col. 4. fin. ac mot. in 'nes mov b. loc. ubi etiam Bemidbar rab- Mð Chald. h. loc. be ad marginem allegatur. “””M 3. Confer. quæ ad Geneſ. c. 50. V. 12, n. 1 9. nota- 8. Ejusmodi ſpatium bis mille cubitorum ſive pas- ta ſunt. ſuum Judæis na inn Gicitur. * Hebr. nNav' iſtud é6 ſequentia, usque ad: T1 i., e. Jehuda &c. abſunt à MSto zZ. 4. Vide Geneſ. dict. c. 5o. V. 11. confer. & not. in npon no bp. loc.— I: med. ôM 10. Confer. etiam hic Gur Arieh ol. 16 3. col fin. ac not. in nom Mmow h. Joc. 7 7. Sic vocatur Medraich ſive Commentarius va- 11. Contfer. hic quoque not, in Smam nee Aus in Pentateuchum Moſis, confer. Butort. Bi-lec. Vide Toſuæ c. 3. v. 4, confer. hic P. Fagii not: 9. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 163. col. —,— menidionalb mnli atte. Ve l. 12. Bod,7 Poltilvenhe) nes unumguod tm. Eod erl i.c. ad locum ſ. ieeplagalatefi cunque etende 4 m] (Iliud: . Prope eunm⸗ Etli. nonmi (bie)ge ad indicandum, ptutaperinde, Mbn] (ndie 1. Nempe: pol⸗ lum Rubenis, its In medio caltrort ir, vide Gut à dot. in dhn m chim, fol. 61.: ſl. 9ſ , 6. 13, Confer qur a7 140, DOtatà funt 14, bum. 61,& um 13. 3 Hebr. Dwonn n vrnie, ilg igle legioren lenſu nus. „1¹ Kebr. M, in u Wyie k.igle, eue cohatet CAL. . Ppa 1. cO. Ni alterins; dluiind⸗ m; Alia e. empe.) ſub erunt ex ⸗ thucaſleill. emn ac dime. . Paraſcha. 6, enicn in (l. luorum mil. Aaron eo- Verl⸗3. k )plega oi. hriyo e ſaneſlrer & gendo Apl lauſtta in benis inpat⸗ l die . Fagine uneli no, . . tn 6 unlſeſes. In. ðU l. 163,00, l 163 ol , Baitollc. Onomine inle. ſye textus Bi- CAP.1Il1. IMERORIM, 1043 te meridionali, Vexiſlum Ephraim in parte occidentali & vexillum Dan in Septentrio- nali parte. Verſ. 17. Et prefitiſceatur tabernaculum teſßtimonii] Poſt duo iſta vexil- la. 12. Eod. verſ 17. Sicati eaftra metzbauntur, im & profciſeentur] Sicuti (Gam) ex- poſui, (nempè) profectiones eorum (Iſraelitarum) erunt, uti illorum caſtrametatio- nes, unumquodque vexillum ambulabat, ad partem ſreplgam mundi) ſibi præfini- tam. Eod. verſ. 17. Ad manum ſaam] (Verba iſta: — Pſignificant: P i. e. ad locum ſuum, 13. nec dictio à ſeniu ſuo literali recedit, *) u Oe 1. e. plaga lateris ejus vocatur: ** 1) l ie, ad manum ejus, quæ cohæret ei, quo- cunque extenderit manum ſuam, en ſon aiſe, linguâ vernaculà. Verſ. 20. Erjux- 14 eum. (Iſtud: y) hic figniſicat) arta fargam ejus: Mv F n 1. 6. & propc eum- CAP. III. Erl. 1. ne en generationei 1. Aaronis & Maße] Atqui illa (Seriptur ie) non meminit, niſi filiorum Aaronis; (non verò Moſis;) nominantur autem (hic) generationes Moſis, quoniam ipſe illos (Kili ios Aaronis) docuit legem, a indicandum, quòd, quisquis docet filium proximi ſui legem, is reputetur à Scri- ptura perinde, ac ſi pater ejus ſit. 2. Eod. verſ. I. In die, qua locutus eſt Dominus ad nchn] (In die illo) factæ junt iſz generationes ejus (Moſis,) quoniam ipſe docue- PpppPP5 ”M Aar 12. Nempe: poſt vexillum ſehudæ & poſt vexil- nachot, ol. 9 6. 2. M lum Rubenis, ita, ut tabernaculum teſtimonii 1 lia hic exprimo: de e abſunt ine Gal- in medio caſtrorum Iſraeliticorum proficiſcere. Iica hic ab utroque MSto, confer. Raſchi not: ad tur, vide Gur Arich fol. 16 3. col. 2, princ. e „ Samuel. c. 14. v. 32. n. 13. ubi plura de iſta not. in b'non rD h. loe. it. tract. Talm. Seva- Voce Gallica. chim, fol. 61. 2. & l. 116. 6. it. Menachor, I. Hebr. Hin, quo nomine nonnulli intelligi Jol. 9 5. a. 5. volunt res geſtas & quæ acciderunt Moſi & Aa- 13. Confer. quæ ad Deuteron. cap. 12. verl. 40. d. toni, hinc etiam Junius ac Tremellius locum i= 240. notata ſunt, it. not. ad Hiob. cap. 1. v. ſtum ſic verterunt: hæc autem ſunt generatio- 14. num. 51, & not. ad 1. Chronitc. 27* V. 29. num Aaronis & Moſis, vide not. ibideinnac P2 num. 13. Fag. ad Paraphr. Chbald. h. loc, confer. G n. . 2½ Hebr. ynwpn- T, in MSto z. pro eo legitur: p. verſ. 1. it. tract. Talm. Sanhegein, ſol 19. . vpni. e. illa ipſa eſt, ſcil., manus, ut juxtà illam & S evachim, fol. 13, a. lecionem ſenſus ſit: nec dicdio eſt ipſa ma 1ol. 13 XX Hebr. , in utroque MSto pro eo legitur: „ , i. c. ipſa. ut ſecundum idam lectionem ſir 1 ris noſtii explicatio adducitur, vide etiam Gar ſenſus: plaga lateris ejus ipſa eſt ad manum e Arjeh ol. 163. col. 2. prinç. S& . 3., . Verf. ius, duæ cOhæret &c. cOnfer. hic tract, Talm. Me- 1. 2. Vel: ac ſi ipſum genuerit, conſer. hic præ aliis p. Fagius ad Paraphr. Chald, ubi Commentato- 10444 — XAüNMERCREUME.— rat 53. illos (filios Aaronis) id, quod ipſe didicerat ex ore Majeſtatis Divinæ. * Verſ. 6. Et miniſtrent ei] Quodnam verò eſt iſtud miniſterium? (nimirùm id, quod mox ſequitur:) & obſervent obſervationem ejus, 4. quoniam cuſtodia Sanctuarii ei (tri- bui Levi) incumbebat, ne quis extraneus accederet, veluti dicitur: tu & filii tui'& do- mus patris tui portabitis iniquitatem Sanctuarii, 5. Levitæ autem iſti illis (filiis Aa- ronis) opitulabantur & hoc eſt (illorum) miniſterium. Verſ. 7. Et obſervent obſerva- tionem ejus] Omne officium, cui aliquis præficitur eique injunctum eſt, ut iſtud ob- eat, vocatur NPDi. e. obſervatio (ſeu cuſtodia) in tota Scriptura, ut & in lingu4 Miſchnæ, veluti dicitur de Bightan & Theres: 6, nonne obſervatio mea 7. & obſer- vatio tua ſunt eadem? ſimili modo (accipitur dictio:) Dνâ i, e. obſervationes Sacerdotii ae cultus Levitici. Verſ. 8. Et obſervationem filiorum Iſrazlis Nam omnes (filii Ifraëlis) obſtricti erant ad res neceſſarias Sanctuarii (obeundas;) ſed quoniam Levitæ illorum locum intrabant, ita, ut ipſi (Levitæ) eorum vice fungeren- tur, 8. idcircòô accipiebant iſti (Levitæ) decimas ab illis loco mercedis ſuæ, dicitur enim: quia iſta eſt merces veſtra'pro miniſterio veſtro. 92. Verſ 9. Hidatiſunt ei] In auxilium. 10. Eod. verſ. 9. E ſiliis IGrazëlis] (Iſtud &âb hic accipitur) pro: Ai. e. & medio filiorum Iſraëlis, ac ſi diceret: de omni reliquo cœtu ſeparati ſint eam in rem (Levitæ) decretô Dei ipſeque dedit illos ei, I1. nam dicitur: & dabo Levitas dono &c. 12. Verſ. 10. Aaronem autem & ſilios ejus præficies] (Ver- bum PN) hic) notat H1 P i. e. Præfectutam; 13, non verò ſignificat i. e. nu⸗ 3. Senius eſt: quoniam Moles docuerat filios Aa- ronis legem, ideo generationes iſtz ad Molſen referuntur, quaſi ipſe illorum eſſet parens, vide num. antec. 1. & 2, it, not. in nan n h. loc. * Hebr. rnayi. e. potentia, fortitudo, 4 Rabbi⸗ nis & Cabbaliſtis refertur iſtud inter Epitheta Dei, vid. Buxt. Lexic. Chald. fol. 3 85. in utro- que MSto poſt vocem a addits ſunt iſta: wra PANX 19 9) i. e, Verſ. 4, In conſpectu Aaronis Ji. e. Eo vivente. 4. Uri veriu ſequ. 7. , cap. habetur, ubi vide præ aliis P. Fagii not, ad Paraphr. Chalq. 5. Vide inira Numer. cap. 19. v. I1. confer. hic Gur rjeh fol. 16 3, col. 2, med. & not. in * nen b. loc. Hebr. Mah, confer, quæ ſuprà ad Numer. cap. 1 „. 50. Sign. notata ſunt. “ g. De quibus vide Eſther. cap. 2, verſ. 2 1. . Id eſt: officium, munus meum, erant enim duo iſti cuſtodes regis, uti habetur Eſther. loc, alleg. 9. Vel: illorum, nempè Iſraëlitarum, eſſent vica- rii eorumque locum iatratent, ſic rurev“ hig interpretor. . 9. Prout infrà Numer. c. 1 8. verſ, 3 I. habetur. 10. Nempés: b's ray aN DeN HMay i. e. miniſterii ſacri, non vero miniſterii profani, u- ti in notis bnan E * 6. loc. habetur, nempè, ut in miniſterio ſeu cultu ſacro Aaroni ejusque filiis opitularentur, non autem aliis in rebus extrà cultum ſacrum. 11. Videlicèt: Aaroni hic eſt ſermo. 12. Prout infrà Numer. c. g. v. 19, habetur, con- fer. Gur Arjeh fol. 1633. col. 2. med. & not. in Hi D'h, loc. vide & Numer. dict. e. 8. v. 7. n. 29. 13. Græc. irioο, inſpectionem, R. Salome ad Pſalm. 109. v. 8. M?â exponit: mvi, e. magnitudinem ſiyve dignitatem ejus, Gallicè: prO⸗ r. sjusque filiis, de quibus 9 “ CA.II. autnerumn. 4, nemn ſanguinize Gita ſunt ſacerdot lecgidi digoos in Umtneum? (nen nccepi Pto lli gebebat petagi; ie) prolini 6 d, 17. clecliſun gumaliguiz egre dobletrandum la tibus beritic⸗ 1at axor) exi in pepereet xorl⸗ mabus, nam dum ptuaginta, dempe Er oeenin I eul eorum (eri —— Poyoſte confet, io 1e Gur Aſeh folel 14. den: numeratiot goikieatione didio 26,erl. b4. 52 1). Nenpe: ſactum Mon, (onſer gu 0, 10. nOtala ſam, Nel. c. 15, V. 31. l 3. 2 it /ol) 16, Conlet, inkts Nutr 30, . 9,d,4 17, Hd ek: qui non⸗ ſuyn Numc, l.p. cn. en iei „ Hebt, an ie, kaiin atque intans ifltz in, ut inte i, is pocari geb koner, inkti 7,40, dn drr , ſge. Dtachin, ſo) 19 in ſol .s. )) Nimn mribs Ley⸗ — verſ. luod mor tliei ti. tui d. (Tlis Aa. Nr olſert. tiſtad ob. in lingus Kobler⸗ etrationes Nan s) ſed fungeren⸗ CAD. NI. e, dicitur iſante ur) pro: ͦſepatati lcitur: & 1) (Ver⸗ E le. nu.⸗ — ellent vicar in habetur WNNNI. — iirofani mnem et in eusque flis jebus etts legiu betun, con⸗ d. & not In dict. t. . ſ. R. Salone E — CA. IIl. NIMERORIIM. 104 numerum. 14. Eod. v. 10. &r cuftodiant Sacerdotium ſuum] (Videlicèt) receptio- nem ſanguinis ejusque ſparſionem, ut & ſuffitum atque miniſteria (cœtera,) quæ tra- dita ſunt facerdotibus. Verſ. 12. Er ecce ego accepi] Et ego undenam eos (Levitas) reddidi dignos inter filios Iſraëlis, ut illos Iſraëlitæ mercede conducerent ad miniſteri- um meum? (nempé:) propter primogenitos reddidi illos (Levitas) dignos eosque, accepi pro illis (primogenitis,) miniſterium 15. quippe per primogenitos debebat peragi; ſed poſtquàm illi peccaverant 16., in vituli (adoratione,, ideè) profani evaſerunt; Levitæ autem, qui non inſervierant cultui idololatri- co, 17. electi ſunt illorum loco. Verſ. 1 5. Ab eo, qui nuius menſis eſt & ultra] Poſt- quàm ali quis egreſſus eſt ẽ numero 18. abortivorum, is numeratur, ut vocetur cuſtos ad obſervandum ſanctuarium, 19. dixit R. Jchuda, filius R. Schallum: ſolita erat il- la tribus (Levitica) numerari jam inde ab utero materno, dicitur enim: quam pepere- rat (uxor) Levi in Egypto, 20. ſtatim (enim) atque illa intravit* oſtium 5Ægypti 21. pepererat (uxor Levi) illam (Jochebedem) eaque connumerata fuit ſeptuaginta ani- mabus, nam dum ſumma eorum (filiorum Jjacobi) numeras, non reperies eos, niſi ſe- ptuaginta, dempt unéô; ipſa autem (ochebed) complevit numerum. 22. Verſ. 16. Ex ore Domini] Dixerat Moſes coràm Domino: quomodo ego ingrediar † taberna- cula eorum (Levitarum,) ut ſciam numerum infantum eorum? reſpondit ei Sanctus ille legio regis (ſlummi i. e. Dei,) quo factum eſt, ut etiam Levitarum infantes unius men fis numera- rentur cuſtodes ad obfervandum fanctusrium, nam 79 y ann i. e. in multitudine populi honor regis conſiſtit (Proverb. c. 14. v. 2 8.) ſic in Gur Afjeh fol. 16 3. col. 2, med. con- fer. & ſuprà Num. cap. I. verſ. 49. num, 10. & num. 11. provoſte, confer. ſupra Numer. c. I. v. 50. n. 14. ac Gur Arjeh fol. 16 3. col. 2. med. 14. Seu: numerationem, nam interdum in hac ſi ghificatione dictio mp accipitur, uti Numer. c, 2 6, Verf. 64. & alibi. 15. Nempé: ſacrum ſeu cuhus Divinus, Hebr. ATIaya, confer. quæ paulo antè verſ. 9. b. cap. n. 10. notata ſunt, confer. & Raſchi not. ad Ge- neſ. c. 2 5. v. 3 I. n. 166, it. Bechorot, fol. 2. a. & fol. 3. a. it. ſOl. 5. a. & fol. 47. a. 26. Conkfer. infrà Numer. cap. 8. Verſ. 7. n. 29. & n: 30, G& v. 9. D. 41. 17. Id eſt: qui non adoraverant vitulum, conkfer. ſuprà Num. c. I. v. 49. n. 1 3. & infrà verſ. 39. b. cap. n. 43. vide & Num. c. g. v. 9. n. 41. 18. Hebr. 702n i. e. & regula ſive ſumma, id eſt: ſtatim atque infans ex ufero materno egreſſus eſt vivus, ita;, ut inter abortivos non ſit numeran- dus, is vocari debet ad cuſtodiam Sanckuarii, ronfer. infrà v. 40. h. csp. num. 47. & not. in par PD h. loc. it. Bechorot, fol. 49. a. & Erachin, fol, 1 g. b. 39. Nam tribus Levitica fuit 7 ν rh . e. 20. Vide inftà Numer. c. 26, v. 59. ibique not. num. 86. * Ita hic verto: rDeis y, in MStO 2,: legitur? hD, res eadem eſt. 21. Hebr. ien irea, ſic b, loc. habetur, in- fra Num. c. 26. verſ.: 59. in notis Raſchi legitur: A r i. e., infrà murum, confer. Geneſ- cap. 46, v. 27. num. 2 3, & Exod. cap. 2. verſ. I⸗ n. 6, in MSto 1I. pro eo habetur: emvn V i. e. in terram Æ gypti. 22. Vide Numer. dict. c. 26. v. 59. numm, 87. con- fer. & Exod. e. 2. V. 1. mnum. 6. † Hebr. Danx, in utroque MSto poſteà additur: Sn ra j. e, in illorum omnium domus ( in tabernac ula &c.) 1046 CAb. III. ille Benedicétus: fac tu id, quod tui eſt muneris & ego faciam, quod meum eſt, abi- bat (ergò) Moſes & ſtabat ad oſtium tabernaculi atque Majeſtas Divina ei occurrebat ac filia vocis 23. egrediebatur & tentorio, dicens: tot ac tot infantes ſunt in tentorio iſto, quocircà (hic) dicitur: ex ore Domini. 24. Verſ. 2 I. De Gerſon Guit) ſamilia Libni] Ac ſi diceret (Scriptura:) Gerſoni fuerunt numeratæ (familiæ duæ, nempè:) Libnitica & Schimhitica, ex illis numerati fuerunt tot ac tot. 25. Verſ. 2 5. TZento- rium *] i. e. Aulæa inferiora. 26. Eod. (Confecta ex pilis) caprarum, præparata in mentum] i. e. Pelles arietum & taxorum. tegumentum. 27. Eod. verſ. 25. Tegu- Eod. verſ. 2 5. Et operimentum oftii] i. e. Velum. 28. Verl. 26. Et funes tejus] (Nempè:) tentorii & operimenti; non verò atrii. 29. Verſ. 29. Familiæ filiorum Kahat caſtrametbuntur meridiem versus] Qui⸗ bus proximum erat vexillum Rubenitarum tabantur, 30. væ immprobo & væ vicino ej Dathan atque Abiram, ut & ducemti ac quinquaginta viri cum Coracho ejusque aſſe- ‚qui (itidem) meridiem versùs caſtrame- us! 31. quocircà puniti fuerunt ex illis † clis, quos illli ſecùm traxerant in ſeditione ſua. 32. Verſ. 3 I. &t tegumentum] (Arn hic) eſt RO i. e. velum, quod etiam vocatur: DDN O i. e. velum tegumen- ti. 33. Verlſ. 3 2. Etprinceps principum Levitarum] (Hic) erat illis omnibus præpo- ſitus; 34. ſed ſuper quodnam præfectura ejus erat conſtituta? (nimirùm) præfectura eorum, qui obſervant cuſtodiam, per ipſum (expediebatur,) hæc præfectura fuit ſuper Alos omnes. Verlſ. 38. Meſes & Aaron ejus Jue fti] Propè iſtos (erat) vexillum ca- H ſtro- 23. Hebr. 7W a, echo, quo nomine hic intelli- gitur oraculum Divinum, confer. præter alios multos Buxtorf. Lex. Talm./ol. 320. ubi de fi. lia vocis lura. 2 4. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh Jol .16 3. col. . 4 2. Circa fin. zꝛ 5. Vide & hic Gur Arſeh dict. Jol. 163. Col. 2. Gn. ac not in ha N̈ h. loc. * Hebr. Tawne hoc & ſequentia, usque ad: novep an i. e, familiæ Kahatitarum, abfſunt hie ab utroque MSto; addita autem ſunt in MSto; poſt: a i., e. in ſeditione ſua, quæ verſu 29. habentur; abſunt autem omdino 4 MSto 1. 26. Idem lentit & P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & not. in eRA DeH b. o. 27. Conkfer. bic Gur Arjeh ol. 16 3. col. 2. ſin. & col. 3⸗ princ. ite not. in p- , h. loc. tract. Talm. Sevachim, of:. 59. b. 2 ⁸. Quod erat an n i. e. ſepimentum 14. In Targum hic habetur: &ορνâ,, de quo vi- &α Gur Arjeh fol. 163. col. 3. princ. 29. Scilicèt: funes, nam filii Merari dSνα e in notis 'nan nov h. loc habetur. infrà Numer. c. 16. v. I. num. 13. Numer. dict. éap. 16. v. 1. num. 14. a0 not, ad b, med. it. Gur Arjeh fol. 16 3. col. 3. princ. † Hebr. emn, in MSto z. pro eo legitur: i. e. cum illis. 32. De qua vide infrà Numer. not. in pan mo loc. Talm. Chagiga ol. 26. a. ſeu paties ſeparans vel diſinguens, uti in de P. Fag. in nat. ad Paraphr. Chald, . loc. verſ. 2 5. Et operimentum] i. e. Aulza, TEPpe TO in notis h. loc. habetur, confer. aun à CeN i, e. portabant funes arrii, uti librum Prec. Jud. part. 1. p. 6. . med. & p. 104. c. 16. confer. & hic 3 3, Prout Exod. cap. 3 5. V. 12. & Exod. e. 39. v. 34 habetur, confer. & cap. fequ. 4. Vv. 5. & tra ct. 130. Proüt habetur cap. antec. 2. v. 10. confer. &E P3 1. Confer. inftà v. 3 8. b cap. num. 35. vide & . nutjul AnI. —.— Ctorum ſehude Vinæ opetah 4 dulegs ator in Gucentiprincipe loſcribe. 3. per (vommen) 4⸗ . fumm. 40, Eod tione) Ceprehen Lepties muille & e ac ducenti, f. (Seriptura itar X ducenti prim Rabbini noſtti geniti fuerunt a Vell g0. Neme n 3. Vel: bene uſt ferricinnsejus! b. cap. 31. h * Hebt. r i additur: Den fol 11,.5. & Tan 46, Vie blalm. 60. (iiam Bemidbar Ad matginemb 1, 19, V. I9, num 31. Vige 1. Daali- ſchinot, 39. Droit ucieee, N Nempeho. moc clrur, 40. Conter. hie G fn Kmllat Tal Onn wdb n 41. Qui plures ſan (ckum numerume hum. ſd. I Utroque MSto W NN CALII. — m eſt, abi⸗ Cccurrebat in tentorio ) ſanii enempe.) 2. Tento⸗ te Aulæa. 4f. Tge. 1 i i,e, non verò ru] Qui. 8 calttame. nt ex ilis⸗ lugue alſe. )Odon mntegumel . bus Prepo )pretedun la it ſoper Kto. betur, (Obket. — ne. ii e unes atlii, uͤd etur. 10. conlet, . . m. I e dide & .14,40 00t ,40 Lel 1 ol. 1. Prine, legitut: 0 conler & bie ,Lrod,e. 39,1 e, beglo i b. loe⸗ exillum ca. CAp. III. NHMERORUM. 7047 ſtrorum jehudæ & qui juxta illos caſtcametabantur, (erant) Iiſſaſchar & Zebulon, bo- num juſto! bonum vicino ejus! 3 . quoniam illi fuerunt vicint Molis, qui legi Di- vinæ operam dabat, (ideò etiam ipſi) facti ſunt eximii * in lege, nam dicitur: legislator meus, 36. & de Aliis Jiſſaſchar fuerunt ſcientes intelligentiam &c. . 5 ducenti principes 3 8. Synedriorum; de Zebulone (autem fuerunt) convocantes ſty⸗ lo ſeribæ. 39. Verſ, 39. Ques numeraverat Moſes & Aaron] Puncta ſunt poſita ſu- per (nomen) Aaronis, * ad indicandum, rum. 40. Eod. verſ. 3 9. Eiginti duo millia] Atqui in particulari (eorum con quoòd ipſe non tuerit ſub numero Levita⸗ putas tione) deprehendis trecentos, qui abundant, 41. filii (n imirum) Gerſoni 5 (fuerunt) ſepties mille & quingenti; filii Kahath oties mille & ſexcenhti; filii Merari ſexies mil= le ac ducenti, † ac cur non illos 42., und ſummàâ ſimuùl cum cœteris * com prechendit (Scriptura,) ita, ut ipſi redimant primogenitos 4¾. necopus habeant ſeptuaginta tres ac ducenti primogeniti, 44. qui ſuprà numerum ſunt, redemptienis pretio? dicunt Rabbini noſtri in (tractatn Talmudico: Bechorot, 45. iſti trecenti Levitæ primo- geniti fuerunt ac ſatis illis fuit, quod ſei pſos egemerint Verſ. 40. Namera **omnem primogenitum maſoulum ab , gaai Malks eſz menſe & ale ra] 3 5. Vel: benè juſto, benè vicino ejus fetix juſtus, Cfehx vicinus ejus! Confer, quæ ſuptà ad verſ. 29. h. cap. n. 2 I. notara ſunt. * Hebr. . %6% i. e., magni, in MSte z. poſteàᷣ additur: W'a) i, e. sc boni, confer. Erachin, fol. 11. 5. & Tamid, ol. 26. . 36. Vide Pſalm. 60. v. 9: S& Pſalm. 108. v. . 37, Uti I. Paralip. c. 12. v. 32. habetur, confer. etiam Bemidbar rabba, prout in inen re ad marginem . loc. allegatur, it. infià Numer. 3 8§. Vide I. Paralip. dict. «., 12. v. 32. ibique Ra- ſchi not. . J 39. Prout Judic. e. 5. V. 14. haberur. XX Nempè hoz modo: ue) ratio ejus hic addu- citur, 40. Confer. hic Gur Arjeh fol. 163. col. 3. circz fin. & tractat. Talm. Bechorot, Jol. 4. prout in! D- NRD ad marginem h, loc. allegatur. 41. Qui plures ſunt, quàm 22000. vel: qui di- Gtum numerum excedunt, confer. v. 46. h. cap. num. 5o0. . O”LM 1† In utroque MSto hic additur: e* ie e † 2. Nempè: trecentes illos, qui nümerum 21000. exeedunt ec ſub dicta ſumma comprehendun“ Flebr. u —y, in MSto z. hic ad ditur peaz Ainn i, e, redamptionibus primogenitorum. 432 Nam primogeniti filiorum Iitaelis per-Levitas fuere redempti, uti verſu 4. 1. h. cap. habetur, ra- tionem vide ſuprà verfu 12. h. cap D. I W 4 4. De quibus infeà verſu 43. . cap. 4 5.: Hebr. —na, etſt is liber quartus partis quintæ operis Talmadici, tractans de jure pri- mogenitorum; veperitur autem locus, hic addu- ctus, in Bechorot, ol. 5. a, uti in d r h. loc: ad marginem allegatur. 46. Liberaverint, quaſi abruperint, Hebhr. ne. Pprout hic in notis Raſchi habetur, confer. in ſi- mili caſu ejusdem not. ad Esdræ c. 2. v. 64. it. not. in pas mov p. 09-006. X Hebr. 19, iſtud & ſequentia, usque ad: O&d — n i. e. & pecora (Leyitarum) abfunt hic ab utroque MSto, reperiuntur autem in MStO „ 1 —JSZ r e U.ν 7R. i, e, ecce 22300. 3. polita in fine verſus 20, cap, ſeg. 4, ubi vid not. Sign.x 4 ab Q q 104 8 NIIMERORIIM. tra] (Nempè,) ex quo is egreſſus eſt èregula dubii abortivorum. 77. Verl. 45. &t5,)=- cora Levinum &c.] Pecora Levitarum non redemerunt primogenita pecorum mun- dorum Iſraelitarum; ſed ſoluùm primogenita aſinorum eorum 48. & ovis una † filii Levi redimebat multa primogenita aſinorum Iſraëlitarum, (id, quod inde) cognoſces, quia ecee numeravit (Moſes) eos, qui inter meravit ea, quæ inter pecora abundabant. homines abundabant: 49, non verò nu- Verſ. 46. Et (quoad) redimendos tres & c.] i. e. Et (quoad) primogenitos, qui inter vos“ opus habent redemptione, (videlicèt) illi ſeptuaginta tres ac ducenti, qui redundant inter cos & refidui 50. ſunt ſuprà Le- vitas, de iſtis accipies quinque ſiclos in ſingula capita, ſic facta fuit vendirio Joſephi vi- ginti argenteis, 51. prà redemptos Levitarum] i. e. Supra eos, Mille trecentos ac ſexagint quinque] Hæc fuit ſumma computationis. Verſ. 50. qui erat primogenitus Rachelis. Verſ. 49. Qui redundabant ſu- quos Levitæ corporibus ſuis redimebant. 47. Quinque ſicli in Gingula) capita] (Nempé:) in ducentos primogenitos (computa- bantur) mille ficli & in ſeptuaginta primogenitos trecenti ac quinquaginta; in tres verò primogenitos quindecim ſicli, dixerat (Moſes:) quomodo faciam? primogeni- tus, cui dixero: da quinque ficlos, reſpondebit mihi: ego ſum ex illis, qui redempti ſunt per Levitas, ecquid (igitur) fecit? attulit vicies bis mille ſchedulas 52. eisque, inſcripſit: 12i. e. filius Levi, & ducentis ac ſeptuaginta tribus ſchedulis inſcripſit: Dbpu Ti. e. quinque ſicli, (dein) miſcuit illas easque arculæ indidit ac dixit: ve- nite & auferte ſchedulas veſtras 53. juxtà ſortem. 54, 47. I4 eſt: ex quo non dubitatur de illo, an is comprehendi debeat ſub numerò abortivorum . ſed certò conſiat, illum non eſſe abortivum, con- fer. quæ ſuprà ad verſ. 15. hp. cap. n. 1 8. notata ſunt, it. tract. Talm. Bechorot, ol. 4. 5. 48. Nempè: Iſraclitarum, confer. Exod. c. 34. 51. yerſ. 20. & Gur Arjeh ol. 16 3. col. 3. & ſequ. it. nor. in d . loc. † Hebr. X ) iſta & ſequentia, usque ad: Xνν νi. e, Ifraélitatum, abſunt 4 MSto I. 49. Vel: qui plures erant, de quibus agitur verſu ſeq. 46. . cap. confer. & hic GurA: jeh fol. n6 3-1 col. 4. & fol. 164. col. 1. it. not. in wO , B. loc. & Bechorot, Fol. 4. a. -FꝙF. à riebr. aa, in utroque MSto pro eo legitur: rda i. e. argento, ſenſus juxtaà hanc lectionem 50. Vel: ſupervacui aut plures ſunt, qui nume- rum Levitarum excedunt & ſuprà numerum Le- vitarum ſunt, id enim dictio er, quæ hic habetur, notat, confer. verſ. 39. h. cap. n. 41. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. Uri Genef. c. 37. v. 2 8. habetur, confer. not. in -r me b. loc. it. tract. Talm. Sanhe- drin, fol. 17. a. 52. Hebr. pony in MSto I, pro eo legitur: Pobm i. e. fruſta, confer, quæ infrà ad Numer. cap. irur ſocls ant E ſol. 164. c. 11. verſ. 26., num. 116. notsta ſunt, it. num. ſequ, 5 3⸗ 53. Hebr. n, in MSto 1. etiam hic pro eo legitur: Dnvpbo i, e. fruſta veſtra. „4. Confer. hie not. in 'a MeE) ubi tractat. Talmud. Sanhedrin, fol. 17. a. in margine al- eh: qui opus nabent redemptione argenti, legatun CAP. II. Verr. CANW. — Prl. 1. tiumo quinqu eſt toboris nine quinquaginta an um] i. e. Co brumn atque alt⸗ flie.] Iufetan tut nec opis hal Auaydh moyencl naclite) quoc ca Macſilpelai] Lpunentan ( habens rerbid ge Nfmtinel jn 2d quodcunque! Acerte 9, patſe tande 10, eigu — 1, Conler. bie Gur eurhie ſolbm im 11, Vel d roburel ca.. ſ. eitt fin. Rer. ad pert . Telm. Chulin fo 3. Non mim per dr Vie infii 7,29 10, 5. 17. 0,22. ) Conſen Numer, Num. : 3. l. Contet, hie Gur not in er hige Lxod. ſab. NUMERORIM. CANII. — R 45. ,e . fum mun- CAP. IV. Una † fli ognolee Erſ. 2. Tolle ſummam] i. e. Numera ex illis eos, qui apti ſunt 1. ad miniſte- nſetnu rium oneris (ferendi,) atque hi (ſint) à nato triginta annos usque ad natum- nene. quinquaginta annos, nam qui minor eſt triginta annis, is nondum perfecti Giceliee) eſt roboris, hinc dicunt: natus triginta annos robuſtus eſt; z. qui verò major eſt lprile. quinquaginta annis, ejus vires ab illo tempore deficiunt. Verſ. 4. Sanlttum Sancta- leptii. rum] i. e. Quod omnium ſanctiſſimum eſt, (videlicèt:) arca & menſa ac candela- bantſe brum atque altaria & velum ac vaſa miniſterii. 3. Verſ. 5. Er veniat Aaron ejusque dinebam. lii &c.] Inferant unumquodque vas in thecam ſuam, 4. quæ ei in hoc textu explica- nin ven tur nec opus habebunt Levitæ, filii Kahath, 5. niſi ut (vaſa iſta) ferant. Eod. vetſ. ompute AQuando movenda ſunt caſtra] Quando nubes ſeſe removebat, (tunc) intelligebant (lſ- us in raéelitæ,) quòd caſtra eſſent movenda. ⁶. Verſ. 7. Scutulas & acerras atqué ſeutel- timogeni. arac ſeopalas] Jam anteà expoſui (vaſa iſta) in opere tabernaculi. 7. Eod. verſ. 7. i tedempti Tegumentum] (Dictio D hic notat:) O Ni. e. operimentum, ſignificationem eeen habens verbi On, (ſic accipitur in illo loco:) quibus O) i. e. obtegetur. 8. Verſ. inlenplt: 9. Er ſorcipes eius] (Rerat) ſpecies forcipis, quâà (ſacerdos) trahebat ellychnium diiit: . ad quodcunque latus ipſe volebat. Eod. v. 9. Et acerras eu] (ND erat) inſtar acerræ 9. parvæ, cujus oræ (ſive extremitates) erant longæ (ſive protenſæ,) non ro- tandæ 10. eique non erat ſeptum 11. à parte anteriore; ſed à latere ejus & (ſacer- — Q½ q â αhb 2 dos) 1, quinum acnt 1, Confer. hic Gur Arjieh fol. 164. col. 1I. fin. & 8. Vid. Exod. c. 2 5. v. 29. ibique not. n. 10 3. Bic 4 4 * not. in nan HDW h. loc. ubi ratio adducitur, verbum iſtud accipit & exponit Commentator ert . cur hic ſolum intelligantur apti ad miniſterium. noſter tàsm hic, quàm Exod. dict. c. 2 5. v. 26. en 1. Vel: ad robar eſt, Hebr. ?7, ſic in Pike avot, eodem modo explicant quoque Junius ac Tre- 1 ganhe⸗ cap. 5. circà fin. habetur, ubi vide not. in libr. wellius ibidem, ubi vide eorundem notas, con- An d Prec. Jud. part. 1. p. 113. b. med. confer, tract. fer. hic tractat. Talmud. Sanhedrin, fol. 81. 6. 8& . dn Talm. Chulin, fol. 24. a. Menac hot, Fol. 9 5. a. gtut⸗ Ne. 1, Non enim per Sanctum Sanctorum bic intelli- 9. Nonnulli Hebr. , quod hic habetur, vertunte Numer. Zitur locus Sanctuarii ſic dictus, vide Gur Ar- acetabulum; alii aliter, confer. Exod. c. 2 5. v. at, it, Nun, jeh fol. 164. col. 1. fin. 38. num. 172. vide & infrà verſ. 14. b. cap. . yo 4. Vide infrà v. 20. b. cap. n. 30. it. Numer. cap. num. 20. aliei⸗ 10. v. 17. n, 22. 10. Sive: orbiculares, Hebr. 1b, de qua vo- iinad. 1 5 Confer. Numer. dict. c. 10. v. 17. ibique not. ce vide Buxt. Lex. Talm. fol, 1435. Huhin 6 num. 23. 11. Sive: paries ac quaſi curvatura, Hebr. du'nn, wangne . . Confer. hie Gur Arjeh fol. 164. Col. 1I. fin. & de qua voce vide, quæ ad Exod. c. 19. v. 24. n. “ not. in pa h. loc. 6 3. & Exod. cap. 20. V. 2 I. n. 8 1. notata ſunt, 4. IV . Vide Exod. gap. 2 5. V. 29. ibique Raſchi not. I confer. & infrà V, 14. , cap. n, 22. H soſo WIIMERORIM. ₰ tabernaculo, quod eſt ſanctum; ſunt autem iſta ſuſſtis vaſa, quibus miniſtrant in al- tari interiori. 15. Verlſ. 13. Et einerem removebunt as alari] (Nempè ab) altari æneo. 16. Eod. verſ. 13. & mundabuntà cinere] (Verbum hic notat:) aufe- rant cinerem 17, abillo (altari.) Eod. verſ. 13. Et expandent ſuper ilad veſtem ur- puream] Et ignis, qui de cœlo deſcenderat, cubabat ſub veſte illa tanquam leo tem- . . . 1 . . 4 . pore profectionum k8. nec ille (ignis) comburebat eam (veſtem,)obtegebant enim illum (ignem) operculé 19. æneéô. Verfſ. 14. Forcipes] (HDideò dicuntur,) quia per illa (vaſa) HM. e. accipiebant prunas ad removendum cinerem; 20. erat autem (vas iſtud D) factum ad inſtar fartaginis, 21. cui non niſi tres ctant pari- etes 22. & à parte anteriore (vas iſtud) extrahebat 23. prunas. Eod. verſ. 14. Fu- ſeinulas] (Qad erant) M ' X i. e. fuſeinulæ 24. æneæ, quibus membra (victi- marum quæ ſuper altare erant, percuticbant (ſacerdotes,) ut illa verterent, quò eò 12. Hive: aptabat, benè diſponebat, id enim ver- bum won, quod hie habetur, ſignificat. in pon meo b, loc. ubi tractat. Talmud. X Sie endeimo hic vX, deeſt hæc vex Gallica in Joma, Fol. 2 1eb. ad marginem allegatur. minatia, quæ ardent; ſed vaſa intelliguntur, in] fol. 1767. confer. Gur Arjeh fo 1 X. im. quæ oleum & ellyehnia dabantur, vide Gur Ar- prine. in notis ar ine exp Snleur 51 . e Uie. ener le went in qu m s res enea, a o vO, vide & iratt. Talm. Eru.- .Sive: peræ aut facci, in quo merces reton. vin, fol, 104. e . duntur, Hebr. α, de a voce vide Buxt. vian fole t0. brout Mad ew ach marginem Lex. Talm. fol. 2284. confer. & Gur Arjeh fol. 20. Caatfer. quæ ſuprà ad verf 9. ca 164. col. 2. princ. & not. in m b. tata ſunt, vide & infra Numer. « 16 WB 9. 90-* loc. ubi tractatus Talm. Kelim, Fol. 32. a. ad & Levit, 6. 1. v. 16. Sign. * . 00.V. 6. n. 7. marginem allegatur. En. 75. Quod dicitar altare ſuffnus ſeu thymiamatis, de quo vide Exod. .3 0. verſ. I. G ſeqc. conler. „. 5 not. in P; TrD . loc. it, tract. Talm. Jo-,„ sive, fepta am cnrwatgrg. S ma, fol. 53.2. & Sanhedrin, ſol. 6., 6, Sebe. Gnceuin. Krrtthced dut gs en. vuon Fol. ry. „ nn. 1I. notata ftun. e ne gi . Cap. 26 Quod fuit exterius altare, de quo vide Exod. c. 27. v. 2 — 17. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 164. 01. 2. princ. & not. in Sn n b. loc. 1 Ig. Nimirum quando Ifraclitæ caſtra movebant & sxy und in alium locum altate transferebant, con- Commentatorem noſtrum in not, ad Levit. c. 2. p&: prunas. ee⸗ 124. Confer. Eod. f. 27. V. 3. n. 2 9, & Buxtort Lex. Talm- fol. 19 3 „% Xtorf. ꝛ1. Hebr. Dan, cujus defcriptionem vide apud dos) tollebat per illam cinerem lucernarum, quando ipſe easdem repurgabat. 12 Eod. verſ. 9. Lucernas ejus] Linguàâ vernaculâ: lucgs, *"in quas dant oleum & elly- chnia. 13. Verſ. 10. In operimentum à pellilus taxorum] (NDerat) inſtar mar- upii. 14. Verſ. 12. Omnia vaſas miniferii, quibus minißirant in Santctuario] i. e. In fer. hic Gur Arjeh fol. 164. col. 2. princ. ac not. 1. Hebr. a& wi. e. haurieba: , accipiebat, nem- = Dr Hebe. iw), in 18 CAL. W. melius ac itis 4 4 lngtirernaculi zvetkunt einerem ute, oG. Felt. menta miniteri is, colitus immit iligprepoltut er jogenn oblatiot ſettent ſeo temp toriu nbernatul cviyis precipetet geberet, idelicet hac Seckione ordit lud non fuit de dal (ſt in Sectione: Prebeatis 19, p (acerdute)remſ. ne, 30. fupere z., autetn ejos eſt / pſan] V fimun Gerſus] — — 15, Fie ir Targum 0 (tio in Latina verſio Proditt, mangtertun n17. J. 13 Vi 16. Vel: bodil, ſien mit fere cum vote: 2,he erl, vide Ey Gelm. Wedeh aben 2. . Conien qur ſupt 16. n0 02at3 unt, zi (01. 2. cirta ſin & bfunt antem iſta: ninendeadito (1) luminaria, te obeundo. Weonpe: Pparaun (AN. . — abat, 12, n elly. lſlar mar⸗ e. in tantin al. 65) altari e. t: anke. Cen zir. leo tem. bant eniin dicuntun) 0, elat lant pal. I. I4. K. bre gict. qu e ne. inc, ac hot, batur, dd, de ,Lex. Lalm. 164, col. ¹. UrenD lls . Talm Eu. dmarginem tap⸗ n 9. 50˙ ,V.6. 1, 71 n wige aud dl. erit., (:4 r, mV, de piebat, nem⸗ 1& Bundotk. H geenn IrI. autem ejus eſt?* Oi. e. operimentum ejus. at. Talwud. CAP. IV. NUMERORUM. 10°1 melius ac citis coquerentur. Eod. verſ. 14. Palas] (O ) funt AH 5. & linguâ vernaculâ (dicuntur:) vodil, 26. exæque palæ) ſunt æneæ, quibus (ſacerdotes) averrunt cinerem ab altari. Verſ. I5. Tegere Sanctuarium] (Nempè: )arcam & al- tare. Eod. verfſ. I 5. Et omnia vaſa Sanituarii) (Videlicèt:) candelabrum & inſtru- menta miniſterii. Eod. verſ. I 5. Et moriantur] Nam ſi tetigerint, rei erunt mor-= tis, cœlitùs immittendæ. 27. Verf. 16. Præfettura autem Eleazari] Quoniam ipfe illis præpofitus erat, ut ipſi diſponerent oleum * & ſuffitum atque oleum unctionis, ut & jugem oblationem, eidem injunctum fuit, ut præciperet * & excitaret, quèò illi af- ferrent †T eòé tempore, quò (IHraeélitæ) caſtrametabantur. Eod. verſ. 16. Præfectura totius mbernaculi] Prætereà ipfe (Eleazarus) præfectus erat oneri filiorum Kahath, ut cuivis præciperet, quodnam miniſterium ipſe peragere & quodnam onus portare deberet, videlicèt tabernaculum & omnia, quæ in eo erant atque cuncta, quæ ſuprà in hac Sectione ordine ſunt recenſita; onus autem filiorum Gerſon ac Merari, qujia il- lud non fuit de Sancto Sanctorum, ex præcepto Ithamaris peragebatur, veluti ſcriptum eſt in Sectione: — . 28. Verfſ. 18. Ne exſeindatis] i. e. Ne occaſionem eis ræbeatis, 29, ut moriantur. Verſ. 20. Nec veniant, ut videant, quando involvunt Uacerdote]) rem ſanctam] (Nempè:) in theca ſua, veluti expoſui ſuprà in hac Sectio- ne, 30. & ſuper eam expandunt veſtem N. eamque operiunt operimentô N. v Verſ. 2 2. TZolle ſammam etiani Fliorum, Gerſon] Veluti præcepi tibi circàâ filios Kahath, ut videas, quotnam ſint, qui Q q qꝗꝗ 3 per- in MSto 2. ſine præfizaà copulã ) legitur, quam 25. Sic in Targum O nkeloſi hie habetur, quæ di- ctio in Latina verſione, quæ Ar. Montani curà prodiit, transfertur: batilla, confer. Exod, dict. c. 2 7. V, 3. n. 2 3 vide Sc num., ſequ. 26. h. verl. . 70 26. Vel: bodil, fic reddere posſis: 7, conve- Nempé: apparatum ſacrum, Hebr. apry, Kee nit ferè cum voce: batilla, de qua num. antec. 2 5. h. veri. vide Exod. dict. cap. 27. v. 3. n. 24. 22 27. Confer. quæ ſuprà ad Numer. c. I. v. 5I. n. 16. nOtata ſunt, vide etiam Gur Arjeh ſol. 164. col. 2. circà fin. & nor. in n n h. loc. abſunt autem iſta: =mPa i, e, colituas im- mittendæ, ab utroque MSto. (ad) luminaria, Xx Hebr. rv", in MSto I. hie additur: vste wyre ”ä i. e. unicuique de miniſterio ſuo (ri èè obeund.) Germ. Wedel,; abeſt autem iſta vox n à MSt * Hebr. Iw, in MStO 2. hic additur: NRNRi. e. lectionem, uti convenientiorem hic in verſione ſeeutus ſum. 29. I4 eſt: tolle, hæc Sectio incipit infrà 4 verſu 21. h. cap. & continuatur usque ad esput ocka- vum, eò exclusé, confer. infrà verſ. 3 3. h. cap. 19. Id eit: caveatis, ne veſtra negligentia pereant Kahathitæ, quocircà Aaron & filii ejus prius o- mnia diligenter inyolvant, ne nuda à filiis Ka- hath tractentur aut videantur ipſique proptereâ moriantur, vide F. Fag. not., ad Paraphr. Chald. h.i. Ioc. 30. Vide fupra verf. 5e H. cap. num. 4. 31. Quoniam hoc verſu 20. verbum Ps habetur, ideo Commentator noſter hic exponit, quod il- lud nihil aliud ſignificet, quam ba i, e. operi- re, tegere. * Hebr. 9 yiT, in utroque MSto pro his legi- tur: ν ya R i. e. hæc eſt ejus involutio ſeu involucrum; gteta in fine hujus verſus 2902 1 105½2 NUMERORIM. CAAb. IV. pervenerint ad ſummam decem inferiora. *** perimentum *† miniſterii. Verſ. 25. Aalæa tabernaculi] (Nimirüm) Eod. verſ. 25. Er tentorium conventus] (Nempé:) aulæa ( ex pellibus) caprarum, quæ facta erant in tegumentum ejus (tabernaculi.) Eod. v. 2 5. O- ejus (Videlicèt: )pelles arietum rubefactas. Eod. v. 2 5. Velum oſtiii. e. Ve- lum orientale. Verſ. 26. Quod eſt ſuper tentorium] Nimirùm tapetes ocellatos & tegu- mentum atrii, quæ operiunt atq; tegunt ta ſunt eis (nempe:) filiis Gerſon. Quisnam verò ex filiis ejus illis præfe er manum Ilthamaris, filii Aaronis, ſacerdotis. 32. nam ecce paxilli & funes tapetum ocellato- erant autem paxilli & funes aulæris" ac tape- funes earum] (Nempè:) columnarum, rum fuerunt ſub onere filiorum Gerſon; tibus ocellatis à parte inferiore, ne ventus illa elevare poſſet, paxilli quoque & funes erant columnis circumcircà, ut per ea ſuſpenderent tapetes ocellatos circà oram eorum ac contis, veluti docetur in fabrica tabernaculi. 33. Verſ. 47. Leviucie ilt omnia en ſupremam à perticis Miniſterium miniſteri] Hoc erat canticum, ris, iſtud enim miniſterium erat alterius miniſterii. 34. uxtà ſenſum literalem (erit hic interpretatio.) Verſ. 49. Et numerati efus, e. Et numerati fuerunt iſti præceptô (Divinô) à na- oneris] J ite quos præceperat Dominus Moſi i. bernaculum & altare æneum circumcircà. † Eod. v. 2 6. Et omnia, quæ facienda ſunt ab eis] Juxtà Targum ejus: omnia, quæ tradita Verſ. 27. Juxtaà præceptum Aaronis tjus que filiorum] us fuit? (videlicèt præfecturailla peracta fuit) Verſ. 32. Et paxillos earum && (quod peragebatur) tintinabulis ac citha- to triginta annos usque ad natum quinquaginta annos, 20. poſita ſunt in MSto ꝛ. illa, quæ in notis Ra- ſchi ad verſ. 40, cap. antec. 3. habentur, ubi vid. not. Sign. % . * Sive: ad regulam, Hebr. , quo nomine hic intelligitur ætas, miniſterio ſacro obeundo apta. XX Conler. hic tract. Talm. Schabbat, l. 2 8. a. † Confer. dict. tract. Talm. Schabbat, fol, 92. a. 32. Prodt infrà verſ. 33. . cap, habetur, confer, ſupra verſ. 16. b. cap, n. 28. & Gur Arjeh fol. 164. col. 4. circa fin, ac not. in dpon h. loc. ubi textuum ſacrorum, qui ſibi obſtare viden- tur, habetur coneiliatio. X Hebr, Dyvy, iſtud & ſequentia, usque ad: Dy" i. e, Columnis, abſunt hic 4 MSto 2. 3 3⅞. Contfer. hic Gur Arjeh fol. 165. col. 1. prine. & not. in nam re 5. loc. ubi Sectio: uNnN,. quæ incipit cap. 25. Exod. allegatur, eſt autem in illa Sectione caput 26. ad quod Commenta- tor noſter hie reſpicit, ubi vide ſis ejusdemn no- tas. 34. Conkfer. & hic Gur Atjeh fol. 165. col. 1. med. ac not, in Smam ne b. loc. it, not. ad Eod. verſ. 47. Et miniſteriun elaci . jar, Polluitſe pollut olla hominis e⸗ – “ 4 2. Chronic. cap. 29. v. 2 5. num. 17. & n. 182,. it. tract. Talm. Chulin, fol. 24. a. & Erachin, Jol. II.d. “ CA. V. ““ “ ℳ — ltl. 2 dernacul tracatu? r cdru] Terne intti tapetent ſtra, elutiepot c1, exinde usqu poſia, iſe fuer ejciedatuh guih batut auteme d Levitica caſtraet DPeſachin. 7. Er z. veluti: Adri LV24—5——w——— 1, Hebr. pon, elt Operis Talmudici, 1epudii, conet, n 3. Miſudcapun ge inſetiptio el: 6 conſer. Gur Aiſeh n wd hl 3 Conter. Leyit. 6. gi not ad Paraph Num, c. 19. 7.1 ⁰ ectioict ineizi Muatur nezd ce clusd. (5 (onfer hie Gur ſehim, ſol. 66, , Tannit ſol :1, 2 nachot, ſol 9 72 1 6. Nempe: er ca it leinnmn, 4 CAL. NW. (Ninirim) aulea (er ..25,0. Gtiie Ve. 1os tegl. rcumcire. ur tradita guefinnj Peracta fit) lur earun mocellao⸗ ris tae tape. ue & füne Oramn eorum Z. Nel 47. olisac citha⸗ miniſeniun merati jl, 1 iinsin ſ. col. lePtiat, iSectio: P. getun eſ alten 0d Commnenti⸗ ſsejusdein n0. 1.165, cl. 1. oc. it, not,a n. 17. n. 1 CA. NUMERORHM. 1053 CAP. v. CALP. V. Erſ. 2. Præcipe filiis Iſraöëli] Sectig iſta dicta fuit eo die, quo erectum fuit ta- bernaculum, eodem quoque die octo ſectiones fuerunt dictæ veluti habetur in tractatu Talmudico: Gittin, . capite pio z. Eod. verſ. 2. 1le ciciant ex caſtris] Terna erant ibi caſtra 3. eo tempore, quéô (Iſraëlitæ) caſtrametabantur, intrà tapetes ocellatos erant caſtra Majeſtatis Divinæ, circâà quæ Levitæ ponebant ca- ſtra, veluti expoſitum eſtin Sectione: in deſerte Sinai, 4. iſta fuerunt caſtra Leviti- ca, exinde usque ad finem erant caſtra vexillorum ad omnes quatuor plagas mundi poſita, iſta fuerunt caſtra Iſraélitica, qui leproſus erat, is ex omnibus (iſtis eaſtris) ejiciebatur, qui fluxu laborabat, ei permiſſa quidem erant caſtra Iſraelitica; 5. ejicie- batur autem è& duobus; é. qui verò ſuper mortuo immundus erat factus, ei etiam Levitica caſtra erant conceſſa nec ejiciebatur, niſi ex caſtris Majeſtatis Divinæ, atque iſta omnia expoſuerunt Rabbini noſtri ex textibus Scripturæ in tractatu Talmudico: Peſachin. 7. Exod. verſ. 2. Quipollutus eſt ſuper mortuo] (Targum hic habet:) qui polluit ſe pollutione animæ hominis, "exiſtimo ego, quod iſtud: (&O) ſignificet, oſſa hominis (demortui) linguâ Syriacâ, ac multa (ejusmodi) ſunt in Bereſchit rabba, 8. veluti: Adrianus 9. contuſus & i. e, impuris oſſibus, 10. contuſa ſint oſſa 1I. Hebr. P'n, eſt is liber quartus partis tertiæ operis Talmudici, tractans de divortiis & libello repudii, confer. num. ſequ. 2. 2. Eſt iſtud caput quintum dicti libri quarti, cujus inſeriptio eſt: Gittin, de quo num. antec. I. confer. Gur Arjeh /ol. 16 5. cOl. 1. fin. ac not. in Wnr DV h. loe. 3, Confer. Levit. c. 14. verſ. 3. num, 1. & P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc, vide & infra Num. c. 19. v. 3. n. 8 & Deut. c. 20. v. 4. n. 17. 4. Sectio iſta incipit 4 capite I. Numer. & conti- nuatur usque ad capitis quarti verfum 2 1. eò ex- clusò. . 5. Confer, hic Gur Arjeh fol. 16 5. col. 2. princ. & not. in àpar MNnoh. loc. it. tract. Talm. Pe- ſachim, fol. 66. b. & fol. 67. a. it. Fol. 9 5. l. & Taanit, Foll 2 I. b. & Maccot, ol, 15. a. it. Me- nachot, ſol. 9 5. b. 6. Nempé: ex caſtris Majeſtatis Divinæ & ca- Aris Levitarum, confer. infra not. ad Numer. g. 19. V. 7. n. I1. it. tract. Talm, Peſachim, fol. 67. b. &α Nidda, oleſ2 8 3 b. it. Maccot, fol. 14. b. & Sevachim, fol. 117. a. 7. Hebr. Pr, eſt is liber tertius partis ſecundæ operis Talmudici, agens de Paſchatis ſeſto : locus autem, ad quem hic reſpicit autor noſter, reperitur in Peſachim, fol, 66. b. & fol. 67. a. rout in a ad marginem allegatur. * Abeſt iſta Chaldaica expoſitio ab utroque MSto, confer. bic tract. Talm. Peſachim, ol. 9 5. 6. 8. Eſt is Commentarius in primum librum Moſis, de quo vide plura in Buxtorf, Bibliorh. Rabb. in utroque MSto pro: aà n legitur: van i. e., in expoſitione allegorica. 9. Sic bhi& hic interpretor, ut nomen propri- um Adriani, Imperatoris, qui, quoniam Ju- dæos variis cladibus afflixerat, in maximum il- lorum odium incurrit, confer. Buxtorf, Lex. TalmJol. 102 8. & Hoornbeck de Convinc. Jud. I. 3. c. 1I. p. W. 209. & ſeq. vide & Cluveri Epi- tom. in vita Adriani, pag. m. 299. 10. Syriacè: m W, eſt iſta imprecatio in de- functum, ut oſſa ejus ſint conttita, & perdita i. e. ½ 1054 NüME KORIIM. oſſa ejus! 11. dictum eſt in Sedione: &P 12, ubi: tur, 14, docet (naque S. Scriptura) quòd ** propter rapinam proſelyti, a16. quòdi – 5 XuA= ut maledict us ſit & nunquam ve iviſeat, confer. num. ſeq. 1I I. ac Gur Arieh ol. 16 5. col. 2. m. & not. in as S. loc. 11. Chald. nizxy νν contfer. Buxt. L. ex. Talm. pol. 88 3. it. num. anteced. 10. h. verſ. poſt ver ba iſta: mey oαπι in MStoz. addita ſunt iſta: Verſ, 332 N .ρ nn M VX. Pvn en ne enn ene Dde War ee en enennen en en. Sn en ene de en me en denn ee ah en en den nde rV P rnapan een Eee e 121 ma NR nn. Weeen WSESE5EH SDBEL AyN e eee en enn ee ne enn SvE Ra en n e een en n WwNS ed Wy e enn ee ny d e ee en ien e e i. e. Verl. 3. In quorum medio ego habito] Chari (fuerunt Deo) Iſraelitæ, quoniam, licèt: S illi fuerint immundi; (tamen) gratioſa Deiſ prælentia inter illos extitit, dicitur enim: quod manet apud illos ister immunditiss eorum (Le- vit. c. 16. v. 16. item dicitur:) ut non polluant caſtra ſua (in quorum medio ego habito, verſ. 3 b. cap.) item: neg polluas terram, in qua ipſi habitatis (Numer. g. 3 5. V. 34. ) R. Joie. Ga lilæus, dicit? veni ac vide, quàm magna ſit vis peccati, nam pris, quàm ( Iſfraelitæz) extende rant manus ſuas ad peccatum, non extiterunt inter illos gonorthæa affecti ac leproſi; ſed ex quo illi manus ſuas ad peccatum extenderunt, inter illos fuer unt gonorthæa affecti atque lepro- ſi, juxtà verba Rabbini nofſtri diſcimas, quod tres iſti (ſlcil. gonorthæà affectus, leproſus & im. mundus ex cadavere uti h. verſ. 3. habetur,) gxtitetint codem illo die, Verſ. 4, Et fecerumn ita quod ſoil. ita, uti præceperateis Moſes, ipſi fe= cerint; ſed cur dicit lex: ſicuti dixeat Dominus immundi non fecefint moram (quoò minhs ex caſtris recederent.) 2 9. 2. 6 Jevammot, ſol. 84. b. & Kiddutchin, Jl. 3 5. a. it. Bava Kama, Jol. 1 5. a. & Nidda, Jol. 43. b. 12. Sectio iſta incipit 4 gapite primo Levitici & continuatur us que ad caput ſextum, eò excluso⸗ de not. n. 71. *7 In utroque MSto hic additur: ſcil. verſ. ſeq. 7e b. cap. 14. Sic veriu ſequ. 7. h. cap. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. I&a i. e. hoc loco, ipſi ſorti, proùt dict. verſ. ſeq. 7. Z. cap. habe- tur, confer. Levit. alleg. cap 5. v. 24. al. c. 69 V. 5. ir. Bavaà Kama, ol. 1I10. a. & Bava mezia, Jfol. 54 b. ð nP i. e. quod explicet (de rapina proſelyti 16 niſmo ad Judaismum accedit, de quo vide plura apud Buxt. in Synag, Jud. c, 4, p. m. 112. & in Ejusd. Lex. Talm. ol. 407. confer. verſ, ſeq. 8. n. 2 2. & Numer. c. 9. V. I4. n. 2 3. it. Num. c. 18. V. 92 n. 2 6. hic in verſione ſecutus ſum. 2 Moſi (h. verſ. 4.) nimirum docet, quòd etiam 13. Prout Levit, cap. 5. verl. 21. habetur, ubi vi- ** Hebr. gw-h, in utroque MSto poſteà additur? Verſ. 6. Ad prævaricandum prævaricatienem contrà Dominum] Ecce repetit† hic (Molſes) ac ſcribit textum (agentem de eo,) qui rapit ac pejerat, de quo S filii Iraelis] (Hoc nartat hie S§. Scriptura.) uu notare faeeret eorum (Iraclitarum) laudem, — 1 5. Nempè, ut quintam partem addat eapiti ſive . Conſet licte Hebr. h, is eſt, qui ex Gentiliſino ſeu Chriſlia, CAr.v. G½ .⅓⅝ †X Hebr. Hmn, ſic in utroque MSto, quam lectionem in Ni un ſuun inlai & prævaricata ſit prævaricatione contra Dominum & proximum fefellerit &c. 13. repetitur autem hic (textus iſte) propter duas res, quæ in illo innovantur, una eſt, quia ſcriptum * reperitur: & confitea˖n- quis non fiat reus quintæ partis 15. & o⸗ blationis pro reatu juxtà teſtium afſertionem, donecipſe rem confiteatur; altera eſft lla detur † ſacerdotibus. Verſ. 7. Rea- Verl . al Alterum adegi . ,fituat? lireat 5, Cicunt Rabb s nempe:)aut Patetna 1 lene melligztur) gun S. Rectus, ,i. vetl. 8. Demine, (( ge eadem cun Anelinleiid lſnael: anobl t, cikcümmeun † Confer. hictract. Talm. Temurah, Yol. 2.. it. Fol. 3. a. & Peſachim, fol. 4 3. a. ir. 3ucca, Folg Celpondetur:) ni,Deitui; 17. — — 17. Conter bi not, fiilmn. Bara kami marginem allegat 5 19. IHelk: ei, cuin⸗ erjudicis, Fide le Gur Azed ol habetur, confer. & b. In worahiei 4 fol Z1. ,dn (hill. , lor il og, a fol 1 2 Hebr, wend iſiag, le. autſlius abi 20, Etintereimortn uni cum guindzi ſuntpropingviſce e ſeimo. L. e. heredes, ſese⸗ ꝛi, hide Levit, e,: D wh, qur au (ANN. — num] Ecct tat, de guo one conttmA ſe Proptet Conſiteidt. 1 17, K0. Atera eſl tH Scriptuns.)t ee inſ ſ. M10es, IPl D . 1 lt, öucca, k & Kidduſchia, 1,2. & Nda, mo Leritici & um, eb excll:. habetun, udi i One. hor loce, ur, conlet. KD. 0, . cat eapiti ſe 1, Ci) hat ⸗. 1 ſ.5. 14, 4l r & Bava mezla poſen Agitnt: lapina Poſelpti noſen Chyilli e guo lidepluni m. 112, & e,, vetl, Eg⸗ dN. 13. 1n. Num, guum lectionen CAb. V. NUMERORUIM. 105 zum ſuum in capite ſuo] (Dictio NR8 hic) eſt ſors, (ſive ſumma,) ſuper qua quis jura- vit. 17. Eod. verſ. 7. Ei, in quem quis deliquit] i. e. Ei, cui quis reus factus eſt. 18. Verſ. 8. Et ſi alicui non fuerit propinquus] (Nempé) quando mortuus eſt exactor, qui alterum adegit ad juramentum, nec ei (exactori) ſunt hæredes 19. Eod. verſ. 9. 1le reſtituat * ei reatum] Dum iſte ſecùm deliberat, ut confiteatur iniquitatem ſuam, 2. dicunt Rabbini noſtri: an eſt tibi aliquis inter Iſraeêlitas, cui non ſint propinqui, * nempè:) aut filius aut frater aut propinquus carne, qui ei conjunctus ſit ex familia paterna ?2t1., retrò usquead jacobum (patriarcham? non ſané erit aliquis;) ſed is (his intelligitur,) qui eſt proſelytus, 22, qui mortuus eſt nec ei ſunt hæredes. Eod. verſ. 8. Reatus, qui reſtituitur] Videlicêt ſors (ſive ſumma ipſa) & quinta ejus pars. Eod. verſ. 8. Domino, ſacerdoti] Poſſidet illum 23. Deus atque eum dat ſacerdoti, qui eſt de eadem cuſtodia. 24. Eod. verſ. 8. Præter arietem expiationum] De quo di- Ktum eſt in Levitico, 25. qui debet offerri. Verſ. 9. Et omnis oblatio &.] Dixit R. lſmaël: * an oblationem offerunt ſacerdoti? ** nonne ipſe illam (oblationem) col- ligit, circumeundo per horrea? curigitur lex (hic) dicit: quam offerent ſacerdoti? (reſpondetur:) hæ ſunt primitiæ, 26. dequibus dicitur: adferes ad domum Domi- ni, Dei tui; 27. ſed ego haud ſcio, quid de illis (primitiis) ſit faciendum, lex (igitur hic) I7. Contfer, hic not. in non r ubi etiam tract. Talm. Bava kama, fol. 40. b. & fol. 110. a. ad marginem allegatur, conf. & Kidduſchin, f. 1 5.a I18. Id eſt: ei, cui reſtitutio fſacienda eſt ex ſenten tia judicis, vide Levit. c. 5. V. 24: n. 76. confer. &ο Gur Arjeh fol. 165. col. 3. m. ac not. in HD, ubi etiam tract. Talm. Peſachim, fol. 3 I. 3, & Qittin, ol. 3 7. a. it. Ketubot, fol. 19. a. & fol. 82. a, ad marginem allegantur. 19. Confer. hic præ aliis P. Fagii net. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. tract. Talm. Bava kama, Jol. 109, a. & fol. I10. a. it, Sanhedrin, fol. 6 8. 5. ? Hebr. 2 w, iſtud & ſequentia, usque ad: 12 * i. e. aut filius, abſunt à MSte z, 20. Et intereà mortuus eſt itle, cui reſtitutio ſortis unà cum quints illius parte eſt facienda nec ei ſunt propinqui ſive hætedes, de hoc enim caſu hic eſt ſermo. XK Hebr.’7 N), in MSto I. pro eo legitur: tun i. e. hæredes, res eadem eſt. 21, Vide Levit. c. 2 5. v. 26. num. 94. it. not. in MoprI PDDW bh. loc. 22. Vide, quæ pauloô antè verſ. 6, he cap. n. 16. de voce quæ etiam hic habetur, netata ſunt. Cconter. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Numer. c. 1 g. v. 9. n. 2 6. 2 3. Nempè: reatum i. e, ſortem & quiniam ejus partem, uti pauloò antè in notis Raſchi expoli- tum eſt, confer, Levit. ce 27. V. 30. n. 7 6, it. Gue Arjeh ol. 16 5. col. 3. circà fin. & not. in e da h. loc. it. Bava kama, fol. 109. 5. & fol. 110. a. b. it. Erachin, fol. 2 8. b. 24. Vide, quæ ad Levit. dict, cap. 27. v. 16. n. 29. notata funt. 2 5. Vide Levit. cap. 16. v. 5. S& v. 30. confer. & not. in am ,, loc. it, tract. Talm. Bava ka-= ma, fol. I10. a. b. & fol. I1 I. a, . & Erachina Fol. 2 g. 5. *In MsSto 2. pro eo legitur? Ryno " i e. R. Si- meon. *X Vel: an deferunt (Judæi) oblationem, Hebr. Dn, ad fſacerdotem ?² 26. Confer. hic P. Fagii not ad Paraphr. Chald. in MSto 2. poſt verba: hæ ſunt pricnitiæ, addi- ta ſunt iſta: 127 parbn w i. e, quæ dantur ſa- cerdoti. 27. Proùt Exod. cap. 2 3. verſ. 19. habetur, con- fer. infra Numer. c. 1⅛. V. 29 num. 53 & n. 55. Rrrrrz 1056 NIMERORIIM. CAb. v. hic) dicit: facerdotis erit, venit Scripturaac docet de primitiis, quòd illæ dandæ ſin Verſ. 10. Et cujusque res ſanctificatæilliu erunt] Quoniam (hic) dicitur † de dationibus, quæ fiunt ſacerdotibus atque Levitis, forſitän illi venient & auferent eas brachio? lex (hic) dicit: & cujusque res ſanctificatæ i llius erunt, indicat (itaque.) minorum, prætereàâ multas ea de re expo- ſitiones faciunt (Rabbini) in Siphre, 29. eſt & explicatio allegorica (verborum iſto- res ſanctificatæ illius erunt, (nempè:) quicunque retardat deci- ſacerdoti. quòd bonitas emolumenti earum 28. ſit do rum:) & cujusque mas ſüas nec illas dat, * ipſius erunt decimæ, roferet, niſi unum de decem, * quæ (ager) ille producere conſueverat tiones illas, quæ ei debentur. Eod. verſ. verſ. 10. Et quisquis dederit ſacerdoti] Da 10. Llhus ern] Subſtantia multa. uod ſcriptum eſt ſuprà in textu: habet ſenſum allegoricum:) ſi tardaveris dationes ſacerdotis, * ut venias ad eum, eique adducas mulierem declinantem. 34. Eo d. verſ. I2. rægk- bebis, Vir, * Pir] (Bi §poſita eſt dictio: vir,) ut 31. Verſ. 12. Cujacunque uxor declinaveri] 32. cujusque res ſanctificatæ illius erunt, (hunc (nimirùm) tandem etiam ager ipfius non 30. Eod. ¹ 33. profectò opus ha- doceat te, quòd (mulier declinans) præ- 2ð —⸗ va- † Hebr.’ Dèa 99, hæc & lequenmtia, usque ad: Pj. e. ind 2%. Videlicét: dationum, de quibus hic eſt ſer- mo, ſentus eſt: om nis utilitas ſive emolumen- tum rerum ſanttificatarum perveniet ad domi- num ſive ad illum, qui eas ſanctificavit, benedi- Qio Divina illis aderit; contrà, qui tardaverit nec debito tempore decimas ſacerdoti pea ſtite rit, is multum damni inde ſentiet & maledictio Divina eum ſequetur, ſic mox in notis Raichi exponitur, confer. hic Berachot, ol. 6 3. . && Bavakama, Jol. 109. b. it. Erachin, fol. 34. a. 29. Eſt is liber antiquifſimus incerti autoris, de quo vide Buxtorf. Biblioth. Rabbin. & nov r ut & Bartelocci Bibl. Rabb. *ÜScil. Sacerdoti, , ſic in MSto 2. hie additum reperitur. ” * Alluditur hac explicatione ad vocem: UYD . e. decimæ, quas ſi quis dare diſtulerit, sandem ipſius ager non piſi unum 3i. e, de de- cem proferet. 30. Conſfer. hic præ a loc. . =ð 31. Id eſt: divitiæ & opes multæ illum mane liis not. in b. car (ilaque &c.) abſunt 4 M Sto 2. XX bunt ipleque valde ditefcet „qui, quad Sacerdoti debetur, dedit; corterum verba iſta moe 1 i. e, ſubſtantia multa, ſeu divitiæ multæ, ab. ſunt hic ab utroque MsSto „ conter. hic tract. Talm. Berachot, fol. 6 3, a. & Bava kama. ol. 109. b. S& ol. 110. a. 32. Nempé: eodem hoc verſu 10. conſer. hic So- ta, fol. 3. a. & Fol. 2 3. 6. & fol. 24. 2. . & h. 26. b. it. fol. 27. a. ö. & Berachot, fol. 63. a. it,. Mehila, fol. 1 8. 65. DR—— 33. Id eſt: ſi non præſtiteris debito tempore da- tiones ſacerdoti, confer. hic præ aliis D. W a- genſ. Sot. p. 90. & pag. 6 56. ir. Lightfoot. in Matth. c. 19. v. 8. pag-: 400. edit. Lipf. * Hebr. wem Pen, in Nisto z. pro eo egitur Perν i. e, tandem o us habebis. 34. Hisce verbis tacite innuitur ratio connexionis, cur nempèé materia iſta de muliete declinante conjungatur ſuperiori, quæ agit de datienibus, quæ ſacerdotibus atque Levitis Reri debebant; (Gιαaπ demuliere declinante vide plura apud D. Wagenſeilium in luculenta illa tractatusTal- mudici: Sota, verſione Latins ejusdemque com mentario doctiſſimo, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. & Lighifoot. ad 'cohann. cap. S. v. 6. Pag. 1940%˙ edit. Lipf. it. Seldeni u- xOr Ebraica, lige 3. 6. I 3. & cHn.. Hebr. vd v“*ε, hæc & ſequentia, usque ad: N i. e. receſſerit 4 via, abſunt ab urroque MsSto. . 1. 4 “ Faricetüt cohita tiWumſuſ jalama, 3 . Ul Aultero: )adulten tein hoos teutus ſeceletit biade Aecipitarin ſoco:) ne D ruratri ilun cbiscum ea. 4, eKvir. 43. Bod. lieris) ontaminat Gir in duabus ſoro er— 3. In C is nempe: i e. vir bellator, d fer inflar. 1 . b 36, la tenn, icelicet fet D. Wagenſeil. 1.fol 10 ,col, 3. 37. Hebe, do, tel wwon i, e, declina habetut, coner ni 314. Velpotins: ſiſto fuxti Kabbinorum: nempepunctd in 39. Hebr. Wni. ſe iaſanus ze ſe Pioverb. 6.6. . 3 40. Ui krorerbe e4 in N wor ,, 4I. Vide brovetb a Pelm. 101. . J 41. Droltt verſu ſegt akkun t. 1, 0l. Bebr, bW, iſtud W 1 e. o able⸗ ſunt hic ab utro⸗ Ialmud, ſeracnmn in kol, 95. i. 4)) Conterebic Gur CAd, — Gande ſint hic) Cicitnt GKaukerent carſitague, lere erpo⸗ borum iſto. tatdat deci. eripſinsnon Bod, vet. Celnanert crunt, hune co opus h. od,petl. 12 linans) prt. Va. EEEEEEEEen “W Outer, hic ned. B (Onler. hic 60, o,ol, 63, r ditotempoe. aliis D. Wr ttoot,! . Liaſ. . Li 1 , w eo eglu 6o connerionig Pele geclinsble 1 ge dalienibu heti Cebebant ide Plutza d ltractatus a usgemque 0. . Foginot 1l ſool, 20 Ohann bi, Selgenin⸗ 1 6l. ia, lsgge 20 laut ab ultoge NUIMERORUM. CAP. V. 1077 varicetur conttâ duos, (nempè:) contrà virum bellatorem, qui eſt ſuprà 37. & co ⸗ trà virum ſaum, qui eſt infra. 36. Eod. verſ. 12. Si declinaverit uxor ejus] Docent Rabbini noftri: adulteri non committunt adulterium, niſi priùs intret in eos ſpiritus inſaniæ, 3. nam ſcriptum (hic) eſt: ſi declinaverit, 38. ac ſcriptum eſt de illo (a- dultero: ) adulterium committens cum uxore (alterius,) ſtolidus eſt; 39. literalis au- tem hujus textus ſenſus eſt: ſi ) i. e. declinaverit, (nempè ſi uxor) O) i. c. receſſerit à via verecundiæ & in ſuſpicionem mariti ſui venerit, veluti (verbum iſtud accipitur in illo loco:) i. e. declina ab ea ac tranſi, 40. item (alio im loco:) ne OC i. e. declinet ad viam ejus cor tuum. 41. Eod. verſ. 12. & prævari- cetur conirà illum] Quænam verèò iſta eſt prævaricatio? (nempé?) & dormiverit ali- quis cum ea. 42. Verſ. 13. Vir †] Excipitur (itaque) parvulus, ut & is „qui non eſt vir. 4 ³. Eod. verſ. 13. Vir cum ea concubitu ſeminis] Concubitus ipfſius (ſcil. mu- lieris) ontaminat eam; non verò concubitus alterius 44. polluit eam, veluti acci- dit in duabus ſororibus, 45. quarum altera alteri ſimilis fuit, Eod. verſ. 13. Et ab- KRrrrrr 2 ſcon- 3 5. In is, nempe: contra Deum, qui mmn pNN i. e. vir bellator, dicitur Exod. c, 15. v. 3. con- fer. infrà v. 1 5. h. cap. n. 6 ¾q, 36, Io terra; videlicèt contrà maritum ſuum, con- fer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 56 9. &£ Jalkut Part. 1. fol. 20 5. col. 3. med. & col. 4. 7. Hebr. uov, reſpicitur hac voce ad verbum mwvnNi. e. declinaverit, quod hic in textu ſacro habetur, confer. num. ſequ. 38. h. verſ. 38. Vel potius: ſi ſto lidè egerit, ſic verbum v juxtà Rabbinorum mentem hic vertendurm eſſet, nempè punctò in dextro cornu literæ V poſitoô. 39. Hebr. 2 n i. e, carens vel deſtitutus corde, ſic inſanus ac ſtolidus dicitur Hebræis; vide Proverb. c. 6. V. 3 2. 40. Uti Prôverb. c. 4. v. 15. habetur, confer. not. in pa SW h, loc. . 41. Vide Proverb. cap. 7: veri. 2 5. conter. not. ad Pſalm. 101. v. 3. n. 4. 42. Prout verſu ſequ, 1 3. h. cap, habetur, Conter. Jalkut Part. I. fol. 20 5. col. 4. circeà fin. † Hebr,. w'k&, iſtud & ſequentia, usque ad: yy „yD i, e. & abſconditum ſit ab oculis &c. ab ſumt hie ab utroque MSto, confer. hic tractat. Talmud. Jevammot, fol. 2 6: a. 5. &fol. 55. a. 5. it. fol. 9 5. 2. 43. S. m Gur Ar ſeh fol. 16 5. col. 4. med. & tractat. Talmud, Sota, Fol. 24. a. ſicuti in bN nD ad marginem allegatur, vide & D. Wagenſ. Sot. p. 58 5. num. Se ac Jalkut Part. *. Ffol. 207. col. 3. 44. Scilicèt: forminæ, verbirgratiã: ſororis ejus, uti mox à½ Commentatore noſtro, adductaà facti ſpecie, exponitur, vid. num. ſeꝗ. 4 5. & Jalkue Part. 1. Fol. 20 5. col. 4. fin. 4 5. Species facti cireà duas ſorores, prout à Rab- binis traditur, talis eſt- duæ erant ſoôrores ſibi invicem ſimillimæ, quarum cùm alteram mari- tus ob adulterii ſuſpicionem potionste vellet, ipſa ſe ream ſentiens cum ſorore veſtes commu- tat atque ſic innoeens potionara fuit abiitque il= læſa; hanc verò reverſam, cum altera ſoror, gra- tam ſe monſtrare cupiens, eſſet ofculata percepil- ſetq; odorem aquarum amararum, continuòô ani- mam exhalavit, ut conſtaret veritas illi dicto S. Scripturæ (Eccleſ. c. 8. v. 8.) non liberabit ini- quitas dominum ſuum, haæc ex Peſikta Sutarta Fol. 39. col. 4. & Jalkut fol. 20 5. col. 3. 4 D. Wagenſ. in Sot. p. 6 5 1. princ. adducta ſunt, ubi vide ſis etiam Hebræa, confer & num antec. 44. h. verſ. ac Gur Arjeh fol. 16 5. col. 4. fin. & not. in pon now, ubi exiſtimatur, quàad error hie irrepſerit in Commentarium Raſchia- num, vide etiam tractat. Talm. Jevammot ſol. 95: qui ibidem in notis & ad morginem alle- gatur. 1058 NuüuMERORM.B „ ſeonditum ſit ab oculis mariti téjus] Excipitur (itaque) cœcus, 46, ecce ſi viderit (ma- titus) & Oceultaverit, 47. aquæ non explorant 4⁸. cam. Eod. verſ. 13. Et ab- ſcondatur] (Nempè) tantum temporis, quantum tibi videri poſſit (ſufficere) ad con- taminationem concubitus. 49. Eod. verſ. 13. Et teſtis non fuerit contrà eum] Ecce ſi fuerit contràâ illam etiam teſtis unus, 50. qui dicat, quòd illa polluta ſit, non bibe- bat (ipfa aquas amaras.) Eod. verſ 13. E’ teſtis non fuerit contrà eam] Quoad pol- lutionem; ſed teſtes ſint quoadabſconſionem ejus. 51. Eod. verſ. 13. Compreben- ſa] (Verbum — 095)0 hic ſignificat:) — Ode i. c. coacta (ſeu per vim com- preſſa,) veluti (accipitur in illo loco:) & ON i. e. prehenderit eam & cum illa concubuerit. 52. Verſ. 14 Et inyaſerit illum] Antequàm illa (uxor) ſeſe abicon- derit. 53. Eod. verſ. 14. Spiritus Zelotzpia ο avuletur] Explicant Rabbini noſtri (verbum doßp „ quod hic habetur in textu ſacro.) quòd notet — NON1 i. e. Pro- teſtationem, 54. dum præmonet illam (maritus, dicens:) ne abſcondaris cum viro ,2 iſto 46. Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 59 8. & tratt, Talm. Sota, fol. 27. & Schevuot, fol. 5§. a. prout in non Movw' h. loc. ad marginem allegantur; ablunt autem verba iſta: D' i. e. excipi- tur us, ab utroque MSñlo. 47. Hebr. =ym, ſic in Hebraica editione, qua uſus ſum, habetur; aft in utroque MSto atque in Bibliis Buxt, ut & in exemplari =pan legitur: Synyn) i. e. & caligaverit, i. e. diſſi mulaverit, ſe videre, ſic & in notis on e verbum Sypyn exponitur, quod ſignificatio- nem habest 2 DNN NNN HDD D ; i. e, veluti prunæ QoNy, què Chaldaice exponitur Hebræum: ◻ i. e, caligavit, con fer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 162 §. & D. Wagenſ. Sot. pag. 588. & pag. 63 8. num. 1. 3c pag. 640. med. . * §². Hebr. PoTa, inquirunt, perveſtigant, confer. D. Weogenleil. loc. alleg. 49. Nempèe: ſi Haer n ee ne j. e, (mu. lier) tantam moram ffecerit', quanta ſufficit ad contaminationem, quanium verò temporis circà occultationem à Rabbinis definiatur, vide apud D. Wagenlſeil. in Sota, p. S. & p. 12. n. 7. confſer. & Our Arjeh' fol. 166. col. t. princ, & Ror. in b PW b, loc. vide & Deuter. e. 24. vV. 4. num. 5. ac Jalkut Part. 1, fol. 206. col. med. it. tract. Talm. Sota, fol. 2, a. b. & fol. 4. a. it. Fol. 26. b. & fol. 2 9. a. b. 50. Conter. etiam hic Gus Arjeh fol. 166. col. 1. princ. & Sota, fol. 3. a. b. & fol. 6. a. it. Fol. 3 I. b. vid. & not. in panm mo h. loc. 51. Si ſcilicèt teſtes adſint, qui probent, quòd illa mulier ſeſle abſconderit cum alio viro contrâà prohibitionem mariti ſui, qui uxori ſuæ teſtatò dixit, ne illa abicondatur cum iſlo veliſto; illa autem, nen obſtante prohibitione, ſeie cum illo abfeonderit idque teſtes probaverint, tunc proba- tio per aquas fiet, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & verfi. ſeg. 14. n. 5 5. & v. 2 8. h. c. n. 12 1. ac Deuter. c. 24- V. 4. num; 5. it. Gur Arjeh fol. 166. col. 1. med. ac not. in SWwN RD . loc. 52. Vide Deuter. c. 22. v. 2 9. & D. Wagenſ. Jot, p. 645. it. evammot, fol. 56. b. & Ketvbot, Fol. 59. 3. b. & Sota, fol. 2. a, b. it. fol. 26. a. it. Fol. 3 I. b. & Nidda, ol. 52. a. 53. In notis. pan ſcribitur, quèd orde Scripturæ hic ſit inverſus, confer. & D. Wagenſ. Sot. p. 90. fin. & p. 9 1. princ. it. tract. Talx. Sota, fol. 3. a. b. & fol. 27. a. & fol. 2 8. 2. b. 54. Sive: dehortationem, præmonitionem, refti- dbus adhibitis factam, confer. R. Salom. ad Exod. c, 7. V. 2 5. G& ad Exod. c. 10. v. 1. vide & Levit. “ c. 24. V. 1 5. n. 47. & Deuteron. cap. 24. V. 7. B. 15. it. ad Zachar. C. 3. V. 6. D. 7. (A. ilto. 9. bo⸗ GEitan)) i Ditionenn eus Fwine Qux do Lor declinans)0 Eod, rerl. 15. Aiciturlumen; Ne inpenek ei collem thuris; (de non impo nailta, N; I Arum Qur (0 (aempe:) emin uam ſandlifica rum mulierumm, ſegregavit mo Iemalo; 65. h Pod, verl. 17.1 vinumlaudabile Vili ac hallli. — — 1ſ. Vide, qux 10 ſ1. 50ala fuot, 56. Conler hic Gu S nor i Dr 7. Conler, bie D. 116 4a l. loe, 8 Berachi 3.8 dols, fol., Menachot o, 1MVie bie tnct. mmatginem in D. Vagenl. So AEot ,ol 4, . Conker, hic 8,. zz1. n9. Vi e . Kll, 8o, Hebr nd . 1ores , Rabbin decca, Nahel 5 n 4 /2 inkti N um e. 13.9. CAr.V. idenn (mu. 13. t d. CAr. v. NUMERORIIAI 10 7˙9 iſto. 55. Eod. verſ. 14. Tpſaque pollata ſit aut invaſerit eum 6& 1.] Ac ſi diceret (Scriptura ²) ipſe (maritus) præmonuit illam teſtato, illa vero transgreditur præmo- r adcon⸗ nitionem ejus; nec tamen manifeſtum eſt, utrùm illa polluta ſit nec ne. 56. Verſ. 1I . leen lece Farinæ] Quæ non ſit è ſi mila. 57. Eod. verſ. 15. Hordeaceæ] Non verèò triticeæ, ipſa (u- innonbbe. zxor declinans) opus jumenti perpetravit, (deò) etiam oblatio ejus eſt eſca jumenti. 5. Qoadpol. Eod. verſ. 15. Non funder ſuper eam oleum] Ne oblatio ejus ſit honorata, nam oleum Cngebe. dicitur lumen; illa autem perpetravit (adulterium) in tenebris. 59. Eod. verſ. 15. rin on. Nec imponet ei tbus] Quoniam piæ matronæ éo. vocantur thus, dicitur enim: ad n cumill collem thuris; 61, iſta autem (uxor declinans) ab illarum moribus ſemet ſegregavit, l dicn. (ideò non imponatur thus.) Eod. verſ. I5. Nam oblatio Zelatypiæ eſt) (Scilicet: fari- Dbini noii naiſta, Dp (iſta dictio) eſt generis maſculini. 62. Eod. v. 15. Oblatio Zelotypi- Mie pe. arum] Qur contrà illam (mulierem declinantem ) excitat duas 63. Zelotypias, is am e (nempè:) æmulutionem Dei & æmulationem mariti. Verſ. 17. Aquam ſanctam] ſo Quam ſanckificaverant in lavacro (ſive labro ſancto,) quod factum erat ex ære ſpeculo- rum mulierum, turmatim convenientium; é64. iſta autem (foœmina declinans) ſemer ſegregavit à moribus earum, quæ cum maritis ſuis concumbebant in Ægypto ſub arbo- re malo; 65. hæc verò cum alio perversè egit, (ideò) exploratur illa in iſto (labro.) Eod. verſ. 17. In vaſe ſittili] Ipſa (Geclinans fœmina) bibendum dederat adultero vinum laudabile poculis ſplendidis, quocifcà (jam) bibet ipſa aquam amaram in olla — ra it fol , l. “ . e uli vili ac ſictili. 69. Verſ. 18. Er conftituet ſaterdos & 4.1 Nonne jam anteàâ didum orl luæ leltatd Krrr. P r 3 eſt: lo veliſto, I . 5 — e,ele (um 110 55.* V-. quæ ad ver ſum præced. 13. h. cap. n. Ot. P. 352. n. 9. es i1 51. norata ſunt. 61. Prout Cantic. c. 2 9. V. 6. habetur. dele 556. Conler. hic Gur Arjeh †ol. 156. col. 2* Princ. 2. Quoniam in hoc verſu decimo quinto poſt di= Nr Fanſhe & not. in De a b. . ctionem nap ponitur pronomen Oπ§ quod R 314. 1 7. Confer. bie D. Wagenſeil Sot. p. 419. 8& pag. generis malculini. ideðò Commentator noſiec hie 24, s, nun, 586.n. 4. ac p. 5 8 8. med it. not. in pan DDe exponit, ad quamnam dictionem pronomen des ehot in h. loc. & Berachot, fol. 63 a. & Ketubot, fol. &1. iſtud referendum ſit, nempè: ad y, quæ vox „ 2. S. Sota, Ol. 7. a. b. & fol. 20. b. it. fol. 27. 2.] eſt, generis malculini. ). Waogenl vot, SE Menachot, ſol. 60. b. 63. Quia dictio εa quæ hic in textu facro ha- d. & Keinden 1 Vi de hic tract. Talm. Sota, fol 17. prout ad berur, pluralis numeri eR/ided auten dolter iſtius gl 1tait marginem in an ne) allegatur. confer. & rationem adfert, nimirum duas hic intelligi æmu-⸗ DpD.ꝛ. Wagenl. Sor. p. 348. it. tract. Talm. Mena lationes, confer. Levit. c. 2 3. V. 17. u. 4 1. it. ſu- r, gvo i chot, ol. 4. 2. prà verſ. 1 2. h. cap. n. 3 5. & n. 36. . gen 79. Confer. & hic D. Wagenleil. Sot. dict. p. 34 8. 64. Vide Exod. c. 3 8. v. 8. n. 2. & num. 3. it. D. ii tach fü S p. 351. n. 9. it. not. in "a- r 5. loc. ae Wagenleil. Sot. p. 3 57. n, 4. fglrgiinb Levit. c. 5. V. 1 I. n. 22. 65. Confer. quæ ad Exod. dict, c. 3 . V. 3. n. 3. no⸗ nitonen, tel⸗-· 50, Hebr. tma i. e, matres, ſie pattiarcharum u tata lunt. lom,lud ores 4 Rabbinis vocantur, nempè: Sara, Re- 66. Vide hie præ aliis D. Wagenſeil. Sot. 3 54. 6E ide Klet. becca, Rahel & Lea, confer. Genel. c. 29. v. 34. 356/ num. 2. confer. & trac, Talm. Naſit, Jal⸗ h.24, N 7, . n. 47. S& infra Numer. c. 20. v. 1 5. num. 4.2. & 45. 6, Sota, fol. 15. . ꝗ Num, c. 23. V. 9. H. 27. vide & D. Wagenleil. 1060 NuMEHERORUM. CAb. V. eſt: & ſtatuet eam coràm Domino? ⁶7. (ita quidem eſt;) ſed (hoc ideò repetitur, quia) circumducebant 68. eam de loco ad locum, ut ipſam defatigarent ejusque mens turbaretur 69, illaque confiteretur. Eod. verſ. 18. & detegat] Diſſolvebat (ſacerdos) plicationem capillorum ejus (fœæminæ declinantis,) ut contemptui expone- retur, 70. hinc quoad filias Iſraêliticas (in mores abüt,) ut detectio capitis eis ſit tur- pitudini. 71. Eod. verſ. 18. Coràm Domino] In porta Nicanoris, 72., hæc fuit por- ta atrii Orientalis, eàâ viâ, quâ omnes intrabant. Eod. verſ. 18. Et imponat manui ejus] (Hoc ideò factum eſt,) ut illa defatigaretur, ſi forſitàn mens ejus (hac ratione) abri- peretur 73. atque illa fateretur nec nomen Dei proprium per aquam deleretur. 74. Eod. verſ. 18. Amaræ] (Sic dicuntur aquæ) propter earum finem (ſive eventum,) quia illæ fiunt amaræ 75. ei (mulieri declinanti.) Eod. verſ. 18. Maledicte] (Ver- bum — O hic notat) OHEONi. c. quæ ſubducunt 76. illam (fœmi- nam) è mundo, ſignificat (enim verbum iſtud ☚ N idem quod in illo loco:) ſpina Rp i. e. pungens, 77. nec convenit exponere: aquas maledictas, nam cC- 72. De hac vide etiam not, ad Levit. c, 14. v. 11. 67. Uti verſu antec. 16. h. cap. habetur, confer. n. 15. fuit autem hæc porta: wν ee nn idem Wagenſeil. in 30t. pag. 43 . n. 3. & Naſir, fol. 4 51 b. it. Sota. ol. &. a. & fol. 27. b; 6⅝, Hebr. Py'on, uti hic habezur, quod in notis en ne exponitur: Pyryr i. e. transfere- bant. 69. D. Wagenſeilius in Sota, pag. 3 5. n. 3. in Pen- tateucho ſuo manuſcripto pro: ur (uti hic in noſtro exemplari, ut & in Bibliis Buxt. aliisque codicibus habetur.) ſcribit legi: wrw'i. e. ut turbaretur eamque lectionem alteri putat præfe- rendam eſſe, atque hæc lectio etiam in utroque MSto habetur, confer. infrà h. verſ. 1 8. num. Hebræorum ſeriptis, quæ 4 P. Fagio loc. alleg. adducta ſunt, vide & D. Wagenſ. Sot. p. 28. & p. 37. n. 6. it. Gur Arjeh fol. 166. col. 2. med. Sota, fol. 7. a. ad marginem allegatur, confer. & autor tractatus Gallici, qui infcribitur: Ni- 2. c. 6. D. 4. R 7 3. Confer. quæ ſuprà n. 69. . verſ. notata ſunt, it. Sota, fol. 27. b. & Kidduſe hin, fol. 36. 5. 76. Ec, ſi indata erat veſtibus albis, induebatur nigris & auferebatur ab illa ornamenta, confer. P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. p. loc. ac D. Wagenſ. Sot. p. 2 8. & p. 42, n. 11, & Gur Ar- jeh /0l. 166. col. 2. med. ac not. in τπ να ubi etiam tractat. Talm. Sota, l. 8. ad margi- nem allegatur, confer. & tract, Talm. Ketubot, Fol. 72. a. & Sota, ol. 5. a, . 71. In MSte I. hic additur: Nn i. e. valdè, con- fer. I. ad Corinth. «, 11. v. 6. & D. Wagenſ. Sor, p. 4 3. n. 1I. circà med. it. Guxr Arjeh olf. 166. eol. 2. med. ac not. in Dan new ubi etiam que Raſchi not. it, ad Levit. dict. c. 13. v. 5 I. tract. Talm, Ketubot, fol. 72. a. n. ad margi-autor itaque noſter iſtud N deducit & rad. Rem allegatur. . San NYW h. loc. 75. Confer. verſ. 24. b. cap. n. 10 3. & n. 107. it. not. in ma n, ubi & Siphie ad margi- nem allegatur, confer. & Seldeni uxor Ebraica, l. 3. c. 15, . 76. Vel: deficere fsciunt, i. e. vità privant, confer. Levit. «. 13. verſ. 5I. ubi dictio Hebræa M&oSnn in Targum Onkeloſi exponitur: &brimn i. e. di- minuens, erodens, vide & D. Wagenſ. Sot. pag. 361, n. 3„ * . i. e. versus Sanctum Sanctorum, uti habetur in & not. in naon net, ubi etiam tract. Talm. ſtoire Critiq- des dogmes & des cultes &c. part. 7y. Vel: dolorifica, vid. Ezech. c. 2 8, v. 24. ibi. 73. 74. Vide infrà verſ. 23. h. cap. confer. & not. in Cecelancke l EWie tatus elt: 16ferunt, dum nunts.) Verl. (nempe: üno brit, Poſ ra; 11. Kdlne um hatin judi⸗ iudecliraſi] ( amert inprit⸗ mute innaldit Precantut, ita: — ND;TN Ner b N gedecta, d pofedni. e. piatur ab Hebr⸗ lueb. e. z. d. 4 voc. Rd, 79. Sievti rerſ an 79. Nempe: apus maeditant ei, ſ tio ietiam Dara tatore noflro hie h. Pigii not 30 Wagen eil So. Confer hic S0t, ma, fol. 7.5, ſol. 1. * Vis oia, ſ dcheſuot, ol Vel: erte ſͤ ee N W O 1a Vel: ſrangii⸗ ineditone Hebr Dibliis Bunott. initio, fed erdor ſeniſle to, ge ie, hon elto int On in doii, tur utem d i conler. Gur Aije (A.vY. — tepetitur, r jurque öillolyebat niexpone⸗ eiz ſit tut⸗ 4 liitpor. . nanni tju one) abri . etetur, 74. eyentum.) Rte (Ver. mn (Kemi⸗ lloloco.) icas, nam ec⸗ t.c, 14. Ve II, uli habelut in gio loe, lleg. .dot,. 19 col. 2, meg, 1 tnad. Talm. getur, conet⸗ cribitut: Ni⸗ ultes , palt⸗ mnnnnenn . notata ſunt;, ſol. 36-h. 3 ſer⸗& nt in d En 10 te 20 margl . uNot Edraics, 1vant,cOnſet. Hebreat Nehn Sori e, i genl. S. bag⸗ elucit / ad. NUMERORIUM. CAP. IV. 1061 ecce ſanctæ illæ ſunt, 78. nec ſcriptum eſt (hic:) = i. e. maledictæ; ſed 7 9 N i. e. quæ maledictionem producunt, Onkelos etiam non interpre- tatus eſt: O 1. e. maledictas; ſed 21 οι i. e. quæ maledictionem adferunt, dum conſpicere faciunt maledictionem in corpore iſtius (fœminæ decli- nantis.) Verſ. I9. Et adiurabit † eam &c.] Quodnam veroô eſt juramentum iſtud? (nempè:) ſi non concubuit (aliquis tecum,) P * i. e. inſons eſto; ſi verò concu- buit, ** P i. e. ſuffocator, 8. nam ex regula negativorum intelligis affirmati- va; &I. ſed (negativum 82. ideò hic præmittitur,) quoniam præcipit (lex,) ut initi- um fiat in judiciis capitalibus 83. primo ad abſolvendum. 84. Verſ. 20. Si autem tu declinaſti] (Particula) ſ.α* ponitur (hic) pro: & i. e. ſi. Vetſ. 2 1. Ju- ramentôimprecationis] i. e. Juramentéô maledictionis. 85. Eod. verſ. 2 1: Det Domi- nus te in maleditctionem &c.] i. e. Imprecabuntur omnes per te ¼ (dicentes ei, cui im- precantur, ita:) eveniat tibi, 86. ſicuti evenit iſti (mulieri declinanti!) Eod. verſ. 2 I RD; on vero ab 8, quamvis & vox h“à5μ rad. &ι deducta, notans maledictionem, interdum pro oni, e. defectu, ſen deminutione acci piatur ab Hebr æis, uti Deuter. c. 2 8. v. 2 0. Ma- lach. c. 3. v. 9. confer. Buxiorf. Diction. Hebr. voc. ◻☚dbͤ. 7 8. Sicuti verſu antec. 17. h. cap. vocantur. 79. Nempeé: apud alios, vel: quæ faeiunt, ut alii ma edite ant ei, cil mulieri declinanti, cui expoſi- tio i etiam Paraphrafis Chaldaica, 4 Commen- tatore noſtro hic adducta, adſtipuiarur, confer. P. F'gii not. àad Paraphr. Chald. 6. loc. & D. Wagen eil. Sot. p. 36 1. n. 3. † Confer. hic Sota, ol. g. 2. & †ol. T 7. b. it. Jo- ma, fol. 37. b. && Gittin, †Ol. 60. a. it, Sanhedrin, Fol. 52. x Vid. Sota, fol. 17. a. & Kidduſchin, fol. 62. a. & Schevuot, ol. 3 6. a. XxX Vel: ecce ſi eoncubuit, ſuffocatur, Hebr. & an ané abſunt iſta hic ab utroque MSötο. 80. Vel: ſtrangulator, id enim notat π, prout in editione Hebræa, qua uſus ſum, legitur, in Bibliis Buxtorf. hic habetur: per Heh ab initio; fed errorem typoſhetarum ibidem inter veniſie puto, nonnulli eodices habent wan de i. e. non eſto inſons, prout lectio ifta in mo -n in notis Raſ hianis adducitur; expeni- tur autem * ibidem, rmorw i, e., ut meriatis, explicatur WaMWτππ 1.. e. tranguleris! confer. Jal- kut Part. I. ſol. 2 07. col. 3. princ, & med. 9 1I. Vide, quæ ad Exod. c. 23. V. 13. n. 6 5. & n. 66. notata ſunt, confer, & Gur Arjeh fol. 166. col. 2. circà fin. 892. Dicitur enim in hoc verſu 19. ſi non concu- buerit tecum & c. confer. num. ſequ. 94. H. verſ- 83. Seu: criminalibus, Hebr. νν h, quibas opponuntur Mapy Wi, e, judicia pecuniaria- 84. Scilicét: eum, qui in judicium vocatus eſt, ideò enim hic præmittitur: ſi non tecum concu- buerit & c. ſis innocens, poſteà ſequitur; ſi verò declinaveris &c. det te Dominus in maledictio- uem, uti verſu 2 0. & 2 1I. H. cap. habetur, eit et- iam regula doctrinæ civilis, jura proniora eſſe ad abſolyendum, quàm ad condemnandum, contfer. & Gur Atjeh fol. 16 6, col. 3. princ. it. num. au- tec. 92. h. ve‚rſ. . *X Lonfer. hic Sota, fol. 17. a. & fol. 24. a. b. item Kidduichin, fol. 27. b. & Jevammot, /ol. 24. b. & fol, 26. a. & fol. 5 3, a. 385. Nam dictio: —&, quæ hic in textu ſacto ha- betur, ſigniſicat ν e, maledictionem, con- fer. Jalkut Part, I: Fol. 207. col. 3. circa Hin. it. Sota fol. 17. a. b. † Hebr. a, in MSto I. pro eo legitur: ma i, e. per illam (mulierem.) 36. Confer. infrà verſ, 27. h. cap. n. 119, & D. confer. Gur Atjehb /ol. 166, col. 2. fin. ubi a Wz-⸗ 1062 NUMERORUNM. 21. Et in jaramentum Ita, ut omnes] urent per te (dicentes:) non eveniat mihi, 37. ſicuti evenit iſti (foeminæ declinanti,) ſic etiam loquitur illa (Scriptura in illo loco.) & relinquetis nomen veſtrum in juramentum electis meis, &8. nam juſti jurant prr penas improborum, eodem modo etiam quoad benedictionem (dicitur in Scriptura) & benedicentur & c. 89. item: in te benedicet Iſraeël, dicens &c. 90. Eod. verſ. 2 I. Femur tuum] In maledictione præpoſuit (Scriptura) femur ventri, quia in illo (femo- re) incepit primé (fſœmina declinans) transgreſſionem. 91. Eod. verſ. 21. Intume- ſcentem] (Nerbum m) juxtà Targum ejus (ſignificat:) D i. e. inflatum. Verſ.- 22. Ue tumidum faciant ventrem] (Verbum inx? hic poſitum eſt,) pro: NexiD i. e. ut tumidum reddant ventrem, hoc ipſum (indicat aceentus) ſervilis: Patach, D qué (litera) Lamed punctata eſt, ſic quoque (punctatur) SDi2 i e. ut deduceret eos in via, 92, item (in iſto õ 2 i. e. ut monſtrarer vobis viam, quam 4 ambularetis, 93. ſic etiam (iſtud verbum:) 22 poſitum eſt) pro 9 D i. e. uia aquæ tumidum reddunt ventrem ac cadi- ut cadivum reddet femur tuum, 94. vum faciunt femur. Eod. verſ. 22. Ut tumidum Jaciant ventrem & cadivum reddant femur] Num (hic intelligitur) venter ejus & femur ejus, qui concubuit? 95⁄. an v- rò iſtud non (ſignificat,) niſi (ventrem & femur *) uxoris? 96. dum illa (Scriptura) di= Wagenſ. Sot. p. 3 60, it. Sehevuor, fol. 35. 2. 6. & Sota, ol. 32. 4. & Fol. 35. a. 5. 87. Vide & hic D. Wagenſeil, Sot. p. 3 81. n. 4. ubi pro: N Pa, ſicuti in vulgatis exemplaribus habetur, pucat teponendum eſſe: & — 1⁵ 72, exp icationem vide ibidem, in utroque MSto et- am habetur: & —* i e, ſi non (eveniat &c.) confer. nor, ad Deuter. c. 2 8. v. 2 5. Sign.* 8. Uti Elai. c. 6 5, v. 1 5., habetur, ubi vide Raſchi not confer. & D. Wagenl. Sot. p. 360 & Pag. 380. n, 4. it. not. in nne , ubi Siphre ad marginem allegatur. 3 39. Uti Geneſ. cap. 18. v. 1 3. habetur. 90°,. Vide Genel. c. 26. V. 4. n. 6. & Geneſ. c. 49, v. 20, n. 42. it. ad Jerem. cap. 4. v. 2, n. 2 91, Conlſer. quæ infrà ad verſ. 24. H. cap. n. 105. & ad verſ. 27. n. 116. & n. 118. notata ſunt, it. ol. . b. :: Pri Prod. e. 13. V. 2 I. habetur, ubi vide not. n. 60. ponitur itaque ibidem arirn p.⅓ tTEAN i. e, ut dedugeret eos; abſunt autem iga: Tn arnnnv i,e. ut deducant cos in vià,4 MSto,?2I,. 93. Vide Deutegr. C. I. v. 3 3, h. 162. Onfer. & Ex- Od. dict. cap. 13. v. 2 1. n. 60. ubi doree, pro SarN poſitum eſt, ſic etiam in MSto 2. ex- ponitur. = . * Iſtud & ſequentia, usque sd: man i, e. ven- ter eius ac femur ejus, abſunt hic 4 MSto zZ. 94. Sicuti pau'ò poſt in eodem hoc ve ſu 22, ha- betur. 9 5. Nempè: adulteri, ſic vocem 9ya, quæ hic ha- betur, interpreter, confer quoad expoſitionem iſtam ea, quæ ex Hebræorum ſcoriptis addaxit P. Fagius in notis ad Varaphr. Chald. nempè, quòd nohnulli Rabbini ſtatuerint, adultero ea omnia eyveniſſe, quæ mulieri declinanti acciderant, ut intum eſceret venter ejus & concideret femur &c. confer. Raſchi not. ad 2. Paralip. cap. 6. v. 2 3. & Deuter. c. 19. V. 19. n. 3 8. if. ad 1 Reg. c. 8. v. 3 1. n. 17. it. Lightfoot. ad ohan c. g. V. 6. pag. 1040. ed. Lipf. ** Hebr. nr , ſic in MSto . hic additum repeiitur. 96. Vel: fominæ, quæ cum alie rem habuit, Hebr. riyyaa, confer. num. ſeqꝗ. 99. ac D. W a⸗ enſeil. Sot. p. 594. n. 2. it. 90 ta, ſol. 17. 2, 6e ol, 27. 6, it. /Ol. 2. 2, 2 44 7 N. — Aicit: femuttt 1e †) oris 9. Amen,) ek juram tepi) ammen, nento. 1e1, V uam cccepfimn ti guddh guanch damaritudinem (Qduddaque ingt gredientur aqu⸗ irem & kemmut! igeo incipit quo⸗ Utfinte (mnlie ‚ͤ 97. Habetat nit ieſ bium, de quo pau 9. Zicuti verſ ante⸗ bua, quæ 10 uli ehnſer dot,, ſol. 9g. Zire fermine, fer, numm anttec,9 Hebt. Nynd d. tumeß. 3 Ia Möto 2 pol e Wiee erce, gu Ut lumidumn fai daat femur? ui igtelligim) vente 4dlteri) ldo. diye: approb⸗ nhyhie gorah A). 3ho,num , Zcheſvot ſol 19, 4 Confer, qur jatrz tita ſunt, n. 80 Dl. . 5 õ illa: ſed in Moto Aon do dlinafeiim nec ge 101, Conten hic Gu zuranper detitute) rerl.21 lo femo. , Vytumt. tumn Verl. Nrde : Darich, deducetet arn, an 9 e. n ac cadi⸗ nrediAt 9ſe an ve. Sctiptun) i⸗ dan i0 n MSton ex⸗ wa be, ven⸗ Moto. eſa 1 ha⸗ qux hicha⸗ espolttioem tis aduxit b. Nemnpe, uod ero ei Omſi cligerant, dt. let lemul . 1 6.,V.1 0 & 1 Rep,de N hic zditln tem Habuit, 9. 1c D. V, ,fol 11 mühi, 17, loloeo:) CAb. V. S 2 NUuMERORUIM. 1063 õ dicit: 77. femur tuum eadivum & ventrem tuum tumidum, 98. ecce de (ventre & femo- re †) uxoris 99. ſermo eſt. ** Eod. verſ. 22. Amen, Amen] (Hæc repetitio vocis: Amen,) eſt juramenti acceptio 10o. (ut ſenſus ſit:) Amen, ſi de viro iſto (ſemen re- cepi,) Amen, ſi de viro altero, * Amen (ſit) ſuper execratione, Amen ſuper jura- Mento. 101. Verſ. 24. Et curabit, ut bibat mulier] Non eſt iſta ſeries rei geſtæ, 102, nam ecce primè offert (ſacerdos) oblationem ejus (fœminæ;) ſed indicat tibi Scriptu- ra, quòd, quando ſacerdos ei bibendam porrigit (aquam) ingrediatur in eam (aqua) ad amaritudinem; tIo3, queniam (verô) dicitur: venter & femur, unde probatur, (quòd aquæ ingrediantur etiam) reliquum totum ceorpus (mulieris?) lex dicit: & ia- gredientur (aquæ) in eam, 104. totam fſcil. ſi ita (res ſeſe habet,) cur lex dicit: ven- trem & femur? (nempè,) quia iſta primòô initium fecerunt in transgreſſzpne, 105. ideò incipit quoque ab illis pœna. Ut fiant ei (mulieri aquæ) malæ & amaræ. 106 Eod. verſ. 24. In amaritudifem †] i. e. 107. Verſ. 2 5. Et agitet] (ſacerdos) an- tror- 97. Habetur hic reſponſio ad quæſtionem ſfive du- bium, de quo paulò antè n. 9 5. ₰ 2. Sicuti verſ. antec. 2 I. h. cap. habentur iſta ver- ba, quæ ad mulierem declinantem referuntur, eonfer, Sota, fol. 2 8. a. b. 99. Sive: fœminæ, quæ cum alio rem habnit, con- fer. num. antec. 9 6. h. verſ. † Hebr. dan wWa, ita & hic in MSto z. addi- tum eſt. XXX In MSto 2. poſteà addita ſunt iſta: —22 N — ne en en e wen ee en ya i., e. ecce, quid ego ſtabilio (per verba iſta:) ut tumidum faciant venttem & cadivum red- dant femur? (uti b. verſ. 2 2. habetur, nimirùum intelligitur) venter ac femur conçumbentis (i. e. adu lteri.) 100. Sive: approbatio ſen confirmatio, id enim rmuan hic notat, confer. D. Wagenſ. Sot. p. 376. & p. 3 90. num. 3. it. Kidduſchin, fol. 27. 5. & Schevuot, fol. 29. b, & fol. 3 6. a. Confer. quæ infrà ad verſ. 2 8. h. cap. num. 122. notata ſunt, it. Sota, fol. 17. a: b. & fol. 1g. a. 87 Fol. v7. h. Hebr. 7&& 7) nèe, in MSto I. deſunt verba iſla: ſed in MSto z. pro his legitur: de zndNe RA e e i. e. Amen, quod non de- clinaverim nec deſponſata nec nupta. 101, Confer. hic Gur Arjeh Fol. 166. col. 3. princ. & not. in ari Ne h. loc. ubi etiam tractatus Talm. Kidduſchin, ol, 27. b. fit mentio; ad marginem autem ibidem allegantur tractatus Talmudici: Sota, ol. 17. & fol. 19. a. & l. 20, a. & Schevuot, fol. 2 8. it. Becachot, fol. 15. 5. & Eruvin, fol. 13.a. 102. Vel: rei gerendæ, confer, hic præ aliis Gur Arien Jſol. 166. col. 3. fin. ac not. in bman mrnnv loc. 103. Prout habetur hoc verſu 24. & verſu ſeq. 27. h. cap. ubi vide not. n. 1I17. confer. & n. 107. h. verſ. & ſuprà verſ. I8. h. cap. n. 75. it. Sota, Fol. 19. b. & Nedarim, fol. 73. a. 104. Prout hoc verſu 24. S infrà verſ. 27. b. cap. habetur, confer. & not. in nam rn h. l00. it. Sota, fol. 27. b. & fol. 2 9. a. 105. Confer, quæ ſuprà ad verſ. 2 1. b. cap. n. 91. notata ſunt. 106. Vide, quæ ad Exod. cap. 7. ve. 2 8. n. 37. n0. tata ſunt. . t† Hebr. ymh, iſtud & ſequentia, usque ad: ) i. e. & offerat (illam, uti verſ. 25. b. cap. habetur,) abiunt 4 MSto I. 107. Confer. quæ ſuprà num. 103. h. verſ. notata ſunt, vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 42 4. 6 ſeq. n. l: ac pP. 440. n. I. it. Gur Arjeh /ol, 166. col 3· fin. & not. in da re' . loc, S SSS85 NuMERORUIM. CAb. V. 1064 trorſom & reirorſüm, lurſum ac deorſum movebat, 108. ipſa quoque ſimùl cum eo agitabat, quia manus ejus (mulieris) erat ſuprà manum ſacerdotis. 109. Eod. verſ. 2 5. Et effrat illam Hæc fuit admotio (oblationis) ad cornu m ridionale versùs gornu oceéidentale altaris, 110. antequàm ſeret collectio in pugiljum, 111. ſicuti cœteræ oblationes (ſiebant.) Verſ. 26. Memoriale ejus] Iſtud (memoriale) eſt pu- gillus, Et bibendam ego non bibo, po eamque potant invitam; Intameſiet venter eius &c. 116. aquæ tamen non expl ſed ſi ita digerit: mam per ſufſitum ejus oblatio venit altiſſimo i1z. in memotiam. * Verſ. 27. det aquam] (Hoc dicitur) ad includendum, 113. nam, ſi dicat (fœmina.) ſtquàm libellus abſterſus eſt, 114. impetum faciunt in eam 11, polluta ego ſum, (tunc) Eod. verſ. 27. namvis in maledictione femur (ponatur) primo loco; orant, 117. niſi eo modo, quò ingrediuntur in eam. 1158. Eod. verſ. 27. Eritque mulier in male diltionem] Veluti expoſitum eſt, 119. quòôd ſcil. omnes execrentur eam. Eod. verf. 27. L. medio populiſui] Diſcrimen eſt inter cum inammulier dec 108. Alii vertunt: dimovebat & zeducebat, ele- vahat ac dimittebat, eonfer. quæ ad Exod. c. 29. v. 24. n. 6 6. notata lunt, vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 42 0. n. 4. ac P. 42 J. n. 7. it. Megilla, fol. 20. b. & fol. 29. a. it. Kiddufchin, fol. 36. 6. & Sota, fol. 19. a. S Sevachim, Fol. 119. 5. I9. Nam ritus iſle erat, ut ſacerdos in oblatione ſacrificiorum manmum ſuam fupponerei manui e jus, qui offerebat, confer. Levit. c. 23. v. 11. & D. Wagenſeil. Sot. dict. p. 42 1. n. 7. 110. Conter. quæ ad Lervit. cap. 6. v. 7. num. 36. notata ſunt, it. tzact. Talm. Menachot, Jol. 60. † b. 111. De qua vide Levit. c. 2. Verfſ. 2. S& Levit. cap- 6.v. 8. nam collectio in pugillum poſt admoti- onem oblationis ad altare fiebat, uti verſu ſequ. 26, h. cap. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 166. col. 4. prine. & not. in Sman nev h. loc. ubi etiam tract. Talm. Sota, Fol. 19. a. & fol. 27. a. ad marginem allegatur. 112. Scil. Deo, Hebr. , quod nomen Rabbi- nis eſt epitheton Dei, confer. Levit. c. 2, V. 20 D. 19. & n. 19. = * Hebr. mam, confer. not. ad Levit. cap. 24. v. 7. Sign. * 113. Hebr. Ma i., e. ad augendum ſeu mukipli⸗ candum, nempè, ut includatur & ſimul compre- bendatur id, quod mox hic « Commentatere no- ſo adducitur, confer. Levit. 4. 6. V. 2. B. 4. eX- plicatio autem iſta ideò hic adjecta eſt, quoniam ſuprà verſ. 24. . cap. habetur: & bibendam da- bit aqquam ; hic autem iterum dicitur: & biben. dam det aquam. 114. De qua re fuprà ver ſu 23. b, cap. confer. D. Wagenſ. Sot. p. 3 60. ac ſeqq. it. p. 366. ac ſeq. & p. 42 2. vide &not. in pnn mnewbh. loc. 11 5. Vel: cogunt esm, alii: frangunt eam, Hebr. arp Payy vel: w'y, uti in utroque MSto ha- betur, Commentator noſter ad Sotæ caput 3. ex- ponit, quòd aqua effracto mulietis ore in illius guttur fuerit infuſa, prout in Pan nev adduci- tur, confer. &. Buxtorf. Lex. Talm. ol. 1590, 116. Confer. quæ iupraà ad verf. 2 1. F. cap. n. 9 1. notata ſunt. S 117. Vel: vim ſuam exereent, uti eſt apud D. Wa- Fan in Sot. p. 55. D. 3. «onfer. Sota, fol. 9. . 8G O!. 2 8. a. 1 11 §. Ingrediuntur autem aquæ primò in ventrem, H ideò hic venter primo loco ponitur, quamvis in maledictione fſemur præponatur entri, uti dict. verſ. 2 1. h. cap. n. 9 I. notatum eſt, confer. D. Wagenſ. Sor. dict. p. 55. n. 3. & not. in rmee nen ubi etiam tract. Talm. Sota, fol. 27. a G marginem allegatur. 119. Videlicèt ſuprà verſ. 2 I. . cap. n. 96. «0 nfer. D. Wagenlſ, Sot, P, 594. ac not. in nn . oo. C 122, Eod. Vetl. lüam; 1u3 ſell nebat (none) ti 114. Vetl 30.5 16. notum f Zelotypus eam . Men urab i⸗ tuat (mnalitus)a eritipeena; lia u illalicite pott Hebr. Di OM), prbut inal eidem el. 110, Fenlut ell, gl qgi propter gelic in locoubiipſe n haud eſt notus, nilur, N n Pituco ei, ui ſcil. Eut ate 1. fol1 111 Nemp, gun n tat contia ptohib Pri rerl, 13,9, ci 122. ld ett: ſco⸗ heguidem eun Gr eattem habue 5, loc a Nomet, e din ec bluat ad Hedre⸗ 11e denlus elt,n damnum pel no ttiamn contii auen Fol 166 zis 8 80t f ʒ Hebe en n 2.to du kegiu: iny. — l curm ee Bod, ver. tale rersd 1II, ſienet ) eſt u. ſerl. 2, (Enina) 1eam Iiſ. tino loco; eamn. II9, 11g. ndd en eſt inter — eh, gvonian bibencamn da. tur: biden. 1,. ronſer. D 6. 366, 20 ſeg⸗ . evb.o, nt eim, Htbſ. gne ASh. t2 caput 3, . ofe in ie (ap. n. 9l. laprd. We. in ,oleg ⸗ 6 nd in ventten, ar, Bamntis in emiti, uti dill,. elt, conlet, D. not. in 10 % dta,fol.27. 14 ,,. g6.lonet, eN e CAP. v. NüuMERORuMMA. roë* eum, qui dedecore afficitur in loco, ubi ipſe notus eſt & inter illum, † qui ignominiãâ afſicitur eo in loco, ubi ipſe non eſt notus. 120. Verſ. 2 8. S verò non fuerit polluta femina] In abſconſione iſta. 121. Eod. verſ. 2 8. Sed fuerit munda] Ex loco alio. 122. Eod. verſ. 2 8. Iznoxia erit] Ab aquis maledi tionem afferentibus, neque id ſo- lùm; 123. ſed Eod. verſ. 2 8. Concipiet ſemen] Si (priùs fœmina illa) difficulter pa- riebat, (nunc) facilem habebit partum, "ſi (anteàâ) pariebat nigros, (jam) pariet albos. 124. Verſ. 30. Si aliquem] (Particula 1& hic idem ſigniſicat atque in illo loco:) Nπι i. e. ſi notum fuerit, ac ſi diceret (hic Scriptura:) & i. e. ſi maritus fuerit Zelotypus eam ob cauſam & conſtituerit uxorem (coràm Domino.) Verſ. 31. Er erie inſons * Vir ab iniquitate] Si vim ſuam exſeruerint aquæ in illam (mulierem.) ne me- tuat (maritus,) ac dicat: deſideravi 125, mortem ejus (mulieris; ſed) ipſe inſons De erit à pœna; alia expoſitio: ex quo (maritus) effecit, ut aqua ei (uxori) daretur biben- da, illa licitè poterit eſſe apud eum (maritum) ipſeque inſons erit ab iniquitate, que= niam mulier declinans prohibetur marito ſuo. 126. SSSSSS 2 CAP. † Hebr. Pa), ſic in MSto 2. hic habetur prof erat ſterilis, erit focunda. 124. Et ſi illa morbo aliquo laborabat, liberabatur ab eo, prout P. Fagius in notis ad Paraphraſ- Chald. ex Hebræotum ſeriptis adduxit, confer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 462. p. 581. n. 6. 8e p. 59 1. Vvide & not. in uaa ne h. loc. ubi etiam Talmud. tractat. Sota, ol 27, ad margi- nem allegatur. £† Prout habetur Exed. cap. 2r. verl. 36. confer. hic Sota, ol- 7. b. & fOl. 18. 6. & Keritut, ol. 9. b. it. Megilla, fol. 2 0. b. X Conſfer. tract. Talm. Jevammot, fol. 5 9. a. & Sota, fol. 2 8. a. it. fol. 47. b. & Kiqduſchin, fol. 27. b. & Schevuot, fol. 5. a. 12 5. Senſus eſt: ne metuat maritus, quaſi ip’/e mortem procuraverit uxoti ſuæ, dum aquæ a- maræ vim luam in iſtam mulierem exercuerunt 5 ſed ipſe innocens erit, vid. D. Wagenl. Sot. pag. 65 1. 126. Seilicet: cohabitare, antequàm illa biberit aquas amaras, prohibetur eſſe apud maritum; ſed iſto catu, quando maritus effecit, ut ei biben- dæ darentur aquæ amaræ atque illa easdem bi- bit nec immunda facta eſt, poterit ipſe licit cum illa cohabitare atque inſons erit ab iniquitate ReE DTO, Prout in aliis editionibus legitur; ſed res eadem eſt. . 120. Senſus eſt, quod majer ſit ignominia ejus, qui propter delictum aliquod dedecore afficitur in loco ubi ipſe notus eſt, quàm in loco, ubi ipſe haud eſt notus, ſic etiam in mnn m expo nitur, &α n Re.i. e. quòd major ſit tur- pitudo ei, qui ſcil. in loco notus eſt, confer. Jal- kut Part. I. Fol. 207. col. 3. circa fin. 1I2 I. Nempè, qua mulier cum alio ſeie abſconde rat contrà prohibitionem mariti ſui, de qua lu- prà verſ. 13, . cap. n. 5 I. 122. Id eſt: ſi conſtet, eam eſſe mundam, ita, ut ut ne quidem eum alio, quàm de quo illa ſuſpe- Ga erat, rem habuerit, confer,not. in ne p. loc. ac Numer, c. 9. v. 3,; n. 8. it. ſuprà Verſ. 22. h. cap. Sign.* c&œterum verba iſta: ex loco alio, ablunt ab Hebræo in MSto I. 123. Senſus eſt, non ſoluùm illa nullum patietur damnum vel nocumentum ab aquis amaris; ſed etiam concipiet ſemen &c. conter. etiam Gur Arjeh fol. 166. col. 4. princ. & Berachot, fol. 31. 5. & Sota, fol. 20. 5. it. fol. 2 5.6. & ſol. 26. a. b. &K Hebt. a in n en eren e in MSto 2. pro his legitur: Mo Py en i e. ſ 1066 NUMER ORu M. CAbP.vI. CAF. Erſ. 2. & ſeparaverit] (Verbum &επ hic notat:) &G i. e. ſeparaverit; 1. Cur (autem) conjungitur ;. (textus de Naziræo textui, (qui agit dehmuliere declinante? (nimirùm,) ut indicetur tibi, quòd omnis, qui videt mulierem declinantem ignominiæ expoſitam 3. ſeparare debeat ſeipſum à vino, quod inducit (hominem) ad adulterium. 4. Eod. verſ. 2. Votum Naziræi] (Dictio:) — n non (ſignificat) in omni loco (Scripturæ ſacræ,) niſi —☚ 07 i. e. ſeparationem, J. codem modo etiam hic ()) accipitur pro eo,.) VS. i. e. qui ſeparat ſemet àvino. Eod. verſ. 2. Ilt Naziræum ſe ſaciat * Domino] i. c. Ut ſeipſum à vino ſepa- 6. Verſ. 3. A vino & &-bechar] Juxtà Targum ejus: à vino novo ac veteri, 7. nam vinum 2 νü i. e. inebriat, quando vetus eſt. Eod. verſ. 3. Et omne maceratum avarum] (Dictio — D) notat Hp'n i. e. intinctum in aqua potumque omnem; in linguà autem Miſchnæ multa (ejusmodi ſignificationis) H reperiuntur, (veluti:) non i. e., humectant (ſive intingunt) ſuſſicienter, 8. & ret Deo cœleſti. SZlrZ 5 . . X 34 N N * , ſigna nec ullum committet peccatum, fi mulierem i- ſtam iterum receperit; priusquàm verò uxor bi- berit aquas amaras, ipſa ya TON i. e. prohi- betur marito ſuo, ſcil. cohabitare, proùt in notis on nD b. loc. habetur, ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, confer. & Gur Arjeh Jol. 16 6. col. 4. princ. & fol. 221. col. I. med. vide & D. Wagenleil. Sot. p. 59 6. num. 2. & p. 65 1. it. p. 1064. 1. Confer. Chagiga, fol. 10. 2. & Nedarim, fol, 3. a. & Naſir, fol. 62. a. it. ea, quæ ad Levit. c. 27. Vverl. 2. n. 1I. notata ſunt, vide & P. FPagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. num. ſeq. 5. h. verſ. 2, Vide hic D. Wagenſ. Sot. pag. 2,0. n. 4. & Gur Arjeh ſol. 166. col. 4. princ. ac Jalkut Part. I. Jol. 209. «ol. 1. circa fin. & col. 2. it. Naſir, fol. ⁶1. a. & Menachot, ol. 73. b. & Nidda, fol. 46. a. 3. Dum viget ſodum iſtud, quando Sota bibit, ſpectaculum, prout D. Wagenleil. in Sot. Pp. 20. n. 4. expoſuit, confer. & not. in oat h. loc. ubi etiam tractat. Talm. Sota, Fol. 2, a. ad marginem allegatur. S 4. Vel; occaſionem præbet aduherio, dicitur e- nim N 7RR i, e, ne inſpicias vinum &:. „ S uti Proverb. c. 23. v. 3 1. habetur „ confer. D. Wagenſeil. Sot. dict. p. 20. n. 4. in ASto 2. pro verbis iſtis: quod inqucit (hominem) ad adalterium, legitur ita: mane dan 17 een N& ee en i. e., quia nihil eſt. quod hominem inducit ad perveritatem, niſi vinum. 5. Vide, quæ num. 1. h. verſ. notata ſunt, confer. S& P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. * Hebr. , iſiud & ſequentia, usque ad. Sv9y9 pW 1. e. Deo cœlefſti, abſunt hic à MSto z. con- fer, hic Nedatim. Ol. 3. a. 5. & Naſir, ſol. 4. 5. 6. Conſer, hie D. Wagenfeil. Sot. p. 447. u. 2. & pag. feq. 44 8. n. 3 it. Nedarzn, fol. 5. 6. & JFol. 19. a. & Naſir, Col. 5. a. 7. Alii a interpretantur omnem potum inebri- antem, vide Buxtorf. Diction, Hebr. hac voce, contfer. & P. Fagii not., ad Pataphr. Chald. h. loc. ac Jalkut Part. 1. Ol. 2 09. col. 2. med. it. Nalſir, fOol. 3. 6. S fol. 34. 6. & fol. 44, a. & Ke- ritut, ocl. 1 3. b. 8. Sic vocem: exponit Buxtorf. in Lexic. Talm, fol. 2 5266. ubi tractat. Talm. Schabbat cap, 1. allegatur, confer. & not, in doa -Se CAl.V. — 3 Einu] (—12 (Ee Collicrli u einabolo. 11 comamn pilorum habet batach par e. Pilomum capit gem 14, ſiega catut autetn h, loc. In. Necarin 43,6. fol 4 ſal zr b f 1 Hebr. And in wdi e ℳe zi. Chald ſol. ſenſs ſi: non hi ienter (ſen qu Sabdatho.) 9. Scil. arum, e⸗ Pr. Chald it t⸗ Iimn, l 3.6 & l 2,8 Malit, ſol.) fol 34 1 l. 16. Mallens ſye cls d interptetan Hebr. vOt. ) 1 11, Age: noe, Gicionem , nOAhuRipuen, tem tinninabult Pl 662, (onter, * Hedr. o da 11. Confer, hic . not, in marpigem lega 8 l. 40.3, 5 4 l. 40. 3, 90. 4, conter. 8 ital i Dil 1. ze ldelt: drghol CAh. 6atayetit; deymuliete t molietem od indneſt arationem, Parat ſemet irind ſepe AVino nofo od. vefl. 3. tindam in hnihcationi)) enlet, 1, M ſigna 1, conlet. D. 4, in MOto n homigem) 4 guis miil el, rlttatem, nilt aſont, conſer. 1 G. h. 100: Pque 3d. O0 4 6r0 1 tol⸗ „ n kel 5,A n potum nebni glebr. hac voce aphr Chal. 4 tol 1 med. N ſol 4,a &Ee lotk. in berl. Talm. Schabba P indnn CAr. VI. NuMERORUIM. 1067 ſigna † Naziræi ſunt, ut E i. e. intingat buccellam ſuam in vino. Verlſ. 4. 4Ab acinis] (DgHM) ſunt grana. 9. Eod. verſ. 4. Catem] ( 1) ſunt cortices (ſeu folliculi uvarum) exteriores, quibus inſunt grana velut plectrum r.o. ineſt tin- tinabulo. 11. Verſ. 5. Sandzus erit] (Nempè:) capillus ejus, (Naziræi) ut nutriat cowam pilorum * capitis ſui. 12, Eod. verl. 5. Comam] (Dictio: 9) punctum habet Patach parvum, 13. quia illa connectitur (verbis ſequentibus:) ν i. e. pilorum capitis ſui; eſt autem explicatio (vocis:) P, t fignificet comam lon- gam, 14. ſic quoque (aecipitur in illo loco:) caput ſuum non 7; 15. non vo- catur autem * , quæ ſit brevior triginta diebus. 16. Verſ. 8. Cunctie diebus * Na- tLirzatus ſui ſancétus erit] Hæc eſt ſanctificatio corporis, ne polluatur ſuper mortuis. 17. Verſ. 9. Repentè] Is eſt violentiâ oppreſſus- 858888 3 18. Eod. verſ. 9. Sabits]) Hic eſt h, loc. it. Nedarim, ſol. 3. b. & Peſachim, Vol. 43., b. & fol. 44. a. b. it. Naſir, ol. 3 5. b. & pol. 37. a. b. & ol. 3 8. a. 1 Hebr. ainb) in utroque MSto pro eo legitur: Pb i, e. colores, de qua voce vid. Buxtorf. Le: zic. Chald. fol. 1501. ut juxta hanc lectionem ſenſas ſit: non humeckant (Kive intingunt) ſuf- Rcienter (ſeu quantum latis eſt) colores (in Sabbatho.) 9. Scil. uvarum, conſer. hic P. Fagii not. ad Para- phr. Chald. it, traclat. Talm. Nalir, ol. 14. b. & Jol. 34. 5. & ol. 39. 2. 5, uti in par ad marginem b. loc. allegatur; confer. & Neda- rim, fol. 3. O. & Peſachim, fol. 23. a. & fol. 45. 2. & Nalir, Fol. 3. 6. & Cl. 4. a. & ol. 9. a. it. Jol. 3 4 b. & fol. 35. a. & ol. 3 7. b. & fol. 3 9. a. 19. Malleus ſive clavus interior campanæ, ſic Hebr. day interpfetantur, confer. Buxtorf. Diction. Hebr. voc. A & Elusd. Lexic. Talm. fol, 1629. 11,. Sive: nolæ, Hebr. A; feſpicitur hac vocead Jdicionem M, quæ hic in textu ſacro habetur, nonnulli gutant, an ſignificate partem exterio- rem tinntinabuli, videatur id. BuxX:. in Lex. Talm. dol. 65 2. confer. & not, in nofi m .h. loc. W Hebr. Dy“ 9w, abeſt iſtlud 4 MStoz. 12. Confer. hic Gur Arjeh ol. 166. col. 4. med. & not. in Ppan mew b. loc, ubi etiam Siphre ad marginem a legatur, confer, & Naſir, Jol. 39. b. & fol. 40. . S& ol. 41. a. it. Fol. 44. a. & ſol. E ritual. lib. 3* Diflert. 1. c. 6. 1 3 Id eſt: Sæghol, uti in notis a ne De expo. nitur atque iplom etiam Patach poſitum eſt infrà literam Reiſch, ſcil. in voce 29, ſicuti in iis⸗ dem notis habetur, confer. infrà Numer. c. 11. Vv. 8. n. 3 8. voxiſta: 1 i. e. parvum, abeſt ab utoque MSto. 14. Vel: ut notet: alere comam, confer. Gur Arjeh fol. 166. col. 4, med. it. Naſir, ol. 15. a. & fol. I8. 2. it. Ol. 44. a. 15. Id eſt: non alet comam, uii Commentator noſter hic & ad Levit. c. 2 1. v. 10. exponit, ubi vide not. n. 3 89. Confer. hie Naſir, fol. 6. b. & fol. 14. b. & Peſachim, fol. 23. a. & Jevam-= mot, fol. §. a. it. Laanit, fol. II. a. S fol. 17. 2. b. ir. Moe katon, fol. 18. b. & Sanhedrin, fol. 22. 5. 16. Nam triginta dies requiruntur ex ſententia Rabbinorum, ut ſit vel dicatur y i. e. coma longa, confer, & hic Gur Arjeh ſol. 166. col. 4. med. & not. in an eh. loc. it. Naſir⸗ fol. 3. à. & ol. 5. a . & fol. 6. b. & fol. 39. . it. Kiddulchin, fol. 27. 6. & Peſachim, fol. 23. a. & Naſir, fol. 42. b. * Confer. Naſir, fol. 42.. & fol. 43. a. b. & fol. 4 8. b. & fol. 49: a. & fol. 6 I. b. it. Sanhedrin, JBl. 3 5:2 a. 17. Confer, hic præ aliis not. in nofn Mmnew b. loc. ac Jalkut Part. I. fol. 209 col. 4, circà fin. & Nalir, fol, 14. 6. & fol. 4 g. a. 18. Id eſt: qui violenta morte interemptus eſt 60. a. confer. & Spenceri de Legib. Hebræor. præſente Naziræo, qui proptereà polluitur, con= fer. & Jalkut dict. Parf. I. fol. 2 10,col. I, Pprinc. NNuMERORUM. eſti ignorans, 19., ſunt, qui dicant, (verba iſta:) NRR 15 . unam vocem, 1068 (ut notet: ) caſum repentinum. 20. Eod. verſ. 9. Quòd ſi quupiam mortuns fuerit ayud eum] i. e. In tentorio, ubi ipſe 21. eſt. Eod. veri. 9. In die mundationis ſuæ] i. e. In die aſperlionis ejus, 22. vel non (intelligitur forſitàn hic mundatio,) niſi die octavo, quê ille (Naziræus) omninò mundus eſt? lex (hic) dicit: die ſeptimo, quo- modo ſeptimo? forſitàn etiamlſi non fuerit aſperſus? lex (hic) dicit: die mundatio- nis ſuæ. * Verſ. 10. Et in die olfavo offeret duos tartures (Hoc dicit lex. ut excipiat (diem) Eeptinum aut non * (dicit forſitàn iſtud,) niſi, ut excipiat nonum diem? de- etiam terminavit (lex) certum tempus ſacrificiis, 23. quæ offeruntur atque præfixit certum tempus illis, qui offerunt, quemadmodùm (igitur) ſacrificia facit legiti 24. dies octavus & (ſequentes dies) à die octavo ac deinceps; ita & eos, qui offe- runt, † (facit legitimos ***) dies octavus ac (ſequentes dies) ab octavo ac deinceps. Verſ. II. Ab eo, qued pectavit ſaper mortuo] (Nempè) dum non admiſit (Naziræus) dehortationem, 25., utabimmunditie mortui (ſibi caveret,) R. Eleazar Capharæus di- cit)hunc locum intelligendum eſle tde 0,) uiſeipfam affligit Propterx vinum. 26. Pod. 23. Sive: oblationibus, nam dictie ao hie no- 19. Nempéè, qui ignorante vel non opinante Na- ziræo ſubitò coraàm ipſo mortuus eſt, & ideircò Nazitæus polluitur, ſic etiam in Gar Arjeh ſol. 166. col. 4. circà fin. dictio dene expo- nitur de illo p' vvy a Nαπ i. e. qui non putat de iſto (homine, cui Naziræus prælens eſt,) quòd ille moriturus ſit, confer. & P. Fagii not. 2d Paraphr. Chald. 6. loc. & not. in pet r, hb. loc. it. Naſir, fol. 6 3. a. & Sevachim, fol.2 3 † Hebr. Papp hæc & ſequentia, usque ad: b. & Keritut, fol. 9. a. RD We i. e, ab eo, quod peccavit, abſunt 4 20. Conſfer. hie Gur Arjch fol. a66. col. 1. circà MSto 1. fis, & not. in dpan rah, loc. *h Hebf. vwn, ſic in MSto z. hie additum rege- 21I. Nempè: Naziræus, conter. G hic not. in ritur. ma W h. loc, it, Naſit, fol. 15. 3. fol. 2 5. Vel. 1g. a. it. fol. 4 4, a. 22. Aſperſio vocatur hie mundaiio, quoniam — e es e e i, e, dies aſperſionis ejus eſt pars quxdam mundationis ejus, quamvis il- le aon penitùs mundatus ſit, quamdiu ipſe ſacri- ficium purificationis ſive expiationis ſuæ non ob tulit, uti in netis . en mo h. loc. exponi- tur, Zid. Sig Siga. ſequ. it⸗ Nalir, fol. 42. a. tol. 4 † . * Quo fſeil. dic aſperſus eſt, nam aſperſſo pars qux. dam mundationis eſt, vid. num, præced. 22, Ax Hebr. *ε& iſta & ſequentia, usque ad: pa- i, e, determinavit (lex & c,) abſunt 4 MSto I. tat mhaa Prout in Da ne . loc. exponi= tur. verbo illo Buxtorf. Lex. Lalm. fol. I104. vide Deateron. . 12. v. 16, n. 64. g Jakut Fart. 1: fol. 2 1I. col. I. circà fin. iam hie dalku dict. Part. 1. fO1. 2 I I. col. 2. med. it. Laanit, fol. I1. 9, &. Nedarim, fol. 10. 2. b. B,;va kama, fol. 9 1. 5. niam ſeipſum afflixit &c. 2 6. Dum abſtinentiam vovit 4 vino ac proptereà 2a. prot Buxtorf. in Lex. Talm. ol. 193. alle- gat, confer. not in pam re' h. loc, ubi etiam tractat. Talm, Bava Kamus ol. 9 1. b. adducitur. CcA. VI. 24. Hebr. AWnn i., e. facit, ut die illo octavo recte ac legitimè ſacri ficia offerant Nazi: æi, confer. de t vVel: facrificium pro peccato ideò offerti, quo⸗ quia non dedit locum dehortationi, ſi ic verba iſta: A eiÜi hic interpretor, c0 fer. et- 6G Nafr, fol. 1 S. 2a. & fol- 19. ar it. fol. 22. a,m ſemet cruciavit vel in morbum incidit, iſte eſft uei. e. Beccator, uti habetur in Naſir /ol. 22 C4. V. —,— od,venl 11. (erun) Nan⸗ Deintegronun tſerlilent i e⸗ iquehac (arn Plican le acceiß teatl, (Abi miturin lo loce ihlam. Verl. cuchariſticorunm iite illispropte ler)reduxitilla beant lbaminib Hlucentas arna 17. Ktriſciun —— * Conlet. Nalir, te 6, 27. Non numeral 26 Naziræus Gem. fer. hic Naſit, Nidda, o. 69.5 1ir vel: ge nibus 4.11. V. 16. n. 16, 6 N. , in 1 19. Sie ex meme , eie volui; aia Lexit, did. c. 11 9) Hebr. nor pri,e, onerab 1 Ui Deuteron RNidchi not n 16, 1e Hebr Srn MNN do dus vel 14, det⸗ 1,a. § 0. . derachim, ſol⸗ ol 46.6, o, Ze Vel: gecernat tuatur, confer. Mumet e, 15. tim wiemg Pelekälialigu lun cNV. AN acn vocem, tuus fuerit 1oni i ) nii die ⸗ deimo, gto. mundatio- ut eNcipiat ndiem de. Eluit etiam cit egiume 6, gui ofe e geinceps. (Nanirzus) Pharzus di- Vinum. 160 lod. n ay hie no loc enpoli⸗ looctavo tecle irzi, COoet, de fol. 1104 ſide ſikkut but. a, Gique 1d: cayit, ablunt 4 e addium tege ⸗ ehottationi, ie leiot, 00 let t . 11.c0l.2 ,nes n, ſol. 10.41 t. i. ol. 11, 90 ed ollenni, no⸗ 4 o 1e poptetes incidit, e t 0l. 19337 =. CAP. VI. NUMERORIM. 1069 — .* Eod. verſ. II. Et ſanitifitabit * aput ſuum] Ut iterùm incipiat (Naziræus) numerum (dierum) Naziræatus fui. Verſ. I12. Be cenſecrabit Domino dies Naziræatus ſai] i. 6. De integro numerare incipiet (dies) Naziræatus ſui. Eod. verſ. 12. Dies priores in- tercident] i. e Non erunt de numero. 27. Verf. 13. Agducet eum] Adducet ſeipſum, atque hæc (particula: M)&ε) eſt una de tribus NN, 2 8. quas R. Iſmaél ita cx- plicat, ſic (accipitur in illo loco:) & adferant EQd i. e. ſeipſos 29. iniquitatem reatus, ** (ubi — )& poniturpro:) Pay — N i. e. ſeipfſos, ſic quoque (ſu- mitur in illo loco:) & ſepelivit 1 & in valle, 1e0. i. e. ipfe fepelivit D s ſe⸗ ipſum. Verſ. 15. Er mincha eorum &W Kbamina eerum †*] Videlicèt holocauſti & euchariſticorum, quoniam (iſis) fuerunt ſub regula; ſed excepts ſunt (de regula.) ut de illis propter rem novam judicetur, 31. dum opus habuerunt pane, 32. (ideò lex) reduxit illa (holocauſta & euchariſtica) ſub regulam ſuam, (nempè,) ut opus ha- beant libaminibus, uti convenit † holocauſto & euchariſticis. 33. Eod. verſ, 15. Placentas azymas & lagana azyma] (Nimirum) decem ex qualibet ſpecie. 34. Verſ. 17. Sacriſicium euchariſticum Domino cum taniſtro azymorum] Sacrificabit (ſacerdos 9 eu- X Conbfer. Nalir, fol. 18: a. 5. & Keritut, tol. 20. b. 27. Non numerabuntur, pro nihilo habebuntur ae Naziræus demio incipiet ſemet ſeparate, con fer. hic Naſir, Yol. 3. a. 6. & ol. 4 4. 2. b. it. Nidda, fol. 6 89. . 28. Vel: de tribus Pzrtienlis: O&, confer. Levit. c. 2 2. v. 1 6. n. 64. Deuteron. c. 34. V. 6. n. 16. & n. 17. ir. iract. Talm. Naſir, fol. 6. b. 29. Sie ex mente R. Hmaélis particulam ri ver- tere volui; alii aliter interpretantur locum. qui Levit. dict. c. 2 2. V. 1 6. ha betur. X Hebr. nues y, in MSto 2, poſte additur: WPyvi, e. onerabunt (ſeipſos iniquitate reatus.) 30. Uti Deuteron, c. 34. V. 6. habetur, ubi vide Raſchi not. n. 16. & n. 17. XXW Hebr. .1., in utroque MSto hic additur: ruein E&ν bu, i. e. trium pecorum, (de qui⸗ bus veri 1I4. b. cap.) confer. hic Sevachim, fol. g. a. & fol. 5 5. a. It. Menachot, fol. 9 1. b. & Sevachim, fol. 4. b. & fol. 9. a. it. Menachot, fol. 46. 6, & fol. 47. a. it. Fol. 9 I. b. 321. Vel: decernatur & aliquid novi de illis ſta- tuatur, confer. infrà verſ. 20 h. cap. n. 43. it. Numer, c. I 5. v. 22. . 34. eſt unus ex trede cim Mââ[ i. e. modis explicandi legem, ſi res in ſit & ex ea rursùs egrediatur vo'ne n ee. i. e, ad novum aliquod decernendum vel judi- candum, quoôd non poſſit reduci ad regulam ſu. am, niſi verſus aliquis ſive extus Scripturæ id expfeſsè faciar, hunc modum autor noſter hic in- telligit, confer. Buxterf. Lex. Talm. ol. 1044. & not. ad librum Prec. Jud. p art. I. p. 10, & ſeq;, ubi tredecim iſti modi explicantur. 32. Nempè: caniſtro azymorum, prout habe- tur in principio hujus verſus; qui tamen panes azymi in holoçauflis & euchariſticis regu lariter non requiruntur atque ita aliquid novi hic eſt. † Hebr. † i. e. uii jus ac mos eſt, in ASto 2. pro eo legitur : van i. e. ſicuti omnia (lcil. ho- locaufſta & euchariſtica iſtud requir nt) 33. In quibus libamina adhibentur-excipitur Hxnn i. e. facri ficium pio peccato, ieH 'KE² i. e. quia ſaciificio ſive oblationi pro peceato non funt libamina, prout in Gar Arjeh fol. 166. col. 4. fin, habetur, confer, & not. in dnnm rrme h. loc., ubi caput decim um tractatus Talmudicis Menachot, allegatur, confer. & falkut Part. 1. fol, 2 12. col. 1I. circà fin. & col. 2. princ. 34. Nempè: decem placentas azymas ac totidem lagana;, confer. Exod. c. 29, v. 2. n. ge & v. 23. n. 59. vid. & Gur Arjeh fol. 167, Col. 1. princ. generali aliqua ſumma ſive regula comprehenla & not, in ρ , log. 1070 NuMERORUM. cuchariſtica, ut 35. ſanctiſicet panem. Eod. verſ. 17. Mincha ecjus & libamen ejus] (Nempè:) arietis 36. Verſ. I 8. Et radet Naziræus in oſtio tabernaculi conventu] For- ſitàn radet in atrio? 37. ecce iſte modus eſt contemptibilis; 38. ſed radet Naziræus poſt mactationem euchariſticorum, nam de iſtis ſcriptum eſt: & mactet illud in oſtio tabernaculi conventus. 39. Eod. verſ. 18. Qui eſt ſub ſacrificio eucharißtico] i. e. Sub olla, in qua coqunt * illud (ſacrificium euchariſticum,) quia euchariſtica Naziræi coquebantur in atrio, opus enim erat, ut ſàcerdos auferret armum, poſteaquàm is erat coctus. 40. Verſ. 19. Armum coctum] i. e. Poſtquàm is coctus fuit. ** Verſ. 20. Res ſanéta eſt ſacerdoti] i. e. Placenta † & laganum atque armus oblationis iſta ſunt ſacerdoti. 41. Eod. verſ. 20. Super pectuſeulum agitationis] i. e. Præter 42½. pe⸗- Guſculum & armum, quæ debentur ei (ſacerdoti) ex omnibus euchariſticis, additus eſt cuchariſticis Naziræi etiam armus iſte, quoniam cuchariſtica Naziræi fuerunt ſub re- ula; . ſed excepta ſunt (de regula,) us de iſtis judicetur 43. propter rem novam quo- ad differentiam 44. armi, (ideò) opus fuit; ut (lex) iterùm reduceret illa (euchariſti- ca) ad regulam ſuatn, ut judicium fieret etiam de pectuſculo & armo. 45. Verſ. 21. Præterid, quod apprebenderit manus ejus] Nam, ſi dixerit: ecce ego ſum Naziræus, ut ton⸗= — 3 5§. Partieula? yy, quæ hic conjungitur dictioni , ponitut pro: Nan y, confer. Exod. c. 28⁸. v. 22. num. 1 10. Ge v. 2 3. n. 120. confer. & Gur Arjeh fol. 1672 col. 1. princ. & not. in no Sp b. loc. 36. Conſer. & hic Gur princ. & not. in chim, fol. . se Arjeh fol. 167. col. 1. b. loc. it. Seva- 37. Confer. Siphte, uti in an h. loc. ad marginem allegatur, it. Naſir, ol. 45. a. b. & Jol. 47. æ. it. Menachot, fol. 9 1. . 28. Seu: ignominioſus. deberet enim ſtare hn ten i. e. aperto capite, quod ſanè Naziræo forer curge ſeu ignominioſum, quocirca prohibitun (uit ma fWYai. e. radere in atrio, praut in no- (is oti rw bh. loc. habetur. = 39. Prout Levit. c. 3. Veiſ. 2. habetur, conſer. Na ſir, fol. 452 a. b. Vel: coquebant, Hebr. Genn e ſie etiam jux. t3 utrumque N Srum eſt legendum; non autem Ni, uti in vulgatis editionibus habetur. 4 . Siemti habetur verſu ſequenti 19. h. cap. con- ſer. hic Gur Arjeh fol. 167. col. 1, Wsd. & not. in Pnan rn h. loc. *X Confer. Jalkut Part. I. fol. 2 12. coh. 2. med. it. Kidduſchinfol. 3 6. b. & Naſir, fol 46. a. † Hebr. —orm iſtud & ſequentia, usque ad: r i. e, ſuper pectuſculum, abſunt à MSte 1. 41. Confer. P. Fsgii not. ad Paraphr. Chald. h. 1oc. in mon now h. loc. 42. Particula —) i. e. ſuper, accipitur hic pro: Inn i. e. præter, confer. Levit. c. 3. v. F. n. 14. & Levit. c. 4. v. 9. ac V. II. n. 2 9. it. Levit. c. 7. v. 36. n. Q9⸗ ac Numer. c. 2 8. v. 10. n. 2 ⁸. con- fer. & hie Gur Arjeb fol. 1.67, col. 1. fin. ac not. in Smom DWh, loc. ðYU 43. Confer. quæ ſuprà ad verſum 15. . cap. n. 3 I. notata ſunt. ⸗ regulsm ſuam deducenda fuit. quia armus iſte in ſacriſicio Naziræi hic additur, ſacrificium cœteris euchariſticis ſeparatur, ideò peractàâ ſpeciali ejus explicatione, res iterum ad 4 5. Confer. hic præ aliis notæ in non mno h. loc. id quod particulare eſt ac ſpeciale, in quo iſtud CAP. VI. dgeam (ca; — Sevachim, fol, 55: a. & Chulin, fol. 9 8. a. E y it. Gur Arjeh ol. 167. cOl. I. circà ſin. ac not. 44. Vel: quoad ſeparationem armi, ſenſus eſt, cAeuA. a (unc.) Bo⸗ nod alditumet erlegen Nani ſum Naziteusq Per kis Aajame 13. Dicenei „ . . Ungni fetnarl Ut omnes audia lent, ſu (ael animi propoſit tur. 63. Loc, Pestus, eleninn. Ommni hotmine, 7 Hebr. ) d 46. Id eſtut centu liſtica offeram, d Col. 1. fin & not, Talm. Nalnt, fl. lab, fol. 10, 17 , . Nam quOad 1, quoc lud lege genon eltig vor ie, ihſe nonpoe ho⸗ 167. cl.1. öhbple llegnun, lor. b. kigi dumn, ſeqll 4, 4 Vel 10ceree diminuere, 4 n Vel: datrabet,, mneid, gnod vor non veid minuen l.: n col. .1 49. Id eſt: nonei ſum ditere ge ile cuti leyoreri ale vorerit iumen N luper ila esn⸗ (A. . — ihaneyeju en u] Fot⸗ et Nauitelie lud inolio iſio] ie. lica Nazitzi ſeaguimn is it n herl. blationig iſta Eek 41, Pe⸗ 3 additusel erunt ſub ke⸗ noram quo- Aleuchariti⸗ 65. Vetl. 21. Nanireus ut ton⸗ — col 1. echit. in, fl g ,à A ſ6el 46, . ad: y 1nt 4 MSto l. hr. Chald. helot itca fin. ac not ceipitut hie io: 16.3. e ſolle l4 g. 1 Leiit, ,. „10, n. 29. Cll⸗ ol 1,i a not, 15,h la l Armi, ſenls elt itæi bic addiuut, ale, in guo iln icis ſepalntuhiged Me, les ileluln 4 an ,, CAbP. Vi. NuMERORUM. 107 1 tondeam * (caput meum) ſuper centum holocauſta 46. & ſuper centum euchariſti= ca, (tunc:) Eod. verſ. 2 1. Juxtà votum ejus, quod vovit, ſie faciet] (Nempè,) id, quod additum eſt. 47. Eod. verſ. 2 I. Super legem Naziraatus ſui] (Videlicèt,) ſu- per legem Naziræats addit; * non verò ſubducet, 48. nam, ſi dixerit: ecce ego ſum Naziræus quôad quinque (jumenta) Naziræatus, ut tondeam (caput meum), ſu- per tria iſta jumenta, non ego lego in eo: 49. ſicuti ipſe voverit, ita & faciet. Verſ. 23. Dicens eis] (Verbum NR hic poſitum eſt) veluti: ) item: DW, Fo. lDinguâ vernaculâ (verbum D& exponi poteſt:) diſant. † Eod. verſ. 23. Diceni eis] Ut omnes audiant. 51. Eod. verſ. 23. Dicen.] (Verbum & hic Scriptum eſt) plenè, 52. (ac ſi dicerez:) non benedices eis cum feſtinatione ac celeritate; ſed cum animi propoſito & corde integro. Verſ. 24. Benedicat tibti] Benedicte ſint opes tuæ. §3. Eod. verſ. 24. Et cuſtodiat *t] Ne invadant te vaſtatores, ut auferant o-⸗ pes tuas, etenim is, qui ſervo ſuo largitur munus, non poterit illud intactum ſervare ab omni homine, dum itaque veniunt latrones conttà illum idque (munus) ab eo aufe- runt. non poſſum, quòd voto ſuo ſatisfecerit aut ver-= bis illis legis; ſicuti ipſe vovenit & c. ſed tot of- ferre debet ſacriſicia, quot vovit, Confer. Gur Ar- n Fol. 167. col 1. pr. & not. in nan rn h, 96. 50. Nempè, ut ſir wh i. e. ſignificet tempus præſens, uti in notis 'pan re habetur, con- fer. Exod. c. 20. v. 8. n, 4 ,. & Num. c. 15, v. 3 n. 63. it. Gur Arjeh fol. 167. col. 2, pr. t Sic explico hic iſtud Gallicum: ui Latinè:di- cens, ſie etiam in utroque MSto hic legitur; confer. Sota, fol, 33:6. & fel 3 8, a. . it, Chu lin, fol. 49. 3. 51. Confer. hic Gur Arjeh fol. 167, col, 2. med. && not. in opa nav, ubi etiam Siphre ad mar- * Hebr. Ma na 7), abſunt iſta ab utroque MSto. 46. Id eſt, ut centum holocauſta & centum eucha- riſtica offeram, confer. hic Gur Arjeh fol. 167. col. I. fin. & not. in Eynon nevh. oc. it. tract. Talm. Nalit, Fol. z 0. a. & ol. 46. a. b. it. Te- murab, fol. 10. a. & Menachot, ol. 19. a. & †ol. 27. à. 47. Nam quoad rabf i. e. ſacrificlum pro pecca to, quod ſub lege Naziræatuscontinetur quod- que non eſtin voventis albit io P 7202) N& i. e, ipſe non poterit addere, prout in Gur Arjeh fo. 167. col. 2. princ. habetur, & eam in rem Siphre allegatur, confen. & not. in pen h. loc. ac P. Fagius ad Paraphr. Chald. . loc, it. num. ſequ. 48. * Vel: addere poteſt; non verò ſubtrahere vel diminuere. 4 8. Vel: detrahet,i.e.s non minuet; ſed præſtabit o- mne id, quod vovit, addere enim poteſt vovens; non veiò minuere, confer. hic Jalkut Part. 1. fol. 2 12. col. 3. med. 4¾. Id eſt: non ei aptare poſſum verba iſta Scri- pauræ, ſicuti ipſe voverit Oc. vel: non pos- ſum dicere de illo, quòd ſatisfecerit verbis illis: ſicuti ipſe voverit &c, verbi gratia, ſi quis quin ginem allegatur. 52, Non defectivè ſine Vau: M, uti interdum iR Scriptira habetur ratio, cur hic plenè ſcriptum ſit, adducçitur à Commentatore noſtto; Cœte- rùm iſtud: Nn i. e. plenè, ut & ſequentia, us- que ad: Na i, e. benedicat (tibi) abſunt hic ab utroque MSto. 53. Conter. hic notæ ad librum Prec. Jud. part. I. p. 3 1. a. fin. & D. Wagenſeil, Sat. p. 670. ac ſeq. & p. 674. 3c ſequ. que voverit jum enta isque ſaltem tria obtujerit, ut ſuper illa caput ſuum tondeat, de eo dicere * Vide hic tract. Taſm. Peſachim, Jol. 119012. T ttttt 1072 NuMERORIM. runt, quamnam ipſe (ſervus) utilitatem ex iſto munere percipit? aſt Sanctus ille Bene- dictus is eſt, qui dat & qui conſervar, ſunt prætereà multæ *" (Rabbinorum) expoſiti- ones (hujus loci) in Si phre. 54. Verſ. 2 §. LEucert faciat Dominus *** faciem ſuam tibi] Oſtendat (Deus) tibi vultum hilarem, (&) faciem ſerenam. Eod. verſ. 2 5. Et miſe- reatur tui] Det tibi gratiam. 55. Verſ. 26. Tollat Dominus ſaciem ſuam erga te] Cohibeat iram ſuam. 56. Verf. 27. BEt ponant nomen meum] Benedicant eis (Ifraec- Uitis) nomine (Dei) explicito. 57. Eod. verſ. 27. Er ego benedicam eis] Iſraélitis & gonſentiam ſacerdotibus; 58. alia explicatio (verborum iſtorum:) & ego benedi- . CApP. vii. cam eis (nempè:) ſacerdotibus. 59. CAL. culum, fuerint Iſraelitæ tanquàm Erſ. I. Et falttum eft eo dies qus Moſis alſolvera:] (Verbum) — (defecti- vè) ſcriptum 1. eſt, (ad indicandum, quòd eo) die, quò erectum eſt taberna- 3 i. e. ſponſa, z. quæ ingreditur tha- * Hebr. Nane) iſtud & ſequentia, usque ad: *² Ni. e. lucere faciat, abſunt ab utroque ASto. 54. Eſt is liber antiquiſſimus incertiautoris, de quo vide Buxtorf, Biblioth. Rabbin. & ανν ne ac Bartolocci Bibl. Rabb. X Confer. tract. Talm. Berachot, fol. 26. 5. S& Niddà, fol. 70. b. it. Rolch haſchana, fol. 17. b. & Megilla, fol. 2 5, b. 55. Confer. hic pamt * ubi Siphre ad margi nem allegatur; vid. & tract. Talm. Peſachim, Jol. 1ro. a., 76. Vide hic præ aliis D. Wagenſ. Sot. p. 43 5. 77. Vel: nomine ſeparato, prouùt alii vertendum putant Hebr. —, confer. P. Fagii not. ad, Paraphr. Chald. & D. W agenſeil. Sot, pag. † 907. ac 'p HDW, ubi siphre ad marginem allegatur, confer. & Mezilla, Jol. 1 §. a. it. Sota, Jol. 3 §. a. b. 8. Id eſt: ratam habebo facerdotum benedictio- nem eamque in effectum deducam, vide ejusd. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. & an nee h. loc. it. tract. Talm. Chulin, fol. 49. a. bG. 59. Id eſt: ſacerdotibus ipfis ego benedicam, con- fer. hic Gur Arjeh fol. 167 col. 2. med. & not. in e loc. I, Nempé: ſine litera Vau, certè in omnibus qui- dem codiéibus Maſerethicis hodiernis legitur plenè: rmyn cum Vau, prout etiam in Gur Arjeh Jol. 167. col. z. med. haberur: arn nè) M; ſed quia non ſeriptum eſt in textu ſa- cro don —n ; ſed niyg a vel: quoni- am verbum Dn non ſcriptum eſt Sawa i, e, per Scheva; ſed inen i. e. per Patach, ( prout in ad- ditione ad notas Raſchianas in ba remn h. loc. habetur,) ided 9 eh een dn i. e. poſſumus interpretari, quòd(rnyn) ſignificet min i. e. iponſam, uti in Gur Arjeh dict. /ol. 167. col. in Bibliis Buxtort. z. Confer. quæ ad Exod. c. 3 I. V. 1 9. n. 3 1. nota⸗ ta ſunt, vide & Exod. c. 19. V. 1 7. Sign. * 3 Hebr. , propriè notat cœlum iſtud nuptia- le ſeu conopæum, quod quatuor perticis à qua- tuor Judæis fertur, ſub quo ſponſus & ſponſa conſecrantur, de quo vide Buxt. Synzg. ud. c TIalm. Jol. 809. * In MSto 2. huie nomini præmiſfa eſt interroga: tio: &, e, nonne Bezaleel &c. DPDn i. e. in omnibus libris ſeriptum eſt (ple- 2. med. habetur, confer. & not. Maloreth. b. loc. , Hrol Reo, eap, 399. pag. m. 631. S& ſequ, it. Ejusd, Buxtorf. Len. ged nrpicui “ ee. . . iid (Al. VII. Lomnis ſapielis 4 goniamile. formamn unisc cerett illos, qur Daride, guonian citur enim : met mino Ec. 6. id⸗ mutm tuam, Davie — ͦ ſeptem diez inpl ti ledilloipſo a Viler Moles tunt erectiones e (Ccombolta kuitjure zutem die (capit⸗ . . V fierant O lamum nuptialem., 3. Eod. verſ. I, Cum perfeciſet Moſes] Bezaleel * (quidem) crantpercuſſt, ne 11. Bod, vert 2. cum Mole & Aato 4, ld ett: compleme nacdli attribuit öen Arſeh /ol. 167, c0 Obmn h. oe. lel: Engilain eIt ptocuravera. Hebr. nennd in ie oſteneret II MSro:, Ferbum Vide lamn. 132, 6de Raſchi not. . ded S berutzejus ia Adziur, conler, Esc, g. Deguid .no Ee qulbus ige le eylt, (. ge V. l. h. d. 3 le wrie, domple Kionen idſunte M CAb. V —— Ulle Bene. Perpolti⸗ ſian li a 1 eis(lltae. ltaelinss & 2 beneck⸗ 1(eldi. elttaberna⸗ editor tha⸗ (giden) E —–âA 9ͥöᷓNüuöͥ9¶¶ ompibus gui liemnis legitur din Gur Arjeh D ) ſptum eſ (gle⸗ eſtin textu la⸗ vel: quoni. Nn i,e, (promine⸗ d rH, i e. loniffe ol. 1677cl. loretbe,oe , Sgd. 3 iſtud nuptig⸗ eniris gei⸗ nlas & ſol nag. ld er 1 14. . ediur Hebr. nyeiſtud & ſequentia, usque ad: d2 elinteltoge⸗ 1 2= CAL. VII. = NHMERORIM. 1073 & omnis ſapiens corde fecerant tabernaculum; ſed retulit iſtud Scriptura ad Moſen, 4. quoniam ille animum ſuum ad iſtud (opus tabernaculi) adverterat, 5. ut videret formam uniuscujusque rei, veluti illam ei oſtenderat (Deus) in monte (Sinai,) ut do- ceret † illos, qui opus faciebant, nec erravit in ulla forma; ſic quoque reperimus in Davide, quoniam is animum ſuum adjecerat ad ædificationem domus Sanctuarii, di- citur enim: memento, Domine, Davidis cum tota afflictione ejus, qui juraverat Do- mino &c. 6. ideo vocatum fuit (templum) juxtà nomen ejus, nam dicitur vide do- mum tuam, David. 7. Eod. verſ. I. Cum alſolvißet Moſet erigere] Non dicitur: (hic) — 55 — P i. e. in die, quo erexit, 8. ut doceat (Scriptura,) quòd per omnes ſeptem dies impletionum 9. Moſes illud (tabernaculum) erexerit * & depoſuerit; 10, ſed illo ipſo die iſtud erexerit nec depoſuerit, idcirco (hic) dicitur: cum abſol- viſſet Moſes — p i. e, erigere, (ut ſenſus ſit.) illo die completæ (ſive finitæ) fue- runt erectiones ejus; erat autem (iſte dies) initium menſis Niſan, II. ſecundo die combuſta fuit juvenca, 12, tertio die ſparſerunt primam ſparſionem; 13. ſeptime autem die (capita ſua) raſerunt. 14. Verſ. 2. Iiti fuerunt principes tribunm] Qui fuerant . . . e. moderatores ſuper illos (Iſralitas) in Egypto ac propter eos erant percuſſi, nam dicitur: & cædebantur *ν i. e. moderatores Ifraëlitarum. 15. Eod. verſ. 2. Hifaerunt, qui ſteterant 16, ſuper numerateos] i. e. Qui ſteterant cum Moſe & Aarone, cùm illi numerarent Iſraelitas, nam dicitur: & vobiscum erunt LTitttt 2 Kc. 4, Id eſt: complementum & pe fectionem taber- naculi attribuit Seripura Moſi, conſer., hic Gur Arjeh fol. 167. col. 3., med. & not, in mev —☛P b. loc. . Id eſt: fſingulari ſtudio aàd illud attenderat idque ſieri pocuraverat. † Hebr. n, in MSto I, pro eo legitur? MNα% i. & ut oſtenderet (Icil. illis, qui opus faciebant;) in MSto z. verbum iſtud omiſſum eſt. 6. Vide Pſalm. 132. Vv. 1. ibique Raſchi not- .— 7, Proht 1 Reg. cap. 12. verſ. 1 6., habetur, ubi vi- de Raſchi not. 8. Sed e —pa, prout hic in textu ſacro ha- betu; cujus rei 4 Commentatore noſtro ratio hie datur, confer. Exod. c. 26. v. 30. Sign. * 9. De quibus vide Levit. cap. 8. verl. 3 4. n. 22. Levit. C. 9, V. I. . I. & n. 2. it. dict. . 9., V. 2 3. n. 3 TLLA i. e. ompletæ (live finitæ) fuerunt ere Kiones, abſunt 4 MStO 2. — 10. Conf. hic Lev. dict., 9. v. 2 3.n. 31 & GurArjeh Fol. 167. col. 2. fin. it. not in inofn re ad Levit. 6. Q. V. 2. & Sanhedrin ,„fol. 16.b. & Sche- vuot, ſol. 1 5. a. it. Menachot, &. 57, b. II. Confer. Levit, dict. c. 9. V. I. n. 2. & Gur Arjekh Jol. 167. col. 3. princ. 12: De qua vide Levit. c. 8. v. 34. n. 23, 13. Confer. hic Levit. dict. c. 8. verſ. 34. unm. 2 & Numer. c. g. v. 7. num. 2 S. it. Gur Arjeh fol 167, Col. 3. princ. ac not. in ar rne , (0. ubi Siphre ad marginem allegatur. I4. Hæc fuit raſura illa, de qua Numer. c. 8. v. 76 proùt in notis non new h. loc. habetur, con- fer. Raſchi not. ad Numer. dict. c. 9. v. 7. 15. Prot Exod. c. 5. v. 14. habetur, confer. Si- phre, ſicuti in 'nan rov ad marginem alle- gatur. 16. Sic verbum ynys ex mente Raſchi hic ver- tere volui, alii aliter tranſtulerunt, confer. FP. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. b, loc. & Gur Arjeh Jol. 167. col. 3, med. 1074 NuMERORUM. c. 17. Verſi. 3. Sex plauſtra tecta] i. e. cooperta, ¹8. & ſic (accipitur ſtris tectis & in mulis, Ei adduxerunt illa coràm tabernaculos] Nam rum manibus, donecid ei diceretur ex ore derunt principes, non obtulerant ſpontè ab initio? 22. rant principes: ſpontè o erit, nos ſupplebimus; faciendum erit ad pectorale, eorum] Nam onus filiorum Ger alleres & columnas atque baſes. j. e. Onus rei ſanctæ, portabant. eaquâàm ſpontè obtulera mum ſuum induxerunt, Eod. verl. 10. Et obtulerunt principes munera ſu Moſes è manibus eorum, donec id ei diceretur ex ore (illa munera) 19. plauſtra tecta vocantur E . Moſes non recipiebat (illa plauſtra) ex eo- Non (aliud ſignificat dictio:) Ax, quäm 8 L dictio iſta in illo loco;) i. e. in plau- 20. Eod. verſ. 3. Dei, 21. dizit R. Nathan: quidnam vi- ut hic ſpontè offerrent ab initio; qui tamen in opere tabernaculi . enimverô (quoad opus tabernaculi) ſic dixe- fferant plebeji Iſraelitæ, quicquid voluerint & quod illis de- ſed cùm vidiſſent (principes, compleviſſent, dicitur enim: & opus fuit ſufficiens, obtulerunt (itaque) lapides onychinos 24. ideò hic ſpontè obtulerunt ab initio. ſon lexius erat onere (filiorum) Merari, Verſ 9. velut arcæ ac menſæ &c. 2 5. Verſ. 1C. Er obtulerunt principes* (ad) dedicationem altaris] Poſt- nt plauſtra & boves ** ad vehendum tabernaculum, in ani- ut ſpontè offerrent munera altaris ad ipſius dedicationem. 4 antò altare] Nam non † acceperat Majeſtatis Divinæ. ) quòd Iſraêlitæ plebeji omnia 2 3³. dixerunt: quid jam nobis & impletionum ad Ephod & Verſ. 8. Juxtaà miniſterium qui ferebant Quia miniſtorium rei ſanttæ incumbebat ei] (eis incumbebat) ideè illi humeris ſuis 26. Verſ. II. Offerant munera ſua in dedicationem altaris Et hactenùs quidem non noverat Moſes, quomo generationum ſi narum; an verò juxtà ordinem profectionum do offerre deberent (principes munera illa,) an juxtà ſeriem ſuarum, donec ei dice- 17. Vide Numer. cap. 1. Verl. 4. ibique Raſchi not. n. 6. . .„ . 13. Scil. plauſtra, conlſer. hic præ aliis P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. b. loc. 19. Prodt Efai. cap. 66. V. 20: ſchi not. 2 . 20. In veteri quadam verſione Germanica hujus loei reperi annotatum, quòd Svu lingua Galli- cà vocentur: ydei. e. charrettes, quæ Lati nis dicuntur: ciſia vel eſſedæzz 217. Confer. infrà verſ. 10. b. cap. num. 26. & Gur Arjeh fol. 167. col. 3. med. ac Si hre, prout in Spar D ad marginem h. loc. allegatur. 22. Vide Exod. cap. 3 5 verſ. 27. ibique not. num. habetur, ubi v ige Ra- habetur, confer Exod. c. 3 5. V. 27. n. 33: 24. Vide Exod. dict. e. 3 5. V. 27: n. 33. confer. & not. in om Wmov h, loc. Vol. 11. a. & Sota, l. 3 5§. a. *Hæe & ſequentia, usque ad: offerant munera ſua &c. abſunt hic 4 MStO&2. eb. Wan mayR, in MSto 1. omiſſa ſunt I1Ra⸗ † Hebr. επ iſtud: S ſequentia, usque ad : Py i. e. & hactenus quidem &c. abſant hic ½ MStO I. vid. fuprà v. 3. H. cap. n. 2 I. . 26. Confer. quæ fuprà ad dict. v. 3. h. cap. n. 2 f. Ie 1 . a . Vel: ſatis fuit ad opus, uti Exod. c. 36. V. 7.1 cà fin. & not, in Snan blec CA. VII. retur 2 5. Nec plauſiris utebantur, confer. hic D. Wa- genſeil. Sot. pag: 743. it. tract. Talm. Erachin, notata ſunt, vide & Gur Arjch ol. 167. 01. 3. cir. CAeVII. — letut en ofe dan e die ſuo. . . primamoelle Fod. verl.12. non, gooiple ut fotlitiͤn) n⸗ Nahaſlonmun oblatio 31. Ne funm ſmis) —— 17. Mell:ſecundͤin inkia verl 19. 5, fol. 167, col 31 à Fiphre ad ma trad. Talm. Kid 19. De his nide be ur Arjeh ,0h 1 dict,c,9. 1,al 0 9, 2. 1. Hebt. O) (con mnuNdi,eſtge bus vige an Biblioth, Aabbin 7. oditt nuper Qoclichtmis D. M 30., Fec gudch ipſe culathos Promi Vide num ſeg Jol. 167, col. 3. Oop worh 3 Hebr. d8 W ha ie⸗ ley cicit ab 31, ront bademri kun Patt. l ſol. nides ſur oibin igem de ckteris dum jnti Com onſel infra Nun UHebr. on in O Wrn r NN W A Pr CM.VI. l. d. inplal⸗ kod el. 3. . ullta)er eo⸗ gpidnam Vi. e tabernactli duls) ſi dixe⸗ goc ills de. hncl onnia vid jamn nobis nad Ephods 4 niniſenun qliferebant ntunbebatei lihumersluis 4Alari Poſt- blom, in ani⸗ gedicationen. Dn f accepekat eſtansDiyine. gu idem non in uxti Aletiem Conec ei bice⸗ ketut. . .27 n. 33, ſe jen. 53. 3. Cnten⸗ Onſel, hie r. ſ 4. Talch, Elachin, Fetant munenſaa 840 ebtis, 4: 6t. dblont h ic4 deh. 11. õ ol. 1670, zclt⸗ hloc. cA. VII. NUM ERO KUM. 107 retur ex ore Sanct ns Benedicn offerant ſecundum Profectiones, 17. unusquis- que die ſuo. Verſ. 12. Die primo] Eodem die tulerat (Moſes) decem coronas, 2%. primam operi creationis, primam principibus &c. ſicuti habetur in Seder Olam. 29. Eod. verſ. 12. De tribu Jebuda] Genealogiam ejus retulit Scriptura ad tribum ejus, non, quòd ipſe collegerit (vel exegerit munera iſta) de tribu ſua eaque obtulerit 30, aut (forſitàn) non * dicitil l (Scriptura verba iſta:) de tribu Jehuda, niſi, quia ipſe (Nahaſion munera iſta) collegerat de tribu ſua eaque adduxerat? lex dicit: hæc eſt oblatio 31. Nahaflonis, (nimirum) de ſuo 32. adduxit. * Verſ. 13. Ambo Plena feerunihmili) In oblationem ſpontaneam. 33. Verfſ. 14. Pecem aureorum] Juxtà ILttttt 3 Tar- „ 27. Id eſt: Geuedhim ioledlioadn ordinem, vide infià verſ. 19. h. cap. n. 40, coner. & Gar Arſeh fol. 167. col 3. fin. ac nor. in a , ubi &S& Siphre ad marginem allegatur, confer. hie tract. Talm. Kidduſchin. fol. 42. à, b. 28. De his vide Levit. c. 9. V. I. num. 3. confer. & Gur Arjeh fol. 167. Col. 3. fin, ubi Aiam Levit. dict. c. 9. V. 1. allegatur, conſet. & Moëd karon, fl. 9. a. 29. Hebr. Siy i. e. ordo mundi Gve Chioni- con mundi, eſtque Seder majus & minus, de qui⸗ bus vide nom hemw & Buxtorf ac Bartolocci Biblioth. Rabbin. confer. Seder O lam, c. 6, & c. 7. prodiit nuper Amſtelodami 1699. cum notis dodlifſimis B. Meyeri. 30. Sed quêd ipſe munera iſia de ſuis bonis ac ſa cukatibus propriis obtulerit, uti mox ſequitur, Vide num. ſeq. 32. . verſ. confer. & Gur Arjeh Fol. 167. col. . fin. & col, 4. princ. it. not, in DD PR h, loc. . * Hebr. Ae hæc *α ſequentia, usque ad: 1. e. lex dicit, abſunt ₰ MSto I. 21. Proht habetur infrà verſ. 17. . cap. confer. Jal- kut Patt. I. Fol. 2 14. col. 4. med. 32. Id eſt: De bonis ae ſacu tatibus ſuis, non de tribus ſuæ opibus aut bonis adduxit munera iſia, idem de cœtetis quoque principibus eſt dicen- dum juxtà Commentatoris noſtri ſententiam, confer. infrà Num. c. 19. v. 22. D. 55. X Hebr. Nnd, in MSto I. poſteaà addita ſunt iſta: — a L . 2 A *Pe õäsõä aN a re e n eene en een pN aP- NVn dn drn N en n hre a n Pe ne en h D aby wre rav bd, e enee en hhen ane een nee n en ren a PN Nn NiNX õäl n a ae e eee eenn ee, ð a n n pynv j. e. Verſ. 12. Et offereh at Qoad Obla⸗ tionem, de qua dicitur: & offerebat die pilme N. convenit, dicere de illa: S oblatie l a ſi diceret: & offerebat die priimo N. arque hæc e- jus efat oblatio; aſt quoad oblationem cœtr rum, de qua non ſeriptum eſt: & offerebat, non convenit dicere poſteà: & oblatio ejus, quoni- am de ea non ſcriptum eſt, niſi: obtulit N. ob- lationem ſuam, (cutulam argenteam (vid. verſ. 1u. & 19. . cap.) id, quod poſea lcriptum eſt: refertur ad (verbum:) obtulit, idque eſi perinde, ac ſi diceret: obtulit oblationem ſuam; de o-⸗ mnibus autem illis non convenit dicere: & of- ferebat, niſi de principe primo; vertim quoad principean, qui offerebat poſtea, quoniam ſermo iſte jac uſurpatus fuit, eon venit diccie de eot die lecundo obtulit, atque hoc Modo de omni⸗ bus, (hæc eſt explicatio) Joſephi, flii R. Simeo- nis. De hoc Joſepho vid. not. ad Levit. . 2 6. Verſ. 4 3. Sign. * confer. & infrà not. ad verſ. 24. he cap. B. 6 5, & n. 66. it. not, ad Num. c. 1. Ve 8. Sign. * & J. e. 1 8. v. 29. Sign. * 33. Nam iſta fuit v& Aa i. e., oblatio Prima, de qua dicitur in Levitico, ſic in b'pen ew h. loc. confer. 2 Gur Arjeh/ol. 167 col. 1†. med. it 1076 NuMERORUIM. CAb. VII. Targum ejus Gs iolstic eſt, quòd) pondus 34. decem ſiclorum ſacrorum in ea (acerra) ierit. Eod. verſ. 14. Plena ſuffment’] Non reperimus (oblatum fuiſſe) ſuffimentum ab uno homine 37. nec, (quod iflud iuffimentum oblatum fuerit) ſuper altare exterius, 36. niſi iſtud ſolùm atque hæc doctrina fuit temporaria. 37. Verſ. I5: Juvencns unus] Unicus (i. e. optimus,) qui fuit in grege ejus. 38. Verſ. 16. Hir- cus caprarum unus ] pro peccato] Ad expiandam immunditiem dubiam ſuper ſepul- 39. Verſ. 18. Obtulit Nethaneel, filius Zuhbar] Verſ. 19. Obiuli ma- e. obtulit, de tribu Iſlaſchar, id, quod non chro abylſſi. nus ſunum] Cur (hic) dicit lex: 2P i. dicitur de (coœteris) omnibus tribubus? (nempè hoc ideò factum eſt.) quia venerat Reuben atque contentionem excitaverat, * dicens: poſtquàm ** chuda, frater me- us me præceſſit, ego poſt illum offeram (munera mea,) dixit ei Moſes, ex ore Majeſta- tis Divinæ mihi injunctum eſt, ut (principes) offerrent) juxtà ordinem profectonum ſuarum 40. ſecundùm vexilla ſua, ideò ubi deeſt Jod, quia illud juxt ſenſum litefalem eſt n **½ modo i imperativo, ex dixit: † 2 i. e, obtulit munus ſuum, Ore it. ania ſo. 3⁸. a. & Menachot, fol. 8. 7. & fol. 19,. b. 34. Sive; valor, id eſt, quòd acerra iſta decem ſiclos ſacros valuerit, confer. not. in an ne bh. loc. it. tract. Talm. Pelachim, ſol. 19. a. & Chagiga, Fol. 23. b. 3 5. Ab homine unieo ſen fingulari, German. Von einem eintzelen Menſchen / ſic dictionem: Prp hic interpretot juzta nor. in ar D b. loe confer. & Raſchi not. ad Cantic. cap. 5. v. 1. n 3. in MSte I. bic vonnulla ſunt omiſſa, quædam mwin us vecte poſita. 36. Nempè: æneum, de quo vide Exod. c. 27. v. 2, & Exod. c. 3 8. v. 2. ſuper hoc enim altari ex: teriori ſuffimentum regulariter non fiebat; ſed ſuper altari interiori ſive aureo, de quo Exod c. 30, V. 1. & ſeq 37. Id eſt- Prolempote iſtud factum eſi, non ſuit 1i3 perpetuum, hoc enim 3yv Pxe kic notiat, ne emge: lex fuit temporaria, confer. cap. ſequ. 3. v. 8. hum, 39. item not, ad Efr. c. 6. v. 17. & ad z. Chron. c. 29. vV. 2 1, 38. Confer. hic Gur Arjeh fol. 167. col. 4. med. 8 not. in ar ne h. loc. ac Ja kut Part. 1. l. 215. col I. med, † Confer. R. Salom. ad Cantic c, 5. v. I. n. 7. 39. Id elt: ſuper ſepulchro profunde ſive occulto fortè tetigerit, ſice interpretor hic dictionem Dn, ut tenſus ſit, quòd hircus caprarum obla- tus fuerit eo caſu, quô quis ſepulchrum Pprofun- duum ac latens fortè tetigit ac proptereà immun- dus fadus eſt idque ipſe ignoravit vel certè dubi- Talm. fol. 1924. & fol. 2 56 8. it. Numer. c. 19. V. 16. n. 42. ac Lighifoor. ad Marth. c. 23. v. 27, pPag. 4 3 2. edit. Lipſ. confer. & Gur Arjen r. 167. col. 4. circà fin. S& not. in no h. loc. Quæſtionem ſtatus ſeu de præogativa moverat Ruben contrà Nathaneelem, uter utri præferen- dus eſſet, *X Hebr. M, vel &n, ſicuti in MStO 2. habe- tur, in MSt 1. pro so legitur: M1. e. ſufficit vel ſatis ſit, (quod Tehuda, lrater meus &Mασc.) 40. Confer., quæ ſupra ad verlſ. 11. . o. n. 27. notata ſunt. † Scil. S. Scriptnra, Hebr. ole, in utroque MStO pro eo legitur; &a i, e. dictum eſt, ſcil. hic in tex tu ſacre, nam in correctis exern iaribus ſcil. editione Baſil. & Amſtel. legitur S absque Jod „confer. Maſora matginalis ad verl. 19. b. cap. 5 *„ Sic etiam in MSto 2. pundatumreperiut vet⸗ bum iſtud. & ineognito, de quo dubitatur, an quisillu ore uippei⸗ olt: 3777 3 tes merberat⸗ toitt tribom laichar) etant tantemporum dus,utſponted ſrptutn ixi pibas) iſtad co⸗ D)numenns merutm annorut lreſus] (Hoc mundus conſer ttiginta c Lente tum Verdail n0 ſidq, hie [00. annosn illius (Noschi) Ppolni in notis tavit de ſua immunditie, confer. Buxt. Lex. ci (hie)cicitur: de , 4. Nrekelant —= 41. Nam verdum nempe Verſu. 1 od verlu 10. Hebr woveilt ie. & optera, 41, Nempe: ſitor Korumn, Vide gum, (onker. 6G danill. dei,. mer c. z. V. 43, Hebt, ie Gain, ien nem al 4l ii gu 1ompolſti, i in giduilt pined W 1.19. fert2 zn. CAbYI H — ctotumn in 1 bhatum fu uktert)lipe R d: 17. Fell Vetl. 16. Mr. Iſſaſchar) erant legis periti, dicitur * enim: & de filiis Iſlaſchar, qui ſciunt intelligen- tiam temporum; 42. & propter alteram rem, quia ipſi dederant conſi lium bus, ut ſpontè offerrent munera iſta & in Jeſod. 4 ³. R. Moſis Hadarichan r ſcriptum:) dixit R. Pinchas, filius Jair: Nethaneel, filius Zuhar, pibus) iſtud conſilium. Eod. veri. 19. Seutulam argenteam] (In S) numerus literarum per Gematriam efſicit: — merum annorum Adami. 44. Eod. verſ. dere ſuo] (Hoc ideò hic dicitur,) quia (Adamus,]) quando produxit generationes, ut mſuper ſegul. . 9. Clinlti id, guod non I. ) guia enert da frater me. Arore Majeltr. Pfofed'onun munus ſuum, mperativo, A 01 — ot hic dichocen s captatlin .. . Pulchrum Ptofun. 1 Mopteres immun. Wit vel cert gubi⸗ Onfet, Buxt, Lil. it. Numen c,19 10 Malhe k. 1. nker. Gur Acen ot in r ogerig moern ter mtii hreketen⸗ i1 MSron behe⸗ r: We, uffiet ner meus G.) I1. cgp. N1,. in uttogne iig umn el,i hicin exemgleribus ſei. tu bsghe sal l 6 õ CAPF. VI. cà (hic) dicitur: * Hebr. è& W, iſtud & ſequentia; usque ad⸗ 3r& 42, Nempé: ſtatorum ſive ordinatorum, i. e. fe- ð D 1077 vVult: 2 p en i. e. obtulit, obtulit, quabus vicibus? 41. as res meruerat (Nethaneel, qui erat de tribu iſſaſchar,) ut ipſe offerret ſecundus, in- ore quippe Divinæ Majeſtatis ei præceptum eſt: 2 Pn i. e. offer; ſed quid hoc fibi quia propter du- tuitu tribuum (Iſraeéliticarum, nempè:) propterunam quidem rem, quoniam illi (filii principi- eperi (ſic dederat eis (princi- verbis iſtis: Rpyp Ni. e. 930. ſecundm nu- Centum as triginta (ſiclos habens) pon- 19. mundus conſervaretur, centum ac triginta annos habuit, dicitur enim: & vixit Adam triginta ac centum annos & genuit Sethum &c. 45. teum] (Verba iſta: DO N PD)per Gematriam (efficiunt numerum:) 2 520. (idq; hic ſcriptum eſt) intuitu Noachi, qui produxit generationes, cum elle e. 500. annos natus, 46. atq; intuitu Si. e. illius (Noachi) generationes decretum fuit poſui (in notis ad verba iſta:) & erunt dies kitur: 02 Pi nec dicitur: i de p, 4 8. (hoc ideò factum eſt,) ut indicaretur, quòd etiam literæ (dictionis:) Eod. verſ. 19. Septuaginta Eclos] (Pondus & referantur ad numerum. 49. 1 Eod. v. 19. Craterem anam argen. viginti annorum, nam (viginti annis) antà factum de diluvio (inducendo,) veluti ex- * KIERS 382 Pi, veluti dicitur cra- 41. Nam verbum ao iteratur ac bis dicitur, nempè verſu 18. & verſu 19. ſcil. verſu i . cum Jod & verſu 19. ſine Jod, cum Chirek parvo. i, e. & proprer alteram, abſunt à MStoz. ſtorum, vide 1. Paralip. é. 12. v. 32. ibique Tar- gum, confer. & Lighifoot. Chorograph. Lucæ præmiſſ. Sect. 3. p. 69 7. edit. Lipſ- it. ſuprà Nu- 43. Hebr. 1)'i. e, fundamentum, ſic dicitur liber dicti R. Moſis Hadarichan, eandem inſeriptio- nem alii quoque libri habent, ab aliis autoribus com poſiti, uti ſunt: Jeſod Mora, Jeſod Olam, de quibus vide 'a H & Buxtorfii ac Bar- tolocci Biblioth. Rabb. confer. & infrà Num. c, 19. Verf. 22:n. 55. it. verſ. 2 3 76. cap , 61. 1 44. Tg rowrτοννιαvj confer. hie Gur Arjeh ſol. 167. Col. 4. fin. & not. in ar m, h. joc, 45. Prout Geneſ. c, 5. v. 3. habetur. 46. Sicuti Geneſ. dict. cap. 5. verſ. 47, Uti Genefſ. cap. 6. verſ. 3. ſis not, num. 17. *Hebr. nten N) iſta & ſequentia, usque ad e PDe i, e. veluti dicitur, abſunt 4 MSto 1. ſed in MSto 2. poſita ſunt in mWargine. 4 . Nam paulo anrè in eodem hoe verſu dicitur: N& D- Wy. i, e, ſcutula argentea una, ratio igitur, cur ordo iſte verborum mutatus ſir, ₰ Commentatore noſtro hic adducitur. 49: Vel: conjungantur numero, comprehendan- tur ſub numero, nempeè?: 520., de quo ab initic hujus verſus dictum eſt, 32: habetur. habetur, ubi vide — 1878 NuüuMERORUM.Z. CAbp. VII. teris ſeptuaginta ſiclorum oblatum fuit) intuituſepuaginta 5o. populorum, qui ex Kiliis ejus (Noachi) egreſſi ſunt. Verſ. 20. Acerram unam] (Hæc]) i. e. acerra una oblata fuit) intuitu legis (Moſaicæ) quæ data fuit è manu 51. Sancti illius Bene- dicti; (qui uaus eſt eſſentià.) Eod. verſ. 20. Decem (ſiclorum) aureorum] (Idque) reſpectu decem præceptorum (Divinorum.) Eod. verl. 20. PFlenam ſaßien] Gematria (dictionis:) —Up (eſficit numerum: i. e. 613⸗ præceptorum, 52. dum- 7 modo (litera ) „ 33. permutetur cum (litera:) per 2 J N 54. Verſ. 21. Bovem unum (Idque) intuitu Abrahami, de quo dicitur: & accepit vitulum 75. Eod. verſ, 2 I. Arietem unum] (Factum hoc eſt) reſpectu lſaaci, (dum ſcribitur ) & ac- cepit arietem illum &c. 56. Eod. verſ. 2 1. Agnum unum] (Id factum eſt) intuitu Ja- cobi, (de quo ſcriptum eſt:] & agnos ſeparavit Iacobus. 57. Verſ. 22. Hircum ca- prarum] (Factum hoc eſt) ad expiandam venditionem Joſephi, dicitur enim: & ma- Gaverunt hircum caprarum. 58. Verſ. 23. Et in ſacrificium pacificorum bores duos] (Id factum fuit) intuitu Moſis & Aaronis, qui dederant pacem inter Iſraêlitas* & in- ter patrem eorum, qui eſt in cœlis. Eod. verſ. 23. Arietes, agnos, bircos] Tres ſpecies (bhie referuntur) reſpectu ſacerdotum, Levitatum, & Iſraêlitarum, (item *) intuitu le- gis, prophetarum & hagiographorum; tres (autem) quinarii 59. (hic ponuntur) reſpectu quinque quintanarum 60. ac quinque præceptorum (Divinorum,) quæ quæ ſcripta fue- ſcripta fuerunt in tabula una & quinque (oœterorum præceptorum,) L runt 75. Uti Geneſ. cap. 18. v. 7. habetur, confer. & in- frà Numer. c. 2 9. V. 19. n. 46. & ſeqq. 56. Vide Geneſ. c. 22. v. 13. confer. Numer. dict. c. 2 8. V. 19. n. 47. èð 57. Uti habetur Geneſ. c. 30. V. 40. vide Numer. alleg. c. 2 8. V. 19: n. 48. 58. Prodt Genelſ. c. 37. v. 3 I. habetur. * Hebr. 7 Pa, abfunt iſta à MSto z. ſed ma- le, Vel: alia explicatio, Hebr. N ſicuti. hic in MStoO z. habetur. J 59. Sive : ternæ quintæ, ſic interpretor u mwwyn uti hic habetur, nam intextu ſacro nu- 50 Nam juxta Rabbinorum opinionem ſeptua- 2Zinta populi ex Noachi poſteritate procreati funt ae totidem linguæ cardinales in mundo exi- Aunt, confer. R. Salom. ad Deuter. c. 3 2. V. 8. num. 45 & ad I Paralip. c. I. V. 13. vide S infra Num. c. 2 6. v. 36. n. 53. ac Numer. c. 29. v. 18. n. 9. & Numer. c. 34. V. 2. num, 4. confer. & D. Wagenl. Sot. p. 783. n. z. yI. Hebr. vn reſpicitur hac plicatione ad dictio- Rem9, quæ acetram ſignificat, uti hic, & manum. . ð 52. Nam Judæi tot præcepta Divina tàm affir- mativa, quàm negati va eſſe affirmant, confer. Bux- torf. Synag. ud. cap. 3. pag. 3 9. S& ſequ. 5 ½. Quæ habetur ab initio vocis b, de qua hic eſt ſermo. . 54. Athbalch vocatur apud Cabbaliſtas ratio ſcti. Go. Id eſt: quinque partium ſive librorum legt. bendi arcana, qua h cum & v cum ac cun Moſaicæ, qui à Rabbinis nn wm nennvs. A & conira permuramur; de qua vide Buxtorfi! cantur, conlter. cap. ſeq. 8. v. 16. n. 57. item Abbreviat. in MSto z. Ppoſt iſta: α hæc lunt Lightfoot. ad Luc. c. 4. v. 17. p. 76 3. edit. Lipſ. poſita; xn ny in en e j. e. PPi. intuitu 613. præceptorum. 1 arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. . i. . quinque quinſtanæ legis. in MSto?. etiam hic legitur: n n mDLH NX (42.VI. Aurerti, rintl e glioffetebah cNodicitut: „ dicitut: NV. lacta elt; alt qu ſuperillo⸗ lingu⸗ (ntece con⸗ Princepd gül i e. Bodem illo epoltione) lab fuit altate) ac undlionenn (altan oceat per terd tate)in die, dum ns, quodund qud illad unckin —— EI. Deggo ſupriy. Werc,2. V 19,1 62. Notam hie non uigen die fuerit iit ꝛmplius prin WNie, ig 6. blodt hadetur 6. Jund Gur Anen ſc enponitur: ſe: WwN incept, offerens, Riigcipibus iduc ſeheily min meri quinarii hic ter ſit mentio, dum dicitur: ſe 66. 6,. h unoque M ſchar, 66. Ued: gueden ſiotel In uus b,. dell Abi CA I. — fum, guien ie, acente illiu hene. n (igne) 4] Gemattis in 51, dum- N 1t. Verl. itpitulumf. )intuituſe- .Hircum (4. tnim: & ma⸗ 1a bever deot litas & in Iressſpecies e) intuitule⸗ hic ponuntur) inorum,) que leiipta fe. tunt —rr etur, conker, & in⸗ leg aler. Numer. cic, 40. ide Numen. MSto: led ma- 5 „ N1‧ * . 17 I. & icuti hic i iotelpretotdi intextu ſacto nu⸗ glio, dum dicitur: 1e4gnos nniculos ſye lbrorum legit wor eN. „ 16. n. 57. Uem 75 en Liphl CAdb. VII. NuMERORUM. 1079 runt in altera (tabula) huc usque ex jeſod 61. R. Moſis Hadarſchan. Verſ. 24 Die tertio princeps &c.] i. e. Die tertio fuit 62. princeps ) 2 00 ppi. e. qui offerebat, filiis Zebulon, & ſic de omnibus; 63. aſt quoad Nethaneelem, de quo dicitur: 2)PNR i. e. obtulit Nethaneel, 64. convenit 6. poſteà lingua, dicitur: & O i. e. princeps, T quoniam jam anteà nominis & oblationis ejus mentie facta eſt; aſt quoad cœteros (principes,) de quibus non dicitur: ſuper illos lingua iſta: D n N. i. e. (ut rectè & convenienter de illis dici poſſit:) illo dien ppN NO i. e. fuit princeps. qui offerebat de tribu iſta vel iſta. Verſ. 84. i. e. Eodem illo die, quò⅛ unctum fuit (altare) obtulit expoſitione) ſtabilio? (nempè:) poſt unctionem altaris fuit (altare) ac deinde obtulit princeps,) vel (forſitàn intelligendum hoc eſt,) poſt unctionem (altaris,) tempore aliquo interpoſitò * & quòd non veniat Scriptura,) ue doceat (per verba iſta:) in die, quò unctum fuit, niſi, ut dicat, quòd unctum fuerit (al- tare) in die, dum illa (Scriptura) dicit: in die, quo unxit ille 68. iſtud (altare,) dilci- mus, quòd unctum fuerit in die? quid igitur * lex vult dicere (per verba iſta:) in die, quò illud unctum fuit? (nempè eodem illo die,) quo unctum fuit, obtulit (princeps. qui 2pe, cadit 66. princeps filiis hujus vel illius 67. In die, qus illud unttum fuit] (princeps,) quidnam ego (hac (obtulit,.) nam primò unctum Eod. I. De quo ſuprà v. 1 9. h. cap. n. 43. vide & Nu- mer. C. 2 8. V. 19. D. 50. 62. Notant hic nonnulli Rabbini, quòd Eliab illo quidem die fuerit princeps; ſed poſteà non fue- rit amplius princeps, vide not. in pn' ne h loc. 63. Scilicet: principibus uſurpantur verba iſta: 1n W. i. e. princeps filiis, verbi gratia: Ru- ben, Simeon, Gad &c. 64. Prout habetur ſuprà verſ. 18. h. cap. 65. Juxtà Gur Arjeh fol. 16 8, col. I. princ. iſtud ſic exponitur: X i. e. non convenit, dice- re: 2 ne üeenn eenen en i. c. fuit princeps, offerens, filiis Iſaſchar, ſicuti de cœteris brincipibus tribuum convenit dicere ſive uſurpa- re verba iſta, rationem vide ibidem, confer, num. leq. 6b. & 67. . † In utroque MSto poſteà additur: mpv” Iſſa- ſchar. 66. Id eſt: quadrat, convenit, rectè de illis uſurpa- ri poteſt Hingu &c. confer. num. antec. 6 5. h. verſ. it. ſuprà not. ad verſ. I2. h. cap. Sign. * 67. Scil, tribus, ſicuti hig dicitur: a7 N&να m & paulo polt verſ. 30. b. cap. dicitur? & n NeWe it. verl. 36. Rynw In ee ſie quoad cœteros principes, contfer. Sanhedrin fol. 82. b. & Moëd katon, fol. 9. a. * Habetur hic objectio ſive dubium, ad quod pon eà reſpondetur, vid. not. ſequ. Sign. *N* 68. Hebr. & T va, ſic tàm in Bibliis Bux- torf. quàm in editione Hebraica, qua uſus ſum. ut & in exemplari pon rmow'hic legitur 5y ſed autor notarum in dicto exemplari mom r errorem hic interveniſſe ac legendum eſſe putat rR HDA a, ſicuti hoe verſu 94. in textu ſacro habetur, i. e. in die, quoô illud unctum fuit, quoniam nullibi in S. Scriptura re- periatur ſeriptum: X n deen, legitue uidem Levit. c. 7. v. 3 6, Srite rH Pa i. & quò die ille unxit eos; non verò legitur: — 32 R WTWi, e, quo die unxit ille iſtud (altare, ) ſicuti hic à Commentatore noſtro verba ĩſta in notis allegantur, confer. hic Jalkut Part, 1. fole 21 5, col. 2. circà Kn. 3 * Reſpondetur hic ad objectionem ſeu dubium de quo dictum Sign. præced. Hunnun 4 1080 NIMERORUIM. Eod. verſ. 84. Seutuls argentee duodecim] Hæ ipſæ erant, quæ Tpontè oblatæ fuerunt, nec accidit illis (ſcutulis) aliquid profani. 69. Verſ. 8 5. Triginta ac centum (ſiclos babebat) una ſcutula] Quid lex (hic) vult dicere? (videlisèt,) quoniam dictum eſt: centum ac triginta (ſiclorum) pondus ejus, 70. nec expoſitum (ibi) fuit, qualis iſte ſit ſæ lus, ideò hic denuò repetit& ſummatim comprehenditfin omnibus(iſtis vaſis)homne argentum vaſorum juxtà ſiclum ſacrum. 71. Eod v. 85. Omne argentum vaſoram &c.] Docet te (Scriptura,) quòd vaſa Sanctuarii fuerint aptata juxtà pondus ſuum, (nimi- mim) ingula ponderabant* ac (poſteàâ) omnia ſimuùl ponderabant, (quo facto) nec plus 72. nec minus (pondus reperiebatur.) Verſ. 86. Aterræ auree duodecim Curcid hic) di- citur? (nimirùm,) quia dictum fuit: acerta una decem (ſiclorum) aureorum, 73. (in- telligi poſſet, quòd) ipſa (quidem acerra) fuerit aurea; ſed pondus (ſvevalor) ejus fu- erit decem ſiclorum argenteorum, vel (intelligi poſſet, quòd) non fuerit, niſi acerra- una argentea ejusque pondus (ſive valor) fuerit decem ſiclorum aureorum; ſiclorum verò aureorum pondus non eſt æquale ponderi ſiclorum argenteorum, (ideo hic) lex dicit: acerræ aureæ, (nimirùm) ex auro factæ erant. 74. Verſ. 89. Er cim venivet Moſis] (Quando loci) duo Scripturæ ſibi invicem contradicunt, 75. venit tertius (Scripturæ locus) & illos conciliat, 76. Scripturæ (quippe locus) unus dicit: & lo- cutus eſt Dominus cum illo de tabernaculo conventus, 77. idque fuit extrà propiti- at0-⸗ 69. Senſus eſt: non accidit ſc utulis iſtis aliqua pollutio ſeu profanatio, ſed omnes impollutæ potuerunt 4 printipibus offerri, confer. Gur Ar- jeh ol. 16 g. col. I. princ, ut & Siphre ac Bemid- bar rabba, prout in P'ham ow ad marginem al- legantur. S 70. Prout ſuprâ verſ. 13. 5. cap. habetur. ½ Hebr. 1722 in) iſta, ut & ſequentia, usque ad: Aa i. e. omne argentum, abſunt 4 MSto 1. 71. Nimirum, quòd ſiclus ſacer in omnibus iſtis vaſis ſit intelligendus, qui dimidiò oachimico ſi- ve im periali reipondebatzrecentiores judæi com- muniter ficlum exponunt Germanicè: einen Thaler/ confer. Ar. Montani Thubal-Cain iive paratim ponderatorum, extitit pondus, confer. Guar Arjeh fol. 168. col. I. med. & not. in alle gatur. S. 73. Proùt ſuprà verſ. 14. F. cap. habetur. Siphre ad marginem allegatur. CAP. VII. quoad pondus, quod in ſingalis ſeparatim pon- deratis fuit; hic verò omnia ſimul juncta nee plus nec minus efficiebant, quàm ſingulorum, ſe- pan e b. loc. ubi & Siphre ad marginem 74. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 16 . col. 1. cir- cà fin. & not. in Cpom ne b, loc. ubi etiDam 75. Vel: ſibi invicem contrariari & repugnare vi- dentur, id enim verbum wmepDA, quod hic habetur, ſignificat, Græcis dicitur zyæszse ανν — atorium; zi 98. renit etgt ſeniebal a0 tel ter. duos Che rubinos Atque guentu Vert Diyink elk, ita de Mloles)auch adſecludendun Forſitin ror ſn locutus eſt Der iſa) ad oftium Erl. 2. adſeen i e ale lamma a ——— 7 8. Pü habelbr 79. Vel: eozdem aAdir vige, gos taſunt, 0. Confer. Ecd. igli not. ad b⸗ kaik. 1 0l. 215 11. HMell: qix ſen But ſeg 53. ze it.. Fagii non a 1. Fenſus eſt: n de Menſur. F. 12. it. not. in pam & Be- i. e. in ſpeciem contradictio ſeu repugnantia, con aehati De midbar rabba, uti ibidem ad marginem allegatur. fer. quæ ad Exod. c. 25. V. 22. num. 65. nota- ermcbe ſotem * Hebr. a*, ſic in MSto 1. quam lectionem ta ſunt, eeeen n hic in verſione ſecutus ſum. 76. Hebr. )Van i. e. præponderat, pondus addit, il H 72. Et buic rei adiuit va e wrri i. er aliquid German. gibt den Ausſchlag conter. quæ ad iim uade nori ſeu miraculum, nam communiter fieri ſolet, Exod. dict. cap. 25. veri. 22. num. 65. notatas ð” gike ut, dum multa pondera ſeparatim ponderantur ſunt. ä in od anumquodque per ſe & poſteà omnia ſimul 77. Vide Levit. c. I. v. I. n. 22. confer, & Exod,-;·; Fmun nc alleg. b. 2 V. 22. UD. 64. . = iigguie N ponderantur, aliquid vel decedat vel augeatur dOler & Hxod dcn et. gbaltzilteſt öreliſonne † nalor)ejus i. 3 nil acerr um; ſiclorum ided hic) er Rt cum veniret Venit tettius 1s dicit: & lo⸗ textti propid⸗ 4tl⸗ liiſepai nim bon⸗ ſimul uncta ner zmingolorum ſe⸗ tpondus, confet, med. & nol. II Phrezd mafgintſd Ol. 16 :col. l elt⸗ 1 b,lor ubi etim k. atorium; alius verò (locus) Scripturæ dicit: & loquar tecum deſuper propitiatorio, 78. venit (ergè Scripturæ locus) iſte & inter illos intercedit, 79. (nimirum) Moſes veniebat ad tabernaculum ibique audiebat vocem, quæ veniebat de propitiatorio in- ter duos Cherubinos 806, nempé vox egrediebatur & cœlo inter duos Che- rubinos atque inde exibat ad tabernaculum conventus. Eod. verſ. 89. Lo- 1081 “ uenti] (Verbum hic accipitur,) veluti A D, &11. honor Majeſtatis donec lus . Divinæ eſt, ita dicere, 8&2. (nimirùm Deus) loquebatur 83. ſecum ipſe atque exin- de (Moſes) audiebat ab ipſo. Eod. verſ. 89. Et loquebatur cum eo] (Id dicitur hic) ad ſecludendum 84. Aaronem àâ ſermocinatione. Eod. verſ. 89. &r audivit vocem] Forſitàn vox ſubmiſſa fuit? lex (hic) dicit: p, hæc fuit p i. e. vox illa, qua locutus eſt (Deus) cum eo (Moſe) in monte Sinai 85. & quando perveniebat (vox i Afepugnure i. vfn, gvod hi cltur zrang eOni= Atepugnamtistl. 11. num6 , Ntd. iſta) ad oſtium (tabernaculi) ceſſabat 86, nec egrediebatur extrà tabernaculum. adſcendit, (ideò) ſcribitur (de lucernis,) quando accenduntur, linguàò Sunhy i. e. aſcenſus, quia opus habet (lucerna,) ut accendatur eò usque donec fiac- flamma i. e. aſcendens per ſeipſam, I. prætereà exponunt Rabbini noſtri ex Uuuunun 2 — iſto 7 8. Uroü habetur Exod., dict c. 2 5. V. 22. 79. Vel: eosdem coccilist, alteri loco pondus addit, vide, quæ num. antec, 76. b. verſ. nota- ta ſunt, 80. Lonfer. Exod. alleg. e. 25.v. 22. n. 67. & P. Fagii not. ad Parahpr. Chald b. loc. it. Jalkut Ppart. 1 7l. 21 5. col. 3. prine. 8 7. Id eil: quæ feil. vox ſecum loquebatur, confer. num. ledq. 92. 3c Deuter c. 3 J. V. 3. num. 2 5. it. P. Fagii nof. ad Paraphr Chald. . Ioc. 282. Senius eſt: modus iſte loquendi convenit Majeſtati Dei, nempe, ut ipfe loquatur ſecun esmque vocem deinde excipiathomo, quia in- ferior eſt & indignior mortalis, quler u cum ipfo loquatur Deiis æternus, hoc itaque collo- quium, quod Deus ſecum habebat, Moſes audi- vit, qui ſtabat in tabernaculo teſtimonii extrà velum, quod tegebat propitiatiorium, hæc Rab-. binorum quorundam eſt opinio; ſed argutula, uti loquitur P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. confer. & Exod c, 3 3. V. 9. n. 2 §. &c n. 26. it. not. ad 1. Reg. c. 19. V. 12. n. 9. ut & Joma, J1l. 4. b5. S 8 3. Vel: ſermocinabater, hinc etiam [unius se Tremellius hic verteiunt: ſermocinantem ſes um, confer. not. 33 E (a i. C. 52. v. 5. H. 7. 94. Vel: ad removendum dafosem, quia cum ſolo Mole lo utus eſt Deus ſecluse Aarone, id enim verhum vyn, quod hic haberur, notat, dequo confer. Levit. c. 1. v. I. n. 12. G n. I 3. it. Num. c. 3 1. V. 22. n. 9. confer. & Siphre, uti in ned ad marginem allegatur. B 857. Confer. quæ ad Levit. dict c. 1. v. I. n. 17. notata ſunt, it not. ad 1. Reg. cap. 19. verſ. I2. num. 9. 86. Vel: deficiebat, deſinebat, Hebr. ve9, vide Levit. alleg. e. 1. v. I. n. 21. H I. Conler. hic Exod. e. 27. v. 20. n. 117. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2, p. 237. a. princ. it. Gur Arjeh 0ol. 16 %. col. 2, princ- ac not. is Snor NRDW 9oôD006. 1082. NuMERORUuIM. CAb. VIII. iſto loco, quòd aſcenſus 2. fuerit antè candelabrum, ſuper quo ſtabat ſacerdos & pa- rabat. 3. Eod. verſ. 2. E regione faciei candelabri] Eregione lucernæ mediæ, 4. quæ non * erat, niſi in corpore 5. candelabri. Eod. verſ. 2. Luceant ſeptem lucernæ] (Li-⸗ delicèt) ſex (lucernæ,) quæ erant ſuper ſex calamis, ** tres orientales reſpiciebant con- trà mediam, 6. ellychniorum (ſcilicèt fummitates, †) quæ in illis (lucernis erant,) ſic etiam tres occidentales (reſpiciebant mediam lucernam;) ſummitates (nimirum) ellychniorum 7. & regione mediæ (lucernæ erant directæ;) cur (autem iſtud? nimi- rùm:) ne dicant (Epicuræi:) ipſe (Deus) opus habet lumine ejus. 8. Verſ. 3. Et fe- cit ita daron] (Hoc adducit Scriptura,) ut indicet laudem Aaronis, quòd ipſe non mu- taverit. 9. Verſ. 4. Hæc erat falctura * candelabri] Quam monſtraverat ci Deus di- gitò, quoniam (Moſes) difficulter comprehendebat 10. illam (fabricam candelabri) ideò (hic) dicitur: hæc erat &c. Eod, veri. 4. Continen:] (Dictio mopp ſigni- L ficat) 7 2. Gradus. Hebr. —yyn, is fuit lapis, tres ha- bens gradus, Confer. Exod. c. 2 5. v. 35: D. 143.]) nem allegatur. ac Gur Arjeh ol. 16 8. col. 2. med. it. not. in S. Seil. candelabri, confer. & hic Gur Arjch fol. Sman e h. loc. 16 g. col. 4. circà fin. 3. Sive: aptabat lucernas, id enim verbum an, 9. Scil. quidquam ex illis, quæ præcepta erant; ſec omnia juxtà mandatum Dei peregerit, confer. & hie Gur Arjeh fol. 16 8. col. 4, fin. & not. in Sp e h. loc. ubi etiam Siphre ad mar- quod hic habetur, notat. 4. Confer infrà num. 6. h. verſ. it. Gur Arjeh fol. 16 8. col. 2. circa fa. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2, p. 54. , med. it. Exod., c. 2 5. verſ. ginem allegatur. 3 7. n. 167. & 16 9. it. tract. Talm. Menachot, * Hæc & ſequentia, usque ad: i. e. con? Fol. 96: 5. . , K Hebr. 'HWιπ, in utroque MSto poſtea addirur: i. e, in calamis, (ſed in ipſo corpore.) tinens, abfunt hie ab utroque A1Sto, confer. bie 2 9. J. b. 5. Hebr. , ſic dicitur hic medius calamus ſive 1o. Non facilè comprehendebat Moſes, quomodo factura iſta ſeu fabrica candelabri fieri deberet, confer. Exod. c. 2 5. v, 40. n. 1 9 Ie it. Gur Ajeh fol. 77: col. 3. princ. & fol. 16 §. col. 4. fin. ae nor. in 'nar mne ubi etiam Siphre zd mar- ginem allegatur, tradunt Rabbini, quod Moſes tria difficulter potuerit comprehendere, donce haſtile aut ſcapus eindelabri & opponitur ſex ca- lamis, ex corpore iſto ſive ſcapo egtedientibus, vide inft verſ. 4 h. cap. n. 19. X In utroque Msto poſteâ additur: pav e i. e. & una, quæ erat in corpore (eandelabri.) 6. Nempè: lucernam, quæ erat in medio calamo Fre ſcapo, de quo pauloò antè num. 4. h. verſ. di- Qum eſt, vide, quæ ad Exod. c. 2 5. verſ. 37. n. 167. notata ſunt- † Hebr. w ), i. e. capita, ſic vocem iſtam hire ex ſequentibus ſupplere volui, confer. num, 7 h. verl. 2. àbeſt autem iſtud & ſequentia, usque ad: An1 i. e. cur autem iſtud &c. ab utroque MStOo. 7 Confer. hie not. Sign, † & Gur Arjeh ſol. 16 401. 2. Kn. atque gol. 3. princ, it. not. in ei Deus illa digitò monſtraret, nempè: candela- A NDh. loc. ubi etiam Siphre ad margi- tractat. Talmud. Menachot, fol. 2 . a. & fol. brum aureum, renovationem lunæ feu novilu- nium & reptilia, quænam munda vel immunda efſent; alii quatuor ſtatuunt, quæ Moſes diffi- culter comprehenderit, videlicèt Yn i, e. can-· delabrum, a i. e. oblationem, quomodo illa ſieri deberet i, e. ſiclos, qualis fcil. mo- neta illi efſent & *ααa i. e. novilunium, idque indicare literas initiales vogis: Wνν=;quæ hic in texiu (. I. ſahlngui ren loco) oead l le geroltiebe nale) tendet 16, ptüle (polt hulun tzu) (Di llentcandelidte ue alſehhun n gelabni totum ( 4. Uiut al ßen AA ſoremhu) Q 1, ſolet autem patnk in ilo loco neatmolive. ¹3. Dormam, quamn — textu ſatro habenn iſlarum vocu: unt ſocem w, 11, bie entimo * ſie legendum, ſignificat utem Percufſum yel d LMOd. c, 25. . 1. 1. kagii not, 24 per ,,r 10, verl. 1 11 Uu habeturDa e,1, Fz1. 13. Fire: materin, Venunt: Ein Se N31en 113,& 7.1. M 2. ig hoti ye pottio. 14. Vide lwd dd leg ce. 1 , 1). Ke W ein erponitur: Ond ſie ſaito ig eonſe Mto to don 16, dife: membra 6onnigenti gpetek no nonfünni opus, CAVI. — 1ide & r. G die 4 gue eme] (Vi. iebant con. mit etand) (eiminin) kudt nimi⸗ l.z. Eie Ple nonmu- ei Deus di. candelabni) Who Sgni. ſcn) ——— Pbre ad mappi. D tepta krant ſed tegeit, conte. , fn. à not. in Lipbre ꝛd mal⸗ 3 D Vt ie. eole gio, conler. dte , 29,2, f olet, quoe dti Keri debere leit,Gur Ah 9. col,4,fn 4 Siphre d mal⸗ Mengere, Onee enpe: eingel nz len nOVIH da velimmund Ml Inn ie, ede n,Aomodo . gualislail IN zilunium, iau CA. VIII. NUMERORUM. 108 ficat) linguà vernaculàâ: battus, 11. idem notans (atque iſtud, quod habetur in illo loco:) hoc ad illud pqi. e. percuſſa ſunt, 12, maſſa 13. talenti aurea fuit ac O'pp i. e. percuti ebat (aurifaber) malleolò 14. ac ſcindebat forfice, 15. ut membra illius (maiſæ) extenderet, ſicuti eis conveniebat, nec factum fuit (candelabrum) per partes, 16. ut illæ (poſteà) conjungerentur. Eod. verſ. 4. Mlsque ad ſemur ejus, uque ad ca- lyculum eju] (Diſtio:) 2 eſt arca, 17. quæ ſuper pedes erat, cava, prout eſſe⸗ ſolent candelabra argentea, quæ coràm principibus (ponuntur.) Eod. verſ. 4.] U- que ad ſeapum tjus usque aa follieulum (ſive florem] eus] Ac ſi diceret: corpus 18. can- delabri totum (erit continens) atque omnia, quæ ab eo dependent. 19. Eod. verſ. . IIsque ad femur ejus] Quod eſt membrum maximum. 20. Eod. verſ. 4. Mque ad florem ejus] Quod eſt opus tenue 2. in illo (candelabro,) totum ſit contiguum; 22., ſolet autem particula: y uſurpari in hac linguàâ (vel ſignificatione) veluti (uſur- patur in illo loco:) à meta frumenti 1] i. e. usque ad ſegetem ſtantem, usque ad vi- neam olivæ. 23. Eod. verſ. 4. Juxtà ſpeciem, quam oſtenderat &c.] i. e. Secundùm formam, quam monſtraverat ei (Moſi Deus) in monte (Sinai,) veluti dicitur: vide; ſvnn gur ke 1el Uuuuuu 3. fac textu ſacro habetur, nam literæ initiales quatuor⸗ iſtarum vocum: νne n effici⸗ unt vocem wv. 11. Ita hic exprimo VVun⸗ ſic enim juxtà M Stum * . hic legendum, vel: Vva⸗ „prout in MSto z. ſignificat autem Gallicum iſtud: battus Latinè: percufſum vel diductum fſcil. malleòô, confer. Exod. c. 2 5. v. 1 8. n. 5§3. & v. 3 I. n. 114. ac P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. it. Nu. mer."“. 10. verſ. 2. n. 3. 12. Uti habetur Daniel. c. 5. v. 6, confer. Exod dict., c, 2 5. V. 31. n. 115. 13. Sive: materia, Hebr. ney, Judæi populares vertunt: Ein Stück / confer. Exod. alleg. c. 2 7, v. 3 I, n. I1 3. & n. 114. vide & Numer. c. 10. v. 2. n. 2. in notis pari m exponitur di ctio ry, quòd ſigniſicet: nn i. e. ſegmen ſi- ve pottio. 14. Vide Exed. dict. c. 2 5. V. 1 8. n. 51⸗ & Numer. alleg. cap. 10. V. 2. n. 4. 15. Sic 7π hic intefpreror., in not. pan nw ex ponitur« b Waà i. e, fol fice tonſotia ſive ſai tor ia confer. Buxt. Lex. Talm. fol. I102. in MSto 2 ptoO "„να legitut nn i. e. for fici bus. 16. Sive: membra, n; ſed cohærenti ſiyve continenti opere fuit ſa dum candelabrum, ita, un non fuerit opus, conjungere illius partes five membra, confer. Exod. c. 2 5. V. 3 I. n. 13 2. & n. 13 3. vide & infrà n. 20. b. Verl. 4. it. tract. Talm. Menachot, fol. 2 8. 2. 17. Sive: capſa, Hebr. ôνH, confer. Exod. dict, c. 2 5. v. 31.n. 120, ac Buxtorf. Lex. Talm. f. 23322 18. Id eſt: ſeapus, haſtile ſeu medius calamus, confer. ſuprà verſ. 2. B. cap. n. 5. & Exod. c. 25. v. 3 1. num. 119. 19. Nempè: iſta omnia fiant opere contiguo ſan continente, confer. not. in do ND h. loc. 20. Sive: pars candelabti maxima, vide ſuprà n. 16. h. verſ. 21. Seu: parvum aut minutum, quod opponitur membro candelabri maximo, de quo paulò antè n. 20. h. verſ. 12. Sive: continens, ex una maſſa diductum, Hebr. Wpn, de quo ſuprà n. 1 I. H. Verſ. ſenſus hujus joci eſt quod om nes candelabri partes ſeu membra, tùm magnum, quàm tenue ſive parvum debeat eſſe continens, ex una deductum maſſa, vid. num, ſeq. 23. it, tract. Talm. Menachot, Ffol. 2 9. 3. 23. Id eſt: tum metam frumentt, tuùm ſegetem vi- neam que & olivetum, uti Judic. c, 15. v. 5§. ha- betur, confez. & not. in 2gmeN b. loe. ubi particula y exponiur, quòd ſit pa wY i. e. ſi- Snl⸗ 1684 NuMERORIM. CAb. VIII. fac ſecundùm formam eorum &c. 24. Eod. verſ. 4. Sie fecit * candelabrum] (Nem- pè:) is, qui illud fecit; 25. eſt autem expoſitio allegorica, (quòd) per manus Sancti illiuns Benedicti factum ſit (candelabrum) per ſeipſum. 26. Accipe illos 27. vetbis (hujuscemodi:) vos beatos, qui digni eſtis, ut miniſtretis Deo! immunditiem vadaverum, 28. quæ in illis eſt. Eod. verſ. 7. &t radant nopvacula] Reperi in verbis R. Moſis Hadarichan: quoniam dati fuerunt (Levitæ) in expiatio- ionem 29. pro primogenitis, qui idolo fervierant, 30. isque (cultus idololatricus) vocatut ſacriſcium mortuorum 31. ac (quia) leproſus etiam dicitur mortuus, 32. (ideò) illi opus habuerunt tonſurà, ad iſtar leproſorum. Verſ. 8. Et accipient juyen- eum ſubrumum] Idque fuit holocauſtum, veluti ſeriptum eſt: & facies unum in ho- locauſtam 33. atque iſta fuit oblatio totius cœtus propter idololatriam. 34. Eod verl. 8. & javencum alkterum] Cur lex dicit: alterum? (aempè:) ut tibi indicet, quòd, ficuti holocauſtm non comeditur; 35. ita etiam iacrificium pro peccato non comeditur atque hac in re verba ejus 36, probantur 37. in lege facerdo- tum; 29. Confer. quæ (upræ ad Numer. c. 3. v. 9. n. guiheet: tam, quaàam, nempè, quòd includat I2. & infrà ad verſ. 9. . cap. n. 41. notata ſunt, & comprehendat tam mullum , quam parum, tam maganum, quàm parvum, confer. num. an- tec. 22. . 24. Llti Exod. c. 2 5. v. 40. habetur, confer. Gur Arjeh ol. 169.cOl. I. med. & not. in na in N b. loc. ſequ. usque ad verſ. 19. 6. cap. conter. & tract. Talm. Naſir, Jol. 40. Aa. S 30. Nimiruùm: vitulo conflatili aureo, confer. ſuprâà Numer. c. 3. V. 12. n. 16. Verl. 6. Same Levitas] Verſ. 7. Sparge ſuper eos aquam expiations] De cinere vaccæ (rufæ) propter vide & verſ. 16. u. 52. & 53. item verſ. 17. & * Hebr. Wwy d iſta & ſequentis, usque ad: fo i. e. ſume (Levitas) abſunt ab utroque MSto- 15. Et qui fecit cœtera vaſa omnia, 7 n NN1i. e. isque fuit Bezaleel, prout in notis Dmaf N „ loc. habetur, 2 6. Sine ulla opera humana, confer. Exod. alleg- cap. 2 5. V. 3 I. N. 116. & not in wo h. loc. 27. Confer. quæ ad Geneſ. c. 16. V. 3. n. 3. & ad. Levit. c. S. v. 2. D. 2. & inftà ad Numer. c. 11. v. 16. n. 68. & ad Numer. c. 16. v. I. . 7. ut & ad Deuter. c. I. v. 1 5§. n. 92. notata funt, vi- de & Gut Arjeh fol. 169. col. I. med. ac not. in bpan noh. loc. 28. Seu: demortuorum, confer. paulò poſt n. 31. h. verſ. it. Gur Arjeh ol. 169. col, I., med. ac not. in nan , ubi ſctibitur, quod in aliis pollutionibus præter immunditiem cadaverum In ee een PR. i. e. non opus ſit ſpar ſione ſcil. aquæ expiationis, 31I. Vide Pſalm. 166. verſ. 2 8. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 107. b. princ. confer. & aul antè n. 2 8. . verſ. 7. it. not. in pa R loc. 32. Confer. quæ ad Numer, cap. 12. Verſ. 12. u. 4 8. notata ſunt. 33. Prot infrà verſ. I2. F. cap. habetur. 34. Scilicet: expiandam, vide infrà num. 40. . verſ. 8. & not. in Soan mod h. oec. 3 5. Quia totum igne abſumitur, unde & nomen holocauſti haber, confer. bic Herajot, fol. 5. . & Sevachim, fol. 99, 6. it. Parah, fol. 46. a. 36. Nempè: R. Mofis Hadarſchan, cujus anteà mentio fa Ra eſt, ac cujus ſententia hic ſtabili- tur. 37. Stabiliuntur, Hebr. ne ddi. e. eſt fulcrum ſive ſtabilimentum aut probatio eſt, confer. Gur Arj eh fol. 169. col. I. med. & not. in Sa ne b. loc. CAk. VII. um: 38. eult⸗ 3b illis offern Tencoin holocan antin oblatio ze lent an ob⸗ los. Verl.11. leatu leproli g tur in hac ſedio Ketium Domini Celicet:) ar⸗ citut de illa: in ucn Janckunih ſancti ſanctorum mirüm donatie⸗ — 38. Hed. d liber amtiquisſim ſitutus, de gu0 c Puxtort Biblio nim etiam hit in pentio. 39. Hebr, do n . 14. 0, 37, cn 1. Kn. & not, in ſumellmihi. ſeds pertinet, 40. Coniet kopti 10, M. 77. L. Num, cr lf. d. 41. Nempe: pecce Diti ſraelitarum ſopri Numeree, 4 J. 11, n. 16. K Cep. h. 19, Kinit 41. oſe addaxil Gerifcium; fii WManus (uas & A ſeuti oblationen gregarerim Dom Inhr Chald 5. 1. ln col z 43 Non montui, i und ehrdlo CAb.vI. — n (Nem⸗ dagus Jandti e iia t miniltretis ute)ropter nt Mnalil in epiati⸗ ololanicc noltuus, z1, ient jyey⸗ Ghum inho. 1. 34, Eod hbi incice, Pro peccate 8e ſacetdo. le r . Ve ge l. 41, Dotala lun, emn ell 17. A conler, &tadt. eoconfer pti not. adlibrum rinc, conler. & S 2,Vetl. 11,141 tbetur. num. 40,4 . le. uocde & nomen oreſot, dl ſ.ꝛ.„ l 46,2. 4 zn, (ufus allte⸗ alia bie ſiadi at, cnt ved, Goot. i ððð CAF. VIII. NuIMERORUM. 1085 tum; 3 ⁸. exiſtimo autem ego, inſtitutum iſtud fuiſſe temporarium 39. quòd hircus ab illis offerri debuerit in ſacrificium pro peccato idololatriæ 40. unà cum ju- venco in holocauſtum. Verſ. 9. Ert congregabis omnem cætum] Quoniam Levitæ da- ni ſunt in oblationem expiationis 47. pro illis (Iſraelitis, idcircò) veniant (Iſraêlitæ) ac ſtent juxtà oblationem eorum (Levitarum) & imponant manus ſuas 42. ſuper il- los. Verſ. II. Eet offerat Aaron Levitas in oblationem] Non ſecùs ac ſacrificium pro reatu leproſi, quod opus habet agitatione (animalis) vivi, 43. tres agitationes dicun- tur in hac ſectione, prima quoad filios Kehath, ideò dicitur ibi: ut miniſtrent mini- ſterium Domini, 44. quia miniſterium ſancti Sanctorum * eis incumbebat, (vi⸗ delicèt:) arca & menſa &c. 45. ſecunda fuit filiorum Gerſon, ideò di- citur de illa: in oblationem 46. Domino, quia etiam iſtis incumbebat miniſteri- um Sancturii, * (nempè:) aulæa 47. & aſſeres. 48, quæ conſpiciuntur in domo 4 ſancti ſanctorum; tertia fuit filiorum Me rari. 49. Verſ. 16. Donati, donati] (Ni- mirùm) donati ad onus (ferendum) ac donati ad cantandum. 50. Eod. verſ. 16. A- per- 3 8. Hebr. aae HN, ſic dicitur & Leviticus & liber anti quis ſimus in Levitici declarationem in ſtitutus, de quo vide a n & Bartolocci ac Buxtorf- Biblioth. Rabbin. iſtius Torat Coha- nim etiam hic in oa ad marginem fit mentio. 39. Hebr. H)à* HN&&, de quo vide cap. antec, 7. V. 14. n. 37. confer- & Gur Arjeh fol. 169. col. 1. fin. & not. in or h. loc. ejus oppo- ſitum eſt Mναπ i, e, quod ad generationes ſeu po- ſeros pertinet, vid. Levit. c. 2 5. V. 30. 40. Confer. ſuprà n. 34. h. verſ. & Exod. c. 30. v. 20. n. 77, ac Levit. «. 4. v. 8. n. 1 8. it. infrà Numm. c. 1 5. v. 2 2. D. 3 2. & n. 36. 41. Nempé: peccati idololatrici, quod primoge- niti Ifraelitarum perpetraverant, de quo confer. ſuprà Numer. c. I. v. 49.: n. 1 3. & Numecr, c. 3. v. 12, n. 16. & num. 17. vide & ſuprà v. 7. b. cap. n. 29. & infr. verſ. 16. b. cap. num. 52. 42. Moſes adduxit Levitas ad Dominum tanquàm ſacrificium; filii verò Iſraëlis imponebant eis manus ſuas & Aaron elevavit ſive ventilavit eos veluti oblationem, quam Iſraelitæ ex ſeipſis ſe- gregaverint Dominof, vid. P. Fagii not. ad Pa rzhr. Chald. h. loc. & Gur Arjeh fol. 169.c01. 1. fin. & col. 2. princ. it. not. in h, l. 43. Non mortui, id eſt: antequàm mactetur ho. Kia pro leproſo, debet illa agitaii vive, prout ha- betur Levit. c. 14. v. 2 4. & 2 5. ſic etiam Levitæ debebant offerri & agitari vivi, confer, not. in D PSW b, loc. . 44. Prouùt habetur in fine hujus verſus 11. * Hebr. wν7“, abeſt hic iſta dictio ₰ MSto z. 45. Vide ſuprà Numer. e. 4, Verſ. 4. & ſeqq. ibique Raſchi not. 46. Sive: agitationem Hebr. 1a, ptout habe- tur verſ. 1 3. h. cap. l ** Vel: Sancti, rei ſanctæ, in MSto I. hic additur: =WeD i, e. Sanctorem. 47. Vide ſuprà Numer. dict. cap. 4. verſ. 2 5. 6 ſeqq. 48. In notis tamen 'a np exiſtimatur,quòd aſſeres fuerint p n de*h i. e. ad onus filiorum Merari (non filiorum Gerſon, uti hic apud Commentatorem noſtrum habetur,) cui o- pinioni etiam conſentire videtur Numer. c. 4. V. 3 1. niſi inſpecie de illis aſſeribus id intelli- gatur, qui in domo Sancti Sanctorum çonſpici- untur. 49: De quibus vide Numer. dict. cap. 4, v. 29. && ſeqq. 50. Quoniam in textu ſacro hie bis ponitur niadre 'Hideò autor noſter id diſtributivè exponit pro diverſitate miniſteriorum, quibus Levitæ fungebantui, nonnulli enim vaſa ſacra portabant; non⸗ 1086 NHMERORUM. CAr. vIIt. pertura(Dictio N ſignificat) NND i. e. apertionem. Verſ. I 7 Nam, meum eſt *** omne primogenitum]Quia mei fuerunt primogeniti (lHſraëlitarum) jure meritoq;, quo- niam illos protexi inter primogenitos Egyptiorum. 51. Verſ. 16. humpfi illos mibi] Donec erraverunt in vitulo 52. nunc autem aſſumpſi Levitas 53. & dedi &cc. 54. quis- que vicibus memorantut filii Iſraelis in verſu iſto, 55. ut (Deus) notum faceret a- morem, 56. dum illorum memoria (tàm crebrò) repetitur in uno verſu, (idque) jux- tà numerum quinque librorum 57. legis, & ſic vidi in Bereſchit rabba. 58. Verſ. 19. Nec erit in fliis Iraëlis plaga] Dum illi non opus hkabebunt, ut accedant ad San- tuarium, nam ſi acceſſerint, erit plaga. Verſ. 20. Er fecit Moſes atque Agron & o. mmis cœtus &c.] (Nimirùm) Moſes illos (Levitas) conſtituit, 59. Aaron eosdem ob- tulit atque Iſraelitæ manus ſuas illis impoſuerunt. Verſ. 22. Scsti præceperat Do- minus, ita fecerunt] (Hoc refert Scriptura,) ut indicet tàm laudem eorum, qui facie- bant, quàm factum ipſum inter illos, * quòd ſcilicet nemo inter illos moram fecerit. 60. Verſ. 24. Ab eo, qui natus eſt viginti quinque annos] Aſt alio in loco dicit (Scri- ptura:) ab eo, qui natus eſt triginta annos, 61. ecce quomodo (hoc intelligi debeat, nempè:) is, qui viginti quinque annos natus erat, veniebat, ut diſceret ritus 62. mi- niſterii & quinquennium diſcendo conſumebat; triginta (autem) annos natus ipſe miniſterium peragebat, 63, hinc quoad diſcipulum (natum eſt iſtud dicterium quò nonnulli verò cantabant. Confer. hic tract. Talm. Bechorot, ſol. 4. 5. 51. Nempè: ne etiam illi ſimul cum primogenitis Fgyptiorum perirent, vide Exod. c. 12. v. 29. in NIsto 2. pro e WWn Pa i. e. inter primo- genitos Ægyptiorum, legitur a i. c. in †- 0. 5 e quo vide Exod, c. 3 2. ſenſus eſt, uamdiu non adoraverunt Iſraelitæ vitulum con atilem, mei fuerunt omnes eorum primogeniti; ſed ex quo illi erraverunt ac vitulum aureum colue- runt, Levitas mihi adlumpſi primogenitorum lo- co, confer. ſuprà Numer. c. I. v. 49. n. 13. & Nucder. c. 3. V. 11. n. 16. it. v. 7. , cap. n, 29. & verſ. 9. H. cap. n. 41. 53. Uti habetur verſ. 1 8. 6. cap. confer. & verſ. 7. . cap. B. 29. 54. en 19. b. cap. habetur, confer. hic tract. Talm. Erachin, Ol. 11. 2. † Hebr. nyd ifta & ſequentia, usque ad?: DN i. e. nec erit (in flis &c.) abſunt ab u- troque MSto. 55. Nimiràm in dicto verſu 19. b. cap, confer. hie Gur Arjeh /ol. 169, col. 2. med. & not. in Sa NS b. loc. 56. Quem ſcil. ipſe habuit ergà Hraclitas, confer. quæ ſuprà ad Numer. c. I. v. I. n. I. netata ſunt- 57. Confer. quæ ad cap. antec. 7. verſ. 2 3. n. 60. notata ſunt. 8. Hebr. N&an) teNn, eſt is Commentarius in primum librum Mods, de quo vide pun ac Bartolocci ut & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. 59. Statuit, præſentes illos exhibuit, id enim ver- bum †pvny hic notat, confer. hic Gur Arjeh fol. 169. col. 2. fin. & not. in han me b. oc. * Hebr. è— ay&, abfunt iſta ⅛ MSto z. 60. Conter. & hic Gur Arjeh Fol. 169. col. 2. An. & not. in non rw h. joc. ⁶1. Uti ſuprà Numer, c. 4. verſ. 3. habetur, con- fer. hic tract. Talm. Chutlin, ol. 24. a. Ri in D- M hie ad marginem allegatur. 62, Sive: traditiones vel ecxremonias ac mados cultus Divini peragendi, ſie ay mM hic in- terpretor & expono. 63. Vel: ipſum cultum Divinum adminiſtrabat;, 2 (A. N. 66 iqui hon on anpliuil miniſterium one cantet atque 67, quoe lum tellimon E I. ¹1 tur) non prins & a hac ledtione per omnes qoad niſiſtum lolumt — ad rain accedhe tt) quinquennius 64. Hedr. N tor bonus progtel 11b, dl 1. prine. t: wrr PWew ie. Eienum denecichio Kendo,) nonan 67. Idell: dumdil ri populres rert gue in laege dile nium haud donum guavel dulla de i⸗ enca idue bie die ,numn, antec, 64 an. 1,. 113.5, loe. eb Wh, a. 66. Cbbee inlirume Wnler Pe agii n⸗ (M.pun. — neun 4, ter flto⸗ zquo. ð .,54, guie. n kiceret a⸗ (ne)ir. ſ. Vert. knt ad dan. Aon G,. cotdemob⸗ ereyeret DO. n gaui facie⸗ ram kecetit odieit Seti⸗ lligi debeen tus 61, Ni. hatus e Gicetium:) wed. 6 not. in. meſitas, conter. ,1, hetata ſunt . ſetl. 13. n 60. mwwentzrius in de r koth. Nbbin. it, igenim eſ⸗ Gur ien , 6 e 5, be⸗ MRo 1. 169,60l. Ku. hibetut, eon⸗ Ul. 14, ½. Minn Allegnu. Omnes a Moc 1 hic iu⸗ Aniiſice CAF. XI. NuMERORUM. 1087 quòd is, qui non vidit ſignum bonum ⁶4. in diſcendo é&† intrâ quinquennium, is non amplius (illud) viſurus ſit. Verſ. 2 5. Nec altrà miniſterium peraget] (Nempéè:) miniſterium oneris (portandi) humeris; ſed ipſe circumit, ut claudat portas & ut cantet* atque plauſtra 66. oneret, & hoc eſt, (quod dicitur:) & miniſtrabit N MN, 67. quod juxtà Targum ejus (ſignificat:) Aπ παεπ Dy i. e. cum 68, fratribus ſuis. Verſ. 26. Ue obſervent cuſtodiam] (Nimirùm,) ut caſtra ponant circà taberna- culum (teſtimonii) & ut illud erigant atque deponant tempore profectionis. CAP. IX. Erſ 1. Menſe primo] Sectio, quæ in principio libri (iſtius quarti Moſis habe- tur) non fuit dicta usque ad (menſem) Aprilem, 1. hinc diſcis, quòd non ſit prius & poſterius in lege; 2. ſed cur non incepit (Moſes librum quartum) ab hac (ſectione? nimirùm) quia illa turpitudinem 3. Iſraêlitarum (continet,) dum per omnes quadraginta annos, quibus Iſraelitæ fuerunt in deſerto, * non attulerunt, niſi iſtum ſolummodò agnum paſchalem. 4. Verſ. 2. In tempore ſuo] Etiam in Sab- ba⸗ ad praxin accedebat eorum, quæ in theoria in- ut & Gur Arjeh ſol. 169. col. 3. princ, ac not trà quinquennium didicerat. 64. fHlebr. —* eb, quo nomine hic intelligi- tur bonus pro greſſus ſive profectus in diſcenda lege, vide num. ſequ. 6 5. 6 Jalkut Part. 1. fol. 276, Col. 2. princ. in MSto 1. locus iſte ſic legi- tur: toeb n een ee e ee e ) ee i. e. qui non videt quinquenniò ſignum benedictionis in lectione ſua (vel: in di- ſcendo,) is non amplius &c. 6 5. Id eit: dum diſcit legem & in ea ſtudet, Ju dæi populares vertunt: in ſeinem lernen / ſi ſta⸗ que in illa lege diſcenda aliquis intrâ quinquen nium haud bonum fecerit progreſſum, tunc exi gua vel nulla de ipſius profectibus ſpes erit faci- enda, id que hic dieitur ſignum non bonum, con. fer, num. antec., 64. & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 113. . princ. it, not. in pan ne b, loc. . 2X Hebr. w'i), abeſt iſtud hie 4 MSto z. 56. Quibus inſtrumenta tabernaculi vehebantur, confer. P., Fagii not, ad Paraphr. Chald. b, loc. in arn h. loc. 67. Prout verſu ſequ. 2 6. h. cap. habetur. 68. Nam particula hi, quæ hic habetur, inter- dum idem ſigniſicat, ac y i. e, cum, confer. Geneſ. . 4. V, 1. n. 3. 1. Vel: non fuit dicta antè menſem Aprilem, qui Hebræis &Wς dicitur, etenim ſuprà Numer. c. I. V. 1. dicitur: menſe ſecundo, ubi vide not⸗ num. 4. hic autem dicitur: menle primo, con- fer. not. in a h. loc. it. tract. Talm. Peſachim, /ol. 6. b. 7. Id eſt: quòd ordo ac ſeries temporis non ſem- per obſervetur in lege Moſaica. 3. Seu; vituperium, confer. hic Gur Arjeh fol. 169. c01. 4. circà fin, && Siphre, uti in 'peo ad marginem hic allegatur. * Hebr. pa WνPem, abſunt iſta hic à4 MSto 1. 4. Vide hic not. in pn nbe, ubi ,Qb tractatus Talmudici: Kidduſchin „Jol. 3 8. ad marginem allegantur, XxxxxXX 1088 batho, etiam in immunditie. 7. Verſ. 3. Juxtà omnia ſtatuta *³ejus] Hæc ſunt pra- cepta, quæ circà ipſum corpus (agni paſchalis verſantur, nimirùm, ut lit) agnus perfe- Qus, maſculus, anniculus. 6. Eod. verſ. 3 . Er juxtà omnes ritus ejus] Hæc ſunt præ- cepta, quæ propter 7. corpus ejus (agni paſchalis emanârunt) ex alio loco, 8, veluti (ſunt) ſeptem dies † ad azyma (comedenda) & ut removeatur fermentum. 9. Verſ. 4. & locutus eſt Moſes &c.] Ecquid lex (hic) vult dicere? nonne (jam anteàâ) dictum eſt: & locutus eſt Moſes ſolennitates Domini? 10. (ita quidem eſt;) ſed, cùm audiſ- ſet (Moſes) Sectionem de ſolennitatibus ex (monte) Sinai, ipſe (eandem) dixit illis (Iſraelitis;) ſed eosdem iteràùm (hic) admonuit tempore facti. 11. Verſ. 6. Coràm Moſe & coràm Aarone] Dum ambo ſedebant in Synagoga, 12. venerunt (homines iſti) cosq; conſuluerunt, neq; enim conſentaneum eſt 13. dicere, (quòd iſti conſuluerint) alterum poſt alterum, 14. nam, ſi Moſes haud ſciviſſet, undenam ei Aaroni (res inno- tuiſſet?) Verſ. 7. Quare probibeamur] Dixerat eis (Moſes:) non offeruntur res ſan- ctx 5. Conter. hic Exod. c. 2 8. Vv. 3 8. n. 179. 6 Gur Arjeh f. 170. col. I. princ. ac not. in an D. b. loc. ubi & Siphre ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. 1. Jol. 216. col. 3. & 4. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 6. b. & fol. 66. a. b. & ſol. 77. a. & fol. 80. a. & Joma, fol. 46. a. it. Menac hot, ol. 72. b. AX Hebr. Rrwonn 722, iſta & ſequentia, usque ad: 'pn W i. e. agnus perfectus, abſunt 4 MSto 6. Uti babetur Exod. cap. 12. v. 5. ubi vide Ra- ſchi not. confer. & Gur Arjeh fol. 170. col. 1. Princ. 7. Hebr. 9 yw, vide hic Gur Arjeh ſol. 170. col. I. princ. & not. in nam ine ubi exiſtima- tur, quod hic 2) tyVD i. e. error ſcribentis in- tervenerit ac locus iſte juxtà antiquum Commen tarii Raſchiani exemplar ſic ſupplendus ac legen- dus Gt: 7y yn ih een e ie eee ee re enn e ee ene e i. e. quæ propter (vei circà) corpus ejus (verſan- zur, nempè, ut agnus ſit) afſatus igne, caput ejus cum cruribus ejus & cum inteſtinis ejus (prout Exod. c. 12. v. 9. habetur,) & quæ ex trà corpus ejus (agni verſantur præcepta,) nem- pẽ ex alio loco &c. rationem, cut ſic legendum Uit, vide ibidem. S 3 Vel: de quibus præceptis ex alio loco Scri- pturæ conſtat, confer. quoad verba iſta: dony i&, ſuprà Numer. c, 5. v. 2 8. n. 122. † Hebr. 'm) nyaw, in utroque MSto legitur: nyavh i. e. quoad ſeptem (dies) & in MSto ꝛ2. in margine habetur: o'Da N i. e. ſic i- ſtud in Siphre (legitur.) habetur- . . 10. Uti Levit. c. 2 3. v. 44. habetur, vid. Gur Ar- ubi & Siphre ad marginem t. loc. allegatur. c. 33. V. 19. n. 72. 12. Vel: in Schola, in loco, ubi lex Domini expo- nebatur, Hebr. pe rpan, utihic habetur, confer. inſrà Numer. c. 27. verſ. 2. num. 7 ac Selden. de Synedr. I. 2.: c. I. n. 3. pag. 13. edit. Jalkut Part. 1. Fol. 2 16. Col. 4. fin. fer. hic Peſachim, ol. 6. 5, & Succa, Jol. 2 5. a. 14. Nempè: primo Moſen, deinde Aaronem, ron ſeire potuit ? prout hæc ratio ab autore no- ſtro hic adducitur, vide infrà Numer. c. 27. v, 2. num. 7. confer. & Siphre, uti in am loc. admarginem allegatur, CyAF. Ix. 9. Qgemadmodum Exod. cap. 12. v. 15, & v. 19. jeh /ol. 170. col, 1, princ, & not. in Gmar mDe, 11. Cum ad rem fuit ventum, nempè eo tempore, quo faciendæ & ad effectum deducendæ erant iſtæ ſolennitates, 4 Deo præceptæ, çonfer. Exoqd. mſtelod. ubi ipſe vertit: in auditorio,vid. ̊G& 13. Seldenus loc, allegat. ſic vertit: quod tamen non ira intelligendum, quaſi rogaſſent &c. con· nam, ſi Moles ignoravit, quomodo iſtud AA- D , (4.. Ar 15e in imdn uunRdos & con aAudiam(ex ot 1e biſeipulus gn em, quitalem Majellate Dirin⸗ Feluti cetera ler Miaes)ut propt titum, 19. Pro Polita ſuper iltar ſtlongingua; 4 d agnus palch kermentum elle fermentum; nin — 15. IWett: ſicnfi⸗ OW vediu, 16. Hebe. Dunb), tamen libfi haben Prolt vati iſta let ducitur, in MSto MS10 1. Orr 1 fin etinm haber 1 (Onſer Ligin 6o. edit, Lipl n, 4 Hebr, EoN, in h 1,t, duid prrcepin 3) Seil ſefmnonem ken Vvt ne M910 hica elk. Vel: nommige Ma din Po erpon Veniens füille uſe ul propter immun led per iplam Mo⸗ leſpongethie Com di tationem a 17. . ſeh. 10, . Vele iocifiam, les yerba iſtz: X dunt: Des hanf negender Werdie (A. N. 2cſuntpt. 1 9. Verſ. HM Tes diun cüm udi. . ) Cirit ilie tl.6. Cerin homines ſi) onlalnerim) ni res inno⸗ ntur tes ſan⸗ e ——J———- n. 111. dto kegitut 3) Kin MSto , N. Iſ, & ſ. 19 Ur, Vid, Gur A-. inen , e. sllepator, nge eotempore, educendæ elat 2, Cobfet⸗LxOd. Dominierpo. ulihic haberut, 1. 2, num. 7,A 1, eg. 13,el zuditorio,did A ,ſn. t: quod tare giſen ⸗e cca, o, 1 . ctæ i5, in immunditie, reſponderunt ei: ſpargatur ſanguis ſuper nos per ſacerdotes mundos & comedetur caro ab illis, qui immundi ſunt, 16, tunc dixit illis: ſtate & audiam *(ex ore Domini, quid hoc in caſu ſit faciendum, geſſit ſe hie Moſes) perinde ac diſcipulus, qui certus eſt audire ** ex ore magiſtri ſui (doctrinam,) beatum homi- nem, qui talem habet ſpem! nam, (Moſes) quotiescunque voluit, poterat loqui cum Majeſtate Divina, 17. conveniens ſanè fuiſſet, ut Sectio iſta diceretur per Moſen, 18. veluti cœtera lex tota; ſed (hoc ideò factum eſt,) quia digni fuerunt habiti iſti (ho- mines,)ut propter illos diceretur (hoc comma,) quoniam devolvunt homines) me- ritum, 19. propter illum, qui meretur. Verſ. 10. Aut in via longinqua] Pundta ſunt poſita ſuper iſtam (dictionem pr)) ad indicandum, non quòd illa (via) reverà 20, ſit longinqua; ſed quòd(homo iſte) fuerit extrà limen atrii ** toto illo tempore,: 1. qué agnus paſchalis mactatus fuit; in ſecundo (autem) agno paſchali azyma atque fermentum eſſe poterant in domo; nec erat ibidem dies feſtus nec prohibitum erat fermentum; niſi ſimùl cum eo, (agno paſchali,.) 22. dum ſcil. ipſe illum comedit. XXXXXX 2 Verſ. 15. Id eſt: ſacrificia, & oblationes, quæ nomine Oν veniunt, & in ſpecie: agnus Paſchalis. 15. Hebr. 7, ſic in plerisque codicibus; alii tamen libri habent .„.7 i. e. qui mundi ſunt ducitur, in MSeo z. etiam habetur nmeny, in MSto 1. -wa, in Gur Arjech fol. 170. col. 1. fin. etiam habetur benmh, ubi hac de re plu- ra, confer. & Lightfoot. ad Marci c. I4. Vv. 12. p. 560. edit. Lipfſ- it., not. in asm naaâ“ â’h. loc. Hebr. yaeè, in MSto z. hic additur: ane an i. e. quid præcepturus fit (Deus.) XX Scil, ſermonem feu verbum Hebr. 120, ſic inu⸗ troque MSto hic additum reperitur. 17. Hebr. Anw, de qua voce alibi 4 me dictum eſt. 18. Vel: naomine Moſis mep ten, mi in notis bN TD exponitur, videtur enim, non con- veniens fuiſſe, ut ſectio iſta proveniret per illos, qui propter immundiiem conſuluerant Molſen, ſed per iplum Moſen; huic tacitæ objectioni X 4 inde Aaronen; R Dnoc0 itA 19. Vele juſtitiam, Hebr. rhI Rabbini popula- io ab auloren mer 4,17, k in eH reſpondet hic Commentator noſter atque iſtius facti rationem adducit, confer. infrà Num. cap. 27. V. 5. n. 20. fes verba iſta: αα i een ſic red dunt: Das man ſuchen iſt Wuͤrdigkeit umb prout varia iſta lectio in oan mn b loc. ad. ritum vel dignitas propter illos, qui digni lant, confer. Na — . cap. ult. ubi (ceibitur: R. Joſe dixit: Na r r nn ian n DV i. e. devolvitur meritum in diem me- titi & peccatum in diem peccati, uti D. Meyerus vertit, Vide & not. ad I. Reg. c. 16. v. 34. n. I1. & Gur Arjeh fol. 19 9. col. 1I. fin. ac Jalkut Part. 1. fol. 2 17. col. 1. med. it. Abarben. ad 1. Reg. cap. 17. v. 9. bl. 2 54. Col. 2. Circà fin. 20. Certò ac maniſeſtè, citrà dubium „ id enim dictio α, quæ hic habetur, notat, confer. hic tract, Talm. Peiachim, fol. 8 1. b. & Jol. 9 3. A. uti in Dan erw ad marginem hic allegatur, vid. & Jalkut dict. Part. 4. fol. 2 17, col. 1. XX Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 66. 6 & ol. 67. a. it. fol. 90. 6. & ol. 9 2. . & Seva- chim, fol. 2 9. & Bechorot „Fol. 3 3. 2, & Naſir Jol, 63. 2a. 21. Conter. hic Gur Arjeh fol. 170. col. 2, med & not. in pan rnew b. loc. it. Maimon- om Hilc. AbO pao cap. 5. th. 8. ubi fuſius exponitur, quænam ſit via longinqua, vi Jalkut alleg. nar⸗ 1. †Ol. 2 17. . 22. CLonfer. etiam bic Gar Arjeh Fol. 170. col. 2 med. & not. in parn new h, oc. vide & not. in ae , ad Deuteron. cap. 16. v. 4. ac Jalkut Part. 1. fol. 2 17. col. 2. circà́ fin. ac col. 1 wegen der Wuͤrdigen / j. e. quod quæratur me- 3: Pkinc, it. tract. Talm. Sevachim., ol. 22. b. Verſ. 14. Etſi habitet vobiscum peregrinusz & faciat Peſach] Forſitän omnis qui prol- elytus factus eſt 23. faciet Peſach ſtatim? * lex (hic) dicit: unum ſtatutum &c. eſt autem iſte ſenſus literalis hujus (textus:) & ſi habitet vobiscum peregrinus (ſeu proſ- elytus) ac veniat tempus faciendi Paſcha cum ſeciis ſuis, (tunc) juxtà ſtatutum & ritum ſuum iſtud peragat. 24. Verſ. 15. Tabernaculum verius tentorium teſtimonii] i. e. Tabernaculum, quod erat factum, ut eſſen tentorium tabulis teſtimonii. 25. Eod. verſ. 1 5. Erat ſuper tabernaculum] (Verbum ρπ hic idem ſignificat,) ac Hα. e. erat ſuper tabernaculum atque ſic (accipitur) omne verbum in hoc textu. 26. Verſ. 17. & dum recedebat nubes] (Explicatio verbi ANW☛hic facienda eſt) juxtà Tar- gZum ejus (ubi habetur:) H P 7 ONi. e. ſeparabatur, ſic etiam (ſumitur in illo lo- co:) R1ſ¹. e. & recedebat (vel ſeparabatur) nubes, 27. nec convenit textui (ut verbaiſta:) NOy D9) (xponas?) N 9 ), (ut ſenſus ſit)) Mi. e. & alcen- dit nubes,? . quia hoc non ſignificat P i. e. remotionem (ſive receſſionem ac ſepa- rationem;) ſed exortum* & aſcenſum, veluti accipitur in illo loco:) nubes parva, tan- uam vola hominis 9 vi.e. aſcendebat & mari.29. Verſ. 1 8. Juxtà verbum Domini proſf- ciſcebantur] Diſcimus in opere tabernaculi: dum Iſraeêlitæ proficiſcebantur, convolve- batur 0. columna nubis ac protendebatur' ſu per filiosjchudæ ad inſtar trabis, (tunc) buccinam inflabant ac tollebant clamorem atq; (iterùm)clangebant, ſed iter non ſu- „ 2 23. Hebr. Arm, confer. Exod. c. 12. v. 4 8. . perfectum, confer. & 208. it. ſupza Numer. r. 5. v. 6. n. 16. ac jal- col. 2. circaà fin. & not. in ar m,., loc. kut dict. Patt. 1. fol. 2 17. col, 3. fin. & col, 4. 27. Prout habetur infrà verl. 21. h. cap. Confer. & princ. “YYMVMV [Numer. c. 2 1. v. I. num. 8. it. verſ. ſequ. 18. b. 2„ Statim, eo ſcil. tempère, quo ipſe proſelytus fa ecap. n. 3 6. S Qus eſ, conter. hic tract. Talm Peſachim, Jol.18. Quoniam verbum iſtud Owy eſt don ſodnee 90. a. & fol. 93. a. & Fol. 9 5. a. it. fol. UI F. 2. i. e, formæ ſeu conjuganionis Kalz afſt vy, & fol. 120. a. b. it. Kidduſchin, Jol. 37. . & uti hic in textu ſacro habetur, eſt 793 n i⸗e. Keritut, ol. 7. 2. 5. S conjugationis ſeu formæ Niphal, ſic habetur in 24. Non quòd ille ſtatim, atque proſelytus eſt fa notis non h. loc. dus, celebrare debest beſach, quia ſlre D hu.* Hebr. npx, quaſi dicas: germinationem. zus textus non præcisè requirunt; ſed cum ve⸗ hetit tempus urum & ordinatumin lege, con-²?: Prout 1. Keg. c. 1 8. verſ. 44. habetur. allegatur, conſer. & Peſachim, ol. 69. . bl.] pulares vertunt: hat ſich gewickelt i.e. con⸗ 8 5. a. & Fol. 9 1. 6. & fol. 9 3. 5. & Jol. 9 5. 3. 5. volvebat ſeſe, confer. quæ ad Exod. c, 2 5. V. 2 9 it. Joma, fol. 3 1. a. 8& Sevachim, ol. 79. n. 82. notata ſunt. O”ͦ”ͦèͦ 25. Gonfer. hic præ aliis P. Fegii not. ad Parapht.] 31. Vel: extendebat ſe, confer. hic Gur Arjeh fol. Chald. b. loc. ac Gur Atjeh Fol. 170. col. 2. med. & not. in pam ev' b. loc, ac Jalkut Tart.- 1. fol. 217. col. 4. princ. it. Sckeyuot, Jol. 15. 6. 6. Nempè, ut ſignificet tempus præſens yel im- — 1. “ “ “ & num. 3 5. . verſ. 1 Couler. cap. ſequ. 10. v. 5. n. 9. hic Gur Arjeh fol. 770 170. col. 2. fin. & not. in pnan b. loc, vide ſebantz . Kipiebant one lum caltrorum Asta erun nbbisenigebatt chuce inſtart mine, ad decem manuimn Moßs! jgern vult icere Diebus paucis. ſiccipitnkinil Erl.2. letope los pe caltrorum 1, 31. E diſſipemur 3 ,habetur, ud Dt Hebr, zon ic n ie, iſ 1biroqge Mte ſnt oll ſetbar 3 ˙ is iberant taiumialibturr dequo ide de tort. Biblioth. R 4.d d 14, Fe nn die lLer. Tealm ſol 3ſ. Conſer, gar⸗ it. nad. Tahn. fal ſf.b hude ſe etdu tetpretor, conle 17. Nioht csn ſe 1 Mouttetl,13, 31. Vel: gcan. Mlinällo loco: (A. . — S gui Prol. ttun Ac. eſt n (Kuprol. tum & titum linoni) i e. ſ. Dod, . eNNne, 1,16. Verl. )und . li e, Kalcen⸗ CAb. X. NIMERORIM 1091 ſcipiebant, donec Moſes diceret: ſurge, Domine! 32. tunc proficilecharur n venin lum caſtrorum Ichudæ, iſtud (reperitur ſcriptum) in Siphre. 33. Eod. veri. 18. juxtà verbum Domini caſtrametabantur] Dum Iraélitæ caſtrametabantur, columna⸗ nubis erigebat ſe inſtar palmæ 34. & aſcendebat ac protendebat ſe 35. ſuper filios Jehudæ inſtar tentorii nec ſeſe removebat, 36. donec Moſes diceret: revertere, Do- mine, ad decem millia millium Ifraeêlis, 37. dic (itaque) juxtà verbum Domini & per manum Moſis (caſtrametabantur.) Verſ. 20. Aliquando autem] (Verbum DPd hie) idem vult dicere ac: D DDi. e. interdqum. 38. Eod. verſ. 20. Diebus numeri] j. . Diebus paucis. 39. Verſ. 22. Aut Hiebu] (Dictio — hic notat) annum, veluti (accipitur in illo loco:) π P) 40. crit redemptio ejus. CAP. X. onemaclepe⸗ ZM äl SWõ . Synedrio atque coe- Demmni pyl⸗ Erſ. 2. A convocationem cætus] Cum volueris loqui cum Synedrio atque co ur mnig, tero populo eosque convocaveris, ut ſeſe congregent ad te, (tunc) vocabis il⸗ ruebi (un-) los per tubas. † Eod. verſ. 2. Et ad movenda caſtra] Tempore motionis liernonſ caſtrorum 1. clangetis illis (buccinis) in fignum (profectioni ) poteris dicere, quòd een ſei XkXXXXXx 3 jux⸗ Ta 32. Et diſſipentur inimici tui, uti cap. ſequ. 10. v.] minus &c. uti Exod. c. 7. 7. habetur, vide woh t. 3 5. habetur, ubi vide not. n. 65. Gur Arjeh ol. 170. col. 2. fin. S 6esn Conſen X. Hebr. yda) iſtud & ſequentia, usque ad: 39. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 170. col, 3 ei lg,1,. . DDA N i. e, iſtud (reperitur) in Siphre, abſunt princ. — ab utroque MSto hoc quidem loco; poſita autem 40. Uti Levit. c. 2 5. v. 29. habetur, ubi vide not. en n n ſunt poit verba iſta: in Siphte. n. 96. Junii ac Tremellii verſio Latina ibidem Kal; aa Pi, 33. Eft is liber antiquiſſimus, continens Commen- hahet: anné plenô, confer. & Raſchi not. ad e n 1e tarium in librum Numerorum 2c Deuteronomii, Genel. 14. veri. 55. n. 96.: ac not. in om neE i, be hadett de quo vide v r & Bartolocci ac Bux. „, loc. cœterum verba iſta: veluti (accipitur in ni, torf. Biblioth. Rabbin. confer. eap. ſequ. 10. v. o loco:) erit redemptio ejus, abſunt in zalionemn. 4. R. Je . Hebræo ab utroque MSto. wig 7 34. Fic PDEL hic interpretor, confer. Buxtorf. † Confer. hie tra ctat. Talmud. Joma, fol. 3. b. 8e baben. Lex. Talm. Fol. 2 607. & ſeq. Rolch haſchana, ol. 27. a. it. Menachot, fol. 9, guodudriſd 35. Confer. quæ ad hunc v. 1 8. n. 3 notn ſunt, 2 9. 2. 5, erickit e Ere ſol. 3 1. 6. S Eruvin, 1. Hebr. Pybn pob, ſic tm in Bibliis Buxtorf. . 1N Ol. . V. 5 .. „ . . 2 6 aohe 36 va recedebat, ſeparabatur, nempè 4 filiis je-. duam in exemplati Hebiæo, quò uſus ſum, le. H s . in-1 gitur, in nonnullis codicibus habetur doe enſ hudæ; ſic verbum ép, quod hic habetur, in . 25 ie Cun Anſer , e, ſer. luprâ venl. . HaA i, e., remotionis caſtrorum, res eodem e 6 tetpretor, conſer. ſuprà verl. 17. H. cap. n. 27. redit, vide Gur Arjeh fol. 170. col Finc. S W ble Proùt cap. ſequ. 1o. verſ. 36., habetur. . 70 col 3. Plinc. 47. . not. in boann new b. loc. Confer. & Jalkut Pront verl. 23. . cap. habetur. . Part. 1. l. 217, col. 4. med. „ 3 8. Vel: quandoque, nec dictio hic H alt. I,0l. 2 17.⸗ c01. 4. uti in ilo loco: R 2 i. e. num eſt Do⸗ 10 92 NU MERORHM. CA. x.. dicitur: & congregabunt ſeſe ad te omnis populus ad oſtium tabernaculi teſtimonii. 5. Verl. 4. Si verò und ſbuccina] clanxerint] Hoc fuit ſignum ad convocandos prin- cipes, nam dicitur (hic:) & congregabunt ſeſe ad te principes, qui & ipſi convocaban- tur 6. ad tabernaculum teſtimonii idque per argumentum à pari 7. deductum fuit in (libro) Siphre. 8. Verſ. 5. Si vers clanxeritu fralts ſons] Signum profectionis caſtrorum fuit clangor cum fracto ſono, 9. ac clangor (iteratus,) ſic exponitur in Si- hre to. ex coœteris textibus (ſive locis) Scripturæ. Verſ. 7. Et quando congregandus erit cætus &c.] Quoniam illa * (Scriptura) dicit: & erunt tibi ad convocationem coœtus & ad movenda 11. caſtra, (idcircò) quemadmodum convocatio cœtus fie- bat, dum duo ſacerdotes duabus buecinis clangebant, dicitur enim: & clangetis il- lis &c. 12. ita eriam motio caſtrorum per duas buccinas fiebat, num, ſicuti pro. fectio caſtrorum fiebat per clangorem cum fractò ſono & per (iteratum) clango rem; ** ita & conyocatio cœtus fiebat per clangorem cum fracto ſono & per (iteratum) langorene rim vocationem cœtus & inter motionem caſtrorum, lex (itaque hic) dicit: & quan- do congregandus erit cœtus &c. ad indicandum, † quò- 1. Hebr. wyn in, vide ſupra c. 8- V. 4. n. 1 3. Cbhbald. ut. & Junii ac Tremellii not. h. loc. vid. G confer. & P. Fagii not. ad Paraphr Chaldaic. not. ad cap. antec. 9. Verſ. 18. Sign. † it. not. ad h. loc. v. 7. h. cap. Zign. XK = =. 6. Confer. quæ ad diét. r. 8. v. 4. n. 11. notata IO. De quo vide verſ- antec. 4. h. cap. n. 8. & cap. ſunt, vide & Exod. c. 2 5. v. 1 8, n. 53. ſeq. 1 I. v. 5. n. 26– 4. Vide dict. cap. 8. verſ. 4. ibique not. num. 14. * Hebr. Nme 5 iſta & ſequentia, usque ad: 5. Conſer. Junii ac Tremellii not. 6. loc. & Gur p& i. e. ad indicandum, (quòd clangor & c.) A-: jeh fel. 170. col. 3. princ. it. tractat. Talm. abſunt hie à1 MStoz. ðð =ð Roſch haſchana, fol. 34. a. & Erachin, fol. 10. II. Sicnti ſuprà verl. 2. . cap. habetur, confer. hic a. & Succa, ol. 5 3. 5, Succa, ſol. 53. b. & Roſch haſchana, fol. 34. §. Vel: Citabantur, confer. Gur Arjeh fol. 170. a. & Erachin fol. 10. a. col. 3. med. & net. in won mh. l0ec. 12. Prout Iuprà verſ. 3. . cap. habetur. 7. Hebr. —☚ς r, de quo vide Buxtorf. Lex. ** Confer. quæ paulò antè ad verſ. 5. . cap. rnum. Talm. fol. 419. princ. 4 9. notata ſunt §. De quo vide, quæ cap, antec. 9. v. 1 8. n. 33.1† Hebt. no, in MSto I. pro eo legitur: nb i. norata ſunt, confer. & verſ. ſequ. 5. h. cap. num. e. docet; in MSto 1. habetur: uP i. e. diſci- 10. ac Numer. cap. 11. v. 20. n. 80. it. not. in mus, res eodem redit. pa r h. loc. ubi & tract. Talm. Roſch ha- 13. Scil. convocandos, Hebr. &7 i. e. ad con- ſchana fol. 3 4. a. ad marginem allegatur. 9. Confer, bic præ alhis P. Fagii not, ad Paraphit. ritur, 2 (reſpondetur, quòd) iſto caſu non eſſet diſcrimen inter con- d clangor non fiat fractò ſo- “l nô ad convocationem cœtus, idem quoque judicandum eſt quoad principes, 13 deor 3 ecce vocationem, ſic in MSto 1I. hic additum reye. (9,1 juxtò verbum trium ſint profecti, ſnempe:) juxtà verbum Domini & juxtà verbum Mo- . ſis & juxtà verbum (ſive ſonum) tubatum. Eod. verſ. 2. Opere continente] i. e. VPHe maſſa 2. opus (iſtud fuit perfectum) percuſſione 3. malleoli. 4. Verſ. 3. Et clan- getis illi] Ambabus (buccinis) idque fuit ſignum ad convocandum cœtum, quia (hic) cecebgan quo⸗ coprocatio alte cconrocztione . ni) abus ſond convocatiohibu Onibus publicis ußer Hinc il (n::clangen minve,Deus vel guda gnogecim tece in principie 1aque 20 wigelin ur, nemnpe, 2 , gor ſioe kracto ſ0 170, eol. 3. fn. WN Mob h ſoe⸗ Conterehie tract. ain foleſſi 2 in Jerachiin, ,o 14 Dre: geobiatie r quibu oppo torum obiztiones, 101 4. ped n tiiam diplnte Kn⸗ 2. d malginem al 1fol 219. eol,1. 15. Hoc nomine in Mbliei ai de D eipio anni egunte emiinciid ndi torn hubetut in oiis 14. locusiftein 6 4 fn. ſie apon en e dpbb dn 5 P 1e, quoniamn hit ne, ſimöleumi Piineihig znni,gu⸗ niſ menoigia 13. N 14) unen CNA ttbun lo. üe, de 31 dlan. n guis hie, tellimonii,. 2ndospin⸗ Dnrocaban. ofeionu nitut indi. Nngregatdu 7octionem bcetus fie. langetis ſcui t. m) chngo⸗ Dn & ge Linter con. 1 & qad. ftact o. kincipen 1), ecce 5. loc, vid, 6 n fit not il *“ —Rf — mmmm . l⸗ Kca⸗ 2, Mqlle l clangor e) Ut, conket. bie and, * dl, 4 tur. , cap, nluun, epitur: h ie Alc⸗ CAb. J. NUMERORUM. 1093 eece lgnam quoad tria iſta, (nimirùm) convocatio cœtus (fiebat buccinis) duabus; convocatio autem principum (fiebat buccinà) una, & täm in hac, quàm in illa (convocatione) non fiebat clangor fractò ſonô; aſt motio caſtrorum (fiebat bucci- nis) duabus ſonô fractòâ. Verſ. 8. Eilii autem Aaronis * clangent] (Videlicèt) in iſtis convocationibus & profectionibus. Verſ. 10. Saper bolocaußtis veſtris] De oblati- onibus publicis 14. loquitur §. Scriptura. Eod. verſ. 10. Ego ſum Dominus, Deus veſter] Hinc diſcimus regna 15. cum memorialibus & buccinis, 16, dicitur enim (hic:) & clangetis*cum buccinis in monimentum, (verba autem iſta:) ego ſum Do- minus, Deus veſter, (indicant) regna. Verſ. II. Menſe ſecundo] Poteris tu dicere, quòd duodecim menſibus, præter decem dies, morati ſint (Iſfraelitæ) in Choreb, nam ecce in principio menſis Sivan 17. ibidem caſtrametati ſunt nec caſtra moverunt usque ad vigeſimum (diem menſis) Ijar 18, anni ſequentis. Verſ. 12. Per profe- i. e, 0 o⸗ Aditum , Ille- btio- ritur, nempè, ad principes convocan dos fit clan- gor ſine fracto ſono, confer. hie Gur Arjeh fol. 170. col. 3. fin. & col. 4. princ, it, not. in op- DD h, loc. * Confer. hic tract. Talm. Sucea, fol. 53. a. & fol. 54. a. it. Fol. 55. a. & Roſch haichana, fol. 2 1. 3. ir. Sevachim, fol- 5 8. a. & Erachin, fol. 3. b. & fol. 13. b. 14 Sive: de oblationibus cœtus Ifraelitici, Hebr. Vax quibus opponuntur ſingu lorum ſeu priva- torum oblationes, confer. hic Gur Arjeh ol. 170. col. 4. med. & not. in arn mnb b. loc. ubi etiam Siphre & tractat. Talm. Erachin, fol. 10. 2. ad marginem allegantur, confer. Jalk-ut Part. I.Fol. 21 . eol. 2. circaà fin. 15. Hoc nomine intelliguntur textus ſive verſus Biblici, qui de regno Dei agunt quique in prin- cipio anni leguntur, quoniam Sancus ille Bene- dictus pd inyn 90 Jn en i. e. judicat in principio anni totum mundum inſtar regis, prout habetur in notis pe mnem ad Levit, z. 2 3. V. 24. locus iſte in Gur Arjeh /ol. 170. col. 4. cir- caà fin. ſic exponitur e en een e nN een enn e eeh een ien een PpD dene e ee wene ee de ”s i. e, quonizm hit ſunt memorialia atque bucei- naæ, & ſimul cum illis eſt regnum, ideò etiam in principio anni, quamvis ibidem non ſcripta ſint, niſi memorialia & buccinæ (vide Leyit. dict. e. 23. V. 24.) tamen hinc diſcitur de principali ſtructura, quoòd ſimùl cum illis ſit etiam regnum, i. e,. quòd verſus Biblici, de regno Dei agentes, etiam ſint recitandi in principio anni, confer. num. ſequ. 16. 16. Id eſt: cum verſibus ſive textibus Biblicis, qui agunt de memorialibus & buccinis, etiam textus Biblici, qui de regno Dei agunt, recitantur in principio anni in , confer, num., antec. I15. & not. àd Levit. c. 23. V. 24. Sign. *& n. 57. it, not, ad Pſalm. 99. v. 16. n. 10. & not. ſequ. Sign. * . verſ. 10. Conſer, & Roſch ha- ſchana, ol. 32. a. *X Hebr. nypr)), in exemplari Hebræo, quo uſus ſum., locus iſte ſic legitur: Mν Snyv nee n e eeneeen en enn, HPOi. e. & clangetis, ecce buccinæ, in mo- nimentum, ecce monimenta, ego ſum Domi- nus, Deus veſter, iſtud (indicat) egna (hæt tria, ſcil. buec inæ, monimenta & regna in hoc verſu 10. habentur, & in principio anni verſus Biblici, qui de buccinis, memorialibus & regnis agunt, recitantur, confer. num. præc. 16 . verſ. 10.) 17, Is menſis Majo noſtro ferè reſpondet, confer. Deuter. c. I. v. 2. n. 20. & Gur Arjeh ol. 170. col. 4. circà fin. ac not, in sm nD h. loc. it. tract. I alm. Roſch haſchana, fol. 3. a. b. 8 Taanit, ol. 29. a. 18. Hebr. è&, qui menſis Aprili noſtro mazxi- matn partem Teſpondet, confer, quæ ſuprà 2d Numer. cap. I. (Verſ. 1., num. 4. item Deuter. c. I. V. 2. D. I ͦ Notata ſunt. 1094 NUMERORUM. Kione⸗ ſuas] (Nempè: )juxtà modum (ſive ordinem,) qui explicatur 19. circà pro⸗ fe ciones vexillorum illorum (Iſraélitarum,) quis primus & quis ultimus (eſſe debe- at.) Eod. verſ. 12. le deſerto Faran] Kibroth hataavah 20. in deſerto Paran fuit, ibique caſtrametati ſunt (lſraelitæ) ab iſta profectione. 21. Verſ. 10. & depoßitum fait tabernacalum] Dum proficiſcebatur vexillum ehudæ, ingrediebatur Aaron ejus- que filii & temovebant velum eoque contegebant arcam, dicitur enim: & veniar Aaron ejusque filii, dum proficiſcuntur caſtra; 22, filii autem Gerſonis & filii Me- rarii deponebant tabernaculum eoque plauſtra onerabant, * intereà vaſa Sanctuarii⸗ quæ erenda erant à filiis Kehath, 23 ſtabant cooperta & ponebantur ſuper vectes, do- nec proficiſceretur vexillum caſtrorum Rubenis ac poſteà etiam filii Kehath proficiſce- bantur.24. Vetſ. 2 I. Portantes Sanctuarium Portabant res ſacras. 2 5. Eod. v. 2 I. Et ere- zgerunt tabernaculum] (Nempè:) filii Gerſonis & filii Merari, 26. qui illos (Kehathitas) præceſſerant profectione duorum vexillorum, erigebant tabernaculum, dum nubes tequieſcebat & ſignum caſtrametationis videbatur in vexillo caſtrorum jchudæ ibiq; 1 caſtra ponebant & intereà, dum filii Kshath veniebant poſt eos cum duobus vexillis oſtecior'bus, filii Gerſonis ac filii Merari erigebant Sanctuarium ac quando venie- bant filii Kehath, reperiebant illud erectum & inferebant in iſtud arcam & menſam, ut & candelabrum atque altaria, & hic eſt ſenſus literalis Scripturæę. Eod. verſ. 2I. Et erexerunt] (Videlicèt:) illi, qui erigebant tabernaculum iſtud, 27. antequàm ve- nirent filii RKehath. Verſ. 2 5. Extrema aties omnium caſtrorum] (Scriptum reperi- tur in) Gemara * Hieroſolymitana: quoniam tribus Dan erat plena 28. populo, (ideò) 19. Paulo poſt, nem pe: veriu 14. b. cap. confer. & ſuptà Numer. g. 2. V. 2. & feqg. s%ů. ld eſt: ſepulchra concupiſceentiæ, vide cap. ſequ. 11. v. 34. & Deuter. C. 1. V. 2. num. 21. 10 MSto I. verba iſta Se n i. e. chra concupiſcentiæ, hie deſunt. 21. Confer. bic Gur Atfjeh fol. 170. col. 4. fio. & e. in wa à h. lCc, it. tact. Talm. Schab bat, fol. 89. 2. . . 22. Uiti ſuprà Numer. cap. 4. V. 5. habetur, ubi vi de uot. D. 4. . . . — „ Ia MSto 2. poſteâ additur: cilcebantut. Pytie i.e. S& profi- 23. De quibus vide Numer. dict. cap. 4. V. 5. ibi- que not. n. 5. confer. Jalkut Part. I. Fol. 213. col. 2. ci'cà fin. SS 14. Confer. hic præ aliis Gur Arjch ol, 17 1. col. 1. med. — ſepul- 2 5. Vide hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. & Gur Arjeh dict. ſol. 271. col. . med. con- fer. not. ad I. Chron. c. 2 8. v. 10. n. 19. it. E- nachot, fol. 9 8. b. confer. & num. ſeq. 27. h. verſ. 27. Iſti fuerunt filii Gerſonis & filii Merari, de qui- bus paulò antè dictum eſt, confer. num. antec. 2 6. b. verſ. vide & Gur Arjeh ol. 17 1. col. I. med. & not. in pans mnew h. loc. S * Hebr. wuhh mnn, in MSto 1. legitur: Vnn abſunt iſta 4 MSto z. & not. in 'pan e, ubi leci iſtius plenior habetur expoſitio, vid. & not., ad EKſai, cap. 52. .—— ruvin, fol. 25. a. & Schevuot, fol. 16. b. it. Me- 26. Vide etiam hicP. Fagii not. ad Parapht. Chald, P i. e. Talmud Hieroſolymitanum; ſod 2 ². Confer. & hie Gur Arjeh fol. 17 1, col. 1. med. CNJA.. (G)ulimo lo ninca) eifeſtitu concludit 30. bis, gue hoc Verl 29. H / tmuN.) Pod, ve Chohas] Is fuir (diecit: & veneth les) vocantarum aolnina, (nempe e, 31. M 19. Profeiſtim ctenim in hac Pre liicam; ſed(po Moſesſeipfumill Qum Ge illo, 41, Verl. z0. ten — 29. Nempe: orcine preror, Confer. n 3o. Vel: probat, erplico 412d. 5 cluditae ſententiam 31. Uuiſopis Numer zu l ent orcineſ lk irabs, conter, d 33, Conker hic Gn. hot, in w eepoſtionis ddui 34. is. ucic, ea). , . 1. co, lo. dbi etiam di 1. Uii kxod. 140. 1 Hedr. , it wi e. dofcil, 3, Bire: 4ccidit, ſide, gGe 11 zod, 37. Hæc decio ſie 1l,r. 1e Abi icen l. Conlet, loc gie . (ideo) ultimo loco proficiſeebatur &, quicunque aliquid perdiderat, iſtud (tribus Da- eelle debe. nitica) ei reſtituebat; eſt, qui dicat, quòd inſtar arcæ 29. ambulaverint, idque ille ohamlu concludit 30. ex (verbis iſtis:) ſicuti caſtrametantur; ita & proficiſcentur 31* hlſtun. eſt, qui dicit, quòd inſtar trabis 32., ambulaverint idque ipſe concludit ex (ver- rleton ei. bis, quæ hoc verſu habentur, nempè:) extrema acies omnium caſtrorum-. ne Verſ. 28. Hæ ſunt profectiones] i. e. Hic eſt ordo profectionum illorum (Iſraêlita- Mnm Me⸗ P E nn Me⸗ rum.) Eod. verſ. 2 8. Etprofectiſunt] Eodem illo die profecti ſunt. 33. Verſ. 29. lSincknati , Cbobab] Is fuit lethro, dicitur enim: de filiis Chobab, ſoceri Moſis; 34. ſed cur lex detrecesdo. dicit: & venerunt ad Rehuel, patrem ſuum? 35., nimirùm, quia parvuli (ſive nepo- uhprofalee. tes) vocant avum ſuum &11.. e, patrem; multa * autem ei (ſocero Moſis) fuerunt .11. Mer⸗ nomina, (nempè:) ethro, quia i. e. reliquam fecit 36. ſectionem unam in le- ehatnt) ge, 37. Q (quoque dictus fuit,) quia 22 i. e. dilexit legem &c. 3⁸. Eod. verſ. dun ube; 29. Preficiſcimur ad locum] Statim intrà triduum nos ingrediemur in terram, 39. hude bi etenim in hac profectione prima iter ſuſcipiebant, ut ingrederentur in terram lſraë- obun deelli Riticam; ſed (poſteà) peccrunt (Iſraelitæ,) dum injuſtè conqueſti ſunt; 40. ſed cur Gando dente. Moſes ſeipſum illis adjunxit? 41. (ratio eſt, quia) hucusque decretum non erat fa- n& menſan, — (um de illo, 42. atque † ipſe exiſtimabat, quòd ingreſſurus eſſet (terram promiſſam.) Lod en2. Verſ. 30. In terram meam & ad eognationem meam] Tàm propter bona mea, 4. Antequimre. 4 uàâm Dheuteßett 29. Nempè; ordine quadrato, ſic a'ne hic inter-] not. ad Paraphr. Chald.b. loc. 11, hopilt, preror, Confer. not, in Sman ne h. loc. 39. Nempè: Cabanæam, conlſer. hic Gur Ar- (ded) 20. Vel: probat, demonſtrat, ita verbum wop ſeh Jol. 171. col. I. fin. & not. in par mnee — ꝛ explico Arad. U9] i, e. educit, elicit, inde con. b. loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur- aephr⸗ Cbald,. cludit ac ſententiam ſuam probat. RW 40. Injuſtè expoſtularunt, queruli fuerunt, Hebe- eorme de . z 1. Uti ſupta Numer. cap. 2. verſ. 17. habetur. 3 uenn, uti cap. ſequ. I1. V. Ie in cextu ſacto lonlgl. 32: Id eſt: ordine ſive agmine oblongo, veluti habetur, ubi vide not. num. 5. confer. & Gur Cd 1 KiA. eſt trabs, confer. not. in a e. locc7. Arjeh fol. 17 1. col. I. fin. . 3573. Confer. hic Gur Arjeh ol. 171. col. 1. fin. 41. Adnumeravit ſive aſſociavit, dum dixit: pro- 2A urepbr Chil asc not. in an neov b. lec. ubi ratio hujus ficiſcimur, ſemet etiam includens, ac ſi terram ecerxpoſittionis adducitur. Chananæam ſimùl cum (œteris Ifraëlitis ingreſ- liMenai ded . 24. Vid. Judic, cap. 4. v. 11. confer. & Gur Arjeb fſurus eſſet, cùm tamen propter indigna ionem gler. nun, e dict. fol. 17 1. col. I. fin. & not. in 'pan nbe Dei ipſe illam non intraverit, vide infra Numer. ſel e . loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur.“ c. 20. V. 12. it. num. ſequ. 42. . verſ. confer. & ⸗ 35. Uti Exod. cap. 2. verſ. 1 8. habetur. Gur Arjeh fol. 171. col. z. princ. & not. in 1. legiiut: . * Hebr. Aa, in utroque MSto pro ee legitur: Swnn ne h. loc. ſolyamtanum, C. emm i. e. duoſcil. nomig. 4. Videlicèt: ne ipſe ing ederetur terram pro miſ. n 36. Bive: addidit, adjecit, quaſi abundare fecit, ſam, uti habetur infrâ Numer. c. 20. v. 12. eide, quæ ad Exod. 7. 1 8. v. 1. n. 5. notata ſunt. † In MSto 2. hic habetur: &7Hͤi, e. ſed (iple exiſti- letiiſius Denat 17. Hæc Sectio ſive textus allegatur Exod. dict. c. mabat &c.) =ð : Mii D g. v. 1. ubi vide not. n. 6. D 43. Ut ſcilicèt illa vendam, & inter Iſraelitas im- “ 3⁹. Confer. ExOd, dict. c, 1 8. V. I, n. 8. & P. Fagii SSS poſte⸗ LvyyyyY 7 N 1096 NuMERORUIM. quàm propter familiam meam. 44. Verſ. 3 I. Ne quæsò deſeras nos] Non (habet- particula:) ε aliam ſignificationem, quàm rogationis, (ne quæsò deſeras nos, in- quit Moſes,) ne fortè dicant (homines:) non factus eſt Jethro proſelytus ex amore; 45. ſed cogitavit ille, quòd proſelytis pars ſit in terra (promiſſa;) nunc autem, dum- vidit (Jethro,) quòd illis (proſelytis *) nulla ſit pars, reliquit eos (Iſraëlitas) atque abiit (in patriam ſuam.) Eod. verſ. 3 1. Quandoquidem nſti metationes noſtras in de- ſerio] Nam convenit tibi, * ut iſtud facias, quia nòôſti metationes noſtras in deſerto ac vidiſti ſigna & miracula, 46. quæ facta ſunt. * Eod. verſ. 3 1. Quandoquidem néſti] (Verba iſta:) 2 9 (idem ſignificant,) ac: .ν i e. quoniam nòſti, ſic quoque (accipiuntur in illo loco:) i. e. quoniam non dedi il- lam Selæ, filio meo, 47. item (in illo loco:) i. e., quoniam venerunt, 48. item: 12 V 3. i. e. quoniam vidi faciem tuam. 49. Eod. v. 3 I. Et ſuiſti nobis oculo- rum loco (Yerbum ) H)habet ſignificationem præteriti temporis juxtà Targum ejus; 50. alia explicatio (verbi N, nempè, quòd) habea: fignificationem temporis futuri eilte ſi ocusejus; (hoc ſenſu:) quicquid abſconditum fuerit ab oculis noſtris, in eo tu oculos noſtros illuminabis; 5SI. alia expoſitio: tu eris nobis dilectus inſtar ſphæræoculorum no- ſtrorum, nam dicitur: & amabitis peregrinum. 52. Verſ. 12. Et eritbonum iſtud Quod- nam bonum exhibucrunt ei (Chobabo?) dicunt (Rabbini noſtri,) dum Iſraêlitæ divi- debant terram (promiſſam, )erat pinguedo 53. urbis jerichoquingentorum cubitorum luper poſterum babitem ac proſelytus fiam, vide nor. nobis. in bon nD b. loc. ut & num, ſequ. 44, con- 47. Veluti Geneſ. c. 3 8. v. 26, habetur; abſunms fer. & Jalkut Part. . fol. 218. col. 3. med. autem iſta: quoniam non dedi illam Selæ, filio 44. Nempè: — h õ ij. e. ut illos addu- meo. in Hebræo à MStoz. . cam, quò fiant proſelytii, ſie Rabbini exponunt, 48. Vide Genel. c. 19. v. 3. it. not. ad Hiob. « 34. confer. GurAr'eh fol, 17 1. col. 2. med. ac not. in / v. 27. n. 2 1. pr e . loc, ubi etiam Siphre ad margi-49. Pront Geneſ. cap. 3 3. verſ. 10. habetur, ubi nem allegatur: vid. Sign. * confer. & not. ad Pſalm. 119. Verſ. 4 5. Videlicèt: ergà religionem Judaicam & veo. 127. n. 81. rum Dei cultum, conker. etiam hie Jalkut Part.] 50. Vide not. P. Fagii ad dictum Targum, ubi de 1. VOl. 2 18. col. 3. med. it. not. ad Hiib. cap. 2. ſenſu hujus loci plura. v. 1ʒ. n. 1ʒ3. It Hebr. ony pwy, iſta & ſequentia, usque ad . edr. Synd, ſie in Msto 2. hie additum repe r N i. aia expoſitio: tu eris nobis (di- *⁹ Hebr. J7 N iſta, ut & ſequentia, usque ad: e⸗ e e unt lensra 2. õs ryN i., e. ac vidiſti (ſigna &c.) abſunt à MSto 51.⸗ er.hic præ aliis not. in dan Mv h. loe: 4 5⁵. Live: magnalia, proùt P. Fagius dictionem Frax, quæ in Peraphraſi Chaldaica habetur, 1 niätulkit; Commentator noſter hic habet: Pax i. e. fottitudines, inſignia facdta. at In utroque MSto hic additum eſt: 129 i. e. ubi locus iſte illuſtratur. 52. Sicuti Deuteron. cap. 10. verſ. 19. habetur. 53. Hebr. w (ſignificat:) Aprv y i. e. ſo- toot CAb. X. lum pingne, uti in a r h. loc. exponi- tur, nempè: optima pars tertæ, confer. Light- C4L. ſper guingento lr) icentes: (ſerram ginguen 66, Verl 33. noniam dancu am) Loc, rert ciy or egtedit latabularumgle Prealitet isl. Werdiu] Bepten nempe) uatuor los, gor geptin hentesac ſeoſpi⸗ ſuntei (enui ſat —— — oot, Centun. Cho Plienl. Cun Arje 116 ſudie c2,.l 64. Vel: era quadt. jum, i. e. nadebat tudine ac totidem Rod, t. 26, 1. 36 l Reg cap., V. 1 ſſ. Videlicet in com e, ur ti detedit 6t. De quo zide : nt. 2d od, c,1,. ſy. Conter. Cxod e, 6 13.. 20, H. ſ9. . 4,n 11, fal cires in. i mact I. à Laani, ſol, 19, Hebn dn ilud rw ie innerei 11 Hebr th in ee, caltta, confet, 2. hin. not in tlact, Talm. bayabe egilntwice R ele, 4. 7,4. ol m i lpuranr, un ckti, unien CM.X. — Non (dader. ſeras not, ine tmtexamore; atem, dum. )atene adit nolras in qe. ttuin deſetto . Wandegtiten ie. guonian m non dedi il Venerunt, 40, iiinohi gcul⸗ argumejus; emporis futari oculos noſtros oculorum no⸗ wiſus Qod⸗ Iltaelitz divi- rtum cubitorum ſupet — babetur; eblant Pillam Sele, flio not. 20 Hiob,c 34. 10, habetut ubi 1 Phlmn 119. Vel. Tugum ite gventi⸗ Ueque 1 : tueris nodis di⸗ wen vevh lo⸗ eil 18, habetu. er ie ſo⸗ nn t, loe⸗ enponi⸗ nz, lle, Lishe- ſoot Se Taanit, fol. 29.2. CAF. X. NuIMERORUM. 1097 ſuper quingentos cubitos, 4. eamq; in medio relinquebant nec dividebant(camlſra- litæ,) dicentes: in cujus portione ædificabitur domus Sanctuarii, is auferet 55. iflam (terram pinguem;) intereà autem dabant illam fillis) ethronis, jonadabo, filio Rechab. 56. Verſ. 33. Itinere tridui] Iter trium dierum confecerant (Iſraëlitæ) die uno, 57 quoniam Sanctus ille Benedictus volebat illos ſtatim introducere in terram ( promiſ- ſam.) Eod. verſ. 33. Et arca fæderi Domini præcedebat eos itinere tridui] Hæc fuit arca, quæ egrediebatur cum illis † (Iſraelitis) ad bellum, 58. in qua erant fragmen- ta tabularum (legis) repoſita eaque præcedebat illos (ſraelitas) itinere tridui, 59. ut præpararet eis locum caſtrametationis. Verſ. 34. Et nabes Domini erat ſuper illos interdiu] Septem nubes é. ſcriptæ ſunt in profectionibus eorum ( Iſraelitarum, nempè:) quatuor ex quatuor plagis mundi & una ſuprà atque una infrà & una antè illos, quæ deprimebat excelſum & extollebat depreſſum * quæque interficiebat ſer- pentes ac ſcorpiones. 61. Verſ. 35. El faftum h, um profeiſieretur arca] Factæ ſunt ei (textui ſacre) notæ 62. antè illum & poſt illum, ad indicandum, quòd non iſte ſit locus ejus; ſed cur iſtud hic ſcriptum eſt? nempe, ut faceret intermiſſionem- Xyyyyy 2 63. in- ductis ſtatuit, unam tantuùm fuiſſe arcam. 59. Conter. verſ. ſequ. 3 5, 5. cap. num. 6 5, it. tract. Talm. Schabbat, fol. I15. a. 6. & Avoda Sars, fol. 24, 6. it. Jadajim, l. 76. 3. 60. Confer infrà Numer. «. 2 1. verſ. 1I. n. 9. vide & Gur Arjeh fol. 171. col. 3. princ. ac not., in = PWh. loc, ubi ſeptem illæ nubes ex Si- . . Phre juxtà S. Scripturam referuntur. 555⁄. Videlicèt, in compenſationem illius partis ter- *⁸ Hebr. han nx, in utroque MSto pro eo legitur⸗ æ, quæ ei decedit per ædificationem templi. 79 & i. e. humile, res eadem eſt. H 56. De quo vide 2. Reg., «. 10, V. 1 5. confer. & 61. In notis Raſchianis editionis inon ribw ha- not. ad Jud. c. 1. v. 16. betur hic iſta additio: narimn in i. e. ex caſtris 57. Conter. Exod c. 12. v. 37. n. 164. & Exod. quæ verba hic in textu ſacro habentur & expo- c. 1 3. V. 20. n. 59. Vvide & Selden. de Synedr. l. nuntur in dictis notis hoc modo: e Den 2. c. 4. n. 12. ac Jalkut Part. 1. Fol. 218, col. 3. i. c. ex loco, ubi illi (Iiraclitæ) caſtrametabantur circ fin. ià tract. Talm. Schabbat, fol. 116. a.) confer. Deuteron, c. I. v. 19. n. 132. . 62. Sive: ſigna: nwanb; ſunt autem notæ iſtæ duæ liteæ Nun inverſæ, hoc modo: quarum una præmilſa eſt verſui huic 3 5. altera ſequitur verſum 3 6. H. cap. ad indicandum, quòd textus iſte ſeribendus fuiſſet juxtà vexilla, in illo loco, ubi habetur: ) yd) i. e, & proficiſcetur tento- rium conventus &c. uti Numer. c. 2. Vv. 17. ha- betur, ſic in Gur Arjeh ol. 171. col. 4. med. vide & not. in ar eSw h. loc. ac Selden. de Synedr. l. 2. c. 4. n. 12. foot. Centur. Chorogr. c. 46. p. 87. edit. Li- pſieni. & Gur Arieb /1. 171. COl. 2, fin. it. not. ad judic. cap. I. verl. 16, num. 11. 54. Vel: erat quadraturæ quingentorum cubiro-⸗ rum, i. e. habebat quingentos Cubitos in longi tudine ac totidem in latitudine, confer quæ ad Exod. c. 26. v. 36. n. 139. notata ſunt, it. ad I. Reg. cap. 7. Vv. 1 5§: D. 34. † Hebr. ny iſtud & ſequentia, usque ad: vi i. e. itinere tridui, abſunt 4 MSto z. 58. Hebr. in MSto I. pre eo legitur: man i. e. caſtra, confer. hic Gur Arjeh fol. 17 1. col- 2. fin. & not. in "nn Mnew b, loc. ubi etiam tract. Talm. Bava batra fol. 14. ad marginem al- legatur, vide & R. Iſaac. Abarbenel. ad 1. Samu el. c. 4. v. 4. fol. m. 8 5. col. 1I. & ſeq. u bi pro- lixè diſputatur, utrum duæ, an una fuerit arca foœderis, & tandem rationibus pro & contrà ad- 63. inter pœnam ac pœnam &c. ſicuti habetur in (capite Talmudico, quod incipit:) Pp 99. 64. Eod. verſ. 3 5. Surge Domine?] Quia (arca) præcellerat illos itinere tridui 65. ideò dicebat Moſes: ſta atque nos expecta nec te ulteriùs e- longa, (ſic reperitur ſcriptum) in Tanchum a, 66. in (Sectione, quæ Incipit:) P. 67. Eod. verſ. 3 5. Et Adiſſipentur inimici tu) Qui congregati ſunt. Eod. verſ. 3 5. Et fugiant, qui oderunt te] Hi ſunt, qui perſequuntur. Eod. verſ. 3 5. Qui oderune te] Hi ſunt, qui oderunt iſtaêlitas, nam emdnis, qui odit Ifraelitas, odit eum, qui dixit & factus eſt mundus, 68. dicitur enim: ** & qui te oderunt, extollunt caput, 69. buinam verò ſunt iſti? (nempè illi, qui) contrà populum tuum callidè ineunt conſi- lium. 70. Verſ. 36. KRevertere, Domine,] Menachem interpretatur iſtud (verbum- B.,) quòèd notet: Pα Pi. e. quletem, 71. ſic quoque (accipitur in illo loco:) W. i. e. in quiete & tranquillitate ſervabimini. 722. Eod. verſ. 36. Myriades millium Iſrazlis] Indicat (hic Scriptura.) quòèd præſentia Divina 73. non habitet in, ter Iſraelitas, ſi illi pauciores ſint, quàâm bis mille atque vicies mille. 74. — 63. Sive: inte ſtitium, pauſam vel intervallum. nem &, ut diſtingueretur porna 4 pœna, ſic de hic inte pretor, confer. quæ ad Levit. c. 1. V. 1. n. 8. notata funt. . 64. Id eſt: omnes textus ſacri, eſt iſtud caput de- cimum ſextum tractatus Talmudici: Schabbat, fol. I15. uti ad marginem in ia eh. loc. allegatur, vide & Gur Arjeb fol. 17 1. col. 4. 65. Vide verſ. præc. 33. n. 59. & Raſchi not. ad Cantic. c. 2. v. 6. 66. Eft is Commentarius vagus in Pentateuchum Moſis, de quo vide m) ac Bartolocci & Buxtorfi Biblioth. Rabbin. confer. & R. Sa- lom. ad Exod. c. 38. V. 8. & ad Levit. cap. 11. v. 2. 67. Id eſt: & congregavit, ſectio iſta incipit ca- pite 3 5. Exodi & continuatur usque ad verſum 2 1. capitis 38. 68. Is autem, qui mundum creavit, eſt Deusom- nipotens, in MSto z. pro his: odit eum, qui dixn & factus eſt mundus, babentur iſta : A ma ae NWen 1. e, perinde eſt, ac ſi o⸗ diſſet patrem illorum, qui eſt in ccelis, *X Hebr. Na iſtud & ſequentia, usque ad: M b-i e. quinam verô, abſunt 4 MSto TI. 69. Uti Pſalm. 83. verſ. 3. habetur. 70. Proùt habetur dict. Pſalm. 2 3. v. 4. ubi vide Commentatoris noſtri notas. 71. Vel: qui facit quiefcere ſive quietum reddit, huic contentit & Parapheaſis Chaldaica, ubi vide P. Fagii not. Junius quoque ac Tremellius verte- runt: da quietem, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 23 8. a. med. it. tract. Talm, Je- vammot, fol. 6 3. b. & Bava kama, Fol. 83. a. 72. Uti Eſai. cap. 30. verſ. 15. habetur, confer. hic Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. lib. 3. Diſſert. 5. c. 9. ubi de uſu areæ & Cherubino- rum, conjunctim ſpectatorum, fuſius agitur. 73. Sive: Majeſtas Divina, Hebr. νâ, de qua voce alibi à me dictum eſt. 74. Confer. hic not. in mar. re, ubi explica- tionis iſtius habetur ratio CA. XI. C4 M. — . 1. diction tz alio in loco) i acprobi)vt Polum meum gumalccſimen (ire anſam, pam krtenn ſic guoqo guerebat. ſk in aunbusDomin caſionis captani Guantum labori tem à moleſtia it 16:) ego propot (Sreſeriſtrittu Didio dap hie nempe piliotes, Menasje dicih — Irld el: impcdis mentatotis nodt ta). 17. 4, habe ol. 219,401 2, 1 Uti ſeem. cap. ziphre, ui in dn legetur. Neuirdd can⸗ 4. hor Michr cep 5. Ui ſadie, eepe i⸗ lagii not, 20 Pa Tälm. Schebbat, 1. die vertbum Wwe 1on ſetutus erpoſß W. Po heben dorarimus dehe le n4, n. 16 ¼ O 2 ni )precelletad te ulteriütz e⸗ her Hod. verl. 3f. Q olerugt eum gvi irtt unt caput, 69, ineunt conii kuc (vetbum, in illoloco:) 36. Mriude von hibiteti 4. inle e,eld⸗ necelis, i, Usqtead: . MRo1. eur . 43..4 diie e guietun keicit, Childeics, ubi vige Tlewehlius verte⸗ Ot. ad librum Pec. 1. trac. Talm,e⸗ Nama, fol Hz,1. 4 Rabetut, cOlel. EOr. ätuil iib 3, teChelud ino⸗ n, fulin agitu⸗ õ ybo, bierhle⸗ ra alioi in loco?) Hi e. populus iſte improbus; ⸗ di (ac probi,) vocantur: Di e populus meus, dicitur enim: mitte † i. e. po- pulum meum, 3. item: Py populus meus, quid fecit tibi? 4. Eod. Verſ. I. Tan- gJzuam occafionem captantes] Non ſignificat (verbum: ) Dp N, niſi occaſionem. (ſive anſam, nam Hraélitæ) quærebant occaſionem, qua ratione ipſi ſemet à Deo aver- 4. Proùt Michæ cap. 6. verſ. 3. babetur. 3. Uli Judic. cap. 14. verſ. 4. habetur, confer. b. 4. Sic verbum MWay, quod hic habetur, i interpre- CNTNL.— —g (cAT. XI Erf. 1. Ei fuit ponale tanguder brcsganee- eeen Non (intelli gitur hic per dicdtionem:) i. e. populus, niſi improbi (in populo) & ſic illa (Scriptu- ra) dicit: ecquid faciam i. e. populo iſti? I. dicit quoque (Scriptu- . quando autem illi ſunt re- terent, ſic quoque illa (Scriptura) dicit de Simſone: quia &N& i. e. occaſionem ipſe quærebat. I. Eod. verſ. I. Malum in auribus Domini] Oecaſtonem, duæs erat mala in auribus Domini, (quærebant Iſraélitæ,) eorum quippe propoſitum erat, ut (iſta oc- caſionis captatio)venitet ad aures ejus (Dei,) i isque irritaretur, dixerunt: væ nobis! quantum laboris ſuſcepimus é. in iſto tridui itinere, dum nullam habuimus quie- tem à moleſtia itineris. Eod. verſ. I. E-. exarßet ira ejus (Atque ſecùm ita dixit De- us:) ego propoſueram benefacere vobis, ut ſtatim terram (promiſſam) intraretis; (fed rejeciſtis iſftud beneficeium.) Eod. verſ- T. Mos; gui erant in eætremis caſtrorum] (Dictio ſup hic notat:) P Di. e. extremos, 7. qui inter illos (Iſraêlitas) erant, nempè viliores, 8. iſti elunt promiſcua multitudo; 9. R. Simeon, 10. filius Menasjæ diczt, ( dud ira Domini exarſerit contrâà duces, I1. qui inter illos (Iſfraë?- , 4J — 1 vV 3 litas) 1. 14 imp obis iſtis, ſic urra mentem Com- habeturaarmi. e, labofavimu, de fatigati ſum us, mentatoris oſirin exponendum, quod Exod. vigd. Buxtosf, Lexic. Chald. ol. 1118. it, not. ad cap. 17. v. 4. hab eiur, confer. hic Jal kut Part. 1 Hole. c. 4. v. 14. n. 2 2. Po.. 119. o0. 2. Med. 7. Sive: ultimos, ultimo loco poſitos, confer 2. Uti Jerem. cap. 13. veiſ. 1o. habetur, confer. num. ſeq. 11. H. Verſ. Siphre, u uti in a mav . loc. ad maiginem 1⸗ 9. Vide hic præ aliis P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. legstur. ut & hot. in non e h. loc. 3. Veluti Exod. cap. 5. Verſ 1. habetur. 9. Collecta turba, colluvies, Hebr. à aay, paulò poft verl. 4. h. cap. voeatur Pobn confer. Ex- 0d. e. 12. V. 3 ˖. K infta dict. verl. 4. h. cap. n. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. tract. 15. Talm. Schabbat, Fol. 11 6, a. 11e. De hot R. Simedne vide 6 infri Verf. 5. p. cap. n. 23 tor, ſecutus expoſitionem „ quæ in notis noe II, Hebr. avn, Telpicitur hac esplicstione etiam ppri b. loc. habetur, ubi expficatur: παGνH⅛. e. ad vocem nvp, quæ in textu ſacto hic habetur, laboravimus, defatigati! ſumus „conſer. Deuter. eonfer. Exod. c. 24. V. 10. n. 16. it. ſuptà num. e. 1. V. 40. n. 16 g. in MSto z. eriam pro: ua 7. b. Verl. 1099 X – 1100 NuMERORUM. eſt regi mundano, qui iraſcitur ſilio ſuo; filius autem ad amicum patris ſui accedit eique dicit: abi & (placationem) pro me pete & patre. 12. Eod. verſ. 2. Et ab- ſorptus eſt ignis] Depreſſus fuit in loco ſuo,“ nam ſi attigiſſet unum ex ventis, 13. circumvolviſſet & comprchendiſſet omnem illum ventum. 14. Verſ. 4. Et pro- miſcua multitudo] (Hebr. OoONN,) iſti erant turba collecta, 15. illi (ſcilicèt,) qui ſeſe aggregaverant eis (liraelitis.) cùm exiiſſent ex Egypto. Eod. verſ. 4. Et con- verſi ſunt] Etiam filii Iſraælis & fleverunt cum ipſis. 16. Eod. verſ. 4. Quisnam co- medendam nobis Aabit carnem?] Enimverò nonne illis fuit caro? annon jam anteà * dictum eſt: etiam multa turba aſcendit cum illis, oves quoque & armenta &c. 17. ſi fortè dixeris, quòd illa comederint, nonne, dum illi ( Iſraẽlitæ) terram (promiſ- ſam) ingreſſi ſunt, dicitur: & pecora multa erant Klliis Rubenis &c.? 18. ſed (vera- fuit caula iſta conquerendi,) quò d occaſionem captarent. 19. Verſ. F§. Quos come- dimus in EFoypto gratis] An dices, quòd Ægyptii dederint eis (Ifraelitis) piſces gra- tis? 10, nonne jam anteàâà * dictum eſt: & palea non dabitur vobis? 21. ſi paleam non dederunt eis (Egyptii) gratis, multò minus piſces dederunt eis gratis, cur igitur illa * (Scriptura hic) dicit: gratis? (nempè intelligendum eſt iſtud) gratis, ſine præ- ceptis. —,— 13. Confer. hic not. in an now, ubi etiam Siphre ** Hebr, da- Nyr iſta & ſequentia . usque ad: ad marginem allegatur, it. Jalkut Part. I. Jol. 219. col. 3. med. 4 MSto z. *Hebt. np'vpa, in MSto 1. Poſteà additur: Ydo, 17. Prodt Exod. eap. 12, verſ. 3 8. habetur. in terram, in MSto z2. den, in terra. 18. Sicuti inftà Numer. cap. 32. Yerſ. 1. habe- 13. Sive: ex plagis mundi, nam & hoc dictiof; tur. NR, quæ ſeq. 14. re ſuprà verſ. I. G. cap. dictum eſt. 14. Vel: plagam mundi, vide, quæ num. antec. † Hebr, dmun, in MSto z. pro eo legitur, 7& 13. notata ſunt, confer. & not. in nan me b. un i. e. quomodo Ægyptii ( dederunt eis loe. ubi etiam ratio adducitur, cur ignis in loco S&c.) ſuo fuerit depreſſus. 20. Confer. hic præ aliis D. Wagenlſeil. Sot. pag. 15. Sive: turba mixta;, Hebr. a) any, colluvies, 240. num. 3. & Jalkut Part. 1 Jol. 219. col. 4 de qua ſuprà verl. 1. b. Cap. n. 9. confer. & P. princ. L Fagii not. . . . Niæzach. pag. 3 9. it. tract. Talm. Taanit, fol. i. e. cur igitur illa (Scriptura) abſunt 4 MSte 19. a. & Erachin, fol. 1 5. 5. WWl 1. 16. Nempè, cumi lis, qui ſeſe Iſraelitis, ex Ægy- 21. Proùt Exod. cap. 5. v. 1I §. habetur. dio proficiſctentibus, adjunxerant, vide Ejusdem ** Hebr. nn), in utroque MSto pro eo legitur: & AH i. e. & quid ego (dico, &c.) confer. hic tract. Talm. Joma, ol. 75. a. P. Fagii not. ad Parapbr. Chald. ac Gur Arjeh Jol. 17 1. col 4. ſin, & not. in an mnew b. oc. ubi etiam Siphee ad marginem allegatur. CAbP. XI. litas) erant & contrà magnates. Verſ. 2. & clamavit populus ad Moſen] Res ſimilis rb NÜ.i. e. nonne dum illi &c. abſunt hic hic habetur, notat, confer. num. 19. Scilicèt: murmurandi contrà Deum, de qua ad Paraphr. Chald. ac D. Wagenſeil. *& Hebr. da xdrn iſta ſequentia, usque ad: AhN9 cX. lets. 11, bo zur inomnemtes antibus, dicet ten tes mmilis⸗ untrum Hiſ deches * (ling Callick.)poun it. cucumeres Vetl.7. Man“ laelite hie)cier cutavih utſdie) ſicdiceret: vien tkeſtimmatum.: — 11. Ideſt: Men d Vatione precepto poditur, ut ſenl ſto quod oblen Norum comecdicmt poris, cum ael iecegta 4 Deoe (ggur verda bidin Nabbini exponun magigem in D Salom. nor. ad 6 13. Confer, gar de 10. dida funt, 14, Kilick: cucum conſer inftz vent. 7 .2, 1t. Arode . 15, Hebt. Dr), concodtionem tel⸗ dvocen: 1 Hebr h e, Mod Fw Pi⸗ gro n her heil 16. Vide, gur deho lit. infri , ꝛ0 / dieeheind: vi tur, in MSro 2. 1 W/l vN 1c exprimere dost edie, euo ue CAN. — ] Resmili is ſui ccedit 1.21. M 4. 1 Ventis, 13, 64. 1 pe. (llicee) gni rl. 4. Hcon. Aunen en⸗ ond jam antei Larmenta &c⸗ mam (promi⸗ 1. ſed ven. .Qor me. i) pilees gra. 11. ſipaleam atis, cur igitar tati, ſinehte. cepti. s entia, usque:4 illi Ec abluat hie . habetur. i Ferle 1, habe⸗ ta Deum, dequ elt. . veo legitut, N i (Gederunt ein igenſel Zot, hzg. 1 fol 119, l 41 iin uegue 1dNN ) bblunt4 Mte habetur⸗ ur: io Pro eo egni: eolle, di 1. CAP. XI. NüMERORUM. IIOI ceptis. 22. Eod. verſ. 5. Cucumerum] Dixit R. Simeon: 23. cur Manna mutaba- tur in omnem rem, præter iſtos? 24. quoniam iſti fuerunt difficiles 25. fœminis la- ctantibus, dicere (enim) ſolent uxori: ne comedas allium & cepam, propter infan- tem, res ſimilis eſt regi † &c. ſicuti eſt (ſcriptum) in Siphre. 26. Eod. verſ. 5. Cu- cumerum] Hi ſunt concombres,“ linguâ vernaculâ. Eod. verſ. 5. Peponum] Bo- deches ** (linguâ Gallicàa.) Eod, verſ. 5. Porri] (Chaldaicè:) P, (linguâ Gallicàâ:) pourles, 27. (Hebraica dictio: GNR **7 notat Chaldaicè:) No N i. e. cucumeres &cc. 9. Verſ. 6. Ad Man t ocnli noſtri] Man manè, Man veſperè. Verſ. 7. Man autem erat ſicuti ſemen * coriandri] Is, qui dixit hoc, non dixit illud, Iſ- raelitæ (hic) dicunt: ſolummodò ad Man oculi noſtri; Sanctus autem Benedictus curavit, ut (hic) ſcriberetur in lege: erat autem Man, ſicuti ſemen coriandri &c. ac ſi diceret: videte homines, de quanam re conquerentur filii mei, cùm Man tanti ſit æſtimatum. 29. Eod. verſ. 7. Veluti ſemen coriandri] (Nempe;) rotundum, 30. (Chal- 22. Id eſt: hun —ο☚* ſine ulla obſer- vatione præceptorum, prout in on ov ex- ponitur, ut ſenſus ſit: ſine aliquo merito no- ſtro quoad obſervationem præceptorum Divi- norum comedimus piſces, quoniam tune tem- poris, cum Iiraelitæ in Ægypto eſſent, nulla eis præcepta 4 Deo erant data, ſie nwn n en (quæ verba hit in notis Raſchianis habentur,) Rabbini exponunt, confer. Siphre, qui liber ad marginem in pan me allegatur, confer. R. Salom. not. ad Genel. ?, 3. v. 7. n. 20. 23. Confer. quæ de iſto ſuprà verſ. 1. h. cap. num. 10. dicta ſunt. 24. Scilicèt: cucumeres, de quibus hic eſt ſermo, confer. infrà verſ. 8. b. cap. n. 32. & Joma. fol. 75. a. it. Auoda Sara, ol. 29, a. 25. Hebr. ρ, duri, nempè ,quoad eſum & concoctionem, reſpicitur autem hac explicatione ad vocem: RWν quæ hic habetur. † Hebr. Jon 7h, in MSto 2. pro his ſie legitur: pba ee. 712 i. e, ſic docetur in Siphre, in MSto I. hæc penitùs deſunt. 26. Vide, quæ de hoc libro cap. antec. 10. v. 4. n. 2. it. infrà v. 20 p. Cap. n. 80. notata ſunt. * Sic exprimo: varpN . uti in MSto 1. habe tur, in MStO z. legitur: vndoo, in Baſil. & Amſftel. a. . XX Sic exprimere posſise oνäa, uti in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur; in utroque MSto habetur: vhonn „quod reddere poſſis: bodicles vel boudieles, rectius, ut puto, legitur in Baſil. & Amſtel. n cum Reſch, quod ex- prime re poſſis bourraches, Latinè: borrago. 27. Sicreddo: απe, prout hic legitur, hodiè dicitur: pourreau’, porrum, quod duplex eſt: agreſte & hortenſe, vide Buxt. Lex. Tolm. Fol 1100. in utroque MSto rectius legitur: v Pourrils ſeu pourraux. Sic in MSto z. legitur: m n NE Rn i, e. Vox: NτOν ſen & wν Chaldai. cè ſignificat: &ααπ i. e. cucumeres. 28. Commentator noſter hic primam olerum ſeu plaantarum, quæ in Chaldaica Paraphraſi hic ha. bentur, ſpeciem exponit, nempè: cucumeres, vid. Buxt. Lexic. Chald. fol. 338. ¼ Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 75. ½ Confer. etiam hic tractat, Talmud. joma, dict. Jol. 75. a. 29. Juxtà Hebræum: cum ita atque ita fuerit Man, id eſt: cum Man tantæ fuerit bonitatis & exiſti- mationis, confer, hic Jalkut Part. 1. fol. 220. col. 1. med. 30. Nam Man hic comparatur ſemini coriandti quoàd figuram ſive rotunditatem, non verò quo- ad colorem, quia ſemen coriandri nigrum eſt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. it. Exod. cap. 16. V. 31. n. 75. NUM ERORUM. G (Ealdaice) v N& i. e, tanquàâm coriandri ſemen, (dictio Hebræa , Chal- daica: N ſignificat:) coriandre, † (linguâ Gallicà.) Eod. v. 7. Bellii] (892) eſt nomen lapidis pretioſi, (qui linguâà Gallicâ dicitur:) criſtal. Verſ. 8. Labant] Non (aliud) ſignificat: Oquàm ϑσι½. e. deambulationem, (nimirùm) ſpatia- . ri 3 . ſine labore. Eod. verſ. 8. Et molebant molis &c.] Non deſcendebat (Man- na) in molas nec in ollam nec in mortarium; ſed mutabat ſaporem ſuum in eas res, uæ moluntur quæque tunduntur & quæ Didio ) notat) HPi. e. ollam. * ſignificat) nior i. el humorem olei, ſic coquuntur. 32. Eod. verſ. 8. In olla⸗] Eod. verl. 8. Humoris olei] (Vox m exponit R. Dunes, 33. cui (dictioni) ſi- milis eſt, (quæ in illo loco habetur:) verſus eſt? i. ehumor meus in ſiccitates æ- ivas; 34. eſt autem Lamed ** (in voce uh) radicalis, (ut loci jam adducti ſit ſen- ſos:) verſus eſt ρνH i. e. humor meus in ſiccitates æſtivas; aſt Rabbini noſtri ex- i;e-int (dictionem illam 97,) quòd notet Hi e⸗ ubera, verum ſignificatio plicant ( . cum oleo & impoſſibile eſt, dicere, quod (in verbis O (uti hic habetur iſtud p&τν⅞) notet (idem atque illud, quod ha- D nihil commune habet 35. iſtis) 2 betur in iſto loco:) )i. e. & pinguis factus eſt i Jeſchurun, 36. nam ſi ita eſſet, litera) Mem (in voce P Jhaberet punctum Kametz & accentus ejus eſſet ſab li- tera) Mem; 37. jam veròô, quia (litera) Mem habet punctum Patach parvum, 3 5. & accentus eſt ſub (litera) Schin, (ideò hic) ſignificat 5 i. e. oleum; 39. Iitera autem † Ita bic exprimo: , in MSto I. legitur: Ain, legendum puto coriandre; abelt autem dictio iſta Gallica ⁶₰ MSto 12. 3 1. Ita hic reddo Wa, ſie enim legendum puto, vel, uti in MSto 1. xægY*, & quidem rectius, conſer. Jalkut Part. 1. Jol. 220. col. I. med. it. trad. Talm. Joma, fol. 75. a. 4. z:. Conler. ſupra v. 5. F. cap. n. 24. it. not. in pn b b. loc. ubi ratio iſtius expoſitionis adducitur, confer. & hic Joma, fol. 7 5. a. . « Gonter. hic not. ad Joel. c. 2. v. 6. num. 5. it. 5 1. 75. J. loe K. Daecs is fuit filiu⸗ Labarati, confer zuld polt n. 42. b. verſ. 8. vide & pſalm. 32. v. 4. ibique Raſchi notas, ubi etiam iſtius Rabbini ñRit memio, vid, & not. ad Eſai. cap. 27. verſ. 11 i did. Plalm.; 2. v. 4. habetur, ubi in R. Sa- omonis notis eadem fetè, quæ hic, adducuntur, conſer. & Toma, fol. 75. a. b. Hebr. Whrn iſtud, ut & ſequentia, usque ad: MSto z. =Wð 3 5. Non quadrat, haud convenit, ſic dictionem ErkR i, e. juxtà Vel apud, hic interpretor & ex- pono. 2ðð . † Ubiea verbumà radice: D i. e, ſaginatus eſt;, aſt in hoc verſu 8. eſt 1 nomen, confer. num. 39. Hh. verſ. S= 36. Hebr. , quæ dictio à plerisque vertitue appellativè: rectus, proùt Deuter. c. 32. v. 1 C. habetur, quo nomine nonnulli imelligunt Ifra- elitas, vid. not. ibicd. 37. Sicuti eſt in verbo nv, quod Deuteron. dict. cap. 32. Verſ. 15. habetur, vide num. ſeq. 3 9. h. verſ. . 3 8. Id eſt: Sæghol e" prout hodierni codices Ma- ſorethici habent, confer. not. in am rmew b. loc. & infrà Numer. c. 2 3. Vv. 20. n. 5 8. it. ſupra Numer. c. 6. v. 5. n. 13. 39. Ut ſit nomen ſubſtantivum, non verbum, ſicu- ti eſt CAb. XI. ipm i. e. aſt Rabbini noſtti &c. abſunt à — gein jin dictio run (. Feghe ſcat/ per Nonn Naces, 41. gue tlit: Nvo⸗ griain maſſafat len herfamilia⸗ ipette murmuta cunh (Yetbaiſta: negotium finil tantinterdice. ta eum in ſinu tue Ptum el)ebi de tum dedit eis ad — ti eſt ww), quod habeur, conier,n Pri dign. †9. derl. * dicuti alis dicio Dundari; habet 2 iſtius ei tio ao dempe, guis ell: 40. Hebr. orwn, Cabbale ſeries, tur, uti hic in cicdio leia b ſonifica e 41. Hebr. dy, un hic icione ad Ge Genel e. 24, . 5,. 41. De quofuprz pun 4,, Hebt. rwi), mentatot nolter cun nins aqne Teme Prellenticimum, in oleo, nam ilept⸗ hie in notis obſenz ,loe. . f Hebe wmnan ig. NenWiee, guda . 46 Vel; Mopter 1e . eN. N† — . 2 C. S 8. ahert irum) atig. lebet (NMn. umn in easte Go (Cidiori) : inſiccitatese⸗ Cdudti ſi ſen⸗ bini noltti er. in ſgniſcat luod in verdis Hüd, quod ha. uum ſ itellet, tellet übſli. Arfum, 33. E . Uitera autem Schin — ſri &c, ablunt à ai, ſie dictionem interpretor & el . Hie leginamel VY nomen, conlet. 4 „ 3Plerique enitnt ek t, 31, N I li imeligunn . lod Deuteton. c. ige num, ſeg. 39 odierni colices Ma⸗ Nrin N e. 6 A2. De quo ſuprà num. 3 3. hH. verſ. 8. dictum eſt. † Hebr. ra), iſtud & ſequentia, usque ad: non ſelbun ſet. i CAP. XI. uMERORUM. Schin (in dictione: I5 ) punctum habet Kametz magnum; non Vverò patach par- vum (i, c. Sæghol, *) quia (dictio illa eſt) finis versus; alia explicatio: (ligni- ficat) per Notaricon 40. V D (quorum ſenſus eſt:) ſicuti maſſa fari- nacea, 41. quæ ſubigitur oleò & melle illinitur, Targum etiam Onkeloſi, qui trans- tulit: &obpa CW i. e. paſta oleata, inclinat ad explicationem R. Dunes. 42. quia in maſſa farinacea, quæ oleò ſubigitur, humiditas 4 3, olei eſt. Verſ. I0. Hen- tem per familias ſuas] Per ſingulas familias (Iſraelitæ) ſe congregabant & flebant, ut apertè murmutationes (ſive querelas) ſuas declararent; Rabbini autem noſtri † di- cunt, (verba iſta:) NO")(hic ſigniſicare:) DE PpSV y i. e. propter negotium familiarum 44. id eſt: ob nuditates, 45½. quæ illis (Itraélitis per legem) e- rant interdictæ. 46. Verſ. 12. Quod dicis mibi] i, e. Dum tu dicis 47. mihi: por- ta eum in ſinu tuo; * ſed ubinam dixit ei (Moſi) ita? (nempè eo in loco, ubi ſcri= ptum eſt:) abi, deduc populum iſtum, 48. dicit etiam (alibi S. Scriptura:) & manda- tum dedit eis ad filios Iſraelis, 49, quoniam lapidibus vos petent & probris affici- ent. tii eſt u, quod Deuteron. dict. c. 3 2. verſ. 1 5 habetur, confer, num. antec. 37. h. Verſ. & ſu- prà Sign. † h. verſ. * Sicuti aliàs dictio iſta: †Dν regulariter ſolet punctari; habet autem hic Kamez ita: 15, iſtius rei ratio à Commentatore noſtro adducitur, nempè, quia eſt: pd i. e. finis versus 4 0. Hebr. o, ex Latina voce: notarius, eſt Cabbalæ ſpecies, quà fſitera pro dictione poni tur, uti hic in dictione litera 7 not vh, li⸗ tera à ſignificat 1“ & litera notat vad. 41. Hebr. —by, uti hic habetur, confer. quæ de hac dictione ad Geneſ. c. 18. v. 8. n. 44. & ad Geneſ. c. 24. v. 67. n. 114. notata ſunt. 43. Hebr. morpr, ſic dictionum Com- mentator noſter cum R. Dunes hic exponit, Ju- nius atque Tremellius verterunt: humorem ræſtantiſſimum, nempè eum, qui ſupernatat in oleo, nam ille præſtantiſſimus eſt, prout iidem hic in notis obſervarunt, confer. & an n h. loc. NeN M i. e. quòd dicis &c, abſunt à MSto 1. conter. Selden. de Synedr. I. 2. c. 4. n. 1 2. ubi plura de iſtius loci explicatione, vide & D. Wa- genſ. Sor. p. 2 41. n. 3. ac Ja kut Part. I. ol. 220. col. 2. med. it. Schabbat, †l. 130. a. & Joma, Jol. 75. a. 4 5. Hebr. Hy, quo nomine veniunt gradus conſanguinitatis vel affinitatis, qui ratione ma- trimonii in lege Divina ſunt prohibiti, vocatur & ſcortatio Hoy, vide Buxtorf. Lex. Talm. 46. Confer. hic Gur Amjeh fol. 172. col. I. princ. & not. in/Dam ov, ubi etiam Siphre ad mar- ginem allegatur, vide & Selden. de Synedr. l. 2. c. 4. n. 1I2. 47. Nam verbum heen, quod hie in textu ſacro habetur eſtque futuri temporis, ponitur ona an vel & i. c. loco partieipii vel præſentis, vide Gur Arjeh f, 172: col. I. pr. & "na D h. loc. * Conter. hic tract. Talm. Sanhedrin, Fol. 8. 2. 48. Prout Exod. c. 312. v. 34. habetur. 49. Nempè, ut placidè deducerent aby) i. e, & patienter fertent Iſraelitas, uti in notis Raſchi ad Exod. c. 6. V. 1 3. habetur, ubi vide n. 49. confer. &&„ num. ſequ. 50. 44. Vel; propter tes, quæ concernunt familias, Z22222 Tre,3 r04 NuMERORIM. CAbp. XI. ent. 5o. Eod. verſ. I2. Ad terram, quam juramentö promiſifti patribus ejus] Tu di- cis mihi, ut portem illos in ſinu meo. 5. Verſ. 1 5. Quda ſt tu ita agis mecum] De- bilitatæ fuerunt vires Moſis, tanquàm mulieris, ?2. dum ei Deus oſtendit pœnas, quas ipſe ſuper illos (Iſraelitas) eſſet inducturus, quocircà dixit (Moſes) coràm illo: * ſi ita (ſe res habet,) interfice me prius, (quàâm iſta videam.) Eod. verſ. 16. Ne videam malum meum] (Legitur hic: ; ſed) ſeribendum ei fuiſſet: O ν. e. ma- lum eorum; ſed utitur Scriptura cognominatione 53. atque hæc una eſt ex correcti- onibus 54. ſcribarum in lege ad cognomentum 55. & correctionem linguæ. Verſ. 16. Congrega mihi Ecce reſponſio ad murmurationes (ſive querelas) tuas, dum di- xiſti: non poſſum ego ſolus: 56. ſeniores autem primi ubinam fuerunt? nonne, etiam in † gypto ſederunt (Moſes & Aaron) cum illis? nam dicitur: abi & congrega ſeniores Ifraélis; 57. ſed (reſpondetur, quòd (mortui fuerint in igne Tabhera 8. idque 59. ipfi promeriti erant jam inde) à monte Sinai, nam ſcriptum eſt: & con- templati ſunt Deum, 6. etenim (ibidem) uſi erant levitate capitis, 61, non ſecùs, atque ob. c. 32. v. 3. n. §. confer. & Petr. Galatin. de Arcan. Cathol. Ver. IJ. 1. c. 9. & Buxtorf. Lex. Talm. fopl. 26 3q0. ac ſequent. ubi plura, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 220. col. 2. fin. 55. Sive: ad periphraſin, canfer. quæ paulo antè num. 5 3. H. verſ. notata ſunt, vide & not. in 'p ND h. loc. 56. Scilicèt: ſuſtinere & c. uti verſu antec. 14. h. 50. Senſuseſt: = Puab De i. e. ut patien. ter feratis, (quæ vobis evenient) ab eis ſcil. Ira- elitis, prout in notis an Mo h. 10c. expo nitur, confer. & num. antec. 49. & inf à v. 17. h. cap. Sign. * & Numer- cap. 27. Verſ. 19. num. 74. . 51. Nempè: adterram, quam juramento promi ſiſti, hæc enim verba ex præcedentibus hic ſunt revetenda, confer. GurArjeh fol. 172. col. 1. princ. & not. in pom r h. loc. 52. Quoniam pronomen D&, quod eſt feemini- num, hic uſurpatur, confer. quæ ad Deuteron. c. 5. v. 27. n. 19. notata ſunt, vide & Gur Arjeb fol.172- col. I. med. & not. in on no9; b. loc. col. I. fin. & not. in =Snanm noe b. loc. ubi eiliam Siphre ad merginem allegatur, confer. & Joma, fol. 2 ⅝ b. & Kidduſchin, fol. 32. 5. it. Sanhediin, fol. 2. a. & fol. 3. b. it. fol. 17. a. b. 57. Proùt Exod. c. 3. v. 16. habetur, ubi vide not. cap. habetur, confer. hie Gur Arjeh fol. 172. it. Deuter. c. 32. v. 18. D. 112, & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2669. vide & Raſchi not. ad Geneſ. c. 14. V. 14. n. 52. it. not. ad 2. Samuel. c., 24. v. O. U. 4. xX Hebr. , in MSto z. poſteà addita ſunt iſta: DBy 9 a i. e. Domine mundi (ſi ita & c) 53. Id eſt: aliter loquitur Scriptura, alio quaſi no- mine vel titulo rem indicat, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1054. it. num. ſeq. 55. . verſ. vide & cap. ſeq. 12. v. 12. n. 50. . 54. Harum ocGodecim 4 Maſorethis notantur in S. Scriptura, vide R. Salom. ad Geneſ. c. 1 §. v. 22, n. 97. & ad Malach. c. I. V. 13. item ad Hi- n. 1 8. confer. & Jalkut Part. 1. Tol. 220. col. 3. fin. & col. 4. med. 6 58. De quo vide ſuprà verſ. 2. H. cap. & Deuteron. c. 9. v. 22/ 59⸗ Nempè: mortem iſtam, ut igne ablumeren- tur, de quo num. præced. 5 8. h. verſ. 60. Prout Exod. cap. 24. V. 11. habetur, ubi vide Raſchi not. 61. Hebr. Vd mn, ſic Rabbini vecant elatio- nem capitis ex ſuperbia, laſcivia aut levitate, confer. Exod. dict. c. 24. V. I0. n. 1 3. & not, in Pa R h. loc. queis gun ma ommederunt a mittere in prom vetl. 15. Qer erintſupet llo⸗ miſeticorcii tal tut enim: & p⸗ zutur in eofum od, vetl. 16. B Kecki eſti gubern ntlllos)lſraeli Deojdllecht gui ore Sancti llius l ſcenſionibus, 7 rerd cum illis. Targum ejus: Niee, in m. Cuinamfei ſimil candelabro & ocr nus geftcit. 71, — 61. dic iſti ſenion n ie, comed Pabaptut Majellat OS or hlo 63. Feuti Erod did 44 Videlct: in z.be ca. 6. Neme: ili er ein, 4Commen eus Ciluletst, vid 10, n. 1. notat⸗ edr. o, 3 . e, rc 66. Moit krod,e .. ul. 16, (00 1 onker. 5 lloe. 6. Nerpe: lreli⸗ in fublim racit ei e pora ette de pald atter CARXI. — 4 eju] Ju di. 1Rerun Do⸗ ithaetgun tim illo: ſ. Ne videam DpNAhe, wa⸗ elt erconedli. ingur. Verl. )tuas, duin di⸗ tunt! nonne-, 2dicongreg ne Tathera 18, m elt: & con. 61, non lechs, 1gue Dett, Galain, de ,9. & Boork.lex udi plura, ic & 1. fn. ſe gux gauld ante l, fice & not. in † perſc antec. 14. . zur Aten ol. 171. Wo b. loc, ubi alegatur, colfer, uſchin, fol. 12 , it, 1 5 it fol 11. 2, beiut, ubi ige not. .ſol. 210 col . . cr.A Deiteto. ata W T Hebr. 'oy), in utroque MSto pro eo legitur: utigne adſuneten⸗ Rhdet. 1, habetur, wbi ide bbiei vecant uio. leſeigiaut leiitate, nus deficit. 73. Eod. verſ. 17. & portabunt tecum] Paciſcere cur illis, 74. 62. Sic iſti ſeniores yanon) oune te 63. Sicuti Exod. dict. c. 24. V. 11. hsbetur. 64. Videlicèt: in Tabhera, de quo loco fuprà v. 66. Proht Exod. e. 5. v. 14. babetur, ubi vide not. 67. Nempée: Ifraslitarum, qui jim 4 Deo evecti & 73, Vel- minuitur, confer. & hi. P. Fagii not. ad lo, l), Knohn CAP. XI. NHMERORUM. 110† atque is, qui mandit buccellam ſuam & loquitur coràm rege, ⁶2. atque hoc eſt: & comederunt ac biberunt; é3. noluerat autem Sanctus ille Benedictus luctum im- mittere in promulgatione legis; ſed illos (ſeniores) hic loci 64. punivit. 65. Eod. verſ. 16. Quos nöéſßi, quòd int &c.] i. e. Eos, quos tu cognoviſti, quòd conſtituti fu- erint ſuper illos (Ifraelitas )præfecti in Egypto in ſervitute gravi ipſique ergà illos miſericordiâ tacti ac propter illos (Iſraelitas ab Ægyptiis) plagis affecti erant, † dici- tur enim: & percutiebantur moderatores filiorum Iſraelis, 66. nunc iſti conſtitu- antur in eorum dignatibus, 67. ſicuri affliéti erant in eorundem calamitatibus. E- od. verſ. 16. Ert aetipies illos] Accipe illos 6S. hisce verbis: vos feliees, qui præ- fecti eſtis gubernatores ſuper filios Dei! Eod. verſ. 16. Er ſtent ibi tecum] Ut vide- ant (illos) Ifraelitæ eisque honorem & reverentiam exhibeant ac dicant: iſti ſunt (à Dec) dilecti, qui ingrediuntur (in tabernaculum) cum Moſe, ut audiant verbum ex ore Sancti illius Benedicti. 69. Verſ. 17. Et deſtendam] Hæc eſt una ex decem de- ſcenſionibus, 70. quæ ſcriptæ ſunt in lege. Eod. verſ. 17. Et loquar te-um] Non veròô cum illis. Eod. verſ. 17. Et ſegregabo] (Verbum &) exponitur) juxtaà Targum ejus: 1 N) i. e. & augebo, 71. veluti (accipitur in illo loco:) & —*½ MNi. e., in magnates filiorum Ifraeëlis. 72. Eod. verſ. 17. Er ponam ſuper illos] Cuinam rei ſimilis fuit Moſes iſto tempore? (videlicèt) lucernæ, quæ poſita eſt ſaper. candelabro & omnes de illa accendunt (candelas ſuas ;) nec tamen lumen ejus ullate- ut — not. in nnnm nov b, oc. 6. Confer. quæ ſupraà ad Numer c. 9. v. 6. n. 22 notata ſunt. 4 69. Confer. hic Siphre, prout in "poer mo 3d marginem allegatur, it. tract. Talm. Kiddu- ſchin, Fol. 76, . & Sanhedrin, fol. 16. b. it. Fol. 70. Vide hic præ aliis Gur Arjeh fol. 172. col. 2. princ. ð 71. Vel: magnificabo, elevabo, quòô ſenſu etiam hic Commentator noer accipit, exponirur quo- que in 'na ne, quoôd ox& ſit ori i. e. ſignificet magnitudinem , confer. & P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 772. Prout Exod. 7, 24. Verſ. I 1. habetur, ubi vide not. n. 22. conſfer., & infrà v. 2 5. . cap. n j, c., comedebant & bibebant ac contem- plabantur Majeſtatem Divinam, prout in notis 'pa mD h. loc. habetur. 3. h. cap. 6 : Nempè: illà pœna, quam hactenus ob ratio- nem, 4 Commentatore noſiro hic adquctam, Deus diſfulerat, vide, quæ ad Exod. alleg. c. 24. v. IO. n. r6. notata ſun. Pei) i. e. & vapulàrunt, res eadem eſt. b. loc. num. 26, confer. & P. Fag. ad Paraphr. Chald. in ſublimi graqu conſtituti funt, tanquàm filii Paraphr. Chald. . loc. Dei, ſic aa hic interpretor & expono, con 74. Vide hic Piæ aliis Gur Arjeh Jol. 172. col fer. Selden. de Synedr. lid. 2. e. 4. n. 5, ubi 10. 1. pri. 2 . cus Mte paulo aliter reperitun translatus, vide GG 1106 NuMERORIM. CAbP. XI. ſuſcipiant in ſe laborem filiorum meorum, quoniam illi moleſti ſunt & refractarii. Eod. verſ. 1I7. Nec portabis tu ſolus] Ecce reſponſio ad id, quod dixiſti: non poſſum ego ſolus. 75. Verſ. 18. Sanc/fitate vos in craftinum] i. e. Præparate vos ad pœ- nam, 76. ſic quoque illa (Scriptura) dicit: HO NαuρWHMi. e. ſanctifica (ſive præpara) il- los ad diem occiſionis. 77. Verſ 20. Mque ad menſem ** dierum] Hoc ( intelli- gendum eſt) de probis, (qui erant inter Iſraelitas,) qui morbô lentô laborabant 78. ſuper lectis ſuis & poſteà animas ſuas efflabant; de improbis autem illa (Scriptura) di- cit: caro adhùc inter dentes eorum erat, 72. fic docetur in Siphre; 86. ſed in Me- chilta ⅝1. contrarium docetur, (nempè, quòd) improbi, dum comederunt (coturni- * ces,) languore fuerint confecti 82. .trigin a diebus; de probis (autem dicatur:) ca- ro adhuc inter dentes eorum erat. 83. Eod. verſ. 20. Denec egrediatur ex naribus veſtri] uxtà Targum ejus ſenſus ſit:) perinde vobis erit, exttàâà 85. per nares & faſtidio ſit. lIam (carn bis R. Moſis Hadarſchan vidi, quòd ſit lingua, quàâ gladius vocatur N&. 87. (eſt explicatio:) donec faſtidiatis 84. illam (carnem, ut ac ſi comediſſetis ex illa plus, quàm ſatis eſt, donec exeat Eod. verſ. 20. Et ſit vobis in nauſeam] Ita, ut il- em) removeatis à vobis magis, quàm (anteà illam) admoveratis, 86. in ver- Eod. verſ. * CGonter. ſuptà veri. 12. h. cap. num. 50 it. tract Talm. Kidduſchin, fol. 76. 5. & Sanhedrin, fol- 17. a. S& fol. 3 6. . : 5. Uti habetur iuprà verſ. 14. h. cap. confer. hie Siphre, uti ad marginem in pa ne h. loc. allegatur- . 76, Conter. hic Gur Arjeh fol. 172. col. 2. princ. & not. in bmanm no p. loc ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, vid. & not. ad Eſai. c. .v. 14. n. 33. 77 Ui ſerem. cap. 12. v. 3. habetur, ubi vide Ra ſchi not. x Confer. hic Joma, fol. 75. 5. & Taanit, Jol. 29. a. it. Megilla, Jol. 5. a. & Ketubot, Fol. 57. b. it. Naſir, ol. 5.: 2. 78. Vel: languelſcebant, Hebr. uprn, prout hic habetur, quod in notis 'non Inp etiam ex- ponitur: Pu i. e. ægrotabant, huice reſpondet PyvvD, uti hoc verhum paulò poſt à Commen- tatore noſiro uſurpatur, confer. num. 82. b. verſ. „o. Prout habetur verſ. 3 3, . cap. ſenſus eſt, quod improbi iſti ſtatim, dum adhuũc caro inter dentes eorum erat, fuerint abſumpri. do. De hoc libro vide ſupr. Numer, c. 9. V. 1 8. n. 33. 8S& c. 10. Vv. 4. n. 8. confer. & ſuprà v. 5. h. cap. num, 26. ae infr 25. b. cap, num. 111, 91. Eſt is Commentarius in Exodum, liber magnæ celebritatis, de quo vide ebe Barto-⸗ locc. ac Buxtorf. Biblioth. Rabbin. 92., Vel: dolore ac morbo fuerint affecti, Hebr-. 7 Pyvvun, vide ſuprà n. 7 8. 6. verſ. 93. Et ip ſi ſtatim morte abſumebantur, confer. paulò antè n. 79. h. verſ. S= 94. Confer. hic præ aliis P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. & Gur Arjeh fol. 172. col. 2. princ. 8 5. Id eſt: donec nauleam inde concipiatis bepn 1 i. e. & averſemini illam (carnem,) prout in notis nom e h, loc. exponitur. 86. Sic ferè exponitur etiam in notis —„pen nDeH y. loc. nempè: raw apn en eee pnt e enn i. e, quod (Iſracëlitæ car- nem) illam penitùs removebunt, magis, quàm anteà illam admoverant, in MSto 2. pro his ſic legitur: 17 72 7 aen ene n en ene i. e. nam eritis alieni 4coturnicibus, huic (ſigni- ficationi) ſimilis eſt omnis (dictio) (in ver- bis &6.) vide etiam Siphre, uti in an n ad marginem allegatur. 87. Ut ſenſus ſit: erit hæc res vobis in excidium; reſpicitur autem hac expoſitione ad vocem &, quæ hic in textu facro habetur, confer. & hie P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. DWDW CAM.XI. — vet.. 10. Domd ſentiam meath lederemini. nlatim numers R. Moles Hadan Gypto. . e dͦe gues. Aklbae, l, N. AKbadi melentpermen glisnam laiß t neinpe guantum elt, 97, iſtudne⸗ kbelles? ſec ql 3 Bebr, Dk, in Mi e ſiqur⸗; 88. Hebr. nv, d⸗ eſt. 99. Qui ſoprd nume enimſaishaduit, ſerre, ommillis loh⸗ Tut art, 1. fol, 12. 5. 38 Pebr. ,, in M nümeranint, 90. Alogui don do Diſcium, guos o ſeiſ 5.h, cap abe oc. 91. Confer hie Cur iphre, c trect, warpinem in deny kein ,al 17, 5. IAe R, Siweon d tdapud Bortort in 93. Hebr dodh ſ cui in editione Hj oshudetur, int Gabit, eNponit i quoc hic in lext d e e . n ſeehie (A. N. — reltacatil. — non pollum e vos ad do. eprepara)il. Hoc ſinteli. borabant 71, Kriptura) di. 6, ſed in Me⸗ tunt (coturni. Gicatut:) (⸗ tur ex narilꝑad m (catnem,ut lt, donec exeat m Iia,ut il i8, 8e. in ver⸗ N . bot, verl. Pum, liber magna ) Bano⸗ bin. . int alkecti, Hebt. el ebantur, conlek. Inct,ad banphr. ol 2. pinc⸗ oncipiaiis vdemn unem,) POltin onitut⸗ otis Dna N n e S nt, magis, gvimn 1Sto 1. po his i AW obut huie gni⸗ ictio) Iin er⸗ Gbisin eucicin : ne ad voten N, cnk Abit⸗ 4 89. Qui ſuprà numerum 600000ο. erant, Moſes CAF. XI. NMERORUIM. 1107 verl. 20. Dominum ,gqui eſt in medio veſtri] Niſi * habitare feciſſem gratioſam præ- ſentiam meam 8⁸˖. inter vos, non adeò elatus fuiſſet animus veſter, ut iſta omnia ag- grederemini. Verſ. 2 I. Sexcenta millia peditum] Non ſolicitus fuit (Moſes) ut ſin- gulatim numeraret (lIſraeêlitas, nempè:) tria millia (Ifraëlitarum.) qui ſupererant; 89. R. Moſes Hadarſchan exponit, quòd non fleverint, ** niſi illi, qui egreſſi erant ex E- gypto. 9⁰. V erſ. 2 2. An opes & boves jugulabuntur] Hæc una eſt ex quatuor rebus, ꝗqds R. Akiba exponebat 91. nec R. Simeon, 92. eodem, quò ille, modò explica- ba R. Ak ba dicit: ſexcenta millia peditum ſunt & tu dicis: carnem dabo eis & co⸗- me dent per menſem dierum? num oves & boves &c, omnia juxtà ſenſum literalem, quisnam ſatis (cibi) præbebit 93. illis? 94. veluti dicitur: N&Xν i. e. & adeſt, 95. nempè quantum ſatis eſt pretio redemptionis ejus; 926. ſed quodnam magis durum eſt, 97. iſtudne (quod hic habetur?) an id, quod (alio in loco dicitur:) audite quæsò rsebelles? ſed quia non dixerat (iſtud Moſes) in conſpectu multorum, 9. ideò pe⸗- 222222 3 per- * Hebr. N, in MSto I. pro eo legitur: = fer. not. ad Hoſe. cap. 12. V. 8. n. 19. & ad Hi- Ri. e. ſi quæso; ſed errorem hic eſſe puto. ob. c. 20. v. 22. n. 23. . 88. Hebr. anâν de qua voce alibi 4me dictum 94. Nempè IIraelitis, R. Akiba igitur increduli- eſt. tatem Moſis juxtà ſenſùm literalem hujus loci arguit; aſt R. Simeon aliter exponit, ſicuti hie 2 Commentatore noſtro adducçinur, 95. Sic Levit. e. 2 5. v. 2 6. habetur, prout etiam hic verbum iſtud &n i. e. adeſt vel ſufficit, re- enim ſatis habuit, numerum iſtum rotundum af ferre, emiſſis ſupernumerariis, confer. hic jal- kut Part. I. Fol, 22 I. col. 1. med. & Sota Jol. 12. H. W peritur, eodem ſenſu etiam R. Akiba b. loc. expo- Hebr. 15,, in MSto 2. pro eo legitur: n i. e. nit, conſer. Judic. c. 2 I. v. 13. al. 14. ubi R. Sa- numerarint. lomo ν explicat: p95 & i. e., non ſuf- 93. Hebr. oon, ſis enim legendum; non pbon, 90. Alioqui non potuiſſent dicere: recordamur piſcium, quos comedimus in «gyoto, uti ſuprà verſ. 5. H. cap. habetur, ſic in notis an rn, loc. 9 1. Confer. hie Gur Arjeh fol. 172, col. 2, med. & Siphre, ac tract. Talm. Sota, cap. 6. uti ad marginem in on me b loc. allegatur, vid. & Chulin, fol. 17.2. & fol. 217. b. 92. Iſte R. Simeon tuit filius jochai, de quo mul- ta apud Buxtorf. in Abbreviat. ſicuti in editione Hehraica, qua uſus ſum, men dosè habetur, in MSto 1. legitur 6) i. e. ſatis dabit, exponit itaque R. àkiba verbum &un, quod hic in texiu ſacro habetur, ita, ut notet d opp, vel pppi, e, ſufficit, vVvel; ſatis dabit, con- fec erunt, vide & 2. Samuel. c, 1 8. v. 22. it. Ju- dic. e. 2 I. V. 14. n. 3. confer. & Joh. Druſii nor. major. in Critic. Sacris h. loc. ol. 129. 96. Sic exponitur hic verbum iſtud p, quod Le- Vit. alleg. c, 2 5. v. 26. habetur, confer, quæ ad dict. cap. 2 5. Verſ. 26, n. 8 5. notata ſunt. 97. Vel: magis grave eſt, nempè iſtud, quod hic habetur, ſtatuere ac Moſi aliquam incredulitatis notam impingere, quàm illud, quod alio in lo- co habetur „nempè: audite quæsò rebelles &c. uti Numer. c. 20, V. 10. & v. 12. habetur, ubi vi= de nor. n. 25. 98. Hebr. na, hoc paul poſt dicitur: a i, e. maniſeſtè, præſente ſcil. populo Iſraélitico, confer, Raichi not, ad Num. c. 20, V. 12 1108 NuMERORUM. CAP. XI. etcit ei **S Scriptura nec pœnam de illo ſumpfit; aſt id, quod in Meriba (acci- dit.) factum eſt manifeſtè, 99. idcircò non pepercit ei Scriptura; * R. Simeon (au- tem) d cit: abſit iſtud quàm longiſſimè, non venit ita in mentem illius juſti (Moſis,) an is, de quo ſcriptum eſt, in tota domo mea fidelis eſt, 1oo. dicet: non poterit Do- minus nobis ſatis (cibi) præbere? enimverò ita dixit: ** ſexcenta millia peditum &c. & tu dixiſti: carnem dabo per menſem dierum & poſteà inter ficies populum- 101, magnum, qualis iſte eſt, an oves & boves mactabuntur illis, ut (ipſi poſteà) inter- ficiantur & ſatis ſit comeſtio iſta in perpetuum? 102, num † id tibi laudi erit? (res perinde eſt, ac ſi) dicerent aſino: aufer corum 103. hordei & (poſteà) abſcindemus caput iuum, 104. reſpondit ei Sanctus ille Benedictus: ſi illis (raeélitis) non dedero (carnem,) dicent quòd manus mea abbreviata ſit, an bonum tibi videtur, ut manus Do- mini abbrevietur coràm illis (Iſraêlitis?) pereant ipſi atque inſuper totidem centum, nec abbrevietur manus mea coràm eis etiam momentô temporis. 105½. Verſ. 23. Nunc videbis, an eventurum ſit tibi verbum meum] R. Gamaliel, filius R. jehudæ Hana- ſi, dicit: impoſſibile eſt, inſiſtere rei vanæ, 106. poſteaquâm illi (Iſraelitæ) non niſ J = . anſam — in er ficies, Confer. num., iequ. 104. † Hebr.)), ſic in Baſil. edit, & in utroque MSto hic intertogative legitur, quam lectionem et- iam in verſione ſecutus ſum, in exemplari, quo uaſus ſum, habetur i. e. quia. * In MSto 2. hic ita legitur: ep'Ne nne en i. e. ſimilis eſt (res iſta,) ac ſi dice- rent aſino: aufer (eorum &c.) . 103. Hebr. Mn, eſt menſura aridorum maxima, ea- dem cum illa menſura’, quæ hn dieitur. 104. Senſus hujus loci eſt: non tibi, ò& Deuslau- di ducetur, ſi, poſtquàm carnem dederis popu- io Iſtalitico, eundem paulò poſt interficias, haud ſanè aliter facies, quàm ſi aliquis pabulum præ- XX Hæc verb.: pepercit ei S. Scriptuta nec pœnam de illo ſumpſit, abſunt in Hebtæo 4 MS10 z. † Hebr. mann να, in MSto z. pro his ſie legi 2 hen ne een Hen i. e. ſed ad a- quas Meriba dixit (Moſes) in conſpectu mul torum, ideireò & c. ⸗ 99. Palàam, a, uti hic habetur, non bai. e. clàm & occulto, pront in notis Raſchi ad Numer. dict. c. 2 0. v. 12. habetur. „ Hebr, apad, in MSto z. poſteà adduntur iſta: yeD N n en renen en ee den ne arme uNi. e. ſed hic, quoniam (iſtud) non factum eſt in conſpectu muhkorum:, tanquàm . publicè, non ſumpſit de eo pœam S. Scriptura; R. Simeon &c. S 100. Uii cap. fequ. 12. v. 7. & ad Hebr. cap. 3. v. 2. habetur. X Scil. Moſes, coràm illo (ſcil. Deo,) Hebr. 9, ſie in utroque MSto hic additum eſt. 101. Heor. Wπ „½, ſic enim juxtaà Biblia Buxtorf. proderit iſtud aſino? confer. num. antec. 102. 105. Id eſt: etiamſi populus iſte Iſraéliticus at- que centum alii ejusdem multitudinis populi pereant, fiat id potius, quàm ut dicatur, ma- num ſive potentiam meam eſſe diminutam. 106. Vel: levi, quæ fundamento carer, Hebr. 239, cujus oppoſitum eſt y i, e. fundamen- tum; puto autem hic intelligi hominem levis ac vanæ mentis, qui nulli vei firmiter inſiſtit, ſed modo hoe, modò illud deſiderat ac cupit, in & utiumque MStum aliaque correcta exempla- ria legendum, non'X, prout in editione He. bræa, quaà uſus ſum, corruptè legitur. 102. I eſt: ut nullus eis poſtea datur cibus, ſed comeſtio iſta eis tanquàm ultima ſufficiat nec uid amplius illis comedendum præbeatur in perpetuum, dum tu, Deus, eosdem paulo poft ſigni- beat aſino eumque poſteà ſtatim interimat, quid notis S'nan me exponitur dictio h9nn, quo CAI. Anlam quetunt Aur Mlals) iis crall dicent tenetaan, dice geſideravimns, ſ Deus:) ſi Lit corim Ule (eus:)nuac , hunt, abizal Domini abbrer it Vid Pſe nem poterit dan⸗ (deo) poteſtas, Venit Moles a Alumplitſeptus Pheraruan, wuſ! aus ell: nec —.6— ſoniicet M ie. fer. nür. Eqtl 1 legiu: Net juxta hane lectio: 1e ſei in ulſe ſen Chad. fal i62 107, Contendama TrN ſmhic nn gem qurent N. Salomo 20 k n N, gvod de not, ibid. † Hebr. Oxn dn ie, ſe Hice No , 108. Conter hie pr 3. Prine, udi Hat 1 Hehr. en Mie. adi,a0 1 ſeht. yrn Die, 1 lalm. 76 not, 19. Lrconped ſigniſcari duo (A X. — lendajf arci. Simeda a. jut (Noſie) on poterit Do. willia Pecktum eiss opulond pollei)inter⸗ 2udi etit) (es: Pebſcindemut s)non dederd t, ut manneDo. idem centum, 4 aelite)non nis Anlam — 1. 104, in ufogne MS amn lectionem et⸗ in exenmplati, go 3, HrWr WN de es iſta, a ſi cie⸗ 20.) Lorum maxima,ez⸗ n dieitur. on ibi,0 Deus il. gem degetis popl. pol i terfis hauch igaispabuſumpfe⸗ tim interimanuid , notn. autec: 102 ige Ilraeliticus at⸗ kleitudinis popeli. m ut Cicanut, ma⸗ elle dimiautam. nento Aler, Eebr. Wi e funamen⸗ liei hominem eyis lei ſmmier inſilin lelgera ac cugit rcicho n,0 gn⸗ CAP. XI. NUMERORIM. 1109 anſam quærunt (murmurandi ac conquerendi,) tu, (ò Deus,) non ſatisfacies eis (in- quit Moſes.) quin ipſi tecum aliquando litigent, 107. ſi tu dederis eis carnem peco- ris craſſi, dicent, teneram (carnem) deſideravimus, quòd ſi tu † dederis illis (carnem) teneram, dicent: craſſam deſideravimus, ferinam & volucrium (carnem) deſideravimns, piſcium & locuſtarum (carnem) deſideravimus, dixit ei (Mo- ſi Deus:) ſi ita eſt, dicent (Iraelitæ:) quòd manus mea abbreviata ſit, di- xit coràm illo (Deo Moſes:) ego ecce abiens illos placabo, 10%,. reſpondit ei (Deus:) nunc videbis, * an eventurum ſit tibi verbum meum, quoniam non auſculta- bunt, ** abi; abiit (itaque) Moſes, ut illos redderet placatos ac dixit eis: num manus Domini abbreviata eſt? ecce percuſſit petram & fluxerunt aquæ &c. num etiam pa- nem poterit dare? * dixerunt (Iſraêlitæ:) hæc eſt compoſitio, 109. non elt in illo (Deo) poteſtas, ut impleat deſiderium noſtrum atque id eſt, quod (hic) dicitur: & venit † Moſes ac locutus eſt cumn populo; 1 aſlumpfſit feptuaginta viros &c. 110. Verſ. 2 5. Et non addiderunt] aſt cùm ei non auſcultàſſent (Iſraelitæ,) i. e. Non pro- phetarunt, niſi illo ſolùm die, ſic exponitur in Siphre; 111. ſed Onkelos interpre- tatus eſt: nec ceſſaverunt, 112, videlicèt, quòd non deſtiterit ab illis prophetia. 113e ſignificet a) i. e. contentionem fen rixam, con fer. nun. ſequ. 107. in utroque MSto pro 9 legi ur: 9 cum Tau, i. e. inſulium. ut ſenſus juxtà hant lectionem ſit: impos ſibile eit, inſiſte Fe ei in ulſæ ſeu fatuæ, confer. Buxtorf. Lexic. Cha'd. Fol. 2620. 107. Contendant ac te quaſi in jus vocent, id enim e hic notat, ut ſenſus ſit, tandem ali- dquem quærent prætextum, ut tecum litigent, R., Salomo ad Eccleſiaft. cap. 1. v. 2. exponit: un N&, qued netat: contendere, litigare, vi- de not. ibid. † Hebr. "inte , hæc & ſequentia, usque ad: PyN ' i. e. fetinam & volucrium &c. abiunt hie 4 MSto 1. 108. Conker. hic præ aliis Gur Arſeh fol. 172. col. 3. Prin. ubi hac de re plurz. * Hebr. N& AIny iſta & ſequentia, usque ad: J9 77 1. e. abi, abiit (itaque &c.) abiunt à MSto 2. Hebr. Wynve eb,, in MSto I. Ppro his legitur: Dyr —& i. e, an ſint auſeulaturi. **h Vid. Pſalm. 76. verſ. 20. ibique R. Salom, 19. Ex compacto es geritur, id voce ρ hie ſignif cari Puto, quæ notat: concçiliationem, ttantactionem, confer. Lightfoot. ad I. Corinth. c. 6. v. 4. p. 1 86. e Ilt. Lipſ. ubi vox illa verti- tur: arbitratio, juxtà quam explicationem ſen- ſus hujus loci eſlet: concordiæ vel conciliatio- nis cauſa iſtud facis, hæc ſaltem dicis cauſa à te proferuntur, ut nos reddas placatos, in notis 'n e' exponitur ansa mmw rryhhi. e veniſti, ut facias reconciliationem (inter nos ac Deum,) forſi àn ideo miſit te Deus, quoniam in ipſo naon eſt poteſtas & c. proùt ibidem habetur, vide & Gur Arjeh fol. 172, (ol. 3. med, ac not. ad Deuter. c. 6. v. 1 9. D. 42. it. not. ad Eccleſ. c. 7. V. 3 0. n. . ́YJVUVUD † Hebr. &n), in tex u ſacro habetur: NxX)) i, e. & exiit, ſic quoque in utroque MSto hic legitur. 110 Sicuti veriu ſe., 24. b. cap. habetur. II1I. Vide, quæ de hoc libro ſupra v. 20. h. cap. n. &0. notata ſunt, confer, & Selden., de Synedr. I. 2. c. 4. N. 2. it. tract. Talm, Sanhedtin, Jol. 17. a, b. S IIZ. Vel: & haud deſierunt, huic interpretationi Chaldaicæ etisam autor Vulgatæ accedit, qui ver- tit: nec ultcà ceſiaverunt, conter. Geneſ. cap. 3 9. v. 26. n. 41. & n. 42. it. Deuferon. c. 5. v. 2 2. 1. 16. vide & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ,loc. 1110 NuMERORUM. CAF. XI. 113. Verſ. 26. Remanſerant autem duo viri] (Nempè:) ex illis, qui electi erant, di- xerant (enim:) impares ſumus tantæ dignitati. 114. Eod. verſ. 2 6. Atque iſti erant inter deſeriptos] (Videlicèt,) inter eos, qui electi erant ad Synedrium, deſcribeban- tur autem omnes vocati nominibus (ſuis) & quidem per ſortem, juxtà ſummam duo- decim tribuum, unicuique tribui veniebant ſex (viri electi,) exceptis duabus tribu- bus, 115. quibus non niſi ſinguli quingeni competebant, dixit Moſes: non obtem- erabit mihi ulla tribus, ut ei detraham unum ſenem* (ſive electum virum,) ecquid Keit (igitur Moſes?) ſumpſit ſeptuaginta duas ſchedulas 116. & ſuper ſeptuaginta- ſcripſit (dictionem *) Pi. ec. ſenex; duas verò reliquit vacuas 117. & elegit ex una- uaque tribu ſex (viros,) qui efficiebant ſeptuaginta duos, (dein Moſes) eis dixit: tol- lite ſchedulas veſtras ex arcula, 118. is (igitur,) qui manu ſua extraxit (ſchedulam, cui inſcripta fuit vox:/ Pt, ſelectus erat; puram, ei dixit (Moſes:) Deus te non elegit. 119. qui autem manu ſua extraxit ſchedulam Verſ. 27. &t cucurrit puer] Non- nulli dicunt, quòd is fuerit Gerſon, filius Moſis. 120. Verſ. 28. Cobibe eos] i. e. Im- one illis negotia cœtùs (Iſralitici) atque ipſi per ſe deſinent; 121. alia explicatio: trade illos carceri, 122., nam ipſi ſic vaticinabantur: Moſes morietur & Joſua in- tro- 1II3, Conter. hic præ aliis D. Wagenleil. Sot. o. 19 7. & p. 209. n. 23. 1I14. Vel: non ſumus digni tanto honore ac di- gnitate, confer. hic Selden. de Synedr. I. 2. cap. 4. num. 3. it. Siphre, prout in Sma ne a marginem alleg tur, vid. & Jalkut Part. I1. Fol. 221. col. I. circà fin. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 17. a. 1I15, Confer. hic Lightfoot. ad Luc. c. I0. v. 1. p. 786. edit. Lipſ. « Hebr. Ar o1, in MSto 2z. poſteà ſic legitur: Wa en w n en ann dee de vy) j. e. & ſuper duas (chedulas) non ſceripſit; ſedò fuerunt illæ vacuæ, ſtetit Moſes & elegit (ex una- quaque tribu &.) cœtera, quæ hic habentur, ibidem omiſſa ſunt. 116. Vide & hic Selden de Synedr. I. 2. r. 4, n. 6. ubi locus iſte, ex Gemara Babyl. tit. Sanhedrin c. 1 fol.' 17. 1. deſumptus, exponitur, confer. & Gur Arjeh fol. 172. col. 1. fin. & not. in ynan ne b. loc. it. ſuprà Numer. cap. 3. v. 47. n. 52. 117. Purar, ſine inſcriptione, ſic vocem dun hic interpretor, in Gemara Babylonica, loco alleg. ro: d 6² (prout hic in notis Com- mentatocis noſtri habetur,) magis perſpicuè le. gitur: hn nh.σ i. e. & binas reliquit vacuas ſeu puras, vide Selden. dict. l. 2. c. 4. n. 6. in Peſichta fol. 46. col. I. legitur: a n yn i. e. reliquit chartam puram, vide Seld. al- leg. I. 2. cap. 4. num. 7. it, not. in D'nan ne h. loc. 118. Sive: pyxide, Hebr. 97, de qua voce vide Buxt. Lex. Talm. fol. 205%. confer, & not. ad 1. Samuel. c. 10. V. 2 1. n. 11. 119. Vel: Deuste non vult, prout Seldenus dict. lib. 2. c. 4. n. 7. tranſtulit, in Gemara Babylon. hic additur: 77 3wyN %X i. e. ego quid fa- ciam tibi? 120. Vide hic Gur Arjieh fol. 172. col. 3. med. ac not. in "nan ne 6. loc. it. Jalkut Part. 1. fol. 22 I. col. 2. med. 12 1. Id eſt: vN n NMane prophetia ab eis deſiſtet, quoniam donum propheticum non teſidet in homine propter luctum & laborem, uti in notis MN Mew b. loc. habetur, confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 17. a. prout in nan er ad marginem allegatur, confer. && tractat Talm. Eruvin, fol. 63. 2. 122. Vel: cuſtiodiæ, n ra, reſpicitur hac expoſtione ad verbum .7, quod hic in tex- t5E wacetlirrell zmulationem meſtie polimn an it vel Find tum NP . Emrepitſe M ie. Unbagis ſca dve Xtecipiezlun habetutinillol Pturve ſtiſt; nam donec ſel Alygui Gerd gue acipitoi Opitur in lole ſeni. (Verbum co.) Kecceilli — 1u lacto baberut col. 3. mec. a lloe, ad magin 1 3. Nempè: Ca ſam, confer. n0.. * Vel: Zeotypiiat . b. 14. i tt unc. Coniet, gux Sign. † e d 41, nſ. Lie recdo: d dum puto, conte Deuten e4,.14 n. Maſchinot, a0 Can Rel eci legim: i MSo :,unn nb. Ndel: gui m. ⁸ qguieipſum pr⸗ Dodn d NN. turusſit onus, wti tur, cOnfer not,: Bat, Ler. Chald, Wnn kegiu d (A. J. — edli erant d. gue iſi erant delcribebzn. ummam duo- uabos tribu⸗ non obtem. jirum) deqnid pſeptnagint⸗ dlegiter una. eis ixit: tol⸗ itſſchedulam, it ſchedulam- rit huer) Non⸗ beeorſue, Im. la erplieatio: uur & ſolua in⸗ tro⸗ & dinas jeliguit n dict.,1,64. n, ſegimm: M N m, vide deld, al. t. in ee 9, de qus dl. ꝛ0 0, conket, 11. D. Il out Zeigenur dict. Gemata Babylon. Nie, ego quictr. jn col 3,el i aluut hatt 1 fol. N Ptophetit ddbd rophericum 900 dum labofem, d, habetut,conler⸗ 80,17. ¹hrout in egann, confel, .4 , nn, leſpſeitut hue 9, guo nie in e⸗ ,4 1 —. . in MSto 2. D & ubique mendoſé. troducet Iſraelitas in terram. 123. Verſ. 29. Num tu emularupro me 6] i. e. Num-, æmulationem meam tu æmularis? * (pronomen) pro: mW i. c. propter 124. me (hic poſitum eſt,) omnis æmulatio eſt hominis, qui animum ſuum ad hoc inten- dit, ut vel vindicet vel auxilium ferat, linguâ vernacula: emportement, 125. rùm Nopp ſignificat illum,) qui apprehendit denſitatem oneris. 126. Verſ. 30. Et recepit ſe Moſes] Ab oſtio tabernaculi teſtimonii. 27. Eod. v. 30. Ad caſtra **) i. e. Unusquisque ſe recepit „3. ad tentorium ſuum, (verbum enim) & hic ſigni- ficat i. e. ingreſſum in domum, veluti (accipitur in illo loco:) aDN i. e & recipies illum in domum tuam; 129. Præcipuum 130. autem quoad omnia (iſta habetur in illo loco:) colliget nec ſciet, quisnam DOONi. e. introducturus (vel rece- pturus) ſit iſta; 131. docet (autem hic Scriptura,) quòèd non inflixerit eis (Deus) poe-⸗ nam, donec ſeſe receperint juſti, quisque in tentorium ſuum. 132, Verſ 31. Ee abripuit] (Verbum 13 hic idem ſigniſicat, atque) Pnn i. c. volare fecit, ſic quo- que (accipitur in illo loco ) nam ?7i. e. volat feſtiné, 133., eodem modo etiam (ac- cipitur in illo loco:) ) i. e. avolàſſent, 134. ut tranſiret. Eod. verſ. 31. & if. ſevit] (Verbum o) hic ſignificat:) O) i. e. extendit, veluri (accipitut in ill co:) & ecce illi Hν„à . e. extenſi erant ſuper faciem totius terræ, 135. item (in il- tu ſacro habetur, confer. Gur Arjeh ol. 172. ſ127. Confer. hic Gur Arjeh ſo col. 3. med. ac Siphre, prout in 'nas noe & net. in "po ov h. loc. b. loc, ad marginem allegatur. . * Febr. ni 7*½, iſtud & ſequentia, us que ad: 123. Nempè: Cananæam ſive in terzam promil- n9 W⅓ WM i. e. & recipies illum &c., abſunt hic ſam, contfer. not. in on npv h. loc. . 4 MSto z. . * Vel. Zelotypià afficeris, Conf. not. ad Joël.c. 2.v. 129. Confer. etiam hic not. in ponn Mmev b. loc. 13. n. 24. it. tract. Talm. Sanhedrin,ol. 17. a. 129. Proht Deuteron. c. 22, v. 2. haberur. 1. 172, col. 3. med, 124. Conter. quæ infra ad Numer. c. 25. v. 13. r30. Vel: principale, ſedes principalis, ſic dicti- Sign. † & n. 42. notata ſunt. . . onem a& hic interpretor, confer. quæ ad Levit. 12. Sic reddo: vawe, (ita enim legen- c. 11. V. 34. n. 9 4. && 8 5. notata ſunt. . . dum puto,) confer. Numer.6.2 5. v. 11. D. 3 5 ac [131. Sicuti Pſalm. 3 9. v. 7. habezur, ubi i4. not. Deuter. c.4. v. 24. n. 20 ac Deutic, 29. V. 9·‧n. 54. 1t. † 132. Confer. hic Siphre, prout in moar m ad Ralchi not. ad Cantic. c. 3. v. 6. in Baſil. & Am. marginem h. loc. allegatur. ſel. edit. legitur: veaDae, in MStO 1. vr Pae, 133. Vide Pfalm. 90. v. 10. ibique not. num. 2 5. it. not. ad Pſalm. 7 I. v. 6. n. 4. 126. Id et: qui waximam oneris pattem ſuleipit 134. Sie jurrd menlen In mentarort noſtri & qui ſeipſum præbet conſpiciendum & α. hic vertere volui verbum iſtud, quod Nachum. enR Nie NVνhn, j, e. 2c ſi ipſe ſolus porta- c. 1. v. 12. habetur, ubi vide Raſchi not. confer. turus ſit onus, uti in an nev, h, loc. exponi- & not. 2d librum Prec. Jud. Part. 2. Pe71: b. tur, confer. not. ad Geneſ. c. 14. v. 4. . 9. Se princ. it. tract. Talm. Bava mezia, fol. 86. . Bast. Lex. Chald. fol. 2 12 7. in MSto 2. pro: 13 5. Proùt 1. Samuel, c. 30. V. 16, habetur. Rvhn legitur i. e, trabis (denſitatem.) Aaaaaaa (nimi- * 41Ià NuMERORUIM. ⸗ . CAb. XII. Toloco:) P ν1. e. & extendam te in deſerto. 136. Eod. verſ 3 I. Quaß duo- Sus cubitu] Volitabant (coturnices) in altitudine, donec venirent è regione pectoris hominis. 137. ita, ut is nullê labore illas poſſet colligere, non ſuperiùs nec inferi. OAs. 138, Verſ. 3 2. Qui parum] i. e. Qui minimùm colligebat inter omnes pigros & claudos, is colligebat decem coros. 139. Eod. v. 3 2. &t expanderunt] Fecerunt illas (coturnices,) expanſiones, expanſiones. 140. Verſ. 3 3. Nondum conſumpta erat] Jux- tà Targum ejus (expoſitio eſt:) nondum defecerat; 141, alia expoſitio: non ſufſi- ciebat * ille conſumere iſtam (carnem) dentibus ſuis, 142. deretur. 143. CAP. donec anima ejus egre- XII. Erſ. 1. E locuta eſt Non ſignificat ) in omni loco (Scripturæ.) niſi du- rum atque ſic illa (Scriptura) dicit: i. e. locutus eſt vir ille, dominus terræ nobiscum dura; 1. aſt NRin omni loco (Scriptutæ) non ſignifi- cat, 4 136. Vide Ezech. c. 2 9. v. 5. ubi R. Salomo ver- pum va exponit Gallicè: étendre, Latinè: extendere, 137. Confer. hic Siphre, ſicutiin an ad marginem allegatur.s . 138. Scilicèt, quaàm eſt pectus humanum, ita, ut aliquis coturni es facili negotio poſſet manu comprehendere, Confer. bic Gur Arjeh fol. 17 2. col. 3. (ircà fin. & not. in a nS b. loc. ubi exponitur, quòd coturnices non volitavetint ſupernè n n i. e. plus, quàm ſatis erat. 139. Sic Hebr. n hic verto, alii tranſtule- runt: acervos, confer. præ aliis P. Fagii not. 24 Peraphr, Chald. h. loc. it. tract Talm. Chu lin, fol. 27. b. .J . 14 %. id eſt: hinc atque inde illas coturnices cirtà "caſtra compoſitò atque ordine expandebant; nota hic, quòd codex Samaritanus pro: niv, uti hodiè in Hebræo habetur, transpoſiris literis legat: r" i. e. & mactaverunt, confer. Dn. HlBliobi Ludolß Commentar. ad Hiſtoriam ejus ithiop. lib. 1. n. 13. F. 1.10. & jalkut Port. 1. Jol. 221. C0l. 2. fin. it. tract. Talm. Joma, Jol. 141. Vel: nondum deſierat, ſive ceſſaveat, 1 DD9 N7 ſic in Chaldæa Paraphraſi, id eſt: 3y NN N, nondum comeſta erat (caro,) prout in notis Sponm r hic exponitur. * Hebr. ppun, ſic in omnibus, quas quidem in- ſpexi, editionibus legitur 5h ſed in utroque MSto pro p'pb transpofitis literis habetur: vopn i. e. delinebat ſeu ceſſabat, ſcil. conſumere &c. quæ lectio alterà planior ac melior. 142. Seaſus eſt: pen nen i i. e. quod“ ille non incegetit comeſtionem, ſic in Gur Arjeh fol. 172. col. 3. fin. exponitur, confer. Jalkut Part. 1. Fol. 22 I. col. 3, princ. 14 3. Id eſt: animam ille effl bat, prius quâm ca- ro dentibus ejus eſſet conſumpta, ſic locum iſtum intelligo & expono, confer. & hic Jalkut part. I. Fol. 8 2 1. cOl. 3. princ. it. tract. Talm. Joma, fol. 1. u Geneſ. c. 42. v. 30. habetur, confer. Levit. c. 10. V. 19. n. 59. ac Deuteron. c. I. v. 1. n. 1. i. R. Salom. ad Eccleſiaſt. «. 1. v. 1. vide & Gur Arjeh fol. 172. col. 3. fin. ac Siphre, ut & tract. Talm. Maccot, fol. 11. a. ſicuti in pan m, . loc. ad marginem allegantur „confer. & Jalkus. Part. 1. Jol. 22 1. col. 3. (A.. IUII. can nili blanda, mein 3. kacilem 5 omnis partie jenAra] l, ſacit etiptuta; nayerat! 6. R. N. Mit Mof: Elded Lipora, dicebat: Parabuntur abunt Kud) Mirjam id (Moſia)haud pror contumeliam (ali Gicat niceniptu guemadmodum (ekeit.) od e) uia Moles)i — , — t De pPteces, tpe On, ſemihi 1 roit Ceneh e. 19. 4, Reini inftn v,6, . 30,cerim iltg, mei, omdhis (peni dem, abſunt 4 Mote ſ el dſi. Mir. rnms ſutzii füi e marginem in wan 4. kancem traditionen alanz. Vruarisi nainn Auaglai 270, ecli Grre. Bl tius lb., . lrtel CANXI. — Qadid. ne pedotit nec inketl. 1. mnes pigros Kerunt ilas erat) ur- : nol iufl. . du ejes egte ⸗ e) nid du. Ale dominus )non ſgnit. ca —— laſt, id el: nt cato,) on itut. gi gvibemin⸗ inuttogne Mo Rabetur: DNonn conlumere l⸗ ligcc. ie. guol⸗ ſein Cur ,en 1, conler. liu 1 . (4⸗ pPrius guen lelcum ikun c ſa kur un l⸗ dic r, Cnlen leit⸗ CAP. XII. NuMERORIM. 1II3 cat, niſi blanda, z. ſic illa (Scriptura) dicit: NRRi. e. & dixit: mei, 3. facite malum, (item in illo loco:) PN &ιdixit: audite 4 omnis (particula:) D ſignificat: rogationem. jam & Aaron] Ipſa primò inceperat rem, 5. idedò illi facit Scriptura; ſed undenam noverat Mirjam, quòd Mirjam erat apud Zip raverat? 6. R. Nathan dicit: fuit Moſi: Eldad & Medad prophetant Zipora, dicebat: væ uxoribus virorum iſtorum! parabuntur ab uxoribus ſuis, ſicuti maritus meus à ſtud) Mirjam idque narravit Aaroni, ſi itaque M (Moſis) haud propoſuerat, 8. ſic punita contumeliam (aliquid ex propoſito) profert. ne quæs, fratres quæsò verba mea, Eod. verſ. I. Er locuta Aſt Mir- us quoque primò mentionem Moſes ſemet ab uxore ſua ſepa⸗ Poram eo tempore, quo dictum 7. in caſtris, dum (itaque iſtud) audiebat ſi illi ſemet aſſociant prophetiæ, ſe= me ſeparatus eſt, hinc didicerat (i⸗ B Ijam, quæ ſibi contumeliam ejus fuit, X multò magis is, qui in prozimi ſi i Eod. verſ. I. Uxorem Cuſebitidem] Ine dicat (hic Scriptura,) quòd omnes pulchritudinem ejus (uxoris Moſis) confeſſi ſint, 9. quemadmodùm omnes fatentur nigredinem Cuſchi, 10. (efficit:.) R& NQ i. e. pulchra aſpectu. 11. pè,) quia (äMoſes) illam expulerat. Eod. H3 † per Gematriam Eod. verſ. I. Propter uxorem] (Nem- verſ. I. Nam uxorem Caſchitidem duxerat] Aaaaaaa 2 Ec= 2. Sive: preces, deptecationes, rogationes, Hebr. ARE, ſicati hic habetur. 3. Proùᷣt Geneſ. c. 19. v. 7. habetur. 4. Sicuti infrà v. 6. . cap. habetur, ubi vide not. n. 30. cœterùm iſta: & dixit: audite quæſò verba mea, omnis (particula) &a fignificat rogatio- nem, abſunt à MStoz. 5. Vel: ipſa ſcil. Mirjam primò aggreſſa erat rem, prima jurgii fuit cauſa, confer. Siphre, uti ad marginem in a e h. loc. allegatur. . Eandem traditionem refert etiam 8. Gregor. Nazianz. Z εααοριαι Ezechiel. circà fin. fol. m. 270. edit. Græc. Baſil. 155 6. vid. & S. Epipha- nius lib. 3. Hæreſ. 7 8. fFol. 442. editionis Græcæ Baſileenſis de an. 1544. ubi ſic legitur: KerA 7g r απυασαα Kawvvr„νν Ar. 7vvαW gναα.. Ss† rρανοι τνααει &. i. e. poſtea- quam enim propheta erat factus Moſes, non am plius cum uxote confveſeit, non amplius procreat liberos &&c. Confer. verſ. 1. H. cap. n. 16. & v. §. b. cap. n. 34. it. Gur Arſeh fol. 172. col, 3. fin. ac not. in Pan r b, loc. 7. Sicuti cap antec. 1 1. v. 27. habetur. 3. Id eſt: quæ Moſen, fratrem ſuum, haud volue- rat contumelià afficere, cenfer. hic Siphre, uti ad marginem in pan Now h. I0oc. allegatur. Hebr. aya 12, in MSto z. pro his legitur 73 % y i. e evenit ei ita. 9· Huic expoſit ioni ferè conſentit Paraphra ſis Hie- roſolymitana, quam allegat P. Fagius in notis ad Pataphraſin Chaldaicam h, loc. confer. & D. Hueti Demonſt. Evang. Propolſ. 4. cap. z. n. 47:. P. 10 §. edit. Lipfſ. 10. Id eſt: E.thiopis, ad ducitur hic ratio, cur u- xor Moſis dicatur Cuſchit, videlic èt non propter nigredinem; ſed quòd illa ob excellentem pul- chritudinem ger contrarium Cuſc hit ſeu Ethio- piſſa vocata ſit, uti ſcribit ĩidem P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. b, loc. confer. n. 14, , verſ. it. Gur Arjeh ol. 172. col. 3. fin. & not. in an mme b, lec. ubi Siphre ad marginem allegatur. † Iud & ſequentia, usque ad: rie oy i. e. pro- Pter uxorem) abſunt ab utroque MSto. 1I1. Nam, ſicuti dictio ryvunz efficit numerum 736. ita & verba iſta: ANW ne eundem etkh- ciunt numerum. 1114 — NIMERORUMAAMA. Ecquid lex (hic) vult dicere? (nimiràùm nihil aliud,) quàm quòd interdum fœmina quædam pulchra quidem ſit ſpecie; non verò pulchra moribus, 12. & quèòd (inter- dum ſit foemina quædam pulchra**) moribus; non verò ſpecie; aſt hæc (Moſis u- Xor) omnibus iſtis (qualitatibus) præſtans fuit. 13. Eod. verſ. I. Uxorem Cuſebiti- dem] Propter pulchritudinem dicta fuit Cuſchitis, eodem planè modé, qué aliquis filium ſuum pulchrum vocat Ethiopem, ¹4. ne oculus malignus in illum vim ſuam exſerat. 15. Eod. v. I. Duia uxorem Chuſchitidem duxerat] Nunc autem illam dimi- ſerat. 16. Verſ. 2. An ſolummodò] Cum illo (Moſe) ſolùm locutus eſt Dominus? 17. Eod. verſ. 2. Nonne etiam per nos locutus eſt?] Nec (tamen) ſeparati ſumus à via tertæ. 18. Verſ. 3. Manſuetu †] Humilis & patiens. 19. Verſ.4. Repentòâ] Ap- paruit (Deus) illis repentè; ipfi autem immundi erant per viam terræ, 20. ac clama- bant: aqua, aqua, 21. ut eis oſtenderet(Deus,)quòd benè fecerit Moſes, qui ſemet ab uxore 12. Sive: actionibus ſuis, Hebr. vya, uti hic habetur. 8X Hebr. a, ſic in M Sto 2. hic additum reperi tur. 13. Videlicèt: tàm corporis ſpecie eximia, quàm poneſtis moribus egregia, confer. not. in epr TDW bh. Ioc. in MSto z. pro 7an en (K⸗ ceuti hic habetur,) legitut: den n en zWyYD i. e. pulchra fuit formà ſuâà ac deçora mo- ribus ſuis, 72 14. Vide, quæ ſuprà n. 10. h. verſ. notata ſunt, con- Yer. & not. in han e . loc. 15. Id eſt: ut invidiam ac faſcinum ab illo avertat; coœteram de faſcino confer. præ aliis D. Wa- genſeil. Sot. p. 760. & ſeq. ac p. 76 3. D. 14. 16. Vide, quæ paulo antè n. 6. p. verſ. I. notata ſunt, co nfer. & not. in a M h. loc. it. verſ. 38. h. ca p. n. 34. 17. Con fer, hie Gur Arjeh fol. 172. c0l. 4. princ. ac nor. in nor mWh. oc. 12. Id eſt : à ſolita conſuetudine, quam cum uxo- ri bus nofiris habemus, fic E hic cum Bu xtor f. in Lexic. Talm. fol. 576. expono, con- fer. Ex od. e. 19. V. S. n. 22. Vide & verſ. ſequ. 4. n⸗ 20. . † Hebr. ay, in MSto z. poſſeà addita ſunt iſta: „2 den meeen eee een ee pi rhnen en en ee ne e ne a r en ee n e nen ee en en i. e. ipſe enim (Moſes) illis reſpondere de- buiſſet (ad verba illa,) quando dixerunt? non- ne etiam per nos locutus eſt Dominus? (ſic illis, inquam, reipondere debuiſſet:) vobis præ- fixit (Deus) tempus, quando ſcil. legem acce-= piſtis; aſt mihi non cçonſtituit tempus, nec ego ſcio, quaà hora (Deus) mecum locuturus ſit, (manſvetudinem itaque in eo oftendit Moſes, quod ipſe tacuerit nec illis iſta reſponderit,) hæc Rabbinorum eſt ſententia, qui verba illa: non- ne etiam nobiscum locutus eſt Dominus? ad iſlud referunt tempus, quò lex data eſt, quando Dens de monte Ssinai decem vorba ſeu præcepta ad populum Ifraéliticun locutus eſt; ſed ipfſi Rabbini Aaronem & Mirjam inter prophetas re- ferunt, vid. R. Sal. ad Exod. g. 4. v. 13. & Exod. c. 1 5. v. 20. 2 I: it. Seder Olam Majus cap. 21. ergò etiam ex trà tempus illud, quo Deus egem populo Iſraelitico dedit, cum illis locutus eſt, alioquin omnes Iſtaelitæ fuiſſent prophetæ, quo- niam Deus de monte Sinai cum jillis locutus eſt. è D 19. Hebr. vab, vide LP. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac D. Wagenſ. Sot. p. 92 0. con- fer. & Berachot, fol. 54. b. & Joma, ſol. 7 5. b. it. Nedarim, fol. 3 8. a. 20, Id eſt: per concubitum ſive conſuetudinem, quam Aaron cum uxore ſua & Mirjam cum ma- rito ſuo habuerant anté colloquium Divinum, vide, quæ verſ. antec. 2. n. 1 8. notata ſunt, confer. & tract. Talm. Keritut fol. 9. a. 21. Nempè, ut illà mundarentur a nocturno con- cubi⸗ 17 oteſua ſeyat⸗ elebet nec tet . lyredmiti und verbö, ¹3 udiat. Vet. minesfacere n gebitut; ſede Beneclcti s elk pellicolas; ¹1. ſuntmpriadet jen Ureducen Ferl F. &t ere ſe! * goonie 1sPrelentia;te Noachum qud dicatur: quia Parayit Molen, a mea] Non fierit yepber⸗ me Domimum ei — — cubnu, per que⸗ not, ig NN 21, dire prelem ſoce alidi à me⸗ ca h 3 . 1. Fiye una ot 40d Exod, 6, 20, ⁵ Gur Aſeb ſol brum biec, u. 144. Umns elunie lis cum ilſo ern Mt. in N N Marginen leg ebr.’oh wen 24: New ie, bie4 MSro!. 1ſ. Uni Exod, ca (chi zt. 10. Moln Diam. (A. I. ——M0.——— dum NE Kgudintet. hee (Moltzu. Ayen Cuſebitt. 86, d Aligui llum pim ſuam n illam dimi. 8ellominne? kaiſümus àdis Epent] Ap- 110, 3c (lama. e qui ſemet ib UXOte . — Dominus! (ſie ilſet:) obis ole⸗ 40 Keil, kegemace⸗ in tempus nec ego teum locuturns ſt, 60 cſtendit Moles, hielhndeiii) de ui vetbailla: non⸗ s ell Dominus? 20 lerditi el, guando⸗ fords ſell galeta ocutus ei; led ip dimer peophetzile⸗ 1.4.F. 13,5 Hzod. Dhem Majus ta), 11, 6s, guo bels ezenn uimn ulis ocuns el, R lemfroſhei, go⸗ zi cum ls locuts gii vot, 2d Parepbr. nl. Sot.. 320, 0) . pagſ/ Ebit ce corſwetudinem, 2 Miis amnu⸗ clloqvium Divicum, ,7. 18, Nta int ut ſol, 9,4 tati kOdulnd NuMERORUIM. Cp. XIr. 1II5 uxore ſua aſeparaverat, PSüred Divina Majeftas 22. ſeſe ei (Niol, ¹) continuè mani- feſtabat nec certum tempus præfinitum erat ad colloquium (Divinum.) Eod. verſ. 4. Egredimini vos tres] Indicat (hic Scriptura,) quòd iſti tres vocati fuerint (à Deo) unéô verbô, 23. id, quod impoſſbile eſt ori (humano,) ut (ſic) loquatur & auri, ut audiat. Verſ. 5. In columna nubis] Egreſſus eſt (Deus) ſolus, 24. id, quod alii ho- mines facere non ſolent, nam rex mundanus, quando exit ad bellum, cum exercitu e- cap. n. 3%. greditur: ſed quando ad pacem exit, *paucos ſecum habet comites; aſt Sancti illius Benedicti is eſt mos, ut egrediatur ſolus ad bellum., dicitur enim: Dominus eſt vir bellicoſus; 25. ſed ad pacem egreditur cum multis, nam dicitur? currus Dei duæ ſunt myriades, millia multiplicia. 26. Eod. veri. 5. Er vosavit Aaronem atque Mir- jam] Ut educerentur & exirent ex atrio 27. in occurſum oraculi (Divini.) Eod. verſ. 5§. Et eereß ſunt duo ißt] Cur autem eduxit illos (Deus) eosque ſeparavit à Mo- fe? ** quoniam nonnullam landis partem dicere folent (homines) de aliquo in ipſi- us præfentia; totam autemn (hominis laudem dicuntillo abſente, ſic reperimus quoad Noachum, quòd ille præſens (coràm Deo) non vocetur vir juſtus & integer; 25. ſed dicatur: quia te vidi juſtum coràm me; 29. alia explicatio: (nempè Deus ideò ſe- paravit Moſen,) ne ipſe audiret increpationem Aaronis. Verſ. 6. Audite quass pyer- ba mea] Non ſignificat (particula:) , niſi rogationem. 30. Eod. verſ. 6. S ferit propheta veßer] i. e. Si fuerint vobis prophetæ. 37. Eod. vetſ. 6. In vifone me Pominume ei notum ftian Dum attributum 32, nominis mei ei non revelabi- Arzaaaaa 3 = tur abin ,per quem immundi erant an . conler. not. in ns n b. loe. 22. Sive: præſentia Divina, Hebr. We, S voce alibi à me e didum » tonferinfis verſ. g. b. 27. Confer. not. in non rne, c. loe. ratio i⸗ Ktius expoſitionis adducitun. Hebr. mwnd, in MSto r. pro eo legitur?: 5 i, e. iſtum ab illo. H 2 9.: Prolnt Geneſ- cap. 6, Verſ. 9,. habetur. 29. Sicuti habetur Geneſ. e., 7: V. 1. ubi vide not. num. 1. juſtus i itaque ſolùm ibidem dicitur 3 non vero integer, proùt ipfe abſens utroque nomine appel latur Geneſ. dict. eap. 6. verſ. 9· 24. Unus vel unicus, Hebr. qwn, nullusex ange ſzo. Sive: petitionem aut preces, confer. quæ ſu⸗ iis cum illo erat, ed ipfe folus exibat, confer. prà ad verſ. 1. H. cap- n. 4. notata funt, vide & not. in o rww h, l0c. ubi e etiam Siphte ad Gur Arſeh fol. 172. col. 4. princ. at not. in marginem allegatur opor re, ubi etiam Siphe e ad marginemalle- x* Pebr. h “ iſta & quæ equuntur, usque gatur. ad: mded i. s,narn dicitur⸗ currus gc abſunt 31. Confer. & hic Gur Arjeb ſol. 172, c0l. 4. rr. bic 4 MStOo I. ac not in a ne h loc. 2 5. Uti Exod. cap: 15.v. 3. habetur, ubi vide KRa- 32. Hebr, Han, cognomen, otelligitur autem n0⸗ ichi not. men Dei elſentiale : Jehova „ vide not, in 2 6. Prout Pfalm- 6§. v. 1½. habetur, ubi etiam vide Raſchi notas. K 23. Sive una voce, Hebr. re war eonfer. quæ 2a43 Exod. c. 20. v. I. num. 3. notata ſunt, vide 8S Gur Atjeb fol. 172. col. 4. pf. ac not, ad li-= brum Prec. Jud. part. 1. p. 155. a. Princ. „ST WP,p. loc. it, Bäxtorf. Lex. Talm. ſol, 105%. 1116 NUIMERORUM. tur in ſpeculo 33. lucido; ſed in ſomnio ac viſione. † Verl. 8. Ore ad os] Dixi ei (Moſi,) ut ſemet ab uxore ſua ſepararet; 34. ſed ubinam (Deus) illud ei dixit? (nempè) in monte Sinai;, (quando eum ſic allocutus eſt:) abi, dic illis: revertimini ad tentoria veſtra; tu autem hic ſta mecum. 3 . Eod. verſ. 8. & in viſione; non ve- rò per ænigmata] Viſio autem iſta eſt oſtenſio ſermonis, 36. dum ego (Deus) expli- . co ei (Moſi) ſermonem meum per viſionem faciei, quæ in illo eſt, nec ego ci illum (ſer- monem)abſcondo per ænigmata, veluti dicitur Ezechieli: propone ænigma &c. 37. forſitan fuit viſio (ſive oſtenſio) iſta ipſius Majeſtatis Divinæ? 38. lex dicit: non po- teris videre faciem meam. 39. eſt viſio poſteriorum, Eod. verſ. 8. &. ſimilitudinem Domini intuetur] Hæc 40, veluti dicitur: & videbis poſteriora mea. 41. Eod. verſ. 8. Contra ſervum meum, contraà Moſen] Non dicit illa (Scriptura:) O i. c. contrà ſervum meum, Moſen; ſed qDa i. e. contrà ſervum meum, con- eſt ſervus meus; rà Moſen, i. e. contrà ſervum meum, etiamſi ille non ſit Moſes, contrà Moſen, quam- vis ille non ſit ſervus meus, debebatis revereri illum (Moſen) ac multò magis, quia is ſervus autem regis eſt rex, 42. debebatis cogitare, quòd rex non fruſtrâ illum diligat; ſi fortè dicere velitis, quòd ego (Deus,) haud ſciam opera ejus, 43. hoc gravius (peccatum eſt,. quàm prius. Verſ. 9. Et iratus eſt furor Domini con- S tra 33. Hebr. NAopDde „de qua voce videatur idem Baxt. in Lex. Talm. Fol. 170. ac ſeq- it. D. Wa:. genſeil. Sot. p. 624. in fin. ut & not. ad Ezechi- el. cap. 1. v. 1. num. 9. † Hebr. wu, abeſt iſtud 4¾ MSto z. confer. hic tract. 1 alm. Berachot, Fol. 55.5. & Chagiga, Jol. 5. ö5. 34. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 1. h. cap. n. 6. & n. 16. notata lunt, vide etiam Gur Arieh fol- 172. co¹. 4. med. ac not. in an ne h. loc. ubi tract. Talm. Schabbat, fol. 87. a. & 9 9 e vammot, fol. &2. ad marginem allegantur. 5§. Pront hsbetur Deuteron. c. 5. v. 30. & 3 1. con- fer. etiam hic Gur Arjeh fol. 172. col. 4. med. & not. in π »ν ubi etiam Siphre ad mar- ginem allegatur ac nonnulla in notis Raſchianis explicationis gratia ſunt adjecta, confer. Bava batra, fol. 15.2. & Schabbat, Fol. 87. a. 56. Sivs: oraculi Divini, id enim Ma hic notat, confer. q n. 19. & ad Levit. cap. 9. verl. 1. n. 5. notata ſunt. 37. Prout Ezech. cap. 17. verſ. 2. habetur. 38. Live? præſentiæ Divinæ, Hebr. qdav, vide uæ de hac voce ad Geneſ. c. 48. v. 7. ſuprà verſ. 4. b. cap. n. 22. 39. Sicuti Exod. cap. 3 3. verſ. 20. habetur, con- fer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 39 1. n. 3. 40. Sive: tergi, vide Exod. dict. c. 3 3. v. 23. ibi⸗ que Junii ac Tremellii not. confer. tract. Talm. 41. Prout Exod. alleg. cap. 33. Verſ. ult. habetur. 42. Sive: regis loco eſt, juxta proverbium anti- quum ac vulgare &nn n1 Na) ſervus re- gis rex eſt, id eſt: habet aliquid majoris dignita- tis & excellentiæ, quam ſervus vulgaris propter converſationem cum rege, confer. Buxtorf. Lex. Talm. 12 10. & 1564. . 4 3. Nempè: Moſis, ſenſus eſt: ſi fortè dicere ve- litis, quòd ego Deus haud ſciam, N.ν Anaz i. e. quòd ipſe ſit elato animo, prout vos hanc ei ſuperbiam imputatis, hoèpeccatum gra- vius eſt priori, dum Deo ignorantiam attribui- tis, quaſi ipſe haud ſciat, quid ſit in homine, an ille elatò; an verò humili ac demiſſo ſit animo, certè id Deo magis, quàm vobis notum eſt, ſi locus iſte ſatis obſcurus exponitur in notis n b. loc. ubi etiam Siphre ac Tan- chuma ad marginem allegantur. CaAbp. XxII. — . — jeos alii le i illos excomm neis Pronimo u0 nit) Vell,10. tes ſchili elt repi illum caſtiges, Verl 11. Tule ſeet Nue ſ Tumguin MortuuP tur) mortons mnn ditimmundum ac noſtre 10, Wera (paulo polk icitut noltre; ſed cogn egtella eſtex uter creſumn ellet, vel quoque literalen fratei, telinguete Gr rcditir — — 4 ¼ Five: lepatatione hic noltt, cOn 1e Lxod 6 11). 7. l 40. zc Deutetot luln Ababbet, ſ 41. die verdam hi not, d Thrent,3 4 6, AN: peoptet an ium meum gen ſigrtionen eſnt a0, 1necl 4. wes, 47, In baraphreſt Ch, e, Aultitiam comm brum Prer, ud. par atbot fl 6,.6 5 91. 10. ,. 1 Prdent, 49. Vel: adyentn ſ guis 4 lenio ium Kuti de mortus e CN. — dor] Din ud el diri tevertimini e; non e. Dens)enpli. illangler⸗ ma c. 37. it: nonpo. getur] Hec Loc. verl. 9 i meum, con- len quam. agiizguia 1dd rex non 1opera cjut, Dowini ton⸗ r4 — , habetur, con⸗ l. d.3. 11. 7.13 d⸗ er IIall, Telm. 1l. ult. habetun. foverblumanti⸗ Nn) leirus et⸗ majoris digaliaſ Vulgatis proptet et. Banoth ler⸗ ond dicere ve⸗ tim, N ND imo, prout 01 ecatunn gii⸗ utialn attribui⸗ tin howine, àn igoltt animo, votumn el, ie nitur in nolt Sipbe ae Iu⸗ CAP. XII. NNMERORM. 1117 erà eos & abiit] Poſteaquàm (Deus) notum illis fecerat eorum peccatum, decrevit con- trà illos excommunicationem, 44. multò magis (igitur convenit) homini mortali, ne is proximo ſuo iraſcatur, antequàm ei ipſius peccatum oſtenderit (ac notum fece- rit.) Verſ. 10. Et nubes rereſie] Acpoſteà Mirjam leproſa evaſit (alba) ſicuti nix, res ſimilis eſt regi, qui dicit peędagogo ſuo: caſtiga 45. filium meum; ſed non priùs illum caſtiges, quâm ego abiero à te, quia ipſius (filii mei) miſericordiâ tangor. 46. Verfſ II. Srultè egimus] Juxtà Targum ejus (erit interpretatio, 47. ut N ſigni⸗ ficet h d i. e. ſtultus. Verſ. I2. Ne quæs N] Soror hæc noſtra. Eod. verſ. 12. Tangnäm mortnus] Nam leproſus habetur pro mortuo, 48. quemadmodùm (igi- tur) mortuus immundum faeit (aliquem) acceſſu; 49. ita & leproſus (aliquem) red- dit immundum acceſſu. Eod. verſ. 12. Quùm egreditur ex utero matris ſuæ] Matris noſtræ 5°. fuerat ei dicendam; ſed cognominatione utitur Scriptura, ſic quoque (paulò poſt dicitur, *) dimidium carnis ejus, dicendum ei fuiſſet: dimidium carnis noſtræ; ſed cogneminatione utitur S. Scriptura, (ſenſus igitur erit: ) quæ, poſtquàm egreſſa eſt ex utero matris noſtræ, perinde nobis eſt, ac ſi dimidium carnis noſtræ exeſum eſſet, veluti dicitur: quia frater noſter, caro noſtra eſt, 51. juxtà ſenſum quoque literalem etiam iſtud videtur ita (exponendum eſſe, nempè:) non convenit fratri, relinquere ſororem ſuam, ut illa ſit tanquam mortua. 52. Eod. verſ. 12. R;— 2 1 . 11 . AQuum egreditur] i. e. Poſtquâm egreſſus eſt iſte ex atero matris illius, dum ei adeſt . s fa- 44. Sive: ſeparationem à cœtu, id euim Hebr.] mnis, qui venit ad tentorium & quisquis eſt in n hic notat, confer. I. evit. c. I. v. 1. Sign. * tentorio, polluetur, (Numer, c. 19. V. 14.) ita ac Lxod. g. 33V. 7. n. II. & Deuter. c. 2. V. 1 8. etiam de leproſo ſeriptum eſt: r'n & en n. 40. ac Deuteren. c. 3 3. v. 6. n. 48. it. tract. i. e. qui venit ad domum & c. polluetur, (Levir. . Talm. Schabbat, Jol. 9 7. a. c. 14. V. 46.) uti habetur in hotis nan moh, 45. Sie verbum )hic interpretor, confer. Raſchi loc. 450r: 4 Ihen. 6. 3. Vv. 1. DSeo, Putant hic Rabbini eſſe o ohi. e. corre- 4 lin elt peopteramorermn S“ qemnergaà ionem ſcribarum ac pro Mm& legendum efſe: õ lcerd, le S mrſens X h&& i. e. matris noſtræ, in MSto 2. pro: upN 2 jus aſpicere, eonfer, Gur Arjeh ol. habetur P i. e. matris meæ, confer. Cap. an- 172. col. 4. med. . 47. In Paraphraſi Chaldaica habetur: &νανππ. ter. 1. 1.15. n. 53. & n. 5. e. ſtultitiam commilimus, contfer. hie not. ad li-“ Scil. in fine hajus verſus 12, ſed iſta: ſic quoque brum Prec. Jud. part. 1. p. 114. b princ. it. Be- Sc. usque ad: quæ, poſtquàm egreſſa eſt &c, rachot, fol. 6 3. b. & Taanit, fol. 7. a, it. Maceot, abſunt in Hebræo ab atroque MSto. . IUE J. eI. J. 32. ur Arſeh /ol. 172. cOl. 4. fhin. at not. in.“ .e e er 47. 32, & Avoda Sara, fol. 5.a. Dar 5. loe. 7 2* 4 it. Chulin, fol. 7. ,, . 49. Vel: sdveu, Hebr. )a, i. e quando ali- 52. Confer. & hic Gue ier ſol. 172. col. 4. fin. quis ad ten o ium mortui venit vel accedit, nam a6 not. in Na . 10s. ſicuti de mortuo (cribitur: Ran 12 i, e. O- 11IS NuMERORUIM. . quia frater ejus caro ejus eſt alia explicatio (verborum iſtorum:) ne ſit quæsò tan- quàm mortuus, (nempè:) ſi tu ( Moſe,) non fanas illam (ſororem tuam) precibus, quisnam includet 53. eam? &£ quis purificabit eam? ego certè non poſſum inſpice- re illam, quia propinquus ſum; jam autem propinquus non inſpicit eos, qui plagàâ (lepræ) percuſſi ſunt nec etiam alius eſt (lummus) ſacerdos in mundo, & hoc eſt iſtud — dum egreditur ex utero matris ſuæ. Verſ. 13. Deus, olſecr, ſana j eem] Venit- (hic) Scriptura, ut te doceat morem hominum, quò is, qui rem aliquam petit à pro- ximo ſuo, opus habet, ut duo aut tria verba blanda (prius) adhibeat ac poſteà ipſam petitionem ſuam inſtituat. Eod. verſ. 13. Dicen:] Quid (hic) lex vult 54. dicere? Moſes) dixit ei (Deo:) reſponde mihi, "an velis eam (ſororem meam) ſana- te nec ne? (& hoc crebrò iteravit Moſes,) donec ei reſponderet (Deus:) ſi pater ejus ſputum inſpuiſſet &c. ?5: R. Eleazar, filius Azariæ, dicit: in quatuor (Scripturæ) locis petiit Moſes à Deo, ut reſponderet ſibi, an petitioni ſuæ annuere velit, nec ne, veluti * (habetur in illo loco:) & locutus eſt Moſes coràm Domino, i e. di- cens: ecce filii Iraelis &c. 36: quid lex vult dicere (ibidem per verbum:) N i. e. dicens? (nimirùm vult dicere:) reſponde mihi, an tu redemptor eorum futurus ſis, nec ne? (& hoc tàm crebrò repetiit Moſes,) donec ei reſponderet (Deus:) nunc vide- bis &c. 57. huic ſimile eit (in illo loco:) & locutus eſt Moſes coràm Domino Ni i. e. dicens: præficiat Dominus, Deus ſpirituum omnis carnis, 58. ſic etiam (in illo loco:) & oravi eo tempore Dominum 0i. z. dicens &c. v. & reſpondit ei (Deus:) ſufficit tibi. 6oe. Eod. verſ. 13. Sana, quæs, ilam] Cur Moſes non proli- Xus fuit in oratione? (nimirùm) ne Iſraelitæ dicerent: ſoror ejus eſt in anguſtiis conſtituta & iſte prolixus eſt in oratione. 61, 53. Leproſi enim certõô temporis ſpatiò include ac vetſ. ſequ. 14. h. cap. u. 62. bantur, donec ſanarentur, vide Levit, cap. 13. verſ. 4. confer. & Gur Arjeh fol. 173. col. 1. prine. ac not. in Pa SY, ubi etiam Siphre ad. nder warginem allegatuur. 556. Sicuti Exod. cap. 6. verſ. 12. habetur. † Conter. hic tract. Talm. Berachot, fol. 34. a. & 57. Prout ExOd. dict. cap. 6. vetl. i. habetur. Fol. 36. . SESE. Sicuti infrà Numer. eap. 27. verl. 16, habetur, 54. Dum utitur verbô iſto: i, quod videtur] ubi vid. not. n. 5d7. . eſſe rprd π i. e. icriptura ſuper flua, uti in no 159. Vide Deuteron. cap. 3. Verſ. 2 3. ibique R. Sa= cis mam e . loc. habetur. 4 lomonis not, num, 40. K Confer. hic, quæ infrà ad Numer. eap. 2 60. Prout habetut Deuteron. diét. cap. 3. verſ. 26. 15. n. 57. notata ſunt. F5Fy. Proùt habetur verſ. ſequ. 14. id eſt: ſi offen diſſet ei mopyn Ws i, e. vultum indignabun- dum, prout in Gur Arjeh ol, 17 3. eel. 1. princ. exponitur, confer. & not, in Mo'h. oc. quentia, usque ad wνατπα y i. e. donec ei re- ſponderer &c. abſunt hic à½ MSto z. 7⸗ verſ. marginem allegatur. 61. Confer. Exod. cap. 14. V. 15⸗ ibique not. n. 78. vide etiam ar N, übi in notis Kalchia- CAPXII. facultas opitulandi; nec tatnen opem fert, ecce dimidium carnis ejus exeſum eſt, Verſ. 14. Si pater ejus ſputum inſpu- *X Vel: huic ſimile eſt, Hebr. a xvp= iſtud & ſe- confer. hic Siphre, ſicuti in man mev ad Nis 1 4 (A.EII. ſernfeim 1s mmbore luffun D Mijeltne Divin⸗ Juamjudicate, Bod. verl. 14. 5 ones gur deept cicitur Epotes lſurpatur dickio: pulu Mn quam üla in erpe nat Gicitur enim: jam? (ai güfiaren ctmenldaverant, 1, Precipio iibi; ſec — — nizer Bemidber tal Re,, ne dieant I ſuamigſe grolirus⸗ nos noneſt rolins 6n Fide, que ad ve ſſ. notatalunt,col ¹2 & Bara ima, II K Eerachim, 63. Conler, hic Gur 4 Küot in n n Lam. Davd kini, „Esaimn conſfen r Conter bie nact, Hebr pr i,e.o ſoet Deus in Mö,0 e. Zeriptura Sactz 64 Confen hit nd . 11, 4. Utiin . ARar, i, D. Vigen CN.. . — eeſam elt, qued tan. m)ptecbes, ſum inſpiee⸗ s i ae hoe eſtiſud ten] Venit- mpetit ,ro⸗ epoltei ign 1 4, Cicete! nmeam)ſang. pater ein ör Eeripture) Nelit nec ne, NWie. d n) Wie. um füturus ſi 8:) nunt vide⸗ omino od 4 etiam (in iſo X teſpondit ei les non oll Kin anpuſti⸗ ſuun ipt. — WW iſod e i e. Conecei ſe⸗ to , , babetilk. l.i. habetur, Netl 10,nedeh 4. ,. 1al16. . Dtn i e bbique not, ſl. iinnotis Rackia- ſ tis CAbp. XIII. NuMERORNIMA. 1 Ut in faciem éjus] i. e. – emendaverant. 1. Si pater ejus oſtendiſſet ne rubore ſuffunderetur ſeptem diebus? multo magis (rubore ſuffundatur coràm —́2— Majeſtate Divina quatuordecim diebus; ut quàm judicata, quapropter etiam in objurgatione ejus ſecludatur ſeptem diebus. Eod. verſ. 14. Etpefteà *ꝰecipiatur] Dico ego, quòd omnes H ONi., e. ones, quæ de leproſis dicuntur, inde nomen trahant, roſus) extr. ejicitur & poſteà, quàm ſanatus eſt, intrà caſtra recipitur, (ideò) de illo ſcribitur uſurpatur dictio:) H Od, quæ ſignificat d Pepulus non ſi Moſeltus] Hunc honorem ei tribuit Deus † Propter unam horam, quam illa in expectando Moſe conſumpſerat, 64. rat, dicitur enim: & ſtabat ſoror ejus procuùl. 65. Erſ. 3. Mitte tibi viron] Cur connectitur Sectio exploratorum textui Mir- / jam? (nimirum,) quia illa punita erat propter maledicam linguam, quàâ er- asa fratrem ſuum uſa erat idque viderant improbi iſti Eod. verſ. 3. Mitte tibi] Si ita tibi viſum Præcipio tibi; ſed ſi volueris, mitte, quoniam venerant lſraeélitæ 3. & dixerant: s ei vultum indignabundum, 62, non- ſed ſufſiciat ei, venire ex judicio, ut ſit tan- 63½. or recepti- quia ille (leproſus) extrà caſtra⸗ (ſive i. e. receptionem. Verſ. 15. Er dum ipſe in fluvium projectus e- XIII. z nec tamen inde ſeſe fuerit, 2. ego non- mit- nis ex Bemidber rabba alia adjicitur ratio, nem- bpDeè: ne dieant (IIraëlitæ:) propter ſororem nos non eſt prolivus. . 6 ½. Vide, quæ ad verſum anteced. 13. h. cap. n. a. & Bava kama, Fol. 2 5. a. it. Bava batra, fol. III. 2. & Sevachim, fol. 69. ö., 3. Confer. hic Gur Arjeh fol. 173, col. 1.' princ. & not. in Sma h. loc. ubi etiam tractat. Talm. Bava kama, fol. 2 5. a. ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Taanit, ol, 29. a. *Xh Confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 37. b. † Hebr. op, i. e. locus, ſic à Rabbinis appellari ſolet Deus, in M Sto I. pro opa legitur: are- i. e. Scriptura Sacra. 64. Confer. hic tractat. Talm. Sota, Fol. 9. b. & ſuam ipſe prolixus eſt in oratione; aſt propter 5S5. notata ſunt, eonfer. & Mocd katon, fol. 16. 65. Uti Exod. cap. 2. verſ. 4. habetur, conter. & not: in an ow „, loc. I. Vel: nec exemplum inde ſumſerant, juxtA Hebr: net eruditionem cceperant, i. e, non me- liores nec ſapientiores inde facti erant, conſfer. Deuter. c. 1. v. 1. n. 15. & v. 2 3. dict. cap. 7. n. 142 . 2. Vel: ex animi tui ſententia, uti D. Wagenlei- lius in Sota p. 71 3. tranſtulit, ubi vide ſis notas n. I. confer. & Gur Arjeh fol. 173. col. 2. cir.e fin. ac not. in nar rpv h. loc. ubi etiam Be- migdbar rabba & tract. Talm. Sota. fol. 34. 5. ad marginem allegantur, confer. Jalkut Part. 1. Jol. 222. col. 3, & 4. 3. Nempè: ad Moſen, conkfer. Fol. 173. col, 3. princ, „Ioo. & hic Gur Arjeh & not. in em men. fol. 11. a. vti in a ad marginem alle- 2Aatur, it. D. Wagenſeil. Sot, p. 57. Bb böbbb 1120 NNMERORUM. CAr. XII. inittamus viros antè nos, veluti dicnur: & acceſliſtis ad me vos omnes &c. 4. ac Moſes conſuluit Majeſtatem divinam, quæ dixit: ego eis (lſraêlitis) dixi, quòd bona ſit illa (terra,) dicitur enim: educam vos de affl ctione Egyptiorum & c. 5. profectò ego dabo illis locum, é6. ut erfent per ver ba exploratorum, ne illam (terram promiſ- ſam) poſſideant. 7. Verſ. 4. Juxid verbum Dom ini] 1. e. Ipſius (Den) permiſſione, 3. quia per illum mora non eſt fadta. * Fod. verf. 4. Cunkti illi viri] Omnis (di- tio:) DONi. e. viri, quæ in S. Scriptura (habetur.) ſignificat exiſtimationem, 9. atque illo (ſanè) tempore recti 'o. erant (viri iſti.) Verſ. 17. Er vocavit Moſes Ho- ſeam &c.] (Nimirùm) precatus eſt (Moſes) pro illo (dicens:) 5 i. e. Domi- nus te liberet 11. à conſilio exploratorum 12. Verſ. 18. Aſeendite ** hac meridi- anàplags] Heæc erat deterior pars 13. terræ Iſraliticæ, is enim mos eſt mercatorum, ut primò viliores (merces) oſtendant ac poſteà oſtendunt præſtantiores. Verſ. 19. Terram, qualis ſit] Eſt (enim) terra, quæ alit fortes & eſt terra, quæ educat debiles, eſt etiam, quæ numeroſum educat populum, & eſt, quæ minuit populum. 14. Eod. v. 19. Ueruùm fortis ille ſit, an infrmus] Signum 15. dederat eis (Moſes, nempè:) ſi in pagis illi habitant, ſunt fortes, quia fortitudini ſuæ confidunt; ſi verò in urbibus mu- 4. Uti legitur Deuteron. c. I. v. 2 2. ubi vide not. teron. s. I. v. 23. n. 143. ac D. Wagenlieil. Sota, 5. Prout Exod. cap. 3. V. 17. habetur, 6. Id eſt: anſam & occaſionem eis præbebo. 7. Quoniam ſcil. verbis meis fidem non adbibu- erunt nee mihi crediderunt, qui dixi Iſraeêlitis, quòd terra promiſſa ſit bona nec tamen Dmn a i. e. eorum (Iſraëlitarum) propoſitum erat bonum; ſed ſolùm quærebant Hπj. e. oceaſionem ſcil. rebellandi contrà Deum ac Mo- ſen, uti in Gur Atjeh fol. 17 3q. col. 3. habetur, confer. & not. in a re h. loc. ubi prolixi or habetur explicatio, vide & Deuter. c. 1. v. 23. n,. 142. 32. Hebr. ra i. e. ipſius licentià; non verò rPTA i. e. illius (Dei) decreto, uti in notis Span e . loc. habetur. & per illum non ſtetit, nec ipſe impedimento fuit, id enim iſtud asy & ſignificat; abſunt autem iſta: quia per illum mora non eſt facta, in He- bræo ab utroque Msto. Sive: dignitatem, conter. hic Gur Arjeh Jol. 173. col, 4. med. ac not. in nan ne p. loc. 4 10. Probi erant nec degeneraverant, uti poſteà fa- Rum eſt, dum ſiniſtram opinionem de terra pto tract. Talm. Sota, ol. 11. a. & fol. 34. 5. II. Reſpicitur hac explicatione ad nomen y', de quo hic ſermo eſt, confer. Geneſ. c. 17. v. §. n. 19. 20 D. Wagenſeil. Sota, p. 715. it. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. vide & Deuter. c. 32. V. 44. D. 249. = ⸗ 12. Conſer. hie not. in pan me ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem allegstur, vid. & Sota/fol. 34. 5. & Sanhedrin, ol. 107. a. XX Hebr. y, iſtud & ſequentia, usque ad: vim Nπ i. e. utrum fortis ille ſit, abſunt hic ab utro- que MSto. V 13. Hebr. upen, quæ didio in notis nom =pon exponitur: —Q—n i. e. vilitas ſive de- terior pars ſcil. terræ Iſrac iticæ, ↄonfer. & Gur Arjeh ol. 173. Col. 4. fin. ò 14. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 173. col. 4. 9. rabba ad marginem allegatur, confer. & Jalkut Part. 1. Foh. 22 3. col. 2. princ. 5 circà fin. & not. in ar DD, ubi etiam Be- midbar rabba ad marginem allegatur. miſſalraelitarum animis injecerunt, confer. Deu- pag. 417. & Gur Atjeh fol. 173. col. 4. fin. it. fin. ac not. in non ov h. loc. ubi Bemidbar 15. Vide hic quoque Gur Arjeh fol. 174. col. r1.. CA..All. — aitis habitant, Iurgucn gjas ttæ ac Petent Goad kontes u]ie. Anint retl. 21. Mati Acdſento Lin u terminos illius Perambuladant talem ſicuti præ mn termini † me minus occigenta gentalen prope 1, inl anguloo⸗ deckione, (guein yn] Caled ſol — ter Hehn. Wdie, Pt eo egiiut: d idaue echin. 16, Vide hic k. ka⸗ GurAneh ſol. 1, dige: ſanas, dl betor, etiam hane Deiteron,t. . . 1h. Coner, hie not. Talmudico: Bar god Kabbiniice ſua los hopulos 1 temporis monuus gel ſit. hot. àad eg e gr. 11. .3. ign. f , Vl: guidut ma Ki Hebtrum a 1 10. Conſer gariin tala ſunt il Hebr. 7 inſlar literæ lec Drdur Nponiturin n, qudd d CA . — . * ud bona 6. Profec umpromi. permiſione, Omniskdi- Wiionem 9. dit Moſer . ſie. Domi. hac merid⸗ mmercatorum . Verl. 19. t debiles eſt 14. Lod.r. nempe.) ſ in nitbibasmi⸗ nitls ——— untconler,Deu⸗ agenlei, Hots, 3, tol. ahn. i. ſ6l zu . d omen o, dhel,t, 17, N 715 it. L Fagii fide & Deuter⸗ vdo, ubi etiam Aleg:tur, id Ol. 107. 2, Usquead: ſunt hicab nm⸗ io nolis e e ilitas ſue e⸗ , Onlet K Cl 1 1nn ol . nbi Heicbet conler & alkut ubi gian be⸗ epatun CAP. XIII. NIMERORUM. 1I21r nitis habitant, ſunt debiles. Verſ. 20. 1erùm in caſtri] (Iſtud Aoroa) Juxtà Targum ejus (ſignificat) u:1 i. e. an in pagis, * (nam PEæs ſunt) urbes a- pertæ ac patentes ſine muro. 16. Eod. verfſ. 20. Ulerum bona illa ſit] (Videlicèt) quoad fontes & ſcaturigines bonas atque ſalubres. 17. Verſ. 2I. An in ea ſint arbo- res] i. e. An inter illos ſit aliquis probus, qui juſtitiâ ſuâ illos protegat. 18⁸. Eod. verſ. 21. Præcocium uvarum] Dies erant, quibus uvæ præcoces erant. 19. Verſ. 22. Adeſerto Zin usque ad Rechob, quaâ venitur ad Chamat] Peragrabant (exploratores) terminos illius (terræ) in longitudinem ac latitudinem zo. ad inſtar gamma , perambulabant plagam finium meridionalium ab angulo orientali usque ad occiden- talem ſicuti præceperat Moſes, (dicens:) aſcendite hac meridiana plagâ 22. per vi- am termini † meridionalis versùs orientem usque ad mare, quoniam mare erat ter- minus occidentalis, & inde revertebantur & peagrabant omnem terminum occi- dentalem propè litus maris, donec veniatur ad Chamat, quæ eſt juxtà montem Hor 23. in angulo occidentali versùs ſeptentrionem, veluti exponitur in finibus terræ, in Sectione, (quæ incipit:) hæ ſunt profectiones. 24. Verl. 23. Et venit uque ad He- sron] Caleb ſolus eò 25. ivit ac ſeſe poſtravit :6. ſuper ſepulchra patriarcharum, Bbbbbbb z (orans) KEN Febr. 12 i. e. in urbibus, in utroque MSto pro eo legitur: n i. e. in vicis, ſeu pagis, idque rectiùs. 16. Vide hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ac Gur Arjeh fol. 174. col. I. fin. & col. 2. princ 17. Sive: ſanas, nam vox . n, quæ hic ha- betur, etiam hanc habet ſignificationem, conter. Deuteron. c. g. v. 7. 13. Confer. hie not. in onm ne ubi ex tractatu Talmudico: Bava batra ol. 15. a. adducitur, quòd Rabbini id exponant de Hiobo, qui juſtitia ſua illos populos hactenus protexerat; ſed tunc temporis mortuus erat, confer. cap. ſeq. 14. verſ. 9. n. 5. it. not. àd I. Samuel. c. 2 2. v. 6, Sign. * & 2, Reg c. 3. V. 19. n. 11. & ad Eccleſiaſt. c. 11. V. 3. Sign. † G 19. Vel: quibus matureſcebant uvarum primitiæ, ſic juxtà Hebræum, confer. Gur Arjeh fol. 174. col. 2. med. ac not. in San new h. loc. & Jalkut Part. I. Fol. 22 3. col. 2. princ. 20. Confer. quæ infrà verſu 26. h. cap. n. 49. no- tata ſunt. 21. Hebr. hn, tanquâm Gimel, id eſt: 24 inſtar literæ Græcæ „ vel, ut ali: z ſeu: 3, prout exponitur in Gur Arſeh fol. 174. col. 2. ſit veluti litera: confer. Exod. . 29. v. 2. n. 9. ac not. in am h. loc. it. not. ad I. Reg. c. I. V. 34. n. I §. vid. & Leigh Supplem. Criticæ Sacræ voc. Q, ubi ſcribitur, quòd Chi Græco- rum planè conveniat cum Tau Samaritanorum, quæ litera figuram Dominicæ crucis exptimit., confer. autores ibid. allegati, 22. Prout ſupra v. 1 8. h. cap. habetur. † Hebr. Paa, in utroque MSto poſteâ ſic addi- tum reperitur: .νe X 7 t e n nn eeee en eene e aeen eenn ) i. e. oræ (ſive regionis) meridionalis terræ Ifraeliticæ ite, idque eſt: à deſerto Zin, quæ eſt latitudo in angulo meridionali versus orientem. 23. De quo vide infrà Numer. cap. 20. v. 22. & cap. 2 1. vV. 4. item c. 34. V. 7. & . 14. Incipit hæc Sectio à Numer. c. 53. V. I. & cok- tinuatur usque ad finem Numerorum. 2 5. Dicitur enim hic in ſingulari: Naw i. e, & ve- nit eùm tamen præcedat verbum numeri plu- 1alis yN i. e. & aſcenderunt, confer. cap. ſequ. 14. V. 24. n. 3 8. & Gur Arieh /ol. 174. col. 2. fin. & not. in nan inetw . loc. ubi etiam tra cCatus Talmudicus: Sota, fol. 34. b. ad mar- inem allegatur, vid. & Joma, fol. 10, a. An. quod ☚ mm mn dr i. c. forma ejus 26. Confer. hic D. Wagenſeil. 8ota, p. 332. u. * — NUMERORUM. (orans,) ne ipſe à ſociis ſuis ſeduceretur, ut eorum conſilium ſequeretur, hinc illa (Scriptura) dicit: atque ei dabo terram, quam calcavit, 27. & ſcriptum eſt: dede- R runtque Calebo (urbem) Hebron. 28. Eod. verſ. 23. Septem annis zdificata ena) Num fieri potuit, ut Cham ædificaverit (urbem) Hebron Chananæo, 29. filio ſuo mi-= nori, antequàm ædificaret Zohan Mizraimo, filio ſuo majori? (non certè;) ſed (ver- bum R hoc ſenſu hic uſurpatur,) quia fuit (Hebron) ☚i. c. feracior 30⁰. quoad omnem rerum abundantiam ſeptem vieibus magis, quâm (urbs) Zohan, 31. & venit (hic Scriptura, ) ut tibi indicet excellentiam terræ Ifraéliticæ, 32. quia non ſunt tibi in terra lſraélitica lapides duriores, 33. quàm in (urbe) Hebron, ideò ele- gerunt eam ad ſepulchra mortuorum, 34. nec eſt tibi in omnibus terris præſtantior, quàm Ægyptus, dicitur enim: ficuti hortus Domini, ſicuti terra 5Ægypti; 35. Zohan autem excellebat inter urbes, quæ erant) in terra Ægypti, 36. quoniam ibi ſedes e- rat regum, dicitur enim: quia fuerunt in (urbe) Zohan principes ejus ; 37. Hebron autem præſtantior erat illà (urbe Zohan) ſeprem vicibus. Verſ. 24. Palmitem (Di- Ctio Prſignificat) 53 è2Wi. e. ramum vitis, à quo botrus uvarum dependet, ex ſenſu literali, dum (hic) dicitur: O Di. e. perticà, non ego intelligere poſſum, quòd iſta (portatio facta ſit) per duas, 3 ⁸. ecquid lex dicere vult: D'o (nempè:) duabus perticis? ecce quomodo (id intelligendum fit, nempè:) octo tulerunt bo- 2 n. 2. ubi locus ex libhro Chaſidim n. 7 10. addu. citur, quò continetur, quòd Caleb, Jephunnæ ſilius, ſeſe proſtraverit ſuper ſepulchra Patriarcha- rum, vid. it. Wagen’. dict. tract. Sota, p. 71 5. && ſeqq. & Jalkut Part. I. ol. 2 2 3 col. 2. med. 1 8. confer. & D. Wagenſ. alleg. p. 72 I. G& ſeq- in notis n. 3. & p. 9 59. ac ſeq. 12, Confer. quæ ad notata ſunt. 3 7. Hebr. w, confer. Deuteron. c. 6. v. II. Deuter. 4. 32. V. 13. num. 79, QCAb. XIII. 27. Vide Deuteron. z. I. v. 36, ibique not. n. 1I 66. confer. & not, ad librum Prec. Jud. part. 1I. pag. 141. b. fin. 2 8˖. Proht judic, c. I. v. 20. habetur, confer. D. Wagenſell. Sota, p. 71 5. & ſeqꝗq: atque Deuter. c. 34. V. 3. D. 8. 29. Confer. hic, quæ ad Deuteron. c. 11. v. 10. n. 10. notata ſunt, item Jalkut Part. 1. Fol. 223. col, 2. med. & col. 3. med. 30. Sic verbum iſtud cum D. Wagenſeilio in Sota p. 72 I. Vvertere volui, confer. Deuter. c. 11. v. 10. n. 1 9. & Gur Arjeh fol. 174. col. 2. fin. ac not. in o r b. loc. item Lightfoot. Centur. Chorogr. cap. 49. p. 9 2. & àd Marc. c. 4. v. 5. Pp. 60 ⅝, edit. Lipfſ. vid. & Ketubot, Jol. 112. a. & Sota, fol. 34. b5. 31. Vide Deuteron. dict. c, II. V. Ie. n. 12. & n. n. 3 4. ac Buxtorf. Lex. Talm. ol. 92 3. 34. Vid. Deuter. alleg. cap. I I. v. I o n. 16. 3 5. Uti Genel. c. 13. verſ. 10. habetur, confer. & Deuteron. c. I1. V. 10. n. 13. M 36. Vide Deuter. dict. c. 1 1. V. 10. n. 14., ac not. in onen me Z. loc. item P. Fagii not. ad Pa- faphr. Chald. h. loc. 37. Uti Eſai. c. 3 0. v. 4. habetur, confer. Deuter. alleg. . 11. V. 10. n. 15. it, D. Wagenſ. Sota, 3 8. Scilicét: perticas, ſic juxt? Commentatoris noſtri mentem =wa explicare volui, alii expo- nunt: per duos ſcil, homines, confer. hic Gur Arjeh ol. 174. col. 3. med. & not. in or ZE h. loc. ubi tract. Talm. Sota, fol. 34. a. ad mar- ginem allegatur, confer. & Jalkut Part. I. ol 223. C0l. 3. circ fin. 7 C(4.. Al . trucn, (plætetes . autenm 1c Caleb ſtiſtram opinior cctent:) dptmnad ccrteris dwerſus Pbigbisgue lapie uadraginta atot mertos luos eley (Aii) i open ke guaddina det) genta Milliatia in ctiseſt ecemm mill in occidentem; ec yverba: unuse lis Civerlus elt, poſ⸗ eibe iſla: 2d guod funt. 39. En decem ezplot runtbotrum undf duoauien, nenpe leunt, (onlet. gg⸗ 40, Zie: melam fan 1is, nonnulli imer Uluperationem, 41. Vel: minabilize ius maghitcinen, eiſus, idenim gicl 41. Kiliekt: portad lis unus er ilig hunn 43, Mi ſon can 4re ſer. Tot, in & erexeru tillum! a toqe Mt 44. kebr do, gurn im⸗ Dars Cotl iire 1n d013, 5. )0) mmamgbeg e kord non minorem fui zun, D CAL. XI. it, hineilla neltt dede⸗ lftara klioſuomi⸗ )ſed ver⸗ feraciot 30, Zohan, 31. 1. gia non omn iged ele⸗ Præltantiot, 3. Zohan h ibi leces e. 37. Hebron imiten (Di. in dependet, gere pollun Lolnempe:) thlerunt bo⸗ ttum — y 13.num. 9, l. l. be e ll⸗ 1 n. 15. beiut, eonlet AN 0,n. 14, 4 n0t. † kagiinot. ald a- „confer,. Derlet. . Pagenl. 9013, Commentnoris efolui, aliienpo. coner hie Gut t en 1 34, aadnat. Nat NA 1/04 CAP. XII. NIMERORUuIM. 1II23 trum, (p rætereâ] unus * (ex illis,) tulit ficum & alter malogranatum 39. Jehoſchua autem ac Caleb nihil portarunt, quoniam (cœteri exploratores) id unicè egerant, ut ſiniſtram opinionem 40. injicerent (populo Ifraelitico de terra Chananæa, ac ſi di- cerent:) quemadmodùm fructus ejus (terræ) diverſus eſt; 41. ita & populus ejus à cœteris diverſus eſt, quòd ſi tu ſcire cupis, quantum fuerit onus unius ex illis, 42. abi & ſupputa iſtud ac diſce ex lapidibus, quos erexerunt in Gilgal, ſuſtulerant (enim) ſibi quisque lapid em unum ex jordane ſuper humerum ſuum atque erexerunt illum in Gilgal; 43. Rabbini noſtri uniuscujusque (lapidis) pondus ſupputàrunt, fuiſſe- quadraginta ſatorum; 44. traditur autem, 45. quòd onus, quod quis ipſe ſuper hu- o. Sive: malam famam, ſica- hie vertere pos- 7 29.: En decem exploratores, quorum ocdto tule- 4. Vel: mirabilis eſt, ſcil. quoad verſus, id enim dictio nwn hic notat. A2. Scilicèt; portatoribus, id eſt: quantum one- 43: Uti ſoſa. eap. 4, verſ. 5. S& v. 20. habetur, con- fer. N not. in Ha Row h. loc. cœterum iſta: unumquemque eorum (lapidum) æftimarunt meros ſuos elevat, 46. non ſit, niſi tertia pars 47. (alii) ei opem ferunt. 48⁰. Verſ. 26. Ec reverſi ſunt ** ab exploratione terræ poſt ejus oneris, ad quod elevandum guadraginta dies] Sed nonne quadringenta milliaria 49. in longitudine ac quadrin- genta milliaria in latitudine habet illa (terra Iſiralitiea?) iter autem hominis medio- cris eſt decem milliarium in diem (unum,) ecce iter quadraginta dierum ab oriente- in occidentem; 5o. illi autem (exploratores) iverunt in longitudine ac latitudine; 51. ſed * Hæc verba: unus ex illis &c usque ad: à coœte. ris diverſus eſt, poſita ſunt in utroque MSto poſi verba iſta: ad quod elevandum alüi ei opem ſe- runt botrum, unus firum & unus malogranatum; duo autam, nempè Joſua atque Caleb, nihil tu lerunt , confer. D. Wagenieil. Sot. p. 702, & leqq. ſis, nonnulli interpretantur: infamiam, alii: vitupetationem. ſtupendam e- ius magnitudinem, S 2 coœteris fructibus di- ris unus ex illis humeris luis portare potuerit. SSE& erexeru t illum in Giigal, abſunt in Hebræo ab utroque MSto. 44. Hebr s, quæ menſura eſt aridorum, triee- fima pars Cori fſive Chomeris, D. Wageneili us in Sota, p. 70 7. locum iſtum ſic tranftulit: (non minorem fuiſſe) cupà quadraginta ſato- 45. Vel: vulgò fertur, prout D. Wagenſeilius in Sota, pag. 70 I. verbum p, quod hic apud LCLommentatorem noſtrum habetur, tranſtulit. [46. Vel: in humeros ſuos tollere poteſt, uti D. Wagenſeilius dict, pag. 70 1. vertit. 47. Sive: triens, prout idem Wagenſeilius Iloco allegato tranſtulit. ””MM 4 ⅝. Vel: quod gquis (in humeros) elevare (ae geſtire]) Valet, aliis opem ferentibus, ſive quod Quis ſibi ab alio impoſitum geſtare valet, uti D. Wagenſeilius p. 702. vertit, triplò majus itaque onus portare quis poteſi aliis eum ad elevanduùm juvantibus. WD ” * Hebr, n wy iſtud & ſequentia, usque ad: 1271 i e. & abierunt (uii verſ. 27. h. cap. habetur) abſunt hic ab utroque MSto. 429. Sie Hebr. ddeb, quæ dictio hic habetur, com- muniter vertunt, Parſa autem continet quatu⸗ or pm i. e. oéto mille cubitos ſive paſſus mino-= res, vide Buxt. Lex. Chald. fol, 1927. confer. & ſuprà Verſ. 22. h, cap. n. 2 0. it. tract. Talm. Sota, Jol. 34. 5. ” 50. Id eſt: in longitudine terræ Iſraeëlàicæ, quæ fuit ab oriente in occidentem, confer. Lightfoor Decas Chorogr. Marco præmiſſa, cap. 8. §. 1. p. 572. edit. Lipſ, item Jalkut Part. 1. fol, 22 3. 1124 NüuMERORUM. N CAP XIII. 51. ſed, quoniam manifeſtum erat apud Deum, quòd ipſe decreturus eſſet ſuper illos Craélitas) diem (unum) in annum, 52. (ideò Deus) abbreviavit coràm eis viam-. Verſ 27. Et abierunt & venerunt] Quidnam hoc (ſibi vult:) D) i. e. & abierunt? (nempè:) ut comparet (S. Scriptura) abitum eorunt (exploratorum) cum eorundem adventu, quemadmodum adventus (ſive reditus) illorum erat cum malo conſilio; ita & eosum abitus rem] (Nempè:) Moſi & Aaroni. 54. fuerat cum conſilio malo. 53. Eod. verſ. 27. Et retulerunt eis Verlſ 2 8. FHuit lacte ac melle] Omne ver- bum mendax, 55. per quod non aliqua veritatis pars ab initio dicitur, non ſubſiſtit in fine. 56. Verſ 29. Munitæ] Targum ejus (hic habet:) ſ2)2, ca (ſignificat:) rotundum. anteà (Israelitæ) per Amalekitas erant laceſſiti, exploratores, ut eis (Iſraêlitis) terrorem incutiant. (Dictio ſignificat) juxtà ſenſum ejus literalern dicerent exploratores:) non poteritis (ò Israelitæ, flumen iſtud) tranſire. Caleb] i. e. Fecit, ut tacerent omnes. Et ſilere fecit (Dicdtio H) ſignificat P) i. e. firmitatem, quod notat turres 57. rotundas & in linguàâ Syria- Verſ. 30. Amalek babitat &c.] Quoniam jam- 58. ideò mentionem corum faciunt Eod. verſ. 3 C. Ad litus Jardenis] . i. e. propè Jardenem, † (ac ſi Verſ. 31. Kod. verſ. 3 I. Ad Moſen] Ut audirent (Israelitæ,) quid ipſe contrà Moſen eſſet dicturus, 59. clamabat (enim Ca- leb) ac dicebat: an iſtud ſolùm fecit nobis filius Amrami? is, qui hæc audiebat, cogi- tabat, quèòd (Caleb) narraturus eſſet (aliquid in) vituperium 60. illius (Moſis,) & quo- F1. Et ſic duplo temporis ſpatiò, nempè octogin- ta dierum, opus habuiſſent; aſt ipſi iter iſtud quadraginta dierum ſpatio confecerant, uti hic in textu ſaero habetur, confer. Deuter. c. I. v. 24. n. 147. 1. Nam quadraginta annis in deſerts degerunt Ilraclitæ, vide gap. ſeq. 14. v. 34. item Amos c. v. 2 5. . Canſer. bie D. Wagenſeil. Sot. p. 72 5.: ac not. in noti m b, loc. ubi etiam tractat. Talm. So- ta, nl. 3 4. 5. àd marginem allegatur, vid. Jal kut Part. 1. Fol. 223, col. 4. princ. Vide etiam hic not. in Mas ne,, ubi res iſta uberins exponitur, confer. & tract, Taltn. Sota, Jol. 34. . . 55. Vel: omne mendacium, ſic in notis Commentatoris noſtri hic habetur; in Gemara, quæ apud D. Wagenſei ium in So- ta, p. 72 5. habetur, ſic legitur: ym 277 n n i. e. omnis calumnia. . 6. Id eſt: niſi mendacium aliquà veritntis ſpecie Hebr. 5 n , Fol. 174. col. 4. princ. ac D. Wagenleil. Sot. p. 726. ut & not. in So ne, ubi etiam Be- midbar rabba ad marginem allegatur. . 57. Hebr. Hpaa, arces, palatia, confer. Buxtorf. Numer. cap. 14. v. 45. habetur, confer. & hic Gur Arjeh fol. 174. col. 4. princ. ac not. in =o SE . loc. vid. & Exod. c. 17. V. 8. & ſequ. illum. 59. Confer. bic D. Wagenſeil. Sota, p. 727. ac Gur Arjeh fol. 174. col. 4. princ. item not. in 60. Sive: ignominiam ac turpitudinem ejus, Hebr. M), konfer. cap. ſequ. 14. V. 24. n. 34. ac nor. coloretur, non invenit fidem, confer. Gur Arjeh Lex. Chald. fol. 36 1. ac Gur Arjeh fol. 174. col. In utroque MSto hic additur: 7) i. e. juxtà pam mpv h. loc. ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem allegatur, confer. & Sota, Fol. 34. 58. Malè mulctati & excepti erant Iſtaelitæ ab A malecitis, utpote qui eos clade affecerant, prout — Honiam aninni Portatun ie⸗ dxi: nonne difn dis cotothices? ſes) icat: faei Guæ ille dixer echaberut,) ign i e. ſleat om nist⸗ moratuti &c. 5,, Virotum ipleic contra Numen Di tret ſuot] In omn dimus eos, gudm Ium (exploratoru teilli inquiterent 1c proceri, gon o⸗ Inm & ſpithama n intelligitur:) ir —— in wd b. ſoc 11 0),4. wed. (I. HBebt. Mh d, i gitut: i ie D. Wgenſeil. 0 Gemara paulo aliter enſo, zige & Gur Ar not,in N d,, fol. 24,. r llii Zachan ca, : Iiud ſegneniz us tior ille (Ferl ieg n 1. 63. Vide Amnos, ta) not. 60 ſonm elhlleminn 10 1. 4 „ pr tn betur: vr Hebr. Sniged 6). Hebr, D 5 —— neliten e⸗ ſe f CN MI. kluper Ulot eis iann, X abieront! eorundem lo conſllo; aulerun eu4 Omne vet- non ſabſiſtit rmitatem, ingni Stie⸗ oniam fam- rum ficiunt tu ſrteni nem (alH 1er 1t (enim Ca. iebat, cogi. (Molis) & . quo⸗ gencl Sot. o,ubi etiam be⸗ tur. cOnler⸗Buntork. en ſol 174, cl. 1 lNizelite ꝛbA. lecerant, pfoit r, conlel hie prine⸗ ar hot, in 4,6 17. N ie n Sotn, ) 1li linc,itenn nol, in enicbjr ebba 11 Sota, kol 344 inemeitolich 06, n intelligitur:) vir 1 i. e. menſuræ. 68. Verſ. 34. Nephilim (Hi fuerunt) Ana- in Phorm. quid, non is obſecro eſt? C. ſt: in CAP. XIII. AäAIINERORuIAMA. II25 quoniam animi eorum Israélitarum) irritati erant contrâ Moſen propter verba ex- ploratorum, ideòô) ta cuerunt omnes, ut audirent vituperium ejus: (ſed Caleb eis) dixit: nonne diffidit ille nobis mare & deſcendere nobis fecit manna & adduxit ne- bis coturnices? Eod. verf. 3 I. Aſcendendo ſcendamus] Etiam in coœlos, ſi ipſe (Mo- fes) dicat: facite ſcalas & eò aſcendite, rem proſperè agemus in omnibus, quæ ille dixerit. 61. Eod. verſ. 3 I. Et ſilere Jeci] (Verbum O87, quod hic habetur,) ſignificat Pp i. e, ſilentium, ſic quoque (accipitur in illo loco:) 85⁷ i. e. ſileat om nis caro. 2. item (in illo loco:?) O* i. e. ſile, quia non erant comme- moraturi &c. 63, ſic facere ſolent homines, dum aliquis vult efficere, ut ſileat turba virorum, ipſe dicit: St! 64. Verl. 32. Fortior ille eſt * nobis] Quodammodo é65. contrà Numen Divinum 66. dixerunt (exploratores.) Verfſ. 33. Devorat habita- tores ſuos] In omni loco, per quem tranſivimus, (dicebant exploratores,) deprehen- dimus eos, quòd mortuos ſepelirent; ** ſed Sanctus ille Benedictus id fecerat ipſo- rum (exploratorum) bonò, 67. ut illos (terræ incolas) detineret occupatos in luctu, ne illi inquirerent in iſtos (exploratores.) Eod. v. 3 3. Viri menſurarum] i. e. Magni ac proceri, qui opus habent menſurà, veluti Goliad, cujus altitudo erat ſex cubito- rum & ſpithamæ unius, ſic quoque (accipitur in illo loco:) vir [, (quo nomine kim in pan h. loc. ut & Jalkut Part. 1. Jol. ta, p. 730. n. 5. ubi plura de iſtius vocis com= 223. col. 4. med. ”ḾMBM poſitæ ſignificatione, vide & Cap, ſeq, 14. v. 1. Hebr. Ma" Ynn, in utroque MSto pro his le- 2 8. n. 45. it. Sota, JOl. 34. 6. & Menachot, Jfole gitur: boa in omnibus viis ejus, confer. §3. b. it. Erachin, Jol. I1 5. a. kic D. Wagenſeil. Sota, pag. 72 3. ubi verba ex 66. Hebr. y' n, ſenſus eſt, quòd explorato⸗ Gemara paulo aliter narrantur, eodem tamen] res dicere voluerint, incolas Palæſtinæ ipſo nu⸗ ſeenſu, vide & Gur Arjeh /ol. 174. col. 4. med. ac mine Divino eſſe fortiores, confer. D. Wagen= not. in a M h. loc. it. tract. Talm. Sota, ſeil. Sota p. 73 6. n. 4. & pag. 737. n. 9. ubi plus= Fol. 24: b. = ra de ſignificatione vocis hyn, vide & Gur Ar- 62. Uti Zachar. cap. 2. v. 17. habetvr. jeh ol. 174. col. 4. med, ac not. in nan rp * Iſtud & ſequentia, usque ad: &&en pmn i. e. for- h. loc. ubi etiam tractat. Talm. Sota, Jol. 34. b. tieor ille (verſ. lequ, 32.) abſunt hic 4 MSto ad marginem allegatur, Gemariſtæ pro: 2.. S=M . uti in textu facro habetur,) j. e. quᷣ 63. Vide Amos, cap. 6, verſ., 10. ibique Raſchi aer ine putant: 439 13 quam ile, 1ir * um indicentis ſic 1 erentius 2 2 . . — MSto 1. habetur: v aliæ editiones habent: *Conlfer. not. ad Ezech. c. 36. v. 13. Sign. *XX L D, M (67. Confer. hie præ aliis D. Wagenſeil. Sota, pag, X Hebr. & on iſtud & ſequentia, usque ad: 733 & jalkut Part. 1. Jol. 223. col. 2. med. it. H & i e. devofat, abſunt 4 MSto I. Sota, fol. 3 5. a. & col. 4. med. f5. Hebr. 7) A 1., e. ſi ita dicere Ias eſt, ut ita ake. 68. Nempé: vir procerus, longæ ſtaturæ, vide 2. Ie liceat & c. æonfer. præ aliis D. W' agenſeil. S0- Sa- . 1126 NuMERORUM. kim (i. e. gigantes) ex filiis Schamchaſai † & Haſael, 69. qui de cœlo ceciderant tem- pore generationis Enoſchi. 70. Eod. verſ. 34. Et ſic fuimus in ocalis eerum] Audi. vimus, (verba ſunt exploratorum,) quòd illi (gigantes) dixerint alter ad alterum: formicæ 71. ſunt in vineis, ſimiles viris. 72. Eod. verſ. 3 4. Auak] (Fili Ppon ideò dicebantur,) quia D poDi. e. torquis in modum cingebant ſe Sole ob proce= niatem ſuam. 73. CAP. XIV. YErſ. 2. Ueinam mortui eſſemus; (Verba NO b hic idem ſignificant, ac:) JD) N i. e, utinam eſſemus mortui! 1. Verlſ. 4. Eonftituamus du- cem] Juxtà Targum ejus (etiam habetur:) præficiamus caput (ſive ducem, id eſt:) conſtituamus ſuper nos regem; Rabbini autem noſtri exponunt, quòd ſigni- ſicet cultum idololatricum. 2. Verſ. 9. Nolite rebelles e] Et iteràùm: vosque, noli- i, e. veniunt. 72, Confer. hic D. Wagenſ. Sota, p. 73 3. & ſeq. ac Gur Arjeh fol. 174 Ccol. 4. med. & nor. in e D bh. loc. ubi etiam tractat, Talm. Sota, Fol, 3 5. a. ad marginem allegatur. 73. Sic cum D. Wagenſeilio in Sota, pag. 716. S& 720. n. 9. potius vertere volui, quam cum Buxtorfio, qui tranſtulit: quia terrorem injici- unt ſtatura ſua, priori interpretationi adſtipu- lantur etiam notæ in on SWw, ubi filii ay inde nomen trazxiſſe dicuntur, quia videbantur SeD Ae inne inn en eene en i. Paraphr. Chald. h. loc. it. tractat. Talm. Joma, fol. 67. uti in p- ad marginem alle gatur;, vide & I. Paralip. 6. 20. v. 6. ibique Ra- ſchi not. it. not. ad Jerem. c. 22. v. 14. n. 12. &G ad Ezech. c. 2 8. v. 14. num. 10. † Hebr. &π in MSto 1. legitur 7απν, quod reddere poſſis Schamchaſaẽl. 4 69. Confer. hic præ aliis Lud. Cappelli Commen- tar. in Genelſ. c. 6. verſ. 4. fol. m. 3 66. ac P, Fa- gil not. ad Paraphr. Chald. it. Mar re ubi etiam tractat. Talm. Sota fol. 34. b. ad margi- nem allegatur, vid. & liber upᷣeN νοh Part. 4. cap. 12. pag: 75. a. 70. De quo vide Geneſ. cap. 5. verſ. 6. ac ſeqq. confer. & Geneſ. c. 6. v. 4. n. 69. & n. 70. de diluvio, quod Enoſi ætate contigit, vid. R. Sal. ad Eccleſiaſtæ cap. 3. V. 14. & ad Hiob. c. 12. v. 15. & àad Amos. c. 5. v. 8. item Gorion. J. 2. c. 1 3. juxtä novam librorum & capitum diſtinctio- rem. 71. Hebr. pa, R. Elias Miſrachi putat, hic er- rorem eſſe & pro pa legendum: 'ai. e. locuſtæ; ſed prior lectio defenditur in Gur Ar.- jeh fol, 174. col. 4. med. ac not. in an b. loc. ontfer. Jalkut Part. I. Jol. 223. col. 4. (ſeu foramen,) unde Sol egrediebatur, idem ſe- 1 ſcribitur etiam in Gur Arjeh fol. 175. col, 1. princ. confer. & Sota fol: 34. 5. 32. num. 7., ac Gur Arjeh fol. 17 5. col. I. princ. S&& not. in a b. loc. it. tract. Talm. Taanit, ſol. 29. a. & Sota, fol. 3 5. a. it. Sanhe- drin, fol. 104. 5. ſive idolum, confer. hic Gur Arjeh tol. 175. col. ſtri &c. usque ad; cultum idololatr. 4 MSt CAp. XIV. Samuel. c. 2 1. v. 20. confer. & P. Fagii not. ad * Hebr. na in MStO I. pro eo legitur: 'e e. ac ſi eorum collum ingrederetur in feneſtram 1. Confer. hic Raſchi not. ad Exod. cap. 16, verſ. 2. Nèmpè, quòd verba illa: conſtituamus ducem, hunc habeant ſenlum: faciamus Deum alienum 1I. med. abſunt autem iſta: Rabbini autem no- 4W. le iinete., P dpenemn. 4. 50 gui lllos protenet ſit ab illis, . 11. Mguegns ri⸗ teſtas in maau! Corus ſim juramen gyptiüi,) quoc inten 501 1 MMWWWEEEE N r 1 z. Nemxé: populum tonlet. & hic Gur A acn0t. in De N ur: ( vos non erit DW ee Uti ticmeatis, coltet de 4 (Codſet etianbie wec, ac nor in n 1. Lilemonuns ell, Mtutn feperitgr: dore (Ui ce) ut leozs: VV. ſ⸗d van . eps: Bled 4 Vna in veteri quodam exe 10; ablunt tamen in Raſchiänis conſer i 1 lem Gut Arjen not i en nnh. . 4 dr ſol 36, A mar egenſel 0t, P, Iſ. 2. t Hebr r Wiſta N 4 llos apiibe Msto. ſar hi. 6. Conſe dit e Chald. ,. loe, ,N Maſan à Jon Molen Aun CNNe. un Auli. ad aleerun, leob e⸗ 4 fſeant, ac liuana d. (Gre ducem, . guodd ſigni⸗ : vo: ue, noli⸗ — Egiu: n 1 33, ſehn wed. & nol. in ractat, Lalm Allegatur. otz, ig./1. Mui,guam cun tetrotem inſici⸗ Kioni adltipu⸗ ”l — Gerant em. CAD. XIV. NIIMERORUM. 1I27% qui illos protexerat; S. alia explicatio: bum. 7. ori II. Meguequs irritabunt me?] i. e. In omnibus ſignis] 1. e. Propter omnia mira gyptii,) quòd interfecturus ſis illos. 12.“ lite timere. 3. Eod. v. 9. Quia panis noſter Tſti ſunt] i. e. panem. 4. FEod. verſ. 9. Receſſit umbraculum eorum] i. tudo eorum, (nempè:) probi, qui inter illos extiterunt, poteſtas in manu mea fit, ſervandi promiſlum meum. ta Targum ejus: )O) ti. e., expellam illos, to, quod ſi dixeris, quidnam ego fa- Gtarus ſim juramento patrum? (reſpondeo: ) & faciam te in (Etiam) tu de illorum ſemine es. II. Verfſ. I 32 ponitur pro: Ni. e. quòd, 13. (ut ſenſus ſit: /& ipſi (gyptii) viderunt, Comedemus illos tanquàm e. Scutum eorum & forti. mortui ſunt, (nimirùm) Hiob,. umbraculum (ſive protectio) Dei receſ- ſit ab illis. v. Verſ. 10. Ur ilos lapidibus obruerent] (Nempè:) Joſuam & Cale- Eod. verſ. 10. & gloria Domini] (Nempè:) nubes deſcendit ibi. 8. Verf Ad iram provocabunt me. 9. Eod. veri. I1. cula, quæ feci eis, debuiſſent credere, quòd Verſ. I2. Ert delebo illoi Jux- faciam te gentem magnam, quia 3: Ee andien! Beyptir) Et audientéA-. Eod. verſ. 13. Quta edexi] (Partichla:) I. & 3. Nempè&: populum ſive incolas iſtius terræ, conier. & hic Gur Arjeh fol. 175. col. 1. med. ac not. in elnon mew, ubi locus ille ſic exponi- † tur: ſi vos non eritis rebelles contrà Deum & HN pee ene i, e. vos non opus habetis, uti timeatis, confer. tract. Talm. Taanit, fol. 14. 4. Confer, etiam hic Gur Arjeh fol. 175. col. 1 med. ac nor. in mar Wme b. loc. S.: Scil, mortuus eſt, atque hoc eſt, quod ſcri: Pptutn reperitar Py en i. e. an in ea ſint arbores (uti cap. antec. I 3: v. 2 1. habetur,) ne . gui⸗ figebantt O M i. tur in feneltram ebatur, igem le⸗ ol. 17 cole l⸗ “ Aca 16, e 6. col. 1. geint. t, ttadl, Tan. . * Hebr., Aüte nn iſta & iequentia, usque ad: ei 3 ,din danhe⸗ tuamusducem, Z 685. Confer. hic Deum Alienum fl n col⸗ vbiniautenn no⸗ latt,6MH in veteri quodam exemplari hic additum repe- Raiſchianis, confer. diéct, cap. antes. I13. V. 2 I. n. I 9. item Gur Arleh fol. 175. col. 1. med. ac not, in man re h. loc, ubi etiam tract. Talm. Wagenlſeil. Sot. p. 733: atque Bava batra fol. IS . 2ð i. e, K illes lapidibus &c. ablunt ab utroque Præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Cchald. h. loc. legas: Vy; ſed Py,nam Hiob erat de terra Uz, ſic rio; ablſunt tamen iſta ab ho diernis editionibus Sota, fol. 3 5. ad marginem allegatur, vide & D. 7. Non Moſen Se Aaonem, a Da n e i. e. quia illi nihil locuti erant, ſic exponitur in notis —nar m, confer. & Gar Arſeh fol. 175. cOl. I. med. it., ttactat. Talmad. Sota, fol- 9. Confer. etiam hic Gur Arſeh fol. 175. col. I. circà fin. ac not., in nan mner h. loc. ubi BcS midbar rabba ad marginem allegatur, *„ Hebr. y, in utroque MSto hie additur: 1 3 i. e. quousque, eſt hæc ex poſitio. 9. Exponitur hie verbum: Aeten, quod in fextir facro habetur & ½ Commentatore noſtro expli- catur, quòd ſignificet: na i. e. ad iram me provocabunt, hine Deus fletum deter mina vig IIraelitis quoad poſteros, vid. not. ad Thren. Jerem. c. I⸗ V. I 5. n. 57. it. track. Talm. Me- Qilla, ol. 2z1. . 10. In hodiernis exemplaribus Chaldaicis pro Pnr legitur: pxmMαε i. e. perdam illos, con- fer. Gur Arjeh fol. 175. col. I. fin. & not. in an DW bh. loc. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 175. col, I. fin. ac not. in eneon ,, ubi etiam Bemidbar rab- ba ad marginem allegatur. L 12. Nempè: Iſtaelitas, confer: not, in spae R* b. oc. O 13. Confer. quæ infrà ad Numer,«? I. V. I. um. 1,. notata ſunt. ððè CccCCCCc J 1 I 1128 NuMERORUM. CAbp. XIV. 1. c. quòd eduxeris illos (IHraélitas) fortitudine tua magnâ ex medio illorum, 14. & quando audient (Egyptii,) quòd tu illos (lsraêlitas) interficias, non dieent, quòd ipſi uibi peccaverint; ſed dicent, quòd contrà ipſos (quidem Ægyptios) poteſtas tibi fuerix bellandi; aſt contrà incolas terræ (iſtius) non potueris bellare, atque hoc eſt, (quod mox ſequitur:) Verl. 14. Et dicent de habitatoribus terræ iſtiu] (Verbs iſta — * ν) hic ponuntur) pro: Q* Hpi. e. ſuper (vel de) habitatoribus terræ iſtius; 15. ſed quidnam dicent de illis? (nempè ) id, quod dicitur in fine textus: non po- terat Dominus & c. 16. (ut ſit ſenſus:) quoniam audiverunt, quòd tu, Domine, habi- tes in medio illorum (Iſraëlitarum) ac temet oculis conſpiciendum illis præbeas 17. idque omne per modum dilectionis nec ipſi (Egyptii) perceperunt de te, quòd amor tuus hactenus ab illis (Iſraeélitis) receſſerit. Verſ. 15. Si occideris pepulum iſtum, tan- quàm virum unum] i. e. Repentè, 198. ac proptereà dicent gentes, quæ audiverunt famam tuam &c. 19. Verlſ. 16. Quia non poterat &c.] i. e. Quoniam habitato- res terræ (iſtius ſunt) robuſti ac fortes nec Pharao ſimilis fuit 20. triginta & uni regi- bus, dicent hoc de habitatoribus terræ iſtius: quia non poterat i. e. quoniam pote- ſtas non erat 21. in manu ejus (Dei) introducere illos (Israelitas in terram promiſſam, ideò) occidit illos (in deſerto,) Qb)(hic) eſt nomen rei ſubſtantivum. 22. Verſ. 17. Sicuti locutus es, dicens:] Quodnam eſt iſtud dictum? (nempè illud:) Domi- nus longanimis eſt 23. tàm ergà juſtos, quàm ergà improbos, quando aſcenderat Moſes in excelſum. reperit ipſe Deum, quòd ſederet ac ſcriberet: Dominus longani- mis eſt, dixit ei (Moſes:) ergà juſtos, refſpondit ei Deus: etiam ergà improbos, ad quæ Moſes: improbi peribunt, 24. dixit ei (Deus:) profectò tu re iſta opus habebis, 120, Vide hie tractat. Talmud. Berachot, ol. 32. 14. Sciliceét: &gyptiorum, vide hic Gur Arfeh a. mi in 'nan nbe ad marginem allega- fol. 175. col. 1. fin. ubi locus iſte perſpicuè ex- ponitur. tur, confer. & Jalkut Part. I. fol. 2 24. cOl, 2. 15, Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 175. col. med. . . 1. fin. 21. Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 729. med. 16. Proht veria 16. b. cap. habetur; coœterum ubi loci iſtius Rabbinica habetur expoſitio, con- ii⸗ſ en Sſ 1/ (0 verba iſta: (nempè) id, quod dicitur in fine tex- tus: non poterat Dominus &cc. abſunt hic ab utroque MSto, confer- dict. yerſ. 26. . cap n. 21. 17. Confer. bhic Numer. cap. 26. verſ. 13. num. 22, ac not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 159. b. med. . 1 8. IIlicoò, ſubitò, eonf. Exod. c. 32. v. 34. nr . ac Gur Arjeh fol. 175. col. I. fin. & not. in pan DD b. loc. 19. Sicuti verba iſta hoc verſu 15. in textu ſacro habentur. fer. & ſuprà v. 14. H. cap. n. 16. H 22. Et ſignificat: poteſtatem, vide hic Gur Arjeh Jol. 175. col. 2. princ. ac nor. in nom me 23. Uti Exod. c. 34. v. 6. habetur, ubi vide not. n. 1 5: confer. & tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 111. b, ſicuti ad marginem in "non mnov' h. l1oc. allegatur. V 24. Uti Pſalm. 3 7. v. 2 0. habetur, confer. hic Gur Arjeh fol. 17 5. col. 2. med. in MSto z. poſt: Tin i. e. petibunt, additur: )y n i. e. de mundo. Sèð (etenim) damß⸗ tum, recetus el onne dikilti in mihi: etiam erg ſacinsi, guoc Eod, retl-18. untuun ie. Dominus Ac,. retè hoc faciam tamentumn, 21. ita ſerrabo eis j une Ge. Verl. (cbjushacett ſeti implebitomnemt Gicant gentes:) Tepente tanquim ltim (conſuwam lem ſaciencahlee in mari & bis in M (0: Erachin. 30, — 15, Conlet, hie Gur/ 1e not, in 99, . & & Kanheori ii die: enitentien .. dum. 10, Muie taioni conſentit etia loe. Fice K hot, in 17, Uiilati n,16, 4, 17f. col 1. be loc it treck. Tala 11. Conſer, igltz v. ¹ ſen ,al 17. col. be in Möt ego] Notantjurame lunt von ſeſim ila, d . qud omnes in , ebr. Nn ONiſta ad: , e ten⸗ le Ado conler hie 1& binchin /,. 1 Conſeh hie n0t, 10 CA. XV. — um, 14, & tibifuctit d eſ(guod ie tette iſlins; : non P0⸗ mine, habi⸗ drebers 1). gvod amor 1 ium tan⸗ audiverunt n habitato⸗ Kun regi⸗ Dniamn pote⸗ 1promiſlan, . 12, Verl. tud:) Domi- Aſcenderat- inns ongani⸗ improbotzad pposubedbit, (et⸗ —¶— 1achot, 0. 31. iginem allegn⸗ 0l. 114,00. 2 0t. . 7 9. mes, CAP. XIV. NüIMERORIIM. 1129 (etenim) dum peccaverunt Israêlitæ in vitulo (conflatili) ut & in negotio explorato- rum, precatus eſt Moſes (per verba iſta:) D'N i. e. longanimis, dixit ei Deus: nonne dixiſti mihi: erga juſtos? reſpondit ei (Moſes:) annon (tu quoque) dixiſti mihi: etiam ergà improbos? Eod. verſ. 17. Magnifßcetur quæs virtus Domini] Utc facias id, quod dixiſti. 25. Verſ. 18. E abſolvendo] Scil. eos, qui revertuntur. 26. Eod. verſ. I 8. Non abſolvet] Eos ſcil. qui non revertuntur. Verſ. 20. Juxtà ver- bum tunum] i. e. Propter id, quod dixiſti: ne fortè dicant (gentes quia non poterat Dominus &c. 27. Verl. 2 I. Feruntamen] (O')) &) hic idem ſignificat,]) ac: enim- verò hoc faciam eis. Eod. verſ. 2 1. Vivo ege] (Verba iſta: vivo ego,) notant ju- ramentum, 28. (ut ſenſus ſit:) ſicuti ego vivo & gloria mea implebit omnem terram; ita ſervabo eis (juramentum iſtud, nempè:) Verſ. 22. Quòa omnes viri, qui vide- "unt O&c. Verſ. 23. Si piderint *terram] Ecce hic ordo Scripturæ inverſus eſt, (cujus hæc eſt ſeries:) vivo ego, quia omnes viri &c. ſi viderint terram, & gloria mea implebit omnem terram, (nempè:) ne profanetur nomen meum per plagam iſtam ac dicant (gentes:) quia non poterat Dominus introducere eos, ideò non occidam illos repentè tan quàm virum unum; ſed tractu (temporis,) quadraginta, ſcil. annis, pau- latim (conſumam illos.) Verſ. 22. Et tentaverunt] Juxtà ſenſum 29. ejus litera- lem (facienda hic eſt explicatio) Eod. verſ. 2 2. Hisce decem vicibue] (Videlicèt:) bis in mari & bis in Manna & bis in coturnicibus &c. ſicuti habetur in tractatu Talmudi- expoſttio, tol⸗ ſe hic Gur Atſeh „ in e ur, wbi tide ne . . anhedtin, /0,. wr,let à Hebr. t.) — , iſta & quæ ſequuntur, usque eone, bi C n Mo 2. hott: . Oy 3 16, co: Erachin. 30. Verſ. 23. Si viderint] CccCCCcCC 2 i. e. Non videbunt. 31. Verſ. 24. Syiri- tues 25. Confer. hic Gur Arjch /ol. 17 5. col. 2. med. ac not. in a νq , loc. it, Schabbat, ol. 89. a. & & Sanhedrin, fol. 111. 6. 26. Sive: pœnitentiam agunt, confer. Exod. c. 34, v. 7. num. 20. huic Commentatoris noſtri expli- cationi conſentit etiam Paraphraſis Chaldaica h. loc. vide & not. in Nan Pov h, logç. 27. Uti ſuprà v. 16. b. cap. habetur, confer. Gur Arjeh f. 17 . col. z. med. ac not. in bmar ne p. loc. it. tract. Talm. Berachor, fol. 3 2. a. 2 8. Confer. infrà v. 2 9. b. cap. n. 44. ac Gur Ar- jeh /ol. 175. col. 2. circà fin. & not. in nov Mo h. loc. in MSto 1I. abſunt verba iſta: Vivo ego] Notant juramentum; aſt in MSto 2, de- ſunt non ſolùm iſta; ſed & ſequentia, usque ad: quòd omnes viri &c. (v. 2 1. h. ca p-) ad: an i. e. & tentàrunt, abſunt hic ab utro- que MSto, confer. hic tract. Talm. Avot, fol. 11. a. & Erachin, fol. 15. a. 5. 19. Confer-hic not, ad librum brec. Jud, part. 2. P. 251. 6. med. ac Gur Arjeh fol. 175. col. 3. princ. ubi adducitur, quòd R. Salomo in notis ad tractatum Talmud. Eruvin, verbum — bz, quod hic in textu ſacro habetur, alitet, quàm hic, explicet. 30. Hebr. †)y, eſt is liber quintus partis quintæ operis Talmudici, tractans de æſtimationibus, earum ſcil. rerum, quæ Dev devotæ ac promiſſæ ſunt, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. ut & not. in man neow, ubi decem ilfæ teutationes ex dicto tractatu Talmudico: Era- chin, & quidem ejusdem capite 3. quod incipit: nya recenſentur, vid. Erachin fol. 15. 3. & Jalkut Part. 1. fol. 224. col. 3, it. tract. Talm. Avot, fol. I1. a. cterim in MSto z. pro Pay legitur;: Pay i. e. Eruvin; ſed mendose. . „ 31. Nam,quoniam apm e ben P i. e. nul- lum eſt dubium e e⸗ incerta) coram Deo, omnia enim ei nota ſunt ac centa, uti in Gur Ar- jen 1130 NüHMENORUM. CAP. XIV. us alius] Duo ſpiritus (erant in illo OQalebo,) unus in ore & alter in corde, explorato- ribus dixit; ego vobiscum ſum 32, in conſilio; ſed animus ejus erat, ut diceret ve- ritatem ac proptereà erat in ipſo poteſtas indicendi eis (Iſraêlitis) ſi lentium, veluti di- citur: & filere fecit Caleb &c. 33 quia cogitabant, quòd ipſe idem, atque illi, eſſet dicturus, 34. & hoceſt, quod dicitur in libro oſuæ & reſpondi ei verbum, ſicuti erat in animo meo; 3 ⁄ non verò ſicuti erat in ore meo. Eod. verſ. 24. & implevie] (ſei- licèt) cor ſuum poſt me, 36. atque hic textus brevitate (ſermonis) utitur. 37. Eod. vVerſ. 24. In quam ipſe venerat] (Nempèé:) Hebron dabiturei. 3 ⁸. Eod. verſ. 24. Po ſidebit eam] Juxtà Chaldæum (vertendum fuiſſet Hebrzum: —,O quod hic in textu ſacro habetur,) DNd 39. (ut ſenſus eſſet ) expellent Anakim“ & populum, qui in illa (terra) eſt, nec juxtà verſionem Chaldaicam (verbum?) N) (ufurpatur,) niſi in loco, (ubi in Hebræo habetur:) oP e. poſſi- debit eam. Verſ. 2 5. Et Amalekita &.] Sieò iveritis, interficient vos (Amalekitæ) quoniam ego (inquit Deus) non ſum vobiscum. 40. Eod. verſ. 2 7. Cryasvevertimi⸗ vi] Retrò legite veſtigia veſtra ac proficiſcimini &c. Verſ. 17. Cavia iſte malkus G&] Hi erant exploratores, hine quoadcœtum (ſtatuunt Rabbini,) quòd is decem (homi- nibus) — jeh/l. 17 5. col. 3: princ: & in notis ne in eett e, cœterum de locis ellipticis 8. b. loc habetur, ideò verba iſta: fi videtint que Scripturæ vide, quæ ad Geneſ. r. I1. Ve 1. R. 27 . aliquam conditionem five dubitationem in ſe Koratd fäftt. . I. Nr 1 continent,) hic exponuntur abfolurè, ut ſigni- 3 8. Nam Calebus ad urbem illam venerat, uti cap fcent: uen videbunt. ahtec. 1 3. V. 2 3.e in notis O. 2 5. habetur, cogfer. 32. Vel: vobiscum ſentio, veſtras partes ſequor, & Joſuæ g. 14. v. 9. 20c Gur Arich /ol. 17 5. col. idem quod vos, confihum amplector, confer. z. price. & not. in nn b. eec. bic W'agenſ. Sota, p. 716, 5: Id eſt: ejiciet, expellet eam, lic Chaldaicè ver- 33. Proi cap. antec. 13. v. 3 1. habetur, confer. ti debuiſſiet Hebræum auPeNR, jüuxtà mentem hie Gur Arſeh fol. 175. col. 3. princ. ac not. in Commentatoris noſtri ſed Chaldæus tranſtulit: pon rmW, ubi Bemidbar rabba ad marginem ym, vel, ut alii codices: QaN quod allegatur, «onfer. & Sota, l. 3 4. 5. Hebræo: — i. e, pollidebit eam, relpondet; 34. Confer. quæ ad dict. c. antec. 13. V. 3 I. n. 60. notats ſunt. 35. Sicuti Joſuæ cap. 14. v. 7, habetur, confer. hic naot. in on neW b. loc. 36. I4d. eſt: plenè ac perfectè ſecutus eſt me, uti Ju- nius ac Ttremellius juxtà Paraphraſin Chaldai= cçam tranſtulerunt. 37. Deſunt enim hic iſta verba: 1ny & i. e. cor Raſchianis pro: — waT (licuti in Bibllis Bux- torf. ut & in exemplari Hebræo, quo uſus Ilum, babetrur) legitur: — r i. e. poſſidebit eamo confer. quæ inf'à ad Numer. c, 32. V, 3 9, n. 34. notata funt, vide & Deuter. c. 2. V. 13, n. 25. * Hebr. CN, in uttoque MSto pro eo legitur &1 i. e. viros. ſuum, quæ Commentator noſter hie ſupplevit, 40. Confer. hic Gur Arjeh ol. 17 5. col 3. med, confer. Gur Arjeh fol. 17 5. col, 3. princ. ac not. HL ae not. in H . los⸗ in exemplari Hebraico: pe D in notis „ — tEn eonſtare nibos) (Onmman „ ——)90 J. dD fun!] Nemp muttmutationes ſ. Focd, vetl.: iſto utinam more numerati eſtisn ſünt nati viginti y véV„5 . — * N 1 nig ided hic)de n 61. ecem quippee demnt lef Lemdto⸗ olo PoraRofes dicuntu ler. Gor Aeh ol. in — — d Sd e b. ,à 0 1, be 4(.. Cooter, hie 6 C(A.X. — 6erplorato. ietetye. um velurti di. igueilli,eller id,ſicntierat inplenii (lei. tut. 37. Pod, od verl, 14. V to ent Anakitn-“ 1 (vetboum:) Aedertmi decem (nonni. nibvs) eloeis elliptieni, n Feneta,, uti ce⸗ ,Pebetur, ctel, h.ſoe, °SS ſic Chaldace yer⸗ 3, usta ſreblem halezustafliulit: B: N guod Dt eacn eſpontel 8an wo in is Gti in Bibnis Dül⸗ ,, gro bis lin, e. polbgebit ejn, 1,31,),19, n ,. 1. . 1,1 57, 18o Pro e0 eglu , col ,, . * 411. Decem quippe explorstores etant, videlicèt † tract. Talm. Bava batra, fol. ii. 6 CAP. xy. NuMERORIM. 1121 nibus) conſtare debeat. 41. Eod. verſ. 27. Mui murmurare 42. ſaciunt] IHraelitaes contrâ me. 43. FEod. verſ. 27. Murmurationes ſiliorvum Iſrazla, quas ifßti murmurare faciunt] (Nempè:) exploratores murmurare faciunt eos (Israëlitas) contrà me, (iſtas murmurationes ego) audivi. Verſ. 2 8. Viro epo] (Hæc verba hic) notant jura- mentum. 44. Eod. verſ. 2 8. Si non ita faciam.] Ego non vivam, ſiita dicere licer. 45. Eod. verſ. 2 8. Sttuti locuti eſti] Dum petiiſtis à me (dicentes:) aut in deſerto iſto utinam moreremur! 46. Verf. 29. Et omnes numerati veſtri ſetundum omnem nu- mernm veſtrum] i. e. Omnis, qui numeratus eſt juxtà omnem numerum, quòô vos numerati eſtis, nempè, ut egrederemini ac veniretis ad exercitum & ut daretis ſiclos, 47. omnes, qui numerati funt ſecundùm iſtas numerationes, morientur, atque hi ſunt nati viginti annos, &c. 48. ut excipiatur tribus Levitarum, qui non erant nu- merati ab anno vigeſimo. Verſ 32. Et adadera veſtra] Juxtâ Targum 49. ejus (explicatio erit facienda,) quoniam dixit (Deus *) de liberis (Israëlitarum,) quòd il- los introducturus effet 7 in terram (promiſſam) ac véluit dicere: Ni. e. & vos moriemini, (ideò) convenit hie lingua iſta, dicere: Ni. e. vos., 50o. Verſi 33. Duadraginta annos) Non mortuus eſt unus ex illis (Israêlitis) minor ſexaginta an- nis, ideé (hic) decreti ſunt quadraginta anni, 51. ut illi, qui viginti annos erant na- LCLCLCLeKÄceczc 4ga 6, demptô ſoſua az Calebo, atque hi detem ex 47. Confer. hic ſuprà Numer. cap. 1.,8 cap. 2. plorstores dicuntur hice. y i, e. cotαε con- 48. Sicuti hoc veriu 29 habetur, confer. Bava ba⸗ fer. Gur Arjeh /oſ. 17 5. col, 3. eireà fiv. ac not. tra diét. Fol. 121. DbOH . in canne. h. loc. confer. & Megilla, ol. 49. In Targum habetur iia: 59 eeeen z. e. b. & fol. 34, . it. Gittin, l. 46. a &α San- Sc cadavera veſtra. Na 4 hedrin, ). 2. a. 42 Sic junth mentem Commentatoris noſtri ver. hic addicum reperitur. bum phn, quod hic in textu ſacro habetur, *. Hebr. nh Son en hi, in MSte I. rranſitive ac er Hiphil vertere volui, prout e A pro his jegitur: en eneeen, i. e. quòd inffà v. 3 6. H. cab. acc ipitur, ubi vide n. 56. illos expulſurus eilet de terra; in MSto z. ita: 4y. Confer. hie Gur Arjeh fol. 175. col. J. fin. ac de 3 e. quòd eos hæredes introdue nor. in or m b. oe.. arus eſſet in teram, & vox Doni. e, libe= 44. Vide, quæ ſapri ad verf. 21.6. cap, n. 2 8. no- ri, in utroque MSt omilfſa eſt. tata ſunt, confer. . Gur Arjeh éol. 175. col. 3. 50. Rario hic à Commentatore noſtto adduciaur, Kn. cur pronomen E conjungatur dictioni 4 5. Hebr. "n, de cujus Ggnifcatione vide. — 5 i. e. corpora veſtra, idque præter com- quæ ad cap, anfee, 1 7. v. 32. n. 6 5. notata ſunt, 4 TMnem loquendi modum ac contrà regulas — — 5 * . 2 r 2 nu, zules confer, & nor, in e in h. loc. ſenſos eſt , Grammatices, gonfer. hie Gur Arjeh fal. ay/5§. — . . .. „ I. . 1 “ jm 7 8 * 2 certè& ego non vivam (ſi ita dicere fas eſt) niſi fe. cl. &. princ. ac not, in nan rmh. loc, it. San hedrin „ ſol, 10g. a. & Foi., 110. b. 51. Conufer & hic Gur Afjeh fol. 17 5. c0l, 4.princ. 46. Proùt ſuprà verl. 2 , cap. habetur, confer. hic 20 not. in α una=& nw h. loc. 4 8 trero, prout dixi. Vel: S. Scriptura: mrm, ſic imuttoque 4St0 1132 NüuIMERORUIM. ð CAP. XIV. ti, pervenirent ad ſummam ſexaginta annorum; primus autem annus † comprehen- debatur ſub (ſlumma iſtorum annorum,) ac, quamvis (annus ille primus) præceſſerit miſſionem * exploratorum, nam, jam inde ex quo (lIſraelitæ) fecerant vitulum, vene- rat decretum iſtud in mentem (Dei) tamen ipſe moram eis indulſit, donec eorum men- ſura eſſet impleta, atque hoc eſt, quod dicitur: in die, quo viſitaturus ſum (ſcil. fa- ctum) exploratorum, etiam viſitabo ſuper eos peccatum eorum, 52., atque hic quo- que dicitur: portabitis iniquitates veſtras, 53. (videlicèt) duas iniquitates, vituli & murmurationis; reputavit autem illis (Iſraélitis Deus) quoad numerum (annorum) vitæ eorum partem anni, tanquam annum integrum & quando ipſi ingrediebantur annum ſexageſimum, moriebantur illi, qui viginti annos erant nati. 54. Eod. verſ- 33. Et portabunt fornitationes veſtras] Juxtà Targum ejus: portabunt peccata ve- ſtra. Verſ. 34. Abruptionem à me] (Hebr.) HN&)N“ ideò hic uſurpatur,) quia- DrRNNNNi. e. abrupiſtis cor veſtrum à me, 31Ne (quippe) ſignificat 1 i. e. remotionem, veluti (accipitur in illo loco:) quia N&ρ⅜π. e. removit (ſeu prohibuit) ater ejus illam. 55. Verſ. 36. Et rererſi ſunt ac murumurare ſecerunt 55. contraà eum] Quando reverſi ſunt ab exploratione terræ 57. murmurare fecerunt contrà eum (Moſen) cœtum univerſum, dum malam famam induxerunt, iidem illi viri mortui ſun, *nnis DR ſignificat 1i.e. initiationem ver- borum, 58. dum linguâ ſuâ inducunt (vel inſtruunt) aliquem, 59. ut de re aliqua- loquatur, veluti (accipitur in illo loco:) 22 Mi. e. loquitur labiis dormientium; 60. eſt Nempe : ex quo Iſraelitæ gteſſi erant ex «gy- a rw H. loc. pto. 56. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 27. . cap. n. 42. 2* Hebr. Mv, in MSto 2, pro eo legitur: nuv notata ſur t, vide & Exod. cap. 16. verſ. 7. num. i, e. annum. 26. . 52. Prouùt Exod. cap. 32. verſ. 34. habetur, ubi , 57. Vide hic præ aliis Gur Arjeb /ol. 17 55. col. vide not. n. 107. in utroque MSto pro: nspn 4. i. e. peecatum eorum, legitur: Dæpri. e, pec- *7* Confer. hic Sota, fol. 3 5. a. & Sanhedrin, fol. 108. a. & fol. 109. b. & Erachin. fol. 15. . catum iſtud. 53. Sicuti verſu ſequ. 34. b. cap. habetur, in utro- 58. Vel: aſſuefactionem ſermonis, dum aliquem que MSto poſt: Dari)) i. e. iniquitates ve- eonſuefaciunt & quaſi initiant, ut ita & ita lo- quatur, in MSto 2. pro: P' legitur: Mi. e. ſtras, addita ſunt iſta: Dony Nin en N9) i. e. nec dicitur (bic:) portabitis iniquitatem ve- murmuratio ſeu querela, confer Buxt. Lex. Chald. fol. 2267 ſtram (numero ſingulari, videlicèt duas iniquita 59. Vel: dum linguam ſuam alieui præbent, nam tes & c.) & ſie juxtà Hebræum vertere poſſis, in utroque 54. De quibus ſuprà Numer. cap. I. & cap. 2. con- fer. etiam not, in panm now h. loc. & tract. Msto pro Sa habetur: Dw i. e, ibi ſeu nomen. Talw. Chagigs. fol. 5. b. 55. Proht intra Numer. cap. 30. verſ. 6. habetur, ubi vide not. n. 29. n. 31. & n. 3 3. confer. hic Gur Arjeh fol. 175: col. 4. princ. ac not- je de Raſchi not. 60. Sicuti Cantic. cap. 7. væſ. 9., habetur, ubi vi-⸗ WAI. . —– (hautenn auziat lamigeo dicitur cnimn fie naculi, Verl3 61. wenſora pfo 63, eorumn lingo⸗ geciedatun gui 77 122, 64. at guum itiexplo tiur menſura pr le hic) vult dice leb)ebſtulerint pa 66. Verl. 40. Nr ficam. Verl.4l. Proſgere cedet. ereniet, 64. guo⸗ notat obfirmatio Hac verda; datur dona, ablunt bic a die exrprimo hicyr Pn in MSto . Rot. ad Ezech. cap. 61. el: guüilliie⸗ Unli ac Tremelline tol mei. n ld el: ullz ren om, 6 10, P ſ it 6 9 ,, erl & not, 14. 63. Sife: peotenſt lii totf ler Chals. 0 on g 71. Nü utol⸗ wed. Hebe Nn iſud⸗ le, ided &c. Alant 64. d en Plagi ſi⸗ idilaemg⸗ be punde V. 1 d. t hujus loci utwentem, ſ lenſch Land ze ſek Alnaotcinztie Pe CAL W. — kcomprehen⸗ 3) Pracellerit itulum vene. ceofummen. ſüum (ſol, k. tque hie goo⸗ ates, vituli & m (annorum) ngrediebantur 1. od, vetl. nt peccati ye. datut,) gli. ES eu prohibni) gt 6, cottra cerunt contti jidem illi viri tiationen vet⸗ tge te Aliqua⸗ mientiam; 66, l — 17, ta). n 44. 16. Verl 7, num. jeb,ol. 175,00 Zenbectin ,ol. hin, fol. 1 .4 is, dum dinden 63. Sive: protenſa fuit, Hebr. aaqrwa, confer. Bux utin d it b legitar: NMie⸗ BuntLes,Chile⸗ cui rebent, in olſis in utogge , labetur, lini⸗ eveniet, 68. quoniam averſi eſtis &c. † Hæc verba : datur enim 1 i. e. fama, quæ eſt bona, abſunt hic ab utroque MStô. 6 1. Vel: qua illi digni erant, confer. hic præ aliis Junii ac Tremellii not, ut & Gur Arjeh /ol. 175. 62. Id eſt: juſtà retributione, confer. 1. Parali- Sot. pag. 738. num. 3. ac Gur Arjeh fol. 175. CAF. XIV. NMERORUM. 1133 eſt autem quædam è, (quæ ſumitur) in bonam (partem,) eſt etiam, lam, ideò dicitur hic: qui induxerant 7 ◻S i. e. famam malam de terra, datur enim H † i.e. fama, quæ in ma- quæ eſt bona; (ſignificat autem) parlerie,“ linguâ ver- naculà. Verſ. 37. Iz plaga ceràm Domino] i. e. Illa morte, quæ illis conveniebat, ⁶1. menfura pro menſura, 62. ipfi (exploratores) peccaverant lingu, ideò crevit 6⁶3. eorum lingua usque ad illorum umbilicum ac vermes ** ex eorundem linguis e- grediebantur, qui illorum umbilicos intrabant, ideò (hic) dicitur?apa non verò —. 423, 64. atque hoc eſt: coràm Domino, quam iſti (exploratores) meruerant juxtà titur menſura pro menſura. 65. (uti hic habetur,) i. e. illa morte, menſuram Sancti illius Benedicti, qui me- Verſ. 3 8. Joſua autem & Caleb vixerunt] uid lex (hic) vult dicere: vixerunt ex viris illis? videlicèt docet, quòd iſti Joſua . leb) abſtulerint partem exploratorum in terra 66. In verticem montis] Hæc Verſ. 40. ticam. Verſ. 41. Et boc non erit proſperum] i. e. (promiſſa) & pro illis manſerint vivi. erat via, quæ ducebat † ad terram Iſraëli- Id, quod vos facitis, 67. non- proſperè cedet. Verſ. 43. Quoniam averſi etis] Ac ſi diceret: * nam iſtud vobis notat obfirmationem, Verſ. 44. Et contenderunt] (Hebr.)0) *²) & ſic * (accipitur in illo loco:) ecce Ninp i. e. pervi-= Cax;g * Sie exprimo hic vwnp, in MsSto I. legitur: . „ KH . Pyn, in MSto 2. habetur n ,conſer. hic not. ad Ezech. cap. 3 6. v. 3. n. 1. col. 4. med. pom. c. 20. v. 5. ibique Raſchi not. item num. 6 5, h, Verſ. & not. ad I. Chron. c. 20. v. 5. n. torf. Lex. Chald. fol. 252 1. & D. W'genſeil. col. 4. med. AX Hebr. dyurn iſtud & ſequentia ‚usque ad: 9 i. e. ideò & . abſunt hic ab utroque M Sto. 64. Id eſt: plaga ſive morte naturali ac ſolita, uri dictio iſta ſic puncata reperitur Ezech cap. 24. † V. 16. ut hajus loci, juxta Commentatoris no- ſtri mentem, ſi ſenſus, quod illi exp ratores non ordinsrio ac ſolito mortis genere; ſed iniolito 65. Vide, quæ pauloò antè num. 62. b. verſ. no- tata ſunt, confer. hic Jalkut Part. 1. fol. 224. Col. 4. med 66, Juxtà Hebræum: & ſurrexerunt illorum (ex- ploratorum) loco ad vitam, Rabbini tradunt, quòd decem exploratores non ſolum morte ex= traordinaria; ſed etiam ætern perierint, vide D. Wagenſeil. Sota, p. 73 8. n. 2. ac not. in Pon no, ubi etiam tract. Talm. Bava batra, Jol. 117. 6. ad marginem allegatur, vid. & Bava batra, fol. 118. 5. † Hebr. 5y, i. e. quæ aſcendebat, in ut roque MSto pro eo legitur hao)en i. e. quæ ibat. 6⁶7â. Confer. hic Gur Arjeh fol. 175. col. 4. fiu. 2 not. in an n b. loc. ubi ratio explicatio- nis Raſchianæ adducitur. * Hebr, , in utroque MSto huic verbo præ⸗= miſſa ſunt iſta Snaw y M i. e. (iſtud 1 vy ſignificat) idem ac wde vy i. e. quoni- Am aver ſi eſtis, (ae ſi diceret &.) 68. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 175. col. 4. fin. ac not. in pan r h. ſoc. Sπt exttaordinario perierins. “Z Hebr. ) iſtud & ſequentia, usque ad: vy 15 i, c. 134 NuMERORIM. CAP XV. cax, 69. linguâ Yernaculâ: engrais, 70. ut ſignificet robur, ſic quoqve (ſumitur in illo loco:) Dh] H i, e: tobur filiæz Zionis, 7 1, item. (in ille locos) He i e, robur & cxploratorfia ſpecula; 72Z. expoſitio autem Tanchumæ explicat (verbum iſtud D) quòôd ſignificet i. c. caliginem, (utis ſit ſenſus:) ambulaverunt (lHira⸗- litæ) EDHi. e, contenebrati,73. quia ſine autoritate (Divina iverunt contràâ ho- ſtes.) Verl. 4 5. Ei contaderze d eon (GVerbum 82 quod hic habetur, acci⸗= pitur) veluti (in illo loco:) 5)N i. . & conttivi illum molendo, 74. (ut ſenſus hu- jus loci ſit, qued Amalckitæz ac Chananæi percuſſerint Ifraélitas) percuſſione poſt percuſlionem. ?5: Eod. verl. 4 5.. Teque ad Cborma] Nomen loci vocatum fuit ex eo, quod (ibidem) accidit. 76. e CAP. XKV. . VYEl. 3. Et feceritis *ſacrißeium igne abſumendum] Non eſt hoc præceptum; ſed (ſenſus hujus loci iſte eſt:) quando venietis ibidem & in animum ve= ſtrum inducetis, ut faciatis ſacrificium igne ablumendum Domino, Eod. verſ. 3. In odorem gratum] (In quo ſit) quies animi coràm me. 1. Eod. verſ 3. Ue nuncupet votum dut in voluntaria oblatione] Aut ſi feceritis ſacrificium igneabſumen- dum propter debitum ſolennium feſtorum veſtrorum, quod vobis injunxi, 2. ut ſta- * Hebr. Do, iſtud, ut & ſequentia, usque ad? ne i. e, usque ad Chorma, ablunt abu= troque Moo è 74, Proùt Deuteron. cape 9. Verſ. 2 1. hahetur, coe fer. not. ad 2. Chron. e. 15. Vv. 6. num. 3. 7 5. Id eſt: percuſſione ac cæde, alia aliam ſubin- de ſequente. = 76. Id eſt. locusiſte nomen ab eventu ſortitus elt, confer. hic Gur Arjeh fol. 17 5s col. 4. fin. Ge Fol. 176. COl. I. princ. item not. in em rne * Confer. hic tract. Talm. Sevachim, ol. 1LI. aà. b. & Menachot, fol. 90. b. & fol. gq1. àAa. I. Confer. hic Gur Arjeh fol. 176. col. 1I, princ. ac not. in Pon no h. loc. ubi exponaut quemo-⸗ do iſtud ſit intelligendam. “=Jł 1. Nam ſacrifcia feſtorum ſolennium veniunt ex debito & proptereà illa diſtinguuntur votivo atque oblatione voluntaria, ſic etiam exponitur in Gur Arjeh fol. 176. Col. 1, princ, nempé: e ſic quoque 79) i, e. robur Zionis &c. ab- ſum 4 MStO z. 69. Vide Habac. eap. 2. V. 4. ubi alii aliter vocemi- ſtam 9 verterunt, confer. not. ad Habac. dict. cap. 2. verl. 4. num. 30, & Schabbat, fol. .b. . 8i reddo hic ate, ſi quidem dictio non eſt mendolſa, poſſes Latinè vertere: incraſſatus i. e. obeſus, craſſus; abeſt autem dictio iſta Galli- caà MStoa- 71. Ita juxtà Commentatotis noſtri mentem ver tere volui, quod Michæ cap. 4. verſ. 8 habetur, ubi vide Raſchi not. n. 6. abſunt autem iſta: y 1. e. robur filiæ Zionis, 4 AsSto . 72. Vel, ut alli: tutris munita, praut Eſai. cap. 21.v. 14 habetur confer. hic not. ad Chaba- cuc. gap. 2. V. 4 Fign. * êsð 73. Zic etiam autor Vulgatætranſtulit, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. item intrà Jumer, c. 272 V. 3. n. Iuzz. † ahr. nw a derwadbſuntiil hic à MSto z. tuto (A. XV. ro tenyore fic damina & Mincl milcestut 4. dit ico: S kclen . Lickum elt, 7 t. o anitte i.e. zuhut includatu liun ocoru 6. PUNi.e. ſact Alt pro 4gni] Ptopter annoz in — uWN detur diſckimen int ier vOti,um ae ſpe & not, in N n I11, 4. 5. ⁵ Mena Hebr. o, ge 16, idique not⸗ eon Chald. ,loe, dicin cium totum erat i⸗ les de ilo aliuis don w oe, legitur: e, ſerchie gerachimn,/ 4 Zenſutell: guami litio non ſi er dedi tune eisachungantu lidamina ac minche cdl. n. wed ae n⸗ erzchimn, ,0l, 9, 6 Hebt. ied, ſ 1gnoyinum floeb⸗ AAlale, ui in Gur; ahetun coner, n Hebr, d, eg i eii almudici ucca, ol zl, tiin Aegaton conſe, N Ofleratur CAXV. — (lumitar in etbum ild. eruntlliras⸗ Rcontra ho- betur, acci. Utſenlas hu. CAtuim faitx Preceptunn; nanimum ve⸗ mino, Eoc. gnsablumen⸗ to t Ntis, Usgilead; na, abuntab⸗ 1l. habetur, c0 . numn. 3. zlia aliamm lubide. entd ſortunt el, 6, col. 4, nß. A 0t. in 1S iin, fol Ille 4. 6 col. 1 ppliog, 4 Honüu guomo⸗ mum venlent er cauntr 410 1 etiam eEponitut ,in bene . bamina & Mincham cuilibet pecori, mincha ſit holocauſtum 3. atque oleum in eo miſceatur 4. vinumque (offeratur) in phialis, 5. ſicuti diſcimus in tractatu Talmu- dico: Sukka, 6. Verſ. 5. Agno unicuique] i. e. Super unoquoque, de quo ſuprà dictum eſt, 7. refertur iſtud ad mincham, & ad oleum & ad vinum. Verſ. 6. Aut Pro ariete] i. e. Et ſi is aries ſit; Rabbini noſtri 8. exponunt (particulam:) Ni. e. aut, ut includatur etiam vervex 9. quoad libamina arietis. 10. Verſ. 10. Sacriff. eium odoris &c.] Non refertur id, niſi ad mincham & oleum z aſt vinum non eſt NUS i. e. ſacrificium igne abſumendum, quia non datur ſuper ignem. Verſ. I1I. Aut pro agno] Sive js ſit inter oves ſive inter capras, E II. & — vocantur Propter annos ſuos, 12., —) Ni. e. aries dicitur, qui tredecim menſes & diem unum H natus n enn egeen n ieten r i, e, ut Fol. 176. col. I. med. it. Menachot, Fol. 9 I. . detur diſerimen inter (ſacrificia) feſtorum & in- S. Antè verba iſta: Rabbini noſtri, præmittun- ter votivum ac ſpontaneam oblationem „confer. tur in notis Raſehianis editionis ar rmno illa: & not. in an nov h, loc. it. Sevachim „ Jol. N —d) i. e. & ſi ille ſit aries, atque in III. a. ”. & Menachot, fol. 90. b. & Jol. 91. a.] margine ibidem allegatur tractar, Talmud. Me- 3. Hebr. 772, de'quo vide Levit. c. 6. v. 1 5. denachot, fol. 9 I. . ubi textus Seripturæ, qui hic 16. ibique not. eonfer. & P. lagius ad Paraphr. habetaur, exponitur, confer. & Gur Acjeh ol. Chald. h. loc. dicitur autem ha, quia ſacrifi- 176. col. 1. med, cium totum erat igne abſumendum, nec ſacerdo- 9. Sic Px hic interpretor, vide Buxtorf. Lex. tes de illo aliquid comedebant, vide not. in Talm. ol. 1735. ac Gur Arjeh fol. 176. col. D'DI DO . loc. in utroque MSto pro: 9- I1. med. item net. in "ar me h. loc. ubi di- legitur: a i. e, mifta, ſcil. ſit mincha, con- ctio: Dayp ex duabus voeibus, nempe ex a99 && fer hic Sevachim, fol. 47. a. compoſita dicitur, nyem pinn Nn n 4. Senſus eſt: quamyvis votivum & ſpontanea ob. Mn . Ü », e. ac ſi diceret, quòdille diffe- latio non ſit ex debito; ſi tamen illa offerantur, rat ab eo, qui magnus eſt qui dicitur aries, con- tunc eis adjungantur & ſimùl cùm illis offerantur fer. Menachot dict. fol. 91. *. lihamina ac mincha, vide Gur Arjeh Jol. 176. 10. Confer. hic tract. Talm. Menachot, fol. 9 1. a (dl. I. med. ac not, in mor now , loc. it. 65. & Chulin, fol. 2 3. a. it, Para, fol. 9 3. b, uti Sevachim, ol. 90. b. & fol. 9 1. a. ad marginem in ='pa ne allegarur. 5. Hebr. bo; fuit autem in phiala foramen, 11I. Unde an dicatur, vide notas ad librum Prec. ex quo vinum fluebat mampe niin & i. e, ſubter Jud, part. 2. p. 222. . fin. nempè: Nee eeeee altare, uti in Gur Arjeh fol. 176. coj. 1. med. PnnyN Va i. e. quia ille ſobigit peccata;quæ haahetur, confer. & not. in Smar npw h loc. tamen potius alluſio, quàm vera nominis deri- 6. Hebr, am, eſt is liber ſextus partis ſecundæ vatio eſt, confer. hic Sevachim fol. 4 5. b. operis Talmudici, tractans de feſto tabernacu- Menachot, JFol. 90. b. & fol. 91. . lorum &c. reperitur autem locus hic allegatus in I2. Id eſt: intuitu annorum ſuorum ita vocantur, Succa, Fol. 51, utiin pan D ad marginem nam Van Nb eenen d 3) i. e. usque ad allegatur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 22 5. col. 4. duodecim menlſes dieitur wa „idem eſt in 7. Scilicèt: offeratur mincha, eleum ac vinum, vigd. not. in por n, ac Gur Arjeh fol. 176. de quibus ſuprà dictum eſt, confer. Gur Arjeh col. 1. fin, confer. ara, dict. fol, 9 3.6. Ddddddd — —NuMERODRIHAI. 1135 tuto tempore faciatis. Verſ. 4. Zune ferat ie, qui offrt oblationem] i. e. Offeretis li- CAP. XV. natus eſt. Verſ. 12. Juxtaâ numerum, quem facietis] i. e. Proùt fuerit numerus 13. pecorum, quæ offeretis in munus, ſic facietis etiam libaminæ pro unoquoque ex illis. 144. Eod. verſ. 12. Jaxtà numerum eorum] (Nempè:) pecorum erit etiam nu- merus libaminum. Verſ. 15. Sicuti vos, ita & peregrinu) (829 hic ſignificat:) DN D i. e. ſicuti vos, ita etiam peregrinus, atque is eſt mos 15, linguæ Hebraicæ, (ſicuti habetur in illo loco:) 32 i. e. ſicuti paradiſus Domini, VDN (quod notat) 1136 NuüuMERORIIMI. 16. (ita etiam in illo loco:) DD 0 Di. e. uti ego, ita & tu, v PV) i. e. ſicuti populus meus; ita & populus tuus. 17. Verl. 18. Cum veneritis in terram] Diverſus eſt iſte adventus ab omnibus (cœteris) adven- VN ]2, i. e. ſic eſt terra Egypti⸗ tibus, qui funt in lege, 18. nam de omnibus dicitur: &N ) i. e. cùm veneris, item: NN i. e. cùm veneritis, 19. ideò omnes (adventus) diſcuntur alter ab altero & ſimùl ac in ſpecie tibi expoſuit * (Scriptura ** adyentum) unum ex illis, qui non niſi poſt oceupationem (terræ) ejusque poſſeſſionem eſt, eodem modo etiam o- mnes (adventus intelligi debent;) aſt de hoc (adventu hic) dicitur: — 2& α i. e. quando venietis, (ut ſenſus ſit:) quando illam (terram Iſraëlitæ) ingredientur 20. ac comedent de pane ejus (terræ, tunc) obſtricti erunt (offerre) placentam. 21. Verſ. 20. Primitias maſſarum veſtrarum] Quando ſufficienter depſetis maſſas veſtras, quas ſubigere ſolebatis in deſerto; ſed quænam illius (maſſæz eſt quantitas? (nimi- rùm illa, de qua dicitur:) & menſi ſunt Chomer, 22². Chomer eapiti 23. offeretis de primitiis ejus, videlicèt, antequàm comedatis de illa (maſſa) primitias*** partis e- jus, h. verſ. * Hebr. 77 vape, in MSto z. pro eo legitur: „ wea i. e. dum tibi expoſuit. 13. Coufer. hic P. Fagii nof. ad Paraphr. Chald. ubi aliæ iſtius loci S. Scripturæ habentur expli- cationes, conſer. & Sevachim, fol. 45. 6. & fol. 9 1. 5. it. Menachot, fol. 7 3. . & ol. 104. a. 6. 14. Id eſt: quot fuerint pecora, totidem quoque facietis libamina, confer. hic Gur Arjeh fol. 176. col. 1I. fin. ae not. in nτ Nνb. loc. it. Me- nachot, fol. 107. a. & Temurab, ol. 3. a. 1I5. Nempéè, ut litera 1 ſimilitudinis bis ponatur, prout ſubjecta exempla id declarant. 16. Uti Geneſ. cap. 13. Verſ-. 10. habetur, conkfer. not. in non mow b. loc. it, tract. Talm Keri- tut, fol. 8. a. ö. & ſol. 9. a. it. Kidduſchin, fol. 73. a. & Menachot, fol. 107. a. “” 17. Sicuti I. Reg. c. 22. v. 3. al. v. 5. habetur. 18. Hebr. a, ſic enim juxtà Baſil. & Amſiel. edit. legendum, pro: .7ya i. e. qui ſunt in mundo, uti nonnulla habent exemplaria, confer, hic Siphre & tract. Talm. Succa, fol. 3 5. 5. 19. Afſt hic in textu ſacro habetur: adlnn i, e. quando venietis, confer. paulò poſt n. 20. peritur. —'n i. e. momento ſive horà adventus, prout in Gur Arjeh ol. 176. col. 2. princ. exponitur, confer. num. antec. 19. it. tra d. Talm. Ketubot, fJol. 2 5. a. & Nidda, Jol. 47. a. 2 1. Hebr. —◻☚, quam dictionem alii vertunt: collyram, confer. P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Buxtorf. Synag. Jud. c, 34. per 35. b. it, Pelachim, Jol. 37. 5. & fol. 3 8. a. & Menachot, fol. 70. b. è SS 22. Proht Exod. c. 16. v. 1 8. habetur. 23. Vide Fxod. dict. c. 16. v. 16. Me. Peſachim, fol. 3 8. a. it. Succa, ol. 3. b, & I. *„ Hebr. rnn, ſic in MSto z, hie additum re- 20. Id eſt: ſtatim vel ſimul ac intrabunt, nypn En 17. dife: patfem fan — totum, ubi hac de re plura, conter. & Succa, ol. Xν Confer. hic tract. Talm. Eruvin, fol. 63 .2. & CAL. MW. Asplaenhtaln l tentan (ebt. uuti glaninen oblationem deci Avanttarmhne vot, quoad mnauun veſtmn tias mallarum vet 1 Kurendain, ided gon autetn totan. zudirimus guant Cati potell.31 ſob regulr omni⸗ cum; 33. ecce 2 inzit decetnat nuchot, ſl. 67. 6. 13 ſ. b. K Mel 14. Hodie Gallpocan holuit Latine ?. Chbaid, h. loc. abel Ulroque Moro, 1). Nemſe: Wan unum exr decem ſati oe. hubetur, guant Buwort. Diction. H 760. Confer, hic Gur. c not. in N wr Teconditorium, con Chald, ). loe, 1. i Omdn hieinte 19. ſud, c 34. rb Tucm goantitatenn hu Putet famihas epat Partem totius mille abet u⸗ gelcem P Rerutto ſit vitium ſen ato,oh (G: mum odanam cdue termmiſta: N guze ragintzocto, ablun ehr. Odn, ſe QCadb. Xv. NVVMERORUIM. rI37 us, placentam unam offeretis in oblationem nomini Domini. Eod. vetſ. 20. Pla- (A.xV. nooe n ecentam] (Hebr. 'r ſignificat) linguâ vernaculâ: tourteil. 24. Eod. verſ. 20. in etamnl. Sicuti oblationem de area] De qua non dicitur quantitas; nec (offeretis illam,) ficuti eleniſen..)] oblatiohem decimæ, de qua dicitur quantitas; 25. ſapientes 26, autem dederur, eeb ; quantitatem, (nempè:) quoad dominum domus 27. erat una (pars) de viginti qua nod no) tuor, & quoad piſtorem 28. erat una ex quadraginta †octo. Verſ. 2r. Deprimik. doie i meaſzarum veſtrarum] Cur (hic iſtud) dicitur? (nimirùm) quia dictum fuit: primi- . 11. Vel.tias maſſarum veſtrarum, 29. poſſem ego intelligere primam maſſam (totam eſſe of- Eteti)alven. ferendam, ideò hic) lex dicit: de primitiis i. c. de parte 30. aliqua ejus (maſſæ;) cünm venei non autem totam (maſſam.) Eod. v. 2 I. Dabitis Domino oblationem] Quoniam non butur aler dh audivimus quantitatem placentæ, (ideò hic) dicitur: dabitis, ut in ea ſit, quantum m exillis goi dari poteſt. 31. Verſ. 2 2. Quòd ſi erraveritis nec ſeceritis] Cultus idololatricus 32. fuit lodo etiam 0⸗ ſub regula omnium præceptorum, propter quem coœtus debebat adducere juven- 3Nae cum; 33. ecce autem Scriptura hic excipit illum (cultum idololatricum) à regula tedlientut 10, tam. 11. Verl. ſua, ut decernat 34. circa juvencum & circ à hircum pro peccato. 3 5˙. Eod. verſ. 22. Ddddddd 2 Quèd nallis veſtra 1 , nachot, fol. 67. a. 6. & ntitas? (nimi. fol. 13 5. b. & Mehila, fol. 15. b5. 1 3. offrelis à 24. Hodiè Galli vocant: tourteau, tortellam ex- e aetze s. ofuit Latineé P. Fagius in notis ad Paraphr. 45 laus . Chhald. h. loc. abeſt autem iſta dictio Gallica ab us⸗ utroque MSto. DZ — 15. Nempè: en wyr e en i, e. ſatum . unum ex decem ſatis, uti in notis pan nev h. o eo egta: loc. habetur, quantum vereè contineat &n vide ul. Burjuzxtorf. Diction. Hebr. hac voc. bie additum le⸗ 26. Confer. hic Gur Arſeh/ol. 176, col. 2, princ. ac not. in an rev h. loc. inttabunt, Me 27. Sive: patrem familias, qui proprium habuit dadyegtus, lt reconditorium, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Princexpon, Chald. h. loc. 8 Taln Kenboek, 23, Sic rm hic interpretor, Buxtorfius in Syn 28 ag. Jud. c. 34. ctibit, quòd ſapientes IHraclita- rum quantitatem hujus placentæ definierint, ut pater familias leparet quadrageſimam quartam dem alii vellantl: not. 40 Paephi g. ude, he partem totius maſſæ; (Com mentator no ſter hic fen. Sc, h habet vigeſimam quertam partem, niſi fortè in 5,8fol 1,2 esſterutro ſit vitium typographicum) piſtor au- tem & atopola (Gallice: fournier) quadrageſi mam octavam, confer. verſ. ſequ. 2 1. n. 3 I. cC& Fol. 70. 5,e it. Chulin, MStO I. pro eo legitur: rwyni. e. ex vigin- ti (odo.) . 29. Prout verſu præced. 20. h. cap. habetur. 30. Confer, hic Gur Arjehb /ol. 176. col. 2. princ. ac not. in Dori i, ubi etiam Siphre ad tmar- ginem allegatur, vid. & Succa ol. 3 5. b. ac jal- kut Part. 1. Fol. 226. cal. 3. & 4. & Menachot, ol. 67. a. & Bechorot, ol. 12. a. 5. 31. Vel: quantum ſufficit, ut detur, Hebr. D, quocircà, ſi quis particulam vel grani hor- deac ei inſtar abſeindat è&mafla, is legi ſatisfaciet, quia illa nihil certi definivit, ſapientes autem Iſiaelis quantitatem determinarunt, de qua verſ. antec. 20. n. 2⅛. confer. Gur Arjeh fol. 176. Col. 2. med. ac Siphre, prout in am Mmnev' ad marginem allegatur. 72. De hoc vide paulò poſt num. 36. h. verſ. con fer. hic tract. Talm. Schabbat, ol. 69. a. & Ho- ralotYol. S8. D+. 1 33. Prout verſu lequ. 24. B. cap. habetur, in MSte 2. poſt 9 i, e. jSvencum, additur: nnf i, e. & ſaciific ium pro Peccato, vid. & verſ. 24. 34. Id eſt, üt aiquid ſingolare ac ſpeciale ſtatuat atque decernat quead juvencum & hircum, quid in illis ſit faciendum, confer quæ ſuptà zd Nu- mer. c. 60. Vv. I 5. . 3 I. notara ſan. . tterum iſta: & quoad piſtorem erat una ex qua- min ſel 6,2 4 draginta octo, abſunt in Hebræo MSto 2. ſol t M. 1 KRebr. .ya Ren, ſic in plerisque editionibus, in 135. Scil. offerendum, ſicuti verſu lequ. 2. habe- DM 1138 NuMERORUM. Qudd f erraveriti] De cultu idololatrico 36. loquitur (hic Scriptura, vel non ([o⸗. quitur hic forſitàn Scriptura,) niſi de uno ex omnibus illis præceptis? lex (hic) dicit: omnia præcepta iſta, (videlicèt) unum præceptum, * quod eſt inſtar omnium præce- ptorum, quemadmodum (igitur) ille, qui transgreditur omnia mandata (Divina,) rumpit jugum & irritum facit fœdus atque protervè agit; 37. ita etiam, qui manda- um iſtud, (de quo hic ſermo eſt, transgreditur,) rumpit jugum 38. & irritum facit, fcodus atque protervè agit; ſed quodnam ** eſt iſtud (mandatum?) nimirùm de cul- tu idololatrico (vitando.) Eod. verſ. 22. Quæ locutus eſt Dominus ad Moſen] (Vi- delicèt) ego (ſum Dominus &c.) item: non erit tibi, 39. ex ore Majeſtatis Divinæ audivimus iſta (præcepta, ſemel locutus eſt Deus, bis iſtud audivimus. 40. Verſ. 23. Omnia, quæ præcepit &c.] Indicat (hic Scriptura,)) quòd omnis, qui cultui idololatri- co inſervit, perinde habeatur, ac ſi totam legem penitus abneget, ut & omnia, quæ va- ticinati ſunt prophetæ, dicitur enim (hic:) ab eo die, quo præcepit Dominus ac dein- ceps. 41. Verſ. 24. St ab oculis cœtus falctum fuerit per errorem] i. e. Si ab ore o- culorum 42. Cœtus facta fuerit transgreſſio iſta per errorem, (videlicèt) dum † er- rant tur, confer. Levit. c. 4. V. 8. n. 1 9. & Gur Arjeh Jol. 176. col. 2. fin. ac not. in pa ne, u⸗ bi Siphre ad marginem allegatur. 36. De quo pauloò antè n. 3 2. h. verſ. dictum eſt, confer. Levit. alleg. cap. 4. v. 2. n. 5.: * Verba iſta: unum præceptum, quod eſt inſtar onmnium, abſunt in Hebræoà MStO I. 37. Sic 2 i. e. retegens vultum, hic in- terpretor & cxpono, nam qui audacter ac proter vè agit, is dicitur facere Sod aa quæ alibi S. Scriptura exprimit per verba illa: amd n i. e. elatà manu, vide infrà verſ. 30. F. cap. quorum ſenſus eſt: protervè neque Deum neque homi- nes metuens aut curans, non clàm aut recondita manu; ſed apertè exertaque manu tanquam ve- xillare impietatis & blasphemiæ ſignum Deo in- ſeſtum inferens, uti benè Junius ac Tremellius ad dict. verf. 3 0. F. cap. notarunt, vide infraà did. verſ. 30. num. 5 1. confer. & Gur Arjeh fol. 1 76. colꝰ 2. fin. ac not. in wan now, ubi tra- Gat. Talm. Keritut, ol. 7. ad marginem allega- tur. 3 8, Cenfer. hic præ aliis Gur Arjeh fol. 176. col. . fi 3. mn. . *x Poſſes etiam locum iſtum ſic vertere: ſed quod- nam eſi iſtud (peccatum?) nimirum cultus i- dololatricus. 39. Scilicèt: Deus alienus, prout Exod. c. 20 v. 3-habetur; confer, hic tractat. Talm. Horajot, Jol. 8. b. prout in pon r ad marginem alle- gatur. 40. Confer. quæ ad Exod. c. 20. v. g. n. 34. & n. 3 5, notaia ſunt, vide & Pfalm. 62. v. 12. ibique Raſchi not. item Gur Arjeh ſol. 17 6. c0 l. 4. princ. ae not. in pom nov loe. 41. Uti habetur in fine hujus verſus, confer. Si- phre, prout in on ne ad marginem alle- gatur, it. Horajot, ol. 8. a. & Kidduſchin, fol. 29. a. 42. Iſti oculi ſunt afſeſſores Synedrii, uti in Gur Arjeh fol. 176. col. 3. med, exponitur, con= fer. & not. in Do h. loc. ubi tractat. Tal- mud. Horajot, Fol. 13, ad marginem allegatur, vide etiam Levitie. 4. verſ. 3. num. 6. unde lux quædam huic loco accedet, item P. Fagii not, aad Paraphr. Chald. ad Levit, dict. c. 4. v. 3. vide & num. ſeq. 43. tur † Hebr, ha, ſie in MSt0O 2. hic additum reperi- . „R 1 N. —.— lant allellores Poc modocult nedeſ ae ſcuti riete h Gle reniunt ſi cundum faciat Peccaib. 41. tio,) us bic ſtie) N bſunfeumr⸗ (Qosd eultum tunogrelſionibt transgrellone Atroganter. 1I. deAAdiei⸗ — 4). denſuseſt: ſi lotum inflar funt lolatico, tunc in Aer prout intexe 27, % ca,. dum. 24 a, 6 Bayabat 116. 5 l. 7,21 44. UnilLetit,t. f. dat. Talmn. Sera W Amarpine 13,a, 4 . Conket, hie pra⸗ 1,fin. Ktnl, T 45, Nenpe: erl hie Cut Aneh 6 An heloe leammot, 0 conker & Zeſaih Hebe i ne heeteſenit 12. t 47. Vice Exod e,⸗ drim bier, ſus, ehiris uliu us, ni hie enn W. BVel non (o. erſbie Gieit: mniumprace. his Dirine) nyqui manda- itridm ſait, mirum de cal. I. Mſer (vi. eltitt Dinine 60. Verl.23. ktui idololatti⸗ H nia, qu VA ninus ac gein⸗ cet) dumt et. rant . — nimirum cultus i⸗ out Exod, t.10 f. 1. Talm, Horjot, dmarginen alle⸗ , Y. 34, n. S2,V. Izibique 5,176 Kol Plint. veflus, konlek. di⸗ 1d maſgigem lle⸗ tio,) quæ dicta eſt in textu, 46. Kiddulchin, ,ol, gecriü, utiin Gur erponitur, con? N. Uubitractat 141 agiven alegu Dpumm. 6. uude iun em . kigiinotd N3, ilek . dien unnn 4A7. Vide Exod. c. 30. V. 20. num. 77. ac not. ad nic a itumtep 1 èð — SW NUMERORUM. —12 rant (aſſeſſores Synedrii) ac docent de uno ex cultibus, quòd is permiſſus ſit, 43, ut hoc modo cultui idololatrico inſerviatur. ne RLO, quæ hic habetur,) deeſt &, quia non eſt iſtud (ſacrificium pro peccato,) Eod. verſ. 24. In peccatum] (In dictlio- ſicuti cœteræ hoſtiæ pro peccato, nam omnes hoſtiæ pro peceato, quæ ſunt in lege, quæ veniunt ſimùl cum holocauſto, præcedunt holocauſtum, dicitur enim: & ſe- cundum faciat holocauſtum; 44, iſtud autem holocauſtum præcedit hoſtiam pro peccato. 4 ½. Verſ. 25. Adducant oblationem ſuam coràm Domino] Hæc eſt (obla- nempè juvencus * in holocauſtum, dicitur enim (hic:) Ni. e. ſacrificium igne abſumendum Domino (offerant.) Eod. verſ. 2 5. Er ſacrificium pro peccatis ſuis] Hic eſt hircus. 47. Quoad eultum idololatricum. 48. Verſ. 27. Peccaverit per errorem] Eod. verſ. 27. Capram anniculam] In cœteris transgreſſionibus unius 49. offertur ovis aut capra; in hac autem (unius hominis transgreſſione lex) præcisè determinavit capram. 50. Arroganter. 51. Verſ. 30. Manu elata] i. e. Eod. verſ. 30. Probrò aßßcit] (Verbum ρ hic idem ſignificat, ac) Aπ i. e. ignominià afficit, veluti (accipitur in illo loco;) & erit contumelia-, Ddddddd 3 atque 43. Senlus eſt: ſi fortè aſſeſſores Synedrii, qui ocu- 43 2 lorum inſtar ſunt in cœu, per errorem proferant illam docrinzm, unde occaſie datur cultui ido- lolatriso, tunc in expiationem offeratur juvencus Se: prout in textu amp ins docetur, confer. Ex- Od. c. 30. V. 20, n. 77. & num. antec. 42. it. v. 27. H. cap. num. 4 8. it. tract. Talm. Laanit, fol. 24. a. G Bava batra, ol. 4. a. it. Horajot, fol. 5. a. b. & fol. 7. a. 6. it. /ol. 8. a. 44. Uti Levit. c. 5. v. 10. habetur, confer. hic tra- ctat. Talm. Sevachim, fol. 90. a. ſicuti in nov art ad marginem allegatur, it. Horajot, fol. 13. 3. . 45. Tonter. hic præ aliis Gur Arjeh /ol. 176, col. 3. fin. & tract. Talm. Sevachim, fol. 90 b. 46, Nempè: verſ. præced. 4. h. cap. vide etiam pie Gur Arjeh fol. 176. col. 3. med ac not. in Wa nS h. loc. ubi Siphre ac tractat. Talm. Jevammot, fol. 9. 2. ad marginem allegatur, confer. & Sevachim, fol. 41. a. * Hebr. ) N, iſta & ſequentia, usque ad: Sonmn i., e. peccaverit (per errorem) abſunt hic à MSto 2 =èð librum Prec. Jud. part. I. p. 9. col. 2. ubi plura de hircis cultus idololatrici expiandi cauſa ob- lhlastis „ cOntfer, hic tract. Talm, Horajot, fol. 5. a. b. 48:. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 24. h. cap. n. 42. 8& 43. notata ſunt, item Gur Arjch fol. 176. col. 3. med. ac not. in ann HW h. loc. ut & tract. Talm. Jevammot, fol. 9. a. b, [49. Scilicèt: hominis, ſecuùs enim eſt in transgreſ- ſionibus mulcitudinis, ubi juvencus & hircus ſunt offerendi, de quibus verſ. antec, 24. b. cap. 50. Loci iſtius expoſitionem vide in notis ne, pan h. loc. confer. & Horajot, Jol. 7. b. & Menachot, ol. 74. a. & fol. 109. a. it. Schab- bat, ol. 6 8. 5. & ol. 15 3. b. it. Jevammot, fol. 9. a. b. & Horajot, fol. 8. a Ait. Keritut, fol. 2.a. & Jol. 3. a. 51. Seu: protervè, per ſuperbiam', de induſtria ac ſtudio, id enim ia hic notat, eujus oppoſi- tum eſt: MWa i. e. per errorem ſeu ignoranti- am, Targum hic habet: a, i. e, aperto capite, videlicèt: paläm, publicè, quod autor noſter ſuprà in notis ad v. 22. h. cap. vocat 2 S' en i. e. retegens vultum, vide not. ibid. n. 37. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. Schabbat, Jol. 68. , & fol. 69. a. it. fol. 113. 5. & Jevammot, Jol. 9. a. & Sanhedrin, ſol. 99.6. & Keritut, ſol. 3.a. & Horajot, fol 8. 2a. L H 1140 NüIMERORUIM. atque h i. e. probrum, quò affecerunt pueri regis Aſſyriæ, 12. prætereà etiam exponunt Rabbini noſtri ex loco iſto (S. Scripturæ) quoad illum, qui blasphemat 53. Dominum, quòd is exterminii * ponæ 54. (Nempè ſprevit) dehortationem, (ut devitetur) cultus idololatricus, (quæ facta eſt) ex ſubjiciatur. Verſ. 3 1. Verbum Domini] ore Majeſtatis Divinæ, ut & alteram (dehortationem, quæ promanavit) ex ore Mo- ſis. 55. Eod. verſ. 3 I. Iniquitas ejus in ea ℳ) i. e. Eo tempore, quo iniquitas . jus in illa (anima) eſt, quæ non fecit poœrnitentiam. 56. Verſ. 32. Ee fuerunt in deſer- to & invenerunt] In vituperium Iſraslitarum narrat (hic) Scriptura, quòd illi non- ſervaverint, niſi Sabbathum primum & quòd in ſecundo (Sabbatho) venerit iſte at- que illud profanaverit. 57. Verſ. 33. Qui deprebenderant eum ligna colligentem] Nam teſtatò præmonuerant 58. cum; nec tamen ipſe deſtiterat, quò minus colli- geret (ligna,) etiam ex quo illum primò invenerant eumque dehortati erant. 59. Verlſ. 34. Quia non declaratum fuerat, quid ei faciendam eſſet] Quo ſcil. mortis gene- Te plectendus eſſet ; 6ο. ſed noverant, quòd is, qui profanaverit Sabbathum, mortis eſlet reus. Verſ 36. Et eduxerant eum] Hinc (diſeimus,) quòd locus lapidationis fuerit extrà (locum judicii) & procùl à domo judicii. 61. 17 52. De quo vide z. Reg. 6. 19. v. 6. G& Eſai. c. 37. v. 6. confer. hic Sanhedrin, fol. 90. b. & Keri- tut, fol. 7. b. . „53. Hebr. Pani. e. qui benedicit, quod zan = Iogact, notat: qui maledicit, uti ſumitur 1. Reg. c. 2 1. v. 10. & Job. c. 1. v. 5. confer. & Gur Arjeb fol. 176. col. 4. med. ac not. in noy/ EDen b. oc. 2X Conter. Sanbedrin, fol. 64. 5. & Joma, fol. 3 6. b. it. dict. tract. Sanhedrin, fol. 90. . 54. De qua hic eſt ſermo, confer. de iſta Naà Le. Vit. e. 4. v. 2. num. 3. & D. Wagenſeil, Sot. p A56. n. 38. . 15. Nam etiam bæc dehortatio ex ore Moſis facta, dicitur hic verbum Domini, vide not. in H 60. Vide Levit. c. 24. v. 12. n. 42., ac Gur Arjeh „nà b. loc. confer. & tract. Talm. Berachot, wol. 2 4. b. & Sanhedrin, ol. 99. a. b. it. Schevu- ot, fol 13. a2. 6, Confer. hie Gur Arjeh fol. 176. col. 4. med. de not. in onar ubi etiam tract. Lalm. San hediin, fol. 50. ac Keritut, Jol. 7. & fol. 2 5r b. ad marginem allegantur, vide & Lighitfoot ad Matth. cap. ?22. verſ. 32. pag. 42 3. edit. Lipſ. „7. Vide etiam his Gur Arjeh fol. 176. col. 4. cir- cà fin. ac not. in an nov ubi Siphre ac tra- * ctat. Talm. Sanhedrin, fol. o. in margine alle- gantur & in notis ibidem 3chabbat fol. 11 8. S quidem illius caput 16. quod incipit: an- 72 adducitur, vide & Selden. de Synedr. I. 2. c. I. n. 9. p. 505. & ſequ. edit. Franeofurt. 58. Hebr. , de quo verbo vide Levit. c. 24. V. 15. n. 47. confer. & Selden. de Synedr. I. 2. c. 1. num 9. ac Raſchi not. ad Eccleſ. cap. 9. verſ. 11. it. Schabbat, Jol. 96. ⁵. & Sanhedrin, fol 41. 59. Confer. hie Gur Arjeh fol. 177. col. I. prine. ac not. in pam ov h. loc. ubi etiam Siphre & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 42. b. ad margi- nem allegantur, vid. & Jalkut Part. 1. ol. 22½. col. 2. med. Fol. 177. col. 2. med, item Siphre ac tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 40. b. & fol 78. b. ſicuti in Man nov ad marginem allegantur, confer. S Jalkut Part. 1. Fol. 22 8. col. 2., circà fin. 61. Confer etiam hie Gur Arjeh fol. 177. cOl. 1. circà fin. ac Siphre, prout ad marginem in re allegatur. . CAb. XV. Verſ. 3 5. Lapidans] (SYVer- ehrndi ſecquogvelerb 63 Vetl 38. 2billoſpenicul meh ie cationeln habet tein ie emica jidis 66, en m Numerus gui goinque nodi, (verdum d aberplorando! ei coneiliant 7 tmansgtellonem —— * Bict in urroque N peritur addtum, ſant. 62. Id eſt: faciens. ſel participium, citur conket, dot. 63. Id ed: tecons Num. c.6. 7 2 , fol. 177col Vide & not⸗ 2d Numer, k. 2 ſ. 7. celi c.9. . ll in Alii . 37. 5. 6f. Ui zeche ,,3. N , ſo⸗ 319,8 ſeg .. d kihrum biec, tadt. Talm. herz Memehet, ,bl,4 mmndt, ſo 4. ). diye: canteſli õ br rdenot 21s, vid. 4. 1n⸗Kl⸗ 66, ebr. d, p noſtrum daberu S ) 1. ,er. Eteted etlam Pheiat 1 — elah eſer e ote Mo⸗ dinigitae. ent inchſr. od illi non eneritilte at⸗ 4 aligenun Winds colli⸗ ati erant, ſhe. . mortis gene. thum, mortis 5 lapidationis (Ver. — in margine he⸗ buiſil 119,S⁵ incipit: 1) Freet. l 1. e. le eofurt. Lerit 6, . Snectl, 1,6l. ea. . verle tl⸗ Chedtin, fol 41 n ol htir. 4 Cbi etiam Dipher 41.5,2 ain. Patt, 1, l. 21 . ,1 Gor gi Siphre ac naltat. ol 79. 9,ſcuti legralut, contek. 2, ie l. ſol. 111. ol 13 mmetginen in — CAb. Xv. 1 141 erbam 3 ) hic ejusdem eſt Erma ſeu modi, ſiciti O, * S:lict) faiſant, 62. ſic quoque (verbum: ) P, (Gallice: Jallant, eodem etiam modo: 21& H. 63. Verſ. 3 8. Et facient ſi. tentu ay ene ne (ox NRu'g dicitur) propter fila, quæ abil llo (peniculamento) dependent, veluti (accipitur in illo loco:) & apprehendit NuMERORUM. me N 2 i. e. in cincinno capitis mei; 64. alia expoſitio: (vox) NX (ſigniſi- cationem habet, ſicuti i in illo loco:) α videbitis eum, tanquàm )u i. e. efflorelcen. tem (ſive emicantem) ex clathris. 65. Eod. verſ. 3 8. Hyacintbinum] Eſt color vi= ridis 66., ex murice. 67. Verſ. 39. E. recordamini omnium Praceptorum Domini] Numerus quippe Gematricus (vocis ) P α efficit 600. prætereà octo (ſunt) fila & quinque nodi, ecce 613. 68. Eod. verſ. 39. Nec ſequamini cogitationes veſtras] (Verbum ), quod hic habetur, idem ſignificat) atque (in illo loco:;) Pi. e. ab explorando terram, 6⁶9. cor (enim) atque oculi ſunt exploratores corporis, qui ei coneiliant 70. transgreſſiones, oculus videt, cor deſiderat, ac corpus committit transgrelſionem. Verſ. 41. Eg* Domzinia Fidelis (lam) ad rependendam merce- dem. * Sic in urroque MSto verbum iſtud Hbræumte. peritur additum, quod Gallicè exponitur: fai- ſant. ⸗ 62., Id eſt: faciens, eſtque dei; 1. e. præſens vel participium, quod, Grammaticeis Benoni di citur, confer. not. ad Hoſe. c. 10. v. 4. Sign. † 63. 14 eſt: tecordans ac cuſtodiens, vid. ſuprà Num. c. 6. v. 2 3. n. 50. confer. etiam Gur Arjeh Jol. 177: col. 1. fin. ac not. in a h. loc. vide & not ad Pſalm. 77. v. 10. n. 4. it. infra) Nuaumer. c. 2 5. V. 17. num. 52. ac not. ad Ec- clleſi. c. 9. V. 1I 1. ut & Deuter. c. 1: V. 10. n. 107. it. Eſal. «. 37. V. 19. n. 12. 64. Uti Ezech. z. g. v. 3. habetur, conſer. not. jn nan P h. loc. ac D. Wagenſeil. Sot. pag. 29. 8& ſeq. ac p. 39 6. n. 9. item p. 874. & not. ad ſibrum Piec. Jud. part. 2. p. 99. 6. priuc. & tract. Talm. Berachot, fol. 12. . & fol. 14. b. it. Menachot, fol. 42. a. b. & Succa, Fol. 9. a. it. Je- vammot, ol. 4. b. & Chulin, dl. 136. a. 65. Sive: cancellis, prout Cantic. cap. 2. verſ. 9. habetur, confer, P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ac Buxtorf. Synag. Zizis, vid. S& Jalkut Part. 1 Jol. 22 8, col. 3. & 4. 66. Hebr. 5), pront hie apud Commentarorem noſtrum habenar, confer. quæ infrà ad v. 3 8. h. 9 Jud. c. 9. ubi plura de cap. n. 98, ex R. Moſe Haddarſchan de iſto co- lore adducta ac, confer. & Bermachor,l. 15. b. & Schabbat, Fol. 27.6. it. Jevammot, Jol. 4. b. & Naſir, Fol. 5 8. a. it. Menachot, fol. 3. 2. b. & fol. 39. a. b. 67. Hebr. , de cujus vocis ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Chald. fFol. 759. ac D. Wagenſeil. Sota, p. 397. num. 9. ubi etiam Sam. Bochart. Hlierozoic. patft. 2. I. 5§. c. 9. allegatur, confer. & Lightfoot. ad Matth. cap. 5. v. 40. p. 2893. edit. Lipſ. 68. Tot enim præcepta affirmativa ae negativa eſſe ſtatuunt Rabbini, vide Buxtorf. Synag. Jud, c. 3. P. 39: confer. & Gur Arjeh fol. 177. Col. 2. princ. ac not. in non now b. joc, ubi etiam tract. Talm. Menachot, fol. 42. a. & fol 43. 20 5b. ad marginem allegatur, confer. it. fract. Talm. Menachot, fol. 3 8. a. 6, & Berachot, fol. 12⸗ b. it, Schabbat, 1. 27. b. & Sevachim FJol. 1 3. 5 69. HMi ſuprà Numer. c. 13. v. 2 6, habetur; conſfer. hie Nedarim, fol. 20, 6. & Berachot, fol. 13. a. item Jalkut Part. 1. fol. 229. col. 2, prine. 70. Sunt quaſi proxenetæ ac mediatores, Hebr. SmDPh, hinc apud Rabbinos tritum illude eL Dn deeen enn j. e. Cor & ocu- ii ſunt proxenetæ peccatorum ,vide Buxtort. Lex- Talm. fol. 155. — rI 42 NIMERORUIM. CAbP. XV. dem. Eod. verſ. 41. Deus veſter] Verax (ſum) ad infligendam pœnam. 7: Eod. verſ. 41I. Qui eduxi vos] i. e. Ideò redemi vos, ut ipſi in vos ſuſcipiatis decreta mea. 72. Eod. verſ. 41. Ego Dominus, Deus veſter] Cur iſtud (hic) iterùm 73. dicitur? (nimirùm,) ne dicant Iſraelitæ: cur dixit Deus? nonne, Tut faciamus & auferamus mercedem? qui non faciunt, illi nec mercedem auferunt, 74. (atqui) etiam vobis invitis (inquit Deus,) ego ſum rex veſter, & ſic ille dicit: niſi manu forti regnabo ſu- per vos; 75. alia explicatio: cur (hic) memoratur egreſſus ex Egypto? (nempè, quia, inquit Deus:) ego ſum, qui diſcrimen feci in Ægypto inter guttam primogeniti & inter eam, quæ non fuit primogeniti, 76, ego exploraturus ac puniturus ſum eum, qui apponit veſti ſuæ colorem cæruleum 77. ac dicit, quòd is ſit hyacinthinus, 7. ex elod 79. R: Moſis Hadarſchan (ſequentia hic) tranſtuli: cur textus (qui agit de) colligente (ligna) conjungitur textui (tractanti de) cultu idololatrico? nempè, quòd — ille, 71. Ueicunque in S. Scriptura reperitur dictio DiN i. e. Deus, ibi intelligitur τ1 e. judex, uti in Gur Arſeh fol. 177. col. z. med. habetur, confer. & not. in an new h. loc. & ubicunque vox: Mebreperitur, ibi miſericordia ac bonitas Dei innuitur, confer. quæ ad Genel, c. I. v. I. n. 3 8. notata ſunt, vide & num. 74. . verſ. it. Menachot, fol. 44. a. . 72. Confer. hic Gur Arjeh fol. 177. col. 2. med. ac Berachot, fol. 12. . it. Fol. 13. a. confer. & not. in -fi RD h. loc. & Jalkut Part. 1. ol. 229. col. 2. med. ⸗ 73. Nam ab initio hujus versùs 45. dicitur: ego PDominus Deus veſter & in fine ejusdem verſus iterum dicitur: ego Dominus Deus veſter, con- fer. Berachot, fol. 14. a. b. & Menachot, Jol. 44. a. it, not, ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 22 2. b. princ. & part. 2. p. 26.6 mec, vid. & Fixr Part. I. Fol. 229. col. 2. med. 1 Sic iſtud &7, quòd hie habetur, interrogativè vertere volii; in MSto 1. habetur &σi. e, an- non. 74. Ac ſi dicerent: nos præcepta Dei haud ſerva re ac proinde nec mercedem auferre volumus; ſed reſpondet Deus: etiam vobis invitis ego ſum rex veſter ac proptereà vobis incumbit, ut etiam ſine ſpe mercedis aut præmii mihi ob- temperetis, quoniam ſum Dominus, Deus veſter ac rex veſter, cui parendum eſt; reſpicitur au⸗ tem hac explicatione ad duo illa nomina: αα ac Nw quæ hic habemur, quorum prius notat miſericordiam; alterum juſtitiam ac dominium, de quibus vid. num. antec. 7 I. confer. & tracdt. Talm. Schabbat, fol. 8 8. uti in an n ad marginem allegatur, vid. & Jalkut dict. Part. I. Jol. 229. col, 2. med. ubi locus ex Ezech. cap. 20. Verſ. I, allegatur, vid. ibid. not. num. 1. & 2. 75. Uti Ezech. cap. 2 0. verſ. 3 3. habetur. 76. Confer. Levit. cap. 19. verſ. 36. n. 169. 2ac Gur Arjeh fol. 177. col. 2. med. ac not. in mnow Nan h. loc. 77. Vel: thalaſſicum, qui ſimilis eſt hyacinthi- no; non tamen reveràâ eſt hyacinthinus coler, Hebr. dicitur hic: 1 &ν%, vide Buxt. Lex. Chald, fol. 203 I. in notis r etiain ex- ponitur α , quod notet: dmrn va mnr i. e, colorem, qui ſimilis eſt hyacinthino, nonnulli Juqæi populares verterunt: Ein Blat von einem Baum/i. e. folium arberis. 7 8. Senſus eſt: qui in fraudem præcepti Divini loco filorum hyacinthinorum veſti ſuæ appo- nit fila coloris eærulei ſeu thalaſſici, eum Deus qui eſt omnilſcius, puniet, confer, Bava mezis, Jol. 6 1I. b., ſicuti in notis ad n alle. gatur. RZ 79, Hebr. TM i. e. fundamentum, ſie inſeri eſt liber R. Moſis Hadarſchan, cujus ex ſale hre Commentatore noſtro usque ad finem hujus ca⸗ Pitis adducitur, confer. inftà n. 90. 6. cap. — lle, aui pophe⸗ co, namn iſtud ſ 4)ucberem Ei Labbathumane to ideo coheret ſimul)precepts: ly Alu veſtimenten tur indctiptuta menta) in quatu ſic conſtitutum e opblilltaelitti Iedimamn & acci beri precipitur) Chaldaica dictio erenitnoctu, ice uigreltih 19, ten iſtunt ſKeni juben trqbo egkell eta jurti mare, 50. —— 30. Confer. hic nort Taln. Chulin ol, nizerholtio ailega I. toit Nehem . 12. Ficuti intta velu 13. Vide xod cahe dign.5 Hebr. vhin MSsto 84. Confer hit Cur/ un. ae not in An hnag ſud ern .) 6,396.,9, 65. Qunuor illa peib 6. en 86, Dum Aerptii on AIIiunn, id. Hod CA. W. I. zn. bos. ecteti mes. 73. Gieitar) K auketamu etiam pobis itegnabo l. 10 luenpe, Primogeniti un lum eum, ithinmg, q1, ni gi de) nempe,gud llle, m dedominium, (Onter. & trac. d eut dic, bart. lr er beetb, ah. not, num, 1, S habetut. 36. n. 169, c ,ae not in nnd lseſt hyatinhi⸗ einthinus color, Vide Buxt. Lex. Wellaine⸗ beri præcipitur) propter 91 i. e. et: drn dr dell yarinthino, etunt: Ein Blal narboris. precepti Didiri veſti ſuæ 2h. ſici, eum Deus, P Wo ale⸗ 1s finem hvjus ca⸗ oeh⸗ Ce⸗ ler aa meta, 35. Quatuor iſta verba reperiuntur Exod. c. 6, v. 56, Dum Ægyptü omnibus primogenitis ſuis pri. m, ſe inſeites nti funt, vid. Exod c. 12. v. 29. ujusenpoltibie. NüMERORUM. ille, qui prophanat Sabbathum, perinde habendus ſit, ac ſi ſerviat cultui idololatri- co, nam iſtud (præceptum) æquat omnia ſimùl præcepta, 80. ſic illa (Seriptura) dicit apudEsram: & in montemsinai deſcendiſti & dediſti populo tuo legem ac præcepta & Sabbathum Sanctitatis tuæ notum feciſti eis, 871. etiam textus agens de) peniculamen- to ideò cohæret illis (præceptis,) quoniam etiam iſtud ( præceptum) omnia (coœtera ſimùl) præcepta æquat, dicitur enim: & faciatis omnia præcepta mea. 82. Verſ. 38. In alis veſtimentorum ſuorum] (Præceptum iſtud datum eſt) intuitu ejus, ( quod dici- tur in Scriptura:) & tuli vos ſuper alas menta) in quatuor alis (veſtium,) non in tribus* aut in quinque; 84. 83. aquilarum; (faciant autem penicula- (iſtud autem., ſie conſtitutum eſt) reſpectu quatuor linguarum (ſive verborum, quæ uſurpata ſunt in populi IIraélitici liberatione,) nam in Ægypto dictum fuit: & educam & eripiam & redimam & accipiam. 85. Eod. verſ. 3 8. Flum byacinthinum] (Qhic adhi= Chaldaica dictionis )O eſt 9; orbitatem primogenitorum, 86, nam verſio 87. illorum autem (primogenitorum) plaga evenit noctu, ſic quoque color hyacinthi ſimilis eſt (colori P) firmamenti (cœli,) quod nigreſcit, &8. tempore veſpertino; octo autem fila, quæ in illo (periculamentuhen. iſtunt (fieri jubentur) intuitu octo dierum, 89, quibus morati ſunt Iſraêlitæ, (nempè) ex quo egreſſi erant ex E.gypto, usque ad illud (tempus,) quo cecinerunt canticum juxtà mare. 90. 30. Confer. hic not. in a Dev“, ubi tract. Talm. Cholin, fol. 5. a. & ad illum R. Salomo- nis expoſitio allegatur. 1. Prout Mehem. c. 9. v. 13. S& 14. habetur. 32. Sicuti infrà verſu 40. h. eap. habetur. 83. Vide Exod. cap. 19, Verſ. ibiquc Raſchi not.! Sign. * DWMD * Hebr. w, in MSto 2. pro eo legitur: “ i. e ſex. 84. Confer. hic Gur Arjeh Fol. 177. col. 2. circà fin. ac not. in an hD h. loc. i'em Buxtorf. Synag. Jud cap. 9. P. 160. & D., Wagenſ. Sot. P. 396. n. 9. b. & 7. Ececcecc 7. Id eſt: orbitas, nam Chaldaicum Vnm Hebraĩi- cè eſt 72 i., e. Orbari. O † Hebr. pyav, ſic in MSto I, hoc loco ha⸗ betur. . = 28. Hebr. "runa, quo nomine hic intelligi puto crepuſculum veſpertinum, quòô lux dubia eſt & ad noctem inclinat, ubi in cœlo apparet color quidam purpureus nigricans, confer. ſuprà v. 3 d. h. cap. n. 66. 89. Confer. hic Gur Arjeh ol. 177, cc l. 2. ſin: aqd not. in am ow bh. loc. 90. Nempè; rubrum; hucusque expoſitio R. Mo- ſis Hadarſchan, de qua ſuprà verſ. 41. , cap. D 79 CAF. XVI. 1144 NuMERORUIM. CAb. XxVI. CAP. XVI. Erſ. 1. Ec accepit Corach) Textus iſte benè explicatur 1. in expoſitione R. Tanchumæ. 2. Eod. verſ. I. & aſſumpſit Korach] Tulit ſeipſum ad unum latus, 3. ut eſſet ſeparatus à (cœtero Iſraëlitarum) cœtu, quò invaderet Sa- cerdotium, atque hoc eſt, quod interpretatur Onkelos: & diviſus eſt, 4. (nimirùm) ſeparatus fuit à cœtero cœtu, ut diſſenſionem apprehenderet, 5. & ſic (dicitur in S. Scriptura:) cur P' i. en tulit te animus tuus? 6. i. e. ſumpſit te (animus tuus,) ut temet ſeparares à cœteris filiis hominum; alia explicatio * (verborum iſtorum:) & aſſumpſit Corach, (nimirùm) traxit (Corach) capita Synedrii, quæ inter illos (Iſraeli- tas) erant, verbis, veluti dicitur: accipe Aaronem, 7. item (in illo loco:) accipite. vobiscum verba. 9. Eod. verſ. I. Filius Jizhar, ſilii Kehath, ſilii Lepi] Non verò me- minit * (hic Scriptura ac dicit:) filii jacobi, quoniam (Jacobus) imploraverat miſeri- cordiam (Dei) ergà ſe, ne nominis ſui fieret mentio in diſſenſione eorum, dicitur e- nim: & in cœtu eorum non uniatur gloria mea, 9. ſed ubinam fit mentio nominis ejus (Jacobi) ſuper Coracho? (nempè) quando genealogia eorum recenſetur ſuper ſuggeſtu, 10. in verbis dierum, dicitur enim (ibidem:) filii Abiaſaph, filii Corach, fi- lii jizhar, filii Kehath, filii Levi, filii Iſrael. 11. Eod. verſ. 1. Xt Datan & Abiram] Qo⸗ ) a i. e. filius Jizhar, abſunt hic ab utroque MsSto. 7. Uti Levir. c. 9. v. 2. habetur, ubi vid e not. n. 2. 1. Confer. hic Gur Arjeh fol. 177. col. 3. princ. Aac not. in nen neW h. loc. it. tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 109. b. 2. Hujus Rabbi aliquoties ſit mentio apud Com- mentatorem noſtrum, vide ejusdem noras ad Exod. c. 9. V. 32. SG ad c. 3 8. V. 8. item ad Levit. c. I1. v. 2. & ad Proverb. c. 4. v. 23. & alibi, confer. & infià v. 7. H. cap. n. 7 1. 3 Sive; ad unam partem caſtrorum, ut eſſet cteris Iſralitis ſeparatus, quò ſacerdotium poſ 16. v. 3. N. 3. tem Egod. c. 14. V. 6. n. 30. ac Numer. c. 8. v. 6. n. 27. & Numer. c. 20. vVerſ. 2 5. n. 57. & Numer. e. 27. v. 1 8. D. 6 83. §. Sicuti Hofe. c. 14. v. 3. habetur, confer. Gur pam DW bh. loc. confer, & Geneſ. c. 2. V. 1 5. n. 75. ac Genef. c. Arjeh fol. 177. col. 3. circà fin. ac not. in ſet invadere, confer. Jalkur Part. 1. ol. 229. col. 4. circà ſin. 4. Chald. MeD, confer. P. Pagii not, ad Pa- raphr. Chaldaic. ubi hac de re plura, 5. Ut per ſiſteret ac ſemet firmaret in diſſidio, id enim Hebr. ππανσ notat, confer. Buxtorf. Lex. Talm. ol. 73 1. it. verſ. 12. , cap. n. 77, 6. Proùt Hiob. c. 1 5. v. 12. habetur, Confer. hie Gur Arjeh fol. 177. Col. 3. princ., ac not. in S h. loc. X Hebr. & a, idia & ſequentia, usque ad: MSto. ac not. in *än MW* h. loc. confer. & v. 9. h. cap. n. 75. F 6. * Verba iſta: non verò meminit (hic Scriptura ac dicit:) filii acobi, ablunt hic ab utrohe 9. Proùt Geneſ, c. 49. v. 6. habetur, ubi vide not. n. 3 8. confer. & Gur Arjeh fol. 177. col. 3. fin. 10. Ut ſcilicèt laudem Dei ibidem cantarent, vide I1. Paralip. c. 6. V. 3 1. & ſequ. al. c. 6. verf. 16. 11. Uti habetur 1. Paralipom., diét, e, 6, v, 3 8. al. (AN. voniam tribo⸗ Kxchath ejosque cum Cofachoin gerat Corachus, batur ropterch cipen ſuper ſle muntquatnohdi⸗ gnitatem adepti Gignus l, gail cundus extitit hemflium ſtatti lum movebo & il gregarit ucento tum tribe, gui ip jueque loci e. illa autem (Serip uit pallii, 21. dicentes ei: 26, Alnmentum, an ho . — 6, 6 . 23, onler wed, ac not, in fanchuma ad ma 17, Conter, hic Gur 20 not, in o thuma ad matgine 13. Proikfupta Nun de n. 30, tonler. 14. Vide Numer. di rodl e 2, 5, 13, . 1ſ. Cujus ſi mentio Infrr. 19.5, c4. (ol. .fin. & not. im Tanchum ad 16, dienti ſapt Nn dadetur. 17. Moles enim reot ltleo, 8 1,. Amon gvippe ſun 19. Nua Uliel, pater mlsiner guatuor . . bidetut, cur cAn. — Wpoſttione . um ad unun inracderetdꝛa. . 1, (nimirumn) (Ccitut ins, dus tuldt hiſtorum:) E& jillos llrasli. :)accipite Non rerè me. † averat mileti⸗ Um, Cicitor e⸗ entio nomninis cenletur ſuper lii Corach, ſ⸗ 49 Airan 10. — untbic abuttoqe bi pide not. n2. n,75, 2. Gene. , 4. V. b. M 30, 4 umer. C.10. Velh 19.h, 63. Heiur, conker. Gut (4 fin. ac not, in ir ſbie Setituna bic eb uro ae etut, dbi ige no N,177,l. 3 kn em cantalent, de l,e, b ſelk lt, 1 46,ℳhn 96 15. Cuſus fit mentio l evit. c. 10, v. 4. confer. & — Cap. vI. NulIMERORIM. 1145 Quoniam tribus Rubenitica degebat in caſtris ſuis versus meridiem, 12. ſicuti etiam Kehath ejusque filii meridiem versùs caſtrametabantur, 13. ideò partem habuerunt cum Coracho in illius ſeditione, væ improbo! væ vicino ejus! 14. ſed quidnam vi⸗ derat Corachus, ut ſeditionem moveret contrà Moſen? (nimirùm) æmulatione tene- batur propter dignitatem Elizaphanis, filii Uſielis, 15. quem Moſes conſtituerat prin- cipem ſuper filios Kehath ex oraculo Divino, dixit Corachus: fratres patris mei fue- runt quatuor, dicitur enim: & filii Rehath &c. 16. Amrami primogeniti duo filii di- gnitatem adepti ſunt, unus regis; 17. alter ſummi ſacerdotis, 18. ecquis (igitur) dignus eſt, qui ſecundas auferat partes? nonne ego? qui filius ſum Jizharis, qui ſe- cundus extitit (filius Kahathi) poſt Amramum; aſt ipſe (Moſes) conſtituit princi- pem filium fratris ejus, qui omnium minimus fuit, 19. ecce ego ſeditionem contrà il- lum movebo & illius verba irrita reddam, quid fecit (itaq; Corachus?) ſtetit atq; con- gregavit ducentos ac quinquaginta principes 20. Synedrii Rubenitici ex Rubenita- rum tribu, qui ipſius erant vicini, 21. atque iſti erant Elizur, filius Schedeur 22. e- jusque ſocii &c. dicitur enim: principes cœtus, R i. e., convocati & cœtu; 23. illa autem (Scriptura dicit ſuprâ: iſti ſunt &ε i. e. vocati & cœtu, 24. eosque in- duit palliis, 25. quæ tota erant hyacinthina, veneruntque † ac coràm Moſe ſteterunt dicentes ei: 26., pallium, quod totum eſt hyacinthinum, num debet habere penicu- lamentum, an non? reſpondit eis (Moſes:) debet habere, (unde) ipſi cœperunt illum Eeeceee z irri⸗ c. 6. V. 2 3. confer. Gur Arjeh fol. 177. col. 4. feciſſet principem ſuper filios Kehath præterit0 med., ac not. in pacd mnow h. loc. ubi eiiar. Koracho, ideò invidia motus Corachut ſeditio- Tanchuma ad marginem allegatur. nem movit contrà Moſem. 12. Confer. hic Gur Afjeh fol. 177. col. 4. med. 20. De quibus mox verſu ſequ. 2. h. cap. dicitur. ac not. in on Mhev b. loc. ubi etiam Tan- 21. Nam Kahathitæ, ſicuti etiam Rubenitæ, me- chuma ad marginem allegatur. ridiem versus caſtrametabantur, vide ſupra h, v. 13. Prodt ſuprà Num. c, 3. v. 2 9. habetur, ubi vi I. B. 13. de n. 30. confer. & infrà n. 2 I. h. verſ. I. 12. Dequo vide ſupra Num. c. I. v. 5. 1I4. Vide Numer. dict. c. 3. v. 29. n. 3 1. confer. & 23. Prout verſu 2. h. cap. habetur. 25. Hebr. Pyru; eſt autem — sbrn Judæis pecu- liare palleolum, quod tempore "'e um ſibi im- infrà v. 2 9. h. cap. n. 106. ac Gur Arjeh fol. 177. col. 4. fin. & not. in "an Dw h. Ioc, ubi eti⸗ . . . t G . am Tanchuma ad marginem allegatur. ponunt, de quo vide Buxtorf. Synag. Jud. c. 9. . 3 ubi de illo plura, 1Ge Sirnel ſuprà Numer. cap. 3. verſ. 18. al, 19. † erba un⸗ . Eaeruntdue Sc. usque ad: num .. . . „“ . ebet habere & c, abſunt hic in Hebr 2 M 17. Moſes enim regis inſtar erat in populo Iſtaë- 1. ſed malkt. ebræo, & MSt litieo. . 18. Aaron quippe ſummo ſacerdotio præerat. 26. Confer. bic Gur Arjeh fol. 17 8. col. 1. princ. ac not. in S'-a P b. loc. it, Sanhedrin, 19. Nam UIiel, pater Elizaphanis, fuit natu mini- mus inter quatuor fratres, uti Numer. dict. c. 3. Jol. 110. a. V. r9. habetur, cum itaque Moſes Elizaphanem * 1146 CAP. XVI. irridere, 27. (dicentes:) forſitàn pallium ex alia ſpecie (ſeu materia confectum) unò filô dimittitur; 28. iſtud veròô, quod totum eſt hyacinthinum, an ſeipfum non dimit- tet liberum? 29. Eod. verſ. 1. Eilii Rauben] (Nimirùm) Dathan & Abiram atque On, filius Peleth. 30. Verſ. 3. Saßfciat vobi] Multum ac plus,; quàm ſatis eſt, di- Enitatis ſumpfiſtis vobis. 31. Eod. verſ. 3. Omnes ſancti ſunt] Omnes audiverunt verba in (monte) Sinai ex ore Majeſtatis Divinæ. 32. Eod. verſ. 3. Et cur vosmet effertis] Si invaſiſti tu (ò Moſe,) regnum, non erat tibi eligendum 33. pro fratre tuo ſacerdotium (ſummum,) non vos ſoli audiviſtis in (monte) Sinai (verba iſta:)ego ſum Dominus, Deus tuus, omnis coœtus audivit (illa.) Verſ. 4. Et cecidit pronus in faci- em ſuam] Propter ſeditionem, *7 quoniam iſtud jam quartum erat eorum pecca- tum, 34. (nimirum) peccaverant *in vitulo (conflatili faciendo; ſed ipſe) preca- tus eſt, 35. dum murmuràârunt, oravit Moſes, 36, dum exploratores (populum con- citârunt,) dixit Moſes: & audient 5Ægyptii; 37. aſt in ſeditione Corachi remiſſæ fu- erunt manus ejus, *** res ſimilis eſt filio regis, qui rebellavit contrà patrem ſuum is- que per amicum ejus placatus fuit ſemel, bis ac tertiò; veràùm quando rebellavit quar- ta vice, remiſſæ fuerunt † manus amici iſtius, dicentis: quousque moleſtiam exhibe- bo regi, forſiàn non amplius accipiet à me (interceſſionem.) Verſ. 5. Mand notum — E. 33. Conter. etiam hic Gur Arjeh fol. 17 8. col. 2. circà fin. ac not. in pon mn h. loc. * Hebr. hhaaα hen, abſunt iſta à MSto z. con- fer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 110. a. NuMERORUM. 27. Vide & bic Gur Arjeh fol. 17 8. col. I. med. ac not. in am n h. loc. 29. Id eſt: unum peniculamentum ei ſuffieit, con- fer. not. in an nD bh. loc. 29: Nempè, ut ei non opus ſit peniculamento byacimhino; ſed ab illo ſi liberum, aliud in- ſupger exemplum hic adjiciunt Rabbini, nimirùn ulter ius intertogarunt Moſen: domus plena li- brorum (legis Moſaicæ) num debet habere unn:? ipfe reſpondit: debet habere, cœperunt illi eum itridere, dicentes: centum ac ſeptua- ginta quinque rpwnb i. e. Sectiones continen- tur in lege Moſaic a, nec iſtæ poſſunt liberare do mum, quo minus illa debeat habere π ac duæ rn ei ſufficiunt. 30. Confer, hic Gur Arjeh fol. 17 8. col. 2., princ. ac not. in ht h. loc. 3 1. Vide hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. in ar nb, confer. etiam verſ 7. h. cap. n. 73. 32. Confer. hic Gur Arjeh fol. 17 9. col. 2. med. ac not. in on mo ubi etiam Tanchuma ead marginem allegatur, cçonfer. & Sanhedrin, fol. 109. 6. . Tanchuma ac Bemidbar rabba ad marginem allegantur, confer, & Jalkut Patt. 1. fol. 2 30. col. I. F Hebr. &n, iſtud & ſequentia, usque ad: i. e. res ſimilis eſt filio & c. abſunt in MSt0 1. ſed in MSt0O 2. habentur quidem; ſed poſita ſunt poſt verba: non amplius accipiet 4 me (inter- ceſſionem.) 36. Prout ſuprà Numer. cap. 11. verſ. 2. habetur. 37. Sicuti Numer. c. 14. verſ. 13. habetur. N In MSto 2. poſtea addita ſunt iſta: N ee ſtiam exhibere Deo? quocirca (dicitur hic:) & i. e, ceciderunt, ſeu debiles ſactæ ſunt (manus &c,) res eadem eſt 7 „ 34. Sive: perverſitas, inobedientia, id enim Hebrn. b ſignificat, eonfer. not. in ar Nne, ubi 3 5⁵5. Nempè: Moſes, vide Exod, cap. 3 2. verſ. 1 1. ẽ P12 1. e. dixit (Moſes:) quousque potero mole. audivit Moſes ac cecidit pronus in faciem ſuam. † Hebr. 7 “, in MSto 1. pro eo legitur: dwa:n Ar. W.. cu t.]) Nun teamos; pfo ans,)fone Dominu, ſuimn vell .. N quin⸗ neut] Iloos ldi tur:jut accedat euplicatioeſis 4 Fiit anckus ille kodem quoqenm Veſhera &r fuit n ſanclificaret eum — 3 Bebr. d Dn a Ii e, man 1Sto 1, hoc loco Ut adimovetillos 30. R. Elias Vifeeh guc hic habe un, diſſenſtonem ſi e iſtateſicitur in Gu à ge ipſo edietan qlidem, gudͤ ebn poris comederiat / nymie qu⸗ (Onvenhiens werit, (Ouker, & got, in 7 bar tabbad margit * Ida &ſeguentia, 6.,cap,) alont ebn y rN ſuninnpy „ ) ie. wand venie ninam 20 le penin Dersgendum.) 39. Confer hic Gur A n. in r 40. Vide biore lii hune ocum. 41. Hebt dnrnſ 1n exem pPlari Bedrt iut; aſtin edition Tanchuma hi Onn NNNI. † — kdtum)und non dimit. rarm tqe . ſiis eh di. 8audiyerunt 1 ar olnet 1o fratte mo larhegoſum roru in ſaci⸗ otum pecca⸗ ipſe)prec . opulum con⸗ itemiſſer fu⸗ tein ſuum is⸗ bellarit gbat⸗ kiam erlibe⸗ Mard notum ¹ — ſol. 17 . cl : 9 h loe. Mto neon⸗ ſol. o.¹ 6 enim Hebt. Pan Ney ubi 1 30 magimn 1ol.r30, c0,l. 3 ,iegleal o ntin A8to 1,e ed poſta lunt biet me intel⸗ c. 31. enl 11 vetl. 2, habelue led rn N dug gue ieſo hole. (ieitorhic:) zin hien ſvacn 0 legtur:) Wr dte ſunt (IAnu cA. xvr. NuMERORUuM. 1147 5 Se.] Nunc tempus ſ ebrietatis 33. nec convenit, ut coràm illo (Deo) com- areamus; propoſitum autem erat (Moſi,) ut repelleret (illos hoe modo, ſecum co. gitans,) forté ad ſaniorem mentem redibunt. Eod. verſ. 5. Manè notum faciet XX Dominus, quinam ad ſe pertineant] Ut cultum Leviticum 39. peragant. Eod. verſ. 5. Ee quisnam ſit ſanétus] Ut ſacerdotio fungatur. 40. Eod. verſ. 5. At admo- veat] IIlos ſibi, (ſic explicat) Tanchuma, 41. Targum quoque id probat, (uti habe- tur:) ut accedat in conſpectum ejus, 42. item, ut accedat ad miniſterium ejus, 43. explicatio ejus 44. allegorica eſt (nempè vocis:) manè, dixit ei Moſes: terminos di- viſit Sanctus ille Benedictus in mundo ſuo, 45. ſi poteſtis mutare mane in veſperum, eodem quoque modo poteritis irritum reddere iſtud, 46. dictum enim eſt: & fuit- veſpera & fuit mane, item: & diviſit; 47. ita etiam ſeparavit (Deus) Aaronem, ut Rantificaret eum c. Veiſ. 6. . eſeelte, actipite vobis thuribula Ecquid vidit (Mo- EFeceece 3 ”” ſes,) X Debr. ny any s. ſequentia, usque ad: N 1Y i, e. mané notum faciet &c, abſunt 2 MSto z. hoc loco; ſed pofita ſunt poſt verba: ut admeoveat illos ſibi. 3 8. K. Elias Miſfrachi exponit dictionem meo, quæ hic habe ur, quoòd ſignificet: npi. e. diſſenſionem ſi e leditionem; ſed explicatio iſta rejicitur in Gur Arjeh fol. 178. col. 2. fin. & de ipſo ebrietatis tem ore exponitur, non quidem, quòd bii: ſueriat; ſed qudtunctem. poris comederint ac forſitàn unus exillis biberit 1 yn i. e. quadrantem vini, ac proinde haud conveniens fuerit, comparete coràam Domino, confer. & not. in a b. loc, ubi Bemid- bar rabba ad marginem allegatur. ** Ia & lequentia „ usque ad:. Thuribula, (verſ. 6. h. cap.) abſunt hic 4 MSto I. XX Hebr. 7 e& HN&, in MSto z. poflel ad dita ,ð 2) i. e. manè veniet ac notum faciet Dominus: quinam ad le pertineant ad cultum (Leviticum peragendum.) 39. Conter. bic Gur Arjeh fol. 17 8.col. 3. princ. ac not. in an n b. lec. 40. Vide hiv præ aliis Junii ac Tremellii notas ad hunc locum. 41. Hebr. areran, ſictami in Bibliis Buxtorf. q quàm in exem plari Hebræo, quo uſus ſum, hic legi- zur; aſt in editione as n nomen iſud: Tanchuma his omittkur; ſed deinde poſt: , Ponitur, vid. num. ſequ. 4. vcteri verba iſta: Tanchuma &c. usque ad: Thutibula( verſ. 6. h. cap.) abſunt à MSto 3. 42. Chald.) dν node, ſic Onkelos priora ver- ba Hebræa: öN en, quæ in hoc verſu's. habentur, tranſtulit, confer. hic Gur Arjeh fol. . col. 3. princ. ac not. in 'pan mnp, h. oc. 43. Chald. wαρν aW„, ſic Onkelos poſterio- ra verba Hebraica èe a, quæ in fine hujus verſus habentur, vertit, confen. hic Spenceri de Legib, Hebræor. ritual. lib. I. in Diſſertatione de Theocratia Judaica, cap. I. & ſeq. usque ad cap. 5. Sect. 1I. 2. 3. inprimis pag. 335. edit. Lipſ. 44. Hebr. Wνταο ſic in in exemplari Hebraĩco ,quo uſus ſum, habeturzi in editione autem’ Mon ne legitur hic &nan i. e. allegorica autem expoſitio Tanchumæ &c. confer. num. antee. 41. 45. Nempè: in creatione mundi Deus diviſit ma- ne à veſpere, uti Geneſ. cap. I. verſ. 5. & v. 7. ha= betur. 46. Scilicèt: decretum Divinum, de Summo Sa- cerdotio Aaroni collato. 47. Uti Genel. dict: cap. I. vVerſ-. 5. & verſ. 7. ha- betur. 1148 NuMERORUM. CAb. XxVI. ſes,) ut eis ſic diceret? (nimiruùm) dixit illis: ſecundùm gentium conſuetudines mul- ti ſunt ritus 48. ac multi ſacrificuli omnesque in una domo congregantur; aſt nobis non eſt, niſi Deus unus, arca una atq; lex una & unum altare unusq; ſacerdos ſummus; vos autem, ducenti ac quinquaginta viri, quæritis ſummum ſacerdotium, ego quoq; idem vellem, ecce vobis miniſterium præ omnibus dilectum, nempè: ſuffitus, qui præ omnibus oblationibus gratus eſt; & tamen venenum mortis 49. in eo fuit datum, nam per illum combuſti ſunt Nadab & Abihu, 50. idcircò teſtatò 51. præmonuit illos (Moſes hisce verbis:) & etit is, quem elegerit Dominus, ſanctus, 52. i. e. jam. anteà ille in Sanctuario ejus fuit; ſed an nos haud novimus, quòd ille, quem ele- erit (Dominus,)æ ſit ſanctus? (id quidem notum eſt;) ſed dixit eis Moſes: ecce e- go (hoc ideò) dico vobis, ne (inde alios, quàm vosmetipſos) reos peragatis; 53. quemcumque (Deus) elegerit, is egredietur vivus vos autem omnes Peribitis. 54. Verſ. 7. Satis eſto vobis; ſalit Leri] i. e. Rem magnam dixi vobis, 55. ac ſanè non e- rant fatui (Corachus ejusque complices,) dum (Moſes) eos hoc modo teſtatò præmo- nuit; 56. illi autem (hanc conditionem) in ſe receperunt, ut accederent (& Deo in- cenſum offerrent, quo factò,) ipſi peccàrunt in animas ſuas, 57. dicitur enim: thu- ribula iſta eorum, qui peccarunt in animas ſuas; 58. ecquid igitur viderat Cora- 3 . X . . chus, qui aliàs (non fatuus; ſed vir) prudens erat, ut eo veſaniæ procederet? 59. ni- mirùm oculus ejus 6ο. illum deceperat, viderat (enim) catenam magnam ex ſe ipſo egre- CAL NN. — egedlenlenh l Foni, 5, dixen 1xteked etiamm fliorumn ejus, q Oimnesiſt fuerur Cignites ex me ( Iis tebellibus/1 Molis quodomn Girt) uem ele⸗ que ad ſe (all⸗ Moſes autem vid ulij (Ndro brium. 72, Vet febellionem face quald, fli len Viderat, qaddd il aſlocient acſmu admonete: * aur 4 ⅜. Sive: ceremoniæ, ſcil. in cultu Divino pera- gendo, ſic 'e' hic vertere poſſis, 4 Græco: 1% i. e. lex, ſtatutum. 49. Conter, hic Bemidbar rabba, ſicuti ad margi- nem in or re allegatur. gnam dixi vobis, quòd ſitis perituri omnes, ex- cepto unô, quem elegerit Dominus, prout in ſe- quentibus declaratur, confer. num. ſequ. 57. h. verſ. 7. & num. 73. vid. & D. Wagenl. Sota, Pp. 316. 50. Prout Levit. eap. 10. verſ. I. & ſeqq. habe- 56. Confer. quæ ad v., antec. 6. b, cap. num. 5 1. tur. notata ſunt. 51. Conter. num, 53. b, verſ. 6. ac verſ. ſequ. 7. num. 56. . 52. Sicuti verſu ſequenti 7. H. cap. habetur. 53. Vel: ne aliis, quàm vobis ipſis, culpam impu- tetis, ſi ille, qui electus fuit, vivus egrediatur; vos autem omnes pereatis, ecce ego iſtud vobis teſtato prædico vosque præmoneo, confer. n. 51. b, verſ. item not. in aNπ n“ bh. loc. ac Gur Arjeh fol. 17 g. col. 3. med. . 54. Exceptô illò unô, quem Deus elegerit, confer. quæ ad verſum ſequ. 7. b. cap. num. 6 3. nota ta ſunt. . 55. Habetur hic expoſitio verborum iſtorum: a) i. e. ſatis eſto vobis, nempè: rem ma- 57. Id eſt: ſibi ipſis fuerunt exitii cauſa, confer., num. antec. 5 5. h. verſ. & num. ſequ. 58. 58. Qui ſibi ipſis exitium &iinterit um accerſerunt, vide cap. ſequ. 17. verſ. 3. confer. & num. an- tec. 57. 59. Nempè, ut illam conditionem in ſe reciperet, nempè offerendi Deo incenſum, quamvis teſtatò præmonitus fuerit 4 Moſe, ſicuti fuſius in præce- dentibus dictum eſt. 60. Nempè: oculus prudentiæ ſen viſio rei futu- ræ; dum viderat catenam magnam ex ſe oritu- ram &c. ſicuti mox in notis Commentatoris no- ſici ſequitur, confer. not. in r h. loc. X — 6I. Kenim ex Corac lipom t.6.. 33.2 61. Confet. Pſalmn. 9 Lecſelec,. F. 11. 63. Fie: cuſtodie, Vide f, Daralipom. ct 2 . di 64. Nan, dum illi Fintns eobelien tabant, uti R, delor nolavit, 4 Ui1. Paraliton, Non ſant 2002 Mralerarur, id poti „ .. 1 cotimn innidan, 7. et: edar olen Licitnte teh 8 o0nter. 4 , quæ 30 ntate un (9. Moene Corachu uumillam, giſi CN. Wlnesmcl. t; aſtnobis Oſummus; 68d guct, llus, gui Drz fuit datum, Premonnit i, 6. jan, equemn ele. es: ecce e. ragatis; 63, eribitig, i, ſanè non e⸗ kaid pramo⸗ (&eoin⸗ enim: thu. fidetat Cort. elet! 59. ni⸗ mn er ſe ſlo egre⸗ P ituri omnet, er- nus, prout in ſee Wagenl. 5ot, ,ah, nun,51. i (aula, conlet, ſequ. 59. umaccerlelunt, ſer & num, 4aſ hin ſe terißelet) quamzisteln5 ifulisin et en ſiſio ſei tl. namm ex le Olitu⸗ nmenttoris 00⸗ F n h. lot: CAP. XVI. 6G1: Is enim ex Corachi erat progenie, vide r. Para- 65. Uti I. Paralipom. diét. f. 2 5. v. 5. habetur. „ 67. Id eſt: ut eò audaciæ procederet ac contrà 59. Idque Corachus ad ſe traxit, ſe nempè fore NUIMERORUM. 1149 egredientem, (nempè prophetam) Samuelem, ⁶1. qui æ quiparatur Moſi ſimul & A- aroni, ⁶2, dixerat (itaque Corachus:) propter illum ego ſalvus (ac vivus) evadam, Prætereàâ etiam viginti quatuor ſtationes 63. futuro tempote deferendæ erant filiis filiorum ejus, qui omnes prophetabant per Spiritum Sanctum, 64. dicitur enim: omnes iſti fuerunt filii Heman, 65. dixerat (igitur Corachus ſecum:) an omnis iſta- dignitas ex me oritura eſt & ego taceam? é66. quocircà ipſe conſociatus fuit (cœte- ris rebellibus,) ut veniret in tantam præſumptionem, 67. audiverat enim ex ore, Moſis, quòd omnes perituri eſſent; 68. unus autem 69. eſſet evaſurus, (dum Moſes dinxit:) quem elegeri: (Dominus,) is erit ſanctus; (ſed in hoc Corachus) erravit id- que ad ſe (falso traxit, 70. nec vidit benè, nam fllii ejus egerunt pœnitentiam; Moſes autem videbat, (ſic ſcriptum reperitur in) Tanchuma. 71. Verſ. 6. Thuri- bala] (QNſunt) vaſa, in quibus i. e. accipiunt prunas eisque eſt manu- brium. 72. Verl. 7. Sußciat vobis] i. e. Rem magnam in vos ſuſcepiſtis, 73. ut rebellionem faceretis contrà Dominum. Verſ8. Et dixit Moſes Corachos audite, 722s, flii Eeri] Cœperat (Moſes) loqui cum illo verba blanda; poſteaquàm verò viderat, quòd ipſe dura eſſet eervice, dixit (ſecum Moſes,) ne cœteræ tribus ſemet ei aſſocient ac ſimùl cum ipſo pereant, alloquar etiam omnes, cœpit (igitur ſic) illos admonere: * audite, quæsè, filii Levi. 74. Verſ. 9. Ult ſtaretis coràm cætu] Ut . ðð can- errtavit Corachus, uti mox in notis Commenta- toris noſtri fequitur, confer. num. ſeq. 70. C . 70. Vel: ſibi falſò applicnit, nimirum dictum Eeclei. c. 5. V. 1 I. Z iiſtaud Molis, quòd unus eſſet evaſurus. 63. Sive; cuſtodiæ, Hebr. oryn, de quibus 71. De quo vide ſupràv. 1 h. cap. n. 2. tide I. Paralipom. c. 24. V. 7. usque ad veri. 19: 72: Sive: anſa, Hebr. a, confer. ſuprà Nu- ac t. 2 5. v. 9. ibique Raſehi noc. mer. c. 4. v. I4, num. 2 0. 64. Nam, dum illi pulſabant inſtrumenta Maſica, 73. Vide ſuprà v. 3. h. gap. n. 3I., ac V. 7, n. 55. ſpiritus propheticus ſuper eos veniebat &prophe item Gur Arjeh fol. 17 8. col. 3. circà fin. ac tabant, uti R. Salomo ad 1I. Pafalip. c. 2 5. v. 1. not. in on m b, loc. & D. Wagenſleil. notavit. Sota, p. 316. Hebr. Sa 'n, in utroque MSto pro his ita legitur: N 72 i, e. idcircoò dicitur: (audite &c.) 74, Datur hic ratio 4 Commentatore noſtro, cur verbum pluralis numeri hic uſurpetur, nempè: audite; cùm tamen ſcriptum ſit, quòd Moſes dixerit uni Coracho, confer, hic Gur Arjeh Jol. 17 8. col. 3, fin, lipom. c. 6. v. 3 3. al. c. 6. v. 1 9. & ſeqq- 62. Confer. Plalm. 99. v. 6. item Raſchi not. ad 66. Non ſanè æquo animo feram, ut alius mihi prækeratur, id potius agam, ut ſummum ſacer- dotium invadam. Z Moſen excitatet rebellionem. 6½. Confer, quæ ad veri. amec. 6., H. cap. n. 54. notata ſunt. — unum illum, qui vivus eſſet eyaſurus; ſed in eo 1150 NUIMERORIHM. CAP. XVI. cantaretis ſuper ſuggeſtu. 75. Verſ. 10. Et admovit te] Huic miniſterio, * à quo removit (Deus) reliquum cortum Iſraeliticum. idem ſignificat ac: eſtis.) qui vos congregatis 16) feci, ut (ſummum) ſacer minum,) eſt iſta ſeditio. uôd illi non apprehenderint 77. verbis pacificis ipſos in officio ipſorum eosdem cadere fecit, 79. non enim eis fuit, niſi deſcenſus. 80u⁰. Verl. 14. Egt dediſti nobis) Sermo redit ad textum, ſuprà dictum, ac ſi dicerent: non introduxi- ſti nos nec dediſti nobis poſſeſſionem agrorum ac vinearum; tu verò dixiſti nobis: cducam vos ex afflictione Æαg.yptiorum in terram bonam &c. &1. eduxiſti (quidem) non in terram, quæ fluit lacte & melle, introduxiſti nos; ſed de- ut morte nos afficeres in deſerto, dum nobis dixiſti: in deſerto . 82. HEod. verſ. 14. Num oculos virorum iſtorum eſfodies 6 deffodiendum oculos noſtros, ſi non aſcenderimus ad te; dotium darem Aaroni nec contràâ nos; (ſed adversùs Do- Verſ. 12. Et miſit Moſès & c.] Hinc (tradunt Rabbini, ) ſeditionem, quoniam Moſes ad illos miſerat, ut Ros exinde; aſt creviſti ſuper nos, iſto cadent cadavera veſtra &.] Etiamſi tu* mittas a non (tamen) aſcendemus. 33. Eod. verſ. 14. Virorum iſtorum] (Iſtud perinde eſt,) ac ſi quis ſui ipſius execrationem 84, ſocio ſuo imputet. Verſ. I1 5. Ne reſzicias ad oblationem eorum] Uli tibi cras offerent, ne reſpicias; explicatio autem allegorica dicit: * ſcio ego, infrà verſ. 3 2. G. cap. haberur. 8 1. Prout Exod. c. 3. verſ 8. habetur. „5. Vide, quæ fupra ad verſlum 1. h. cap. num. 10. notata ſunt. . ax Sic vocem â hic ve not. ad Numer. c. 3. V. v. 4. 76. Conkfer. hic Gur Arjeh fol. 17 8. col. 3. fin. ac not. in Mam . h. loc. ... 7. Id eſt: non perſtiterint ac perſeveraverint in ſeditione, id enim pιαπ hic notat, confer. ſu prà v. 1. h. cap. n. 5. at Buxtorf. Lex. Chald. ol. 73 1. item Gur Arjeh fol. 178. col. 3. fin. ac tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 110. a. prout in „nst mo ad marginem allegatur, confer. & Moë&âd katon, fol. 16. a. 6.8& ad 2. Chron. c. 9. de qua dixiſti. ” g2. Vide ſuprà Numer. c. I4. V. 32. conſer. & hic Man rnw h. loc. * Hebr.’ de, iſta & ſequentia, usque ad . e i. e., ac ſi aliquis &&c. abſunt hic ab utro- que 4Sto. ac not. in o N h. loc. it. tract. Talm. Mo- ed katon, fol. 16. a. =ð 84. Seu: maledictionem, Hebr. r 7v, id eſt: qui, 7¾. Ur ſeil. quieſcerent ac pacificè viverent & 4 dum ipſe execrationem ſeu maledidionem in- (&œtera lſeditioſorum turba recederent. currit, eandem ſocio ſuo attribuit velad eum re- Dum dixerunt; non alcendemus, nam dicere ſert. . „ et Aebabant: “ i. e. non ibimus, ſic habetufr 1*X Hebr. m in utroque Msto pro eo legitur: in Gur Arjeb fol. 178. col. 3 fin. confer. Jalkui g i. a³. Sapientum ſive Rabbinorum noſtro- Part. 1. fol. 230. 0l. 2. circa fin. rum (kcil. hæc eſt explicatio allegorica.) 0. Quoniam vivi deſcenderunt ad infernum, uti Verf. II. Meires] (Dictio ſ2 hic )2 2a i. c. proptereà 76. tu atque omnis cœtus tuus (illi adversus Dominum, quoniam ipſius miſſione (ac manda- retineret. 78. Eod. verſ. 12. Nen aſeendemus] Os Juxtà ſenſum literalem (hæc eſt interpretatio:) ad ſuffitum, quem rto, confer. R. Salom, † In utroque MSto hic additur: rpe e i. e. Gur Arjeh fol. 178. coi, 4. princ. ac not. in 83. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 178- col.4. med. cinant (ingrit Moles) qu⸗ ltailiici)al 1l cam conlumnat. 5 cxillisaccepiy etian meam fliosque me non accepi, bifi m lngna yricca, ſi GBenpt)en (Videlicet) ducent it contra ilr Cra. ſtam ad tribis lrae ſolo ſim ſolicitus? ton) veniunt & auf ſuo (attribuit) dacet ſti ellent ſeducti. 93. hubisz, Vetl.2 gete ſoles bcut hon 1).. Conter, hit Gur Ar⸗ ac not, in IN Nd; 230. (0l. 1. circa fin. it Vetbz iſa: elino⸗ ſumen, abſunt in Hebr 66. Videnturhie Tenchn Umatpinen legatir deill nnguim benn, Deomiſſis dlibetation te Netnin Fl 33 , d elt: kuli idem fe (iici onahmis 1, Hebrzo wrydi, le, ace Bamor Ler Talm, ,. muel dt t. 1. d, 3, i ld eſt: coadti lidi tlitag ohereg zegi ut uimn didin not LA Tan, ſal iz e 99. Eii & heczor Fna⸗ Ler Chrid e, legr ſß ieg 4 ae A. WVIl. — age ofhi 8 tunslli 4c manda. vetsus Do⸗ Rebbini)) nilerat, ut lmm] 05 Verl. 14 introduxi⸗ iſti nobis: (gidem) 8z ſed ec. in delerto efodier! mus adte; erinde eſt) Pepicias 44 tumn quenn ſeio eo (in. we be. conſet, hie ec nt, in „ bsgllead: thieab utto⸗ col mec. Talen. Mo videl: gui, ictionem ine. elad eumte⸗ eo Hgillt: otum noltlo⸗ gici.) CAP.xVI. NuMERORUM. HDð gere ſoles, ſicuti homo mortalis, rex mortalis ſi contrà eum rebella 3 5. Confer. hie Gur Arieh fol. 17 8. col. 4. med. 90. Scil. rebell Verba iſta: relinquat illam ignis nee eam con 91. Vel: irriſoriis verbis, German 386. Videatur hic Tanchuma, prout in am mneo nimirüm Corachus verba Scil. tanquàm legatus, 4 ſummo rege, nempèa] lit iisque populum ad ſediti 1 (Iſraélitici;) aſt ipſorum pars non ſit coràm te accepta, relinquat illam ignis *** nec ea m conſumat. Eod. verſ. I 5. Non afinum unum ab eis accepi] Non aſianum unius ex illis accepi, etiam, quando abii ex Midian in Ægyptum 86. & ſedere feci uxorem meam filiosque meos ſuper aſinum, cùm potuiſſem † auferre ab eis aſinum; tamen non accepi, niſi meum, ( Onkelos Hebræum: W. vertit:) N r 8 7. & eſt lingua Syriaca, ſic quoque vocatur regis angaria 38. . 89. Verſ. 16. Et illi] (Nempè:) cœtus tuus. 90⁰. Verſ. 1 7. & admorvete nus quts,gue thuribulum ſuum] (Videlicèt) ducenti ac quinquaginta viri, qui inter vos ſunt. Verſ. 19. Er congrega- rrYr (inquit Moſes,) quòd iſti (rebelles) partem habeant in ſacrificiis jugibus 85. coœtus vit contrà illos Corachus] (Utens) verbis illuſoriis, 91. per totam (ſcilicèt) no cem i.· ſtam ad tribus (Ifraeliticas) ivit easque ille illexit, (dicens:) an vos putatis, quòd de me ſolo ſim ſolicitus? non certè ſolicitus ſum, niſi propter vos omnes, iſti (Moſes & Aa- ron) veniunt & auferunt omnes dignitates, ſibi regnum (occupavit Moſes) ac fratri ſuo (attribuit) Sacerdotium, * idque Corachus tamdiu continuavit ſti eſſent ſeducti. 92. Eod. verfſ. 19. &t apparkit gloria Domini] 93, nubis. Verſ. 22. Deut, Deus ſirituum] Tu, qui ſcis cogitat .) donec omnes i- Venit in columna vit pars ** quæ dam urbis es, qui à tuis ſtant partibus, confer. ac not. in on rew' h. loc. & Jalkut Part. 1fFol. hic Gur Arjeh fol. 179. col. 1. DeInc. ac not. in 2 3. col. 2, cirea fin. an ne , loc. it. Moëd katon, Fol. 16. a. On hic interptetor, der iſionis ac ludibrii ad marginem allegatur, item Megilla, fol. 9. 5. plena in contemptum Molis 8. Aaronis piotu- onem concitavit, 179 col. 1. med ac Tanchuma ad mar- ſumat, abſunt in Hebræo ab utroque MSto. chen Worten/ ſie mareh Deo miſſus ad liberationem populi Iiraelitici, con- conter. hic Qur Arjeh fol. ter Nedarim, fol. 38. a. 5. not. in am nev ubi etiam 87. Id eſt: tuli, idem verbum in Paraphraſi Chal- ginem allegatur. „2 daica Jonathanis I. Samuel. cap. 12. v. 3. pro * Scil. ſummum, ih, ſie in ASto 2. hic additum Hebræe rre i. e. accepi, uſurpatur, confer, reperitur. Buzxtorf. Lex. Talm. fol. 2 371. it. not. ad I. Sa. 92. Vel: perſvaſi & in ipſius ſententiam pertracti- 4 el. dict. c. 1 2z. V. 3. n. 2. ſic nen hic interpietor. 83. es Aa ſbdiorum ad ſerviles &gra- 93. Lonſer. hic Gur Arjeh Jol. 179 col I. med. tuitas operas regi aut principi praſtandas, id e ac not. in han D 5. loc. it. tract. Talm. Be, nim dictie νααιnotat, confer. Ejusd. Buxtonf. rachot, ol. 2 1. * Megilla, ſol. 2 .. 6. it. San- Lex. Talm. fol. 13 1. ar dict fol. 2371. hedrin, fol. 74. b. . i vid fer. hic quoque Gur Arjeh Eſt & hæc vox Syriaca, de qus vide Buxtorf, 94. Contfer quoque C 9r esdChas ot. alleg. ut & Lighifoot. ad Matth. I. med. ac not- in or nev, h. ] c, 5. Ve 4 1, p. 2 84. & ſeq. edit. Lipſ. Fol. 179. col. Oc. ** Hebr. nuph, abeſt hic dictio iſta MSto 2, Fffffff iones, 94. non a- CAbP. XVI. NüuMERORIM. urbis (ſeu provinciæ) non novit, quisnam fſit, qui peccavit, quapropter, quando ille jraſcitur, * in omnes animadyertit; ſed coràm te detectæ ſunt omnes cogitationes 1152 atque tu ſcis, quis ſit, qui peccavit. Eod. verſ. 22. An vir unus] Eſt, qui peccat ** & tu contrà totum cœtum efferveſces? 95, reſpondit † Sanctus ille Benedictus: be- n? dixiſtis, ego ſcio & notum ſaciam eum, qui peccavit & cum, qui non peccavit. Verſ. 24. Recedite] Separate vos 96, à circuitu tabernaculi Corachi. Verſ. 2 5. E ſurrexit * Moſes] Exiſtimans, 97,. quòd ſibi reverentiam eſſent exhibituri; ſed illi non fecerunt. Verſ. 27. Egreſi fiabant] Staturâ erectâ, 98. ut exprobrarent & convitiarentur, veluti (habetur in illo loco:) & ſtetit quadraginta diebus, (ubi ſermo eſt) de Goliath. 99. Eod. verſ. 27. Et uxorer eorum & liberi eorum & parvuli eo- rum] Veni ac vide, quàm grave (crimen) ſit ſeditio, nam ecce domus judicii inferior 100, non punit, donec aliquis producat (in pube) duos pilos; 1e1. domus autem ju- dicii 10a2. ſuperior (non ** punit,) donec ad vigeſimum 103. annum (aliquis per- venerit;) ſed hic perierunt etiam ſugentes ubera. Verſ. 28. Ut facerem omnia ope- ra iſta] Quæ feci ex mandato Divino, 104. ut ſcil. darem Aaroni ſummum ſacerdo- tium & ut filii ejus eſſent antiſtites ſacerdotii 1o5. atque Elizaphan 106. præficere- † Hebr. 19, iſtud, ut &equentia, usque ad: 2 . V““W ½.—e. an vir unus &c. ablunt 4 MSto 1. X Hebr. Dy N ν7, abſunt iſta à½ MSto z. XX Hebr. &' &, in MSto z. pro eo legitur: gr i. e. peccabit, ut ſenſus ſit: an vir unus eccabit & tu &c. = 9 5. Vide etiam hic notas in H bh. loc. † Verba iſta: reſpondit Sanctus ille Benedictus: benè dixiſti: ego ſcio & notum faciam eum, ui pec cavit, abſunt hic ab utroque MSto. 96. Vige bic Gur Arjeh fol. 179. col. 1. med, ac not. in π y. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 6. b. med. atque Jalkut Part. 1. Jol. 230. col. 3. prine. „ INſta & ſequentia, usque ad: egreſſi ſlabant, ab ſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. . Confer. hic Bemidbar rabba, ſicuti in * spef ad marginem allegatur, it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 110. a. & Schevuot, fol. 39. 2.5. 98. Vide & bic Gur Arjeh jol. 179. c0l. 1. circà ſin. ac not. in Dan ubi Tanchuma ad mar- ginem allegatur, confer. & Exod. c. 5. V. 20. i- bique Ralchi not, n. 32. SG n. 33. 9. Vide 1I. Samuel. cap. 17. verſ. 16, confer. & not. in Da h. loc. „ . 100. Sive: terrena, i. e. tribunal terreſre, confer. hic Selden. de Synedr. l. 2, c. 9, p. 259. med. e- dit. Batav. 101. Id eſt: donec aliquis ad pubertatem perve- nerit & pubes factus atque ita doli capax ſit; quot autem anni ad pubertatem juxtà Rabbino- rum ſententiam requirantur, vide apud D. Wa- gen ſeil. Sot. p. 447. ad p. 450, n. 5. 102, Sive: judicium ccleſte ac Divinum, con- fer. Gur Arjeb ol. 179. col, I. fin, ac not. in . Contlet. tract. Talm vpar m h. loc. ** Hebr. waρ &π, ſic in MSto 2. hic additum reperitur. 103. Confer. quæ ad Geneſ., c. 2 3. V. I. n, 2. & n. 3. notata ſunt. . 104. Vide hie Gur Arjeh fol. 179. col. 2, med. ae not. in Pn' e bp. loc. 105. Vel: viearii ſummi ſacerdotis, Hebr. md an, confer. hic præ aliis D. Wagenſeil. Sot. p. 676. ac p. 842. ubi plura de voce: b, con- fer. & infrà Numer. c. 19. v, 3. n. 7. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 1I. 5. med. item Lightfoot. ad Luc. c. 3. v. 2. pag. 745. & ad E- jusd. «, 22, v. 4. p. 8 80. edit. Lipſ. & ad Jo- 4 hann. c. 1 8. v. 13:p. 1116. 106. De quo vide, quæ ſuprà ad verſ. Ie h. cap. 11. 1 5. notata ſunt, AA-NI. tur Kehathiiis, ti mei ae (htopt Verl 30. o⸗ mo hactenis mort zpeiat 0 ſuumn nutm; ego Nero onunt: ſi tette les habet;) ſi fet leN WMrn i II1, IEKl2. ki⸗ tertam en Re:) thur — 1 Hebr. mw W in ſunt icla: d n Nn i.e. ſi, un worientur iſti) oo we (Dominus,) 107. Conker, hie Gur/ ubi oci iſtins euplice Anbedtin, ſol. 10. log. Ideſt: ex mand lie Gur Arſeh /ol. wo / ſoc it lurin, ,ol. 19,. 1092 Vide etiam hieg n chol in enbeclin, ſol 1oz.: a margihemn alle num liec, Jud gar tetum verdz iſta: R 1 Eann l,en 1d Neme: N in Dn e e ie re G. Juando ille (ogltationes l peecat ecius: be⸗ on peccayit. Venl 1f. E wun; ſec illi Mobtarent & ,ubi ſermo G zurul en. dicii inkerior nus autemju⸗ laligtis pe⸗ n onnie t. nuin ſacerdo⸗ 6. preßcete tur 1. 259e mece⸗ abengen eiſe. 1 dli aan ſt; uxts Rabbino⸗ deapud. Wa⸗ n, f. Divinum, con- 1. fin ac Nolin 0 1. bic additum zeeleh, 1.n. jhetol 1, el lolie, Hebt. 1 WVaenel, 50 eſoce: ,con 3,n, 7 not 4 111,5, med, e g ltſ ail ldad 110. Nempè: 1N27 Q i. e, os huic loco, prout ANell nhch CAP. xVII. NüMERORUM. 1I53 tur Kehathitis. Verſ. 29. Non miſit me † Dominus] Sed ego feci omnia ex ſenten- tia mea ac (proptereà) meritò ipſe (Corachus) contrà me ſeditionem movet. 107. Verſ. 30. Si verò aliquid novi * creaverit Dominus] Ut illos ea morte afficiat, quàâ ne- mo hactenuùs mortuus eſt; quænam veròô eſt iſta (nova) creatio? (nempè) ut terra- aperiat os ſuum eosque deglutiat, tunc cognofſcetis, quòd iſti irritaverint Domi- num; ego verò ex ore 1o8. Majeſtatis Divinæ dixerim; Rabbini noſtri 109. ex- ponunt: ſi terræ creatum eſt os jam inde à ſex diebus (primæ) creationis, benè (ſe⸗ res habet;) ſi verò non, (jam) creabit Dominus. 110, Verl. 34. Fugerunt ad vocem illorum] i. e. Propter vocem, quæ egrediebatur, dum illi deglutiebantur. 11I. CA. XVII. Erl.2. Etignem] Qui fuit in thuribulis. 1. Eod. verſ. 2. Dißerge ilic] In- terram ex thuribulis. 2. Eod. verſ. 2. Qaeniam ſanktißcata ſunt] (Nem- Pè:) thuribula ac prohibita ſunt quoad utilitatem, 3. nam ecce fecerant- Fffffff 2 . illa 1 Hebr. uruν &, in utroque MSto hic præmiſſa funt iſta: pyen pren Sn n reL ee v & i. e. ſi, ut moriuntur omnes homines, morientur (iſti,) cognoſcetis, quod non miſerit me (Dominus.) 107. Confer. hic Gur Arjeh fol. 179. col. 2, med ubi loci iſtius explicatio habetur. * Confer. tract. Talm. Nedarim, fFol. 39. b. & Sanhedrin, ol. I10. a. 1 oS. Ideſt: ex mandato Divino, confer. eiiam hic Gur Arjeh fol. 179. col. 2. med. ac not. in onnA D h, loC. it. Sanhedrin, fol. 37. b. & E Iuvin, fol. 19. a. 109. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 179. col. 2. fin. ac not. in an npw h. loc. ubi tract. Talm. Sanhedtin, fol. 10 8. a. & fol. 109. 6. it. Fol. 1 10. a. ad marginem allegatur, confer. & not. ad li- brum Prec. Jud. part- I. p. 112. a. med, ccœte- terum verba iſta: Rabbini noſtri &c. usque ad verſum 34. h, cap. abſunt in Hebræo ab utroque MSto. in 'pon ne exponitur; Rabbini iſtud de 1 EaPA 2 i. e, ore gehennæ explicant, vide Gur Arjeh Jol. 179. 01, 2. fin. & Sanhedtin d'ct Jol. 110., a. it. Jalkut Part. 1. Fol. 2 30. col. 4. med. 1III. Exponitur iſtud ½ Rabbinis, quôd vox in- ſtar tonitru ex illa terræ ruptura egreſſa ſit, un- de homines conſternati in fugam verſi ſint , non verò quod hic intelligatur vex clamoris eorum, qui deglutiebantur, quoniam illa non fuiſſet 7 nn i. e. vox, quæ in fugam vertit; ſed poti- us, quæ homines adducit, ut videant miraculum, ſic in notis Spam rev hic exponitur, confer. Jalkut Part. I. ol. 230. col. 4. princ. I. Non verò ignem, hamn yv'i. e, qui fuit ſu- per akare, ſic in notis nam me z. loc. ex- ponitur, confer. & Gur Arjeh fol. 179. col. 2. fin. it. Sanhedrin, fol. 52. a, & Menachot, ſol. 99. a. 2. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 179. col. 2. fin. ac not. in eow h. loc. 3. Sive: quoad uſum privatum, quoniam illa ad uſum ſacrum, licèt minus legitimè, erant adhibi- ta à rebellibus, confer, Gur Arjeh fol. 179. col. 3. fin. ag not. in n b, loc. — i1154 NüuMERORUM. illa (rebelles) vaſa miniſterii (ſacri.) Verſ. 3. Qui peccaverunt in animas ſuas] i. e. Qui facti ſunt prævaricatores in animas ſuas, 4. dum contrà Sanctum illum Benedi- ctum rebellarunt. Eod. verſ. 3. Extenfiones] (Dictio à. ſignifieat:) 1 i. e. diductiones. Eod. verſ. 3. Bractearum] (D'n hic ſunt) [98 i. e. laminæ, quæ diducuntur, tenues, 5. linguâ vernacula. Eod. verſ. 3. Opertorium pro alta- ri] (Nempè:) pro æneo altari. 6. Eod. verſ. 3. Et erunt in ſignum] i. e. In moni- mentum, ut (Iſraélitæ) dicant: iſtæ (laminæ) fuerunt de illis (hominibus,) qui ſedi- tionem moverunt propter ſacerdotium & combuſti ſunt. Verſ. 4. Et diduxerunt ta] Entenverent eux 7. linguâ vernaculàa. Verſ. 5. MWec erit, ſicuti Corach] i. e. Ne- fiat, ſicuti Corach. 8. Eod. verſ. 5. Prout dixit Dominus per manus Moſis ei] (Parti- cula )h hic ponitur) pro ) vi. e. ſuper ipſo (nempè:) ſuper Aarone, locutus eſt (De- us) Moſi, * ut ipſe (Aaron) ejusque filii eſſent ſacerdotes, ideò non accedet vir pere- grinus, qui non eſt de ſemine Aaronis &c. ſic quoque omnium (particularum:) & ac , quæ junguntur (verbo:) 3, interpretatio eſt, (quòd ſignificent) idem, ac V i. e. ſuper; 9. eſt autem 10. expoſitio allegorica (textus hujus, qui agit) de Coracho, (iſta:) quidnam ſibi vult, (quod hic ſcriptum eſt:) 5◻%11. e. per manum Moſis, nec ſcriptum eſt: τιρ Ni. e. ad Moſen? (nimirùm Scriptura hic) indicat illos, qui de Sacerdotio diſceptant, 11. quòd puniantur leprâ, veluti puni- . tus CAb. XVII. 4. Nempè, quoniam ipſi =nxy arnen ſibi mortis cauſam præbueruut, dum contrà Deum rebellarunt, prout in Gur Arjeh fol. 179. col. 3. princ. habetur, confer. & b. Fagii not. ad Para- phr. Chald, h. loc. ac nor, in nn ne, ubi tract. Talm. Joma, ol. 3 6. b. ad marginem alle- gatur; cœterum verba iſta: qui fadti ſunt præ- varicatores in animas fuas, abſunt hic 4½ MSto I. . ——= 5. Sic wna', uti hic habetur, reddo, confer. Ex- Od. e. 16. verſ, 14. n. 49. vide & verſ. ſeq. 4. h. 7 . . cap. n. 7. in MSto I. pro nalegitur: va i. e. tenues, abeſt autem vox iſta Gallica 4 MSto 6. Non verò ne nam i. e. pro altari aureo, ubi ſuffitus fiebat, ſic in notisan now' h. loc. con- fer. & Gur Arjeh fol. 179. col. 3. princ. . . O . „ . 7. Sic reddo hic amNX, prout in editione He- bræa, qua uſus ſum, habetur, in Bibliis Bux- torf. ut & in exemplari pan ne legitur „ . .— DPDN&, quod poſſis Latinè vertere: exte- nuarunt, confer. num. antec. 5. b. verſ. In MSto . . 1. legitur: α eet, quod poſſis expri-1 mere: entenverent eux, Latinè: extenderunt ea (ſcil. thutibula,) Galli antiqui uſurparunt di- ctionem: tenvre pro tendre i, e. tenero; abeſt autem iſtud vocabulum Gallicumà MSro zZ. 8. Vel: ne fiat ſicuti Corach, confer. Sanhedrin, Jol. 110. a. & Gur Arjeh fol. 179. col. 3. princ. à not. in ar mne h loc. * Hebr. p & a, locus iſte in utroque MSto aliter & quidem ita legitur: eaès are, Sn n ie e nen een ene ee nnenn eee nee e eden i. e. quòd fcil. initum fuerit eum Aarone ejusque ſe- mine poſt illum fœdus ſacerdotii perpetui, ne ul- llꝗ creatura controverſiam contrà illud (Aaronis ſemen) moveret, quò ſcil. ſacerdotium aufetrers ſed quidnam ſibi vult &c. . 9. Confer, quæ ad Genel. c. 24. v. 7. num. 13. & ad Numer. c. 32. verſ 2 8. n: 27. notata ſunt, ét. 10. Vide hic Gur Atjeh fol. 179. col. 3. princ. ac not. in on DW b. loç. 11, Vel: qui ſacerdotium præter fas ac contrà le- gem 4 (A). I. ois leprola etah lal Verl. II. Meap lusmortis, 15, 1 beret ligen h iyter moruo/G it, 11. Cinit ei 1on.) Moles pr⸗ gatus ſum Dei,tu qvam ex cordeſ ille Benedicus 6 inenognatqe plicatio: curlut̃ logvebantur deh illum mortuiell guinqaginta l fius) cohibeꝛt ol rirgi mne Qan acerotli ſepata 20, 6 uieſienſ. —— gem Diyicam iar litem contts üluc ign, dh, etl, 12. Ui tod, 6,4. 131 Vide „ Parlipe 14, Hebr n d in ⸗ iſtud, nam unde n e ie gr nili id ab angelo Gur Atjeh ſol n & Wd nde ub nülke gua Millu uhrinnlig ineluſs conket. bie ſoma 18.5,& biaehin⸗ 1). de hoe vige in⸗ l1. 16. Hedr, e da Operis Talmudi * benniandes, CA. zy. W. A ſuu i6. lum heneci⸗ le lamine, un zyo ld. e. In moni⸗ s)gui ſeci⸗ direnutt ]ie. N. a] (dani. cutus elt De⸗ elet ir pele⸗ Ularum:) AUgnificent) us hujus, gli ON e. füm Scriptura yelatipuni⸗ tIS Uuſarparunt di⸗ e teneio; ibeſt mà MSro2. gter, SJanhedtin, 79,l. Pine. in utroque MSto ndn n WN ) i e. zrone ejuegue ſe⸗ iipetpeinbner . 2 lud (Aatnis dotium autelter; ,7 num. 13, Mint ſnh i col. 3. hine⸗ lsae connt H u CAP. XVII. Sign. * h. verſ. D 12. Uti Exod. c. 4. v. 6. habetur, NuMERORIlI. 1155 tus fuit Moſes) Pπ i. e. in manu ſua, dicitur enim: leproſa erat, (alba) ſicuti nix, 12. ac proptereà etiam Uſia Verſ. I1. Et expiationem fac pro ills] Arcanum iſtud 14. lus mortis, 15. quando ille aſcendit ad firmamentum, (nempè,) quòd ſufſitus cohi- beret plagam, ſicuti eſt in tractatu Talmudico: Schabbat. 16. & & eduxit eam (manum) & ecce punitus fuit leprâ. 13. tradiderat ei (Moſi) ange- Verſ. 13. Et ſtetit inter mortuos &.] Prehendit (Aaron) angelum (mortis) eumque invitum ſtare fe- cit, 17. dixit ei (Aaroni:) ſine me, ut exequar legationem meam, reſpondit ei (Aa- ron:) Moſes præcepit mihi, ut te cohiberem, cui (angelus mortis) reſpondlt: ego le- gatus ſum Dei, tu verò legatus es Moſis, ** dixit ei (Aaron:) non dicit Moſes quid- quam ex corde ſuo; ſed ex ore Majeſtatis Divinæ, ſi tu mihi ille Benedictus & Moſes ſunt juxtà oſtium plicatio: cur ſuffitu (cohibita fuit plaga?) loquebantur de ſuffitu, 19. dicentes: tabernaculi conventus, veni mecum † & interroga, atque hoc eſt, quod dicitur: & reverſus eſt Aaron ad Moſen; 18. alia ex- Juoniam Iſraélitæ detrahebant ac perversè quòd is eſſet venenum mortis, quoniam per illum mortui eſſent Nadab & Abihu ac quòd per illum combuſti eſſent ducenti ac quinquaginta viri, (ideò) dixit Sanctus ille Benedictus: fitus) cohibeat plagam; peccatum * autem eſt, quod virga una] Quamvis diviſerim illos (Levitas) in duas familias, Sacerdotii ſeparatim & cultùs Levitici ſeparatim; nihilominus 20. 6 quieſcere faciam] (Verbum H vos videbitis, quòd iſte (ſuf- interficit. Verſ. 18. Quia = (nempéè in) familiam ** unaeſt tribus. Verſ. hic idem ſignificat,) atque (in illo loco:) Fffffff è4“ à. gem Divinam invadere vel occupare volunt, qui litem contrè illud movent, conter. ſuprà not. 13. Vide z. Paralipom. g. 26. v. 19. 14. Hebr." Din MSto legitur i.e, ſignum iſtud, nam unde ſcite potuiſſet Moſes mupav D ) i. e, quod ſuffitus cohiberet plagam, niſi id ab angelo mortis didiciſſet? prout in Gur Arieh ol. 179. col. 3. med. habetur, conſer. & o mn, ubi in notis Rafſchianis hic non- nulla, quæ ad illuſtrationem hujus loci faciunt, uncinulis incluia habenhtur, quæ ibidem vide, confer. hic Joma, fol. 44. 2. & Sevachim Jol. g. b. & Erachin, fol. 16. a. 15. De hoc vide inter alios Buxt, in Synag. Jud. c. 49: P. 712. Conſer. & infrà Numer. c. 2 1. V. 1. num. 1. . 16. Hebr. mav, eſt is liber primus partis ſecun- dæ operis Talmudici, tractans de Sabbati juribus tur, habetur in Schabbat, fFol.. 99. a. prout in an me ad marginem allegatur, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 220. b. med. ac dict. part. 2. p. 2 5 1. 6. fin. W 17. Vel: detinuit, confer hic Gor Arjeh ol. 179 col. 3. med. ac not, in r h. tract. Talm. Schab bat, ol. 99. a. *X Hebr. meyn , in MSto I. pro eo legitur vù* loc. it = Wn, carnis & ſanguinis i. e. hominis mortalis. H † Hebr. Py Na, abſunt hæc à MSto z. 19. Proùt verſu ſeqà. I 5. H. eap. habetur. 19. Vide hic not. in ar ro ubi etiam Mechil- ta ad mwarginem allegatur. * Hebr. &pn, ſic in utroque MSto, non ſuffitus thuribuli; mortem. X Confer. hic tractat. Talm. Horajot, fol. 12, . ſenſus eſt, ſed peccatum cauſatur ac ſolennitatibus, locus autem, quò hic reſpici- Keritut, ſol. 5.6, non credis, ecce Sanctus 1176 NIMERORUM. CAbP. XVII. i. e. & quieverunt aquæ, 2%. item (in illo loco:) & ira regis 2 W id eſt: quievit. 21. Verſ. 2 1. Iuter virgas jus] Keponebat illam (virgam Aaronis) in me- dio, 21. ne fortè dicerent (Iſraelitæ,) quoniam repoſuitillam versùs (arcam) præſen- tiæ Divinæ, (ideò) effloruit. 23. Verſ. 23. Protruſit florem] Juxtà ſenſum literalem (Erit hic facienda interpretatio.) Eod. verſ. 23. Germen] (Dictio V hic notat) protruſionem fructůs, 24. quando cadit. Eod. verſ. 2 3. Et educavit amypgdala] Quando agnitus fuit fructus, deprehenſum eſt, quòd eſſent amygdala, (verbum „ D hic idem) notat atque (in illo loco:) & crevit infans 92)) i. c. & maturuit 25,. at- que ſignificatio iſta uſurpatur in fructu arboris, veluti (in illo loco:) & omphax dP i. e. matureſcens erit flos; 26. ſed cur (protruſit) amygdala? (nimirùm, ſicuti) is fru- Gus feſtinat germinare præ omnibus (aliis) fructibus, 27, ita etiam ejus, qui de ſa- cerdotio contendit, pœna feſtinanter venit, veluti deprehendimus in Uzia, (de quo ſeriptum eſt:) & lepra exorta eſt in fronte ejus, 28⁸. Targum (hic habet:) N2i. e. & conſtrinxit 29. amygdala, ad inſtat botri erant amygdala ſibi invicem D i. e. ligata. * Verlſ. 2 5§. Et finiatur murmuratio eerum] (Verbum — hic poni- tur) pro: 2N i. e. finiatur murmur eorum, & eſt iſtud verbum ** numeri ſingu- laris fœmini generis, veluti (eſt etiam dictio:) DNo, lingu4 vernacula: murmu- res; eſt autem diſcrimen † inter Siaen z0. & inter Oh, (qua voce ſigni- . . . „ ficatur, quòd) murmur eorum ſit murmur unum, 31. (eſt enim dictio ) DNNno- men ſubſtantivum ſingularis numeri, quamvis illæ ſint murmurationes multæ. Eod. verfſ. 2 5. Ad obſervationem in ſignum] i. e. In monimentum, quòd elegerim Aaronem ſacer- 20. Sicuti Geneſ. c. 8. v. I. habetur. 29. Confer. quæ ad Deuteron. c. 16. v. 1 8. n. 53. 21. Vide Eſther. c. 2. v. I. ibique Aben Esræ not. notata ſunt. S 22. Nempè: coœterarum virgarum, confer. hie * Seu: dupliicata; alterum ſuper alterum ſicuti in P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi de uva ſeu botro multi ſunt acini, unus ſuper al= errore verſionis Vulgatæ agitur. erum. . . 123. Conter. hic not. in ma me ubi ratio iſtius? ** Hebr. zn w, iſta ut & ſequentia usque a4d: expoſitionis adducitut. tpH i. e, ad obſervationem &c. abſunt 4 24. Greſſulum dicere ſolent Latini, nempè primum Msto z. . fructus rudimentum, confer. P. Fagii not. ad † Hebr. pn V iſtud & quæ ſequuntur, usque Paraphr. Chald. h. loc. interdum 712 ac ad: nvn i. e, ad obiervationem, abſunt 4 promiſcuè uſurpantur in S. Scriptura ; conſer. MSiO I. . Gur Arjeh fol. 179. col. 3. med. ac not. in 30. Id eſt: murmura ſive murmurstiones eorum, mom r b. loc. numero plurali, quoniam litera: Nun, in voce 15. Vel: & educatus eſt, alii vertunt: & ablacta- Srin eſt Sinri i. e. eum Cholem, uti in tus eſt, vide Geneſ. c. 2 1. v. 8. BSur Arieh Jol. 179. c0l. 4. med. habetur. 126. Prout Efſai. c. 1 §. v. 5. habetur. 31. Vi delicèt: numeri ſingularis, de quo hie eſt 27. Conter. hic P. Eagii not. ad Paraphr. Chald. ſermo, quoniam vox Snnn habet punctum ut & Gur Arjeh fol. 179. c0l. 3. fin. Kametz, prout in Gur Arſeb fol. 179. col. 4. 29. Sicuti 2. Paralipomen. c, 26. V. 19. habetur,. med, habetur. CA WII. — ſccerlotem 'l 31. Verl. 25. e4 e te, 330 0 tus;z 18. ſe p⸗ in ipſum labern internecionem Erl1. . cum A⸗ gregere u] Hi ſunt fli Sundtucii] ie. tia terum ſactann mebſe, ut e fala —— 3 Hebr. m, in , ie ukelſe leil ummö)tun 31 Coner, hie Gon not in 3, Ideſt: non ſar von ſatiis cauti eſſe inus propiigs g dennatulom ipſum kxitlio, conlet. c9 34. Non verd in taben Gur Anjeh ſol. 1 P , fal 14.2. 1. Vel: deſlinaiſc eliamn hie Gur Aſer at ot, in N 1 bec un yr lionibus, uge 17 dnibin, Jua3 tra0 ſoe Mole Kane Deidiit 4aroni e . lalaſunt, zige ol uxm. — W id ell⸗ )in me-. n)prelen- litetalenn die not) Angdal mnon It 3, 4⸗ bar d i)ünftu⸗ gni de ſa⸗ 2, Ge guo Moſi e. 1DNN NMeponi⸗ deti ünge. : murmu⸗ roce ſgni⸗ hdeo. lte. Pod. n Aaronem ſacet⸗· — v. 1n. 53 rutn, ſicutiin nus ſuper al 1 . iin uqe d Ec. ablunt uotur, viqbe em, 2blaat 4 tiones eorumm, Nun, in ſoce holem, bti in habetur⸗ de quo hie 6 abet puockum 1,179,00l 4 ² Hebr. Rn, in utroque MsSto pro eo jegitur: 32. Confer. hie Gur Arjeh fol. 179. col. 4. med. dernaculum ipſum; quæ tamen res nobis erit fin. ac not. in nan mn h, loc. 1. Eſt hæc una Poy' n i. e. ex tredecim excep- Aac ſol: 179. col. 4. circà fin, item not. in e CAL. xVIIII. NIMERORIM. 11 57 ſacerdotem * (ſummum,) nec ampliùs murmurent (Iſraelitæ) propter ſacerdotium/. R 3. Verſ. 28. Quicunque accedendo accedit &.] Non poſſumus nos eſſe admoniti ea de re, 33. omnes licentiam habemus ingrediendi in atrium tabernaculi conven- tus; 34. ſed, poſtquàâm aliquis magis, quâm ſocii ejus, ſeipſfum admovet atque intrat in ipſum tabernaculum conventus, is moritur. Eod. verſ. 2 8. An conſumemur ad internecionem usque?] Forſitàn proſtituti ſumus 35. ad morten. Erſ. 1. Et dixit Dominus Aaroni] Dixerat (Dominus) Moſi, ut loqueretur 15 cum Aarone eumque admoneret ſuper directione 2. Iſraẽlitarum, ne illi in- grederentur in Sanctuarium. Eod. verſ. I. Ta & ſlii tui* Aomusque patris tui] Hi ſunt filii Kehath, patris Amrami. 3. Eod. verſ. I. Portabitis iniquitatem Santtuarii] i. e. Ego vobis impono pœnam extraneorum, qui peceabunt circà nego- tia rerum ſacrarum, 4. quæ vobis commiſſæ ſunt, uti ſunt: tentorium & arca atque menſa, ut & vaſa ſacra, vos (itaque) ſedebitis & admonebitis omnem extraneum, 5. gn "nan, ubi etiam Siphre ad marginem alle- P, 1. e. ut eſſet ſacerdos, vel: ut facerdotio gatur et 2, Nempè, quomodo Iſraelitæ ſeſe gerere debeant, ne ad Sanctuarium propius, quàm decet, acce- dant velillud ingrediantur ac proptereà morian- tur, nam, uti in fine capitis præcedentis habetur, Iſraclitæ conq eſti erant, quòd ſibi hac in re non ſatis cavere poſſent, datur itaque hic Aaroni di- rectio five inſtructio, quomodo Iſraelitæ, ut & exitio, confer. cap. ſequ. 1 9. v. I. n. 2. Levitæ circà hanc rem ſeſe gerere debeant, con- 34. Non verò in tabernaculum ipſum, confer, hic fer. Cap. antec. 17. V. 2 J. n. 33. Gur Arjeh fol. 179. col. 4. med, ac not. in * Hæc & quæ ſequuntur, usque ad⸗ portabitis ini- P'e HD h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, quitatem &c. abſunt 4 MSto 1. Jal. 84. 3. 3. Confer., hic Gur Arjehb fol. 1 90. col. I. prine- 3 5. Vel: deſtinati ſumus, Hebr. o, confer zc not. in rpar mev b. loc. MM etiam hiæ Gur Arjeh dict fol. 179. col. 4. circà 4. Senſus eſt: ſi illi extranei, qui non ſunt de ge- tfnere ſacerdotali, in rebus ſacris, quæ vobis lolis demandatæ ſunt, occupati ſint, eorum Ponav. bis incum bet, ſic ferè Junius ac Tr. mellius hic (leil. ſummô) fungeretur. ac not. in D h. log. 33: Id eſt: non ſatis nobis cavere poſſumus vel non ſatis cauti eſſe poſſumus c ircà hanc rem, quò minus propius, quàm par eſt, accedamus ad ta- tionibus, quas tradunt Rabbini, nam Deus cum ns ellius ſolo Moſe locutus eſt; is autem poſteà verba verterunt, nempè: Portabitis pœnam iniquita- Dei dixit Aaroni, confer. quæ ad Levit. c. 1, v. 1. tis in Sanctuarjum (commiſſæ,) vid. num. ſeq. 7. n. 11. a0c h. 1 3. & ad Levit. c. 11. V. I. n. 1. no 5. Confer. hic Gur Arjeh ol. 180, Lol. 1. princ. tats unt, vide & Gue Arjeh Fol. 132: col. 3. ac not. in Daf , ,loc. 2 qui venerit, ut occupetur. 6, Eod. verſ. I. Et tu atque filiitui] (Nempè:) ſacerdo-= tes. Eod. verſ. I. Portabitis iniquitatem 7. ſacerdotii veſtri] Quod non eſt tradi- ditum Levitis, vos (igitur) monebitis Levitas errantes, ne ad vos accedant 8. in miniſterio veſtro. Verſ. 2. Sd & fratres tuos] (Videlicèt) filios Gerſonis & fi- lios Merari. Eod. verſ. 2. Pridò ſint] i. e. Adjungantur vobis, ut admoneant etiam extraneos, ne ad ipſos accedant. 9. Eod. verſ. 2. Er miniſtrent tibi] Citcà cuſtodiam portarum 10. & ut ex illis conſtituantur præfecti ærarii (ſacri) & the- ſaurarii. 11. Verſ. 4. Peregrinus autem non accedet ad vos] Ego vos proptereâà admoneo. 12. Verſ. 5. Neamplius fiat indignatio Sicuti illa anteàâ facta eſt, dicitur enim: nam egreſſa eſt ira. 13. Verſ. 6. Vobis dono dati] Forſitàn ad mi- niſterium veſtrum privatum? 14. lex (hic) dicit: Domino, ſicuti explicatur ſuprà, (nempè,) ut obſervent cuſtodiam 15. & 1 ex illis conſtituantur) theſau- ratii ac præfecti ærarii ſacri. 16. Verſ. 7. Miniſterium dono datum] Dono de- diillud vobis. 17. Verſ. 8. Et ecce * eo dedi tibi] Cum lætitia, Caampart cula: & hic Gur Arjeh fol. 1 80. col. I. med. ac not. in nan new b. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. & Chagiga, fol. 19. b. 14. Sive: ad vulgate ac profanum miniſterium, ſic dictionem Nπ interpretor, quæ miniſterio ſacro hie opponitur, confer. Levit. c. I. verſ. 7. n. 74 15. Scil. portarum, vid. ſuprà v. 2. H. cap. ibique not. n. I0O. confer. Gur Arjeh fol. 180. col. I. 6. Nempè: circà res ſacras, dum vos circà illas oc.- cupati eſtis, confer. verſ. ſequ. 2. n. 8. & n. 9. it. V. g. n. 12. . 7. Confer. hic, quæ paulò antè n. 4. h. verſ. I. no- aata ſunt, vide & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. ad Eſai. c. 5 3. V. 1I1. n. 18. 38. Vide, quæ paulò anté num. 6. . verſ. 1, no. tata ſunt. 9. Conter. Verſ. antec. I. H. eap. n. 6. S infrà verl, 23.b. cap. a. 43. it. Gur Arieh fol. 180. col. 1. princ. ac not. in nar N h.Ioů. 10. Scilicèt: Sanctuarii, confer. & hic Gur Arjeh Jol. 180. col. 1. med. & not. ad 1. Chron. c. 23. V. 27. n. I, it. not. ad v. 6. G. cap. n. 15. . 11. Sic dictionem 7α Shic interpretor, in notis Aai ne vox illa exponitur, quòd ſignificet eos, enen ys weendn i, e, quibus cla.- Ves atrii erant traditæ, confer. & tractat. Talm. Tamid, ſol 26. b5. & Peſachim, fol. 57. a. uti ad marginem in an r allegantur, confer. & Erachin, fol. 1 1. 6. item verſ. lequ. 6. n. 16. 12. Nempé, ur dehortemini lſraelitas „ne illi ac= cdant ad vos, dum miniſtratis & officio ſacro fangimini, ſic m Gur Arjeh Jol. 190. col. 1. med. ut & in not. ν exponitar, confer. & ſuprà verl. 1. b. cap. num. 6. it. Sevachim fol 16. 3. 13. Prout cap. antec. 17. V. 11. habetur, confer. Part. I. fol. 23 1. col. 1I. circà fin. & col. 2. cir- ca fin. † Hebr. am, ſic in ASto I. addità copulà legi- tur, quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum, confer. ſuprà verſ. 2. h. cap. n. 11. 16. De quibus paulò antè verſ. 2. . cap. num, Ir. dictum eſt. 17. Sicuti verſu antec. 6. b. cap. habetur, confer. tract. Talm. Joma, fol. 24. a. & fol. 27. a. item Arin, ſol. 83. a. 6. & fol. 84. a. it. Erachin, fol. * In MSto I. hic præmiſſa ſunt iſta: m an 77 fr nN Oe een e en wen nn l i. e. qui propè acceſſetit, moriatur, (verſ. 7. h. med. ac not. in onam ne h. loc. it. Jalkut Gur Arjeh ol. 180. col. I. med. it. Pelachim,; fol. 73. a. & Schabbat fol. 3 1. a. 6. item Sanhe- CAL. WWII. — (la: D tcce ile egredle donarit agrum Ulam) curie mag un) moret dea⸗ tendat, ecce egd guoque loco qn cereotio, venit tupto 21, inſen ſodiem oblati⸗ yetl. g. Iu mdi tumn ignitorumn. —— (aP.) perinde aen ſuo: agrum ego illamoperit, Üli woliaur, hecelt weonis, uti ibiger quer hie in notis Vvoce NNX, pid. B. Fe Paticlla ill . 19. Vel: ett nota!. ſol. 190. col, t, en ubi Dohre 14 mate delbbat ol. 1. 19, Prout Lxod,e. 4 10. Vel: Archiyo he Cionem N hie Purtorf. Lenic. C ol 196. 81. Juxti Hebr, Nn hicinttav, 19 b, 3 41. indicnur zun tuum, ut, ſeuti to⸗ ie, de cotn gimtiqaetadt gon⸗ 1n peſhetuuc, itin Dilgc. exponitur, c Ubi track, Talm. Ch enn allegnur, in MNXn. )lacerdo⸗ n ell tradi⸗ dant 1, in ronis & ſ⸗ admoneant iii] nd Leni) Ethe⸗ Propterei ei kac eſt , ſtin ad mi- erplicatut tur) theſru. Dono de. (namparti⸗ Cold: — med, ac hot, in ad marginem 19eb. m minilterium, quæ miniſteio tecele ell .h. 1, 5, ca, bique 0l. 180, c0l. l⸗ loc. it. alku nn. c0) 1, ei⸗ Citi copul egi⸗ ppe ſeellus lum, . h. ca. num,1 uebetur, conſet. ſol. 17, ttkeem d it elachin; 1,6, itenn ane it brachin, 5l m n .h N. ho vp ren nn (l , 1 ey — CAP. XVIII. NüMERORUBM. 1I59 cula: —: *i, e. ecce) ſignificat lætitiam 18. veluti (accipitur in illo loco “ ecce ipſe egredietur obviam tibi ac videns te lætabitur corde, 19. res ſi donavit agrum amico ſuo ac non ſubſceripſit nee ſignavit aut inſinua „Fi. e. milis eſt regi, qui vit (donationem illam) curiæ magiſtratuum; 20. venit autem aliquis ac litem contrà illum (donatari um) movet de agro, dicit ei (amico ſuo) rex: tendat, ecce ego ſubſcribo ac ſigno tibi & inſinuandum trado curiæ judicii quoque loco, quoniam venerat Corachus & litem moverat Aaroni Ccerdotio, venit Scriptura & dedit ei viginti quatuor dona ſacerdoti rfupto 21., in ſempiternum & ideò conjungitur textus iſte huic (l[oco.) Eod. verſ 8. Caſtodiam oblationis meæx] Quas (oblationes) tu verſ. 8. In anctionem] i. e. Iin magnitudinem. 23. tum ignitorum. 24. Eod. verſ. 9, Omnis oblatio eorum] Veluti ſunt ſactifcia paci- – quicunq; voluerit, is veniat & tecum con- ſic hoc de (ſummo) ſa. i œdere incor- debes cuſtodire in puritate. 22. Eod. Verſ. 9. De igue] Poſt ſufſ- Kica cap.) perinde ac rex mortalis, qui dicir amico ſuo: agrum ego donotibi & quisquis litem de illa moverit, illius caput gladio amputetur & moriatur, hæc eſt additio R. Joſephi, filii R. Si- mweonis, uti ibidem habetur, pôſteà ſequuntar, quæ hie in notis Raſchi habentur; coœterum de voce * n*, vid. Buxt. Lex. Chald. fol. 43. ** Sic particula iſta hic addita reperitur in MSto 2. 18. Vel: eſt nota lætitiæ, vide & hic Gur Arjeh Jol. 180. col. I. circà fin. ac not. in "pam e* ubi Siphre ad marginem allegatur, eonfer, & Schabbat, ol. 2 5§. 2. & †ol. 2 6. 3. it. Jevammot, Jol. 74. a. & Bechoror, Fol. 34. a. 19. Prout Exod, c. 4. v. 14. habetur. 20. Vel: archivo ſive principibus judicum, ſic di- dionem Nay hic interpretari poſſis, conter. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 217. & ſequ. il. 2 1. Juxtä Hebr. on pwn i. e. fœdere ſalis, uti tuum, ut, ſicuti fœdus initum eſt cum ſale 9àρ% ' i, e. ne cotrumpatur vel putre’cat, ita & viginti quatuor dona non aufetentur 4 ſacerdotio in Perpetuum, ſic in Gur Arjeh Jol. 1 90, c0l. 2. princ. exponitur, confer. & not. in on nr, ubi tract. Talm. Chalin, ol. 13 3. 6. ad margi- hic & infrà v. 19: . cap. habetur, ubi vide not. n, †1. indicatur autem hoc nomine ſœdus perpe- na recenſentur, Chald. h. loc. 22. Nempé, ut illæ puræ ac mun de Gur Arjeh fal. br D Chald. 23. Sive in excellentiam ac dignitatem, nam didio rb ſignificat u i. e. magnitudinem Prout R. Salomo ad Pſalm. 105. v. 1 5. exponit ut hujus loci ſenſus ſit, Propter unctionemi, e. ſacerdotium, quod unctione in te & filios tuos collatum eſt, dedi tibi illa, prout in notis Junii ac Tfemelli h. loc, haberur, confer. Sota, ol. 155: àa. & Seyachim, †ol. 2 9. a. it. fol. 9 1. a. & Chulin/ fol. 132. b. vid. & P. Fagius ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. ad Eſai. c. 45. V. I. ., I & ad Pſalm. 105. v. 15. n. 7 . 24. ld eſt: ſactificiorum „igne abſumtorum in illis ſcil. ſacrificiotum pattibu 1 . ibus, quæ temanſe- runt ex igne, imi P. Faoius loc, alleg. explicat, nec enim hec intelligendum eſt de ipſis ſacrifi- ciorum partibus, quæ igni imgonuntur quo * ill De 6 „ . 1. 1 niam illæ Deo ſunt dicatæ enn 8 I. e. nec ſacerdotibus ulla in eis Pars eſt, uti in Gur Arjeh fol. 190. col. 2. prine. habetuz ; ſed . . 1: „ .. . . id intelligi debet de illis. ſactificiorum Ppartibus, quæ remanent rppe P ee i. e, oſt vide & P. Fagii not. ad Parapht. æ ſerventur, vi. 180. Col. z. princ. ae not. in h. loc. item P. Fagii not ad Paraphr, 2 4 nem allegatur, in quo illa viginti quatuor do- SP ne hic exponitur. SESsggsgS Partes lacrificiorum igne abſumptas, uti in notis 1160 NUMERORUM. prout hic habet fenſus literalis. Eod. verf. 9. Quæ« reſtituent mibi] Hæc eſt rapina proſelyti. 26. Verſ. 10. Ert in ſancto ſanttorum comedes illud & .] Docet (hic Scri- ptura,) de ſanctis ſanctorum, quæ non comeduntur, niſi in atrio 227. & quidem à maribus ſacerdotii. Verſ. II. Oblatio doni eorum] Qued elevatur de ſacrificio eu- chariſtico 28. & de pacificis & de ariete Naziræi. 29. Eod. verſ. II. Juxia om nia, qus elevantur] Nam ecce illa opus habent elevatione. 30. Eod. verſ II. Omnis mundus] Non verò immundi; * alia expoſitio (horum verborum) omnis mundus, uæ ideò hic dicuntur, ) ut ineludatur uxor ejus. 31. Verſ. 12. Primitias eorum Hæc eſt oblatio 32. magna. Verf. 18. Sicuti pectus agitationis & ſicuti armus dex- ter] (Nempè) ſacrificiorum pacificorum, 33. quæ comeduntur à ſacerdotibus eo- rumque uxoribus, ut & à filiis eorum atque ſervis * biduô ac nocte una 34, etiam- primogenitum 35. comedi poteſt biduòô ac nocte una. 36. Eod,. verſ. 18. Tuum EeEewerit] Siphre ad marginem allegatur. 172. Sive elevatio, Hebr. απ , quomodo hodiè Judæi oblationes folvant, vide apud Buxtorf. in Synag. Jud, c. 10. p. 20 3. Conter. & infrâ verf. 24. h. cap. n. 44. & verſ. 27. n. 47. it. V. 29. H. cap. D. 5 7. ubi oblatio magna vocatur να i, e, primitiæ, vide & D. Wagenſeil. Sota, p. 951. & 1083. confer. & Bechorot, fol. 5 3. b. & fol. 72.b. it. Temurah, fol. 5. a. & Sanhedrin, Fol. 70. a. it. Menachot, ol. 34. 6, & Chulin, foß. 136. a. item Erachin, fol- 2 - a. & fol, 29. à. it. Bechorot, Fol. 32. a. & fol. 5 1. a. . 33. Vel: de hoftiis pacificis ſive euchariſticis, confer. hic Bava kama, fol. 1 3. a. & fol. 7 §. a. & Sevachim, fol. 3 7. a. it. Bechorot, fol. 5. a, b. & 25. Confer. hic Gur Arjeh fol. 180. col z. princ. ac not. in π loc. it. tract. Talm. Se vachim, fol. 45. a. & Menachot, fol. 5S. a. &S fol. 7 . a. 26. Quam ille dat ſacerdoti, qua de re vide ſuprs Numer. c. J. v. 6. n. 16. & v. 8. n. 2 2. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. ditcitur autem iſtud sb argumento comparativo, de quo vide net. in a r* 6. loc. confer. & tract. Talm. Menachot, fol. 73. a. . 27. Sacrificia enim leviz, quæ non erant fancta ſan- Gorum, etiam extràâ attium comedi peterant, conter. & Sevac him, fol. 9 7. 5. & Menzchot, ſol. 9. a. & fol. & 3. a. it. Gur Arjeh fol. 1,80. col. 2. med. ac not. in an ri b, loc. item Buxrerf. Lex. Chald. fol. 19 80. ae jalkut Part. I. fol. 232. col. I. Med. S=Dð 2%. De quo vide Levit. c. 22. verſ. 29. confer. not. in pon mnew b. loc. ubi cxponuntur partes facrifitiorum, quæ elevantur, nempè: iny a- rWye ee een en i. e. pectuſeulum & asmus ac panis unus ex decem, qui ſimul cum illo venit, conf. infrà v. 1 8.5. eap. 29. De hoc vide Numer. «, 6. v. 14. 30. Confer. hic præ aliis Gur Afjeh Fol- 10. col. 2, cire4 fin. 2 Hebr. snt N, abfunt iſta hic 4 MSto r. 31. Quæ etiam de illis comedere poteſt, confer. Levit. «. 22. V. 11. n., 44. ae Gur Arjeh ſol. 150. K0Ol. 2. fin & not. in ααπ νπυ . Ioc. ubi etiam it. Keritut ſ. 4., a. & Temurah, fol. 5. a. & f. 8. a. * Hebr. Ar i. n, nan ianhie Care. que MSto- . 34. Nam quod tertio die ex carne iſta ſuperfuerit, id igne comburendum eſt, vide Levit. 6.7. v. 17. aæc Gur Arjeh fol. 180. col. z. fin. it. Deureron, c. 15. V. 20. n. 76. & Bechorot, fol. 27. b. 3 5. Hebr. a, unde .α i. e. primĩtiæ „ primitivi fructus, Græcis «οανα de quibus fuprà v. 12. & ſeqq. . cap. conter Junii ac Tre- 36. Ratio eſt, quoniam primitiæ comparantur BHe CAP. XVIII. ſca coœtus (Hraélitarum) eorumque mincha & hoſtia pro peccato atque reatu, 25. pol. 6. b. it ſol. 7. a. & fol. 12. a. b. & Jol, 17. 2. mellii not, ad dict. v. 12.6. cap. ut & Sevachim, CAI. WII. —,P— mreri⸗ Venith le bicas (gudd (haniltici caro, blatinet rer unirerſaliter 3 (pabentur) in ll ſcedus cum Aato 40, Eod Ferl. Juam putreſcit. (Lerinis) incumd Aa gferent on Conce lehatetuta — — Dv w mmd euchanillicorn ie. ſacrifieiꝛ eni, “ l, loc. haberul, ſie Pell 1,, 10. 2 1r Hebr, n P, n be omm Autroque Möto. 17 denſus eſt: K Keri petitilud: r 4 R. Abibz dicitur ſiye lerumi, e let uod hichabetun, (ol. 2, öt. ac got. i Phread maginen; drum hkee Jud zan 97 Coner hienil, 6,5 ſol ſ) 25,i zehit .ol ,a nuc⸗ generatim. n 1, gur e d gur di del May. ,h an d 1. udirindinie Gein in Pecie leu (ec hoe ſert n. n — 8A..xuII. — e teatu, 29, et tapina tet hie eri. & gidem ſenſcio en⸗ ula ennie, III. Onni nnismundnz, vitia enum ti ormiu dex. rdotibus deo⸗ 1 34, etiamm. I8 Tun. r erii — quomod hodi od Duntorf, in ſet, inkſs vert. 47 n. V 19. . wocam N)i, ſeil Sota. 961, dl. 53,5. 8 fol. Smnhectin ⸗ 4, fol, 19.4, nedeb. 7e euchatiſtices, 1, 5fol 7,3r ot, ,ol, ,5, ſal ,d. ilshicad . e la ſherfneit, Lerit, c7,Ne in. it, Deuteton, ſol ih ie grinfig;, pi,, begidus mter ani ar IIt. D⸗R geſachimn, ia Conptlun PVr CAb. XVIII. NuIMERORUM. "terie] Venit R. Akiva atque (ita) docet: addit tibi Scriptura aliud eſſe, 37. ne for- tè dicas, (quòd iſtorum ſacrificiorum caro ſit,) veluti pectuſculi & armi ſacrificii eu- chariſtici (caro,) quæ non comeditur, niſi die (ano) & nocte (unâ.) Verſ. 19. Omnes oblationes *verum ſanltarum] Propter amorem hujus textus loquitur (S. Scri ptura) univerſaliter 3⁸. ab initio hujus (textus,) ut & in ejusdem fine; particularia autem (habentur) in illius medio. Eod. verſ. 19. Pactum ſalis perpetuum] Pepigit (Deus) fœdus cum Aarone per rem fortem 39. ac permanentem, & quæ res alias conſervat. 40. Eod. verſ. 19. Pactum ſali] Sicuti foœdus, quod cum ſale initum eſt, quod nun- uam putreſcit. 41. Verſ. 20. Er gortio nen erit tili inter ilos] Etiam in præda. 42. der 23. Er ipf] (Nempè:) Levitæ portabunt iniquitatem Iſraelitarum, nam illis (Levitis) incumbit, ut moneant extraneos, ne iſti ad ipſos accedant. 4;3. Verſ. 24. MWar oferent Domino in elevationem] S. Scriptura vocat illas (decimas) N, 44. donec ſeparetur ab eis oblatio decimarum. 45. Verl. 27. Er reputalitur vobis obla- Sgggggg8 2 is Spv v oNναπ mnnπ i. e, pectuſculo & ar- Nn hic werto, confer. num. ſeq. 40. ac P. Fagi mo euchariſticorum, quæ ſunt = DW not. ad Paraphr. Chald. h. loc., i. e. ſacrificia levia, prout in notis Dnan inee 40. Sive: ſanas ac fortes reddit, Hebr. &ana, h. loc. habetur, vide & not. ad librum Prec. Jud. conlter. num. antec. 39, it. tract. Talm. Mena- Part. I. p. 10. a. princ. cchoc, Jol. 19. . & fol. 24. B. II6C *x Hebr. W" 77, iſta & ſequentia, usque ad- P 72 i. e. Omnes oblationes &c. abſunt ab utroque MSto. B 37. Senſus eſt: S. Scriptura hoc verſu iterüm re- petir illud: 77, i. e, tuum erit, quod hic 2 R. Akiba dicitur ri& he i. e. eile aliud ſive alterum i. e. ſecunda repetitio verbi: n, quod hic habetur, confer. Gur Arjeh fol. 180. col. 2. fin. ac not. in Mon Mew h. loc. ubi Si- phre ad marginem allegatur, vide & not. ad li- brum prec. Jud. part. I. p. 10. a. princ. * Confer. hic tract. Talm. Sevachim, Fol. 37. a. b. & fol. 57. a. 6. it. Bechorot, fol. 2 7. 5. & fol. 32. b. it. fol. 3 3, a. & Temurah, fol. 2 1. 6. 38:. Id eſt: generatim complectitur, & utitur di. dione 72;, quæ eſt unirverlalis, idque voce: 7a, quæ hic habenan, in dicatur „confer, ſu- praà v. 8, h. cap. & ſeqq. usque ad hunc verlum 19. ubi primò univer ſalirer oquitur 8. Scriptura, dein in ſpecie ſeu particulatim fit ſermo ac tan- dem hoe verſ. 19. univerſali locutione conelu⸗ ditur. 4 41. Vel: ut nunquam putreſcat; ita etiam hoc fœdus erit perpetuum, iſta enim hic ſupplenda vel ſubintelligenda ſunt, conſfer. quæ ſuprà ad v. 8. . cap. n. 21. notata ſunt, it. not. ad 2. Chron. c. 1I 3. V. §. . 10. 42: Huic expeſitioni obſtare videtur id, quod Numer. c. 3 I. v. 2 9. ac ſeq. ut & v. 3 6. ibid. ha- betur, ubi pars prædæ ceſſit Aaroni, objectioni iſti reſpondetur in notis mpam mev ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, confer. & Gur Arjeh fol. 180. col. 2. princ. it. Deuter. c. 1 8. V. 1. Dn. 2. ac Jalkut Part. I. ol. 23q 3. col, 2. cir- cà fin. 43, Vide, quæ ſupra ad v. 2, h. cap. n. 9. notata ſunt, conſer. & Gur Arjeh ol. 180. g0l. 3 princ. ac not. in non D . lec. 44. Id eſt: oblationem ſeu elevationem, confer. ſuprà v. 12. h. cap. n. 3 2. G& Jalkut Part. I. fol. 23. col. 4. med. it. Jevammot, , 86, a, & Te- morah, fol. 3. a. 45 Ettunc non amplius vocantur illz decimæ n, ſed Wyn, confer. Gur Arjeh Jol. 180. coOl. 3. med. ac not. in an w b. joc., ubi Siphre ad marginem allegatur, vide S& not. ad 39‧ Vel: robuſtam, ſiye ſanam, ſic dictionem libruns 1162 NüUMERORIM. ſramentum ex area & ficuti plenituda ex tortulari] i. e. Sicuti oblatio * muſti ac olei, quæ ſumitur ex torcularibus. Eod. verſ. 2 %. Plenitudoe] (Dictio:) &'̈ 48. hic ſignificat maturitatem proventus, HN OHZWi. e qui plenus (ſive maturus) eſt. 49. Eed. verſ. 27. Torcular] (2P) eſt lacus ante torcular, in quem deſcendit vinum; emnis autem dictio: A)eſt effoſſio ſoli, ſic (aceipitur in illo loco:) Pi. e. foſſæ 50. regis hoc eſt mare (ſive) oceanus, (nimirùm) foſla, quam fodit rex mundi. 51. Verſ. 28. Ita etiam vos offeretis] Sicuti Ifraëlitæ offerunt de area ſua † & de torculari- bus ſuis; (ita &) vos offeretis decimas veſtras, qhia illæ ſunt poſſeſſio veſtra. 52. Verſ. 29. De omnibus, quæ dabuntur vobis, oferetis emnem eblationem Domini] De ob- latione magna 53. loquitur Scriptura, nam ſi Levita prævertat Sacerdotem in acer- 70 54. & accipiat de decimis ſuis, antequàm ſacerdos auferat oblationem magnam- 55. de Gallicè: foſſees, Latine: foſſas, vid. ibid. n. librum Prec Jud. part. I, p. 10. a. princ- & not. es, ad z. Chron. c, 3 1. V. 6. n. 3. it. tractat. Talm. 2 3. (On fer. R. Salom. ad Hagg. cap. 2 . verſ. 16. Becborot, ol. 59.3. S num. 18. = * Scil. Divinitus immisten dæ, Gcuti eſt porna —*, „W1. Sic idem Commentator noſter in notis ad Za- de dua vid, not. ad Levir. c. 4. v. 2. Char. dict. cap. 14. v. 10. expoſuit, ubi vid. num. 4 6. Ut fſeilicèt illam addere teneantur, qua de re 26., it. not. ad Eisi. caàp. 5. verſ. 2. num. 6. & vide Levit. c. 27. verſ. 3 1. n. 79. confer. & Jal.‧ 7. “ kut Part. 1. ol. 2 34. col. I. med. & col. 2. fin. † Hebr. Sarnn iſtud, ut & ſequentia, usque ad 47. Vide fupra v. 12. b. cap. n. 32. & infrà v. 29) 22 nN., i. e. emnem oblstionem (Domini, b. cap. n. 5 3. & n. 55. confer. & tractat. Tslm. verſ. 29. . cap.) abfunt 4 MSTOo 2. Roſch haſchans, fol. 12. a. 6. & Jevammot, ol. 5z: Sunt quaſi ſolum ſeu terra veſira, confer. hic 96. 6. item Bechorot, fol. 11. 6b. & Berachot, fol.] præ aliis Gur Hrjeh /ol. 190. col. 3. circà fin. 47. a. & Schabbat, ol. 127. b. item Gittin; fol. ir. tract. Talm. Gittin, al. 2 3. 6. & Kiddulchin, 30. 6. & Menachot ol. 54. b, & Peſachim, fol. fJol, 41. 5. & fol. 53. a. it. Bava mezia, fol. 28. 23 au2. S= a. Ze †Ol. 7 1. a. 6. XX Hebr. — nn, ſic in utroque MSto habetur, 53. Id eſt: de primitiis, vide ſuprà verſ. 12. h. quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum. 4 §. Id eſt: plenicudo, de cujus vocis ſigniſic atione vide inter alios P. Fagii not. ad Paraphr. Chald b. loc. «onfer. & n. ſequ. 49. 49. Sic ferè eriam in Junii ac Tremellii verſione ha- betur, nempè: maturus liquor, confer. hic tract. cap: n, 3 2. & terſ. 272 n. 47. confer, & Numer. hedrin, ol. 90. 6. & Berachot, ol. 47. a. 54. Sive cumulo feil. fiumenti, ſic interpretor dictionem )*, proht & R. Salomo in notis ad Hagg. cap. 2. v. 16. vocem illam: exponit Talm. Eruvin, fol. 3 1. b. & Peſachim, fol 3 5. ny i, e. acervum, confer. idem R. Salom. ad b. it. Beza, Fol. 1 3. 5. & Menachot, Jol. 77, a. Geneſ. c. 46. V. 6. &. ad Genel. c. 50. v. 5. & ad b. & Bechorot, ol. 5 8. b. FxOd. c. 1 5. veiſ. 8. & ad 2. Reg. cap, 1I. vetſ. 50. Sic juxtà mentem Commentatoris nofiri di, 4. S dionem illam, quæ Zachar. c. 14. V. 10. habe tur, vertere volui; ubi ipſe eam interpretatus eſi tio veſtra ſicuti frumentum ex area] i. e. Oblatio veſtra decimarum prohibita eſt ex- traneis & immundis & propter illam fiunt rei mortis *ac quintæ partis, 46. ſicuti in oblatione magna, 47. quæ vocatur H Hν i. e, primitiæx. Eod. verſ. 27. Sicuti c. §. v. 9. n. 2 6, & n. 2 7. It. tract. Talm. San- cl..XVil. ſ. de aceryo, 1 en gvagiats inobl⸗ decimarum ex il ctit 50. Leyktis zentuerarts) E Oblationem, dicit lationem &c. (itagzhic)iit eltllraelitarumg — 5. De gua ſopra ve . derl. 29. cttel Oblationem maon yrn n r jeſacedoni priand dem edit, * Hebr. vyn nyn bze ſunt addis: Wn n nn n ſ S nn W Nn de n wy N M N mrdn en d . quæ dabuntunvot ctiptula,) ut ſepe Ilaeliia da erua halet derimng e tu(ene, quinze ciyitatumn ilorum de iligſewi ſcip Polleſtode uniz iul 643. V 2,) Omoer „veſ. 29,) Ke Mtum: dicds: viie Itdeunt 14 18! qodiam tane gnus ſam felt gele: Omnenn Oh ODie 4 X CA XVII. dita eſt en 46. ſtcuti in 1l17. Kut muiſti acolei Wd 41. e. turus)eſt. 49, endit unum; Amundi, 5I. de torculati. 10 veſtta. ſ1, mizi Deobh. lotem in acek⸗ vem magnam-. . de — Oſlas, dic idic, n ,(a,. 2 Fetl, 15, kerinnois74. ſunt, ubividnum. etl. 2, num , enniz, Uuead: fionem (Domini, 80 2. eſta, conſer, bie 0. c0. 3, citeu b. 6, Kiddulchin, Va mezid, f0l, 1 ſupti feiſ, 11, . conteir & Numer, S5. de acervo, (tunc) NANiIIMEROR M. Levita debet priùs ſeparare de decimis unam partem ex quin- quaginta in oblationem magnam atque iterùm ſeparabit oblationem?* decimarum. 5⁶. Verſ 30. Dum efferetis epimum ejus ex il] Poſtquàm obtuleritis oblationem- decimarum ex illo. 57. Eod. verſ. 30. Et reputabitur (Nimirùm) id, quod fuper- erit §58. Levitis, tanquàm res penituùs profana. 59. Eod. verſ. 30. Tunquàm pro- ventus ex anea] (Scilicèt, qui eſt) Hraelitis, ne dicas, quoniam Scriptura vocat illud oblationem, dicitur enim: nam decimas filiorum Ifraêlis, quas offerent Domino ob- lationem &c. 60. forſitäan erit totum iſtud, (quod ſupererit,) prohibitum, 6I. lex (iitaq; hic) dicit: reputabitur Levitis tanquàm proventus ex area, licuti (igitur) id, quod 62. ita & iſtud Levitarum erit profanum. * CAP. XVIII.. 1183 .ttacl. Lalmm. Sn. ol. 47. . , ſc imterletor Sa l0mo in potisad ilam: D ezponit igem K. Salom., 31 el cr 50. ad Reg. i,, eſeil. eſt Iſraelitarum (ptoprium) profanum eſt gggggg 3 Verſ. 55. De qua fuprà veri. 12. . &. n. 32. & num. 53 h. verl. 29. cœterum in MSto z. poſt verba iſta; oblationem magnam, ſic legitut r on en DTrN N PTIN N i. e. tenetur Levita da- re ſacerdoti primo oblationem magnam, res eo- dem redit. H 7. . „ 8 . * Hebr. wyn rpcn, in MSto I. poſt verba iſta hæc ſunt addita: Tno n heeenn e Nn rnn een ne n hn eren , —79 dann en en e eenn eee een u r n DN naO en rnnte i 97 nn r eee enen nen nin d 91) ee e wye ien eee ie .ùẽ aapn D eH enn eee, eynn den r r & i. e. Verſ. 29. De omnibus, quæ dabuntan vobis] Hadtenus docuit te (S. Scriptura,) ut ſepares decimas de decimis, quas IIraelita dat Levitæ; hic autem obligat te, ut ſepares decimas easque des ſacerdoti de proven t (terræ,) qui nacitur in agro ſuburbani prædii ciyvitatum illorum (Levitarum,) dicitur enim de illis, ſicuei ſcriprum eſt: & dent Levitis de poſſeſſione juris fui urbes ad habitandum. (Num. 2. 3 5. V. 2,) Omnem oblationem Domiai. eod. b, verſ. 29.] Ecquid iſtud vuhk dicere: (ni⸗- Mirum:) ne dicas: quandequidem decimæ Le- vitæ redeunt ad Levitam, quid ego opus habeo, ut ſeparem de meo decimas Levi tæ? queniam tandem illas mereor (illis di- enus ſum vel indigeo,) quocircà opus fuit di- gere: omnem oblationem Domini; reperimus] autem, quod decimæ vocentur oblatio, dicitur enim: & offeretis ex eis oblationem Domini (Verſ. 26. h. cap.) Sequitur jam in eod. MSto 1. San i. e. dum offeretis &c. uti verſ. 30. b. cap. habetur, videtur autem additio iſta eſſe R. Joſephi, R. Simeonis filii, de quo aliàs di- cctum eſt, vid fuprà verſ. 8. h. cap. Sign. “ & Nu- mer c.7.v. 12. Sign. * it. verſiequ. 3 0..c. Sign. * 56. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 80. col. 3. fin. ac not. in onm Me h. loc. confer. & Schab-⸗ bat, fol. 127. 6. & Eruvin, Fol. 3 1. 6. it. Peſa= chim, Fol, 3 5. 6. & Beza, fol. 1 3.b. & Temurah; Jol, 4. .. & fol. 5. a. H. 57. Vide etiam hice Gur Arjeh fol. I 90. col. 3. fin. ac not. in a ino h. loc. 5 8. Nempè: ex decimis, quas ſacerdotibus dare gebent, O?́ͦͦ́ẽVs MUMUNe 59. Sive: privata ac vulgaris, quæ non amplius ſacra eſt; ſed ad quosvis ulus adhiberi poteſt, ſicuti alia res profana., ſic dictionem in, quæ hic habetur, interpretor, confer. Buxtorf. L. ex. Talm. fol. 764. vide & n. 6 2. . verſ. 30 60. Pront ſupraà verſu 24. b cap. habetur. 61, Videlicèt: ne ad profanos live privatos uſus Vertatur, confer. num. 2mec. 59. h. verzl. 62. Sive res profana, Hebr. e, de qua dictione paulo amè n. 59. b. verſ dictum eſt. * Poſt hæc in MSto I. addita funt iſta? Nh dh Apr rL n e eeenn en Ne PL e dee ee Nenn n eeen n an e ee eee eden ee 72 9y en nen nn een dee en 1164 NüuMERORUM. CaAb. XINX. Verſ. 31. In omni ** loco] Etiam in domo (ſive loco")) ſepulchrorum-. Verl. 32. Nec portabita proptere peccatum &c.] Ecce ſi non obtuleritis, porta- bitis peccatum. 63, Eod. verſ. 32. Nec Rl. . moriemini] Ecce ſi pollueritis, moriemi- XIX. Erſ. 2, Hoc f ſtatutum * legale] Quoniam Satan ac gentes hujus mundi ſub- ſannant 1. Iſraelitas, dicendo: quale eſt iſtud præceptum & quænam eiin- eſt ratio? * ideò ſcribitur (& uſurpatur hic) de illo (dictio:) Hp Mi. e. ſta- tutum, (ac ſi diceret Deus:) decretum 2. iſtud à me (venit) nec tibi licet illud rima- ri. 3. Eod. verſ. 2. Et accipienter ſadducant) adte] In perpetuum 4. illa (vacca- rufa) a ya i. c. Non portabitis propte- reà peccatum (verſ. 32. h. cap.) dum offeretis opimum ejus (verſ. 30. h. cap.) poſtquam ſcil. ſeparaveritis ex eo, (nempè:) ex fructibus non decimatis, ab illo tempore ac deinceps non por- dtabitis proptereà peccatum, dum ſcil, non co. * medetis fructus non decimatos. Et res ſacras ſfiliorum Iſraclis non profanabitis nec moricmi- ni, (verſ. 3 2. H. cap.) atque ego vos eum in fi- nem dehortor, (ne ſcil. comedatis fructus:) dum illi nondum ſunt decimati, poſieà in eod. MSto I.: additur: pyre ) i. e. Joſephus Klius R. Simeonis, de quo vid. ſuprà not. ad verſ. 2. h. cap. Sign. * & v. 29. h. cap. Sign.*&cap. ſequ. 19. v. 1 3. Sign. * it. Deut. cap. 32. verſ. 3. Sign. * cœtetuùm de voce an, quæ hic in notis habetur, vid. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 850. & Selden. de Synedr. I. 2. c. 13. n. 7. pag. 89 5. edit. Franc of. conf. & R. Salom. ad '1. 40. v. 9. ** Conter, hic tractat. Talmud. Jevammot, fol. 26. a. b. 63. Confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol. 46. . & Bava mezia, fol. 56. a. & Bava batra, fol. 384. 5. & fol. 14 3. a. it. Gur Acjeh fol. 180. col. 4. princ. ac not. in "p neu h. loc. ubi eti- am tract. Talm. Temurab, fol. 5. a. b. & Mehi- la, Fol. 18. 6. item Jevsmmot, ol. 89. 6. ad marginem allegantur, vid. & Ja kut Part. 1, fol 64. Vide tract. Talm. Bechorot, fol. 27. 6. uti ad marginem in nan mnev allegatur. *Hæc & ſequentia, usque ad: & accipientes &c. abſunt hic à MSto 1. poſita autem ſunt poſt ver- ba: extrà caſtra, quæ verſu 3. b, cap. habentur. I12 Sic verbum Pnn hic interpretor à rad. d unde irrident, eodem fenſu accepit & R. Salomo ad Cantic. c. 6.v. I. vide etiam not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 40. . med. ac Gur Arjeh fol. 180. col. 4. med. ac not. in Nτ h. loc. S Jalkut Part. 1. fol. 234. col. 4. circà fin. & Yol. 23 5. col. I. S 2. 42. a. b. it. Sevachim, fol. 14. 5. & Menachot, Jol. 19. a. item Chulin, fol. 24. a. 2. Dictio udæis talem ſignificat conſtitutio-= nem ſeu legem, cujus nulla datur ratio, confers acn. 178. notata ſunt, it. Spenceri de Legib. Hebr. ritual. l. 2. c. 1 5. ubi plura de vacca rufa. 3. Hebr. A7 i. e. curioſius inquirere, non enim licet vm vyN TD i. e, curioſius ſcru- tari opera Dei, confer. R. Salomo ad Eccleſ. c. Exod. c. 6. V. J. n. 1. & Geneſ. c. 12. V. 10, n. 2 2. 23q4. (Ol. 3. med. 4. Conter, hic tract, Talm. Avoda Sara, fol. 23. 2. Genel. c. 3. v. 7. & ad Levit. c., 2 5. v. 17. & a d quæ ad Exod. c. 1 5. verſ. a 6. n. 176. & n. 177. 7. verſ. 14. ac Buxtorf., Lex. Talm. fol. 63 3. . eſt ane, ſic & Gloſſa prm exponit ppyyn i. e. ** Hebr. nan “ yD W, abſunt iſta à MSto z. confer. hic tract. Talm. Joma, Jol. 2. a. & fol. 3 Z 1 CAl. IuE. — Iufa)er nomine n. Fod. Vet nammſ werintti ceptumn e icar ti tetna caſtra, es g. thattabe u] Srabat (le ſuum) rehzicieb⸗ 7. cafre] ( ejicicbatur eutti nopollutus 13, — . & ſome, /ol. col. 1. ned, 1e no darnbba 20 mat 1 f. C0l, 1, prine. . Heſt: gux perfe ſi nullom haden genleil, Si, ), 9 Choroguph 1,l lium Mer od gile, ſol. 19, 4. (. Roi, itin, giigot, 20 Darapti uu⸗ cl. 1. it. Son, l, 41 1 Cone. ſi emebim ſol 14, 7., Fire⸗ Zerundani⸗ ukne K alalſp 6,14,7. 1 En id l. 4 Aenſel ons, an, Rlur, id & Ligh ſe Ague Felchen, 59 6. edlit. Ftaneof, Armm enin miinz Di Numer, e, leifncol. CANNN. — . Verl. lins, porta. l, moriemi⸗ s mundi ſb. Juenamelin⸗ Müe. ſa. etillud ima. ille vacca. ruka) — ol. 11 b Mia0 Nur. X acihientes Ke, em ſuntpoſtyet⸗ ca) habentuͤt. à nad. d unde otitppyn ie. & R dalomo4d 1 . 1, Kad t. zd librum byer, 1cGur Arjeh ſol. n wob loe. ill:? MSon. fol.1 2, ol. 5. & Mennehot, 42. iſtet conſtitati ⸗ tut talio, conſe 1 176. & n. 177. Penee ge egb. ara de veec⸗ iifn gvirere, non enin. e, (Miolius ſell ono 20 Eccle. c. ala, ,l 13,à 1 daufe HM v⸗ no pollutus 13. atque leproſus. * Eod. verſ. 7. &t immundus erit ſacerdos que⸗ CAP. XIX. WUMERORUM. 116 rufa) ex nomine tuo vocabitur, (nempè:) vacca, quam fecit (mactari) Moſes in deſer- 140. Eod. verſ. 2. Rifam integram] i. e. Quæ ſit perfecta quoad rubedinem, 5. nam ſi fuerint ei duo pili nigri, mins legitima 6. erit. Verſ. 3. Eleazaro † Præ- ceptum de vicario 7. (conſtituendo hic habetur.) Eod. verſ. 3. Extra caſtra] Ex- trà terna caſtra. 8. Eod. verſ. 3. & mactet illum Laliquis) in conſpectu ejus] Peregri- nus 9. mactabat & Eleazarus inſpiciebat. Verſ. 4. Versus faciem tentorii conven- 144] Stabat (Eleazarus) in plaga ortentali (urbis) Hieroſolymæ ac dirigens (faciem ſuam) reſpiciebat oſtium templi eo tempore, quo ſpargebatur * ſanguis. 10. Verſ. 7. H caſtra] (Nempè:) in caſtra præſentiæ Divinæ, 11. quoniam immundus non- ejiciebatur extrà bina caſtra, niſi (illefuerit) gonorrhæàâ affectus, 12. & caſa noctur- ad „ 5. & Joma, fol. 3. 5. item Gur Arjeh fol. 191. allegatur, confer. dict. tract. Toma, fol. 42. 5. col. I. med. ac not. in ar me ubi. & Bemid- it. Para, fol. 47. b. & Sevachim, fol. 105, 6. && bar rabba ad marginem allegatur, & Jalkut fol. Yol. 113. a. 2735. col. I. princ. 9. Vel: extraneus, Hebr. , quo nomine hic in- y. Id eſt: quæ perfectèà, omnino ae penitùs ſit ru. telligkur is, quinon eſt de genere ſacerdotali, fa, nullum habens p'lum nigrum, confer. D. Wa. ½ contfer. not. in mart re he loc. ubi Siphre ad genſeil, Scta, p. 906. n. 3. ac Lightfoot. Centur.) marginem allegatur, confer. & Joma, fol. 42. Chorograph. e. I. pag. 7. edit. Lipſ. ac not. ad † a. & fol. 43. a. it. Sevachim, fol. I13. a. & Chu-= librum Prec. Jud, part. 2. p. 24 5,: a. fin. ir. Me. Hin, ſol. I I. 2. & fol. 24. a. it. fol. 32. à. gilla, fol. 29. a. * Confer- Sevachim, fol. 93. 5. & fol. 1137. a. it. 6. Profana, illicita, Hebr. hde; confer. hic P. Fa- Menachot, fol. 7. 56, & Chulin, fol. 11, a. & Jo-= giinot. ad Paraphr. Chald. b. loc. ac Gur Arjeh ma, fol. 43. a- Jol. 1&1. col. I. med. & not. in ar row b. 10. Confer. hic tract. Talm, joma, fol. 2. a. & loc. it. Sota, fol. 46. a. . fol. 42. a. ac fol. 4 3. a. it. Fol. 6 S. a. prout in † Confer. hic tract. Talm. Joma, fol, 42 a. b, & † opar n ad marginem allegatur, gonfer. & Sevachim, fol. 14. 6. Menachot, fol. 27. 5. & Lightfoot. Chorogr. Jo-= 7. Sive: Secundario, vice ſacerdote, Hebr. b, de hanni præmitfla g. 3. p. 94 %. edit. Lipſ. quo vide ſuprà Numer. 4. 16. v. 2 8. n. 97. ac 2. A1I. Ubi erat tabernaculum teſtimonii, confer. fu- Paralip. c. 24. v. HI. ibique KRafchi not. confer. pra Numer. g, 5. Verf. 2. n. 6. & Levit. «. 13-v. & Gur Arjeh ol. 181. cof. 2. princ. & Wa- 46. n. 74. & Deurteron. c. 2 3. V. I1. ibiqu- R. genſeil. Sota, pag, 676, ac pag. & 42, it, not. in ½ Salom. not. n. 26, it. Sevachim, fol. 105. a. no Mö ubi eriam Siphre ad marginem alle- 1 1 s fluxt em inis vir gatur, vid. & Lightfoor. ad Luc. c. 3. v. 2. pag. . da Aaboran⸗ ſeminis virilis, de quo Z *° item Honiork. Ley. Taſmm. for. “ „ aer3. Seminifluus, cui noctu ſemen fluxit, ſic ya ed-. arque Selden. de Syn 7. N 2. (. 16., . F. P. Hvocarur, tonfer. Levit. diét. e. 15. V. 2. n. 7⸗ 99 6. edit. Franeof. c Buxtorf. Lex. Talm. fol. 7. Erant enim trina Iſraelitarum caſtra, confer. ſu. * Bauxtorf. Lex- Talm. ol. 2127. prà Numer, c. 5, verf. 2Z, num. 3, ac Gur Arjeh * Hebr. Munj abeſt iſtud hicà MStO z. conſer. ſa Jol. 1§ I. col. z. med. ac not. in or nνubi Pra Numer-c. 5. V. 2. in not, ttiam tract. Talm. Joma, Fol. 6ε%. ad marginem 4 NIMERORUM. CAbP. xIX. 1166 ad veſperam] Transpone 14. illam ** (Scripturam) camqe (ſic) explica: & erit- immundus usque ad veſperam ac poſteà veniat ad caſtra. Verſ. 9. El reponat extra 24772] In tres partes 1. diviſus fuit ille (inis,) una pars repohta fuit in monte ali⸗ varum 1¹6, altera autem diſtributa fuit ad omnes aſſervationes; 17. tertia data fuit in antemurali, auferre poſſent; ſacerdotes conſecrabant ad alias vaccas (rufas;) quæ vero in antemurali erat, ea data- fuit in aſſervationem, propter decretum Scripturæ, dicitur enim: & erit cœtui filio- um Iſraëlis in aſſervationem. 21. Eod. verſ. 9. In aquam ſiparationis] (Verba iſta: A5 Pi hic ſignificant:) 1& Pbi. e. in aquam aſperſionis, 22, veluti (acci- itur in illo loco:) M 1¹. e, & projecerunt (ſive ſparſerunt) lapidem in me, 23. item (in illo loco: N i. e. ut dejiciant (ſeu diſpergant) cornua gentium, 24. (voxi- terant poſitus eſt, ſie ahρ expono, unde eſt DrDD NWmHi. e. textus Scripturæ inverſus ſeu transpoſitus, confer. Gur Areh fol. 18 1I. col. 2. ceircà fin. ac not. in Haà Nam. c. 27. V. 2. 6. — XX Hæc verba & cœtera, usque ad: ac poſteà veni- at, abſunt à½ MSto. I. 15. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 191. 0l. 2. ubi tractat. Talm. ar. fol. 27. ad marginem allegatur, vid Parah foot. ad Mar. Para, ſol. 2. àe d. * ddie ipſe dictionem My reddeandam fin. ac not. in ha ͤ, 3. Kin. fol. 96. b edir. Amſtelod. e. 1 Valen b. Molſes Albilda in Olat Tamid, quem allegat D. Carpzov. in diſſert. de Vacca rufa, Part. 2. Dogmnat. cap. 2e . foot. ad Marci c. confer. & tract. Talm. Jomafol. 4.3. 17. Nempè, ut costun filiorum 5 I, de quo vide n, 2 I1. h. verſ. 9. Confer. & not, a librum Prec. Jud. part. 2. P. 247. à. fin. ac b. rinc. ubi ſcribitur, quòd ex altera illa parte ci neris r en ſerint Ilraelitas- 138. Sive: . ter locus urbis Hieroſolymæ, muro cinctus, inter montem domus & atrium mulierum, prout in Buxtorf. Lex. Talm. Jol. 747. habetur, conlker. Id eſt: inverte ordinem S. Scripeuræ, qui hi WmaR MRV̈ . loç. vide & in- 110 vide & D. Wa-† gentſ. Sota, pag. 389. & ſequ. n. 4. item Light- Zen * 13. v. 3. P. 639: & Elusd. Cho. rogr. Johanni præimiſl. 5. 3. Pag. 94 8: edit, Lipſ. Iſraelis aſſervare- e. (lacerdotes) ſpar- intermurali, Hebr. 7, ſic dictus fuit & Levit. cC. 16. Vv. 24. n. 62. . † Hebr. ny n, abſunt iſta hic ab utroque MSto. = 19. Nam 7 nτ — nyn nn i. e. in oſtio atrii 18. quæ pars ad aſſervationes (erat data,) illa fuit extrà atrium, 19. ut de illa urbium incolæ 20. & quicunque mundatione opus habebant, (aliquid) de illa autem (parte cineris,) quæ erat in monte olivarum, ſummi fuit vaſculum cineris, unde fiebat ſparſio, confer. not. ad librum Prec. ud. part. 2. pag. 245. b. princ. ubi hac de re plura, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2040. ubi de vocis — ſignifica- tione. 10, Sic Hy un hic interpreror, confer. Light- foot. ad Marci c. 1. V. 3 . p. 599. edit. Lipf. u- 2 ιιτοι 21. Nempè, ut cœtui filiorum aſſervaretur in a- n. 1 7. h. verſ. 2 22. Sic & Targum Onkeloſi habet: & i putat per ſperſionem, prout hoc verſ. 9. habetur, confer. i. e. in aquam aſperlionis, autor itaque noſter vocem —☚σ hic deducçit 4 — P i. e. projecit, ſpar- ſit; non verò ½ —π, quod notat: ſeparavit, ex- pulit, confer, P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ac Gur Arjeh fol. 1 % 1. col. 2. fin. ubi ad objectionem R. Eliæ Mifrachi ſive orientalis re- ſpondetur, confer. hic Spenceti de Legib. Hebr. ritual. lib. 3. Diſſert. 3. c. 3. ubi plura de purifi- cationibus. . WZ 2 3. Pront Thren. c. 3. v. 53. habetur. 24. Sicuti Zachar. C. I. V. 2 I. al. c. 2. V. 4, habe- tur, ubi vide Raſchi not. 2 17 — uqe Didio RN lem; Ieriptura hkſagva ſit) ani I1. Mlinm tinum anin⸗ eNcipiafut nim ne; alig eyplic⸗ turin atrium et ſeptimo die, 33 — 1. Kilicet: pecc⸗ num. 92,2c Cur Knot, in N 116. Id ek: enin Pvn conlet ge ta unt. 17, Vel: qload u aqus ila ad aliun narit, uſum adhit b. loc. 19. Hebr. D, Dw r ha legatn 29. dife: hummenun Anſeh. 19 1. col. V loe. ut lalnn ca Ho i. Nuir, 37.5. & Chulin 90, Sie Hebr ye hane ſigniiezti 4. V. 1.& 2d Ley Gur Arjeh l. un wo ſo .7àdma 11. Mne: iliui Citurde mortuo Ponitur, ide len zun Heſt: etimi eitiſgerſus guz us, onler. daul n dheſbo, — rehust Ariè In momteoli ettia datg fuit fatiam, 19, dant, (dligic, Tarum, ſommi ietat ea data. tit cortui ſlio⸗ (Verbailla: 1, Feluti acci⸗ ume, 13, tem in, 14, ſyvori. laque 1 hie ab mtogde 1. e, in ollio anii d Parlio conſek. AIt, 1. pag 14). . le & Puntotk, Lex. cis Egniſci⸗ o COnter Liolt- ſ99. eit Lipl u. deadain Pund pet 1 alleryaletut in 9. habetut, iönlet⸗ ubet: Nid gurot itage naltet⸗ le ploſeti ſel⸗ õ 2 8. Hebr. —.91, ſic in vulgatis editionibus, in Arjeh f. 1 9 I. col. 3. princ. ac not. in nnaom Mmot 3090. Sic Hebr. Hy'a hic interpretor, conf. quoad Yol. 72. a. ad marginem allegatur. 14 haupht, Cid. . (ol.1, f. li 4 ilire Oriellaſs ⸗ ei de Ligid,ebf⸗ ubt Pori ge niſk⸗ habetur. 1,c.2. 4 lbe D 31. Nèmpè: illius, nnn in aee i. e. qui egre- 32. Id eſt: etiamſi fuerit lotus; ſi tamen non fu 3 CAPxIx. NuMFERORHNMMX.. (Dictio RN hic) notat i. e. expiationem 25, juxtà ſenſum ejus litera- lem; Scriptura autem pro more ſuo vocat: NRNOT, 26. ad indicandum, quòd il- la (aqua ſit) tanquàm res ſacra, ita, ut prohibeatur 12., Ppſe immundus) purgabit ſe iſt] (Nempè:) cinere vaccæx. 2⁰. Verſ. I 3. Mor- excipiafur anima (ſive morticinum) jumenti, cujus pollutio non opus habet aſperſto- ne; alia explicatio (dictionis:) 8, (nempè) quòd ſignificet quartarium 30, ſan- guinis. 31. Eod. verſ. 13. Tabernaculum Domini Polluit] (Nimiruùm) ſi ingredia- tur in atrium, etiam cum lotione; 32. ſed ſine ſparſione, (quæ facienda eſt) tertio ac feptimo die, 33. Eod. verſ. 13. Adbuüuc immunditia ejus in illo ſt] Etiamſi * ille ſeſe 2 2. a. It. Naſir, fol. 45. a. & Maccot, fol. 8. 5. & fol. 14. b. it. S chevuot, fol. 7. . L 33. Uti verſu antec. 12. h. cap. ha betur, confer. hic D. Wagenlſeil. Sot. pag. 912. ac Lightfoot. ad Matth. c. 8. v. 2. p. 309. edit. Lipi. Hebr, vv. by , in MSto 1. poſteà addita ſunt iſta: y ein de n n e , e mya ihn e ee nn den e ee & en a een en erird eh e Lyap dn y n den e de e ee ðõ 727 Qyna* , e nn en r l 2 5. Scilicèt: peccati, confer. Levit. c. 6. verſ. 22. num. 82 a Gur Arjeh fol. 181. col. 3. princ. & not. in Pan row h. I1o. 25. Id eſt: Scriptura uſurpare ſolet dictionem TꝑSP, confer. quæ ad v. 22. b, cap. n. 54. nota- † ta ſunt. B .J 27. Vel: quoad utilitatem privatam, nempe: ne aqua illa ad alium, quàm ad quem lex illam deſti- navit, uſum adhibeatur, conf. not. in pam nee h. loc. . =l ℳ„ W habetur, quòd in aliquo exemplari pro 2“ legatur; MW i, e. iſtô ſcil. cinere. 29. Sive: humanum cadaver, Confer. hic Gur 99) enn en i. e. Quoniam dicitur: quia aqua ſeparationis non fuit ſparſa ſuper eum S&c. (h. verſ. 13.) adhuc immunditia ejus in illo elſt (d. verſ. 13.) quid lex vult dicere? (nimirùm;) quoniam dicitur ſuprà in textu⸗ ſi non purga- verit ſe die tertio & die ſeptimo, non erit mun- dus (verſ. 12. h. cap.) exinde poſſem ego intelli- gere, quòd, ſi non ſparſerint ſuper illam omni- bus ſeptem diebus ſparſionis, quòd (inquam, ) ipfſe recipere poſſit ſparſionem poſt ſeptem dies in die uno duas ſparſiones loco ſparſionum (quæ fie- ri debent die) tertio ac ſeptimo, quocircà dicitur (hoc verſui 3.) adhue immunditia ejus in illo eſt, ac ſi diceret, quòd ipſe amplius opus habeat aliis ſeptem diebus, ſicuti ab initio atque debeat ſpar- gi die tertio & ſeptimo; priores autem dies in- ter Hhhhhhh h. loc. ut & Jalkut Part. 1. fol. 23 5. col. 3. cir- ca fin. it. Naſir, fol. 43. a. & Avoda Sara, fol. 37. b. & Chulin, fol. 72. a. hanc ſignificationem Raſchi not. ad Thren. c. 4. V. I. & ad Levit. c. 2 I. v. 11. n. 41. vide & Gur Arjeh fol. 191. Col. 3. med. ac not. in pN NDW h., loc. ubi tractat. Talm. Chulin, ditur de mortuo, uti in an row h. loc. ex- ponitur, vide Levit. dict. c. 2 I. v. 11. n. 4 1. erit aſperſus aquà ſeparationis, non erit ille mun- dus, confer. pauloò poſt num. 34. h. verſ. it. tract. Talm. Schevuot, Ol. 16,., 6, & Kidduſchin, fol. 1167 taque ) ſignificat i. e. ſparſionem. Eod. verſ. 9. Erpiatio peceati eft] quoad uſum privatum. 27. Verſ. tieinum anima] Quodnam eſt iſtud morticinum animæ? (nempè:) hominis, 29. ut 1¹ nn ee enn ee ennn eee een 1168 NuMERORUM. abluerit. 34. Verſ. 14. Omnis, qui ingreditnr † tentorium] Dum adhuc mortuus in illo eſt. 35. Verſ. 15. Et omne vas apertum] De vaſe fictili loquitur Scriptura, quod non recipit immunditiem à tergo ſuo; 36. ſed à parte ſua interiore, 37. qua- propter ſi operculum clauſuræ ejus 38. ei (vaſi) non benè fuerit conjunctum, 32. immundum erit (vas iſtud;) ſed ſi tegumentum juncturæ fuerit ſuper illo (vaſe,) iſtud mundum erit. Eod. yerſ. 15. Contortum] (Vox:) notat 2 i. e. con- junctum (ſeu juncturam,) linguâ Hebræâ, * ſic quoque (accipitur in illo loco:) HNS i. e. conjunctionibus 40, Dei iNd, (quod ſignificat:) aHNi. e. conjuncta ſum ſorori meæ. 4 1. Verſ. 16. In ſuperficie *vvegri] Rabbini noſtri (hoc ita) explicant, ut includant operculum & latus feretri 42. & eſt ſenſus literalis † ver- bo⸗ tereidunt vel irriti ſunt,) ſimile vide ſuprà Num. c. 6. v. 12. in Nazitæo, videtur hæc additio efſe R. Joſephi, R. Simeonis filii, de quo vid. cap. præced. 1 9. v. 30. Sign.* . 34. Si tamen non aſperſus fuerit aquà ſeparationis, adhuc in mundus erit, vide, quæ paulò antèn. 32. h. verſ. notata ſunt, conter. & Sevachim, fol. 3 3. b. S fol. 3 4. 2. Confer. hic tra ct. Talm. Schabbat, fol. 83 b. it. Schabbat, ol. 84. b. & Chulin, fol. 2 5. a. 6. ** Hebr. ay a, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, ut & in utroque MSto legitur: α y i. e. linguà Arabica. ” 40. Sic ex mente Commentatoris noſtri nos Geneſ. c. 30. v. 8. habetur, ubi vide not. n. 13. confer. & Gur Arjeh fol. 18 1. col. 3. fin. ac not. in nan now bh, loc. Jevammot, fol. 6 1. 2. & Bechorot, fol. 45. a. & Nidda, fol. 55. a. it. Spenceri de lL. egibus Hebtæor. ritual. lib. 1. c. 8. Sect. 1. & ſequ. us- que ad cap. 9. — 35. Vide hic Berachot, fol. 63. b. & Schabbat, Jol. 2 8. a. it. Gur Arjeh fol. 18I. col. 3. med. ac not. in D . loc. item not. ad. li rum Prec. jud. part. 2.p. 232. a. med. ut & Jal- kut Part. 1. ol. 237. col. 2. med. it. Succa, 7ol. 21.ʒ a. S Gittin, fol. 57. 5. . 3 ”. Id eſt: 4 parte exteriore, ſie n hic inter- pretor, confer. Gur Arjeh fol. 18 1. col. 3. med. ac not. in on r ubi tract, Talm. Chulin, Vol. 2 5. a, ad marginem allegatur, it. Jalkut Part. 1. Fol. 237. Col. 3. fin. 37. Hebr. )r, uti hic habetur, dicitur alibi: Pw&n vide Raſchi not. ad Levit. c. 11, verſ. 34. n. 82. 3 8. Vel: operculum juncturæ ejus, fic renx D hic interpretor, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tremellii not, b. loc. vide & Buxtorf. Lex. Talm. ol. 46 6 — 39. Et quaſi intortum aréctiſſimè, ſic nman ind, uti hic habetur, vertere & exponere poſſis, con- 41. Vide Geneſ. dict. c. Raſchi, ubi plura. *XX Confer. hic tract. Taini. Nafir, Jol. § 3. 5. & Avoda Sara, fol. 37. b. it. Schabbat, fol. 10 1. 5. & Peſachim, †ol. 14. b. & fol. 79. 2. & Chu- lin, Fol. 2. b. it. Succa, Fol. 37. a. & Sevachim, Jol. 9 3. 6. & Menachot, fol. 7. b. & Nidda, Jol. 44. 2. S 42. Siye: loculi, ſic hy & 79 hic interpre- tor, in notis pnn mnenw exponitur 77, quôd 30. verſ. 8. ibique not. feretro imponitur; 59 autem vocentur illæz tabulæ, aPPW'i. e, quæ in lateribus loculi ſunt, operculum itaque & latera feretri polluunt aliquem tactu, ſi feretrum in ſuperficie agri exi⸗ ſtat; aſt ſi iſtud ſit in tentorio, tunc illud eos, qui in tentorio ſunt, etiam ſine tactu polluit, con= fer. Numer. c. 7. vs 16. n. 39. ac Gur Arjeh fol. 1 I. col. 4. princ. ac not. in am e, ubi eti⸗ am tract. Talm. Chulin, fol. 72. a. ad margi⸗ fol. 56 5. . † Hebr. w %, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: fer. Geneſ. c. 30. V. 8. D. 12,1t. tractat. Talmud. RTN i. e. & mundabit illum (quæ verſu CAAb. XIX. hic vertere volui, alii aliter tranſtulerunt id quod ſit v den , rpeen n i. e. tabula, quz nem allegatur, vide & Buxtorf. Lex. Talmud, 4 0l , it Eiachin 4. Hebr. o Anemalieg 1 19 bh. SðZ (ont. hie 1ract Tal (A. MI. — borum) inſupe glem)tacn. 4 Kcit monditieme Ciciur tic) yelutielt ſeriptu. guan ſihcfatin. iſieautem (textus ionis immmundu indutus elt, lacia uod 47, elyfin (uödilleſague) Focd, erl.21. B um., 51. Vetl.2 ſicus elt ſopermme Patuterit iln — ca,, babentur) abli ſer hie nadhlaln. fol zn. heit jeam 16. ⁄6Chulin, lu, . Pelchim, 4). Non mem poli cell. 42, conler, gu⸗ 19, h, 70, n. 76. h, 1,5l 1 7,tol. ,n 44. HWell: die ſegino Gus, confer, & die 21 fn. Ecol, zine, 1r dfl ii⸗ nmtd l .a lſchin, ſ0l,14 ne Fee n. is oheris Talml die (s autemn, 30 araltem, aa guen dehervo . 16. 4. 1 tur, conte 14, b. itein ſall 3. clrc fin. Nl 46. Conſen kie Gur ⸗ *Mein n vor d, CA. N. — mortuusig Seniptura, am, 39, raleiſtad ke, con⸗ lo loco: ie. noltni hoe lalis et⸗ bo⸗ — 12 .4.5, Hebrao, quo gut: w eruntic,/uod ge not. n. 13. 3 Kmn ae hot, ibigue non ol 73.5,8 at, ſolr101, 79, Chu- & Kerachim, (Niada, ſol. hie interpfe⸗ ,1abule, gue vocentyr ile leribus loculi geinipolluunt ſeie zgii ell⸗ unc Ulud eos, u poluitcon⸗ ir Aſel kel vp, ndieli⸗ 2 40 marpi⸗ Ler. Talmud, ,, ugea0: 2 etlun 1eh ip. Jol. g. a. it. Erachin, f. 3. a. & Horajot, Jol. 9. 5. 45. Hebr. †haν, eit is liber ſextus parris quar- 46. Confer. hic Gur Arjeh fol. 182. col. 2. princ. CAp. XIX. NuMERORUM. 1I69 . . . XN . „ . . —— borum:) in ſuperficie agri (nempè:) ubi non eſt tentorium, ibi mortuus polluit (ali- quem) tactu. 4;3. Verlſ. 19. Et mundabit illum die ſeptimo] Ille (dies ſeptimus) per- ficit munditiem ejus. 44. Verſ. 20. Er Ri aliquis immundusz fuerit faltus & 7.] Si dicitur (hic) pp i. e. Sanctuarium, cur nominatur 2 i. e. tabernaculum 2 Ec. veluti eſt (ſcriptum in tractatu Talmudico:) Schevuot. 45. Verſ. 2 1. Et qui Sargit uam ſeparationis] Rabbini noſtri dicunt, 46. quòd is, qui ſpargit, mundus lit; iſte autem (textus Scripturæ hic) veniat, ut doceat, quòd ille, qui portat aquam purga- tionis, immundus fiat immunditie graviori, 47, ita, ut etiam veſtimenta, quibus ipſe indutus eſt, faciat immunda, id, quôd non ita eſt in eo, qui tangit, 48. & hoc eſt, quod 49. exprimit (hic Scriptura per verbum:) — P i. e. ſpargens, ut indicet tibi, quòd illæ (aquæ) non reddant immundum, donec in eis ſit quantitas ſparſionis. 50. Eod. verſ. 2 I. Et qui tetigerit, immundus erit] Non tamen opus habet lotione veſti- um. 51. Verſ. 22. Er quicquid tetigerit] (Nempè:) immundus iſte, qui immundus factus eſt ſuper mortuo, id ipfum immundum erit. 52. Eod. verſ. 2 2. Et anima, ** gæ etigerit illum] (Videliceèt) eum, qui ſuper mortuo immundus eſt factus. Eod. Hhhhhhh 2 vVerſ. cap. habentur,) abſunt ab urroque MSto, con- fer. hie tract Talm. Joma, ol. 43. a. & Succa, Jol. 3 I. . it. Jevammot, fol. 72. 5. & Sota, fol. 16. 5. & Chulin, fol. 9 9. . it. Temurah, jol. 12.56. & Peſachim, fol. 34. 5. 43. Non autem polluit ſine tactu, vid. num. præ. ced. 42, confer. quæ infrà ad Numer. cap. 3 1. V. 19 n. 70. & n. 76. notata ſunt, item Ja kut Part, 1. Ol. 2 37. col. 1. med. & col. 4. med. 44. Id eſt: die ſeptimo plenè ac perfecte erit mun- dus, confer. & hic Ja kut Part. 1. fol. 23q 8. col. 2. fin. ac col. 3, med. it. tract. Talm. Joma, ol. 14. a. & fol. 43, b. it. Megilla, fol. 20. a, & Je- vammot, ol. 73. a it. Naſir, Pol, 61, b. & Kid- duſchin, ol. 25. a, & Jol. 62. a. it. Sevachim, Jol. 17. b. * Conf. hic tract. Talm. Naſir, f. 6 1, a. b. & Maccot, tæ operis Talmudici, agens de juramentis; lo- cus autem, ad quem hit reſpicitur, habetur in Schevuot ol. 16. b. uti in Apar mnou ad mar- . ginem allegatur, confer. & tract. Talm. Maccot, Jol. 14. b. item Jalkut Parr. 1. Fol. 23 8. col. 3. circà fin. ae not. in -a T*, ubi tract. Talm. Nidda, F.9. a. ac Joms F. 14. a. ad marginem allegantur. 47. Confer. Levit. c. I1. V. 40. n. 114. 48‧ Nam, qui ſolùm tangit nec portat, is tantam ad veſperam usque immundus eſt, nee opus ha- bet, ut veſtes ſuas lavet, ſi cuti is, qui portat, con- fer. num. ſequ. 50. & 51. 49. Id eſt: ſpecialem facit mentionem m i. e, ſpargentis, ſic verbuim .* *α, quod hic habetur, expono. 50. Id eſt: tantum aquæ, quantum ſufficit ad ſpar- ſionem, nempè, ut inde ſpargi poſſit, nam ſi quis tetigerit — iο tantum (aquæ,) uade ſparſio fieri posſit, iſte ma Nnv i, g. pollu- it veſtes (ſuas) ſi verò non tantum tefigerit, noa polluit veſtes ſuas, prout in Gur Arjeh fol. 192. col. 2. med. habetur, confer. &not. in er rD, bhb. loc. & infrà Numer. c. 31. V. 23, n. 105. & n. 106, it, Jalkut part. 1. ol, 23 §. col. 4. med. 51. Confer. quæ paulò antè n. 4 8. b. verſ. 2 1. no- tata ſunt, vide & not. in non now h. log. it. tract. Talm. Joma, ol. I4. a. & Nidda, fol. 9. a. 52. Vide hic Gur Arjeh fol. 182. col. 3. med. ac not. in an ine h, loc. it. tract. Talm. Avoda Sarà, ol. 3 7. a. b. ** Confer. hic dict. tract. Talm. Avoda Sara, Jol. 37. . b. it. Spenceri de Legib. Hebræor, ritual. l. 1.6c, 8. Sect. I. & ſequ. usque ad cap. 9. 1170 NuMERORIM. vVerſ. 2 2. Immunda erit usque ad veſperam] Hinc diſcimus, quòd mortuus ſit pater datrum immunditiei 53. & quòd is, qui illum tangit, ſit pater immunditiei atque- polluat hominem, & hæc quidem expoſitio eſt juxtà ſenſum illius (Scripturæ) litera- lem ejusque conſuetudines; 54. aſt expoſitionem myſticam (hic) tranſtuli ex Jeſod 55. R. Moſis Hadarſchan, quæ hæc eſt: Verſ. 2. Et accipientes (adducant) ad te] (Ni- mirùm accipiant) de rebus ſuis, 56. quemadmodúm (enim) monilia aurea ſibi 57. detraxerant (Iſraélitarum fœminæ) ad vitulum (conficiendum) de rebus ſuis; ita ad- ducant iſtam (vaccam Iſraelitæ) ad expiandum illum (vitulum) de rebus ſuis. Eod. verſ. 2. Vaccam rufam] Res ſimilis eſt filio ancillæ, qui palatium regis inquinavit, dicunt (ei homines:) veniat mater ejus & abſtergat ſordes, ſic veniat vacea (rufa) & ex- jet vitulum. 58. Eod. verſ. 2. Rufam] (Rufa accipienda eſt) ideò, quia (ſcriptum eſt:) ſi rubra fuerint (peccata,) tanquàm coccinum, 59. nam peccatum dicitur ru- brum. Eod. verſ. 2. Perfectam] Propter Iſraélitas, qui fuerant perfecti; ſed facti ſunt commaculati propter illum (vitulum conflatilem,) veniat (ita que) iſta (vacca ru- fa) atque pro illis faciat expiationem & ad perfectionem ſuam (priorem) redeant. Eod. verſ. 2. Non aſcendit ſuper eam jugum] Sicuti (Ifraêlitæ) ruperant à ſe jugum- cœleſte. Verſ. 3. Ad Eleazarum] Quemadmodùm (Ilſraëlitæ) ſe eongregaverant- ad Aaronem, qui (ſummus) ſacerdos erat, ut faceret vitulum, éo, & quoniam Aaron fecerat vitulum, (ideò) non datus fuit * ei cultus iſte, ut illum adminiſtraret, quia ac- cuſator non fit adyvocatus. 61. Verlſ. 5. Et comburat vactam] Sicuti combuſtus fuit vitulus. Verſ. 6. Lignum cedrinum & hyſopum & coccum vermiculi] Tres iſtæ ſpe- cies (fuerunt uſurpatæ) intuitu trium millium virorum, qui vituli cauſa ceciderant; eſt autem cedrus omnium arborum altiſſima, ſed hyſſopus omnium (plantarum) hu- millima, in ſignum, quòd excelſus, qui ſeſe effert atque peccat, ſeipſum deprimere de- hbeat ChAb. XIX. — . 53. Id eſt: præcιι+αHαοaα principalis cauſa & origo immunditiei, confer, Levit. e. 1 1. v. 34. n. 84. ac Levit. c. 1 5. v. 5§. n. 20. it, not. ad Hagg. c. 2. v. 13. D. 7. 8. 9. S& 10. it. V. 14. D. 12. ac Jalkut Part. 1. fol. 239. col. 4. med. 54. Id eſt: juxtà conſvetum loquendi modum, proutS. Scriptura loqui ſolet, vel ſecundum re- ceptas conſtitutiones, ſicM hic ex pono, con- fer. ſuprà v. 9. h. cap. n. 26. ubi etiam dictio p üſurpatur. 55. Hebr. ) i. e. fundamemo, ſie voc atur liber dicti R. Moſis Hadarſchan, de illo confer. ſupra Numer. cap. 7. V. 19. n. 43. item infrà Num. c. 26. v. 24. D. 40. ac Num. c. 2 8. V. 19, H. 50, & Numer. c. 3 2. V. 24. n. 2 10 . 56. Vel: de tebus, quæ ipſorum proptiæ ſunt, de bonis ſuis, eonfer. quæ ſuprà ad Numer, c. 7. v. 12, D. 30. & n. 32. notata ſunt. 57. Uti Exod. c. 32. v. 2. habetur. 58. Seil. con flatilem, confer. hic præ aliis D. Carp- zovii Diſſertat. de vecca rufa, Part 2. Dogm. æ. 2. p. 6 1. ac ſequ. ubi hac de re plura. 59. Prout Eſai c, I. v. 1 8. habetur. 60. Sic præceptum hic datum eſt, ut Iſraëlitæ ſe- congregarent ad Eleazarum, iſta enim hic ſup- plenda vel ſubintelligenda ſunt. * Verba iſta: non datus fuit ei cultus iſte, ut illum ad miniſtraret, abſunt in Hebræo ½ MSto I. 61. Confer. quæ ad Levit. c. 16. vV. 4. n. g. notata ſunt, vide & tract. Talm. Roſch haſchana fol. 26. a. uti Buxtorf. in Lexic. Chald. fol. 15092 “ allegavit. 4 4 .⸗ (C4. . bextadinſtar hy iipeccatum Vit ſtatio 6, in que bo Al. 5. S erant,lc vatca (lrelieperti itluper aglam (a)ombulte h Erl.1. 0 delento Etmort rufa! (nimimum forum erpiet. —— i. Conlet, dæ 20 ſunt, 6, Lit etiam cinien ltaelius 20daqam ligenda ſunt. 64. Id ell mmimnadt po nit ſignißta 4. UeiRrod c, 32. n. 107. conler, & 677. V.4 ,P, 1,e⸗ Verba illa: ſie n ilmoccbdt W brro4ASio,, (6, biodt kod de Zls Ralchi n0tas, (. Hieti g. 17. k⸗ goier expoſſtio R. ug iſe K. Moſss entetiam N heche henel ſo . enelſol zo co, n Delhos ſol Dicnanone e DZ — s ſit Pater tieieten ute) liter. uli er ſelod Au]Ni. res ſdi . is; id. ſig. Eod. din ſetiptum n dicitur ru. di; ſec fadi lalvaccatl⸗ em) tedeant, 1 le ſugum⸗ regayerant . SDð CAbP. XX. Ohiach datron atet, giaae. hmnbultas fuit Ires ila ſpe. 2 ceciderant; Antarum hd epnimere de. beat 120 Numnet,7. grili 0.Cap⸗ bart⸗ 1. Dogenek⸗ plura. 1. lusilie, ilum V.4. h 9,notat a ſch batchena fol. 63. Sic etiam cinis vaccæ combuſtæ aſflervabatur 64. Id eſt: animadverſio, p&na, id enim dictio c 7. V. 43. P. 71, edit. Lipſ. pbprao 4 MSto I. 4 66, . Proùt Exod. dict 6. 32.V. 20, habetur, ubi vi. 1, ut Maelie ſ⸗ luenin bie i⸗. 67. Sicuti v. 17. h. cap. habetur, & hactends alle- in Draſchos ſol. 69. col. 2. prout D. Carpzov. NuMERORIMA rr7r beat ad inſtar hyſſopi & vermiculi, ut ipſe expietur. 62. Verfſ. 9. In cuſtodiam] Sic. uti peccatum vituli euſtodiebatur in generationes ad pœnam, 63. nec tibi ulla eſt vi- ſitatio 64. in qua non ſit viſitatio vituli, dicitur enim: & in die viſitationis meæ viſi- tabo &c. ⁶5. & quemadmoduùm vitulus polluebat omnes, qui circà illum occuùpati erant, ſic vacca ** (rufa) cunctos, qui circà illam occupati ſunt, contaminat, ac, ſicuti (lſraelitæ) per cinerem ejus (vituli conflatilis) mundati ſunt, dicitur enim: & diſper= ſit ſuper aquam &c. 66,. ſic etiam (dicitut:) & accipiant pro immundo de cinere (vae- lal. bo⸗ cæ) combuſtæ, hoſtiæ propeccato &c. 67, N inquinartt ; JJMM (ruka) er. CAL. XX. Erſ. I. Omnis tæœtus] Costus integer, quia jam anteà mortui erant illi, qui in deſerto occubuerant; iſti autem ad vitam erant ſegregati. 1. Eod. verſ. I. E mortua f ili Mirjam] Cur conjungitur mors Mirjam 2. textui de vacca rufa? (nimirùm) ut indicet tibi, quòd, ſicuti oblationes expiant; ita etiam mors ju- ſtorum expiet. 3, Eod. verſ. I. Et mortua eſtibi Mirjam] Etiam ipſa per oſculum Hhh—ðñlühhh 3 (Dei) * 82 Konler. quæ ad Levit. e. 14. V. 4. n. 6. notata .. 2. p. 61. allegavit, . I. Confer. hic præ aliis not. in "nom npw /. loe. Iſraelitis ad aquam purgationis, iſta hic ſubintel- 2. Vide Gur Arjeh Jol. 1 9 3. col. 1. princ. ac not ligenda ſunt. in an e 5. 10C. ubi tractat. Talm. Moëd ka- ton, Fol. 2 8. a. ad marginem allegatur, confer. & Ja kut Part. 1. Fol. 23 8. col. 4. circà fin. it. Taa- 3. Id quidem verè dicitur de morte Juſti, Serva- toris ſcil. noſiri, Jeſu Chriſti, qui expiatio facta eſt pro totius mundi peccatis, 1. Johann. c. 2. v. 2. Cœterum de morte hominis, quæ, juxtâ Rabbinorum fſententiam, eſt peccatorum expia- tio, vide Gur Arjeh fol. 20. col. 2. med. S& ol. 183. col. 1. med. ac D. Wagenſeil. Carmin. Lipmann. p. 19 1. & p. 49 5. item Lightfoot. ad Matth. c. 1 2. Verſ. 32. P. 3 5 1.7edit. Lipſ. conſer. etiam not. in inee re b, loc., ac Jalkur e hic ſignificat. = 6 5. Uti Exod. c. 32. V. 34. habetur, ubi vide not. n. 107. confer. & Lightfoot. in Act. Apoſtolor. XX Verba iſta: ſic vacea (rufa) cunctos, qui eircà illam occupati ſunt ,/contaminat, abſunt in He- de sis Raſchi notas. gorica expoſitio R. Moſis Hadarſchan; eadem, quæ iſte R. Moſes Hadarſchan hic expſuit, ha bent etiam R. Bechai /ol. 186. col. 3. & R. Abar- benel fol. 302. Col. 3. ac R. Joſua, Aben Schuit, in Diflertatone de Vacca rufa Pait, 2. Dogm. (Dei) mortua eſt 4. ſed cur non dicitut (hic) de illa; per os Domini? 1 quia illud non convenit honori Divino; 6. aſt de Aarone dicitur: per os Domini, in (Sectio- ne, quæ incipit:) hæ ſunt profectiones. 7. Verſ. 2. Nec fuit aqua cœtui] Hinc (di- ſcimus,) quòd per omnes quadraginta annos fuerit eis (Ifraelitis) puteus 8. propter juſtitiam 9. Mirjam. Verſ. 3. Meinam exſziraſſemus] (Dictio: hic ponitur pro:) Ni. e. utinam exſpitaſſemus! Eod. verſ. 3. Quando caſzirdrunt fratres naſtri] i. e. Morte 10. fratrum noſtrorum, (qui abſumpti ſunt) peſte, docet (hic Scri- ptura,) quòd mors, (quæ fit) ſiti, turpior ſit illa, (quæ evenit peſte.) Eod. verſ. 3. In exſpiratieone] (142 NRHD i. e. morte fratrum noſtrorum, 11. nec convenit, explicare iſtud (hoc mo- do:) quando mortui ſunt fratres noſtti, nam ſi ita eſſet, punctandum fuiſſet: Miaa 12. Verſ. 8. Et jumenta eoum] Hinc (docent Rabbini,) quòd Sanctus ille Benedictus pe- percerit facultatibus 13. Iſraelitarum. Verſ. 10. Et congregaverunt &c.] Hic u- hic) eſt nomen rei ſubſtantivum, perinde ae ſi (ſcriptum eſſet:) nus eſt ex locis,* ubi exiguum (loci) ſpatium comprehendit multitudinem. 14. Verſ. 10. Nam ex petraæ iſta edacemus] Quoniam (Moſes & Aaron) non agnôverant *6 ₰ 4. Perinde atque Aaron, frater ejus, de quo vide Numer. c. 3 3. Verſ. 3 8. n. 15. ac Moſes, de quo Deuteron. c. 34. V. 5. n. 14. conter, infrà verſ. 26. h. cap. n. 59. ac Gur Arjeh fol. 18 3. col. 1. † circà fin. ac not. in am new, ubi etiam tract. Talm. Moed katon, Jol. 25. ad marginem alle- gatur. 5. Sicuti dicitur infrà Numer. dict. c. 3 3. v. 3 8. de Aarone, illius frarre . 6. Nempè, ut de Deo dicatur, quòd Mirjam mor tua ſit per os ſive oſculum Domini, ſieuti id de Aarone dicitur loco allegato, confer. not. in SWon row h. loc. * Hæc verba: aſt de Aarone &c. usque ad: nec fuit aqua, abſunt in Hebræo ab utroque MSto. 7. Scctio iſta incipit 2 Numer.c. 33. princ. & con- tinuatur usque ad finem libri quarti Moſis. g. Confer. quæ infrà ad verſ. 10. . cap. n. 16. nO. tata ſunt, it. tract., Talm. Laanit, ol, 9. a. .„. Vel: propter merita ac probitatem Mirjam, Hebr. , conſfer. hic not. in pom rS ac D- Wagenſeil. Refut. Carm. Lipmann. p. 474. at- que Lightfoot. 1. ad Corinth. c. 10. v. 3. item R. Salom. ad Eceleſ. c. 7. v 1. H Io. Vide, quoad hanc interpretationcm, ea, quæ num. ſeq. 1I1, h. vetſ. notata ſunt; verba iſta: morte frattum &c. usque ad: in exſpiratiene, bſant in Hebræo à MSto 1. . 11. Id eſt: eodem illo mortis genere, quò fratres noſtri ablumpti ſunt, nimirum peſte, confer, num. antee. 10. ac Gur Arjeh fol. 183. col. 1. fin. ac not. in an new h, loc. verba autem i- ſta: yun hic eſt nomen rei &c. usque ad: nec convenit, abſunt in Hebræo à½ MSto I. I12. Nempe, ut Vau ſit ia i, e. habeat voca- lem ſeu punctum Cholem, prout in Gur Arjeh fol. 193.- col. I. fin. habetur; jam verô in tex- tu Maſorethico puncta ſic poſita ſunt: 2, ac ſic dicetetur Pai. e. in exſpiratione, confer. not. in nan 'npw h. loc. 13. Sive: bonis ac pecuniæ, Hebr. p, prout hic habetur, confer. not. in an nov p, loc. noſuit enim Deus, utpecora Iſraélitarum, quæ in illorum divitiis ac bonis erant, ſiti perirent at- que ipſi facultatibus ſuis privarentur, confer. hic tract. Talm Menachot, fol. 76. b. . * Hebr. Hmw io, in Msto 2, pro eo legitur: NLLDN Ni. e. ex S. Scriptura. 14. Sive: mukes homines, confer. & hic not. in S- nb, ubi Bemidbar rabba ad margi- nem allegatur. illam . x Verba iſta: quoniam (NMoſes & Aaron) &c. usque ad: & inter (alias) petras, abſunta MSto. I. S unt, poltt , 199. CA1. X. ilam (pettam4 Puteis 1 gete⸗ Uanam petta v. ) Dictio 5 totatſkultos, 1. a] De qus nob Vetl. II. ) nonprecepetat tram; 10, ipi jdeo dikerunt N (mandatum Mo Pettam, 13, à Ver. 12. Luia Ripeccaum iſtud tam (promilſam, (homines:) Heui guibus deretum — 15. Conter. Ferl. ſegg Arjen kol: 183. c l. loc, Wbi enam allegatur. 16, Dequo ſupra ren cicio ila: Wagi. nroqne Mto, 17. Conlef hiepte a Qutldeic. Wi plur iucredulitatitin Mo⸗ linon. I9. Nam Augellingu⸗ Peentes, . 3 Ve:tonti dodore⸗ Veſtete polſis z ad de ſun, gui gomin tekiaani, y. Hiane Rebbini ad bitpereuſſert petna tdrt znherſ ee de, e num ſeg. 16. Fieii iupti ver,. 0 Moſes 6. Aon- Junius: conler. Deuter, di CILW. — gnialld 1 Hine d. 1. rote die Ponitur rint fiattt, et hie dei. Ferl 3. k tumellet:) ndſhocno⸗ 1: Ninn. necickuspe. 7 Hiu. .14. Vetl. norelant 5 illam — e, guotfates elle, conter, ligz. eole t erbz autemi⸗ sge 14: get 0 . babest voca⸗ in Gur Arjeh mverdin ter⸗ nt: M1, Ktione,One 183. Nam pientes. † Vel: conitrà doctores ſuos, nam & ſic Dee E .pd, pront n woo he loe. litarum, qurin ſi pentenat ⸗ tut, onſet⸗ni S 6 ut, 19. Hanc Rabbini adferunt rationem, cur Moſes .„ to eolegitut: 4.K bienot in bba ad malgl⸗ Aaron) Se⸗ blund/ Md, 2. Sicuti ſuprà veri. 9. b. Cap. habetur, ideir- rfant, prout Junius ac Tremellius hic notarunt, – =” CAP. xK. NUuMERORIM. —II3 illam (petram,) abierat enim iſta puteus 16. defecerat, notat ſtultos, 18, qui rebellant contrà do a] De qua nobis non eſt præceptum ( Verſ. II. Bis] Quoniam (petra) ab initio non eduxerat, petra & inter (alias) petras ſe collocaverat, 15, dum atque Ifraelitæ eisdem dixerant: ec quanam petra vos aquam nobis educatis? 17. ideò dixit ei quid veſtrùm intereſt, ex §s: Eod. verſ. 10. Rebel- linguâ Græcà (vox D) ) Eod. v. 10. An ex petra i- educemus vobis aquam ² niſi guttas, 19. nam Deus i. e. refractarios, minos ſuos. † à Deo datum, ) non præceperat cis, ut illam (petram) percuterent; ſed (eis dixerat:) alloquimini pe- tram; 20. ipſi autem allocuti erant aliam petram, 21 . quæ non eduxit (aquam,) ideò dixerunt (Moſes & Aaron:) forſitàn opus erit, ut percutiamus (petram,) veluti (mandatum Moſi datum erat) ab initio, 22. etram, 23, atque obvenit eis iſta Verſ. 12. Quia non credidiſtis mihi] ſi peccatum iſtud ſolum (obſtitiſſet.) ingrefſi faiſlent (Moſes & ram (promiſſam, eaque expreſſa mentio pe dum dictum fuit: & percuties petra eamque percuſſit * (Moſes.) Revelat (hic) Scriptura, 24. quod, ni- Aaron) in ter- ccati ideò hic facta eſt,) ne de illis dicerent (homines:) ſicuti fuit peccatum generationis ** (Iſraelitarum) in deſerto, de quibus decretum ( Divinum factum eſt, ne terram introirent, ita etiam fuit pec- catum 135. Conter. verf. ſequ. 11. h. Cap. n. 2 1. ac Gur Arjeh fol. 183. col. I. fin. & not. in nan mnor h. loc. ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem allegatur. S 16, De quo ſuprà verf. 2. O. cap. num. 8. cœterùm dictio iſta: Maπi. e. puteus, abeſt hic ab u- troque MSto. 17. Confer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chaldaic. ubi plura de hoc peccato & de cauſis incredalitatit in Moſe e Aarone. WZ taweel lingua Græca ſunt ſtolidi & inſi vertere poſſis à rad. i, e. docuit, ſtolidi quip- pe ſunt, qui dominis vel doctoribus ſuis ſunt refra Ctarii. bis percuſſerit petram, vera caula habetur Deute- ron. c. 3 2. verſ. 5 I. confer. hic not, in pofm ro h. loc, ac num. feq. 2 0. co Moſes & Aaron à mandate Divino dilceſſe *X Hebr. ) 21. Nam petra illa, de qua Deus Moſi & Aatoni Præceptum dederat, ex loco ſuo abierat atque inter alias petras ſeſe collocaverat , ita, ut MO.- ſes & Aaron illam non agnovetint, quæ judaica traditio verſu præced. 10. h, cap. n. 1 5. habetur, conf. & infrà Num. c. 3 I. v. 2 1. n. 86, ubi ſeri- bitur, quòd Moſes Propter iram erraveverit. Nempé: ille tempore, quo Iſraelitæ caſtra- metabantur in Raphidim, de quo Exod. c. 17. v. 1. & ſequ. nam duæ eæque diverſo tempore fuerunt contentiones ſeu tentationes popali I⸗ ſraëlitiei circà aquas, iuna, de qua Exod. dict. c. 17. verſ. 1. & ſequ. altera, quæ hic haberur, conſer., Junii ac Tremellii hot. ad Exod. alleg. t. 17. V. 7. 23. Prout habetur Exod. dict. c. 17. v. S& D. Wagenſeil. Nizzach. p. 46. * Hebr. o- , in utroque MSto habetur pluralis? ) i e, eamque percuſſerunt. 24. Confer. hic Gur Arjeh Ffol. 193, col, 2. prine. ac not. in a MD h. loc. vide & infrà Nu- mer. c. 27. V. 14., p. 44, ac Jalkut Part.' 1. Jol. 239: col. 2, circà ſin. . 22 6. confer. confer. & Deuter. dict, c. 32, V. 5 1. n. 26 8. 6. in utroque MSto huie voci præmiſa eſt dictio: ** i. e. cœteræ 1 generationis.) NuMERORUM. ſ ChAb. XX. catum Molſis & Aaronis; ſed nonne (peccatum illud, de quo ſcriptum eſt:) nuum oves & boves mactabuntur? 25. gravius fuit iſto peccatô⅛? (ita quidem eſt;) ſed uoniam illud (peccatum commiſſum fuit) occultò, 26. pepercit eis Scriptura; aſt hic, † ubi (peccatum perpetratum fuit) circumſtante univerſo populo Iſraèliti- co, non pepercit eis Scriptura propter ſanctificationem nominis Divini, (ſequitur enim eaque eduxiſſet (aquam hic:) Eod. verſ. 12. Ule me ſanctißcaretis] Nam ſi allocuti fuiſſetis petram, ) ego ſanctificatus fuiſſem 27. coràm cœtu (Iſralitarum) illique dixiſſent: quemadmoduùm petra iſta non loquitur nec audit nec opus habet alimentô, perficit mandatum Sancti illius Benedicti; mandatum exequi debemus) Eod. verſ. 12. Idcircò non introducetis] (Dictio 2 notat hic) juramentum, veluti *E(in illo loco:) 120 i. e. reverà 28. juravi domui Eli, juravit (hic Deus) per abruptionem, 29. ne (Moſes & Aaron) ea de re † mul- tiplicarent verba precum. Verſ. I13. Heæſunt aquæ contentionis] i. e. Hæ ſunt (a- quæ,) quarum alibi facta eſt mentio, 30. iſtas (aquas) viderant aſtrologi Pharao- nis, quòd (Moſes decretum ,) Iſraelitarum ſervator, puniendus eſſet per aquam, ideò (tale) fuit factum: omnem filium, qui naſcetur, in rivum projicite 31. Eod. verſ. 13. Et ſanctiſicatus eſt in eis Nam Moſes & Aaron mortui ſunt propter il- las 2 5. Prout ſuprà Numer. c, 11, V. 22. habetur, ubi vide not. n. 97. 26. Conkfer. hic præ aliis not. in pom nb h. loc. c Num. diét. c. 11. v. 22. n. 99. it. Schabbat, fol. 55. a. & Fol. 97. a. it. Joma, Jol. 87. a. Hebr. &, iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 9 i. e. propter ſanctificationem ( nominis &c.) abſunt ab utroque MSto. Hæc & ſequentia, usque ad: hæ ſunt aquæ &c. (quæ verſu ſeq. 13. h. cap. habentur) in utro- de MSto præmiſia ſunt verbis iſtis: quia non credidifiis &e. usque ad: propter ſanctificatio nem nominis, atque ita ſeries notarum mutata eſft. — S 27. Confer. Deuteron. eap. 32. verſ. 5I. n. 269. ac Gur Arjeh fol. 183. col. 2. pring. & not. in pam neow bh. loc. X Hebr. N o, in MSto z. pro his legitur: pe % i, e, nonne nos multò magis? XXX ebr. , iſtud & ſequentia, usque ad: Vava i. e., juravit (hic Deus &c.) abſunt ab utroque M.ito. 18. Sic partieulam illam ſuxtà mentem Commen catoris noſtri hic vertere voui, quæ t, Samuel. c. † 3. V. I 4. habetur „ confer. not. ad, erem. cap. 16. V. 14. Sign. * & ad Pſalm. 106. verſ. 3 3. n. 14. 29. Hebr. uopa i, e, cum ſaltu, id, quod in no- tis an e exponitur: H-a anuy i. e. ſpontaneo motu ſine ulla coactione, poſſes etiam interpretari *ρa, ut hic ſignificet: fe- ſtinanter, tanquam homo;, qui abrumpit verba per iracundiam, ne alter apud illum precibus in- ſtet & ulterius eum roget. † Hebr 72 7), ſic in MSto I. habetur, quam le- Gionem hic in verſione ſecutus ſum; in MSto 2. locus iſte ſic legitur: xy an N ie n ) 9) 7na i. e. ne ſemet (Moſes) raret ad preces ob hane rem. J0. Nempé: Exod. c. 1. v. 22. ad quem locum hic reſpici, ſubſequens Commentatoris noſtri ex- poſitio arguit, confer. hic præ aliis D. Wagen- præpa- 2 2 I. Vv. 22. num. 72. 31. Prout Exod. dict. c. 1. v. 22. habetur, ubi vi- de Raſchi not. n. 72. & n. 75. confer. & Talkut Parr. 1. Fol. 239. col. 3. med. it- tract. Talm. So- ta, ol. 12, . & Sanhedrin, fol. 101. b. & fOl. multô magis nos ** (Dei ſejl. Sot. p. 276. & Raſchi not. ad Exod. dict, c. -2 (A. N. ls aqous,) qut 05, ipſe limetur mencus es, 0Den⸗ nſingtun ſr ſes,un hic mentio fiattes nosſulnut, tuutm, 34, Kutrie Iu niſi nnen no Kro (llraele) & 2 mentum debiti, 37 poſuerat acobo. õ che 40, doleant in B Audivit vocem! nolter † (dicens: clamamus & exa de elt, quod ⸗ — 31. Fie uxta wentem eumilum, qui biae tete volvi, ſige Raſch (cutn illum tanſtulen d. 12. 3)1 krodt Lerit,ͦ dict, de not. n. 11, coutet Pbr. Chald. 9. loc, 34. Uni Genel,t, 15. r, 3ſ. Vel: hos ambo de mus, ſolfere gebitun c) d 4 iac R, Sal 1. 19. 4 ehr 5 .ę Hedryyb,, ſe reqi Aum in alit eiitionil mendode, donſer, not, 1. 16, inkein 3. ennn 37.1 n, in Mon nk, icitur enin, 36, dieuti Genel gicl⸗ kr bie Gur Anen 50 in W dy/, de. . . n d Propter obli hum, Hebr afn woy A CAH xTx. NuMERORMIMAI.. E un ) quando cnim Sanctus ille Benedictus judicium cx )d as (aquas *) quando enim San eus ille! ne judicium exercet ergà ſanctos ſu⸗ rßntn os, ipſe timetur & ſanctiſcatur ab hominibus, ic quoque illla ( Scriptura) dicit: ti. “ mendus es, Deus, à Sanctis tuis, 32. eodem modo ipſe dicit: in illis, qui mihi (nar appropinquant, ſanctificabor. 33. Verſ. 14. Fater tuns, Irazl] Ecquid vidit (Mo- “ ſes,) ut hic mentionem faceret fraternitatis? nimirum dixit ei (populo Edomitico lnn ] fratres nos ſumus, filii Abrahami, cui dictum fuit: quoniam peregrinum erit ſemen tuum, 34. Xutrique noſtrùm incumbebat, 35. ſolvere * debitum. Eod. verſ. 14. .R lade Iu nſti omnem moleſtiam] Ac proptereà ſeparavit ſe pater veſter (Eſavus) à patre no- (Di Aro (Iſraele) & abiit * in terram à facie Jacobi, fratris ſui, 36. ſcil. propter inſtru- R icio) mBentum debiti, 37. quod illis (ambobus) erat impoſitum; (Eſauus) autem illud im- idne poluerat jacobo. 38. Verſ. 15. Er intulerunt malum nobis] Pertulimus multas mi- erefmll. ſerias. 39. Eod. verſ. 15. Etpatribus noſtri] Hinc (docent Rabbini,) quòd patriar- leſint. chæ 40. doleant in ſepulchro, quando pœna venit ſuper Iſraêlitas. 41. Verl. 16. ⸗ g harso. RB uadivit vocem noſtram] Mediante benedictione, quàâ nobis benedixit pater ienſal noſter † (dicens:) vox quidem vox eſt jacobi, 42. (hæc eſt vox,) qua nos e 31. Eod. . , clamamus & exaudimur. 4 ;3½. Eod. verſ. 16. Angelum] Is fuit Moſes, X in thoptetl. de eſt, quòd prophetæ vocentur angeli, ac dicit (Scriptura:) & ſubſanni- runc laem a. 32. Sic juxtà mentem Commentatoris noſtri lo 36. v. 7. n. 16. S. n. 1. unde lux quædam huic 6. ſenl gn ecum illum, qui Pialm. 6 8. v. 3 6. habetur, ver- loco accedet. iiüttitttere volui, vide Raſchi not. ibidem, alii aliter lo- 38. Qui illud ſolus in ſe recepit ac proinde etiam guot ne cum illum tranſtulerunt, vid. Levit, c. 10. v. 3 1 ſolus ſolvere obſtrictus fuit, vide Geneſ. dict. c. he n. 12. 36. v. 7. n. 1. Ae golees 3 3. Prout Levit. dict. c. ro. v. 3. habetur, ubi vi- 39. Conter. hic Gur Arjeh fol. 1833, col. 4. med. lgnißtet: k. de not. n. 12. confer. & P. Fagii not. ad Para- ac not. in nan no h. loc. Crunpiſenni phr. Chald. h. loc,. A4. Nempè: Abrahamus, Ilaacus ac Jacobus, qui n Mecbua. 24. Uti Genel, c. 15. v. I3.ð habetur. pic dicuntur Max i. e. patres, eorum uxores, Sa- 85. Vel: nos ambo debebamus vel obſtricti era- ra. Rebecca, Rachel ac Lea vocantur Manèe i, e, eut, guam ,. mus, ſolvere debitum, confer. inftà verſ. 17. b.] matres, confer. quæ ſuprà ad Numer. c, 5. verl. ſum; in MSR o m . Eap. n. 45. ac R. Salomo ad Genel, c. 36. v. 7. 15. n. 60. notata ſunt. n. 19. AI. bProlixiorem hujus loci explicatisenem vide in Moler) ehu . 2 Hebr. y, ſie rectius in utroque MSto legitur, Gur Arſeh fol. 1833. col. 4. princ. & in not. V . P quàm in aliis editionibus, uti habetur: D7, e rD, h. loc. r dquem lerrn mendosè, confer. not. ad Geneſ. dict. c. 36. V. 7. † Hebr. 'nè aad, in MSto 2. pro his legitur: ränolie. n. 16. & infraà n. 37. & 3 8. b. verſ. PaN a i, e, qua benedixit ei pater ejus. is Miger zg Hebr. 170, in MSto 2. huic præmiſſum eſit: 42. Uti Genel. c. 27. v. 22. habetur, conter. verſ. Erod, dic, ub i. e. dicitur enim. 1g. bh. cap. n. 49. A8. Sicuti Geneſ. dict, e. 36. verſ. 6. habetur, con. 43. Vide infraà dict. verſ. 18. . cap. n. 50. con- biheil, bbini⸗ fer. hic Gur Arjen ol. 183. col. 3. fin. ac not. fer. & Gur Arjeh fol. 1833. col. 4. princ. ac not. olen N ſ in enan me, b. loc. = in ma WMvh. loc. = S nalt. Ialn 0 37. Sive: propter obligationem aut chirogra- * Hebr. w en, abſunt iſta hic ab utroque MSte. . 1on. a phum, Hebr. A ρ confer. Genelſ. alleg. cap. OWYM liiiiii — 1176 WMERORUM. QCoagb. XX. runt angelos Dei. 44. Verſ. 17. Tranſeamus, quæſumus, per terram luam] Non- convenit tibi contendere de poſſeſſione terræ Iſraelitarum, ſicuti (etiam) non ſolviſti debitum, 45, præbe nobis ** paululum auxilii, ut tranſeamus per viam terræ tuæ. Eod. verſ. 17. Non bibemus aquam putei] Aquam puteorum 46. debuiſſet dicere; ſed ita dixit Moſes: etiamſi nobis adſit manna ad comedendum ac puteus ad biben- dum; tamen exinde non bibemus; ſed comparabimus à vobis cibum & aquam in- commodum veſtrum, hinc (diſcimus, quòd conveniat) viatori, ut, licèt 47. is cibum penes ſe habeat, tamen illum ab hoſpite comparet, ut ei aliquid emolumenti adferat. Eod. verſ. 17. Per viam regiam ibimus] Capiſtrabimus 48. jumenta noſtra nec illa hinc atque inde declinabunt, ut depaſcant (gramina.) Verſ. 18. Ne fortèò tibi gladio occurram] (Edomitæ dicere voluerunt:) vos (quidem ô Iſraelitæ,) elatô eſtis animò propter vocem, quàâ pater veſter vos poſſeſſores conſtituit 49. atque dicitis: clama- vimus & audivit (Deus) vocem noſtram; 50. aſt ego contrà vos egrediar mediante illa re, per quam pater meus me poſſeſſorem conſtituit, (dicens:) per gladium tuum- vives. 51. Verſ. 19. TLantummodò (iſtud) nibil (aliud)] Non ulla res tibi adferet., detrimentum. 52. Verſ. 20. Et manu forti] (Videlicèt) in promiſſo 53. avi ſui (dicentis:) & manus ſuntmanus Eſaui. Verſ. 2 2. Univerſus cætus] i. e. Omnes incolu- mes erant ac ſtabant (parati,) ut ingrederentur terram (promiſſam,) nam inter illos ne unus quidem erat ex eis, ſuper quos factum erat decretum, 54. quia jam anteà ho- mines Id eſt: nuntios ſive prophetas Dei, uti ha pam me b. 1oo. betur 2. Paralip. c. 36. v. 16. ubi vide Raſchi 49. Confer. quæ ad verſ. 16, h. cap. n. 42. ac n. not, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. z. 4 3. notata ſunt. . p. 245,5. fin. 50. Sicuti dict. verſ. 16. h. cap. habetur, ubi vide 4 5. De quo ſuprà verſ. 14. H. cap. n. 3 5. & n. 3 89.] not. n. 43. confer. & Gur Arjeh fol. 183, col. 4. confer. & Gur Arjeh fol. 183.: col. 4. princ. ac med. . not. in an no b. loc. 51. Vide Geneſ- c. 27. V. 40. confer. & hic not. in 25 Hæc verba: præbe nobis &c. usque ad: non nan n b. loc. bibemus. abſunt hie in Hebiæo4 MSto I. 52. Vel: nullum omninòtili damnum inferemus 46. Hebr. HM)a, in plurali 3 in textu autem ſacro 5 pabetur ſingularis Na i, e. puteus, rationem hic] Chald. h. loc. adducit Commentator noſiter, confer, hic not in „an e, ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatu. 47. Hebr. 9y&, ſic in editione man moe; abſunt tamen iſta tàm 4 Bibliis Buxtorf. quàm ab exem- plari Hebræo, quo uſas ſum, ut & ab utroque MSto; ſed hæc ſupplenda eſſe puto. uti Geneſ. c. 27. v. 22, haberur. quod hic habetur, ſignificat, confer. Geneſ, c. 29. 24. V. 10. n. 21. & Verſ. 32. n. 67. item not. in confer., hic præ alüs P. Fagii not. ad Paraphr. 53. Sive: ſpe atque fiducia, quà Iſaacus impleve- rat Eſavum, dicens: & manus ſunt manus Eſaui, 154. Nempèé: Divinum, quô omnes, qui tunc in deſerto vivebant, propter inobedientiam ac re- bellionem ad mortem erant damnati, excep-dö 8. Ora obturabimus, id enim Hebr. ☚ nb, Joſua ac Calebo, vide ſuprà Numer. c, 14.vVerl. (N.XI. rines illi in eiin rosellis (ilumm)mon itet ante llo listemanebe Nebor in ſept uterri don hic utkſiro ſus ille Aat dio digrvpin Ij. dicei: 6 i eveniret, (Aaronem) Ctante, inite Klucernama eichrit:) ent fachs (dixi Moles ejusm. (atet tons,9 Visiltares ei! El.r. Laru dina — — 6). UnDemere Eun Arſeh Oun we 3 Hebr. ih aecie (Aare 56. Fieni 1 . tur. 66, Conler hie 1 3. col, 4. citea En. CNN. — on ſolifi terte iun, let licere; 8ad biben. Adda in. 7, is bum nti adlert. ltra nec Hha 48tibigudH eſtis animnOd iist amg. r medliante dium tuum ibi adferet. Z. aNi i mnes incoll. minter il0s am anteihO. mines ca,. N41, e. betur, übi vide ſer, K hic notln mnnumnioferemas,; 90t. 40d. Parapht lüacus implete . ntmnanus Laul, .. Pnes, guituneit bedientiam acte mnxi, excen K uner de 14 Ne NuMERORUM. 1177 mines illi in deſerto exſpiraverant aſt iſti fuerunt ex illis, de quibus ſcriptum eſt: vivi vos eſtis omnes hodiè. 55. Eod. verſ. 22. Ad montem Hor] Mons fuit ſuper- (iſtum) montem, veluti pomum parvum ſuper pomum magnum & quamvis nubes iret antè illos (Iſraelitas) & uales (ſeu planos) redderet montes; (tamen) tres ex il- lis remanebant, (nempè:) mons Sinai ad legem (quæ ibi promulgata fuit,) ac mons Nebo, in ſepulchrum Moſis & mons Hor in ſepulchrum Aaronis. Verlſ. 23. In ſini- bus terræ cdom] Refert (hic Scriptura,) quòd, quoniam (Iſtaelitæ) ſemet aſſociaverant hic, ut Eſavo appropinquarent, disrupta fuerint eorum opera eisque ſubtractus ſit ju- ſtus ille (Aaron,) ſic quoque * propheta dicit Joſaphato: quoniam aſſociaſti te im- pio, disrupit Dominus opera tua. 56. Verſ. 25. Accipe Aaronem] Verbis blandis 57. dic ei: te beatum, quòd videas, coronam tuam dari filio tuo, id, quod, ut mi- hi eveniret, ego non merui. Verſ. 26. Veſtes ejus] Veſtibus ſummi ſacerdotii eum (Aaronem) indue 58. easque (poſteà) ei detrahe, ut illas des filio ejus ipſo inſpe- cante, dixit ei (Aaroni Moſes:) ingredere ſpeluncam, quò factô vidit lectum ſtratum & lucernam accenſam, dixit ei (Moſes:) aſcende in lectum, ille igitur aſcendit, (dein ei dixit:) extende manus tuas, extendit itaque, (ulteriùs dixit:) contrahe os tuum, quò factô (dixitei:) claude oculos tuos, ipſe 'gitur clauſit, 79., ſtatim deſideravit Moſes ejusmodi mortem, atque hoc eſt, quòd ei dicitur: ſicuti mortuus eſt Aaron, frater tuus, éoο. ea ſcil, morte, quam deſiderâſti. Verſ. 27. Et ſecit Moſes] Quam- vis iſta res ei fuerit dura; é1, tamen nullam fecit moram. CAP. XXI. Erſ. 1. Et vidit univerſus cœtus] Dum viderunt (Iſfraeëlitæ) Moſen atque Elea- zarum deſeendentes nec Aaron (ſimul cum illis) deſcenderat, dixerunt: u- binam eſt Aaron? reſpondit eis Moſes: ille mortuus eſt, dixerunt ei: num .ẽꝗ 6 Iiiiiii 2 . ei, 55. Uti Deuteron. c. 4. v. 4. habetur, conter. iie] fin. ac not. in er m,h. loc. poſſes etiam lo- Gur Arjeh, fol. 183. col. 4. med. ac not, in cum iſtum ſic vertere: veſtibus ſummi ſacer do= ODo n b, 1oc. 3 tii &c. induit easque (poſteà) ei detraxit, ut illas * Hebr. , iſtud & ſequentia, usque ad: moi. e. daret filio &c. . accipe (Aaronem) abſunt hic ab utroque MSto. 59. Atque ita exſpiravit, vide infrà Numer. c. 33. 56. Sicuti 2. Paralipom, cap. 20. verſ. 37. habe- v. 3 . ibique not. n. 15. confer. & ſupra verſ. 1. tur. h. cap. n. 4. 57. Confer. hic, quæ ſuprà ad Numer. c. 16. v. 60. Prout Deuteron. c. 32. verſ. 50. habetur, ubi I. num. 7. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. vide not. n. 26 3. & n. 264 confer. & infrà Nu- 1½3. col. 4. ac Jalkut Part. 1. ol. 239. col. 4. mer. c. 27. v. 13. n. 40. circà fin. 61. Ac moleſta, confer. hic Gur Arjeh Fol, 193. 58. Vide & hic Gur Arjeh fol. 183. col. 4, eircà col. 1178 NUMERORUM. 7 ei, qui ſtetit contrà angelum 1. & cohibita fuit plaga, z. dominabitur angelus mortis? ſtatim imploravit Moſes miſericordiam 3. & angeli miniſtratorii oſtende- runt 4. illum (Aaronem mortuum) portatum in feretro, quò visé illi crediderunt, (Aaronem eſſe mortuum.) Eod. verſ. I. Eniverſa domus Iſrazlitica] Tàm viri, quàm fœminæ, quoniam Aaron pacem perſequebatur & concordiam procurabat- inter litigantes, ut & inter maritum atque uxorem. 5. Eod. verſ. I. Qua exſiräßet] Exiſtimo ego, quòd ille, qui (verba iſta: Y) 32) Chaldaicè ver- tit: NR NMQM·ä. e. nam ecce (vel: quoniam) mortuus eſt, (is inquam,) erret, niſi il- le (iſtud?) Wπ interpretetur Chaldaicè: NTENNNi. e. & conſpecti ſunt, ⁶. non enim dicum Rabbini noſtri, * quòd iſta (particula:) uſurpetur pro (Chaldaico:) N i, e. nam ecce (vel: quia) 7. niſi pro quòd ſublatæ fuerint pter expoſitionem allegoricam, (nempè,) 8. nubes gloriæ 9. ut & juxtà diéctum * KR. Abhu, nam dixit R. Abhu: ne legas: ¹1j. e. & viderunt; ſed π½ 1. e. & viſi ſunt, ui0. huic enim verbo convenit dictio: & i. e. nam ecce (vel: quia,Dipſa enim dat rationem ejus (rei,) quæ illam (dictionem) præcedit, cur (ſcilicèt dicatur:) Nε i. e. & viſi ſunt, 11. (nem- col. 4. fin. ac not. in τ Hνν, ubi etiam Be- midbar rabba ad marginem allegatur. 1. Scilicèt: mortis, confer. quæ ſuprà ad Numer. c. 17. v. 11. n. 15. notata ſunt, it. Jalkut Part. 1. Fol. 240. col. I med. ut & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 3., a. 6. & Taanit, fol. 9. a. 2. Vide ſuprà Numer. c. 16. v. 50. al. c. 17. verfſ. 3. Scilicèt: Dei, 2 Cabbaliſtis o & Na) in- ter attributa Dei refertur. 4. Rabbinica iſta expoſitio inde nata eſt, quoni- am in textu ſaero habetur h. verſu . verbum αh i. e. viderunr, confer. Jalkut dict. Part. 1. Jol 140. col. 1. circà fin. 5. Iled luxerunt eum tàm viri, quam ſoœminæ, confer. quæ ad Exod. c. 20. V. 2 5. ny 124. no- rata ſunt, confer. etiam Gur Arjeh ol. 183. col. 4. fin. ac not. in as 'ne p, lec. item not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 10 5. a. cir- cà fin. ac Deuter. z. 34. v. J. n. 24. & Jalkut al- leg. fol. 2 40. col. 1. cirea fin.. . 6. Vel: viſi ſunt, apparuerunt, fic ex Rabbinorum mente verbum iſtud Chaldaicum *πει hic interpretor, vide num. (equ. 10. h. verſ. I, in u- troque MSto poſt Xε additur: erwn i, e. univerſus ctus. gitur: wyn en ennn nee n D Ni& N NA i- e quod (enim) di- xerunt Rabbini noſtri, (particulam) iſtam: * uſurpari pro & i. e. ecce, iſtud non eſt (vel fit,) niſi ſecundum expoſitionem allegoricam &c. res eodem redit. 7. Confer. hic, quæ ad Geneſ. c. 41. v. 49. n. 67. notata ſunt. 6. 8. Vel: remotæ fuerint ſive receſſerint, Hebraicè: pyDA. confer. ſuptà Numer. c. 9. v. 17. n. 27. ac verfſ, ſequ. 2. n. 16. item Deuteron. c. 10. V. 6. n. 11. . n. 60. confer. & verſ. ſeq. 2. h. cap. n. 16. XX Hebr. △ &, in utroque MSto pro eo legi- tur aèe W1) i. e. & ſecundum R. Abhu. 10. Vel: conſpecti ſunt, apparuerunt, dum nu- bes gloriæ, quæ Iſraelitas hactenus contexerant, poſt mortem Aaronis ab illis receſſerunt atque i- ta Iſtaelitæ quaſi nudi ac ſine protectione con- ſpectui hoſtium eorumque inſuhkibus expoſiti fuerunt, ſic verbum &ει juxtà Rabbini iſtius ſententiam hic expono, vide num. antec, 6, ut & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 2. 6. & l. 3. * Hebr. ) N& N, in MSto 2. locus iſte ſie le- 2. plO⸗ CAP. XXI. 9. Nam, juxtà Rabbinorum opinionem, ſeptem e- rant nubes in profectionibus Ifraelitarum per deſertum, vide ſuprà Numer. did. c. 9. v. 34. “ n. M. I. (vempe W. ui nic)no gueinſetit loco N gultiseffci ive. ql o Pt mnod mortu inolch he 19, Mraeliti Admenden i9. Mutaven Chananxi, manus ſuas nilite, qud eorundem nim: ſi tral er viom eij citur enim: 2, Ptont in gatur conſe mec. 11. K er wer tendum erit. 11, Monmt in tur. i in Möro ſecutus ſuen ue Chaldai Podizr. 13. Eonler u N. 1 . otats 14. Kicuti io 15. Uti Job. I. . Deqbidus „. notata ſun I 3 n, 22. & tel. e. 31. e 140, tol. ¹, 7 Her, dd sadenus . AN Czxr. xX. ri. (nempè:) quoniam ecce mortuus erat Aaron; aſt verſioni iſti Chaldaicæ: rn — n angelus i ollende. cligerunt, ViIi, äm ſcutabat, I. AQud ldaice der⸗ tret, niſlll. int, 5, nn: Haldaico:) (nempt.) ham Gixit huicenim ionem ejus wil ſont, 1, (nem⸗ — R TDN s (enim) i. m) dam: JQ non eil (vel ly. 49/ 1, 67. int, Hebtaich : .V. II.n. 1,/ Reron. c., 10, mer, eptem e⸗ ſaelitstum et ide 9, 54, 5 n. 1, o go eolegi⸗ RAbhu. evnt, Cunh nll⸗. 1scontezelat eleruntatgvei⸗ roteclionec0n lbibus eipelii Zubbini Ains ,ntet, b⸗ lt & 1,1. ,fol . 1 to⸗ n allegoricann 4 4 12. Prout in Targum Onkeloſi hoc loco habe- 15. Uti Job. c. 14. vVerſ. 5§. habetur. 17 Hebr. ae N&X&) i. e- initium anni, reperitur NMuRORUM. 1179 N 99 i. e. & vidit univerſus coœtus, 12. dictio: & i. e. nam ecce (vel: quia hic) non quadrat: ſed particula: N i. e. quòd, nam illa eſt de conſtructione, quæ inſervit (particulæ:) N† ficuti reperimus (particulam iſtam:) Dèè uſurpari loco &, 13. veluti (accipitur in illo loco :) = Ni. e. quòd (ſi eſt,) cur non an- guſtiis afficietur ſpiritus meus? 14. ac multi explicant exinde (locum illum:) N& i. e. quòd præciſi ſunt dies ejus. 15. Verſ 2. Ert audivit Chananæzus] i. e. Audivit, quòd mortuus eſſet Aaron & receſſerint nubes gloriæ, 16., ſicuti pluribus explicatur in Roſch haſchana; 17. Amalek autem jam inde ab initio erat lorum caſtigationis 188. Iſraélitis, omni tempore deſtinatum in pœnam. Eod. verſ. 2. Qui habitabat ad meridiem] Is fuit Amalek, dicitur enim: Amalek habitabat in terra meridionali; 19. mutaverat autem (iſte populus Amalekita) linguam ſuam, ut loqueretur linguâ Chananæ4, 20. ut, ſi Iſraêlitæ preces ad Deum funderent, quò ille Chananæos in- manus ſuas traderet, ipſi (Amalekitæ) non eſſent Chananæi, (dum igitur) viderunt Iſ- raélitæ, quòd eorum (Amalecitarum) veſtes eſſent inſtar veſtium Amalecitarum; eorundem verò lingua eſſet Chananæa, dixerunt, oremus ſimpliciter, 21. dicitur e⸗ nim: ſi tradendo tradideris populum iſtum in manum meam. 22. Eod. verſ. 2. Per viam exploratorum] i. e. Per viam meridionalem, quâ iverant exploratores, di- citur enim: & aſcenderunt meridiem versus; 23, alia expoſitio (verborum) lliiiii 3 DnN. cundæ operis I almudici; locus autem, ad quem hic reſpicitur, habetur in dicto tractatu, Roſch a. prout in nar h. loC. ad marginem alle- gatur, confer. & Jalkut Part. 1. ol. 240. col. I. med. 4 hB05³haaaſchana, Ol. 3. a. prout in haorm ad mar- I1. Six ex mente R. Abhu verbum iſtud hic ver ginem allegatur, vide & not. ibid. ac Gur Arjeh tendum erir. Jol. 194. col. 1. princ. it. tract. Talm. Taanit, fol. 9. 2. 18. Sic Hrrn my, prout verba iſta hic haben- tur, interpreror, confer. Deuter. c. I, verſ. 1 5. n. 100. acBuxtorf. Lex. Chald. ol. 12 12. 19. U i Numer. c. 13. verſ. 29. habetur, confer. not. 2d 1. Samuel. c. 1 5. v. 6. Sige. ²* 20. Confer. Kaſchi not. ad 2. Paralipom. c. 20. V. 2 1. Vel: abſolutè, indefinitè, ſine mentione Ama- lecitatum aut Chananæorum, ſic nb hic in- terpretor & expono. 22. Prout verſu ſequ. 3. h. cap. habetur. tur. † Sic in MSto z. quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum, in aliis editionibus habetur: , quæ Chaldaica dictio interdum pro Hebræo bèe ponitur. = 13. Confer. quæ ſuprà ad Numer. c, 14. verſ. 13. n. 13. notata ſunt. 14. Sicuti Hiob c. 2 I. v. 4. habetur. 16. De quibus vide, quæ paulo antè v. I. h. cap. n 9. notata (unt, confer. d infrà Numer. c. 26, v. 13. n. 2 2. & Num. c. 33. Vv. 40. n. 17. ac Deu-„3. Vide fuprà Numer. c. 13. V. 2 3. confer, & P. ter. c. 32. Verf. 10. n. 54. it. Jalkut Part. 1. ol Fagii not, ad Paraphr. Chald. ut & Gur Arjeh 240. c0l. 2. hpl. 184. c0Ol. I. princ. ac not. in or , .100. is tractatus Talmudicus in libro octavo partis ſe- 1480 NIIMERORIM. dQCybp. xxXI. . DrN (ut eorum ſenſus ſit:) N N1. e. per viam conductoris magni, qui antè illos (lſraelitas) proficiſcebatur, dicitur enim: vià tridui, i. e. ad explo- randam eis quietem. 24. Eod. verſ. 2. Et abduxit ex eo captivitatem] Non niſi lan- cillam unam. 2 5. Verſ. 3. Anathematizabo] i. e. Sanctificabo prædam earum- (urbium) Majeſtati Divinæ. 26. Verſ. 4. &t anathemate percuſſit eos] i. e. Interfe- Gione (delevit illos.) Eod. verl.4. Et urbes eorum] Anathemate (conſecravit) nu- mini Divino. 27. Verſ. §. Per viam, quæ ducit ad mare Suph]) Poſtquàm Aaron- mortuus erat & evenerat eis (Iſraelitis) bellum iſtud (cum Amalekitis,) retrò iverunt per viam, quæ ducit ad mare Suph, hæc fuit via, * per quam reverſi erant (ſraeli- tæ,) quando ſuper illos decretum exploratorum factum eſt, 2,8. dicitur enim: & proficiſcimini in deſertum per viam maris Suph, 29. atque hic retrò iverunt ſeptem profectionibus, nam dicitur: & filii Iſraelis profecti ſunt de puteis filiorum Jakan in Moſerah, ibi mortuus eſt Aaron; 30. enim veròô num in Moſerah mortuus eſt (Aa- ron?) nonne ille in monte Hor mortuus eſt? 31, (ita ſanè eſt;) ſed eò reverſi erant (Iſraelitæ) & propter illum (Aaronem) in luctu erant eumque deflebant, perinde, ac ſi ipſe in illorum conſpectu eſſet, abi & inquire 32. in profectiones (IHraélitarum) & deprehendes ſeptem profectiones de Moſerah usque ad montem Hor. 33. Eod. v. §. Ut eircumirent terram Edom] Quia (populus Idumæus) non permiſerat eis (Iſraeli- tis,) ut per terram ſuam tranſirent. Eod. verſ. 5. Et imminutus fuit animus populi in via] i. c. In labore itineris, † quod cis moleſtum fuit, nam dixerunt, nunc propè era- . mus, — . Numer. c. 10. v. 33 habetur, conf.] fectionibus, abſunt in Hebræo 4 MSt0 I. 24. Ue ſadred Arjeh fol. 184. col. I. med. ac ** Hebr. 1 d iſtud & ſequentia, usque ad: not. in D ne bp. loc. Re i. e. atque hic, abſunt 4 MSto z. . Scilicet captivam abduxit, nam &α n.ν8. Nempè, ut Iſraelitarum cadavera in deſerto ₰„ . 27 4 . 7 . . *5. e, i. e. (dictio:) (quæ hic in textu ſa. caderent, de quo vide ſuptà Num. c. 14. v. 29. cro habetur,) ügnificat ancillam, prout juxtà 29. Uti ſuprà Numer. dict. c. 14. v. 25. habetur, ciam Miſiachi ſive Orientalem exponitur in confer. Jalkut Part, 1. fol. 240. col. 2. fin. Gur Arjeh fol. 184 col. 1. med. vide & not. in 30. Sieuti Deuteron. c. 10. v. 6. habetur, ubi vide man me . loc. ut & ttactat. Talmud. Git- Ralchi not. n. 8. confer. & Numer. c. 2 6. V. 13. tin, ol. 3 8. 32. Aionem Qan . eot cap. antec. 20. v. 2 8. hab f. „6. Vel: numini Divino, ſic dictionem 31. Prot cap. antec. 20. v. 2 g. habetur, conter. hbic interptetor, confer. quoad hanc vocem Le dic Gur Arjeh fol. 184. col. 1I. fin. ac not. in jt. c. 6. v. 1 5. . 66. & infra Numer. c. 3 2. v. —10 nobd b. loc. “ u vide & Buxtorf. Lex. Chald fol. 379. 32. Vel: computa ac numera profectiones Iſraeli- 24. H. 2 ſee u. 27. tarum, confez. & hic not. in 'π h. loc. 17, Wioclickt, ut earum urbium præda Deo eſſet 33. Vide infrà Numer. c. 26. v. 13. n. 2 5. & Nu- ſacra, confer. num. antec. 26. ac Gur A jeh /ol. wer. c. 3 3. V. 30. && ſeqꝗq. us que ad v. 37. 184. col. I. med. it. tract. Talm, Eruvin, Jol. † lo utroque & Sto ſeries verborum, quæ hic in ℳ Snt iſta: per viam &c. usque ad: ſeptem pro- A men eadem manet. . notis Raſchianis habentur, mutata eſt; res ta- — Ms ut ten hocmodo igbe die (vetba ill⸗ (conwenit 4 gud ſt nam rem! . i⸗ iet Aus kuit a1 affectusen mini mole cui incum in iplins a ien in üloloee magnus 3 nem venat imminutio mnsillam (lnilte) lKaelit)- OOe — 341 Fie ern legituy: biglem ee encoutt L. Vor iſta ( 3 . Uri 2 ot, h, 14 36. Wieſe Vel: Cor ed egſtur⸗ ſiamalke 137. Leu: 9 itatem ie hon vult. tlbum CN.x. — Mhagn ui 44 erplo⸗ von niſihn. Atn eatum e, Imerſee. ſecrarit)nu⸗ Nam Anton- ett igetunt rant Eaeli Ur enim: & tuntſepten uun ſakan in tuns elt Ar. tererſi erant hperinde, ac elitarum) & 33. Locd, v. teis llraeli ineut opul in nerope ere⸗ mus, — 4Mo l. i, sgneid: 3102. kavern in deſeto lum. E. 14 % 19. ,7. 16. Mabetil, ,col. 1 Kn. habetut, ubi vige mer.C⸗20. F. 13 habeint, colet, 1. fn. A nol lektiones ltell . eain 17. Prum, gue Hic in gulata eit, ſei t. 3 5. Uti Zachar. g. 11. verſ. 8. habetur, ubi vide 36. Vide Judic. c. 10. v. 16. ibique not. n. 6. CAbP. XXI. NUMERORUM. 1181 mus, ut terram (promiſſam) ingrederemur; (jam) autem nos veſtigia retro legimus, hoc modo retrò iverunt patres noſtri ac moras traxerunt triginta & octo annis in hunc usque diem, quocircà imminutus fuit eorum animus propter moleſtiam itineris, (verba illa: AXN ſignificant:) linguâ vernaculâ: encrout leur, 34. nec convenit dicere (vel exponere verba iſta:) & imminutus fuit animus populi in via (quòd ſignificent:) cùm eſſent in via, quoniam non explicatur hic, propter quam- nam rem i. e. imminutus fuerit (eorum animus,) nam ubicunque reperies 5 BXie. imminutio animi in Seriptura, ibi exponitur propter quam rem- Nup i. e. imminutus fuerit (animus,) ſicuti (in illo loco:) i. e. & tædiò affe- ctus fuit animus meus propter illos, 35. ac veluti (in illo loco ) u5 i. e. & tædiò affectus erat animus ejus propter laborem Iſraelitarum; 36, omni autem rei, quæ ho- mini moleſta eſt, convenit phraſis: V2) i. e. imminutio animi in homine, eui incumbit labor nec animus illius dilatatur, ut recipiat illam rem nec ei eſt locus in ipſius animo, ut illa moleſtia ibi habitet; aſt rei, quæ laborem adfert, convenit vox n i. e,. magnitudo, 37. quoniam illa magna eſt & gravis homini, ſicuti (accipitur in illo loco:) etiam animus eorum ? à (quorum ſenſus eſt:) HHh i. e. magnus 38. mihi fuit, item (in illo loco:) N&ù i. e. & attollet ſe, tanquam leo- nem venaris me, 39. ſumma iſtius expoſitionis eſt: omnis phraſis: V9) i. e. imminutio animi in aliqua re ſignificat, quòd ille non poſſit eam ferre, quoniam ani- mus illam (rem) non perfert. 40. Verſ. 6. Conerà Deum & contrà Moſen] Equarunt (Ilraelitæ) ſervum domino. 41. Eod. verſ. 6. Cur eduxiſtis no] Ambos (fecerunt Iſraëlitæ) pares. 426. Eod. verſ. 6. Et anima noſtra faſtidit] Etiam iſtud (verbum- — uP) ſignificat p i. c, imminutionem animi atque faſtidium. 43. Eod. verſ. . . „0 . . . . . . . R— 34. Sic exprimere poſſis in MSto 1. exponit i. e. magnitudinem, vide ibid. 1 legitur: vheN; ſed dictionem iſtam utro n. 17. B MR ameontn M ſed ai⸗ endamenn 39. Vide Hiob. c. 10. v. 16. ibique Raſchi not. diq uptamp Se Oe A.. Vel- quoniam animus illam non admittit5 encourt Latinè: anguſtus, brevis abeſt autem ſed eam rejicit ac faſtidit 1 1 2 . P .⸗„ . * vox iſta Gallica 4 MS102. 41. Seu poſſeſſori ejus, id eſt: Moſen Deo æqua- lem fecerunt, confer num. ſequ. 42. h. verſ. ac D. Wagenlſeil. Sota, p. 53 8. med. vide eitam Be- midbar rabba, uti in Sanm 'nomw ad marginem allegatur, ut & tractat, Talmud. Sanhedrin, fol. 110.2à. not. n, 14. * Vel: dura, Hebr. W“, in inroque MSto pro eo legitur: frope i. e. quæ laborem ſeu mole- ſtiam affert, res eadem eſt. .D 37. Seu: gravitas, dum aliquis rem ob illius gra. †2- Sive: æquales, nempé Deum Moſi, ſervum do- Vitatem jeu magnitudinem perferre nequit vel] mino æ* qualem fecerunt, uti num, antec. 41. di- non vult. AKum eſt. 38. Vide Zachar., c. 11, V. 9. ubi etiam R. Saſlomo 43:. Prout verſu antec. 5. S. cap. dictum eſſi, ubi verbum —ona juxtà Rabbinorum ſententiam! vide n. 34, 8 n. 37⸗ MNUIMERORIUM. 7 CAb. XXI. 6. Panem viliſſimn 1) vocatunt illu 4 eſt infans (ſive e 107] Qui adure morderunt popu malarn famam 47. pros ſerpens, cui omnes † (eiborum mbryo) mulieris, qui ingreditur nec exit: bant hominem venenô dentium ſuorum. 46. Eod. verſ. 7. Et me- lum] (Ac ſi dicat Deus:) veniat ſerpens, qui punitus fuit, quoniam duxerat, & ulciſcatur eos, qui malé locuti erant, 48. veniat Mſpecies unum præbent ſaporem 49. & puniat ingra- ] Quoniam manna abſorbebatur 44. membris, (ideò Iſraeli- vinihmum, 45. dixerunt: manna iſtud inflabit viſcera noſtra, an ** Verſ 7. Serpentes igni- tos, quibus una res (ſcil. manna) in multos ſapores mutabatur. Verſ. 8. Et orarit oſes] Hinc (docent Rabbini) quoad illum, quem (homines veniam *) rogant, neæ is ſit crudelis, quò minus condonet. jo. cam, quam vocant: loco:) O22 i. e. tan tollam O- i. e. perticam meam, ticam, 54. ſignum. Eod. verſ. 9. Om perche, 51. linguàâ vernaculà, quam pertica ſuper colle, 52. item (in illo loco) ex- 53. item (in illo loco:) extollite O) i. e. per- & quoniam illa eſt excelſa in ſignum & aſpectum, (ideò) vocatur Oꝗ i. e. nir, qui morſus fuerit] Etiamſi canis aut aſinus momorde- Verſ. 9. Super vexillum] i. e. Super perti- ſic quoque (accipitur in illo rit — wasenen 2 44. Tradunt enim Rabbini, quod Manna in omnes corporis partes ſeſe diviſerit, ita, ut nihil inde per exctementum fuerit ejectum, confer. Gur Arieh fol, 1 84. col. 1. fin. ac not. in on rnv, ubi Etiam tractat. Talmud. Avoda Sara fol. 5. a. a arginem allegatur. Qufer. hic Pr aiiis P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & tractat. Talm. Avoda Sara, fol. §. a. X Vel: nec er partum. „ 4 . vlae hie Gur Arjeh fol. 184. col. 1. fin. ac not. in en tur. allegatur. 472 C.lum ſam, ſiniſtrum rumorem, ſic man hic eceyplico, reſpicitur autem ad Geneſ. c. 3. v. 1. ubi ſerpens calumniando Deum ſeduxit Evam, con- fer. & ſuprâ Numer. c. 13. V. Avoda Sara, fol. §. a. 48. Nempè: (ontrà Deum ac Moſen, prout verſu antec. 6. h. car. habetur. . † Io MStO 2. locus iſe ſic legitur: 'nyv e 55 97. P Pen i, E. cujus in ore omnes ſpe- cies ſaporum mutantur in pulverem. Tradunt Rabbini, quod, quicquid ſerpens gu- ſtaverit ex omnibus ciborum gen eribus, nullum alium, quàm terreum ſapotem inde percipiat, ſie· N ille (embryo] educitur, ſil. à muliere „nam e, ubi Bemidbar rabba ad mar- 33:ac trad. Talm. uti Geneſ. c. 3. v. 14. habetur. 4 * Seu: condonationem, remifſionem, Hebr. Wn, ſic in utroque MSto hic additum reperitur, de vocis on ſignificatione vid. Buxt. Lex. Chald. Jol. 1191. 50. Sed, ut promptum ac facilem ſeſe præbeat ad ignoſcendum, huc facit doctrina Chriſti, quæ Matth. c. 6. v. 14. habetur. 51. Sic reddo Xâß, ſicut in MSto 1. habetur, vel , prout in Bibliis Buxtorf. legitur, in editione Hebtæa, quaà uſus ſum, habetur? N5Whνhhd, quæ vox reſpondet Latinæ: pertica, Confer. not. ad Eſai c. 5§. v. 26. n. 63, abeſt au- tem iſta vox Gallica 4 MSto ꝛz. 52. Prout Eſai. c. 30. verſ. 17. habetur, ubi Com- mentator neſter dictionem ba eodem modòô, quò hic, exponit. tranſtulerunt: vexillum meum, uti Elai. c. 49. v. 22. habetur, ubi vide Raſchi notas, confer, hic tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 29. a. & Avo- da ſara, fol. 44. a. 54. Sive: vexillum, vide Jerem. c. 4. v. 6. con- Eſai. 6. 5. V. 26. n. 6 3. 53. Sie juxtà mentem autoris noſtri hic verto, alii fer. & not. in pam rn . loc, it. not. ad (41. M.. — eum ipſd ollusſep lum, (nem E intuitusl doanie (erpentem (ile eneus ſcere;)ſed neum) an Pattiſao, n belcebant. eneum; ſed lem, egd ita Verl. 12. M — 1f. Conler. i not, in Dn malginemn 4 56, Sie dn b loe. erpo ͦðñl Gitatem leu Gur Arjeh/ pe quoc not lento morbô 57. Fic illad: Fento, ubierp W i.e, gbi⸗ n Hebe, d diſe: con dictio xnyy⸗ tur: Ann Pbpera, non e ſequ. 60, lel nolſti eckqu lerpentis fuen W; Atian glis ataoe ſanitatem ter W, eonler Drec. ud an Lenleil. Nir CAM.X.. — ded⸗ lltaeli. a holtra, an eente vi. 17. Rt me⸗ quoniam. 44;. veniat uniat ingra. d. Er orane )togant, n zuper etti⸗ pitat in illo 0 loco) ex. ie pe⸗ Katur Oa ie⸗ 1s momorde- tt — nem, Hebr. b, m epetiur, de 1ut. Lex, Chald. ſele prebeit 10 na Chriſti, quæ Sto 7, habetut, Kott legftm, in ſum, habetul Lalinæ: pertici- ,n. 63, dbell du betut dbin . 9 eogem nold hikie ento, , Uiblai ,4 notes,tohlel dic N1 29, 4,54 0. ten Hnan, confer. num, ſequ. 59. ac not. ad librum 4. 4, N, (0⸗ 1 CAb. XXI. Nu MERORUM. 1183 rit eum, ipſe lædebatur 55. ac debelis fiebat 56. tractu temporis; 57. Sed, quia P Poris; 4 morfſus ſerpentis celerem adfert mortem, ideò dicitur hic: NN] i. e. & aſpexerit il- lum, (nempè:) levi * aſpectu; 58. Sed in morſu ſerpentis dicitur: Oa i. e. & intuitus ſit, (ſic enim verſu ſequenti dicitur;) & ſi momorderit ſerpens aliqduem O R] i. e. & intueatur &c. iſte enim non ſtatim 59. ſanitatem recipiebat, niſi (ſerpentem) illum datà operâ 6ο. intueretur, Rabbini noſtri dicunt: num ſerpens † (iſte æneus) vel mortem potuit afferre vel ſanitatem? (non certè id per ſe potuit ef- ficere) ſed (hic eſt ſenſus:) eo tempore, quo Iſctaelitæ contemplabantur (ſerpentem æ- neum) animô verſùs ſuperna 61. directé, animumque ſuum ſubjiciebant ** patri ſuo, qui eſt in cœlis, priſtinam illi ſanitatem recipiebant; ſi verò non, conta- beſcebant. 62. Verſ. 10. Serpentem æneum] Non dictum fuit ei (Moſi,) ut faceret æneum; ſed cogitaverat Moſes: Sanctus ille Benedi ctus vocat illum Uri i. e. ſerpen- tem, ego itaque faciam eum N OWτ. e. zneum, lingua linguæ convenit. 63. Verſ. 12. In Jim Haabarim] Haud ſcio, cur nomen corum vocetur ☚ id eſt, Ijim; 55. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 84. col. I. fin. ac not, in yn ne, ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur, 56. Sic —π0*aanâ hic interpretor, in notis non roe bh. loc. exponitur, quòd —aarh ſignificèt: vDDND N i. e. qui ægrotat propter flacci- ditatem ſeu marcorem corporis ſui, ſic ferè & in Gur Arjeh fol. 1I 94. col- I. fin. explicatur, nem- pè quòd notet illum, qui vona TeNa i. e. qui lento morbò conſumitur. 57. Sic iſtud: 17α jugtà notas in mon in hic verto, ubi exponitur, quòd notet illum, ni Rh i. e, qui non ſtatim moritur. XX Hebr. ya R, abſunt iſta 4 MSto r. 58. Sive: communi aſpectu ac ulgari, id enim dictio &nvya hic notat, cui paulo poſt opponi- tur: ma i. e. ex propolito, de induſtria, datâ opera, non leviter & perfunctoriè, confer. num. ſequ. 60. ſenſus expoſitionis Commentatoris noſtri eſt, quòd morſus canis velaſini levi aſpectu ſerpentis fuerit ſanatus, idque indicari verbo: ; aſt in morſu ſerpentis opus fuerit, ut ali- quis datà operâà ſerpentem æneum intueretur’, ſi ſanitatem recipere voluerit, idque inui verbo: Prec. Jud. part. 2. pag. 2 14 6. princ. it, D. Wa- genſeil. Nizzach. p. 47. 59. Nempè: ſi levi ſolum ac vulgari aſpectu vide- rit ſerpentem æneum, ſicuti in morſu canis vel aſini factum eſt, confer. num. antec. 59. 60. Hebr. —☚ 2a i. e. de induſtria, ex propoſito⸗: non levi aſpectu, confer. num. antec. 5 8. & 59. † Hebr. vrn n iſta & ſequentia, usque ad: 'νD i. e. qui eſt in cœ lis, abſunt 4 MSto I. 61. Ad cœlum ſive numen Divinum, Hebr. 3972 uyn, confer. quæ ad Exod. c. 20. v. 3. n. 22. notata ſunt, vide & D. Wagenſ. Sot. p. 737. n. 9. ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b, loc. a- ſpectus itaque iſte fiebat fide in Meſſiam, qui tunc futurus etat, confer. Johann. c. 3. v. 14. 6 epiſtol. ad Hebræ. c. II. X Hebr. Wayvn), in MSto pro eo legiture H i. e, & frangebant (cor ſive animum luum.) 62. Vel: tabe ac lentò morbòô conſumebantur, id enim Hebræzum: ona Ve, uti in plerisque exemplaribus habetur, ſignificat, in quodam co- dice legitur: 'HhP' e i. e. lædebantur, prout in notis pon rne habetur. * Hebr. —, ſie in plerisque editionibus, in MSto I. legitur? — p i, e, nemen ejus. 63. Vox voci reſpondet, confer. hic Gur Arjeh /ol. K kk KKEKEK nit⸗ 1184 NuMERORUM. CAP. xXI. ijm; 64. ) autem ſignificat )Ni. e. vaſtitatem (ſeu deſolationem,) eſtque res, quæ ſcopis . everritur, atque ſola (litera:) ? in illa (dictione) eſt radicalis, é, ea- que (venit) à voce ) ), 67. (prout ſumitur in illo loco:) —]) i. e. & remo- vebit grando. 68. Eod. v. 12. Haabarim] (DNN) eſt via tranſitus, dum (ho- mines) ibi tranſibant per montem Nebo in terram Chananæam, nam iſte (mons) di- ſtinguebat terram Moabiticam à terra Amorrhæorum. 69. Eod. verſ. I2. Eregione Moab ab oriente Solis] i. e. In plaga orientali terræ Moabiticæę. Verſ. 14. A ter- mino Moab] (Dictio H ââ ſignificat) terminum, (nempè) finem extremitatis eorum- (ſcil. Amorrhæorum) ſic quoque (paulè poſt accipitur:) Hi. e. terminus Moab, notans finem ac terminum. 7⁰. Eod. verſ. 14. Utrà Arnon] Circumiverant 71. terram Moabiticam, omnem (ſeilicèt) plagam ejus meridionalem, ** donec veni- rent ad tranſitum alterum; 72. Arnon autem erat in medio terræ Amorrthæorum in parte Septentrionali terræ Moabiticæ. Eod. verſ. 14. Quod egreditur à termino A- morrhai] Pars (quædam) terræ 73. egrediebatur è termino Amorrhæi eaque (etiam) crat Amorrhæorum & intrabat in terminum Moabitarum usque ad Arnon, qui (flu- vius) erat terminus Moabitarum atquæe ibi caſtrametabantur Iſraelitæ, nec intrabant fi- nes Moabitarum, 74. ſicuti dixit jephtah: * .tiam ad regem Moabitarum miſit; ſed il- le⸗ —☚ 1 94. Col. 2. princ. ac not. in .man ubi c. 13. V. 7. ac Deuter. c. 16. v. 4. habetur,) ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur, confer.] terminus pro diſtridtu ſeu territorio accipitur, & Jalkut Part. 1 Jol 240. col. 3. med. . quod ſub alterius poteſtate ſitum eſt, vide not. in 64. Vide infrà Numer. c. 33. v. 44. & v. 47. item non new' acGur Arjeh fol. 184. col. 2. circà fin. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. 71. Nempè: Iſraëlitæ, vide paulò poſt num. 77. 65. Hebr. PDDa, confer. Raſchi not. ad Eſai. c. h. verſ. 14. V. 2 3. & ad ejusdemm c. 2 3. v. 17. 2c not. ad *àX Hebr. mn AV ö2, abſunt ifta hic 4 MSte z. librum Prec. Jud. part. 1. p. 1 02. a. fin. 72. Sive: ad vadum ſecundum, ad ripam ukerio- 66. Confer. Zephan. cap. 3. V. 19. ibique Raſchi? rem, in regionem, trans Arnon ſitam, ſic iſta: not. n. 1 8. item Ejusdem not. ad Ezech. c. 7. v.) u nyn hic interpretor & expono. 11. n. 14. Vide & Gur Arjeh fol. 184. Col. 2.[73. Tractus quidam ſeu funiculus, Hebr. ) N med. German. Ein ſtuͤck Landes / confer. R. Salom. 47. Quod eſt inſirumentum, qué cinis ab altari ad Ezech. cap. 4 5. v. 7, cœterum verba iſta: removetur, ſic etiam in notis Pna meher pars (quædam) terræ &c. usque ad: & intrabat ponitur: Taon i. e. everriculum ſive ſcopæ, con- in terminum &c. abſunt hic 4 MSto I. fer. Exod. c. 27. V. 3. D. 2 3. & n. 42. & Exod. c.174. Confer. hic nar ne ubi in notis Ra- 38. v. 3. . ſchianis hæcreperiuntur addita ac parentheſi in- 6 3. Sicuti Eſai. c. 2 8. v. 17. habetur, ubi vide Ra- cluſa, nempè: M 7n) Pate "n i. e. quia Arnon ſcbi notas. terminus (erat Moabitarum) nec illi dederuns 69. Confer. hic præ aliis not, in mon w b, loc. eis (Iraélitis) poteſtatem, ut per terram ſuam 70. German. Gräaͤntze / i. e. confinium, quod gen-tranſirent, quamvis Moſes non expoſuerit tex- tem à gente teu provinciam Aprovincia diſtinguit tum de Jephtab, Hebræa vide ibidem, quæ hic aliam ſignificationem habet illa dictio n in transferre brevitatis cauſa omiiſi. Mſte loco, ubi dicitur: non conſpiciatur fermen- ** Hic ordo verborum in MSto z2. paululum ma- mum in omni 77 ) i, e, termino tuo (ati Exod, tatus eſt; manente tamen eodem ſenſu. N. — jenolvit, habitaban (bliklan circumive fent tertal gue lign tur, 79. utde (lre radi vitſignai lant mira jam hic ſ⸗ rüm:) MWie morthæo autem pti — 7ſ. icuti Dum. 3. † Verba iſt ſunt ia H 76. Vided 77. Conker, latz funt. 79. Vigehi locihaden ſl. 140. 79: Comm intertuſa cet libbrum fadi mita eaplicatu kionemten (hald b. fol z in notis“ taor no 9, erl. e In. Vaix Poltisnen (AM.. — eſtene tes, lis it, ez. e, & temo. vGumm (no⸗ e(nong)ei⸗ 1 Bregione I4. 4ter. atis eorumn, hninus Mosb, Niyverant 71, donec veni. Ithæorumin lermine 4 agne (etiam) nonn gi (u⸗ ciattabanti⸗ miltzledil⸗ . 4, habetut,) alti itorio rcipinut, neſt, idenot in Kol:. rc. lb polſt num. 77,. Ranieà Nder, ripem ilteni⸗ n Clam, ſe iſt: pono. us, Bebr. Onker. R. Salom. er uen vetba la: ead: intladae i 180 1. di in voiis ha⸗ ee Patenbeſia⸗ i e. gia Anon gec Ali dedeunt pet kerlann ſNam enpoſleii er ibidem, gua ſ 1. Nlalumtnr en tenla, CAF. XXI. NüuMERORUüUM. 1I87 le noluit, 75˙. Moſes quoque id indicat, (dicens:) ſicuti fecerunt mihi filii Eſau, qui habitabant † in Seir & Moabitæ, qui habitant in Ar, 76. quemadmodùm igitur illi (filii Eſau) non permiſerunt eis (Itraélitis,) ut tranſirent terram ſuam; ſed (lraélitæ) circumiverunt illam; 77. ſic etiam Moabitæ (non permiſerunt, ut Iſraêlitæ tranſi- rent terram ſuam.) Verſ. I 5. Mrcircò dicitur] i. e. Propter caſtrametationem iſtam atque ſigna, quæ ibi facta ſunt. 7⁸. Eod. verſ. 1 5. Dicitur in libro bellorum Domi- ni] Quando narrabuntur ſigna, quæ facta ſunt patribus noſtris, (etiam iſta) narrabun- tur. 79. Eod. verſ. 15. Vabebum] (Verbum 2. hic ponitur:) pro 2, 80. vel ut de ) dicitur , ſic à 2 dicitur a) &1. atque (litera:) eſt fundamentum (ſive radicalis) ac ſi diceret (Scriptura:) quæ A) i. e. dedit * eis (Deus) ac multiplica- vit ſigna in mari Suph. 82. Eod. verſ. I 5. Et in fluminibus Arnon] i. e. Sicuti nar- rant miracula maris Suph; *t ita narratio inſtituetur de fluminibus Arnon, quia et- iam hic facta ſunt miracula 383. magna; quænam verò ſunt iſta miracula? (nimi- rùm:) Verſ. 16. Decurſus torrentium] Chaldaica expoſitio (dictionis:) Neeſt i. e. effuſio (nempèé) effuſio torrentium, 84. dum ibi effuſus fuit ſanguisA- morrhæorum, qui ſeſe ibidem abdiderant, quoniam montes erant excelſi ; torrens autem profundus & anguſtus montesque vicini * erat alter alteri, ita, *at aliquis, qui K kkk kkk 2 ſta. 75. Sicuti judic, cap. 11. v. 17. habetur, ubi vid. regi, Moabitarum exponunt, uti Junius ac Tre- num. 3. mellius in not. S. loc. alii aliter, conſer. præ aliis † Verba iſta: qui habitant in Seir & Moabitæ, ab- P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. ſunt in Hebræo à MSto I. * Confer. quæ paulò anté num. &. h. Verſ. nota- 76. Vide Deuteron. c. 2. v. 30. n. 56. ta ſunt. 77. Confer. quæ paulò antè num. 71. h. yerſ. no- 2. Dictio —*9b 4 Commentatore noſtro hic ex- tata ſunt. ponitur — i. e., mare Suph, vide & hic . . .⸗ „ . . . . . 7 9. Vide hic not. in n ne ubi totius hujus not. in an , ubi eodem, quo hic, modõò loci habetur explicatio, confer. & Jalkut Part. 1. explicatur. fol. 240. col. 3. circà fin. **W In MSto 2. hic addita ſunt iſia: =es Lb 79. Commentator noſter dictionam 290, quæ hic s Sya i. e. nam mare ejicit eos, qui in textu ſacro habetur, non exponit, quòd ſignifi-. ſubmerſi erant, in ſiccum (i. e. in terram.) cet librum; ſed narrationem ſeu prædicationem 83. Verba itaque iſta: brmae ie à Commen- facti mirabilis, ſic etiam in notis man nSe tatore noſtro hic explicantur, quòd ſignificent: explicatur, quòd notet .*a 19O. I. e, narra- bm Wa i. e. miracula torrentium, quæ ibi tionem terum, gonfer. P. Fagii not. ad Paraphr. facta ſunt, ſic etiam in notis eppar me ex- Chald. h. loc. it. tract. Talm. Berachot, fol. 54. a. ponitur. & ol. 5 8. a. . 84. Confer. hic P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. 30. Quod verbum ſignificat Ina i. e. dedit, ſieuti ac "par HV' 5, loc, ut & tract. Talm. B erachot. in notis n Te exponitur, atque Commen- Ffol. 54. 2. tator noſter paulo poſt explicat, confer. Sign. * Conter. hic not. ad Habac. c. 3. v. 10. p. 26, h. verſ. confer. & Kidduſchin, fol. 30. b. * Ferba iſta: ita, ut aliquis &c. usquead: at vid 2à 1. Variæ ſunt dictionis 2m, quæ hic habetur, ex- ibat, ablunt in Hebræo ab utroque M Sto. poſitiones, nonnulli tanquam nomen proprium 1 1186 NMERORIM. ChAbF. XXI. ſtabat ſuper uno monte, potuerit loqui cum ſocio ſuo, qui in altero monte (ſtabat.) ac via ibat per medium torrentem, (idcircò) dixerunt Amorthæi: quando Iſraeli- tæ ingredi volunt in terram per medium torrentem, nos ex ſpeluncis?** egrediemur in montibus, † qui deſuper ſunt, atque interficiemus illos ſagittis & lapidibus baliſta- rum; erant autem fiſſuræ iſtæ in monte lateris (ſive partis) Moabitarum & in monte lateris Amorrhæorum atque è regione earundem fiſſararum erant veluti cornua atque ubera, quæ extrà prominebant, quando (itaque) Iſraelitæ veniebant, ut tranſirent, commotus fuit mons terræ Iraélitarum, tanquam ancilla, 85,. quæ egreditur in oc- curſum heræ ſuæ & adjunxit ſe monti Moabitarum, tunc ubera 86. iſta intrabant- in fiſſuras illas eosque 87. hoc modo interimebant, & hoc eſt, (quod hic dicitur: *) qui divertit ad ſitum Har, * nam mons commovebat ſeſe de loco ſuo 88. ac ſe late- ri (ſive parti) Moabitarum adjungebat eique adhærebat & hoc eſt, (quod hic habe- tur:) & incubuit termino Moabitarum. 89. Verſ. 17. Atque inde * Beerah] I. e. In- de venit decurſus (torrentium) in Beerah, 90. videlicèt Sanctus ille Benedictus di- xit: quisnam annunciabit filiis meis ſigna (ſive miracula) iſta? dicit* proverbium: dato fruſtum panis infanti, is illud notum faciet matri ſuæ, (nimirùm) poſteaquàm- tranſierant (Iſfraelitæ,) redierunt montes * *ÿ ad priorem locum ſuum ac puteus 91. deſcendit in torrentem & inde devolvit ſanguinem interemptorum (Amorthæorum) eorumque brachia & membra, atque illa detulit circà caſtra Iſraẽlitarum, qui, cum iſta vi⸗= XXX Hebf. yne iO, in MSt 2. his præmittitur: [† Hebr. 29, in MSto 2. additur hic: 5 i. e. Syyva in i e, ex foraminibus ſeu fiſſuris ( montis (Moabitarum.) ex ſpeluncis) 89. Et hoc modo tranſiverunt Iſraelitæ per mon- † Hebr. —nha, in atroque MSto legitur: tes, non noverant autem illi ſigna iſta, quæ ibi- Dn i. e. quæ (ſcil. ſpeluncæ) ſunt in mon- dem facta erant, niſi per puteum, qui intraverat tibus. . in tortentem iſtum, ſic in notis an hic 35. Confer. hie Gur Arjeh fol. 184. col. 2. fin additur, Hebræa vide ibidem, confer. & num. ac not. in mon re b. loc. ſequ. 9 1. 96. Sive : cornua , eminentiæ c acumina * Hebr. Na , abfunt iſta hic ab utroque eerrarum, de quibus paulò antè dictum eſt. MsSto. 17. Nempè: Amorrhæos, qui ſeſe ibidem occul. 90. Sive: in puteum, confer. verſ. ſequ. 18. . cap. taverant, confer. Verſ. 1 8. . cap. n. 94. num. 9 5. X Hebr. a, ſic in MSto 2, bic additum repe- ** Hebr. N u, iſta & ſequentia usque ad: ritur. wayv INy i. e. poſteaquàm tranſierant, abſunt XX Hebr. y Qavh, in MSto z. poſleà additur: ab uttoque MSto. aNin en e eeen en y i. e. Har eſt pro- * Hebr. ., in utroque MSto pro eo legi- vincia (ſeu urbs) regni Moab. tur: m i. e. aquz. 3 ⁸. Sic etiam in notis nx) me exponitur,quod 91. Vide, quæ paulò antè n. 89. præc. verſ. 16. . mons iſte prya i. e, translatus ſit de lo- cap. notata ſunt. . co ſuo. CALAMI — vigillent, diotottenn eis notum (el bill ginta ann faceret mit D guadte guadtiginl reto tes i lens, gyer (Vox E eſteis. 99. 21. Ed ibi delitpr — 92. Conier. Part. 2. . 93. Zife: Medt. pt. ad lib ca med, & ſin “ hin. 94. Nimirum iuI Pnn wr O wyn ie n(pu rüm intere racll, g Talm. Role ebr r NN he, “ ſant ab utr . dire: 4 cap⸗hiben 996. Conter, dar tabda d margine 97. Nenpe, um, qvi ſe Aumeien (nler er CA.X. — iN ndo Utaili. egrediemut kbus balilla. K in monte. otnna atque it tranſtrent, tediuurin oc⸗ intrabant cdicitur: *) de ac ſe late. od hic habe⸗ 7l] leIn enedicus di⸗ Provetbium: Poſteaquim- c Potegs 91, northzorum) gvi,cum iſta VIIH ut hic: i. . niha, gus di⸗ n, qui inttstett D Wbie conlet. nm . bie moe ſenn. 11 hrcch. nenti qedtt aſeerant, abſine 1to o ed eg rat ſal c, CAbP. XXI. NIMERORIM. 1187 vidiſlent, dixerunt 92. canticum iſtud, (nempè:) Verſ. 18. Aſtende, putee] E me- dio torrentis & educ 93. id, quod educis; 94. ſed unde* (probas,) quòd puteus id eis notum fecerit? (nimirùm,) quia dicitur: atque inde Beerah; 95. ſed an inde- . . . . . . . . R]—ʒ— (vel ab illo ſolùm tempore puteus iſte) extitit? nonne ille jam inde ab initio quadra- ginta annorum fuit cum illis (Iſraelitis? ita ſanè eſt;) ſed deſcendit (puteus,) ut nota faceret miracula, & ſic (dicitur hoc loco:) tunc canet, i. e. canticum iſtud dicetur in fi- ne quadraginta (annorum;) puteus autem datus fuit illis (Iraelitis) ab initio 96. quadraginta (annorum;) ſed quidnam vidit (Moſes,) ue iſtud hie ſcriberetur? enim- verèò res iſta jam ſuprà expoſita eſt. 97. Verſ. 19. Fons, quem foderunt] Is fuit pu- teus, quem foderunt principes, Moſes & Aaron. 98. Eod. verſ. 19. Baculis ſuis (Vox u ſignificat:) — Op i. e. baculum. Eod. verſ. 19. Et à deſerto] Datus eſt eis. 99. Verſ. 20. &t de Mathana in Nachaliel] Iuxtà Targum ejus, 100. Verſ- 2 I. Et de Bamoth in vallem, quæ ef in agro Moab] Nam ibi mortuus eſt Moſes atque ibi deſüt puteus; 101, alia explicatio (ver borum iſtorum:) foderunt illum principes K kKkkKKk 3 po- 92. Confer. hic præ aliis not. ad librum Prec. ud. Part. 2. p. 90. a. circa fin. 93. Sive: profer, German. Bring hervor/ ſie Hebr. "y: hic interpretor & expono, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 1 12, a. cir- cà med. & p. 140. b. princ. & part. 2. p. 90. a. Rin. it. Jalkut Part. 1. fol. 240. col, 3. circà 54. Nimirum: ſanguinem & membra interesmp- eeeerum Amorthæorum, ſic juxts notas in- delirk per inO⸗ nper r hic interpretor, ubi habetur; nyn 7 Wy, en e en ee, n de i. e. u (puteus) educeret membra (Amorrhæo- rum interemptorum,) ut viderent Iſraelitæ mi⸗ racula, quæ ipſis facta erant, confer. hic Talm. Roſch haſchana, fol. 3 1, 2, Hebr. ah iſtud & ſequentia, usque ad & eel Ra i. e, is fuit puteus (verſ. 19. H. cap.) ab- fſunt ab utroque MSto. 95. Sive: ad puteum, prout verſu antec. 17. h. cap- haberur, ubi vide not. n. 90. 9 6. Confer. hic not. ià Da m, ubi Bemid pear rabba ac tractat. Talm. Schabbat, /01. 35, a. àld marginem alleganfur. 97. Nemp&, ubi lermo fait de miraculo monti um, qui ſeſe conjunxerant & ad priorem locum tract. † 9 8. Confer. hic not. ad librum Prer. Jud. part. I. p. I40. a. fin. ac p. 2. p. 104. . princ. item D Wagenlſeil. Nizzach, fol. 3 1. 99. Scilicèt: fonzs iſte ſive puteus, quo nomine in-æ telligitur lex Divina 5 eft autem iſta Commenta- toris noſtti explicatio deſumpta ex Paraphraſi Chaldaica, confer, num. ſeq. 100.⸗ 100. Nempè: interpretatio eſtfacienda ; in Tar= gum autem, juxtà P. Fagii verſionem, ſic habe= tur: & ex eo, quo datus eſt eis, deſcendit cum eis in valles, unde patet, quod Onkelos verba ils la: 92 ½ oi cannp non tanquam nomina pro- pria; ſed appellativè tranſtulerit, ſicuti etiam ſe- quentia iſta: ma 7 & HaD i. e. & de Nacha-= liel in Bamoth, quorum verſio Chaldaica hæc eſt: & de vallibus aſcendit cum eis in colles, confer. not. ad librum Prec, Jud. p. 1. p. 114. 6. princ. it. tract. Talm. Nedarim „ fFol. 55. a. & Eruvin, Vol. 54. a. it. Avot, fol. 12. h. 101: Atqui puteus iſte deſierat poſt mortem Mir- jam; prout Rabbini ad Numer. c. antec. 20. V 2., obſervant & expenunt; ſed reſpondetur, quòd puteus redierit 7ν n i. e. pro- pter juſtitiam ſeu meritum Moſis; poſt illius autem mortem penitus deſierit, ſic in notis N explicatur, confer. & Deuter. 6.3 3 ſuum redierant, poſtquam Iraelitæ tranſiyerant, conſer, verſ. antec. 16, num. 89 ½ V: 2 1. D. 132. 1188 NuÜMERORUM. ChAbp. XXI. populi, ** (nempè:) unusquisque ex principibus, quando caſtrametabantur, ** ae- cipiebat baculum ſuum & ducebat illum propè vezillum ſuum & ad caſtra ſua atque aquæ putei ducebantur per viam, quam ſignum iſtud (baculi monſtrabat,) ac veni- ebant antè raſtrametationem uniuscujusque tribus. * Verſ. 19. Per legislatorem] (Ppro- hic ſignificat:) per mandatum Modis, qui vocatur PPpPDO i. e. legislator, dicitur enim: quia ibi in portione Pp H1π%1. e. legislator tectus eſt; 102., ſed cur in- Cantico iſto nulla ſit mentio Moſis? quia is* punitus fuit propter puteum & ſicuti nomen Moſis (hoc loco) non memoratur; ita non mentio fit nominis Sancti illius Benedjicti, res ſimilis eſt regi, qui ad convivium invitatus eſt, dicit ille; ſi amicus meus ibi erit, ego quoque ibi eros; ſi verò non, eò non ibo. Verſ. 2 1. Ad verticem Piega] Juxtà Targum ejus: ad verticem collis. Eod. v. 2 1. Pisga] (Dictio Ha) ſigniſicat i. e. altitudinem, ſic quoque (accipitur in illo loco:) (quod no- tat:) DJ 1 i. e. attollite palatia ejus. 103. Eod. verſ. 21. & reſicit] (Nempè:) collis iſte versùs locùm, cujus nomen eſt Dν* quod ſignificat deſertum, quod eſt =D i. e. deſolatum; alia expoſitio: (verborum iſtorum:) & reſpicit, (nempè:) puteus versùs eſchimon, nam reconditus fuit (iſte puteus) in mari Tiberiadis 104. & qui ſtabat ſuper eſchimon, is reſpiciens videbat veluti c1¹ien in mari 105. atque hic erat iſte puteus, ſic R. Tanchuma 106. exponit. Verſ. 22. Et miſit Iraèl lega- tos] Atqui alio in loco refertur iſta miſſio ad Moſen, dicitur enim: & miſi nuntios ex deſerto Cademoth, 107. ſic quoque (alio in loco:) & miſit Moſes nuncios ad re- gem Edom; 1o38. de Jephta autem* (Scriptura) dicit: & miſit Iſrael nuntios ad re- (emmpe,) gul **½ Quæ verba verſ. 19.6. cap. habentur. Raſchi notas. KXX In MSto z. poſteà additur: &α i. e. Iſraeli- 1I04. Sic nomen abn tanquam proprium hic in- tæ, ut Enſus ſit: quando Iſtaelitæ caſtrameta- terpretor & expono, de quo confer. Buxtorf. Lex. bantur. Chald. fol. 854. & Lightfoot. Centur. Chorogr. 1 Hebr. pv'm), ſie in MSto 2. habetur, quam] c. 72. 73. 74. item Dec. Chorogr. Marco pꝑra- nenn 6 Hebr. de lectionem, utpote planiorem, hic in verſione ſe.miſl. c. F. F. 1. p. 552, edit, Lipfſ. cutus ſum. 105. Puteus enim iſte erat in mari ρ &an nen † Hebr. paons, in MSto 2. hic additur: ππß i. i. e. tanquam cribrum parvum ac producebat e. poſt illum ſcil. baculum ſeu baculi illius du- herbas, 2 ' i. e, quarum odor erat bo- Ram. nus, uti in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. Xx„ Conſfer. R. Salomo ad Pſalm, 78. v. 16. ubi fe- p. 104. 6. princ. habetur. 1& eadem, quæ hic, notata ſunt. 106., Hujus R. Tanchumæ non uno in loco apud 102. Id eſt: ſepultus eſt, juxtà mentem Commen- Commentatorem noſtrum fit mentio, vide ejus tatotis noſtri, prout Deuter. æ. 3 3. v. 2 1. habe- notas ad Exod. c. 3 8. v. 8. & ad Levit. cap. I1. tur, ubi vide Raſchi not. V. 2. & à2d Numer. cap. 16. V. 1. & alibi. X Hebr. —7†* niſta, ut & ſequentia, usque ad:] 107. Uti Deuteron. c. 2. v. 26. habetur. N& i. e. non medtio fit &c. abſunt hic 4 [1058. Vide cap. antec. 20. verſ. 14. MSto 2. ſed malè, . * Hebr. Hre'a) iſtud ac ſequentia, usque ad: Amd 1e3. Prout Pſalm. 4 8. V. 14. habetur, ubi vide! 7i. e. ad indicandum tibi, abſunt hic 4 MSto. (A. MI. — Fenbton apelit gula ceps genetat Nes ſlui ſllraclie) ſerrent; (nil dhor] Qo cos cuſtodire Tanleatnns ſedeo, hiſi n Focd. verl.2 ſeiz nonpor nemo homint iple in otbe Os iſto labore taque)in wer tar atque om lltraelitead u⸗ manletant.) etat! (aiwir llos agas le⸗ tant vicini, erat vrbe) Me — 109. Hicuti ſu ad: R MSto 1. 11o. ldeſt: or Lemem fepte e ſ i0ta unin uliis ſuam h⸗ conter, H GOn abſon mlem Hebiro s nne i el: p⸗ Onſer die u 1 or † Hebr. e Mato. Wm. CAP. XXI. NUMERO RIIM. 1182 ntt. gem Edom &c. 109. hi loci * Scripturæ alter altero opus habent, iſte claudit & ille ktiliaangte aperit, quia Moſes eſt Iſrael & Iſraelitæ ſunt Moſes, ad indicandum tibi, quod prin- jacren. ceps generationis (ſive gentis alicujus) ſit perinde ae univerſa generatio (ſive tota lgalumnm gens,) quia princeps eſt omnia. 110. Verſ. 23. Tranſibo per terram tuam] Etiam- legneliwt, fi (Ifraelitæ) nullum habuerint præceptum, ut primè pacem eis (ſeptem populis) of- Edcarin ferrent; (nihilominus illi) pacem quæſiverunt. 111. Verſ. 24. Sed non Permiſit Si- eum lcni chon] Quoniam omnes † reges Chananæi ei (Sichoni) tributum dederant, ut ipſe⸗ Sanct lim cos cuſtodiret, ne hoſtiles copiæ illos invaderent, dum (itaque) Iſraêlitæ ei dixerunt: e ſamien tranſeamus quæsò per terram tuam, ipſe eis reſpondit: ego non aliam ob rem hie Anien ſegdeo, niſi ut illos (reges Chananæos) contrà vos protegam, ac vos ita dicitis. 112, Didionede) Eod. verſ. 24. Et egreſſus eſt obviam Iſraælitis] Si (urbs) Chesbon plena fuiſſet mu- lgrod o. fſcis, non potuiſſet ullus homo illam ſubigere & ſi Sichon in pago infirmo extitiſſet; 6) Nenpe.) nemo hominum illum ſuperare potuiſſer, multò minus (ille ſuperari potuit,.) dum tun gvoc el ipſe in (urbe) Chesbon fuit, 113. dixerat Sanctus ille Benedictus: cur ego filios me- tndis X& taque)in mentem omnium militum (Chananæorum,) ut ex urbibus (ſuis) egrederen- or ne tur atque omnes uno in loco convenirent, ubi ipſi ceciderunt "atque inde venerunt e Pad le Iſraelitæ ad urbes, ubi nemo eis reſtitit, quia non niſi mulieres ac parvuli ibidem (re= mii mnts mManſerant.) Verſ. 2 5. Quis« munitus erat] Et quodnam iſtud munimentum ejus uncios ad e. Erat? (nimirùm) dehortatio Sancti illius Benedicti, (dicentis :) ne hoſtiliter contrâà Nuntiotad te. ilos agas &c. 114. Verſ. 26. Et filiabus ejus] i. e. Pagis, qui ei (urbi Chesbon) e- gm rant vicini. Verſ. 27. Er ipſe pugnaverat) Cur opus fuit, ut (iſtud hic) ſcriberetur? — (nempè,) quoniam dictum fuit: ne pugnes contrà Moab; 115. Chesbon autem- erat (urbs) Moabitarum, (ideò) ſcripſit nobis (Moſes,) quòd Sichon illam (urbem . Ches- I112. In utroque MSto hic additur: j. e, nuhi proprium hic in ſer, Buxtott Lx. Centur Chofogt. ogt. AMineo Mü. 109. Sicuti udic. c. II. Vv. 17, habetur. X Hebr. 77 ", iſta, ut & ſequentia, usque (dicitis,) ſenſus eſt: miror, vos hujusmodi le- .. ad: 9 PD i. e, ad indicandum tibi , abſunt « gztionem ad me mittere, ut terram meam tranf⸗ nw Nn e MSt 2. eatis, cum ego totus in eo ſim atque ipie hane rodleet 110. Ideſt: omnia ab illo dependent, univerſam ob cauſam hic caſtra poſuerim, ut vos a tranſitu m odor elat bo⸗ gentem repræſentat, quod ille agit, perinde eſt, † prohibeam. Prec. jud, Part, 1 moin locoenud wentio, iide eſnt nuſlis ſuam habet exceptionem ac limmationem, abſunt autemiſta: quia princeps eſt omnia, in ac ſi tota uni vetſitas egiſiet; quod tamen in non- confer. H. Grot. de Jur. B. ac. P. l. 2. c, 9. F. 8. 113. Confer. Deuter. c. 1. v. 4. n. 34. ac Gur Ar.- ven .1. 184. col. 3. princ. S& not. in am ru lot. 1* Hebr. 79 vâ, iſta, ut Se ſequentia, usque ade ad lenin a5⸗1 Hiebræo4 MASto z. rA i. e. dehortatio &c. abſunt hic 4 MSto 1⸗ 1, albi⸗ A1I. Id eſt: pacem primò gentibus obtulerunt, 114. Pront D *“ conter. bic Gur Arjeh fol. 184. col. 2, fn-ac not.¹14. Pront Deuteron. . 2. verſ. 19. babetur. 1. inn epan rew b, loc. . 115. Sicuti Deuteron. dict. c. 2. verſ. 9. habetur, end: W 1 Hebr. 2e, , abfunt iſta hic ab utroque conlſer. not: ad Judic. «. 11. v. 26, num. 6. Cen lie? Mn MsSto. . Chesbon) ademerit eis (Moabitis) & quòd propter illum 116. licita fuerit Iſraëli- tis. 117. Eod. verſ. 27. De manu ejus] i. e. De poteſtate ejus. 118. Verſ. 28. Ueires] i e. Propter iſtu verſ. 28. Dicunt, qui proverbi ſumpſit proverbium ſuum, 119. Beor 120. poterat ſubjugare illam, idcircò ipſe ei malediceret, atque hoc eſt, quod dici is benedictus ſit &c. 122. Chesbon nomine Sichonis, Chesbon] Poſtquàm illam ſubjugavit Sichon. vocabatur Har linguà Hebræâ; Lechaijath autem lin- Eod. verſ: 29. Har Moab] i. e. Har Moabitarum. Verſ. 30, Nomen * iſtius urbis 124. à Aramæâ, 125. d bellum, quò Sichon contrà Moabitas pugnaverat. Eod. i utuntur] (Nempé:) Bileam, de quo dicitur: & aſ- qui itaque proverbiis uſi ſunt, * fuerunt Bileam ac atque iſti dixerunt: venite in (urbem) Chesbon, quoniam Sichon non- abiit & Bileamum mercede conduxit, 121. ut t ei Balac: novi enim, quòd, cui benedixeris, Eod. verſ. 2 8. dificetur & reparetur] Scil. (urbs) ut ſit urbs ejus. 123. Verſ. 29. Nam ignis egreſſus eſt ex Eod. verſ. 29. Devoravit Har Moab] Ve tibi † Moab!] Nam (Bileam & Beor) maledixerant“ Moabitis, ut traderentur in manus ejus. 126. Eod. verſ. 30. Eod. verſ. 30. Chamos] Fuit nomen Dei Moabitarum. 127. Dedit] i. e. dat filios ejus (nempè: populi) Moabitici. Eod. verſ. 30. Fu- 116. Nempè: Sichonem, qui urbem illam Moa- bitis ademerat atque ita non amplius Moabita- rum erat, quocircà Iſraélitæ illam jure belli oc- cupare poterant ndatu . fecerant, dum urbem illam hoſtilem inhabitarunt, confer. num. ſeq. 117. 117. Id eſt: licitè ac jure occupare poterant Iſrae- litæ urbem illam, ſic Hebr. i. e. pura, hic expono, confer. num. antec. 11 6 fiĩt. tract. Talm. Chulin, fol, 60. h. L 118. Confer. quæ inftà ad Numer. c. 31. verſ. 6. 2 8. notata ſunt, it. tract. Talm. Bava me- Zia; fol. 56. 5. 119. Vel: par 23. Verſ. 7. col. 3. med. . X Hebr. .7νο⁸, iſtud & ſequentia, usque ad: Na i. e. venite &c. abſunt ab utroque MiSto. 120. Is fuit pater Bileami, de quo vide Numer- cap. ſeq. 22. v. 5. ac Joſu. c. 24. V. 9. confer. verſ. 3 I. B. cap. n. 1 3 0 121. Contfer. quæ ad cap. ſequ. 22. verſ. 6: num. 2 5. notata ſunt. . 122. Prout dict. cap. ſequ. 22. Verſ. 6. habetur, ubi al. verſ. 11. & Gur Arjeh ol. 184. nec contrà mandatum Divinum abolam ſuam, vide infrà Numer. c. vide not. n. 2 5. . 123. Confer- hic Gur Arjeh fol. 154. c01. 3, med. ac not. in ar r b, loc. it. tract, Talm. Ba- va batra, fol. 78. 5. X Hebr. =w, iſtud ut & ſequentia, usque ad: p- i. e, Chamos, abſunt 4 MSto 2. 124. Confer. & hic Gur Arjch fol. 184. col. 3. med. ac not. in nam ow h. loc. & dict. tract. Talm. Bava batra, fol. 78. . 125. Sive: Syriaca, ſic in Targum Onkeloſi habetur: m confer, P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. v. 1 5. & v. 2 8. H. cap. † Ia & ſequentia, usque ad. Chamos, abſunt MSto I. *Confer. verſ. ſequ. 3 1, . cap. ibique not. num. 130. 126. Nempè: regis Sichonis, vide etiam hic Gur Arjeh fol. 184. col. 3. circà fin, ac not, in noù an b. loc. ð 127. De quo vide I. Reg. c. 1I1. V. 7. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & au- tor Tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &&c. Part, 4. Traité 1. c,. 5: X / CAbP. XXI. — gitivan (. ülias eje gnüm eokul naue jogun in rerbis i eſt. N Dibon, unillo loco: vetl. 31. B Vimns eos. Phach. Ve ceperunt 13 conſidimus Dum Moles Os)adliſtet us, 13) i⸗ —— 111. die & Ch. eramen u jaculis con que hic hab fſaculari dech ophi deduch rrbut ſl. n. Wü . ie Gur Aie n w 4 Hebr. don⸗ 0 Nempe: Pi veil 1. i uoniim W non! larismox e Ai⸗ e, Aen Vicelicet n uint,vige Gur 1n N rr tepenunt illen 132, Kiſicet mer, e. 1 W. — rit litaeli. Venl 28. rat. Bod. ur: K al⸗ Bileam ac chon non. 3 un. n eneclizeris, cil. (urbe) reſu eter Har Moal) Abtem lin= Vetl. 30, detentur ind Arutm, 127. Lod. vetl. 30. M. — . col. z,wed, et, Taln, Be⸗ usgue d v .1 84. 01, 3. dilct, ttact. gum Oaleloſ ot. ad Latapht. mos, ablum4 tenot uum. Eiam hit Glr notin n h. loc. ut all⸗ des Logme * . in illo loco ) ut eſſet ) i. e. CAbP. XXI. NüMERORhM. 1191. gitivos] (Dictio D ſignificat:) — ij. e. & filias ejus (dat) in captivitatem &c. gnum eorum. 128. atque jugum, quod fuit Moabitis in (urbe) Chesbon, inde ablatum fuit, (in verbis iſtis:) v Chaldæus Paraphraſtes (partichlam:) v eſt: — (quod ſignificat:) .i. e. receſſit, ac ſi diceret: à Dibon, )) autem notat regnum ac jugum & pateſtatem hominis, ſicuti jugum (ſive regnum) Davidi, ſervo meo. verſ. 3 1. Ee deſolaimus] (Litera:) dageſſata eſt * (in verbo: DDD i. e. deſolationem, ſic dixerunt illi, 130. qui proverbiis uſi ſunt: & deſola- Vimus eos. Eod. verſ. 3 I. Urque ad Nophach] i. . Verl. 31. Er /jagun, eoram Eod. verſ. 3 1. Perüüt Cheibon mque ad Dibon — fugientes atque evadentes è gladio periit] i. e. Re- i. e. Regnum- ſic quoque interpretatus receſſit .Ai e. jugum (accipitur 129. Eod. 9 2) ac notat: Deſolavimus eos usque ad No- phach. Verſ. 33. Et miſit Moſes ad explorandam Curbem) Jabzerem Expleratores ceperunt 131. illam (urbem) dixerant (enim) no confidimus in viribus orationis Moſis, ut pugnemus. Verſ. 3 . Ne eimeas eum Nam Moſes metuebat 133. pugnare, † (cogitabat enim Og) adſiſtet 134. meritum (ſive juſtitia) Abrahami, gus, 135. is fuit Og, qui ex gigantibus evaſerat, n faciemus, ſicuti priores, 1327 ſecum:) forſitàn ei (regi dicitur enim: & venit profu- * quos Kedarlaomer ejusque ſocii per- 12 g. Sic & Chaldæus Paraphraſtes tranſtulit; ali- ter tamen Junius ac Tremellius, qui verterunt: jaculis confecimus eas, nam dictionem: , queæ hie habetur, à verbo: n, quod notat: jaculari, deduxerunt, prout etiam in Michlol Jophi deductum eſt, confer. hic tract. Talm. Ba va batra, ol. 7 8. ö. 129. Uti 1. Reg. c, 11. V. 3 6. habetur, confer. hbic Gur Arjeh fol. 194. col. 3. fin. 2, nor in npa PD, h. Joc. 3 Nre dnd r Hebr. o“he P, abſunt iſta 4 MSto ꝛ. 130. Nempè: Bileam ac Beor, de quibus vide ſu- praà veſ. 2 8. H. cap. n. 120. & v. 3 0 Sign. * 131. Quoniam bic ſctiptum eſt numero plurali: , non ſingulari, ſicuti numerus iſte ſingu laris mox eodem hoc verſu uſurpatur, nempè: i, e. & expulit, hinc orta elt iſta expoſitio, videlicèt, quod exploratores urbem illam cepe- . rint, vide Gur Afjeh fol. 1 84. col. 3. fin. ac not. v. 7, conket, 6 in an Pe, h, loc. cœterum iflud i. e. ceperunt illam, abeſt hic àa MSto 2. 132. Scilicèt: exploratores, de quibus lupr Nu.- mer. c. 13. V. 2. & ſedA. 123. Confer. tract. Tlm. Nidda, fol. 6 1. a. vid. etiam quæ infrà ad Numer. c. 27. verſ. 17. n. 63 notata ſunt, it. Jalkut Part. I. ſol. 24 1. col. 3. med. † Hebr. Cin V, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. 134. Eum adjuvabit illumque proteget, ſic verba illa: 17 Tyn, quæ hic habentur, interpre tor & expono, confer. Pfalm. 94. v. 16. Sign. *& num. ſeq 137. & Deuter. c. 3. v. 2. n. 2. it. not. ad E- ſai. 6. 3 0. V. 3 2. n. 57. 13 5. Proht Geneſ. c. 14. v. 13. habetur, ubi vide not. n. 27, nam Og fauit profugus ille, (juxtà Rabbinorum ſenten iam,) qui Abrahama nun- ciaverat, quò Loth in captivitate m eilet abd u⸗= ctus, ipſeque caulam præbuerat, v ewad, i. e. ut ſervoretur Loth, prout in notis pan Wmb ha- betur, & idciréo timuit Moſes pugnare cum il- lo, ſie Rabbini, confer, num. antec. 1 34. 6G Deu- ter. dict. «, 3. v. 2., n. 4. JZMBD *Hebr. Na , in MSto 2. pro his legi⸗ tur: ohan dr v, , e, qui evalerat en . neratione diluvii, cogfer. not. ad Genel. d. . 1192 vit 141. mon ) i. e. metuite vobis. 2. Eod. verſ. 3. rcuſſerant in Aſtaroth Karnajim, ¹36, dicitur en Pperſte⸗ remanferat ex cœteris gigantibus. 137. Moſes interfecit illum 133³. ſicuti habetur in Berachot, 139. in (capite, 140. quod 141. montem trium Parſarum 142. &. CAP. XXII. Erſ. 2. Et vidit Balat omnia, quæ fecerat Wasl Amorrbeo] Dixerat (Balak:) iſti duo reges (Sichon & Og,in quibus nos eonfideramus, 1. non reſtite- runt eis (Hraelitis,) quantò minuùs nos, Moab] (Verbum ) ſigniſicat ν i. e. metum, veluti (accipitur in illo loco:) Verſ. 36. Et percuſſerunt eum] quapropter: Verſ. 3. Pertimuit Et tædis affelctus fuit Moab] i. e. Vita e- orum (Moabitarum) ipſis fuit tædio. 3. Verſ. 4. Senioribus Midian] Sed nomne an- tiquits alter (populus) alterum odio habebat? dicitur enim: qui percuſſit Midian in agto Moab, 4. num Midianitæ venerant contrà Moabitas, ut pugnarent; ſed (duæ iſtæ gentes) propter metum Iſraelitarum (tunc temporis) pacem inter ſe fecerant; quid (autem) viderant Moabitæ, ut conſulerent Midianitas? (nimirùm) poſtquàm il⸗ li viderant, quòd Iſraeélitæ vincerent eò modô, qui in mundo non uſitatus erat, dixe- runt (Moabitæ:) ductor iſtorum (Iſracélitarum, nempè Moſesjin Midian educatus e, 136. De quo vide Geneſ. diéct. cap. 14. verl. 5. 137. Zicuti Deuteron. c. 3. V. 1 1. habetur, confer. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 42. a. med. 118. Quoniam verſu præced. 3 5. b. cap. ſctiptum ell: in manum tuam tradidi illum, ſic in Gur Arjeh fol. 194. col. 3. fin. exponitur, vide & not. in pa νh. loc. 239. Hebr. Mn, eſt is liber primus partis primæ operis Talmudici, agens de precibus & gratia- rum actionibus &c. locus autem, ad quem hic relpicitur, habetur in Berachot, fol. 54. 5. ſicuti in a nev ad marginem allegatur. . 140. Eſt iſtud caput nonum dicti tractatus Talmu- dii: B erachot. 141. Vel: evulſa, vide D. Wagenſeil. Sot, pag. 274. n. 8. ubi fabula iſta Judaica refertur, con- fer. id. Wagen. in Sota, p. 49 4. n. 4, & Ialkut & oſu. c. 13. v. 12⸗ibique Raſchi not. item not. Part. 1I. fol. 24 1. col. 3. fin. ac col. 4. prine. 142. Sive: leucarum aut milfarium, de voce n ne, quæ R. Benjaminis Itinerario præmiſfla eſt. 1. Conter. hic Gur Arjeh fol. 185. col. 4. med. ac not. in Dom e h. loc. it. Jalkut Part. 1. OObl. 241. col. 4. med. it. tract. Talm. Sanhedrin, ol. 105. a. 2. Prot Hiob. c. 19. verſ. 29. habetur, confer. not. ad Ezech. c. 2 I. v. 12. num. 14. 3. Conter. Geneſ. c. 27. v. 46. quoad hanc phraſin, item Gur Arjeh /l. 185. col. 4. circa fin. ac not, in Dan rov b. loc. cœGterum iſta: vita eorum ipfſis fuit tædio, abſunt hie 2 MSto 1. 4. Uti Geneſ. Cap. 36. verſ. 3 5. habetur, ubi vi⸗= H“H de not. n. 49. confer. & Gur Arjeh fol. 1 5. 60½ 4. fin. ac not. in πυ loc. CAF. XxXII. im: ſolummodò Og, rex Baſan, ejusque ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Chald, fol. 1827. ac Conſt. L Empereut in Diſſertatio- CA.XII. 1. gueramus: ſponderunt en 60 &nos eni⸗ 1e, 6. Locd. (icio. 7. be cr principibun rant illom ſibi modum ad aun fegezadillumg lem Scnipture zu (Nempe nut)eigue Gir nedicus guieſe frobom (tee — ). Fie verdum ) iatena Midianit , d 15. . lefeitiſenmus, cuidenegixerig, Iis, Meledian, conſer. Kinftz ſe . Vel: illad 509, D in hoi Oo Bemiddar rabba 3 A. Vl: non ilonen gente iena nee e. ic aPud Comme (onCſek nuh 5 Se dionen notas 4 que in ny 1 1 y. , 5 3. r äbel dinninrum an CANMI. Ng ter Ban, ſerunt eum le, 140. guod Letat (Balak.) 1. non keltite⸗ 1.3. Nertiniit in ülo loco⸗) )ie Vine Sed nonnein. Berceulit idin tentz led ne ter le keeem; n)pottauini tatus etah ele⸗ neieluch, ſ — 1e col⸗4,Pfidt⸗ zriuch, Ce olen Pnptoth, Lerhi getellin Dil⸗ 115,ol n ſellun bat, 1 fic. Sunhedlno⸗ 9) biheil,00 l.4 Iüm iſta: ſeitatie⸗ e. leezbiln 4 itotem CAP. KXII. NUMERORUM. –—22 dictio. 7. Eod. verſ. 4. ex principibus 9. modùm ad numaularium rant illum ſibi (Moabitæ) pro temporis neceſſitate. ¹0, aliquem omnes currere faciunt pecuniam, ſic omnes reges ad illum (Bileamum) currere faciebant literas ſuas; 11. ſed juxtà ſenſum litera- lem Scripturæ (vox N) eſt nomen loci. gus] (Nempéè regis) Balac, 12. 5. quæramus ex illis (Midianitis,) quænam ſit indoles (ſive mos) iſtius (ductoris,) re- ſponderunt eis (Moabitis:) non eſt robur ejus, niſi in ipſius ore, dixerunt itaque: er- 90 & nos veniamus contrà illos (Iſraëlitas) per hominem, cujus vires ſunt in ipſius e- re. 6. Eod. verſ. 4. Sicuti delingit 607] Quicquid delingit bos, in eo non eſt bene- Potempore] Non ille (Balac) dignus erat 8. regnòô, (nam) Midianitarum erat, ac poſtquàm mortuus erat Sichon, præfece- Verſ. F. Pethoram] Quemad- Eod. verſ. 5. In terram filliorum populi ex iſta enim terra (ipſe oriundus) erat ille (Biles- mus,)—eique dixerat: tu (aliquando) regnabis, quòd ſi dixeris: cur Sanctus ille Be- nedictus quieſcere fecit præſermiam ſuam Divinam 13. ſuper gentilem iſtum * im- probum? (reſpondetur, quòd Deus hoc ideò fecerit,) ne gentes os ſuum aperire ac di- LIIIIII z. Ce⸗ c. 2. V. 15. 5b. IS fuit Beamus, de quo dicit Balac, novi, quòd, cui benedixeris, benedictus ſit, & cui maledixe- ris, maledictus, prout verſu 6, h. cap. habetur, confer. & infrà verſ. 2 3. b. cap. n, 74. 7. Vel: illud non creſcit, quoniam bos nie Wry N i. e. omnia radicitus evellit, uti in notis pon nbw h. loc. habetur, ubi etiam Bemidbar rabha ad marginem allegatur. 8. Vel; non idoneus ſive aptus erat, Hebr. N), non erat conveniens, ut ille regnaret, quia is ex gente a liena nec ex regia ſtirpe ortus erat, ſicuti hic apud Commentatorem noſtrum habetur, confer. num. ſeq. 9. & Jaſkut Part. 1, Fol. 242. col. 1. med. 9. Sic dictionem ba hic interpretor ſecundùm notas, quæ in pon rnb habentur, ubi vox il la exponitur r i. e. principes, confer. Joſu. 7. 13. V. 2 1. & Pialm. 8 3. verl. 12., cum itaque Balae ſoluùm ex principibus ſive nobilibus Mi- dianitarum; non veroò ex regia flirpe ortus eſſet ac prætereà ex gente aliena, ideo hic à Com mentatore noſtro dicitur, quòd Balac non fue- rit dignus ſive idoneus regno, confer. Gur Arjeh Jol. 186. col. 1. 5. Sic verbum 7a hic interpretor, Moſes enim in terra Midianitica diu habitaverat ,vide ExOd. Jol. 196. col. princ. ubi notatur, quòd hie⸗ yn i. e. error ſcribentis intervenerit, de quo plura ibidem. 10. Hebr. M½ i. e. menſzrius „ argentarius „ trapezita; alluditur autem hac voce ad nomen n9 , quod hie habetur & ſignificat linguãa Chaldaica? menſam, præcipuèë numulariam, confer. Buxtorf. Lex. Chald, Jol. 2413. cœte- rum iſta, quemadmodum ad numularium &c. usqne ad: in terram filiorum &c. ablunt in He- bræo à MSto I, 11. Nempè: ut illum tanquam oraculum Divi- num in rebus dubiis confalereat, Confer. P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ac Gur Arjeh I. med. ac not. in nom nev, ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur. 12. Nam dictio py i e. populi ejus, non ad Bilea- mum,; ſed ad Balac reterenda eſt ſic in Gur Arjeh fol. 186. col. 1. fin. vide & not. in mew Vnn ubi etiam Bemidbar rabba ad mwarginem al- legatur. 13. Hebr. „α6n, de qua voee alibi à me dictum eſt; autor tractatus Theologico-Politici c. 3. dis- quirit, an donum propheticum Hebræispeculia- re fuerit ac coneludit, quòd non ſo ùm Hebræis, ſed & multis aliis nationibus prophetæ à¾ Deo fuerint miſſi, conf. & autor tractatus Gallici: Hi- ſioĩre des dogmes& des Cultes &t. Part. 1. 6. 5. *Hebr. 12 i. e. ſicuti iſte eſt, ſic in MStO z. ha- be. 1194 NIMERORIM. N cere poſſent: 14. ſi nobis fuiſſent prophetæ, ad bonam frugem 15. rediiſſemus, (idcircò) Aulalum conſtituit eis (Deus) prophetas; aſt illæ (gentes nihilominùs)ruperunt ſepimentum ꝰ Sichonisf mungdi, 16, nam ab initio (mundi) quaſi ſepimento prohibitæ † fuerunt (gentes) à ſcor- vinnimeiin tatione; 17. & tamen Bileamus) iſte dedit eis conſilium, ut ſeſe proſtituerent ad ſcor- nibus, uek⸗ tandum. ** Eod. v. 5. Ut vocarent †, em] Vocatio iſta ipſius(gratià facta) fuit & in e- busutipollt jus i8. emolumentum, quoniam (Balac) ei deſtinaverat multas divitias. Eod. v. 5. Po- niores Midn Ppulus egreſſus eſt ex Egypto] Et ſi dixeris: quidnam damni tibi ille (populus affert? eoſbileamo 19. Eod. verſ. 5. Ecce operit ſuperficiem terræ] (Nimirùm Iſraeélitæ) contràâ Sicho- guocſtci, nem & Ogum; qui nos protegebant, 20. ſteterunt cosque interfecerunt. Eod. verſ. heyded) 5. Atque is Gpepulus) ſedet contrà me] Defectivè ſcriptum eſt (hic pp pro: b DD, 4)nd B ut ſenſus ſit:) propè adſunt iſti ad exſcindendumme, 21. ſicuti (iſto ſenſu accipitnrr Sure ]! in illo loco:) nam H Di. e. exſcindam illos. 22. Verſ. 6. Percutere eum Ego fein omnil & populus meus percutiemus illos (Iiraelitas;) alia expoſitio (verbi: 12, nempe, (iptunen ut) ſit lingua Miſchnæ; (quà dicitur:) P i. e. detrahit 23, ei de pretio, ut acſaliquis pau- minus melt petaur, quaàm lectionem hic in verſione ſecutus] ritum Sanctum five ad prophetiam, conter. infrà ſum. 5’ b cap. n. 33 . eDe un 14. Id eſt: ne ethnici ſeſe excuſare & effugium * Hebr. ôh, iſtud ut & ſequentia, usque ad: e ſolſk6 quærere poſſent, dicentes: ſi nobis fuiſſent pro- b i. e,. Ecce operit &c. abſunt hic à MSto 1 8 . pheræ c. ꝗ 111. 2ð deler z 15. Id eſt: legem & mandata Divina ſervaſſemus, 13. Nempè: Bileami, eonfer. infrà verſ. 20. h. 1 Uunen confer. nor. in ar ne h. loc. cap. n. 60. ac Gur Arjeh fol. 186. col. 2. princ. K toe mo ** Hebr. y: in MSto z. pro eo legitur ac not. in wan o, ubi Bemidbar rabba ad e u u y 9* R) i. e, decretum mundi. marginem allegatur. . “rl . 16. Vel: ſeptimentum antiquitus öc jam inde 4 19. Reſponſio patet ex ſequentibus hujus verſus 5. 16. Memve. principio mundi conſtitutum, nam inter ſeptem nempè: ecce operit &c. confer. Gur Arjen fol. S he: præcepta, Noacho data, fuit etiam iſtud de forni-. 186. col. 2. princ. ac not. in r) new, , ingun. catione vitanda , confer. præ aliis Hoornbe.k loc. 12 ſen tontra Judæ. l. 7. c. 1. p. m. 447. & l. 8. 4. 4. 20. Et quaſi oeulus terræ erant; ſic in Gur Arjeh enn „ p. 552. edit. Belg. confer. S: not. ad Geneſ. c. 9. Fol. 186. col. 2. princ. & in not. a e 4 en v. 4. D. 7. it. Sign. † b verſ. “ exponitur ac notatur, quòd dictio Pi. e. ocu- erch † Hebr. yn .hh, in MSto z, pro bis legitur: ] lus hic accipi debeat, ſicuti in illo loco, & eris Wleim „wy iy NMi, e. decretum eis erat datum de nobis oculorum loco, uti Numer, s. 10, v. 3. un 5 91 fornieatione (vitanda,) confer. num. præced, habetur. 17. Voluenun 106 1I1. Alludit hie Commentaror noſter per dictio-. nizanlma 17. Hebr. Mh), i-e. retectio, nuditas, ſynechdo- nem iſtam nn, defectivè ſeriptam, ad verbumn Fuhtae chbicè: ſcortstio, improba venus, vide Buxt. y vel in i. e. exſcindere, confer. num. ſequ. gate, Lex. Ehald. fol. 1663. 22. it. tract. Talm. Chulin, fol. 19. b, Parapht Cl zX Hebr. iT, in MSto 2. poſte addita ſunt i 22. Uti bPſalm. 118. v. 10. habetur, confer. not. 4ntl da . Wrrren rnn eenn rne ee in nar e . loc. ubi exponitur, queniam 16. Conſer 5 upN n.eee ene i e. nonnulli di mny hic defectivè ſcriptum eſt, ideò fignificari not in⸗ cuant, (quod Bileamus) ab initio fuerit fomni- rP i. e. exciſionem, vide num antec. 21. Amaeine rum interpres, (poſteaà) verterit feſe, ut fie- 23:. Decutit de ſumma, German. Abziehen/ on⸗ elt: a 2 . ae ot get hariolus, (tandem) converterit fefe ad Spi ecy,. A. CA. xXI. paululum ei decedat. 24. Eod. verſ. 6. Novi enim &c.] i. e. (Didici iſtud) ex bello Sichonis, † cui tu auxilium tuliſti, 25. utille percuteret Moabitas. Verfſ. 7. Et di- Cideines) wentum tes)i ſcot⸗ entad ſeot. fuit ine⸗ Odr. .o⸗ lus afen. duttä Sicho. Poc. Netl. o: Wod lu accipitut eum] BgoN ) nempe, ʒ Ptetio, t. Pan. . m, conlet, ihI it, nt 20: ſunt hieà NNRto. lin er 10 z. 6. col. 1, Pinc. Nidbar abba dd Got Aiſen ſol. D eeh ſe in oun Aijeh W not. WN O 6io Hie del. loloco, Aeie geln 1. 10, . 31 Cter per cſdto. tam, 1 ſedun orſel, lunn eg 1n minus mecum] Si is mihi conſilium dederit, 36. ut eam cum filiis hominis, ſicuti S 8 NUMERORUM. 1195 vinationes in manibus eorum] Omnes ſpecies 26. divinationum (erant in eorum ma- nibus,) ne fortè diceret (Bileamus:) non ſunt apud me inſtrumenta (divinatoria,) qui- bus uti poſſim; 27. alia explicatio: divinationem iſtam tulerunt in manibus ſuis ſe- niores Midianitarum, 28. dixerant (enim,) ſi ipſe hac vice nobiſcum venerit, eſt in eo (Bileamo) aliquid; 29. ſi verò ipſe nos diſtulerit, 30. nihil eſt in eo utilitatis, 31. quocircà, dum dixit eis (Bileamus:) manete hic (iſta) nocte, dixerunt: non eſt in eo ſpes, (ideò) reliquerunt illum & abierunt, dicitur enim: & manſerunt principes Mo- ab apud Bileamum; 32, ſeniores autem Midianitarum abierant. Verſ. 8. Perno- Sate bic] Non requieſcebat ſuper eo (Bileamo) Spiritus Sanctus, 33., niſi noctu, & ſic in omnibus prophetis populorum hujus mundi, 34. qui idololatriæ ſunt dediti, ſcriptum enim eſt: & dixit Dominus * Labani, Syro, in ſomnio noctu, 35. perinde ac ſi aliquis ** ad pellicem ſuam veniat occultò. Eod. verſ. 8. Sicuti loquetur Do- LIIIIII 3 vos ut, eohlet, 10t, votut, gnoniam , iedſinibctti om 2ntel, 2 , . Aſchen , ſer. Buxrorf. Lex. Chald. fol. 1343. ac Gur Ar jeh fol. 186, col. 2. med. vide & infr. Num. c. 3 1. v. 8. n. 32. 24. In notis na ne Verba iſta: ut paululùm ei decedat, referuntur ad populum Iſraeliticum &SK hoc modo exponuntur: vyn 7 ρ* , i. e, ut paululum de populo Iſraélitico decedat. “W 1 In MSto 2. poſteà additur: Myli. e. & Ogi. 25. Nempè: maledictionibus tuis, conſer., quæ ad cap antec. 2 1. V. 2 9. n. 12 I. & n. 122. no- tata ſunt. 26. Vel: omnis generis inſirumenta divinatoria erant ia manibus eorum, confer. Gur Arjeh fol. 1896. col. 2. med ac not. in pon inew' b. 1oc. ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem alle- gatur,. 27. Voluerunt itaque Bileamo omnem excuſatio. nis anſam adimere; alii dictionem: ' D hic interpretantur: divinationis pretia, ſicuti autor Vulgatæ, alii aliter, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. ut & Jalkut Part. 1. fol. 242. cOl. 2. med. 2⅝. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 186. col 2. med. ac not. in nN ne, ubi & Bemidbar rabba ad marginem allegstur. L 29. Id eſt: aliquid per divinationem præſtare & efficete poterit, confer, not, in on n h. = loc. ut & num. ſeq. 3 1. H. verſ. 30. Vel: ſi rem protraxerit, ſi illam in craſtinum diem rejecerit ag moram fecerit, ſic verbum hic interpretor & expono, confer. Jalkus Part. I. ol. 242. col. 2. med 3 1. I eſt: nihil poterit præſtare & efficere per di= vinationem, nullum ab es eommodum nobis eiit ſperandum, vide num. antec. 29. H. verſ. 32. Proùt verſu ſequ. g. h. cap. habetur, confer. not. in an mW b. loc, ac cap. ſequ. 23. V. 17. Sign.* — 33. Sive: donum propheticum, quod Rabbinis nomine ν&αεν venit, confer. vV. 5. b. cap. 34. Exceptis Iſraclitis, quicumque enim non ſunt de gente Jadaica, illi vocantur à Judæis populi hujus mundi. *Hac verba: ſcriptum enim eſt: & dixit Domi- nus, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. 35. Prcùt Geneſ. c. 31. S. 24. habetur, confer. cap. ſequ. 2 3. v. 3. num, 1. & cap. 24. V. 4. n. 2 8: it. Sanhedrin, fol. 10 5. a. ½ Hæc ver ba: perinde ac ſi &c. us que ad: ut per⸗ mittat mihi, abſunt in Hebræo à MSto I. 36. Id eſt: ſi Deus permilerit, ut cum hom inibus tàm vilis conditionis, ſicuti vos eſtis, abeam, con- fer. num. ſequ., 3 7. . verſ. — „* 1196 NUMERORM. CAP. XXII. CA. W. vos eſtis, 37. ibo, forſitan non erit mihi honoti, ut permittat mihi (De- ae n. 5,) quò eam † niſi cum principibus magnis. ** Eod. verſ. 8. Et man- ſerunt] (Verbum ) hic) ſignifieat 2 id eſt: moram. Verſ. 9. Qui- nam ſunt 3 8. viri iſti agud te?] Venit (hic Deus,) ut illum (Bileamum) errare * Reoni face- ihro) un pit 4 37. Id eſt: cum hominibus vilis conditionis, cu- n —e eeneen i e Sov v P nae jusmodi vos eſtis, taxat hic autor noſter faſtum iy nn e enn in deen deeen be⸗ atque ſuperbiam Bileami, qui non niſi cum prin- ene den den neen e eeen eeee icer cipibus magnæ autoritatis & exiſtimationis ire 5 —⁵ a en eenn enne een e ee ed voluit, fſicuti mox à Commentatore noſtro hic êce Pyy ?” edoen exponitur, confer. infrà v. 1 3. H. cap. n. 50. ac dyv n ien Nenn pohꝛ& v NX Ne. donkere Gaur Arjeh fol. 186. col. 2. circà fin, ac not. in ppa n NN P prp y) N x vv Nl le nR n h. loc. Tro be nn e bne e e nn e odon † Hebr. Tm, in MSto z. poſteàadditur: apny en e nee n e nneen wen tliogemm i. e. vobiscum; (ſed cum princibus &c.) ee nen 9 iyn eee e den mr; carei⸗ s Hebt. n e ey, in MSto TI. pro his; riteafe ene enn eee nn de inmeude legitur: San aan Sy i, cum illis, qui dAi ee wnn en en nee ee nn aulcnmiß honoratiores ſunt, quàm vos. Ta dt en ie e en eeenn n en ..11.1. 19. Conter. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 105. a.. Wwea 03 en n een n ren iid, h 1. Confer., quæ R. Salomo ad Geneſ. c. 3. v. 9. b. „ tenn n y n e nen rachn 34. & àd Eccleſ. e, 10. v. 13. notavit. H DN eeee nn 7* D 1Dann 4 Hebt. Aymi" iſtud, ut & ſequentia, usque ad: in wnn o, ee D den ee (eo) guid W aan i. e. exſecrare mihi, abſunt à MSto 1. ſed R4 e 13 v En bee doανρ haler ton in eodem iſtorum loco addita funt ſatis multa, 1 Mne nn Pn — nOhdin in waen enen nrde ilisſuc nempè hæc: Tw 12 Jeoy n enen n en een Te un Pem Dexf Sa ſind,cmn rp απnte menb en en en r de) wens re da reg oaltenta t ere ae nn en n ee en andnor sva ee da den Hierezgninn Srn e en ene de hn en rnee aen iriiſtiapud te?) I os eſt yran Quinam funt conluezn Tn e ne m —ven ee n e val aatmepe vehn iie, Juande il- n)a uͦ arne ew 2 n wen Poy anyrmn by e vult sbet 4 jquem per verba ſua, ipſe inter- Hy P, ſie Tby axn Syn e nn n re en en eg ce at cii (vel ſibi vult ?) qud alter ei 1od t. n.ke d ee eenn en nee en e een reſpon eat atqus ille perelus feſponſionem intret omnipdpuid Paee y n hen by arn Syn e en ad colloquium (vel ingrediatur ad rem ipſam) tun) utillos n wwen ee ee den ee een ne atque animi ſui ſenſa depromat de illa re, ſie repe- 1mane egne aWwe nen ne e ene een deee ee ee riturin Jethrone, qui interrogabat Moſen: eur lus, goitennn beor ee e e een ie Nn ſedes tu ſolus atque omnis populus moratur te in R nn rn en an nn en en ne (Kitit ſe coràm te) mane usque ad veſperam. dekilnce èl Pn rwy en (Exod. c. 18. v. 1½.) etenim res iſta, dum tu ſedes dore, goöͤre X ehn een een e —o D& ſolus, ut ſolus judices, cauſam præbet, ut omnis kagc m Pen W N onn wbare populus coràm te ſtet 4 mane ad veſperam us.- Danin ns n ee ien ne e ne n wan que, quoniam nemo ex illis dimittitur in do- – me Dpn —nX r een n ern mum ſuam, dum ipſius tauſa (ſive lis) non deci- azuan ntea en e — ry Syi par ditur, atque id omne (Jethro) interrogavit illum Adere ite, vnn 7Sn r NN & e ne (Moſen,) ut anſam daret reſponſioni, quò (ſcil atio an Sen n ne nn nenn ween ee Moſes) reſponderet: quia venit ad me po uins ee⸗ p ANn nia eeen e ee een 1 eo a . diti inr ibiinmemen M.n. — ſde. g. Re nar. l9. G⸗ 0) errate ſace⸗ — 1 Wd D P den arn d de oen y un 5we we NN dan rnnrn ſore N ſ N N rd dd n) ee bin tMne e e in d d do vo NSn eN N er e Quinam funt Dris quandoil⸗ lur ihle intel⸗ 13) qudalerei Ouſionem inttet A rem iſſam) eillare,ſeteye⸗ at Molen: eut llus moratur te e 1d veſgeram. lti dom tu ſoces Ebet, ut omnis 1 velperam i. imittitur in 60⸗ ſe lu) on eri⸗ enogziit lün ſonl, uo Kil⸗ ad me oblut Ke⸗ CAp. XXII. NüuMERORUM. 1197 faceret, 39. dixerat ille (Bileamus ſecum,) eſt tempus, quòô non omnia co- ràm populo, ut judices populum, & referas eorum trade illis judicia, quæ ex ore Dei accepiſti, quò ſpicies, quisnam inter illos idoneus ſit huic rei ae & c. (Exod. d. c. 1 . v. 15.) quando & inter il- lo, de quo dicitur: num ſemet abſcondet quis- los negotium (eod. c. 18. v. 16. idque fecit Je- thro) ut prehenderet illum (Moſen) per ipſius Verba ac diceret: (v. 18 dict. e. 18.) defatigando defatigaberis & tu (Hebr. nte , ſic juxtà texium ſacrum hic in MSto 1. legendum eſt pro yn i. e. de populus iſte, uti ibidem mendosè habetur,) quoniam ſolus iſtud facere non poteris, & populus iſte (defatigabitur eod. Ferſ. 18.) etenim dum tu illos omnes judicas, non omnibus illis jus dicetur; ſed qui primò pe- titionem inſtituet, ejus cauſa (primùm) ventila- tur 3 cœteri autem omnes exſpectant atque ſtant mane ad veſperam; verùm auſculta voci meæ, conſulam tibi, eſto tu pro populo ergà Deum (d. g. 1 9. V. 19.) i. e. diſcas ₰ Sancto illo Benedicto judicia, pro populo i. e. ad id, quod opus erit res ad Deum (eod. v. 19.) i. e. petas ab illo (Deo) quid judicandum ſit in illo negotio ac poſtea commonefacies eos (v. 20. h. cap.) i. e. ſciant, quomodo verum exerceant judicium, ex eoautemtempore, quo tradideris eis judicia, di- conſtitnes fuper illoschiliarchos (v. 2 1. d. eap. 19.) & judicent populum omni tempore, (Hebr. NDy hon, ſic enim juxtà S. Scripturam verſ. 22. eod. c. 18. legendum pro: y⸗n „na j. e. pro omni populo, prout mendoſè in MSte I. habe- tur,) ut illos judicent nec ipſi exſpectent ac ſtent à mane usque ad veſperam, omnis quoque popu. lus, qui te nune circumſtat à mane ad veſperam in ſtatione ſua, cujus remiſſio (ac litium deciſio) ad chiliarchos facta eſt, veniet in pace omni tem- pere, quò voluerit, nec moleſtiãâ afficietur, d¶um te exſpectat, huic ſimile dicitur de Caino (dum † Deus illum ſic alloquitur:) ubinam eſt Hebel, 39. Vel: in errorem induceret, ſic nyam hic frater tuus? (Genef. c. 4. v. 9. id enim ideò fe cit) ut cum eo in colloquium veniret & ut pre- henderet illum in factis ſuis atque ipſius expur- gatione (ſive excuſatione, huic ſimile habetur in illo loco:) & vocavit Dominus, Deus, Adamum, ac dixit ei: ubinam es? (Geneſ. c. 3. v. 9.) an — tibi in mentem veniet, quòd (Adamus) coràm il- 7 quam in latebris &e. (Jerem. c. 2 3. v. 24.) ſe- met occultare potuerit? ſed (hæc inclamatio ideò facta eſt,) ut prehenderet illum per ipſius verba, (ideò) venit eum eo in colloquiaum, huie ſimile eſt in Moſe (Scriptum eſt enim:) & dixit Dom inus ei (Moſi:) quidnam eſt in manu tua 5 reſpondit ei: baculus, dixit ei: abjice illum in terram, (Exod. c. 4. verſ. 2. 3.) ſimile huic eſt. (quod habetur in illo loco:) quando dicent tibi filii populi tui: nonne indicabis nobis, quid iſta ſibi velint? reſponde eis: ſic dicit (Dominus:) ecce ego accipio &c. (Ezech. . 24. verſ. 19. & Ezech. cap 27. v. 2 I.) ſimile huic (habetur) in Haggai, (de quo dicitur:) interroga jam ſacer- dotes &c. (Hagg. c. 2. V. 11.) nam omnis tex- tus (ibidem eò collimat, ut) ſi interrogaverit il- los (propheta:) an, ſi quis immundus ex cadavere tetigerit quidquam ex illis, ipſe immundus fiat atque illi dixerint: erit immundus, ipſe reſpon- deat eis: ita eſt populus iſte dc. (Hagg. d, e, 2. v. 1 3. 14.) ſice quoque de Hiskia ille (propheta) dicit: quinam ſunt viri iſti & unde veniunt ad te & quidnam viderunt in domo tua? (vid. 2. Reg. c, 20. V. 14. & ſeq. it. Eſai. r. 39. v. 3. ſequ. idque propheta ideò interrogavit,) ut dice- ret (rex Hiskias:) quicquid eſt in domo mea, vi- derunt (2. Reg. d. e. 20. v. 1 5. & Eſai. c. 39. V. 4.) & ut illum (propheta) penhoc verbum cape- ret; ſie hoe quoque loco (interrogatio ideò fa- cta eſt,) ut diceret (Bileamus:) Balac, Ziporis filius, ad me milſit, ut maledicerem, & ut (Deus) ei reſponderet: non ibis nec maledices (v. 10. & v. 12. h. cap.) exſecrare &c. videtur hæc addi- tio eſſe R. Joſephi R. Simeonis filii, qui notas Raſchianas non uno in loco interpolavit, de quo vid. ſuprà Num. c. 1 . v. 3 0. Sign. * & cap. ſeqj. 2 3. V. 9. Sign. * interpretor, non quidem Dei propoſitum cerat ut illum errare faceret, Deus enim —yvp 1 S a i e. non in errorem inducit ullum hominem; (uri in Gur Arjeh foel. 186. col. 2, fin. habetur, ſed propoſitum Dei erst naph Hn 1198 NüuMERORUM. CAf. XXII. etiam ego diſpiciam tempus, Ilo (Deo) ſunt manifeſta, 40. ſcientia ejus non eſt in eo æqualis, 41. quò poſſim maledicere (Iſraèlitis,) nec ipſe (Deus id) intelliget. 42 Verſ. 10. Balac „ Ffilius Zipor] Quamvis ego non ſim æſtimatus in oculis tuis; (dixit B ileamus ad Deum; tamen) æſtimatus ſum in oculis regum. ⁸3. Verſ. I1I. BExecrare mihi Iſtud (verbum 2 P) gravius eſt, quàm — —Ni. e. maledic 44. mihi, quia illud exprimit 45. & exponit. D Eod. verſ. I1. E- expellere eum] Ex hoc mundo; 47. Balac autem non dixerat, niſi: & expellam eum de terra, (ac ſi diceret:) non ege aliud quæro, quàm ut illos (lſraeëli- tas) removeam à me; ſed Bileam illos majori odio proſequebatur, quàm Balac, 48. Verſ. I 2. Non ibis cum eis] Dixit ei“ (Deo Bileamus:) quandoquidem ita (vis, ne- . cum illis eam,) maledicam ei sin loco meo, reſpondit ei (Deus:) non maledices po- ulo ili, reſpondit ei (Bileamus:) ſi ita (res ſe habet,) benedicam eis, reſponditei Deus:) illi non opus habent benedictione tua, quia benedictus eſt (populus) iſte, Proverbi6 * dicunt de crabrone: nec de melle tuo nec de punctionibus tois. 49. Verſ. 13. Iu eam vobicum] Sed (ibo) cum principibus m ajoris dignitatis, quàm vos eſtis, 5o. hinc diſcimus, quòd animus illius (Bileami fuerit) elatus nec voluerit ma- — nife-⸗ n Dnn i. e. in bonum, ut anſam lo- uendi cum illo quæreret, (Gcuti R. Salomo à4 Genel. dickt. c. 3. v. 9. exponit „) quoniam au- tem NyO Nπ i. e. ipſe (Bileamus) erravit, ideò venit Deus yv y i. e. ad Bileamum, ut eum errare faceret, locum enim hice habet di- Qum Hoſeæ c. 14. v. 10. fectæ ſunt viæ Domini & juſti ambulabunt in eis; defectores autem im: pingunt in eis, ſic benè additur in notis Raſchia- nis editionis e h. loc, ubi vide ſis Hebræa. S . o. Nam, ſi Beus omnia ſciret, (inquiebat ille vel ſecum cogitabat ) cur me interrogsret: quinam ſunt viri iſti? eſt iraque tempus, quo Deus non om nia ſcit, hæ quidem impiæ erant Bileami co nitationes, juxtà Rabbinorum ſententiam; ſed Heus id ideò fecit, ut illum in errorem induce- ret &c. ſicuti num. antec. 3 9⸗ dictum eſt. . 41. Id eſt: non aquè omnia ſcit Deus omni tem- pore, nonaulla illum latent, ſic negavit vel indu- bium vocavit Bileamus omniſcientiam Dei, con fer. num. ſequ. 42:. & Jalkut Part, 1. fol. 242. col. 2. med. . . G 42. ld eſt: Sciet, ſentiet & animadvertet, confer. num. antec. 40. & 41. 43. Conler. hic Raſchi not. ad Ecclel. c. 10. Vv. 13. item Gar Arjeh fol. 1 86. col. 3, princ. ac not in N PDW h. loc. 44. Sicuti verbum iſtud: —ι verſu antec. 6. H. cap. habetur, quo verbo uſus eſt Balak. 45. Hebr. 2, reſpicitur hac expoſitione ad verbum: ap, confer. Levit. c. 24. verſ. 16. n. 48. item Gur Arjeh fol. 186. col. 3. princ. ac not. in an noe, ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur. ”J”ZÿM 46. Videlicèt: Ann is i. e., maledictionem magis exprimir verbum iſtud: inp, quàm ver- bum R½5 ſic in notis inan ino hic exponitur. 47. Confer. hic Gur Arjeb fol. 186. col. 3. med. 4 8. Conkfer. hic not. in enan inon, ubi etiam Be- midbar rabba ad marginem allegatur. * Hebr. Ww ap&, abſunt iſta 4 MSto z. confer. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 105. a. & Maccot, fol. 10. 5. 5*Hebr. vwn, iſlud & ſequentia,usque ad: TNy i. e. ut eam (v. 13. h. c.) abſunt ab utroq; MSto. 49. Sive: de aculeo tuo, ſcilicèt: aliquid deſidero vel habere volo, confer. Gur Arjeh fol. 196. col. 3. med. ac not. in a M h, oc. ubi etiam Bemidbar rabba ad marginen allegatur. 50. Confer, quæ ſuprà ad v. 8. . cap. n. 37. nota- aaaa ſunt, 6Ar. W. — nikeſtare, g zus Balac. to temnpore⸗ d] Diſei ees conchhi aurumſuum ſitan vincet anſgred eſt hie, ud⸗ Alltaclitarun 57. fecit il perinceatgt (Deus)verb⸗ eere, 59, hi benedickione — ti lunt, vide WMWWW — “ 1. P. I13. ¹. wed. not. midbar rabd hie act. Ta P1. Quinojeb legatis illis, not. in N ſol. :41. 00. ſ. Seilickt: in liotes c, un iam in unro 2 gebr d Nn üe, Uuroque Mt⸗ 6 Nempe, r ſi in noris e ietiain ben tur, confer, G 14. Confen ca Atenſol 189 ,loc item ne 1131 ¾ o, Hebr. nde diie eti Azr gualis, A1, nee ile e90 non Ellimatus 3) grarict Pponit, 46, irerat niſt; lolllei. n Balac, 48. ita vi,ne Alecices o. telponditei pulos iſte, s this, A s guamn dr Voluerit ma- nike⸗ —— princ⸗ c Dot. in rla antet, b. h⸗ F Balak. epoliione d 114. Vell 16, n, ol. 3. princ, dbat kabba ad maledicdtiotem nen, goann det⸗ hic exponitut ,col. 3, wel⸗ 9, ubietienn d.⸗ gatur. ASto ¹. conter⸗ o5,4. & Maccots usque ae: ab utjoq 1510. Atjen ,ol. 1. 9,0 ubietiamn legatur, (a⸗ , 37 nott⸗ talunt, . CAbP. XXII. NuMERORUM. 1199 nifeſtare, quò ipſe eſſet in poteſtate Dei, 51. niſi linguâ ſuperbàâ, ideò perrexit rur- sùs Balac. 52. Verſ. 17. Nam honorando honorabo *te valadò] Plura, quâm præteri- to tempore abſtuliſti, 53. ego tibi dabo. Verſ. 18. Plenam domum ſuam argentö & aurò] Diſcimus (inde,) quòd animus ejus (Bileami) fuerit avarus 54. & aliorum o- pes concupiverit, dixerat (ipſe ſecum:) convenit ei (Balaco,) ut omne argentum & aurum ſuum mihi det, nam ecce opus habet, ut mercede conducat copias multas, for- ſitàn vincet, forſitàn haud vincet, ego profectò vincam. Eod. verſ, I8. Non poſſum **transgredi] Invitus 55, detexit, quòd ipſe in aliena eſſet poteſtate ac vaticinatus eſt hic, quòd ipſe non poſſet impedire benedictiones, quibus cumulati fuerunt patres (Iſraëlitarum) ex ore Majeſtatis Divinæ. 56. Verſ. 19. Etiam pvos] Os ejus cadere 57. fecit illum, (ac ſi diceret:) etiam vos tandem abibitis cum mœrore animi, 58. perinde atque priores (legati.) Eod. verſ. 19. Quid additurus ſit] Non mutabit (Deus) verba ſua à benedictione ad maledictionem, modò non etiam addat benedi= cere, 59. hic vaticinatus eſt † (Bileamus,) fore, ut per ipſum addantur eis (Iſraelitis) benedictiones. Verſ. 20. Si ad vocandum te] i. e. Si vocatio iſta fuerit tua, 6o. & cu ta ſunt, vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. II 3. 2a. fin. ac Gur Arjeh fol. 186. col. 3. med. & not. in amt ne h. loc. ubi etiam Be- midbaz rabba ad marginem allegatur, confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol.4. a. 51. Qui nalebat permittere, ut Bileamus iret cum legatis iſtis, confer. infrà v. I 9. h. cap. n. 55., ac not. in a r h. loc, item Jalkut Part. 1. Jol. 2 42. col. 2. circà fin-. 52. Scilicèt: mittere principes plures & honora- tiores &c, uti verſu 15, b, cap. habetur, ſic et- iam in utroque MSto hic additum reperitur. X Hebr. Anè T n, iſta & ſequentia, usque ad: NTN ie e, plenam domum ſuam, ablſunt ab utroque MSto. 53. Nempè: DD riria i, e. in bello Sichonis, ſic in notis Raſchianis additur in Spnm ni,u⸗ bi etiam Bemidbar rabba ad marginem allega- tur, confer. Gur Arjeh fol. 186. col. 4. princ. 54. Confer. cap. ſequ. 24. Verl. 2. num. 8. ac Gur Arjeh fol. 1 86. cOl. 4. princ. & not. in non ne h. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 113. s. fin. "x Hebr. 7 N7, iſta, ut & ſequentia, usque ad: ne DAi. c. etiam Vos, abſunt à MSto 1. 55 Nempè: Bileamus, etiam invitus, debuit fa- teri, quòd ipſe in alterius (ſcilicèt: Dei,) pote- ſtate eſſet conſtitutus, vide ſuprà verſ. 1 3. H. cap. n. 5§ 1. confer. & Gur Arjeh fol. 1%6, col 4, med. 56. Hebr. auee on, in MSto 2. pro co legituce: nn Wn i. e. ex ore poteſtatis Divinæ, Con- fer. etiam hic Gur Arjeh fol. 186. col. 4. med. ac not. in Spon r h. loc. 57. Hebr. ν☛α ſicuti bie habetur, ſeſ ſus eſt: eex ipſius ore profluxit vaticinium, quod poſterio- res legati perinde ac priores, fruſtrà ſint futuri, nee eventum, quem optaverant, ſint conſecutmi. 58. Cum ſuſpitio animoque moeſto, ſic vn Nba hic interpretor, juxtàâ notas in b’pan nee, abi exponitur: vSa Pina i. e in moerore animi, confer. Buxtorf. Lex. Chald. ol. 1704. 59.‧ Confer. hic Gur Arjeh fol. 186. col. 4. med. ac nort. in Nan new / loc. † Hebr. aarn n iſta & ſequentia, usque ad: Nν7 nè i. e. ſi ad vocandum, ablunt hic à MSto 1. 60. Senſus eſt: ſi tuâ cauſa facta eſt vocatio iſta & in commodum tuum, confer. ſuprà verſ. 5, b. cap. n. 18. Mmmmmmm aacd UMERORIIM. CAb. xXII. tu putas, quòd propter illam accepturus ſis mercedem. Eod. verſ. 20. Surge vade cum illi; peruntamen] Etiam invitus, quicquid tibi dixero, id facies ac nihilominus ſic quoque abiit Bileamus, dixerat (enim ſecum :) forſitàn perſuadebo ei (Deo,) ipſe- que gratum habebit. 61. Verſ. 2I. Et ſiravit * aſinam ſicam] Hin= (diſeimus,) quòd odium ſpernat 62. lincam, nam ipſe per ſe ſtravit (aſinam,) dixit * Sanctus ille Bene- dictus, ò improbe! jam anteà prævertitte 63. Abrahamus, pater eorum (Iſraélita- rum,) dicitur enim: & ſurrexit Abraham manè & ſtravit aſinum ſuum. 64. Eod. verſ. 2 I. Cum principibus Moab] Idem erat ipſius atque illorum animus. 65. Verſ. . 22. Qudadι ile iret] Viderat (Bileamus,) quòd res iſta diſpliceret in oculis Dei, 66. &£ (nihilominus) eundi deſideriô tenebatur. 67. Eod. verſ. 22. Ue ei adverſaretur] Angelus miſericors 68. erat, qui illum (Bileamum) prohibere volebat, ne peccaret-⸗ ac peccando periret. 69. Eod. verſ. 22. Et duo pueri ejus cum ipſo erant] Hinc eſt, quòd aliquis, in dignitate conſtitutus, qui iter ſuſcipit, duos viros ſecùm ducere debe- at comites & ſubinde alter alteri ſit ſublevationi & auxilio. 70. Verſ. 23. Et vidit aſina] Ipſe autem (Bileamus) non viderat, etenim Sanctus ille Benedictus dedit ju- mento facultatem, † ut magis videret, quàm homo, nam, quoniam ei (homini) ineſt intellectus, 71. illius mens abripitur, quando videt d'mones. 72., Eod. v. 2 3. Etgladius cejus 61. Sive: acceptum & ratum habebit, nempè id, vit, donec illi ſternerent aſinam, ſicuti in net. quod facio, vel: iter, quod ſuſeipio, confer. hie a h. loc. habetur, Confer. infrà veri, Gur Arjeh fol. 186. col, 4. princ. it. traét. Talm. 32. h. cap. n. 93. òM. Sanhedrin, fol. 10 5. a. & Maccot, fol. 10. 5. 6. Quoniam hic ſcriptum eſt: angelus: i. e. * Hebr. ar, iſtud & ſequentia, usquead:. 2 Domini, quod eſt nomen miſericordiæ; non 7) i. e. quod ille iret, abſunt hic à½ MSto I. Verò angelus d i. e. Dei, quod eſt nomen ju- 6:. Hebr. H7 i. e. vilipendat „ non curet re- qicii ſeu uſtitiæ, hinc nata eſt iſta Rabbinica ex- gulam, nam odium & inimicitia ſæpè ſaciunt, poſitio, confer. quæ ad Genel. c. 1. v. 1. n. 38. quæ communis uius & ordo vel non patitur ve notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 197. col. 1. dilſuadet, eonfer. Buxtorf. Lex. Chald. dl. 2354. princ. ac not. in dap ro h. loc. it. dict. tract. Talm. Sanhedrin, Ol. 105. 5. (669. Deus enim inamoy bynrra py A i. e. egit XX Hoc & ſequentia, usque ad: cum principibus cum ipſo clementer, in ipſius (Bileami) bonum, Moab, abfunt in Hebræo à½ MSto z. prout in notis n nSh, loc. habetur. 63. Confer. hic Gur Arjeh f. 186. C0. 4. circà fin, 70. Confer. hic Genel. c. 22. V. 3. Sign.* & Gur 64. Prout Genel. c. 22. V, 3. habetur, ubi vide Ra- Arjeh fol. 196. cOl. 4. med.ac not, in „per r ſchi not. n. 15. . h inus le ieure my h. loc. 6 5. Hebr. r —2 72 in MSto 2. legitur: ° . mipn i. e. illorum omnium onimus idem 1 iebr. nin 23 n; n utroque Msto pro erat. Vide hic Siphre, ſieuti in pan now ad i⸗ Bu 1. 6. Dam ſæpè datur marginem . loc. allegatur, confer. & infrà v. aca tas (jumento gc. . 35. b. cap. n. 113. (1. Ratio, anima rationalis, mens, ſic dictionem 66. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 196. col. 4. ſfin. D hic interpretor. 8 ac Jalkut Part. I. Fol. 242. col. 3. med. 72. Sic vocem pun, quæ bic habetur juxtà com- 47. Dum ipfſe ſurrexit manè ya e i.. munem Rapbinorum explicationem verto, con- e. priusquam ſurgerent ipſius ſetvi, nec expecta-] fen Buxtorf. Lex, Chald. Fol. 132 5. — LYI iu richu zj,naminult ri llos In 2pprehendt tandem eil glidi.7, ignifcr Samartiæ ⸗ ducm, quane Wde ſiper ilin) Vetl. 25. ) (nempe.)p tranlite ulte (ccipitut in Tanchuma; detur: ang u] Indica lebrat tkibus — 73. Nempe: fer. Gur Ari Wn do/ wer,e l. P 74. Conſet. g tata lant, 75. Id el: u Ri: glacio, is ſit inſtrume mundi mi ſo) 76. Uti inkta) ige Raſchin 77. Kie funta n Ventere polui 10,V. 10, hl Rumm. ſeg. 73. 7 0 Alü verte 6,40, . Iz h N num anlec⸗ . Dicitur enicr Melht WNdN d — Dyge ale nihilominns (deo,) ibe. ind, Jnöd us lle hene. umklltelita. u 64. Pod. „eſ. Verl. Dei, 66, K& Adrerſuretu ne percaret⸗ .] Hinceſt, Cucere debe. 113. H vidit dus declit ju. homini) ineſt 13. Rtglidiu qju Conler infta vert⸗ Angelus Wie ſericorbiæe, non d elt nomen u⸗ Ra Nabdinics en⸗ t. I. V. I. 30⸗ fol 1,. col. 1. .loc. . wy i eegit Bileam) bonum, loc, hebetll, 90t, I moglt Mtopto e., nam ſepeallt eis,ſcilionen betut,junta om⸗ onenn ert,lol⸗ 132* CGNNI. QA. xxlI. * NIMERORUIM. 1201 ejas ſtricétus erat in mani ejus Dixit (Deus: )impius iſte reliquit inſtrumenta artiſicii ſui . 73. nam inſtrumenta bellica populorum hujus mundi ſunt gladii; iſte autem venit con- trà illos (Iſraelitas) ore ſuo, quod eſt ipſorum (Iſraêlitarum) artiſicium, 74. ego ꝗ 0q: apprehendam id, quod ipſius eſt ac veniam contrà illum cum attificio ejus, 75. & ſic tandem ei (Bileamo) evenit, (dicitur enim:) & Bileamum, filium Beor, interfecèrunt gladiô. 76. Verſ. 24. In ſemita (Hebr. vD) juxtà Chaldaicam ejus Para phraſin: (lignificat) W i. e. in tramite, ſic quoq; (accipitur in illo loco:) ſi ſufficiet pulvis Samariæ .OV .. . e. plantis pedum, 77. i. e. pulvis, qui adhæret plantis pe- dum, quando ambulant, ſic etiam (accipitur in illo loco:) quisnam menſus eſt aquas U1 . e. plantâ pedis 78. & ambulatione ſua? Eod. verſ. 24. Sepes hinc atque lLepes illin] (Dictio ) abſolutè poſita (ſignificat:) ſepimentum ex lapidibus. 79. Verſ. 2 5§. &t attrivit] Illa (aſina) ſeipfam. Eod. verſ. 2 5. t compreſit] Alios, (nempè:) Pedes Bileami. Verſ. 26. Etperrexit angelus Domini ranfre] (Videlicèt) tranſire ulteriùs 8o. antè illum (Bileamum,) ut eum præcederet alio in loco, veluti (accipitur in illo loco:) & ipſe tranſiit antè illos, &1. eſt etiam expoſitio myſtica * in . „ n Tanchuma, (nimirùm iſta:) ecquid viderat (aſina,) ut ſtaret tribus in locis? (reſpon- detur: angelus) oſtenderat ei (aſinæ) ſigna patrum. 82. Verſ. 29. Jam trilbus vici- ua] Indicat (iſtud) ei (Bileamo,) quod ipſe quærat extirpare populum, qui feſta ce- lebrat tribus vicibus 83. in anno. Eod. verſ. 29. Quia laſiſti] (Verbum: NNH) Mmmmmmm 2 juxtà 73. Nempéè:: gladium, uti mox exponitur, con- fer. Gur Arjeh fol. I 87. col, I. princ. ac not. in por Hoh. joc. vide & num. Iequ. 7 5. 2c Nu- mer. é. 3 I. v. 8. n. z3.. 74. Conſer. quæ ſuprà ad verſ. 4. h. cap. n. 6. no- tata luurnr. 75. Id eſt: utar contrà illum artificio ejus, nem- pè: gladio, de quo jam anté dictum eit, qaòd is ſit inſtrumentum artificii, quo populi hujus mundi uti ſolent. 76. Uti infraà Numer,: c. 3 1I. verſ. 9. habetur, ubi vige Raſchi not. n. 3 ,z W 77. Sic juxtà mentem Commentatoris noſri hic vertere volui dictionem bwyw, quæ I. Reg. c. 20. V. 10. habetur; alii alitertranſtulerunt, vid. num. ſeq: 8. H 7 8. Alii vertunt:; pugillo ſuo id, quod Riaj. . 40, V. I2: habetur, confer. Raſchi not, ibidem ac num. antec, 77. b. verr. 79. Dicitur enim verſuſequ. 25. b. cap. & com- preſſit 7&ιà. e. ad parietem; omnis autem ficat parietem, ſic in notis bne mo h. loc. confer. & Gur Arjeh fol. I 97. col. I. princ. 80. Conler. etiamn hic Gur Arſeh ol. 1 97. col. 1. ptrinc. ac-not. In aτ * bp. eòà r r §1. Id eſt: præceſlit, progreſſus eſt antè illos, u- ti Geneſ c. 3 3. v. 3. habetur. D *Hebr. & ), iſta, ut & ſequentia, usque ad: r ) . i. e. utinam eſſet gladius, abſunt hic ab utroque MSto. S2. Nempe- Abrzahami, INaaci & Jacobi, trium patriarcharum, confer. hic Gur Arſeh fol. 1987. cOl. 1. med. ac not. in on Mmov, ubi locc iſtins roligior habetur expolitio, confer. & Sanhedtin, fol. 10 5.6. & Avoda ſara, fol. 4. b. 33. Hehbr. n ee, hæc triaà feſta lſolenpia ſunt Paſchetis, tabernaculorum & ſeptimana- rum, quæ feſta a judæis dicuntur b) 1, e. Pedes, quod om nes IfHraelitæ malculi teneantur ad illa aſcendere pedibus ſuis, confer. Buxtcif. Lex. Chald. ſol. 2204. item infrà Numcr. cap- bnde i. e. dictio lapideum ſigni- 1 222. verl. 39. n. 34. vide & Gur Arjeh fol. 187. 1202 NüuMERORIM. CAbP. XXII. juxtà Targum ejus notat ignominam & contemptum. Eod. verſ. 29. Ueinam eſſet ladius in manu mea?] Magnæ fuit turpitudini res iſta ei (Bilesmo) coràm principi- bus (Moabitarum, * ſecum cogitantibus:) iſte vadit, ut totum populum ore ſuo in- terimat & circà aſinam iſtam opus habet inſtrumentéô bellicô. 84. Verſ. 30. Num conſueſcendo conſuevi] Iuxtàâ Targum ejus (erit expoſitio 85. verbi 2,) ſic etiam- (ſumitur in illo loco:) num Deo ſ2) i. e. conſueſcet 86. vir? Rabbini autem no- Rri allegoricè expoſuerunt ** iſtum (locum) Scripturæ in Gemara (hoc modo:) di- xerunt ei (principes Moabitarum:) propter quamnam rationem non inſides equo? reſpondit eis (Bileamus:) in viridarium 87. emiſi illum &c. ſicuti habetur in Avo- da ſara. 88. Verſ. 3 2. Qui« declinavit via coràm me] Rabbini noſtri, † ſapientes Miſchnæ (verbum ) allegoricè exponunt per notaricum 89. ita, (ut ſingulæ li- teræ verbi O ſignificent ſingula verba, hoc modo:) N&i, e. timuit, N ο. e. ret: ad æmulationem & irritationem mei; 91. juxtà ſenſum autem literalem (hæc erit explicatio )) quoniam (O))), quod notat:) i. e. trepidavit via coràm me, (ita, ur col. 1. med. ac not. in paon n b. loc., reſpi- locus, ad quem hic reſpititur, in dicto tractatu citur autem hac expoſitione ad verba iſta: v fol. 4. 6. mti in arn e ad marginem allega- bA i. e, tribus vicibus, quæ hic in textu ſa- tur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 242. col. 3. fin cro habentur. ac col. 4. princ. . NX Hebr. a&m, ſic in MSto 2. hic additum eſi; in † Hebr. prm), in MSto z. his præmiſſa ſunt iſta, MSto I. pro: AN legitur: a Balac. ro en den ene ee e eeden ee 24. Confer. etiam bie not. in unn m h. loc. wa SrDn i. e. Onkelos interpretatus eſt: 3*. In Targum habetur N N n i. e. num- quia maniteſtum eſt coràm me, quòd tu vis ire in quid comiuetudine conſuevi? uti in Complu- viam contràme. tenſitranslatione Latina habetur, P. Fagius ver- 89. Eſt autem Notaricum Cabbalæ ſpecies, quà ſin- tit: anne confuetudinis meæ fuit? gulæ literæ alicujus verbi vel vocis ſignifiestivæ 26. Sic juxtà mentem Commentatoris noſtri ver- denotant ſingulas alias dictiones, ex emplum eius bum iſtud, quod Hiob. c, 22. V. 2. habaur,ver⸗ hic habetur, alia vide apud Buxtorf. in Abbre. tere volui, vide Raſchi notas ibidem; alii tran- viat. & in Ejusd. Lex. Talm. fol. 1339. Rulerunt: num Deo proderit &c. confer. bic 9o. Nam aſina JNyn ne Sen erre en tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 105. 5. & Avoda? rwn Ze) i. e, timuit ab initi e ſara, Fol. 4. b. lan e. imuie ab initio ac poſteà vidit — Hebr. 'ri mprhæn ifla & ſequentia, usque Aeh fol 187, col. „ vi ſic exponitur in Gur „ . navj . Arſeh fol. 187. col. 2. princ. confer. & hot. in ad: vN Wi. e. quia declinavit, abſunt hic ab „nor new . loc. ac lakut bare. 1 Jol utroque MSto. col. 4. med. confer. hic Sota, ol. II. a. & JZetab. 17. Sive: in pratum vel virens paſeuum, id enim ‚10. a 7 G Ggnificat, confer. Buxtorf. Lex. Chald. bat, ſol. 105. a. it. Menachot, fol. 66.5. Jol. 2249. & R. Salomonis Gloſſ. ad Avoda Sa- Fr. Selike; via iſta ſuſcepta eſt, ideoque contrà ra, fol. 4. b. me „i. e, mihi non placet, quògd iter iſtud in- 38. Hebr. — dWn i. e. cultus alienus, idolo- greſſus ſis, confer, not, in a , ubi hae latria, eſt autem is liber nonus partis quartæ ope- de re pluta. Iis Talmudici, agens de idololatria, & habetur (M. MI. DN Ggniß 91, guitkep dum (id fece in illo loc gniſcat * nus impior, nus improb ſe) (Dicke ſgniftcat: vekſas eſt, te, 99. 40 intetkectio. niamlocutae —— 97. Keu! eumn dominum 1 lem Bileama andente, p ponitur conn . Iuel: qa iter, del: qu nam, quod datio eſt, s ſidifcat: t Aeteleratit, ülm. 104.) 5 cap. N. 67. 954. Abelt enim Premittend3. Dolti, en tohter nom. not, in w. Bebr. d ſunt ica: vy ie cvjt er miginta d R. Pliereris 1, ſ. N. II, d. l. Nin dn, 1. 14. V. n n Aeanin AL. XNI. linam ir npuincipi. re ſab in. 30. Nunm ſi eiam nodo:) di. ides eguo ? tut inAvo. ſyientes Ungole li NWie, ac ſi bice⸗ n hecerit me, (ta, at N) dido actatu ginem lege 411 col. 3. n. emilli ſunt iſta, wmon d enptetatus et: odtu pis e in Peets guala is ſgnifiehine eremplumeids kot in Abbre⸗ 1339. SZ en ic polte ſicht pogitur in Cut haket. à bot in tt. 1. 5. 1414 11. , Schab⸗ bl 60.5. eogue conttd gin iludin wo, Wih CA. XXII. NUMERORUM. 1203 ) ſignificet: OOi. e. contremuit, (ac ſi diceret Deus:) quoniam vidi viatorem⸗ 92, qui trepidavit ac feſtinavit viam, 93. quòd ille ad me irritandum & exacerban- dum (id fecerit;) textus autem iſte brevitate (ſermonis) utitur, 94. veluti (habetur in illo loco:) & ſolicitè expetivit * David; 95. alia expoſitio: O) fi- gnificat 2 i. e. voluntatem 96. & ſic (accipitur in illo loco:) per ma- nus impiorum 05 id eſt: contentum me reddit & conſolatur me per ma- nus improborum, 97. quia illi non niſi irritantes ſunt. Verſ. 33. Nißi declinaſ- lſei] (Dictio & hic idem ſignificat,) atque: h i. e. niſi, interdum enim & ſignificat: . Eod. verſ. 33. Etiam te interfeciſſem] Ecce hic Scripturæ ordo in- verſus: eſt, 98. atq; ille ſic (ponendus:) ) N NA D i. e. etiam interfeciſſem te, 99. ac ſi diceret: non remora ſolùm tibi eveniſſet 100. perme; ſed etiam (tui) interfectio. 101. Eod. verſ. 33. Mlam verò vivam conſervâſem] Nunc autem, quo- niam locuta eſt (aſina) & objurgavit te, nec tu potuiſti conſiſtere in illius objurgatio- Mmmmmmm 3 ne, 92. Seu; eum, qui iter facit, ſic † τ vya i. e. dominum viæ hic interpretor; inrelligitur au- tem Bileamus, qui iter iſtud ſuſceperat, Deo non annuente, prout in notis an n h. loc, ex- ponitur, confer. num. ſequ. 94 & n. 9 5. 93. Id eſt: quod feſtinans ac trepidans ſuſceperit iter, vel: quod viam acceleraverit cum tremore, nam, quod quis feſtinanter peragit, in eo trepi datio eſt, ac verbum io9n Hebfæis non ſolùm ſignificat: trepidavit, contremuit; ſed etiam: acceleravit, confer. 1. Samuel. c. 23. v 16. 8 Pfſalm. 104. verſ. 7. vide, quæ ſuprà ad verſ. 22. h. cap. n. 67. notata ſunt. 54. Abeſt enim dictio 7ya, quæ voci: †n præmittenda eſt, juxtà mentem Commentatoris noſtri, nempè hoc modo: 7a i. e. viator, confer. num. anter. 92. h. vetſ. & num. ſeq. 9 5. ac not. in pon rne b. oc 7c./ * Hebr. & ern, in MSto 1. poſteà addita ſunt iſta: vpyp NN 1 e en n e Piny za nee e eenn eee ehen i, e., cujus explicatio eſt 2r i. e. & ſoli citè expetivit animza Davidis, & ſic exponitur in triginta ac duohus modis (explicandi legem,) R. Eliezeris, filii AzZariæ, «onfer. not. ad 1. Sam. c. §. v. 1 I. n. 5. ad 2. Reg. c. 3. V. 1. n. 3 95. Nam 730, quod 2, Samuel. c. 13. V. 39. al. c. 14. v. 2 habetuf,) ponitur pro: nn, quod eſt fœmininum, & fſubintelligenda eſt dictio: uH, i. e. anima, conſer. R. Salom, ad 2. Samuel. dict. c. 13, v, 39. ſic hoc quoque loco poſt ver- bum "“)), quod refertur ad genus maſculinum, ponenda eſt dictio generis maſculini, ſcil. vya, aliàs verbum illud non conveniret voci *, quæ eſt ſœminini generis ac ſcribendum fuiſſet: o vel on, non verò ', prout in textu ſa- ero habetur, elliptica igitur hic eſt locutio, jux- tà mentem Commentatoris noſtri, vide num. antec. 94. ”” 96. Sive: beneplacitum, ut ſenſus ſit: vyn en n n Nen nee rn i. e. quia voluit viator (Bileamus) ire viam, quæ mihi contraria eſt, ſic exponitur in Gur Arjeh fol. 187. col. 2. meg. 97. Sic quidem Commentator noſter locum fHiobi c. 16. v. 11. exponit, ubi vide ſis ejusdem notas, alii aliter interpretantur, confer. Michlol Jophi ibid. . 99. Confer. hic Gur Arjeh fol. 187. col. 2. princ. ac not. in asm rb h, loc. 99,. In textu autem ſacro hic eſt verborum ordo: N rde ., vide & hic Gur Arjeh ol. 187. col. 2. princ. 100. Sic Jru hic interpretor juxtà notas neu n, ubi exponitur: y'py i. e. accidiſſet tibi. 101. Senſus eſt: non ſolum moram tibi attuliſ- ſem in itinere; fed etiam te interfeciſlem m- r e ee, i. e. ſicuti interfeci afinam, prout in notis ar ru ,, loc, habetur, con- fet. num. ſequ. 104 1294 NüuMERORUIM. CAP. XXII. ne, 102. veluti ſcriptum eſt: & dixit (Bileam:) non, 103. tdeò interfeci illam, 104. ne dicant (homines:) hæc fuit (aſina.) quæ ſilere fecit i105. Bileamum objurga- tione ſua nec ipſe?* potuit reſpondere, parcit 1. enim Sanctus ille Benedictus ho- nori hominum, 107. atque ita (teperitur in illo loco:) & interficies fœminam & jumentum, 1o&. ſic quoque (in illo loco :) & jumentum interficietis. 109. Verſ. 34. Quia neſciebain] Etiam hoc dedecori fuit (Bileamo,) & invituùs confitebatur * (ſe neſcire,) ipſe gloriabatur, quòd nôͤſſet ſcientiam altiſſimi; Iro. ſed os ejus (hic) teſtatur, (dicens:) neſciebam. Eod verſ. 34. Si diaplicet in oculis tus, revertar] Ad armandum 14 ι ſeſe contrà Deum reſponſio iſta (facta fuit,) dixit ei (angelo Bilea mus,) ipſe (Deus) per ſe præegepit mihi, ut irem; u 12. tu veròô, qui angelus es, irrita facis verba ejus, conſuevit ipſe (Deus) ſic facere, ut aliquid loquatur; angelus autem illud revocet, 1I13., dixit (quippe Deus) Abrahamo: accipe filium tuum &c. 114. & per angelum revocavit 115. verbum ſuum, ſic & ego. ſi displicet in oculis tuis, o- pus habeo, ut revertar. Verſ. 3 . ade cum viris] In via, quà quis ire vult, homi- nes 302. Id eſt: nihil potuiſti reſpondere objurgatio- ni aſinæ, ſicuti mox ſequitur, atque ita pudore ſuffuſus tuiſti, quoniam tu homo idemque vate⸗ non potuiſti bruto reſpondere, confer. not. in Rpem PHew b. loc. ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem allegatur. 183. Sicuti fuptà V. 3 0. 5. eap, habetur. 104. Confer. quæ pauloò antèe num. 101. h. verſ. 3 3. notata ſun. . . 105. Sic —*b bic interpretor, in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, habetur :— ee; ſed errorem typographorum ibi interveniſle puto, † confer. Ja kut Part. 1. fOl. 242. col. 4. princ. in MSto i. pro: 7" legitur: 'd*, men- dose, ut puto; in MSto z. habetur: o na ya i. e. cujus objurgatione punitus fuit Bileam. * Hec verba: nec ipſe potuit reſpondere, abſunt in Hebiæo à½ MSto t. 19 6. Conter. quæ ad ExOd. c. 22. V. I. n. 2. no- tata lunt, vide & Deuteron. c. 20. V. 8. n. 3 1. & not. ad Michæ c. 6. v. 8. n. 3. 107. Dictio Hmag, quæ hic habetur quæque communiter ſighificat: creaturas, 4 Rabbinis de hominibus hiurpari lolet, confer. R. Salomo ad Geneſ. c. 9. Verſ. 1O. & Genef. c. 10. V. 9 item ad Genel. c. 24. verl. 7. atque alibi. 108. Proht Levit. c. 20. v. 16. habetur, confer. & not. in am n, ubi Bemidbar tabba ad mar- ginem allegatur. 109. Vide Levit. dict, c. 20. v. 1 5. locus iſte, qui hic ex Levit. cap. 20. verſ. I5. allegatur, abeſt in Hebræo“ MSto z. 6 *„ Hebr. Ne &e, iſta, ué & ſequentia, usque ad: y N i, e ſi diſplicet, abſunt ab utroque Msto. * 110. Prodt infrà Numer. c. 24. v. 16. habetur. III. Vel: ad reſiſtendum ſeu repugnandum, id enim verbum dmne, quod hic habetur, ſignifi- ſenſus ſit? quamvis Deus mihi præceperit, ue eam cum viris illis; tamen, ſi tibi, angelo, aliud vGetur, revertar, ſic exponitur in Gur Arjeh h. loc. hic Petr. Galatin. de Arcan. Cath. Verit, lib. 11. c. 4. ol. m. 40 5. ubi locus iſte ex Medraſch ad- ductus eſt. 113. Vel: retractet, irritum faciat, ſic verbum: P hic interpretor, confer. paulò poſt n. 115. b. verſ. 114. Prout Geneſ. cap. 22. verſ. 2. habetur. 115. Vel: irritum fecit, ceſſare fecit, Hebr. 702, vide paulò antè n, 113. h. verſ. cat, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2655. ur ol. 1 87. col. 2. med. conf. & not. in non ne 1I12. Proùt ſuprà v. 20. h. cap. habetur, confer. ((AL. WI nes illum 0 bum quod etit & tand⸗ elBleam lie gaugeb⸗ cios giei cinatuseetl nia. 110, celebtemgt me,)quidn⸗ nmm Urbe bat balacu⸗ Rem partran Plicatio:)ad — 116. Vel: in niim itage ded nolait a hibere ülum ol. 1, col innn non appred II. Conter. 3 not, in † Verba ig: urbenn Morbi Hebræo a9 1Ih byplicaii niam pattieil ſaerohabetun wentatorene cum lis, ſe ſeg 119. § UIY. Particula in tenu here Vi enola Commentato 1 num ate 110. Conſer h Afin e not, U Vide biep Gur Arſeb 50 CNI. — theci ilan, UI objurge. ledidusho. feminamn & 109, Verſ. tebatur os ejun bic) eertar] Ad Ungelo hile elus es ittita gelus autem Kc. 114, C rulisthis, 0. Volt, homi- — 4r fabbaad ma-- locus iſte, gui legztun sbektin glentiz, Veqie lunt a uttoge 16, habetur. ugnunduln, id Nederur, ngni⸗ 0. 16 ſ Mieceheltt, u bi angelo, alit ur in Cut Alhn ot in n r betnt, (Onlet h. Verit, lb. I1. er Mednaſch ad lenbn uopolt 1II . 1, habetur. i en , CdAb. XXII. NNUMERORUM. 1265 nes illum deducunt. 116. Eod. verf. 3 5§. Veruntamen] Etiam invitus 117, ver- bum, quod dixero &c. Eod. verſ. 3 5. Vade cum † viris] Quia pars tua cum illis 118. erit & tandem de mundo peribis. Eod. verſ. 3 5. Cum principibus Balac] Gaviſus eſt (Bileam) maledicere eis (Iſraélitis,) perinde 119. atque ipfſi (principes regis Ba- lac gaudebant maledicere.) Verſ. 36. Et audivit Balac] Miſerat (Bileamus) nun- cios, qui ei (Balaco) nunciarent. Verſ. 37. An ceriè non poſſum te honorare 7] Vati- cinatus eſt (Balac,) quòd tandem ipſe (Bileamus) ab illo egreſſurus ſit cum ignomi⸗- nia. 120. Vetſ. 36. Adurbem Moabitarum] Ad metropolim ſuam, 121, ad urbem celebrem, quæ ad ipſum (Balacum) pertinebat, ac ſi diceret *Balacus:) vide (6 Bilea- me,) quidnam 122. illi (Iſraélitæ) quærant exſtirpare? Verſ. 39. Ia urlem platez- rum] Urbs plena erat plateis, viri & mulieres 123. atque parvuli in vicis erant, dice- bat (Balacus:) vide ac miſerere, ** ne iſti exſtirpentur. 124. Verſ. 40. Boves & oves P 4 Rem parvam. 125. Verl. 4I. Ad excelſa Baal] Juxtà Targum ejus † (hæc eſt ex- plicatio:) ad excelſa timoris ſui, 126, nomen idoli (fuit Baal.) "nar h. loc. ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur. . 116. Vel: ire faciunt, ſic juxtà Hebræum, quo- ni am itaque Bileamus cum viris illis ire voluit, i- des noluit angelus ie in rn ai., e. pro- hibere illum, quò minus iret, ſic in Gur Arjeh ol. 187., col. 2. med. exponitur, confer. & not. in ar. n h. loc. permiſſio igitur hic habetur, non apprebatio ſive mandatum. 117. Confer. hic Gur Arjeh jol, 187. col. 2. med. ac not. in ha nbw b, loc. † Verba iſta: vade cum viris &c. usque ad: ad urbem Moabitarum (verſ. 3 6. . cap.) abſunt in Hebræo ab utroque MSto. 1I1 g. Explicatio iſta Raſchiana exinde orta eſt, quo- niam particula: Sy i. e. cum, quæ hie in textu ſaero habetur, eſt emphaticè poſita, ideò 4 Com- mentatore noſtro illa hic exponitur;: ny i. e. cum illis, ſcilicèt erit pars tua &c. confer. num. ſeq. 119. & ſuprà verſ. 2 I. h. cap. n. 6 5. * Hebr. m7, iſtud S& ſequentia, usque ad: tpa Hyn i e. ad excelſa Baal, abſunt hic 4 MSto 1. 122: Id eſt: quamnam urbem, quàâm celebrem, quàm populoſam, quàm divitem atque bonis omnibus refertam illi Iſraeëlitæ evertere velint, confer. paulo poſt verſ. 39. H, cap. n, 124. 12 3. Confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ů IGerum, Hebr. 7α ),ſic in MSto z. hic addi- tum reperitur. “ 124. Vide, quæ paulò antè verſ. 36. h. cap. n. 122. notata ſunt. 12 5. Expoſitionis iſtius rationem vide in Gur Ar- jeh †ol. 187. col. 2. fin. ac not. in ar h, loo. 12 * Hæco verba & ſequentia, usque ad finem hujus 119. Particula enim yi. e. cum, quæ etiam hic capitis abſunt in Hebræo a4 MSt10ο 1. & iſtorum in textu ſacro habetur, eſt conjunctivs ae pwh B i. e. notanter & emphat icè poſita, unde iſta Commentatoris noſtri expoſitio profluxit, con fer num. antec. 11 8. . 120. Confer, hic Gur Arjeh fol. 197. col. z. cir- caà fin. ae not. in an rnew h. ſog. 121: Vide hic præ aliis Junii ac Tremellii not. ad Gur Arjeh fol. 197. col. 2, fin. & not, in nou loco hæc ſunt poſita: iag 7&α i. e. ad locum excelſum, 126. Id eſt: Dei ſive idoli ſui, vide hic P. Fagii ot, ad Paraphr. Chald. confer. & Exod. c. 8. v. 22. n. 34. & n. 3 5. it. autor tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes S& des cultes &c. Part: 4. Traité 3.c. 1, &ſeqq. CAF. XXIII. NuMERORUIM. CAt. xXIII. ℳ. . 1206 -- — . —— . TTLI.- Ielifcmit CAP. XXIII. —᷑—᷑— “ vVet.7. Ma Erſ. 3. Forſitàn occurret Dominus obviam mihi] (Quoniam) non ſolet (Deus) pus diditeil loqui mecum interdiu. 1. Eod. verſ. 3. Et abiit in clivum] Juxtà Targum certum. . ejus (dictio . exponitur;) Ai. e. ſolus, ſignificans ac Pp tecignifie j. c. tranquillus (ſive lentus) ac quietus, :. quia non fuit cum eo, niſi quies. 3. e ſrdd Verl. 4. &t occurrit] (Verbum )) ſignificat accidens, 4. ac turpitudinem & im- Virum, 17.1 . munditiem caſus nocturni, 5. ac ſi diceret (Scriptura:) quòd difficulter & per con- 1n, cüm pe temptum 6⁶. Deus apparuerit ei (Bileamo) interdiu (nec iſtud fecerit,) niſi, ut oſten- Cignatern deret amorem ſuum ergà Ifraeèlitas. Eod. verſ. 4. Septem illa aras] Non ſcri- tit, 10, dei tum eſt hic: Nei vad; ſed Nrai Rnd Di. e. ſeptem illas aras 7. cuntpopulo⸗ diſi poſui, dixerat (Bileamus) corâm illo (Deo:) patres iſtorum (lſraelitarum) ædifica- 11, i.e ut m runt corâm te ſeptem altaria; aſt ego (ſolus) contrà 8. illa omnia diſpoſui (ſeptem cwolcitſSerppt altaria iſta,) Abrahamus (enim) ædificavit quatuor, (nam ſcriptum eſt:) & æ dificavit ſedictionis. ibi altare Domino, qui ei apparuerat, 9. item (ſcriptum eſt:) & tranſtulit inde taber- um)noriatt naculum in montem &c. ¹0, item: & tentorium movit Abraham &c. II. atque- unum (altare ædificavit) in monte Morija; 12. lſaac autem ædificavit unum, (dicitur — . 3. Meutt Genel 1. Sed noctu, confer. quæ cap. antec. à2. V. 8. n.] n. 5. ac Buxtorf. Lex. Talm. fel. 2127. = ſinch, 35. notata ſunt, vide & Gur Arjeb fol. 187. col. 6. Hebr. Pay, poſt dictionem iſtam in editione e. Conſerhi 2. Gn. ac not. in an no . lot. vide & verſ. nar me hic additur: σ i. e. & non, ut jux- nc in. ſequ. 4. . cab. o. 5. tà illam hæc ſit loci iſtius lectie: Mn en n er d 2. Confer. P. Fagii not. ad Parapht. Chald.5. loc. Mi, e. & non apparnit ei (Bileamo) interdiu, i d e ql . Nempe: I ac Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2492¾, Vel: ſilentium, Hebr. ', confer. hic not. in pon ne, alia explicatio vocis: v ha betur in Gemara, nempè, quòd ſignificet: en i, e. claudum uno pede, vide D. Wagen- ſeil. Sot. p. 17 6. & 180. n. 5. it. tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 140. a. & Sota, ol. 10. a. X Hebr. ))) iſtud & ſequentia, usque ad: n& yaw i. e. Septem illas (aras) abſunt 4 MSto I. 4. Sive: calum fortuitum, Hebr. y, confer. uæ ad Levit. g. 1. Vv. I. n. 4. & n. 6. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 187. col. 2. fin. ac not. in MNDN b. loc. cWτα iſta: ſignificat acci- dens ac turpitvdinem, ablſunt in Hebræo ² MSto z. c. Vel: fluxus ſeminis virilis, qui fit noctu, Hebr. , hinc dieitut: ya i. e. qui fluxum no- Rurnum, patitur, confer. Levit. dict. c. 1. v. 1. niſi ut oſtenderet &c. quæ lectio alterà illà, quæ in Bibliis Buxtorf- aliisque exemplaribus habetur, ferè planior eſt. tionis ſive emphaticò, eum articulo, qui voci illi ræpoſitus eſt. 8. Vel: loco illorum omnium „pro illis omnibus, ad patriarchas, qui altaria erexerunt, referri poſſunt, confer. Gur. Arjeh fol, 1897. col. 3. pr. ac not. in. an inev b. loc. 9. Proùt Geneſ. c. 12. v. 7. habetur. 10. Sicuti Geneß. dict. c. 12. v. S habetur. 11. Vide Genel. c. 13. v. 18. 12. Proht Geneſ. c. 42, v. 9. habetur, ecce hie qua- tuor altaria. „ 7. Hebr. Mnama, per RNN& H i. e. cum He no- Hebr. 7 quæ verba tam ad altaria, quam idemque Iü 1 dd 16. Canum en Gecvjus poris Talm, 0), 16 17,. UuiGenele Aleh /ok. 18, . 41 W, wdien legetu 1 5 6 Hecverba: Paer eorum. MKo. 198. Proht haben Gur Arehdc W Wdo 4 . wn. — bleten) ti Targum we de i guies. inem A i . & Per con. il, unr olten⸗ ] Won lei. nillas aras,, um)æcifca oluiſſeptem & ediſfcanit itince tabet⸗ 1i, 1tge⸗ num,(Gicitut enim:) — l,1117. lam in eitione e. & non,ut jux⸗ , en N N o) Metdiu, Oalteta ila, goe latihes habetut, ie aum heno⸗ culo, guifoeiili oilisomnibu, d arara, gum texetunt, kefeltt In col Pr tur. eluteccehien . =– —— 2 CAbP. XXIII. NuMERORUM. 1207 enim:) & ædificavit ibi altare & c. & foderunt ibi ſervi Iſaac puteum; 13. Jacob ve- rò ædificavit duo, unum in Sichem ** & alterum in Bethel. Eod. verſ. 4. Et obtuli vitulum & arietem ſuper altare] Abraham autem non obtulit, niſi arietem unum. 14. Verſ. 7. Maledic mihi † Jacob, veni, deteſtare Imel] In duobus illorum 15. nomini- bus dixit ei (Bileamo Balacus:) maledic illis, forſitàn unum ex iſtis (nominibus) erit certum. 16. Verſ. 8. Quid maledicam? non maledixit Deus] Quando illi (Ifraeëli- tæ) digni fuerunt maledictione; nulla eis maledictio illata fuit, (nam) dum eorum- pater (Jacobus) illorum peccatum commemorat, (dicens:) in furore ſuo oeciderunt virum, 17. non maledizxit, niſi eorum furori, dicitur enim: * maledictus furor eorum, 18. cùm pater eorum (Jacobus) ingrederetur aſtutè 19. ad patrem ſuum (Iſaacum,) dignus erat (Iacobus,) cui malediceretur; ſed quid dicitur ibi? etiam benedictus e- rit, 20. de illis, qui benedicunt, dicitur: illi ſtent d NN i. e. ut benedi- cant populo; 21. aſt de illis, qui maledicunt, non dicitur: iſti ſtent Oy pi 22, i. e. ut maledicant populo; ſed n pi. e. ſuper maledictione, 23. non voluit Scriptura) ſuper illis (Iſraẽlitis) mentionem facere nominis ** E i. e. ma- ledictionis. Eod. verſ. 8. Non iraſcitur Dominus] Ego nullas habeo vires; ſed (ſo- lùm) novi attendere tempus, 24. quo Sanctus ille Benedictus iraſcitur; aſt ipſe non eſt 13. Sicuti Geneſ. c. 26. v. 2 5. habetur. 19. Callidè, per tfraudem, Hebr. mya, prout Ax Hebr. —a , abfunt iſta hic 4 MSto i. hie habetur, vide Genefſ. c. 27. ſed malè, . 20, Sicuti Geneſ. dict. c, 27. v. 3 3. habetur., 14. Contfer. præ aliis not, in aπ n h. loc. & 2I. Prout Denteron. c. 27. v. 12. habetur, verba tract. Talm. Sanhedrin, fol. 105. iſta: ut benedicant populo &c. usque ad : aſt f Hebr. 7 σα. iſta & ſequentia, usquead: ap de illis &c. abiunt in Hebræo à4 MSto t. ſed 2 5 i e. quid maledicam, abſunt à MSto 1. malè. 15. Nempè: IIraélitarum, quorum pater acobus 122. Sieuti ſuprà dicitur: Syn ree TPah, uti idemque I(rael dictus fuit, confer. & hic not. in Deuteron. alleg. c. 27. verſ. I2. habetur, vide pan Dpv h. loc. n. antec. 2 1. . 15. Clarum, evidens ac ſplendidum, Hebr. prabp, 23. Vel: ad maledictionem, prout Deuteron. de cujus vocis ſignificatione vide Buxtotf. Lex. dict. c. 27, v. 13. habetur, nec ibi dictio y i. Talm. ſol. 267. e. populus, adjicitur, ſicuti in benedictione. 17. Uti Geneſ. «. 49. v. 6. habetur, confer. hie Gur ** Hebr. ſie in plerisque editionibus; in Arjeh fol. 187. col. 3. circà fin. ac not. in 9ν Msto ꝛ. legiur ν, ut juxtà hanc lectionem r, ubi etiam Bemidbar rabba ad marginem ſenſus ſit;: (mentionem facere) ullius maledi- allegatur. ctionis. * Hæc verba: dicitur enim &e, usque ad: cuùm 24. Confer. cap. ſequ. 24. V. 16. n. 69. ac not. in pater eorum, abſunt in Hebræo ab utroque pon rne, ubi tract. Talm., Berachot, fol. 6. Msto. & fol. 7. a/ ad marꝑginem allegatur, vid. & alkus 1½. Prout habetur Geneſ. dict. c. 49. v. 7., confer. Part. 1. FOl. 24 3. col. 2. med. ac Sanhedrin, fFol. Gauar Arjeh dict. fol. 187. col. 3. fin, ac not, in) 56. a. & ol. 92. a. it, fol 1055. b. it. Sota, Jol. „ r w h. loc. n Avoda Sara, fol. 4. b. nnnnnn 1208 NuMERORUIM. CAP. XXIII. eſt iratus omnibus iſtis diebus, quibus ad te veni, atque hoc eſt, quod dicitur: popule mi, recordare quæsô quid conſilii iniverit &c. & quid reſponderit ei Bileam &c. ut agnoſceres juſtitias Domini. 25. Verſ. 9. Nam à ſummitate rupium videbo illum] Ego contemplor principia eorum & initium radicum illorum (Iſraêélitarum) ac con- ſpicio eos fundatos ac fortes, tanquàm rupes atque colles iſtos, propter (illorum) pa- tres a26: atque matres. 27. Eod. verſ. 9. Eccepopulus] Iſte eſt, cujus patres merue- runt, 28. ut (ille populus) ſolus habitaret, juxtà Targum ejus. 29. Eod. verſ. 9. Et iuter gentes non reputabitur] Juxtà Targum ejus: non fient illi conſumptio omnimo- da unà cum cœteris populis, dieitur enim: quando faciam conſumptionem in o- mnibus gentibus &c. 30. ipfi (Iſraelitæ) non numerabuntur cum cœteris (populis;) alia expoſitio: quando ipſi (lſraelitæ) lætantur, non (alius) populus læratur cum il- lis, nam dicitur: Dominus ſolus ducet eum; 31. aſt, quando populi læti ſunt, ipfſi (Tudæi) comedunt cum unoquoque nec ille eſt eis de numero, 32. atque hoc eſt, (quod hic dicitur:) & non reputabitur inter gentes. * Verſf. 10. Quus numeravit 25. Vide Michæ c. 6. v. §. ibique Raſc hi not. n. 1. conter. & Gur Arjch ol. 187. c0l. z. fin. 26. Id eſt: propter juſtitiam ac merita majorum iſtorum, nempe patriarcharum ac matrum ſan- Giſſimarum, nam patres dicuntur x i. e. rupes ac matres vocantur yen i. e, colles, prout in notis a ne b. leoc. habetur, con- fer. num. ſequ. 27. & n. 2%. 27. Vel: matronas ſanctas, nempè: Saram, Re- beccam, Rachelem ac Leam, hæ enim dicuntur bic Han, confer. quæ ſuprà ad Numer. c. F. v. 15. n. 60. notata funt. it. Jalkut Part. 1. JFol. 243. col. 2. 29. Vel- digni fuerunt propter juſtitiam, confer. num. antec. 26. b. verſ 9. 29. Ubi haberur: eccepopulus ſolus eſt, qui tan- dem poſſidebit mundum, vide P. Fagii not. ibid. confer. & Gur Arieh fol. 187. col. 3. fin. ac rot. in Pon noew bh. loc. †¼ Id eft: non penitùs conſumentur cum ccœteris populis, quando illi omninò delebuntur. 39. Uti Jerem. c. 46. v. 29. habetur, confer. San- hedtin, fol. 39. 6. & not. in o ne h. loc. 2 1. Sicuti Deuteron. c. 32. v. 12. habetur. 32. Id eſt: inter I raëlitas non reputatur vel Ilrae- lit is non annumeratur gentilis iſte, confer. not. ad Eſai. c. 4 5. verſ. 24. Sign. † it. not. in nov o b. loc. & Jalkut Part. I. fol. 243. col. 2, pul- circà fin. & col. 4. med. be In MSto I. hæc ſunt addita & ex prioribus re- petita explicatio, videlicèt: vya na yn dRh nde ee n Sen ee en en 25) ee eee een ene i e ee vNN N 7 Qn n& n ee nene rN Dwn dee nn denen dene dre n e en den hn ee nnn 99 e n n ee nn ee n n rmoa 5N& ten eh ee n e eee een In i. e., Et deduxit eum ad excelſa Baal (cap. præc. 21. v. 41.) ut inde videret (Bileam) par- tem populi (liraelitici,) quando ipſe illos vidit, dixit: fruſtrà tranſtulit me iſte (Balac) ex Syria, loco meo, è montibus orientalibus (v. 7. b. cap.) ad maledicendum Jacobo & ad deteſtandum Iraelem. Quid exſecrabor, non exſecratur De- us &c. (v. 8. H. cap.) E ſummitate montium il- lum videbo] i. e, ex loco excelſo, unde nunc il- lum video, Et ex collibus, (v. 9. b. cap) ad quos deduxit me Balak, ut viderem illum (populum Iſraeliticum,) exinde eum intueor. Ecce popu- lus iſte ſolus habitabit (eod. v. 9. h. cap.) i. e. ſecurè ille habitat, non prodeſt illis (Moabitis) mea maledictia. (Vox) non ſigaificaf (ali- ud) quàm: ſecurè, prout dicitut: ſecuiè, ſotus (Deuter. c. 3 3. v. 2 8.) (œtera omnia, quæ hic e- quun- (4. WI — lreren bin) de⸗ goat poltio (verk Preceptorul gon arabis itempulris 10. Bt uN Pe⸗)ſemen, ma mea nor cxecrare eun i.e, maledie fuit ubi ſpen — quuntut, m in dict. M t videtur Fimeonis fil⸗ Lign.ca 8. tag ibige 1n Hebt, W: d: N W b. .) ddlant Nidda, fol. 33. Nempe: n inqundor ve videlußts Ne leloc iem) 34. Vel: cinca nemotdo ver ſidiceret: 4 lcob cinei Paie, pfa pulus Irzelii W h. ſct. tationem pie 6.4. pag. mih ſ. Sicuti Deu 36. brout beyit eron. c. 12, V 37. Kili A r 19. . 1. e⸗ is arce n Hebix a Ns GAYI. leam dc, u igebe lun. rum)ac con⸗ pattes merue. od.erl 9. tio omnimo⸗ ptionem in o. ilhopuli Ltatur cumn i⸗ leti ſunt inl tque hoc el, uu nunerauit zul⸗ — er prionibug le. Hn n o Oon riN CN n n N dWNNd de W D TN On 1 n ihn eicella baal (p. eiet (ilenm ſar⸗ o ipe Nos ridin e (Balc)en Siin, lidus (v. ,5, a)) & 20 Cetellangunn non ezleltatur De. nitate nontium l⸗ ello, vnde nune il. 9 b. o) gds mmülum (popultm meor, ketepopb. 1. 9, 1,c9) ie. gelt ülis Mondiie) non ſgrißca ali. eitut: lecune, ſgus in,qur hie e⸗ ommni,us n. NüIMERORUIM. 12095 Pulverem ** Jacob] Juxtà Targum ejus (hæc eſt expoſitio: quisnam unum numera- bit) de quatuor & NνNπεπHi. e, caſtris, (nempè:) de quatuor vexillis; 33. alia ex- poſitio (verborum iſtorum:) pulverem Jacob, (quorum ſenſus eſt:) non eſt numerus præceptorum, quæ iſti (Iudæi) implent in 34. pulvere, (veluti ſunt iſta præcepta:) non arabis ſimùl cum bove & aſino, 35. item: non ſeminabis diverſa genera, 36. item pulvis vaccæ, 37. & pulvis uxoris declinantis, 3⁸. atque his ſimilia. Eod. verſ. 10. Et numerum quartæpartis IGrazëli] (Dictio ?αhic notat:) Wwn (nem⸗ pè:) ſemen, quod concubitu eorum egreditur. 39. Eod. verſ. 10. Moriatur ani- ma mea morte juſtorum] (Scilicèt: eorum,) qui inter illos ſunt. 40. Verſ. 13. Ee execrare eum mibi] (Verbum: ) eſt modi 47. imperativi (ac ſi diceret:) p i. c. maledic ci mea cauſa. 4 ½¼. Verſ. 14. In agrum ſpeculatorum] Locus excelſus fuit, ubi ſpeculator ſtabat, ut obſervaret, ſi fortè veniret exercitus contrà urbem-. r Nnnnnnn 2 Eod. — 38. Qua de re vide ſuprà Numer. c. 5. v. 12. 8& eqg. 39. R hujus loci ſenſus ſit: quis numerabit po- ſieritatem ſive liberos Iſraelitarum, huic expoſi- tioni conſentit Targum Onkeloſi, ubi habeti e vox: & νν%, quæ notat: minimos, uti Bux- torfius in Lexic. Talm. fol. 562. vertit, Com- plutenſis translatio habet: parvulos, adſtipule- tur hisce eiam Targum Hieroſolymitanum , quod habet: quis poterit numecaie pueros dom us Jacob, &c. uti in notis F. Fagii ad Paraphr. Chald. adducitur, confer. & Gur Arjeh fol. 197. col. 3. fin. & col. 4. med. ac not. in 'mar e . loc. vide & cap. ſeq. 24. v. 3, n. 2 . . 40. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 187. col. med. ac not. in ννν h. loc. item R. Iſaa ⸗ Munimen Fidei apud D. Wagenſeil. p. 164. & pag. 2 16. ac Jalkut part. I. ol. 24 3. col. 4. med, it. Sinhedrin, fol. 105. à. & Avoda Sara, fol. 2 5. a. 5. 41. Nec notat tempus futurum, ac ſi diceretur? EE?HP) i. e. & execrabetis eum exinde, non iſte eſt ſenſus, ſed modum iroperativum denotat, nempè: execrare illum, ſic exponitur in Gur 36. Proht Levit. c, 19. v. 19. habetur, vide & Deu. Arjeh fol. 187. col. 4. circa fin. conler. inftà v. teron. c. 2 2. V. 9. 27. h. cap. n. 96. . 37. Scili èt: rufæ, de qua vide ſuprà Numer. cap-.42. Meo nomine velin meum commodum, con- 19. V. 2. G ſeqq. c&ràaα verba iſta: item pal- fer. quæ infrà ad dict. vetſ. 27. , cap. n. 97 vis vaccæ & pulvis uxoris declinantis, abſunt in notata ſunt. Hebiæo ½ MSto z. . quuntur, usque ad: & exſecrare v. 13. h. cap. in in dict. MSto 1. omiſſa ſunt, confer. Sign. ſequ. *τ videtur autem hæc additio eſſe R. Jolephi, R. Simeonis filii, de quo ſuprà Numer. c, 19. v. 30. Sign.* & cap. præced. 22. v. 9. Sign. * it. v. 2 1. h. cap. ibique not. Sign. * X Hebr. d) a , iſta, ut & ſequentia, usque ad: Ma) i. e. & exſecrare eum mihi (v. 13. h. c.) abſunt à MStO 1. confer. hic tract. Talm. Nidda, fol. 3 1. a. 4. 33. Nempè: majoribus, nam Iſraëlitarum caſtra in quatuor vexilla majora erant diviſa, de quibus vide ſuprà Num. c. 2. conf. & not. in a R, h. loc. item Jalkut Part. I. fol. 24 3. col. 3. med. 34. Vel: circà pulverem, quoad hanc explicatio- nem ordo verborum textus ſaeri eſt inverſus, ac ſi diceret: quisnam numeravit id, quod facit Jacob cireà pulverem, nempè: Ry e pya i. e. præcepta, quæ facit Jacob ſive: po- pulus Iſraeliticus) in pulvere, ſic in notis pv an h. loc. exponitur, aliam hujus loci expli- cationem vid. apud. Buxtorf. in Synag. Jud. c. 4. pag. mih. 105. 3 5. Sicuti Deuter. c. 2 2. v. 10. habetur. 4A210 NUIMERORUM. Eod. verſ. 14. Ad verticem Puga] Bileam non erat divinator, ſicuti Balac, † viderat Balac, quòd inde ventura eſſet ruptura in Iſrael, nam ibi mortuus eſt Moſes, exiſtima- verat (itaque Balac,) quòd ibi primò ventura eſſet 43. ſuper illos (Ifraélitas,) maledi- tio atque hæc eſt ruptura, (inquiebat Balac,) quam ego video. Verſ. 15. Obviuns fi- am illie] (Nimirùm memet ſeparans) à Sancto illo Benedicto, 44. 5 eſt formæ HDNN. Verſ. 16. Et peſuit Dominus verbum in ore ejus] Quænam verèô fuit iſta⸗ poſitio? ecquid deeſt S. Scripturæ, dum dicit: revertere ad Balacum atque ita loqué- ris? 45. nimirùm, dum audiverat (Bileamus,) quòd fibi non eſſet poteſtas data ( Deo,) ut malediceret (populo Iſralitico,) dixit: cur ego revertar ad Balaeum, ut il- lum dolore afficiam? injecititaque ei Sanctus ille Benedictus frenum atque ejus ori lIupatum (indidit,) non ſecùs, ac homo, qui frenum injicit * jumento, ut illud dedu- cat, quò ipſe vult, dixit ei (Bileamo Deus:) 17. Et principes Moabitarum cum eν] Suprà dicitur: etiam invitus revertéris ad Balacum. Verf. & omnes principes Mo- abitarum; 46. (hic verò non omnes aderant principes, quod ideò factom- eſt, nempè:) dum iſti viderunt, quòd in eo (Bileamo) nulla ſpes † eſſet, nonnulli ex illis abierunt (domum) nec remanferunt, niſi quidam ex eis. * Eod. verf. 17. Quid locutus eſt Dominu ² Significant iſta (verba) irriſionem, 47. ac ſi diceret (Ba- lacus:) non tui arbitrii es. Verlſ. 18. Surge Balac] Quando (Bileamus) viderat e- um (Balacum) ſibi illudentem, (tunc) datâ operà illum dolore afficere voluit (Bilea- mus, ac dixit*) pedibus ſta, non licet tibi federe, quandoquidem ego legatus à Deo ad te miſſus ſum. Eod verſ. 1 8. Eili Ziper] (Dictio hic ponitur pro: [2,) ſic loqui ſolet Scriptura, 48. veluti (in illo loco:) M)öq i. e. beſtia ſylvæ, 49. item: EN Id eſt: Balac melior ſeu præſtantior erat ario- lus, quàm Bileam, confer. infrà v. 2 8. b. cap. i- bique not. Sign. † 43. Hebr. M i, e. caſura eſſet, rad. , qua in ſignificatione accipitur 2. Samuel. c. 3. v. 29. & Jerem. c. 2 3. V. 19. confer. & verſ. 2 8. F. cap. n. 9 9. & n. 100. 44. Confer. quæ ad Exod. cap. 3·. verſ. 1§. n. 26. notata ſunt. 4 5. Poſſes & ſic vertere: cur (hic) elliptica eſt S. Scriptura? dum ſcil. adduntur hie verba, quæ Bileamus loqui debebat, hinc à Commentatore noſtro dicitur, Scripturam hie eſſe ellipticam ſeu defecdtivam, confer. Gur Atjeh fol. 1 87. Col. 4. fin. ac not. in S'nan ine6. loc. X Hebr. bpet, in utroque MSto pro eo legitur: dpy i. e. qui pungit, ſcil. lupatò jumentum. 46. Pront verſu 6. . cap. habetur. † Hebr. on, in MSto z. pro eo legitur: eni c. eorrecio ſeu reparatio. * Confer. cap. antec. 22. v. 7. num. 32 47. Confer. hic Gur Arieh fol. 187. col. 4. fin. ac not. in mar me b. loc. ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur. X Hebr. m ſic in MSto 1. hic additum reperi- tur. 4 ⅝. Nempè, ut litera Vau in fne dictiodis quan- doque ad'iciatur, yrout exempla hic ad ducta de: clarant, confer. «. ſequ. 2 4. V. 3. n. 11. & n. 12. ac n. 1 5. 49. Uti Pfalm. 104. verſ. 11. & verf. 20. habe⸗ tur. CAP. XXIII. CA.XI — Di. el Mrd; Den ngueilli tuum indu Oreri Ge. euselt: lin kutill⸗ me: Jvidn 14) Lod non reroc⸗ tur:) pro? inimiens i e, b non punier godbie) tach paryr (e)hab — 30. Vide Pa lerte, in H⸗ 1. Kran d ſeg. 14. ſ1. Dequibe &b. Fagii Lanne. i . Verd: il: hcias, adlu * A Deus lentiamn ſu⸗ 3z. Vel: u Gent con⸗ e not ind Nehacbin, 4. Nont etiac hie 3 ln editon iealiuslib ſacro iſt, P. Aicendum, Gum el, (. WII. — c f idetnr ſes eriſtima. as,)maledi lſ. Oiuf. Nel lotme erd fuit iſa⸗ gueit ogue⸗ Neltas ata alacom, uril. atque ejus ori t älud dedu- lacum. Vert. lincipes Mo- ded kactgmm. et, nonnblli er Eod. verl. 17, Rdiceret be⸗ nus) identte⸗ evoluit Dilee⸗ legarus Deo zro: 3) ſe we, 49, Rem: N — . ,B 1o kegtter! k 187, col 4, ſin. 14 Bemüdbar iabde ie aitum ießer. heciliodieglin⸗ le bie agulnce⸗ ,Zeel. ANI1. Aelt 1e bire⸗ CAp. XXIII. NuMERORGM. NRi. e. beſtiis terræ, 50. item: Dhi. e. in fontem aquarum. 5. Verſ. 19. Non eſt Deu, quaſi homo] Jam anteà (Deus) juravit illis (Iſraelitis, jut eos introduceret atque illis poſſidendam traderet terram ſeptem populorum; 52. tu verò in animum tuum inducis, ut illos (Iſraelitas) in deſerto interficias. † Eod. verſ. 19. An ille⸗ dixerit &c.] Per modum interrogationis (verba iſta ſunt exponenda) atque Targum- ejus eſt: n PNi. e. iterùm deliberant (homines) & conferunt conſi- 12171 lia, * ut illa revolvant. 53. Verſ. 20. Ecce benedicere mihi injunitum eſt] Tu rogas me: quidnam dixit Dominus? 54. ego accepi ab illo, ut benedicerem eis * (Hſraeéli- tis) Eod. verſ. 20. Et benedixit nec revocabo illul] Ipſe (Deus) benedixit eis & ego non revocabo benedictionem ejus. Eod. verſ. 20. Et benedixit] )& (hic poni- tur:) pro ), 55. & ſic conſtrui (ſive punctari) ſolet Reſch, (veluti in illo loco:) inimieus pro i. e. probro affecit, 56. ſie quoque (in illo loco:) & avaro P2 i. e. benedicit, 57. i. e. laudat & benedicit raptori ac dicit: ne metue, quia- non punieris, pax tibi erit, is (ſcil. qui hæc dicit,) irritat Dominum, nec dicendum eſt, quòd (hic) ſit nomen rei (ſubſtantivum) nam ſi ita eſſet, punctum haberet Pa- tach parvum 58. & accentus ejus eſſet ſuprà; 59. ſed quoniam iſtud eſt verbum, (ideò) habet punctum Kametz parvum ** & accentus ejus eſt infrà, 6. Verſ. 21. Nnnnnnn 3 Non 30. Vide Pſalm. 79. verſ, 2. abſunt iſta: beſtiis 55. Vel: 7220, nempè, litera Relch in textu terræ, in Heb/æo ab utroque MSto. ſaero punctatur cum Tzere, cum tamen Patach, 51. Sicut Plalm. 114. verſ. 8. habetur, confer. c. ſequ. 24. v. 3. n. 12, 52. De quibus vide Deuteron. c. 7. verſ. 1. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Lactant. lib. 4. cap. 12. it. tract. Talm. Peſa- cbim, fol, 111. a. † Verba iſta: urt illos (Iiraëlitas) in deſerto inter- ficias, abſunt hic à MSto I. ſed malè. * Aſt Deus dccretum ſuum non mutat nec ſen tentiam ſuam retractat, confer. num. ſequ. 53. 53. Vel: ur in le redeant, illa reputent aut retra- ctent, confer. hic Gur Arjeh fol. 197. col. 4. fin. ac nor. in ar n h. loc. it. tract. T'alm. Peſachim, fol. 111. a- 54. Prout ſuprà verſ. 17. h. cap. haoetur, confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 188. col. 1, princ. X In editione an n, hæc addita & pa rentheſi incluſa repeiutur 5a d n en i. e. alius liber (habet!) 1a (quod hic in texiu ſacro eſt, ponitur:) veluti: a i. e. ad bene- dicendum, ſic quoque in utroque Moto hic ad. ditum eſt, ponendum fuerit, confer. hic Gur Arjeh jol. 198. col. I. princ. 56. Uti Pſalm. 74. verſ. 1 g. habetur. 57. Vide Pfalm. 10. verſ. 3. ibique Raſchi not, u⸗ bi ipſe ferè eadem, quæ hic, adduxit. 58. Hebr. pos inb, id dicitur hic 7 i. e. Sæ- ghol, prout in Gur Arjeb fol. 189. col. 1. prine. habetur, confer, ſuprà Numer. cap. 11. verſ. 8. n. 38.⸗ . 59. Id eſt: accentus eſſet in ſy llaba penultima, quæ vox penacuta dieitur Grammaticis vyyn, Milhel, conſer. quæ ad Genel. «, 29. v. 6. n. 4. notata ſunt, vide & Gur Arjeh /ol. 182. col. 1, princ. ac num. ſequ. 60. * Hebt. on, abeſt iſtud hic ab utroque MSto; vocatur autem Tzere 4 R, Salomone Kam ez patvum, confer. illius not. ad Eſai. cap. 40, verſ. 14. U. 42, & ad Michæ c. 3. verſ. 7. n. 9. 60. Id eſt: accentus eſt in ſyllaba ultima, hæc vox Grammaticis dicitur, y'yp, conter. Genel. e, 34. v. 29. n. 27. ac Buxtorf, Lex. Talm. fol. 1612. vide & num., antec. 59. 1212 NuMERORUIM. CAbP. XXIII. Non iniuetur iniquittem in Jacob Oc.] (Explicatio cjus erit) juxtà Targum ejus; &1. alia expoſitio: poſt ſenſum ejus literalem pulchra habetur iſtius (loci explicatio al- legorica (nempè:) Eod. verſ. 2I. Non intuetur] Sanctus ille Benedictus iniquita- tem in Jacob, i. e. quando illi (Iſraelitæ) transgrediuntur verba † (ſive mandata) ejus, non ille accuratè inquirit in eos, ut animadvertat in iniquitates eorum & in pecca- ta, 62. quæ illi committunt contràâ legem ejus. Eod. verſ. 2 I. Moleſtiam] (Dictio PEy hic) notat Hρ.úνN/ä. e. transgreſſionem, 63. veluti (accipitur in illo loco:) concepit — Pp, 64. item (in illo loco:) quoniam tu — Dy i. e. perverſitatem & indignationem reſpicis, 6, nam transgreſſio eſt moleſtia coràm Deo. * Eod. verſ. 21. Dominus, Deus ejus, cum eo eſt] Etiamſi * illi (Iſraelitæ) eum (Deum fcil.) ad i- ram provocent & coràm illo peccent; non tamen ipſe recedit ab eis. Eod. verſ. 21. Ee clangor regis eſt in eo] (VYox Dy) hic) ſignificat dilectionem & amicitiam, vel- uti (in illo loco ) H(cujus ſignificatio et: 21& i. e. amicus Davidis, 66, item „ (in 61. In Tatgum hæc habetur interptetatio: video, qud non ſint, qui colant idola in domo Jacob, prout F. Fagius ibidem tranſtulit, ubi vide ejus- dem notas, confer. & verſio Vulgata Latina h. loc. † Hebr. Ma iſtud; ut & ſequentia, usque ad: ir y i. e. Contrà legem ejus, abſunt a MSto 2. 62. Hebr. 7ny i. e. labor eorum, quo nomine ſynecdochieè intelligitur perverſitas, transgres- ſio, vide num. ſeq. 63. 63. Vide, quæ num. antec. 6 2. H. verſ. 2 1. notata ſunt, confer. & Jalkut Part. I. ol. 243, Col. 4. circà fin. 64. Id eſt: transgreſſionem ſeu peccatum, juxta mentem Commentatoris noſtri, alii aliter ver- terunt, quod P(alm, 7. v. 15. habetur. 6 ⅞. Uti Pialm. 10. v. 14. habetur. * Hebi. poDe 327, in MSIo t. poſteᷣ addita funt iſta: Wan & e nne dn en „py) De n e en enn een de na ar nn ee e enen ene n hng en, ððõ h n nee e ne e e de. en en 7 ee enen e ee een e n ð „ν n eeen n en en ne ee 1 een en enn w i, e. Ego autem Joſephus, filius R. Simeonis, (ſic) explico (verba iſta:) non intuetur Sanctus ille Benedi- ctus iniquitatem in Jacob nec videt moleſtiam in Iſrael'(v. 2 1. h. c.) 7y & ι (iſtæ voces) ſignificant transgreſſionem, ſieuti dicitur: facis, ut videam & i. e. iniquitatem & 7ny i: e. mole- ſtiam (ſeu peccatum) intuear, (Habac. c. I. v. 3.) duæ iſtæ res non perpetrantnr in domo Ja- cobi, non intuetur i. e. non videt in illis (Iſrae- litis) Deus iniquitatem aut moleſtiam (ſeu pec- catum) quoniam iſta in illis non ſunt; ſic au- tem dicere ſolent homines, quando aliquis in- nocens. eſt, de eo dicere conſueverunt homines: nemo poteſt videre in ito N- ullum probrum (ſeu vituperiam,) quocircà Dominus, Deus ejus, cum iptfo eſt (eod. v. 2 1. h. cap.) & amor regis mundi eſt inter illos, (vox nynn hic ſigni- ficat amicitiam) prout (in illo loco:) nyn i. e. amicus Davidis &c. (2. Samuel. c. 15. v. 37.) cœtεαιaι de ſoſepho, Simeonis filio, vid. ſu- praà verſ. 9. H. cap. Sign. * confer. & infra not. ad verf. 23. b. cap. Sign † ** Hæc & ſequentia, usque ad: amicus Davidis, abſunt à MSto I. confer. not. Sign.* h. verſ. u- bi iſiorum loco alia ſunt addita a R. Joſepho. 66. Prout z. Samuel. cap. 15. verſ. 37. habe- tut⸗ 8 C40. AAl — (inilo loe letatus el u Auritil pet ſetill miußei blime 70, gennumd iſtimo, g NaMie⸗ i4, guod cant:) iſtorum: bur D'bd dron — 67. Vide u Talm Ao 6 ½. Chald. elt. 69. Prout ea ſer⸗ hietra⸗ 10. 2. k. Verbz illz los, abfunn 70. dic jaxt Gionem Unicornu, ge q⸗ Pa i e. e, excellun Prine, hab⸗ loe, item .. 14 gii not. 20 R icuri 6 t. in D 7 . donter, V0 is ſian 74, lh nad: ſculi ig (Eierumze Usque ad: iae N A.xll. n ejus: b Plicatio 21. us iniguitn. ndeta)ejus, in becca.⸗ m) (Dictio illo loeo:) verſitatem & oc. vetl. m ſall)adi⸗ d,, Verl.21, icitiam, vel⸗ lig 66, ien (i (ic) erplico dus ille henedi⸗ Fidet molelllam 18 (ille voces) ticicitur: lacis, Knie mele⸗ (Habae. ll, tnr in domo i⸗ e inillis (lltae⸗ lelliam ſenpec⸗ on ſunt; ſic al⸗ ndo zliquis in⸗ erunt homines: ,ullum probrum Dominus, Deus ., ca. & amot Aryhie ſini⸗ loeo:) M iee Acelſ. v 37.) is hlio, it,u⸗ 1,8 intis not. 0 zmiens Danicin Sion. 9. vell ⸗ eN.. 128. oepho⸗ Ferl. 37. zabe⸗ “ CAP. XXIII. NuüuMERORIM 12 13 (in illo loco:) & dedit E i. e. ſodali (ſive amico) ejus, 67. ſic quoque inter- pretatus eſt Onkelos: & cohabitatio 68. regis eorum eſt inter illos. Verſ. 22. De- us eduxit illos ex Egypto] Tu dixiſti: ecce populus egreſſus eſt ex Egypto, 69., non per ſe ? ille egreſſus eſt; ſed Deus eduxit illos. Eod. verſ. 22. Quaſi robur monoce- rotu eſt e] (Dictio NHNν⅞π notat ρMNi. e. robur, ut ſenſus ſit:) tanquam robur ſu- blime 70. & excelſum eſt ejus (Dei robur,) ſic quoque (accipitur in illo loco:) & ar- gentum DD]) Ni. e. roboris, 71. atque hæc (omnia) ſignificant robur; ſed ego ex- iſtimo, quòd illa (dictio H)D ) ſignificet, (ſicuti habetur in illo loco:) 1 B)) i. e. volatile volet; 72. (ut ſenſus hujus loci ſit:) volans in ſublimi & excelſo, id, quod magnum eſt robur, (verba itaque iſta:) N QD)N) (hic ſignifſi- iſtorum: =& Hin, (nempè, ſignificant:) Dpd . id eſt: ro- bur DDN) 73. dicunt autem Rabbini noſtri, 74. quòd (DD&)) ſint ONN*⁷à i. e. demones. 75. Verſ. 23. Quia non eſt augurium in Jacob † Nam illi 67. Vide Judic. cap. 15. verſ. 6. confer. hic tract. ** In MSto z. pro =W legitur νn⅜âα i. e. re- Talm. Roſch haichana, fl, 32. 2. 5. Si ſen probi, niſi fortè error deſcribentis ibi in- 68. Chald. &αNαα, de qua voce alibi 4 me dictum tetvenit, confer. num. ſequ. 1 5. . eſt. L 7 5: In’Gur Arjeh ſol. 19 8. col. I. med. ſcribiture 6⁶9. Prout cap. antec. 22. verſ. 5. habetur, con. haud ſcio bp oν een dnn i. e. cur dæ- fer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 12. b. & fol. 1 mones dicantur bpèn, aliqua ejus ratio & ex- 2 8. a. it. Peſachim, ol. I1I I. a. poſitio habetur ibidem; ſed in notis npam mnee * Verba iſta: non per ſe &c. usque ad: eduxit il- explicantur verba iſta: d& repyn quòd ſigni- los, abfunt hic 4 MSto I. ficent d-ye bp n-n p , ren ne 70. Sic juxtà Commentatoris noſtri mentem di qy i. e. tanquàm robur dæmonum, qui ce- Gtionem 2 hic interpretor, ut non ſignificet leriter volant ab (uno) fine mundi usque ad (a- unicornu, uti communiter interpretes h. loc. lium) ejus finem; cœ erum dictio dn& à fu- de quo paulò poſt n. 73. ſed & e — eee dæis popularibus exponitur: Wieſel Thiere. D i. e. explicatio (dicticnis) è eſt Si. † Hebr. avy)a, poſt iſtud in MSto 1. ſic legitur? e. excelſum, nti in Gur Arjeh fol. 188. Col. . e dee nd ien n nden ne e dae princ. habetur, confer. & not. in on n bh. Pen een neen eenen een pr loc. item e. ſequ. 24. v. 8. n. 46. & ibid. Sign. Nan nyn dn n en eie ee ee „ pi nnn nen ee en e eeen n 7t. Uti Hiob. c. 22. V. 2 5. habetur, confer. P. FHa ra en nde een e nn gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ) Nan nne een n ene en i. Pe Sicuri Geneſ. c. I. verſ. 20. habetur, confer. i. e. Non illi (taelitæ) opus habent augure & ndt. in Wmam ne h. loc. hariolo. (ut ſciant.) quid operetur Dominus (v. 73⸗‧ Donfer. quæ num. 70. b. verſ. 22. de hujns 23. h. cap.) ita, ut opus ſit, conſulere augures & vo is ſignificatione notata funt. harioles, ſicuti cœteræ gentes, quoniam Domi.- 74, In tiactatu Talmudico: Gittin, fol. 6 8. b.] nus, Deus ejus, cum ipſo (populo Ifraelitico) eſt, ſicuti in "pan ineu ad marginem allegatur; & am orregis in eo eſt (verſ. 2I. h. cap. confer, cCterùm verba iſta: dicunt autem Rabbini & c. not- ibid. Sign. *) Sicuti hoc tempore, (v. 2 3. . usque ad: quia non eſt augurium, abſunt in He- cap.) i. e, quando venit tempus, quo (Iſraelitæ) biæo 4 MSt&ν1I. opus 1214 NUMERORUM. CAb. xXII. illi* (Iſraelitæ) digni ſuat benedictione, quia non ſunt inter eos augures** & divi- natores. 76. rum eſt tempus, Eod. verſ. 23. Sicuti hoc tempore dicetur de Jacob & 6.] Adhùc futu- ſicuti tempus iſtud, quò manifeſtabitur eorum amor 77. coràm o- mnibus, quòd illi (Iſraëlitæ) ſedebunt coràm eo (Deo) ac diſcent legem ex ore ejus e- orumque ſeptum 78. erit antè angelos miniſtratorios ipſique (angeli) interrogabunt illos (Iſraelitas,) quid agat Deus, atque hoc eſt, quod dicitur: & videbunt oculi tuiĩ doctorem tuum; 79. alia expoſitio (verborum iſtorum:) dicetur de Jacob, (ver- bum:) non ſigniſicat (hĩc) futurum; ſed præſens, (hoc ſenſu:) non illi (Iſrae- litæ) opus habent augure ac divinatore, nam omni tempore, quo opus eſt, ut dicatur Jacobo atque Iſtaẽli, quid operetur (ſive agat) Sanctus ille Benedictus ac quodnam- ſit ejus decretum in excelſo, non ipſi augurantur & divinant; ſed dicitur 80. illis ex oré prophetarum, quid ſit decretum Dei, vel Urim & Thumim annunciant eis; 81. Onkelos autem non ſic interpretatus eſt. 82. Verſ. 24. Ecce populus, ut leo, ſurget &c.] Quando illi (1aelitæ) ſurgunt manè à ſomno ſuo, ipſi fortes ſunt- tan- opus habent (ſcire,) quid operetur Dominus, (v. 23. b. Cap.) quid icil. futuram ſit in iſta ie, ipſe (Deus) in gloria ſua habitare facit Divinitatem am inter illos (Ifraelitas) atque indi cat eis, quid ipſis ſit opus. Ecce populus, ut leo &c. quæ verò hic in notis Raſchianis habentur, usque ad ver- ba illa: ecce populus, ut leo (verſ. 24, H. cap.) in dict. MSto t. omiſla ſunt; viderur autem hæc eſſe addſtio Joſephi, R. Simeonis ſilii, de quo interpolatote aliquoties ſam ſuprâ dictum eſt, vid. verſ. 2 1. . cap. ibique not. Sign.& cap. ſeq. 24. v. 3. Sign. * * Hæc verba: nam illi &c. usque ad: ecce popu- lus, ut leo &c. abſunt 4 MSto I. uti jam Sign. præced. † dictum eſt. . Hebr. noαb, in MSto 2. poſte; addi- ta ſunt iſta: pre bbN* rnn ten e i, e. ſed Urim & Thumim conſulunt & (juxtà il- la oraeula) bellum gerunt (Iraelitæ,) conſer. hie tract. Tali, Nedarim, fol. 33. àa. . „6. Contfer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tremellii not. b. loc, ac Jalkut. Part. 1. fol. 24 3. col. 4. fin. ac fol. 244. col. 1. princ. . . . 77. Dictio: Amor, hic accipitur paſſivè, nempè, ue Deus Iſraeëlitas complectitur, nimirum, ut ipſi coraàm illo ſedeant &c. confer. Gur Arjeh fol. 188. col. 1. circa fin. ac net. in nDV . loc. item not, ad librum Prec. Jud, pPart. 2. P. * 102. b. med. & Peſachim, fol. 111. a. 78. Vel: corum paries, Hebr. Inen, ſenſus bu- jus loci eſt, ipſi Iſraelitæ in ſepto ſive vele interi- ori, ubi ipſe Deus præſens eſt, ſedebunt coràm il- lo, nempè in conclavi, quod Peo propius& intimi- us eſt, quàm angelorum conclave, confer. quoad vocem Auirmn R. Salom. not. ad Ekod. «. 19. v. 24. n. 6 3. & ad Exod. c. 20. verſ. 21. n. 8I. item ad Exod. c. 2 6. V. 3 I. & ad Malach. c. 2. v. 7. ubi vid. n. 6. unde lux quædam huic loco accedet, confer. & Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 4. u. 14. 79. Proùt Efai c. 30. v. 20. habetur, qui ſocus re- tius de Chriſto, Meſſia, sανρρνανι, 4 noſtrati⸗ bus exponitur. 80. Hebr. M&a, ſic tàm in Bibliis Buxtorf. quàm in exemplari Hebræo, quô uſus ſum, legitur; aſt in editione Saom no habetur: bpa I. e, traditur; ſed idem eſi ſenſus. à&I. Nempè: decretum Dei & quænam illius ſit voluntas, confer. not. in on nev h. loce. 82. Nam in Targum Onkeloſi juxtà verſionem P. Fagii ſic habetur: erit temqus, quo dicetur de Jacob & Iirael, quid operatus ſit Deus, vide e- jusd. Fagii not. ibid. * Hæc & ſequentia, usque ad: juxtà Targum ejus (vid. num. 9 1. . verſ. 24.) abſunt in Hiebræo 4 MsSto I. (A. WI — tanguam in es, 33. t Alali] N monem, 35 leco ſuo ac ut eillia bellam geri borumiſtot enit)juxd (inawselth tarumm inten & Blleamun ſoz eorumm. addit ſecona loloco⸗) loco:) S. kdta ziz, 13. Hedt. dn dei, dum pr ud magnum Synag. ſud, 954. Nempt: I unus eſt, uti hæc otaio l verl. 14. 9. Vel: indus hoc modotn eſt;, non per conker, Bunte 7 174. 4 8ldeſt: Phy dem Buntort, 97. Vel: perda heiut,inife⸗ Gitionem, un betur. 6. Vel: temon bie interpteta 19, Vel: laden .XkI. ——-——— hde futa. corim o. 10re ejnse . etrogabunt nt ocali ti dcob, (ver⸗ illigltae. Pyut dicatur quodnam- tur do, illi⸗ Bnciant eis; Alu, lo ontes lunt. lan⸗ — 1,4. w, ſenſusbu. ſyeelo intent⸗ ebuntcorim i⸗ opiuss intimt⸗ cohtef, gubal d Eod. e. 19, erl. 21. m l Malach, 6, 10 dam huic 0c0 Fid. Lart 3. 1t, quiloeus ie⸗ n u luii Partoft guim 1s lum, legitur, betut: l iee, enan illiu ſt nob ,lot. Nla verlonem ?, quo dicetur e ſt Deus, vilte: 11 Targumeii nt in kehleo 4 174. . 36. Id eſt: phy lacteria, de quibus piura apud eun- 27. Vel: perdat, nam verbum 7& quèòd hic ha CAP. XXIII. tanquàm immanis leo, & tanquam leo ingens, ut rapiant præcepta, ut induant Tal- les, 833. ut legant: audi, 84. & ut ſibi applicent 85. Tephillin, 86. Eod. v, 2 4. Non cubabit] Noctu ſuper lecto ſuo, priusquàm abigat 87. ac perdat 88. omnem dæ. monem, 89. qui venit, ut illum rapiat, videlicèt legit (ille judæus:) audi, 9., ſuper lecto ſuo ac ſpiritum ſuum commendat in manum Dei, ſi veniunt caſtra & exer ut eis (Iſraelitis) damnum inferant, Sanctus ille Benedictus cuſtodit eos * & jllo bellum gerit eosque (exercitus hoſtiles) cadere facit confoſſos; citus; . Tum alia explicatio (ver- borum iſtorum:) ecce populus, ut leo, ſurget &c. (nempè interpretatio faeienda- erit) juxtà Targum ejus. 91. Eod, verſ. 24. Et ſanguinem conſoſforum bibet] Vati- cinatus eſt (Bileamus,) quòd Moſes non morietur, donec proſtraverit reges Midiani- tarum interemptos atque ipſe (Bileamus) ſimùl cum eis interfectus ſit, dicitur enim: & Bileamum, filium Beor, divinatorem, interfecerunt filii Iſraël gladiò . ſuper confoſ- ſos eorum. 92. Verſ. 2 5. Ner maledicendo maledicas ei] (Particula) prima- addit ſecundæ (particulæ) & ſecunda (adjicit) primæ 93. lo loco:) i. e. etiam mihi, i. e. etiam tibi non ſit, loco:) Si. e. etiam juvenem, — i. e. etiam virginem. & ſic (accipitur in il- 94. ita quoque (in illo 95. Verſ. 27. Ilt eima- Editar pyepter me] (Verbum )) P) non ſignificat (hic) imperativum, ſcuti (acci. pitur 23. Hebr. Mhn i. e. pallium, quod induunt Ju- dæi, dum preces peragunt, aliud eſt parvum, ali- ud magnum, de quo vide plura apud Buxtorf. in Synag. Iud. . 9. p. 160. & ſeqq. 84. Nempè: Iſrael, Dominus, Deus noſter, Deus unus eſt, uti Deuteron. c. 6. veri. 4. habetur, eſ hæc oratio Judæis conſueta, confer. num. 90. h, Verſ. 24. 8 5. Vel: induant, ſic interpretor ryan „nam hoc modo cum Kametz ſub litera a legendum eſt; non verò: ta cum Patach ſub litera , confer. Buxtorf. Synag. Iud. dict, cap. 9. pag. . 6* dem Busxtorf. alleg. c. 9. p. 170. hetur, ſignificat inter alia etiam a i, e. per- ] ditionem, uti in notis Mα n h. loc. ha- betur. 8 8. Vel: removeat & repellat, ſic verbum 7an hiec interpretari poſſis. 989, Vel: lædentem, Hebt. pun, de cujus vocis ſignificatione vide Buxtorf. Lex S. fol- . . „ Vol. 13q2 5. confer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 47 . 10, & 480, n. 15. 90. De hac oratione vide num. antec. 84. Bb. verſ. ** Hebr. w, in MSto z. Poded aaditat 2 Siyvn i. e, & eripit (liberat) illos. 9 1. In Targum, juxtà P. Fagii verſionem habetur: eece populus quaſi leo grandis habitabit & ſicu⸗ ti leo elevabitur, non habitabit in terra ſua, de nec occiderit occiſionem & divitias popu poſſidebit. s populorum 92. Uti Joſuæ c. 13. v. 22. habetur, vige & infrz Numer. cap. 3 1. v. 6. n, 26. & ver. g. num. 3 . confer. Chulin, Fol. 35. 5. & fol. 3 6, a. it. Nid. da, fol. 5 5. b. 93. Confer. quæ R. Salomo ad Genel. æ. e 22. ROtavit, ubi vide num. 29. 172. vert. 94. Uti 7. Reg. c. 3. v. 2 6. habetu opr D h. loc. e ul, eonſer. not. in 95. Id eſt: tàm juvenem „quàâm virginem, uti uti Deuteron. 7. 32. v. 2 5 habetur. 7 OOOOOO 1216 NuMERORUM. CAbP. XXIV. itur in illo loco: )22) i. e. & maledic ei; 96. ſed ſignificat futurum (hoc ſenſu:) forſitàn placebit ei (Deo,) ut inde maledicas ei (ſcil. populo lſraelitico) meo nomi- ne 97. linguâ vernaculâ: maldiras. 98. Verſ. 28. In verticem ( montis) Pehbor] Divinator † erat Balac ac viderat, fore, ut illli (Hraëlitæ) punirentur propter Pehor; ſed non noverat, quanam in re, 99. dixerat ( Balac,) forſitàn maledictio inde primò cadet 100, ſuper illos (Iſraélitas,) ſic quoque omnes aſtrologi vident quidem; ſed haud ſciunt, quid videant. 10. ESEE U3 CAT. XXIV. Erſ. 1. &t vidit Bileam, quòd placeret Ec.] Dixit? (Bileamus:) non opus eſt, ſciſcitari ** ex Sancto illo Benedicto, quoniam ille haud volet maledicere- illis (Ifraelitis.) Eod. verſ. I. Nec abiit, ſcuti (antes ſecerat) ſemel atqve⸗ iterum] (Nempè,) prout fecerat (jam anteâ) duabus vicibus. Eod. verſ. I. Ad ca- ptandum augurium] (Videlicèt.) ut divinaret, an Dominus ei obviam iturus eſſet jux- tà voluntatem ſuam, dixit: (Bileam) ſive velit ſive nolit (Deus) maledicere illis, 1. mentionem faciam iniquitatum eorum † (Iraêlitarum) ac maledictio per mentio- nem ubi Gemara dicit: pod an Sen n i. e. incantat magus nec feit, quid incantet, vi- de etiam, quæ ad Exod. c. I. verſ. 22. n. 74. n- tata ſunt, confer. & Geneſ. «ap. 45. verſ. 13. 9 6. Sicuti ſuprà verſ. 13. b. cap. habetur, ubi vide not. n. 41. 97. Vel: meã cauſà propter me, intuitu mei, in meum commodum, ſic particulam 7 j. e. mihi, hic interpretor, confer. fuprà v. 13. H. cap. num.] Sign. * 42. 8& infrà Numer. c. 2 5. V. 13. Sign. † * Hebr. kX, abeſt hic verbum iſtud ab utroque 9 8. Sic reddo hie vDd, hodiè Galli dicunt: MSto. maudiras, Latinè: maledices, quod eſt futuri * Exquirere, Hebr. y, in MSto 2, poſteà ad- temporis, in utroque MSto legitur: in ditur: My i. e. amplius. i. e. maldiras luy, Latinè: maledices ei. I. Nempè: IIraelitis, in exemplari Hebræe † Hebr. Sbp, in utroque MSto hic additur:] non mei poſt .7“ i. e, maledicere eis. ad- i. e. magnus, confer. ſuprà V. 14. b,cap. jicitur: Sbb& i, e. maledicam eis, quæ lectio ibique not. Sign. † videtur planior effſe altera illa, quæ in Bibliis Vel: propter quam rem, ſive ob quodnam Buzxtorf. ut & in editione Hebræa, quâ uſus dehnctum Iiraelitæ pœnam eſſent ſubituri, con- ſum, habetur, in utroque MSto etiam habetur: fer. ſuprà verſ. 14. H. eap. n. 43. Sube& i. e, maledicam eis, pro: hοv i. e. 100. Confer. quæ ſuprà ad verf. 14. b. cap. num., maledicere eis. 43. de verbo: rn, (quod & hic habetur, † Hebr. rrNy, in MsSto 2. poſteà additur: notata ſunt, vide & de hoc verbo Levit. c. 7. v. urwway) i. e. & transgreſſionum eorum (lſraeli- 24. n. 83. ac cap. ſequ. 24. v. 1. n. 3, it. Deu- tarum.) ter. c. 3 3. v. 2. n. 7. 101. Conter, hic D, Wagenſ. Sot. p. 512. med. „ CNM.XXIV. —ꝑ hem iniqulta um vend4 Fetl. 2. , eret . Ee gaus⸗ animus 1. l enlorin timcommora ſent obretla Lod. vetl,2, liis) maled poſit⸗ elt))ve oltideſs ies hattibis —.— 1, Dum ſalliee catum witali d verl. 3. Id eft: ali, fuſtt, ſie He cacet, ſuperfen ci). ntee. 13. tataſant. 4, In Targom, 1ur: oſnign fecerit Iüaelit ibidem, conlker ca).n. 37. ſ. Kire: facinun ineſſe creclitur genleil. Hot⸗. 6. Conler, hie 6. Dotin W Jud part 1, I. Fine: qualine Gio dd dota 1. die don von 6,1.F. 1 idi V. 1gen it III. a. fin, in On vo ie Nemp, ap. ſer &üle Ar loead matg'ne Mumkrer us⸗ A.MII. — noc lenſa:) meo nomi⸗ 1) Peher] dier Pehot; inge Ptimd idem; ſed onopys el naledicere nel atge l. I. 4 . seſſet ur⸗ ete illie, 1. pet mento⸗ N Nd id incantet, A⸗ 11. h, 74, H0⸗ b. 45, Hel 180, Nud dd wuogue 3o 1,often G. nplai Hebtzo lechcere eis 20 heis que ltctix ‚qux in Dibliis btea, i ulus oeliat habetut: ro: D ler poltes zolim: neolum neli⸗ CAP. XXIV. NANIMERORUIM. 1217 nem iniquitatum eorum 2, locum inveniet. 3. Eod. verſ. I. Et convertit faciem⸗ ſuam verids deſertum] (Facienda eſt hujus loci explicatio') juxtà Targum ejus. 4. Verſ. 2. Et ſuſtulit Bileam oculoi ſuos] Quæſivit, utoculum malignum 5. eis immit- teret, 6. & ecce ſunt tibi ejus (Bileami) tres proprietates 7. oculus (ſcilicèt) mali- gnus, animus ſuperbus ac mens avara, 8. de quibus dictum eſt ſuprà. 9. Eod. verſ- 2. In tentoris commorantem per tribus ſuas] Vidit (Bileamus) ſingulas tribus ſepara= tim commorantes nec inter ſeſe permixtas, vidit, quòd illarum (tribuum) oſtia non eſ- ſent obverſa alterum alteri, ne quis proſpicere poſſet intrà tentorium proximi ſui. 10. Eod. verſ. 2. Er venit ſuper illum Spiritus Dei] Induxit in animum ſuum, ne illis (Iſra- elitis]) malediceret. Verſ. 3. Elius Beor] (Litera) in fine dictionis: 1I. hic poſita eſt,) veluti (in illo loco:) ) Hà. e. in fontem aquarum; 12., eſt autem ex- Poſitio ejus allegorica (ſive my ſtica, nempè,) quòd ambo 13. fuerint excellentio- res patribus ſuis, (dicitur enim:) Balac )X )0 i. e., filius ejus 14. fuit Zipor, OoOoOOOO 2 15. (nem- 2. Dum ſcilicèt Deo in memoriam revocabo pectract. Talm. Bava batra, ſol. 60. a. catum vituli conflatilis, confer. num. ſeq. 4. h. 10. Confer. quæ infrà ad v. 5. b. cap. n. 30. nota= Verſ. ta ſunt, it. Jalkut Part. 1, fol. 244. col. 1. 3. Id eſt: aliquem habebit effectum, non erit 11, Juxta Verba igitur, prout jacent, vertendum eſ- fruſtrà, ſic Hebræum: 7, quod ſignificat: ſert, quòd Beor fuerit fiſius ejus ſcil. Bileami idque cadet, ſuperveniet, hic interpretor, confer. quæ juxtã myſticam expolitionem, quia Bileam excel- cap. antec. 2 3. V. 2 8. h. 100, de hoc verbo no- lentior fuit patre ſuo & idcircò illius pater dici- tata ſunt. tur filius ejus, quia minor dignitate extitit, idem 4. In Targum, juxtà P. Fagii verſionem, ita habe. etiam de Balaco dicitur, nempe, quòd filius ejus tur: poſuitque faciem ſuam ad vitulum, quem fuerit Zipor; cùm tamen ipſe illius fuerit pater fecerat Ifrael in deſerto, vide ejusd. Fagii notas? ſed quoniam ille minor fuit filio ſuo quoad di- ibidem, confer. & num. antec. 2. ac verſ. 6. gnitatem, ideò ipſe vocatur filius ejus, eonfer. cap. n. 37. . num. ſequ. I4. & n. 16. h. verſ. it. tract. Talm. 5. Sive: faſcinum, qui oculo maligno ſeu invido Sanhedrin, Jol. 105. a. ineſſe creditur, de quo vide inter alios D. Wa- 12. Uti bſalm. 1 14. v. 8. habetur, ubi in fine di- genſeil. Sot. p. 76 3. n. 14. ubi plura. ctionis yyn habetur Vau paragogicum, con- 6. Confer. hic Gur Arjeh fol. 138. col. 2. princ., ac fer. cap. antec. 2 3. V. 18. n. 4 9. & n. 5 1. not. in a m, item not. ad librum Prec. « Hehr. Np, hæc & ſequentia, usque ad: dyiru Jud. part. I. pag. 113. a. fin. M Pyn i. e. aperti oculò, abſunt in Hebræo 4 7. Sive: qualifates, affectus ac mores, id enim di- MStO I. ctio Mhan notat. 13. Nempê: Balacus (de quo dict. c. ante . 3. Sic af Da hic interpretor, confer. Proverb „. 18.) „. Bnenunms, de d hic eſt ſermo. 23 c. 2 8. v. 25. ibique Raſchi not. ac Cap. antec. 2 2. 14. Nota hic, quòd ſcribi debuiſſet: x ja ſed v. 18. n. 54. it. not. ad librum Prec. Jud. P. 1. P. l quia ſcriptum eſt X iia ideò ſenſus literalis 113. a. fin. in MSto I. pro legitur: eſt, quod Zipor fuerit filius ejus (Balaci) ac Ba- —Da W9ö i. e. mens depreſſa ſeu humilis. lacus illius Ziporis pater, quoniam juxtà ſenſum 9. Nempè, cap. præced. 22. V. I 9. n. 54. con- myſticum ille, qui minor eſt dignitate, licèt ipſe fer, & Pitke Avot cap. 5. prout in pan nDH mzjor ſit ætate, eſt quaſi filius ejus, qui præſtat loc. ad marginem allegatur, vide & not. ad li- dignitate, hinc dicitur cap. antec. 23. yerſ. 1%. prum Erec. Jud. part. 1. pag. 113. a. circ“ fin. it. D 1219 NMERORUAMA. Cygp XXIV. — 15. (nempè:) pater ejus 16. (ſcilieèt Zipor fuit) filius ejus (Balaci) in regno, 7. Bi- lIeamus quoque major (ſive excellentior fuit) patre fuo in vaticiniis, hibra 138. fuit. proles partis dimidiæ libræ. Eod. verſ. 3. Aperti oculo] Oculus ejus (Bileami) erat effoſſus & foràs exierat 19, ejusque foramen conſpiciebatur apertum; * eſt autem (verbum: = R) lingua † Miſchnæ, 20. (ubi legitur:) D O eedee eene 2 i. e. ut perforet & rursus obturet atque exſiccet; 21. Rabbini autem noſtri di- æunt, 22., quoniam (Bileamus) dixerat: & numerum ſeminis 23. Ifraëlis &c. quòd Sancõcus ille Benedictus ſedeat & numeret 24, ſemina Iſraëlitarum, (expectans,) quando ventura fit gutta (ſanguinis, )ex qua naſcetur juſtus, dixit (Bileamus) ſecum, an is, qui Sanctus eſt & eujus miniſtri ſunt fandti, res iſtas contemplabitur? & pro- 1 Pptefea — P2 1 i. e. filius ejus (nempe Balaci fuit) Zi 2g0 ( verba iſta .) pPya Sr(explicanda es- por, quamvis Balac reverà fuerit filius Ziporis fe) juxtà Targum, (ubi habetur:) qui pulchre & hoc verſ. 3. dicitur: Mya ia i. e. filius ejus videt, (feil qui habet) oculum apertum, ut vi= (fcil. Bileami fuit) Behor, licèt Bileamus reve deat in prophetia, ſicuti diſcimus (quead figni- ra fuerit filius Behoris. ficationem verbi Syfwin Miſchna,) ubi legitur 15. Uei dict. cap. antec. 23. V. 19. habetur, ubi V. rWν i e. ut aperiat, Qui viſionern o- de ſis notas n. 4 8. n. 49. & n. 51. dmunipotemis videt cadens & retectus &. (verf. 16. Sic juxtà verba S. Scripturæ, prout jscent, 4. h. cap, ) c&tera ,quæ hic in notis Raſchianis yertendum eſſet; ſed quoniam in voce a lite habentur, usque ad: cadens & retectus ibidem ra) in fine eſt paragogica, ideò verti debet omiſſa ſunt, videtur & hæc eſſe additio R. Joſe- flius Ziporis, ac ſi ſcriptum eſſet: pæ ja, nem. phf, R. Sim eonis filii, de quo vid. cap. præced’, pè, quòd Balac fuerit filius Ziporis, ſicuti etiam 23. v. 23. Sign. & veri. fequ. 4. . «ap. Sign. rexverã extitit illius filius, confer. num antec. 1 1. S n. 14. b. veer. S † Hebr. mw5N ei, hæc & ſequentia, usque ad: 17: Id eſt: fuit minor dignitate in regno, eonfer. d n i. e, cadens & fetectus, abſunt hic 4 quæ dict. num. 14. . verf. notata ſunt. Msto I. vid. not. præc, Sign. ** 13, Sive mina, Hebr. α, locus iſte in 20: Vide tractat. Talm. Avoda Sara, & quidem e- pTI Bſic exponitur: o'o e a n jusdem caput ultimum, prout Buxterf. in I-ex 5 i, e. libra extitit partus dimidiæ partis Hibræ, Talm fol. 2 543. allegat, confer. & nn , quõ proverbio indicatur, quod pater fuerit di- ubi ejusd. tract. Talm. Avoda Sara, fol. 69. a. midio minor filio quoâd dignitatem, & quòd ad marginem allegatur. fuerit Bileam dyn D SDN i. e, magis æ- z1. Vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2 543. conſer. ſtimatus; quam Behor, atque ita filius patrem di S Gur Arjeh fol. 18 8. col. 2. princ. ubi etiam gnitate & excellentia ſuperaverit, confer-Gur loci ĩſtius expoſitio habetur. Arjeh fol. 1 84. col. 3. med. ac fol. 18 8. col. 2. 22. Vide tract, Talm. Nidda, fJol. 3 1. a. ſicuti in drine. "Da rBY' admarginem allegatur. 19. Hanc expoſitionemn Buxtorfias in Lex. Hebtæo, 23. Sic dictionem ar quæ cap. antec. 23. v. 10. verbo: rw vocat tidiculam, confer, Nidda, nabetut, ex mente autoris noſtri vertere volui, Jol. 3 1. a. =ðèòMWU vide not. ad dict. é. 23. V. 10. n. 39. xx. Hebr. mir, in MSto I. poſtea ſie legitur & ²4⸗ Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. pag. 71. rune py ur n nd pen ee ide ſech. ubi plura de formatione fetus in Miero ma- rX& ee n neee de Nagn en ternd. ee ee rn ee e i. e. & exiſtimo e- tetes cens N pretatus elt girit: obtut Vetl 4, & (empe)qu 219. kktauten futinillo il gbia (Silear ret ſtanti cot Niamn videra vicem obfren jaxtä largun nacula tua, in ſedibus lu yetl. .. Lbe — 1. Nimirum, ac nolle temn N Hebr.n, cadit & rete MSöto2, 16, Ke plerigt nunt, conlet h, loc. it,lral Berachot, 4 17, Vel: e Comtmentzto Hebr. y . wy d WW r r que ded riſi iamnli jefelet (ileamut Eiſezelnut; Videat viſtone guarn puſche Gem deſunt, ſeſoeti,. AnW. — 9no, 17. Ni leami)etn et Atem Wo n noſtri di⸗ iKe, ndd eteclang) mus)ſecum, tur! & pro⸗ Htertei explitanda e⸗ ¹) qui pulehte 1Partuth, üt yi⸗ (gubid ſgii⸗ ins,)obtlegnut ni diſonem 0, Aus c (fel, notis Ralchanis jetectus bbigen dditio N ale⸗ 1, c) piaced, 4. 6. la). dign Ntihn, Eigvezd: 15, obluN Kie4 1, A qnideme⸗ Buxtott. in lex, DN , ns, ſol. 69, , l,1 43. Conler⸗ Pkinc, ubi etian 1,J1.2 ſautis tur. 39 usin Mad n. NIMERORUM. 1219 ptereâà cœcus evaſit oculus Bileami; 25. nonnulli verò exponunt*** (verba iſta:) N& UNO(quòd ſignificent:) τ☚ H i. e. apertus oculis, 26., veluti inter- pretatus eſt Onkelos & quia dixit (Scriptura:) DW i. e. obturatus oculo 27. nec dixit: obturatus oculis, (hine) diſcimus, quòd is alterô ſaltem oculô fuerit cœcus. Verſ. 4, Qui cadit & retectus eſt oculis*] Senſus ejus literalis eſt juxtà Targum ejus. (nempè,) quòd non apparuerit ei (Bileamo Deus,) niſi noctu, quando ipſe cubabat 3 28. eſt autem expoſitio ejus allegorica, (nempè:) quando ei apparuit (Deus,) non- fuit in illo (Bileamo) robur ſtandi pedibus ſuis; ſed cecidit ille ſuper faciem ſuam-, quia (Bileamus) erat incircumciſus, 29. ac (proptereà) indignus, cui (Deus) appare- ret ſtanti coràm ipſo facie erectà. Verſ. S§. Quam pulchbra ſunt tabernacula tua] Quo- niam viderat (Bileamus) oſtia eorum (IHraelitarum,) quòd illa non eſſent ſibi invi- vicem obverſa. 30. Eod. verſ. 5. Tabernacula * tua] i. e. Caſtrametationes tuæ- juxtà Targum ejus; 31. alia expoſitio (verborum iſtorum:) quàm pulchra ſunt taber- nacula tua, (id eſt:) quàm pulchra ſunt tabernaculum Siloh & domus ſeculorum 32. in ſedibus ſuis, in quibus munera offerunt (Judæi,) ut ipſis fiat propitiatio. Eod. met, 137 1.1, gri venere volli verſ. 5. Tubernacula tua] Etiamſi illa deſolata ſint; (tamen pulchra ſunt,) quia illa ð, OOOOπι0ο0ο 3 ſunt 25. Nimirùm, ne ille res iſtas poſſet contemplari ac noſſe tempus, quando naſciturus eſſet juſtus. xX Hebr. Hn, iſtud & ſequentia, usque ad: qui cadit & retectus eſt, (verſ. 4. b. cap.) abſunt MSto z. 26, Sic plerique recentiorum interpretum expo- nunt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald p, loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 10 5. a. b. & Berachot, fol. 7. 2. it. Avoda Sara, fol. 4. 27. Vel: cccus oculo, ſic juxtà mentem Commentatoris noſtri hic vertere volui X Febr. y , in MSto 1. pbſteà ſic legitur: iy die en eee e en ee e ððòðʒ ee eee e een eene i. e, Us- † que adeò viſionem Omnipotentis videt, ut, et- jamſi reveletur ei oraculum Divinum ipſeque (Bileamus) cadat propter gloriam oraculi, quo d ei revelatur; ille (tamen) retectus ſit oculis ac rvigeat viſionem Omnipotentis, cœtera, quæ hic, in Raſchi Commentatio habentur, usque ad: uam pulchra ſunt &c. (verſ. 5. h. cap.) ibi - dem deſunt, ac videtur hæc quoque additio es- ſe Joſephi R. Simeonis filii, de quo ſuprà in not. ad verſ. 3. h. cap. Sign. *) it. infraà verſ. 14. . c. Sign. Tit. Numer. c. 27. v. 20. Sign.* 29. Conſer. quæ ſuprà ad Numer. c. 22. v. 8. n. 3 5. notata ſunt. 29⸗ Conkfer. hic Raſchi not, ad Exod. c. 33. verſ. 17. & Gur Arieh fol. 1 88. col. 2. princ. ac not. aad librum Prec. Jud. p. 2. pag. 10 8. b5. med. ubi exponitur, quod verborum iſiorum: 979) i DSy ,) quæ hic in textu ſacro habentur, lite- ræ finales efficiant dictionem i i. e, circum- ciſio, ac ſi diceret Scriptura: 'a x; ean i. e. quoniam non erat circumciſus, ca- debat (Bileamus,) confer. Genel. c. 17. v. 3. num. 13. . 30, Vel: quòd oſtium unum alteri non eſſet op- poſitum, confer. quæ ſuprà ad verſ. 2. h. cap. n. 10. notata ſunt, vide & not, ad librum Prec. Jud. p. I. pag. 3: a. princ. it. tract. Talm. San- hedrin, fol. 105, a. S ** Hebr Tmmaamn, iſtud & ſequentia, usque ad: Dnn i. e, ſicuti torrentes, abſunt hic 4 MSto 31. In Targum ejus, juxtà DP. Fagii verſionem, ita habetur: & domus habitationis tuæ, Ifrael. 32. Hebr. d rhn, ſic judæis vocatur templum Hietoſolymitanum, 1220 NUMERORUM. CAb. XXIV. ſunt pignori pro eis 33. & orundem deſtructio eſt animarum expiatio, 34. dicitur. enim: conſummavit Dominus iram ſuam; 35. ſed quanam in re conſummavit (i-⸗ ram ſuam? nempè:) & ſuccendit ignem in Zion. 36. Verſ. 6. Sicuti torrentes ex- tenduntur] Qui trahuntur & diffunduntur, ut ſeſe procùl ac latè extendant, dicunt- Rabbini noſtri: † ex benedictionibus iſtius improbi (Bileami) diſcimus, quid in a- nimo ejus fuerit, ut malediceret, quando dixit ( Scriptura.) quòd faciem ſuam poſue- rit versus deſertum, 37. & quando mutavit Deus os ejus (Bileami, Jipſe benedixit eis (lſraelitis) juxtà ſimilitudinem 38. earum maledictionum, quas ipſe dicere cupie- bat, ſicut id totum habetur in (capite!) pien. 39. Eod. verſ. 6. Sicuti Santali] Juxtà Targum ejus 40. notat (dictio: N idem, quod in illo loco :) myrrha & WN i. e. ſantali. 41. Eod. verſ. 6. Plantavit Dominu] In hordo Eden; * alia expoſitio * (verborum iſtorum:) ſicuti &plantavit Dominus, (ut ſenſus ſit:) tanquàm coœli, qui extenſi ſunt, 42. ſicuti 1 i. e. tentorium. Eod. verſ. 6. Plan- 33. Nempè: IIraelitis, vide, quæ ad Exod. c. 3 8. v. 1 1. n. 13. notata ſunt, confer. & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2400. it. not. ad 2. Chron. c.22. v. 11. num 4 3. 34. Confer. Raſchi not. ad 2. Paralipom. cap. 22. verl. 11. . 35. Uti Thren. c. 4. V. I1. habetur, ubi vide Ra- ſchi net. 36. Prout Thren. dict. cap. 4. verſ. 11. habe- † Hebr. prma PDze iſta & ſequentia, usque ad: bUNn i. e. ſicut Santali, abſunt hic 4 MSte 1. 37. Sicuti ſuprà v. I. b. c. habetur, ubi vide not. n. 4. confer. hic Jalkut Part. 1. fol. 244. col. 2. med. 8. Sive: juxtà formam ac modum, ſie dicdionem pyn hic interpretor, conſer. quæ ad Levit. c. 9. V. 2,3- D. 27. notata ſunt, confer. & trad. Talm. Berachot, fol. 16. a. & Sanhedrin, fol. 10 5. a. 9. Eſt iſtud caput undecimum tractatus Talmu- dici: Sanhedrin, & quidem habetur fol. 105. a. prout in epan n. ad marginem allegatur, conſer. & infrà verſ. 14. . cap. n. 65, ac Numer. 4. 3 1. v. 16. n. 59. vide & Geneſ. c. 8. verſ. 7. o. In Targum ſie habetur: ſicuti aromata, quæ plantavit Dominus, prout P. Fagius ibidem tranſtulit. 41. Uti Cantic. cap. 4. verſ. 14. habetur, confer. & & Pſalm. 4 5. v. 9. *Hebr. y Da, iſta & ſequentia, usque ad: 'n i. e. tanquam cœli, abſunt hic 4 MSto z. cæterum in MSto I. poſt verba iſta: 15 5. leguntur iſta ' Dn n iy en i. e. Tanquam cedti juxtà aquas (verſ. 6. H., eap.) quæ ſtant ordinatim (per ſetiem,) cœ=⸗ tera, quæ hic in notis Raſchianis habentut, us- que ad: vunmn i. e. ex ſitulis ſuis, (v. 7. . cap.) ibidem omiſſa ſunt. * Hebr. de , iſta & quæ ſequuntur, usque ad: hn i. e, ex ſitulis ſuis (verſ. 7. , cap.) ab- ſunt a MSto T7.. ==S D 42. Prout Eſai. cap, 40. v. 22. habetur, ſed in ad- ditione, quæ in notis Raſchianis in dan nE habetur, expoſitio iſta de ſignificatione ten- torii minas quadrare dicitur, nam ſi dictio & hic ſignificatet πHοêH. e. tentorium, debuiĩſſet in illa voce & liteta Aleph punctari detn i. e. per Cholem; jam verò litera Aleph in dicta vo- ce habet punctum: Chateph Patach, ſic ibidem; eadem feie habentur in MSto z. ubi ſic legitur: =onN ene e en dee nn de den i. e. aſt ego non conſentio (huic expoſitioni,) nam ſi ita eſſet, debuiſſet (iſtud: bei&α) puncta- ri (hoc modo?) — &2 (ſic puncta haben- tur in MSto 2.) poſſet & ſie punctati. S 9e Cantic; c, I. v. 5.* = (N. V — punwit lis uſarpat . b ſrul 44, Hod. ſpetuem un 4 Amalecitat gis magizge Deu edlxit (vempe.)l medet 47. holtium.“ ita utſiguif finguntſol oNne. cett os, dun (edme) kelos 51. 1 (nempe)⸗ —— er Hee ſe tulis ſuis, 1 Talm. Taan- 43. Hicni Dan 44. la Tapun unhgetun deßf ttanſtulit, ee nin fol 1 4 , De quo nii ac Trem 46 Hebr Nn gue hit in ec. 13,,. Arjeh fol. n ) Hedt. bih, dN) qwe bir lee. 13, 21 47. Neme: ſia: come Populum I Lextmn iple 5 quæ in Ny NuMERORUM. .WI. CAF. XXIV. 1221 4, Cielut Plantmvit Dominus ***] (Dictionem) “νσεπ%i. e. plantationem, reperimus in tento- hmarn (i. riis (uſurpari,) dicitur enim: ?OM i. e. & plantabit tentorium palatii ſui. 4;3. Verſ. enlan ex. 7. Ex ſitulis ſuis] Ex fontibus ſuis; explicatio ejus (facienda erit) juxtà Targum ejus. ncheunt⸗ 44. Eod. verſ. 7. Et ſemen ejus (erit) in aquis multis] (Hæc verba) ſignificant pro- idng. ſperitatem, ſicuti ſemen, quod ſpargitur juxtà aquas. Eod. verſ 7. Extolletur magie, an doltt. Juam Agag, rex ejus] Rex primus corum (Iſraelitarum) ſubjugabit Agagum, regem- eneciin eis Amalecitarum. 45. Eod. verſ. 7. Et extollet ſe regnum ejus] (Nempè:) Jacobi ma- ens aite. gis magisque, nam veniet poſt eum (regem ſcil. primum) David & Salomo. Verſ. 8. i denddh Deus edaxit illum ex Koppto] Ecquis fuit eauſa eis (Iſraelitis) iſtius magnitudinis? myttha & (nempè:) Deus, qui eduxit illos ex 5Ægypto, in robore 46. & ſublimitate * ſua co- len; ua medet 47. gentes, quæ ſunt hoſtes ejus. Eod. verſ. 8. Et oſa eorum] (Nempè:) ſelus ſi:) hoſtium. * Eod. verſ. 8. Confringet] Menachem illud (verbum H)) exponit, d vell 6. ita, ut ſignificet i. e. confractionem, & ſic (exponit illud:) non i. e. con- Plen. fringunt (ſoſſa) usque ad mane; 49. ſic quoque (ipſe interpretatur iſtud:) teſtas ejus ,PNi. e. confringes; 49. ego verò exiſtimo, quòd (verbum iſtud: O)) ſignifi- 9 uegbe 24: cet: os, dum aliquis dentibus ſuis carnem ab oſſe circumrodit atque intùs medullam thic 4Sto 1. (comedit) & ſic os nudum conſtituit. 50. Eod. verſ. 8. Et ſagittis ſuis franget] On- kelos 51. interpretatus eſt (dictionem:) X (ita, ut ſignificet) diviſionem hoſtium ur el (nempè:) partitionem, 52, quæ illis (hoſtibus) eſt, ſicuti (in illo loco:) D æ N bv erſetiemn,) c⸗ ” 1. C. Us⸗ . . 3 5 . . . 1 lenn. 4 xxg Hæc & ſequentia, usque ad: 7 i. e. ex ſ- conter. hic tract. Talm. Gittin, fol. 6 8. b. (n c. tulis ſuis, abſunt hic 4 MSto 2. confer. hic tract. ½ Hebr. bæ vv, abeſt iſtud ½ MSto 2. ac verba: gtar, uscue Talm. Taanit; fol. 20. 2. oſſa eorum, conjunguntur ibidem verbo: con- bun 1. 43. Sicuti Daniel. c. 11. v. 4 5. habetur. fringet, omiſsà voce X wνi. e. hoſtium. 7. (ape, 44. In Targum ita habetur: maghus erit Tex, Qui 49. Proùt Zephan. cap. 3. Verſ. 3. habetur, con- eton, ſeh inal⸗ ungetur de alui⸗ e⸗ broue . Fagiu⸗ misen fer. not. ad Judic. c. 5. v. 14. n. 2. 6 i fer. arIm, O 1. 3. . . .„ indn —— . edarim Jol. 8 e . Sicuti Egech. cap. 23. V. 34. habetur, ubi vid. iücgione ten⸗ De quo vid Samuel. c. 15. eonfer. & L. num. 54. S num. 57. (dcto dn 4 ine s ele not. 5 or. 5 1 §Fo. Vel: os nudum reddit, nempe ſine carne ac rſn 46 Rebr. Da hac voce exponitur dicio hoyzn, medulla, ſic quoque in notis Na Mov 'hic ex- dhan Re hic in textu ſaero habetur, confer. quæ c. pPonkur. . „7. æ hic in textu iaero „ 4 2 . . ephincicta o⸗ ee : 3.V. 22.,n. 70. notata ſunt, vide & Gu. 51. In Targum Onkeloſi juxtà P. Fagii verſionem ach, ſcibiden rrien ſe r88. e0l. a. med locus iſte ſic translatus reperitur: præda regum re 91. . 1. 4* . . Gbi ſic egitut: „ Hebr. d, reſpicitur hac explieatione ad vocem eorum oblectabunt ſe atque terram eorum poſſi- N zj debunt. n G u ſacro habetur, vid. d, c. an- l expoſtioni) b A hie zn en 52. Vel; partem ſive portionem ſcil. hoſtium, ic expont toll, tec. 2 3. V. 22. H. 70. . ſi i . rersam IGaélitic⸗ R— c ſi diceret Sceriptura: terram Ifraëliticam, qu ) uncka⸗ 47. Nempè: pogulus Iſraeliticus, nam verba i. 3 . i (noſtibus) mee c, in quæ . J non ad Deum; fed ad uit illis (hofti 5 e. in portione, uctt haben⸗ ſta: comedet gentes, non a z fe⸗ drn . Iſras l ulun IIraëliticum referenda eſſe non ſolum ανι νοh.b i. e. divident IHraelitæ, ſic expo- dui fopuuce . nitur in notis pan r b. loc. 1 39N textus ipſe S. Scripturæ, verum eriam notæ, quæ in pan re h, loc. habentur, probant, I2142 NMERORUM. CAP. XXIV. i. e. ſagittarios (Onkelos interpretatus eſt:) NeSeii. e. viros diviſionis. 53. Eod. verſ. 8. Fanget] (Verbum VDO)) ſignificat (idem, atque in illo loco:) uPi. e. & fregit ac diviſit tempora ejus, 54. quoniam (Iſraelitæ) X N i, e. divi- dent tertam eorum (ſcil. hofſtium,) poterit etiam verti, quòd ſignificet ſagittas pſas (hoc ſenſu:) ſagittas Sancti illius Benedicti D id eſt HDdi. e. immerget & intin- et 55. in ſanguine hoſtium, veluti (accipitur in illo loco:) ut NPNi. e. intingas edes tuos in ſanguine, 56. nec recedit 57. illud (à ſignificatione) — id eſt: percuſſionis, veluti (accipitur in illo loco:;) uni id eſt: percuſ- ſi, 53. quoniam id, quod' ſanguine tinctum eſt videtur perinde ac ſi eſſet Vrin 1. e. vulneratum ac percuſſum. Verſ. 9. Iucurvavit ſe, jacet tanquam leo] Juxtà Tar- D gum ejus: 59. habitabunt in terra ſua cum robore ac fortitudine. Verſ. 10. Et comploſit*] i. &. Alteram manum alteri alliſit. Verſ. 13. Tranigredi verbum Do- mini] Hic non didtur: DNNi. e. Dei, ſicuti (Bileamus) dixerat ab initio, 660. uia noverat, quòd ipſe fœtidus eſſet factus coràm Domino é61, eique moleſtus eva- . ſiſſet. 62. Verſ. 14. Vado ** ad pepulum meum] Ab iſto tempore ecce ego ero, ſix- uti reliquus populus meus, é3. nam Sanctus ille Benedictus ab eo (Bileamo) receſſe- „rat. 53. Sive: diſſenſonis, prout P. Fagius vertit id, ² od Geneſ. c. 49. v. 2 3. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 18 8. col. 2. circa fin. ac not. in ov vham b. loc. in utroque MSto poſt: viros di- viſionis, addita ſunt iſta: wuer pi wi j. e. ſignificans partitionem ac diviſionem, & ibidem poſtea additur: prm' 12) i. e. & ſic (ac cipitur verbum) n, quod mox in textu ſa⸗ cro hoc v. 8. ſequitur, confer. num. 52, & Sign. † b. verſe 8. L 54. Sicuti Judic. c. 5. v. 26. habetur. †Confer quæ ſuprà n. 52. S 5 3 h. v. 8. norata ſunt. 55. Confer, hic Buxtorf. Dictionar. Hebr. verb. rin ubi locnus iſte adducitur & exponitur. 56. prout Pſalm. 96. v. 24. habetur. Hebr. u, ſic benè in utroque MSto, ut & in Bibliis Buxtorf. aſt in editione Hebræa; qua uſus ſum, ut & in exemplari nom ne, legitur: n per Vau in fine; ſed corruptè. 5 8. Sicuti Deuteron. c. 3 2. v. 39. habetu. 59. In Targum juxtà P. Fagii verſionem locus iſte ſictranslatus reperitur: quieſcet & habitabit in fortitudine, ſicut leo &c. in Mto I. verbis illis: A i. e. juxtà Targum ejus, præmittuntur i- iſta: ppb/ enen en eeen eenee een be e ee eee en ee neen 1 TVHyn i. e. tanquàm leo, qui prius incurvat ſe & extendit ungulas ſuas ac poſteà cubat ò poſtquàm ille eubat, nemo eum erigit (ſive ex- cit at, ſeil. à ſomno,) &c. Confer, hic tract. Talm. Berachot, fol. 12. b. & Sanhedrin, Jfol. 105. a. * Hebr. Ppob)), iſtud & ſequentia, usque ad: Mayy i. e, transgredi (verſ. 13. h. cap.) abſunt à MSto. 60. Nimirùm eap. antec. 22. v. 1 8. dixit Bileamus: non potero transgredi verbum Domini hN i. e. Dei mei; hic autem nomen omiſſum eſt, rationem hic adducit Commentator noſter. 6 1. De hac phraſi vide 2. Samuel. c. 10. v. 6. 62. Juxtà Hebræum "a, quod ſignificat, ejectus, expulſus fuit, de qua ſignificatione vide D. Wagenſeil. Sot. pag. 6 5 1. ** Hebr. 1, iſtud & ſequentia, usque ad: *„HhbHς τα0 i, e. veni, conſulam tibi, abſunt à MSto I. ðUD 63, Vel; ſicuti unus ex populo meo, quoniam hie ſcriptum eſt: y, i. e., ad populum meum non verò pny i,e, ad locum meum, (confer,. v. 2 5. b. c.) hinc nata eſt iſta expoſitio, vide not. in na ev h. loc. ac Jalkut Part. 1. Fol. 244. col. 3. cireà fin. it. tratt. Talm. Sanhediin, fol. 105. a. & fol. 106. a. 66, lI — t. Lod. ve namn erat iſtuc &c. ſicuti hab dedetit, utillo foerunt flils 1 uis Preritttel 1t illos lſtaeli pore ſecututo, Plcatbtevitat Mrian Aliſim — Hedr. ) , Fhteinles 64. Confer, hic h 13 ubi etiam , 86r Anjeh , Princ item not, 6. Vige, gur de „cäpe h zhehe 2ſ. F. 1, R. 1. 10 tnae Talmud marginem in Sanhegin ſol 14 ½, tol. 3, tire⸗ Alii infr JNum ſide 90t. N. 57.7 6), Conler gur “ lihtesloemiene Tepitate ſermont e 40 Mto : ie tempoteenn Sto n Polen z ne rne⸗ 3 ONNo ONN n r Py d insiſte nod utatii N. XIV. lionis. 13. lo loco:) e. Cii⸗ gittu pls et & innin⸗ e intinges e) l: petel- eler Hlunile- etl. 10, Lerbum Dl⸗ initio, ſo toleltusei⸗ ego ehle⸗ mo)ugle⸗ lat⸗ — ipriusinenrat 1 poſte Albat & eigit ſheer: hic trach im., in, follſd 1a, Uöe . ca)) Mune Giuit blunus: Domini KNI. Omluen entator Mer⸗ . I 0.1. . 1 iote ie D. 1 rad übi, Ant 3 R CAb. XXIV. NuMERORUM. X223 rat. Eod. verſ. 14. Veni, conſilam tibi] Quid tibi ** faciendum ſit 64. ſed quod- nam erat iſtud conſilium? (nempè:) Deus iſtorum (Iſraelitarum) odit ſcortationem &. ſicuti habetur in (capite:) pꝰn; 65. ſcias (autem,) quòd Bileam conſilium iſtud dederit, ut illos (Hraêlitas) cadere faceret per ſcortationem, nam ecce dicitur: en ipſæ fuerunt filiis Iſraelis ex ſermone Bileami. é6. Eod. v. I4. Quid ſaciet populas iſte populs tuse Brevitate ſermonis 67. utitur textus iſte (ac ſi diceret Bileamus:) conſilium tibi dabo, ut illos (Iſraêlitas) cadere facias & dicam tibi, quid mali illi facturi ſint Moa bitis tem- pore ſecuturo. † Verſ. 17. Et confringet *Iatera Moabitarum] Targum ** (prolixius)ex- plicat brevitatem Hebraicam (nempè:) & interficiet &c. 6. Verſ. 16. BE. qui novit ſci- entiam Altiſimi] Ut animum attendat ad tempus, quò (Deus) iraſcitur, 63, Verſ. 17 Vide- X Hebr. 77 , hæc & ſequentia, usque ad: 67. h. verl. 14,) nam verbum ey& ſignificat „7a j. e. in (capite) 52, ablunt 4 MSto 2. 64. Confer. hic Ralchi nor. ad Eccleſiaſt. c. 10. v. 13. ubi etiam loci iſtius expoſitio habetur, vide S& Gur Arich ſol. 18 9. col. 2. fin. & col. 3. princ. item net. in an ne . loc. 65. Vide, quæ de hoc capite pyn ſuprà ad verſ. 6. Hh. cap. h. 39. notata ſunt, confer. & cap. ſequ. 2 §. V. I. B. 2. ac Numer. c. 3 1. v. 16., n. 5 8. item tractar. Talmud. Sanhedrin, fol. 105. a. uti ad detectionem auris (dqum aliquid ſecreto dicitur,) nam ommi verbo, quod per ſuſurrationem (lub⸗ miſſa voce) dieitur, ei convenit dictio xy, lo- cuta eſt autem (hic) S. Scriptura de eo, quod fie- ri ſolet, (confer. Deuter. c. 2 5. v. 4. ibique not.) prout homines ſoqui conſveverunt, (nempe quando aliquis vult ſecretum, quod ſcil, occui- tum eſt, revelare ſocio ſuo, (videlicèt) rem ali- quam, quam ipſe haud vult, ut multi ſciant, ille marginem in 'nan inee allegatur, confer. & Sanhedrin, fol, 106⸗a. & Jalkut Part. I1. Fol. 244: Col. 3. circà fin. 565. ti inftà Numer. c. 3 I. v. 16. habetur, ubi vide not. n. 57. & n. 58. 67, Conſer, quæ ad Geneſ. c. I. V. I. n. 27. de el- Iiptica locut ione, dida ſunt, verba autem iſta: brevitate ſermonis utitur textus iſte, abſunt in Hebtæo à MSto z. † Vel: tempore extremo, Hebr, ρhohνe nen, in MSto I. poſteà adduntur iſta: ynv HDD IN äl ei n en we hn en nn ee e NvD — d n ee en een een —renn eee en en een e eee en ð ) N eee ee i, e. Ego autem Joſe phus, R. Sim eonis filius, exiſtimo, (quôd tex tzus iſte) non utatur brevitate ſermonis, (vid. n. licit: veni, conſulam tibi, Juamvis iſtud non ſit conſilium. Verſ. 17. Videbo eum Sc. ea Veroô, quæ verſu 17. in notis Raſchianis habentur, usque ad: videbo eum, abſunt hic 4 MSto 1. conter. not. ſequ, b., verſ. 1 7. Siga. *cτterà/m de hoc Joſepho, Simeonis filio vid, cap. iſtud 2 v. 4. SZign. * x*. * Hebr. ielen iſtud & ſequentia, usque ade 1Ne i. e. vidlebo eum, abilunt à M Sto I1. contfer not ad verſ. 14. h. cap. Sign. f . ** Iſtud: doone i., e. Targum, & ſequentis ad: & qui novit, abſunt in Hebræo 3 6 9. Scilicet: principes Moabitarum gum h. loc. habetur. 69. Confer. quæ ad cap. antec. 2 3. v. g. n. 2 ne tata lunt, vide & not. in or P* 6. loc. ubi berbatlia „pryy ny, quæ hic in textu ſacro ha- entur, exponuntur? Dioy — . tempus Altiſſimi. e y kee, noſee „»Usque MSto z. „ui in Tat- Pppppbp 1224 NuMERORUM. CAP. XXIV. Pidebo eum] Video ego laudem 70. Jacobi corumque† (Iraélitarum) magnitudi- nem, ſed illa jam non adeſt; poſt tempus autem (aderit.) Eod. verſ. 17. Procedie ſiella] (Explicatio iſtius loci erit facienda) juxtà Targum; 71. ſignificat ſautem ver- bum ., quod hic habetur, idem, atque in illo loco:) Mi. e. tetendit arcum ſu- um, 72. quia ſtella celeriter vadit inſtar ſagittæ, linguâ vernaculà: diſtent, 73. ac ſi diceret: ſurget ſydus. Eod. verſ. 17. Et ſurget ſceptrum] i. e. Rex dominans & imperans. Eod. verſ. 17. Er franget later« Moabitarum] Is fuit David, dicitur enim de illo: dejecit eos in terram & metiebatur duobus funiculis, quos morte afficeret &c. 74. Eod. verſ. 17. &t deſtruet] (Verbum 5P) notat — P? i. e. fodit, veluti (aceipitur in ille loco:) ego p i. e. fodi, 75. item (in illo loco:) è ciſterna foveæ DNpPiGi. e. effoſſi eſtis, 7⁶. item (in illo loco:) âHi. e. effodient illum corvi torrentis, 77. linguâ vernaculâ (verbum Pp fignificat:) forer. 78. Eod. verſ. 17. Omnes filios Seth] i. e. Omnes populos, quoniam omnes prognati ſunt ex Seth, filio primi hominis. 79. Verſ. 18. Er eritpeſeſſio Seir] Inimicis ejus (nempè:) Iſra- Elitis. 8. Verſ. 19. Et dominabitur (unus) ex Jacob] i. e. Et prætereàâ erit domina- tor alius ex jacob. Eod. verſ. 19. Et perdet reliquias ex urbe] Ex urbe celeberri- ma; &1, dicit autem ita (S. Scriptura) de rege Meſſia, nam de illo ſcriptum eſt: & dJomi- — 70. Hebr. maw, in vetuſto quodam exemplari le- gitur: vd i, e. tribus, ut ſenſus ſt: video ego tribum Jacobi, confer. Gur Atjeh ol. 188. col. 3. princ- ac not. in am e h. loc. item D. Wagenſeil. Nizzach. p. 48. & p. 7 I. & in Mu- nim. Fid. R. Iſaac p. 80. † In utroque MSto habetur ſingularis, nempè: rr i. e. & ejus (Jacobi fcil.) magnitu- dinem. 71. In Targum ſic habetur: conſurget rex de Ja- cob, & ungetur. Chriſtus ex Iſrael, prout P. Fagius ibidem vertit, in Targum legitur: Nanr i. e. & magniſicabitur Meſſias. 72. Uti Pſalm. 7. v. 13. habetur, confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 146. 2. fin. 73. Vel: diſtend, nam & ſic reddere poſſis: DD“, prout hic habetur; in utroque MSto legitur: BaDPN, Latinè: diſtendit. 74. Sicuti 2. Samuel. c. 8. verſ. 2. habetur, ubi vide Raſchi notas. * In utroque MSto pro — legitur n i. e. fo- diens, quæ lectio etiam melius huic loco qua- drare videtur. .- 75. EProùt 2. Reg. c. 19. verſ. 24. habetur, ubi vi- de Raſchi notas. 76. Vide Eſai. c. 5§ 1. v. I. ibique R. Salom. not. 77. Sicuti Proverb. c. 30. v, 17. habetur, plerique tamen Grammsatieci iſtud deducunt à radice;: o i. e. effodit, perfodit. 78. Sic reddo: vyno, prout in utroque MSto at- que in exemplaribus hactenùs impreffis habertur, Gallis hodiè frequentius eſt fouir, Latinè foderse, conſfer. not. ad Hiob. c. 3 0. v. 17. n. 1 5½. 79. Sive: Adami gρaτ—☛Rοααα, ex Setho enim prognatus eſt Noachus, ex quo poft diluvium omnes gentes prodierunt, ſic in notis n h. loc. habetur; ſed Junius ac Tremellius locum iſtum aliter interpretati fant, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. 8o. Hebr. "Nννπα, ſic in MSto 2. magis perſpicuè id eſt: Iſraelitæ, qui ſunt inimici Seir vel Eſaui, poſſidebunt illius terram, confer. bic Gur Arjeh Jol. 188. col. 3. princ. ac not. in a ne b. loc- vide & Deuteron. c. I. v. 7. n. 47 &1. Hebr. NN i. e. hæc eſt Roma, ſic additur in utroque MSto, ut & in notis DN NS, eo- dem modo etiam Paraphraſis Hieroſolymitana, expO 4 CAr. N — Gdominabin . 4 Paenam 4 fuit ex omt ſed tandem memoriam. fuerat tent Ec. 17. iͤ⸗ magnitvdin Succathæi. keamus) n — exponl! „ P. Cbald ,loe Talm. fol 1 Diſt z.6,9. zu Uüdlalm. Aiter, tqve mone, ront hot, in ſchiapis hech qoe Mto ke w i e. & Obad.c. 1. . conter Gelat cap. I. 1 Hebr. oy, l.e. urts Tar (Ni) * Hebr, ddn Rie. UOque Mor⸗ 13 Conter hie & not in ſol. r44,cl, 14. Nam Onkel um dellatorun ultult, Ubi jehſol ne ,oe, GeN. Salon 6. E dicitur RN Ooreloli fui⸗ unde Kene A.NNV.. — magnituk 7 Dyocecht ſautem vet. itareumſn. kent, 73, ae lominans & diciturenim aſhceret c, ocit, veluti kerna forer tillum corxi Loc ell. tunt ex elh, empe.) lia. etit domina⸗ be celeben. piom el: & domi. — Salom, hot. abetur, penigoe nt tadice: ſoque Moto at⸗ relſishabetun, 1, Laustlodere, 7.1, 1), en Setho enim o Foll Gilurium notis dominabitur de mari ad marc. 82. tenelius ſocumn Onlet, Fagit megis zerſiiene ciSen ſel Lai, bie Clr Aen ig N 1. .,. 47. . WM,e.⸗ . itana, jeioſoiſmiana, exp 94. Nam Onkelos ita interpretatus eſt: principi- CAr. XXIV. 12²⁵ poœnam Amalecitarum. 83. Eod. fuit ex omnibus, qui contrà Iſraêlitas Verſ. 20. Ee vidit Amalec † Contemplatus eſt verſ. 20. Principium gentium] Amalec primus pugnavit & ſic interpretatus eſt Onkelos; 34. ſed tandem peribit (Amalec) per manus eorum (Iſraëlitarum,) dicitur enim: delebis memoriam Amalecitarum. 85˙. Verſ. 2r fixerat (tentorium ſuum) juxtà Amalecitas, &c. 87. ideò meminit ejus ** (Bileamus) Et vidit Cinaum] Quoniam Cinæus 36. ſicuti dicitur: & dixit Saul ad Cinæum- poſt Amalecitas, (nam) contemplatus erat magnitudinem filiorum ethronis, dicitur enim de illis: Thireathæi, Schimhatæi, Succathæi. 88., Eod. verſ. 2 1. Forte leamus,) quomodo tu iſtud meritus ſis, ARt habitaculum tuum] Miror ego † (inquit Bi- 389. nonne tu mecum fuiſti in conſilio (iſto, PpPPPPPP z. quo exponit, prour P. Pagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc. annotavit, confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol 2229. it. Martini Pug. Fid, Part. 3. Diſt 3. c. 9. n. I. . 82. Uti Pfalm. 72. verl. g. habetur, ubi R. Salomo aliter, atque hix, exponit, nempè de rege Salo- mone, confer. Gur Arjeh oal. 18 8. col. 3. princ. & not. in on D b. loc. ubi in notis Ra- ſchianis hæc habetur additio, quæ etiam in utro- qPue Msto legiturynempè: rony e e Ne Wy i. e. & non erit ſuperſtes domui Eſau, uti Obad. c. I. verſ. 1 8. habetur, vid. ibid. num. 2 0. confer Galatin. de Arcan. Cathol. Verit. 1. 8. cap. I. c. 4. vetſ. 1I. & I. Samuel., c. 15. v. 6. conter. & EFxod. c. 1 8. V. 1. u. 3J ac I1. Paralipom., cap. 2. verſ. 54. 37. Sicuti 1. Samuel. dict. c. 15. v. 5. habetur, in MSIO'2. poſt: & dixit Saul ad Cinæum, addita ſunt iſta: nyy, nde oien nn er en SvD TVD 7N i. e. abite, recedite, deſcen- dite de medio Amalecitarum (I. Samnel. d. c. 15. v. 6.) ac viderat (Bileamus,) quòd Saul il. lum (Cinæum inde remoturus eſſet, (ideò hic il- lius mentio fit, ) cœtera, quæ hie in notis Raſchi- anis habentur, usque ade forte eſt habitaculum, abſunt ab illo MSto z. ut & ¾ MSto I. verba au- tem illa: ac viderat (Bileamus,) quòd Saul il- 1 Hebr. vohy, in MSto 1I. poſteà additur: i. e. juxta Targum ejus (ſcil. kacienda eſt expli- catio.) . * Hebr. 7na iſtud & ſequentia, usque ad: & abe n& i. e. & vidit Cinæum, abſunt hic ab utroque MSto. 83, Confer. hic Gur Arjeh fol. 18 8. col. 3. princ. & not. in nor rnev h. loc. ac Jalkut Part. 1. Jol. 244. COl. 4, princ. . um bellatorum Iſraël, Amalek, prout P. Fagius tranſtulit, ubi vide ejusdem notas, ut & Gur Ar jeh fol. 1 8. col. 3. med. ac not. in pan nov h. loc. lum (Cinæum) inde remoturus eſlet, in dicto MSto I. etiam leguntur, confer. not. Sign *rh, verſ. & Sanbedrin, ol 1056. a. X Hebr. iſtud & ſequentia , usque ad- for.- te eſt habitaculum, abſunt ab uttoqueε MSto,cor- fer. n. 97. h. verſ. 8⅝. De quibus 1. Paralip. c. 2. verſ. 55. ubi vide Raſchi not. confer. & D. Waogenſeil. Sot. pag. 22 7. ac not. ad Hiob. c. 2. veri. 13. n. 13. & ad librum Prec. ud part. 2. Pag. 74. b. med. it Sanhedrin, fol. 10 66 a. Hebr. & mpn hæc & ſequentia, usque ad: bèe .R. e, attamen erit (v. 22. h. c.) abſunt ba- troque MSto. a b u 3 5. Proùt Deuteron, c. 2 5. v. 19. habetur. ubi vi- de R. Salom. nor. n. 60. & n. 6 1. 96. Is dicitur A&ο† i. e. Salamens, in Targum Onkeloſi, fuit autem gens Jethronis ex Midiani- tis: unde Kenæus vel Cinæus vocatur, vide judic. 4 tanta magnitudine; de qua paulò antè dictum eſt, confer. Gur Arjeh fol. 18 %. col. 3. med. ac not. in Nn ne, , loc. it, tract. Talm. Rolch 1226 NuMERORIMMAX. CQCgb. XXIV. — quo dictum eſt:) agedum ſapienter nos geramus adversùs illum; 90. nunc verò col- locatus es in robore ac fortitudine Iſraelitarum. Verſ. 22. Attamen erit ad depa- ſcendum Cainum &c.] (Senſus eſt:) te beatum ** qui collocatus es in fortitudine iſta! quia non ejicieris amplius ex mundo, ⁹. nam, etiamſi futurum fit, ut cum de- cem tribubus (lfra&liticis) in eaptivitatem abducaris & removearis ex loco iſto, ubi collocatus es, quid refert? 92². Eod. verſ. 22., Qrousque WMurr te captivum tenebit?] i. e. Usque quò te captivum abducet (Aſfur?) forſitàn (usque ad) Chalach 93. & Chabor? (ſit ita) non eſt iſta eje ctio ex mundo; ſed ambulatio de loco ad Iocum; 94. revertéris autem 95. cum cœteris captivis. Verſ. 23. & aſumpſit parabolam ſuam- &c.] Quando (Bileamus) mentionem fecit eaptivitatis Aſſyriorum, † dixit: Eod. verſ. 23. Eben, quis vivet, ex quo dißponet hoc Deus 2²] Quisnam poterit ſeipſum vivum ſervare, 976. quando iſta faciet (Deus,) quò minus ei imponat iſta (Deus,) qui hæc 97. decernit, nam ſurget Sancherib & conturbabit omnes populos, prætereàâ venient: Verſ. 2 4. Naæves de manu Chictim] Et invadent Chittim, qui ſunt Aramæi, 9⁸. cum 2 navi- Rolch haſchana, fol. 11. a. & Soeta, Jol. 46. tſunt. : 5 9 5. Nam Cinæi reverſi ſunt ex deportatione, quam 90. Nempè: populum Ifraeliticum, prout habe-illi ab Aſſyriis & Babylomiis perpeſſi erant, vide tur Exod. cap. I. v. 10. nam tres illi: Bileam, job 1. Chronic. c. 2. V. 575, confer, & num. antec. & lethro, prout Rabbini tradunt, interfuerunt 9 2. H. verf. conſultationi Pharaonis de perdendo pepulo I-† Hebr. X, in MSto I. pro eo legitur: ri, fraelitico »vide, quæ ad Exod. c 18. v. 9, H. 30. i. e. captivorum. notata ſunt,it. not. ad Hiob. cap. 2. verſ. 13. n. 96. Confer. hic D. Wagenſ. Nizzach. p. 66. 13. pag. 157. ft. tract. Talm. Sanhedrip, Jol. 106. 1* Hebr. eN, in MSto 1. his prærmnida ſunti s. fa : b e enn dee en een e rne 97. Senſus eſt: quis decretum Dei, qui iſta homi- r& nene 3, i. e. iſti, (de quibus di- nibus imponit, irritum facere poteſt? confer. not. Ktum eſt) Iluprà, nenpe Amalec & Cirtim, in in am mev h. loc, ubi hæc habetur expoſitio: perpetuum peribunt „(v. 24. b. cap.) ſed àte ? nN Nππ we e rvey De beatum &. in MSto 2. etiam iſta addita tepe- dyyn ee dnenn de iie i. e. quisnam riuntu: in Debræo: ſed verba illa: α . e. 61 efficere poterit, quò minus is, qui decernit ze beatum, usque ad: Tr e i. e. et (ſeil. Deus,) ei imponat iſta, nempè: contur- lamſi futurum ſit &c. ½ MSto 16 abſunt in He- bationes iſtas, quæ erunt in mundo, bræo. 98. Vel: Syri, id enim figniſicat nomen mhpd, 9 1. Sed ſakem transfereris de loco ad locum, uti prout in editione Hebræa, quà uſus ſum, ut & in mex in Commentatoris noñRri notis ſequitur, exemplari n n habetur, ſed juxtä utrum- vid. num. 94. . veri. . que MStum legendum eſt dupy), cui lectioni et- 92. Vel: quid tum poſteà? quoniam ſpes iſta te iam Pataphraſis Chaldaica conſentit, ubi vide manet, ut tandem eum cœteris captivis reverta P. Fagii notas 5 in Bib liis Buxtorf. pro bon& Iis, conter. num. feq, 95. legitur hic: 7 n i. e. filii Javan, quo nomine 93. De quibus vide 2. Reg 17. V 6. & c. 18. v. vocant Judæi Græcos, eidem lectioni etiam A- .1. ben Efſra accedit, cujus vide notas ibidem, coa- 94. Confer. quæ paulò antè num. 9 1. b. v. notata! fer. & tract. Talm. Sanhedrin, ol. 106. a, (N. M. Navibus ma eiſnttrat gvoqne ei Pod vetl Nit. & Etl . 1. ejus (ſodei næ:) more dæo) diced Citaor, gia bant, ille ſr ilitan] (Vid — 99. Hedr, i popularidun man mitg 101. & 10. 100. Nemnt ot. ad bar: 101. Drom D Raſchi not. 107, Kicuti 5 Gickionem men ech. t. z0. 103. Ke inten dum ſone 1. Nomnuli ka exponun gvoniam! Hw ie w 1. 144. 1.8 bechor 3. le lot en in Sanhec — ne perd col. ent AAe. ritidine Gut cum de. ded iſto, udi un vehit) lach 93. G dlocum; 34. dini: Bod. ipſum irauam es) gui hec eresvenient: Ei 5t. cum nari- — portaione, ram upeſſtetann, ide 1,& numn. anlec. kegitut: nhhn, CAF. XXV. lazucb,), 60, Ae on, ſol. 100, 8, aui a hon otell conler not⸗ abetut enpoſtio e Nn . e. quisnam k, gui ecetnn nempe: contit nundo⸗ nOmmen e ulusſom, vi Ain ,ſed uxiulnmn. , euilehionn i⸗ alemir, uhi tidlte ntotf, 1O nn an,10 bomine ledtioni etiam A orar bbidem,66d l 106,3, 102. Sicuti Eſai. cap. 3 3. v. 2 I. Habetur, alii aliter NuMERORUIM. 1227 navibus magnis 99. Aflyrios. Eod. verfſ. 24. Et tigene Aſprios] Et affligent eos, qui ſunt trans fluvium. 100. Eod. verſ. 24. A que etiam ipſe in aternum peribit] Sic quoque expoſuit Daniel: donec interfecta eſſet beſtia & perüſſet corpus ejus. 101, Eod. verſ. 24. Naves] (Dicio 2α ſignificat) nayes magnas, ſicuti ſcriptum eſt: A) i. e. & navis 102, magnifica (ubi jonathan Chaldaicè vertit:) 8N W i. e, & trieris magna. 103. ⸗ LCLCLCQg . XXV. YErf. 1. Ia S-hittim] Ita fuit nomen ejus. 1. Eod. verſ. 1. Fornicari cum f- liabus Moab] (Idque) ex conſilio Bileami, ſicuti habetur in (capite:) 59 . 2. Verſ. 2., Et adoraverunt Deos eorum] Quando prava concupiſcentia 3. ejus (Judæi) prævalebat ergà illam (feæminam Moabiticam) isque dicebat ei (ſœmi⸗ næ:) morem mihi gere, illa depromebat ex ſinu fuo imaginem Pehor atque ei (Ju- dæo) dicebat: adora iftam (imaginem.) Verſ. 3. Pehor] (Nomen inde) di- citur, quia 5 ν⅞hi. e. denudabant 4. foramen podicis coràm illo (idolo) & caca- bant, iſte fuit cultus ejus. 3. Eod. verſ. 3. Et iratus eſt * ſuror Domini contrà Hia- liitas] (Videlicèt) immiſit ineos plagam. 6. Verſ. 4. Sume omnes principes populi] PpppPppPpP 3 Ut v. 6. n. 39. & ejusd. c. 24. v. 14. n. 65. vide 8& Raſchi not. ad Eccleſ. c. 10. V. 12. ac Gur Ar- jeh fol. 18 §. col. 3. med. 3. Confer. hic Gur Arjeh fol. 198 8⸗ col. 3. circã fin. ac not. in nomn mnou h. loc. ut & traét. Talm. Bechorot, fol. 5.5, & Sanhedein, fol. 106. a2,. 4. Nam y venit 7α an ihin j. e, ſigniſi- cat aperturam & detectionem, uti in notis pan n h. oc. exponitur, confer. hic autor Tractatus Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &c. Part. 4. Traité I. cap. I. & caàa. 2. 703. Sie interpres Latinus verba illa, quæ in Tar-[5. Vide Deuteron. cap. 12. v. 30. D. 112. ac P. gum Jonathanis habentur, tranſtulit. Fsgii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. I. Nounnulli ex Rabbinis nomen tpv allegoric& * Hebr. nn iſtud & ſequentia, usqne ad: mi. e. ita expanunt, ut ſignificet mwi. e, ſtultitiam, fſume (omnes &c⸗ verſ. 4. h. c.) abſunt 4 MStO quoniam Iſraelitæ perpetraverant ibi — wyr 1. . Prv i. e. factum ſtolidum, uti in noti 6. Nam .ασ He e i⸗ i, e. omnis (lo- ot W b. loc. habetur, confer. Jalkut Part. 1 cutio:) * r i. e. furor iræ facit notam i. 1. fol. 244. col. 4. med. it. Sanhedrin, fol. 106. e. fignum aliquod poſt fe relinquit, ſic in Gur 2. & Bechorot, fol. 5. 5. Arjeh fol. 188. Col. 3. fin, confer. & not. in 2. Ef hoc eaput undecimum tractatus Talimudi a item cap. ſequ. 26. Verſ. 13. num, ci: Sanhedrin, de quo conkfer. cap. antec: 14. 32. 5 99. Hebr. ααα eann, nonnulli ex Rabbinis popularibus vertant: cum turribus magnis, Ger- man. mit groſſen Thuͤrnen / conter. num. ſequ. 102. & 103. 100. Nempè: Euphratem, confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 101. Prout Daniel. c. 7. v. 11. habetur, ubi vide Raſchi not. dictionem iſtam intenpretantur, vide, qa pau 10 ante n. 99. h. verſ. notata ſunt, it. not. ad E- Zech. e. 30. v. 9. num. . 122 NIMERORIM. Nt illi judicent eos, qui colebant Pehor. 7. Eod. verf. 4. Et ſupende eos] (Nempè illos,) qui coluerant (idolum Pehor.) Eod. verſ. 4. Er ſaſßende] (Verbum vp ) ſignificat ſuſpenſionem, veluti reperimus ** circà filios Saulis (de quibus dicitur:) 80P i. e. & ſuſpende eos Domino 38. atque ibi (verbum PP3) exponitur: ſuſpenſio „cultus idololatrici (?œna) eſt lapidatio; 9. omnes autem, qui lapidan- tur, ſuſpenduntur. 10. Eod. verſ 4. Contraà Solem] i. e. In conſpectu† omnium; 11. expoſitio myſtica eſt, quòd Sol oſtenderit 12, peccatores, (nimirùm) nubes du- plicabatur 13. & regione ejus (peccatoris idololatræ) ac Sol ſuper illum radios ſuos ſpargebat. ¹4. Verſ. 6. Et ecce vir ex filiis Gzaelis venit] Congregaverunt ſele illi, qui crant ex tribu Simeonis, ad Zimbri, qui orum extitit princeps eique dixerunt: nos ad mortem condemnamur; tu verò ſedes * &c. ſicuti id totum exponitur in (ca- pite, quod incipit:.) = Ni. e. hi ſunt combuſti, (in tractatu Talmu- dico:) Sanhedrin. 15. Eod. verſ. 6. Midianitidem *] (Nempè:) Casbi, filiam- Zur, 16. Eod. verſ. 6. Ante oculos Moſis] Dixerunt (Simeonitæ) Moſi: num iſta CAP. XXV. . (Midianitis fœmina) permiſſa, an vero prohibita eſt, (ne ſcil. in matrimonium du- catur?) — 7. Hæc ipterpretatio conformis elt Chaldaicæ translationi, ubi vide P. Fagii not. confer. & Gur Arjeh fol. 188. col. 3. fin. & Sanheditin, fol. 34. a. 5. & fol. 3 5. a. ac not. in a np h. loc. item Lightfoot. ad Corinth. c. 10. verſ. §. pag. 205. edit. Lipl. ae Jalkut Part. 1. Jol. 245. col. Hebr. en W, iſts, ut & ſequemia, usque ad: NM.öi. e. exponitur, ablunt 4 MSto 1. confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. &2. a. §. Vide 2. Samuel. c. 21. v. 6. ibique Raſchi not. coater. & Levit. c. 19. u. 2 8- n. 142. 9. Continetur hie ratio, cur cultores Pehor fuerint ſuſpenſi, nempè quia rn D ax i. e. cultus idololatricus lapidatione punitur; o- mues autetn lapidati ſuſpenduntur, vide not. in p now ' h. loc. 10. Vide Deuteron, cap. 2 1. vetſ. 22. ibique not. n. 50. confer. & not. in Han n, h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin , fol. 6 4. a. † Hedr. 72 Py7 ia & ſequentia, usque ad: olten- detit peccatores, abſunt 4 MSt 24 I1. Scillcét: non procul 4 domo judicii ‚ut o. mnes conſpic ere poſſent cosS, qui ſuſpendeban- tur, nam alius locus lapidatic nis procui aberat4 domo judicii; hic vero jubebantur præter mo- tem teceptum non ptocul 4 loco judicii ſuſpen di, ſic exponitur in Gur Arjeh fol. 188. col. 3. med. 12. Vel: notos fecerit, nempè: radiis ſuis, uti mox ſequitur in expoſitione Commentatoris no- ſtci, confer. not. in Nan ne h. og. ac num. ſequ. 14. 13. Vel: convolvebat & contrahebat ſe, ſic 290 vel: 79 0Nπ, uti in MSto z. habetur, hic interpre- tor, ac Judæi populeres Germanicè vertunt: War ſich umbwunden / i. e. convolvebat ſe, confer. Exod. cap. 2 5. vVerſ. 29.: n. 82. ac not. in DANR ND. joc. it. Exod. cap. 26. verſ, 9, n. 3 5. In alkut Part. I. Ol. 24 5§ col. 1. med. pro 901 legitur: a, nilſi fortè ertor deſcribenti- um ſeu typothetarum intervenit. 14. Et hoc modo radiis ſuis oſtendebat ac notum faciebat idolo latram, vide, quæ num. antec. 12. notata ſunt. * In M Sto 2. hic additur: prmr) i. e. & tac es. 15. In. iſto tractatu eſt caput nonum, quod hic al- legarur, ac regetitur locus hic allegatus, fol. 92. a. confer. Gur Arieh ol. 18 %. col. 2 fin. ac jal- kuat dict. Parr. 1. ol. 245. col. I. med. XW Iſtud: ut & ſequentia, usque ad: &) i. e. & vidit, abſunt hie à MSto 2. 16. Sicuti infrà verſ. 15. b. cap. nominatur. fin. confer. Jalkut Part. 1. Jol. 245. col. I. cAxr. — catur)ſidi tota res enp ſcondita ete mitteband9 (iecitur enim nus eſos; ſe niebat, 1 1 Vit conltitut ferm habet eite Moſe⸗ nippit lace⸗ gnifcant:) do: Ma- aien — „ 17. Confer: 6. eidem, gu⸗ 35. 19. Nempe: i- ci: Sanhect † Hebr. OM NWMi. e, & Ni troque M ,0, 19. Vel: ſente Nimn Hehr, dd tort. in Lexie ſegn. 7. het 21, h. 1. 21 Raſchinot. drum Urer u ſot. 38 ohe il. 2 0, Mrodt Exoe 11 Videlicet Videinftz ven Zanhectin; 70 121, Kire: irad „ cec ictamen ). adduci Dolis Raſchiz Penl cenſen,⸗ b I6. CANXr. — 1l] Venpe bun s diciut.) erponitur: gui hhican. omninm; ) nubez du. ntadios ſuos tunt ſele ili, ue dixerunt: Dniturinkca Gdatn Talmun. 1. asbi, ſliam. 1: mum iſta monium du= calur!) — fol 139,l 3. l. 145. (0h l. radiis ſuis, uti mcnentatotisno⸗. log, ac nuw. ehatſe, ſe n tupyhic inerpfe⸗ namice vertunt cnNoledan le, n. S2. c nol in 1 16. Vetl, gi . ol. 1, ned, Pto etot eſcibenti⸗ ndebꝛtac notum numn, altec, 12 e, tates⸗ n, gvo bic al⸗ legntng ,ol ,1. 0l.: fne ⸗ I⸗ mes, A: Ni e.& Ominatur. — CAP. XXV. 1229 catur?) ſi dixeris: prohibita eſt, 17. quisnam tibi filiam Jethronis permiſit? ſicuti tota res exponitur ibidem. 18. Eod. verſ. 6. Ili autem ſlebant †] (Quoniam) ab- ſcondita erat ab illo (Moſe) conſtitutio juris 19, ideò omnes planctum magnum e- mittebant, quoad vitulum (conflatilem) ſteterat Moſes contrà ſexaginta myriades, dicitur enim: & contrivit usque ad pulverem &c. 20. hic autem remiſſæ erant ma- nus ejus; ſed (hoc ideò factum eſt,) ut veniret Pinchas & auferret id, quod ei conve- niebat. 21. Verſ. 7. Et vidit Pinchas] Vidir ille factum & in memoriam revoca- vit conſtitutionem juris 22. ac dixit Moſi: ego per Cabalam à te didici: 23. qui rem habet cum fœmina gentili, *in hunc Zelotypi faciunt impetum, 24, reſpondit ei * (Moſes:) lector epiſtolæ ſit illius nuncius, 25. (hoc auditéô Pinchas) ſtatim ar- ripuit lanceam manu ſua &c. Verſ. S8. In lupanar] (Verba iſta: Op O& hic ſi- gnificant:) N ONi e. in tentorium. 26. Eod. verſ. 8. Per ventrem ejus] (Di- 7 Qdio: nop hic accipitur, ſicuti in illo loco:) prout (conſtitutum eſt:) maxillas & —— phi. e. ventriculum; 27. direxerat (Pinchas ictum) in medium membri virilis iſti- 17. Confer. Geneſ. c. 49. v, 6. ubi in notis Raſchi 198. Nempè: in dicto capite nono libri Taſmudi- ci: Sanhedrin, de quo vide num. antec. 15. Hebr. .αn e iſta & ſequentia, usque ad: N . e. & vidit (verſ. 7. b. cap.) abſunt ab u- troque MS. l 19. Vel: ſententia, oralis doctrina, deciſio, id e nim Hebr. e notat, de quo plura apud Bux- terf. in Lexic. Chald. fol. 612. confer. & verſ. ſequ. 7. h. cap. n. 2 2. & infrà Numer. c. 3 I. V. Ralſchi not. ad Joſu. cap. 15. v. 17. & not. ad Ii- brum Prec. Jud. part. I. p. 11 5. a. med. ac Light- foot. ad Johann. cap. 9. verſ. 2 8. p. 1054. edit. 20, Proùt Exod. cap. 32. verſ. 20. habetur. 21⸗ Videlicèt: ſacerdotium perpetuum, de quo Sanhedrin, fol. 82. a. 227:, Sive: traditionem, deciſionem, &c. Hebr. un, de qua voce paulo antèn 19. verſ. præ- ced. dictum eſt, confer. & Num. cap. 27. verſ. 5. n. 17. adducitur autem iſta 19A paulo poſt in notis Raſchianis, de qua vide num. ſequ. 2 4. h. verſ. confer. & D. Maji Theol. Jud, Loc. 1. 5, 5. eadem, quæ hic, adducuntur, vide ibid. n. 21. n. 8 2. ac Deuteron. c. 3 1. verſ. 2, n. 5. item vide infrà verſ. 1I 3. b. cap. confer. hic tract. Talm. 23. Vel: per traditionem à te accepi, ſic ae hie interpretor, Confer. 2. Paralipom. c. 18. v. 5: ibique Raſchi not. it. tract. Talm. Sanhedrtin, Jol. gz. . ꝗJM * Hebr. rp- yin, in MSto z. legitur 7y &an N i. e. qui venit ad fœminam gentilem, ves eadem eft. 14. Hæc fuit illa inn i. e. traditio ſeu conſtitutio, de qua paulo antè n. 22, b verſ. conſer. Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 2061T. pr. *X Hebr. 37 &, iſta & ſequentia, usque ad: 7 ann i, e. in lupanar, abſunt ab utroque MSto. 2 5. Vel: tabellarius ſive legatus ejus, Hebr. No, vel, (uti hic in exemplari, quo uſus ſum, legi- tur:) &n, ſenfus eſt: qui conſilium dedit, is etiam iſtud exequatur, confſer. Ejasd. Buxt, Leexic. Talm. fol. 1905. ac Joh. Druſti Adag. Hebr. vide & Exod. c. 3 3. v. 17. n. 62. 26. Confer. hic P. FPagii not. ad Paraphr. Chald. ac not. in par nv h. loc. it. Chulin, fol. 134. 5. 27. Sicuti Deuteron. c. 1 8. v. 3. habetur, ubi vi- de not. n. 24. & n. 26. nam, quia Pinchas mulie- rem haſta ap "&ι j. e. in ventrem eius direà interfecetat, ideò a e i. e. yentrieulus ſacer- dotibus fuit datus, uti in notis Raſchi ad Deute= ron. c. 1 §. v. 3. habetur, confer. Chulin, fol. 5230 NuMERORUM. – APp. XXV. 4 Hius Zimti & (in medium †) pudendorum mulieris ( Casbi) omnesque viderumt, quòd non fruſtrà illos interfecerit (Pinchas;) facta autem ſunt ei multa miracula, 28. ſicuti id omne exponitur ibidem. 29. Verſ. I1. Pinchas, filius éleazaris, filii Aaro- nis Sacerdotis] Quoniam tribus (Iſraeliticæ) illum (Pinchaſum) conviciis petebant (dicentes:) num vidiſtis filium illum Puthi, 30. cujus avus maternus 31. ſaginavit vitulos ad cultum idololatricum, is interfecit principem* ex populo Iſraëlitico, 32. „ idcircò venit (hic) Scriptura ejusque genealogiam ad Aaronem refert. 33. Eod. verſ. 1I. Dum zelatus eſi Zelum meum] i. e. Dum ultus eſt * iram, quàâ ego iraſci debuiſſem, 34. omnis dictio ee notat eum, qui ad iram commovetur, ut de ali- qua re capiat ultionem, emportement, 35. linguâ vernaculàa. Verſ. 12. FKrdus me- um patis] Ut ſit ei in fœdus pacis, 36. veluti aliquis, qui retribuit 37. bonum atque gratia m ei, qui ſibi beneficium exhibuit; ita & Sanctus ille Benedictus aſſignavit * ei (Pinchaſo) pacem ſuam. * Verſ. 13. Et erit ei] Fœdus iſtud. Eod. verfſ. 13. Fadus Sacerdotii perpetui] Nam, etiamſi jam anteà ſacerdotium datum fuerit ſemini Aaro-⸗ † Hebr. , ſic in MS10 2. hic aditum reperi- tur, quam jectionem in verſione hic ſeeutus 2 tiNem ſex miracula ei facta eſſe tradunt Rabbini, ide tractatum Talmud. Sanhędrin, fol. 82. b. ſicuti in τ Ne ad marginem allegatur, con- fer. & not. ibidem, ubi miracula iſta enumeran- tur, vide etiam Gur Arjeh fol, 188.: eol. 4. princ. 29. Nempeè: in capite nono tractstus Talmudi- ci Sanhedtin, de quo ſuprà v. 6. . cap. n. 1 5. 30. Confer. hic Exod. c. 6. v 25. ubi dicitur, quod: Eleazarus ſibi uxorem duxerit unam ex filiabus Puthiel, quæ pepererit Pinchaſum. . Nempe: Puthiel, de quo num. antec. 3 0. con & Exod. c. 18. V. 1. n. 4. ac. I. Patalipem. c. 2. v. 5§ 3. item Num. cap, 31. verſ. 6. n. 20. ac D. Wagenleil. Sot. p. 886. & ſequ. . . „ Hebr. & wa in MSto I. hic additur: Vad i. e⸗ tribus; in MSto z. babetur: π⅜ i. e, unum (ſcil. priocipem populi Iirael.) 3 1 32. Videlicèt: Zimri, qui fuit princeps domus fa- miliæ Simeonitarum, prout habetur Verſ. 14. h. cap. è FCaonfer. bic Gur Arjeh fol. 188. col. 4. med. Gonfere i — en bo⸗ 1. ubi tract. Talm. Sanhedrin, fol. 82. . & Sota, fol. 43. a. ad mar- ginem allegantur. AX Hebr. Mnaα,, in utroque MSto poſea additur Dn r DeOn IWen ie i. &. ultionem meam, dum ipſe iratus eſt irà &c. quam ego capere debuiſſem, confer. Gur Arjch FJol. 189. col. I. princ, ac not. in nan h. loc. ut & nat. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 10⁸. b. med. ac p. 2 18. 6. princ. 2 5, Ia hict reddo: wanwed (ſic enim legen- dum pro Dmeate, pront corrupté habetur,) confer. ſuprà Numer. c. 1 1. v. 29. num. 12 5. & ExoOd. c. 20. V. 5. n. 29. item Deuteron. c. 4. v. 24, n. 20. confer. & Gur Arjeh fol. 189. col. I. in pnm nie „ loc. 36. Confer. & hic Gur Arjeh fol. I89. col, 1, med. Talm. Sanhedtin fol. 92. 6. ad marginem alle- 3. it. Kidduſchin, fol. 66. 5. 37. Vel: refert ei gratiam, Hebr. in Syw ſic in notis pap M hic exponitur. . † Hebr. aN, abeſt iſtud 4 MStO I. in MSto z. pro eo legitur: ha i. e. & meritum ſeu ju- ſtitiam. 1 *Atribuit, Hebr. ' ſepatavit, poſſes & vertere: declaravit. . . 34. Vel: dum ultionem ſeu vindictam ſumpfit, Frinc. ac P. Fagius ad Paraphr. Chald. ut & not. ac not. in aN h. loc. ubi etiam tractat. atur, confer. not. ad Malachiæ c. 2. v. 5. num. ** Poſſes etiam vertere: retributiones ſuas, Hehr. vrn .MV. — Aaronis; 1 undti erant Alpinchas, rat hucusqu chim, 40, dem) Zimt rodie. commoreri (quodidem tem iri V. ita etiam na mu zalernt 44, gur fu⸗ laudem bind cohibnit, gn quocitcätu⸗ Iſ. Nmen. — dv, tependit. 3. Conler. h fin it. trac, 39. Nenpe:: m elt, conß h. loc ubi e dhalo kœdus 40. Hebr. te operis Ta derathim, , 100, 6 it, ſol. 66.4. 41. Vid. did. b,rout in 1 W un ( 23. . 17,1 4. Uii Zachar ſehi not cont fin u lupt Anot. a0 bee idelckt di —2= CA. Nr. — e Ficderwt, irachla, 11, 1, flüi A. 5Peiebant. . heinarit ailiico, 9. 33. LEod,. i ego iraſei urut de ali. 2 Redu meo. bonumatgue s alſignayn o erk 13. fuenit ſemini Aato⸗ — luonem mean, dicam unpſit, Onter, Gur Arjeh in o Nod. ud at, 2 gi. . (ſe enin zegen⸗ rupts hubetur)) 9. nomn. 11 ½. & Deuteton, e, 4. V. ſol 1g9. col l, Chald, ut &not, .1g9. ol, 1,wel. bi etiam tractat. d maginemn Ale. 2 1. V, ſ. hum. . h , le itur. S10 1, in Möto:⸗ metilum ſel l⸗ polles kelee: 7 iones Ms,lebr⸗ NN 1 Vid. ſuprà Numer. c. I1. V. 29.. 124. it. Num. Ar. XXV. NuMERORUM. r121r Aaronis; (tamen) non fuit datum, niſi Aaroni & filiis ejus, 38. qui unà cum ipſo uncti erant, eorumque generationibus, quæ poſt illorum unctionem naſcituri eſſent; aſt Pinchas, qui jam anteâ natus, 39, nec tamen unctus erat, non comprehenſus e-= rat hucusque ſub regula ſacerdotii, atque ſic diſcimus in (tractatu Talmudieo: ) Seva- chim, 40. Pinchasnon conſtitutus fuit Sacerdos, antequàm ipſe interfecit (princi- Pem) Zimri. 41. Eod. verſ. 13. Deo ſuo] G ⁸5 hic ponitur pro:) N ‚i. e. propter Deum ſuum, ſic (accipitur in illo loco:) num tu ad Zelotypiam- commoveris mihi i. e. propter me, † item (in illo loco:) & æmulatus ſum (quod idem notat, ac) x nWai. e. propter Zionem. 42. Verſ. I14. Nomen au- tem viri Graæzlitæ &c.] Sicuti (S. Scriptura) recenſet genealogiam juſti* in laudem; ita etiam narrat profapiam improbi in vituperium. 43. Eod. verfſ. 14. Princeps do- mus paternæ Simeenitarum] (Extitit iſte princeps) unius ex quinque familiis paternis, 44. quæ fuerunt tribui Simeonis; 45. alia explicatio: notam facit (hic Scriptura) laudem Pinchaſi, 46, qui, quamvis iſte (Zimbri) fuerit princeps; tamen ſeſe non- cohibuit, quò minus Zelotypiâ moveretur propter nominis Divini profanationem, quocircà manifeſtat tibi (hĩc) Scriptura, quisnam ille fuerit, qui percuſſus eſt. Verſ. 15. Nomen autem mulieri, * quæ perenſſa ſuit, G&c.] (Kefert koc Scriptura,) ut no- J tum vruν, dum Deus quali beneſficium beneſicio 43. Sive: in ignominiam ejus, confer & hic Gur rependit. Arjeh fol. 189. col. I. fin. ac not. in orm eD 38. Confer. bie Gur Arjeh fol. 199. col. I. circà fin. it. tract. Talm. Menachot, Jol, 2z0. a. 39. Nempè: antèe unctionem illam, de qua hic ſer- mo eſt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Cheld. h. loc, ubi & aliæ adducuntur rationes, cur Pin- chaſo fœdus iſtud fuerit datum. 40. Hebr. 1an, eſt is liber primus partis quin- tæ operis Talmudici, tractans de Sacrificiis, vid. Sevachim, ſol. 10 1.5, confer. & Jevammot, fol, 100. b. it. Ketubot, fol. 13.5. & Kidduſchin. Jol. 66. . 4I. Vid. dict. tractat. Talm. Sevachim, fol. 10 1. 6. prout in "an ne ad marginem allegatur., c. 2 3. V. 27. n. 97. 42. Uti Zachar. c. 8. verſ. 2. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. confer. & Gur Arjeh fol. 1¹ 89. col. 1. fin. ut & ſuprà Numer. dict, c. 11. v. 29. R. 1 24. S& not. ad Ezech. c- 39. v. 2 5. n. 13. * Videlicèt: Pinchaſi, de cujus genealogia ſuprà V. 11I. H. cap. n. 3 3. h. loc. ubi ex R. Elia Miſrachi ſive orientali ad- ducuntur iſta: No eiee „ rn wn i., e. quicunque in majori dignita- te conſtitutus eſt, illius quoque peccatum malus eſt, juxtà illud Juvenalis,; omne animi vitium tanto conſpectius in ſe Crimen habet , quanto major, qui peccar, habetur. 44. Confer. hic Geneſ. c. 49. vetſ. 6. n. 34. & K, 36. 4 5. Be quibus vide Geneſ. c. 46. v. 10, & I. Para- lip. c. 4. Vv. 2 4. ROta autem, quòd 1. Paralipom. dict. c. 4. v. 24. ſolum quinque numerentur; aſt Geneſ, alleg. c. 46, v. 10. numerantur ſex capi- ta familiarum, confer. cap. ſequ. 2 6, Terſ. 1 3. n. 16. & n. 3 5. ac not. in han Mhov h. loc. 46. Confer. etiam hic not, in am me, ubi ra- tio hujus explicationis adducitur, confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 82. 5. * Scil. Cosbi, infamis iſtius mulieris Midianitidis, quam cum Simri ſcortantem EPinchas trucidavit, epi⸗ Q◻ 1232² cum tibt faciat odium Midianitarum, qui proſtituerunt ** filiam regis ad ſcortatio- nem, ** ut Ifraélitas ad peccandum inducerent. 47. Eod. verſ. I5. Prineipis popu- lorum] Unus fuit ex quinque regibus Midianitarum, (iſti fuerunt:) Evi & RBekem & Zur &c. 48. ipſe autem (Zur) cœteris (regibus) omnibus præſtantior fuit, 49. nam- dicitur (hic:) principis populorum; ſed quoniam is ſeipſum reddiderat contemptibi: lem, dum filiam ſuam proſtituerat, (ideò) numerat illum /Seriptura †) tertium. 50. Eod. verſ. 1 5. Familiæ paternæ] Quinque familiæ paternæ erant Midianitis, nempè: Hepha & Hephar & Chanoe & Abidah & Eldacha: 51. iſte autem (Zur) fuit rex u- nius exiſtis (familiis.) Verſ 17. ige] (Verbum x ejusdem eſt formæ ſeu mo- di,) cujus eſt: 10 &. inig, 52. & ſignificat (tempus) præſens (ac ſi diceret Scriptu- ra:) vobis incumbit, * ut vos (ſemper) geratis hoſtes ergà illos (Midianitas.) Verſ. 18. Quia ipſi vos aflixerunt] In negotio Pehoris, quia proſtituerunt (Midianitæ) fi- lias ſaas ad ſcortandum, ut vos ſeducerent poſt Pehor; Moabitas autem ** non præ- cepit (Moſes,) ut perderent (Iſraelitæ) propter Ruth, 53. quæ ex illis naſcitura erat, ſicuti docent (Kabbini noſtri) in Bava kama. 54. — — epitheton fuit Nib Sevilna, vid. Buxt. Lexic. . Chald. Fol. 234 8. conlfer. Sanhedtin, dict. fol. 82. b. „*½ Hebr. oet iſtud & ſequentia, usque ad: „tU i. e. ut ad peccandum IHraelitas &c. ab- funt hic 4 MSto I. N* Hebr. Mm hoc & quæ ſequuntur, usque ad: n WD i. e. ex quinque regibus, abſunt 4 MSto z. male. 47. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 89. col. 2. princ. ac not. in Smnn ov b. loc. 4 8. De quibus infrà Numer. cap. 3 1. v. g. dicitur. 49. Vide etiam hic nat. in poe ne, ubi loci i- ſtius amplior habetur expoſitio. † Hebr. Da, ſic in MSto 2. hic additum reperitur. 50. Id eſt: tertio loco numerat illum Scriptura, nempè poſt Evim & Rekemum, prout Numer. c. 3 1. V. §. habetur, confer. & not- in a bh. loc. 51. De quibus vide Geneſ. cap. 25. verſ. 4. 2. Id eſt: recordando, obſervando, ſic hoc loeo i. . aſfrigendo, confer, ſuprs Numer. cap. ,. 15. V. 35. D. 62. & 63. ac. Gur A jeh fol. 199. col. 2. princ. ubi habetur, quòd, ſi hic yx i. e. modus imperativus eſlet, ſentus eſſet, quòd Iſraeliæ ſaltem R& — i. e. una vice affligere debuiſſent Midianitas 5 ſed quoniam uſurpata eſt a P i. e. ſignificatio temporis præſentis, i- ded notat "pn A i. e. præſens perpetuum, i- ta, ut nunquam non affligere debeant Midiani- tas, confer. Deuter. c. 27. V. 1, n. 1. it. Bava ka- ma, fol. 3 8. a. * Hebr. yy in MSto z. poſt Pwh i. e. ſi⸗ gnificat præſens, ſic legitur tby i. e. afflige illos, ur vos (ſemper) geratis &c. XX Hebr. A N LDN) iſta, ut & ſequentia, usqae ad: Sn& NM) i. e. & factum eſt poit &c. abſunt ab u- troque MSto. 53. Confer. hic Gur Arjeh fol. 189. col. 2. circà fin. ac col. 3. princ. item not. in an mev . loc. 54. Locus, ad quem hic teſpicitur, habetur in Ba- va kama, fol. 3 8. 5. prout in nan S' ad marginem allegatur. CAP. XxXVI. (A. W — Erl. ge⸗ nun quandolllt foerunttras Fes ſuasz ten Adtribum Er locum , (nempe,) Dixerunt il Aeo auin Fus velter tranlit in n temnebant? ttibusſaas! iſtorum mat rünt, quant ſuumeis im — bi tatio ihu amn humeta gamillapre * Vel: intta Proeo legitu Hedt, on 8 Ni.e, Alia MSto. 2. Coner, gua Kint A) ſunt, vide & ſa: non ſe MRo I. 3. Vide hie R not. in n Conter ei tn. X not i C.NV. d ſeottatio. KBekem & , 49. nain⸗ tontemptibi⸗ tertium., 30, nitsnene 1) fuiſtter u. tine ſen mo⸗ beret Seriptu. litas.) Verl. Micianita)f- 1 non pre- lcitara eat, A jeh /ol 1l9⸗ K hic Enlus ellet, gud 1e Vice afflggere iam luſpaneſt vonisfeſentis,⸗ nsperpetuum, 1 gebeant Midiapi⸗ d. de Bada M⸗ m wie l⸗ erais bee, venli, uigte RR Ke, ablantebu⸗ 169. col. 1.clee⸗ 1 vn wo ,⸗ vt, babetu n a⸗ n9 Emm. CAF. XXVI. NIMERORUIM. 1233 CAL. XXVI. Erſ. 1. Et faltum eſt poſßtplagam & .] Res ſimilis eſt paſtori, 1. in eujus gre⸗ gem lupi irruerunt * ac nonnullas ex ovibus interemerunt; ** ipſe aurem numerat illas, ut ſciat earum numerum, quæ ſuperſunt; alia expoſitio: quando (Iſraêlitæ) egrediebantur ex Ægypto atque ipſi Moſi concredebantur, eidem, fuerunt traditi numerati, nunc, quando ille (Moſes) vicinus erat, ut moreretur atq; o-. ves ſuas reſtitueret, reddidit illas numeratas. Verſ. 2. Juxtà domor patrum ſuoram Ad tribum paternam relata fuit eorum proſapia; non verò ad matrem. 2. Verfſ. 3. Ee locutus iſt Meſes & Eleazarus, ſacerdos, cum ills] Locuti ſunt cum illis ea de re, (nempè,) quòd Deus præceperit, ut illos numerarent. 3. Eod. verſ. 3. Dicend Dixerunt illi eis (Iſraêlitis,) opus habetis, ut in numerum redigamini. 4. Verſ. 4. Ab eo, qui viginti annos natus & ſuprà, ſicuti Præceperat &.] (Nimiruùm) ut ſit nume. rus velſter 5. ab eo, qui viginti annos natus eſt & ſuprâ, nam dicitur: quicunque- tranſit in numeratos & c. 6. Verſ. 5. Familia Chanocæaa] Quoniam *t* gentes con- temnebant* illos (Iſraélitas) atque dicebant: cur iſti per genealogiam referucitur ad tribus ſuas? exiſtimant (ſcilicèt) iſti, quòd Ægy?ptii non exercuerint dominium erga iſſtorum matres, nam, ſi in illorum (ſcil. virorum) corpora ipſi poteſtatem cxerchè⸗ runt, quantò magis in eorundem uxores, quapropter Sanctus ille Benedictus nomen ſuum eis impoſuit (nempè:) Nqab iſta parte, 7. & dab altera Parte, ic ſi diceret: te- Qdqq 2 ſtor 1. Vide hic præ aliis not. in Mar rS h. loc. u [5. Quoniam verba hujus textus „nempe: MWX bi ratio iſtius expoſitionis affertur iſla: quoni- ſunt quadammodo elliptiea, ideò Com am numeratio conjungitur plagæ ac poſt pla- mentator noſter illa hic ſuplet per iſta: om. gam illa præcipitur Moſi. i. e. ut ſit numerus veſter cc. * Vel: intrarunt, Hebr. aaa, in utroque MSto 6, Prout Exod. cap. 30. v. 13. habetur, confer, hic pro eo legitur: a i. e. irruperunt. Gur Atjeh fol. 19. col. 4. princ. ac not. in **½ Hebr. iſtud, ut & ſequentia, usque ad: pon ne b. oe. 1. e, alia expoſitio, abſunt hic ab utroque "*† Hebr. vo⸗ . iſtud & ſequentia „ usque ade MSto. . . Dyza j. e. in omnibus iſtis (familiis &c.) abſunt 2. Confer. quæ ſupràâ ad Numer. c. I. V. 2, Sign. *] hie 4 MSöto 1. S oan & intrà ad Nuam. cap. 36. v. 3. num. I. notata * Hebr. (Gam, ſpernebant, in MStO . pro eo legi- ſunt, vide & not. in am νανâ5 loc. verba i. tur: P i. e, irridebant, ſubſannabant; conker ſla: non verò ad matrem, abſunt in Hebræo 4 not, ad L. evit. c. 2 5, v. 17. 6* 2d Zephan. c. 2 MsSto I. 8: n. 19. . . ac not. in ham pw h. oQoc. in fine ejusdem nomignis, unde efficitur ex dun- 4. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 189. col. 3. . bus iſtis literis nomen Dein, verbi gratiq, no- ſin. ac not. in am rwh. loc. 4 mine 1234 NüuMER ORHM. CAb. XXVI. ſtor ego de eis, quòd illi ſint filii patrum ſuorum, atque hoc eſt, quod explicatur per Davidem, (dum dicit:) tribus — 8. teſtimonium (ſunt) Iſraelitis, 9. i. e. nomen iſtud: (— ) teſtimonium præbet illis † (nempè:) eorum tribubus, (quòd illæ ſint genuinæ,) quocircâà in omnibus iſtis (familiis) ſcriptum eſt (verbi gratia:) ₰°e tem &πιαπ &c. ſed in cO) 10. non opus fuit dicere: familia 3 O) quia, ne- men (Dei — ))ei infixum eſt, (nempè) dab initio (nominis 9) & Nin fine. Verſ. 9. Qui impulerunt] Iſraêëlitas contrà Mofen. 11. Eod. verſ. 9. Quando com move= runt] Populum (Iſraëliticum) contrâà Dominum. Eod. verſ. 9. Commoverunt (Ver- bum: X ſignificat:) &ι*π i. e. impulerunt Ifraêlitas, ut contentionem excitarent contrà Moſen, u eſt) formæ v 1. Verſ. 10. Er facti ſunt in ſignum] In- oſtentum & monimentum, ne vir alienus 13. accedat, ut de facerdotio contentio- nem moveat. Verſ. I1I. Eilii autem Rorah non mortui ſunt] Iſti ab initio quidem- fuerunt participes conſilii; ſed tempore ſeditionis ad meliorem mentem redierant, quoeircà feparatus fuit eis 14. locus ſublimis in Gehenna, ut ibi commorarentur. Verſ. 13. Zerach] Is fuit X i. e. Zochar, 1¹5. fignificans æX i. e. ſplendorem, familia autem Ohad 16. deſierat, ſic etiam quinque (familiæ non ampliùs ſuperſtites erant) de tribu Benjamin, 17. nam ecce cum decem filiis deſcenderat (Benjamin) in Fgy- mine Pareſt aτWππι, ubi litera eſt ab initio & 1eye & Nam bh. loc. item D. Wagenſecil. Sot. p. in fine & fic in cœteris familiis, exceptà familia 2 138. am, de qua vide num. ſequ. 10. confer. & Gur Arjeh fol. 189. col. 3. med. ac not. in ov, pan h. loc. . . 32. Id eſt: Domini, in hoc nomine Dei am bæ lIReræ conjunguntur, nempe: & quæ in sribuum nominibus ſunt diviſæ, vide num. antec. 7. . 9. Prout Pſalm. 122. v. 4. habetur, ubi R. Salomo ferè eadem, quæ hic, annotavit. J † Hebr. riy TN, in MSto z. poſteà ſic le- 2itur: rrnk "hn DD- quod illi ſint fili patrum ſuorum, quæ lectio alteraà illa plani- er eſt. 16. De cujus familia vide v. 44. b. cap. confer. S num. antec. 7. H. verſ. . 11. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 99. col. 4. princ. ac not. in Dan p. loc. & tract. Talm. Ba- va batra, fol. 14 3. . it, Megilla, Fol. 11. a. & Sanhediin, fol. I10. a. — 72. Id eſt: formæ ſive eonjugationis Hiphil, con. fer. Gur Arjch ol, 189. c0l, 4. princ. ac not. in 13. Vele extraneus, Hebr. , quo nomine hic intelligitur is, qui non eſt de genere ſacerdotali, confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 199. col. 4. med. ac not, in aτ ειπι, ubi Bemidbar rabba ad marginem allegatur. 14. (Waſi ſeparatum conclave atque ſeptum eis aſſignatum fuit, ſic vana hic interpretor, con- fer. Raſchi not. ad 2. Samuel. c. &9. v. 1. n. 1. & not. in , ubi tractat. Talm. Sanhe- drin, ol. 110. a. ut & tract. Talm: Megilla, fol. 14. 9, ad marginem allegantur, vid. & not. ad Pfſalm. 42. V. 1. n. z M 15. De quo Geneſ c. 46. v. 10. confer. Gur Arjeh Jol. 189. col. 4. fin. ac not. in mor r h. loe. 16. De qua Geneſ. dict. c, 46. v. 10. confer. cap. antec. 2 5. verſ. 14. n. 45,. ac Junii && Tremelli not. h. 1oc. 17. Confer. quæ infrà ad verſ. 24. . cap. num. 46. notata ſunt- J CA. 8 — Egyptum; cit) Eibon Hierololyr acyenerint Lerint, ut monte Hot fliorumſe in monte nes tetrotl Perſecuti terkecerint Schimhi — 19. Mone ſer. Gut A. col. 1.pni 19, Vide in Fagii no, Vide eiam 209. Vide Ge ſenlentia 16. b, ca, Gick, pere 36, conſer. c. 4 6. V. 15 ſie etiam k. tationem 3 tha, nam 9 tmidu Gad Ozni (pro ti dn n ſagl 21. 11, Nempe: Ptehlitezwe ſ iner hai Gicuntur, antec,10 i eneſ d 49 jetenſetur, . 17.5. ver 1 Hedr. Nn nd ie, Ronkatd- du Nnn CaAb. XXVI. AAUMERORUA. 1235 Pleent bet Æ.gyptum; 18. ſed hic non numeravit (Scriptura,) niſi quinque, 19. ſic etiam (defe- e, noen cit) Ezbon de (filiis) Gad z0, ecce ſeptem familiæ; 21, reperi autem in Gemara * ddileſit Hieroſolymitana, quòd, poſtquàm mortuus eſt Aaron, receſſerint nubes gloriæ 2*. NInac venerint Cananæi, ut pugnarent contrà lſraélitass 23. ipſi in animum ſuum indu- ) gninno. zerint, ut reverterentur in égyptum & quòd retrò iverint per octo profectiones à ufne, Nel. nmonte Hor usque ad Moſerah, dicitur enim: & fllii Ifrael profecti ſunt de Beeroth , donnopt filiorum jahakan ad Moſerah, 24. ibi mortuus eſt Aaron; ſed nonne is mortuus eſt enmt (V. in monte Hor; de Moſerah autem usque ad montem Hor ſunt octo 25. profectio- en excitatent nes retrorſum:? (ita ſanè eſt;) ſed (reſpondetur, quòd Ifraelitæ) retrò iverint eosque hun Iu perſecuti ſint fili? Levi, 26. ut illos reducerent atque ſeptem familias 27. ex illis in- io contenti. erfecerint; de filiis autem Levi * ceciderunt quatuor familiæ (nempè:) familia- itio gidem Schimhi & (familia) Uziel; 28. de filiis verò Iizhar non numerantur hic, 29. niſi m tedierant, Q qqh hee fami⸗ Dtnorarentur. . Pplendotem, 13. Pront Genel. alieg. c. 4 b. V. 2 1. habetur, can-[22. De his confer. Levit. c. 2 3. v. 43. num. 88. 8 zus ſuperlkites fer. Gur Arjeh fol. 189. col. 4. fin. & fol. 190. Numer. g. I4. V. 14. n. 17. item Numer. c. 21. cernit col. I. princ. ac not. in 'nan n . loc. v. 2. n. 16. 2ce Deuteron. c. 10. v. 6. n. 11. con- Benjamin)in 19. Vide infrà v. 3 8, & 39. . cap. confer. & P. fer etiam Raſchi not. ad Eccleſiaſt, c. 7. verſ. 1. 2c E. Fagii nor. ad Paraphr. Chald. ad v. 4. b. cap. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 102. a., fin. tige etiam verſ. 2 4. . cap. n. 46. & Lightfoot. ad L. uc. eap. 3. verſ. 5. p. 746. edit. — 2o. Vide Genel. dict. c. 46. V. 16. ſed probabilior Lipf. SS genlell S0le ſententia eſt, quòd Ezbon dicatur Ozni yerſu 23. Sicuti Numer. c. 2 1. v. 2. habetur. ́”ÿUMUE 16. h. cap. cui etiam autor noſter in noris ad 4. Vide Deuter. c. 10. V. 6, n. 9. ac Junii & Tre- guo tomine die dict. verſ. 16. h. cap. adſtipulatur, ubi vide num. mellii not. ibidem, enere heeſdo:el, 36. confer. & Junii ac Tremellii not ad Geneſ. 2 5. Vide Numer. c. 2 1. v. 5. n. 30. & n. 3 3. con- 6el le eol 4, c. 46. v. 16. nonnulli verba iſta: PnxN& d i. e. fer. & Deuter. c. 10. V. 6. n. 9. Bemicheltinda ſic etiam Ezbon, ita H Bol dienur 7 5 26. Confer. Deuteron. diſt. c. 10. v. 6. n. 14. tationem nominis Zerach, qui alibi dicitur Zo„ Hepr. npwn yaw, in M. 1: F. . 3 5 ; 7. Hebr. D yam, in MSto 2. legitur: oeE Ague ſehtum enn char, nam ecce etiam nomen Ezbon, qui fuit de e i. e. octo familias, confer. quæ ſuprà n. mierpletol, eon⸗ tribu Gad, mutatum eſt, nempè ut appelletur 21. H. verf, notata ſunt ,19. V. heh. 1. Ozni (prout verſ. 16. H. eap. habetur) ſic in no. Hebr. iy var iſta . ſequentia, usque ad: H 4 din bre 1 n Vdr 2 loe habeiur eonſer. & numer. ny) rv i. e. Schim bi & IUziel, abſunt AIm: Megn u. 2 I. H. 1 . . N. * . . . d. nis dei 23. Wempe: quæ defecerunt vel non amplius ſu⸗ dige⸗ 1 mann Exod 5 reſlites manſerunt de familiis Iiracliticis, nemp?è, 28. Nin us vide Exod. cap. 6. v. 17. & v. 18 conlet. Glr tetin i inter haſce ſeptem familias, quæ hie deſiiſſe ntem enmer. .. 3. 18. & v. 19. quæ duæ fami-= a . dicuntur, non numeretur Ezbon, de quo num. liæ infrà v. 58. . cap. non numerantur, quoni- antec. 2 0. iisdem annumerandus erit απ de que am ob rationem, 4 Commentatore neſtro hiæ lo. coner, cap, Geneſ. c. 46. V. 17. qui infrà v. 44, . cap. non adductam, non amnb ius ſuperſtites erant, vide, ni Ttemeli recenletur, fic in notis an r , loc. confer. Ant ad didt. verſ. 5 8. h. cap. num. 94. notata n. 27. h. verſ. . .— “” cnun Hebe. Napxa, in utroque MSto pro so legitur: 29. Videlitèt alleg. verſu 53. . cap. ubi vide not. 76 rbres i. e. in Talmud, quo nomine Rabbinis n. 35 non ratò audu Gemara. SS NuMERORUIM. CAbP. xXVI. familia Korachæa; 30. quartam autem (familiam) haud ſcio, quænam illa fuernt; ** R. Tanchuma 31. verô exponit, quòd (familiæ iſtæ) abſumptæ fuerint in plaga (quæ evenit) propter Bileamum; 32. ſed quoad defectum, qui è tribu Simeonis defuit, cir- cà numerum iſtum, qui minor ſuit, quàm prior numerus, qui in deſerte Sinai compu- 1226 tatus fuit, 33. videtur, quòd omnes viginti quatuor mille viri 34. ceciderint de tri- bu Simeonis. 35. Verſ. 16. Ozni] Exiſtimo, ** quòd hec ſit familia Ezbonis, 36. nec ſcio, cur familia ejus non vocetur juxtà nomen ejus. Verſ. 24. Jaſehub] Is fuit Job, 37. qui refertur inter illos, qui deſcenderunt in Egyptum, nam omnes fami- liæ nomen acceperunt ab eis, qui deſcenderunt in Egyptum; qui verò nati ſunt ab illo tempore 38., ac deinceps, juxtà illorum nomina nen nominatæ ſunt familiæ, præter Ephraimi ac Menaſſis familias, quæ omnes in ⁵Ægypto erant prognatæ, ut & (præter familias) Ard & Naheman, (qui fuerunt) filii Belah, 39. filii Benjamin; re- peri in jeſod 40. R. Moſis Hadarſchan, † quòd eorum (nempè Ard & Naheman) mater deſcenderit in «ägyptum, quando illos jam conceperat & quòd ideò diviſi fue- rint in familias, ſicut (fuerunt familiæ) Chezron & Chamul, qui erant nepotes je- hudæ, 41. ut & (familiæ) Cheber ac Malchiel, qui fuerunt nepotes Aſchuris, 41. 30 30. Conter. ſuprà Numer. c. 16. V. I.: ac 1Paralip. c. 6. al. 7. V. 2. & v. 22. ubi Jizhar etiam Am- minadab vocatur, vide Gur Arjeh fol. 190. col. I1. princ. ac not. in bnm re H. loc. item li- ber: — Wen Part. I. Sign. 3. pag. X Vel: quid ei evenerit, quis caſus illam ab. ſtulerit. = 31. De hoc vide R. Salom. ad Exod. c. 9. v. 32. & ad Exod. c. 3 8. v. 8. item ad Levit. cap. 1 1. v. 2. & ad Nurmner. c. 16. v. I. atque alibi. 32, Qua dere vide cap. antec. 2 5. v. 3. 8. Se 9. 33. Nam in deſe to numerati funt 59300 & tribu Simeonis (üti Numer. c. 1. v. 2 3. habetur,) hic autem non num erantur, niſi 2 2206ει. deſuntita- vitorum ex Sebaſt. Munſteri obſervationibus ſeri- bit P. Fagius ad Paraphr. Chald. h. cap. 26. V. 4. confer. num. antec. 3 3. h. verſ. ac not. in * h. loc. it. cap. præc. 2 5. v. 14. num. 4 5. *X Hæc verba: exiftimo, quod hæc ſit, abſunt in Hebræo * MSto I. 36. Vide, quæ verſu antec. 13. . cap. num. 20. no'ata ſunt, confer. & not. in an dno h. loc. 37. De quo Geneſ. c. 46. v. 13. vide hic not. in RD, ubiratio adducitur, cur illius no- men mutatum fuerit. 38. Nempè poſtquàm in ˙Ægyptum deſcenderant, conſfer. & hic not. in em Ne h. loc. 39. De quibus vide infra v. 40. h. cap. eonfer. & h. verſ. 2 4. n. 44. que 37 100. ſic in notis nnn re b. loc. con- 140. Hebr, i. e. fundamemum, ſic dieitur no- fer. num, ſequ. 3 5. . 34. Qui per plagam abſumpti erant, de quibus dict. cap antec. 25: v. J. 9. 3,5. Nam, (uti credibile eſ,) plurimum imminutus: fuit Simeonitarum numerus eo, quod complutes ad Zimri, filium Sallu, priacipem inter Simeo nitas ſeſe contulerint, de quo cap. antec. 2 5. v. 14. prout Junius ac Tremellius ad verſum ſequ. 1I4. h. cap. notarunt, ac tribum Simeonitarum imminutam faiſſe ferè triginta ſeptem millibus men libri, à R. Moſe Hadarſchan compoſiti, vide ſuprà Numer. c. 19. verſ. 2 2. num. 5 5. & infraà E. verſ. 24. num. 50. item Deuter. c. 21. v. 14. n. 32 † Hebr. a, abeſt iſtud hic, ut & in fine hujus verſus 24. 4 MSte I. 41. Quotum pater erst Perez, uti habetur ſuprà v. 2 1. H. cap. conter. Gur Arjeh ſol. 190. col. I. fin. ac not. in οααπ e h. loc. (αrπ Ver⸗ CAI. 4 iei guia heman,ez un tum ejns Be ipls (cl. 4 Cenhe)t deptaſitz Gekecetantd um matris il Ain concal tepeti in e G.) Cœter talachi: 51. &reputati ſi desin hocca⸗ guingue fan (ubi dicio bis deſunt er — verda illa: Hebræo abn 41. Erant autet 45. ta). 1 utroque Mt 4 dine: allen alibi4 we gi⸗ 4 4, Hebt. K „ ol. 109, kl . lor, 4). Nim Gilhz intta verl. 19 46, Qus defer ne 19, dict 199. tolen 4. Proint Gem catur dige , voce. 1o, Niie, gu nN. — 1 fern; 1 leeg ę 1 dekiipeit⸗ nai compu. erind e tri⸗ Eibonisz6, bub] kſuit nnes fami⸗ nati ſunt ab nt famnilie, Enatx, ut & Rjatin; 1. Naheman) cirili fae⸗ t nepotes e⸗ tes Aſchuris, 41, 40 — rvationibarſali⸗ h,(a). 26, V. 4. e not in Wo Ec ſit, ablunt in Cap. numm 20, d le. fige hie not, in ,cult illius no⸗ m delcendetint, h. loe. h. conket. &h. n, ſc dieitur 00 ompoli i vige umn f⸗Kinti l. C. 2 l. V. 14. iin krehtus babeiur op 1 0l. igo,0l. ,lot, (Gerüim ſel⸗ CAL. xxVI. NNNNüIIMERORIM. 1737 42. ac ſi quidem hæc eſt expoſitio myſtica, 43. ecce bene eſt; ſi verò non, exiſtimo; quòd ei Belah multi fuerint nepotes 44. & quòd ex iſtis duobus, (nemp ) Ard & Na- heman, ex unoquoq; prodierit familia numeroſa & quòd cœteræ generationes filio- rum ejus (Belah) nomen ſortitæ ſint à Belah; duorum veroò iſtorum generationes ab ipſis (ſcil. Ard & Naheman) nomen traxerint, idem ego exiſtimo de filiis Machir, (nempè, Hand⸗ in duas familias diviſi fuerint, quarum una nomen ab ipſo (Mac hir) adepta ſit; altera verò nomen acceperit à Gilhad, illius filio, 45. quinque familiæ defecerant de filiis Benjamin, 46. hic eventum aliqua ex parte ſortitum eſt vaticini- um matris illius (Benjamini,) quæ vocavit eum Benoni 47. i. e. filium doloris mei; aſt in concubina 4⁸. Gibeonitica 49. completum fuit totum iſtud (vaticinium,)hoc reperi in Jeſod 50. R. Moſis Hadarſchan. Verſ. 36. Atque iſti filii ſunt Schutalath &c.] Cœterorum filiorum Schutalachi* generationes vocatæ ſunt de nomine Schu- talachi: 51. de Heran autem egreſſa eſt familia numeroſa, quæ nomen ab illo traxit & reputati ſunt filii Schutalachi pro duabus familiis, nam ecce numera & deprehen- des in hoc capite quinquaginta & ſeptem familias ac de filiis Levi octo, en ſexaginta quinque familias atque hoc eſt, quod dicitur: quia vos ODNi. e. Pauci &c. 52 (ubi dictio O?Dconſtat ex litera:) & νQ–.** (un ſenſus ſit:) i. e. quinque vo-⸗ bis deſunt ex familiis omnium Populorum, qui ſunt ſeptuaginia, 33. etiam hoc di- dici verba iſta: qui erant nepotes Jehudæ, ablunt in libre notata ſunt, confer. && verſ. 36. h. cap. Hebræo ab utroque MSto. 42. Erant autem iſti filii Brihah, de quibus infrà v. * Hebe. rord n ., abſunt iſta hic 4 4 MSto I. A5. h. cap. abeſt autem nomen Aſehuris hic ab 51. Tacitè innuitur hic à Commentatore noſtro utroque M Sto. ratio, cur hoc loco in plurali dicatur: filii Shu- 4. Sive- allegorica, Hebr. A&, de qua voce talsch; cum tamenunus ſolum illius filius, nem- alibi me dicdtam eſt. pé Heran, hic nominetur, ſimile habetut Geneſ. 44. Hebr. dn 3, in utroque M StO ſolum cap. 46⸗ verſ. 23. ubi dicitur: Kilii Den, 8S legitur: Va i. e. filii, confer. hic Gur Arjeh tamen unus tantum i lius filius ibidem no- Fol. 109:. col. 1. ſin. ac nor. in =pan n, minatur. b. loc. 52. Uti Deuteron. c. 7. V. 7. habetur. 4 5⁵. Nam Gilhad fuit filius 2 Machir, de quo vide x Iſta: vyn &, abfſunt iſia hice ab utroque infrà verl. 29. h. cap. MSto; ſed malè ac fortè per deſeribemtium in - 5, Qua dere ſupià v. 13. . Cap. n. 17. & n. 19. im 4 Se 19. dictamelt , confer. Gur Arjeh fol. eutiam ve peritiam 198. Col. 2. princ. ac not. in a n h. loc. 47. Prout Geneſ. c. 3 5. v. 1 §. habetur. 4 9. Sive: pellice, Hebr. „ 79, quænam ſic di catur, vide apud Buxtorf. in Diction. Hebr. ac in mundo eſſe traditur à Judæis, conſer. Nurmer. c. 7. Vv. 19, n, 50. ac Deuteron. c. 32. v. S. ibi⸗ ue Raſchi not. n. 45. vide & I. Paralip. c. I. v. voce. 1 3. atque Raſchi not. ibidem, it. libr. Prec. ua 49. De qua vide Judie. c. 19. & ſeq. part. 2. p. 82. 6, princ. ac D. Wagenlſ. Sot. pag. 50. Vide, quæ paulò antè n. 40. 5. verl. de iſto 783. n. 3. 53 Septuaginta quippe populos ac ctotidem iaguas 1138 NANuMERORuMNMNM. CAP. XXVI. dici Tex Jeſod R. Moſis Haddarſchan; 54. ſed opus fuitz ut de verbis ejus (aliquid) dettaherem & (aliquid) isdem adderem. Verſ.3 8. Achiram] Is fuit i. e. Echi, qui deſcendit in Egyptum, 55. qui vocatus eſt de nomine Joſeph, qui fuit Ni. e. frater ejus & i. e. excelſus magis, quàm ipſe, (idcircò) appellatus eſt HNi. e. Ackiram. Verſ. 39. Schephupham] (Dhou) is fuit Muppim, 56. quia Joſeph extitit )i. c. celebris 57. inter populos. Verſ. 42. Sucham] Hic fuit Chu- ſchim. 58. Verl. 46. Nomen autem filiæ Aſcher fuit Sarach) Quoniam illa in vita ſuperſtes fuit, * (ideò Scriptura) eam hic commemoravit. Verſ. 5§3. Iuter iſtos divi- datur terra] Non verèò inter illos, qui ſunt minores viginti (annis,) etiamſi veniant ad numerum viginti (annorum,) antequàm dividatur terra, nam ecce ſeptem (annis) ſubegerunt (terram) eamque ſeptem annis diviſerunt nec partem in terra acceperunt, niſi iſti 601000, 59. & ſi uni ex illis fuerint ſex filii; non (tamen) accipient iſti, niſi ſolùm partem patris ſui. Verſ. 54. Qui maltus eſt, ei multiplicabis poſſeſtonem ejus] i. e. Tribui, quæ numeroſa fuit populo, dederunt partem multam, éo. & quam- vis partes ** non fuerint æquales, nam ecce diviſerunt omnem (terram) juxtà multi- tudinem (uniuscujusque) tribes; (tamen) non fecerunt partes, niſi per ſortem; ſors autem contigit per Spiritum Sanctum, 6⁶1. veluti exponitur in Bava batra, 62. Elea- zZarus, ſacerdes, indutus erat Urim & Thumim & dixit per Spiritum Sanctum: ſitri⸗ bus † Hebr, han R., in MSte 1. pro his legitur: ( a. b. rEL N e i. e. etiam iſtud reperi, res eaidem 60. Confer. etiam hic P. FPagii not. ad Paraphr. ell. Chald. ac R. Iſa. Abarbenel. ad Joſu. c. 14. V. 54. De quo luprà v. 24. h. cap. n. 50. dictum eſt. 5. ubi plura de diviſione terræ IIraeliticæ, vide Vigde Genelſ. c. 46. V. 2 1. idem dicitur Achrach S Gur Arjeh fol. 190. col. 2. princ. ac not. in I. Paralipom. c. 8. v. I. pan new h. loc. it. tract, Talm. Bava batra, 56. De quo Genelſ. dict. cap. 46, v. 21. confer. & fol. 117. h. Genel. c. 43 V. 29. n. 61. * Hebr. ypyπin MSto I. legitur: Sh)az n Sive: clarus, ſic in notis nne ne dictio: i. e. partes terminorum; in MSto 2. pro bpyn exponitur, quòd ſignificet: S i. e. mo- habetur: Sa i. e. termini. titans ſe ac volans inter populos, nempè nominis 61. Ac Spiritus Sanctus dabat ½α Wν Hn i. e. celebrirate notus inter gentes, volitabat per ora ſicuti conveniebat (unicuique tribui,) prout in virorum. Gur Arjeh fol. 190. col. 4. circà fin. exponitur, 5⅜. Uti vocatur Genelſ. c. 46. vV. 23. Confer. quæ ad verſ. 56. b. cap. n. 77. notata à& Conſfei. not. ad 2. 3amuel. c. 20. v. 19. m. 13. ſunt. ut & Seder Olam eap. 9. p- 26. ac D. Meyeri not. 62. Hebr. Nha Nna i, e, porta poſtrema, ſic di- ibid p. 353. ubi Serach » filia Aſcheris, ad mini- citur liber tertius partis quartæ operis Talmu- mum 256. annos vixiſſe ſcribitur. Qdici; locus autem, ad quem hic reſpicitur, ha- 79. Quorum ſumma verſu 51. H. c. tecenſetur, con betur in Baba batra fol. 118. b. & fol. 122. a. ſer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ſicuti in π nn ad marginem allegatur, con- ac pam H h. loc. it. Jalkut Part. 1 Ffol. 246. fer. & Sanhedrin, fol. 43. . col. 1. med. it. tract. Talm. Bava batra, fol. 117. (AL. MWV. — bus N. eiet ſcipte in 4 Qduodecim ſe punceßeͤ ſchedulasm gui ei alige tribui N. di menluta, 67 61, Videlice cum agto loris.) Ven eprell erant cceteris omunn bin vivente nimirüm (e. flilinter eos nus unus ace — 63. lc elt: po ibus ſuis cit bic imerpre 64, 4, gu turhie ing , Verba iſla: kiant alis) bræo4 MSI 6f, Kire: urna . 16, V. g. d “”” 66. die juxtz interpetoric, bi ſide not. n Pn. Chald,), 7. Nempe: el Alühmeticam illeam ſice nt „dire: zunz ilius gualie trat it eſt, ſe nem, ſcuti ni banort ler A. Ky. — s (aligaid Nie Echi, t ie, diee, gbia ſoſep ie fuit Chu. illa in ita⸗ eriſot Ani. mſi veniant tem ſannis) acceperunt. teipient iſti, Nſiſem-, 9, E quam⸗ uwa mult⸗ ſottem; ſors 1, 62, Pler Gum: Utti⸗ — L. ad Paaphr. Jolu. c. 14, , oelincæ, vide rinc. acnot in We Dara bale, ne 10 1,odyin dee ibui,) prout in fin, enponitun, h,n. 77 bNa oltema, ſi bl⸗ ohetis Tilnd. telhicitut, 1 ,& ol. 111, 4, n allegatunsn 68. Sive: juxtà comparationem lori ſive agri, pro † Hebr. onan, in MSto z. h cae. XII. AuERORI 1335 bus N. exierit, ſimùl cum illa (tribu) terminus N. 63. exibit; erant autem tribus de- L ſcriptæ in duodecim ſchedulis atque duodecim termini 64. inſcripti erant (aliis) duuodecim ſchedulis atque (Eleazarus) miſcebat illas (ſchedulas) in capfula, 65., ac princeps (tribus) immittebat manum ſuam in illam (capſulam) & extrahebat duas ſchedulas manu ſua, (nempè:) ſchedolam nominis tribus ſuæ & ſchedulam termini, qui ei aſſignatus erat atque ſors ipſa clamabat, dicens: ego ſors exeo in terminum N. tribui N. dicitur enim: O i. e. ſecundùm os ſortis, 66. nec dividebatur terra menſurâà, 67. quia terminus unus præſtantior erat altero; ſed juxtà æſtimationem, 68. videlicèt locus ſive ager) deterior, qui recipiebat Corum ſeminis, comparabatur cum agro Seæ, 6⁶9, qui bonus erat, 70. omnia juxtà æſtimationem pretii (ſive va- loris.) Verſ. 55. Secundum nomina tribaum patrum eorum] Hi ſunt, qui ex Egypte egreſſi erant, 71. diverſam facit Scriptura poſſeſſionem (live hæreditatem) iſtam à cœteris omnibus hæreditatibus, quæ (habentur) in lege, nam in omnibus hæreditati- bus † viventes fiunt hæredes defunctorum; aſt hic mortui ſiunt hæredes viventium, nsimirm (e. gr.) duo erant fratres ex illis, qui egreſſi erant * ex 5Ægypto, his erant. filii inter eos, qui in terram (promiſſam) veniebant, alteri quidem tres, alteri veròô u⸗ nus unus accipiebat partem unam;tres autem acci Piebant tres (partes,] dicitur enim: in- ter 63. Id eſt: portio terræ iſta Sc iſta, terminis ac fi- devoto, de quo vide Levit. cap. 27. verl. 16. nibus ſuis circumſcripta ſimuùl exibit, ſic Sn n. 24. hic interpretor, confer. num. ſequ. 64. h. verſ. 69. Id eſt: cum agro, qui recipit Seam ſeminis vel 64. Id, quod num. antec. 6 3. dicitur , voca cum agro, qui Sea ſive Sato conſeri poteſt, nam tur hie 7iaa i. e. terminus ſeu finis , cœterum dictio — âzb communiter verti ſolet: ſatum, quæ- verba iſta: atque duodecim termini inſcriptiſ nam illa fuerit menſura, vide præ aliis Ar. Mon- erant (aliis) duodecim ſchedulis, abſunt in He tani Thubal Cain ſive de Menſur. Sacr. fol. 3, & bræo à4 MSto z. ſequ, confer. hic Jalkut Part. 1. fol. 246. cOl, I. 65. Sive: urna, pyxide, Hebr. 2, confer. Levit. circà fin. & Wagenſ. Sota, p. 72 3. c. 16. v. Q. n. 16. 70. Dividebatur itaque terra non ſimplici ſive æ& 66. Sic juxtà mentem Commentatoris noſtti hic quali meuſura; ſed habita ratione qualitatis agri, interpretor id, quod verſu 56. b. cap. habetur, u- prout ille vel bonus vel malus erat, ſicuti Jam bi vide not. n. 76. confer, & P. Fagius ad Para- anteà dictum eſt, vide num. antec. 67. & 6%. phr. Chald. h. loe. . 71. Confer. hic Gur Arjeh fol. 190 col. 4. ſin, ac 67. Nempè: æquali, non ſecunduùm proportionem not. in npon rer h. loc. ut & Jalkut dict. Foſ. Arithmeticam; ſed juxtà proportionem Geome- 246. col. 1. fin. it. tract. Talm. Bava batra, ol. trieam, vide num. ſequ. 6 8. & n. 70 117. a. . 4 5 ic additur: Nrmae illius qusalitate, prout ille melior vel deterior ie. quæ (habentur) in lege. erat, id eſt, ſecundum Geometricam proportio- * Hebr. , in MSto 2. legitur hic nen, ſicuti num. antec. 67, dictum eſt, confer. xn i. e, exillis, qui deſcenderant in KX- Buxtorf. Lex. Talm. fol. 23 50, fecus eſt in agro] gyptum; ſed mendum eilè puto. Rrrrrrr 1240 NUMERORM. ter iſtos dividatur terra, 72. revertebaturäItaque hoc modo) hæreditas eorum ad pa- trem patris illorum 73. atque totum dividebant ex æquo 74, & hoc eſt, quod (hic) dicitur: ſecundùm nomina tribuum patrum eorum poſlideant, nam poſtquàm ab- ſtulerunt * filii, diviſerunt illi eam (terram) pro (numero) patrum, qui egreſſi erant ex Ægypto, ſi autem ab initio diviſiſſent illam (terram) juxtà numerum eorum, qui ex gypto egreſſi erant, non accepiſſent iſti quatuor (filii,) niſi duas partes; 75. jam- verôò acceperunt quatuor partes. Verſ. 56. Juxta os ſortis] Sors loquebatur, ** veluti (jam ſuprà †) expoſitum eſt, 76. narrat (hic Scriptura,) quòd diviſa fuerit (ter- ra promiſſa) per Spiritum Sanctum, 77. idcircò dicitur: * juxtà os Domini. 758. Verlſ. 5 5. L'eruntamen ſorte] Excipiebantur 79. Joſua & Caleb, atque ſic illa (Scri- ptura) dicit: & dederunt Calebo (urbem) Hebron, ſicuti dixerat Moſes, 80. præter- eà dicit (cadem Scriptura:) ſecundùm os Domini dederunt ei (Joſuæ) urbem, quam. etierat. 81. Fod. verſ. 5 5§5. Tribuum patrum eorum] Excepti (igitur) fuerunt 82, proſelyti & ſervi. 33. Verſ. 58. Hæ ſant familiæ Levi] Deficit hic familia Schimhi & — CAP. XXVI. 72. Prout veriu antec. 53. B. cap. habetur, confer. 4 infrà Numer. c. 3 3. v. 54. n. 33. it. D. Meyeri Comient. ad Seder Olam c 9. p. 353. . 73. Confer. hic Gur Arjeh fol. 19 1. col. 1. princ. ac not. in "an r“, ubi hac de e plura. 74 1 7. quemadmodum ſupra n. 67. 6 68. dictum eſt. *½ Vel: acceperunt Heb’ wa, in MSto 2. legitur: αι i. e. diviſerunt. . 75. Quoniam illorum patres fuerunt duo, qui ex Æ gypto egreſſi erant, atque ideò ſi tune Giviſio tertæ ſuiſſet facta, quatuor iſti filii non niſi duas partes accepiſſent; jam verò illi quatuor flli partes quatuor accipiunt, quia inter iſtos, qui de- nuo numerati erant, dividenda erat terra juxtà numerum nomindum i. e. in capita, prout verſu 53. h. cap. habetur, confer. Gur Arſeh fol. 190. col. 4. fin. ac fol. 91. col. 1. princ. item not. in pon rno b. loc. sxx Hebr. eN n,abſunt iſta hic à MSöto 2. 1 Hebr. yn, ſic in utroque MSto hic additum eperitur. 76. Vide, quæ verſu 54. , cap. num. 66. notata ſunt. 7. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 54, h. cap. n. 61. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 19 1. col. 2. Ka. ac not. in απ νονοH. loc, it. Bava batta, Habita tamen ratione qualitatis agrorum, Jol. 122. a. 5. B * Hebr. & 1, hæc & ſequentia usque, ad: N N ) i,e, atque ſic illa &c: abſunt ab utro- que MSto. 78. Uti ſoſu. c. 19. v. 49. habetur, confer. P.Fagii not. ad Paraphr. Chald. 6. loc. 79. Nam particula t eſt exceptiva, vid. Num. c. 3 1. v. 22. n. à9. ſenius eſt: ſub numero alioreenfraeli- tarum non comprehendebantur oſua & Caleb; ſed excipiebantur quoad generalem terræ diviſi- onem, yraa /re ii, i. e. quæ non diviſa fuit per ſortem quoad duos iſtos, ſic in notis Apan ne h, loc. id enim verbum R*) i. e. exierunt, hic notat, confer. num. ſequ. 82. . verſ. 80. Proùt Judic. c. 1. v. 10. habetur; cœterum bæc verba: ſiçuti dixerat Moſes &c. usque ad: tribuum patrum, abſunt 4 MSto 1. 31. Nempè: Thimnat Serach, uti Joſu. c. 19. V. 4 9. al. 5§50. habetrur. 82. Confer. quæ paulò antè n. 79. de vetbo: NXXà, quod etiam hic habetur, notata ſunt. 83. Proſelytis enin & advenis atque ſervis nulla erat in terra portio, ſicuti nec ſacerdotibus ac Le- vitis, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. —6˙ A MNX — Eluielis 1i] Ukor . concepetat it ihla eanl eccel lagal ſuur tetenſti nos erant nat 486, numerus: ſeſſionenn ad ſeſlio ſoa. 1 fadtom it ſam viti dic autemn diceba huie capiui) Eilt. Anle Rur — 94. Conter. ſup 1. Vieſupti 1 pro: wr⸗ rflüspatrun 16e Lonler ſhr Genelt 46,) no. in Sota fol. 11. mrginem al (ochededem) cita ſont in lzmin Ao)on j. Nemge: 1 lant, ige ſi um. 11, ltatlis, pron Moles hen Ma Dotvetinn poll CA N. † — . Orum ad a. guocd (ie) oltgoim a. egreſli erant otum gi er 8i 70, jan⸗ nebaur, S4 la fberit (et ½ le lla Scr. ilia Schimhi — ntia vsge, 2n6 c,ablunt abutro⸗ ,cOtfer ifgi Vid Num d,) n 0 aliorumltaeli- . ola6 Ctb; lem telte ditiſſ Jvz no Giviſa ſos, ſic in notis etbucn Nr i e. aum, ſequn zuhe betut; eCetkrun ſes c. vogue d: 310 1. gii olne 19, .deeibo: M/, 1 ſunt. Zque ſenis nulia cetcotibun c Le⸗ n Cd he 4 cAP XxXyIIl. NüAERORM. 17241t & Uzielis 84. ac quædam ex (familia) Jizharis. 85. Verſ. 59. Duæ nata erat ei Le- vi] Uxor ejus (Levi) pepereat illam (Jochebedem) in Egypto; 86. nec tamen illam conceperat in Ægypto, (nam) quando illa (ſcil. uxor Levi) ingreſſa eſt murum, pepe- rit ipſa eam (filiam Jochebedem) eaque complevit numerum ſeptuaginta, 87. nam ecee ſi ſingulos numeres, non niſi ſexaginta novem reperies. Verſ. 62. Quia non ſant recenſiti inter filios Iraëlis] (Nempè,) ut eſſent in numero eorum, qui viginti an- nos erant nati; ſed quænam eſt ratio? (oimirùm,) quia non data fuit eis poſſeſſio: 88. numerus autem eorum, qui viginti annos erant nati, complectebatur eos, qui poſ- ſeſſionem adepturi erant, dicitur enim: unicuique juxtà numerum ejus detur poſ- ſeſſio ſua. 89. Verſ. 64. Et inter iſtos non fuit quisquam] Sed quoad mulieres non 10. Pretel . rbemn, gnam. )fuerunt 11, factum fuit decretum exploratorum, 90. quoniam illæ amabant terram ( promiſ- ſam.) viri dicebant: conſtituamus caput & revertamur in Eägyptum; 97. mulieres autem dicebant: da nobis poſſeſſionem, 92. quocircà textus filiarum Zelaphchad huic (capiti) fſubjungitur. “” CAT. XXVII. Va 1. Familiarum Menaßße, hlii Joſiph) Cur ſiſtud hic) dicitur? nonne jam anteàâ dictum fuit, filius Menaſſe? ſed (ideò hic dicitur,) ut doceat te (Scri- ptura S.) quòd oſeph amaverit terram (promiſſam,) dicitur enim: & aſcen- Rrrrrrr 2 dere 84. Confer. ſuptà v. 13. H. cap. n, 2 8. millæ, agros, vineas & alia prædia, preut P. Pa- 85. vide ſupra dict. v. 1 3. h. cap. D. 29. in MSto gius ad Paraphr. Chald. h. cap. v. 53. notavitr, I. pro: ae& in, legitur: Ethaz un in i. e. confer. & Gur Arjeh /ol. 19 I. col. z. fin. ac not. ex filiis patrum corum. in on mow h. loc. 86. Konfer. ſupra Numer,. c. 3. Vv. I5. num. z0. ac* Hebr. wy jan anen, in utroque MSto pro Geneſe X6. v. 2 6. n. 2 3. itetn Exodi c. 2. v. 1. his legitur: Wνα ian enden i. e. trumerati n. 6. vide & D. Wagenſ. Sot. p. 2 59. & 26 1. ac autem, qui 20. annos nati erant, fuerunt illi qui not. in Mon naw b. loc, ubi etiam tract. Talm. poſſeſſiogem &&c. Sota fol. a. & Bava batra, Ol. 12 3. 6. ad 89. Proùt ſuptà v. 54. h. cap. habetur. marginem allegantur, poſt: pepererat illam . Pachebedefm)in HH in unoque MStOad. Id eſt ? contra exploratores, de quo decreto deae iſta: e „SVpt d uprà Numer. c. 14. v. 29. confer. Gur Ariehr dita ſunt iſta: =SuDa Ar? i. e. pepererat il- . er. . 1. fo * 191I. Col. 3. Princ. ac not. in an mnen lam in gÆgypto, (nec tamen illam & c) loc. 4 D . SNE. . h. loc. it. Bava batra, l. II g. a. & fol. 121. 5. 97⸗ Nempè: animarum, quæ in gyptum vene . . . . eO. rant, vide ſuprà Numer. dict. cap. 3. verſ. 15.19 . Sicuti ſuprà Numer. dict. ap. 14. verſ. 4. ha- num. 21. betur. . . —. . . 4 7 13 7 2 . „ 89. Sive: hæreditas, videlicêt inter eceteros Klir 972. Velu i cap. ſequ. 27. v. 4. habetur, ubi vide Ilraelis, prout hic habctur, aunde colligit k. not. ad V. I D. 2. confer. & not, Iin mo noi Moſes Ben Maiemon, quòd Levitæ & ſacerdote b. lc. potuetirat poſſidere extrà teiminum terræ pro- NuMERORUM. CAP. XXxVII. dere faciatis oſſa mea &c. 1. ſic quoque filiæ ejus amrunt terram illam, nam dici- tur: da nobis poſſeſſionem, 2. & ut doceat te (Scriptura,) quòd omnes fuerint ju⸗ ſti, nam cujus actiones ut & patrum ejus facta indefinitè * (ſive generaliter) re- cenſentur; atque Scriptura tibi particulariter (five in ſpecie) alicujus ex illis menti- onem facit, ut proſapiam ejus commemoret, (id fit) in laudem, (ac ſi diceret:) ecce- iſte juſtus eſt & filius juſti; ſi verò * proſapiam ejus in vituperium commemorat, vel- uti(in illo loco:)venitIſmael, filius Nethaniæ, filius Eliſchamæ, 3. tunc certum eſt, quòd mnes, qui ſimùl cum ipſo memorantur, fuerint improbi. Eod. v. I. Machla & Noha &c.] Aſt infrà dicit illa (Scriptura:) & erant Machla ac Tirza; 4. indicat autem, quòd omnes (iſtæ filiæ) fuerint æquales, 5. ideò mutavit (S. Scriptura **) earum- ordinem. Verſ. 2. Coràm Moſe & coràm Eleazaro] Refert † (hic Scriptura,) quòd' 1242 non ſteterint coràm illis, niſi anno quadrageſimo poſt mortem Aaronis. Eod. verſ. 2. Coràm Moſe] Et poſteâà coràm Eleazaro, an ſi Moſes non nôòſſet, ſciret Eleazarus? (non ita;) ſed inverſa eſt ⁶. Scriptura; allegorica autem ejus expoſitio eſt: verba ſunt R. Joſchiæ: Abba Chanan *"nomine R. Eleazaris dicit: in ſchola 7. ſedebant 38. & coràm illis omnibus ſtabant (filiæ Zelaphchad.) Veri. 3. I'que non fuit **] Quo- 1. Uti Genelſ. c. 5o. v. 2 4. habetur. reperitur. 2. Prout verſu 4. h. cap. habetur, confer. & cap antec. 2 6. v. 64. n. 9 2. cœterùm verba iſta: nam dicitur: da nobis poſſeſſionem, abſunt hic ab utroque MSto. * Abſolutè, vel: tedè, occultò, ſine aliqua ſpe- ciali ſeu particulari mentione notabilis cujusdam facti, id enim 'ND, quod hic habetur, ſigni- ſicat. *½ Hebr. —8), ſic præmiſsà copulâ in utroque MStio habetur, quam lectionem hic in verſione ſecutus ſum. † Hebr. Na, ſic juxtà textum ſacrum & Baſileen- ſem editionem legendum eſt pro: ja ſen na, uti in aliis editionibus atque in utroque MSto mendosè habetur. 3. Sicuti Jetem. c. 41. v. I. habetur, confer. not. in n W bh. oc. 4. Vide infrà Numer. c. 36. v. 1I. ubi Titza ſecun- do loco nominatur, quæ hic eſt ultima ordine. 3. Nempe:; fapientiàâ ſeu prudentiãâ, prout Com mentator noſter ad Numer. dict. cap. 3 6. v. 11. notavit, ubi vide num. 5. confer. & verſ. 4. h. cap. n. 16. ac Jalkut Part. 1. ol. 246. col. 3. med. xNX Hebr. ane, ſic in utroque MSto hic additum † Hebr. Tan, iſtud & ſequentia, usque ad: w& S& i. e. an, ſi (Moſes & c.) abſunt 4 MSto 2. 6. Id eſt: ordo verborum Sctipturæ mutatus eſt. Hebr. don, de quo verbo vide ſuprà Numer. c. 19. verſ. J. n. 14. con fer. & Gur Arjeh fol. 191. col, 3. princ. ac not, in Danm m item Buxtort. Lex. Chald. fol. 1553. * Hebr. a, deeſt nomen iſtud hic in MSoO I. 7. Vel: in ſynagoga ſive gymnaſio, Hebr. Maan vππhvide ſuprà Numer. c. 9. V. 6. n. 12. G& n. 14. 8. Nempè: Moſes & Eleszarus cœterique princi- pes populi Iſraelitici, de quibus h. verſ.2. sgitur, confer. not. in o n, ubi etiam tractat. Talm. Bava batra, Fol. 119. 5. ad marginern al- legatur, vid. & Jalkut Part. 1I. fol. 246. col. 2. circà fin, ** Hebr. N α iſta & ſequentia, usque ad dep ao) i. e. & retulit Moſes & c. (verſ. 5. b. cap.) abſunt hic ab utroque MSto; addita au- tem ſunt in MSto 1. poſt verba: propter illas, quæ in fine notarum ad verſum 5. h. cap. haben- tur; ſeries notarum hoc loco mutata eſt in u- troque MSto. . CA.. MNE — Conlam Mboerunte jsge ſegu⸗ ſec in pecca Abiba icit eis gui con⸗ ſoco fli ſta noſtra in me ſuillet flius ſuerint ſapi lo(Mole) nam 15, 0 — 9. Nempe: fol 19 1.00 loe. udi n Siphreadn batra, Fol. 10, De quoi 14, V. 1,4 11. De harſee ſegg. 39) Hedt. , acjiczuntur e namn eect ſi qui ſeie cone n, ſe Congchi, ( Peretpanen adcita repe ar dn P ñeſie dicumt: (& interta (I 12. Nempe, 15, zure med. acno. ynedt,1,2 1 9. Dequibus fer. Kb. i not, in W uIi Numer. matriametkl — i ham Cici⸗ etfuerint 4. hetaliter) t. Tills meni. detet.) ecce, memoratvel. tum elb qud icat autem, 1t) earum ipture)guod Loc. Ferl. ret leszarus: 0 eſt: verba 17. Ktbant zon fuit Co. — Utque ad: ee eſopra Numet. ur Anjeh ,ol. 191. ſunt N NRo 1. turæ mutatus eſt Pr iem Dunolt, bir in Möo 1. Nalio, Hebr. N „V. b. h. 12,. (Cterique printi⸗ 8,, erl,2,gituh Ubi etiam tlackt, 2d margineml. ſol 146, l.1. lentia, Usgue . ſesc, (Nel .h. ASto; 20ciis a. b3 . proptel llas „ nſ. e. laben⸗ o munett etin u⸗ CAP. XXVII. NüuMERORUM. 1243 Quoniam illæ (filiæ Zelaphchad) dicebant: in peccato ſuo mortuus eſt, 9. opus habuerunt dicere: non in peccato murmurantium, 10. nec in conſilio Korachi (e- jusque ſequacium,) qui ſeditionem moverant contrà Sanctum ille Benedictum; 11. ſed in peccato ſuo ſolùm mortuus eſt nec alios ſecum ad peccandum induxit, ** R. Akiba dicit, quòd ille lignum collegerit; 12, ſed R. Simeon dicit, quòd ille fuerit ex eis, qui contumaces erant. 13. Verſ. 4. Quare tolleretur nomen patris noſtri] Nos loco filii ſtamus, quòd ſi feminæ non æſtimantur pro ſemine, 14. dugçatur mater noſtra in matrimonium à leviro. 15. Eod. verſ. 4. Quia non eſt ei filiu] Ecce ſi ei fuiſſet filius, nihil poſtulâſſent (filiæ Zelaphchad, indicat (hic Scriptura,) quòd illæ fuerint ſapientes. 16. Verſ. 5§5. Et retulit Moſes cauſam earum] Abſcondita erat ab il- lo (Mofe) doctrina 17. atque ipſe hic punitus fuit, quoniam ſumpſerat ſibi coro- nam 158. dum dixit: & rem, quæ vobis erit difficilis, referatis ad me; 19. alia ex- Rrrrrrr 3 pli- 9. Nempé: pater noſter, confer. hie Gur Arjeh Jol. 19 I. col. 3. princ. ac not. in paon e h loc. ubi tractat. Talm. Schabbat fol. 9 6. b. ac Siphre ad marginem allegantur, conſer. & Bava batra, fol. LI 8. b. . 10. De quo vide ſuprà Numer, c. I1. & Numer. c. 14. V. 2. ac ſequ. B 11. De hac ſeditione vide Numer. c. 16. verſ. 1. & ſeqq. XXX Hebr. y && D& W, in MSto I. poſieè adjiciuntur iſta dbeyan dn rnn een ee en Pxn pi/n ee en een eh e m , e. nam ecce ſi ipſe fuiſſet in medie cœtus eorum, qui ſeſe congregaverant (contrà Dominum, Hebr. hH y, ſic additur hic in ASto z.) in cœtu Corachi, (ſanè) haud dignus fuiſſet, qui acci- peret partem in terra, eadem etiam in MSto z, addita reperiuntur, ubi præterea adjecta ſunt i ſta: pyn n e e ee enen e en Vda i. e.ſic quoque nonnalli ex Rabbinis nofſtris dicunt: cœtus Corachi non acceperunt partem in terra (Iſraélitica.) 12. Nempè, in Sabbacho, de quo vide Numer. c, 15. v. 32. confer. & Gur Arjeh ol. 19 f. col, 3. med. ac not. in on ino b. loc. & Selden. fſe Synedr, I. 2. «. I. n. 9. p. 506, edit. Francof. 13. De quibus vide Numer. c. 14. v. 44 . 6 9. con fer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h, loc. & not. in ham v“, ubi ſcribitur, quòd oyy, uti Numer. did. c. 14. v. 44. habetur, per Ge- matriam efficiat: Du Zelaphchad, vide Num. dict. c, I4. V. 44. n. 73 14. Sive: prole maſcula, ut ſenſus ſit: ſif eminæ ſive filiæ non habentur filiorum loco, quoad hæ⸗- reditatem eapeſſendam, cosfer. Jalkut Part. 1. fol. 246. col. 3. med. & col. 4. med. 15§. Confer. hic Gur Arjeh fol, 19 I. col. 3. med. ac not. in hof e, ubi tractat. Talm. Bava batra, foſ. 110. h. & fol. 11 8. 6. & fol. 119. b. ad marginem allegatur. 16. Sive: prudentes, confer. ſuprà v. 1. h. c. n, 5e ac not. in Nan Mov' h. loc. 17. Sive: traditio, conſtitutio juris ac deciſio;, id enim dictio nταnotat, confer. Numer. cap⸗ 2 5. v. 6. n. 19. & v. 7. n. 22. ac Gur Arjeh fo'⸗- 19 I. col. 3. med. & not. in n D h. loc. u- bi etiam tract. Talm. Bava batra, fol. 119. 6. & Sanhedrin fol. 8. a. ad marginem allegantur ; abeſt autem hic vox iſta: ab utroque MSto. 18. Nempè: coronam legis, Rabbini triolicem faciunt coronam, nempè: legis, ſacerdotii ac regni, de quibus vide Buxtorf. Lex, Chald. fol. 1046. ubi etiam de quarta eaque excellentiori corona, nempè: corona nominis boni, agitur, confer. & Pirke Avot cap. 4. ac not. ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 110. a. fin. ac part. 2. P. 59:b5. fin. vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 966. 19. Vide Deuteron. c. I. v. 17, ibique Raſchi not. D. 12 6. 1244 NuMERORUIM. CAP. xRVII. plicatio: debebat textus iſte ſeribi propter Moſen; 20. . . chad meruerant, 21. ideòô ſcriptus Hit Xtus iſte) —— niam kug Alaph⸗ 3 e Zitebsds uan u,1 Didio ) Dgnids0 ſeai lagum ſas: — wr i ent, pulchre, 23. ſic ſeriptus eſt textus iſte coràm me (inquit Deus,) in excelli refert (hiescriptura,) quòd oculus earumé Gliarum?elaphchad)viderit id, quod u⸗ Moſis non viderat. Eod. v. 7. Rectèò fliæ Zelapbehad loquuntur] Benè bollalant * * tumhominem, cujus verbis Sanctus ille Benedictus aſtipulatur (en conſentit ) S 34. v. 7. Dando Aabis Videlicèt illis filiabus Zelaphchad) duas * partes (nem Aun unel⸗ tem patris earum, quia is erat (unus) ex illis, qui ex â)Pt egreſſi eran, & he, Partem illius (ſcil. patris, quam ille tanquam hæres accipere debebat) ſimuͤl rmd tribus ſuis 26. ex bonis 27. Chepheris. 25. Eod. verſ. 7. Er rammirtaf] Ver- bum: **½ E 29. de illo (uſurpatur) qui non relinquit filium er- alia explicatio: (verbum aR ideò hic uſurpatzr,) quoniam filia n⸗ e. transfert hæreditatem ſuam de tribu ad tribum, nam flius cjus & marirus Di. illius hæredes, ita, ut hære ditas non revertatur *** (ad priſtinamn tribum nusio r . (au- 20. veh e Nu doſie W in ipuu⸗ honorem fratribus ejus, ſcil. patris ſui, bona Chepheris e nu m. Egu⸗ . art 7. n. 1 8. & 19. onfer. R. Salom. not. ad Joſu. c. 7. V. 5. ande „r. Ven; dignæ efant, Mamet at hie e , huic locc lux accedet, vid. ibid. n. 1. & n. 2. ſpecie ſieret memio homiſen id arum in 17. Hedr. Oan, ſic enim juntà utrumque Mstum le wisquod hic haberut en enim ver & exemplar Buxtorfianam, ut & ſecundùm ali- 22. Id elt: in earum honore ar cbn ſer. aum. an. e roneces eirione, legendum 5 non badan, Ec. 10. b. verſ 2 a e, ubi tractt. Talm. kucu: merem lari Hahrten, Ao ains ſum, habe- Sanhedrin fol. S. àa. ad marginem allegatur, vid. tact. Talm Derab . in v nev, ubi etiam quæ ſuprà ad verſ. 3. b. cap. Sign. ** notza em aiegarur. atra, Jol. 11 §. 5. ad margi- lunt. leg: . . . 128. Qui fuit ela . W 3. Sive: benè ac rectè, confer. Gar Atieh ſ.. 3. Q ſi aier Lelelehchadi de quo ſup:ʒ e. 195 t. col. 3 cir. 3 Ku. ac not. in mo me b. mer. c. 36. V. n. & loſn. 1.. ac infrà Nu- Ioc. i:. not. ad Jerem. c. 8 v. 6: a. z. Arjch ol, 19 1. col. 3 fin. 7. v. z. item Gur 24 Scil. cœlo, ſenſus eſt: ſicuti fili ixerunt in terr; ita quoque r n mellto⸗ X* Iſtnd 8* ſequentia, usque ad: &Ni. e. al'a expli- ràm me in cœlo, ego illud approbavi a decret6 catio, abſunt hic ab utroque MSto meò confimavi, confer. num. ſequ. 25. 19. Conlſer. hic not, in caa ho ac Gur Arjeh 25. Vel: cuſus verba approbat ac rata habet, id Jol. 19 1. col. 4. ptinc. ubi varia ldio adauti ac Gu .19 1. col. 3. fin. gat ny & ex 4 . 9 1. col. 3. fin & Jalkut Part. aqus reglearut Pn r R cone⸗ iun , gu 1. fol. 246. COl. 4. med. à Odoniam in Hebræo hic habetur: 1e ra, re⸗ non re inquit filiuch, hæfedem bum. Rendo verbum, hinc nata eſt iſta exponio, quæ x Hebr. eo tn Nw ida ur & ſeuenei bice habetur, confer. bic tract. Talm. Bava batra, due 2d: i. e. dique ita l euentis, n;- fol. 118. a. 5. ſfun ab utroque MSto. P poſt &c.) ab- 26. Vel: dividant inſuper filiæ Zelaphchad cum] --⸗= CAr. W — ſauteniſu Gicitor:) (retecit illa Seript li yoximu⸗ 32. Vetl obitu Moli dodabiseis ſtändiſloh ei Sandus Polgvim latatus et⸗ lielt regi⸗ turille ann detlingrecl in cubicule⸗ inttare, ** — z0. Nempe, Poderis petuum, 4 Princ. ar he 1. Kicbti ven hie ſalkut b Talcn, Bava ſol. In.d. 31. Velt inn lere pattis; uippe duc 8N Mitte, eſ, Oafer, not. in p⸗ inem 3leg Banalim, 33. Conter,e 4. wed. 1 .e . Rloe, 3f. Velt ii guod Deus .NWI. — lie Leleph. erl 71 Re. BWid ercello 1, gvoc oculut titg. Bod, eunam)ar⸗ altetem) nal cum ſia⸗ nittan] Ver. edem ſunm; E us eju Eunt )Ppraceptum (u. — ona Chepheris yen ſ. bnde n. 1, & h. Tumque MStum ſecundhmn ali⸗ Im; non wod, uſas ſow, habe. wov, ubietiam 1R a matgi- de guoſortd e, p. arintts Nu⸗ 1. . irem Cut We, aln expl⸗ Ko⸗. db a Cur Arjen tiz edio aduci⸗ kachi pro: d Nllus lle Denedi. ra illum, gul um X legbenil Us⸗ opol t.) i. CdAF. XXVII. NuMERORIM. 1245 (autem iſtud) non fuit datum, niſi ei ſolùm generationi, 30. atque ita (paulò poſt dicitur:) & transferetis hæreditatem ejus ad filiam ejus, 31. in (cœteris) omnibus (hæreditatibus) uſurpat (S. Scriptura verbum:) DRNoi. e. & dabitis; de filia autem illa (Scriptura) dicit: D ρονNMπ¹ i. e. & transferetis. Verſ. I1. Propinquo ejus, qui ei proximus eſt ex familia ejus] Non dicitur ν&Ü!:‚. c. familia, niſi ratione patris. 32. Verſ. 12. Aſcende in montem Abarim] Cur hic 33. conjungitur (textus ille de obitu Moſis textui præcedenti? nimirùm) quia dixerat Sanctus ille Benedictus: dan- do dabis eis, 34. cogitavit (Moſes:) præcepit mihi Deus, ut hæreditates dividam, for- ſitàn diſſolutum eſt decretum 35. & ingrediar in terram (promiſſam,) dixit (itaque) ei Sanctus ille Benedictus: decretum meum in loco ſuo ſtabit; 36, alia expoſitio poſtquàm ingreſſus erat Moſes in poſſeſſionem filiorum Gad & filiorum Ruben, 37. lætatus eſt ac dixit: videtur mihi, quòd ſolutum ſit mihi votum meum, 38. res ſimi- lis eſt regi, qui circà filium ſuum decreverat, ne is oſtium palatii ſui intraret, ingredi- tur ille januam ipſaque f eſt poſt tergum ejus, (intrat) atrium & ipſe iſtud poſt ſe ha- bet (ingreditur) triclinium * idque à tergo ſuo habet; quando autem venit, ut intret in cubiculum, 39. dixit ei (rex:) mi fili, ab iſto loco & ulteriùs tibi prohibitum eſt intrare. * Verſ. 13. Sicuti collectus ſuit Aaron, frater tuus] Hinc (diſcimus,) quòd Moſes deſideraverit eandem mortem, quam Aaron obierat; 40, alia expoſitio: **KK non 30. Nempé, quæ tunc temporis erat; non verè] rentur in terram promiſſam, vide ſuprâà Numer, æ. poſteris ac proinde temporarium fuit, nen per-- 20. v. 12. . . petuum, confer. Gur Arjeh fol. 19 1. col. 4.]) 36. Id eſt: firmum tatumque manebit, confer. princ. ac not. in Norn r h. loc. hic not. in pam Mνbh, loc. 3 1. Sicuti verſu ſequ. 8. h. cap. babetur, confer. 37. Confer. etiam hic not. in pon n, ubi hie Jalkut Part. I. Fol. 247. col. I. princ. & tract. Siphre quoque ad marginem allegatur. Talm. Bava batra, Fol. 10 8.5. & fol. 110. a. it. 38. Confer. hic not, ad Deuter. cap. 3. verſ. 23. Fol. 111. b. & fol. 115. a. n. 39. 3 4. Vel: intuitu patris, Hebr. 2 S " i. e, ex la-. † Hebr. &, poterit iſtud etiam exponi de ipto tere pattis; non veroô intuitu matiis, ex patre rege, quòd ille ſit poſt illam ſcil. januam & ſic in quippe ducitur cognatio ſeu familia, non autem ſequentibus. ex matre, idque etiam juri civili conſentaneum * Hebr. απα Wd, abſunt iſta 4 MStoz. eſt, confer. Gur Arjeh fol. 19 1. col. 4. princ. ac /39. Hebr. ν, 4 Græco: zotrar, quæ dictio not. in e nS, ubi etiam Siphre ad mar- in notis han ro exponitur A i. e. concla- ginem allegatur, ut & Bava batrafol. 109. 6. & ve ſeu penetrale, vide Buxtorf. Lex. Talmud. fol. Bava kama, fol. 42. 6. & Sanhedrin, fol. 34. 5. 2013. in MSto 2. pro ρ legitur hic: pu 33. Conter, etiam hic Gur Arjeb ol. 19 1. col. i. e. in palatium. 4. med. “ S Hebr. Pa 2, abeſt verbum iſtud hic ab utroque 34. Scihicèt: poſſeſſionem hærediratis, uti ſupræ« Msto. v. 7. h. eap. habetur, conf. & not. in han ne 40. Confer. ſuprà Numer. c. 20, V. 26. n. 60. ae h. loc. Deuteron. c. 32. V. 50, n. 2 64. vide & nat. in 3 5. Vel: irritum factum eſt decretum, nempe, pan rPu h, loc. ubi ratio iſtius expoſtionis quod Deus fecerat, ne Moſes & Aaron ingrede- adducitur. DZ 2456 NuMERORUM. CAP. XXVII. ***non tu melior es, 41. quàâm ille (Aaron.) Verſ. 14. Quia non 42. ſanctißicaſtis] Ecce ſi ſanctificaſſetis, tunc non veniſſet tempus veſtrum, ut mortem obiretis, 43³. in omni loco, ubi ſcripta eſt mors corum (Moſis & Aaronis,) ſcriptum etiam eſt eorun- dem peccatum, 44. quoniam decretum erat factum ſuper generatione deſerti, ut morerentur in deſerto 45. propter peccatum, quia non crediderant, 46. idcircòô pe- tiit Moſes (à Deo,) ut ipſius peccatum ſcripturà exprimeretur, ne dicerent (homines:) etiam ipſe fuit inter rebelles, res ſimilis eſt duabus mulieribus, 47. quæ verberantur in domo judicii, quarum una perversè egerat; 48. altera comederat groſſulos 49. anni ſeptimi 5. &c. ſic etiam hic, ubicunque (Scriptura) mentionem facit mortis eorum (nempè Moſis & Aaronis,) commemorat quoque illorum peccatum, ut tibi notum faceret, quòd non fuerirtin eis, niſtiſta 51. ſolùm (transgreſſio.) Eod. v. 14. Næ ſunt aquæ contentionu in Cadeſeb“] Ipſæ ſolæ 52. fuerunt, non extitit in illis 53. aliud Hebr. N iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Ae Aa i. e. & dixit Moſes, (v. 15.) abſunt hic à Sto 1. L 41. Ac ſi diceret: ſicuti ipſe (Asron) mortuus ell propter transgreſſionem, (de qua mox ſequitur in textu ſacro;) ita etiam tu morieris, ſic in no. is dN NS exponitur., . 1u12. Hebr. rwe Ni X y, ſic quidem hic Gon mentator noſter habet; ſed verba iſta hoe quidem loco non leguntur; (ſed habetur hie eh i. e, ut ſanctificaretis me;) habentur autem Deuteron. cap. 3. Verſ. 51. ſed idem eſt ſenſus. 43. Contfer. hic Gur Arjeh ol. 19 I. col, 4. med. ac not. in non weo h. loc. 44. Hebr. a, infeà Deuter. c. 32. v. 51. eo- rundem peccatum dicitur 7yn i. e. prævaricatio, transg eiſio, confer. Numer. c. 3 1. Verſ. 14. n. 55. vide & ſuprà Numcr. c. 20. v. 12. n. 2 4, 4 5. Prout fupra Numer. cap. 14. Verſ. 29. habe- 46: Sie etiam in epiſtola ad Hebræos c. z3. v. 17. 18. 19. babetur, quòd Iraelitæ illi non potuerint ingredi terram promifam aαaο prepter incredulitatem. J 47. Conter. hie not. in ar ow ubi etiam tra- Qat. Talm. Joma, ol. 8&74 ad marginem allega- tur. . .,— . 4⁸ Nempè: ſcortando & impudicè vivendo, ſic phv, uti hic habetur, juxtà notas in da ! interpretor, ubi n exponitur un aren NHN Nn yya i. c. quæ adulterium commi- ferat ſine præmonitione, confer. Ex od. c. 34. v. 1. num. 3. L 49. Seu: ficus immafuras Hebr. A&, confer. Bux- torf. Lex. Chald, fol. 169 1. it. Lightfoot. ad Matth. c. 2 1. verſ. 19. n. 3. p. 416. edit. Lipſ. 50. Sic Rabbini dictionem y'av, quæ hic ha- betur, de anno ſeptimo, qui aunv' dicitur, expo- nunt; vide Lightfoot. ad Matth. dict, cap. 21. verſ. 19. ſic etiam in notis pam re explica- tur, quòd y's u ſignificet: mye n ien dee e i. e. fructus ſeptimi an- ni, qui tunc nondum ſatis maturi ſunt, hæc igi- tur fœmina, quæ fructus immaturos comederat, petiit judicibus, ut publicè proclamaretur, ob quam cauſam ipſa verberaretur, ne dicerent ho- mihes, quòd etiam ipſa adulterium commilerit, ſicuti altera fœmina, quæ verberata fuit, ſic in di- Gtis notis Dan nov exponitur. 51. Confer. quæ paulò poſt num. 54. . verſ. 14. notata ſunt. . 52. Scih aquæ, circà quas peccaverant Moſes & Aaron, ſic etiam exponitur in notis pam no, nempè: py NNeh ne nen ee N i. e. peccatum aquarum contentionis ſolàm fuit 5 non verò aliud peccatum. 53. Nempè:; in Moſe & Aarone, nam iſte textus N 9, db y Ni. c. convenit Moſi & Aa- roni, uti in notis or mn , loc. habetur. CAL. WI — Aliud peccat jidem fuerun ſerto Yin. di indicetlan negotia lua 8 e⸗ Verl. IF. M. h „ ee Preßcete ge MolesDeum gitafetat, (j Ublüi meim hrc eſtmens quod non te Keum comned Gicitur? (nim niuscujusque fem, qui ſoch gentin domib Vi conti Siche — ſen vs ek W kete enda ſint auc. ſegn. ſſ. ſ4. Midudüon elt, vide num. 15. Nempe: E NN i. Do wde ſtad ſire prodo dum ed, conter 16. ldel: wesſu eo Pud icamfen ter, not. in W 17. Vide hie Cun not. in N W Drdad Numet, notata ſunt. N. Geere i⸗ Gur Arjeh ſol ½ B W We o 5. Myl. — nlſicfi ls, 43, in elt korun-⸗ deletti, ut iceired pe. hominez ) erbetantut ollulor 49, eit nottt umm, ut tibi Lod,v. 14. in illis 33, aliud — Nen dn tiumm commi⸗ 100, 6 14 7. confer, Dux- Lightſoot. ad ,ecit Lipe. quæ hic ha- dicitun, eupo⸗ dic, aap. 11, npv erplea⸗ ov P s ſepticmi an⸗ lunt, huc igi 1s comederet, zmaretut, ob e dicerent ho⸗ m commiſetit, luit ſic in i⸗ 14 ſerl 14 erant Moles ” is wen n, 7 elionisſolum amilte textus 1 Moli & Aa- loe. habetur⸗ CAp. XXVII. NuMERORIM. 1247 — — —— aliud peccatum; 54. alia expoſitio: hi, 55. qui rebelles extiterunt in Mara, iidem fuerunt, qui rebellârunt in mari Suph, illi ipſi extiterunt, qui rebellârunt in de- ſerto Zin. Verſ. I5. Et dixit Moſes Domino & .] (Hoc refert hic Scriptura,) ut ti- bi indicet laudem juſtorum, qui, quando ex hoc mundo diſcedere volunt, privata negotia ſua omittunt ac multitudinis (ſive reipublicæ) negotia curant. 56. Eod. verſ. 15. Dicendo] Dixit (Moſes) ei (ſcil. Deo:) reſponde mihi, 57. an tu velis eis præſicere gubernatorem, annon? Verſ. 16. Præficiat Dominus] Quando audivit/ Moſes Deum ſibi dicentem: da hæreditatem Zelaphchad ejusdem filiabus, 58. co- gitaverat, (jam) offert ſe occaſio, quàâ petere poſſim ea, quæ me concernunt, (nempè,) ut filii mei mihi in dignitate mea ſuccedant, reſpondit ei Sanctus ille Benedictus: non hæc eſt mens mea, 59. dignus eſt jehoſchua, ut accipiat mercedem miniſterii ſui, quòd non receſſerit de tentorio, ⁶ο atque hoc eſt, quod dixit Salomo: cuſtodien: ficum, comedet fructum ejus, 61.. Eod. verſ. 16. Deus spirituum] Cur (iſtud hic) dicitur? (nimirùm Moſes) coràâm illo (Deo) dixit: Domine mundi, notus tibi eſt u- niuscujusque (ex Iſraelitis) animus nec alter alteri ſimilis eſt, præfice eis gubernato- rem, qui poſſit portare unumquemque juxtà ipſius animum. 62 Verſ. 17. Zui e- grediatur antè illos] Non ita *(ſeſe gerat,) ſicuti facere ſolent reges gentium, qui ſeæ- dent in domibus ſuis ac mittunt copias ſuas ad bellum; ſed ſicuti ego feci, qui pugna vi contrà Sichonem &ũ Ogum, dicitur enim: nemetuas eum, 63, & ſicuti fecit jcho- ſchua, ſentus eſt, quòd verba iſta: non extitit in illis,) marginem allegatur, confer. S& Jalkut Part. 1. refe enda ſint ad Moſen & Aaronem, confer. Fol. 247. col. 3. circà fin. . num. ſequ. 55⸗ 59. Id efſt: non id, qued tu cogitas, mihi quoque 54. Niſi iſtud ſolum, de quo paulò antè diſtum placet, non eadem eſt mens mea, quæ tuay in eſt, vide num. antec. 51. H. verſ. MSto 2. puſt verba iſta: non hæc eſt mens mea, 55. Nempè: MHraëlitz, nam pronomen: hi, tε addita ſunt ſequentia: aa o y Taã i. αν y i. e., convenit Ifraëlitis, uti in e. filii tui non operam dederunt legi., S- D h. loc. habetur, id eſt: verbum i- ο. Sicuti Exod. e. 3 3. v. I1. habetur, nam' ſedit ſtud ſive pronomen, fi, ad Iſraelitas reſeren ille in tentorio nn by' i. e, & ſtuduit in le- dum eſi, confer. num. antec. 53. b. verr. ge, prout in notis nn â, ſcriptum eſt. 56. Id eſt: res ſuas privatas poſtponunt publi-61. Vide Proverb. c. 27. V. 1 8. ibique Raſchi not. co, publicam rem magis, quam ſuam, curant, con 2. I. e. qui juxtà prudentiam ſuam ſeſe uniuscu- fer. not. in Pan nd h. loc. ,— jusque animo aptare & accommodare poſſit, 57. Vige hie Jur Arjeh fol. 191¹. col. 4. fin. ac confer. infrà verſ. 18. H. cap. n. 71. vide & not. not. in ν Rnνπ bh. loc. confer. etiam, quæ ſu- in αα1m . loe. prà ad Numer. cap. 12. v. 1 3. Sign. * & n. 5b. „ fIebr. n Nν, iſta & ſequentia, usque ad: notata ſunt. * . . . Nαi. e. alia expoſitio, abſunt 4 MSto I. 58. Quz de re vide ſuprà veri. 7. h. cap. confer. &* „ 3G Arich fol. rbn. col. u. mi ac not. in zz. Proùt Nurer cap. 2 1. V. 3 5⸗habetur, ubi vi- & not. n. 133. naf MWh. loc., ubi etiam Bemidbar rabba ad ⸗ 88333385 1248 NuMERORUIM. CAb. XXVII. ſchua, nam dicitur: & ivit jehoſchua ad illum & dixit ei: an noſter es &c. 64, ſic quoque de Davide illa (Scriptura) dicit: quia ipſe egrediebatur & veniebat antè illos, 65. egrediebatur primus & intrabat primus. Eod. verſ. 17. Et qui educat illos] Me- ritis ſuis. 66. Eod. verſ. 17. Et qui introducat illos] Meritis ſuis; alia expoſitio (verborum iſtorum:) & qui introducat eos, (ut ſenſus ſit:) ne tu (Deus,) facias ei, ſic. uti facis mihi, 67. qui illos (Iſraelitas) non introduco in terram (promiſſam.) Verf. 18. Sume tibi *] Sume tibi eum (hiſce) verbis: òte beatum, 6⁶8. qui meruiſti, ut gubernes filios Dei! Eod. verſ. 18. Zibi] Illum, qui tibi 69. exploratus eſt, (ſume) hunc tu nôſti. Eod. verſ. 18. In quo eſt Spiritus] Sicuti tu petüſti, 70. qui poſſit ire ſecundàùm uniuscujusque ſpiritum. 7. Eod. verſ. 18. Et imponas ei * manum zuam] Da ei facultatem, 72, ut exponere poſſit 73. te etiamnum vivo, ne dicant- de illo (homines,) non poterat ipfe extollere caput † diebus Moſis. Verſ. 19. Er dabis ei præcepta] Quoad Iſtraêlitas, ſcias, (inquit Moſes,) quòd illi ſint moleſti, quòd ſint rebelles, ut (onus iſtud) in te recipias. 74. Verſ. 20. Et dabis de gloria ſuper il- lum] 64. Sicuti Joſuæ cap. 5. V. 1 3. habetur. 65. Vide I. Samuel. cap. 18. v. 16. it. Jalkut Part, 1, Vol. 247. tol. 4. circaà fin. 66. Sive: juſtitià ſua, Hebr. Wa, prout hic ha- betur, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. 67. Vide hic not. in nn , ubi loci iſtius ex- poſitio habetur. . XX Hebr. J7 n, iſta & ſequentia, usque ad: & n i. e, in quo eſt Spiritus, abſunt 4 MSt 1. 6 8. Confer. quæ ad Levit eap. S. v. 2. n. 2- & ſu- prà ad Nume. c. Oe v. 6. n. 27. ad Numer. c. 16. v. I. n. 7. notata ſunt, vide & infrà verſ. 22. h. cap. n. 81. . 69. Vide hic Gur Arjeh fol. 194. col. 1. princ, ac not. in pamn aw' h. loc. it. Jalkut Part. 1. ol. 24 8. col. I. princ. it. tract. Talm. Berachot, fol. 54. b. & Joma, fol. 75. 5. 70. Nempé: verſu antec. 17. . cap. confer. et- iam hic not. in on nov h. loc. 71. Sive: animum, confer. hic, quæ ſuprà ad verſ. 16. h. cap. n. 62, notata ſunt. XXX Confer. hic tract, Talm. Bava kama, fol. 92. 72. Sic vocem abn hic interpretor; indicatur e.- nim hac dictione ρα° neyna i. e. datio ſive conceſſio facultatis, nempé: 1πα nr n „ N. e i. e. poteſtas docendi & judican- di, ligandi ac ſolvendi (confer. Matth. c. 16. v. 19.) uti in notis pon nD bp. loc. habetur; reſpicitur autem Commentatore noſtro hac ex- plicatione ad morem, quo Doctor in 8) nagoga poterat per interpretem mentem ſuam ſive do- ctrinam exponere ac deelarare, eaque facultas per manus impoſitionem dari ſolebat, confer. Ligt- Jſoot. ad Matth. cap. 4, v. 23. p. 250. & p. 253. item ad Luc. c. 22. v. 26. p. 9 92. edit. Lipfſ. vi- de & Buxtorf. Lex. Chald. ol. 149 8. & ſequ. ubi plura de b ſive gaααιαριοα; exiſtimo autem quod à voce iſta nnn profluxerit Galli- ca dictio: trucheman, Hiſpan. trujaman, i. e. interpres, confer. ejusd. Buxtorf. Lex, ChaldJol. 2643. ac num. ſeq. 73. 73. Nempè: in ſynagoga ſive cœtu, vel, ut verba facere poſſit pro concione, id enim hic verbum π fignificat, confer. num. antec. 72. item Gur Arjeh fol. 192. col. I. & Deuteron. c. 320 v. 44. num. 247. Hebr. v&, in MSto I. hic additum eſt: v i, e. ut explicaret, confer. num. præc. 73. 74. Confer. quæ ſuprà ad Numer. cap. 1I. V. 12. n. 50. notata ſunt, vide & Deuter. c. I. verſ. 2. Sign. * & Deuter. c. 3. V. 28, n. 65. it. ad Eſae c. 50. V. 6. Sign, X cM. M — un) Hxc I 1u4] Non Mous fuetit diant omnis euti ibi es! Onemn tuatm, tui, 79. Ci Cotſalet] Q ebum qju Arium. 90, — Hebr. ſp n teptetatus el eumm, id, . 7f. Quiuttin 29, 30, 1 Chald /, loe cirez fin, r Hebr n⸗ ſeg. 19. ebiun Adia: NaR Wn v N Wäed N WN W N N C N S ) Ego uden ſe mo, quo ill metuant (pro betut,) omnis ſenlamerale erbꝛ (explie⸗ tua ſuper illn illum coram 8piritus S henn tus raeliticus, ns) ab ipſ quoque (quoae Uim ilisvelg LN. E — Ee, 64, ſe tante ilos 1 ilu Me. in erpolti⸗ aciag ei ſie. lm) Vet merviſti, ut ek(ume) qui pollit genen ne Sicat. Verl. 19. B olelti, gnö ld nu ſiher l. n — endi 8 uciczn. Mattbc, 16, vN,. b,lor, habeku; e noltrohat ex. kor in )ag0a lvam ie 00. aue facnktaspet 1,cOnfer,Ligtt⸗ 1ſ0, p. 253. .edit ipl. i⸗ 149 ½. ſeg oie; exifino cklunanGell ttujaman, , : Ler, Chili’0, u, Fel, N eta enimn hie vedum Ate. 7,lem Denteron,3442 Stumel: v prec.73. rCap. I1. V. 11 D e, letl. CAP. XXVII. NuMERORuIM. 4 lum] Hæc (gloria) fuit ſplendor * cutis vultus. 75. Eod. verſ. 20. De gloria ** tua] Non verò totam 76, gloriam tuam, (hinc) poſſumus diſcere, quòd vultus Moſis fuerit tanquam Sol; facies verò Joſuæ ſicuti luna. 77. Eod. verſ. 20. Ilt au- diant omnu cæœtus filiorum Iſraëli] Quò ei impertiant honorem & reverentiam, 7. ficuti tibi exhibere ſolent. Verſ. 2 I. Et coràm Eleavaro, ſacerdote, ſtet] Ecce petiti- onem tuam, (inquit Deus,) quam petiiſti, ne ſcil. honor iſte auferatur à domo patris cui, 79. quia etiam Jehoſchua opus habebit Eleazaro. Eod. verſ. 21. Et pro illa conſulat] Quando ei neceſſe erit, ut egrediatur ad bellum. * Eod. verſ. 2 I. Juxtà verbum ejus] (Nempè:) Eleazari. Eod. verſ. 2 I. Et totus cœtus] (Videlicèt:) ſyne- drium. 80, Verſ. 22. &t accepit Jeboſcbhuam] Accepit illum verbis, 81. atque ei 88S5 58S5 22— notam X Hebr. n, in MSto z. his præciſla iunt iſta fKlri poſt expoſitionem allegoticam, quòd (Mo- hy Tm ror AN O& i. e. Onkelos in. ſes) ei mandata dederit circa Iſtaêlitas, exiſtimo, terpretatus eſt: & dabis de ſplendore tuo ſuper quod præceperit ei, ut præcederet populum & eum, vid. P. Fagii not. ibid. ut ei poſſidendam daret terram eique manda- 75. Qui fuit in Moſe, de quo vide Exod. c. 34. v.] tum dederit (dicens:) confirmare & eſto for- 29. & 30. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. tis (Deuter. c. 3 1. v. 7. & 2 3.) & ſic iſtud ex- Chald. h. loc, ac Jalkut Part, I. fol. 24 8. col. 1. ponitur alio in loco: præcipe Jehoſchuæ, é6e circà fin. confirma eum ac corrobora illum, is enim tran- XX Hebr. 11, iſtud & ſequentia, usque ad caput ſiturus eſt &c. Deuter. g. 3. V. 2 8. de hoc jo- ſeq. 2 8. abiunt à MStoO I. ſed in eocdem hæc ſunt ! ſepho vid. ſuprà Numer. c. 24. V. 4. Sign. * addita: ae rnde ene d 76. Vel: omnem gloriam tuam, confer. quæ ad bad n ene e en eee nne enn Levit. c. I. V. 10. n. 94. notata funt. y nen rn win i en i nn de 77. Vide P. Fagii not, ad Paraphr. Chald, bh. loc. . vi iy e en ee ee mar, ubi eadem, quæ hic, adducta ſunt, confer. & not. en ee e en en yee e in inn n h. loc. it, Chagiga, fol, 16. a. & Pa D ee ne nen den e ynen Bava batra, Jol. 75. a. & e en e en en eeen ee 78. Confer. hie Gur Arjeh fol. 19 2. col. 1. med e neee en e nyy e ac not. in an rm h. loc. H re enn enen een e. ee ee eee 79. Vide etiam hie Gur Arſeh fol. 192. col. 1 1) Bay en n ene en eeenen me i. e.) med. ac not. in "ari reh. IOc. it. tract. Talm. Ego autem Joſephus, R. Simeonis filius exiſti. Eruvin, fol. 63. a. Se Jol. 73. . it. Sanhedtin, mo, quòd illa S. Scriptura dicere debuiſſet: ut Vl. 16. . metuant (pro: ut audiant, ſicuti. v. 20. h. c. ha * Confer. hic rractat. Talm. Joma l. 72. b- & betur,) omnis c&tus filiorum Ifraelis; ſed juxta Vol. 73. b. it. Jevammot „Fol. 7 9. b. ſenſum literalem S. Scripturæ ac ſeeundùm illius?80. Vide, quæ ad Exod c. 3. v. 16. n. 16. nota-⸗ verba (explicatio facienda.) Et dabis de gloria? ta ſunt, conter. & Selden. de Synedr. I. 3. c. 12. tua ſuper illum (eod. v. 20. H. c.) i. e. audabis n. 4. p. m. 113. e dit. Amſtel, ag not. in mowu illum coràm populo, quôd habitet ſuper ille nn , loc. Spiritus S. ſicuti (dieitur:) ut audiant omnis cœ- &1. Confer quæ ſuprà ad verſ. 18. b. cap. n. 6 tus Iiraéliticus, quòd tu ſis ſecundus (ſeu proxi notata ſunt, vide & not, in par mneor . lor⸗ mus) ab ipſo (Moſe) & obtemperent tibi . ſieubi Siphre ad marginem allegatur, vide & Deu- uoque (quoad verba iſta:) & præcipies ei co-. teron. c. 3, V. 26. n. 66. ram illis (v. 19 .c.) quæ expoſuerunt Rabbini no- “ 1250 NuMERORUuM. CAbP. XXVIII. notam fecit dationem mercedis gubernatorum (populi) Iſraclitici in ſeculo futuro, 32. Verſ. 23. Et impoſuit ei manus] Hilari vultu ** & quidem amplius, quàm ei præceptum erat datum, 83. nam Sanctus ille Benedictus dixerat ei: & impones illi manum tuam; ⁸4. ipſe verò fecerat illud ambabus manibus eumque (ſcil. Joſuam) reddiderat tanquam vas plenum & coacervatum, quod ipſe ſapientiàâ ſua implevit læ- t6 vultu. Eod. verſ. 2 3. Sicuti dixerat Dominus] Etiam quoad gloriam, dedit (enim Moſes) ſuper illum de gloria ſua. 1 CAP. XXVIII. Etſ. 2. Præcipe ſiliis Irazlu] Dum dicitur ſupràâ: præficiat Dominus &c. 1. ideò dixit ei (Moſi) Sanctus ille Benedictus: quoniam tu mihi præceptum- injungis de filiis meis, 2. (idcircò jam) præcipe filiis meis de me, 3. res ſi= milis eſt filiæ * regis, quæ (jam) ex hoc mundo dimittenda eſt, 4. & mandata marito ſuo injungit de filiis ſuis &c. ſicuti habetur in Siphre., 53. Eod. verſ. 2. Oblationem meam] Hæc (oblatio) eſt ſanguis. 6. Eod. verſ. 2. Panem meum] Hæc ſunt ſacri- ficia 7. atque hoc modo illa (Scriptura) dicit: & adolebit illa ſacerdos fuper altari 11¹1 382. Vide hic Gur Arjeh fol. 192. col. 1. med. ac not. in pam mMο h. loc, it. Jalkut Part. 1. Jol. 24 8. col. 2. med. Xkzr Hebr. 55 pPya, quoad hæc & ſequentia, usque Aad: v„–h"ᷣ i, e. eumque reddiderat tanquam vas &c. in MSto 2, ordo verborum paululua mu'atus eſt. . . 33. Confer. etiam hic not. in an , ubi ra tio hujus expoſitionis habetur. 84. Numero ſingulari, prout ſupra v. 18: b. cap. habetur, confer. hie tract. Talm. Sanhedrin, fol. 13. 5. & Fol. 10 5.5. it. Menachot, Jol. 93. 5, 1. Prout cap. antec. 27. V. 16, habetur. 2. Id eſt: Quoniam mihi commendas filios me os, dum dicis: præficiat Dominus &c. ficuti dict. cap. præc. 27. verſ. 16. habetur; indicatur autem hic tacitè ratio connexionis hujus textus cum præcedenti. 3. Vel: meo nomine, ſenſus eſt: injunge filiis meis ea, quæ mandata ſive præcepta mea con cernunt, νùο1 i e., ut mihi obtemperent ac pareant in illis, quæ jam dicturus ſum, ſic in notis P-ofi hic exponitur, confer, not. ad Cantic, c. 5. v, 1 5. num, 105. & Jalkut Part. 1. Ffol. 214 8%. col. 2. ircà fin. L * Hebr. n na h, iſta ut & ſequentia, usque ad: & i. e. ſicuti habetur, ablunt à MSto 1. 4. Vel: quæ jam ex hoc mundo per mortem di= ſceſſura eſt, & antè obitum præcipit marito ſuo &c. confer. tra ctat. Talm. Taanit, fol. 26. a. & fol. 27. a. it. Megilla, ſol. 2 1. 6. & fol. 29. b. it. Menachot, fol. 52. a. 5. Eſt is liber antiquiſſimus, de quo vide ou — N & Buxterf. Biblioth Rabbin. 6, Sicuti ſcriptum eſt: DN& in i, e, obtule- runt ei filii Aaronis ſanguinem, uti Levit. c 9. niam in textu ſaero hic ſeriptum reperitu: hinc iſta profluxit explicatio. 7. Vel: partes ſacrificiorum, quæ fuper altari com- buruntur, Hebr. nnè, de qua voce vide n. 77. item Levit. c. 3. verſ. 7. n. 16. confer. & ſachim, fol. 9 6. a. & Menachot, fol. 49. 5. & Jol. 65. a. it. Erachin, Fol. 13. b. & Temuab, Jol. 29 a. „ v. 9. habetur, ſic in notis an mo h. r. quo- Exod. c. 29. V. 22. D. 46. & Exod. c. 34. V. 2 5. Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 124. it. tract. Talm. Pe= (Ar. MW — inpenemig ignibuuala it & Italli ſtationes, pote zugbn nitio pro (heeſint madari ded gente; velt nunm Etian (erfelba: —— Prout beyit ſchinot. 9. Nenpe: je diè ogenu Ptout in G nitur. 10, Hebr. Lex, Chale, 191. col. 1. etiam diob ad margine 11. Hebr. ain uroqu Gitur pantie Pon, ut temſus fag nior eſl, co 11, Contet. 1110, it, t Hebe, e 1. 13. Kipe: G Pumni,e, lies e Prout in n diphie ad 1. Cice, Hebr. v beunt Ee a 4. Vel: on Nrunn Winn 8, Jüm ti mpones illt i. loſiam) impleritle. decitſenin dinus Ac, t Preceptum- le, 3, les ll⸗ ndata mnatito⸗ Ohbletiovem Ec lunt ſacti⸗ 5 ſuper Altari in — ſegnentin, vsane . 1 per mottem di⸗ ipit warito ſuo i ſol. 16 2,8 . ſol 19,. quo vide n ebbin. n i,s Oblule⸗ , ti Letit,t 9 ov , , a10 lepen ua eluper Naricom⸗ e gua ſoe fide 100. 6.34,. 2 , ,n. 15, cobler. tm, Iim be- ot, fol 49. ,& 6. & Telutab/ 1, ablunt f0 CAP. XXVIII. NuIMERORIM. 1251 in panem ignis &c. 8. Eod. verſ. 2. In ſacrificia mea igne abſumenda] Quæ dantur ignibus alraris mei. Eod, verſ. 2. Obſervabitis] (Videlicèt,) ut ſacerdotes ac Levitæ ut & Hraèêlitæ ſtent juxtà illud, 9. hinc didicerunt & ordinàârunt (majores noſtri) ſtationes. 10. Eod. verſ. 2. In tempore ſuo] i. e. Quolibet 11., die, (videlicèt) tem- pore jugibus ſacrificiis præfinito. 12. Verſ. 3. Et dicas eis] (Habetur hic) admo- nitio * pro domo judicii. 13. Eod verſ 3. Duos quotidiè] Juxtà ſenſum literalem † (hæe funt intelligenda;) fundamentum verèò ejus venit, ut doceat, quòd (ſacrificia) mactari debeant ex adverſo diei, 14, juge ſcil. ſacrificium matutinum 15. in occi- dente; veſpertinum autem in orientali plaga annulorum. 16. Verſ. 4. Agnum u- num] Etiamſi hoc jam anteà dictum ſit in Sectione, (quæ incipit:) & tu præcipies, 17. (per verba:) atque hoc eſt, quod facies &c. 18. illa (tamen) admonitio fuit pro die- SS5sssS 3 bus 2. Proùt Levit. c. 3. V. 16. habetur, ubi vide Na- ut poſteriora jugis hoſtiæ tàm matutinæ, quàm ſchi not. veſpertinæ obverſa ſint Soli, ſic verba illa iN- 2. Nempè: juxta juge ſacrifieium, quod quoti- n, quæ hic habentur, ſunt intelligenda, id- diè offertur, id eſt apn "y juxtà oblationem: que ideòè, ay ne den eh j. e. ne prout in Gur Arjeh fol. 192: col. I. med. expo- dicant (genies) Solem solunt iſti (Judæi,) uti in nitur. potis nn . loc. exponitur, confer. hic 10. Hebr. Q y, de qua voce plura in Buxtorf. Jalkut Part, 1. fol. 248. col. 4. fin. it, tractat. Lex. Chald. fol. 1622. confer. & Gur Arich /fol. Tolm. Joma, fol. 62. b. H 192. col. 1. med. ac not. in man no, ubi 15⸗ Hebr. w v i. e. auroræ, quo nomine jugis etiam Siph:e ac tractat. Talmud. Taanit fol. 26. holſia matutina, uti jam in textu dictum eſt, in- ad marginem allegantur. telligitur, confer, hic Sevachim „fol. 12. a. & II. Hebr. ☚ 72n, in editione o ut Menachot, ſol. 50. a. & fol. 6 5. a. & in utroque MSto poſt verba iſta: ) 7nn ad 16. Sic Qyan erN hic interpreton ; ſed ditur particula: & ac poſteà ſequitur: ay at locus iſte melius intelligatur, ſciendum eſt, nbe, ut ſenſus ſit: in quolibet die, hoc eſt quod annuli ſolo templi fuerint infixi, ad quos tempus jugium ſactificiorum, quæ lectio ple- † victimæ funibus protractæ & alligetæ mactaban- nior eſt, confer. Gur Arjeh fol. 192. col. I. ſin.“ tur, horum annulorum erant e 1, e. 12. Confer. hic piæ aliis D. Wagenſeil. Sot. p. 1 lſex ordiges ſive ſeries, de quibus plura in Gur 1110. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 66. a. Arjch fol. 192. col. I. circà fin. annulos iſtos zr Hebr. P wa iNe, abfunt iſta hic 4 MSto] Pontilex, ochenan, fieri juſſerat, rationem vi- 1. de apud D. Wagenſeil. Sor. p. 9 5. & ſequ. ne 13. Sive: Synedcio, nempè: 7) Xααα enee . cenfer. & not. in ν “ 5 loc., ubi etiam Pvn i, e. ui (aſſeſſores ſynedrii) sdmoneant Iſra tract. Talm. Joma, fol. 62. ad marginem allega- litas de jugibus ſacrificiis (rité obſervandis,) tur, vide etiam not ad librum Prec. Jud. part. 1. prout in notis ar now, habetur, ubi etiam p. 42. a. princ ac Part. 2. p. 2 36. a. prine. & Siphre ad marginem allegatur, confer. & Gur p. 24 1. a. med. a0 p. 2 6 I. a. circa kin. item Light= Arjeh fol. 192. col. 2. princ. ac Levit. c. 21. v.“ foot. Centur. Chorogr. c. 34. p. 67. edit. Lipſ. I. & dict. c. 2 I. v. 2 4. n. 79. ac Buxtorf. Lex. Chald. fal. 953. & Gl. 164 g. † Hebr. W νNHn iſtud, ut & ſequentia, usque ad: Se ſequ. confer. & not. ad Ezech. c. 40. verſ. 43. „ — , . „ . . . 2 . . X r n, i. e. quoôd (ſatrificia) mactati de- Sign. beant &e. abſunt à MSto I. 17. Prout Exod. c. 27. v. 20. habetur. I 4. Velz contrà diem, id eſt: adversùs ſolem, ita, 11%. Sic ExoOd. cap. 29, V. 3 8. habetur, ubi vide not= 1252 NuMERORUM. CAP. XXVIII. bus impletionum; hic autem (Deus) præcepit in generationes. 19. Verſ. 5. Simi- læ in Mincha] (Nempè:) mincha 20. libaminum. Verl. 6. Quod fabtam erat in monte Sinai] i. e. Veluti illa (ſacrificia,) quæ facta erant in diebus impletionum; 21. alia expoſitio (verborum iſtorum ) quod factum erat in monte Sinai, (nempè:) com- paravit (S. Scriptura) holocauſtum juge cum holocauſto montis Sinai, (videlicèt) cum illo, quod oblatum fuit* antè dationem legis, de quo ſcriptum eſt: & ponet in crateribus, 22. docet (itaque hic Scriptura) quòd (holocauſtum iſtud juge) opus ha- beat vaſe. Verſ. 7. Et libamen ej'u] i. e. Vinum. 23. Eod. verſ. 7. In ſancto locas libet] i. e. Super altari libentur iſta (libamina.) Eod. verſ. 7. Libamen schechar] i. e. Vinum inebrians, ?4. excipitur (itaque) vinum, (quod venit) de torculari. 250 Verſ. 8. Odorem gratum] (Hebr. H H ideèò dicitur, quòd der) ro i. e. quietem animi coràm me, (inquit Deus,) qui dixi & facta eſt voluntas mea. 26. Verſ. 10. Holotaußum Sabbathi in Sabbatho ſuo] Non verò hofocauſtum Sabbathi in alio Sabbatho, ecce non obtulit (aliquis holocauſtum) in Sabbatho, poſſem ego intellige- re (juxtà literalem verborum ſenſum,) quòd ille offerre poſſit duo (holocauſta) in- Sabbatho ſequenti, lex (itaque hic) dicit: in Sabbatho ſuo, indicans, quòd, ſi præ- terierit dies ejus (holocauſti,) ceſſet illius oblatio. 27. Eod. verſ. 10. Ulerà 28. bolo- num. 116., conter. Jalkut Part. 1. fol. 249. col. raphr. Chaldaieæ tranflulit, Junius ac Tremelli- 1. med. us verterunt: vinum generoſum, confer. hic Jo- 19. Senſus eſt: primum præceptum (de quo Exod] ma, fol. 34. a. dict. c. 29. v. 3 8.) fuit temporarium, pro diebus 2 5, Id eſt: muſtum ſive vinum recens ac novum, impletionum ; alterum verò præceptum, de quo] id enim prohibetur offerti in libamen, ſicuti ſta- hic ſermo, perpetuum eſt, confer. verſ. ſequ. 5. n. tuunt Kabbini, confer. tract. Talm. Bava batra, 21. ac not., in a r p. loc. it. Peſachim, fol. 97. a. uti in bh m ad marginem alle- Jol. 5 8. a. Se Joma, fol. 62. 5. gatur, vide & Lightfoot. ad Luc. c. 1. v. 15. p. 20. Sive: munus, confer. bic not. in pan de, 7 17. edit. Lipf. it. tract. Talm. Succa, l1. 49. ubi iſtius expoſitio habetur. a. 5. & Taanit, ol. 3. a. it. Mehila, fol. 11.5. 21. Vide Exod. cap. 29. v. 40. n. 12 3. & not. in 126. Confer. quæ ad Levit, cap. I. v. 9. num. 8 1⸗ NpN . loc. confe"., & n. 19. V. 4. B. Cape] notata ſunt, it. tract. Talm. Joma, fol. 34. a. it. tract. Talm. Chagiga, fol. 6. b. 27. Contfer. v. 14. h. Cap. n. 32. Se n. 3 3. lecuͦs eſt *„ Hebr. daona, abeſt iſfud verbum hic 4 MSto in ſeptem diebus ſolennium feſtorum: Penteco- 1. & in MSto 2. non ſolùm iſtud deeſt; ſed & ſtis, azʒymorum & tabernaculorum, in quibus lo- ſequentia, usque ad: nna i. e, de quo cum habent wv i. e. compenſationes, de ſcriptum eſ. . quibus vide Lightfoot. in Act. Apoſtol. c. 2. v. 22. Proht Exod. c. 24. v. 5. habetur, ubi vide Ra] 1. p. 18. edit. Lipfſ. confer. & Gur Arjeh fol. 19 2. Ehinor. col. 2. princ., ac not. in ahνπh znν h. loc. it. 23. Excluduntur igitur ph NXνi. e alii potus tract. Talm. Megilla, ol. 2 1. a. & Schabbat, fol. ſive liquores potabes, ficuti in ham S ha- 24. 5 it. fol. I14. a. & ol. 13 3. a. it. Peſachim, betur; cœterum verba iſta: Et libamen] i, e. Fol. 5§9. 5. & fol. 66, a. it. Fol. 83. 9. Vinumaabſunt hic 4 MSto. . 18. Vel: præter holocauſtum juge, nam particula: 24. Vinum vetus, prout P. Fagius in verſione Pa- J.p, CNNXVI — holetaufun s illos agni tes ila holo mentis die namn iſtam. nimiſta deh ſocauſunn 3,, nec dat ktciadditit rum ſactaru. 35. ietſu Domino, 3/ — ), gor hi el D i 1) & ſupt 1ſeh. cap. 19 klebt. ſn col. 1. prin etüum dipht Lerit. tape mentis, vid met. . 29. nu. f1. 30, Meſt: ter ingia, nempe modo autem Arſehf, 1e1 b. ſoe⸗ † Conſer. hie ſol 31. 2 5 ”ſoma fa kedr. od i e.ſerptal 31. Wi Num cum hie jel Arzeb fol. heloe. confe 1ta. Talm. 4 Conlet, hic lib. 3. Dile Neomeniart 31. Nide, qu aa Cnt, i . Myn. ——A. trl ſ. n. m eret n ionum; 11 mpe:)eon. Kponet in ge)opas ha. li ſindlo lors n beular Nrculati, 15. Rrhüe. 4. 16, Verl. bathiinalio go intellige⸗ locauſta)in- gud pre⸗ 0. Uhra 10, loh. — ius ac Temelli⸗ contet niclo⸗ cenz ac horum, mnen, ſcuti ſla⸗ Im. Bava batta, mnginem alle⸗ e.c. 1, v. IFeb. Zucca, fol, 492 l, fob Is. V. geumm. 91 1fol. 34, l n. ,leclteſt rum: benteco⸗ mminqubuslo⸗ penſationes, e Ppoftol. e,1, Anen /oligi⸗ pyo hloe t. Schabbat ,ole 2. i Lelachim, nun Umievla: , CAP. XXVIIII. NuMERORUM. 1253 bolocauſtum juge] Hæc (ſacrifieia) ſunt additamenta, 29. (quæ offeruntur) præter du- os illos agnos holocauſti jugis, & indicat (hic Scriptura,) quòd non offerant (ſacerdo- tes iſta holocauſta,) niſi inter duo holocauſta jugia, 30, atque ita in omnibus addita- mentis † dicitur: N)à O i. e. ſuper vel præter holocauſtum juge, quoad doctri- nam iſtam. Verſ. 12. &t ternas decimas] Prout mos eſt in libaminibus juvenci, ſic e- nim iſta definita ſunt ? in textu, (qui agit de libaminibus. 3. Verſ. 14. Noc eſt ho- locauſtum menſis, †1dum is innovatur] Nam ſi prærerierit dies ejus, ceſſat illius oblatio, 3%. nec dantur ei compenſationes. 33. Verſ. 15. Er hircus caprarum & .] Omnes h rci addititii veniunt, ut expiationem faciant pro immunditie Sanctuarii ejusque re- rum ſacrarum, 34. veluti id totum explicatur in tractatu Talmudico: Qpa; 35. diverſus 36. autem eſt hircus novilunii, dicitur enim (hic) de illo: in peccatum Domino, 37. nempè, ut diſcas, quòd (hircus iſte) expiationem faciat pro eo, in- quo 7y, quæ hic habetur, interdum ſigniticat da vel. Tan i. e. præter, confer. Levit. c. 3. v. 4. n. I3. ac ſuprà Numer. c. 6, V. 20. n. 42. vide & v. 15. h. cap. n. 42. 29. Hebr. 1 , confer. hic Gur Arjeh fol. 192. col. 2. princ. ac not. in ar ne bh, loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, confer. & Levit. cap. 16. v. 2 3. n. 5 §5. ubi etiam de addita- mentis, vide & Levit. c. 23. v. S. n. 11. ac Nu mer. c. 2 9. V. 6. h. I⸗ & Deuter. cap. 18. verſ. 7 num. 51. 30, Id eſt: tempore medio inter duo holocauſta jugia, nempè: matutinum & veſpettinum; quo- modo autem hoc intelligendum ſit, vide in Gur Arjeh f. 19 2. col. 2. princ, ac not. in Nτ H, h. loc. † Confer. hic Megilla, fol. 2 1. b. & ſol. 30. b. it. fFol. 3 1. a. & Menachot, fol. 51. a. & fol. 89. a & Joma. fal. 15: a. „ Hebr. Pau, in MSto z. pro eo legitur: Pa- i. e. ſeripta ſunt. 31. Uti Numer. c. 15. v. 9. habetur, ad quem lo- cum hic reſpicit Commentator noſter, vide Gur Arjeb fol. 19 2. col. 2. med. ac not. in or D;, hp. loc. confer. & not. ad Levit, cap. 2 3. v. 1 8. it. tract. Talm. Menachot, fol. 51. a. & fol, à9, a. * Confer. hic Spenceri de Legib. Hebræor. vitual. lib. 3. Diſſectat. 4. c. 1. & ſequ. ubi plura de Neomeniarum feſtis. princ. ut & Joma, fol. 6 5. 6. it. Rolch haſchana, fol. 7. a. & Megilla, fol. 29. b. 33. Hebr. i i. e, reparationes, ſenſus eſt: ſi oblatio iſta, debito die facienda, fuerit omiſſa, non poterit illa reparari vel compenſari & quaſi in integrum reſtitui, vide quæ ad verſ. 10. h. cap. n. 27. notata ſunt, dicuntur aufem nh i, e. compenſationes, quoniam is, qui ſactificium debitum non obtulit in principio feſti, potuit e⸗ jus negligentiam vel defectum ſupplere ac com- penſare, offerendo quovis die ſeptidui, prout apud Lighifoot. in not. ad Act. Apoſtol. c. 2. v. v. 1, p. 1 8. edit. Lipi. habetur, confer. Levit. c, 23. verſ. 39. n. 76. it. tract. Talm. Menachot, Jol. 87. 9. 34. Vel: ſacrificiorum, confer. Levit. c. 2 3. verſ. 19. n. 49. ac Gur Arjen fol. 19 2. col. 2. med, ac not. in p Hh. loc. it. ſoma, Fol. 15. a. 3 5. Et quidem ejusdem fol. 9. a. & 10. a. prout in pan re ad marginem allegatur; eſt autem is liber ſextus partis quartæ operis Talmudici, agens de juramentis, confer. & Cholin, fol. 60. h. & Bechorot, ſol. 17. a. 36. Vel: diverſa eſt ratio hirci, ſic anwea hic in- terpretor, confer. Gur Arjeh fol. 192. col. 2. cir- cà fin. ac not. in nm rDW 5, loc. ut & Buxtorf. Synag. Judaic. cap. 22. p. 479 it. Jalkut Parf. 1, Fol. 2 50. c0l. I. med. 37. Hebr. αννν , ſic in textu ſacro hic ha- 32. Vide, quæ ſuptà ad verſ. 10, h. cap. n. 27. no- betur »Judæi blasphemi legunt: 789 mæevi. e, zata ſunt, it. Jalkut Part, I. fol. 250. Col. 1. obla⸗ 1254 UMERORUM. CAP. XXVIII. uo nec ab: initio nec in fine fuit Kcientia, 38. qui ſcil. ipſe haud ſcit peccatum; ſed ſolus Sanctus ille Benedictus; cœteri autem hirci de iſto (hirco) diſcuntur; expoſitio myſtica eſt * in Agadah, 39. dixit Sanctus ille Benediéctus: offerte pro me 40. ex- lationem eò, quòd lunam minorem fecerim. 41. Eod. verſ. I15. Præter 42. bolo- cauſtum juge] Fiat omnis iſta oblatio. 4;3. Eod. verſ. 1 5. Er libamen ejus] (Verba⸗ iſta:) & libamen ejus, non referuntur ad hircum, quia nulla ſunt libamina ſacrificii ro peccato. 44. Verſ. 18. Omne opus ſervile] Etiam opus, quòd vobis neceſſari- um, veluti res, † quæ permiſſa eſt in die profeſto ſolennitatis, 45. prohibita eſt in die feſtivo. Verſ. 19. Vitules *] (Offeretis) intuitu Abrahami. 46. Eod. verſ. 19. rietem] (Offeretis) intuitu Iſaaci. 47. Eod. verſ. 19. Agnos] (Offeretis) reſpectu Jacobi, 4⁸. (de quo ſcriptum eſt:) & agnos ſeparavit Jjacobus, 49. in Jeſod, 50. R. Mo- oblationem pro peccato Dei, vide Buxtorf. Sy- nag. Jud. dict. c. 22. P. 479. confer. & num. ſequ. 40. h. verſ. . . 3 8. Scilicèt: peccati, quòd is aliqua in re pecea- verit, offertur itaque hircus iſte pro peccato, per ignorantiam commiſſo, quod ſoli Deo notum eſt, in notis a iſtius rei exemplum af fertur in eo 'r AN i. e. qui prolelytus fa- Gtus eſt jam inde ab infantia ſeu lacte materno, in quo ignorantia eſt præceptorum Divinorum. X Hebr. W , iſtud & ſequentia, usque ad: &n i. e. omne opus &c. (v. 1 8. h. cap.) abſunt ab utroque MSto. 9. Sic dicitur Commentarius amtiquus, non uno in loco 4 Commentatore noſtro allegatus, de quo vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. Ed. cap. 2 8. V. 29, conter. & cap. ſequ. 2 9. verſ. 3 5. num. 2 5. . 40. Hebt. dy, ſic nonnulla exemplaria; in pleris- ue editionibus hic habetur: 7 8 i. e. ad me, vi de Buxtorf. Synag. Jud. dict. c. 22. p. 479. ubi hac de re plura, confer. & not. ad librum Prec. Jud. p. 2. p. 85. 6. princ. ubi etiam impiæ iſtius & blasphemæ Judæorum expoſitionis fit men- tios, item Gur Arjeh fol. 192. col. 2. fin. ac not. in nar , ubi etiam tract. Talm. Chullin, ol. 60. ad margigem allegatur. 41. Confer. quæ ad Geneſ. c. I. v. 16. n. 107. no- tata funt, it. alkut Part. I. Fol. 2 50. col. I. med 42. Vide, quæ ſuprà v. 10. . cap. num. 2 8. notata ſunt, confer. & tract. Talm. oma, fol. 15. 6. & 4 3q. Confer, hic Gur Arjeh fol. 19 3. col. 3. med. ac not, in par v h. loc. it, Bava kama, fol. 1II. a. & Horajot, fol. 13. a. it, Sevachim, fol. 89. a. 5. 44. Referuntur itaque ad holocauſtum juge, con- fer. etiam hic Gur Arjeh ol. 19 3. col. 3, med. ac not. in am RSh. loc. † Hebr. And, in uttoque MsSto poſteà additur: nd (leg. WMayn) i. e. ſervitii, nempè opus ſervile. 4 5. Sic verba iſta: dy ν nn cum Buxtorf. in Cex. Talm. fol. 764. hic interpretor, idem Bux- torfius in Synag. Jud. e 2 1. p. 46 2. vertit: diem dimidia tantum parte feriatum, confer. Gur Ar- jeh ol. 19 3. col. 3, med. ac not. in Shanm n h. loc. . * Hebr. e, iſtud & ſequentia, usque ad: zen i. e. ita (facietis & c. v. 2 4.5. c.) abfunt hie à MSto. I. 46. Reſpicitur hie ad Genelſ. c. 1 9. verſ. 7 uti in Gur Arjeb fol. 19 3. col. 3. circà fin. & in notis nov nan habetur, confer. & ſuprà Numer. c. 7. v. 2 I. num. §55. . 47. Reſpicitur ad Geneſ. cap. 22. v. 13. ſicuti in Gur Arjch fol. 19 3. col. 3. circà fin. & in not. Sinan No habetur, ubi locus iſte ſic legitur: bne e. ee en i. e. intuitu arietis Tiaaci, confer. & hic Numer. dict, c. 7. v. 21. n. 50. 4 8. Vide Numer. alleg c. 7. v. 2 1. n. 57. Arjeh †ol. 19 3. col. 3, circà fin. 50. Hebr. ie, fundamentum. ſic inſcribitur li- ber 49. Prout Genel. c. 30. v. 40. habetur, confer. Gug (Al. UI — Molside iſtum facien 156. Hin 4 cer propter. de novo. cokuln ſintin 11. ülegitim l. ich — ber R. Molis! 2 1n b1. & 51. Hebt. V Hebrz2,9 bibliis Box 3 Hebr. wyn hic MRo Vefſum 31.5 51. Ideſt, u tur; pelutijn Uptuteoruſn 49. V. 11,1 Jalkut Part. pinc. 33) Vel: jontd Tum aumeru ſigeet. c). nde uxqued tact, Talmn. 54. ld elt: kelte caP. 13. V, 16 tnct, Tilcn. it fol. .. v. d bidus fer, & Exod. (. Hebr, dNe Piblüs Baxtor ANI. cum; ſed 1; cpolttio ne 40, exr. e/ 42. Molr. 4] Verba, ina ſacricei. dis necellati⸗ bitaelingie Fetl. 19,4. iis) teſpech elod, 50, , Mo⸗ 3Z.col, 3, med. ſakamne, ſol⸗ eracbim, ſ, kum uge, con⸗ 3 col. 3, mes, hoſes adaitur: i, nempe opus tum Dunrtortin tot, idem Bar. 62. yertit, diem Oofet. Cur Ar- ia ron we usgead: e⸗ Int bie 1 Möto⸗l, erl.uti int ͤ in notis nd Umet. 67, Nll V. 13, ſcti in fin. & in not⸗ ige ſic legiur! 1 mietis lnch, , 11. l. 0/ L ſe ialctibitur l⸗ ber „h. ſ. ur, Aer. CuI CaAbp. XxXK. NUMERORUIM. 1255 Mo ſis Hadarſchan &1. vidi iſtud. Verſ. 24. Ita facietis *] i. c. (Juxtà numerum iſtum facietis, ita, ut) non diminuantur 52. & abeant, veluti juvenci feſti. 53. Verſ. 26. Et in die primitiarum] Feſtum ſeptimanarum 54. vocatur primitiæ meſſis triti- ceæ propter duos panes, 55. qui primi ſunt quoad oblationem tritici, quæ venit 56. de novo. 57. Verſ. 3 I. Integra ſint vobis & libamina eorum] i. e. Etiam libamina eorum ſint integra (ſive perfecta,) hinc docent Kabbini noſtri, quòd vinum mucidum 5⁸. illegitimum ſit ad libamina. CAP. XXIX. Erſ. 6. Preæter bolacauſtum menfis] (Eſt hoc) additamentum principii menſis, id, quod fit in die novi anni. 1. Verſ. 11. Præterſacrificium pro peccato er- asAe e . E per R. Moſis Hadazſehan, confer. Numer. c. 7. v.] videtur ei, quæ in editione d av & in 23. n. 61. & Numer. c. 19. v. 22. n. 55. exemplari, quo uſus ſum, habetur, ubi legitur 5I. Hebr. νααπαπ, ſic additum eſt hie in editione Nnh, i. e. qui (ſcil. duo panes) veniunt. Hebræa, qua uſus ſum; abeſt aurem nomen iſtud 57. Id eſt: de fructibus recentibus, ſic vanmse a 4 Bibliis Buxtorf. ut & ab exemplari an nb, hisc verto, confer. Exed. cap. 23. v. 16. n. 1. & XX Hebr. HyN iNn iſta & ſequentia, usque ad . Exod. c. 34 V. 2.2. n. 64. ae Levit. c. 23. v. 15. DEBi. e. integra ſint (v. 3 1. H. c.) ablunt ibique not. n. 37. ſic etiam in Gur Arjeh fol. hic à MSto z. addita autem ſunt poſt notas ad 193. col. 3, exponitur: u NaAn i. e. pro- verſum 3 I. h. cap. . vventus novus à i. e. iſtius anni, prout 52. Id eſt, ut non ſucceſſiæ ac paulatim diminuan- in no is pon ne§h. loc. habetur. tur, veluti jn venci feſti, qui paulatim diminu-5 8. Sie verba iſta: rn —yyyp Tnm hie interpre. untur eotumque numerus fit minor, vide cap, ſeq. tor, confer. Buxtorf. Lex. Chald. ol. 2054. ac 29 v. 13. Ieqq. confer. & num. ſequ. 53:. ac Gur Arjeh fol. 19 3, col. 3. ciccà fin. ubi ejusmo- Jalkut Part. 1,Fol. 2 50. col. 2. fin. & col. 3. di tinum vocatur 7ya a i, e. tanquàm princ. . vitioſum, vide & not. in Pnan nee, ubi tract. 53. Vel: juxtâ ordinem juvencorum feſti, quo- Talm. Menachot, fol. 86. . ad marginem alle- rum numerus paulatim imminuitur, de quibus gatur. vigde dict. cap. ſeq. 2 9. Verſ. 1 8. n. 8. & num. 10. 1. Hebr. 30 Eeο en ee,, ſic tam in edi- ungqde lux quædam huic loco aecedet, confer. & tione Hebræa, qua uus ſum, quâm in MSt 1. 7 tact. Talm. Sevachim, fol. 89. a. h. Ajque in exemplari 'a hH*hic legitur; ſed 54. Id eſt: fellum Pentecoſtes, de quo vide Exod. ablunt iſta 4% Bibfiis Buxtorfianis, ut & 4 MSte cap. 2 3. V. 16. ac Levit, c. 23. V. 16. confer. hie 2. confer. bic not. ad libtum Prec. Jud. part. 2. tact. Talm. Menachot, fol. 46. 6. & fol. 84.5. p. 99. 2a. fin- ac5. princ. ac cap. antec. 29 v 10. it. ol. 87. a. n. 29. it. Roſch haſchana, fol. 29. b. & fol. 32. 55. De quibus vide Levit. dict. c. 23. v. 17. Con- a. & Schabbat, ſol. 131. 6. & Megilla, oſ. 20. b. fer. & Exod. C. 34. V. 22. n. 6 3. iHt. Erachin, fol. 3, 6. & Menachot, ol. 87. a. 6. 156. Hebr. Ra ſic in utroque MSto, ut & in & Joma, 1, 77. a. it. SOta, fol. 40. 5, & Schab- Bibliis Buxtorf. legitur, quæ lcctio præferenda] bat, Fol. 114 g. 2 1256 NuMERORUIM. CAbP. XXIX. piationum] i. e. Præter hircum, qui factus ieſt intrâà, 2. de quo dictum eſt in- (Sectione, quæ incipit:) poſt mortem, 3. peccato. Eod. verſ. II. Et bolocauſtum juge] i. e. quia etiam iſte (hircus) eſt ſacrificium pro Præter holocauſtum juge faci- etis holocauſta iſta. 4. Eod. verſ. 11. Et libamina † eorum] Refertur (iſtud) ad ad- ditamenta, de quibus (hic) ſcriptum eſt ut & ad (verbum:) WNi. e. facitote, 5. quod eſt modi imperativi, (ac ſi diceret ) præter holocauſtum juge ejusque mincham, faciatis iſta (ſacrificia) eorumque libamina, atque ita (faciatis) omnia eorum libamina, uæ dicuntur in omnibus ſolennitatibus, præter libamina! oblationum feſti, quoniam omnes (iſtæ locutiones:) & libamina eorum, item: & libamina ejus, quæ in iſtis (ſa- crificiis fiunt,) referuntur ad ſacrificium juge, libamina additamentorum ſcripta funt per ſe 7. in unoquoque die. 6, nec ſunt modi imperativi, nam ecce Verſ. 1 8. Et mincha eerum & libamina juventis] Juvenci feſti 8. ſunt ſeptuaginta reſpectu ſeptu- ginta populorum, 2. qui diminuuntur & abeunt, (70. populos) à pœnis. 11. Eod. verſ. 1 8. Et agnis] uvenci) iſti protegebant illos 10, atque in diebus Sanctuarii (Agni 2. Id eſt: intrà velum, nempeè, cujus ſanguis intrà velum ſive Sanctum Sanctorum fuit illarus, de quo vide Levit. cap. 16, v. 15. confer. & Levit. dict. c. 16. v. 4. n. 6. it. tract. Talm. Menachot, Jol. 87. a. & Joma, fol. 0. a. b. it. Schevuot, Jol. 2. a. & ol. 10-,⸗ ĩ 2. . 3. Sedcio iſta incipit à Levitici capite 16. & conti- nuatur usque ad caput 19. eò exclusò, conſer. Mact. Talm. Beza, Fol. 19. a. & fFol. 20. 6, it. Succa, fol. 47. a. 4. ert. bic Gur Arjeb fol. 19 3. col. 3. fin. ac not. in Spasm No h. loc. Hebr. vobe) iſtud & ſequentia, usque ad: N VD i. e. juvenci feſti, abſunt hic à MSto 1. cConfer. hic Menachot, fol. 87. 6. & Succa, Fol. 47. a. item Taanit, fol. 2. 5. Sevachim, fol. 40 a. & fol. 84. a. it. Menachot, fol. 44. . & fol 52. a. it. Temurah, fol. 14. a. & Schabbat, Jol. 103. 5. . . Verbum quidem iftud n ann e i. e. non ſeriptum eſt (expreſsè hoc loco) in textu ſaero, uti in n r bic habetur, perinde tamen eſt, ac ſi ſceriptum eſſet, ratio ĩbidem adducitur. 6. Confer. v. 1 8. B. cap. n. 15. ac Gur Arjeh fol. 193. coOl. 3. fin. ut & not. in pan nou h. loc. Vel: ſeparatim ac ſeorſim, id enim nxy7, quod hic habetur, ſignificat. 3. Vide, quæ cap. antec, 2 8. V. 2 4. n. 53. notata ſunt, confer. & verſ. 3 6. B. cap. n. 32. item tract. Talm. Sukka fol. 5§. b. ſicuti ad marginem in nr allegatur, vide & Gur Arjeh fol. 19 3. col. 4. princ. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 1I. p. 107. a. fin. ac pag. 15 8. 5. fin. & pag. 16 f. . princ. it. p. 162. 5. med. it. Jalkut Part. 1. fol. 2 5 1. col. 1. prine. it. Menachot, fol. 44. b. 9. Confer. ſuprà Numer. g. 7. v. 19. n. 50. & in- frà verſ. 3 5. b. cap. n. 2 6. vide & Lighitfoot. ad Johann. «. 7. v. 37. P. 103 1. edit. Lipfſ. 10. Vel: qui ſucceſſivè & paulatim conſumuntue ae pereunt,zid enim verbum 'ν.,, quod hic habetur, notat, vide cap. antec. 2 8. v. 24. n. 53. confer. & num. 13. b. verſ. & verſ. 3 6 %. cap. n. 32. ſenſus autem hujus loci eſt: ſicuti 70. ju- vencorum iſtius feſti numerus pautatira minui= tur; ſic etiam 70. populi paulatim minuuntus & abeunt ac tandem penitùs peribunt, confer. not. ad Geneſ. c. 15. v. 10. Sign. * cœterum poſt i. e. & abeunt, in utroque MSto addita ſunt iſta: Se in nb i. e, ſignum (hoe eſt) eis conſumptionis, quod ſcil. populi iſti tan- dem peditùs conſumentur ac peribunt. I1. Senſus eſt, quòd juvenci iſti, qui à Judæis in il- lo feſto ſtlante templo pro ſeptuaginta populis offerebantur, eosdem populos protexerint à pnis, juxtà Rabbinosum traditionem, confer. 10t. (A. WI. — — (Agri offeted nilantfiui (lizelics) pr onomio, 4, Gopterlo dickonem, ni bini nolttip. in ſexto cicit dorv i dr. pe:) Mel laga, & — pot, 2d lorwum Fide & infta . utka ſol, 1. c not, 0d E pel: intuin iſtaut 8e ſequen tio erit vobis, 11. Fieuti ſerem 13, Vel: ſabii deieſciaatus: interprefor, un felli nomnerus am Iſtaelitæ no cCetere genles, Ki, gvorum nu ttelcedat, ton ie ie hec 14 Vide Deutere Pr Vel: Ciciu bitadditumtey 15. Confen gue taſunt. Hebr. o ſie tur. 1t. dienti hor der ſine habetut, cl 1. &. 3 Hebr rN) it 2. 17. royt inft v Ix. — m et in. kcium to juge ſaci. ludhadad. ditote, , mincham, nlibamina; , guoniam in iſtiſa. i, nam ecce erl 18. K decuſegt. Sanctati 8 gr (Agni nitem tadtl. Amatpiden in . ud pacn li A peg. ll.b. u Mn, ſol. ſol e. 9. n 50, 8 in⸗ Lipt. conlumuntut M., quodlie 4.N. 14,h, . feilbh. (a)⸗ 1: ſeuni ,o l⸗ Antatim pinbi⸗ fim Nimwuntis eibunt . conlet⸗ 1 cgtenmn ſol ne ono Alin ſgnum (hoe . populiti lin⸗ ibun. ii ateiini⸗ plolexetint ² ione, contet⸗ CApP. XXIX. NuMERORUuM. 1257 (Agni offerebantur) pro Iſraeêlitis, " qui vocantur pecus diſperſum; 12. ipſi verò (a- gni) ſunt fixi 13. eorumque numerus eſt nonaginta octo, (idque ideò,) ut illi ab eis (Iſraelitis) prohibeant ** nonaginta & octo maledictiones, quæ (habentur) in Deute- ronomio, 14. in ſecundo die (hic uſurpantur verba * iſta:) & libamina eorum, propter duo ſacrificia jugia, (quæ offeruntur) quotidiè, 15. nec mutavit (Scriptura) dict onem, niſi ut allegorica fieret explicatio, (nempè illo modo,) prout dicunt Rab- bini noſtri p. m. in ſecundo die (dicitur: †) D PO i. e. & libamina eorum; 16. in ſexto (dicitur: *) S) i. e. & libamina ejus; 17. in ſeptimo verò (dicitur: **) dusuD i. e. juxtà ritum corum, 18. (in tribus hiſce dictionibus nempè: deO) & W0O & UD, tres illæ literæ finales habentur, nem- pè:) „ Mem Jod Mem, ecce hic (dictionem compoſitam:) —= id eſt: aqua, & indicat, libamen aquæ eſſe ex lege 19. in † feſto. 20, Verſ. 3 ß. Itttttt 2. De- not. ad librum Prec. [ud. part. 1. p. 107. a. fin. vide & infrà v. 3 5. h. cap. n. 2 6. it. tract. Talm. Sukka fol. 55. 6. & not. ad Pſalm. 109. v. 5. n. 2. ac not, ad Eſai. c. 53. V. 4. Sign. † * Vel: intuitn Iſraëlitarum, Hebr. 7 αν* n iſta, ut & ſequentia, usque ad: vy i. e- deten- tio (erit vobis, v. 3 5. b. cap.) ablunt 4 Msto 1. 12. Sicuti lerem, c. 50. v. 17. habetur. 13. Vel: ſtabiliti ſunt, id eſt ? eorum numerus determinatus ac fixus eſt, ſic verbum yynnp hic interpretor, ut ſenſus ſit: ſicuti agnorum iſtius feſti numerus ſtabilis eſt ac permanens; ſic eti- am Iſracélitæ non diminuuntur ac pereunt, ſicuti cœœteræ gentes, quæ hic comparantur juvencis fe- ſſi, quorum numerus quotidiè minuebatur ac de- creſcebat, prout n. 10. h. verſ. dictum eſt. Xx Hebr. 7, in MSO z. pro his legitur: 1an i. e, re pectu, (9 8. maledictionum.) 14 Vide Deuterons c. 2 8. v. 16. & ſeqq. xXæ Vel: dicitur, Hebr. d&e, ſicuti in MSto 2. hic additum reperitur. 15. Confer. quæ ſuprà ad v. 11. b. cap, n. 6., nota- ta ſunt. . . . † Hebr. d, ſic in MSto 2. hic additum reperi- tur. 16. Sieuti hoc verſ. 1 8. & verſ. ſequ- 19. h. cap. in fine habetur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 251. col. 1. & 2. .V HW X Hebr. MNàa, ita & hic additum reperitur in MSto 2* 17. Preut infrà verſ. 3 I. b. cap. habetur; verten- dum autem ibi eſt in ſingulari: & libamen ejus, quoniam litera) in dictione illa: Amb abun- dat, legendum enim: 2ba), uti verſ. 16. v. 22. verſ. 2 5. & v. 2 8. 6. cap. habetur, ratio myſtica mox à Commentatore noſtro bic exponitur. confer, kic Schabbat, ſol. 103. b. & Taanit, fol. 2. b. li. Sevachim, ol. 110. & Mehila, fol. 13. b X Hebr. MN, ſic hoc quoque loco additum reperitur in MSto z. 18. Uti infrà v. 3 3. b. cap. habetur, confer. tract. Talm, Schabbat, ol. 10 3. b. & Succa, ol. 47. a. it. Taanit, fol. 2. b. & Menachot, fol. 44. b. 19. Vel: legitimum eſſe, nam uti Maimonides in Hilchot Lemidim c. 10. ſeribit, m nyaw 7 namn 7y ——i ne pabin M i. e. ſingulis ſeptem diebus feſti (iſtius) libabant aquas ſuper. altari, quas hauriebant ex fonte Siloah, uti eſt in tractatu Talmudico: Sukka fol. 48. a. col. I. & cum clangore tubarum, gaudii teſtandi cauſa, in atrium inferebant, quæ fuit traditio Mo- ſis ex monte Sinai, vide Buxtorf. Synag. Jud. cap. 21. p. 46 8. confer, & num. ſeq. 20. it. Levit. c. 2. v. 1 3. n. 47. † Hebr. Ma, abeſt iſtud hic à4 MStoz. 20. Nempè: tabernaculorum, confer. Buxtorf. Lex. Chald. ol. 229 8. & ſequ. item Ejusd. Sy- nag. Jud. dict. c. 21. p. 46 8. ac not. ad librum Prec. Jud. part. I. p, 159. a. princ. ac fin. & p. 160. 6. Kin. it. part, 2. pag. 57. 6. fin, confer. & Light⸗ — NükERORIMA. CAP.XIX. Detentio * erit vobi] (Dictio A3 =1. inde nomen habet, quia Judæi fuerunt) DÄ i. e. retenti, 22. ne facerent 2j. opus (ſervile in illo die;) alia explicatio: QNupy (ideò dicitur,) quia i. e. continebant ſe- ſe Judæi,) ne egtederentur, nimirùm (feſtum iſtud) opus habebat pernoctatio- ne; 24. eſt autem expoſitio ** ejus allegorica in Agadah: 25. quoniam omnibus di- bus feſti obtulerunt (Judæi ſacrificia) reſpectu ſeptuaginta populorum 26. atque illi (Judæi †) in procinctu erant, ut (domum) abirent, dixit eis Deus: facite quæsò mihi S convivium parvum, ut memet vobiſcum oblectem. 27. Verſ. 36. Vitulum unum, arietem unum] Iſta (offerre debebant) reſpectu Iſraêlitarum, (ac ſi diceret Deus:) re- manete adhûc paululum mecum, idque ſignificat dilectionem, veluti, quando liberi à patre ſuo abituri ſunt, ipſe illos ſic alloquitur: gravis mihi eſt diſceſſus veſter, re- manete adhuc diem unum, 28. res ſimilis eſt regi, qui fecit convivium, prout fuſius habetur in tractatu Talmudico: Sota, 29. & in expoſitione allegorica R. Tanchu- mæ, — Lighifoot Centur. Chorogr. c. 25. §. 5. P⸗ 5§3. & wWyn i. e. iſta faciatis &c. (v. 3 9. b. c.) ab⸗ c. 29. p. 6 1. & cap. 30. p. 62. princ. it. ejusd. ſunt ½ MSto I. not. ad Johann. c. 7. v. 2. P. 102 5.& ad Johann. 25. Confer. quæ de hoc libro cap. antec. 28. verſ. dict. c. 7. v. 37. p. 103 3. edit. Lipſ. vide & Ra- 15. n. 39. notata ſunt. ſchi not. ad Levit. c. 2. v. 13. n. 47. & Gur Ar- 2 6. Vel: pro ſeptuaginta populis, nam Iſtaelitæ ieh fol. 19 3. col. 4. princ. item not. ad Zach.] Qpèe Syn n nn i. e. offerebant c. 14. v. 17. n. 36. (ſaerificia) in feſto (tabernaculorum) pro ſep- „ Hebr. haxy, iſtud & ſequentia, usque ad: xy tuaginta populis, uti in notis ad librum Prec. i. e. continebant ſe, abſunt 4 MSto 1. Iud. part. I. p. 107. a. fin, habetur, vide Light- 21. Sic dicitur feria propriè ultima, feſli ſolennis⸗ foot. ad Johann. c. 7. v. 37. p. 1032. edit. Lipfſ. quaſi clauſula, confer. Exod. c. 2 3. v. 16. n. 79. ubi locus ex Bemidbar rabba Sect. 2 1. adduci- ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. cap. præced. tur, confer. & ſuprà verſ. 1 8. G. n. 9. 2 §. v. 26. & 5. cap. 29. V. 3 5§. item Buxtorf sy-† Sive: Iſraelitæ, Hebr. 7 ν, ſic in MSto 2. hic nag. Jud. c. 21. p. 46 5. & ſequ. ac Gur Arjeh additum reperitur. Yol. 19 3. col. 4. princ. ac not. in Spom neov 27. Deſumpta ſunt iſta ex tractatu Talm. Sukka b. loe. it. Jalkut Part. I. fol, 2 5 1. col. 1. med. 55. . ubi habetur: Iny mh&εν i. e. ut te 22. Vel: probibiti, Junius ac Tremellius verte accommoder, prout Lightfoot. ad Johann. ce unt: interdicti diem, vid. Buxtorf. Synag. Jud. 7. v. 37. P. 103 1. edit. Lipf. tranſtulit, confer. & dic. p. 46 5. & ſeq-. verſ. fequ. 36. h. cap, n. 29. 23. Hebr. rwyn, ſic rectins, ut puto, legitur in Gur 28. Confer. hic not. jn na NS ut & not. ad Arjeh fol. 19 3. col. 4. princ. quàm wyn uti librum Prec. Jud. part. 1. p. 16 I. b. ac p. 162. in plerisque aliis exemplaribus habetur, confer. b. med. it. tract. Talm. Succa, fol. 47. a, hic Sukka, Fol. 47, a. & Peſachim, Jol. 68. b. it. 29. Hebr. d ‚ſic quidem in plerisque exempla- Beza. fol. 15. 5. & Chagiga, Jol. 9. a. ribus habetur; ſed prorw'b legendum erit: qmS 24. Nam Judæis in tabernaculis illis pernoctan- i. e. Sukka, uti etiam in MSto z. habetur, nam dum fuit5 ſed plerique hodiè domos ſuas repe- in iſto tra ctatu Sukka fol. 5 5. 6. parabola iſta re- tunt, vide Buxtorf Synag. Iud. dict c. 21. p. 45 8. peritur „ uti verſ. antec. 3 5. n, 27. adductum confer. & not. in aN nνι loc. eſt. XX Hebr. wH, iſtud & ſequentia, usque ad: ð (A. M. me⸗, 10, doc comedendla) am, quanto 4 billoimmit “H A veßt ieſea Fiy in manibus vowviſtis, (un⸗ dere Hieroſol Ptum gu e E1. (ona cutu redlierit ad ſenlum litera — 3o. IIlius auto fecit wention Verl. 32, 2 31. Hebr mid vide Nalchino eg. (, 4. V. * Hedr on I z1 lic: ſicge ead pre 19.5. c). . 33. W elt: ob adloluts nece (Oner not i Ra& VuOt, ſol. 10 murah, ſo. † Confen hien ”Temurah, 34. Corum 11s, ſeptiman duszice kro⸗ 0t; Numert, AN. — Jula Jucei . llo die) nebant le⸗ dernocatio⸗ otmnibus di⸗ 6. atque li quæs mihl nlan mun, Deus:) te. nando liberi veſter, te⸗ prout fulls R.Tanchu-. me, ,39, beeab⸗ atec 29, ſell. 3, nam Iaelite i e olletebant — orum) plo ſep⸗ d librum biec, keur, figelight⸗ 31. elli⸗ Lipl. A. 1 adduci⸗ 4.0,9. ein Möro 2, bie tu Talen, Sueka Wie te 1. 20 ſobann, ſlulit,coler & en Annad 61. a 1r4 0l,47. 4, . erisgue aunpla⸗ endument:1 1. bibti, namn Pprrol iſlate⸗ 12 7 u CAP. XXX. NüMERORUM. 1259 mæ, 30. docet ſcil. lex morem hominum, qué is, qui hoſpitem habet, ei primo die- comedenda proponit ſaginata, 31. ſequenti die piſces offert, tertio carnem pecuari- am, quarto legumina, quinto olus comedendum proponit. * paulatim (quippe cibus ab illo) imminuitur, veluti juvenci feſti. 32. Verſ. 39. Ma faciatis Domino in ſolenni- tatibus veſtris] Hæc éſt res, quæ definita eſt, ut ſit debitum. 33. Eod. v. 3 9. Præter vom † veſtra] Si veneritis, ut voveatis oblationes in feſto ſolenni, 34. præceptum iſtud ſit in manibus veſtris, aut fi vota (ſint vobis) vel ſpontaneæ oblationes, quas toto anno voviſtis, (tunc) offerte illa in feſto ſolenni, forſitàn alicui difficile erit, crebrò aſcen- dere Hieroſolymam, ut offerat vota ſua?** atque ita reperietur ipſe transgredi (præce- ptum, quò ei, qui vovit, injungitur,) ne retardet. 35. L CAP. XXX. Erſ. I. Et retulit Ciſta) Moſes ad ſilios Irazlis] (Hæc ideò hic dicuntur,) ut fes (una ab altera) ſeparetur, * verba ſunt R. Iſmaélis: quoniam hucusque lo⸗ cutus eſt Deus: ſectio autem de votis I. initium ſumit per verba Moſis, (id- eò) opus fuit, ut initium ſepararetur (ſeu diſtingueretur) ac diceretur, quòd Moſes redierit (ad priora) & ſectionem iſtam dixerit Iſraelitis, nam, niſi ita eſſet, poſſet juxtà ſenſum literalem intelligi, quòd (Moſes) iſtud 2. non dixerit eis; ſed quòd ipſe in MDò Ttttttt 3 Se- 30. Iſtius autoris Commentator noſter aliquoties fecit mentionem, vide illius not. ad Exod. c, 9. verſ. 3 2. & ad Levit. c. 1I I. v. 2. atque alibi. 3 1. Hebr. H, pinguia, cupedias, de qua voce vide Raſchi not. ad Numer. c. 2 5. V. I1. & ad I. Reg. c. 4. Vv. 2 2. . . X Hebr. e e, abſunt iſta hic 4 MSto z. 32. Scilicèêt paulatim imminuantur, de quibus vide cap. præced. 2 8. v. 24. n. 53. & ſuprà v. 19. H. cap. n. 10. 33. Id eſt: oblationes iſlæ, de quibus dictum eſt, abſolutè neceſſariæ ſunt & cadunt in debitum, conter. not. in nan inomw b. loc. it. Peſachim, v. 22. n. 49. , *„ Hebr. aa, in MSto I. pro eo legitur: „ν i. e. reliquias, quæ vox tàm vota, quàm ſponta- neas oblationes complectitur. 3 5. Scilicèt ; quo mianus offerat res, quas ipſe vo- vit vel ſpontè obtulit, ſie enim præcipitur Deu- ter. c. 2 3. v. 2 I. al. 22. ubi vide Raſchi nor. n. 49. ne igitur aliquis transgrediatur præceprtum de non retardando, poterat ille vota ac ſponta- neas oblationes, quas toto anno voverat, offerre in feſto ſolenai atque ita non transgrediebatur iſtud præceptum de non retardando. * Hebr. b", iſtud & ſequentia, usque ad: npori fJol. 77. 3. & Rolch haſchana, Jol. 4. b. it. Sche. Ruyrm i. e. ut initium ſepararetur, abſunt hic à vuot, fol. 10. a. & Menacho, fol.72., 6. & Te] MsSto 1. confer. c. ſequ. 3 1. v. 17. Sign. **½ murah, fol. 14. 2. I. Hæc Paraicha ſive Sectio inſcribitur run i. e. † Confer. hic tract. Talm. Menachot, ſol. 104. b,I tribus, & ineipit ab hoc cap. 30. v. 2. ac conti- & Temurah, fol. 14. a. nuatur usque ad caput 33, eo excluſo, conſer. 34. Quorum tria ſunt in anno, nempè: Faſcha-hic tract. Talm. Nedarim, Fol. 78. b. it. Bava ba- tis, ſeptimanarum & tabernaculorum, de qui- tra, fol. 120. b. & fol. 12 1. a. bus vide Exod. c. 2 3. v. 14. & ſeqꝗ. confer. & ſu- 2ꝛ. Videligèt: id, quod in præcedentibus habetur, prà Numer. c. 22. v. 29. n. 83. & Deuter. c. 23.1 Sng⸗ 1260 „ NuMERORUM. CAbP. XXX. Secione (iſta) de votis inceperit verba ſua. ** Verſ. 2. Principibus tribuam] (Mo- ſes) honorem tribuit principibus, ut eos primò doceret, dein omnes filios Iſtaẽlis; ſed unde probatur, quòd ipſe etiam cœtera verba hoc 3. modo (locutus ſit?) lex dicit: & reverſi ſunt ** ad illum Aaron atque omnes principes cœtus & allocutus eſt eos Moles, ac poſteà acceſſerunt omnes filii Ifraelis; 4. ſed quid vidit (Moſes,) ut hic dicereti llum (textum de votis? nimirùm) docet, † quòd abolitio 7. votorum (fieri poſſit) per unicum aliquem (Rabbinum) excellentem; 6⁶. ſi verò non adſit unicns a. quis excellens, (quòd tunc) irrita reddi poſſint (vota) per tres vulgares, 7. vel forſi- tàn non dixit Moſes ſectionem iſtam, niſi principibus ſolùm? dicitur hic: hæc eſt res, Ac dicitur de illis, quæ mactantur extrà: sS. hæc eſt res; quemadmodùm (igitur) ibi dictus fuit textus ad Aaronem ejusque filios & ad omnes lſraêlitas, dicitur enim (i- bi:) loquere cum Aarone &c. 9. ita & iſte (textus) dictus fuit omnibus. Eod. verl. 2. Hæc eſt re] Moſes vaticinatus eſt * per (verba iſta:) ſic dixit Dominus: circà me- dium noctis &c. 10. prophetæ quoque vaticinati ſunt per (verba iſta:) ſic dixit Do- minus; ſed ſuperior illis 11. extitit Moſes, qui vaticinatus eſt per verba: hæc eſt res ; 12. alia expoſitio (verborum iſtorum:) hæc eſt res, (nimirùm) eſt hoc ſpeciale, 13. ad conter. bie Gur Atſeb ol. 193. col. 4. med. ac a i. e. princeps unus poſlit diſſolvere votum, ot. in vnan b. loc. . prout in notis Da e habetur, ubi etiam ad A Hebr. νεπ, abſunt iſta à MSto tI. juxta objectionem quandam reſpondetut, confer. & quam lectionem hic etit ſenſas: quòd (Moſes) Gur Arjeh fol. 19 3. col. 4. circà fin. tmnd non dixerit eis, niſi in Sectione de votis. 7. Confer. hic Raſchi not. ad Thten. cap. 2. v. 10. Nempè, quod primo allocutus ſiüt prin-ipes, n. 3 8. ac b. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. tcin &œitetos IItaelitas, contfer. etiam hic Gur g. Nempè: extra atrium, uti R. Salomo ad Levit. Arjeh fol. 19 3. col. 4. med. ac not. in c. 17. v. 3. exponit. n Ne . loc. it. tract. Talm. Nedarim, 9. Proùt Levit. dict. c. 17. v. 2. habetur. Fol. 77.656. & fol. 7 à. a. it. Bava batra „Jol. 120. * Hebr. Nann) iſta & ſequentia, usque ad? 5. & fol. 121. a. N yn i. e. eſt hoc ſpeciale, abſunt hic ab o- ke Bebr. aAw" iſtad ac ſequentia, usque ad: troque MSto, confer. hic tract. Talm. Nedarim, de i. e. & poſieâ (acceſſerunt &c.) abſunt Fol. 77. 6. & fol. 7 8. a. it. Bava batra, fol. 120. hic 4 MSto z. 5. & Nidda, †1. 46. b. 4. Prout habetur Exod. cap. 34. v. 31. & 32. ubi 10. Sicuti Exod. cap. I1. v. 4. habetur ,„ ubi vide ie not. num. 94. & ſequ. Kaſchi not. n. 7. † Hebr. n, in MSto 2ꝛ. pro eo legitur: i. 1I. Nempé: prophetis, nam fuit oprd yn 0 e. ut dicat ſive indicer. i. e. iſta dignitas excellentior in Moſe, quam in 5. Vel: Diſolutio, adieritum reductio,id enim vox aiiis prophetis, prout in notis dn' M. loc. sm, quæ hic habetur, notat, conter. D. Wa- habetur, ubi erlam Siphre ad marginem allega- geatſeil. Sota p. 784. && equ. n. 9. vide & n. 1 5. tur, confer. & Gur Arjeh fol. 194. col. 1. med. 5. verſ. 2. 12. Vel- hoc eſt verbum, nimirum mwxy n 6. Dum enim S. Scriptura hie principes tribuum ND- Nex xpr nlpm yrvwv ara i. commemorat, ideò Rabbini doctrinam iſtandin- e. verbum ipium per ſe idque clarum ac petſpi- de ſumpſerunt, quòd etiam 2 72) culm — 13, ad indi⸗ gebeat; mal 1, gur hi tum kaciens⸗ flichio corpo ſervare tener jmi omne, Fincul, (ne — (uum fuit, catur ſpeeult Or N (ie Punor & lupti Nu 13. ve: ſan ſie icionem Gur Areb / tione accipi 13, item or Phre attnc d maginen 14. Vel: dick wr pernitentiat à igeino o lutionis p conler, D. V z.he131 15. Vel: adon 1e. irum tentia (i,e, Vvoti) Dy tioni ie mwarius cu Sw vd lancicl.. Mamenton, Keiicehente n Etl:, Putodearum Prine, etein lanpla verb ; deguil OA. , un] (Mo. Ulaeliszſed )ler dieit: cutus elt eot oſes) ut hie Ntorum ſeri Atuniensa⸗ 7. Vel korſi⸗ hacelttes, ndigitur) ibi inr enim i⸗ oc. verl, 8: circ me⸗ ic Ciritho⸗ idar hrc elt hoc ſhecitle, 13, q— illolrererotum, 1) ubi eliamn ad etut, Conlet, A abn. n, (49,1. W 10, hr. Chald.) loe. omOa.etit, detur. in, bsge 0: abſunt hic abo⸗ Talen. Nedaim, betns, ſol, 110, vetur, ubi ride Nn n Mole, guamn In whloe. vatginem dlegi⸗ hol 1 nta. nnn ) rw . uun 1 elſpi⸗ (uum — CAP. XXX. NUMERORUIM. 13. ad indicandum, quòd ſapiens (Rabbinus) linguàâ Ni. e. remiſſionis 14. uti debeat; maritus autem linguâ ρNi. e. ad irritum reductionis, 15. juxtà linguam, 16, quæ hic ſcripta eſt; ſi verò mutaverit, 17. tunc non eſt nec diſſolvens nec irri- tum faciens. 18. Verſ. 3. Votum †] (Veluti,) qui dicit: ecce incumbit mihi* af- flictio corporis, 19. ne comedam vel ne bibam *? iſtud vel iſtud, an etiam (votum ſervare tenetur,) qui juravit, ut comederet morticinum? ego (hic) lego zꝛ0. de illo: juxtà omne, quod prodierit ex ore ejus, faciat; (ſed hic) lex dicit: ut conſtringat vinculéò, (nempè,) ut conſtringat, quod permiſſum (ſive licitum) eſt; non verò, ut 1261 per- cuum fuit, quod (Moles) audivit à Deo ac vo-(17. Nempè: veiba iſta: & ita, ut Rabbi- catur ſpeculum, quod illuminat, ſic in notis vpar NeW h. loc. terum de voce &α7Hα tvigde Buxtorf. Lex. Chald. fol. 170. fin. confer. & ſuprà Numer. c, 12. V. 6. n. 33. 13. Sive: particulare & quædam quaſi exceptio, ſie dictionem: Myn hic expono, prout etiam in Gur Arjeh fol. 12 6. col. 1. med. in hac ſignific a- tione accipitur, confer. Levit. c. 1. v. I. n. 12. & n. 13, item not. in on r h. loc. ubi etism Si phre at tract. Talm. Nedarim fol. 77. b. & 7 8.2. ad marginem allegantur. 14. Vel: diſſolutionis, nam Rabbinus vrn &* Rnia NN* i. e. non diſſolvit (votum) niſi per pœnitentiam (i. e. ſi aliquem pœnituit voti,) & idcircò opus eſt ρνπ ν 1. e. lingua diſſo- lutionis, prout in notis boon neo habetur, confer. D. Wagenſ. Sot. p. 785. n. 9.it. Vverſ, ſeq. 3. n. 23. 15: Vel: abolitionis, nam maritus mm Nin n i. e. irritum facere poteſt (votum) ſine pœni- tentia (i. e, etiamſi uxorem ejus non pœniteat voti) Dyp none Na) i. e. ſine redditione ra- tionis (i. e., quamvis rationem non reddiderit maritus, cur ipſe diſſolvat votum,) ſic in not. Epar not h. oc. vide & D. Wagenſeil. So- ta,dict. p. 79 5. & ſeq. ubi plura de votorum ac juramentorum diſſolutione ac quibus verbis illa ſieri debeat, confer. & Gur Arjeh fol. 194.col. 1. ſin. ac col. 2. princ. ubi mobin in Bava batra ca. yut octavum allegatur, vid. Baba batrafol. 120. princ. 16. Id eſt: juxtà modum loquendi & ſecundum illa ipſa verba, quæ hic in S. Scriptura haben- zur; de quibus paulò antè dictum eſt. nus utatur verbo: ac maritus verbone, tunc non eſt nec irritum faciens nec diflolvens-» confer. D. Wagenſeil. Sot. dict. p. 785. & ſeq- vide etiam, quæ num. antec. 14. & 15. notata ſunt, confer. & num. ſeq. 18. 18. Id eſt: nihil agitur ac nec diſſolvitur nec irri- tum redditur votum, ſi ſcil. verba illa fue int mu- tata & alterum pro altero uſurpatum ſit, verba enim iſta juxtà Rabbinorum ſententiam funt ſtri- ctè accigienda, nec alterum alterius loco uſurpan- dum eft. † Conter. hic Nedarim, fol. 12. a. & fol. 16. 6. it. Schevuot, fol. 20. b. & Naſir, fol. 4. 6. * Eſt hæc formula conſueta in votis, confer. not- ad Levit. c. 22. v. 189. n. 57. 19. Sic dictionem da hic interpretor cum ?. Fa- gio, qui in notis ad Paraphr. Chald. v. 2. . cap. icribit, quòd p n à Rabbinis dicantur vota abſtinentiæ, quibus ſcil. maceratur corpus, confer. infrà Raſchi not. ad v. 14. h. cap. ubi ex- ponitur v ra)y i, e. afflidio animæ ſive Cor- poris, vide not. ibid. num. 52. cœterùm de di- ctione Dan ejusque ſignificatione confer. R. Sa- lom. ad Hiob. c. 29. v. 1 8. & Lightfoot ad Jo- hann. c. 1 8. V. 31. p. 1123. & Buxtorf, Lexic. Chald. fol. 207 r. X Hebr. de Ni/Tν, in utroque MSto pro eo le- gitur: &ιπ i. e, ne faciam. — 20. Id eſt: juxtà literalem & generalem ſenſum verborum iſtorum: quod prodierit ex ore eius; faciat, dici poſſet, quòd etiam iſtud votum ſer- vandum ſGt; ſed lex hic dicit &&c. 1262 NuMERORUM. CAbP. XXX. vermittat, 21. quod prohibitum (vel illicitum) eſt. 22. Eod. verſ. 3. Non profa- nabit verbum ſuum (Verba iſta: „ & ponuntur) pro: bDbHH Ni. e. non pro- fanabit, non faciet verba ſua Pleln i. e. p In poteſtate** patris ſui (exiſtens) etiamſi ĩ Ed. verſ. 4. In adoleſtentia ſua] Non (igitur intelligitur hic ea,) quæ eſt ſui. 24. rofana. 23. Verſ. 4. In domo patris ſui] i. e. lla (fœmina) fortè non fit in domo patris arvala e5. nec quæ eſt pubeſcens, 26. nam parvula non poteſt ſemet voto con- ſtringere nec pubeſcens virgo in poteſtate patris ſui exiſtit, ut ipſe votum ej us diſſolve- re poſſit; ſed quænam eſt parvula; dicunt Rabbini noſtri: ea, quæ undecim annos 27. & diem unum nata eſt, iſtius vota inquiruntur † (& examinantur,) an illa ſcive- rit, cuinam ipſa voverit ac cuinam ſanctificaverit; ſi verò voverit votum 1 illa, quæ duodecim annos atque unum diem nata eſt, non opus habet, 28. ut inquiratur (& examinetur illius votum. ) Verſ. 6. Si veròprobibuerit eam pater ejus] i. e. Si cohi- buerit eam à voto, 29. ac ſi diceret: ſi diſſolverit ei (ſive irritum fecerit votum;) Vel: lictum faciat, id enim verbum ànei7, 21. uod hic habetur, notat, confer. hic tract. Talm. Nedarim, Fol. 16. 5. & Naſir ,fol. 6 1. a. & Fol. 22. Juramentum enim fſeu votum non debet eſſe vinculum iniquitatis vel rei illicitæ; confer. Gur Arjeb f. 194. c0l. 2. med. ac not. in Syzn n b. Oc. it. tract. Talm. Nedarim, fol. 14. a. 23. Ideſt: non faciet verba ſus irrita; ſed id, uod vovit aut juravit, ſervabit, conlſer. hic Gur Arieh fol. 194. col. 2. fln. ac not. in il nov item D. Wagenſeil. Sot. p. 7 865. med. ubi ex ceptio habetur, nempé, quòd, ſi quem jurisiuran- dicayiat pœnitentia, iſtud 4 ſapiente poſſit con. donarti vel di dolvi, confer. verſ. antec. 2. n. 14. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. Pag. 2 3 9. b. En. ubi: 7 NTN e nN rDTn Nn i e. ipſe ſibi non condonat (lire remittere poteſt juramentum) ſed alii ei condonant (vel remit- ter e poſſun,) conter. bic Berachot, ſol. 3,2. b. &* Chagiga, fal. 10. a. it. Nedarim, ol. 3. 2. . ol. 14. b. ir. fol. 1 5: a. b. & fol. 1 6. . it. fol. 81. a. 5. & fol.'. a. 5. it. Na ſir, fol. 3 8. b. & Sche- vuot, ol. 20. a. & ol. 2 1. a. it. Dl. z6. a. & Nidda, ol. 46. 2. XX Hedr. —2& H 2. ſed malè. . . 24. Confer. hic Gur Arjeh fol. 1 94. col. 3. prine. ( not. in ' ri h., loc. ubi etiam Siphre ura, abſunt iſta hic in. MSte ad marginem allegatur. 2,5. Hebr. — D, hanc definiunt ad duodeci- mum annum completum, unde dicunt: filia nativitatistuæ usque ad duodecim annos com- pletes vocatur aup vel mo, vide Buxtorf- Lex. Chald. fol. 25 8. & fol. 2017. ubi Mai- mon de v&ι part. z. fol. z. a, allegatur, con- fer. eiam num. ſequ. 27. 26. Scil. virgo, Hebr. da, quæ ſic vocatur poſt completos ſex menſes, à quo cepit dici ya i. e. puella, autem appèllatur à duo- decimo anno ac die uno, poſtquàm pubem in loco noto produxit, vide Buxtorf. dict. /gl. 258. 27. Vide num. antec. 2 5. & Maimon. part. 2. de PEN&Wι c. 2. alleg. Fol. 2 5 8. canfer. & Gur Arjeh fol. 194. col. 3. princ. ac not. in on in h. loc. † Hebr. oaa iſta, ut & ſequentia, usque ad: aee e& i. e non opus habet, abſunt à MSto 1. malẽèk. „ * Hebr. ◻σ ◻, Poſſent verba iſta etiam ſic ver- ti: votum ejus erit votum, i. e. ratum ac firmum erit, ſi (cil. prius inquiſitio & examinatio facta 28. Confer. Gur Arjeh fol. 19 4. col. 3. princ. ac not. in an Mnov h, loc. 29. Confer. quæ ſuprà ad Numer. c. 14. V. 34. n. 55. notata ſunt. quæ- (Ar. M — Juænam den yero eo die, ſam gicere, tetalem Ver ſectipinnin guentum n loco.) &lci me, Bod. nat (venpe tus audixite tur votum one (leu coꝛ ſgim)ili guidusnon! (vorlitin) no Iitiſui vorer nit kic derip titus 43. irr zut tantumn non elt diſo — 30. iße: intit habetur, con num. 15. 31. Vel: ab ibigue nd.n 32. Wäikalm. 33. Vel: abru 14, F. 34. hal 34, Conker hie A not. in . Nalir fol 1 13 35. Nempe, qu ſeril irritun 36, Mmutum ſupt⸗ Numet. de 1 37. Conſer hie 3h. Nicetnctar d matginem Medarin, 4 6 CAL.Kx. Non yofe ,e. non Pro. tri ſi ie. domo patti ea) gur elt Et voto coh⸗ eus dillolre. decim anno⸗ n ills ſeire⸗ 1 illi aue nq uiratur G le. Kicohi. kritrotum;) que⸗ — nt ad duodeci⸗ 1. . .Pſ⸗ de dicum: ſilis Kim annos com⸗ 9, vide awort. 1017. ubi Mi . hallegaktur, con⸗ lur ſe vocalu ao cepit gii Pppeſautano⸗ äm pubem in dieſo. d⸗ imon. part, ,de ſet, Gut Anjen t, in n Agtentia, luqe s habet, abſuct iNaelam ſc el⸗ tatumm aN fimum eacinatio lictt l,l. I , 34 l CAp. XXX. NIIMERORM. 1263 quænam vero illa HR i. e. prohibitio ſit, haud ſeio; (aſt) quando illa (lex) dicit: ſi verò eo die, quo maritus ejus audivit, prohibuerit eam & diſſolverit, 30. tunc poſ- ſum dicere, quòd Nᷣ̈ ſit Ri. e. diſſolutio (voti;) juxtà ſenſum autem ejus li- teralem (verbum N ) ſignificat HOi. e, cohibitionem & remotionem atque ita (accipitur in illo loco:) cur 1 NR Ni. e. removetis, 31. ſic quoque (in illo loco:) un- guentum præſtantiſſimum ne N&επ i. e. removeat à capite meo, 32. ita etiam (in illo loco:) & ſciatis àN QNi. e. remotionem meam, 33. nempè, quòd receſſeritis à me. Eod. verſ. 6. Et Dominus ei propitius erit] De quonam (hic) loquitur Scriptu- ra? (nempè,) de uxore, 34. quæ voté Naziræatus ſemet obſtrinxit, idque illius mari- tus audivit atque ei irritum fecit (iſtud votum;) illa verò id ignorans 357. transgredi- tur votum ac bibit vinum aut ſuper mortuis ſeſe polluit, 36, iſta opus habet remiſſi= one (ſeu condonatione Dei,) etiamſi iſtud (votum à marito) fuerit diſſolutum, quòd ſi (igitur) illi, quibus diſſoluta ſunt vota, opus habent condonatione, multò magis ii, quidus non ſunt diſſoluta. 37. Verſ. 7. & ſi nupſerit viro] Hæc eſt ſponſa, 38. vel (forſitàn) non eſt, niſi maritata? quando illa (Scriptura) dicit: quòd ſi in domo ma- riti ſui voverit, 39, ecce de maritata (ibi) ſermo eſt; 40. hic veròô de ſponſa, ac ve- nit (hic Scriptura,) ut diſcrimen faciat 41. circà illam 42., cujus pater (ſimùl) & ma- ritus 43. irritum faciunt votum (& cujus) pater ſolùm diſſolvit; non verò maritus, aut (tantummodò) maritus irritum facit (votum;) non verò pater, ecce illud (votum) non eſt diſſolutum, 44., nec opus eſt dicere, ſi ratum habuerit unus ex illis. 45. Verſ. 30. Sive: irritum fecerit votum, ſicuti v. 9. h. cap. 3 9. Proùt V. 11. h. Cap. habetur, ubi vide not. n. habetur, confer., ſuprà verſ. 2. . cap. num. 5, & 5 1. conf. & P. Fagius ad Paraphr. Chald. h. loc. num. 15. 40. Confer. hic Gur Arjeb fol. 194. col. 4. med. 31. Vel : abſtrahitis, Vide infrà Numer. c. 32. v. 7. ac not. in namt ne h. loc. it. Seldeni uxor ibique not. n. 2. Ebraica, lib. 3. c. 6. HS 32. Uti Pſalm. 141. V. 5. habetur. 41. Confer. hic not. in pon inew, ubi locus iſte 33. Vel: abruptionem meam, prout Numer. ap. qilucidiuùs explicatur. 14. v. 34. habetur, ubi vide not. n 55. 42. Nempè: ſponſam, etenim — bNn i, e. de 34. Confer. hic Gur Arjeh fol. 194. col. 3,. med. ſponla hic eſt ſermo, prout in notis nar ne ac not. in non mnew h. loc. it. tract. Talmud. h. loc., habetur, vide num. ſequ. 4 3. Naſir, Fol. 23., a. & Kidduſchin, fol. 8 1. b. 4 3³. Maritus, Hebr. 7)n hic dicitur ſponſus, con- 35. Nempè, quòd maritus ejus votum iſtud diſſol-fer. num. antec. 42. & v. 13. H.Kap. n. 48. ac v. verit & irritum fecerit. 10. h. cap. n. 49. 36. Nam utrumque Naziræis eſt prohibitum, vide 44. Nimirùm, ſi unus tantùm ex illis diſſolverit ſuprà Numer. cap. 6. confer. hic Siphre, ſieuti in! votum, puta ſponſus vel pater, ſecùs eſt, ſi ambo par rO ad marginem h, loc. allegatur. ſimùl diſſolverint, tunc votum pro diſſoluto ha- 37. Confer. hic Gur Arjeh fol. 194. col, 4. med. betur, confer. num. ſeq. 45: h. verſ. 39. Vide tra dat. Talmud. Nedarim, fol. 67. b. uti 45. Quoniam iſto caſu votum non eſt ratum, nam ad marginem in "on eow allegatur, conf. & contratiorum cadem eſt ratio; ſi enim unus ex Nedarim, f. 6 8, à. & F. 70. a. it. Scheyuot f. 20,a. illis Uuuuuunun 1264 NuIMERORIMA.. QAb. xxX. Verſ. 7. Es ipſa votis obſtricta ſi] (Nempè,) quando illa vovit in domo patris ſui nec pater ejus illa (vota) audivit & nec diſſoluta ſunt illa (vota) nec ratihabita. 46. Verſ. 8. Et audiverit maritus † ejus & .] Ecce, ſi ratum habuerit (votum) maritus ejus, iſtud erit firmum. Verſ. 13. Si verò irrita fecerit illa] Forſitàn etiamſi illa (vota) non diſſolverit pater? lex dicit: in adoleſcentia ſua, in domo patris ſui, 47. quæ- cunque eſt in adoleſcentia ſua, illa eſt in domo patris ſui. 48. Verſ. 10. Quocun- que ſeſe obligaverit, illud ratum erit] Quoniam illa non eſt nec in poteſtate patris nec in poteſtate mariti; loquitur autem Scriptura de vidua, quæ quondam maritata fu- it; aſt vidua, quæ (ſolùm) deſponſata fuit, ſi maritus 49. mortuus ſit, iterùm fit cœ- lebs 5%. & redit ad poteſtatem patris. Verſ. II. Si verò in domo mariti ſui vorerit] De illa, quæ maritata eſt, loquitur Scriptura. 51. Verſ. 14. Omne votum & omne juramentum obligationis &c.] Quoniam dixit (Scriptura,) quòd maritus diſſolvere- poſſit (votum,) forſitàn omnia vota (poterit ille irrita facere) juxtà ſenſum literalem? lex (hic) dicit: ad affligendam anim am, (nimiràùm) ille non diſſolvit, niſi ſolũùm vo- ta afflictionis animæ, 72. quæ explicantur in tractatu Talmudico Nedarim. 53. Verſ. ,. —¶— illis non poteſt ſolus diſſolvere votum, ergò) hic intelligitur, conter. Buxtorf. Lex. Chaſd. Fol. contrario ſenſu nec unus ex illis poterit ſolus ra- 223I. ac Raſchi not. ad Eccleſiaſt, c. 12. v. 6. tum habere, confer. not. in νανπ Pt; h. loc- cœte ùα iſtud: —n i. e. & redit (ad pote- ubi ratio iſta, jam adducta, habetur. fſiatem Sec.) abeſt à MSto I. aſt in MSto 2. ab- 46. Conkfer. bie Gur Arjeh fol. 19 5. col. I. princ.ſunt duo iſta verba: a i. e. fit coe=- ac not. in an n h, loc. lebs & redit. † Confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 67. a. B. 51. Confer. quæ ſuprà ad v. 7. h. cap. n 39, nota- & fol, 72. 6. & fol,. 73: a, it. Schevuoth, fol. ta ſunt, vide & Gur Arjeh ol. 19 5. col. 1. med. 20. 3. àa. HNedarim. ol. 67. a. 6. & Schevuoth, fol. 20. 47. Sicuti ſuprà v. 4. H. cap. habetur, ſi itaque illa a. it. not. in n PY h. loc. non fuerit in adoleſeentia, in domo patris fui ac maritus ejus diſſolverit vota, ipfſa erunt irrita, etism ſi pater ejus non diſſolverit illa vota, eon fer. num. ſequ. 48. 4%. Quocirca hoc ſolùm caſu nN ee e i, e. Opus eſt diſſolutione pattis ſui vel ut pater ejus diſſolvat, prout in notis S'pan n H. loc. habetur, ubi & trad. Talm. Kidduſchin, fol &1.6. ad marginem allegatur, conf. & verf. Gittin. ol. S5.2. it. Bars mezia, ol. 96. a. antec. 7. n. 43. & verſ. 13. n. 47. vid. & Jalkur Hei — is iber aui . Part. 1. fol. 253. col. 1. med. 153. gede⸗ Svn, eſt is liber quintus partis ſive 49. Id eſt: ſponſus ejus, confer. quæ ſuprà ad v. Se tioms tertiæ& operis Talmudici, tractans de 7. b. cap. n. 42. & n. 43. notata ſunt, vide G v1⁸ 5 vepe iuntur autem iſta, aq quæ hic reſpi- tract. Talm. Ketubot, fol. 49. a. & Nedarim, cuurein Recarim ſ 7 9.a. . ſie uti in n no fol. 88. 5. & fol. 89. a. b. ad marginem allegatur, con ſer. M Nedarim, 50. Nempè, ad priſtinum ſtatum redit, perinde ac fol. 72. a. b. ol. 76. 5. it. Fol. 77. . . ſi non fuiſſet deſponſata, id per verbum ατπααα 52. Puta: per jejunium vel coœterarum rerum ab- flinentiam, ſicuti etiam in Vulgata Latina hie adjicitur, confer. ſuprà v. 3. h. cap. n. 19. vide & P. Fagii not. 3d Paraphr. Chald. b loc. & Gur Arjeh al. 19 5,. col. I. med. ac not. in aN RD h loc. ut & Jalkut Part. 1, Fol. 25 3. Col. 1. cir- cà fin. confer. & tract. Talm. Nedarim, fol. g0. b. & Schevuot, fol. 20. a. it. Naſir, fol. 12. b. G CAl. X — Fell. 1. citur: de usͤque dunm guanm ibſe⸗ elt; ſt, ſ. jutahi ini hinc gilci inntet guo⸗ lrl. et⸗ cum eis bell perineb columbas d 34, Coolet h c ndt in 79:. ſſ. Ideſt: ſe Giſlolutione Tatum mane Itt, dabit e verid ſeg Parapbr. C b, loe. 66. ldeſt:a id enim i Chald kol. col. 1¹. Prine 77. Tunc ipr quoadomn quitur, ude ol. 40, .5 ſol. 70. 3, 19. Confer. ſge Hire: m. num, antec. 1. Ideſt: ſu⸗ Piertimoren chxrr. — atris ſui nec . 46, Vetl. natitus eju il (vora, i, 4,, gur. 10. Qocun. te pattis dec maritata fu⸗ iterümfitcoe⸗ tiſii norerit um Gomge⸗ 8 diſlolxere m literalem! iſt ſolum vo⸗ Nedatim. 53. Verl. — ler. Chal /ol, eſiaſt, . 12. V. 6. nedit (2J pofe⸗ in Moto 1, b. nn üe, t⸗ ca) n 39, hols⸗ 19 fſ. c0l. 1. med, heyuoth, /ol 20. erzruin ferumn abh Pulga Latina hie ca.. n. 19. vide 21.5 loc. 6Cur. not, in W 1.1 Colr 1⸗ Nedanm, 0 9. Lalin fol. 11. 1.6 ia fl 9bee⸗ guintus uni⸗ Cre udici, traclans e 1,ad que tie jeſpi⸗ ſemin 11 nſet 6 Nedhim, ol 7. debe 55. ld eſt: ſero veſpere, quòd ſi maritus differat coli. 2. princ. ac not. in r nS h. loc. CAP. XXXI. NuMERORUMJ 1265 Verſ. 1 5§. De die in diem] Ne dicas: de tempore ad tempus, 54. idcircò (hic) di- citur: de die in diem, ut doceat te, quòd non diſſolvere poſſit (maritus votum,) niſi usque dum tenebræ oboriantur. 55. Verſ. 16. Poſtquam audivit illud] i. e. Poſt- quàm ipſe (maritus) audivit & ratum habuit (votum) dum dixit: voluntas mea in eo eſt; 56. ſed illud iterùm diſſolvit, etiam illo ipſo die. 57. Eod. verſ. 16. Lſe : portabit iniquitatem ejus] i. e. Ipſe (maritus) locum ejus (uxoris ſuæ) ingreditur, hinc diſcimus, quòd ille, qui cauſam præbet offendiculi 58. ſocio ſuo, locum ejus intret quoad omnes pœnas. 59. CAL. XXXI. Erſ. 2. De Midianitis] Non autem de Moabitis, quoniam Moabitæ adgrelſi erant rem 1. propter timorem, metuebant enim illos (Ifraêlitas) nam illi * Prædam ex ipfſis faciebant, 2. etenim non dictum fuit, niſi: ne miſceatis cum eis bellum; 3. aſt Midianitæ progreſſi erant ad contentionem, quæ ad ipſos ni- hd pertinebat; 4. alia expoſitio: * (de Moabitis ultio non fuit ſumpta) propter duas columbas bonas, 5. quas ego (inquit Deus,) ex illis (Moabitis) producturus ſum, Uuuuuuu 2 (nem- 54. Confer. hic Gur Arjeh fol. 19 5: col. 1. med. * Scil. Iſraelitæ, Hebr. 7 &ν, ſic in utroque ac not. in Mππä ν h, loc: it, Nedatim, fol.] Msto hic additum reperitur. 79:3. . 2. Vel: ſpolia ex illis (lcil. Moabitis) capiebant . . elpere, 1 1 Iſraëlitæ, confer. num. ſequ. 3. h. verſ. & P. Fa- diſſolutionem voti in diem eraſtinum, valebit ſeu gii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ut & Gur Ar- ratum manebit votum uxoris &, ſi ipſe diſſolve. ieh fol. 19 5. col: 2. princ. ac not. in nam nev rit, dabit eo nomine pro uxore ſua pœnas, uti .loc. verſu ſeq. h. cap. habenur, vide b. Fagii not. ad 3. Proht Deuteron. cap. 2. v. 9. habetur, prohibi- Paraphr. Chald. b. loc. & not. in han noe um itaque erat Ilraélitis, ne bellò laceſſerent b. loc. . MNũÿ Moabitas; non autem, ne prædam ex illis face- 56. I4d eſt: approbo illud, ratum habeo, conſentio, rent, vid. Rutn. antec. 2. id enim π νρRπι hic notat, confer. Buxt. Lex. e nr⸗ . 14. Quoniam Iſcaëlitæz AN& 1 i Ni, j. e. Chald. Fol. 199. & ſeq. item Gur Arjeh fol. 19 5 non proficiſeebantur per viam, quæ ad ipſorum . . . . Midianitarum) terram ducebat, ideo etiam Mi- 57. Tunc ipſe portabit iniquitatem uxoris ſun iamitag gon n) erro contendete cum lſraelitis, quoad omnes prnas, uti mox hoc verla 16, ſe lſiec in noris ppn Mnaw h. Ioc. exponitur. quitur, ubi vide not. num. 59. confer. Ketubot, 1 . iſtud S ſ de ad: , fol. 40. 5. & fol. 46. . it. ol. 47. a. & Nedarim, Hebr. &, tu 5 eaahlien sc 8 ad: Tol. 70. a. it. EKidduſchin, fol. 3. a. 6. i. e. expedite (v. z. /.c.) abſunt 4 AStO 1. 558. Confer. Matth. c. 18. v. 6. & Luc- c. 17. v. 1 5. Sie vocem αανρ hic interpretorjuxtà notas in 59. Sive: mulctas, Hebr. a–, conſer, qux nan ne ubi dictio illa exconitur ra i. num. antec. 57. notata ſunt. e, columbæ, vide Bux’, Lex. Talm. fol. 1901. 1. Id eſt: ſuſceperant bellum contrà Iſraelitas pro ubi tract. Talm. Bava kama, fol. 38. b. ex quo pter timorem, locus 1266 NUMERORUM. CAP. XXXI. — (nempéè) propter Ruth. † Moabitidem & Nahaman, Ammonitdem. 6. Verf. 3. Et locutus eſt Moſes &c.] Etiamſi ille audiverit, quòd ipſius mors à re iſta dependeret; (nihilominus ipſe eam) lætus perfecit nec cunctatus eſt. 7. Eod. verſ. 3. Expedite] (Verbum um juxtà Targum ejus notat idem, ac (paulò poſt:) u i. e. expediti ad bellum, . iſti ſunt DN † . e. armati. Eod. verſ. 3. Viros *] i. e, Juſtos at- que ita (dictio iſta accipitur in illo loco:) elige nobis viros, 9. item (in illo loco:) vi- 7058 ſapientes & peritos. 10. Eod. verſ. 3. Ultionem Domini] Nam, ** qui ſtat con- trà Iſraelitas, perinde eſt, ac ſi ſtaret contrà Sanctum illum Benedictum. 11. Verſ. 4. In ſingulas tribus Nrazli] Ad includendam tribum Levi. 12. Verſ. 5. &t traditi ſunt] Iſtud hic dicit Scriptura,) ut tibi manifeſtet laudem paſtorum Ifraêlis, quàm chari il- li ſuerint Iiraelitis, (nam) priusquàm *** illi audiverunt de. morte ejus (ſcil. Moſis,) quidnam dicitur? (nempèé:) paululum abeſt, quin me lapidibus obruant; 13. aſt uando audiverunt, † quòd mors Moſis dependeret ab ultione Midianitarum, nolu- erunt illi ire (ad bellum,) donec traderentur inviti. 14. Verſ. 6. Lſos & Pincha- ſum] Indicat* (hic Scriptura,) quòd Pinchas æquali pondere fuerit cum cœteris o- X mni- locus iſte deumptus eſi, allegatut, conter. & not. Raſe hi ad Deuter. c. 1 5. v. 14. n. 4 5. † Hebr. —), iſtud & ſequentia, usque ad: ) i. e. & locutus eſt (Moſes &c.) abſunt MEο 2².² 6. De qua vide 1 Reg. c. 14. v. 21. S& 2. Para ip. c. L2. v. 1 3. confer. & Gur Arjeh fol. 19 5. col. 2. med. ac not. in nD b. l1oc. ubi tract. Talm. Bava kama, fol. 3 8. 5. ad marginem alie. gatur, eſtque caput 4 dicti tractatus, quod inci- dit: ai , prout in n ne in notis Raſchianis adducitur & in Gur Arjeb fol. 19 5. 40l. 2. med. allegatur & ſimul objectigni ibidem reſpondetur. 7. Confer. hic Gur Atjeh fol. 19 5. col. 3. princ. ac not. in Dan new, ubi Siphre ad marginem allegatur. 8, Prout verſu ſequ. 5. h. cap. habetur, confer. Je vammot, Jol. 102. b. „ Hebr. waè iſtud & ſequentia, usque ad: nup- „i. e ultionem Domini, abſunt 4½ MSto 1. 9. Vide Exod. cap. 17. verſ. 9. ibique not. num. 11. 10. Sive: cognitos, probatos, vide Deuteron. c. x. v. 15. ibique not. n, 93. confer. & Gur Arjeh JFol. 19 5. col. 3, princ. ac not. in α ν hb. loc. . ** Hebr. ye iſtud & ſequentia, usque ad: 56 aan contrà Sanctum &c. abſunt 4 MSto I. malè. 11. Quonism verſu antec, 2. dicitur: ulciſcere filios Iſraelis; hic autem dicitur: ad dandam ultionem Domini, hinc Commentator noſter in- fert, quòd is, qui contrà Iiraelitas ſtat, perinde habeaur, ae fi contraà ipium ſtaret Deum, con- fer. Gur At jeh/ol. 19 5. col. 3. peinc, ac not. in e b, ſoc. 12. Nempé: ut etiam ex illa tribu ſumerentur vi= Arjeh ſol. 19 5. col. 3. princ. ac not. in an n b loc. ubi etiam Siphre ad marginem allega- tur. *X Hebr, d* ) iſtud & ſequentia, usque ad: ynwL i, e. aſt quando audiverunt, abſunt ₰ MStO I. confer. Sign. ſequ. † 13. Prout Exod. cap. 17. V. 4. & 5. habetur, ubi vide not. n. I. † Hebr. ynvwm), in MSto 1. pro eo legitur: 7 WyDÜ—“ i. e, quoniam audiverant, confer. Sign. præc. *XX 14. Confer, hit Gur Arjeh fol 19 5. col. 3. med. ac not. in an oWh. loc. * Hebr. Whhn, iſtud & ſequentia, usque ad: 3D i. e. ſed eur (profectus &c,) abiunt 4 MStOο1. ri, qui contrà Midianitas pugnarent, vide Gur AYXX. — mnibns; 1. mirum dinit. ſecit Cabi il Pinches ad bi gvi mattis u⸗ Pia )quonian i dodie Phi, gui von (perquam rat unctus ad bel laminz, 24. I Midianitarum (biachas)lami. fadé illi cade ſuper eorunde de bileamo le⸗ — 1. Vel: grod ('eros Omu Auties, (dnlet. med. ac not, in Sota, fol 43. 16, De qua lapt 17. Derütigt, im Cur Aſed ,, *7 Hedt. Mi ier alia explie utoque Möto „19. Id el: gui⸗ qua de remori 19. Kienti Genel. 6ur Atjeh fol. h, 19. dicuti Lrod, IIac. Taln Sor d marginem 3) 801. . 996. 6, adducitur. 11. Conlet, qng 1. Cogler, qux N 10 8 30, K n. » Kn. 31. 1.K. — Verl. 3. bencdetet; Rtaie e epediti luſtos at. loco.) i. iſtatcon⸗ Veitl 4. chtiſini n chatiil⸗ il Mols) t; 13, aſt um,nolu. Gbincha⸗ (Ckteris o⸗ mni⸗ —— lunt 4 Möt : uleiſcete 2d dsndam tor nokerin⸗ lat, petinde Deum, con- ,c ot. in wetentut di⸗ nt, vide Gur in . inen leg 1, Uaqlead: at, ablunt 4 belli,bi jegitut: coafe. hn. 1d: 14 MRo! * CAP.xxxMl1. WNIMERORIMAM. 1257 mnibus; 15. ſed cur profectus eſt (ad bellum) Pinchas, non verò Eleazarus? (ni- mirùm) dixit Sanctus ille Benedictus: is, qui cœpit (exequi) præceptum, dum inter- fecit Casbi, filiam Zur, 16. idem etiam finiat; 17. alia explicatio * (rationis, cur Pinchas ad bellum profectus ſit, nimirùm,) quòd ille abierit, ut ultionem Joſephi, qui matris ſuæ pater fuit, 18, ſumeret, dicitur enim: & Midianitæ vendiderunt e- um; 19. ſed unde conſtat, quòd mater Pinchafſi fuerit de loſephi (familia ſeu proſa- pia?) quoniam dicitur: de filiabus ) NO i. e. Puthiel, 20. de femine Jethronis, qui D i. e. ſaginaverat vitulos ad cultum idololatricum, 21. ae de ſemine Joſe- phi, qui D i. e. oblocutus eſt 22. pravæ concupiſcentiæ ſuæ; alia explicatio (per quam ratio adducitur, cur Pinchas ad bellum profectus fit, nempè,) quia ille fuit unctus ad bellum. 23. Eod. verſ. 6. Et vaſa ſanéta] Hæc fuerunt arca (feœderis) & lamina, 24. nam Bileamus cum illis (Midianitis) erat, 25. qui præſtigiis ſuis reges Midianitarum volare faciebat ipſeque ſimùl cum illis volabat; oſtendebat autem eis (bPinchas) laminam auream, cui nomen Dei (tetragrammaton) inſculptum erat, quò⅛ factô illi cadebant (ex aêre in terram) quocircà dicitur de regibus Midianitarum: ſuper eorundem confoſſos, 26. quia ceciderant ex aêre ſuper confoſſos, ſic quoque de Bileamo ſcriptum eſt in libro oſuæ: ſuper confoſſos eorum. 27. Eod. verſ. 6. Uuuunuu 3 In n 15. Vel: quod Pinchas pondere ſuo æquaverit fol. 195. col. 3. fin. ac not. in nan r. h. cœ&eros omnes, Gall. qu’ il balanea tous les loc. auties, confer. & hic Gur Arjeh fol. 19 5. cof. 3. 22. Vel: contradixit, Frenum impoſuit, confer. de med. ac not. in am O h. loc. it. tract. Talm. hoc verbo Buxtorf. Lex. Chald. fol. 17 14. vide Scota, fol. 4 3. . & Numer. dict. g. 2 5. v. II. n. 20. & n. 3 1. & 16. De qua lupià Numer. c. 2 5. verſ. 15. & D. Wagenſ. Sota, pag. 896. 17. Perficiat, impleat, ad finem perducat, confer. 23. Hebr. nrim rmiwn, dehoc uncto ad bellarm Gur Acjeh fol, 19 5. col., 3. med. ac not. in alibi à me dictum eſt, nempè in notis ad Gorio- „ ne h. loc. nidem, lib. 3. «. 9, n. J. p. 20 o. confer. & D. Wagen- XX Hedbr. &, iſtud & ſequentia, usque ad: deͤ ſeil. Sot. p. 5 5 5. & pag. 842â. Vide etiam not. ad i. e. alia explicatio, quis ille fuit &c. ablunt ab librum Prec. Jud. part. 2. p. 49. 2r med. utroque MSto, . 244. Nempè: aurea, in qua ſculpta fuit iſta inſcri= 18. Id eſt: qui avus maternus Pinchaſi extitit, Ptio: Sanctitas Domini, prout Exod. c. 2 8. v. qua de re mox in notis Commentatoris noſtri. 3 6. habetur, confer. verſ. 17. h. cap. n. 6 3. &£ D.⸗ 19. Sicuti Genel. cap. 37. v. 36., habetur, conter.) Wagenſeil. Sota, pag. 586. t Gur Arjeh fol. 19 5. col. 3. circa fin. ac not. in 2 5. Vide hie Gur Arjeh fol. 19 5. col. 3. fin. ac no nr rD h, loe. in am iDWh. loc. —R 20. Sicuti Exod. cab. 6. verſ. 2 5. habetur, confer. 2²6. Prout verſu ſequ. g. h. c. ac Joſu. c. 13. V. 22. tIact. Talm. Sota fol. 43. a. ſicuti in or r habetur . confer. & Numer. c. 2 3. v. 24. n. 9 2. ad marginem allegatur;, vide & D. Wagenſeil. cœterùm ver ba iſta: ſuper eorundem confoſſos Sot. p. 99 6. & ſeq. ubi n. 3,Bava batra fol. 109. &cc. usque ad: ſuper confoſſos eerum, abſunt in b. adducitur. Hebræo 4 MSto I. 121. Confer. quæ ſuprà ad Numer. cap. 2 5. v. 11. 127. Vide Joſuæ dict. c, 13. V: 225 n. 30. & n. 3 1. notata ſunt, vide & Gur Arjeb 1268 NuMERORUIM. CAP. XXXI. In manu ejus] i. e. In poteſtate ejus, ſic quoque (ſumitur in illo loco:) & accepit o- mnem terram ejus è manu ejus. 28. Verſ. 8. Quinque reges Midian] Sed annon e- go video,* quòd Scriptura numeret quinque? cur opus fuit, dicere: quinque? (nimi- ràùm,) ut te doceat, quòd omnes fuerint pares in conſilio & quòd omnes etiam in pœ- na fuerint æquales, Bileamus ivit eò, ut acciperet mercedem viginti ac quatuor milli- um, 29. quos ipſe conſiliò ſuò cadere fecerat & egreſſus eſt ille ex Midian obvius Iſraêlitis eisque malum conſilium 30. dedit, (nam) dixit illis: ſi, dum vos 600000. fuiſtis, contrà iſtos (hoſtes veſtros) nihil potuiſtis, an nunc cum duodecim millibus (contrà illos) pugnam capeſſere vultis? dederunt (itaq; Midianitæ) ei mercedem ſuam integram, 31. nec ei quidquam detraxerunt. 32. Eod. v. 8. Gladio] Ipſe (Bilea- mus) venerat contrà Iſraelitas & artificium ſuum 33. mutaverat cum ipſorum artifi- ciò, quoniam (Iſraẽlitæ) non ſervati erant, niſi ore ſuo & per preces ſuas atque oratio- nes ipſeque (Bileamus) venerat & eorum (nempè Iſraelitarum) artificium 34. ſibi ſumpſerat, ut eis ore ſuo malediceret, ** (quapropter) etiam ipſi (Iſraelitæ) venerunt contrà illum ſuumque ipſi artificium mutàrunt cum artificio populorum, qui veni- unt 7/ 2 8. Id eſt: & poteſtate ejus, vide ſuprà Numer c. bini dictionem iſtam hn exponunt, ac ſi in 1 21. Verſ. 27. n. 118. illa voce litera: à haberet pun cium Sa ghol ac * Id eſt: annon iſtud per ſe patet ex narratione ðS. haberet Kamez, hoc modo: — 2 ◻ ac ſi Scripturæ, uod ſcil. quinque reges Midianita- Qqiceretur: Qintèen i. e, de eo, quòd eſt rum fuerint? confer. hic rtact. Talm. Sanhe- populorum, videlicet: gladium dederunt ei, ut drin, fol. 106. a. . ſenſus ſit: interſeceruat illum gladiòô, ſic in no- 29. Nempè: Iſraclitarum, de quibus ſuprà Nu tis npeon h. loc. exponitur. mer. c. 2 5. v. 9. confer. Raſchi not. ad Eccleſiaſt, 32. Sic α hic interpretor, prout etiam in c. 19. v. 14. ac Gur Arjeh fol. 19 5. col. 3. fin. & nis R D explicatur: Pam Den Nh i. not. in ντ h. loc. . . e. non detrahebant ei quidquam de mercede; 30 Nam kilenuus lſtaelitis metum incuterevo- ſeqdq eam præſtabant integtam, confer. quæ ſupra p J uit, eum in finem, nrn e n i. e. ut ad Numer. c. 22. V. 6. n. 23. de verboa) nota- fugam capeſſerent ex bello, fſicutiin Gur Arjeh ta unt. Jol. 195. col. 4 Png abe r, vel id enſllio 33. Id eſt: gladium ſuum, hunc ipſe mutaverat ſuo dolosè egit n 7 1. e. ut Cefſare fa artificiô Judæ orum „nempè: ore, confer. quæ cetet bellura; quod tamen IIraelitis 4 Deo in- ſupra ug umer. dict, .. 2 er yerſ: z.n. 73. & n. juncum erat atque ita ad peccandum induceret 75. notata ſunt. vide & num. ſeq. 34 Iſraelitas, hoc erar malum ejus conſidium atque 34 Quod conſiſtit in precibus & oratione, quæ propoſitum, uti in Gur Arjeh dict. loc. habetur, *t ore, confer. num. antec. 33. it, Gur Arjeh confer. & not. in os ew h. loc. fol. 195 col. 4. med. 2 . . . . . . . + ⸗ „* I1. Nonnueli ex Rabbinis verba iſta: dederunt ei det . 317 * Hebr. 9)9 777, hæc & ſequentia, usque mercedem ſuam integram, referunt ad Ifraelitas, . . —. Aei ae . . . . Ar u nempè, quod illi Bileamo mercedem ſuam in- ad: aMea i. e. arlificii populorum, abſunt 9 teg'am dederint, ſicuti ipie meruerat, nempè, MStO I. quod illum gladiôò interfecerint, quocitcà Rab- (M. X unt atmaii) (icio d dant, gur ſe c titus noru cipum eofum cipes 19. Ph (LieScriptun nerint propte celſa etat die dentestvi ſn omnes juſt lectilia veſtiu qor non ſo Kcat)captura Cocem)np 3. egreſ 3 rout Gene giphle, cmi 3legatur. 36t Hedr. r .4. vOcein num exponit Per b a init Lex. Talr. Wnvin additum et: Kodias, vi MSto egnun tione vid, Bu- 37. Hebr. O hit manllulit elubrum ee eliam monac oeae ſolen 101. Hebt ſeh, e,locus, (keil, paln Ce, 1l. Fire: ſatt⸗ ANNI. ecepito⸗ dannone. gue?aimi. tlam in Pe. Natuormilli. dian obrius 08 600000, im millibas Eedemſtam lple (Bilea. orunm artin. tgue orati. um 34, ſbi 2) nerunt n, gui veni- unt +— vonun, Kiin Hun Faghol a eo, qudc eſt dederuntei, ut Hadiò, ſc in no- ,Ptout etiamn in mnw Wi. mde mercede; Obfer. qus iupti fetbo⸗II note- cipſe mutayetat Me, confer. qus (13.n.73,El. ,34. onatione, gue ,i, Gur u gventin, ſe orum, kMunt 4 CAF. XXXI. NuMERORIM. 1269 unt (armati) gladié, dicitur enim: & gladiò tuéò vives. 3. Verſ. 10. Arces eorum] (Dictio HAN ⅓ ſignificat) locum palatiorum, 36. quæ ad illos (ethnicos) pertine- bant, quæ ſedem ſacrificulorum 37. ſignificant, † qui illorum (ethnicorum) ſtatuta ac ritus norunt; alia expoſitio (vocis DO., nempè: )quò d ſignificet ſedem prin- cipum eorum, veluti (dictio Hebræa:) ο Chaldaicè explicatur: O i. e. prin- cipes 38. Philiſthæorum. 32. Verſ. II. Et acceperunt omnem prædam] Indicat (hie Scriptura,) quòd fuerint (iſti milites judæi) recti ac juſti nec in ſuſpicionem ve- nerint propter futtum, 40. quòd manum injecturi ſint in prædam, quæ ipſis non con- ceſſa erat, dicitur enim hic: omnem prædam &c. & de iſtis exponitur in Cabala: 41. dentes tui ſunt tanquam grex ovium &c. 42. id eſt: etiam milites, qui apud te ſunt, omnes juſt ſunt. Eod. verf. II. Prædam] (Dictio: ſignificat hic:) ſapel- lectilia veſtium * & ornamentorum; (vox autem:) notat prædam ſupellectilium, quæ non ſunt ornamenta. 43. Eod. verſ. I I. Capturam] (Dictio: nmpe ſigni⸗ ficat) capturam hominis ac pecudis atque eo in loco, * ubi ſcriptum eſt juxtà 36. Hebr. ., R. Salomo ad Deuteron. c. 3. (vocem) H)Pp, (ibi dictio:) eſt hominis 44. & rpy'p eſt pecudis. Verſ. 13. Et egreſiſunt Moſes & Eleazarus ſacerdos] Quoniam illi viderant, ** quòd pue- . ri fi⸗ 35 Prout Genef c. 27. v. 40. habetur, confer. Pie Siphre, ſicuti in an rov bh. loc. ad marginem allegatur. censb, confer. ejusd. Buxtorft, Lex. Talm. fol. 9 1 . 32. Uri Joſuæ c. 13. v. 3., habetur, eonfer. & hic not. in poms PDew' b. loc. v. 4. vocem bâ juxtà Targum Hieroſolymita-40. Id eſt: quod aliquid per furtum ſint ſubtra- num exponit: Pe i. e. palatia; alii Ktibunt per b ab initio, nempè: &nn vide Buxtorf Lex. Talm. fol. 9 13. & 1741. in editione nam H5in notis Raſchiasis poſt vocem wD additum eſt: z i. e. cuſtodientes ſive cuſto ſtodias, vide not. ibid. pro Pa in utroque MSto legitur: w'a, de cujus vocis ſignifica- tione vid. Buxt. Lexic Chald. fol. 1339. 37. Hebr. , ſic ferè Paraphraſtes Chaldæus hie tranſtulit: domum adorationis eorum i. e delubrum eorum, idolorum templum, Judæi etiam monachos Chriſtianorum nomine p- vocate ſolent, vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 105. † Hebr. eh, in MSto 1. pro eo legitur: — H1. e. locus, ut uxtà hanc lectionem ſenſus ſit: quæ (icil. palaria) ſunt locus ſedis ſactiſiculorum &C, . ⸗ 78. Sive: ſatrapæ, ſortè ex Chaldaica iſa voce: uUpre flaxit Græca: ooρααaνιο e, vice verta, 4 Giaso: zugaαdο , Ortum eſt Chaldaicum Te- Auri, cenfer. Raſchi not. ad Cantic. c. 4. verſ. 41. Cabala bic dicitur expoſitio allegorica, quæ habetur in Cantico Canticorum, de qua vide num. ſequ. 42. 42. Vide Cantic. c. 6. v. 6. ibique Raſchi not. * Hebr. va , iſtud & ſequentia, usque ad: pbp i. e. capturam⸗ abſunt ½ MStο 1. 43:. Confer., hic Gur Arjeh fol. 19 5. col, 4. med. ac not. in on npw h. oc. * Hebr. opao iſtud & ſequentia, usque ad: NX“) i. e. & egreſſi ſunt, (verſ. 1 3. h. c.) abſunt à MSto I. 4 4. Vel: notat capturam hominis, ſive ad homi- nem refertur; Mbn autem ad pecudem. *** Hebr. ν 2, in MStO T. hisee tæmiſſa ſunt iſta: S'np En en een ee , e ee en eee, Rh e be eee e benn hen, deen eenn n e nne en een nn ee n Rann 1270 NuMERORUM. CAb. XXXI. ——— i filiorum Iſralis egrederentur, ut (aliquid) ſubtraherent de præda. Verſ. 14. Et iratus eſt Moſes præfelctu copiarum] (Dictio'n notat) ND i. e. præfectos ex- ercitus; † (adducit autem iſtud hic Scriptura,) ut te doceat, quòd omne peccatum- 75. hominum dependeat à principibus; quorum in manibus poteſtas eſt 56. cohi- bendi (peccatum.) Verſ. 16. Per ſermonem Bileami] Dixerat ille eis (Midianitis & Moabitis:) etiamſi vos adduxeritis omnes copias 57. hujus mundi, nihil contrà iſtos (Iſraẽlitas efficere) poteritis, an vos numeròô præſtatis EÆgyptiis, quibus erant ſexcenti currus electi, venite ac dabo vobis conſilium: 58. Deus iſtorum (Iſraelitarum) odit ſcortationem &c. ſicuti (fuſius) habetur in pen *9. & in Siphre. 6o. Eod. verſ. 16. Ecce iſte *] Indicat (hic Scriptura,.) quòd (Iſraêlitæ) agnoverint illas (Midianiti- das, unamquamque cecidit. 6⁶1. . digitô monſtrantes ac dicentes:) iſta ipſa fuit, propter quam N. Verſ. 17. Et omnem mulierem, quæ cognoyit virum] (Nempè: illam- mulierem,) qua idonea eſt, ut matrimoniò́ jungatur, é⁶, etiamſi nondum matri- monio juncta ſit; lius, quæ nuptui idonea erat, facies flaveſcebat. 64. . tranſire autem fecit illas (Eleazarus) coràm lamina, 63. atque il- Eod. verſ. 17. Interficite] Cur aren . ean Nn i. e. Quoniam illi (mi: lites Judæi)interfecerant homines ac polluti esant propter mortuos, (ideò Moſes & Eleazarus) egreſſi ſunt eis orviam, quo illos dehortabentur, „ . . . . — ne caitra int: arent nec (in illa) inferrent vaſa, quæ in bello ceperant; donec ipſi mundarent ea, prout ſcriptum eſt: omnis res, quæ tranſire po- teſt per ignem & c. (v. 2 3. h. cap.) & lavetis ve- ſtimenta veſira & poſieà veniatis in caſtra, (v. 24. b, cap) S 1 Hebr. 1 y O, abſunt iſta à MSto 1. 55. Live: transgreſſio a0 perverſitas, id enim di- Gio Drnb notat, conſer, ſuprà Numer. c. 27. v. 14. n. 44. 56. Conter. Deuter. c. 1. v. 13. n. 86. ac 2. V'ara- lipom. c. 36. V. 14. ibique Raſchi not. vide & D. Wagedl. Sota, pag. 8033. ac not. ad librum Prec. ud. part. I. p. 11 5. 2. med, it. not. ad 2. Paralipom. cap. 36, v. 14. n. 3 5. ut & Schabbat, ol. 64. a. it. Peſachim, fol. 66, b. 57 Hebr. ha, ſic in omnibus exemplaribus, quæ quidem inſpexi; aſt in notis Raſchianis gditionis α a habetur, quod in quodam codice pro aaροα legatur den i. e. popu li, ſic quoque habetur in MSto 2. ſed res eodem redit. . 58. Conſer. Numer, cap. 2 4 V. 14. ibique not. n. 65. & n. 66. 59. Eſt iſtud caput undecimum tractatus Talmu- dici: Sanhedrin, confer. quæ ſuprà ad Numer. dict. r. 24. v. 6, n. 39. notata ſunt, vid. & San- drin ol. 105. a. 60. Hebr. , liber iſte antiquiſſimus eſt, de quo vide mar n & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. . * Hebr. an 1, iſta & quæ fequuntur. usque ad . & 92 i. e. & omnem mulierem &c. abſunt ab utroque & Sto. 61. Confer. Numer. alleg. c. 2 5. v. 14. 62. Vel: quæ matura viro ac viripotens, uti ICti loqui ſolent, quæ nubilis eſt, Græcis dicitur ταα α αναι , confer. Gur Arjeh fol. 195. col. 4. circà fin. ac not. in Apam nev, ubi tract. Talm. Jevammot, fol. 60. b6. ad marginem alle- gatur, coafer. & Kidduſchln, ol. 78. a. 6 3. Nempè: aurea, cui nomen Dei tetragramma- ton i niculptum fuit, confer. verſ. 6. H. cap. n. 24. it. not. ad 2. Samuel. c. 21. V. 7. Sign. *XX ubi huic ferè ſimile haberur. 64. Flava evadebat, inſtar croci ſic Hovn hic interpretor, Judæi populaes vertunt: ihr Ant⸗ litz war bleich worden / i. e facies ejus patlida evalerat, confet. Buxt. Lex Chald. Fol. 96. (hic) CAL. XI — (ic crüm etj erba lis & omdell res Ec. . ende; 4n V itelkcite, 19. Ommin 69, guod in mentum pol iplum tetigt lei tic) di tangit guem ſic etiamn i5; uralinir tuorum, nam luunrin tente v08 eſtis, 73. — (j. Nam & ab ſune dicitur ri ¹, Diſtinguere cap. prac. 30 66. Pouthoe ſieutiin wn 67. Sicuti verli not in betur expiienn † Hebr. W hæc ſunt add Omnem mulie 6g. Nempe, ud er. infra V. 2. not, in m 3 Hebt. AN V. onn i, e. 69. Vel: per in fol. 19, cl. loc. it, tradt ire: per t Ju numn, ſeq 70, dife: er a MNI — erl. 14. Dt elecot er⸗ Peccatom. P 16, Cohi. Aidianitis contraiſtos Ant ſexcenti itarum)ocdit Bod Ferl, (Midianiti⸗ ter gvam N, npe: illam gum matti- 3. qbe il⸗ erftite] Cut (bie) —— aus Talmu⸗ Pta 2d Numet, nnt, vid,à dan⸗ iſſinus eſt, de tork. Diblioth. eur, usquead: en Ke. Diunt . potens,utii Greæcis dicitut Arjel o 1g⸗ m, Ahi llal⸗ mmgineln ale⸗ I 7. 4 e tetlegrarnha⸗ ell hhn . 7. gign. lerynn ti unt h es ein Aiic 1 /ol is. 89. Vel: per inſtrumentum, confer. Gur Arjeh CAP. XXXI. NU MERORHM. 1271 (hkic) iterùm ⁶S., dicit (Scriptura: interficite? nempe ideòô,) ut rem (à re) ſepara⸗= et, **verba ſunt R. Iſmaélis, nam ſi ego lego: interficite omnem maſculum in parvu- lis & omnem fœminam, quæ cognovit virum, é6. & omnem parvulum inter mulie- res &c. ⁶7. ego haud ſcio, † utrùm (fœminæ iſtæ) ſimùl cum maſculis ſint interfici- endæ; an verò unà cum parvulis ſint vivæ conſervandæ, idcircò (hâc iterùm) dicitur: interficite. Verſ. 19. Extrà caſtra] Ne illi ingrederentur atrium. 68. Eod. verſ. 19. Ommnis, qui oecidit *bhominem] R. Meir dicit: de illo, qui interficit per aliquid. 6⁶9. quod immunditiem recipit, loquitur (hic) Scriptura ac te docet, quèòd inſtru- mentum polluat aliquem per conjunctionem ** mortui, perinde ac ſi ille mortuum ipſum tetigiſſet; ſed quid, ſi ipſe eum tantummodè ſagittàâ jaculando interfecerit? lex (hic) dicit: & quicunque occiſum tetigerit, aſſimilat (hic lex) occidentem ei, qui tangit, quemadmodàm (igitur,) qui tangit, per conjunctionem 70. ejus ([polluitur;) ſic etiam is, qui interficit per conjunctionem ejus (polluitur.) Eod. verſ. I19. Purgabimini] Per aquam luſtrationis, ſicuti moris eſt in cœteris pollutionibus mor- tuorum, nam etiam juxtà verba ejus, qui dicit: 77. ſepulchra Syrorum 72. non pol- luunt in tentorio, dicitur enim: & dabo gregem meum, gregem paſcui mei, home vos eſtis, 73. i. e, vos (Judæi) appellamini homo, † propria ipſius 74. confeſſio eſt, ”è quòôd 65. Nam & ab initio hujus verſus & in ejusdem hic interpretor, confer. etiam hic not. in new fine dicitur: interficite. H W p. loc. vide & ſuprà Numer. «. 19. V. 16. X Diſtingueret, Hebr. dbDS, confer. quæ ad num. 4 3. cap. præc. 30. v. I. Sign. * notata ſunt. 71. Hebr. M&, ſic in MSto 2. ut, & in Bibliis 66. Ptouthoe verſu 17. habetur, confer. hic Siphre,., Buxtorf. atque in editione or nev legitur: ſicuti in pon now ad marginem allegatur. quam lectionem hie in vertendo ſecutus ſum; 67. Sicuti verſu ſequ. 1 9. h. cap. babetur, vide hic aſt in exemplari Hebræo, quo ulus ſum, habetur: not. in pas nDY, ubi prolixior iſtius loci ha Dâ i. e. qui dicunt, numero plurali; fed prior lectio præferenda eſt. ¼ Hebr. y , poſt verba iſta in utroque MSto 7z. Sive: Etihnicorum, nam i. e. Ara- hbeæc ſunt addita D eXe n i. e. & mæi leu Syri generali nomine dicuntur gentiles, omnem mulierem, quæ cognovit virum. confer. Buxtorf. Lex. Chald. ſol. 220. in utro- 68. Nempè, ubi tabernaculum (oderis erat, con. que RMisSto etiam pro legitur n i. e. fer. infra v. 24. b. idem. 110. & n. 112. ac gentium, confer. ſequ. Sign. *h. v. 19. not. in an rDv b. loc. r . . . 73. Proùt Egech. c. 34. v. 31. habetur, confer. hic X Hebr. π 72 iſta & ſequentia,, usque ad: Gur Arjeh ol. 196u. tol. 7. med, ac not. in m ow, 9 L nar h. loc. ubi tractat. Talm. Jevammot, fol eAonDTNT i. e. purgabimini, abſunt hic à4 MSto I. 6 1. a. ad marginem allegatur. oc. it. tract. Talmud, Jevammot, fol. 61. a. † Hebr. de Nhn ene, abſunt iſta hie ab utro- Xx Sive: per contactum, Hebr. Mann confer. que MSto. . . . 8 quæ num. ſequ. 70. h. verſ. notata ſunt. 74. Id eſt: is ipſe, qui dicit, quòd ſepulchra Syro= 790. Sive: per attactum ejus, ſic dictionem an rorum betur explieatio. fol. 19 6. col. I. princ. ac not. in an nh. XXXXXXX 1272 NuMERORUM. CAEP. XXXI. quèòd Syri * polluant attactu & portatione, quia non dicitur homo, 75. niſi in loco, ubi agitur de pollutione, quæ fit in tentoriis, nam dicitur: homo ſi mortuus fuerit in tentorio. 76. Eod. verſ. 19. Vos & captivi veſtri] (Etiam captivi per ſeptiduum debebant manere extrà caſtra,.) non quod alienigenæ * recipiant pollutionem, 77. atque opus habeant aſperſione; ſed (loci iſtius ſenſus eſt:) ſicuti vos (Judæi) eſtis filii fœderis; ita etiam captivi veſtri, ſi fœdus intraverint ac polluti fuerint, opus habe- bunt aſperſione. 78. Verſ. 20. On neque opus (ex pellibus) caprarum] (Hoc dicitur hic) ut includantur vaſa (confecta ex caprarum) cornibus & ungulis atque oflibus. 79. Verfſ. 2 1. Ee dixit Eleazarus, ſacerdos &.] Quoniam Moſes venerat ſub regu- lam iræ, 80. ideò venerat ctiam ſub regulam erroris, 81. nam abfcondita erat ** ab eo doctrina 82. expurgationis 83. alienigenarum, † ſic quoque reperis de die octavo impletionum, dicitur enim: & iratus eſt Eleazaro 84. & lchamari, (quocircâà etiam Moſes) venerat ſub regulam etroris, eodem modo etiam (reperis de Moſe irato in illo loco, ubi ipſe dixit:) audite nune rebelles, ³5. & percuſſit petram 86. ubi pro- rum non polluant in tentorio, fatetue, quòd Syri polluant attactu &c. * Hebr. me, ettam hic in utroque MSto pro eo legitur i. e. gentes, confer. num. 72. b. † eg 8 . 7 verf. 19. 75. Senſus eſt: non ufurpatur didio: =Nie. homo, niſi in illo loco fivetentu Scripturæ, ubi agitur de pollutione, quæ contrahirur in tento- rüis. 76. Vide ſuprà Numer. c. 19. V. 14. & v. 16. ibi- que not. num. 4-z. ι Hebr. ä, extranei, peregrini, in utroque MsSto hic quoque pro Simne legitur: S i. e. gentes, conter. not. ad v. 2 1. B. cap. Sign. † 77. Vel: quòd illi espaces ſint pollutionis, quo- niam lex de pollutione Judæis non alienigenis data eſt, niſi & illi facti fueriot proſelyti. 78. Prolixior hujus loci expoſitio habetur in notis —DpN now b. loc., 9 Conſer. & hic not. in Ma m., ubi Torat Cobhanim ad marginem allegatur, vid. & Schab- bat, fol. 63. 5. & Jol. 64. a . it. Cholin, F. 55. 56. 20 Ideſt: ſub iratorum numero erat, contet. ſu. prà v. 14. F. cap. ubi habetur: αρd i. e. & kra- tus eſt Moſes, de illo igitur hic dicitur, quòs 86. Cùm tamen petram ſolummodò alloqui debu- propter iram oblitus fit doctrinæ legalis, confer. hie Fruvin, fol. 6 3. a. & Peſachim, ſol. 66. 6. I. Nam iratorum proprium ek, erraré ac labi, & prop cum ira nihil tectè, nihil conſideratè& fieri poteſt, inquit Cicer. in Offis. e Hebr. Myyrn iffud & ſequentia, usquead: yna i. e. eodem etiam modo & . abſunt &α MSto I. g27. Sententia, deciſio, Hebr. , de qua re confer. fuprà Numer. c. 2 5. v. 6. n 19. it. Levit. c. 10. v. 19. R. 6 5. & Deuter. cap. 3 I. verſ. 2. num. F. 3. Sic dictionem ryx hie interpretor y uſurpa- tur autem verbum 7y de ſugellectilbus culina- riis & menſariis, ex ligno, ſtanno, ære, ferro fa- Gtis, quæ recipiunt fermentum ex coctura vel ci- bis, hæc benè defticata vel eluuntur aqua ferven- te in aheno magno aut per ignem calefaciendo, ſi ferrata fuerint, eonfer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 465. & infrà v. 22. F. cap. n. 8 8. & num. 90. ac n. 92. † Hebr. =Sna in MSto utroque pro eo legrur: N i. e., gentes, confer. not. ad verſ. 19. S. cap. Sign. ** § 4. Vide Levit. cap. 10. v. 16. & v. 1 8. n. 57. & V. I9. n. 59. librum Prec. Jud. part. I. P 1 15:-a. med'. iſſet, vide, quæ ad Numer. dict. c, 2 0. v. 11. num- 2 I. notata ſunt. 8 5⁵5. Vide fuprà Numer. c. 20. Verf. 10. ir. not. ad . C4, W — Propter iil leazarus) d Etiamnſi Mo⸗ plins mone⸗ erceptionet Jvim illa dlorptione tamen auruu illud expur metallumh teſt per ire igren e cujos ulus el us ulas lt Perignem. ejoslitetalen munditie ca — 87. Nempe: legis net in 2e dodton mandatit 196, c01, 1. loc. ubi iph * Hedt. N, 1l. is er ta und, con 17,5, do. Vel: remo 7. V. 9. . 79 ,hotata 14. Fign. * Hebe. 8 iſla ad perſo Auam s p Priot denlo 90. Fiye: ſenn heiet vaſhi etun, ſoniß 33. & leyi, cap. D. 109. I lded: do A. N.. — niſt in loco, . us fueritin ſeptiduum fiodem, 77, Pri)eſtislii opus habe⸗ Hoc dicitnr tgue oflibus, an lub teg . ita etat 1e petis de die⸗ ri, (guocrci te Mole irato tain 86, vbi⸗ pto⸗ — aate hen diel, in, Uegtead: oto e ddſm⸗ n, deqan t.n 19 1t, berit, cap. 3 1. vell. 1. Ppretor, ſelpe- lelclitbus calina. no, Eie, bettote⸗ gereodutarelei⸗ zntur aqun felſen. n caleſzcjendo, Ler. Laln. ſl. 19 wun 90. veytd eo legyil: 24 ſerl. 9, hcap⸗ .Ci,t 26 1. .. o8o :Rogui debu⸗ , 9 1. Id eſt: donec vaſa illa repurgentur ab immun- CAP. XXXI. NuüuMEROERUIM. 1273 propter iram erravit. Eod. verſ. 21. Quod mandavit Dominus & .] Suſpendit (E- leazarus) doctrinam (legis) à doctore ſuo. 37. Verſ. 22. V'eruntamen aurum &c.] Etiamſi Moſes vos non admonuerit, niſi * de doctrina immunditiei; vos tamen am- plius monendi eſtis de doctrina expurgationis; 88. ſignificat autem (particula ) 8. exceptionem 89. ac ſi diceret: ſecluſi eſtis, ne uti poſſitis vaſis, etiam poſt- quâàm illa purificaveritis * ab immunditie demortui, donec purificentur ab abſorptione 90. vetita cadaverum, 97. Rabbini noſtri dicunt, (verba illa:) verun- tamen aurum &c. indicare, quò opus ſit removere rubiginem ejus (vaſis) antequàm illud expurgetur, 92². idque notare dictionem R, (nempè,) ne ibi ſit rubigo; ſed metallum ſit, ſicuti illud per ſeipſum eſt. 2;3. Verſ. 23. Omnis res, quæ tranſire po- teſt per ignem] Ut in ea aliquid coquatur. 94. Eod. verſ. 23. Tranfire faciati er ignem] i. e. Eodem modô, quò illius (vaſis) uſus eſt; ita etiam expurgatio ejus 95. fiat, cujus uſus eſt per aquas calidas, 96, illud etiam expurgetur per aquas calidas & cu- jus uſus eſt per aſſaturam, veluti eſt veru & craticula ferrea, 97. illud purificetur 9. per ignem. Eod. verſ. 23. Veruntamen aquâ purgationis mundetur] Juxtà ſenſum ejus literalem i. e. expurgatio iſta eſt, ut mundum reddatur iſtud (vas) ab im- munditie cadaveris, dixit eis (Eleazarus,) opus habent vaſa expurgatione, 99. it XXXXXXX 2 mur- 87. Nempè: à Moſe, ad quem refert doctrinam ditie ſeu fermento illo, quod vauis iſtis, quibus in- legis nec illius peritiam ſibi, ſed Moſi, magiſtro terfecti uſi ſunt, adhæret ac prohibitum eſt, illis ac doctori ſuo adſeribit, dum hic dicit: quod uti, donec repurgentur, confer. verſ. ſequ. 23. mandavit Dominus Moſi, confer. Gur Arjeh fol. b. cap, n. 100. 196. col. I. cireà fin. ac not. in aonm nWh. 92, Vide, quæ verſu antec. 2 1. b. cap. & verſ. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur. ſeq. 2 3. H. cap. num. 99. & num, 101. notata * Hebr. , abeſt hic artieula iſta à ASto z. ſunt. 38. Vide, quæ antec. veru 2 1. h. cap. r. 93. nota- [93. Nempè, ſine rubigine, ne rubigo ei adhæreat; ta ſunt, conter. & tiact. Talmud. Schabbat, fol. ſed abradatur & metallum ſit purum, ſicuti in 17. 5. e eſt. 89. Vel: remotionem, ſecluſionem, id enim Hebr. [94. Loci iſtius explicationem vide in notis yn hic notst, confer. quæ ſuprà ad Numer. c. 'per DW h. loc. confer, & tractat Talmud. 7. v. 89. n. 84. & ad Numer. c. 26. verſ. 55. n. Schabbat, ſol. 59. 5. & Naſir, fol. 3 7. b. it. 79. notata ſunt, vid. & not. ad 1. Reg. c. 9. verſ. Sanhedrin., ol. 39. a. & Avoda Sara, Fol. 75 5. 24. Sign. † 95. De hac confer. verſ. antec. 22. h. cap. num. x Hebr. nοα e, poſlunt etiam verba 92. iſta ad perſonas referri, hoc ſenſu: etiam poſt. 96. Vel: per aquas ferventes, ſic Hebr. Pyn, quod quàm vos purificati ſitis ab immunditie &c. ſed] hic habetur, interpretor. prior verſio præterenda videtur. )97. Hebr. —nbX al. Nende de qua voce vide 90. Sive: fermento, quod ex eoctura vel cibis ad. 1 Buxt. Lex. Chald. fol. 16 5. hætet vaſi, id enim dictio ymn, quæ hic ha-98. Hebr. 1aa) j. e. albetur, nempe, ignitum red- betur, ſignificat, confer. Verſ. antec. 2 1. h. cap. n. datur per ignem, ut albeſcat, confer. id. Bnxt, in 83. & Levit. c. 6. v. 2 1, n. 76. it. verſ. ſeq. 23. h. Lex. Chald. fol. 1119. V cap. n. 108. 99. Vide, quæ de vocs 7y', quæ etiam hic habe- tur, 1274 NuMERORIM. CAbP. XXXI. munda fiant ab impuritate, 100. præterea etiam (opus habent) purificatione, 101. ut munda fiant ab immunditie, hinc Rabbini noftri t102. exponunt, quòd etiam (vaſfa illa,) ut recta fiant ac nihil; quod prohibitum eſt, eis adhæreat, opus habeant intin- Gione (in aquam, idque obtineat,) quoad vaſa ex metallo facta; † aquas autem- purgationis, de quibus hic ſcribitur, explicant (Kabbini illas) aquas, quæ aptæ funt, 103. ut in illis fiat intinctio fœminæ immundæ; 104. quænam veròô earum 10 ¾. eſt quantitas? (nempè) quadraginta ſatorum. 106. Eod. verſ. 23. Et quicquid non tranſit *per iguem] i. e. Omnis res, cujus uſus non eſt per ignem, veluti ſunt: pocu= la & paropfides, quorum uſus eſf in frigore Eod. verſ. 23. Tranſire ſaciatis per aqukm] i. e. inprimis vaſa metallica. 109. Verſ. 24 107. nec aliquid vetiti abſorpſerunt. 10⅛. Intingatis in aquam idque ſuſſicit, In caſtræ«] (Nemp?) in caſtra præſentiæ caſtra Divina, 11o, nam is, qui pollutus erat ſuper mortuo, non debebat mitti 111. extrà tur, ſuprà v. 21. . cap. n. 83. & v. 22. n. 92. notata ſunt: 190. Juxtà Hebræum: P'&&G . e. ab eo, quod probibitum eſt, quo nomine intellignur impuri:- tas ſen termentum, quod vaſis gentilium acbæ ret, de quo vide verſ. antec. 22.4. cap. num. 91.] contfer. hic tract. Talm. Avoda Sara, Fol. 75. 6. 301. Sic Hebræum Oum hic interpretor, quæ vox ₰ Rabbinis diſtinguitur à diétione y, quam ditcriminis cauſa tranſtuli: es purga:io, de qua vide verſ. 21. h. gap. p. 9 3. (æ&αιε0 àtα ver ba iſta: prætereà etism (opus habeot Xr.) us- que ad: opus habeant intinctione &c. ablunt in Hebtæoa MStOz. 102. Conter. hi Gur Arjeh ſol. 19 66. col. 1. fin. ac not. in N N h. loc. † Hebr. ar pD. , in Mto 2. verba iſla expun- Gta funt & eorum loco in margine polia ſunt hæc: EDmEi. e. ab immunditie demor- tui. . . 2☛3. Vel? quæ conveniunt aut requiruntur, ſeili- cèt ratione quantitatis, de qua mox 4 Commen- tatore noſtro dicitur- 104. Quæ ſcil. im puritate menſtrua laborat. 105. Scilicèt: aquarum, confer. quæ ſuprà ad Numer. c. 19. v. 2 I. n. 50. notata ſankt. 106. Hebr. ten, quæ fuit menſura non oſum ari- dorum, utidctibit Buxtorfius; ſedetiam liqui- dorum, prout hic baber Commentator noſter; continebat autem ſex Kabos, vide Ar. Montani Thubal-Cain ſive de Menſuris fol. 10. . ad: ep X*½ i. e. in caſtra (v. 24. h. c.) ab- ſunt hic ab utroque MSto. 107. Frigus hic non opponitur æſlati; ſed igni atque colori, id eſt, ea hic intelliguntur vaſa, quorum uſus non eſt in igne vel quæ non adhi- besi ſoleni in igne, ſed que etiam frigida uſum præbent: 108. Sive: quæ non abſorpferunt fermentum aut ſocdes vel quicquid adhæret vaſi, Hebr. yn, conter. quæ verſu antee. 2 2. . cap. . 90. n0=⸗ tata ſunt. . 109. Id eſt: inprimis id obtinet quoad vaſa me- tallica, quorum uſus non eſt in igne, nempè, ne- quiritur, ut illa ſolùm intingantur in aquam nec opus eſt, ut igne expientur, confer. hic Gur Ar- jeh fol. 196. col. 2. princ. ac not. in Pos r h. loe. “ 110. Ubi erat tabernaculum ſederis, vide ſuprà vesſ. 19. h. Cap. n. 69. confer. hic tract. Talm. Bava kama, fol. 2 5.5. III. Vel: ejici, Rabbini iflud, (nempè quòck is, qui fuper mortuo pollutus eſt, non debeat elicĩ extra Levitarum & Ifralitarum caſtra,) probant erx illo loco, ubi dicitur: & accepn Moſes oſſa Joſephi My i. e ſecum, (uti Exod. e. 1 3. v. I. habetur,) id eſt: re'rna in ſepte fuo five in tcaſtris ac loco, ubi ipſe Moſes degebat, degebas autem e Satmn i. e. in caſtris Leviticis, fic — exponitur in Gur Arjeh fol. 19 5. col. 2. princ. „ *Hebr. ) . 72) bæc & fequentia, usque cAr. X — calta Ler elumman. cec) imidi di.) Ven ceptuchit 8. Scriptura 117. quaim viſionis (prt 42 bi de, camque . ft Amidi ) 1 V D mero eorun 11 locu; — IIn. Ternac abernacdl Lervitarum rit, 6, 13. 1 19,.t. n. R1 Eee verd⸗ Mto 1. 11 . Vie hi ac not. in 114. Coner med. ac ne Ir Hebt. n RWni, l.c.)abſ ggidem; 1 e. Ian Ma 121.) II . Veler nius ac Tn Ventetum, alia iſtius nolkad G A.X. — atione, kol, getiam (viſ⸗ beant imin⸗ bas autenn- 12 zPte funt, carum 10)J, gnichuig ron Unt: pocl. Pplerunt. 10, caue ſallcit, tea praleniie ti III, extti caltra kegnegi, ege . 14. hc.) b⸗ allai; ſed igni Vellivatur vale, el guenon adhi⸗ iamn ligidi lm t kermentorn dt Faſi, Hebt. h, 1. ta). n. 90, n0. 1 od vlane. igne, hechſe,e⸗ Kurin aquun bet onlet bic Gr Al⸗ ot in n Clent, Tide ſti r, hi lact. Lalch. (vngt gͤͦin 4 ,non Geben eti mcakta,)robent artepi oſt 1xod, 2,1 in lepo go ſiyre in s gtip Eegebat i Lejiicis, s el uhine⸗ V. 19 CAbP. XXXI. NuMERORUM. 1275 caſtra Levitica & extrà caſtra Iſraelitarum. 112. Verſ. 26. Tolle ** ſummam Acci- de ſummam. 113. Verlſ. 27. E& divides prædam inter viros bellateres & .] (Videli- cèt) dimidiam (prædæ) partem iſtis atque alteram dimidiam partem 114. illis (da- bis.) Verſ. 32. Er fuit captura, * reſiduum prædæ] Quoniam illis non erat præ- ceptut, ut tollerent ſummam 115. de ſupellectilibus, ſed de captura, (ideò) uſurpat S. Scriptura verba iſta: & fuit captura &c. quæ ſcil. venit in fſummam diviſionis & in ſummam certæ portionis, 116. quæ reliqua erat præter prædam ſupellectilium, 117. quam populus militaris unusquisque ſibi rapuerat nec venerat in ſummam di- viſionis (præter iſtam, inquam, prædam †) fuit numerus pecudum &c. 118. Verſ. 42. Et de parte dimidia ſiliorum Iſraölis, quam diviſerat Moſes] Cotui (Iraëlitarum) eamque ipſis ſeparaverat (recipiens) ab hominibus, qui militaverant. Verſ. 43. Ee fuit dimidiæ pars cæœtus] Tanta ac tanta. 119. Verſ. 47. Et accepit Moſes &c.] 120. Verſ. 48. Præſetcti] Qui præpoſiti erant. 121. Verſ. 49. Non deeſt] (Verba illa: p5 & hic notant:) Ori &ι i. e. non deeſt, translatio etiam Chaldaica: Neᷣ N explicat linguâ Aramæàâ: 1OTi. e. defectum, ſicuti (in illo loco:) ego HOFNN 122. Chaldæus Paraphraſtes tranſtulit: quod &ι πi. e. deficiebat & nu- mero eorum (ego reſarciebam,) ſic quoque (in illo loco 6ſ PBti. e. deſiderabitur 123. locus ſedis tuæ, (ac ſi diceret: ſi deſit) vir, qui ibi ſedere ſolet, eodem modo et- XXxXXXXXZ3 jatmn 116. Vel: portionis numeratæ, confer. numer. antec. 11 5. ubi de voce Den, quæ etiam hic ha- betur, dictum eſt. 4= 117. De qua præda vide præter verſam iſtum 52. etiam infrà verſ. 5 3. b, cap. confer. & Gur Arjiek fol. 196. col. 2z. med. ac nOt. in r Dh. 112. Terna quip pe erant caſtra, nempè; atrii ſeu tabernaculi fœderis, ubi præſentia erat Divina & Levitarum atque Iraelitarum caſtra, confer. Le vit. c., 13. v. 46. n. 74. it. ſuprà not. ad verſ- 19. h. c. n. 6 8. XX Hœæc verba: tolle ſummam &c. usque ad: & f. divides (verſ. 27. F. cap.) abſunt in Hebræo⸗ MSto I. 113. Vide hic Gur Arjeh /ol, 196. col. 2. princ. ac not. in a RW h. loc. 114. Confer. etiam hic Gur Arjeb /ol. 196. col. 2. med. ac not in non neow h, loc. XXX Hebr. M-D iſta & tequentio, usque ad: rovRBE i, e. & de parte dimidia & c. (verf. 42. b. c.) abfunt 4 MStO I. afſt in MSto z. habentun quidem; ſed poſita ſunt poſt verba: inp i. e. qui præœpoliti erant, (verſ. 49. h. c. uhi vid. 12 1. J 115. Vel: ratam certamque portionem, uti ju- nius ac Tremellius verſ. 29 bh. cap. vocem Pan verterunt, confer. Buxtorf. Lex. Talm fol. 106 5. alia iſtius vocis ſigaiſhcatio habetur in Raſchi notks ad Geneſ. c. 12. V. 14, h. 2 8. loc. † Scil. pariicularem, quam quisque ſibi rapgerat- 118. Sicuti hoc veriu 32. & lequenhtibus babetur. 119. Nempè: ſumma ila, quæ hic memoratus in textu, confer, Bava batra, fol. 3. s. & Tevam- mot, ſol. 61. a. & Keritut, Fol. 6. 4. RM 120. Ketert hic Commentstor nofſter cohærenti= am fwve connes ionem tes tus ſacri ejasque feriems exponit. 121. Confer, hie Gur Arfeh fole 196. col. 2,/circ fin. it. ſuprà v. 32: h. cap. ibique not. Sign. AX PI22z. Id eſt: expiabam, nempè defecturn & da- mnum relarciebam, prout Genel, c. 31, v. 39⸗ habetur, ubi vide not. R. 4 1. & n. 42, I23. Vel: deficiet five vacuus erit, Mmi f. Samu- el. c. 20. Veil, 18. haàbgtur, «nfer. & Raſchi M not. 1276 NuMERORUuIM. CAP. XXXII. iam (accipitur in illo loco:) P)) (quod ſignificat:) i. e. deſideratus fuit lo- cus Davidis nec quisquam ibi ſedebat. Verſ. 50. Inaurem] (Dictio „v ſignifi⸗ cat:) monile 124. auris. * Eod. verſ. 50. Et cingulum pendulum] (Dictio 102 ſignificat) uteri muliebris formam, 125. (ornamentum autem iſtud oblatum- fauit,) ut expiationem faceret pravæ concupiſcentiæ cordis ergà filias Midianitarum. 126,. . . . . CAL. XXXII. Erſ. 3. Hatharoth & C Dibon &c.] De terra?* Sichonis & Ogi fuerunt. 1. Verſ. 6. An fratres veſtri] (Litera R in dictione: D2 π£ ſignificat interro- gationem. Verſ. 7. Cur retrabitis] (Verbum N ſignificat:) i. e. removetis ac prohibetis 2½ eorum animum, ne tranſeant (in terram promiſſam,) exiſtimabunt enim, quòd vos metuatis tranſire propter bellum & firmitatem urbium atque (robur) populi. Verſ. 8. De Kadeſch Barneah] Ita fuit nomen ejus: erant autem duo (loca, quæ dicebantur) Kadeſch. 3. Verſ. 12. Kenizeum] Privignus 4. Kenizæi fuit (Calebus) & peperit ei mater Calebi Hathnielem. J. Verfſ. 13. 6 circumduxit ees] Et agitavit illos, (verbum Dy ', quôd hic habetur, deducitur) à Y i. e. vagus & jactatus. 6. Verlſ. 14. Ilt addatis] (Verbum Qν9 hic accipitur,) ſic- not. ad Genet c. 3 8. v. 5. n. 5. G n. 6. it, tract Talm. Schabbat, fol. 64. a. & evammot!:, fol 61. a. 124. In ecitiore ννυö/ voci yy præmiſſa ſunt iſla: 7) e : v —pDA yede — j. e. y**⅜⅛ ſignificat periſcelides; aſt hx ar- millas, utraque dictio in hoc verſu quinqua- geſimo reperitur, contet. hic præ aliis D. Wa- genſeil. Sot. p. 13 §. n. 12. ubi plura de vocum by & WM ſignificatione. SS * Hebr. N l, in MSto 2. pro his legitur: M RD R i. e. monilia aurea (dependen ia) ab aure, confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 64. 2. & Joma ‚Fol. 6 3. 5. it. Sevachim, fol. 113. b. & Temurah, fol. 6, 6. & Fol. 13. a. . 125. D. Wagenſeil. in Sot. dict. p. 13 8. u. 12. putat, vertendum eſſe: inſtrumentum, quò com- primitur uterus, coafer, quæ ad Exod. c. 3 5. v. 22. n. 2 8. notata ſunt, ut & ad 2. Reg. c. 5. v. 23. n. 1 8. it, ad Eſai. cap, 3. V. 2 2. num. 6 3 126. Confer. hic Raſchi not. ad Cantic, c. 4. veri 2: vide etiam not, in h h, 1Oc. * Hebr. v TEn, in utroque MSto hifce præ- miſſum eſt: âà1à. e. omnes iſtæ (urbes. ) 1. Scilicète urbes iſtæ hic dictæ, confer. Gur Ar- ieh fol. 19 6. col. 2. circaà fin. ac not. in nopv Wa h. loc. it. tract. Talm. Bechorot, ſol. 4. b. & Berachot, ſol. 8. b. 12. Vel: impeditis, confer, ſuprà Numer. c. 30. v. 6. n. 3 1. ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 3. Unus locus ſive urbs vocabatur ſimpliciter: Kadeſch; alter verò Kadeſch Barneah, ſic in Gur Arjeh fol. 196. col. 2. fin. ac not. in p D b. loc. . 4. Hebr. , de qua voce vide Buxtorf. Lex- Chald. fol. 82 1. 5. Confer. hic Gur Arjeh fol. 19 6. col. 2. fin. ac not. in on h. loc. ubi etiam tract. Talm. Sota, ol. II. ad marginem allegatur. 6. Vel; ut alii: profugus & extorris, ſicuti Ge- neſ. CAP. MWI —V ſcuti linill holocauſta Elfcning gis gvimfl Moles: non zccelſorium Veſttis. 10, ſonificamt: Vaceipi feſtinere pio copiarn hrachium at nommio (hiſc yelttos, lio (guisque)t ſeptam i huc umus Ycdficabimu nans (ſotde 1ei accepim — nel. 14. . l. loc in not haderg pn vendo 29 lol ſophi. d. Nrout habe tadr in oj. e. ( 9. Dicitur en Cihkabimug ur: 8 urbe ueperong . , 20. . 1) 4 ebr. Dr 1, e, domo⸗ 10, ce enin not. in w ze k MS 1 — ratus fulo. a ſonid. icto oblatam iclianitatum, unt. 1. Verl. ſcat imerro⸗ cat:) promllm,) emn utbium n ejus: erat n] Priviguns Vetl. 13. deducitur) à hic accipitu) ſic. 2Dn.Xwe Ur0— , 10c. MSo hilee pre⸗ lix (urbes conker. Gut A a. K no. in N echorot, ſol, 4 Numer.6 30, . datahlr., Ckal.A, CAP. XXXII. NuMERORUIM. 1277 ſicuti (in illo loco:) i. e. adjicite annum ſuper annum, 7. item (in illo loco:) holocauſta veſtra 1 i. e. addite &c. 8. ſignificat enim adjectionem. Verfſ. 16. Wdißicavimus hie propecore noſtro] Pepercerant (duæ iſtæ tribus) facultatibus ſuis ma- gis, quàm filiis ac filiabus ſuis, nam pecora ſua prætulerant parvulis ſuis, 9, dixit eis Moſes: non ita; (ſed) facite, ut fundamentum ſit fundamentum, & acceſſorium ſit acceſſorium, ædificate vobis primò urbes** parvulis veſtris ac poſteà ſepta pecoribus veſtris. 06. Verf. 17. Nos autem expediti erimus celeres] Verba iſta: Hw 0 ſignificant:) DD *† o i. e. armati erimus properantes, veluti (verbum Naccipitur in illo loco:) OHi. c. properavit rapinam, 11, item (in illo loco:) feſtinet ιπ i. e. acceleret. 12. Eod. verſ. 17. Antè filios † Irazëlis] In princi- pio copiarum (illi ibant,) quoniam ſtrenui erant, nam ſic dicitur de Gad: & rapit brachium atque verticem, 13. Moſes quoque hoc eis iterùm declaravit in Deutero- nomio (hiſce verbis:) & præcepi vobis eo tempore &c. armati tranſibitis antè fratres veſtros, filios Iſraelis, omnes ſtrenui, 14. & de (urbe) Jericho ſeribitur: & armatus (quis que) tranſibat antè illos, 15. hic fuit Ruben & Gad, qui conditionem in ſe ſu- ſceptam 16. impleverunt. Eod. verf. 17. Et habitent parvuli noſtri] Dum nos ad- hùc fſumus apud fratres noſtros. 17. Eod. verſ. 1 7. In urbibus munitis] Quas nunc ædificabimus. 18. Verf. 19. Trans Jordanem & altrà] In parte 19, occidentali trans (Jordanem.) Eod. verf. 19. Auoniam venit nobis poſſeſpo noſtra] i. e. am an- teà accepimus illam in plaga orientali trans (Jordanem.) Verſ. 24. Pecoribus ve- ra neſ. c.⸗⸗ 4. v. 12. habetur, confer. & P. Fagii not. V 5F. loc. in notis Raſchianis editionis a habetur, quod in alio codice hic legatur: yin eien i. e. & circumduxit illos mo- ven do & agitando. S Sicuti Eſai c. 29. v. 1I. habetur, ubi vide Mich- g. Prout habetur Jerem. c. 7. verf. 2 I. Commen- tater itaque noſler verdbum iſtud, quod bie in celeriter. WSW 1I, Prout Eſai. c. g. v. 3. habetur. 12. Sicuti Eſai. e. 5. v. 19. habetur. † Hebr. uun 97 iſta & ſequentia, usque ade * 191) i. e. & habitent parvuli noſtri, abſunt hic ab utroque MSto. 13. Vide Deuteron. c. 33. 20. ibique Raſchi not. 14. Uti Deuteren. c. 7. v. 1 8§. Habetaur. 15. Vide oſuæ c. 6. V. 17. 7. ditur ſmhiciet: h Barneah, ſic in 1, i ac Nn in iam ic laln, legatuu. uans, ſcui 6e. nel. —299 j. e. confumpfit, derivant. tur: & urbes parvulis noſtris, prætulerant ita- c. 20. V. 2 1I. n. 6. DAD Hebr. — y, in MSto I. i. e. domos. 10. Sic enim haberur infrâà verſ. 242h. cap. æonfer. not. in à RD h. loc. * a MSto 1. pro legitur: ei, e, cito, pro eo legi tur : br textu ſacto nabetur, à radice Nov deducit, alit 4 ½ 9. Dicitur enim hic primo loco: caulas ovium æ- R dificabimus hie pecoribus noſttis, ac dein ſequi ide Mundff LO que pecora parvulis ſuis, conter. not. ad Proverb. 16. Sive: pactum, quod in ſe receperant, de quo hic dicitur: nos autem expediti erimus &c. con- fer. & verſ. 2 5. ac 26. , cap. item v. 2 §. . cap. num, 26. 17. Nempè, apud cœteros Iſraclitas, confer. Gar Arich fol. 196. c0l. 3. pr. ac not. in ρα n, hb. loc. 1§. Nam, ur bes, quæ anteà erant ædiffcatæ, Jeffru- tæ erant, uti in notis Smon re habetar. 19. Confer. hic Gur Arjeh fof. 196. cal. 3. princ. ac not in pe re b, loc. 1278 NUuMERORUM. CAP. XXXII. Eriar] (S2 NaX) dictie Iſta venit à derivatione, (quæ habetur in illo loco:) Hoæ j. e. grex & armenta omnia, 20. nam Aleph non interponitur inter Nun & Tzade; litera) autem Aleph, quæ hic venit poſt Nun, eſt loco Heh (prout habetur in dictio- ne:) H02, (.) ex Jeſod :1. R. Moſis Haddarſchan ita didici. Eod. vVerſ. 24. Et quod prodiit ex ore veſtro, faciatis] (Ac reipſa præſtetis) Deo, 22. recepiſtis in vos, ut tranſiretis ad bellum, donec ſubigatur (terra) ac dividatur, nam Moſes non petie- rat (ab illis,) niſi: receperant (conditionem, addiderunt, 24. ut morarentur ſeptenniôò, quô Verſ. 2 5. Et dixerunt ſilii Gad] Omnes tanquam vir unus. 25. (Particula hic idem ſignificat,) ac Nebv. e. ſu⸗ ditionem 26. præfecit (Moſes) Eleazarum & Joſuam, hic eandem habet ſignificationem) atque (in illo loco:) pugnabit Verſ. 32. Et nobiscum erit poſſeſſio hæreditatis noſtræ] Ac ſi diceret? e noſtra erit poſſeſſio 28. hæreditatis noſtræ in iſta Ulrbes munitas & ſepta gregum] Iſte finis hujus ver- & ædificârunt filii Gad 29. urbes iſtas, ut etiam fecerunt. Verſ. 2 8. Et præcepit eis] per illos & propter corum con (nam = 29. 27. (Scriptura:) in manu ac poteſtat parte transjordana. Verſ. 36. ſus ** refertur ad initium verborum: eſſent urbes munitæ & ſepta gregum. 30. cùch ſubacta fuerit terra ac poſteâà revertemini; 23. at ibi tamdiu eſſent,) donec illa (terra) fuiſſet diviſa, ecce aſt illi in ſe⸗ diviſa fuit (rerra promiſſa) atque ita Verſ. 3 8. Et Nebo & Babal Mebon, muta- Ils 22 — — . 20. Pront Pſalm. 8. v, 8. habetur, ubi vide Raſchi not, eſt enim in illo Ppſalmo, ut & in hoc loco anomalum cum Aleph mobili ac transpoſito, confer. not. in 'pan ne b. loc. ac Gur Arjeh fol. 196. col. 3. med. „ (a.) Prout illa habetur Pſalm. 8. v. 8. ubi vide not. num. 9. . 21. Hebr. , ſic liber, 4 K. Moſe Hadar- ſchan compolitus, inſcribitur, de quo vide ſuprà Numer. c. 2 8. verſ. 19. n. 50. & infrà verſ. 42. b. cap. n. 35⸗ & Deuter. c. 27. verſ. 24. n. 17. & Deuter. c. 32. V. 24. H. 137⸗ 22. Sie Hebr. —n5 i. 8&. excelſo, hic interpretor, confer. quæ ad Levit. C. b. v. 15. n. 56. de hac voce notata ſunt. 23. Prout vVerſu antec. 22. h, cap. babetur, confer. Se v. 29. h. cap. it. tract. Talm. Sota, fol, 3. a. & Peſachim, Tol. 13. . it. Schekalim, fol. 4. b. & Joma, fol. 3 8. a. b. it. Kidduſchin, fol. 6 1. a. & l. 62. a. . 4. Id eſt: amplius in ſe receperunt, quàm Mo. ſes ab illis petierat, vide hic Gur Arjeh fol. 196. col. 3. med. ac not. in pan h. loe. 25. Nempè, uno ore dixerunt, quoniam hic diei- tur numero ſingulari: Mde)) i. e. & dixit 5 cuùm tamen ſequatur pluralis: filii Gad, hinc nata eſt iſta Commentatoris noſtri expoſitio, confer. in- frà v. 39, b. cap. num, 3 3. ac not. in an h. loc. 26. Sive: propter illorum pactum, quod ipſi in ſe receperunr, ceonfer. ſuprà v. 17. H. cap. O. 16. 27. Id eſt: Sa ) pro vobis, vide ſuprà Numer. c. 17. verſ. 5. num. 9. & Deuteron. =a. I. V. 30. n. 158. „ Hebr. myn iſtud & ſequentia, usque ad: "y an i, e. urbes munitas (v. 3 6, H. c.) abſunt hic 4 MStoz. . 18. Confer. hic Gur Arjeh fol. 196. col. 3. med. ac not. in Son Oνh. loc. X Hebr. O iſta & ſequentia, usque ad- 23 LN) i. e. & Nebo, abſunt hic 4 MSto I. 29. Zieuti verſu antec. 34. h. cap. habetur. 30. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 19 6 c0l. 3. fin. ac not. in a b. 10c. CAr. W. umindu bes ſhasjust culn alis n carunt Sibmn un loxti . S e cſeclios lol:). non erabt el Ulavit dn. ſod 1. .) illa liteta: lee, hl gorei dincetu —— 31. Nempe. p nn ſe W nowin nwo co col. 7. fin. Fagii not,al enleih Hot, nalipom.c. . Hebr. don, guod hie inn z1. Nempe, ſe fol. 19 6,ol. 331. Id et: Ke cexrunt, COnle 3 Conler ca ur ſuprz a lunt. 35, Debor l⸗ AL. WEVII. — 0c0:) N N in & Tude; ut in didio. vetl. 24. diſti in vos, non Petie . ſilli in ſe t Giriſa, ecce ila)atane in Vir unus. 11. . .. Mi.e, Iu. n & ſoſnam, ö:) pugnabit Ciceret nohre iniſta is hujus ver⸗ utbes iltas, ut Mebon, mutz- 1t — b hloe. luoniamtie iei⸗ e, Cirit cum 1c, inc nat et tio, codlet in⸗ ot, in N e m, quod ipſi inſe b, cap. 10, le upta Numer/⸗ oln ahele 30, 1, veque d: 4 c)inſm ti 1g6,cel ⸗e enti, uuneal: hic4 MWo. ,babetult. hc. Pana CAbP. XXXII. NIMERORUMNM. 1279 tis nominibus Nomina idolorum 3 I. fuerunt iſta, (nam JAmorrhæi vocaverant ur- bes ſuas juxtà nomina idolorum ſuorum; ſed fil Ràben mutarunt, † earum nomina cum aliis nominibus, atque hoc eſt, (quod hic dicitur:) mutatis nominibus, (nimi- rum) Nebo & Bahal Mehon mutabantur in alia nomina. Eod. v. 3 8. Stsibma] Edik- carunt Sibma, hæc (urbs) fuit Scheban, de qua ſuprà dictum eft. 32. Verſ 39. & expule- runt] Iuxtà Targum ejus N), 3. nam dictio P)] Iignificat duo dwerſa, nempè Wi. e. poſſeſſionem & /νi. e. expulſionem, quod eſt(Chaldaicè:) i, e ejectio & ) i. e. expulſio. 34. Verſ. 41I. Vicos eorum (Sic etiam Targum Onke- loſi:) 1r2 i. e. vicos eorum. Eod. v. 41. E? voravit illos vicos Jair] Quoniam non erant ei liberi, (ideò) vocavit illos de nomine ſuo in monimentum. Verſ. 42. EFf vocavit eum Nobach] (In particula:) — litera q non habet Mappik ac vidi in Je- ſod 35. R. Moſis Hadarſchan: quoniam non permanſit ei (urbi) nomen iſtud, ideò illa (litera: Nhabet) Raphe, 36, ut explicatio ejus perinde ſit, ac (ſi ſcriptum eſſet:) tb i. e. non; 37. ſed miror ego, quid explicandum ſit in duabus dictionibus, 8 quæ ei — — ſimiles ſunt (in illis locis:) & dixit — O i. e. ei Bohaz, 33, item: ut æ- dificetur — i. e. ei domus. 39. quid dictum eſt, confer. & cap. ſeq. 3 3. Verſ. I. n. 9. 921 36. Vel: non eſt dageſſata, in Maſora ad particu- lam σ notatum eſt: &e 1, eſtque particula illa ſic punctata: 32 „ ac duo loci, qui hic 4 Commentatore noſtro allegantur, ibidem addu- ti ſunt. ÿ 37. Nempè ita: mian NX⁹ i. e. non Nobach, quo- 31. Nempè „ Nebo & Babal Mehon, Hebr. 1a Pyn vya) ſie in MSto 2. ut & in editione nov man nomina iſta præmittuntur verbis illis: iy rnv conter. not. ibid. & Gur Arjeh fol. 196. col. 3. fin. & tract. Talm. Sota, fol. 13. b, ac P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & D. Wa- genſeil. Sot, p: 320, pfinc. vid. & not. ad 1. Pa- ralipom. c. 5. V. 8. n. 11. † Hebr. ab, refpicitur hoc verbo ad, anod, niam nomen iſtud illi urbi non permanſit. od hic in textu ſacro habetur rae n en per qu * Hebr. Qiabn ra, abſunt iſta hic 4 MSto I. 32. Nempè, verſu 3. h. cap. confer. hic Gur Arjeh Jol. 196. col. 4. 2c not. in nafm rv' h. loc. 33. Id eſt: & ejecit, ſingularispro plurali: & eje- cerunt, confer. ſuprà v. 2 5. h. cap. n. 2 5. 34. Confer. cap. ſequ, 3 3. V. 52. n. 26: vide etiam, quæ ſuprà ad Numer. cap. 14. Verſ. 24. num.] 39. & ad Deuter, cap. 2. V. 13 num. 3 5. notata ſunt. 35. De hop libro ſuprà v. 24. hz cap. num, 2 I. ali. — rryryyySyS 3 8. Sicuti Ruth c. 2. v. 14. habetur, ubi litera * in particula , eodem, quò hic, mnodé puncta- ta eſt nec habet dageſch. S 39. Vide Zachar c. 5. v. I1. ubi etiam litera ' in particula — 9 perinde atquehic, habet Raphe &ℳ eſt ſine Dageſch, confer. not. in ar ri, loc. ubi hac de re plura. =è 1280 NuMERORUIM. CAP. XXXIII. Erſ. 1. Næ ſunt profectiones] Cur (hic) ſcriptæ ſunt profectiones iſtæ: (nimi- rùm) ad indicandum miſericordiam 1. Dei, quò., etiamſi ille ſuper eos de- creverit, ut ipſos circumduceret & agitaret in deſerto; * (tamen) haud di- cas, quòd fuerint erratici & vagabundi de profectione ad profectionem omnibus qua- draginta annis, nec eis fuerit quies, nam ecce non hic (recenſentur,) niſi quadraginta duæ profectiones, deduc de illis quatuordecim, quæ omnes fuerunt in primo anno, antequàm decretum (iſtud à Deo factum eſt,) ex quo profecti ſunt de Rahamſes, do- nec venerunt ad Rithma, 2. nam exinde miſſi erant exploratores, dicitur enim: & poſteà profectus eſt populus de Chazeroth &c. 3. mitte tibi viros &c. 4. hic vero Qdicit illa (Scriptura:) & profecti ſunt de Chazeroth & caſtrametati ſunt in Kithma, 5. hinc diſcis, quòd ille (locus fuerit) in deſerto Paran, 6. prætereà deduc de illis (pro- fectionibus) octo profectiones, quæ fuerunt poſt mortem Aaronis, de monte Hor us- que ad campeſtria Moab in anno quadrageſimo, ſic reperietur, quòd totis triginta o- Go annis non profecti ſint, niſi viginti profectiones, 7. hæc ex Jeſod 8. R. Moſis P Linti p. (Hadarſchan ) aſt R. TLanchuma 9. aliter exponit, (nempè:) res ſfimilis eſt regi, cujus filius ægrotabat eumque in locum remotum mittebat, ut ſanaretur, quando re- vertebantur, incipiebat pater ejus numerare omnes manſiones, dixit ei: hic dormivi- mus, ibi frigus habuimus, 10. in iſto loco doluiſti ex capite tuo &c. 11. Verſ. 4. CAb. XXXIII. Txy- J. Vel: benignitatem & clementiam Dei, ſic qui- dem Commentator noſter, alia ratio adducitur in notis P. Fagii ad Pataphr. Chald. . loc. X Hebr. Aaa iſtud & ſequentia, usque ad: aw Px i. e. nam ecce non hic &c. abſunt 4 MStoz. malè, 2. Locus iſte fuit in deſerto ſive planitie Paran, uti in notis "pam New b. loc, habetur, vide num. 6. h. verſ. & infrà v. 17. h. cap. n. 13. &n. 14. 3. Sicuti Numer. c. 13. v. 1. habetur. 4. Vide Numer. dict. e. 1 3. v. 3. 5. Prout verſu 1 8. . cap. habetur. . 6. Confer. quæ num. 2. h. verſ notata ſunt. . 7 Vide bic Gur Arjeh ſol. 197. col. I. princ. ac not. in am e h. loc. . De quo cap. antec. 32. V. 42. U. 35. 9. De hoc vide Exod. c. 38. v. 8. n. 8. & Exod, c. . 39. V, 33. n. 24. it, Levit. c. I1. V. 2,num. 5. in in MSto I. locus iſte ſic legitur: vaaHn ) Tni NaNi. e, in expoſitione allegorica R. Tanchumæ (res ſimilis eſt) regi &c. 10. Sic Hebr. o hic interpretor, «rad. a i. e. frigeſcere, in Gur Arjeh fol. 197. col. 1. princ. exponitur ita: hic fuimus yæa i. e in anguſtiis; alii verbum: *% explicant: refrigerati i. e. refocillati ſumus, nam ægroti meliuſculè ſeſe ha- bent, &N& PN" i. e. quando illos refrige- rant, ſicuti in notis por nv h. loc. explica- tur, hinc Hebræis 1 dicitur reftigeratio ſpiritus, recreatio animi, confer. Jalkut Part. I. Jol. 25 5. col. 3. princ. poterit etiam iſtud: i vel ee (uti in MStoO 1. legitur,) verti: in pretio fuimus, i. e. honorificè excepti fuimus, 4rad. i. e. pretioſus fuit. 1II. Hucusque verba R. Tanchumæ 4 Commenta- tore noſtro hic adduta, . CA. MN Wuus Gos primog notnen habi abit ubi Aranda ptu (hiezcriptu pit Chanana receſſetint n Gata fuerit 4 Seriptuna. mulos, velu runt Hieroſa 4A Ael h⸗ Pe, gvc il ple nidi nn — 4 Hebt. en Pn ie ſunt hic abr 11. Conlen. d bitur, guo Verint üadii illi occupati rachot ,ol 13, dire: o Ploratores promnill ſpa Verl. 33, ha ,loe. 14, Hicnti bial 15. Scilieet: ! l. ne 4 ci teron. d 34.) Carm,lipmn erhae vitz en per oculum Joleph, Mon cap. Dond Part. l.p. Tn doii Bara batta fo 1b, ldeſt: qud Goni⸗ Nubiun AMI. — ilte! (nimi. luper eosde⸗ nen) haud di. Omnibos qua⸗ guacraginta ptimo anno, Rahamſes, do⸗ itur enim: & e. 4. hic verd in Kichma, , e de llulro⸗ monte Hor ui- otis tiginta o⸗ d 1. N. Moſis limiliz eck tegi⸗ tunquando te. lie dormiyi⸗ . 11, Verl. 4. j· —.— Ggitar: NvN 1ione Aegdrica h idcc. etor,411. Ml. 197, c0. 1eptine. 1 ie in anpuſiin t: keſtigerati i6 i niun ſekenn nando Mos ienge⸗ nod b, loe. eplich⸗ cjcitu tefſſgermi⸗ ker alkut lin l⸗ Dtelit etiamn ſu 10 1. fepniun) ſertt gek excepti fuimus mr 4Conmente: CAp. XXXIII. Porznii. autem *r ſepeliebant Occupati illi erant 12. in luctu ſuo (propter defun- NuMERORUuM. 12 81 ctos primogenitos.) Verſ. 17. Et caſtrametati ſunt in Rithma] (Locus iſte pR nomen habuit) propter malam linguam 13. exploratorum, dicitur enim: ecquid dabit tibi & quid addet tibi lingua doloſa? (ſimilis eſt) ſagittis robuſti acutis, com- paranda prunis D) O i. e. juniperorum. 14. Verf. 3 8. Per os Domini] Docet (hic Scriptura,) quòd mortuus fuerit (Aaron) per oſculum. 15. Verſ. 40. Et audi- rit Chananaus] Hic docet te (Scriptara,) quòd mors Aaronis fuerit fama, 16, quòôd receſſerint nubes gloriæ 17. & quòd exiſtimaverint (Chananæi,) quòd ſibi (nunc) data fuerit poteſtas pugnandi contrà Iſraêlitas „ideò (hic) iterùm iſtud 18. narrat (Scriptura.) Verſ. 44. In tumulis Abarim] (Dictio νæ ſignificat ſolitudines & tu- mulos, veluti (in illo loco:) i. e. in tumulo agri, 19. item (in illo loco:) poſue- runt Hieroſolymam Dp i. e. in tumulos. 20, Verſ. 49. De Bethjeſihimoth usque ad Abel 1 Schittim] Hinc docet te (Scriptura) ſpatium caſtrorum Iſraëlitarum ‚(nem- pè, quòd illud fuerit) duodecim milliarium, ipſe vidi 21. illum locum, * &c, Eod. verſ. 49. Abel scbittim] i. e. Xyyyyyy zꝛ dicit enim Rabba Barbar Chana: ego Planitiem Schit- ** Hebr. up), iſtud & ſequentia, usque ad: durm mn i. e. & caſtrametati ſunt in Rithma &c., ab- ſunt hic ab utroque MSto. 12. Confer. hic not. in an —ν h. loc. ubi ſcri. bitur, quod hic ratio habeatur, cur Kgyptii ſi- verint Iſraëlitas egredi ex Ægypto, nempè, quia illi occupati erant &c. confer. & tract. Talm, Be rachot, fol 9. a. 13. Sive: propter maledicentiam, quoniam ex- ploratores —a i. e. ſiniſtram famam de terra promiſſa ſparſerant, prout ſuprà Numer. cap. 13. verſ. 3 3. habetur, confer. not. in on nee b. loc. 14. Sicuti Pſalm. 120. v. 3. & verſ. 4. habetur. 15. Scilicèt: Dei, confer. ſupra Numer. c. 20. V. I. n. 4 & dict. c. 2 0. v. 26. n. 59. vide & Deu- teron. c. 34. v. 5. n. 14. ac D. Wagenſ. Confut. Carm. Lipman. p. 18 5. tradunt Rabbini, quod ex hac vita emigràtint p DHn i. e., morte per oſculum ovvN*ν i. e. tres juſti, nempè: oſeph, Moſes ac David, veluti habetur in Zoar. cap. —N, uti in notis ad librum Prec. Jud. part. 1I. p. 77. a. princ. habetur, confer. & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 2. b. & fol. 3. a. it. Bava batra fol. 17. a. 5 16. Id eſt: quoòd mors Aaronis per famam reces- os, nam, licèt ſupra Numer. e. 2 1. v. 2. etiam dicatur, quòd audiverit Chananæus; haud ta- men ſcimus, quamnam ille famam audiverit nnn Ne ee e, nrnn ee i. e. an mor- tem Aaronis; an verò luctum ejus, aee = Dnrn i. e. nam de utroque ibi ſcriptum eſt, ideò hic memoratur, quòd mors Aaronis per famam ad Chananæos pervenerit, ſic habetur in notis nan now h. loc. 17. De his vide Numer. dict, c. 2I. v. I, n. 9. & eod. c. 2 I. v. 2. n. 16. . 18. Sicuti 14 jam ſuprà Numer. dict. e. 21. v. 2. narratum fuit, confer. Gur Arje col. I. med. ac not. in pon ov, 157. col⸗ 19. Uti Mich. c. 1. v. 6. habetur, ĩ not. ad Paraphr. Chald. b. loc. conſer. 1. Fanii 20. Sicuti Pſalm. 79. verſ. I. habetur. † Confer. Jevammot, Jol. 13. 6, & Eruvin Jol. 55. 6. it. Joma, fol. 7 5. 5. Tol⸗ 21. Nempè : quòd tres ſint parſæ de Bethjeſchi- moth usque ad Abel Schittim, ſic in notis nov nan h. loc. exponitur; xh i, e. Parſa autem complectitur quatuor n i. e. milliaria, vids Buztorf. Lex. Talm, fol. 1827. * Chald. &nèe, ſic in Raſchi notis h. loc. habetur. in Talkut Part. I. Jol. 2 5 5.- col. 2. med, legitur Konis nubium glexiæ pervenerit ad Chananæ- SnaMi. e. loeus, res eodem redit. 1282 NNMERORNM. CyAb. XXXIII. — Schittim, 22. cujus nomen fuit Abel. Verſ. 51. Càam vos tranfßieritis Pornanem & c. Verſ. 52. Et ejeceritis Sc.)] Sed nonne ¼ jam aliquoties ea de re admoniti fuerunt (Hraelitæ? ſie quidem eſt;) ſed ita dixit eis Moſes: quando vos tranſieritis Jorda- nem in fcco, ea conditione 23. tranfibitis: ſi verò non, 24., aquæ venient & vos ſubmergent, atqueita reperimus, quòd eis dixerit Joſua, cùm illi adhùc eſſtent in Jor- dane. 15. Fod. verſ. 52. Et ejeceritie] (Verbum DN hic ponitur pro:) DNRAi. e. & expuleritis. 26. Eod. verſ. 52. Effigies eorum] (Dictio DNDDOUDO) juxtà Targum ejus (ſignificat ) domum adorationis eorum; (nomen autem inde venit,) quia 922 O i. e. tegebant ſolum operimento 27. lapidum marmorco- rum, ut ſuper illis adorarent manibus pedibusque extenſis, 28. ſicuti ſcriptum eſt: & lapidem effigierum non ponetis in terris veſtris, ut ſuper eo adoretis. 29. Eocd. verſ. 52. (Hnagines) fuſas eorum] (Dictio DDO) juxtà Targum ejus (ſignificat:) RDDNRD i. e. imagines eorum conflatiles. Verſ. 53. Et expelletis (Babitatores) ter- ræ] Et expelletis eam (terram) ab habitatoribus ejus 30. & tunc ſedebitis in ea, i. e. poteritis ſubſiſtere in illa; K verò non, 31. haud poteritis in ea ſubſiſtere. Verfſ. 54. In quemcunque locum ei exieri.] Scriptura hic utitur brevitate 32, ſermonis, (nam * Nhic ponitur pro:;) & D Ni e. in locum, ad quem ei exie- rit ſors, ejus etit. Eod. verſ. 54. Per tribus patrum reſtrorum] i. e. Juxtà nume- rum eorum, qui ex Ægypto egreſſi erant; 33. alia expoſitio: juxtà duodecim ter- g mi- — 22. In Paraphraſi Chaldaica 22n 8 exponitur WwW terpretor, confer. not. ad librum Prec. Jud. patt. i. e. planities, confer. Raſchi not. ad Geneſ. c. 2. p. 2 12. b. fin. ubi exponitur, unde ναdi- 14. Verſ. 6. n. 12. 1 catur. + Hebr. Niſtud & ſequentia, usque ad: rop . Nam NS NHanπſ fied at corpore in terram pro- i. e. & ejeceritis (v. 5². H. cap.) abſunt hic ab jecto manibus pedibusque protenſis, id, quod utroque Msto. extrà Sanctuarium facere grohibitum erat, con- 23. Vel: hoc pacto, eum in ſnem, nempè. ur fer. R. Salom. ad Levit. c, 26. v. F. n. 15. Sn. expellatis omnes habitatores terræ &c. confer. 16. item not. in NS h. loc. hic D. Wagenlſeil. Sot. p. 69 5. & Bechorot, 29. Sicuti Levit. dict. cap. 26. verſ. I. habetur. fol. 55. a. & Sota, l. 34 a. it. Megilla, ol. 11.30., Id eſt: expellatis habitatores terr æ illius, per a. hypallagen, confer, hic Gur Arjeh fol. 197 24. Scilicèt: expulſari eſtis habitatores terræ, con- aY znot. in den mnr r . 197, 60 fer. verſeſequ. 53. . cap. n. 3 I. ac Deuter. cap. 51. Confer. verſ. ante- 52. b. cap. n. 24. . . . . 3 1. „. N 2 . Pp-. . 24. ac Gur 1 1. verſ. 3 I. n. 106. vide & Gur Arjeh fol. 197. Arjeh fol. 197. col. 2. princ. ac not. in cOl. Ihin. QNoTI h. loc. 25. Expoſitio iſta deſumpta eſt Gemee Sota, 31. Vide, quæ ad Geneſ. «. I. v. I. n. 27. notata 4arn vide apud D. Wagen eile in Sot. pag. funt. 695. „ 8 . 26. Vide, quæ cap. antec. 32. V. 39. n. 34. no. 330 Conſer ſaptd Kaumer. c. 26. verſ. 5 5. n. 7 = tata ſunt, conter. & Gur Artjeh fol197. col. 1 † 3 Gur 4 1974 cOl. 2. prmnc ac not. in Gn. ac not. in mon n hH. loe. Ne be lors. 27. Vel: pavimento, ſic dictionem oxhisinr E vVV 1 (A-. — i ex 65] o In clavos e N N 1 tantur, gue 1 Ataue proh 41 Per cet ide indicet ibi beant. E Vocatur no — cipes ſeptu — 3 ½ Conſer. AKTd, in⸗ med. ac o 36. Hübetur notaut, ( cet: Caxvo 37 Fie etian wr: 5005 git,tonſt, Jolu. * zi. Icilicet: in Targua Iue vos, p 1. Conſet, h Nacheo . l 91. 2. Hedr. o⸗ Peritur, 2. Nam verd Lu in Ar.xunn. — prdmnen Ge, oniti fuerunt enis ſorde. enient & vog ellent in or. onitur pro:) D tem m marmoreo⸗ ſciiptum eſt: ii. 19, Boc. 15 (Konifcat.) diualoris) ter. bitigin eai. e. blltere. Verl. 31, ſelmonis, guem ei exie⸗ Iuadi nume- duodecimn ter⸗ i. — im Prec, Jud, patt. 1t, uade e d.. hre in tenam pro⸗ Ctenlis, id, quoch Bibinum ern col⸗ 6,V. k.n. 1 . &n. hloc. ſetſe rehabetur. es tetr ülius per Arjeh ſo⸗197,c0)⸗ , c. aap. n 14 1 Glr nc, ac not, in i 6. Ferl ſ,d. 1 nt. K „79 Prlae⸗ 4e 7 CAP. XXXIV. NIHMEROKRUM. 1283 minos, pfo numero tribuum. 34. Verſ. 55. Er ſaturum erit, ut illi, quos reliqueri- tis ex eis] Futuri ſint vobis in malum. 35. Eod. verſ. 5 5. In ſpinas oculis veſtris] i. e. In clavos, qui perfodiunt oculos veſtros, Targum (dictionis Hebrææ:) Mοhd eſt ND i. e. clavi. 36. Eod. verſ. §5. Et in aculeos] (Vocem Doo) interpre- tantur, quòd notet ſepimentum ſpinarum, 37. quod vobis obducitur, ut claudat. atque prohibeat vos, ne quis egrediatur & ingrediatur. Eod. verſ. 5§. Ee afligent „o«] Juxtàâ Targum ejus. 3 ⁸. CAP. XXXIV. Erſ. 2. Hæc eſt terra, quæ cadet volis &c.] Quoniam multa præcepta exer- centur 1. in terra (Hraêlitica,) quæ non obſervantur extràâ terram (illam, ideò) opus fuit deſcribere terminos finium juxtà plagas ejus circumcircà, ut indicet ibi (Scriptura,) quòd à terminis (iſtis *½) & intrà (illos) præcepta exerceri de- Eod. verſ. 2. Cadet voba] Quia diviſa fuit (terra) per ſortem, (ideò) diviſio vocatur nomine H) i, e. caſus, 2. expoſitio autem myſtica 3. dicit: (verbum: —N ideò hic uſurpatur,) quia Sanctus ille Benedictus HNNi. e. cadere fecit prin- cipes ſeptuaginta populorum 4. & cœlo eosque ligavit z. coràm Moſe, dicens ei: XyyyyVyy 3. ecce 34 CGonſer. & hic Gur Arjeb fol. 197. col. 2. princ. ac not. in N N h. loc. 35. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 197. col. 2. med. ac not. in anm m b. loc. 36. Habetur enim hic dictio 'n, quæ, uti hic notatur, Chaldaicè exponitur, quòd ſignifi- cet: Clavos ſive palos. 37. Sie etiam in notis pf nov h. loc. exponi- tur: D25bA ri. e, ſepimentum, quod obte git, confer, & Michlol Jophi h. loc, it. not, ad Joſu. c. 2 3. V. 13. n. 2. 3 8. Scilicèt: erit explicatio hujus loci facienda, in Targum autem ſic habetur: anguſtiabunt- que vos, prout P. Pagius tranſtulit. 1. Confer, hic Lightfoot, Cenmtur. Chorograph. Matthæo præmifſ. c. I. pag. 7. med. ac not. in e e h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 9 1. a. Xx Hebr. , ſic in utroque MSto hic additum re peritur. 2. Nam verbum 7a uſurpatur de ſorte, ſicuti di- Eitur in illo loco: 77 i, e, (adere fecit ſortem, uti Eſther. c. 2. v. 7. habetur. 3. Hebr. a& ν, de qua vide Buxtorf Ab⸗ brev. p iſta autem: Ar. i. e. expoſitio autem myſtica, usque ad: Sd i. c. & erit vobis S&c. (verf. 3. h. cap.) abſunt hic ab utroque MsSto. 4. Hebr. α O)aν, ſic in omnibus, quæ qui- dem inſpexi, exemplaribus habetur; ſunt tamea. ex Rabbinis, qui legant: r αυe ſe⸗ ptem populorum ſciſ. principes, quæ lectio, ſi aliquo codice fide digno niteretur, alteriilli præ- ferenda eſſet, quoniam Moſi ac Joſuæ non ſe- ptuaginta; ſed ſeptem populi, qui à Deo inter- necioni deſtinatifuerunt, ſubigendi erant, de quibus vide Deuter. c. 7. v. I. «αterum de 70. populis nonnulla dicta ſunt ſuprà Numer. c. 7. v. 19. . 50. & Numer. c., 29. V. 18. n. 9. ac. Deuter. c. 32. v. 9. . 45. 5. Conſer. quæ ad Deuteron c, 2s7. 32, num. 5. notata ſuntr „ 1284 NuMERORüM. CAbP. XXXIV. —,,—— . . ,.—2 . „R . — 3 ecce nullæ ſunt illis ampliùs vires. Verſ. 3. &t erit vobis plaga meridionals] Plaga- auſtralis, quæ eſt ab oriente ad occidentem. 6. Eod. verſ. 3. A deſerto Ein] Quod eſt juxtà Edom; incipit (autem) terminus meridionalis versùs orientem terræ (Irae- ——— liticæ) novem tribuum. 7. videlicèt tres regiones conterminæ erant parti meridio- nali tertæ Iſtaeliticæ, altera alteri vicina, (nempè:) pars quædam terræ Egyptiacæ & univerſa terra Edom atque tota regio Moabitica; terra quidem Ægyptiaca (ſita- erat) in finibus plagæ Auſtralis occidentem versùs, dicitur enim in hac ſectione ab Hazmon ad flumen Ægypti, ubi ſunt ejus exitus ad mare; 8. fluvius autem Ægypti ibat antè univerſam terram 5Ægypti, nam dicitur: de Schichor, qui eſt antè £Ægy- tum 9. ac dividit terram Ægypti à terra lſraelitica; terra autem Edomitica propè illam (regionem Iſraeliticam ſita eſt) versùs orientem; aſt terra Moabitica propè re- gionem Edom (ſita eſt) in fine plagæ Auſtralis versuùs Orientem, ac, quando lſraelitæ cx Egypto egrediebantur, ſi quidem voluiſſet Deus illos ſtatim introducere in ter- ram (promiſſam,) potuiſſet illos traducere per Nilum 10. versùs plagam Septentrio- nalem, ſic veniſſent in terram Iſraêliticam; ſed non ita fecit (Deus,] atque hoc eſt, quod dicitur: * nec deduxit illos Deus per viam terræ Philiſthæorum, 11. qui ha- bitabant juxtà mare, in plaga oceidentali terræ Chananææ, ſicuti dicitur: Philiſthæi, qui habitant juxtà mare; 12. genti Cerethæorum, ſed non duxit illos (Deus) per i- ſtam viam; circumduxit autem eos, ducens per viam versùs Auſtrum in deſertum, 13. quod Ezechiel vocat deſertum populorum, 14. quia multi populi juxtà illud habitabant, atque (Iſraêlitæ) ibant versùs meridiem à plaga occidentali juxtà Orien- tem continuè, donec venirent ad plagam meridionalem terræ Edom ac petebaut à rege Edom, ut ſibi permitteret tranſire per terram ſuam, ut ingrederentur terram (pro- miſſam) per viam latam; ſed nolebat (id permittere rex Ildumæorum,) quocircà ne- ceſſe habebant* circumire univerſam plagam meridionalem terræ Idumææ, donec veni- 6. Loci iſtius explicationem vide in notis * Dan h. loc. 7. Nam tribus Ruben, Gad & dimidia Manaſſis trans Jordanem habebant poſſeſſionem ſuam, conſfer. not. ad Ezech. c. 47. v. 19. n. 41. 8. Id eſt: ad occidentem, ſicuti verſu 5. . cap. habetur, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 9. Sieuti Joſu. cap. 13, V. 3. habetur; Schichor autem eſt a i. c. Nilus, prout in notis mo "an h. loc. exponitur, confer. & paulò poſt n. 10, b. verſ. 10. Vide, quæ paulò antè num. 9. b. verſi. de fluvio Schichor, qui eſt Nilus, notata ſunt. * Hebr. Naw NN iſta & ſequentia, usque ad: Ny& ae i. e. circumduxit autem eos &c. abſunt hic ab utroque MSto. 11. Prout Exod. cap. 13. verſ. 17. habetur. 12. vel⸗ ad tractum maris, vide Zephan. cap. 2. verſ. 5. — 13. Hebr. Aane X* iſtud & ſequentia, usque ad: e& ninen i. e, atque (Iſraelitæ) ibant versùs meridiem, abſunt ab utroque MSto. 14. Uti Ezech. cap. 20. verſ. 3 5. habetur, ubi vi= de Raſchi not. * Hebr. α iſtud & ſequentia, usque ad? rN 92 7 i. e, quapropter circumibant o- mnens (M. X — venirent à. Moabitatu guapropte nemn ejus 4 cotnirent 6 gueſimſe in plage gvod dicin nem Moab nailite)te approping usocciden nanxæ, Fersus orie ℳ Aneni aut Nx non lt e⸗ Ein oblige ad occiden tiebatur gue ad Zn oo. — mnem Pi⸗ l. † Hedr. ad dom; ſe 15. Feuti e 3 Pebr d yieg jus, ge e hverl 16. kroir n couer. do 1,e, gun d , perl 17. Reterun 1e l cen Ga luxta W oo Ar.I. — 41 llag lerreclltas. Uti meridio⸗ ? gyptince Vpfiaca ſia- lectione ab utem gypti nte Aoy. mitie Prope ica prope te⸗ Ando liraelite gucere in tet⸗ m eptenttio⸗ iqgue hoc elh , II. guiha⸗ r: Philiſthei, 1(Deus)per i⸗ nin Gelertum, uli untz illud i und Orien- ae petebaut urtenamgpro⸗ quocitci ne⸗ amer, donte veni⸗ cos Kc⸗ablunt bie 17. hꝛbetun. ieenhmn h:n entin ugend (ltnelte idan 1oque dto. ehabelut, ubifi⸗ vebtia, igle : eumibant 0* el itcuunibant uis ne CAP. XXXIV. NuMERORUM. 12 85 venirent ad plagam auſtralem terræ Moabiticæ † dicitur enim: etiam ad regem- Moabitarum miſit; 15. ſed non permiſit (rex Moabitarum, ut Iſraelitæ tranſirent,) quapropter circumibant omnem plagam meridionalem terræ Moabiticæ usque ad fi- nem ejus atque inde faciem ſuam vertebant ad plagam Septentrionalem; donec cir- cumirent omnem tractum orientalem, qui ei eſt ** juxtâà latitudinem ejus, cum ita- que finiſſent plagam Orientalem, invenerunt terram Sichonis & Ogi, qui habitabant in plaga Orientali terræ Chananææ; Jordan autem illos dividebat atque hoc eſt, quod dicitur de Jjephta: & abiit in deſertum & circumivit terram Idumæam & regio- nem Moabitarum & venit à plaga orientali terræ Moabitarum 16. & ſubegerunt (Iſ- raẽlitæ) terram Sichonis & Ogi, qui erant in parte Septentrionali terræ Moabiticæ & appropinquarunt usque ad Jordanem, qui eſt è regione termini Septentrionalis ve r- sùs occidentalem plagam terræ Moabiticæ, deprehenditur (itaque,) quòd terræ Cha- nanææ, quæ erat trans Jordanem & plagam occidentalem, terminus auſtralis fuerit versùs orientem, qui ei eſt † juxtà Idumæam. 17. Verſ. 4. Et divertat vobis termi- nus d meridie ad aſienſum Hakrabbim] Ubicunque dicitur: 2) i. e. & circumeat aut . e. & egrediatur, (ibi Scriptura) docet, quòd terminus (ſive tractus iſte) non ſit æqualis; ſed forâs prominens exeat, (nimirùm) egrediebatur terminus iſte & in obliquum ſe flectebat versùs plagam Septentrionalem 18, mundi per obliquum ad occidentem & tranſibat terminus in plaga Auſtrali aſcenſus Akrabbini, (ſic) repe- riebatur * aſcenſus Hakrabb intrà terminum. 19. Eod. verſ. 4. Et tranſeat us- que ad Zin] (Nomen oæ hic ponitur pro:) & O&., veluti (alio in loco dicitur:) uD. 2. Eod. verſ. 4. Et erunt exitus ejus] (Dictio )NN i. e. exitus e- Jus mnem plagam meridionalem &c. abſunt à MSto 18. Conter. hic Gur Arjeh fol. 197. col. 2. med. 1. ac not. in par Nn b. loc. † Hebr. ANh, in MSto z. pre eo legitur & i. e. * Hebr. appoy yp NYNa, abſunt iſta hic à MSte Edom; ſed minus rectè, ut puto. 2 15. Sicuti Judic. cap. 1 1. verſ. 17. habetur. 2 Hebr. â*, in utroque MSto pro eo legitur: miy i. e. qui aſcendebat, ſcil. ad latitudinem e. jus, quæ lectio melior videtur, confer. infrà Sign. † h. verſ. 16. Prout Judic. dict. cap. 11. verſ. 1 8. habetur, confer. not. in Pan nov h. loc. † Hebr. in MSto I. pro eo hic legitur: y i, e. qui aſcendit, confer. quæ pauloò antè Sign. 19. Sic iſia: wN i nn hic inter pretor, eon- fer. infrà v. 7. h. c. n. 29. & verſ. 11. b. cap. n. 43q. ac Deuter. &. 12. v, 6. n. 2 1. & Deuter. dict. c, 12. v. 18. n. 75. confer. not. in an re, ubi exponitur, quid fit um, vide & infrà veri 7. b cap. n. 2 8. & v. 8. H. cap. n. 37. confer. & Lighifoot, Decad. Chorograph. Marco præm iſſ. cap. 9. J. 2. p. 583. edit. Lipfſ. & Selden. de Sy- nedr. 1. 2. c. I. n. . * * h. verſ. notata ſunt. 17. Referuntur ifta ad id, quod ſuprà habetur, ac ſi diceret: ideò hic ſcriptum eſt: à deſerto Zin juxtà terram Idumæam, ſic in notis N Dν loc. exponitur. 20. Quod etiam ponitur pro: Dv re, 1. e. ad Fgyptum, nam litera Heh in fine dictionis eſt ia en Sree i. e. loco (literæ) La- med ab initio, prout in notis par npv 2, loc. haberur. 1286 NUIMERORUNM. CAbL. XXNIV Ins hic ſignificat) Kadeſch Barneah, terminus & dilatetur ad latus Septentrionale mundi 22. cidentem & veniat usque ad Chazar Adar atque inde ad & inde ad fluvium Egypti; verbum autem: 28)) * i. e. & circum- quia ſcriptum eſt: & egrediatur ad Chazar Adar, 23. nam (termi⸗ per obliquum ad oc Hazmonem cat) hic uſurpatur, Pi. e. fines ejus, 21. qui fuerunt in plaga meridionali (urbis) Eod. verſ. 4. Et egrediatur ad Chaxar Adar] i. e. Extendat ſeſe & protrahatur ulteriùs nus) incipiebat ſeſe dilatare, quando ille tranſierat Kadeſch Barneah ac latitudo iſti- us termini, qui prominebat ad latus Septentrionale, fuit à Radeſch usque ad Haz- monem; lagam occidentalem * ſed exinde atque ulteriùs anguſtior fiebat terminus 24. & flectebat ſeſe⸗ ad latus meridionale atque veniebat ad fluvium Ægypti ac (vertebat ſeſe) inde versus ad mare magnum, quod eſt terminus occidentalis totius ter- ræ Hraeéliticæ, deprehenditur (itaque,) quòd fluvius Ægypti ſit in termino occidenta- Ii, qui versùs meridiem (tendit.) Verſ. 5. Et erunt exitus ejus ad mare] i. e. Ad ter- minum occidentalem, quia † terminus auſtralis non ulteriùs ſeſe extendebat versus occidentem * atque exinde & ulteriùs. 25. Verſ. 6. Terminus autem maris] i. &. Terminus autem occidentalis quisnam ille erit? (nempè:) Eod. verſ. 6. Erit vobi mare magnum] (Videlicèt) in terminum & fines; inſulæ 26., quoque, quæ in mari ſunt, etiam iſtæ erunt termino incluſæ; funt autem inſulæ, quas vocant (linguâ ver- naculàâ:) i les. 27. Verſ. 7. Terminus Septentrionalis] (Dictio ? ꝗ hic ſignificat) i. e. terminu § 28. ſeptentrionalis. Eod. verſ. 7. A mari magno definietis vobis ierminum) montem Hor] Nam iſte eſt in termino Septentrionali versùs occidentem, cujus caput ſeſe flectit & ingreditur *r in mare eſtque (mons iſte) prætenſus latitudi- ni maris intra à illam 29. & extrà illam. Eod. verſ. 7. Terminabiti] (Verbum-⸗ RRN 2 1. Confer. quæ inf.à ad verſ. 8, h. cap. n. 37. no- tata ſunt. 22 Hebr. = ., abeſt iſtud à MSto r. vide bie not- in nam r ubi loci iſtius explicatio habetur. 4 Hebr. abm) , iſta, ut & ſequentia, usque ad- u i. e, at (vertebat ſeſe) inde & c. abſunt hic 4½ MSto i. 2 3 am hic not. in an N b. loc. 24. Vide hic quoque not. in am inev, ubi loci iſtius habetur explicatio. xX Hebr. aype 2) abſunt iſta hic 4 MSto I. † Hebr. ) a y PN, in MSto I. pro his ita legitur : 2 71a) y i. e, usque ad terminum Auſtralem. . X Hebr. ADN 2y, in MSto 2. pro eo legitur: llti hoc loco in textu ſacro habetur, confer. eti- Nn *ε i. e, verſus terminum. 25. Sed ſinis eius erat mare magnum, quod luit terminus occidentalis univerſæ terræ Iſraeliticæ, ſicuti jam dictum eſt & mox in textu ſequitur. 26. Hebr. poas, uti hic habetur, 4 Græco: gαοconfer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1342. confer. & tract. Talm. Gittin, Fol. B. a. 27. ZSic reddo hic: bp, Hiſpanicé: ylolas, confer. not. in ναπ νρ h. loc. in utroque MSto legitur: w i. e. iles, Galli enim isles pronunciant, iles. 2 8. Confer., quæ ſuprà ad vV. 4. h. cap. n. 19. & n. 2 1. notata ſunt. XX Hebr. bann), in MSto z. pro eo legitur: N i. e. ac deſcendit (in mare.) 29. Scilicèt: tetram Iſracéliticam, ſic una Dunhy in (AL MI — Wlguin eclinetis d flexum, ſeuti Ilo loco:) e,ſubſtruckio 38. Verl 5. (gui tendit)e eſ Antiochia. üicicur inder ille Mrocedit tatſe A abit titudo & voca niamibi deſin nis terminide liſguitendi) d blagam on Lea Wi — in notis n infta v. 11, h ohanmiptemi eg b, eclit l 31. diye ſexio⸗ ſem Comment⸗ Uranſlulerunt: „ca d. 4l, 31. Vel: circiitr e bzeche e 40 liinot, 3). Ziſen ktatn . 1.Rege e,6. , 34. Die ſeco hie Rep Gc e 6, beuur) ahi vit⸗ 1 549, in Dict ex i⸗ 35. Kelliekt tern nal, urbis) tendat ſele ltur ulteriins ue inde ad Kcircum. nam (termi. atitudo iſti. 1. lue ad Har. Gebat ſelex· inde verseat is totius tet⸗ Cecidenta⸗ .e. Acter⸗ dedat vetsds naris i,, 8. Hit obi gur in mmatl (ingui ver- le ſignificat) ierij voli occidentem, lus latitodi⸗ (Verbum- 8D — am, quoc fun ertæ .Meltice, Ntu lequitur. ur, 4 C1a! 118. 0l, 1341. . t.2a. mniek: Nldis, loe, in utroque llienin üler ael 19,* n lgiun: n ſvme 19 CApP. xxXIY9Y9. NRNRuMERORUMA. 1287 1RNNſignificat hic:) 1DοS i. e. flectetis (terminum, ita,) ut à plaga occidentali declinetis ad Septentrionalem ad montem Hor, 30. verbum N& N notat 52i. c. flexum, ſicuti (accipitur in illo loco:) &) Ni. e. ad flexum 31. curſorum, item (in illo loco:) Wι )i. e. & flexus 32. portæ, (ita, ut dictio ☚ ſignificet:) v Mi. e. ſubſtructionem, 33. quam vocant appendicem, 34. quia ſeſe flectit ac declivis eſt. 3 ⁵⁸. Verſ. 8. Amonte Hor] Flectetis vos & ibitis ad terminum Septentrionalem (qui tendit) versùs orientem & attingetis viam, quâ iturad (urbem) Chamat, 36. hæc eſt Antiochia. Eod. verſ. 8. Exitus termini] i. e. Fines 3 7. termini, ubicunque- dicitur (in Scriptura:) exitus termini aut finium, ibi vel penitùs finitur terminus, nec ille procedit (exinde *) ulteriùs, 38. vel exinde ſeſe protendit (terminus) atque dila- tat ſe & abit retrò, ut ſeſe ulterius extendat per obliquum magis, quàm prima fuit la- titudo & vocat iſtud (Scriptura) exitum, intuitu latitudinis ** menſuræ primæ, quo- niam ibi deſinit illa menſura. Verſ. 9. Et erunt exitus ejus Chazar Henan] Is fuit fi- nis termini Septentrionalis & reperitur Chazar Henan 39. in termino Septentriona- li (qui tendit) versùs orientem, atque exinde flectetis vos*** (inquit 40. Scriptura,) ad plagam orientalem. Verſ. 10. Ee determinabiti] (Verbum DN NNN) ſigni- ſcat Oi. e. flexum 41. & declinationem, codem modo, quo (uſurpatur ver- in notis par inen hk. loc. exponitur, confer. 36. De hac urbe vide Lightfoot. Decad. Choro- infrà v. I 1. h. cap. n. 43. =èD graph. Marco præmiſl. S. 2. n. 3. p. 590. alia 30. Confer. hic Lightfoot. Diſquiſit. Chorogr. etiam urbs dicitur Chammat, quæ eſt Tiberias, Johanni præmilſſ. & quidem ad ejus caput/. s. . de qua vide eund. Lightfoot. in Centur. Cho- Pp. 956. edit. Lipi. rograph. c. 74. p. 133. edit. Lipſ. 31. Sive: flexionem aut circuitum, ſic juxtà men-37. Confer. quæ ſuprà ad v. 4. . cap. num. 19. & tem Commentaroris noſtri hic vertere poſſiszalii n. 21. notata ſunt. tranſtulerunt: procœtonem, vide I. Reg. cap. * Hebr. un, ſic in Mᷣto 2. hic additum repe- 14. V. 29. confer. & num. ſeq. 32. & verſ. 10, ritur. “l b, cap. n. 41. ðð 39. Vide hic præ aliis notas in nom nov h. loc. 22. Vel: circuitus, ab aliis vertitur: thalami, vi-* Hebr. afrm, abeſt hic vox iſta 4 MSto z. de Ezech. c. 40. V. 10. ibique Junii ac Tremel- 39. De hac utbe vide Lightfoot Chorograph. Lu- lüi not. ““ cæ præmiſſ. c. 3. Sect. I. p. 694. edit. Lipſ. con- 33. Sive: ſtratum, de qua voce vide R. Salom. ad fer. & not. ad Ezech. c. 47. V. 17. num. 23. „. *X Hæc verba: flectetis vos &c. usque ad: & de- 34. Sic reddo hic: maieè vel PpOaeX, (prout. 1. terminabitis, (v. 10. h. c,) abſunt 4 MSto 2. Reg. dict. e. D 5. & in ler Bu dsto hie . 40. Nempè: verſu ſequ. 10. h. cap. ubi dicitur: & betur,) ubi vide n. 6. con er. Buxtorf. alleg.ol. Qeterminabitis vobis &c. 2 549: in Dictionario Syro. Chaldaico Boderi- I. Sive: circuitum, confet quæ àd verf. ante ano y'æ exponitus: thalamus, appendiꝗ. [ttl.⸗ h. cap. n. 51. nOtad lunſk Au& 40d. verl, antec. 35. Scilicèt: terminut, confer, V. 10. , cap. ibi- 7 ·. cap. n. 3 I. nOtaaà junt. Aue Ot. n. 42 = 128 8 NUMERORUM. CAP. xXXIV. — bum:) Nr. 42. Eod. verſ. 10. Ad Schevam] In termino Orientali atque exinde (terminus ſe protendit) usque ad Ribhla. Verlſ. II. Ab oriente Hain] (Dictio: v eſt) nomen loci & terminus vadit ad illius plagam orientalem, deprehenditur (itaque) Hajin intrà terminum; 43. erat autem (locus iſte) de terra Iſraëlitica. 44. Eod. verſ. 1. Et deſtendet terminus] Omnis terminus, qui vadit à Septentrione ad meridiem, is deſcendit 4¾. & abit. Eod. verſ. I I. Et pertingit usque ad litus maris Cinereth ver- sùs orientem] Ita, ut mare † Cinereth 46. ſit intrà terminum in plaga occidentali & terminus ſit in plaga occidentali maris Cinereth atque exinde deſcendit ad Jorda- nem; Jordan autem protrahitur ac venit à Septentrione ad meridiem, per obliquum ſeſe extendens ad latus orientale & appropinquat lateri terræ Chananææ † versùs mare Cinereth & flectit ſeſe ad latus orientale terræ Ifraëliticæ è regione maris Cine- reth, donec cadat in mare ſalſum atque exinde deſinit terminus in exitu ſuo ad mare ſalſum, nam ab eo incipit terminus plagæ auſtralis versùs orientem, ecce iſte eſt cir- cuitus 47. juxtà quatuor plagas ejus (terræ Iſraéliticæx.) Verſ. 15. Ad orientem- perihs ortum ſolis] Ad partem anteriorem 4⁸. mundi, quæ eſt in oriente, nam pla- ga orientalis vocatur 0. . e. anterior pars; occidentalis verò nominatur poſte- rior pars, quocircà meridies eſt ad dextram & Septentrio ad ſiniſtram. Verfſ. 17. Qui divident vobis] (Particula S hic accipitur pro:) Dνυπ◻ i. c. propter vos, *unusquisque (enim) princeps erat curator 49. tribus ſuæ ac dividebat hæredi- aatem tribus juxtà familias & viros, atque eligebat (ſeu declarabat) unicuique partem con- 42. Id eſt: flectetis, de quo dict. v. 7. b. cap. ubi c⸗ †+ Hebr. 1n, in MSto 2. pro eo legitur: i., vide not. n. 31. & ſequ. e. Ifraeliticæ, res eadem eſt. 43. Confer. quæ ſuprà ad verſ. 4. , cap. num. 19. & ad verſ. 7. B. cap. n. 29. it. ad Deuter. g. 12. v. 6. n. 2 I. notata ſunt. 44. Id eſt: ad terram Iſtałliticam pertinebat, ter- ræ lſracliticæ adnumerabatur. . 45. Ideſt: paulatim deſcendit, ſenſus eſt: ubi- eunque terminus 4 ſeptentione ad meridiem pau- latim tendit, ibi verbum T'i. e. deſcendit, uſur- patur. . 1 Bebr. à iſta & ſequentia, usque ad: Wr i. e. atque exinde deſcendit, abſunt“ MStoO z. ſed in MSto I. habentur quidem non- nulla 5 aſt confuſè. 46. De hoe mari Cinereth vide plura apud Light- foot. in Centur. Chorogiap. «. 70. & in Decad. Choregraph- Marco præmifſ. «. 5. 5. 1. P. 552. cdit. Lipfſ. ubi ſchema maris Genelaritici loco- gumque adjacentium habetur, confer, & Deuter. g.3. V. 17. n. 27. & not. ad Eſai. 6. 2 8.. V, I. n. 5. 47. Id eſt: hie eſt ambitus ſeu circuitus terræ Iſra- Eliticæ per terminos ſuos eireumcircà, prout ver- ſu ſequ. 12. h. cap. habetur, sonfer. hic tractat. Talm. Bechorot, ſol. 5 5. a. 4 ⁹. Nam n "NX, ſicuti hic apud Commentato- rem noſtrum habetur, ſignificat h j. e. antè ſive partem anteriorem, etenim ' Ne e Dvun i, e. (dictio:) —e ſigniſicat faciem, ſive partem anteriorem, ſic in notis onf Nh. loc. confer. & Gur Arjeh fol. 197. col. 2. circà fin. item not. ad Hiob. c. 2 3. v. 8. n. 6 . * Vel: pro vobis, veſirum loco veſtroque nomine, ſicuti pauò poſt àa Commentatore noſt ro hic ex- ponitur, confer. num. feq. 49. S& Exod. c. 28. v. 22, n. 110. 49. Hebr. boruDN à Græco zxireex & i. e. tutor, curator, confer. Buxtorf, Lex. Talmud. Jol. 182. MN CA. — convenlient. ipſorum N jſtam)) = tur,)uam, . (herecilaten pes) pollige loco, lcutiſ bis, 3. ie ilam (tettar liu Nailu jus ſt. Etl. loe 145 ſpargendi. guidus io ura) dicit. — o. Diriſio e, fiebat unt⸗ curatorum, badetur cont PI. Juxta Heb tos fer ſſent niam princj⸗ torer lindli⸗ Gitatispanen erat, 1c ſi ſent, nac. ach, g⸗ le igetur Sie 7 le verdum reperltur, Hebr da; nic acditum 61. Nempe: Proutin Mic 5 brohe kxoe NOteh, ſſ & äl IV. Cab. XXXV. NuMEROERIM. 1289 gue exind convenientem, 50. ita ut quicquid iſti ( principes) faciebant, id perinde eſſet, ac ſi Dicto: y ipſorum (Iſraélitarum) nomine feciſſent, 51, nec convenit, exponere (particulam iunfingte iſtam:) =)), ſicuti omnes (cœteras particulas:) )., quæ in Scriptura (haben- Lod ver. tur,) nam, ſi ita eſſet, ſeribendum fuiſlet: a: * j. e. poſſidendam tradent vobis Ameifien (hæreditatem; jam verò † ſcriptum eſt:) 2 52. ut ſenſus ſit: quòd ipſi (princi- Cueuhm. pes) poſſidebunt )) vobis i. e. DHO propter vos (ſeu pro vobis) & veſtrum ceidentali A loco, ſicuti (particula accipitur in illo loco .) Dominus pugnabit — 2 vo- i ad ſorda. bis, 53. i. e pro vobis. Verſ. 18. 1le Aiſtrituat terram] Ut fiat poſſeſſor ac dividat ver obligvun illam (terram) veſtro nomine (ac loco.) Verſ. 29. Ule poſſeſionenz diſtribuerent fi- nazt versds Tus Iraeëla] Ut illi poſſidendam traderent cam (terram) vobis juxtà diviſiones .5 e matis Cine⸗ jus. 54. l 1ſvo ad mare H HM ceile eſt cir. L nte, nam pla- “ l. Erſ. 2. Sauburbanum] (Dictio d ſignificat:) Hi. e. ſpatium (nempè:) n. Vetl 17. locum planum 1. Extrà urbem in circuitu, ut ſit decori 2. urbi nec facul- Nie. roptet S tas data erat ædificandi ibidem domum aut plantandi vineam aut ſemen ebat hetedl.ſpargendi. Verſ. 3. Et Pro omnibus animalibus † corum] i. e. Pro omnibus rebus; anigne ſeanen. quibus ipſi opus habebunt. Verlſ. 4. Mille cubitos in circuitu] Sed poſteà illa (Scri- o. Prtura) dicit: bis mille cubitos & ecce quomodo? (nempè) bis mille eubitos dabat ͦ”MÿM Z222222 2 eis 50. Dixviſio autem ipfſa terræ 7αaαν e i. 54. Nempè α h ie rne ee 1. c. legiut: XNi, cuitus telke lita⸗ e. fiebat juxtà ſortem nec dependebat ab arbitrio ut illam (terram) per ſortem dividant poſſiden- ic atorum, prout in notis am mew b, loc dam, prout in Gur Arjeh fol. 19 I. 2. fi neitez, Pkoin vet⸗ curatorum, prot ⸗ h, loc. „ pro ur Arjeh fol. 19 7. col. 2. fin. Onler, bie actt. habetur, confer. verſ. 29. . cap. n. Krn eii habetur, confer. ſuprà v. 17. h. cap. n. ,0. S. Juxta Hebræum ita: perinde ac ſi (Iſraelitæ) 1. Commentator noſler n alit 1d Commentit eos feciſſent legatos ſeu mandatarios, id eſt: quo di. em rn. eerign Jad 9 i e, ud niam principes iſti erant quaſi tutores ſeu cura- . ien h e,N puinelp entd . n i. e. ſpatium vacuum ſegete, & ædiſiciis n wr n nn tores Iſraelitarum, ideò quamcumque illi hæ re- atque arboribus ad urbis ornaâme mt ides nigenlaciem ſſe ditatis parrem unicuique aſſignabant, id perinde D. Wogenſeil. Sot. p. o7. n. 2 uſn. vr Deon wol. erat, ac ſi ipſi Iſraelitæ inter ſe diviſionem feciſ. 4. h ce; 3. „p. 607. n. 2, confer. & ver- 197,601. 1 clc ſent, nam, quod quis per alium facit, id ipſe fe- fer: hic P. Fauij 19. r XX 8 Niſtud etiamin MSto z. p = 190t Tentur. Chorogr, c. 97. pag. 164 ianeranie D perkeütren iſtud et amin 4 t⸗ 3:. Pu ncdtatum ſuburbia utemn iſta, Levitis conceſſa, ſublata eeit. 1 Hebr Vax i e. ſed, enimver, ſic in MSto 1. uerunt poſt teverionem ex eaptivitate Babylo- 9, lad/ hic additum reperitur. niga, uti in Gemara habetur, quam D Wag . 2: do . 0 : . ſeil. in Sot. p. 1070. n. 2. allegar.: e i. e 52. Nempé: 70 W7a i. e, ſignificatione activa, Tamt prout in Michlol Jophi h. loc. habetur. Contfer. tractat. Talmud. Nedarim, ol. 81, a. &G 33. Prout Exod. c. 14. V. 14. habetur, ubi vide Maccot, ſol. 12. , not. n. 65. & n. 56 l 1296 NuMERORUM. CAb. XXXIV. eis in circuitu, ex quibus mille cubiti interiores (versus urbem) erant in ſuburbium; 3. extetiores verò in agros & vineas. 4. Verſ. 11. Et conſtituatis vobis] Non ſi= gnificat p 5. aliud, quâm P i. e. præparationem 6. atqueè ita illa (Scri- ptura) dicit: quia P i. e. præparavit (vel obvenire fecit) Dominus coràm me. 7. Verſ. 12. Avindice occiſi] (Iſtud: ¹& hic notat:) D N 305i. e. propter vin- dicem ſanguinis, qui propinquus eſt occiſi. 8. Verſ. 13. Sex urbes refugii] Indicat (hic Scriptura,) quòd, licèt Moſes, dum viveret, ſeparaverit tres urbes trans Jorda- nem; * illæ tamen non fuerint receptui, 9. donec eligerentur * (reliquæ) tres, quas dedit Joſua in terra Chananæa. Verſ. 14. Tres urbes & .] Quamvis in terra Chananæa fuerint novem tribus; hic autem 10. non niſi duæ (tribus) ac dimidia; ** (tamen Deus) æquavit numerum urbium refugii, quæ illis (Iſraêlitis conſtitutæ erant,) quia in Gilead multi 11. crant homicidæ, ſcriptum quippe eſt: (in) Gilead urbs eſt operantium iniquitatem, plena veſtigiis ſanguinis. 12. Verſ. 16. Et ſi in- . „ ſrumenté ferres percuſſerit eum] Non dicit iſtud (Scriptura) de illo, qui per errorem eccidit; ſed de eo, qui ex propoſito interficit 13. & venit (hic Scriptura,) ut do- ceat, quòd is, qui quocunque inſtrumentéô interficit, habere debeat tale (inſtrumen- tum,) quod aptum ſit, 14. ut eò aliquis interfici poſſit, nam in omnibus dicitur: quò 3. Id eſt: in ſpatium vacuum ſive locum planum & aream puram, ſic Hebr. vnih hic interpretor, conf. ſuprà v. 2. h. cap. n. I. & D. W agenſ. Sot. p. 606. & ſeq. it. not. ad Joſu. c. 2 1. V. 42. n. 7. 4. Confer. hic Gur Arjeh fol. 197. col. 2. fin. ubi notatur, expoſitionem iſtam ex tractatu Talmu- dico Eruvin eſſe deſumptam, vid. Eruvin, fol. 51. a.& fol. 5 6. 5. it. ol. 57. a. vid. & Sota, f. 17. b. & Nedarim, fol. 56.6, it. Maccot, ol. 9.5. 8S& fol. 13. 2. . 5. Quoniam hic habetur: re, ideò ſigniſi cationem iſtius verbi Commentator noſter hic exponit. 6. Sive: citationem, condictionem ad certum tempus vellocum. 7. Sieuti Genel. c. 27. v. 20. habetur. 8. Loci iſtius explicationem vide in notis r rv h. loc, confer. & fol. 9. a-& Macecot, fol. 11. 5. & fol. 12. . “ * Hebt. e daya, ablſunt iſta hic ab utroque MSto. 9. Conler. Deuteron. c. 4. v. 41.: n. 5 5. ac Gur Ar jeb fol. 197. col. 3. med. atque nor. in mov pa h. loe. ubi. Siphre & tractat. Talm. Mac- cot ſol. 9.5, & fol. 13.a. ad marginem allegan- tur, vide & Lightfoot. Centur. Chorogr. cap. 50. p. 94. edit. Lipl. X Hebr. WMa , abeſt iſtud hic à MSto z. tribu Ruben, Gad atque dimidia tribu Menafſis iacolebatnr, confer. Gur Arjeh fol. 10 8. col, 2. piinc. & fol. 197. col. 3. circà fin. ac not. in pam PDSO ubi tract. Talm. Maccot ol. 9. a. . aàad warginem allegatur. xx Hebr. xrn, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. 11. Sic dictionem νa hic interpretor, confer. Buxtorf- Lex. Chaldaic. fol. 1376. 12. Sicuti Hoſeæ cap. 6. verſ. 8. habetur, ubi vide not. dictio qadpy, quæ apud Hoſe. alleg. loc. habetur, exponitur in not. a Hh. loc- quòd fignificet: a)& i. e. inſidiæ, confer. not. ad Hoſe dict. c. 6. v. 8. n. 11. & 12. 13. Confer. hic Gur Arjeh fol. 197. col. 4. princ. ubi ioei iſtius expoſitio habetur, confer. & San- Jol. 31. 6. 14. Quod aliqdam habeat proportionem, & ap- titudinem ad interficiendum. ſic y v hic inter- pretor, confer, num. 17. . Verſ. 10. Nempè: in terra, trans Jordanem ſita, quæ 3 hedrin, fol. 33. 5. & fol. 45. b. it. Bava mezia, CA. XX 66 quns i moriator ali o Benecich el acus ſarte nam, utden Natamſtic gnocungbe Noc loco) e a daldoperi impletmmanu 13, ut morte guoniam ali tur ei lapih) Aigvis mori citur: ſiqui⸗ (bacplus inte aptitudo, qgs am in utbibu io el:) Wo⸗ 15. die verſu 1. numm ſegl 16. Conlet. vert tad, Talm. 5 it ol. 53, 2 17, Dige: ztitr nem; fide, Verſ,ſequ. 17. notala unt, 18, Sieutin. 17. beyeil. 19. Habetut hie qult per errore hoc, 40, MMelt dm tiinfe el 31, nonitague entorem interf 21. Nempd. dere lichi lun loe. . WII. — 4] Non l in illa Ser⸗ rim me,,. Propter vin. igi] Indieat trans ſotda- eligne) nes, mris in tetta ac dimidia; tis conſtiute (in) Glead 16. M in. iper ettorem uta.) ut do⸗ e (inſtrumen. nibus dicitur: 0 ., Choiogr, cih. Vslo:. anem ſts, u?E) ia lnibu Menalls 61 106,l,1. ) Kn. ec not in ecot l . btroque Moto. tpretor, conlel⸗ 7. diberuk, ubi ic⸗ Hole, alleg. ſoe⸗ 2,Aonſer or 4 lI1. . ne 97 col 4 pin, conte Adin⸗ it Baya mezli, rtionem, 8 4. ſenpv his ilet⸗ . NUMERORUIM. 1291 qué quis moriatur, 15. ſicuti etiam Targum habet: qui (lapis) ſit ſufficiens, ut eò moriatur aliquis, 15, exceptô ferrô, quia manifeſtum ac notum eſt coràm Sancto illo Benedicto, quòd ferrum, quodcunque illud ſit, mortem adferre pollit, etiamſi ſit vel acus ſartoria, quocircà non dedit lex quoad illud (ferrum) menſuram 17. ali- quam, ut de eo ſcriberet: qué quis moriatur, 18, quòd ſi fortè dicere velis, Scri- pituram (hic) loqui de eo, qui per errorem interficit, ecce 19. illa dicit infrà: aut quocundque lapide, quê quis mori poteſt, cùm non viderit &c. 20. docet (itaque lex hoc loco) de illis, quæ ſuprà 21. dicta ſunt, quòd Scriptura de illo, qui ex propoſito ac datàâ operà interficit, loquatur. Verſ. 17. Lapide manu,] (ld eſt: eo lapide,) qui implet manum. 22. Eod. v. 17. Qus (aliquis) mori poteſt] i. e. Cui ineſt aptitudo, 23. ut mortem afferre poſſit, (ſic facienda eſt interpretatio) juxtàâ Targum ejus, 24. quoniam (alibi) dicitur: & percuſſerit aliquis proximum ſuum lapide, 25. nec da- tur ei (lapidi) menſura, forſitàn omnis (lapis) intelligetur? ideò (hic) dicitur: quò aliquis mori poteſt. Verſ. 18. Aut inſtrumentö ligneo manus] Quoniam (alibi) di- citur: ſi quis percuſſerit ſervum ſuum aut ancillam ſuam baculô, 26. forſitàn omnis (baculus intelligitur?) ideò (hic) dicitur: ligno, quô aliquis mori poteſt, cui inſit aptitudo, quæ mortem afferre poſſit. 27. Verſ. 19. Quum ipſe ei occurrerit] Eti- am in urbibus refugii. 28. Verſ. 20. De induſtria] Juxtà Targum ejus (interpreta- tio eſt:) NQpO (quod ſignificat:) 2N Da i. e. per inſidias. † Verſ. 22. Dere- „ 222222 3 Ven- num. ſequ. 18. b. verſ. 16. Confer. verſ. ſequ. 17. h. cap. num. 24. it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 1 5. 6. & fol. 45. b, it. Fol. 5 3. a. & ol. 72. 5. it. Fol. 77. a. 17, Sive: aptitudinem, quantitatem ac proportio- nem; vide, quæ paulô antè num. 14. h. verſ. ac verſ. ſequ. 17. n. 23. ac Levit. c. 22. v. 5. h. 22. notata ſunt. 18. Sicuti v. 17. 19. Habetur hic reſponſio ad objectionem illam, qua dicitur, quod Scriptuta hic loquatur de illo, qui per errorem inter ficit, confer, not. in npv o b. loc:. 20. Id eſt: cùm inſcius & per errorem fecerit, u- tii infrà verl. 2 3. . cap. habetur, ubi vide not. n. 3 1. non itaque hoc loco; ſed ibi de eo, qui per errorem inter ficit, ſermo eſt. 21. Nempè: quæ hoe verſu 16. & ſequenti hac der dicta ſunt, confer. & not. in 'nan H. 10 0. & 18, h, c. habetur, confer. n. 16. 15. Sic verſu 17, & 1 8. h. cap. habetur , confer. 22. Confer. hic Gur Arjeh fol. 197. col. 4. med. aec not. in par rië h. loc. ubi Siphre ad mar- ginem allegatur, vide & Exod c. 2I. v. 20. n. 149. 23. Hebr. , de cujus vocis ſigniſcatione con- fer. verſ. antec, 16. n. 14. & n. 1 7. kt. verſ. feq: 18. n. 27. 24. De quo verſu antec. 16. num. 16. dictum eſt, confer, & Gur Arſeh fol. 197. C0 l. 4. med. ac not. in nn V h. Oe. 2 5. Sicuti Exod, c 2 I. v. 1 8- habetur, ubi vide not. n. 136. confer. & verſ. ſeq. 1 9. n. 17. 26. Proùt Exod. dict. cap. 2 1I. V. 20. habetur, ubi vige not. num. 149. “””VMV 17. Confer. quæ verſ. antec. 17. h. eap. n. 2 2. no= tata ſunt. . S 29. Quoniam bic eſt ſermo de illo, qui ex propoſi- to & dolo malo interficit, confer. Gur Arjeh fot. 197. col. 4. med. ac not. in on r h. loc. † Confer. hic tract. Talm, Sanhedrin, Fol. 76. 5. & fol. 94. 4 1292 NüUMERORUM. CAP. XXXV pentè] i. e. Per impulſionem, 2¹9. Targum ejus eſt: i. e. per connexionem (videlicèt repentè,) quando ei vicinus 30. extitit, nec ei mora (ſive temporis ſpatium) fuit, ut illum admoneret. Verſ. 23. Aut quocunque lapide, quo aliquis e oteſt (Nempè, ſ) percuſſerit illum. Eod. verſ. 23. Absque riſione] i. e. Cù⅜m dlan n6 viderit. 31. Eod. verſ. 23. Et grojecerit in eum] Hinc dicunt (KRabbini, quòd) is qui occiderit (aliquem) per modum 1. e. deſcenſus, 32. in exilium aeat 33. qui verò per modum Ry i. e. aſcenſus, 34. is non abeat in exilium. 35 Verl. 25. Donec ( ſacerdos magnus) moriatur] Quoniam ipſe venit, ut habitare Kaciat r. ſentiam Divinam 36. inter Iſraélitas & ut prolonget eorum dies; qui verò o har. is venit, ut recedere faciat præſentiam Divinam ab Iraelitis & qui abbreviat dies . i . non eſt idoneus (ſive dignus,) qui coràm Sacerdote magno ſtet; alia expoſitio: gug⸗ niam Sacerdoti magno orandum fuit, 37. ne ſcandalum iſtud ſe vivo eveniret er Iraélitas. 38. Eod. verſ. 2 5.5 Quem unxit * oles ſanécte] Juxtà ſenſum literal a. (textus) iſte eſt (unus) ex modis loquendi Scripturæ brevibus, 39. quia non eapliene tur, 29. Id eſt: pet, oppreſſieonem ſive coactionem j — — — ,ͦ—— . 872 „135. Quoniam qui alcendit, aliis tergum obverti modo violento, Hebr. ba n, ſicuti hie habetur;; nec Widet eos, qui ſunt infrà, „* talis emi⸗ (œteràm verba iſta: per impulſionem &c. us- cul 1 . pam eſt, sonf. not. in Dad n . e ad: un o lapide &c. (v. 2 3. b. c.)] etiam tract. Talm. Maccot, fol. 7. 5. a . whil abſunt in Hebræo ½ MSto z. 5. ad marginem allegantur, confer. & Jaikurbpart. 30. Sive: proximus, propè conjunctus, id enim 1. Jol. 2 57. Col. 1. med. it. Joh ii dictio IDd, quæ hic habetur, ſignificat, confer. jor. b. or. & Roſch 4.ir ſob de nor ma- tract. Talm. Keritut, Jol. 9. a. Sanhedrin, fol. 2. a. & l. 3. . it. Fol 83. . 31. Sed inſcius & improviso fecerit, confer. ſuprà 36. Hebr. a, de qua voce alibi à di 2 a. Verſ. 16. . cab. n. 20. & not. in am ne p. eſt, confer. hic Gur Arjeb ol. 197. col idum 5 .—-· z8; a. it. Bava kama, fol. 86.5. & Maccot, fol. 87. a. & Maccot, fol. 10. 5. & l. 11. a. & fol 5b. . 1:. a. it. Sanhedtin, fol. 1 8. a. . 32. Verbi gratia: ſi quis trabem aliquam de. 37. Conkfer. hic n .. 197 cl mittat, quæ cadendo aliquem interficit, vel: ſi fin. ubi illius autor ſcribit, ſe neſcire e R. quis per icalam deſcendat ac procidens aliquem Salomo hanc expoſitionem deſum ſri nde K. interficiat, ſicuti hæc aliaque exempla in notis] in tractatu Talmudico Maccot ul „ cuùm . ma,iar. adducuntur, confer. Maccot,] facta ſit memtio nulla iſtius rei ol. 7. 6. & fol. 9. a. it. Sanhedrin, ol. 29. a. 38. Et quoniam ſins „ 1 J0l. 29. caſus iſte ſi . 33. Vel: ad urbem refugii ſeſe recipiat, id enim vivo mmmo Sacerdote, nelum evenit hic indicat, ratio el ,quoniam non ommi ille non diligens fuerit in orando, qua rran Ze eulpa, videnum. ſequ. 3 5. it. Peſachim, us mors erat expectanda, ronter. Cinlutoo. ol. 12. A. . Centur. Choro .. . 34. Scilicèt: aliquem interfecerit, exempli gratia, Liplſ. orogfaph. cap. 50. pag. 94. edit. ĩ quis per ſcalam aſcendat ae ſubito procidens a-* Hebr. on Xν hæc — liquem interimat, aut ſi quis trabem aliquam —☚ w Pr i. e, noi Eauentia ii usdue ad: ſurſum trahat eaque repente cadendo aliquem h. cap.) abſunt hic 4 MSto r guinis (verſ. 27. interficiat, ſicuti in notis a iſta exem- 39. Confer. quæ de locutionibus ellipticis ad pli gratia ſunt adducta. nel. ap. 1. V. 1. n. 27. notata ſun ¹ icis ad Ge- CN. XN — iut, guisnan Rabbiniaute onetn ei dos magnos (interteckon niam (hie)ih cerdosillum dateum gvi ſlimat 4. Finder imter Verl. 29. 45. ererceat Iſtaelitica, Gat illum he Ou fes) It Qa dehortau Non dimitt — 40. Hebr, dw Gionis guan quadiipimt die telpicitn ſicutiin N & Maccot, / * Hedr. , borumn K poe (u dikamn z1. Nempe: temmn polle ſ ſeriu : 116.2. M. 41. Conler, d Plura de un 4. Vel: red. ſeſhonis ſtre Num. anter. Fl 1.rb legatur. 4. Conſer, Proat in r. — onnerionenn onsſoatium), moyi vre⸗ m iüllum non ini gd is im abeat; 33, . 35. Verl. e heiatptr⸗ iſerd occicit, ſint dies ite, poltio: guo. eyehiret intet Um literalem. non cxplicai⸗ tur, — tergum obyertit ergo talis euti Nh, ubi l h,&ol 11. hlet, & laſkutpar. h.Druſtinot, ma. na, ol. 16, 2 1,. 1 5 1t fol 69, 2. libi à me dickum 197 col. 4. med Bana kama, ol. . 1a. Kol. 1. 197, Ol, , einel eneleire, unde N. leſampletit, enm cot ula iſlus tei ſcamdelum eyenit Preſumitu, gude 4o uproptekill⸗ conler ligiuſoo⸗ o ig 9t at entin, leque i; lnguini Nelli,. eligtici 16 lunt. CAb. XXXv. NUMERORUIM. 1293 tur, quisnam illum unxerit; ſed quòd uxerit illum is, qui unxit illum oleô ſanctô; Rabbini autem noſtri exponunt illud in tractatu Talmudico Maccot 40. in probati- onem rei, * ut diſcamus, quòd ſi, antequàm finitum ſit judieium interfectoris, Sacer- dos magnus moriatur & alius in ipſius locum conſtituatur ac poſteà judicium illius (interfe ctoris) finiatur, ille redeat 41. poſt mortem ſecundi (Sacerdotis ma gni,) quo- niam (hic) dicatur: quem unxit; 42. ſed num ille unxit eum in Sacerdotem aut Sa- cerdos illum unxit? (non certè;) verùm (S. Scriptura iſtud ideò hic dicit,) ut inclu- dat eum, qui unctus eſt in diebus ejus (interfectoris,) ut illum (Summus Sacerdos) re- ſtituat 4;. per mortem ſuam. Verſ. 27. Non eſft reus ſanguinis] Ecce ipſe (ſcil. vindex interfedti) eſt ſicuti is, qui interficit mortuum, cui nullus eſt ſanguis. 44. Verſ. 29. In cunctis habitationibus veſiru] Docet (hic Scriptura,.) quòd Synedrium- 45. exerceatur extrà terram (Iſraeliticam tamdiu,) quamdiu illud exercetur in terra- Iſraelitica. Verſ. 30. Quicunque oceiderit aliquem] i. e. Quicunque venit, ut ocei- dat illum (homicidam proptereàâ,) quòd is percuſſerit aliquem. 4⁰. Eod. verſ. 30. Per teſtes] Interficiet illum (homicidam,) qui teſtentur, quòd ille ex propoſito ac fa- a dehortatione occiderit eum. 47. Verſ. 3 1I. Non accipiatis redemptionu pretium] Non dimittetur (homicida) pecuniâ ſolutâ. 48. Verſ. 32. Nec accipietis redemptio- 7244 40. Hebr. Moy, eſt is liber quintus partis ſive Se- ctionis quartæ operis Talmudici, tractans de quadraginta plagis &c. locus autem, ad quem hic reſpicitur, reperitur in Maccot, fol. 11. a. ſicuti in pat r ad marginem allegatur, vid. & Maccot, fol. 12, b. r Hebr. Aa, in MSto 2. legitur ra i. e. ver- borum ac pofſteà additur?: &mn i. e. & venit, (ut diſcamus & c.) 41. Nempè: is, qui aliquem interfecit, redeat ad terram poſſeſſionis ſive hæreditatis ſuæ, prout in- frà verſu 2 8. h. cap. habetur, confer. & num. ſequ. 43, 4. verſ, it. tract. Talm. Sevachim , fol. 116. a. & Maccot, ſol. 1 1. a. 5, & fol. 13. a. 42. Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 842. ubi plura de unctione ſummi Sacerdotis. 4 3q. Vel: reducat, videlicet: in priſtinam pos- ſeſſionis ſive hœreditatis ſuæ terram, confer. num. antec. 4 1. h. verſ. ut & dict. tract. Maccot Jol. 13. a. ficuti in aN ad marginem al- legatur. 44. Confer. hic tractat. Talm. Maccot fol. 7. b. prout in ar rnw' h. loc. ad marginem alle- ZRatur, vid, & Maccot fol, 11. 6. & ol, 12. a. 6. 45. Hebr. αππd, poſt vocem iſtam in edtione Nar hic additur: a i. e. parvum (8y- nedrium,) quod 23. Senatoribus conſtabat, ubi præeipuè de cauſis criminalibus judic abatur, confer. Gur Arjeh fol. 197. col. 4. fin. ac not. in a w h. loc. ut & Selden, de Synedr. l. 2. C. F. n. 2. ubi plura, confer, & Jevammot, fol.6. 6. & Sanhedrin, f. 3 5.6.& Maccot., fol. 7. a. 46, Sic etiam Junius ac Tremellius hic verterunt: quicunque percuſſurus eſt aliquem ſive judex ſi- ve vindex, prout iidem in notis obſervarunt, ſermo itaque hic eſt de judice aut vindice ſangui- nis, confer. Gur Arjeh fol. 19 8. col. 1. princ. ac gor. in vnan rv' /. loc. it. Sanhedrin, fol. 84. 47. Nempè: hominem, qui ab ipſo interfectus eſt, confer. not. in pan rνοSh. loc. it. Sanhe- drin, fol. 3 3. 6. & fol. 34. a. b. 48. Non obſtat id, quod Exod. c. 2 I. v. 30, habe- tur, nam ſermo ibi eſt de eo, qui reus eſt mortis rr Vaa i. e. propter bovem ſuum (cornu- petam,) hoc enim caſu dimitti poterit pecunia ſoluta, ſic in not. N ν . loc. exponitur, bi 1294 NuMERORUM. CaAbP. XXXV. nu pretium ab eo, qui fugit ad urbem receptus] i. e. Is, qui fugit ad urbem receptus, qui er errorem (aliquem) interfecit, non dimittitur ab exilio, ſolutà pecuniâ atque datò † redemptionis pretiò, ut reverti poſſit ad ſedem habitationis ſuæ, antequàm- moriatur (ſummus) ſacerdos. Eod. verſ. 32. Ab eo, qui fugit] (Verbum di hic onitur) pro P22, (nimirùm cum) Schevah & Patach, 49. veluti (habetur in illo lo- co:) Wi. e. qui * i. e. reverſi ſunt ex bello, 5°. ſic quoque (in illo loco:) x i. e. qui mœſti ſunt propter conventum, 51. item (in illo loco:) quia diee 1. c. circumciſi erant, 52. ſicuti dicis: A de eo, qui jam anteà i. e. reverſus eſt & — de illo, qui jam anteà Di. e. circumciſus eſt, ſic dicis O)' de eo, qui jam anteà Oc i. e. fugitivus fuit & vocat illum Scriptura O) perinde, ac ſi diceret Wi. e. fugitivus 33. fuit, quòd ſi exponere velis O' (quòd idem ſignificet, ac) H i. e. ut fugiat, atque iſtud hoc modo explices: * non accipietis redem- ptionis pretium ab eo, qui fugere debet, ut ille dimittatur 54. ab exilio, haud ſcio, quomodo (hic) dicatur: ut revertatur & habitet in terra, 55. ecce ille tunc non fu- gerat & quomodo (vel ex quonam loco) ipſe reverti poterit? Verſ. 33. Nec pollua- ta] i. c. Nec improbam faciatis (terram,) juxtà Targum: nec ream faciatis. 56. mun- ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, vide & Gur Arjeh ol, 19 8. col. 1. princ. it. Ketu bot, fol. 3 5. a. & Fol. 37. 2. 5. & Bava kama,fol. 28. a. S& Jol. 83. a. . it. Sanhedrin, Fol. 10. a, & fol. 1 5. 6. & Maccot, fol, 5. a. † Hebr. '), in utroque MSto pro eo legitur:: Irwi. e. ut det (redemptionis pretium,) quæ lectio alterà planior videtur, confer. hic tract. Talm Certubot, f. 37. b. & Maccot, F. 1 1. a. b. 49. Hebr. hne Saw, ſie in exemplari Hebræo, quo uſus ſum, legitur, in editione pan nS babetur: hrea aun, quam lectionem & hic in vertendo ſecutus ſum; abſunt autem iſta à Bibliis Buxtorfianis, ut & ab utroque MSto, con- fer. & not. in a Me b. loc. ac Jalkut, Part. 1. Fol. 257. Col. 2. circà fin. . 50. Sicuti Mich. cap. 2. verſ. 8. habetur, ubi vide Raſchi not. 51. Uti Zephan. c. 3. v. 18. habetur, ubi R. Salo mo verbum iſtud M deducit à rad a i, e. a. movit, alii: 4rad. , quorum etiam ſententi- am hic in vettendo ſecutus ſum, 52. Vide Joſuæ c. 5. v. 4. al. 5. exempla hic addu- Qa declarant, quòd hie poſitum ſit pro ba. ſicuti a pro & 71 pro 7, in locis adduis- 53. Vel: ad fugam adactus ſive in fugam verſus eſt, non enim a hic exponi poteſt: ut fugiat, quoniam ipſe v ba Ana i. e. jam anteà eò fu- gerat, ſic in Gur Arjeh ol. 19 &. col. I. med. ex- ponitur. „ Hebr. νCνan iſtud & ſequentia, usque lad: 99 i. e ut ille dimittatur, abſunt bic 4 MStor. 54. Vel: ut ille liber ſit ab exilio, id eſt: ne in exilium abeat, datô redemptionis pretiô, confer. hic præ aliis H. Grotii not. 55. Sicuti hoc verſu 3 2. habetur, huic itaque ex- politioni refragantur verba: ut revertatur &c. qui enim non abiit vel fugit, quomodo de illo dici poterite ut revertatur, ſicuti hic habetur? confer. tamen Michlol Jophi h. loc. & R. Jacob. Abendanæ not. ibidem, ubi alia habetur ex- poſitio. 2⸗= 56. Id eſt: nec aliquo crimine eam contaminetis & impuram reddatis, confer. hie Gur Arjeh fol. 19 8. col. I. med. ac not. in han mh. loc. S& Jalkut Part. 1. fol. 257. col. 4. princ. it. tract. Talm, Schabbat, fol. 3 3. a. & Cetubot, ol. 37. 5. it. Sota, fol. 47. 6. & Ceritut, Jol. 26. a & Schevuot, ſol. 7.6. neitte gbiaharedita Neditas ad ttib ni tribus eorn Verſ. 11. M. ſnera Etate luperab alnraalkrika rH 17. Conket. hic 1, Atque hoc moo⸗ bit, quier alis collen guer l Dotan Ant. 1 Nempe, gaoni dileus enit ed 1elned, ten (uead: zc ſi d Ms:. ſedma 3. Vel: Geſinat, tenplum dadn bunt anniintern * Nm diferlgelt A N. —— receptus, i ecunii tge Anteqnim. bum d tur inillolo. nillo loco:) gude ie, teyerlus leeozgui a ſt icetet em ſignifiet, bietis edenn⸗ io, haud ſcio, tunc non fle . Ner hol faciatis. 66. Wun. — , in fugam veilas Ctell: utfugiat, jam anten eoft⸗ ntia, weque kd: Uat bie/ AStol. , id ell: ne in isei⸗ conlek. wic itique er⸗ ut leyettatur St⸗ quomodoce illo cuni bichabelur: alia habeiret . uin coptamieiͦ ie Gur Anſeh ſol õ 4 hrine⸗ i, ttack. Ceubot, /l, gint, ,0l6,4 Verſ. 34. In qua ego habito] Ne faciatis, ut ego habitem in illorum (Iſraélitarum) im- munditie. Eod. verſ. 34. Quia ego habito inter ſilios Hraslis] Etiam e0 temporc;, quo illi immundi ſunt, præſentia Divina eſt inter eos. 57. CaAbPL. XXXVI. Erſ. 3. Et adjicietur poſeſioni tribus] Nam ecce filius ejus (fœminæ,) illius fir hæres, filius autem tribui patris ſui accenſetur. 1. Verſ. 4. Et 6 annus qu- bileus erit] Hinc 2. R. Jehuda dicebat: futurum eſt, ut annus jubilæus ali- quando ceſſet. 3. Eod. verſ. 4. Et ſi annus Jubilæus erit] Ac ſi diceret: iſtud non- eſt venditio, ut illa (hæreditas) in anno Jubilæo revertatur (ad priorem poſſeſſorem,) quia hæreditas non revertitur, * ac licèt futurus ſit jubilæus; non tamen redibit hæ- reditas ad tribum ſuam, ſic deprehendetur, quòd (hæreditas iſta) adjicietur poſſeſſio- ni tribûs eorum, à quibus illæ (fœminæ) ducentur in matrimonium. Verſ. 8. Er quæcunque ſilia * hares eſt poſſeſionis] (Nempéè,) cujus pater non habuit filium. Verſ. II. Machla, Thirza] Hic recenſuit illas (S. Scriptura) quatenus altera alteram ætate ſuperabat 4. & uxores fuerunt ductæ juxtà ſeriem nativitatis ſuæ; aſt in omni (alio loco) Scriptura illas numeravit juxtà ſapientiam ſuam 5. atque indicat, quòd altera alteri fuerit æqualis. 6, ð — Ha 4 57. Confer. hic not. ad Namer. c. 5. V. 2, n. 11. aliud venditio, aliud hæreditas. in additione. X Confer. hic tractat. Talm. Taanit, Fol. 30. b. & 1. Atque hoc modo hæreditas fliæ, quæ viro nu- Bava batra, fol. 102, a. & fol. 110. b. & fol. I112. bit, qui ex alia tribu eſt, tranſit ad aliam tribum, a. 6. it. Fol. 115. 2. & ol. 120. a. b. & fol. 12 1. confer. quæ ſuprà ad Numer. c. 26. v. 2. n. 2.] a. 5. . notata ſunt. 4. Id eſt: ſecunduùm ordinem ætatis, quâ altera 2. Nempèé, quoniam hic dicitur: & ſi annus Ju-alteram ſuperabat, tecenſet hie illas S. Scriptura, bilæus erit, confer. hic Gur Arjep fol. 19 8. col confer. hic tract. Talm, Bava batra, fol. 120. à. 1. med, cœterum verba iſta: R. Jehuda & c. us-5. Confer. quæ ſuprà ad Numer, c. 27. V. I. n. 5. ue ad: ac ſi diceret &c, abſunt in Hebræo à notata ſunt, vide è Joſuæ c. 17. V. 3. MöSto 2. ſed malè, I6., Nempè, quoad ſapientiam ſeu prudentiam, ſicutꝭ 3. Vel: deſinat, nam futurum eſt, ut deſtruatur pauloò antè dictum eſi, confer. hic Gur Arjeh Jol. templum 7a NH WUerV) j. e, & ceſſa 19 8. col. I. fin. ac not. in nam n loc. bunt anni intermiſſionis ac Jubilæus, ſic in notis ubi tract. Talm. Bava batra, fol. 102. ad margi- pN PPW h. loc. nem allegatur, vid. & Jalkut Part, I. ol. 1 57. * Nam diyerſa eſt ratio hæreditatis & venditionis;] col. 4, fin. Aaaaͤa aaaaa DEIITE- 1296 DEUTERONOMII. CAb. I. DEUTERONOMIUM CAT. I. Erſ. 1. Hæe ſunt verba) Quoniam iſta ſunt verba reprehenſionum 1. E & (Scriptura) hic enumerat omnia loca, in quibus (Iſraelitæ) Deum ad iram provocaverant, ideò ſtrictim :u recenſet verba eorumque quaſi O per indicium meminit propter honorem Ifraëlitarum. * Eod. verſ. 4. Ad omnes Iraëlitas] Si (enim Moſes) redarguiſſet (ſaltem) nonnullos ex illis (Iſra- elitis,) tunc iſti, qui foris 3. fuiſſent, potuiſſent dicere: vos audiviſtis * (verba iſta) ex (Moſe,) filio Amram, nec. ei quidquam hoc vel illo modo reſpondiſtis, 4. fi nos ibidem fuiſſemus, ei reſpondiſſemus, quapropter ipſe omnes congregavit eisque di- zit: ecce vos omnes hic adeſtis, quicunque poterit aliquid reſpondere, is reſpon- deat. Eod. verſ. I. In deſertoe] Non erant (Ifraêlitæ tunc) in deſerto; ſed in cam- eſtribus Moab, quid itaque eſt, (quod hic dicitur:) in deſerto? ** nimirùm, quia il- lum (Deum) adh iram provocaverant (Ifraêlitæ) in deſerto, 5. dixerant enim: uti- 1. Sive: redacgutionum, increpationum, Bebr. rhr,confer. Levit. c. 10. V. 19. h. 48. ac Nu- mer. c. 12. V. I. num. u. item infrà Deuteron. c. 10. V. 6. n, 10. ac Raſchi not. ad Eccleſiaſt. c. 1I. V. 1I. vide & infrà verſ. 23. h. cap. n. 140. ac † Deuter. c. 32. V: I 2. n. 74. X . 2. Vel: tecte & occultè, ſic enim ., quod his habetur, vVertere poſſis, confer. Gur Arjeh Jol. 19 8. col. 2. princ. ac med. & not. in NvH „rnan b. loc. ubi Siphread marginem allegatur, ] vide & num. ſequ. 5& n. 17. H. verſ. it. Ja kut Part. 1. fol. 25 8. col. 1. ptinc. & Sota „Jol. 41. a. H . X Hebr. 2 ν en nn in MSsteo z. poſteà addita ſunt iſta: n& . „ W 5coðäs e e en ee. Wde n en n b „ en Wwy . e. eeeen en ee dede w dy . Nen. dn i. e. Quæ di- xit Moſes (h. verſ. I.) enim verò an illa dixit Mo. ſes per ſe iplum? nonne Sanctus ille Benedictus Era cepit ei ut (illa.) diceret?à nam dicitur? lo cutus eſt Moles ad filios Iſraelis juxtà omnia, quæ præceperat ei Dominus (refcrenda) ad illos, (verſ. 3. B. &) ied Moſes (ideò) iteravit illa, ut (Iſraelitæ) facerent Dei voluntatem, ac pre- pteres libet iſie de nomine ipſius (Moſis) appel- latus eſt. 7 3. Id eſt, qui extrà illorum, qui verba iſta audive- nunr, cœtum fuiſſent, id enim i, e. in foro- ſeu platea hice ſignificat, confer. etiam Jalknt föl. 2 58. col. 1. med. Hebr. re Rα hæc & ſequentia, usque ad: dde i. e. ſi nos ibidem fuiſſemus, ab- ſunt hic à MSto 2. 4. Vel: nec ei verbum ullum repoſuiſtis; ſed ta- fin. ac not. in Nν h. loc. XXW“. Hebr. Wha. em, abſunt iſta hic ab utroque: MSto. 5. Atque hæc una ſive prima eſt ex illis reprehen- ſionibus, de quibus paulò, anté Commentator noſter diit, nempè, quòd Molestectè redargue- IIt cuiſtis, confer. hic Gur Arieh ol, 19 8. col. 2. CAPI. — nim mortu illos Moles 1d mate to c. 9 dicitur enin 11, Pod. vimosunire A Tint/2, pro (ùc fuenit an. 14., l liteis Nol. Chaneroth — rit kraelitss 17. 6 fert. 6, Kicuti Exoe Gur Areh 1 W WN 7. Coniet et princ, ae n ſecundaeſt 1. h. verl⸗ 1 De quo zie § Lerit t,: 9. Adut Exe⸗ prz aliis . uhi proliri cundüm C. Hebrde Sy P r dimuser i züoloco, e g. 10,Vide blal⸗ inprimisfun tertis lepreh II. Hebr, n Gionigtin imetione enſionumm 1, tr) Deum ad umcque guali * ocd ver. er illisſllte⸗ verba l) † Nis, 4. K nos gnit eisgve ki. 1e, lelhon⸗ z ſec in cam⸗ nirum qoia il int enim: i⸗ nain. — uxtaomnid,e Kenda) ad ilos, 3) igani ila, ut ntatem, ac pro⸗ (Mols) aphel⸗ iretbe iſlr audire⸗ n wo i e in ſoto aiin iln ſo, eguentis, squeac: gem foigemui, b. epolliſti; ſec ta⸗ 4, ol 198 eol ot. ſi bie o utroqle. er Ui lepreien⸗ nte Commentaiof geunchſehugee⸗ 1 2 CAbP I. nam mortui eſlemus &c. 6. Eod. verſ. I. In campeſtribus] (Kedarguit illos Mo= DEUTERONOMII. 1297 ſes) propter campeſtria, 7. dum peccàrunt (Iſraëlitæ) per Bahal Pehor 83. in Schit= tim in campeſtribus Moab. Eod. verſ. I. Eregione (maris) Suph] (Hic reprehendit illos Moſes,) quia rebellaverant (Iſraêlit?) ad mare Suph, dum venerunt ad mare Suph atqae dixerunt: an, quia nulla erant ſepulchra in Ægy⸗ pto &c. 9. ſic quoque, cùm illi profecti eſſent ex mari † (itidem peccàrunt,) dicitur enim: & rebellârunt juxtà mare in mari Suph, 1o, prout habetur in Erachin. 11. Eod. verſ. I. Inter Paran & inter Ihophel ac Laban] Dixit R. Jochanan: evol- vimus univerſam Scripturam nec reperimus locum, cujus nomen ſit — Thophel & S Laban; ſed reprehendit illos (Moſes) proptereàâ, quòd WDNi. e, murmuràâ- rint 2, propter Manna, quia illud fuit ̈jj. e. album, nam dixerunt de pane (iſto, quòd fuerit) viliſſimus, 13. & propter id, quod exploratores fecerunt in deſerto Pa- ran. 14. Eod. verſ. I. Et Chazereth] In ſeditione Korach; alia expoſitio: dixe- rat eis (Moſes:) didiciſſe vos oportuit 15. ex eo, quod feci (ſorori meæ) Mirjam in Chazeroth propter linguam maledicam & vos (nihilominus) locuti eſtis contrà De- Aaaaaaaa 2 um. rit I(raelitas, confer, num. antec. 2, h. verſ. & n. 17. h, Verſ. 1. 6. Sicuti Exod. r. 16. verſ, 3. habetur, confer. & Gur Arieh fol. 19 . col. 3: princ. ac not. in N D h. loc. 7. Confer. etiam hic Gur Arjeh oſ. 19 9. col. 3. princ. ac nor. in an ne h loc, atque bæc ſecunda eſt redargutio ſeu reprehenſio, confer. n. 17. h. Verſ, I. 8. De quo vide Numer. cap. 2 5. verl. 3. confer. S& Levit. c, 2 5. verſ. 1. ibique not. n, 4. 9. Prout Exod. c. 14. V. I I: habetur, confer. hic præ aliis P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi prolixior iſtius loci habetur explicatio ſe- eundùm Commentatoris noſtri mentem. Hebr. — in, in MSto 2. poſteà addita ſunt iſta: Siny nee en ee ee een . rN E i. e. dixerunt: ſicuti nos aſcen dimus ex loco uno; ſic £Æ gyptii aſcendumt ex alio loco, confer. not. ad Exod. c. 14. v. 30. n. 99. 10.-Vide Pſalm. 106. vVerſ. 7. ibique interpretum, inprimis junii ac Tremellii notas, atque hæc eſt tertia reprehenſio, confer. num. 17. h. verſ 1. 11. Hebr. †)y, eſt is liber quintus partis ſive Se- ctionis quintæ operis Talmudici, tractans de æ ſtimatione ſeu pretio earum rerum, quæ Deo] . — devotæ & promiſſæ ſunt; locus autem, ad quem hic reſpicitur, habetur in Frachin fol. 157. a. prout in pa ne ad marginem allega- tur. † 12. Sic verbum iſtud cum Buxtorf. in Lex. Chald. F. 2 620. vertere volui, in notiser ex- ponitur, quod ſignificet paa i. e. adhæſit, v. de Lexic. Ghald. f. 262 1. ac ſi diceret: a' on y i. e. contenderunt propter Manna, confer. & Gur Arjeh fol. 19 3. col. 3. med. at- que hec eſt quarta reprehenſio; confer, num. 17. H. veri, I, 13. Prout Numer. cap. 21. v. 5. habetur, conſer: P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. , loc. 14. Atque hæc eſt quimta redargutio ſeu repre- henſio, confer. num. 17. h. verſ. I. & verſ, 2 3. h. cap. n. 140. in notis paf: rνh. loc. ſcribi- tur, quòd expoſitionem iſtam Rabbinicam non admittat particula Ppa, quæ hoc verſu 1. in tex- tu ſacro præmiſſa eſt nomini Paran. 15. Id eſt: ſapientiores & cautiores evadere de- buiſtis ex facto Mirjam, de quo Numer. c. 12. V. I. & ſequ. confer. & Gur Arjeh fol. 19 ⁹. col. 3. fin. ac not. in ar rDb, loc. ubi etiam Si- phre ad marginem allegatur, vide & Numer c. 13. verſ. 3. n. I. ac Jalkut Part. 1. Fol. 25 %, col. 2. ptinc. 1298 DEUTERONOMI. CAb. I. um. 16. Eod. verſ. 1. & Dizahaß] Redarguit illos (Moſes) propter vitulum, quem fecerant, quia eis multum auri fuit, dicitur enim: & argentum multiplicavi ei atque aurum fecerunt ei Bahal. 17. Verfſ. 2. Ilndecim diebus de Choreb] Dixit eis Moſes: videte, eninam rei vos occaſionem præbueritis, * non eſt vobis iter (tàm) breve de- Choreb ad Kadeſch Barneha, ſicuti (fuit) iter ad montem Schir, quod & ipfum fuit un- decim dierum iter; quod tamen vos confeeiſtis triduò, nam ecee vigeſimo die menſis Aprilis 18. profecti ſunt (Iſraêlitæ) de Choreb, dicitur enim: & factum eſt anno ſe- cundo, menie ſecundo, vigeſimo die menſis & c. 19. ac vigeſimo nono menfis Sivan 20. miſerunt exploratores de Kadeſch Barneha, deduc de illis dies triginta, quibus (Ifraëlitæ) ſubſtiterant in Kibroth Hataavah, 21. ubi comederunt carnem per men- ſem dierum, ac (deduc inſuper) ſeptem dies, quibus morati ſunt in Chazeroth, ut ibi includeretur Mirjam, 22. fic deprehendetur, (quòd Hraëlitæ) totum iſtud iter tri- duò confecerint, usque adeò Majeſtas Divina propter vos erat occupata, 23, ut ma- turaret adventum veſtrum in terram (promiſſam;) ſed, quoniam contempfiſtis, 24. circumduxit 25, vos (Deus) circà montem Sehir quadraginta annis. 26. Verſ. 3 . Et factum eſt anno guadrageſimo, undecimo menſe, primo die menſis] Docet (hic Scri- 2 — Pptu⸗ 16. Confer. quæ ad Numer. dict. c. 13. v. 3. n. 1. notata ſunt, atque hæc eſt ſexta reprehenſio, vide num. ſequ. 17. H. veri. 1. 27. Sieuti Hoſe. c. 2. v. 10. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. atque hæc eſt ſeptima reprehenſio, ha ctenùs Moſes ſeptem peccaterum meminit, Pro- pter quæ ipſe Iſraelitas tectè redarguie, de quibus vide num. 5. 7. 10. 12. 14. & 16. & hue appli cant Rabbini verba illa: & addam eaſtigare vos ſeptoplum &c. ſicuti Levit. c. 26. v. 1 8, habe- tur, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald b. loc. ac Jalkut Part. I, Fol. 25 §. col. 2. princ. & fol. 259. col. 1. princ. it. Berachot, Fol. 32. Hebr. mm'n, in MSto I. poſteà leguntur iſta: n n he e een eeneeen een „„ nen n ee en i. e. nam ſi iviſſetis per viam montis Seir, intraſſetis in ter- ram (Cananæam) undecim diebus; ſed, quo- niam contempfſiſtis &c. (vid. infrà n. 24. h. v.) cœtera omnia, quæ hic in notis habestur, ibi- dem omiſſa ſunt. 18. Hebr. &, qui menſis noſtro Aprili ferè re- ſpondet, conſer. Numer, cap. 10. Verſ. I1, num. — 19. Sicuti Numer. dict. cap. 10. verſ. 11. habe- tur. . 10. Is menfis Majo noſtro ferè reſpondet, vide Numer. alleg. cap. 10. v. II. n. 17. confer. & not. in nan how bp. loc. ubi tractat. Talm. Taanit foſ. 29. a. ad marginem allegatur. 2I. De quo loco vide Numer. alleg. «. 10. vetſ. 12. n. 20. confer. hic Menachot, fol. 6 5. a. 22. Qua de re vide Numer. g. 12. verſ. 15. 23. Id eſt: tantô ſtudiò propter vos tenebatur Nu- men Dirvinum, ut vosmet celeriter in terram pro= miſſam introduceret, ſic etiam verbum mahytm, quod hic apud Commentatorem noſtrum habe- tur, ininotis a n exponitur, nempè;quòd ſignificet: Meanni. e. feſtinabat, confer. & Bux- torf. Lex. Chald. ol. IIIS. in MSte z. pro tpayr legitur: oparn, mendosè, at puto. 24. Spreviſtis , parvi pendiſtis, Hebr. 7 confer. Gur Arjeh fol. 198. col. 4. princ. ac not. in mam , vide & Sign-* he verl. ac verſ. 40. h. cap. num. 16 %. 2 5§. Conter. infrà dict. verſ. 40., h. eap. ibique not. num. 170. 26. Vide hic not. in mon ne, ubi prolixior hujus loci habetut expoſitice. CAL.l. Vang ptura,) quo⸗ ilſtud didice bus iltis ann Ptetqvatuo Vicini luntn dat 17, ach betarin diph ſetmorti,9 tnà me Ac. ſam 32. arti terram (prom Ogum corin dit eos. Bo ſis vinibos iletditkcilis, Kichon pte grayis fuit, (expognation — oc. it. alkat tract. Talm. Iis Wwiiſribit ter. & 19. Uii ſoſue 30. Fel: teſtam mellius ſentern habebtu, . A 31. Kilicdt: inl fuecte geberer Scntuna, gud hengetit Klium did: d d (ANI. tMlumggen ari eiatque teis Moles: h)brere de, lumfuitun. 0 die menſis eſtanno ſe⸗ menſis Sivan inta, guidus em per men⸗ etoih, vt ibi ſlud ner ti⸗ 1. Utma- pltis, 24. 6, Verl. 3, cet (nie eri⸗ P⸗ —— Verl. 11. habe⸗ pondet, ſile 17 Conſet. R tmadat. Taln. legatur. legee. 10. yetl. 15J. 65) ¹. ,Ferl. 1 . slenebalut Ju. erin tertim plo⸗ eibum Wayr, glnoſttum hide⸗ urempe;aude⸗ conlet, § Bur⸗ n MSI 1,. Pr0 endose, ut puid⸗ Hebt. , ol. 4. hrine, 1 „ erl. a etl ts biſte no. ,i Noliin „ CAb. I. DEUTERONOMI. 1299 ptura,) quòd non redarguerit illos (Moſes,) niſi cùm is morti vicinus eſſet, à quonam iſtud didicerat? à Jacobo, qui non reprehendit filios ſuos, niſi cùm morti vicinus eſ- ſet, ipſe dixit: mi fili, Ruben, ego (jam) dico tibi, cur te non reprehenderim omni- bus iſtis annis, (nimirùm) ne me deſereres & abiens adhæreres Eſauo, fratri meo; pro- pter quatuor autem res non ſolent homines aliquem reprehendere, niſi quando illi vicini ſunt morti, (videlicèt,) ne is, qui aliquem reprehendit, illum denuò reprehen- dat 27. ac ne ſocius ejus illum conſpiciat & ab eo afficiatur pudore &c. prout id ha- — betur in Siphre, 28. ſic etiam Joſua non reprehendit Iſralitas, niſi cùm proximus eſ- ſet morti, 29, ſic quoque Samuel, dicitur enim: ecce præſtò ſum, reſpondete con- trà me &c. 30. ita etiam David Salomonem, filium ſuum. 31. Verſ. 4. Poſtqudm ipſe percuſſzrat] Cogitaverat Moſes, ſi ego redarguero cos (Ifraëlitas,) antequàm illi aliquam terræ (promiſſæ) partem ingreſſi fuerint, dicent: quid (juris) iſte in nos ha- bet? quidnam beneficii ille nobis exhibuit? non venit ille, niſi ut nos vexet & ut an- ſam 32. arripiat (contrà nos,) quoniam nullæ ei adſunt vires, ut nos introducat in terram (promiſſam,) expectavit itaque (Moſes,) donec proſterneret 33. Sichonem & Ogum coràm illis ipfisque eorum terram poſſidendam traderet ac poſteà reprehen- dit eos. Eod. verſ. 4. Sichonem, qui habitat in Chesben] Si Sichon non fuiſſet (ho- ſtis viribus) gravis; ſed (ſolummodò) imperium obtinuiſſet in Chesbon, ſatis ille fu- iſſet difficilis, 34. quia urbs fuit difficilis (expugnatione,) ac ſi alia fuiſſet urbs eique Sichon præfuiſſet, diffictlis illa fuiſſet (ad expugnandum,) quoniam ille rex viribus gravis fuit, quanto magis (igitur grave fuit,) quia rex extitit viribus gravis atque urbs (expugnatione) difficilis. Eod. verſ. 4. Qui babitabat 35. in AMeroth] Rex fuit Aaaaaaaa 3 viri⸗ lomo. 32. Sive: occaſionem quærat, nam dictio —iny, quæ hic habetur, ſignificat —dhy i. e., occaſio- 27. Confer. hic Gur Arieh fol. 19 8. col. 4. med. & fol. 19 9. col. I. princ. ac not. in a ,h. Iloc. it. Jalkut Part. I1. ol. 2 59. col. I. med. it. tract. Talm. Roſch haſchaopa, fol. 2. 6. nem, prætextum, ſie in notis pan no h. loc. 2 8. Hebr. p, eſt ifie liber antiquus, incerti auto- exponitur, ſie etiam legitur ty' in MSto z. ris, uti ſcribit Buxtorf. in Biblioth. Rabbin. con. 133. Confer. quæ infrà ad Deuter. c, 32. v. 23. n. fer. & dν rH,item inftà Verſ. 7. b. ap. num. 50. 29. Uti Joſuæ cap. ult. habetur. 30. Vel: teſtamini contrà me, uti Junius ac Tre- mellius verterunt, quæ 1. Samuel. c. 12. V. 3. habentur. 31. Scilicèt: inſtruxit eique præcepit, quid ipfſe facere deberet Joabo ac Simei, de quibus vide I. Reg. cap. 2. V. 5. & v. 8. non enim reperitur in S. Scriptura, quòd David, morti vicinus, repre henderit filium ſuum, Salomonem, in MSto 1. ro; — n.ν —e legitur: — n. i, e. & Sa- 3 §. notata ſunt, it. Jalkut Fart. 1. fol. 2 59. eol.. 1. princ. & tract. Talm. Roſch haichana, ol. 2. b. fol. 3. a. 34. Sive: gravis ac durus, Hebr. Wνο, confer. Numer. c. 2 I. v. 24. n. 113. ac Gur Arjeh fol. 19 9. col. 4. circà fin. & not. in aon n, abü Siphre ad marginem allegatur. 35. Hebr. 2 WN&ν, in editione Hebræa, qua uſus ſum, verbis iſtis præmittitur: Nν i. e. nam dicitur, ſed videtur iſtud ex typothetarum errore adjectum eſſe, cum nec Biblia Buxtorf. 1300 DEUTERONOMII. CAb. I. viribus gravis & urbs difficilis. Verſ. 4. ℳeroth] (Nomen ) fignificat prærupta 36. ac dura, veluti (accipitur in illo loco:) Aſteroth Karnajim; à ſteroth autem iſtud, (quod hic habetur,) eſt Aſteroth Karnajim, quia ibi fuerunt gigantes, quos percuſſit Amraphel, dicitur enim: & percuſſerunt gigantes in Aſteroth Karna- jim: 37. Og autem evaſerat ex illis atque hoc eſt, quod dicitur: & venit unus, qui evaſerat, 38. dicit quoque (Scriptura alio in loco:) quia ſolummodo Og, rex Ba- ſan, ſuperſtes erat ex cœteris gigantibus. 38., Eod. verſ. 4. Iz Edræbi] Eſt iſtud no- men regni. 40. Verf. 7. Capit] (Verbum & ſignificat:) ππi. e. incepit, veluti (accipitur in illo loco:) ecce nunc NANNi. e. incepi. 4 1. Eod. v. 5. Expla- nare legem] Septuaginta linguis 42. expoſuit (Moſes) eis (legem.) Verſ. 6. Sußfcit vobis ſediſe] Juxtà ſenfum literalem (erit explicatio facienda;) eſt autem expoſitio myſtica (hujus loci iſta:) ampla 43. vobis eſt magnitudo 44. ac merces, 45. quia ſediſtis in monte iſto, feciſtis tabernaculum, candelabrum & vaſa (ſancta,) accepiſtis legem, conſtituiſtis vobis Synedrium, chiliarchos & centuriones. Verſ. 7. Vertite 0. nec utrumque MStum nec editio n wjl. lud agnoſcant, cœterùm verba iſta: qui habita- bat in Aſteroth &c. usque ad: Aſteroth, abſunt in Hebræo ½ MSto I. 36. Vel: rupes ſive montes aſperos, ſie enim di- Gio pow, quæ Babylon. Bava mezia fol. 3 6. b. & Jol. 9 3. b. habetur, in Gloſſa exponitur N i. e. montes afperi, vide Lightfoot. Centur. Chorograph. cap. 54. p. 9 9. edit. Lipfſ. confer. & Buxtorf. Lex. Talmud. Jol. 1899 & Gur Arjeh fol. 19 §. col. 4. med. ubi dictio ! explicatur Wο i. e. forte & robuſtum, confer. & infeà Deuter. c. 7. Vv. 1 3. n. 33. 37. Sicuti Geneſ. cap. 14. v. 5. habetur, confer. & infrà Deuteren. dict. c. 7. v. 13. n. 33. 38. Vide Geneſ. dict. cap. 14, v. 1 3, ibique not. n. 27. confer. & Deuter. c. 3. v. 2. h. 4. 39. Prout infrà Deuteron. c. 3. v. 2. habetur, ubi vide not. n. 4. confer. & Deu er. alleg. c. 3. vVerſ. 11. H. 19. 40. Confer. hic Gur Arjeh fol. 19 8. col. 4. fin. ac not. in am b., loc. ubi ratio hujus ex- poſitionis adducitur. 41. Sicuti Genel. c. 1 8. v. 27. habetur, confer. hic tract. Talm. Sota. ol. 3 5. b. 42. Nempè: totidem linguis, quot eſſe populos credunt Judæi, vide Numer. c. 7. v. 19. n. 50. & Deuter. c. 32. V. 8. n. 455. confer. Sota, ol. 3 5§. b. & P. Fsgii not. ad Paraphr. Cbald. & in- frà Deuteron. c. 27. v. 8. n. 4. exgoſitionem au- tem iſtam ex voce aD6, quæ Deuteron. dict. c. 27. v. 9. habetur, deſumpſerunt, quæ dictio n i. e, per & binationem literarum effi- cit: ya i. e, ſeptuaginta, videlicèt hoc mo- do: a n ., quæ literæ efficiunt nu- merum ſeptuagenaium, confer. Gur Arjeh ol. 19 8. col. 4. fin. & Tol. 224. col. 2. princ. ac not. in an r h. loc. cœterum de * vi⸗ de Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1945. & D. Wa- genſeil. Sot. pag. 747. & p. 800. num. 9. it. not. ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 156. a. princ. 4 3. Conſer. quæ ad Deuter. c. 3. v. 26. n. 61. no- tata ſunt. 44. Expoſitio iſta myſtica nata eſt intuitu vocis , quæ hic in textu ſacro habetur, vide not. in mon Ne h. loc. ut & Gur Arjeh fol, 19 8. col. 4. fin. 45. Hebr. â, ſic täm in Bibliis Buxtorf quàm in editione Hebræa, quà uſus ſum, ut & in a- liis vulgatis exemplaribus legitur, vetus quæ- dam Germanica hujus loci verſio habet: Und Klugheit / j. e. & prudentia, ac videtur illius au- tor pro 1 i. e. & merces, legiſſe: 7) i. X r Nerl.7. . jnsloci en monitarun 7. Rtin b Gadliura — Kprudent codhcis an Lidetur; i e at bot * Bebr. Or. iſta: ! N: e L „ ita mer naue⸗ minus ſim ſcendit Am in monlei Numer. . termino)t eſenti. l hie trach. 4. Dequide — TO ſent Urent nem Kdepi (n fodere ciſſechas d Nquo pet Eleditarin 21. Verl. Porün . (A.. — ſigniſtczt⸗ n; Aſteroth unt gigamte, Eroth Karna. nit onus, gui 109 ter Ba- Eſt iſtud no⸗ ſe inepit, .. . Brple⸗ etl 6, fit temn expoſttio ces 45, ghia la,) acepilti e1l,7. Vertite Nor. —— hr, Chaid, & in⸗ ex oſtionemn au⸗ Deuteron, dict. erunt, que dicio em Uterarum effl⸗ pidelicet hoe mo⸗ terk elheiunt hu⸗ er, Gur Alſeh ,o,. col. 1. Minc. d güm de Nn li⸗ 1345.. Wa 600. nudn. 9, l⸗ l beg 156,2, ,5. 16, 0 lano⸗ a e intuitu ſocis beiur, vige not. in en dc. blis Bunort gnim us lum, Utain ⸗ gitut, Vetu guc. eerſo hebet: Un eſiletur lliuzan⸗ eoile: 1 lie⸗ lgle: CAbP. I. DEUTEB ONOMII. 1301 vos & proſitiſeimini] Hæc fuit via; (quæ duxit) ad Harad* ac Chorma. 46. Eod. verſ. 7. Et venite ad monten, Amorrhæorum] Juxtà ſenſum literalem (facienda eſt e- jus loci expoſitio.) Eod. verſ. 7. Et ad omnia vicina ejus] (Nempè ad terram) Am- monitarum & Moabitarum & ad montem ** Schir. 47. Eod. verſ. 7. Ia campeſtria] Hæc fuit planities ſylvæ. Eod. verſ. 7. In montem] Is fuit mons regis. Eod. verfſ. 7. Et in bumilia] Hæc fuit planities auſtralis. & adlitora matis] (Iſtud † fuit) Aſcalon & Haza 48. atque Cæſarea 49. &c. ſicuti Eod. verſ. 7. Et in loca meridionalia id & prudentia, quæ lectio, ſi authenthica aliqua codicis autoritate niteretur, alteri illi *αεεÜr᷑ÿι Wd—d videtur; in MSto z. pro ναπ legitur: da i. e, ac bonum. & Hebr. —ατοy, in MSto z. poſteà adduntur litæ illisque prohibitum fuit, ut illum (Elauum) iſta: ay en en ien e nen e „n een n e en eene enen e en en n. —r eeneee ien üeeeen „ n neee en ee de en e, j. e. Nam ita meridies Harad trahitur de flumine Ægypti usque ad montem Amorthæorum eorumque ter minus ſimuùl junctus eſt, dicitur enim: & de- ſcendit Amalecita ac Cananæus, qui habitabat in monte illo & percuſſerunt eos (Iſraëlitas, &c. Numer. o. 14. v. 45.) mons iſte fuit in latere (ſeu termino) terræ Eodem, juxtà Kadeſch ex latere deſerti. hic tract. Talm. Bava kama, fol. 8 I. a. 6. 46. De quibus locis vide Numer. cap. 2 1. verſ. 2. & veri. 4. confer. & Gur Arjeh fol. 19 8. col. * Hebr. Pyâ , in eod. MSto z. poſteà adjecta ſunt ila: h e en ee en eeneee P. ,.hn en e nenne e. enne n N. e e. . ne re e e (ſic enim legendum eſſe puto pro ) ere td, en ee en e Ww e e d l e.”lUeü J Snd n Dne e Wn i. e: Nam niſi peccaſ ſent Iſraelitæ, )pmnes iſtos populos in poſſeſſio nem accepiſſent, ſicuti esrum mentio facta eſft En fœdere cum Abrahamo inito) inter partes diſſectas (de quo Geneſ. c. 1 5. v. 19. & vo. ſed ex quo peccaverant Iſraelitæ, ideò dicitur:) nam hæred'tarium dedi Eſavo montem Sehir (Deuter. c. 2. verſ. 5.) ac ſidiceret (Deus:) jam autem, quoniam (70 Iſracelitæ) pegcaſtis, non ego do Et venite &c. (eod. h. verſ. 7.) confer. vobis iſtos (populos omnes) poſſidendos, ſic enim (dicitur Deuter. didt. c. 2. verſ. 5. Eſauo mentem Sehir (poſſidendum dedi,) ac tandem ipſe illum poſſidebit, quoniam peccarunt lſrae- tangant, (Deurer. alleg. c. 2. v 5.) juramentum autem (Abrahamo factum inter) partes diſſe- ctas (de quo Geneſ. dict. c. 17. v. 1 9.) eventum ſortietur tempore futuro, (dicitur enim:) in E- domæos & Moabitas immittent manum ſuam & Ammonitæ obedient eis (Elai. c. I1. v. 14 idem hoc dictum allegatur in Raſchi notis ad Geneſ. alleg. c. 1 5. v. 19. n. 96. ſic ſcriptum-reperitun) in Bereſchit Rabba, confer. num. ſequ. 47. G. verſ. 47. Atqui ſeriptum eſt: ne miſceto cum eis bel- lum, uti Deuter. c. 2. v. 5. & v. 9. habetur; ſed reſpondetur huic objectionüin notis oan , h. loc. quòd, niſi peccaſſent Iſcaelitæ, Deus il- lis ded iſſet terram decem populorum, prout ille juravit Abrahamo, Geneſ. c. 15. v. 19.. 8& 20. ſed αh eLTM. i. e. peccatum eis cauſa fuit, ut Deusillis non daret, niſi terram ſeptem populorum, uti in iisdem notis habetur, confer. Geneſ. dict. c. 1 5. v. 19. n. 8 5. & n. 96. vide & Numer. c 24. v. I §. n. 90. item cap. ſeq. 2. v. 5. n. I 2. & n. 16, ac Deuter. & 1 8. v. 1. n. 9. & D. 1 1. it. not. ad Ezeche. c., 16. v. 6 I. n. 106. & Sign.** h. verſ. † Hebr. α, ſic in utroque MSto hie additum re- peritur „ quam leſtionem in verſione ſecutus lum. 4 %. Sive: Gazi, de bac urbe vide præ aliis Light- foot. Centur. Chorograph. c. 13. 49. Sic verto hic Hν†i utroque MSto legitur: D de qua urbe vide eundem Lightfoot in Decad. Choro gr. Marco præmifl. ca. 6. §. 4. p. 56 1 1302 DEuTERONOMI. CAP. I. id habetur in Siphre. 5d. Eod. verf. 7. Meque ad fiumen magnum] Quoniam iſtius (Huminis) ſimùl cum terra Ifraeêlitica fit mentio, (ideò) nominat illud (Scriptura) magnum, 51. communi dicitur proverbiò: ſervus regis eſt rex, aſſocia te nobili 52. & incurvabunt ſe coràm te (homines) accede ad pinguem & pingueſces. *** Verſ 8. Eece dedi] Oculis veſtris videtis, non dico ego vobis ex auditu & relatione aliorum. 53. Eod. verſ. 8. Venite & poſidete] Non eſt, qui vobiſcum contendat 54. ea de re, nec vos bellò opus habetis, niſi (Iſraelitæ) miſiſſent exploratores, non opus habuiſ- ſent ullis armis. Eod. verſ. 8. Patribus veſtris] Cur (hic Scriptura) amplius memi- nit Abrahami, Iſaaci & jacobi? nimirùm Abrahamus ſufficiebat per ſe ſolus, Iſaacus ſufſiciebat per ſe ſolus, jacobus per ſe ſolus ſufficiens erat. 55. Verſ. 9. Er locutus ſum eo tempore advos dicen.] Quid hoc (ſibi vult:) D& i. e. dicens? (videlicèt) di- xerat eis Moſes: non ex meipſo 56. ego dico vobis (iſta;) ſed ex ore Sancti illius Benedicti 57. Eod. verſ. 9. Non peſum ſolus & .] Forſitàn non poterat Moſes ju- dicare Iſraelitas? nempè is, qui eduxit illos ex 5Ægypto & diviſit eis mare eisque de- ſcendere fecit manna ac coturnices advolare fecit, num is haud poterat judicare eos? (non ſanè is verborum iſtorum ſenſus eſt;) ſed ita dixit eis (Moſes:) Dominus, Deus veſter multiplicavit vos, * i. e. magnificavit & extulit vos fuper judices veſtros, (ni- mirùm) removit à vobis poenam 58. eamque impoſuit judicibus, ſic dixit Salomo: nam quis poterit populum iſtum tuum gravem judicare? 59. num ille, de quo ſcri- ptum 56 1. edit. Lipſ., tuerunt autem duæ urbes ejus] 5§5S5. Vel: diganus erat, ipſe per ſe ſolus mereba- . . — — . „ 7 .—- 1. . . . . . nominis, nempè: Cæſarea Philippi & Cælſares tur, ut ip ius poſteri tertam promiſſam ingrede- Stratonis, de quibus videarur idem Lightfoot. tentur, idem de Abrahamo & Iſaaco hic ſtatuunt in dict. Decad. Chorogr. Matco præmift c. 7. Rabbini, quòd Kikcèt ſinguli per ſe digni ac §. 6. p. 559. ſufficientes fuerint, quocircà etiam S. Seriptura 50. De quo vide ſuprà v. 3. H. cap. n. 2 . eorum nomina hic ſigillatim recenſet. 51. Confer. hie Gur Arieh fol. 19 8. col. 4. fin. 56. Id eſt: non privata autoritate meoque arbitrio; ac not. in an Mne h. loc. ubi etiam tractat. ſed autoritate ac mandato Dei. Talm. Schevuot fol. 47. . ad marginem allega- §7. Confer. infrà verf. 12. b. cap. num. 69. vide tur, vid. & Jalkut Part. 1. Ol. 2 59: col. 2. cir etiam, quæ ad Levit. c. 2 I. v. I. n. I. notata ſunt, cà fin. item Gur Arſeh Fol. 199. col. I. princ. ac not. 1. Hebr. Mrwy, confer. Geneſ. c. 15. v. 18. n in nn no H. loc. 84. ac Buxtorf. Lex. Talmud. Ol. 505. & * Prout verſ. ſeq. 10. b. c. habetur. 2372. ac ſequ. 58. Sive: reatum, ſic vertere hic poſſis aaâ, hu- axX Vid. Buxtorf. Lexic. Chald. ol. Sos5. ubi ie expoſitioni ſuffragantur verba iſta: Mavm Scbevuot fol. 47, col. 2. allegatur. i. e. ſi reum fecero, quæ infrà in Commentario 53. Sed vosmet ipſi jam videtis terram promil- Raſchi b. verſ. habentur, ubi vide num. 61. & ſam, quoniam hic dicitur: ecce &c. hinec nara num. 62. confer, Jalkut Part. 1. Ol. 2 59. col. 3. eſt iſta expoſitio, vid. Jalkut Part. 1. ol. 25 9. med. col. 2. fin. 59. Proùt I. Reg. eap. 3. verſ. 9. habetur, confer. 4. Vide hic Gur Arjeh fol. 19 8. col. 4. fin. ac infrà Deuter. c. 3 I. V. 2. n. 2. hot, in wan o h. loc. . mnavetit ewentent i1; Rege 7 „ anme ani feateak dunh Rrecce er b. le colit ue ila:) eet in peſperun An mit/ Gtionibos no Potenit nunn dicet vobis, — 60. Ficuti 1. R Kanhchinotas derur explie⸗ e, bojus mun dI. Vel: ſcon d. r Hebt.) Upri dum. 11. i kofert onns d dr intumdebat, Gur Arjeb 0 (nler. H— fit. . 19 J. l 1. 9, . 1 . Hedr Nn i egeigitagte ge Möro. — oniam iſtius (eniptuta) lenobili z1, e Verl g ne aliorum., lt 54, ea de ppus habliſ⸗ plius memi⸗ Olus, Haacus e Et Vcutu fidelicet) i⸗ Sancti illius t Moles ju⸗ eiegoe de⸗ udicare eos? minus, Deus Velkros, (ni⸗ Nit Salomo: le guo ſer⸗ ptum — ſolus welebe⸗ nillem ingeee⸗ cobic ſtatuvat perſe cigni ac m d. Geriptur enlet. veoque Abittio; cum. 69,Fide 1 1 notatalunt, 1,prine ee not⸗ ecſ⸗ bnpebu⸗ l: . Comwventatio enum 61,6 ſaliſg chz. ahellt, eOnſer CAP.I. DEUTERONOMII. 130 ptum eſt: & ſapientior extitit omnibus hominibus, 60. dicat: quis poterit judica- re? ſed ita (atque iſto ſenſu) dixit Salomo: non ſunt jndices populi iſtius, ſicuti ju- dices coeterorum populorum, idolis ſervientium, ** nam ſi (iſtorum judex) conde- mnaverit & occiderit ac percuſſerit atque ſtrangulaverit (aliquem ex iſtis populis) ac perverterit judicium ejus eique aliquid abſtulerit, non adeò res magni erit momen- ti; aſt ego, ſi aliquem teum fecero 61. pecuniæ præter jus & æquum, à me requi- rentur animæ, dicitur enim: & rapiet (Deus) rapientium cos animam. 62. Verſ. 10. Et ecce vos hodiè eſtis, ſicuti ſtellæ cæli] Sed num illi (Iſraëlitæ) fuerunt eo die ſicuti ſtel- læ cœli? nonne † fuerunt illi ſolummodò 600οσο°%% quid itaque ſibi volunt (verba iſta:) & ecce vos hodiè? (ſenſus eſt:) ecce vos eſtis tanquam dies, 63. permanentes in perpetuum, veluti Sol & luna atque ſtellæ. Verſ. 1I. Addat Dominus vobis toti- dem millies] Cur hoc amplius (hic addit Moſes:) & benedicat vobis, ſicuti locutus eſt vobis? nimirùm dixerunt ei (Iſraêlitæ:) tu, Moſe, das determinationem benedi- ctionibus noſtris, 64. jam anteàâ Sanctus ille Benedictus promiſit Abrahamo: ſi quis poterit numerare &c. 65. dixit eis (Moſes:) hæc mea eſt; 66. aſt ipſe (Deus) bene- dicet vobis, ſicuti locutus eſt vobis. Verſ. 12. Quomodo feram ego ſolus?] Si dixe- ro, — 60. Sicuti I. Reg. cap. 4. v. 30. habetur, ubi vide] 63. Loci iſtius explicationem vide in notis Kaſchi notas, in quibus ferè eadem, quæ hic, ha- pon no h. loc. betur explicatio, confer. & Gur Arjeh fol. 199. col. I. princ, ac not, in Mν nνh. loc. XX Hebr. y ‚in MSto 2. pro eo legitur: Siyn i e, hujus mundi; in MSto I, iſtud penitùs o- miſſum eſt. 61. Vel: ſi condemnavero aliquem ob pecuniam &c.ſic Hebr. av Dꝛ:e hic verto, confer. quæ ſuprà num. 58. H. verſ. notata ſunt, it. not. ad 2. Samuel. c. 2 2. V. 44, n. 45 &α n. 47. 62. Uti Proverb. c. 22. V. 23, babetur, ubi vide Raſchi not. non poterat itaque Moſes ſolus ferre onus 7α CaHπανοehb i. e. quia porna magna ei incumbebat, ſi minus rectè judiearet, ſc in Gur Afjeh fol. 199. col. I. med. exponitur, confer. ſuprà num. 58. & n. 6 1. & not. ad Le- vit. c. 19. Vv. 106 Sign. * it. not. ad 1. Rege c. 3. v. 9, n. 15. † Hebr. N7α iſtud & ſequentia, usque ad: dr i. e. quid itaque ſibi volunt &c. abſunt hiic abutro- que MSto- 64. Id eſt: tu benedictiones noſtras certis termig nis ac numeris includis vel certum numerum eis aſſignas, dum dicis: totidem millies, nam iſtis verbis Moſes aa yW zm i. c, dedit quan. titatem benedictioni eorum, nempè Iſraëlita- rum, prout in notis ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 162. 5. princ. habetur, confer. & Gur Arjeh Jol. 199. coſ. I. med. ac not. in mar ND,, loe. it. tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 2 8. 65. Sicuti Geneſ. cap. 13, verſ. 16. habetur, con- fer. not. ad 2. Samuel. cap. 24. v. 1. num. 1. 66. Scilicèt: benedictio, quam ego vobis appre- cor eſtque illa εια & i, e. ſine conditione, aſt benedictiones Dei ſunt Wπα y'i, e, ſub condi- tione, nempè: Wο hen en ee ie. ſi perfeceritis præcepta atque legem, ſic in not. Nν Nνρορνρ heâ»ροnäitur, confer. & Gur Arjeh Jot. 199. Col. I. med. Bbbbbbbb 1304 DEuTERONOMII. CAP. I. ro, ⁶7. ut mercedem *accipiam, non poſſum, ⁶8. hoc (enim) eſt, quod (jam anteàâ) dixi vobis: non ex me ipſo ego dico vobis; ſed ex ore Sancti illius Benedicti. 69. Eod. verſ. 12. Moleſtiam veſtram Indicat (hic Scriptura,) quòd Iſraelitæ fuerint mo- leſti, ** qum videbat aliquis ex illis adverfſarium ſuum ſuperiorem eſſe in judicio, di- cebat ipſe: poſſum ego teſtes adducere, poſſum probationes afferre, adjiciam ego vo- bis judices. 70. Eod. verſ. 12. Et onus veſtrum] Docet (hic Scriptura.) quòd 71. fuerint (nonnulli ex eis) Epicuræi, 72. dum Moſes paulò citiùs egrediebatur (ex do- mo ſua) dicebant: ecquid vidit filius Amram, ut egrederetur, forfitàn non eſt ipſe- tranquillus 73. in domo ſua? aſt, quando tardabat egredi (ex domo ſua) dicebant: uidnam vidit filius Amram, quòd non egrediatur? ecquid vos cogitatis? ſedet (forſitàn) & conſultat de vobis conſilia 74 mala, † cogitat de vobis (malas) cogita- tiones. 75. Eod. verſ. I 2. Et contentiones veſtras] Indicat (hic Scriptura,) quòd (Iſ- vaelitæ) fuerint ſuſurrones. 76. Verſ. 13. Date vobie] i. e. Præparate vos 77. ad retr. 67. Senſus eſt: etiamſi ego velim portatconera ve- ſira ν 95ν a i. e, ut accipiam mercedem; tamen id non poſſum, ſicuti in notis N b. loc. exponitur, rationem ejus vide num. ſeq. 6 . confer. Ja kut Part. 1. ol. 259. col. 3. med. * Hebr. n*, abeſt hic iſta dictio ab utroque Msto. 5 8. Scilicèt: accipere illam mercedem, nam ecce —ere eee ee Beeen ee nen j. e. Deus vult judices habere,) nec vult, uc k ego feram moleſtiam veſtram, ſic in Gur Arjeh SBr. 19 9. col. 1. ciscà fin, exponitur. 69. Gonter. quæ ſuprà ad verſ. 9. . fap. n. 57. no- tata ſunt. Confer. hic Numer. cap. 27. V. 19 num. 74. 70. Id eſt: alios addam vobis judices, quirectiuùs, quam vos, judicent, idque locum habebat, π p i. e. priusquam finitum eſſet judi- cium, prout in notis man nev exponitur, ubi ectiam R. Moſis, Ben Nachmanis, ſententia ad- ducitur, vide etiam P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. he loc. 71. Confer. hie not. in Na E & Jalkut Part. I1. fol. 259. col. 3. 2. Lepida ac feſtiva vocis iſtius pn*ρadduci. nempè, quod dictio iſta compoſita ſit ex dua dus vocibus, nimirùm ex ραπ & , ac ſi di serete PO i. e frenum abiit ſive re- motum eltt ab illis ac currunt Epicuræi ſine fre- no, rebelles ſunt iſtar equi effreni, ſic in dictis notis exponitur; cœterum de voce bp&& vide Buxrorf. Lex. Chald. fol. 194. 73. Vel: pacatus, ſic vocem π☛ hic interpreter, de cuſus ſignificatione confer. Buxtort. Le. Chald. fol. 249 1I. abeſt autem iſta vox 4 MorO 1. 74. Hebr. My, fic nonnulli codices; alii habent mih i. e- præcepta, vide notas Raſchianas in Anm reh. loc. confer. & num. ſequ. 75. † Hebr. —ππ abeſt dictio iſta ab utroque MSto 4 75. Hebr. Map- nonnulli codices habent an i. e. ſupputationes, res ferè eodem redit, confe- rantur hic notæ Raſchianæ in editione p- ubi quædam hic funt addita & uncinuljs incluſa, vide & num. antec. 74. 76. Explonatores, Hebr. ρ απſic in plerisqueecdi- tionibus hic habetur: fortè legendum: SN i, e. iracundi vel contentioſi, quæ letio textui ſaero & Commentatoris noſtri menti magis con- venire videtur; vide tamen infrà verſ. 27. 5. cap. n. 150. in utroque MSto legitur? e)i. e. musmuratores, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2257. ta eſt iſta Commentatoris noſtri expoſitio, 70* dn n en nne eni. e. nam omni præ- parationi ad aliquam rem convenit (dictio:) Dan, ſic in Gur Arjeh fol. 199. tol. 1. med. eſtin 77. Quoniam verbum: or hie habetur, binc na- tur etymologia in notis paτ ine h. loc. — en. Bod 1. corita verl. 13. 5 Lod retl. intelligunt Gileriminis dit.) igle ialpicit ios ac ptod tori, gui, 4 quando ren 20tert. 14,. Vobis, nam R guisnam ille cognoleitis ſtras. Eod. bus exhibeat — 7 ˙. Kenlus el: fominz non guam geillis Ururin, dl. 79. Confer. Nun Gur Anſen ſol Oen wo! 10. Zie vocem guds guidem 10 4 rad, dd Eun aei n an enpliean, nem, 14, u Modeſti, er⸗ . . 1 Perſtos VIos) arencbni edre dy dr dN, 4 in Mit (K.1. — (ſemante) enedici, b, L fuerint mo⸗ n udicio, di. iciam ego vo⸗ 1) gnod n. datur en d. non eſt iſe⸗ ſua)icebant: italis! ſeget⸗ mnals) cogite⸗ ura) uod l. e vos 77. ad rew. t bpicutæi ſnekee⸗ Kteni, ſie in ciltis de voce: drroN 1. 194. ao hic igterpreten, fer. Buntott. 1e. emn iſlavox/M odices; Aühaben Otas Raſchianas nun. ſeqb, 7 Rdunoene Nto 4 gices adegtndabft odern edt, conſe⸗ e in eitione 10 adcite 8 bacinuſss 4 . . 4 Pſi inpleriseveedt⸗ Rlegendum: ON ſ, gur bectin endt lrimenti magiston⸗ ufri verl. 17.). eh. ſegitur: e, ce ige hanoft ler. ebadent, hin okti holio, r ie mm omnnißle corenit (il: 1 99.tl. l. mel DEUTERONOMII. 13057 rem. Eod. verſ. I3. Viros] Num in mentem tuam veniet, (quòd fuerint) fœminæ? 78. cur (itaque hic) lex dicit: viros? (nimirùm intelliguntur hic viri) juſti. 79. Eod. verſ. 13. Sapientes] (Dictio H hic notat:) H O i. e. deſiderabiles. 80. Eod. verſ. 13. Prudentes] (Vox D)e à ſignificat) illos, qui rem (unam) ex re (alia) intelligunt (ſive colligunt,) id ipſum fuit, de quo Arios * interrogavit Joſephum, quid diſcriminis eſſet inter HDi. e. ſapientes & D σε%.i. e. prudentes, (ipſe reſpon- dit:) = ſimilis eſt trapezitæ diviti, qui, dum ei denarios adferunt inſpiciendos, ipſe inſpicit (ac probat;) quando autem 81, non adferunt * ei (denarios inſpicien- dos ac probandos,) ipſe ſedet ac dolet; 82. autem ſimilis eſt trapezitæ merca- tori, qui, quando ei pecuniam adferunt inſpiciendam, ipſe inſpicit (ac probat; ) quando verò ei non adferunt (pecuniam,) ipſe circumit, 83. ac de ſua † (pecunia) adfert. 84. Eod. verſ. 13. Et cognitos ger tribus veſtras] i. e. Eos, qui cogniti ſunt vobis, nam ſi coràm me (inquit Moſes) venerit aliquis palliò ſuò tectus, non novi ego, quisnam ille ſit & de quanam tribu ille exiſtat & an is idoneus ſit; 85. aſt vos illum cognoſcitis, quia ipſum educaſtis, idcircò (hic) dicitur: & cognitos per tribus ve- ſtras. Eod. verſ. 13. Principes veſtros] Qui ſint primores & à vobis honorantur, qui- bus exhibeatis reverentiam ac timorem. Eod. verſ. 13. Etponam illos] (In iſto ver- Bbbbbbbb z bo: — — 78⁸. Senſus eſt: per ſe conſtat ac notum eſt, quòd fœminæ non mittantur exploratum nec quis- quam de illis hic cogitet, confer. hie tract. Talm. Eruvin, fol. 100. 5. & Nedarim, fol- 20. b. 79. Confer., Numer. 4. 3 I. V. 3. n. 9. & n. 10, ac Gur Arjeh fol. 199. col. 2. princ. ac not. in yppn MWh. ſoc. 30. Sic vocem illam, cujus conſtans in omnibus, quos quidem vidi, codicibus eſt lectio, hic ver- to 4 rad, a i. e. deſideravit, expetiit, eſtque n Pο i. e. ſignificat deſidetium, prout in Gur Arjeh fol. 199. Col. 2. princ. exponitur, alii explicant, quòd ſignificet ν i. e. pudo- rem, ita, ut hic intelligantur viri pudici ſeu mogeſti, utraque explicatio adducitur in nov Onat h. loc. prior tamen interpretatio texrui ma- gis convenire videtur, in Jalkut Part. 1. Fol. 259, Col. 4. princ. 'παρâ exponitur, quòd ſignifi⸗ cet Pavn Hn en i. e, exerc itatos (ſeu peritos viros) in ſubtiliter excutiendis ſive exa- minandis ratioeiniis. * Hebr. Hh&X, Arius, ſic in plerisque editionibus, at & in MSto 1. ſed in Möto 2. legitur pd fortè legendum: daaπ i, e. Antoninus ſeil. imperator, de quo vid. Geneſ. e. 2 5. v. 23. ibique not. n. 65. &1. Confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac v. 15. b c. n. 9 ¾. *X„X Hebr. Pan, in MSto I. hic additur: αα Nay) i. e. ipſe circumit & aufert, ſed videtur hæc additio minus recta. 82. Vel: pœnitentia ducitur, id enim verbum &N&, quod hic habetur, ſignificat, de quo vi- de Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 2566. 83: Hebr. , quod in noris exponi- tur: &RHνρNdbn reen deee i, e. qui accipit & dat in negotiatione, qui ſcil. negotiatur pecu- niã. † Hebr. Wwn, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. 84. Quid hac ſimilitudine innuatur, vide apud ?. Fagium in not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 85. Nemp?, ut judicet alios eisque præcipiat, con- fer. hic Gur Arjeh fol. 199, col. 2. cFircà fin. ac not. in an rw' h. loc. 1306 DEUTERONOMII. CdAb. I. bo: Db'nX;) deeſt od, ** cur? * quia HND& i. e. reatus (ſive delicta) Iſrae- litarum dependent 86. à capitibus judicum illorum, quoniam eis incumbit prohibe- re (deli cta) ac deducere illos (Iſraelitas) per viam rectam. Verſ. 14. Et reſpondiſtis mihi &c.] Appropriaſtis vobis 87. rem in commodum veſtrum, reſpondendum- vobis erat: doctor noſter, Moſe à quonam diſcere convenit, à te? an verò à difcipu- Jo tuo? non à te, quia propter illam 88. moleſtià afficeris; ſed novi cogitationes veſtras, (inquir Moſes) cogitaſtis (enim,) nunc præficiantur nobis judices multi, ſi quis (ex iſtis judicibus) non agnoverit nos, 89. offeremus ei munus & ipſe parti no- ſtræ accedet. 90. Eod. verſ. 14. A faciendum] Si fuiſſem piger, 9¹. vos dixifſetis: Ac citòö. Verſ I 5. Et accepi printipes tribaum veſtrarum] Attraxi 92. illos verbis (blandis, dicens:) vos beatos! quibusnam vos præficiemini? (videlicèt:) filiis A- brahami, Ifaaci, & Jacobi, hominibus illis, qui vocantur fratres & focii, pars atque hæreditas, omnisque generis verba amoris (plena illis dixi.) Eod. verſ. 15. Piros ſapientes & cegnitor] Sed Deo 93. non reperi (inter illos, inquit Moſes,) hæc una fuit ex ſeptem * qualitatibus, 94. quas dixit Jethro . 95. Mo- * —— ** Nam plenè legendum eſt hoemodo: h& verit, vide num. ſequ. 90. i. e. & ponam ſive conſtituam illos. 9o. Juxra Hebræum: feret nobis faciem i. e, cau- „ Hebr. äno, in utroque MSto pro eo legitur: ſam noſtram approbabit, confer. num, antec. i. e. docet (ſcil. S. Scrigtura „ quòd reatus, 89. &c.) 9 1. Vel: ſicun atus fuiſſem ac moram traxiſſem, 26. Id eft: illi judices reatu obſtringuntur, ſeil. verba ſunt Mofis. delicta non prohibeant, confer. quæ ad Numer. . 2. Confer. quæ ad Numer. cap. 9. v. 6. n. 27. no- cap. 3 1, verſ. 14. n. 56. notatsa ſunt, vide & Gurz tata ſunt, vide etiam Gur Arjeh ol. 19 9. coß. 2. Arjen Jol. 199. col. 2. fin, ac not, in Dban nee fin. ac not. in Shon mow b. loc. ut & tract. y. loc. ubi etiam Devarim rabba ad marginem Talm. Eruvin, ol. 100. 5, & Nedarim, fol. 20. allegatur, Confer. it. D. Wagenſ. Sota, p. 803 † b. n. 18. 93. Id eſt: prudentes, de hujus vocis han ſignifi- 47. Vel: attribuiſtis vobis, ſive: abſolutè pro- nunciallis, ſic verbum =r hic interpretor, juxtà notas in na MS h. loc. verbum iſtud exponntur, quòd ſignificet pryrt i. e. abſoluta decreta ſive appropriationes, ut ſenfus hujus loci 6Gt =Sewey cN Gn i. e. propter utilitatem (ſive commodum veſtrum) feciſtis atque ita de- creviſttis. 1. Scilicèt: rem ſeu legem, ſie yy, prout hic habetur, exponitur in not. Snan m, nem- pè, ut figniſncet: hr 7 ii. c. propter legem- vide etiam Siphre, ſicuti ibidem ad marginem allegatur. catione dictum eſt ſuprà verſ. 13. h. cap. n. 81. confer. not, ad 1. Samuel, c. I. v. I1. Sign. ** & n. 19. * Hebr. Ayawn, abeſt iſtud hoc loco & MSto r. 94. Sive: proprietatibus, artributis, id enim Hebr. M' hic fignificat, ex ſeptem iſtis qualita- tibus, quarum hic fit mentio, habentur quatuor Exod. cap. 1 8. v. 2 l.nempé, ut ſint: viri fortes, Dei timentes, veraces & avaritiæ oſores, ecce quatuor qualitates, tres autem hic habentur, vi- dgelicète ſapientes, prudentes & cogniti, ſic in Gur Arjeh fol. 199, col, 3. princ. aſt in notis Annn ov dicitur, quòd hoc loco quatuor me- morentur qualitates nempè: viri i, e. juſti, ſa- 9. Id ect: cauſam five ltem noſtram non appro- Naxverit camque judiciò ac calculò luo confirma- pien- CK. l. — . ſipientes honotem, 1. Pto & c⸗ Eod., verl. twelt. P den i &X ludicun autes caut. — pienes, ſ nene, u Pores dic mdes lepte zmen l as vide Princ. & in Fiphre ad emplandus: ſum, omi nori preſere 3 Hedr. wor ie, in irnĩ 96, Hebr. or commerciun dl. 1499, ſe ondr iheer dusemant col. 3. prine (,. d 10329 F. Feili: do d Quarii ſire te Kloe. dabe hot. Fign. * Rebr, dt Nrimu (40.l. dit Prohibe⸗ Et neſzondii⸗ pondendum- i cogitatonez ices multi, i iple parti no. vos livifletis: 1. illos verbis lckt:) lisl. & ſocli, ars iri.) Fod. (intet ülos, (irit jeihro 91. Mo⸗ is faciem de, cau⸗ Onler, num, antee, emolam tratillem, b.5.h. 6. l 21,no⸗ e,/0l 199 co t. 9 loc ut tiack. (Vebaim, ſ0l 10, usvocis ſgoiß. 13. h. hen ll⸗ 1.. 11. 9,. 74 c loro“ Mötol. ibutis, id enim ſeyrem iſi gveliee⸗ io, Mabenlur guatuot n ſt: Tii boltes⸗ artie ſoles, ce en bie babentut, ⸗ nes eognitt, Ein , ch. Aſt in nons loroqoatuce ne⸗ ⸗= iitii, eeulu, iec . 577. Seilicèt: princeps, in ſynagogam, Hebr. i. CAbp. I. DEUTERONOMII. 1307 95. Moſi; ſed ipſe non invenit, niſi tres (qualitates, nempè:) viros juſtos, ſapientes & cognitos. Eod. verſ. 15. Capita ſuper vos) Ut exhibeatis eis honorem, (& ut) ſint ipfi principes in venditione, * principes in acce- pto & dato, 96. ingrediatur 97. ultimus ** E& egrediatur primus, 28. Eod. verſ. 1 5. Chiliarchos] (Chiliarchus eſt) unus, qui mille (viris) præpoſitus eſt. Eod. verſ. I1 5. Centuriones] (Centurio eſt) unus, qui centum (viris) præpoſi- tus eſt. Eod. verſ. I 5. Et moderatores] Præpoſui vobis per tribus veſtras; ſunt au- tem (iſti N i. e moderatores,) qui ligant 99. ac flagellant (ſontes) lorò 100. ex judicum ſententia. 101. Verſ. 16. Et præcepi judicibus veſtris] Dixi eis: ſitis lenti 102. in judicio, ſi venerit lis coràm te ſemel, iterùm ac tertio, ne dicas: jam- antea cauſa iſta coràm me ſæpè venit; ſed ſitis accipientes & tradentes. 10;z. Eod. Bbbbbbbb 3 Eod. pientes, prudentes & cogniti, & quòd 6o. 98. Confer. hie Gur Arjeh fol. 199. col. 3. princ- dict. c. I . v. 2 1. recenſeantur tres qualitates, ae not. in nnom new h. loc. ubi rationes ad- nempè, ut fint Dei timentes, veraces & lucri o- ducuntur, cur princeps debeat primus egredi. ſores; dicunt autem Rabbini, quòd Jethro o. 99. Hebr. Prb-nn, lictores vertit P. Fagius, quem mnes ſeptem illas qualitates memoraverit; cur vigde in notis ad Paraphr. Chald. b, loc. it. infrà autem illæ omnes non ſcriptæ ſint Exod. alleg. Deurer. c. 16. v. I 8. n. 5 3. 6. 18. v. 21. iidem Rabbini adferunt rationes, 100. Hebr. ny, de qua voce confer. Numer. &. quas vide in Gur Arjeh dict. Fol. 199, col. 3. 2 1. v. 2. n 18. vide & Buxtorf. epiſtol. Dedic. princ. & in not. pn npWh. loc. ubi etiam quæ illius Abbreviaturis præfixa eſt, ubiplura de Siphre ad marginem allegatur. . verberatione, confer. & infcà Deuter. a. 16. v. „5. Hebr. ro, ſie in Bibliis Buxtorf. aliisque ex- 18. nz 54. emplaribus; aſi in editione Hebræa, qua utus 101. Confer. hic GurArjeh fol. 19 9. col. 3, med. ſum, omiſſum eſt nomen ae legitur: MN ac not. in aonm n h, loc, ubi Siphre ad'mar- i, e. quas dixerunt; ſed prior lectio huic poſte- ginem allegatur. riori præferenda eſt. . 10,2. Lentò ac tardo pede procedatis in judicio, rem Hebr. dpypna, in MSto I. pro eo legitur: ppa probè conſiderantes, Hebr. Pnrp i. e. cunctan- i. e, in divitiis ſeu pecunia. IItes ſive expectantes, ac ſi diceret: ne perfunctio= 96, Hebr. N =—νανσh, ſic vocatur negotiatio ſeu tiè ac feſtinanter tractate cauſas in judicio; ſed commercium, de quo vide Buxtorf. Lex. Talm. iisdem immoramini ac maturòê judiciò illas per fJol. 1409. ſenſus hujus loci eſt, quòd principibu⸗ pendite, vide num. ſequ. 10 3. h. verſ. it. tractat. honor iſte exhibendus ſit, ut ipſi præ aliis omni ·. Talm. Sanhedrin, Fol. 7. 6. & Fol. g. a. bus emant ac vendant, ſic in Gur Arjeh fol. 19 9, Id eſt : probè lite cauſzs ſive eol. 3. princ. exponitur, conter. vetl. ſeg. 16. 103. T elt rbe berenatt cautes lire liue. . easdem attentè ac cum ſtudio tractate, id enia cap. n. 103 parn pae* hic notat, de qua phraſi vide Bux- torf. Lex. Chald. fol. 1400. confer. & verſ, an- tec. I5. n. 96. & n. 102. . verſ. vide & cap. ſeq; 2. v. 27. n. 55. ac Gur Arjeh fol. 199. col., 3, med. ac not. in pan e. loc, ubi Siphre ad margiuem allegatur. e. Ooane n vel: weLA& roa i. e, domus San- uarii ſive templum, prout in notis ns DeH h. loc. habetur, confer. inftà v. 2 2. b. cap. ibique not. Sign. * NXX Hebr. &ε, in MSto 2. pro eo legitus Hα i. 6, primus, 1308 2 Verſ 16. In illo tempore] Ex quo illos (judices vobis) præfeci, dixi eis: non jam tem- pus iſtud eſt, ſicuti id, quod præteriit, (nam) tempore præterito fuiſtis veſtri arbitrii; 104. aſt nunc * ecce vos eſtis ſubjecti cœtui. 105. Eod. v. 16. Audiendo] (Verbum DO) notat tempus præſens, linguàâ vernaculà: ſeu formæ ſunt verba iſta:) D & NW. entend, 106. veluti (ejusdem modi 107. Eod. v. 16. Et inter peregrinum e- jus] (Dictio ) hic notat) adverſarium ejus in judicio, qui && i, e. colligit 108. adversùs ipſum verba: 109. alia explicatio (verborum iſtorum :) & inter peregrinum ejus, (nempè) etiam in negotiis habitationis 110. 1 . — . „ . . Verſ. 17. Non cognoſietis perſonam in judicio] (Hic ſermo furnum & teſtum. III. & in diviſione fratrum etiam inter eſt de eo,) qui ordinatus eſt, ut conſtituat judices, 112. ne is dicat N. decorus eſt aut Krenuus, conſtituam illum judicem, vir iſte** N. propinquus meus eſt, conſtituam- eum judicem in urbe; qui tamen non eſt exercitatus 113. in judiciis, (ſi) reperiatur, ut iſte condemnet juſtum & abſolvat reum, (hoc caſu) ego illum, qui iſtum conſtituit judi- 104. In poteſtate ac libertate veſtra eonſtituti, ſic juxta Hebræum, ubi aney α νονa, abſunt iſta à M Sto 1. ſed minus rectè. . „ Hebr. Way, in MSto z. poſteà adduntur iſta: Mar a i. e. in poteſiate (&tus ſcil. eſtis, ecce vos ſubjecti &c. . 105. Sive: communitati vel congregationi Iſrae litarum, confer bic Gur Arjeh ol. 199 col. 3. med. ac not. in n ne ubi Siphre ad mar- ginem allegatur. . . 106. Sic reddo hic: vi vel arnd, nam ita legendum puto, pro: vand, ſicuti in plerĩsq ue e. ditionibus habetur, poſſes etiam legere: VaR i. e. oyant, in MSto I. habetur: vo'e, benè, Latinis dicitur: audiens. 107. Confer. quæ ad Numer. c. 15. V. 3 5. n. 63. notata ſunt. 10⅝. Sive: congregat, congerit, confer. verſ. ſeq. 17. b. cap. n. 12 3. reſpicitur autem hac explica- tione ad vocem M quæ hie in textu ſacro ha- betur. . , 109. Vel: y i. e argumenta, rationes & ex- ceptiones, prout in Gur Arjeh fol. 199, col. 3. fin. haberur, nempè, quando pmn & airr aa ahay i. e. diſſenſio oritur propter argumenta & rationes, quæ inter illos (litigan- tes) ſunt, ſicuti in Gur Arſeh ibidem habetur, con- fer. & not. in na , ubi Siphre ad mar- ginem allegatur, vid. tract. Talm. Jevammot, Jol. 47. a. & Sanhedrin, fol. 7. Bb. 110. Sive: hoſpitii, ſic nomen σα hic inter- pretor, de qua voce vide- Buxtorf. Lex. Talmud. fol. 520. reſpicitur autem hac expoſitione ad di- ctionem , quæ hic in textu ſacro habetur, vide Gur Arjeh ol. 199, col. 3. fin. ac not. in pon neo, ubi etiam tractat. Talm. Sanhe- drin, fol. 6. ad marginem allegatur. = III. Hebr. , quæ vox hie & Levit. c. I1. V. 35. habetur & exponitur: vas fictile, in quo placenta, liba & id genus ſimilia coquebantur, vide Buxtotf. Dictionar. Hebr. hac voc, & ejus- dem Lex. Talm. fol. 103 3. confer. Raſchi not- ad Levit. dict. cap. 12. v. 35. ſenſus eſt, quòd in judicio etiam rei ſeu circumſtantiæ minimæ ra- tio ſit habenda. 112. Confer. hic Gur Arjeh fol. 199. col. 4. princ. ac not. in Saf , ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, it. Jalkut Part. 1. ol. 260. col. 1. med. *X Verba iſta: vir iſte N. propinquus meus eſt, con- ſtituam eum judicem, abſunt hic 4 MSto I. 113. Vel: ſedulus ac diligens in cauſis ſive litibus examinandis ac perpendendis, id enim dictie va hic ſignificat. DEuITERONOMH. Ca. I. CA.1. — judicem Eod. V. 17. 41, juclcin is coram caio velb eapoſiiof Cires eritti ſcipſe repe go gedecor illumjam; bes. Boc,. ſiuo rerbo tua propter loloco:) . — 114. Conler. & legn. nie 7.. * Hebr. Kie. ala bie 4 MSr0 115. Vide hie ae not. in anhellti, , allepamtur, eol. 1, med. 116, ln Tarpu ſic habetut: audigtis, U. he: a0 Sorind es e 1. wed. n. Vels int daberur, int ſligo a R, c. 19. g. 119. W: cum lic enond, Lua honeſtar 6e R. Salomo 22. * àd Gen euteron. 4 Anott, le (Al.. on jam tem. ltt atbitrii; ](Verbum usdemn moci eregrinun e⸗ colligt 103. peregrinumm n etiam intet (ie ſermo corus elt aut conſtituam- Ohrepeniatut, um conſtituit jodi⸗ — alm. jevammot, 1 w lie intel⸗ 1, Ler. Talmud, epoltione d di⸗ u ſacto habetut, 3 fin. c not in t. Talm. Sanhe⸗ uut, & Lerit a IIA- 3s ſictile in quo lin coguehmtul, . hac voe⸗eſus⸗ onler⸗ Nalchi not⸗ ſenlus , id n mliæ inimna 4 etiam Hiphte 4 1 Dan1 fol 10, auus meus eſhlon⸗ bie4 Moto ! acauſisie liben is, id cnim dictis CAF. I. DEüuTERONOMI.: r13 judicem, perinde habeo, (inquit Deus,) ac ſi is agnoſeret perſonam in judicio. 114. Eod. v. I 7. Equd parvum atque magnum audiatis] Perinde ametur *à te judicium oboli atq; judicium centum minarum, 115. nam ſi illud (judicinm oboli ſive rei mi nimæpri- us coràm te venerit, non poſtponas illud (alteri judicio majoris momenti;) alia expli- catio (verborum iſtorum:) æquè parvum atque magnum audiatis, (nempè ut eorum expoſitio fiat)juxtà Targum ejus; 116, ne dicas: iſte pauper eſt; aſt alter litigans 117. dives exiſtit eique præceptum eſt datum, 118. ut iſtum alat, juſtificabo pauperem, ſic ipſe reperietur honeſté 119. ſuſtentatus; alia explicatio: ne dicas, quomodo e- go dedecore afficiam 120. honorem iſtius divitis propter denarium? 121. abſolvam illum jam; ** ſed quando is egredietur foràs, dicam ei: da iſti (pauperi,) quia ei de- bes. Eod. verſ. I7. Ne metuatis à quoquam] i. e. Ne ſitis timidi; 122, alia expo- ſitio (verborum iſtorum:)) ad 1 (ut eorum ſenſus ſit:) ne colligas 123. verba.- tua propter ullum hominem, ut ſignificet (verbum N hoc loco idem, atque in il- lo loco:) Ni. e. congregans in æſtate. 124. Eod. verſ. 17. Qaia judicium eſt Dei] Qlic⸗ 114. Confer. hic D. Wagenlſeil. Sot. pag. 1059. & ſequ. vid. Sota, fol. 47. . &, Sanhedrin- ol. B . ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol 1694. & Jalkut * Hebr. a e iſta, & ſequentia, usque a1: . . . ;——— τ i. e. alia explicatie &c. juxtà Targum, abſun: hic à MS:o r. 115. Vide hic Gur Arjeh fol. 199. col. 4. med. ac not. in ar ., ubi etiam tractat. Talm. Sanhedrin, ſ. 7. . & 8. a. ac Siphre ad marginem allegantur, confer. & Jalkut Part. I. Fol. 260. col. I. med. 116. In Targum Onkelofi juxtà P. Fagii verſionem ſic habetur: verba parvi perinde atque magni audiatis- 117. Sive: adverſarius ejus, juxtà Hebræum: Socius ejus, confer, Jalkut Past. I. fol. 2 60. col, † e . rIZ2 3. Id efi: ne reticeas vel cohibeas verba tua, I1. med. 11g. Vel: ipfſe juſſus eſt, ſic Anvm, quod hic habetur, interpretor, confer. Buxt. Lex. Chald. fol. 189 5. & not. ad Exod. c. 2 3. Vv. 3. & ad Le- vit. c. 19. v. 1 5. n. 69. 119. Vel: cum honore, in munditie, ſic ean hbic expono, hinc Rabbinis — 5 w) i, e. lin- gua honeſta vel ſerme mundus ſive honeſtus, vi- de R. Salomonis not, ad Geneſ. cap. 17. verf. 22. & ad Geneſ. cap. 39. vetſ. 6. item infrà ad Deuteron. cap. 11. verſ. 17. num. 63, confer. I20. Pudorc afficiam, dehoneſtem, id enim ver- bum .2, quod hic habetur, ſignificat, confer. Part. I. Fol. 260. col. 1. med. II 2 1. I eſt: propter exiguam pecuniæ ſummam vel propter rem parvam, quam dives pauperi de- bet, ſic vocem , quæ hic habetur, expono, de qua vide eund. Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 559. * Hebr. v, in MSto z. poſteà additur: 197 Ri. e, coràm paupere. 122. Senſus eſt: ne dicat judex, metuo ego iſtum, ne fortè me interficiat aut metam frumenti mei incendat, ſicuti in notis a ino explicatur. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, confer. & Gur Arjeh fol. 199. col. 4. med. quæ in judicio funt dicenda, propter ullius me- tum, vrmr 7 % i, e. ne taceas, fic in notis A ν hic exponitur, confer. de hoe verbo verſ. antec. 16. h. cap. n. 10 9. 124. Sicuti Proverb. «. 10. v. 5. habetur, confer. etiam, quæ verſu præced. 16. H. cap. n. 108. de verbo iſto notata ſunt, Commentator itaque no- ſter illud dedueit % radice & i. e. collegit, alii communiter ₰ i e. timuit, metuit, confer. Sota, fol. 47. 6. & Sanhedrin, ol. 6, 6. & fol. 7. E it. Fol. §e⸗ de 1310 DEUTERONOMII. CAb. I. Quicquid abſtuleris ab iſto (litigante) præter jus, tu me adigis (inquit Deus,) ut id ei rellituam, (ſic) deprehenderis, quòd contrà me perverteris judicium. 125. Eod. verſ. 17. Referte ad me] Propter iſtum ſermonem ** receſſerat ab eo (Moſe) judicium Rliarum Zelaphchad, 126. ſic quoque Samuel dixit Saulo: ego ſum videns, 127. dixit ei Sanctus ille Benedictus: profectò ego tibi oſtendam, quòd non ſis videns z ſed ecquando ei iſtud oſtendit? (nempè,) cùm veniſſet (Samuel,) ut ungeret Davidem ac vidiſſet Eliabum, ſecumque cogitâſſet: certè coràm Domino eſt unctus ejus, 12. dixit ei Sanctus ille Benedictus: nonne dixiſti: ego ſum videns 2 (ego vero dico ti- bi:) ne reſpicias vultum ejus. 129. V erl. 18. Omnia verba, que Jfacieti] Hæ ſunt decem res, 130, quæ inter judicia pecuniaria & judicia animarum 131. diſcrimen faciunt. Verſ. 19. Beſèrtum magnum & formidabile] Nam in illo fuerunt ſerpentes ad inſtar trabium † & ſcorpiones ſicuti arcus. 132. Verl. 22. Er accesſiſtis ad me vos omne⸗] Permixtim; 133. aſt alibi illa (Scriptura) dicit: & acceſſiſtis ad me omnes Princi- es tribuum veſtrarum ac ſeniores veſtri & dixiſtis ecce oſtendit nobis &c. 134. iſta ac- ceſſio fuitdecora (videlicèt) juniores honorabant ſeniores & antè illos ibant & ſenio- res honorabant primores, ut antè illos irent; chic verò (dicitur:) & acceſſiſtis vos om- nes, (nempè:)permixtim, juniores propellebant'ſeniores ac ſeniores propellebant pri- mores ſuos. 135. Eod. v. 22. Et referant nobis verbum (Nempè,) quanam linguâ illi (habitatores terræ) loquantur. 136. Eod. v. 2 2. Viam, per quam ſendemu Non eſt via, cui non adſit obliquitas. 137. Eodv. 22. Et urbes, ad quas veniemus] Ab initio, . 384 125. Confer hic Gur Arjeh fol. 199. col. 4. fin. ac not. in nam . loc. it. Sanhedrin, l 6. , XXX Vele propter rem iſtam Hebr. —W4 nd 7 in MSto z. hic poſteà additur: Pa) i. e. punitus fuit, pna i. c. quia receſſerat &c. 126. Vide Numer. c. 27. v. J. num. 19. confer. & Gur Arjeh fol. 199. col. 4. fin. ac not. in p- e, ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Sanhedrin, fol. 8. a. 127. Sicuti 1. Samuel. c. 9. v. 19. habetur, vide & 1. Sam. c. 16. V. 6. ibique Raſchi not. 12 8. Prout I. Samuel. dict. c. 16. v. 6. habetur. 129. Sicuti 1, Sam. alleg. cap. 16. v. 7. habetur. 130. Vide caput quartum tracdtatus Talmudici Sanhedtin, quod in notis om neo allegatur, ubi decem illæ res referuntur, confer. etiam Gur Arjch fol. 199. col. 4. Kin. 131. Id eſt: quæ vitam hominis concernunt, Hebr. WD N, confer. quæ ad Exod. c. 23. v. 2. n. 9. notata ſunt. † Hebr. Q—nn, abeſt iſtud hic à4 MSto I. 132. Confer. hic Gur Arjeh fol. 199. col. 4. fin. ac not. in an nov h. loc. vide & Numer. cap. 10. v. 34. n. 61. 133. Confusè, Hebr. aya per turbam, ag- mine facto, confer. de hac voce Geneſ. cap. I. v. 4. n. 52. cœterùm verba iſta: permixtim &c. usque ad: omnes principes, abſumt in Hebræo 4 MsSto I. 134. Proht Deuteron. c. 5. v. 23. & v. 24. habe- tur, vide & not. in NR 5 loc. * Conlſer. quæ fuprà ad v. 15. . cap. num. 97. & Sign. * notata ſunt. X Hebr. 'om, in MSto 2. hic pro eo legitur: PNN1i. e. arctabant, premebant. . 135. Confer. Numer. c. 13. v. 3. ibique not. n. 4. it. tract. Talm. Chulin fol. 27. a. 136. Vide hic not, in an WMow, ubi Siphre ad marginem allegatur, it. tract. Talm. Sota, fol. 34.5. 137. Vel; via obliqua, Hebr, vne, , ſig l Numer,⸗ — 138, wfil (lacun;) (verba iſa) ſuo: Vende mihiillums Per montes (gituralten, Tuserat alin Ullam)aben non proba aſt, quando ſtis, (tunc) Cipnis, 143. nunpermin Verl. 24. Ul cus iſte) non ladicat hies — in MSto 1. 5, ue ſine obli 12 Uuk Rne md Petere ſoleban loe. 1zl Nenſt, g ſudigenir, ſu loe. 139. Conter, bie legl N. nrid 140. Fe: reden Deueronec,1. inptimisn b 141. Qumtddi datione, quon 141 141. I ell: lente taditis, ita, ut Verdis Dei conß ur chnl. — euis,) ut id ei. 1. Loc, verl. le) odicium Vident, 117, n ſis vident; dtetDavidem tus ejus, 11,, verè dico ti⸗ lelunt decemm timen faciunt, entes ad inſtar ð olnnes princi · Kc.ta iſtaac- ibant Alenio⸗ ellictis vosom⸗ opellebantpti. nam lingui lli denu Noneſt u] Abiniti, 139, — ic4 MSro 1. ig,. l n. ide& Numer⸗ca). per turbam, 9⸗ de Genel 4). 1, . ſia: permipim Ec. sblunlin Hebraeo 13, 7,14. nube⸗ o, loe⸗ b, Cap. Num. 972 ,ieſto e behill: nebant. ,B . , iigte nol ol 7,4, l. 17.1, , vv, bi Giphre 14 TlinSotn fol ,r G CAb. I. DEUTERONOMII. 13 11 13 8. ut (illas) ſubigamus. Verſ. 23. Et placuit mibi ſermo] In oculis quidem meis (placuit;) aſt non in oculis Dei; 139. quòd ſi in oculis Moſis placuit, cur ille dixit (verba iſta) per modum reprehenſionis? 140. res ſimilis eſt homini, qui dicit ſocio ſuo: vende mihi aſinum iſtum tuum, reſpondet ei: ita, (alter ei iterùm dicit:) trade mihi illum ad probandum, (alter) ei reſpondet: ita, (alter ulterius inſtat ac dicit:) per montes & valles (trade mihi illum ad probandum,) reſpondet ei (alter:) ita, cùm (igitur alter) videret, quòd (venditurus) in nulla eſſet mora, dixit is, qui comparatu- rus erat (aſinum) in corde ſuo: confidit iſte, quòd non reperturus ſim in illo aſino ullam) labem, dicit (itaque) ei: accipe pecuniam tuam, 147. ego jam illum (aſinum) non probabo, ſic ego quoque conſenſi verbis veſtris, forſitàn redibitis in vos; 142. aſt, quando vidiſtis, quòd in me nulla eſſet mora ac vos ſententiam veſtram non mutâ- ſtis, (tunc) Eod. verſ. 23. Accepi ex vobis] Ex probatis, qui inter vos erant, ex præ- cipuis, 143. qui inter vos erant. Eod. verſ. 2 3. Duodecim viros, unumquemque vi- rumper tribum] Indicat (hic Scriptura,) quòd tribus Levi non † fuerit cum eis. 144. Verſ. 2 4. Usque ad vallem (ſive torrentem) Eſibcol] Refert (hic Scriptura,) quòd (lo- cus iſte) nomen adeptus ſit ab eventu. 145³. Eod. verſ. 24. é&t exploraverunt eum Indicat (hic Scriptura,) quòd illam (terram exploratores) perambulaverint per qua- tuor in MSto 1. . loc. habetur, viam itaque rectam, quæ ſine obliquitate eſſet, ſeire volebant Iſraeli- tæ, ut ſine ambagibus irent ad locum, quemiilli petere volebant, confer. not. in an r h. loc. 138. Nempè, quænam urbes primò 4 nobis ſint ſubigendæ, vide etiam hic not. in non r h. Ioc. 139. Confer. hic D. Wagenſeil. Sot. pag. 713. &£ ſequ. n. 1. vid. Sota, fol. 34. 5. 140. Sive: redargutionis, confer. quæ ſupra ad Deuteron. c. I. v. 1, 4 R. Salomone notata ſunt, inprimis n. 1. & n., 14. 141. Quam tibi jam exſol vam ſine ulla aſini pro- batione, quoniam tibi fido, vide num. ſequ. 142. Id eſt: ſententiam ſive animum veſtrum mu- tabitis, ita, ut non mittatis exploratores; ſed verbis Dei conſidatis, qui promiſit, ſe terram il- lam vobis daturum eſſe, confer. num. Præced. 1415 & Numer. 6. 13.V. 3. H. 1 G n, 7. 143. Ex ſelectiſſimis, ex optimæ notæ vitis, ſic imterpretor hie rubp in 4 radicè —„, quod notat: farinam optimæ notæ ſive ſimilam, vide not. in par rnov h, loc. niſi fortè pro Srudp legendum: 'NDp i. e. æſtimati: uti in Thren. c. 4. v. 2. & Hiob. c. 2 8. v. 16. ac v. 19. ut & in MSto 1. habetur, vide & Numer. c. 13. v. 4. n. 10. ac Jalkut Part. I. fol. 260, col. 4. circà fin. it. Buxtorf. Lexic. Chald. ol. 1483. T Nam inter duodecim illos viros, qui miſſi lue- runt ad explorandum, (de quibus Num. c. 13. v. 8· & ſeqq/ usque ad v. 17.) nullus ex tribu Le- vi reperitur. 4 144. Confer. hic not. in mor nom ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. 145. Nam vox 7 ſignificat botrum, quia pal- mes cum uva ſua ibi ſucciſus fuit, vide Numer. c. 13. V. 24. confer. & not. in pori npw h, loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part: I. fol. 260. col. 2. Kin. ac col. 3. princ. CcccccCc 1312 DEUTERONOMII. CAp. 1. tuor ordines, 146. ſtaminis & ſubtegminis 147. inſtar. Verſ. 2 5. Er fecerunt de- ſcendere ad nos] Refert (hic Scriptura.) quòd terra Iſraêlitica altior ſit * omnibus (a- liis) terris. Eod. verſ. 2 5. Et dixerunte bona eſt terra] Quinam iſti fuerunt, qui di- xerunt: bona eſt illa? (nempè:) Joſua & Caleb. 14⁸. Verſ. 26. Et rebelläſtis] (VYerbum DND) ſignificat NNi. e. reſiſtentiam, (ac ſi diceret: )reſtitiſtis verbo ejus. 149. Verſ. 27. Et murmuräßti] (Verbum 0 ſignificat:) maledicentiam, ſic etiam (accipitur in illo loco:) verba i. e. hominis, qui diffamat. 15 . Eod. verſ. 27. Quia nos odio babuit Dominus] Et tamen ipſe vos diligebat; 151. aſt vos il- lum odio habetis, vulgari proverbiò dicitur: quod eſt in corde tuo, (id tu cogitas) de ſocio tuo, 152. & quod in illius (nempè ſocii tui) corde eſt, (id tu cogitas) de teipſo. 153. Eod. verſ. 27. Edexit nos terra E.ozpti] Eductio ejus (Dei) facta fuit ex odio (ergà nos, inquiunt lſraelitæ,) res ſimilis eſt regi mundano, cui duo erant filii, eidem- que duo erant agri;, alter irriguus erat, alter laboris, 154. quem ille amabat, * ei da- bat irriguum; quem verò odio habebat, ei dabat agrum laboris, terra Egypti irrigua eſt, 146. Sive: lineas aut ſeries, ſic dictionem porn& hic interpretor juxtà notas in bpan nov H. loc- ubi pmi& exponitur Qw i. e. lineæ, ſe ries, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 11 8. it. Jalkut dict. Fol. 26%. col. 3. princ. ubi etiam dictio ons in margine exponitur Qwi. e. lineæ ſive ordines. 147. Id eſt: in longitudinem & latitudinem, in ſtat crucis, German. Creutzweiſe / y rWw i. e. per modum ſtaminis & tubtemenis, uti in pam rnobv h. loc. habetur, udæi crucem per contemptum vocant ay) rw'i. e. ſtamen & ſubtemen, confer. Buxtorf. Lex. Chald. o.. 2542. & fol. 2596. & D. zenſein Nizzach. p. 23 & p. 2 §. item not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 80. 6. princ. ac D. Maji Theol. Jud. Loc. 20. §. 6. p. 2 86. confer. & Numer. cap. 13. v. 26. n, 5 1. * Confer. not. ad Exod. c. 3 3. verſ. I. ibique not, Sign. ** it. infrà Deuter. c. 3. v. I. n. 1. & Deut. c. 17. v. §. n. 18. & Deuter. c. 32. Vv. 13. n. 77. it. oſu. cap. 15. verſ. 3 Sign. † & ad Eſai. cap. 30.v. 2. Sign. ** & ad Ezech. c. 36. v. 2. Sign. * 148. Conter. bhic not. in an NnD, ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. 149. Scilicèt: Dei,; cœte ùm de verbo dbene vi- de Kaſchi not. ad Exod. c. 7. v, 3. n. 7. I 50. Vel: qui murmurat, ſuſurrat, uti Proverb. c. 16. v. 2 8. habetur, ubi vide Raſchi not. conter. & ſnprà v. 12. H. cap. n. 76. ac Jalkut Part. I. fol. 2 60. col. 3. princ. it. tract. Talm. Schevuot, fal. 47. 6. 151. Confer. bic Gur Arjeh fol. 2 00. col. 3. princ. & Jalkut dict. fol. 260. col. 3 princ. 152. Videlicèt π — Tan —& N&hν n Ir e Pe Jwan y i. e, dum tu odio habes proximum tuum, tu cogitas de pro- ximo tuo, quòd ipſe etiam ſic te odio habeat, prout in notis nan nev exponitur, nempè quisque ex ſuo ingenio alios metitur & quod quis de ſeipſo cogitat, id etiam de aliis (entit tam quoad odium, quàm quoad amorem, vide num. ſequ. 15 3. Joh. Druſius in not. h. loc. proverbi- um iſtud ſic tranſtulit: id, quod eſt in corde tuo contrà amicum tuum, id eſt in corde ipſius contrà te. 153. Confer. & hic not. in e h. loc. item num. ant. 15 2. 5. verſ. ac Jalkut Part. 1. ol. 2 60. col. 3. princ. 154. Id eſt: ager Gticulofus & aridus, qui labore opus habet, nempè, ut irrigetur, ſic vyn do r in notis pan ne exponitur, nimim VN vn D i. e. locus aridus, terra ſiticulo- ſa, quæ opus babet, ut irrigetur, confer. not. ad Cantic. «. 4. v. 13. n. 80. * Hæc vVerba: quem ille amabat, ei dabat irrigu- S CA.l. — el gonn Ni (Deus)eln naore Gnm 29. N wer gumn eju; 167. valliun gdibcat:). Reciti hie 139. gur ke⸗ ita fecit etial Valanigunter polaim (aot lſtaelitarum dit veniunt e] Quam ſam,) non idem ſignifie⸗ Pitur in illole (etiam in illo etiam (inillo Qan cakani — uw, blunt hi⸗ lſede. 1)5. Ki intenp Bunot,, ler. 1. egee, I. v , Mract. Talmt 19,1. ellicet mimd . dum ejns 4 Ms 167. Ali: in co zierl 1.a. Pognabit pro in eheo A ). rodt erſa ſenlos ſit qu ſalum in ryde CALL. — feterunt de. innibi(. tunt, quii⸗ 4 relelhu) ſiiltis verbo ledicentiamn, 1)o. Bod, 1. alrr l. n cogitude 1)de teiglo. afuiter od ntfliieigemn . abat, weida. “ rdiͤirtigua eſt. hinolconfet A bart,1 70l,2ꝛ00. dervot fel 49.5. 100, C0) 3. tin. Miac.⸗ 1 NW en . . er dum n ncogilas leyſo⸗ ſe te odio habeal, 2ponitur, nempt eiſtur guod gis 1e Müs ſemtid tam morem, idenumn. 1,b. loe, gtotelbi. voc elt in eolde del in cotde illue Av wod hloc⸗ calkut Dan, .h. aiue, qui lbore eut,ic vi ponitur, nimmitün gidus enaliieulo⸗ Aut, AOnlen nol a dabatinfigu⸗ ube . ũ DEUTERONOMII. 1313 .D eſt, quia Nilus aſcendit eamque itrigat; aſt terra Chananæa eſt laboris; ipſe autem (Deus) eduxit nos ex Ægypto, ut daret nobis terram Chananæam. Verſ. 2 8. Urbes magnæ & munitæ usque ad cæœlum] Loqui ſolent Scripturæ hyperbolicè. 155. Verſ. 29. Ne metuati] (Verbum X N) ſignificat πε i. e. fractionem juxtâà Tar- gum ejus; 156. eique ſimile eſt, (quod habetur in illo loco .) Mv i. e. in ruptura 157. vallium habitando. Verſ. 30. Pugnabit pro vobis] (Pronomen 0))hic ſi- gnificat:) DOν. e. propter vos. 158. Verl. 31. Et in deſerto, quod vidiſti] Redit (hic Scriptura) ad textum ſuperiorem (nempè, ad verba illa:) juxtà omnia, 159, quæ fecit vobiscum in £Ægypto, (ut ſenſus ſit, ſicuti fecit vobiscum in Ægypto;) ita fecit etiam (Deus) in deſerto, quod vidiſti, quia portavit te &c. Eod. verſ- 31. Velatiportat aliquis filium ſuum] (Textus iſte exponendus eſt,) veluti illum jam ex- poſui in (notis) ad (verba iſta:) & profectus eſt angelus Dei, qui antecedebat caſtra Iſraelitarum &c. 160. nempè res ſimilis eſt viatori in itinere, quem filius ejus præce- dit, veniunt latrones, ut illum captivum abducant &c. 161. Verſ. 32. Atque ea ix re] Quam vobis promiſerat (Deus, nempè, jut introduceret vos in terram (promiſ- ſam,) non credidiſtis ei. Verſ. 33. Ut oſtenderet vobis] (Verbum D2NN& hic idem ſignificat,) atque DONNπ. e. ut oſtenderet vobis, 162. ſic quoque (acci- pitur in illo loco:) DN 163. i. e. ad deducendum eos per viam, eodem modo (etiam in illo loco ſumitur:) P, 164. i. e. ut faciam audire vocem laudis, ſic etiam (in illo loco:) ut eat 165. i. e. quò annunciet in Jisrehel. Verſ. 36. Quam calcavit] (Nempè: urbem) Hebron, dicitur enim: & venit usque ad (urbem) CcccCcCcCCcC 2 He- um, abſunt hic in Hebræo, 4 MSto 1. minuùs rede. . 155. Sic interpretor hic: νς ihh, confer. Buxtorf. Lex. Talm. ſol. 58 8. & Raſchi not. ad 1I. Reg. c. I. v 40. ac not. in ar npv h. loc. 1 tract. Talmud. Cholin, fol. 90. 6. & Tamid, ol. 29. a. 156. Ubi habetur Thann N i. e. ne frangamini, ſeilicet animo; abeſt autem iſtud: juxtà Tar- gum ejus, 4 MSto I. 157. Alii: in concavitate vallium, ſicuti Hiob. c. 30. V. 6 habetur. 15 8. Id eſt: pro vobis, confer. quæ ad Numer. c. 32. verſ. 2 8. n. 27. netata ſunt, abſunt & hæc: pugnabit pro vobis cc. usque ad: & in deſerto, in Hebræo à MSto 1. 159. Proùt verſu antec. 30. h. cap. habetur, 'ut ſenſus ſit, quòd Deus Iſraëlitis benefecerit non ſolùm in Ægypto; ſeu etiam in deſerto, dum portavit illos, ſicuti vir filium ſuum &c. ſic in notis t'pan nov hic exponitur, confer. & Gur Arjeh fol. 200. col. 3. princ. 160. Sicuti Exod. c. 14. V. 19. habetur. 16 1. Vide notas ad Exod. dict c. 14. V. 20. 64. confer. & infrà Deuter., cap. 4. n. 49. 162. Vide Exod. c. 13, v. 2 1. num. 60. G Numer. . 5. V. 22. n. 92. & n. 9 3. etenim vocalis Patach, quæ ſub litera Lamed in verbo oti& habe- tur, an r D i, e. ſupplet defecdum (literæ) Heh, ſic in notis mmam nD exponitur. 163 Pro Sririͤ, vide Exod. dict. cap. 13. Vv. 2 1. jibique not. . 164. Qued poſitum eſt pro ymvmy, vide Pſalm. 26. v. 7. 6 165. Pro a, vide 2. Reg. cap. 9. verl. 15. ibi- que not. num. verſ. 37. h. loc, 1314 DEüuTERONOMII. CAb. I. Hebron. 166. Verſ. 37. Iratus eſt) Plenus foit indignatione. Verſ. 40. Rever- timini] Cogitaveram ego, latus Septentrionale, ut ingre 168. & vobis ipſis cauſa fuiſtis moræ. ſiciſcimini in deſertum versù labant ad meridiem montis Sehir, diſtinguebat 169. Eod. ut traducerem vos per viam latam 167. terræ Edom ad deremini terram (promiſſam; ſed) vos contemſiſtis verſ. 40. Revertimini] KRetrô ite & pro- smare Suph, nam deſertum, per quod (lſfraelitæ) ambu- mare Suph à monte Sehir; nunc (autem, inquit Deus: ) vertite vos versùs mare & circumite montem Sehir, 170. om- nem plagam ejus meridionalem ab occidente ad orientem. 171. Verſ. 41. Et vo- luiſtis] (Verbum rN) notat )301 i. e. ecce nos (promtos,) ut aſcendamus 172. ad locum, (hæc fuit) lingua, 173. quà dixiſtis: )i. e. ecce, ac ſi diceret: parati fuiſtis. Verſ. 42. Non aſcendetu] Non aſcenſus erit vobis; ſed deſcenſus. 174. Verſ. 44. Sicuti faciunt apes] Quemadmodum apis iſta, quando pupugit aliquem, ſtatim moritur; ita etiam iſti (Amorrhæi,) cùm vos percuſſerint, ſtatim morientur. 175. Verſ. 45. Nec audivit Dominus votem veſtram] Ut ita dicam 176. vos menſu- ram clementiæ ejus feciſtis ac ſi is crudelis eſſet. 177. Verſ. 46. Atque ſediſtis in⸗ Cadeſch diebus multis (Nimirùm) novendecim annis, dicitur enim hic: ſecundùm dies, quibus conſediſtis in cœteris profectionibus; fuerunt autem illæ (ſimùl nume- ratæ) triginta octo anni, 12,8. ex iſtis morati ſunt novendecim annis in Cadeſch ac novendecim annis ambulàrunt carptim imminuti, 179. atque reverſi ſunt in- Ca- 166. Sicuti Num. c. 13. Ven, 2 3. habetur, ubi vide not. D. 27. 167. Confer. hic Gur Arjeh fol. 200. col. 3. med. & cap. ſequ. 2. v. I. Sign. A „½ 16 8. Perversè egiſtis, Hebr. Srhphyv ‚ in MSto 2. poſtel additur?: Dayn i. e. opera veſirs (ſcil. corrupiſtis.) vide, quæ ſuprà ad v. 2. B. cap. n. 24. notata ſunt, confer. & cap. ſequ, 2. Vv. I. n. 2. ac Numer. c. 11. V. I. n. 6. 169. Vide cap. ſequ. 2. V. I. n. 3. 170. Confer. quæ ſuprà ad dict. v. 2. b. cap. num. 25. notata ſunt. 5 171. Vide alleg. cap. ſequ. 2. V. I; n. 4. 172. Proùt Numer. c. 14. V. 40. habetur, confer. not. in pam rοb5. loc. & Gur Arjeb fol. 200. col. 3. med. 173. Nempè: 1, qua uſi erant Iſraelitæ, dum aſcendere volebant ad locum, quem dixerat De- us, de quo vide Numer. dict. c. 14. v. 40. 274. Id eſt: non victores eritis ſed victi ſuccumbe- tis, confer. not. in nn b. loç, ac Gur Arjeh (Ol. 200 col. 3 med 175. Vide etiam hic not, in a e, ubi loci ĩſtius explicatio habetur. 176. Vel: ſi ita dicere fas eſt, Hebr. an, de "hoc vide Raſchi not. ad Exod. c. 15. V. 8. n. 90. & ad Deuteron. c. 1 1. verſ. 12. num. 26. con- fer. & D. Wagenlſ. Sot. pag. 72 8. & pag. 730. num. 5. S 177. Id eſt: clementiam Dei crudelitatem eſſe pu- tàſtis, ex Deo benigno & miſericordi feciſtis cru- delem & quod ipſe clementer in vos conſulerat, confer. not. in man n b. loc. 178. Conf. hic P. Fagii not, ad Paraphraſ. Chald. & Junii ac Tremellii Obſervat. h. loc, item not. in "pon nov ut & Gur Arjeh fol. 200. col. 3. med. ac tractat. Talmud. Megilla, fol. 2 1. a. 179. Id eſt: paulatim variis caſibus conſumpti ac quaſi dilacerati, ſic verbum n, quod hic Lex. Chald.dl. 9 19 id vos tanquàm crudelitatem interpretati eſtis, habetur, interpretor & expono, conter, Buxtorf. Url vi⸗ me coavertetn mlempleg 0d orienten iertmino m. od. verſ-. onalem ue⸗ ie klecite veltris ad Orientalem iticamn. ne bellam Etiam velt — 1g0. Drout 1991. Hedr. d di, igne dus vide d bin. utrius trudito 0, Prodiät An hicad deie I. Conler. ut”ca. ererss es 7.0.16 0, . loc⸗ . 3 Vice, u notata ſont Mebrnſd d 4. Hebr. 1,e. versis 1. 40, 1/ (A. 1. —.— 40. Rever. TE Edom ad Kontemdlſtis ne Kt. litr) ambu- dekir; nune lir, 170, Otn⸗ 1. 4I. N. ndamus 171, iceret, Patati elcenlas. 114, git aliquem, n morientur. 6. wOs menlu⸗ ue ſeliſi in⸗ hie: ſecundum e(ſimul nume. sin Cadelch a rerli ſunt in⸗ Ca. — An , Udi ,Hibr o d c. I . V he n 90. 11. Mur. 16 c01⸗ gudeltnen elehl⸗ ſeicotci fecilizctu⸗ er in vos conſlerth mintetgemi elic o. 1A Draphnal Cbald. õ Areh ſal 10,, col . Meglle, 0. 11.40 caCbun conſumpti⸗ nDd i CaAp. II. Cadeſch, ſicuti dicitur: & agitavit eos in deſerto, 180. DEUTERONOMII. 1315 ſi reperi in Seder Olam. 181. CA. II. VErſ. I. Et profecti ſumus in deſertum] Niſi peccâſſent (Iſraẽlitæ,) tranſiſſent per viam montis Sehir, 1. ut ingrederentur in terram (promiſſam) à plaga ejus . meridionali versuùs Septentrionem; ſed quoniam contempſerant, 2. ideòè converterunt ſeſe versùs deſertum, quod erat inter 3. mare Suph & inter meridio- nalem plagam montis Sehir & ambulàrunt juxtà auſtralem ejus partem ab occidente ad orientem versuùs mare Suph, * per viam, quà ex ⁵Ægypto erant egreſſi, quæ erat in termino meridionali versus occidentem, 4. exinde ambulârunt ad latus orientale. Eod. verſ. I. Et circumivimus montem Sehir] (Nempè) omnem tractum ejus meridi- onalem usque ad terram Moabiticam. * Verſ. 3. Convertite vos ad aquilonem⸗] 1i. e. Flectite vos versuùs plagam orientalem à meridie ad Septentrionem, 5. faciebus 1 1. Confer. hic Gur Arjeh fol. 200, col, 4. princ. 2. Nempè: bonum Dei propoſitum, vel: quia 32. Vide, quæ ad cap. antec. 1.v. 40. num. 169. zHebr. d M, abſunt iſta hic ab utroque MSto gro, Nlke, Bune. veſtris † ad Septentrionem converſis, ſic reperiebantur, quòd ambularent per plagam orientalem, atque hoc eſt, quod dicitur: & venerunt ab oriente Solis ad terram Mo- abiticam. 6. Verſ. 4. Et cavete vobis valde] Sed quænam eſt iſta cautio? (nempè,) ne bellum contrà illos moveatis. 7. Verſ. 5. 1rque ad veſtigium plantæ pedi] i. e. Etiam veſtigium plantæ pedis, 8. ac ſis diceret: etiam veſtigium pedis non conce- Sccccccc 3 — do jehfol. 200, col. 4. med. ac not. in ar NPh. loc. *„½ Hebr. & N, in MSto z. poſteà adduntur ifſta Si e aee en ente Van e i. e. cogiraveram, ut traducerem vos per viam latam terræ Edom, (eadem habentur in notis ad cap. piæc. 1. Vv. 40. ubi vid. n. 167.) 5. Conkfer. verſ. antec. I. h. cap. n. 4. vide & Gur Arjeh ſol. 200, coOl. 4, med. ac not., in "a D* h. loc. H I Hebr. n, in MSto z. pro eo legitur: 7 as i. e, convertite vos. 6. Sicuti Judic. cap. II. v. 18. habetu, ubi vide not. num. §5. 1 7. Prout verſu ſequ. 5. h. cap. habetur, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald . loc. ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 6 5. a. med. 8. Confer. not. in nam N b. loc. ubi partieulæ 3) ha betur explicatio, * Hebr, M72 iſtud & ſequentia, usque ad: &a y i. e I90. Proùt Numer. cap. 3 2. V. 1 3. habetur. 181. Hebr. dy , ſie dicitur Chronicum mun- di, idque aliud majus, aliud minus eſt, de qui- bus vide ad mD ac Buxteorf. Biblioth. Rab- bin. utriusque verſionem Latinam cum notis erudite orbi expoſuit D. Joh. Meyerus, editio prodiit Amſtelædami 1699. reſpicitur autem hic ad Seder Olam cap. 9. ut & cap. præced. I. v. 40. perverse egerant, confer. quæ ad cap. antec. I.v. 37. n. 16 8. notata ſunt, vide & not. in pan n, h. loc- notata ſunt. 4. Hebr. Wadyn, in MStO I. pro eo legitur: NE i. e. versàs Orientem, confer. alleg. cap. antec. 1. V. 40. n. 171. & V. 3. 6. cap. n. 5. item Gur Ar- 1316 DEuTERONOMII. CAL. II. do vobis, ut tranſeatis per illorum (Ildumæorum) terram, niſi iſtud fiat eorundem li- centiàâ; 9. eſt autem expoſitio allegorica, (nempè: non concedo vobis etiam veſti⸗ gium pedis,) donec 10. veniat dies conculcationis plantæ pedis ſuper monte oliva- rum, dicitur enim: & ſtabunt pedes ejus &c. 11. Eod. verſ. 5. Poſſeſionem Eſauo] (Dedi montem Schir, nempè hæreditatem, quæ venit) ab Abrahamo, (nam) decem- populos ei 12. dedi, (ex his) ſeptem dedi vobis, 13. Cenæus (autem **) & Ceneſæ- us ac Cadmonæus 14. ſunt Ammon & Moab atque Sehir, unum ex illis (nempè Ce- næum dedi †) Eſauo, ac duos (ſcil. Ceneſæum & Cadmonæum, dedi) filiis Lothi, loco mercedis, quoniam (ille Lothus) abierat cum eo ( Abrahamo) in gytum nec divul- gaverat, quando (homines ejus) dicebant* de uxore ejus (nempè Abrahami:) ſoror mea eſt, 15. fecit (itaque Abrahamus Lothum) iſtum tanquâm filium ſuum. 1 6. Verſ. 6. Emeti] (Verbum )) ſignificat Hp i. e. emptionem, atque ſic (accipi- tur in illo loco:) quod % i. e. emi mihi, 17. nam in urbibus maritimis 10 vocant i. e. emptionem. Verſ. 7. Quia Dominus, Deus tuus, benedixit tibi] Qbo- i. e. donec veniat, abſunt ½ MSto I. ſed in MSto 2. non ſolum iſta, ſed & ſequentia, usque ad: Wyij i. e. poſſeſſionem Eſauo, delunt. 9., Seu: conceſſione ac permiſſione, ſi itaque illi conceſſiſſent Iſraelitis, potuiſſent tranſire per eo- rum terram, quocirea Moſes miſit ad regem ſi- liorum Eſaui, ut is tranſitum permitteret, uti Nu- mer. .20. v. 14. habetur, vide not. in 'nan .* b. loc. 10. Expoſitio iſta myſtica inde nata eſt, quoniam hic in textu ſacro ulurpatur vocula: 3y, quæ no- tat: usque ad, quæ eſt Nyn N— i. e. vox denotans quantitatem tem poris ſive certum tempus, ſic in not. Dam rhic ex- ponitur, confer. & Gur Arjeh fol. 200. cl, 4. fin. 11. Uti Zachar. cap. 1I4. Verſ. 4. habetur, ubi vide Raſchi not. 12. Videlicèt: Abrahamo, uti Geneſ. cap. 1 5. v. 19. 20. & 2 1. habetur, confer. cap. antec. 1. v. 7. n. 47. it. tract. Talm. Naſir, fol. 6 1. a. & Kidduſchin, fol. 18. a. 13. Nempè: Hethitas, Girgoſitas, Emoræos, Ce- nahanæos, Periſæos, Chivæos & Jebuſæos, qui ſeptem populi recenſentur Deuteron, cap. 7. V. ** Hebr. , ſic præmiſſa literà legitur hic in u- troque MSto. . 14. Qui Geneſ. dict. c. 15. V, 19. habentur, ubi vide not. n. 85. confer. & infrà Deuter, c. 1 8. V. 1. n. 1I. † Hebr. nr, ſic in MSto 2. hic additur. * Hebr. hbâ ve, in MSto I. legitur: ee ) HN i, e. quando dicebat (ſcil. Abrahamus, Pak,) ſic etiam in MSto 2, hic additum re- peritur. 15. Sicuti Geneſ. eap. 12. v. 1I 3. habetur. 16. Ita, ut is Lothus tanquàm Abrahami filius, hæreditatis loco acciperet duos populos, nempè Ceneſæum & Cadmonæum, juxtà hanc expo- ſitionem Rabbinicam poſteritas Abrahami hæ- reditate accepit decem populos, quos Deus ſe- mini Abrahami promiſerat, (Geneſ. c. 1 5. verſ. 19) nempè ſeptem ex illis populis poſſederunt Iſraëlitæ, atque unum Eſauus ; duos verò po-= ſteritas Lothi, quem Abrahamus tanquàm fili- toris noſtri habetur; vide tamen, quæ Deute= ron. cap. antec. I. v. 7. n. 47. notata ſnnt. 17. Sicuti Genelſ. cap. 50. verſ. 5. habetur, ubi vi= de not. n. 3. confer. & Hoſe. cap. 3. V. 2. ibique not. num. 3. um ſuum habuit, prout hic in notis Commenta- A.I. — bocrcl hauperes ersus lept lem. 1¹0, tisDeus) eique ſpec metuit Mo⸗ dabantur a cet)ullo in amilla no⸗ que Focar 129, Verl. im guos de in illa tegt Loch eosn repatati un — 1h. ldell: ne primere der dirites teci Gur Arjeh, I9. Hebr xn in editione in exempl denelcium. lic imerzen 39 Hehr, on Vnn ie, MSto :, 1, Conlet. h dendt. in c, D. 4. 11. Vide er Miinc. c n Lenleil. Sor 11. Kieuni Nu bienadn, ma fol z lin 0l, ¹1. odt in, 14. lia, t er Ratinmnon (Mll. — A Drundemli. etiam veſti⸗ tonte olipa⸗ nnen bſu m) decem. Cenele. (nempee⸗ PLothi, loco n nec divul. himi:)ſoot mn ſuum, 16, de ſe accipi⸗ imis 5) enedirit tihi — Nlegiturhie in ⸗ . habentur, ubi Deutet, , 14⸗ek. diur, 1. koitur: N ſcil. Abrahamus, ,bicaaditum e⸗ nabeu. Abrshami hliut, sohilos, nempht unta hant eipo⸗ 1s Abtahami hæ- s, glos eis ſe⸗ Genel e 1 ,ſe ⸗ opvls poletemn 35, Juos vend ho⸗ mus nguim fli. wen, Jue Deate⸗ ,nOtni n. Mbau, lbiyi⸗ ſae. 1. CAF. II. DEuTERONOMII. 1317 Quocircâ ne ſupprimatis 18. beneficium meum, 19. ut vos oſtendatis, quaſi ſitis pauperes; ſed oſtendite vos divites. Verſ. 9. Et convertimus nos ** & eranſivimus] Versùs ſeptentrionem nosmet convertimus, ut proficiſceremur ad plagam orienta- P Plag lem. 20. Verſ. 10. Nec bellum contrà illos moveas] Non interdixerat cis (lſraeli- tis Deus,) niſi bellum contrà Moabitas; (Iſraëlitæ) autem illis metum intulerant 21. eis que ſpeciem præbuerant, ac ſi illis arma eſſent illaturi, quocircà ſcriptum eſt: & metuit Moab 22,. propter populum (Iſraeêliticum,) quoniam (Ifraelitæ) illos depræ- dabantur ac ſpoliabant; aſt de filiis Ammon dicitur: ne laceſſas 23, eos, (videli- cèt) ullo incurſu hoſtili, 24. idque in mercedem verecundiæ matris eorum, quoni- anm illa non revelaverat de patre ſuo, 25. ſicuti fecerat (ſoror ejus) natu major, 26. quæ vocavit nomen filii ſui Moab. 27. Eod. verſ. 10. Har] Eſt nomen provinciæ. 2 8. Verſ. II. Emim jam anteà &c.] Tu exiſtimas, quòd iſte (populus) ſint Repha- im, quos dedi Abrahamo, 29. quoniam Emim, qui ſunt Rephaim, anteâ habitârunt in illa (regione;) ſed non eſt ita, quoniam iſtos Rephaim expuli à facie filiorum- Loth eosque illorum loco conſtitui poſſeſſores. 30. Verſ. 12. Rephaim] Gigantes reputati ſunt iſti Emim, perinde atque Hanakim, qui dicuntur D'Na Rephaim, quo- niam 18. Id eſt: ne ſitis ingrati, ut velitis celare vel ſup- primere beneficis, quæ vobis exhibui, dum vos divites feci, confer. not. in "an rnov h. loc. ac Gur Arjeh fol. 200. col. 4. fin. 19. Hebr. Mam, ſic täm in Bibliis Buxtortf. quàm in editione Hebræa, qua uſus ſum, legitur, aſt in exemplari bon no habetur: Manm i. e. beneficium ejus, niſi fortè error typographicus hic imervenit; ſed res eodem redir. *X Hebr. 19) iſtud & ſequentia, usque ad: 7 ) nn i. e. nec bellum contrà illos &c. abſunt 4 MSto 2. 20. Confer. hic Gur Arjeh /ol. 20 1. col. I1. princ. ac not. in an 1 h. loc. it, not. ad v. I. h. c. n. 4. D . * 21. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 20 1. col. I. princ. ac not. in an ev h, loc. item D. Wa- genſeil. Sot. p. 194, n. 10. 22. Sicuti Numer. c. 22. verſ. 3. habetur, confer. hic tractat. Talm. Naſir, ſol. 2 3. b. & Bava ka- ma, fol. 3 8. a. b. it. Horajot, ol. 11. 2. & Cho- lin, ol. 60. b. 2 2 3. Proùt infrà v. 20. h. cap. habetur. 24. Ilta, ut etiam a roayn & Ne i. e. an- gatiam non imponas eis (ſcil,. Ammonitico, po- pulo) prout ex Bava kamea, f. 3 8. 56. D. Wagenſ. in Sot. p. 184. n. 10. adducit, id eſt: nullà o- mninò moleſtia illum afficias, confer. & not. in 'no o h. loe. 2 5. Id eſt: factum patris ſui, videlicèt inceſtum, quantum in ipſa fuit, eelavit & abſcondit, ſecùs ac fecerat ſoror. ejus, natu major, vide num. ſeq. 27. 26. De qua vide Geneſ, c. 19. v. 37. ibique not. num. 84. 7. Nam 2 &&â ſignificat: & patre, ſcilicèt: conee- pi filium, atque ita detexit & manifeſtavit ince- ſtum patris ſui, vide num. antec. 2 5. bh. verſ. 28. Vel potins: montis & totius tractus monta- ni, prout Junius ac Tremellius ad Numer. c. 2 1. v. 28. exponunt, confer. & Gur Arjeh fol. 20I. col. 1. med. ac not. in an irnp , loc. it. tract. Talm. Kidduichin, fol. 18. a. 29. Vide, quæ infraà ad verſ. 2 1. . cap. num. 44. notata ſunt. 30. Confer. hic Gur Arjeh fol. 20 I. col. 1. med. ac not. in a h. loc. vide & infrà dict. v. 12 I. b. cap. num, 4 4 1318 DEüTERONOMII. CAP. II. Kus fuit hominibus, ſic quoque (dicitur:) que dedi filiis Eſau. 33. . — niam cujuslibet, qui illos videbat, manus Hρ° D i. e, remittebantur. 31. Eod. v. 12. Emim] (Vox DD&& inde nomen traxit,) quia ?NP& i. e, terror eorum inje- & in Sehir habitârunt Chorim, 32. eos- Verſ. 13. Expulerunt eos] (Verbum )¹) notat tem- 7 . ——. .. us præſens 34. ac ſi diceret: dedi eis (filiis Eſau vires, ut poſſent illos (Chorræos) expellere 3. & penitus ejicere. 36. Verſ. 16. Fuit (manus Domini) contra illos] Ur feſtinanter & cum celeritate deleret eos intrà quadraginta annos, ne ipſi filiis ſuis ampliùs cau conſumpti eſſent Ge. ſa eſſent, ut hi in deſerto morarentur. 37. Verſ. 18. Et locutus eſt Dominus mecum &c.] Aſt ab eo tem- Verſ. 17. Cùm autem omnes ore, quò miſſi fuerunt exploratores, usque ad hoc tempus, non dictum fuit in textu: RNi. e. & locutus eſt; ta oct ſt; 38. ſed i. e. & dixit, ut doceat te, quòd totis trigin- o annis, 39. quibus Ifraélitæ fuerunt reprehenſibiles, 40, oraculum Divinum non 31. Vel: remiſſæ ac debiles fiebant, vide P. Fagi- um ad Paraphr. Chald 6. loc. ac not. in aôαπσ Hρνο b. loc. 32. Sicuti verſu ſequ, 13. h cap. habetur. 3. Senlus hujus loci eſt: quemadmadum Re- phaim expuli eorum que tertam dedi filiis Loth, ati verſu antec. 11. F. cap. dictum eſt;) ita & Chorim expuli egrumque regionem dedi filiis E- ſau, confer. not. in N h. loc. 34. Sive: exiſtentiam & continuationem actus, ut ſenſus Rit: quoniam hic ſctiptum eſt: —in forma ſive modo temporis futuri; cum tamen Glii Eſau illos Chorræos jam expalerint, atque i⸗ ta haud conveniat huic loco, explicare verbum i- ſtud per tempus futurum, ideò illud exponi de- bet per tempus præſens hoc modo: dedi eis vi res &c. ſic in Gur Arjeh fol. 201, col. 1. fin. && in not. am Mn h. loc. exponitur, confer. & num. ſequ. 3 6, ac not. ad Hoſeæ cap. 2. verl. 13. n. 16. & ad Exod. c. 14. verſ. 6. Sign. X 35. Commentator noſler verbum =.§ hic ita exponit, ut idem ſignificet, ac i. e. ex- ulerunt eos, ſicuti etiam in textu ſacro ttanſtuli, confer. infrà veri.2 3. h. cap. ubi etiam verbum u hoc ſenſu uſurpatur, vide & Raſchi not. ad Numer. c. 14, V. 12. & ad Numer. c. 14. V. 24. D. 39. confer. & Numer. cC. 2 1. V. 32. & Nu- mer. c. 32. v. 39. n. 34. 36. Nempè: 72 y vyn j. e. ſemper, donec penitùs deleantur; ſic in Gur Arjeh fol. 20 1. col. 1, fin. exponitur verbum 27, quod hie ha- betur & notat continuationem actus, conter. num. antec. 34. h. v. & c. ſeq. 3. v, 6. n. 12. infrà Deuteron. c. 27. v. I. n. I. vid. & not, ad Geneſ. c. 29. v. 3. Sign. * 37. Nam, quamdiu aliquis ex illis ſuperſtes fuĩt vdy en en & i. e. non venerunt filii eorum in terram (promiſſam) ſic in notis nvæ nan exponitur. 3 8. Nempè an pwha i. e. linguâ amoris vel ſer- mone blando & dilectionis pleno, uti in not nar MW h. loc. exponitur, confer. & Gur Ar- jen fol. 201 col. 1. fin. 59. Hebr. —aw nr Wννο in Möto 2. pro his legitur: r Wν i. c. triginta ac duo- bus annis; ſed error ibidem eſt, confer. hic Ra- ſchi not. ad Levit. c. 1. v. I. n. 2 5. vide & num 41. h. verſ. ite tractat. Talmud. Bava batra Jol. 121.5. S. 40, Vel: objurgatione digni, eculpabiles, Hebr. , de cujus verbi lignificatione vide Bux- torf. Lex. Chald, fol. 1324. confer, & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 114. a. med. indi- catur autem dictione *α excommunicatio ac ſi diceretur, quòd Iſraelitæ fuerint ann i. e quaſi excommunicati, quo ſenſu etiam accipitut Levit. dict. c. 1. v. I. Sign. * vide Lightfoot. ad I. Corinth. cap. 5. V. P. 167, & ſeq edit. Lipſ. ubi plura. 2 CAl. I — non fuerite znimoque het Prophe Pegui nun Ferl. 19. (Ciſeimus) Ira lyba niam Kephe mno. 44.) debhiliſtha cipes Philin nque Harh lecho, non contrà illos occupirunt, pete, 41. 48, tempor Verl.27. B — 41. Qvali umi⸗ Leyit,lleg. 39. 1. yerl. 41 Kye: znich Dy') hic er Foldn Wy ſolüim leoinn † Confer hiet bayabunn ’. 43. Kicuni perſi e Nalir ſe Otajot, ſ0 5 Ner⸗ A S 44. Confer, ſup ca. ſel. 4). die ſole, t. Talm. Chuli Wone Cherogth, ſintain li⸗ CAN. I. — zn kod. v. Korum inſe. IIn, 32, es⸗ ) nont ten. 8(Chorrzos) )antnd ilf ipliflitz ſuis 1dutem omnes abeo ten. fit in teutu: dtotis tigin⸗ Hlum Divxinum non —— m QRas, conter, .J.7, 6. M 11 & I1. Vid. & not,ad Lillis ſuperliesfuit hon veneront filii )ſe in notis wo⸗ gui moris el ſet⸗ pleno, Gi in not. conlen & Gur At⸗ in Mto 1, o bis e. mginta 1c duo⸗ eſt, conter, hic Ha. n 17, Vide & nußn. s. Banabilla, fol, ,epſpabiles, Uebr. ſeatione vide Bu⸗ conler, & not, ,114,‧3. med, indi⸗ ercommuhicitidt enint n ſeaſu etiam accipltut 7 vide ligtivot. 2d 6,, eg ei liet. non fuerit ei (Moſi) peculiariter addictum 41. ſermone dilectionis à facie ad faciem animoque compofitòô, 42. ad indicandum, quòd præſentia Divina non habitet ſu- per prophetis, niſi, propter populum Iſraeliticum. Verſ. 17. Viri bellatores] (Nem- pè, qui numerati erant) à viginti annos nato, qui (ſcilicèt) ad bellum egreſſi erant. † Verſ. 19. Tu tranſis hodib terminos Moab] E regione filiorum Ammon, 4. hinc (diſcimus,) quòd terra Ammonitica versùs Septentrionem (fuerit ſita.) Verſ. 2r. Terra Rephaim etiam iſta fuit reputata] Terra Rephaim etiam iſta fuit reputata, quo- niam Rephaim anteà in illa conſederant; ſed iſta non eſt ea, quam dedi Abraha- mo. 44. Verſ. 24. Havhbaos quoque, qui habitabant in Chazerim & .] Havhæi ſunt de Philiſthæis, etenim illis annumerantur in libro Joſuæ, nam dicitur: quinque prin- cipes Philiſthæorum, Azatæum, Asdodæum, Aſcalonæum, Gathæum & Hekronæum atque Havhæos; 45. ſed propter juramentum, quod Abrahamus præſtiterat Abime- lecho, non poterant Iſraêlitæ illorum terram ab ipfis auferre, (quocircà ego Deus) contrà illos induxi Caphthoræos, 46. qui eos perdiderunt & illorum loco (terram) occupàrunt, nunc itaque vobis permiſſum eſt, (terram) illam ex eorum manibus eri- pere. 47. Verſ. 26. Sub omni cælo] Docet (hic Scriptura,) quòd Sol ſteterit Moſi 48. tempore belli contrà Ogum 49. & quòdd res iſta fuerit manifeſta ſub omni cœlo. Verſ. 27. Exr deſerto Ketbemoth] Quamvis mihi non præceperit Deus, (inquit Mo- ſes,) 41. Quaſi unitum & aſſociatum, conier. quæ ad] 8. S Cholin, fol. 60. 5. Levit. alleg. «. 1. V. I. n. 2 5. notata ſunt, vide & n. 46. Qui deleverunt Havhæos, prout hoc verſu 24. 39,. h. Verſ. habetur. 4A2. Sive: animô tranquillo & placatòô, ſic 2 47. Sine violatione juramenti, quod Abrahamus Hny" hic expono, confer. Buxtorf. Lex. Chald. præſtitit Abimelecho, de quo paulò antè dictum Jol. 9 89. ac not. in ma cœterùm iſta: eſt, confer. infrà verſ. 32. h. cap. ibique not. DELy ae abfunt hic à MSto z. in MSto 1. Sign.** ſoluùm legitur: ² i. e, & ſedatè. 428. Præter rationem, à Commentatore noſtro 1† Confer. hic tractat. Talm. Taanit, Fol. 30. 56,. & hic adductam, Rabbini factum iſtud exinde con- Bava batra, fol. 12 1. b. 1(luudunt, quoniam hic dicitur: —n næ i. e. 43. Sicuti verſu ſequ. 20. . c ap. habetur, confer. incipiam dare, & Joſuæ c. 10. V. 12. etiam dici- hie Naſir. ol. 23:6. & Bava kama, fol. 3 8. 6. it. tur: in a j, e. die, quo dedit Dominus, Horajot, fol. I1. a. SESESc, ſicuti igitur ibi ſtetit Sol; ita etiam hic ſte- X Hebr. *τ &, in MSto 2. poſteà additur: tit, ſic in notis or hew h. loc. habetur. DL) N i. e., terra Rephaim. 49. Hebr. y nrun, ſic in omnibus, quæ qui⸗ 44. Confer. ſuprà verſ. I1. h. cap. n. 29. & n. 30. gdem inſpexi, exemplaribus haberut; aſt in ali- ac cap. ſequ. 3. v. 1 3. n. 2I. quo codice legitur: VD PAnöin i. e. belli con- 45. Sic Joſu. c. 13. v. 3. habetur, confer. tractat. trà Sichonem, prout in notis Raſchianis Talm. Chulin, Fol. 60. 5. uti ad marginem in - Ne habetur, quam lectionem etiem ſe- PaN allegatur, ac Lightfoot. Decad. quentia probare videntur, confer. num. ſequ. 5o. Chhorograph. Marco præmiſſ. cap. 1. J. 5. pag. . verſ. it. tract. Talm. Taanit, ol, 20. 2. 6, & 52 1. edit. Lipſ. it. not. ad Amos c. 9. V. 7. n. 1 Avoda Sara, fol. 25. a. be B Dddddddd 132 DEUTERONOMII. CQCAb. II. ſes,) ut ad Sichonem 50. pacis n Sinai ex lege, quæ antè mundum conditu QRus venit, ut Ifraelitis illam (legem) daret, obtulit eam (primùm) fuerit notum, quòd iſti illam non ſint accepturi, btulit (Deus;) ſic ego quoque (Moſes) prius miſi nun- explicatio † (verborum iſtorum:) ex deſerto Kedemoth, ſit:) à te didici (illud, 6 Deus,) eli, 52. quamvis ei (Deo) minùs ab initio illis pacem o cios pacis ad Sichonem; alia (ut eorum ſenſus untios mitterem; (tamen illud) didici in deſerto m fuit, 51, quando Sanctus ille Benedi- Eſauo atque lſma- nihilo- qui ante mundum conditum es, 53. otuiſſes ſanè mittere unum fulgur ad comburendum Ægyptios; (ſed id facere no- luiſti,) ac miſiſti me ex deſerto ad Pharaonem, ut dicerem ei: dimitte 54. populum meum, (idque feciſti) cum tarditate. 55. Non, ut tranſirem per terram eorum; verſ. 30. Donec tranſeam habentur, nempè: ad verba illa:) tranſeam per terram tuam. ſubegerat 58. principem Amorrhæorum ſupernum † ſub re * coràm te] (Deus) Verſ. 30. Sicuti fecerunt mibi ſilii Eſaui] 56. ſed ratione emptionis cibi ac potùs. Eod. * Jordanem] Redit (hic textus) ad ea, (quæ ſuprà 57. Verſ. 32. Cæpi trade- pedes 50. Vide, quæ numer. antec: 49. h. verſ. notata ſunt. 51. Hebr. , reſpicitur autem verbo iſio: qn ad nomen mᷣ/ Kademoth, quod hie in textu ſacro habetur, confer. num. 5 3. hH. verſ. cœterum de ſeptem rebus, antè mundum condi- tum creatis, inter quas etiam lex eſt, vid. inter alios Hoornbeek de convinc. Jud. I. 4. 6. I. p. 300. 72. Confer. infra Deuteron. c. 3 2. V. 9. n. 49. & v. 10. n. 5o. ac Deut. c. 3 3. V. 2. H. 1 1. & n. 12. † Hebr. & An iſta & ſequentia, usque ad: & my i. e. ſicuti fecerunt (v. 30. b. c.) abſunt ab utroque MSto. 33. Hebr. Syy ari etiam hac expoſitione reſpicitur ad nomen rmme Kedemoth, confer. num. antec. 5 1. h. verſ. vide & tract. Talm. A- voda Sara fol. 2 5. a, 5. & ol. 3 1. & fol. 37. 6. Kcut in on Neh. loc. ad marginem allega- tur, conte. etiam Gur Arjeh fol. 20 1. col. 2. princ. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 89. a. 54. Sicuti Exod. c. 5. v. I. habetur. 55. Id eſt: cunctando, lentè, non ſubitò, Nτ yDn i. e, una vice ae repentè, ſie iſtud prwmna juxtà Gur Arjeh fol. 201. col. 2, med bic interpretor, confer. Buxtorf. Lexic. Talm. Fol. 1182. & ſequ. ſenſus moralis iſte eſt. quòd Deus non ſtatim & & veſtigio puniat pec- catores, ſed lentè ac quaſi cunctando, quoniam feſtinanter ac non vult mortem peecatoris dc. uti &Zε0⁰h. cap- 33. v. 11. & 2. Petri c. 3. v. 9. habetur; tar- ditatem tamen gravitate pœnæ compenſat quo- ad impoœrnitentes, confer. infrà Deuter. c. 3 2. V. 4. n. 17. &c. antec. I. v. 16. n. 102. it. not. ad Proverb c. 2 8. v. 3. n. 2. . 56. Vide Numer. cap. 21. V. 14. n. 76. confer. & mon Nov' h. loc. it. not. ad Judic. c. 11. v. 17. num. 4. = * Hebr. yN & ); Iſta & ſequentia, usque b. c.) abſunt hic ab utroque MSto, confer. not. ad v. 3 2. b. cap. Sign. *£½ 57. Nempè: verſu 2 8. h. cap. confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 201. col. 2. fin. ac not. in nm no b. loc. *X Hebr, u iſtud & ſequentia, usque ad: reb NN)i, e. & egreſſus eſt Sichon, in MSto 2. poſita ſunt poſt verba: ex eorum manibus eripere, quæ ſuprà v. 24. h. c. habentur, ubi vid. num. 47. 58. Hebr., in MSto cluſerat, confer. quæ ad Num. c. 34. v. 2. n. 5. notata ſunt. † De principibus populorum ſupernis confer. not. ad Elai. c. 63. V. 1,& ad Eſai. s. 6 5. V. 17. it. ad Gur Arjeh fol, 201. col. 2. med. ac not. in ad: Proo ) i. e. & egreſſus eſt Sichon (v. 3 3. 2. legitur: † i. e. oe- je. CA.. — eces Moß Non miſen la)utte ⸗ tiptunm ipſe erat. da Sichonis dam, quonii guando da illa) erat ic jumenta. e. pradati in Fiphre, mywem/raltu t ,abbok. milit nobis, Erl.1 Ver — leem aao: 19. Qoniam! in notis On Ppurabat e iol Gum 0nd 1. e, Opus h⸗ zuxiliandum. 60. o n cu Krofedinn, 1. fn. ae n l, Ficeiti per in Commen⸗ curverſa 36, leleg; , haditegnie Drchetuseſt, br. on N 64. equ. . f. In urogue A.l. — Cin delerto ille Penedi. d atguelſmna⸗ pturi, nhilo. hus miſt nun- 1o Kedemoth, nditam es,ſ3. id hcere no⸗ 14. populum nibißli Hui epolts. bod. Juæ ſupta i7. 1. Ckyi nude Gpernun † ſub . Peces ac. uii bꝛcch ca. ,9. habetut; tar⸗ dr compenſat quo⸗ ls Deuter 6,32, . ,n 101 1, n0, 2 14.9,76. tonſe & 1. med. zc Dot, in cie,, Ile e Ij. Eeguentia, uegue lus & Fcnon 131. 1e MSto, coniet not, 10. conſet eiun iie . 1. fin ac not, n guentig, Vigte 1: 1el ichon, in Mdo : en eofum muunibiis c. habemurt, upigic⸗ legitue: Numn , 71. ¹ N ſ⸗ CAP. II. DEUTERONOMII. pedes Moſis eumque illius collum calcare fecit. Verſ. 33. Er egreſſa eſt Sichon] 1321 Non miſerat ille (rex Sichon) ad Ogum, ut ſibi ſuppetias ferret, (idque dicit Scriptu- ra,) ut te doceat, quòd alter alteròô non opus habuerit. 59. Verſ. 34. Ee filios eéjus] Scriptum (hic) eſt: 2, . quoniam ei (Sichoni) extitit filius æquè fortis, atque ipſe erat. Verſ. 35. Homines] (Dictio H' ſignificat) DνN,i. e. viros, de præ- da Sichonis dicitur: âi. e. prædati ſumus, 61, quod ſignificat — 12 i. e. præ- dam, quoniam illa eis (Iſraeêlitis) erat chara & unusquisque per ſe prædam faciebat; aſt quando illi venerunt ad prædam Ogi, jam anteà pleni erant ac ſaturi, ideò (præ- da illa) erat vilis 62. reputata coràm illis atque dilacerabant & projiciebant veſtes ac jumenta, nec accipiebant? niſi argentum & aurum, quapropter dicitur: 1i. e. prædati ſumus nobis, 6z. ſignificatione i. e. contemptus, ** ſic exponitur in Siphre, 64. in capite, (quod incipit:) & ſedit Iſraêl in Sittim. 67. Verſ. 3 8. 0- mnem trabtum torrentis Jabbok] i. e. Omnem regionem, quæ adjacebat 66. torren- ti Jjabbok. Eod. verſ. 3 8. Et quicquid præcepit Doeminus, Deus noſter Qui non per- miſit nobis, ut (terram Ammonitarum) ſubigeremus. 67. D CAP. III.. Erſ. I. Et converſi * aſcendimas] Omnis tractus Septentrionalis eſt aſcenſus. 1. ieN. ſoapenni conlet. oal, aſ.. 17. Verſ. 2. Ne timeas eum] Aſt quoad Sichonem * non opus fuit, dicere: Dddddddd 2 ne Jerem. cap. 21. V. 4. & ad Daniel. cap. 11. v. 1. 59. Quoniam oπ Pâ i. e. fortes fuerunt, ſicuti in notis Sman neov habetur, & unusquisque dum populo lſraẽlitico, in ASro I. poſt: Px i. e. opus habuerint, additure My i. e. ad auxiliandum. =èMB! 60. Pro Wa, cujus ratio hic 4 Commentatore no. ſtro redditur, confer. Gur Arjeh /ol. 20 1. col. 2. fin. ac not. in nan mnow b, oc. ⁶1. Sicuti verſu ſequ. 3 6. b. cap. habetur. 62. Commentator, noſter rationem hic adducit, cur verſu 3 6. h. cap. ſcriptum ſit: a aſt capi te ſequ, 3. v. 7. habeatur, a, iſtud venit radice na i. e. contempſit; illud verò a i. e. prædatus eſt, vid. num. ſeq. 63. * Hebr. 7 , abſunt iſta hic ab utroque MSto. 63. Ac ſi diceret: contempſimus nobis, prout dict. tap. ſequ. 3. V. 7. habetur, confer. num. antec. 62. X In utroque MSto poſteà additur: Dapa) i. e. & putabat, ſe ſolùm ſatis virium habere, ad reſiſten- diſſipatio, diſperſio. SS 64. De hoc libro ſatis antiquo vide Snv nD & Buxtorf. Biblioth. Rabbin. confer. & c, ſequ- 3. V. 2 2. . 37. 6 5. Sicuti Numer. cap. 2 5. V. I. habetur. 66 Exponit Commentator noſter, quid didio " i. e. manus, quæ hic habetur, ſignificet, nempè: yyui i. e. propè ſive juxtà, ut hac voce denotetur adjacens regio, confer. Gur Arjeh ſol. 20 1. eol- 2. fin. ac nos. in nom roh. loc. 67. Confer. etiam hie Gur Arieh fol. 20 1. col. 3. princ. ac not. in Smam nD h, loc. * Hebr. Pa) iſtud & ſequentia, usque ad: &pn i. e., ne timeas, abſunt hic ab utroque MSto. I. Quia tractus ille vicinus eſt terræl ſraeliticæ, quæ ſupetior eſt omnibus aliis terris, vide Gur Arjeh Fol. 20 1. col. 3. prine. confer. & ſuprà Deuter c. I. v. 2 5. Sign. . X Hebr. WDpm iſtud & ſequentia, usqu ad: &E N 1322 DEuTERONOMII. ne metuas eum; timuit autem Moſes, ne ei (regi Ogo) adſiſteret meritum, 2. quoniam ille miniſterium præſtiterat 3. Abrahamo, dicitur enim: & venit unus, qui evaſerat, 4. isque fuit Ogus. Verſ. 4. Omnem regionem Argob] Juxtà Targum . omnem domum provinciæ Trachonitidis, 5. ac vidi, quòd Targum † Hieroſolymita- num in volumine Eſther appellet palatia: 199)2 9. didici (igitur,) quòd —an 2 ρR ſit provincia 7. palatii regis, ac ſi diceret, quòd regnum vocetur juxtà no- men ejus, 3. ſic etiam (accipitur) & in (libro) regum, 6. (ut ſenſus ibi- dem ſit,) quòd juxtà palatium regis interfecerit Pekachus (Remaliæ filius,) Pekachi- am, Menachemi filium, 10. didici * (itaque exinde,) quòd nomen provinciæ ſic vo- cetur. Verſ. 5. Præter oppida aperta] (Dictio †“ ſignificat) urbes apertas ſine muro, ita etiam (accipitur in illo loco:) R 5– i. e. per pagos habitabitur Hieroſoly- ma. 11. Verſ. 6. Deſolando] (Verbum Dn ſignificat) tempus præſens, ac ſi di- ceretur: ſemper conſumendo, 12, donec penitùs deſtruantur. Verſ. 8. Emanu] 1. C. — ra de Trachonitide. 7, Hebr. Npnn 4 Græco irαοναve aροντο. confer. Buxtorf, Lex. Chald. fol. 62 8. in M St0 1. legitur he, in MSto z. pro 7 N-) on abetur n Prvy wen icilla (regio Argob) eſt palatium regis (leu)regia, confer. Me- NAPi. e. timuit &c. abſunt 4 MSto 2. 2. Sive: juſtitia, confer. quæ ad Numer. c. 21. v. 35. n. 134. notata ſunt, ubi ferè eadem, quæ hic, in notis Raſchianis adducuntur, vid. & Jal- kut Part. I. Fol. 26 1. col. 3. princ. 3. Vel: officium exhibuerat Abrahamo, dum ei nunciavit, quod Lothus in captivitatem eſſet abdudtus, vide Numer. dict. cap. 2 1. v. 3 5, ibi- que not. n. 134. . 4. Sicuti Genel. c. 14. V. 13. habetur, ubi vide num. 27. confer. & Numer. alleg. c. 2 I. v. 3 5. D. 13 5. ac Deuter. c. 1. V. 4. n. 3 8. & verſ. 11. h. cap. n. 18. & n. 19 5. Sic P. Fagius Chaldaicam Paraphraſin tranſtu- lit, quem hie ſecutus ſum, Buxtorfius in Lex. Talm. fol. 1742. Vertit: omnem regionem pro- vinciæ Traconæ, &au, quod hic in Targum habetur, verti ſolet: palatium regium, ſicuti R. Salomo hoc loco & ad 2. Reg. c. 15. V. 25. ex⸗ ponit, confer. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 9 13. chin, fol. 32. a. 9. Scilicèt: provinciæ, confer. not. in an e h. loc. = 9. Vide 2. Reg. c. 15. v. 2 5. ibique Raſchi not. u- not. ad Judie. c. 5. v. 14. n. 30. I0. Hebr. nan Na πùbẽ'⸗ic in editione Hebræa, quà uſus ſum, habetur, in Bibliis Buxtorf. & in editione 'nam Ne ſolùm legitur: Srian, 1. e. Menachemum; ſed prior lectio præferenda videtur. * Iſtud: didici &c. usque ad: præter oppida (v. 5. h. c,) abſunt in Hiebræo 4 Msre 11 3 . C AP. III. gilla, fol. 10. a. & Schevuot, ol. 16. 2. it. Era- bi ferẽ eadem, quæ hic, adducta ſunt, confer. & & ſequ. ac Deuteron. c. 11. V. 17. numm., 64. vi- de & num. ſequ. 6. ac not, ad 1. Reg. «. 4. V. 13. n. 6. i. e. in Talmud’( Hieroſolymitano.) 6. Vide, quæ num- præced. §. de hac voce ſunt notata, confer. & Ligktfoot. Chorogr, Lucæ Hebt. =n, in MSto 1I. pro eo legitur: nirn præmiſa cap. I,Sect. 4. P. 6 84. edit. Lipſ. ubi plu- I1. Sicuti Zachar. c. 2. v. 4. habetur, ubi vide not. n. 3. confer. & not. ad Habac. c. 3. V. 14. num. 3 8. it. Megilla, Fol. 10. a. 12. Confer. quæ ad cap. antec. 2. v. 13. n. 36.& ad Deuteron. c. 9. v. 2 1. n. 19. notata ſunt, it. a ad. Eccleſiaſt. 6. 9*° V. I I. num. 2 5½ CAb.II. — 1e. Lotelt na)dici: lsg foeruntnomi gem tettelt juxtà nomen Kbenr) (N. 2 rlignii 3 jim; 11. ip⸗ ſetat, 19, 15 gi 10, Ven hamo, ¹1, lla, nuͤelice⸗ ſeiimu len ⸗ initio iſtius v⸗ Gitis;) gvoa 16. Medium 13. Uie, ſegn.4 Talm. Chulin 14. Nempe:Cl nit, ſielti no lur. . ld el: qua runt, ex cujus ſet. 11 Verb iſa: i ablunt in Hebr 16. Germanini- eandemn pron zchenit, ban. 1ſol.1 17, Fit etiam d. Wn wuüe, 16,”enot, in 220h, t. 29. V. 19. Molt Genel 19. Kiemi Genel ubi ſice n.1) ſoprz Deute 1rd 4. 20. Ugelt: junt CNLI. —,— meritam, enit unus, argum: ololymita. rjun no. ſenlus di. ) behachi. neix ſievo⸗ apertas ſine Hierololy- eng ac ſi di⸗ Emaru] l de — vel oraivle, ,629. in Moto 10 NN ie la ezi⸗ egia conker le 16. 4. it, Era⸗ in NN 1e e Nalchi notu⸗ uon, conſel. XK eiione Heblz, bli Bunot in editur? P, ſeclio Pretend Nreterophict . MSto. aut,ubi figenot 6,3 14. nun. 1.. 16 notals lut, in1e 12 4 4 CAbP. III. DEUITERONOMII. i. e. Epoteſtate. Verſ. 9. Zidonim vocant Chermon & c.] Alio in loco illa (Scriptu- ra) dicit: usque ad montem Schion, qui eſt Chermon, 13. ecce quatuor ei (monti) fuerunt nomina; 14. ſed cur opus fuit, iſta ſcribere? (nimirùm) ad indicandam lau- dem terræ Iſraeliticæ, quia quatuor regna id ſibi honori duxerunt, 15. iſtud dixit: juzxtà nomen meum vocetur, illud dixit: ** ex nomine meo vocetur. Eod. verſ. 9. Schenir] (Q) eſt nixæ, linguâ Germanicâ 16. & linguâ Chananæâ. 17. Verſ. I1. Ex reliquiis gigantum] Quos interfecerat Amraphel & ſocii ejus in Aſtaroth Karna- jim; 18. ipſe autem (Ogus) evaſerat ex bello, dicitur enim: & venit aliquis, qui eva- ſerat, 19. is fuit Ogus. Eod. verſ. II. Juxtà cubitum viri] i. e. Juxtà cubitum O- gi. 20. Verſ. 13. Ma vocatur terra Rephaim] Ea ipſa (fuit terra,) quam dedi Abra- hamo. 21. Verſ. 12. Atque terram † iſtam] (Nempè eam:) quæ ſuprà 23. di- cta, (videlicèt) à torrente Arnon usque ad montem Chermon. Eod. verſ. 12. Poſ- lſedimus tempore iſto ab Aroer, quæ eſt juxtà torrentem Arnon] Hoc non conjungitur initio iſtius verſus; ſed illius fini, 23. (nimirùm verbis iſtis:) dedi Rubenitis, & Ga- ditis;) quoad poſſeſſionem autem fuit iſta (terra) usque ad montem Chermon. Verſ. 16. Medium torrentis & confinium] i. e. Totum torrentem & inſuper illa, quæ ſunt Dddddddd 3 trans 13. Utic, ſequ. 4. v. 48. habetur, confer. hic tract. Talm. Chulin, Jol. 60. b. 14. Nempè: Chermon, Schirion, Schion & Sche- nir, ſicuti nomina iſta in locis allegatis haben- tur. 15. Id eſt: quatuor regna inter ſeſe quaſi certa- runt, ex cujus nomine mons iſte vocandus es- fet. W Verba iſta: illud dixit-ex nomine meo vocetur, abſunt in Hebræo à MSto I. 16. Germani nivem vocant: Schnee / quæ vox ferè eandem pronunciationem habet atque Hebræa: em Schenir, coafer. num. ſeq. 17, & Jalkut Part. I. Fol. 2 6 1. col. 3. princ. 17. Sic etiam Paraphraſies Chaldæus tranſtulit. NN W i. e. mons nivis, confer. num. anrec. 16. & not. in τπ R b. loc. & not. ad P Zech. c. 2 8. Vv. 14. num. 3. 19. Prout Geneſ. c. 14. V. 5. habetur. 19. Sicuti Geneſ-alleg. cap. 14. v. 13. habetur, ubi vide n. 27. confer. & Numer. e. 2 I. v. 35. SSπ ſuprà Deuteron., cap. 1. v. 4, n. 3 8. ac v. 2. b. c. n. 4. ä 20. Id eſt: juxtà proportionem magnitudinis ejus * cubitus hic eſt intelligendus, ſic Judæi commu- niter docent, quibus etiam Paraphraſis Chaldæa conſentit, quæ habet: J NNea i. e. juxtà cu- bitum regis, nempè: Ogi, confer. P. Fagii not. àd Paraphr. Chald. h. loc. & Gur Arjeh /ol. 201. col. 3. med. ac not. in an r h. loc. 21. Vide, quæ ad cap. antec. 2. v. 2 1. . 44. nota-= ta ſunt, confer. & Geneſ. c. 15. v. 19. num. 97. † Hebr. & Nèe) iſta & ſequentia, usque ad: rhm n i. e. medium torrentis, abſunt ab utro- que MSto. . 22. Non verò illam terram, de qua paulò poſt eo- dem hoc verſu dicitur? ab Aroer, quæ eſt juxtà torrentem Arnon, rationem vide in notis yps MeW h. loc. confer, num. ſequ, 23. 23. Confer. quæ num. præced. 2 2. h. verſ. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 20I. col. 3. princç. juxtà mentem Raſchi loci iſtius hic erit ſenſus: terram illam, de qua ſupraà dictum eſt, poſſedi- Iſraelitæ poſſeſſionem Rubenitis, Gaditis ac di- midiæ ttibui Menaſſis, ſic in notis an R, loc. exponitur, confer. num. antec. 22. 132 3 mus tempore iſto ac de illa ipſa terra dedecunt 1324 DEUTERONOMI.„„ QAOèb. III. trans litora ejus, ac ſi diceret: * usque & usque 24., eſtin ſumma, 25. & adhc (a- liquid) ampliùs. 26., Verſ. 17. Cinnereth] Trans Jordanem, plaga occidentalis * eſt iſtud; 27. poſſeſſio autem filiorum Gad fuit trans Jordanem 28. ad orientalem ejus plagam & in ſortem corum cecidit latitudo Jordanis è regione illorum & inſuper aliquid trans litora ejus (Jordanis) usque ad (lacum) Cinnereth, atque hoc eſt, quod dicitur: & lordan & terminus Jordanis & trans illum. 29. Verſ. 18. Et pratepi vo- bis] Filios Ruben & Gad (Moſes hic) allocutus eſt. 30. Eod. verſ. 18. Antè fratres veſtros] Iſti ibant antè filios Iſraëlis ad bellum, 31. quoniam fuerunt robuſti 32. eorumque inimici cadebant antè illos, dicitur enim: & rapuit brachium atque verti- cem. 33. Verſ. 23. Et precatus ſum] Non ſignificat (dictio:) ) 34. in omni loco (Scripturæ,) niſi donum gratuitum, 35. quamvis juſti bonis operibus ſuis con- fidere poſſint; (tamen) non petunt à Deo, niſi donum gratuitum, quoniam (Deus) dixerat † ei (Moſi:) & miſerebor, cujus miſerebor, 36. (ideò Moſes) uſurpavit erga illum verbum 12 N1i. e. & precatus ſum; alia explicatio: hæc una eſt ex decem voci- — — X« Hebr. - iſtud & ſequentia, usque ad.: y an b. loc. —a i e. usque ad (lacum) Cinereth, abſunt 29. Sicuti oſu. e. 1 3.v. 23. & 27. habetur, eon- hic à MSto z. . fer & verſ. antec. 16. b. cap. n. 2 5. 24. Particula: y i. e. usque, bis ponitur io hoc 30. Hactenuùs enim Moſes ad omnes Iraelitas ver⸗ ver ſu, adjeca copulà, unde colligitur, quòd non ba fecerat; nunc autem ſolum Rubenitas & ſolum id, de quo dictum eſt, comprehendatur;] Gaditas allocutus eſt, ſic in Gur Arjeh fol, ſed etiam aliquid amplius, confer. D. Wagen 201. col. 3. fin. vide & not. in an ne . ſeil. Sot. p. 596. n. 3. Vide & num. ſequ. 25. G loc. num. 16. 31. Hanc enim ſignificationem habent verba iſta: 25. Id eſt: usque & usque comprehenditur hic antè fratres veſtros, ſicuti in notis an ne ſub ſumma & ſimuùl aliquid amplius, nempè id, exponitur. nod ultrà torrentem eſt, confer. num. ſequ⸗ 26. & verſ. ſequ. 17. h. cap. n. 29. Kiraéelitas ire deberent, ſic in Gur Arjeh fol. 201. 26. Senſus itaque eſt, quòd non ſolum Jabbok hich col. z. fin. habetur. comprehendatur; ſed etiam aliquid ultrà illum 33. prodt intra Deuter. c. 3 3. v. 20. habetur. torrentem, ſic in notis ppm SE exponitur, 34. I4d eſt: clemens, miſericors, quoniam verhum confer. & Gur Arjeh fol. 20 1. col. 3. circà fin. PN hic in textu ſacro habetur, ideò adducitur it. num. præced. 24. & n. 2 5. à Commentatore noſtto illius explicatio, conf. P. XX Hebr. Q iſtad & ſequentia, usque ad: ID PFagii not. ad Paraphr. Chald. h. l. ir. tract. Talm. j. e. ad orientalem ejus plagam, abſunt hic à Berachot, fol. 30. 6. & fol. 3 2.6. & Avoda Sara, MSto I. fol. 7. b. 27. Nempè: mare ſive lacus Cinereth, in Para- 35. Hebr,. Dan i. e. gratis, quod eſt à P i. e. phraſi Chaldaica Numer. cap. 34. verl. 10. dici- gratiam fecit, ſic in Gur Arieh fol. 201. col. 3. tur mare Geneſar, ubi vide P. Fagii not. confer. fin. vide & not. in N rO h. loc. & Lightfoot. Centur. Chorogr. cap. 79. & ejus- † Hebr. M&S iſta & ſequentia, usque ad? dem Decad. Chorogr. Marco præwiſl. c. 5. g. 1. N i. e. alia explicatio, abſunt hic ab utroque p. 55 1. & ſeq. edit. Lipſ. vide & Numer, dict. c.] MsSto. . 34.v. 11.n. 4565. 36. Sicuti Exod. e. 33. V. 19. habetur. 2 8. Loci iſtius expoſitionem vide in notis o 32. Atque hæc fuit ratie, cur illi antè lecteros CAr.I. voc ibus, que 13. lenp. ſotluanſolut cis, 46. Vbi iütionem me⸗ 4, ocd. verl Juammis gect nunc itagve Perites jaan (itaque,) eti 1 Magnitn dicit: nunc uan] Hæce Pod. verl 24 ſortitudinem. terteno, ceui zj. De hoe fibr confer. & not. 398, Conlen gu⸗ notaa ſunt. 19. die ebunmm ſorſitan muta⸗ ſuum, qud 4 Momifſam, quæ etiam 4 m ved qudi er ane Uritum, ſic i tque in not diptre ad mar len 41 in d An. z. 140, Vide Nume 6.27, V. Iſl 101, 0l. 1 4I. Quoniam hempe dd, milericordiz pen judicii ve tio: milerieg wen hie ſimi ,l. 1,n. (A. Il — lentalls 1e Drientalem Kinluper eh, gnoc pyalepi ⸗ Autt fiutte kobulti z2, zigue vetti⸗ .. in omni Us ſuis coll. nam (Deus) Uparit etgi ſen decem Voci⸗ ——— habetur, eon⸗ I. 8 lltaelitas vet⸗ n Kubenitas & Gun Aieb ſol, vdb h. bbent erbailt:: is en ndeeeelds Arjeh ſol⸗ 101. 0. babetur⸗ voniamn feidunm iged ꝛAducitun licaio co it, ual, almn. , Aroda dals, 60d eltu n 16 fliol cl H.loe. ti, eglel: 4 bic ab aoqae wbetur⸗ CAp. III. DEUTERONOMII. 1325 vocibus, quæ vocantur NEII i. e precatio, ſicuti habetur in Siphre. 37. Eod. verſ. 23. In tempore illo] Poſtquàm ſubegeram terram Sichonis & Ogi, 38. exiſtimavi, forſitàn ſolutum 39. eſt votum. Eod. verſ. 23. Dicens] Hic unus eſt ex tribus lo- cis, 40. ubi Moſes dixit coràm Deo: non te ſinam, donec mihi notum feceris, an pe- titionem meam facturus ſis nec ne. Verſ. 24. Domine Deus] Miſericors in judicio. 41. Eod. verſ. 24. Tu cæpiſti otendere ſervo tuo] Januam, ut ſtarem atque orarem, quamvis decretum 42. factum ſit, dixit ei (Deo Moſes:) à te didici, qui mihi dixiſti: nunc itaque ſine me, 43. num ego temet detinui? (non ſanè;) ſed (id feciſti,) ut a- perires * januam, 44. nam à me dependet, 45. orare pro illis (Iſraélitis,) exiſtimavi (itaque,) etiam ** nunc ita mihi faciendum eſſe, (nempè, ut orarem.) Eod. verſ. 24. Magnitudinem tuam Hæc eſt menſura bonitatis tuæ, ſic quoque illa (Scriptura) dicit: nunc itaque magnificetur quæsò virtus Domini. 46. Eod. verſ. 24. Manum tuam] Hæc eſt dextra tua, quæ extenſa eſt ergà omnes, qui mundum ingrediuntur. 47. Eod. verſ. 24. Validam] Tu enim ſubigis miſericordià menſuram judicii 48. per fortitudinem. Eod. verſ. 24. Nam quisnam eſt Deus &c.] Non tu ſimilis es regi terreno, cui ſunt conſiliarii & aſſeſſores, 49. qui illius manus cohibent, quando is vult 37. De hoc libro vide cap. antec. 2. v. 3 5. n. 64. confer. ò not. in "e D h. loc. 3 8. Confer. quæ ſuprà ad Deuter. c. I. v. 4. n. 33. notata ſunt. 39. Sic verbum rn hic interpretor, ut ſenſus ſit: forſitàn mutavit vel irritum fecit Deus decretum ſuum, quò ſtatuit, ne ego ingrederer terram promiſſam, quoniam terram Sichonis & Ozi, quæ etiam Abrahamo promiſſa fuit, ſubegi; jam verò a D eh ee g i.e. votum, quòd ex parte ſua irritum factum eſt, totum fi irritum, ſic in Gur Arſeh fol. 20 I. col. 4. med. atque in not. in har oi exponitur, ubi etiam Siphte ad marginem allegatur, confer. & num. ſeq. 42. it. not. ad Numer. c, 27. v. 12. n. 3 5. & n. 33. 40. Vide Numer. cap. 12. v. 13. n. 59. & Numer. c. 27. V. 15⸗ num. 5§57. confer. & Gur Arjeh fol. 202. Col. 1. princ, ac not. in Parn new h. loc. 41. Quoniam hic duo nomina Dei habentur, nempe à ν, quod KRabbini dicunt eſſe nomen milſericordiæ & α%, quod ſtatuunt, eſſe no men judicii vel juſtitiæ, hinc nata eſt iſta expoſi tio: milſericors in judicio, dum utrumque no men hie ſimùl uſurpatur, confer. quæ ad Geneſ c, 1. V. 1. H. 3 8. & n. 39. notata ſunt, vide & n. 48. . verſ. ac Gur Arjeh fol. 202. col, I. med. ac not. in n Dev h. loc. . 42. Confer. quæ num. antec. 39. notata ſunt, vide & Gur Arjch fol. 202., col, 1. fin. ac not. in pam ne b. oc. ubi etiam Siphre ad margi- nem allegatur. 43. Proht Exod, c. 32. v. 20. habetur. * Hebr. mne, iſtud & ſequentia, usquead: 7Pn) i. e, hæc eſt textra tua, abſunt 4 MSto 1. 44. Id eſt: ut viam mihi monſtrares vel anſam mihi dares, confer. Exod. dict. c. 3 2. v. 10. n. 57. 45. Mihi incumbit, mei officii eſt, ſic or da hic expono. ** Hebr. ¹) 12 W hæc & ſequentia, usque ad? 1770) n& i, e. magnitudinem tuam, ablunt hie 4½ MSto 2. 46. Zicuti Numer. cap. 14. v. 17. habetur. confer. Gur Arjeh fol. 202. Col. I. fin. ac not, in ov pon b. od. 47. Videlièt 'nv anh) j. e. ut recipias eos, qui peernitentiam agunt, ſic in notis ναππ . loc. exponitur. 4 8. Vel: juſtitiæ, vide num, antec. 41. b. verſ. confer. & not. in on new h. loc, 49. Hebr. νορορ, prout in exemplari Hebræo, que 1326 DEUTERONOMII. CAb. III. vult facere 5°. manum tuam cohibeat, ſenſum autem ejus litera miſericordiam, aut transgredi modum ſuum; 51. aſt nemo eſt, qui ſi tu mihi condonare & decretum tuum revocare velis; juxtàâ lem *** (hæc erit explicatio:) tu cœpiſti oſtendere ſervo tuo bellum Sichonis & Ogi, ſicuti ſcriptum eſt: ecce cœpi dare coràm te, 52. oſtende-⸗ mihi (etiam) bellum triginta & unius regum. 53. (ſignificat particula :) —, niſi petitionem. 54. 5. Eod. verſ. 2 5. Et Libanum] Hæc eſt domus San- Verſ. 26. Et iratus eſt Dominus] Indignatione repletus fuit. 57. Eod. Vos mihi cauſa fuiſtis, 5⁸. atque ſic illa (Scriptura) di- juxtà aquam contentionis & male fuit Moſi propter il- Eod. verſ. 26. Sußfcit tibi] Ne fortè dicant (homines:) quàm durus eſt ma- ſt diſcipulus ad inſtanter rogandum; num] Hæc eſt Hieroſolyma. Kuarii. 56. verſ 26. Propter vos] i. e. cit: & ad iram provocârunt l1os. 59. giſter & quàm contumax (ſive pertinax) e Verſ. 25. Tranſeam quæsé] Non Eod. verſ. 2 5. Montem iſtum bo- 60, alia quo uſus ſum, ut & in editione an no ha- betur, in Bibliis Buxtorf. legitur: Mäa“h, legendum: PiNab à Græco Gννσαααιο aςο. ſeſſores, ſic etiam in MSto I. legitur: MaRa, vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1518. in notis „pnm We vox iſta exponitur i. e. ac- nſatores; ſed parùm aptè, in MSte 2. vox iſta: rrnpnd omiſſa eſt. 50. Hebr. rwy, in utroque MSto pro eo legi tur: i i. e. retribuere (ſeil. beneficium.) 1. Vel: mores ſive affectus ſuos, i. e., quando affe ſtibus ſuis, puta iræ, nimiùm indulgere vult, ſRic vr Mayy hic explico, confer. quæ ad ExoOd. c. 20. v. 5. n. 27. notata ſunt. xs Hebr. ν ρνh⅞ hæc &c. usque ad: May n i, e. tranſeam quæs, abſunt hic ab utroque MSto. 52. Uti cap. antec. 2. Vv. 32. habetur. 53. De quibus vide Jolu. c. 12. v. 24. confer. hic Gaur Arjeh fol. 202. col. 2. princ. ac not. in apR NV h. loc. Vel: non eſt particula Nea, niſi rogantis, con. fer. Exod. c. 1I1. v. 2. n. I. & not. in ar , y. loc. it. tract. Talmud. Berachot, Ffol. 30. 6. & ol. 32.5. it. Avoda Sara, fol. 7. 5. 55. Confer. hic Gar Arjeh fol. 202. col. 2. princ. ac not. in om rv h. loc, ubi Pſalm. 12 5. v. 2. allegatur, éon’er, & tract. Talm. Berachot, fol. 48. & Gittin, fol. 56. b. 56. Sive: templum Hieroſolymitanum, confer, & 54 1 hic Gur Arjeh fol. 202. col. 2. princ. ac not. in pam e , loc. ubi ratio adducitur, cur do- mus Sanctuarii dicatur Paay, nimirum quoni- am payn nen dan i. e. album red- dit hominem 4 peccatis, confer. & tract. Talm. Joma, fol. 3 1. ſicuti in an nob ad margi- nem allegatur, vide etiam not. ad librum Prec. Jud. part. I, p. 13 1. 5. fin. & Jalkut Part. 1. fol. 262. col. 4. princ. 57. Vide cap. ſequ. 4. v. 2 1. n. 17. confer. & Gur Arjeh fol. 202. col. 2. med. ac not. in onm n b. loc. it. Jalkut Part. 1. Jol. 262. col. 4. med. 58. Id eſt: vos anſam præbuiſtis, ut Deus mihi iraſceretur, confer. Gur Arjeb fol. 202. col. 2. med. ac not. in an n h. loc. 59. Uti pſalm. 106. v. 32. habetur. 60. Vel: quàm pertiaaciter inhæret petitioni ſaæ diſcipulus . ſic PeO SE bic verto, in MSto 2. adjeftà copulà legitur: Pxnr d i. e. contumax & inſtanter rogans, in Gemara, quæ apud D. Wagenſeil. in Sota pag. 3 16. habetur, ſolummod legitur db & omiſſum eſt: vxon, verſio Latina ibidem ſic habet: magiſter quàm immitis & diſcipulus quàm contumax eſt! con- fer, Gur Arjeh ol. 202. col. 2. med. ac not. in „pam Dpv h. loc. ubi etiam Siphre ad margi- nem allegatur. — EAL.I — aenpolliol telettarun el m) Iu heii, Tbi lam unn⸗ Verl.29. 6. 29. Arros 67. Gicens: Propter llo⸗ (Deus) ei pror tus ſit (llis te ritpollilebun iu reipta) Eep bem) Hai atqu doſſoſua)ceci (ltaelias) ad (kwe Cockoniht non, nec ipſi r — 61. Lonfer. ſupta Arſe fol. 10 n o hl. col. 1. med, con 61. Nmpt: Mr Uti in notin r 63. rodt etſupt ler: Berachot ſ 64, Dieti infrz D ubi ſige nor hu 1202, (0l. 1. fin. 6), Five: ner O bitpropter tid 1. 74, ⁵ Cur 4 in un vo/ col 4,med. 6t. Conſer gnr 6 ½. Gad Nr.r . loii ifinen 6 loe Oa ſol 19,2, CAM.l. — no elt, gui tliz; juntd letvo tu0 oltende, 440] Non iſum )⸗ lomus an. .7. Bod. tiptura) di Proptet il⸗ uruseltma⸗ ndum; 60, alia — inc, ac nOt, in citur, cut do. minum guoni⸗ t. album ked⸗ & tnac. Talm. d ad malgi⸗ ot. ad librum lallut hatt, coner, Gur in r er . col. 4. med, in Deus nihi ol. 102, 001,-1. 4 n2. eteitoni ſi⸗ etto, in Nr to venn ie. in Gemate, qiiæ 9.316. hebelut, lium elt: don, magiſte guin cumax elt! con⸗ mec 21 10,in phe 14 Wargl⸗ ear. I. DrurERONO MII.. 22 alia expoſitio (verborum iſtorum:) ſufficit tibi, (nempè:) plus, quàm iſtud, ⁶1. tibi reſervatum eſt, multum boni tibi reconditum eſt. 62. Verſ. 27. Et apice oculie tuis] Tu petiiſti à me (inquiens:) aſpiciam terram illam bonam, 63. ego oſtendam tibi illam univerſam, dicitur enim: & oſtendit ei Dominus univerſam terram. 64. Verſ. 2 8. & præcipe Jeſau«] Quoad moleſtias & onera atque jurgia. 65. Eod. verſ- 28. Et corrobora eum atque conforta] Sermone tuo, 6⁶6. ne ipſe concidat animo, 6⁶7. dicens: quemadmodum doctor meus (ſive dominus meus, Moſes,) punitus fuit propter illos (Iſraelitas;) ſic & ego tandem propter eosdem pœnam ſuſtinebo, ego (Deus) ei promitto, quòd ipſe tranſiturus ſit, 68. & quod ipſe poſſidendam datu- rus ſit (illis terram. Eod. verſ. 2 8. Nam ipſe tranfibit] Si ipſe antè illos tranſive- rit, poſſidebunt (illi terram promiſſam;) ſi verò non, 69. haud poſſidebunt, atque ita tu (reipſa) deprehendis, (nam) quando (Joſua) miſit (nonnullos) ex populo ad (ur- bem) Hai atque ipſe ſedit, 7. tunc percuſſerunt ex illis viri Hai &c. 7. & quan- do (Joſua) cecidit ſuper faciem ſuam, dixit ei (Deus )ſurge tibi; 72. ſcriptum autem eſt: ) Dp (ac ſi diceret Deus:) tu ſtas in loco tuo adee mittis filios meos (Iſraëlitas) ad bellum, cur ita procidis ſuper faciem tuam, nonne ita Moſi, domino (ſive doctori) tuo, dixi: ſi ipſe (Joſua) tranſierit, tranſibunt (etiam Iſraelitæ 5) ſi verò non, nec ipſi tranſibunt? 74. Verſ. 29. Et conſedimus in valle] Vos autem aſſocia- „ er. onter. ſupra Deuter. c. I. v. 6. D. 4 ½. & Gur 6 8. Nempé: antée populum, prout hoc vertuz3. Arſeh ſol. 202. col. 2. circa fin. ac not, in habetar, confer. n. 70. h. v. cœterum verba iſta: opof PDSW h. loc. it. Jalkut Part. 1I. Fol. 26 3. quod ipſe tranſiturus ſit & quòd ipſe poſſiden- col. I. med. Confer. Sota, fol. 13.6. & Berachot, dam daturus ſit (illis terrã) abſunt hic in Hebræo fol. 32. 5. MsSto I. . 62. Nempè: Nan ya i. e. in ſeculo futuro, 69. Scilicèt: tranſiverit antè illas, nam verbum uti in notis nN RDW b. loce. exponitur. emphaticè hic poſitum eſt, uti in notis 63. Prodt verſu præced. 2 5. h. cap. habetur, con. pan re h. loc. exponitur. fer- Berachot, ol. 32. b. 70. Id cſt: cunctatus eſt in loco, ubi erat nec an- 64. Sicuti infrà Deuteron. cap. 34. v. 1. habetur, t illos tranſivit; ſed nonnullos miſit, qui uibem ubi vide not. num. 2. Confer. & Gur Arjeh fol. Hai percuterent, Confer, num. antec. 6 8, b. verſ. 202. col. z. fin. ac not. in am mnow' h. loc. 71. Sicuti Joſuæ c. 7. v. 5. habetur. 65. Sive: lites & contentiones; quæ ipſe ſuſtine- „z. prout loſuæ dict. c. 7. v. 10. habetur, ubi vi- bit propter Iſraélitas, confer. Numer. c. 27. v. 19. ge Raſchi not. 10 Fn. d. 747. à⁸ Gur drjeh . fnrco). 2. fin. ac not. 73. Ut ſenſus ſit: Nau i Ia nn de in 523 . lO7. it. Jalkut Part. 1. fol. 263. Seny i. e, quoniam ſtetiſti in loco tuo nec cum „cGl. 4. med. . illis abiiſti, ideò clades iſta evenit, ſic in notis 66. Confer. quæ ad Numer. dict. c. 27. v. 19r n. or hic exponitur. 6 8. & ad v. 22. n. 8 1I. notata ſunt. . .— 74. Confer. Raſchi not. ad Joſu. dict, e. 7. V. 16. [67. Loci iſtius expoſitionem vide in not. 80 onf . vnyn h. loc, conter. & tract. Talm. Kidduſchin, ubi ferè eadem, quæ hic, adducta ſunt, fol. 29. a. Eececeeseee 7 DEUTERO NOMII. CAr. Iv. 1323 ſiis vosmet idolo (Pehor) & quamvis hoc ita (feceritis; nihilominùs dicitur vobis:) nunc itaque Iſrael, audi ſtatuta, 75. atque omnia (peccata) tibi erunt condonata; aſt ego (Moſes) non dignus habitus ſum, cui condonaretur. 76. CAP. menta, 3. Miſchna. 4. Eod. verſ. 6. & judicia juſta] i. e. Erſ. 2. Ne † addatis] Videlicèt (exempli gratia:) quinque ſectiones 1¹. in⸗ Tephillin & quinque ſpecies (frondium) in Lulaf, 2. ac quinque penicula- ſic quoque non detrahatis. Et faciatis] Juxtà ſenſum literalem (explicatio erit faci enda.) Eod. verſ. 6. Quia baæc erit ſapientia & prudentia veſtra &c.] i. e. Ea in re- reputabimini ſapientes & prudentes coràm Honeſta atque præclara 6. Verſ. 6. Et cuſtodiatis] Hæc eſt (cœteris) populis. . Verſ. 8. Katuta Verſ. 9. Tantùm cave tibi, * ne oblivioni tradas verba] n quando non oblivioni tradideritis illa (verba;) ſed fece- ritis ea juxtà veritatem um, reputabimini ſapientes & prudentes; aſt ſi illa perver- teri- 75. Sicuri cap. ſequ. 4. v. 1. habetur, confer. Gur Arxjeh fol. 202. col. 2. fin. ac not. in an , ubi Siphbre ad marginem allegatur. . 6. Id eſt: vobis quidem remiſſa fuerunt peccata veſtra ; ſed non ita mihi, quia Deus mihi ſuccen- ſuit, ne terram promiſſam intrarem. † Confer. hic tract. Talm. Eruvin, fol. 96. & ol. 100. a. it. Roſch haſchana ‚fol. 2 8. 5. & Seva ehim. fol. &.a. & fol. 8&1. a. it. Menach.Jol. 40. 5. I. Sive: cellulas, Hebr. ννâh, quatuor enim cellulæ eſſe debent, non quinque, in Tephillin, 4. Hebr. —☚ ο π quo nomine hic juxtà Gur Ar- jeh fol. 202. Col. 3. med. intelligitur prima pars textus Talmudi ei, quatenus illa diſtincta eſt ab altera ejus parte, quæ &ρ Gemara dicitur, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fFol. 2474. & ſequ. in notis man Nνh. loc. (cribitur: ApnoR s e een negen ee en (quæ diſcitur ſive ſtudium legis) & factio eſt præ- ceptorum obſervatio, nam quisquis non diſeit, is non facit, vide & Siphre, prout in an me, jisque quatuor Scripturæ loca in cludantur, de ad marginem allegatur, confer. etiam Deuter. c. quibus vide Buxtorf. Synag. Jud. «. 9. P. m. 171, confer. & infrà Deuter. c. 6. v. 8. n. 28. ac num. 30. & Deuter. c. 13. v. I. num. 5. vide etiam D. Wagenſeil. Sota, p. 397. & ſeq. ubi plura, confer. & Gur Arjeh fol. 202. col. 3. princ. ac Siphre, prout in pa ev ad marginem allegatur. 2. Hebr. 29)9, qui faſciculus non quinque; ſed quatuor ſolùm frondium ſpeciebus conſtare de- bet, vide Buxtorf. dict. Synag. Jud. c. 21. pag. 456. confet. & Deuter. c. 1 3. V. I. . 6. Hebr. w', de quibus videatur idem Buxt. 160. & ſequ. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac D. Wa- in Synag. Jud. c. 9, p. genſeil, Sot. p. 396. num. 94 12. verſ. 2 8. num. 9 9. & num. 102. it. tract. Talm. Avoda Sara/fol. 4. 5. & Schabbat, fol. 75.:a. 5. Confer. hic Gur Arjeh fol. 202. col. 3. med. ac not. in nan re h. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 57. a. princ. ac b. fin. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 75.: a. 6. Hebr. a)h i. e. accepta, confer. R. Salom. ad Mich. c, 2. V. 11. poſſes etiam Dhapp ver-⸗ Buxtorf. Lex. Talm. Fol. 19 55. vide & hic Gur Arjch fol. 202. col. 3. circà fin, ac not. in ov a h. loc. * Hebr. 77 M in MSto I- poſte addun 2ðòðWU * — vnNy 1DN D e* i, e. cuſtodia eſt doctrina, tere: per Cabalam tradita ſive recepta, confer. CN.N. — — tentispfopter it te dic ri collelleettie loc. vetl 10. ninul ut bt⸗ dio —von⸗ cAler mor] Ut od, verl. 19. explicatio ( (et ſenſusſtt: es populis) tur ilta: An! a1oe, uti in ⸗ 1radh. Talm. ſol 36. à k. 99.. 7. Nam oblivie mansgeſſonen 3, fin ac not. not. ad librum 1c P. 7. P. 249. 12ch. P. 1ſ7. 3. med, te lnacht /ol 21. . ton l. 1ſ. à. ) Hebr. d, WG ieidie, 1. Confen hie 6 not. in n 5. Prout Verſuptr hie tract Taln. 1it Moed kue 30,. 19. Velt Acant quodprim loc tere Limed P Gikere in T dum eiimn Con iddori) ſ ro in hoe comm CA.N. tur obis:) COndonata; 4 hones 1, in gbe penicnla. tu] Hxc eſt catio erit ſael⸗ i.e, ba in te- erl., Ntt4 me tibi, e eide Aec fece⸗ lill ewet . tetl⸗ — e licjwnta Gut Ar⸗ intelligitur prima egusilla Cillinctaeſt Gemara dicita, fol 147. e. ,ſcribirut: Nnen n n llodinell dochtinu ) hadioehre⸗ guisgdis gon diſeit, 1out in N N ter, eliam Deutt.. gum, 10:, it, klst . Schabbet /ol, 1. 207. Cl. 3, ghede Uem not⸗ Alibrum 2. rit Eb,lſi cafo, not. gon wle⸗ 4 CAP. V. DEUuITERONOMII. teritis propter oblivionem, 7. reputabimini ſtulti. Verſ. 10. Die, qué ſtetiſti] Re- dit * (hic Scriptura) ad textum 8. ſuperiorem, (ubi dicitur:) quæ viderunt oculi tui, eoc(ſcilieèt) die, quò ſtetiſti in Choreb, quando vidiſtis tonitrua atque flammas ignis. 9. Eod. verſ. 10. Diſcant] Seipfos doceant. 10. Verſ. 14. Mihi quoque præcepit Do- vryinus, ut docerem vos] (Nempè) legem oralem. 11. Verſ. 16. Simulacbrum] (Di- ctio pd notat) N i. e. imaginem (ſeu formam.) Verſ. 19. Ne fortè eleres o- culos tuos] Ut rem contempleris & in animum tuum inducas, ut poſt illa erres. 12. Eod. verſ. 19. Qu= partitus eſt Dominus] Ut lucem eis (populis) præberent; 13, alia explicatio (verborum iſtorum: quæ partitus eſt Dominus, nimirùm) ut dii eſſent, (ut ſenſus ſit:) non prohibuit eos (populos Deus,) quò minus poſt illa errarent; ſed eis (populis) blanditus eſt 14. per illorum res vanas, 15. ut ejiceret eos ex mundo, L Eeeeeeee 2 ſio tur iſta: &nD W. i. e, & cuſiodi teipium a ſie tecent, Cfel ia e du N valdè, uti in textu ſacro hic habetur, eonfer. hie tract. Talm. Berachot, fol. 32. b. & Schevuoth, Jol. 36. a. it. Avot, fol. 8. ö. & Menachot, fol. 99 ’k èꝙ. 7. Nam oblivio præceptorum cauſatur eorum transgreſſionem, vide Gur Arjeh ol. 202. col. 3. fin. ac not. in om me h. loc, confer. & not. ad librum Prec. Ju d. p- r. pag. 10 8. a. med. ac p. 2. p. 249 6. med. ae D. Wagenſeil. Niz- zach. p. 257. it. Jalkut Part. I. fol. 2 64. col. 3. med. & tract. Talm. Avot, ſol. 8. b. & Be- rachot, ol. 2 I. a. b. &G. fol. 22. a, it. Moëd ka- ton, ſol. 15. a. & Kidduſchin, fol. 30. a. xr Hebr. abih, iſtud & ſequentia, usque ad: =D X i. e. die, quo (ſtetiſti &c.) abſunt hic 4 MSto / 13 3. Confer. hic Gur Arjeh fol. 202. col, 3. fin. ac not. in an DD b. l1oc. 9. Prout verſu præced. 9. h. cap. habetur, confer. hie tract Talm. Berachot, fol. 2 I. a. . & fol. 22. a. it. Moed katon, fol. 15. a. & Kidduſchin, fol. O. 2. 1.. Vel: diſcant ſibi ipſis, nam verbum 1y, quod primo loco in hoc verſu habetur & cujus Litera Lamed punctum habet Scheva, ſignificat diſcere, in Targum vertitur: 110 22 (quod ver- bum etiam Commentator noſter hic in notis ſu is adducit;) aſt verbum 1 2, quod ultimo loeco in hoce commate habetur, ac cujus litera La- cujus Targum eſt: eN „ confer. Gur Arjeh Pr. 202. col. 3. fin. ac not in man r b. oc. ss 1II. Confer. hic Gur Arjeh fol. 202. col. 3. fin. ac not. in on neow b. j0c. it. Buxtorf. Synag. Jud. c. 3. P. 54. ut & tract. Talmud. Nedarim, Jol. 37. a. & fol. 3 8. a. it. Sanhedrin, fol. 2 1. . & Berachot, fol. 3 2. Iz. Id eſt: ut illa colas ac Dei loco habeas, aſpe⸗ dus enim ſimplex non eſt prohibitus; ſed illo- rum cultus, ſic in Gur Arjeh fol. 202. eol. 45 princ. vide & not. in am De h. loc. it. San- hedrin, fol. 57. a. & Avoda Sara „Jol. 2 3. b. it. Chulin, fol. 23. a. & Bechorot, Jol. 57. a. it Temurah, fol 2 9. 65. . . Confer. hic Junii ac Tremellii not. ut & Gur Arjeh f. 202. col. 4. princ. ac not. in marm * b. Ioc. ubi tractat. Talm. Megilla, ol. 9. b. ad marginem allegatur, vid. & autor libri Gallici: Hiſtoire des dogmes & des cultes Sc. Part. 4 T raité 7. cap. I. it. tract. Talmud. Avoda Sara, fol. 5 5. aA. HDM S 14. Id eſt: annuit illis Deus ae permiſit, quando quidem ĩpſi ita voluerunt, ſie verbum ybr juxtà mentem Commentatoris noſtri hic vertere volui, in Gur Arjeb fol. 202. col. 4, med. locus iſte aliter, quàm uti eommuniter, exponitur, vi- de & not. in an rv h. loc. reſpicitur autem hac expoſitione: τ ad verbum: din quod in textu ſacro hic habetur. med punctum habet Patach, ſigniſicat: docere, 15. Vel: per eorum idola, quæ ipſi colunt, dictio 1336 DEUTERONOMII. — ſic quoque illa (Scriptura) dicit: quia ſibi blanditur oculis ſuis, ot iniquitatem ejus Verſ. 20. E catino] (Dictio ſignificat) vas, inveniat & odio proſequatur. 16. in quo liquatur aurum. * Verſ. 2 1. ITatus eſt] Repletus fuit indignatione. 17. Eod. verſ. 2 1. Propter verba veſtra] i. e. Propter vos, propter opera veſtra. Verſ. 22. Nam ego morior &. non iranigredior] Poſtquàm mortuus eſt (Moſes,) quomo- do ille transgredietur (Iordanem? videntur itaque verba iſta hic ſuperfluè vel minus aptè poſita eſſe;)verùm (illorum ſenſus eſt iſte:) etiam oſſa mea non transgredientur (Jordanem.) rei. 1 8. ceres. 19. Verſ. 24. Deus æmulator] Verſ. 23. Inaginem quamcunque] i. e. Similitudinem cujuscunque Eod. verſ. 2 3. Quæ praæcepit tibi Dominus] i. e. Quæ præcepit tibi, ne fa- Emulatione ille movetur ad ulciſcendum, emportement, 20. linguâ vernaculà, (ſenſus eſt:) indignatur (Deus) adversùs eum, qui ipſum ad iram provocat, ut ultionem ſumat de idololatra. ** Verſ. 2 5. Et in- veterati fueriti] (Moſes hic) indicat † eis (Iiralitis,) quòd in exilium ſint abituri ab illa (terra) po iſtarum:) DN)0); . ſt octingentos & quinquaginta duos annos juxtà numerum (literarum 21. ipſe autem (Deus) antè iſtud tempus (completum) in exi- lium ejecit (udæos) in fine octingentorum ac quinquaginta annorum & anticipavit biennium quoad (numerum iſtum literarum:) DNP,* idque cum in finem, ne in illis (Iudæis) impleretur (id, quod dictum eſt:) quia pereundo peribitis 22. atque hoc — enim 7an, quæ hic habetur, iſto ſenſu uſurpari ſolet, ut ſignificet idolum five cultum idolola- ticum, coafer. Deuter. c. 3 2, V. 21. & Pſalm. 3 1. v. 7. ibique Raſchi not. 16. Vide Pialm. 36. V. 3. ibique Raſchi not. ab locus iſte explicatur. * Confer. hic not. ad num. 28. 3. 17. Vide, quæ ad cap- antec. 3. V. 26. n. 57. no- tata ſunt. 18. Nam dictio 72, quæ hic in textu ſacro habe- tur, ſignificat: ba i. e. omnem rem, quoni- am particula illa alias non abſolutè poni, ſed voci ſequenti conjungi ſolet, ſic in Gur Arjeh fol. 203, col. 1. pf. vide & not. in mp-ai n b. loc. 19. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 202. col. 4. fin. & not. in Nam ov h. loc. 10. Sic reddo hic: van-hN, in MSto 1. legitur: 1. Reg. cap, 8. verſ. 51. J . . OaPDA, in MSto 2. &ραdα̃‚ utroque men- dose, confer. Raſchi not. ad Exod. c. 20. v. 5. n. 27. & ad Exod. c. 34. V. 14. n. 37. it. inftà a Deuteron. c, 29. V. 19. . 54. & ad Cantie, 6. 8. Verſ. 6. num. 13. vide & Gur Arich fol. 203. col. 1. princ. ac not. in 'nen n h. loc. ubi dicitur, S. Scripturam hic humano more loqui, conter. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 243. a. med. ac D. Wagenlſeil. Sot. p. 3 30. & P⸗ 3 88. 3 . . xx Hebr. Iyn vel dyp, in MSto I. legitur: y Na i. e. de illis, qui colunt idola, confer. hic tract. it, Avoda Sara, fol. 54. 6. & Jol. 55. 2. 1† Hebr. m), iſtud & ſequentia, usque ad: Rr . e. ipſe autem (Deus) antè iſtud &c. ab- ſunt ½ MSto 2. . 21. Id eſt: & in veterati fueritis, ſicuti hic habe- tur; numerus enim illarum literarum Sna efficit 852. confer. bic Gur Arjeh fol. 203. col. bro man rwy, vide ρννNbn pag. 129. a. it- tract. Talm. Megilla, Jol. 3 1. ½. & Gittin « Abeſt iſtud: Snm*hdh à MSIO z. d 12. Uti verſu ſequ. 26. . cap. & infrà Deuteron. e, 8. V. 19 habetur: Talm. Cetubot, fol. 111.5. & Sota, ol. 14. a. I. princ. ac not. in p-s b. loc. & in lI· fol. 88. a. it. Sanhedrin, fol. 3 8. a. CA..I. — hoe eſt, quo⸗ ns,qbia zuſt dum feltinayi Grcontra , fos premond cienda elt erp Petinde habel Go minis ¹ elttorme: uc (Een delerior di eum, nor 190), zu „dodreluti . temiſſionem 32. Adieua 4. Antiqaos. . —— 23. Hicuti Damie in notis Raſchi ſunt, conter. Le 14. Vel: miſerie Donfard ud⸗ Dihtcet dietie w aan Buxtort. Lexic. 15. Cno vel Pre nOrat, Conlet, 20 nt. indon . v, 16. num. Glislerrirenis, tur, ſgnicteat, It. nOt, 2d Lzr 1, In Targum tur: letpietieg 13 1. Confer, bien enplicio habe 2 erl 64. nu . Hebr. m Wien † Verds iſla; gu. (M.. — utatem ejut iftcat) a natione. 11. Kra. Vetl. S) nomd⸗ Ueyel mings negredientuor cujuscunque t tibi, ne fi⸗ ulcilcendam, rersus eum, 1.2. Rt. nt abituri ab n literarum lerumhin ert & anticinit nin finem, ne ltis 12, atque hoc — mh , loe⸗bhi Dano telon, Jud. palt 1 eg⸗ 1. dot,, 330, 6* lgiun e ,conlel hic ltict. 0l. 5. usqve 1d: ND jnd iſtud &c,ad. is, ſeuti hichabe⸗ luerarum N Areb fel.10 0l gv b. loe in li. Neg. 1 19 9l n ,Cin, 3 14. 10 2. . inteengeten CAb. III. DEuTERONOMII. 1331Z hoc eſt, quod dicitur: maturavit Dominus malum 23. atque illud induxit ſuper nos, quia juſtus eſt Dominus, Deus noſter, (id eſt:) juſtitiam fecit 24. nobiſcum, dum feſtinavit adducere illud (malum) bienniéò antè tempus ſuum. Verſ. 26. Te- ſtor conerà vos] i. e. Ecce ego advoco 25. eos (cœlos ac terram,) ut ſint teſtes, quòd vos præmonuerim. 26. Verſ. 28. & ſervietu ibi Deis] Juxtà Targum 27. ejus (fa- cienda eſt explicatio, ut ſenſus ſit:) dum vos ſervitis eis, qui illa (idola) colunt, (id perinde habebitur,) ac ſi vos ipſa (idola) coleretis. 28. Verſ. 31. Non deſeret te] Quo minùs * ille (Deus) apprehendat te † manibus ſuis; verbum autem non eſtformæ: non 5 ) 29. (ut ſenſus ſit:) ipſe non dabit tibi i. e. dimiſſionem (ſeu deſertionem,) non ſeparabit te à ſe, ſic quoque (accipitur in illo loco:) prehen- di eum, non 0 N i. e. dimittam illum, 30. non enim iſtud punctatum eſt 1392 %, 31. omnis dictio ) refertur ad (ſformam ſeu figuram) âü atge⸗ DND veluti (in illo loco:) Ni. e. ſine illam, 32. (ac ſi diceret:) da ei i. e. remiſſionem, item: (quod idem eſt, ac) N i. e. deſiſte à me. 33. Verſ. 32. Adiebus antiquis] (Dictio DPi hic ponitur pro:) D D) * i. e. ſuper dies 34. antiquos. Eod. verſ. 3 2. Ab extremitate cæli] i. e. Etiam interroga omnes Eeeceeee 3 crea⸗ me„ Verba iſta: quo minus &c. usque ad; eſt for- 23. Sicuti Daniel. cap. 9. verſ 14. habetur, ubi in notis Raſchi ferè eadem, quæ hic, adducta funt, confer. Levit. c. 26. v. 3 5. Sign. * 24. Vel: miſericordiam fecit, nam dictio d' non rarõò à Judæis iſto ſenſu uſurpari ſolet, ut ſi- nificet miſericordiam & eleemoſynam, hine px w 9). dicitur area eleemoſynaria, vide Buxtorf. Lexic. Talm. fol. 1891. 25. Cito vel præparo illos, id enim Hebr. brpn notat, Confer. Gur Arjeh fol. 203. col. 1, med. ac not. in dar: Ph. loc. it, not. ad Eſai. c. z. v. 16. num. 37. 26. Vel- quòd vos teſtatò dehortatus ſim, ne i- dolis ſerviretis, id enim νπa, quod hic habe- tur, ſignificat, confer, not. in bam r . loc. it. not. ad Ezech. c. 7. v. 2. num. 2. 2 27. In Targum juxtà P. Fagii verſionem ſic habe- tur: ſervietisque ibi populis, qui colunt idola. 29. Confer. hic not. in am hD ubi leci iſtius explicatio habetur, vide & inftà Deuteron. cap. 2 8. veri. 64. num. 67. it not. ad Levit, cap. 25. v. 47. n. 149. S 150. 2xX Hebr. aein, in MSto 2. huic præmittitur: y' &τ⁹ i. e. non deſeret te, quò minus &c. mæ, abſunt in Hebtæo MStO 1, 29. Nimirùm eſt conjugationis y Hiphil, con- fer. Gur Arjeh fol. 203. col. I. med. ac not. in 'pon now b, loc. S 30. Uti Cantic. cap. 3. V. 4, habetur, ubi vide Ra- ſchi not. 3 1. Nempè Scheva ſub Aleph & Pathach ſub Reſch, ut ſignificet &) i. e. ſanationem; ſic quidem autor collectionis notarum in MaRH R ver- bum iſtud punctandum eſſe putat; ſed mihi ſe- cundùm regulas Grammatices puncta ſic po= nenda eſſe videntur: 22 ε vel: 122 i. e. ſana- bo eum; quoniam verò verbum, quod ibi ha- betur, ſic punctatum eſt: 2390 &, videlicèt Pathach ſub Aleph & Scheva ſub Reich, ideò eſt 3 pwy i. e. ſignificat remiſfionem, fic in di- ctis notis Smam e b, loc. confer. & Guk Arjeh fol. 203. col. 1,. med. 32. Sicuti 2. Reg. «. 4. V. 27. habetur. 33. Prout Deuteron. c. 9. v. 14. habetur. * Iſtud: νο —d öy, abeſt 4 MSto 2. confer hic tract, Talm. Chagiga, fol. 11. 5. & fol. 12 a. it. Sanhedrin, Foſ. 3 8. b. L [34. Id eſt: quoad dies antiquos vel de diebus an. tiquis, in Gur Arjeh fol, 203, col, I. med. ex- = poni. — 1332 . DEUTERONOMII. creaturas, quæ ſunt ab una extremitate (cœli) ad alteram, 35. hic eſt ſenſus literalis; eſt autem expoſitio ejus 36. allegorica, * (nempè S. Scriptura) docet de ſtatura ho- minis (primi, t) quèd illa fuerit à terra usque ad cœlum 37. atque hæc eſt menſura ipſa, quæ eſt ab exttemitate una ad aliam. Eod. verſ. 3 2. An, ſicati res iſta magna fa- Gta ſit] Sed quænam iſta res magna? (nimirùm) an audivit populus &c. 38. Verſ. 34. An tentavit Deus] i. e. An feeit ullus Deus ſigna, 39. ut veniret & acciperet gentem &c. omnes iſtæ (particulæ ſeu literæ) è40. ſunt interrogativæ, ideò pun- Gta habent Chateph Patach (hoc modo:) "ha, Dn, de, D 4I. Eod. verſ. 34. Tentationibu] Per ) i. e. tentationes notum eis fecit (Deus) poten- tiam ſuam, veluti (in illo loco:) aſſume gloriam ſuprà me, 42. (ac fac periculum,) an poſſim ita facere, ecceè iſta eſt Do i. e. tentatio. Eod. verſ. 34. Per ſigna] (Di- ctio NN notat) PP'Di. e. ſigna, ut (ſcilicèt Moſes) fidem faceret, quòd ipſe miſ- ſus ſit à Deo, veluti (reperitur ſignum in illo loco: ) quid eſt, quod tenes in manu tua? 43. Eod. verſ. 34. Portenti] (Dictio DDDD ſignificat) HND i. e. mirabilia, quia (Deus) induxit ſuper illos (Egyptios) plagas mirabiles. 44. Eod. verſ. 34. Per pugnam] In mari (rubro,) dicitur enim: quia Dominus pugnat pro eis. 45. Verſ. 35. Tibi videndum exbibitum eſt] (Explicatio eſt) ſecundum Targum ejus: NNRNN& i. e. tibi oſtenſum eſt, 46, quando Sanctus ille Benedictus dedit legem, aperuit eis (Iſraelitis) ſeptem firmamenta 47. &, ſicuti ille diffidit ſuperiora; ita etiam ponitur 'p- Papn i. e. propter dies antiquos, goa ſive miracula, confer. hic tract. Talm. Me- confer. not. in em e h. loc. ac not. ad li- gilla, fol, 11. a. & Berachot, fol. 7 1. brum Prec. Jud. part. 2. p. 4 ,. a. fin. it. not. ad 40. Quæ reperiuntur in verbis iſtis: Wαπ it. Hiob. c. 8. v. 8. num. 3. ac Ja kut Part. 1. fol. ynvan & yns ac Xbâ, quæ verſu 32. 33 8 264. col. 4. fin. 34. h. cap. habentur, vide num. ſequ. 41. 35. Confer. hic Gur Arjeh fol. 203. col. I. circà 41. HA eſt: an factum eſt? num additum eſt? an ſin. ac not. in a ' h. loc. tentavit? num audivit ? vide num. anrec. 40. 36. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 203. col. I. fin. 42. Vide Exod. c. 8. v. 9. confer. & infta Deuteron. ac col. 2. per tot. it. ol. 204. col. 1. princ. con. c. 7. v. 19. n. 37. . . fer. & not, in am Mꝗ h. loc, ubi tractat. Talm. 43. Sicuti Exod. c. 4. v. 2. habetur, confer. & Deu- Chagiga ol. 11.5. ad marginem allegatur. teron. dict. c. 7. v. 19. n. 39. „X Hebr. ααπ. iſtud & ſequentia, usque ad: [44. Vide, quæ ad Deuteron. alleg. c. 7. v. 19. n. P:-a i. e. an, ſicuti res iſta &c. abſunt 4 MSto 40. notara ſunt. 2. 4 5. Proùt Exod. c. 14. v. 2 5. habetur. † Hebr. α, ſic in NSto 1. hic additum re-46. Juxtà Targum verbum iſtud nan eſt wn peritur. . 7rN i. e. habet fſormam Hithpahel 3 non ve- 37. Confer. hic D. Maji Theolog. Jud, Loc, J. r eſt Gye- Pwiÿ j. e. formæ Hiphil, nam ſi hæc §. 5. p. 42.‧ & Gur Arjeh fol. 2 0c4. ubi hac de re eſſet forma, verſio Chaldaiea haberet rumz, plura. ſic in Gur Arjeh fol. 20 4, col. 2. vide & not. in 38. Sicuti verſu ſequ. 3 3. H. cap. habetur. na W'b. loc. 9. Commentator noſier verbum h, quod hic 47. Sive: expanlſa, vide Raſchi not. ad Pſalm. 19. habetur, exponit, quòd ſignificet a i. e, ſi⸗ — Cab. IV. vV, 74 CA.W. — Etianm difditi (nic)diciuut: Deus) hec om ſecus ac home Dei, gui batd KXeduxit te: Gicitur enim: Ptute)memine los aumeto ſi Ains tu, , nendus eſt: 1 Fod, ver 35. Animumadyen Puraret E guan Chananeuſep U. 7. in notis 6, med. nomin iſana,ſ, fer. & not. zd 96, 2, ed. 4 Hebr. N N 1. Dinus ecte Nalchana, ol, it, Chulin, ſol. 4. Lxpoſſtio i ſoüptum el⸗ ſpiitet dame Müe.he lenit Ker ſic i nitus abfunt Orndin, gbin c 150t,9,64, C0 Hebr, illue 1 grim tu(v. 10. Nempe wer Hinrparnuche er Ao)to, Duine, habetmn, lx ody 1s Ollencerit, nunnſi h, Sal CA. Iv. — s inerals; ſtatutaho. ſt menluta 4 nagnafi. N. Vetl. eigert Hides duan. 4. kocd. eus)poten. perienlum) ſna r. d ipſe mi. A manutua! e. mitabilia, 0 Nel 34. pro eis 4/. atgum ejus: dedit legemm, periora; itr etiam — 12d, Lalm. MA ⸗ N.I. lis Nrid it. Ferſu 32. 33, 66 ſeg. 41. 2Aaitum eltz an numm. 2nrec, 40, Kinkia Deuteton. nconfet à Del . eg. 6 7. V. lgeh⸗ 8d ne eſt weͦ Ppshel; non e jipbi, nam ſ hec ea heberet , ,1. ſige nl,l gt,ad Duln. 171 CAF. IV. DEITERONOMII. 1333 etiam diffidit inferiora, ac viderunt * (Iſtaèlitæ,) quòd ipſe (Deus) eſſet unicus, ideò (hic) dicitur: tibi oſtenſum eſt, ut ſcires. Verſ. 37. Er quia dilexit] i. e. Et (fecit Deus) hæc omnia, 48. quia dilexit &c. Eod. verſ. 37. Ert eduxit:te antè ſe] Non ſecùs ac homo, qui filium ſuum antè ſe ducit, nam dicitur: & profectus eſt angelus Dei, qui ibat &c. atque abiit poſt eos; 49. alia expoſitio ** (verborum iſtorum:) & eduxit te: (ut eorum ſenſus ſit:) DH)N 92 i. e. antè patres ſuos, 50. dicitur enim: coràm patribus eorum fecit miracula, 51. nec mireris, quòd (hic Sc i- ptura) meminerit eorum (patrum) numero ſingulari, 52. nam ecce ſeripſit (hic) I- los numero ſingulari (hiſce verbis:) & elegit ſemen ejus 53. poſt eum. Verſ. 38. Qudm tw, à cenſpectu tuo] Inverſa (hic eſt textus ſacri) ſeries isque (hoc ordine) expo- nendus eſt: ut expelleret à conſpectu tuo gentes majores & fortiores, quàm tu es. Eod. verſ. 3 8. Sicati hoc die] i. e. Sicuti tu vides hodiè. Verſ 41. Tune ſeparavi] Animum adverterat (Moſes,) ut rem ſolicitè curaret, 54. quèò illas (urbes refugii) ſe- pararet & quamvis illæ non eſſent receptui, 55. donec etiam iſtæ, quæ erant in terra Chananæa, ſeparatæ eſſent; (tamen) dixerat * 56. Moſes: præceptum, quod imple- =ððDW ri po- V. 7. in notis ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 97. b. med. nomina ſeptem expanſorum habentur iſta mmany, Dyp, α νϑν „νυen con- fer. & not. ad dict. librum Prec, Jud. part. 2. p. 96. a. med. . X Hebr. Orbd NA* N.), abfunt iſta hic 4 MSto 2. minus rectè, confer. hic tract. Talm. Roſeh haſchana, Fol. 32. 56. & Sanhedtin, Fol. 67. a .5. it. Chulin, fol. 7. b. & Gittin, fol. 57. 6. 4 ⅝. Expoſitio iſta inde profluxit, quoniam hic ſcriptum eſt: hi cum copula Vau, ideò re- ſpititur ad antecedentia, ut ſenſus ſit: niin e 90 ) i. e. & hæc omnia (ccil. fecit Deus, ) quia di- lexit & c. ſic in notis 'nar ow bh, loc. expo nitut?5 abiunt autem iſta: & (fecit Deus) hæc Omnia, quia dilexit, 4 MSto I. 49. Sicuti Exod. c. 14. verſ. 20. habetur, ubi vide not. n. 64. confer & ſuprà Deut. c. 1I. v. 3 1. n. 16 1. z Hebt. & iſtud & ſequentia, usque ad: Jnn i. e. quàm tu (v. 3 8: h. c.) abſunt ₰ MSto I. 3e. Nempè de Dinen i. e. quòd vide- rint patriarchæ eductionem eorum Iſraëlitarum ex Ægypto, uti in Gur Arjeh fol. 204. col. 2.] princ. habetur, tradunt Rabbini, quòd Abraham, Iſaac & Jacob venerint ad mare ac quòd Deus il- lis oſtenderit, quomodo ipſe eorum filios libe- raret, ſic R, Salomo ad Pſalm. 7 , v. 12. ubi vi- ſa fis Hebræza. —R 51I. Vide alleg. Pſalm. 78. v. 12. confer. & not. in S'nan o h. loc. 52. Dum hoc verſu dicitur: apa i. e. antè ipſum non verò uba i. e. antè ipfos, confer. num. ſequ. §3. 53. Hebr. a, numero ſingulari; cum tamen præcedat nomen pluralis numeri: Priax i. e, patres tuos, ſcribendum enim fuiſſet juxtà regu- Ias Grammatices ynn i. e. ſemen eorum, con- fer. hic not. in nn row' h. loc. 54. Refertur enim iſtud ad animum, quoniam ver- bum futuri temporis 71 i. e. ſeparabit, bic u- ſurpatur & tamen particula IN i. e. tunc, quæ tem- pus præſens ſignificat, ei verbo adjungitur, confer. quæ ad Exod. cap. 15. verſ. I. num. 1. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 204. col. 2. princ. ac not. in am now' h. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 10 1.6. fin. 55. Confer, Numer. c. 35., v. 13. num. 9. & Gur Arjeh fol. 204. eol. z. princ., ae not. in nor Mv h. loc. ubi tract. Talm. Maccot fol. 9.5. ad marginem allegatur, vid. & Maccot, Jol. 10. 2. * Hebr. , abſunt iſta àQ MSto r. 56. Id eſt: cogitaverat ſecum Moſes, præceptum Dei 1334 DEUüTERONOMII. CAb. V. poteſi, ad effectum deducam. Eod. v. 41. Trans Jordanem ad plagam orientalem] i. e. In illo tranſitu ** (ſive ulteriori tractu,) qui eſt in plaga orientali Jordanis. 57. Eod. verſ. 41. Ad orientalem plagam] Quoniam illa (dictio nO) conjungitur (ſequenti voci,) ideò Reſch punctum habet Chateph 58. (ac ſi diceret: )iW i. e ad ortum Solis, (ut ſenſus ſit:) ad locum, ubi Sol oritur. eſt lex] i. e. Iſta eſt (lex,.) quæ ordine commemorabitur poſt caput iſtud. 59. Verſ. 45. Hæc ſunt teſtimonia &c. quæ locutus eſt] i. e. Hæc ipſa ſunt, quæ locutus eſt (Mo- ſes,) cùm egreſſi eſſent illi ex Ægypto, iſta iterùm 66. inculcavit eis (Moſes) in cam- eſtribus Moab, quæ ſunt trans ſordanem, quia ille eſt in plaga orientali, nam alter iranſitus (ſive ulterior tractus) fuit in plaga occidentali. CAT. V. Erſ. 3. Non cum patribus noſtris] Solàùm pepigit Dominus &c. r. Eod. verſ. Sed nobiscum] Facie ad faciem, 2. dixit R. Berachja: Moſes ita locutus eſt: ne dicatis, quòd ego vos fruſtrà in errorem inducam, ſicuti facere ſolet proxeneta inter emptor em * & venditorem, nam ecce emptor ipſe (Deus ſcil.) lo- quitur 3. vobiſcum. Verſ. 5. Dicendo] Redit (hic Scriptura) ad illa verba: locu- tus eſt Dominus vobiscum in monte de medio ignis, 4. dicendo 5. ego (ſcilicèt) a-⸗ Dei de urbibus refugii conſtituendis, quantum in me eſt, implebo, conſer. hic tract. Talm. 80 ta, fol. 49. 2. & Sanhedrin, fol. 3 3. 5. & Mac- cot, ol. 10. b. Verba iſta: in illo tranſitu & usque ad e ad orientalem plagam, abſunr in Hebræo 4 MSto 1. 57. Confer hie Cur Arjeh. fol. 204, col. 2. princ. ac not in am 'nv he loc. 8. Chateph hic vocatur 4 Commentatore noſtro Scheva, quoniäm — D8ͤ pↄun i. e. pronun- ciatio ejus rapta ſive correpta eſt, ſicuti in Gur Arjeh fol.2 o4,. col- 2. princ. habetur, Confer. & not. in Smar ν b. loc. ut & Exod. g. 22. v. 20. Sign.* . . 59. Videlicet capite ſequente quinto ae ſequenti- bus, ubi lex iſta pluribus recenſetur && exponi tur. 60. Hebr. 8 , in utroque MSto pro his ſolum legitur: i. e, locutus eſt, confer hie na me 6. loc. it. tract. Talm. Joma, 0. 72. b. & Maccot, fol. 10. . it. Avoda Sara, fol. 2. . & Menachot, ſol. 53. 5. I. Vide hic Gur Arijeh ſol. 204. Col. 2. med. as not. in Sa D h. loc. 2. Id eſt: clarè & perſpicuè, confer. P. Fagii not · ad Paraphr Chald. h. loc. * Hebr. mn P'n iſta & ſequentia, usque ad: ei 1. e. dicendo (verſ. 5. . cap.) abſunt, hic 4 MSto z. 3. Atque hoc eſt, quod verſu ſequentiĩ 4. ſcribitur: ſacie ad faciem, ſic in notis Na m h. loc. ex- ponitur. 4. Prout verſu antec. 4. . cap. habetur, confer, hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 5. Separat enim S. Scriptura verba ilk: medio ignis, (quæ verſu antec. 4. b. cap. habentur) 4 verbo eey i. e. dicendo, ut notum faceret, quod ego (Moſes) fuerim proxeneta inter Deum & vos, quoniam timuiſtis propter ignem,nec poiu- is Gur Arjeh fol. 204. col. 2. med, ac not, in 8 Verſ. 44. Ma-⸗ (A.. . — ſtabam (mec olmmiloco, tum: in con tem precepi⸗ memento, . iltverba) fue zit ii] (Ner qülſerußa cepta ejſls tis preceptun ſtatatum &e) Noniſde ſis Chaldzahe rium, cuti Phraſtes verii (Verba il: — iſtis renderei b, loc exponit Hed. ie. oblerta (5 6, Vel: ziyo, i Num. 26, C0n med, ac not. „Ailn Rolchk Hec verba: erxpoſei, wblun 7. Nempe iod, Indecem pree⸗ 9e Siemikxod., 50t, n 34, lurhor, ſol. n ll Scheruoth, . 5. Coner. hic . b. 1460, a. mec . atque pot, Chilea admar 20, Ferl. g.n⸗ Hebrxor. titn⸗ Uagnead ect, 19, Vide Exod,, l⸗ 1. ape n, CAN.Y. — Crientalen] Otdanis, 7. conjungtut N 14 o unnseſt .o. oles)in cam. li mam alter ſesita locutun lii facete ſoltit eus ſeill) lo- Vetba: locl⸗ ego (clice!) ſa. — fim Joma, ,0, i Aoda Sale, 5. . col.1. ne 44 beni, ugbe s: cn) klin hie⸗ genti 4leibitun: habetur, conlet, lie 1d.h. loo. abaih: emned er) debentnſa nen inet Deln guen e CAb. v. PDEUTERONOMII. 335 ſtabam (mediator) inter Dominum & vos. Verſ 7. In conpectu ** meo] i. e. In omni loco, ubi ego ſum atque is eſt mundus univerſus; alia expoſitio (verborum iſto- rum: in conſpectu meo, nempè:) omni tempore, quo ego ſubſiſto; 6. decem au- tem præcepta jam anteàâ expoſui. 7. Verſ. 12. Obſerva] Aſt ſuprà dixit: memento, 8. (nimiruͤm) utrumque unò verbô dictum fuit atque unâ Scripturâ (duo iſta verba) fuere prolata atque unô auditu percepta. 9. Eod. verſ. 12. Sicuti præce- rvit tibi] (Nempè:) in Mara, 10. antequàm lex daretur. Verſ. 15. Et memento, † quòdſervus ſueris &c.] Eum in finem redemit te (Deus,) ut ei ſervires & cuſtodires præ- cepta ejus. 11. Verſ. 16. Sicuti præcepit tibli] Etiam quoad honorem patris & ma- tris præceptum fuit eis (Iſraelitis) datum in Mara, 12. dicitur enim: ibi conſtituit eĩi ſtatutum & judicium. 13. Verſ. 18. Non committes adulterium] Non uſurpatur N niſi de ea, quæ marito juncta eſt. 14. Verſ. 2 I. Non concupiſces] (Paraphra- ſis Chaldæa habet:) non ), quod (verbum) etiam ſigniſcat ☚ i. e. deſide- . Lod. ver. rium, ſicuti (verbum iſtud:) DN i. e. deſiderabilem aſpectu 15. Chaldæus Para- „ Hæc verba: decem autem præcepta jam anteà phraſtes vertit: q P i. e. quæ deſiderabilis eſt aſpectu. Verſ. 22. Et non addidit] (Verba iſta: Nπ) Chaldæus tranſtulit: PS i. e. & non ceſſavit, 16. quia iſtis aſcendere in montem, ſiè in notis onan rno bh. loc. exponitur, ubi vide sis Hebræa. XX Hebr. y iſta, & ſequentia, usque ad: pu i. e. obſerva (v. 12. . cap.) abſunt à MSto I. 6. Vel: vivo, vide Exod. c. 20. V. 3. ibique not. num. 2 5. confer. & Gur Arjeh fol. 204. col. 2. med. ac not. in Man inow h. loc. it. tractat. Talm. Roſch haſchana, fFol. 24. b. expoſui, abſunt à MSto 2. 7. Nempè Exod. dict. c. 20. ubi vide Raſchi notas in decem præceptorum explicatione. 8. Sicuti Exod. alleg. c. 20. v. 8. habetur, ubi vide not. n. 34. & n. 35. confer. & tractat. Talm. Be- razhot, fol. 20. a. & Roſch haſchana, fol. 27. a. it. Schevuoth, fol, 20 b. ðð 9. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 260. a. med. ac Gur Arjeh fol. 204. col, 2. fin. atque not. in Nnn ne h. loc. ubi Me- chilta ad marginem allegatur, vide & Exod. cap. 20. verſ. §. n. 34., confer. & Spenceri de legibus Hebræor. ritual. lib. 1. cap. 4. Sect. 7. & ſequ. usque ad Sect. 1 3. ubi plura de Sabbato. 19. Vide Exod. c. 15. v. 2 3. & v. 2 5. confer. & v. 16,: bhe cap. n, I2. ac Gur Arjeh ſol. 204. col. 4. med. ac not., in on how, ubi tract. Talm. Sanhedrin cap. 7. Fol. 56.16. adducitur, & tract. Talm. Schabbat fol. 87. 6. ibidem ad marginem allegatur, confer. & Sanhedrin, fol. 56. b. † Hebr. Mnn), iſtud, ut & ſequentia, usque ad æ — wi, e. ibi conſtituit &c. abſunt bic ⁶₰ MSto z. II. Vide hic Gur Arjeh fol. 204. col. 4. circâ fin. ac not. in am rov h. loc. 12. Confer. ſuprà v. 12. H. cap. n. 10. & Gur Arjeh Jol. 204. col. 2. circà fin. it. tract. Talm. Kid- duſchin, fol. 3 9. b. & fol. 40. a. it. Bava kama, Ffol. 55. a. & Chulin, fol. 141. a. 13. Uti Exod. c., 15. v. 2 5. habetur, vide not. in on hev h. loc. ubi tradat. Talm. Sanhedrin Fol. 56. b. ad marginem allegatrr. 14. Vide Exod. c, 20. v. I4. n. 59. & Gur Arjeh Jol. 20 5. col. I. med. ac not, in an ne h. loc. 15. Nempè: arborem, proùt Geneſ. 6. 2.v. 9. ha- betur 16. Confer. quæ ad Geneſ. c. 3 8. v. 2 6. n. 41. & ad Numer. c. 11. V. 2 5. n. 112. notata ſunt, vi- de & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it, Sota, fol. 10. b. & Sanhedrin, fol. 11. a. Efrffiff 1336 DEUTERONOMII. QCAb. VI. quia vox ejus (Dei) fortis eſt 17. & durat in perpetuum; alia expoſitio (verborum iſtorum:) non addidit, (nimirùm Deus:) non addidit ampliùs conſpici in eadem pompa. 18. Verſ. 27. Tu verò loquaris nobiſcum] Debilitaſtis (ô Judæi,) vires me- as (inquit Moſes,) quaſi mulieris, 19. quia propter vos anguſtiis afficior & remiſ- ſam feciſtis manum meam, quoniam vidi, quòd non properaveritis, ut ad illum (De- um) accederetis propter amorem; ſed nonne vobis ſatius fuit, diſcere ex ore Maje- ſtatis Divinæ, quàm à me? CAP. VI. Erſ. 4. Dominus, Deus noſter, Dominus unus eſt] i. e. Dominus, qui nunc eſt Deus noſter; nom verò Deus gentium, cultui idololatrico deditarum, 1. is erit Dominus unus, nam dicitur: tunc enim mutabo in populis labium pu- rum, quòô invocent omnes nomen Domini, 2. prætereà dicitur: in die illo erit Do- minus unus & nomen ejus unum. 3. Verſ. 5. Et diliges] Fac verba ejus (Dei) ex a- more, non ſimilis eſt is, qui facit ex amore, ei, qui facit ex timore, 4. qui apud do- minum ſuum (aliquid) facit ex timore, quando ille ei moleſtiam exhibet, ipſe relinquit illum & abit. Eod. verſ. 5. Ex toto corde tuo] i. e. Duabus voluntatibus tuis; 5. alia 17. Quoniam homo morttalis non poteſt omnia] Sota, p. 410. & p. 6 14. item p. 65 6. & ſequ. verba ſua uno ſpiritu proferre, ideò opus habet S&p. 974. atque Ejusd. Nizzacth. p. 5.⸗vide & intermiſſione ſive ceſſstione; aſt ſecùs eſt in Deo, not, ad librum bPrec. Jud. part. 2. p. 9 3. b. med. qui, quoniam non ceſſabat ſive remittebat (vo- & tract. Talm. Berachot, fol. 6, a. & Fol. 11. a. cem,) ideò etiam non addebat, ſic in notis Ra- b. it, Fol. 13. a. & Fol. 15. 2. it. Fol. 16. a. b. ſchianis non e hic additum eſt, ubi vide „ Uti Zephan. c. 3. v. 9. habetur ſis Hebræa 1 confer. & not. ibidem ac Gur Arjeb . librum hrec⸗ jea⸗ par. I. P. 26. zeonler. laradt. fol. 20 col. 2. princ, ac med Pprinc. 205: col. 2a. pfiac, ac med. . Talm. Schabbat, fol. 72. 5. & Peſachim, Jol. 18. Nempè in illa pompa, quà ipſe ſemet in monte 56. 6. it. Roſch haſchana, ol . 8. Me- Sinai conſpiciendum præbuit, in Hebræo hic ha- illa fol. 5 & fol 20, a „ 32. b. & betur a à4 Græco ιναaaν, vide Buxtorf. Lex. 8 „ 7 70. Chald. fol. 175 1. in notis nom neob dictio il- 3. Vide Zachar. c. 14. V. 9. ibique not. num. 19. la aps exponitur e g i. e, manifeſte confer. 1. ad Corinth cap. 15. v. 2 §. it. tract. & palàm, quam expoſitionem ex ignorantia ſi Chagiga, fol. 3. a. & Sota. fol. 3 2.5. it. Fol. 41. gnificationis vocis Giæα proveniſſe puto. a. & Gittin, Fol. 57. 6. it. Sanhedrin, fol. 6 3, 6. 19. Quoniam pronomen 15&), in genere fœmi & Menachot, ſol. 34. 6. it. Cholin, ol. 91. a. nino hic uſurpat ur, ideò Rabbiniea iſta expoſi- 4. Confer. hic Gur Arjeh Fol. 20 5. col. 2. med. tio inde orta eſt, vide not., in an Now h, loc. ac not. in Nan ne bh. loc. ubi etiam Siphre conter. & Deuteron. c. 32. v. 18. n. 112. 8& Ge. ad marginem allegaeur⸗ confer. & Berachot fol. neſ e. 14. V. 14. n. 52. it. ad 2. Samuel. e. 24.v. 4 . & Fol. 63. 6. it. Joma Fol. 86. a. 5. Sive: inclinationibus, affectibus aut cogitatie.- 9.n. 4. N Couter. hic not. in an No, ut & D, Wagenſ. nibus — CA.V. Aacnpoſto ſum eri Deun zuletal animna bonis are fac cim ipamce ſtio vetborun PWe ing tie, quim men tollam Ac. Uenatn iſta 2gnolci dand raijzn bdii nemo in honon funt, NDo —— nidus tuis, Hel Ler. Chald 0 nata eſ, quoni⸗ P cum duab ſic in notis N & iradat. Tala 1, 0 marpingem ſol.1 5,a. o 74, 6. JSecd ei adhere not. in ¹ Hebe. von an n ie. Ker 4 MSto 1. 7. Tamen llum⸗ 6d. 10 6. col., b. loc. 1. Conter, hie 3e not, in wn ſol. 12. Zank aan quoque . ibidem in mar 9. die dicionen Dietor, qui ba qur habet: 10, Fige Plalm, cOner. & not. 11. FKeuti dict, Gar Anel ſol (A. Vl. — o (vetborum . Pici in eaden ki) iresme. eiot E temil⸗ diln De. er ore Maje u, gui nunc el editarom, 1 is ulis kbiom pu⸗ ie Ulo enit Do⸗ ejus Dei) a⸗ 4 qui 2pud do. det,plettlinggt Utatibus tuis; 5. lia — tem p. 666. legl. unb. p. ſſ⸗ ile .1, , 91.5,hel⸗ 16,2 fol. 11.4 1 1 fol 16.2. b. berun, eorſet, n0 2 .26,5. Pfint, ictidl . & belachim, fol 6l. 32, Me⸗ à4. bique not nunn. 19 ni⸗ . 19. it tradt fol zuhi ſalesl Sanhectig, o 63)9 .(bolin, 7ol. 91,, l 10f, col. 2. mech, 3 erjatn Sippr coc, ubi etiin Fhnie onler. & Betachot ſol wa,,ol 6u4 Etian cohitie⸗ ibaz . Sic dictionem &h ex mente Raſchi hic inter- CAP. V. DEUTERONOMII. 1337 alia expoſitio (verborum iſtorum:) ex toto corde tuo, (nempè:) ne ſit cor tuum divi- ſum ergà Deum. 6. Eod. verſ. 5. Et ex tota anima* tua] ine. Etiamſi ille (Deus) auferat animam tuam. 7. Eod. verſ. 5. Et ex tota fortitudine tua] i. e. Omnibus bonis (ſive facultatibus) tuis, datur (enim) aliquis, cui divitiæ magis ſunt cordi, 8. quàm ipſum corpus ejus, idcircò (hic) dicitur: ex tota ſubſtantia tua; 9. alia expo- ſitio (verborum iſtorum:) ) (nempè, quòd ſignificent:) — d Oen Di. e. in qualibet menſura, quâ tibi (Deus) menſuraverit, tàm menſurâ beneficen- tiæ, quàm menſurâ pœnæ (Deus diligendus eſt) atque ita David dicit: calicem ſalutis tollam &c. 10. anguſtias & mœrorem inveni &c. 11. Verſ. 6. Et erant verba⸗] Ouænam iſta eſt dilectio: & erunt verba iſta &c.? 12. nimirùm hoc modo 13. tu agnoſcis Sanctum illum Benedictum ejusque viis inhæres. Eod. verſ. 6. Quæ tibi præcipio bodiè] Non ſint (iſta *) in oculis tuis tanquàm edictum 14. antiquum, quod nemo in honore habet; 15. ſed tanquam novum, ad quod legendum omnes accur- runt, & DO** eſt mandatum regis, in Scripturam redactum. Verſ. 7. Et acus Ffffffff 2 illa] ps RDW h. 0oc. 12. Nam dilectio non cadit in rem, quæ non vi- detur nec ſentitur, uti ſunt verba; ſed, quoni- am per verba iſta, id eſt, per præcepta Dicina tu agnoſcis Deum ejusque vias S'a — nn i. e. quam bonæ illæ ſint, ideòvenis ad amotem Dei, ſic in Gur Arjeh fol. 205. col. 3. med. ut & in notis am exponitur, ubi etiam Si- phre ad marginem allegatur, confer. etiam J- hann. cap. 14. verſ. 1 5. it. tract. Talm. Megill⸗, fol. 9. a. & fol. 17. . it. Sota, fol. 32. b. & fol. 2 nibus tuis, Hebr. 7, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 973. expoſitio auiem iſta inde nata eſi, quoniam hic ſcriptum eſt in textu ſacro: nai cum duabus literis Beth; non veò y, ſic in notis non nov' h. loc. ubi etiam Siphre S& tractat. Talm. Berachot fol. 15.5. & fol. 54. a. ad marginem allegatur, confer. & Peſachim, Jol. 2 5. a. & oma, fol. 82. a. it. Sanhedrin, fol. 74. à. 6. Sed ei adhærens toto corde, confer. & hic not. in on b. loc. x„ Hebt. vPa an iſta & ſequentia, usque ad: na 33. 13. Veſ: mediantibus iſtis verbis, id eſt: præce- ptis Divinis tu agnoſcis &c. ſic2 Prm hie in- terpretor, eonfer. num. antec. 12. * Scil. præcepta regis, Hebt. 7na thun, ſic in MSto 2. hic additum reperitur. 14. Hehr. &pNO à Græco àar vcb; ümde qua vo- ce mox Commentator noſter, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 53 2. confer. & infrà Deuteron. c. 11. V. 13. n. 34. & Deuter. c. 26. v. 16. n. 6 5. it. tract. Talm. Berachot, fol, 13.-6. & fol. i6 a ANi e. & ex tota fortitudine tua, abſunt hic 4 MSto z. 7. Tamen illum amare debes, confer. hic Gur Arjeh fol. 205. col. 2. circà fin, ac not. in ar n b. loc. 3. Confer, hic Gur Arjeh fol. 205. eol. 2. fin. ac ac not. in Mam o ubi tractat. Talm. Joma fol. 22. & Sanhedrin fol. 74. a. allegantur, tra- ctatus quoque Talmudicus Berachot, fol. 54. a. ibidem in margine allegatur. pretor, qui Paraphraſin Chaldæam ſecutus eſt, uæ habet: 182 i. e. Opes ſeu facultates tuæz. 10., Vide Plalm. 116. verſ. 13. ibique Raſchi not. confer. & not. ad 1I. Reg. c. . v. 3 3. D. 22. 11. Sicuti dict. Pſalm. 116. v. 3. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 205. col. 3. med. ac not. in 15. Vel: æſtimat, ſic verbum aed hic interpre- tor, prout etiam in notis dam nev exponitur, nempè, quòd ſignifieet mwan i. e, æſtimatio- nem, confer. & Buxtorf. Lex. Chald. Fol. 152 8. ** Iſtud & ſequentia, usque ad: rmum i. e & acu⸗ 1338 DEUTERONOMII. CAP. VI. ia] (Verbum: e) ſignificat i. e. acutum, (nimirùm verba iſta) ſint acuta.- 16. in ore tuo, ita, ut, ſi quis te aliquid interroget, non hæſitare debeas in eo; ſed dicas ei promptè. 17. Eod. verſ. 7. Filiis tuis] Iſti ſunt diſcipuli, 18. in omni lo- co † (S. Scripturæ) reperimus, quòd diſcipuli vocentur filii, dicitur enim: filii vos eſtis Domino, Deo veſtro, 19. . ac nominat (alibi S. Scriptura) filios prophetarum, qui erant in Bethel, 20. atque ita (reperimus) in Hiskia, qui omnes lſraelitas docue- rat legem, quòd illos nominaverit filios, dicitur enim: nunc itaque, filii mei, ne er- retis, ²1. &, quemadmodùm diſcipuli nominantur filii, nam dicitur: * filii vos e- . ſtis Domino, Deo veſtro; 22. ita doctor vocatur pater, dicitur quippe: mi pater, mi pater, currus lſfraël &c. 23. Eod. verſ 7. Et loquaris de eis] Non ſit fundamen- tum 2²4. ſermonis tui, niſi in illis (verbis,) fac illa fundamentum nec ea facias ac- ceſſorium. Eod. verſ. 7. Et quando dormis] An etiamſi quis dormiat in medio die? lex (hic) dicit: & quando conſurgis, * forſitàn etiam in media nocte? lex (hic) dicit: & quando ambulas in via, communem hominum morem (hic) indicat lex, (videlicèt) tempus dormiendi & tempus ſurgendi. 25. Verſ. 8. &t ligabis ea in ſi- gvum ſuper manum tuam] Hæc ſunt Thephillin, 26, quæ in brachio (alligantur.) Eod. ccues illa, (V. 7. . c.) abſunt 2 Möto 1. confer. hic tract. Talm, bPeſachim, fol. 56. a. & Megil- la, fol. 20 2. . 16. Id eſt: prompta, uti mox ₰ Commentatore. noſtio ex onitur, ſignificat igitur idem, ac v, de ujus ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2327. confer. & Gur Arjeh fol. 2055. col. 3. med. ac not. in wan Ny, ubi Siphre ad marginem allegatur, vide & num. ſequ. 17. it. not, ad z2. Chron. cap. 7. v. 20. num. 3 3. it. tract. Talm. Berachot, fol. 13. 5, & fol. 14. 5. it. Kidduſchin, Jol. 30. 2. 5. & oma, ſol. 19; 5. 17. Vel: expeditè, Hebr. i. e ſtatim, & veſti- gio, conſer. num. antec. 1.6. h. verſ. . 18. Confer. bic Gur Arjeh fſol. 206. col. 1. princ. ac not. in pan h h. loc. . Hebr. o¹ don, in MSto 2. pro eo legitur: 922 i. e. in tota S. Sctiptuta. 19. Prout infraà Deureron. c. 14. V. 1. habetur, vide & n. 22. . verſ. 20. Vile z. Reg. e. 2. v. 3. & c. 6. v. I. ubi R. Sa- omo n in i. e. filii prophetarum expo- nit SdpiN i. e. diteipulos. 2 1. Vel: ne ſitis ren iſſi sc negligentes, vide 2 Paralipom, g. 29. V. 11. * Verba iſta: nam dicitur: vos filii eſtis Domi- no Deo veſtro, abſuat hic ab utroque MSto. 19. h. verfſ. 23. Sicuti 2. Reg. c. 13. V. 14. habetur. 24. Hebr. py, quo nomine bic venit: præcipuum, principa'e, ſenſus eſt: præœcipua lermonis tui ma- terĩa ſit, confet. hic GurAcſeh fol. 2.%6.col. I.pr. ac not. in nD, ubi Siphre ad marginem alle gatur, it. tract. Talm. Berachot, l. 13. . & Joma, fol. 19. h. *X Verba iſtla: & quando conſurgis & c. usque ad- & quando ambulas, abſunt hic in Hebræo abu- Jol. 11. 2. & fol. 16. a. it. Succa, ol. 2 5. a. 2 5. Nimirum mnnsy) nei, e. manè veſpere (cil. de illis loquaris, ſic in notis man b. loc. exponitur, confer. hic D. Wagenſeil, Sota p. 974: it. tract. Taim. Berachot, ol. 2.a. & fol. 4. b. it. Fol. 11. a. 26. Hebr. †hh, de quibus vide Buxtorf. Synag. Jud. c. 9. pag. 170. & ſeqq. «onfer. & D. Wa- genſeil. Sot. p, 397. n. 10. ubi plura, vide d infrà Deuter. c. 1 I. v. 1 8. O. 69. it. tra ct. Talm. Gittin, fol. 4 5,. 6, & Menachot, Jol. 33.: a. & 22. Vide Deuteron. dict. c. 14. v. 1. confer. & n. troque M Sto, confer. hic tract. Talm. Berachot. ol. (A. I. —.— Zod vetl 3. ſunt in captt pbe (in nifcat: duo⸗ non opuselh cludantut pon 33. VerlI. ſo 34. ac peln uxii Iaprnm 13. Etper no⸗ mesnomen eſt tu times nome Verl. 14. De Cl remoti fun — Ll. 35, b it F , Erachin, 17. Hæc vocamu e.bylactenia e⸗ ie Phylacerin 8 D. Vagenſen Deuler, dict e, chim fol. 37. 29. Kive: cellul. inphyladerüsin àD. Wagenlei iam ſapra Deu Talm. biachin, 19. Nam in 1nh; dicete volont: Ww wo ol. g69, ilem! 1. 41. 30. Aeſi ſcriptn⸗ dud, que elf Oun werv/ . . ner paucicnente Deuter, , 4. V 31. Nempe: temn nm conker 31, Vielicet: debet, hon dua labetnt, dbirti CA.V. — int acuta, in eo; ſed in ommi lo. 1 m: ſli Vos ophetarun, ltas docle. iimei ne et ¹ fllii vos e. † e: mi paten, i findamen. ea facias ae⸗ niat in medio de! ler hic) )indicat ler, tgabiu eu in ⸗ 0 (elligantu.) Eod, ”l 8 Hlii ellis Domi - troque Moto. .. collet. K hr habetur, enit: prrcipuum, lermonis tui ma- 1,106, 40l. 1,P,,44 read wartgigem achot, 0. 13,. gis uegee⸗ ein Rebrzo tbu⸗ 8. Talm. Berachot. eta, ſl. 26. ¹. . mank Veßert gots 1 e e D. Wagenlelti 5 4 1 41 .Beuachot, ol ge Boxoff. ng conter. 5⁷ D. 4. ubi pluns, Adt 60. il. riCt, Talm. 772 chot,0l. 33. 4. CAbP. VI. DEUTERONOMII. 1339 Eod. verſ. 8. Et erunt pro ſrontalibus inter oculos tues] Hæc ſunt Thephillin, quæ ſunt in capite, 27. & propter numerum ſectionum 28. ſuarum appellantur NDO' (nimirùm) O in Caſphe 29. duo (ſignificat,) — in Africa (etiam) ſi- gnificat: duo. 30. Verſ. 9. Poſtes domius tuæ] Scriptum eſt: QD, 3 1. quia- non opus eſt, niſi unâ. 32. Eod. verſ. 9. Et inportis tuis] (Iſta hic dicuntur,) ut in- cludantur portæ atriorum (ſive villarum) & portæ urbium ut & portæ oppidorum. 3 3³. Verlſ. II. (Ciſterna) exciſas] Quoniam (ciſternæ iſtæ) fuerunt in loco lapido- ſo 34. ac petroſo, ideò convenit eis vox: exciſio. Verſ. 12. De domo ſervorum] H Juxtà Targum ejus: & domo ſervitutis, (nempè) de loco, ubi fuiſtis ſervi. 35. Verſ. 13. Et per nomen illius jurabis] Si in te ſunt omnes iſtæ proprietates, 36. ſi ſcil. ti- mes nomen ejus (Dei) eique inſervis, 37. tunc per nomen ejus jurabis, nam, quando tu times nomen ejus, cautus eris in juramento tuo; ſi verò non, 3 ⁸. haud jurabis. Verſ. 14. De dius populorum, qui circà vos ſunt] Idem judicium eſt * de illis, qui pro- cùl remoti ſunt; ſed, quoniam tu vides cos, qui circà te ſunt, errare poſt illos (Deos Fffſſfff 3 alie⸗ ol. 3 5. b. ir. Fol. 36. 2, & fol. 37. a it. Ol. 42. SS 3. b, & ol. 19. b. 1 27. Hæc vocantur à Iudæis: v&X& ν n, j. e. phylacteria capitis, illa dicuntur: . i. e. phylacteria manus, vide Buxtorf. alleg. loc. &ι D. Wagenſeil. Sota, p. 40 3. num. 3. & infrà Deuter. dict. c. II. v. 18. n. 69. confer. & Seva- chim, fol. 37. b. & Menachot, fol. 34. b. 2§. Sive: cellularum, quibus loca S. Scripturæ in phylacteriis includuntur, vide Buxtorf. ibi dem D. W agenſeil. dict. p. 40 3. & ſeq. conſer. et- iam ſupra Deuteron. cap. 4. V. 2. n. 1. it. tract. Talm. Erachin, fol. 3.5. & Menachot, fol. 37. a. 29. Nam in 2 i, e. Catphe ſive Caſphe, quando dicere volunt: duo, dicunt: pp, ſic in notis N D h, loc. confer. & Buxtorf. Lex. Chald. vol. 869. item Exod, c. 13, v. 16. num, 40. & . 4I. 30. Ac ſi ſcriptum eſſet Saw n d , e. bis duo, quæ efficiunt quatuor, (ſic in notis Dn- WWbh. loc.) nam quatuor, non plure⸗ nee pauciores cellulæ eſſe debent, vide ſup à Deuter. c. 4. v. 2. n. 1. 31. Nempé: terminatione numeri ſingularis, pro: rTNDO, confer. infrà Deuter. c. 9. v. 10. n. 5. 32. Videlicêt: dmα Mecula und lollim ofſti inſeri debet, non duæ, uti in notis non rmoh. loc. habttur, ubi etiat tractat. Talm. Menachot /ol. 3 I. b. allegatur; qui qverò Meluſa ſit, vide apud Buxtorf, in Synag. Jud. c. 31. p. 5 82. confer. & Deùteron. c. I1. V. I 8. n. 70, it. tract. I alm. Be- rachot, fol. 14. a. & fol. 15. 6. & Schabbat, fol. 103. h. it. Gittin, fol. 45,. & Menachot, ol. 3 3. a, & fol. 3 4. a. b. it. fol. 37. a. & ſol. 42. b. & Fol. 44. a. it. joma, fol. I 1. a. & Cholin fol. 13 5.56. 33. Sic Gictionem ◻ay hic vertere volui, de cu- jus ſignificatione vide inter alios Lighttoot. ad Marc. c. I. v. 3 8. p. 59 9. edit. Lipi. confer. & not. in pa n h. loc. ubi tract. Talm. Jo- ma fol. 11. a. ö. ad marginem allegatur. . 34. Hebr. Pan, quæ dictio notat lapides duros, confer. Numeroc. c. 13. v. 2 3. n. 33. & Buxtortf. Lex. Chald. fol. 92 3. confer. & tract, Talmud. Cholio, fol. 17. a. 35. Confer, hic Gur Arjeh fol. 206. col 1. fin. ac not. in am np h. loc, it, tract. Talm. Sota, . fol. §. A. 36. Conditiones, qualitates, Hebr. i. e. menſuræ, mores. 37. Sicuti proprietates iſiæ hoc verſu 13. recen- ſentur, confer, iafra Deuteron. Cap. 10. verſ. 2,0. num. 42. 3 8. Scilicèt: timueris nomen Dei nec ei ſervieris, conſer. Gur Arjeh fol. 206, col. I. fin. ac not. in NDW h loc. * Vel: idem judicandum ac ſentiendum eſt de ilis GK„ DEuTERONOMII. pus fuit dehortatione circà illos. 39. Veri. 16. 1 na unt 40. illum (Deum) 1340 alienos,) tantò magis 0 Quando (ſcil. Iſraelitæ) egreſſi erant ex Egypto, nam tentàr circà aquas, dicitur enim: eſtne Dominus inter nos? 47. Verſ 18. Rectum † R bonum] Hæc eſt tranſactio 42¾. intrà lineam 43. judicii. Verſ. 19. Sicuti locutus ſt] Sed ubinam (ita) locutus eſt? (nempè in illo loco:) & conteram omnem popu- lum &c. 44. Verſ. 20. Cùm interrogaverit te filius tuus cras] Eſt cras, quod ſigni⸗ ficat tempus futurum. 45. CAbP. VII. Erſ. 1. Et jecerit] (Verbum 3) ſignificaif abjectionem & reſectionem, 1, ſic quoque (accipitur in illo loco:) ν.) i. e. & dejecerit ferrum. 2. Verſ. 2. Nec miſereberis earum] Non dabis eis i. e. gratiam, 3. prohi- bitum eſt homini (Judæo) dicere: quàm pulcher eſt Aramæus † (ſive gentilis) iſte! alia expoſitio: non dabis eis A i. e. manſionem 4. in terra. * Verſ. 4. Quiaæ ſeducet filium tuum, ne ſequatur me] Filius alienigenæ, 5. quando filiam tuam ducet uxo- — Vel : abſciſſionem, ſic didionem —„1αα hic interpretor, à radiee n, quod notat: reſecuit, amputavit, confer. quoad iſlius verbi ſignifſica- tionem R: Salom. not. ad Levit. c. 5. V. 9. 2. Proht Deuteron. c 19. v. 5. habetur., 3. Sive: non exhibebis eis miſericordiam, Confer. num. ſequ. 4. & Gur Arjeh fol. 206. col. 1. fin. ac not. in Smom 5. loc. it. tractat. Talm. Avoda Sara, Fol. 20. a. 6. † Hebr. X, in utroque MSto pro eo legitur: i. e. ethnicus, confer. num. ſeq. 5. Sive: commorationem, babitationem, quo- niam verbum ann hic in textu habetur, ideò Commentator noſter varias illius expoſi iones adducit, nempè, quòd nonnulii illud deducçant 2 i. e. gratia, alii a — ) i. e. reledit, caſtra poſuit, Confer. Gur Ajeh fol. 206. col. 1. fin. ac not. in nar ov h. loc. ubi tractat. Talm. Avoda Sara, Fol. 36. 5. ad marginem adducitur. * Hebr. VRa, in MSto 2. pro eo legitur: i. e. in ſolo ſeu fundo. 5. Hebr. an 7“, in utroque MSto pro eo legi- tur: M U i. e. ethnici, confer. Avoda Sata, fol. 45. a.it. Sign. Præced. † & Sign. ſeq. ** 39. Nempè: ne errent poſi illos deos alienos, ſed eos ſtudioſius devitent. 40. Hebr. “, reſpicitur hac explicatione a nomem —mn, quod notat tentationem, confer. tract. Talm. Taanit, fol. 9. 2. 41. Sicun Exod. c. 17, v. 7. habetur. Confer. bic tract. Talmud. Bava mezia, fol. 16. . & fol. 3 5. a. it. Fol. 7 1. 5. & Avoda Sara, fol 25. a. 2. Amicabi lis conventio ac compoſitio, ex æquo & bono facta, antequàm judex litem decidat ac ſententiam ferat, ſic . hic interpretor, de 4. ua voce confer. quæ ad Numer. c. 11. v. 2 3. n. 109. norata ſunt, vide & num. ſeq. 43. 43. Nempè, ſi ex æquo & bono facta ſit conven- tio, antequàm legitimo juris tramite lis decĩda- tur, vide num. antec. 42¾. confer. etiam, quæ ad Geneſ. c. 44. v. 10. n. 8. notata ſunt, it. R. Da vid. Kimchi ad Pſalm. 4. v. 3. S& Abarben. ad I. Samuel. c. 24. V. 20. fol. 125. col. 3, princ. & Buxt. Lexic. Chald. fol. 2 3 54. 4. Proùt Exod. c. 2 3. V. 2 7. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. 5. Juxtà Hebræum: poſt tempus, confer, quæ ad Exod. c, 13. V. 14. n. 3 5. hotata ſunt. CaAr. vil. —— Proreln, legu Gllcimus, quo⸗ iusd flüi tui flins eus 1 lienigene ſi la b. flium t lium tuum lod. retl ſ. Er ucot eorum eonm (D nter muluud ſelexpoſtiil ego (inquite l aucinrt / autem ſumpul — 6, Conter. & hi⸗ not. in Wo leyammolt ſol 4) Hed wn : Wi 34t Hebt. Onn legitar: n † Hebt. An N Mo. 7. Nenpe: fliot babetur, 9ue kta non uſe eminino wor t.ile ſellucet ſ 1atot noſer or tluct gu . legnina, Dhon 4 1206, e0,, 1. ſin. ned ain 4 ) Fituti oe deiſe Piopter multin ned 4Mg eſant: ſeg ,4. ut: ſed ⸗ CA.yl. — In MaA im (Deum) chum G icuti Hotutaua nnem popu. guoc ügni⸗ teledtionem, itferrum, ¹ 1 3 prohi⸗ genii)iſte! etl.4. Qi⸗ mtuatn ducet UXo⸗ — oremn In hie Arotat: lelertit, 1 Neibi ügninc it. ſ ehn⸗ 6beluf, cordlam, Colfel. 706, col. 1 flil. n. adiat Lalm o pro eo legiiut: ,ſeg⸗ puationem, gi⸗ euu bebetuf, le illius exoſ iones li lud ecden ie⸗ elelih alttl el. 106,. cl lel n. bitlaltat. Talmn zeinen 0cucitun⸗ veo kzin: i. egi⸗ Asto o eo d ronken. ohe dinn CAp. VII. DEUTERONOMII. 1341 uxorem, ſeducet filium tuum, quem ei pepererit filia tua, 6. ne me ſequatur, (hinc) diſcimus, quod filius filiæ tuæ, qui venit ex alienigena, * vocetut filius tuus; aſt fi- lius filii tui, qui naſcitur ex fœmina alienigena, * non appelletur filius tuus; ſed filius ejus t (ſcil. fæminæ alienigenæ,) nam ecce quoad verba illa: filiam ejus (ſcil. alienigenæ ſive extranei) non accipies, 7. haud dicitur: quia i. e ſeducet il- la 8. filium tuum, ne ſequatur me; ſed (dicitur hic:) quia 7i. e. ſeducet ipſe fi- lium tuum &c. 9. Verſ. 5. Aras eorum] Quæ per ſtructuram conjunctæ ſunt. 10. Eod. verſ. 5. Satuas eorum] Quæ ex uno lapide confectæ ſunt. 11. Eod. verſ. 5. Et lucos eorum] i. e. Arbores, quas (Ethnici) colunt. 12. Eod. verſ. 5. Et ſculpti- lia eorum] (Dictio H a ſignificat:) D 'XW.ͤe. imagines. † Verſ. 7. Non pro- pter multitudinem veſtram] Juxtà ſenſum ejus literalem (erit explicatio facienda;) ſed expoſitio illius allegorica eſt: quia vos non extollitis vosmet ipſos, 13. quando ego (inquit Deus,) in vos confero beneficia, ideò dilexi vos. Eod. verſ. 7. QBuia= vos pauciores eſtu] i. e. Vosmet humiliatis, 14. veluti Abrahamus, qui dixit: * ego autem ſum pulvis & cinis, 15. & ſicuti Moſes atque Aaron, ** qui dixerunt: nos au- tem 6. Conter. & hie Gur A:jeh fol. 206. col. I. fin. ac not. in ha ö ubi etiam tractat. Talm. Jevammot, fol. 17. & fol. 76. 2. & Kidduſchin. fol. 6 8. 6. ad marginem allegantur. * Hebr. "aan in, in utroque MSto pro eo legi- tut: hâ i. e. ex ethnico, vid, num. . ** Hebr. Q whn o, in utroque MSto pro eo legitur: i i. e, ex fœmina ethnica. † Hebr. —a N, ablunt iſta hic ab utroque MsSto. 7. Nempè: filio tuo, habetur. 8. Nimiùm: filia peregrini ſive alienigenæ, at- que ita non uſurpatur hie verbum iſtud genere prout veiſu antec 3. h. cap. ſœ minino vn, ſed maſculino genere: Vdd i. e. ipſe ſeducet ſcil. filium tuum, unde Commen tator noſter juxtà Rabbinorum ſententiam con- cludit, quòd filius filii tui, qui naicitur ex pe- regrina, non appelletur filius tuus, confer. tract. Talm. Jevammot, fol. 2 3. a. & Gur Arjeb fol. 206. col. 1I. fin. ac not. in on rnpw h. loc. it. tract. Talm. Avoda Sara, Ffol. 36. 65. 9. Sic uti hoc Vverſu 4. habetur, œteràùm verha iſta: filium tuum, ne ſequatur me &c. usque ad: non propter multitudinem (v, 7. h. cap.) abſunt in Hebræo ½ MSto 1. ſed in MSto z. ſolum iſt= deſunt: ſed (dicitur hic:) quia i, e, ſeducet ipſe filium tuum. 10. Id eſt: quæ per ædificium ſeu ſtructuram ſunt compoſitæ, ita, ut illæ opponantur ſtatuis, quæ ex uno lapide ſunt confectæ, vide num. ſeq. 11. h. cap. & infrà Deuter. c. 12. v. 3. n. 3. I. Confer quæ num. antec. 10. & ad Deuteron. dict. c. 12. v. 3. n. 4. notata ſunt. 12. Nempè: cultu religioſo ſeu ſuperſtitioſo, vide infrà Deuter. alleg. c. 12. v. 3. n. 7. confer. hi tract., Talm. Sota, fol. 5. a. & Avoda Sara, fol. 4 5.b. & fol. 4 8. a. † Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, l. 9 3. a, & Avoda Sara, fol. 52. a. . 13. Vel: non ſuperbitis ac gloriamini, confer. R. Salom. ad Cantic. c. g. v. g. n. 20. & Gur Ar- jeh Fol. 206. col. 2. princ. vide & Cholin, fal. 89. a. & num. ſequ, 14. 14. Sic juüxtà mentem Commentatoris Hebræa: Ppxy Pyp hic interpretor, quaſi dicas: vos- met ipſos paucos vel parvos fatitis, vos immi- nuitis, confer. num, antec. 13. * Verba iſſla: Abrahamus, qui dixit, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. 15. Proht Geneſ. c. 18. v. 27⸗ habetur. ** Etiam iſta: & ſicuti Moſes atque Aaron, qui dixerunt, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. . 1342² DEUTERONOMII. CAb. VII. — . tem quid? 16. n0 17. nec (fecerunt, rarum & . 18. & Chiram dixit: n (fecerunt) ſicuti Nebucadnezar, qui dixit: ſimilis ero excelio, ſicuti) Sennacherib, qui dixit: quisnam eſt inter omnes Deos ter- ego in ſede Dei collocatus ſam. 19. Eod. verſ. 7. Nam vos pauciores eſtis] Ecce (particula:) ** uſurpatur (hic) loco επ 1α11. e. quoniam. 20. N N. e. ſed, 21. uoniam amavit Dominus. 22. 23. ille ſervat jusjurandum. ſed alibi illa (Scriptura) dicit: Verſ. 8. Sed quia diligit Dominus] Ecce (particula:) ) ſervit (hie) (ut ſenſus ſit:) non quia vos multi eſtis, dilexit vos Dominus; ſed Eod. verſ. 8. Et quia cuſtodit juramentum] Quia Verſ. 9. In mille generationes] (Dicitur hic NO;) D Nπ– i. e. in milleſimos, 24. (reſpondetur,) quo- niam (textus iſte) conjungitur illis, qui obſervant † præcepta ejus, (ideò Scriptura- hic) dicit: * Ri i. e. in mille (generationes (textus) iis, qui diligunt illum, (ideò Scriptura) dicit: 26. Eod. veri. 9. Iis, qui diligunt eum] Hi ſunt, Eod. verſ. 9. Qui cuſiodiunt mandata ejus] more. vita (Deus) rependit ei, (qui odit Deum) retributionem ipſius bonam, Hodid, ut faciatis ea] Et craſtrino die, in ſeculo futu- & ſeculo futuro. 27. Verſ. 11. ) aſt ibi, 25. quoniam conjungitur N i. e. in milleſimos. qui faciunt (præcepta Dei) ex amore. Hi ſunt, qui faciunt (mandata Dei) ex ti- Verſ.10. Qui rependit odio habentibus ſe (unicuique) in faciem ejus] i. e. In ut perdat illum ro, 16. Scilicèt: ſumus, ſicuti Exod. cap. 16. verſ. 7. habetur. . . . 17. Id eſt: Deo altiſſimo, vide Eſai. c. 14. v. 14. ibi- ue Ralchi not. 18. Vide 2. Paralipom. c. 32. V. 14. & Eſai. c. 3 6. verſ. 20. . . 19. Vel: habitationem Divinam inhabito, prout Ezech. cap. 2 8. verſ, 2. habetur, ubi vide Ra- ſchi net. a Verba iſta: & ſequentia, usque ad: „ i. e. ecce (particula) &c. (v. 8. h. c.) ab- ſunt à½ MSto z. 20. Vel: nam ecce, confer. quæ ad Geneſ. c. 41. v. 49. n. 67. notata ſunt, vide & verſ. ſequ. 8. hH. cap. num. 21. 21. Conlſer. v. antec, 7. n. 20. & infrà Deuter. cap, 9. V. §. n. 3. .. 22, Id eſt: amor Dei cauſa eſt electionis veſtræ, non multitudo veſtra. 23. Vel: proptereà; quia ipſe cuſtodit, nam litera Mem in verbo hvn eſt adbe n i. e. Mem cauſale, quo redditur ratio, ſic in not. am h. loc, confer. & Gur Arjeh fol. 206. col. 2. 24. Sig in Junii ac Tremellii verſione /. loc. ha- betur, poſſes juxtà mentem Commentateris no- ſtri dictionem =h& vertere: in bis mille generationes, quo ſenſu ille accepit in notis ad Exod. c. 20. v. 6. ubi vide n. 3 I. confer. & num. 2 6. h. verſ. † Hebr. hνο iſtud & ſequentia, usque ad: Va& i. e, illis, qui diligunt eum, abſunt ½ MSto t. xX Hebr. πι & iſta &c. usque ad: &5“b n i. e. ex timore, abſunt à MSto z. 25, Nempè: Exod. alleg. c. 20. v. 6. & Deuter. c. 5. v. 10. confer. not. in an in h. loc. 26. Sive: in bis mille generationes, confer. num. antec. 24. h. verſ. & D. Wagenſeil. Sot. p. 62 3. it. tract. Talm. Sota, fol. 3 1. a, 27. Expoſitio iſta deſumpta eſt ex Chaldaica verſi- one, ubi habetur: retribuens oſoribus ſuis bo- na, quæ ipſi faciunt coràm eo in vita ſua, ut per- dat eos, prout P. Fagius ibidem tranſtulit, con- fer. hic Gur Arjeh fol. 206. col. 2. princ. ac not. fJol. 22. a. princ. it. not. ad Eſai. c, 48. V. 4. . 8. — inonom rne h, loc it, tractat. Talm. Eruvisg, — . te,ur aufetalis CANVI. — Gata lexia, que⸗ hudiet guuhe Huun turun] guos ſemella- etudun tuunmn habeat ſignifca heclb velon di gnicet tobur; dicunt: cur no Vites faclunt dor non gionit, V cat * i.e. (gentes) multe ſ tvas non enim c nibus cui a 19. Tiutatun, —— 1. Nempe: prace bic vita obleta Rabbinorum ſen eumdit ſalere ill O ſecundumil ſeqventi Dnwy) bo antececenli: ülis tedditur i . uin non Prece n hoti N r Gur Ajeh /0l. 0 Ode r Gie terienga ſunt 1ei hocie teiſien lic trad, Talmud, 4,5, 49, Hedt. a, ißz noſli expolti in textu ſict lubet karaphr. Child 5, 60l, 2, mec a ot. 30. Confen eiiam iir ae noin CALVI. — 10 eicello, Deos ter⸗ Od verl 7, NIe. leryit ie) minus; ſech nun Qlia ie Ne), detut) o. Setiptuta⸗ conjungitur milleſimos. ) ex amore. abei) exti⸗ u) 1.e. n perdatillum ſeculofutu⸗ 10, — lone h. loc, ha⸗ nmentatetis n0. e: in bis mille epit in notit 44 Conler ” num. i, Ugne 40: Neumm, ablunt d:N 8. 6. 8 Deulet⸗ w hloc. es, conler. humn, nlell. Sot..6230. Cald:ica veſſ⸗ olotibus ſuis bo⸗ vita ſua, un hel⸗ m manſtulit con⸗ h 1 rint 4e n⸗ 4. Taltn, turio, CAF. VII. DEUTERONOMII. 1343 vites faciunt dominos ſuos. 34. Verſ. 14 ro, ut auferatis mercedem eorum. 28. Verlſ. 12. Et erit, ſt anſcultaveritis] Si man- data levia, quæ aliquis calcaneo ſuo 29. triturat, obſervaveritis. Eod. verſ. 12. Cu- Kodiet quoque Dominus & ] Servabit tibi promiſſum ſuum. 30. Verſ. 13. Frtui boum tuorum] (Dictio π hic ſignificat: quos fœmella * υι i. e. emittit ex viſceribus ſuis. 31. pecudum tuarum] Menachem (dictionem H NννR ũ⅜l;jic) exponit, (quòd illa eandem habeat ſignificationem, quæ eſt in illo loco:) robuſti juvenci Baſan, 32. i. e. electa- pecus, veluti (dictio NNOaccipitur in illo loco:) NDV Karnajim, 33. ut ſi⸗ gnificet robur; Onkelos autem exponit: & gregibus ovium tuarum, Rabbini noſtri dicunt: cur nomen eorum appellatur HR: (nempè:) quia NWvDi. c. di- )hh) i. e. fœtus armentorum tuorum, Eod. verſ. 13. &t gregibus KGerilis] (Dictio Py ſignificat eum,) qui non gignit. Verlſ. 17. Si dixeris in corde tuo] Vel te invito (particula hic) ſignifi- cat & i. e. forſitàn, (hoc ſenſu:) forſitàn dices in corde tuo, 35. quoniam iſtæ (gentes) multæ ſunt, non potero illas expellere; (tu verò) non ita dicas nec eas me- tuas, non enim convenit, exponere illam (particulam,) ſicuti unam ex cœteris dictio- nibus , cui aptari poſſit id, quod paulò poſt ſequitur: ne metuas eas. 36. Verſ. 19. Tentationes] (Vox àOàONR hic ſignificat:) H D i. c, tentationes. 37. Eod. verſ. — 28. Nempé: præ ceprorum Divinorum, quæ in hac vita obſervaſtis, ſenſus hujus loci juxtà Rabbinorum ſententiam eſt: hodiè vobis in- cumbit facere illa præcepta Dei, nam dictio n ſecundùm illorum mentem cohæret verbo ſequenti my7ã i. e. facere illa; non verò ver- bo antecedenti: 1eh i. e. præcipio tibi, ratio ahb illis redditur iſta: Sp e dden de n i, e. quia non præceptum fuit illo die datum, ſic in notis on new h. loc. exponitur, ut & in Gur Arjeh fol. 206. col. 2. princ. ubi habetur: n en een renenhn i.e. ho- diè facienda ſunt iſta (præcepta Divina;) non verô hodiè recipienda eſt merces eorum, confer. hic tract. Talmud. Avoda Sara, Jol. 3. a. & fol. 4. b. 29. Hebr. apya, reſpicitur hac Commentato ris noſitri expoſitione ad vocem apy, quæ hic in textu ſacro habetur, confer. P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arjeh fol, 206, col. 2. med. ac not. in nN n b. loc, 30. Confen. etiam hic Gur Arjeh ol. 206. col, 2. 31. Vel: ex utero ſuo, confer. intrà Deuteron. dict. c. 2 §. v. 4. n. I. & not. in or Nm 5, oc. it. Berachot, fol. 5 1. a. 32. Sicuti P'ſalm. 22. v. 13, habetur, confer. not. in pon rn h. loc. 33. Prout Geneſ. c. 14. v. 5. habetur, confer. ſuprà Deuter. c. I. V. 4. n. 3 6. & n. 37. & infrà Deu- ter. c. 2 8. V. 4. . 4. 34. Gonfer. infrà Deuteron. c. 2 8. v. 4. num. 3. S GurArjeh fol. 206. col. 2. fin. it. not. in por r h. loc. ubi tract. Talmud. Chulin, fol. 94. , ad marginem ailegatur, confer. & Bechorot, fol. 44. b. it. Bava mezia, fol. 107. & Bava kama, fol. 113. b5. . 35 Vide, quæ ad Exod. c. 23. v. 5. n. 32. & n. 36. notata ſunt, it. not. ad Hiob. c, 19. vert. 2 8. Dum. 14. 3 6. Sicuti verſu ſequ. 19. . cap. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 206. col. 3. med. ac not. in PD h. loc. 37. Sive: probatienes, confer. ſuprà Deueer. cap. 4. V. 3 f. D. 42. ſin. ac not, in on rwvh. loç. Sggggggeg 1344 DEUTERONOMII. verſ. 19. Siene] (Dicdio MâWπ hic accipitur,) ſicuti (in illo loco:) & erit in ſer- entem, 38. item: & erunt in ſanguinem in ſicco. 39. (Vox D ) D hic ſignificat:) plagas mirabiles. lidam] Hæc fuit peſtis. 41. ercuſſionis primogenitorum. 42. Eod. verſ. 19. Portenta] 40. inſecti volatilis, quod in illas (gentes) venenum? ſpargebat 43. easque caſtrabat 44. atque illarum oculos reddebat cœcos in omni loco, ubi illæ ſeſe occultabant. Verſ. 22. Neforiè muleiplicentur cont/a te beſtiæ agri] Sed nonne (lſraelitæ,) ſi fecerint vo- luntatem ejus (Dei,) haud timebunt beſtias? dicitur enim: & beſtiæ agri pacificæ e- runt tecum, 45. (ita ſanè eſt;) ſed manifeſtum erat coràm illo (Deo,) quòd (Iſrae- litæ) peccaturi eſſent. 46. Verſ. 2 3. Et divexabit illos] Totum (verbum =) pun- catum eſt cum Kame?z, quia Mem poſterius non eſt de fundamento 47. atque ecce— iſtud (perinde eſt, ac ſi ſeriptum eſſet:) binN 1 i. e. & vexabit illos; aſt illud: D2 j. e. & quaſſavit (ſive conteret) rotam plauſtri ejus, 48. totum eſt fundamen- tale, 49. ideò dimidium ejus unum habet Kamez & (alterum) dimidium habet Pa- tach, ſicuti cœtera verba, quæ tres habent literas. CAP. VIII. arſ. 1. Omne mandatum] Juxtà ſenſum ejus literalem (facienda eſt explicatio; )aſt myſtica ejus expoſitio eſt: ſi mandatum inchodſti, perfice* illud, quia non dici- tur 38. Prout Exod. cap. 4. Verſ. 3. & cap. 7. verl. 10. habetur. 39. Vide Exod. dict. c., 7. v. 19. confer. & ſuprà Deuter. c. 4. v. 34. n. 4 3¾. 40. Confer, Deuteron. dict. . 4. V. 34. n. 44. 41. Quoniam ſcriptum eſt: ecee manus Domini erit in pecus tuum, prout Exod c. 9. v. 3·. habe tur, ſic in notis a No . loc. exponitur. 42. Quia ſcriptum eſt: & gladius ſtrictus in ma- nu ejus extenſus ſuper urbem Hieroſolymam Veluti I. Paralipom. c. 2 1. v. 16. habetur, ſic etiam in notis ντς „ρ5. loc. exponitut. „ Hebr. —, in MSto z. pro eo legitur: dd 1. e. yenenum, res eadem eſt, de voce ü vid. Buxt. Lexic. Chald. fol. 1264. . 43. Confer. quæ ad Exod. c. 2 3. v. 2 8. n. 12 6. no. tat ſunt. 44. Id eſt: potentià generandi privabat, vige Exod. dict. c. 2 3. Vv. 28. Bum. 127. confer. & Deuter. c. 9. v. 20. n. 16. & Amos c. 2. vVert. 9. ibique Raſchi not. vide & not. in on n h. loc. ubi tract. Talm. Sota, fol. 36. ad inarginem allegatur. 45. Vel: pacatæ efficientur tibi, prout Hiob. c. 5. verſ. 23. al. 24. habetur, ubi vide Raſchi not. 46. Loci iſtius explicationem vide in not. 9u n b. loq0, 47. Sive: de radice, nam = hic deſcendit à Sn, quod ſignificat: vexavit. 4 8. Proht Eſai. c. 2 8. V. 2 8. habetur. 49. Sive: radicale, eſt enim radix ejus ne, quod notat: quaſſavit, contrivit. * Hebr. ), reſpicitur hac explicatione ad vo- cem 2, quæ hic i, textu facro haberur, ac ſi ſcriptum eſſet: — 2 i. e. abiolve vel perfics⸗ (mandatum, contfer. num. ſeq. I. CAL. VIII. Eod. verſ. 19. Manum va- Eod. verſ. I 9. Et brachium extentum] Hic fuit gladius Verſ. 20. Crabronem] (Ny fuit) ſpecies (A.EVII. — tut preceptun ſliilltaelise. um) habuit tem compleye icta fuit, 4, nec in ejusſof Nubes glorie aqe enpolie paryulicteſcel 1. goe ſimul Juam mallaf num pedes int tunt, 10, — 1, Kire: compler ſitione parie i e perfecit, o loco: M ie, prout Genel. e⸗ Pn o l col. 3. meg. 1 Hrout olux 3. Vide Exod e, 4 ld el: inſil tum fuit, 10 ſ quando guis ker fnemperduri olvemt, tune 5 Uit, ialogeiu effecham, lie in genleil in Sot B tur, ubivide ſis 6. Hebn won de Magie, goa quæ 14 Loo, 19. V. 1 n. 3. ndzcap. ſ. . Ger Arjer ſol N . Gzz in dr, — erit in ſer⸗ . Dortente Manum 1a.- fit gladius fit) ſeries Callrabat 4 bant. Vetl. 1fecerint vo⸗ i atiſe . )goda llae⸗ n DH )pon. atgue ece⸗ os; at ülod: Klundamen⸗ lum habet a⸗ erplienioat guianonie. . ur — Anos l. 1. Veil. n h. 436. zd inatginenn , gron hiob. ſ. wide Ralchindt. ie in pot, nn lie eſcenditi? wit. betut⸗ ndin eit ivit, eplicaione:0 jo⸗ ſactO hiberul, 40 1poheſel eie CANYII. † „ „ CAP. VIII. DEUITERONOMII. 1345 tur præceptum, niſi ratione perfectionis, .-dicitur enim: & oſſa Ioſephi, quæ eduxerant filii Iſraelis ex £gypto, ſepeliverunt in Sechem; 2. ſed nonne Moſes ſolus eorum (oſ- ſium) habuit curam, 3. ut illa aſcendere faceret? verum, quoniam ille non omninè rem compleverat; ſed Iſraêlitæ eam abſolverant, (ideò res) illa de illorum nomine dicta fuit. 4. Verſ. 2. Num obſervaturus ſitpræcepta ejus] Ne tentes illum (Deum) nec in ejus (opera) curioſiùs inquiras. 5. Verſ. 4. Vefſtimentum tuum non veteravit] Nubes gloriæ 6. leniter ſeſe effundebant 7. in eorum (Iſraelitarum) tegumenta- saque expoliebant, * tanquam vaſa (ſeu veſtimenta) dealbata, quin etiam, quando parvuli creſcebant, ſimùl cum eis veſtes creſeebant ad inſtar veſtis (ſive cutis) lacertæ, 8. quæ ſimùl cùm illa crefcit. Eod. verſ. 4. Non intumuit] Non inflatus eſt, tan- quam maſla farinacea, † ſicuti accidere ſolet illis, qui diſcalceati ambuiant, quo- rum pedes intumeſcunt. 9. Verſ. 8. Olivæ olei] i. e. Olivæ, quæ oleum profe- runt. 10. 1. Sive: completionis, nam in myßica iſta expo- ſitione particula: deducitur à verbo —- i. e. perfecit, complevit, ſicuti accipitur in illo loco: 92)) i. e. & perfecit Deus die ſeptimo &c. prout Geneſ. cap. 2. verſ. 2. habetur, ſic in notis onon nS h.-loc. conf. & Gur Arjeh fol. 206. col. 3. med. & Sign. præced. * 2. Prout Joſuæ c. 24. vV. 3 2. habetur. 3. Vide Exod. c. 13. Vv. 19. 4. Id eſt: ipfis Iſiaelitis adſcriptum vel attribu- tum fuit, ac ſi illi rem totam perfeciſſent, nam quando quis rem aliquam orditur neque eam ad finem perducit & alius ſupervenit, eandem ab- ſolvens, tunc Scriptura de eo, qui illam abſol- vit, ita loquitur, quaſi ipſe ſolus eam reddidiſſet effectam, ſie in Gemara, quæ apud D. Wagen- genſeil. in Sota p, 29 9. habetur, ſeriptum reperi- tur, ubi vide ſis Hebræa. 5. Hebr. Wπ i. e. cogites, ſcruteris, nempè, ne magis, quam par eſt, in illa inquiras, confer. quæ ad Exod, c. 6. v. I. n. 1. & ad Numer. ap. 19. V. 2. n. 3. & ad Eccleſiaſt. c. 7. v. 14. it. ad Amos cap. 5. v. 13. R. Salomo notavit, vide & Gur Arjeh fol. 206. col. 3. fin. ac not. in p r h. loc. ut & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 63 3. in MSto 2. poſt legitur: Sggeggssg⸗ —— i. e, poſt mores ejus. 6. De quibus vide Numer. c. 2 I. v. I. num. 8. & Numer, c. 2 6. v. 1 3. n. 22. item infrà Deuteron. c, 10. v. 6. n. 11. 7. Sic verbum , quod hic habetur, interpre- tor, de quo vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 249 I. confer. & Gur Arjeh fol. 206. col. 3. fin. ac not. in an e h. loc. item not. ad librum Prec. Jud. Part. 2. p. 102, a. med. * Hebr. vrnn, in MSto z. legitu:: er cum n in medio i. e. ævigabant, ſic paulò poſt in ſeodem habetur Wurian i. e. lævigata ſcil Vaſa. §. Hebr. vDn, uti hic habetur, quam dictionem nonnulli vertunt: limacem. † Hebr. pxnn, reſpicitur hac explicatione ad ver- bum —pun, i. e. intumuit, quod hic in textu ſacro habetur. 9. Confer. hic Gur Arjeh fol. 206. col. 4. med. ae not. in om m h. loc. 10. Vide Exod. c. 34. v. 26. n. 78. & Deuter. cap. 26. v. 2. 9, 5. confer. & Gur Arjeh fol. 207. col. 1 princ. ac not. in on D h, loc., it. tract. Talmud. Berachot, fol. 41. a. & Fol. 44. a. & Eruvin, ol. 4. a. . & Succa, fol. 5, b. item Me- nachot, fol. 74. b. CAP. DEUTERONOMII. CAP. IX. — CAT. Erſ. I. (Gentes) majores & fortiores, tu es. 1. iſtarum) in cauſa fuerunt. 2. iſtæ (gentes) ſunt fortiores, quàm uſtitia mea & malitia gentium ( Non propter juſtitiam tuam] bulas] Scriptum (hic) eſt: NW, 5. Et procidi, ſicuti prius, quadraginta diebus] Dicitur enim: in iſlo aſcenſu moratus ſum quadraginta diebus, qui minum, forſitàn placabo, 6. reperientur finiti 7. die decimo octavo menſis Junii, Tu venis, ut poſſideas terram; entium &c. ecce (particula *) ◻ ufurpatur loco dρ N i. e. ſed. 3. conſedi in monte] Non ſigniſicat W niſ H i. e, moram. 4. quia ambæ (tabulæ) erant æquales. vigeſimo nono menſis Julii, 8. 9., eodem illo die placatus fuit (Deus) Iſraelitis ac 1X. quàm tu es] Tu (quidem) fortis es; ſed Verſ. 4. Ne dicas in corde tuo] Verſ. §5. ſed propter improbitatem Verſ. 9. Et Verſ. 10. Ta- Verfſ. 18. & nunc aſcendam ad Do- nam ipſe (Moſes) aſcenderat dixit ei Moſi: * ſculpetibi 10. duas tabulas, (poſteà Moſes in monte Sinai) mora- tus eſt ampliùs quadraginta diebus, qui reperiuntur finiti in die expiationis, 11. eo- dem illo die placatus placatus ſum, prout dixiſti, fuit Sanctus ille Benedictus Iſraelitis in lætitia ac dicit Moſi: 12. ideò determinatus fuit (dies iſte) ad expiationem & remiſſionem; ſed unde (probatur,) quòd placatus fuerit (Deus Iſraelitis) benevolen- tià perfectà? (nimirùm,) quia dicitur de quadraginta diebus, quibus tabulæ poſterio- res 1. Vide hie Gur Arſeh fol. 207. col. I. med. ac not. in arm e b. loc. confer. & infrà Deu- teron. &. II. v. 2 3. n. 8 3. 3u. Ur ſcil. gentes illæ expellerentur & ego earum terram occuparem, confer. & hic. Gur Arjeh 0. 207. col. I. med. ac not. in anm rmo b. loc. 3. Confer. quæ ſuprã ad Deuteron. cap. 7. v. S. n. 2 I. notata funt. 4. Vide hic nor. in an mo ubi etiam tractat. Talmud. Megilla, fol. 21. 2. ad marginem al- legatur. 53. Terminatione numeri fingularis, pro im, numero plurali, confer. fuprà Deuteron. c. 6. V. 9. n. 3 1. it. Megilla, fol. 2 1. a. 6. In MSto z. hic additur: pro peccato veſtro; ſicuti Exod. c. 32. v. 30. ha. berur, confer. hic tractat. Talm. Nedarim, Jol- 38 a. Peſachim, fol. 87. 5. orzON Qya i. e.] 7. ld eſt: iſti quadroginta dies deſinunt in die vi- geſimo nono menſis; Julii, confer. Gur Arjeh —. l. 207. col. 2. princ. ac not, in Mαnπ M b. loc. & Joma, fol. 75. 6. “ §. Hebr. 2&, qui menfis Julio noſtro ferè re- ſpondet. 9. Hebr. vnn, quĩ menſis Junio noſtro maximam partem reſpondet. « Hebr. wn O WN) hæc & ſequentia, usque ad — tnv'a i. e. in lætitia, abſunt hic à4 MSto I. 10. Sicuti Exod. c. 34. V. I. habetur, confer. éap. ſeq. 10. n. 1. I1. Ita abbreviaturam Fa hic expono, ut ſignifi- Cet SR n i. e. in die expiation's, con- fer. cap. ſequ. 10. v. I. n. 4. in MSto 2, etiam exponitur: ςι n i. e. in die expia- tionum. I2. Proht Numer. c. 1 4. v. 20. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 207. col. 2, Princ. ac not. in a De . log. . or. les Cate etat igitu die⸗ ln nerolentis fu Vetl. 10. G. 10. 11 un qve ſe il Pod. ver.20, ut Cimidie pe 1e Cvo ſupert nem habet ken retot, houlan- c)de guibus eſt hicordo on un Kc. 11, El.1. Itmi antez 13. Sieuti can, ſe Dot. 9,19. 14. Conſer. dict. num. 30, Conſer hie Baradunn, fol 1). Non verd N ſeinnotis 16, Confer. eri . 7. V. 20. . 4 1,med. 3r not. 17. Modt Amose thinot, 0h. Nem: Ni .. 10. V. 1. 5 Plezar & iban leiit citen 19. Nimiti n N mnoliture poc Gun Aeh CML.K. — ſoriizes; ſed in corle tuß 1. Verl f. improbitatem Verl9. E Verl.10, LI.. 68. Verl. I18, endam ad o- na diebus, i es) alcendetat us)tatlitis rac te Sinai) nota⸗ tionis, 11. eo⸗ ac dicit Moſ: erpiafionem & ins)benerolen⸗ bale poſteno. 1es — confer, Gut Alleu ot in W Vor h. „ lio nollo lele te⸗ ionolto naican Eequentin uiguenc⸗ t bie4 M to l. expono, uſeniß. lie eihinionis, eoſ⸗ MKo 1,etin die enpu⸗, 4. , 5,10, nadetur, conſt. 13. hiine⸗ 9 not 1 CAbP. N. DEUITERONOMII. 1347 res (datæ erant Moſi:) ego verò ſteti in monte (Sinai) juxtà dies priores; 13. ſicuti igitur dies priores in benevolentia (Dei) fuerunt; 14. ita etiam poſteriores in be- nevolentia fuerunt, dic igitur nunc, quòd intermediis diebus iratus † fuerit (Deus.) Verſ. 20. Et Aaroni iratus eſt Dominus] Quia ille vobis auſcultaverat. 15. Eod. v. 20. Ilt illum perderet] (Verbum P—νρâρπ hic notat) privationem liberorum, 16. atque fic illa (Scriptura) dicit: PD i. e. & perdidi fructum ejus deſuper. 17. Eod. verſ. 20. Et deprecatus ſum, etiam pro Aarone] Et deprecatio mea ei utilis fuit, ut dimidiæ parti (iberorum Aaronis) condonaret (Deus,) nam duo mortui ſunt. 18. ac duo ſuperſtites remanſerunt. Verſ 2 1. Molendo] (Verbum rO) ſignificatio- nem habet temporis præſentis ac ſi (diceretur:) continuè molendo, 19. donec ſni- retur, moulant, * linguàâ vernaculâ. Verſ. 25. & procidi & .] Hi iidem ſunt (di- es,) de quibus ſuprà dictum eſt; 20. repetiit autem (illud Moſes,) hic, quia ſcriptus eſt hic ordo orationis ejus, nam dicitur: * Domine Deus, ne perdas populum tu- um &c. 21. CAFP. X. Erſ. I. Iu tempore illo] Poſt quadraginta dies placatus fuit mihi (Deus) ac di- xit mihi: ſculpe tibi &c. 1. & poſteà: & facies arcam; 1. ego vero jam anteà feceram arcam, ſi enim veniſſem ac tabulæ in manu mea Killent, Obi⸗ Sggggggg mm confer. ſuprà Deuteron. c. 3. v. 6. n. 12. 6c infraà 13. Sicuti cap. ſequ. 10. V. 10. habetur, ubi vide not. n. 29. Deuter. c. 27. V. I. n. I. ac Deuteron. c, 3 I. v. 14. Confer. dict. cap. ſequ. 10. v. 10. n. 29. & 26. n. 2 8. vide & Exod. c. 15. v. 1. Sign. * it. num. 30. . ad udic. c. 2. v. 1 S. n. 17. & ad'z. Samuel. cap. † Confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 32. a. & Bava batra, fal. 9. b. 15. Non verò Naaτπι i. e. quia ille peceaverat, 22. verſ. 7. num. 17. & ad Eccleſ. cap. 9. v. 11. n. 2,7. . . . „ 4 . XW Sic exprimo hic Oaaoa', abeſt autem vox iſta ſic in notis 'nam N ν h, loc, exponitur. 16. Confer. Levit. c. 10. V. 12. n, 2 6. & Deuter. c. 7. v. 20. n. 44 item Qur Arjeh fol. 207. col. 2. med. ac not. in nos n h. loc. 17. Prout Amos c. 2. V. 9. habetur, ubi vide Ra- ſchi not. 39. Nempè: Nadab & Abihu, de quibus Levit. & ſeqq. duo autem, videlicèt: c. 10. V. I. Eleazar & Ithamar, ſuperſtites manſerunt, vide IL. evit, dict. c. IO. v. 12. n. 2 8. 19. Nimirn ene ne rd i. e. molitio ſeu molitura poſt molitionem, ſeu molituram, uti Gallica &% M StO 2. 20. Videlicèt: verſu 1 3. H. cap. *X Hebr, aeau,“, abeſt iſtuc hic ab utroque MsSto. 21. Prout verſu ſequ. 26. H. eape habetur, confer. & not. in m irmw h. loc. it. tract. Talmud. Avoda Sara, fol,4 3. 6. & fol. 5 1. a. it. Berachor, fol. 32.5. & fol. 34. a. I. Sicuti hoc verſu r. Habetur, confer. Exod. cap. 34. Verſ. I. & Cap. antec. 9. veiſ. 1 §. num. 10. 2. Prout eodem hoc verſi 1. . cap. habetur, con- in Gur Arjch fol, 207. col. 2. fin. exponitur, fer. 1348 nam illas recondidiſſem? 3. DEUTERONOMII. non fuit autem iſta arca, quam fecit Bezaleel, nam ecce CAbP. X. non occupati erant in tabernaculo (fabricando.) niſi poſt diem expiationis, 4. nam, cùm deſcendiſſet (Moſes) de monte, præcepit eis de fabricatione tabernaculi ac Beza- leel fecit primò tabernaculum & poſteà ar que.) quòd iſta fuerit arca alia, 5. quæ egre illa autem, quam cam atque (cœtera) vaſa, reperitur (ita- diebatur cum illis (Iſraêlitis) ad bellum; fecit Bezaleel, non egreſſa eſt ad bellum, nili ætate Eli 6. & pro- tereà puniti fuerunt (Iſraelitæ) atque in captivitatem abducta fuit (arca.) Verſ. 6. Elii autem Iraslis profecti ſunt de Beeroth ſiliorum Jakan * in Moſerah] Cur res iſta hic (refertur?) prætereà num de Beeroth filiorum Jakan profecti ſunt (tfraêlitæ) in Moſe- rah? enimverò ** de Moſeroth illi venerunt ad filios Jakan, nam dicitur: & profecti ſunt de Moſeroth &c. 7. prætereà (hic dicitur:) ibi mortuus eſt Aaron; ſed nonne ille in monte Hor mortuus eſt? 8. egredere ac ſupputa reperiesque octo profectio- nes de Moſeroth usque ad montem Hor; rit (una) ex reprchenſionibus, Harad 12. per octo profectiones usque ad filios jakan 13. 14. & nonnullos ex vobis interfecerunt vosque gnam contrà vos inierunt filii Levi 9. ſed (reſpondetur, quòd) etiam iſta fue- 10. (ac ſi diceret Moſes:) etiam iſtud (reprehenſione dignum) feciſtis, (nimirùm,) quando mortuus eſt Aaron in monte Hor circà finem- quadraginta annorum & receſſerunt nubes gloriæ, ac conſtituiſtis vobis caput, ut reverteretis in Egyptum ac retrò abiiſtis 11. timuiſtis vobis de bello regis atque exinde ad Moſerah, ibi pu- ipſi etiam quosdam ex eis interemiſtis, usque dum illi (filii Levi) vos reduxerunt in- viam, quam vos retrò abieratis atque inde rediiſtis in Gudgodah 15. id eſt: Chor Hagid- fer. hic tract. Talm. oma, fol. 3. 5. & fol. 72. b. it. Menachot, fol. 2 8. b. & fol. 99. 5. 3. Confer. bic Gur Arjeh fol. 207. col. 3· princ. ac not. in ar h. loc. 4. Hebr. „ per abbreviaturam, prout in editione Hebræa, qua uſus ſum, habetur. confer. cap. an- tec. 9. Vv. 18. n. 11. 3. Confer. hic Iſaac Abarbenel ad t. Samuel. c. 4. v. 4. ubi fuſius agit de quæſtione illa, an duæ fu- erint arcæ apud Iſraclitas, vide & not. in mov an h. loc. ubi tract. Talm. Schekalim, fol. 9. ad marginem allegatur. 6. De quo vide 1. Samuel. c. 4. v. 4. * Hebr. o)y a, iſta & ſequentia, usque ad: y) An7 i. e. ad filios akan, abſunt hic 4 MSto I. XX Hebr. &ρN, in MSto 2. pro eo legitur: i i. e. nonne, per interrogstionem. 7. Prout Numeror. cap. 33. verl. 29. & 30. habe- tur. g. Vide Numer. c. 21. v. 5§⸗ num. 30. & c. 2 6, v. 13, n. 24. confer. & num. ſequ. 9. h. cap. 9. CGonfer. Numer. dict. c. 26. v. 1 3, n. 25. & in- frà u. 13. h. verſ. 10. Quarum ſuprà Deuteron. cap. 1. verſ. I. n. 1. mentio facta eſt, confer. & verſ. ſeq. 7. 6. cap. n. 19. item Gur Arjeh fol. 207. col, 3. princ. ac not. in pam 'new h. loc. I11. De quibus vide Numer. cap. 2 I. v. I. n. 8. & v. 2. n. 16. item Numer. c. 26. v. 13 .n. 22, && ſuprà Deuter. c. 8. v. 4. n. 6. confer. & not. ad librum Prec. Jud. p. I. p. 159. 5. med. ac p. 2. pag. 90. 5. med. S Deuter. c. 32. v. 10. n. 54. 12. De quo vide Numer. c. 21. verſ. 2. 13. Conkfer. verſ. ſequ- S. H. cap. n. 22. 14. De qua vide Numer. alleg. cap. 26. V. 13. K. 26. 15. Sicuti verſu ſequ. 7. . cap. habetur, vide num. lequ. 16. CAl. X. — Hagicga. maxiumum pr yiſuc fuih ac henſionem Iim Sancto i 19, Kut ibi conſtituerint Uitulum cont Citchic cript mo polegtel tem beri non iſte tevetlioni in te non erra⸗ tem ſteti in mon Pti 1½, quot jam] tedit & Levitæ. 1¹5. iu] MiGelie⸗ balbuit eribu Vacare potuer ſiſ⸗ ju] lyn ————.. 16. De hoe locon 32 17. Nempe: in ibi non ſit mon Mer maximum conugir, Perin et wonuus, 198. Kite: objure ct, V. antec. 6 19. Conler, hi K not. in Pa 10. Liye: Princig leſet, de uo ie Gin Arſen PN do 4 CA.x. l,uam ecce his, 4, hamn, culi acens. eperitur ia⸗ lad bellum; l t. & pro. 2) Verl.6. urtes iſta hic lie)in Mole. 1: & protelti n; ſed nonne do protectio⸗ etiam illa fue leprehenſione t circa dnem. debello tegs c tettd abiiſtis olerah, ibi pu⸗ ecerunt rosque feduxerunt in- Higid — um 70,et, 26,1. hcap. 4 l Nenſ lel 1. õ 107. col, lin, 4 111.V. 1,0, . & 16, V. 1),1, 17 6, conſet, hol⸗ 4 ſheb⸗ med, 20 „ 31. 10 ſ lapen. 14 kegdae .bbemn ſik uun. 6, 1. 1el CAb. X. DEHITERONOMII. 1349 Hagidgad. 16. Verfſ. 7. Et de Gudegodah G&c.] In Moſerah autem feciſtis luctum- maximum propter mortem Aaronis, quæ vobis iſtius rei cauſa fuit, vobisque perinde viſum fuit, ac ſi ipſe (Aaron) ibi 17. mortuus eſſet; conjunxit autem Moſes repre- henſionem 18. iſtam fractioni tabularum, ad indicandum, quòd mors juſtorum co- ràm Sancto illo Benedicto æquè gravis ſit atque dies, qué tabulæ fuerunt conftactæ 19. & ut tibi notum fiat, quòd ei (Deo) perinde fuerit grave iſtud, quòd (Iſraelitæ) conſtituerint ſibi caput, 20, ut ab illo (Deo) ſemet ſepararent, ſicuti dies iſte, quò vitulum (con flatilem) fecerant. Verſ. 8. In tempore illo ſeparavit Dominus &c.] Re- dit (hic Scriptura) ad textum priorem. Eod. verſ. 8. In tempore illo] i. e. Anno pri- mo poſt egreſſum veſtrum ex Ægypto, cùm errorem commiſiſſetis in vitulo; fili au- tem Levi non errâſſent, 21. ſeparavit ille Deus à vobis; conjungitur autem textus iſte reverſioni (filiorum Iſraëlis) ad filios jakan, 22. ad indicandum, quòd etiam hac in re non erraverint filii Levi; ſed in fide ſua permanſerint. 23. Verſ. 10. Ego au- tem ſteti in monte] Ut acciperem tabulas poſteriores & quoniam non expoſitum eſt ſu- prà, 24. quotnam (diebus Moſes) ſteterit in monte in poſteriori iſto aſcenſu, (ideò jam) redit & de illo (dicere) incipit. Verſ. 8. Ulr portarent * arcam] (Nempè:) Levitæ. 25. Eod. verſ. 8. Ur ſtarent ad miniſtrandum ei & ut benedicerent in nomine eius] (Videlicèt) ſacerdotes, atque hæc eſt elevatio manuum. 26. Verſ. 9. Ideò non habuit (tribus) Leri partem] Quoniam ſeparati fuerunt ad miniſterium altaris nec vacare potuerunt arationi 27. & ſationi (agrorum.) Eod. verſ. 9. Dominus eſt poſ- Ieſio ejus] Ipſe (Levita) aufert portionem ſtatutam 28. ex domo regis. Verl. 10. Sic- 16. De hoe loco vide Numeror. cap. 3 3. verſ. 3 1. 6 32. 22. De quo vide verſ. antec. 6. b. c. n. 13. 23. Confer. Numer. dict. cap. I. v. 49. n. 13. it. 17. Nempè: in Moſerah, quamvis ioſe Aaron ibi non ſit mortuus, ſed in monte Hor; pro- pter maximum tamen luctum, qui in Moſerah contigit, perinde viſum fuit, ac ſi Aaron ibi er- ſet wortuus, 18. Sive: objurgationem, increpationem, con- fer. v. antec. 6. h. c,. num. 10. 19. Confer. hic Gur Arjeh fol. 207. col. 3. princ. ac not. in om inow h. loc. 20. Sive: principem, qui illos in ggyptum redu- cieret, de quo vide Numer. c. 14. v. 4. confer. & Wan NDW h. loc. 21. Confer. Numer, c. 1. v. 49. n. 13. & Gur Ar- jeh /ol. 207. col, 3. med. ac not., in om rn h. loc. it, tract, Talm. Taanit, fol. 26,15. & Sota, . 3 . a. item Sevac him, fol. 16. a. & Erachin, Ol. 11. a. hic Gur Arjeh fol. 207. gol. 3. med. ac not. in 28. Hebr. nnn 502, comparatur hic Deus regi, tract. Talm. Peſachim, fſol. 104. a. & Horajot, Jol. 13. b. ²4. Nempè: cap. antec. 9. v. 10. confer. tract. Talm. Megilla, fol. 2 1. a. * Hebr. Huw' iſtud & ſequentia, usque ad: 'n RXαπ i. e. ſicuti diebus prioribus (v. 10. b. c.) abſunt hic ab utroque MSto. 4 2 5. Id enim munus ſive officium erat Levitarum, confer. not. in por now h. loc., it. tract. Talm. Taanit, fol, 26. h. 26. De hac manuum eſeyatione vide plura apud D. Wagenſeil. Sot. p. 672. num. 3. confer. So- ta, Fol. 3 8. a. & Sevachim, Fol. 16. a. it. Era- chin, fol. 1 1. a. 27. Confer. hic Gur Arjeh fol, 207. col. 3. med. ac not, in onm h. loc. 6 * 13560 DEUTERONOMII. Sicuti diebus prioribus Quibus ſcilicêt datæ fuerunt primæ tabulæ, quemadmodùm(igi- tur) illi (dies priores) fuerunt in benevolentia (Dei;) ita & iſti (poſteriores dies) fuerunt in benevolentia; pro vobis, fuerunt in ira. 30. 29. aſt dies intermedii, quibus ibi ſteti, ad deprecandum- Verſ. II. Et dixit Dominus mibi] Etiamſi vos ab eo (Deo) receſſeritis & in vitulo (conflatili) erraveritis; (tamen Deus) dixit mihi: vade, deduc populum &c. * Verſ. I2. Et nunc Iraël!] Quamvis vos iſta omnia feceritis; tamen adhuc* miſericordia ejus (Dei) atque ipſius dilectio eſt ſuper vos & licèt o- omnia iſta peccaveritis coràm illo, ipſe nihil aliud petit à vobis, niſi, ut timeatis &c. hinc KRabbini noſtri exponunt, quòd omnia ſint in manu Dei præter timorem Dei, 31. Verſ. 13. 1le cuſtodias mandam Domini] Etiam iſta (obſervatio mandatorum- Domini) non eſt in vanum; 32. ſed in commodum tuum, ut mercedem accipias. Verſ 14. Ecce Domino, Deo tuo] Sunt omnia, *** & quamvis hæc ita ſeſe habeant; tamen patres tuos ſolummodo dilexit Dominus præ omnibus. Verſ. 15. Vos] Quemadmoduùm vos dilecti eſtis præ omnibus populis die iſto. 33. Verſ. 16. Præ- putium cordis veſtri] i. e. Obturationem cordis veſtri & illius tegumentum. 34. Verſ. 17. Dominus dominantium] Non poterit ullus dominus eripere vos è manu ejus. 35. Eod. ex cujus domo alicui certa pottio erogatur, c erum de voce d'? confer. quæ ad Exod. e. 30. v. 8. Sign. † notata ſunt, item jerem, c. ult. verſ. ult. ibique KRalchi not. indicantur autem hoc nsamine oalationes ac decimæ, quæ Levitis præ- ſtabamur, ſic in notis nnν nn, h. loc. expo nitur, conkfer. inftà Deuteron. cap. 1 8. v. 2. n. 12. 29. In beneplacito ac gratia Dei, confer. cap. an tec, 9. v. 1 8. num. 14. & Gur Arieh Jol. 307. col. 3. med. ac not. 32. 6. o. Nempè: Dei, id eſt: Deus iratus fuit die- bus iſſis intermediis, quibus deprecatus lum pro vobis, conſer. dict. cap. præced. 9. v. 18. X Uii Exod. c. 3 2. V. 3 4. habetur, confer. hic tract Talm. Berachot, ſol. 32.5. xXx Hebr. y, in MSto 1. pro eo jegitur: av j. e, habitant (miſeticordia ejus &c. ſuper vos) confer. tract. Talm. Berachot ſol. 32. b. & Sc hab bat, fol. 3 1. a. ir. Megilla, Fol. 25, 37. & Sota, fol. 11. a. & Menachot, fol. 43. 5. it. Nidda, Jol. 16. b. 1. Vel: quòd omnia in poteſtate Dei ſint & ab eo dependeant, præter timorem Dei, nam, jux- in pon hSu h. loc. it. tract. Talm. Megilla, fol. 2 1.a. & Berachot,fol. ta ſententiam judæorum, ſoli hominis libertati relinquitur, pietati aut improbitati ſeſe dedere, Deus enim, ajunt illi, decernit quidem, an ex gutta ſanguinis, unde homo naſcitur, prodi- re debeat fortis aut infirmus, magnus aut par- vus, mas aut fœmella, ſtultus aut ſapiens, di- ves aut pauper, ſed de pietate & im probitate ni- bil decernit, vide D. Wagenſeil. Sot. p. 72, & p. 79. n. 10. confer. & Gur Arjeh fol. 207. col. 3. circà fin. ac not. in pon ow b. loc. ubi tract. Talm. Berachot fol. 3 3. 6, ad marginem allega- tur, confer. & Geneſ. c. 17. v. 1 8. n. 52. 32. Id eſt: gratis, ſine mercede, confer. hic Gur nieh fol: 207. col. 4. med. ac not. in man n* . loc. XX Confer. hic tract. Talm. Chagiga, fol. 12. b. 33. Confer etiam hic Gur Arjeh jol. 207. col. 4. med. ac not. in an nSh. loc. 34. Vel: obtectionem ejus, Hebr. b'n; confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. & Gur Ar- jeh fol. 207. col. 4. med. ac not. in an n h. loc. & Exod. c. 6. v. 12. n. 43. it, tract. Talm. Schabbat, fol. 108. a. & Succa fol. 52. a. 35. Confer. tract. Talm. Joma, fol. 69. 5. & Me- gilla, fol. 3 I. a, vide etiam hic not. in non *, ubi (A0. I. ———— koc. vetl. fetl. 17. lit uliiin peris hum un Gami ea de reunie ſtimentum a te ell ne obj ſetwias & ad men ejus ju 7tl.: gu⸗ lice — ubi hujun l b iſta: non Manu ejus,: 36, Conker, h ci fin, & not genleil. Sot, ol. 10,9 ſchan, fol. Arjeh ol, 20 heloc. ¹ Heb. Nn MSto. 3. Hebr. win Omnium di⸗ theclasnen en, not in 7 i b erl „Kicuti Gede Arjehr ſol. 1 bocritem d (A. — ores ies) candum V0s a eo ihi: vade, Akeceritis; & liceto⸗ meatis Kc. drem Dei, ndatorum. n accipias, habeant; Iſ. N] 16. ye. n. 34 erl. nuejns. . Eod, Wmigis libentati ani ſeſe gedete, gidem, an. uleitur, podi⸗ gous aut hal⸗ utſepiens, di⸗ wprobitateni⸗ dot.⸗ 71 p. 0l. 107. (0) 3. h.loe. ubi tract. uiginemellege⸗ Nne ſt conlet hie Gut inenn ſol. 10. col. 4 oc⸗ bt r cohlen hale, Gur At⸗ r ia n Nnr 3.i, nalh liim. 9ſol. 52.¹. . — . wbin n Cab. X. DEUTERONOMiIIL. 131 Eod. verſ. 17. Non accipiat perſonam] Si vos jugum ejus fregeritis. 36. Eod. verſ. 17. Non accipiet munus] Ut eum divitiis placetis. 37. Verſ. 18. Qui fa- cit ſudicium pupillo ac viduæ] Ecce potentiam (Dei) & ſimùl cum potentia ejus tu re- peris * humilitatem ejus. 38. Eod. verſ. I8. Et qui amat peregrinum, ut det ei vi ⸗ dum & amictum] Eſtque iſta res 39. magni æſtimanda, nam pater noſter, Jacobus, ea de re unicè rogavit (Deum, dicens:) & dederit mihi panem ad comedendum & ve- ſtimentum ad induendum. 40. Verſ. 19. Quia peregt:! fuiſti] Maculam, quæ in te eſt, ne objicias proximo tuo. 41. Verſ. 20. Dominum, Deum tuum, timeas] Eique ſervias & adhæreas &, cùm in te fuerint omnes iſtæ Proprietates, 42,. tunc per no- men ejus jurabis, 43. CAT. Erſ. 2. Et cogneſcite hodié] Animum advertite, ut ſciatis & intelligatis meam- que redargutionem accipiatis. 1. licèt) ego nunc loquor, Eod. v. 2. Quia non cum ſtliis veſtris] (Sci- 2. qui poſſent dicere: nos non novimus nec omnia iſta ubi hujus loci habetur explicatio, œteruùm ver- ba iſta: non poterit ullus domiaus eripere vos è manu ejus, abſunt hic 4 MSto 1. 36. Confer, hic Gur Arjeh fol. 207. col. 4. cir- cà fin. & not. in arm ov b. loc. item D. Wa- genſeil. Sot. p. 43 5. & tract. Talm. Berachot, Jol. 20. b. & Megilla, fFol. 3 I. a. it. Roſch ha- ſchana, fol. 17. 5. & Nidda, fol. 70, 5. 37., Vel: placatum reddatis, vide & hic Gur Arſeh fol. 207. col. 4. fin, ac not. in pa D h. loc. . * Hebr. en ang, abſant iſta hic ab utroque MsSto. 3. Hebr. MAtay, ut ſenſus ſit, quamvis Deus ſit omnium potentiſſimus; tamen ipſe humiles & abjectos non dedignatur; ſed illos reſpicit, con- fer. not. in naτπ o, ubi tractat. Talm. Me gilla Fol. 3 I. a. ad marginem allegarur. 39⸗ Nempè: victus & amictus, confer, num., ſequ. 40. h. verſ. 40. Sicuti Geneſ. c. 28. v. 20. habetur, eonfer. Gur Arjeb fol. 207. col 4. fin. ac not. in a n 5. loc. item D. Wagenſ. Sot. p. 20 5. 41., Confer. Exod. e, 22. v. 2 I. n. 76. & Gur Ar- jeh fol. 207. col.4, fin, ac not, in Snat r. loc. 42. Conditiones, qualitates, confer. quæ ſuprà ad Deuteron. e. 6. v. 13. n. 37, notata ſunt; cœte- rùm dictio iſta: MN i. e, proprietates, abeſt hic ⅛ MStoz. 43. Sicuti in fine hujus verſus 2e. habetur, vide Gur Arjeb fol. 20%. col. I. princ. ac not. in Dp h. loc. it tract. Talm. Peſachim, Jol. 2 2. b. & Kidduſchin, fol. 30. 6. it. Bava ka- ma, fFol. 41. a. & Sanhedtin, fol. 56. a. & Me-= nachot, fol. 43. 5. it, Bechorot, fol. 6. 5. & Te- murah, ol. 3‧ 3. b. & fol. 4. 4. I. Vel: objurgationem meam admittatis, incre- pationi meæ ſocum detis, confer. Gur Arjeh fol. 208,. col. I. princ. ac not. in panm no , loc. 1. Hæc enim verba juxtaà Commentatoris noſittei mentem hic ſubintelligenda vel ſupplenda ſunt, nam in textu ſacro hic habetur ?2Xαααιι. confer. infrà v. 7. b. c. num. 7. & Gur Arjeh fol. 208. *col. 1. princ. ac not. in pan ino h. loc. Hhhhhhhh 135⁵2 DEUTERONOMII. ChqAb. XI. Iſta vidimus. Verſ. 6. In medio omnium Iraslitarum] Quocunque aliquis ex illis (ſeditioſis) fogiebat, ibi terra ſub eo rumpebatur cumque deglutiebat, hæc ſunt verba R. Jehudæ, dixit ei* R. Nechemja: ruit terra π RNi. e os ſuum; 3. non autem HNi. e. ora ſu nam ego 4. ſtabilio (per verba iſta:) in medio omnium Iſaêlitarum? 5. enimverò nonne jam anteàâ dictum eſt: & ape- a? dixit ei: & qquid- reſpondit ei: facta eſt terra declivis, 6. tanquam infundibulum & ubicunque aliquis ex iſtis ſeditioſis) erat, ** is devolvebatur ac veniebat usque ad locum, ubi terra erat rupta. Eod. verſ. 6. Et omnem ſubſtantiam, quæ erat in pedibus eorum] ( Dictio H Pp'** hic ſignificat:) divitias hominis, quæ conſtituunt eum ſuper pedes ſuos. Verfſ. 7. * Nam oculi veſtri (uerunt,.) qui viderunt] Redit (hic Scriptura) ad textum, de quo di- Rum eſt ſuprà: 7. rum oculi viderunt &c. non cum filiis veſtris, qui non noverunt &c. ſed vobiscum, quo- Verſ 10. Non eſt, ficuti terra Roppti] Sed eſt melior illà; romiſſio autem iſta dicta fuit Iſralitis, cùm egrederentur ex Ægypto, dicebant e- nim: forſitàn non veniemus in terram æquè bonam ac pulchram, †ſicuti eſt iſta(Ægyp- ti terra,)vel fortaſſis in vituperiumg. ejus (terræ Chananææ) loquitur Scriptura atq; ſic eis dixit: non eſt iſta, ſicuti terra gypti; ſed eſt deterior illà? lex dicit: Chebron au- tem ſeptem annis ædificata fuit &c. ehomo idem ædificavit eas, 10. Zohan Mizraimo, Klio ſuo(majori,)ac Chebron Chananæo (filio ſuo minori ædificavit;) jam autem mos eſt, ut aliquis (priùs) æ dificet id, quod pulchrum eſt & poſteà id, quod eſt deforme, nam, quod inpriore eſt deforme, idipſe transfert in (locum) ſecundum & ubique id, quod gratum eſt, 1. præcedit, diſcis itaque quòd Chebron pulchrior fuerit, quàm Zohan; 12. Pgyptus autem præſtantior eſt omnibus (aliis)terris, dicitur enim: ſcuti hortus Domi⸗ ni, ſicuti terra Eägypti; ¹3. aſt Zohan laus crat Egypti, 14. quia ſedes erat regia, K Hebr. Da ” DN hæc & ſequentia usque ad: e rn e e i. e. dixit ei: & quidnam ego & c. abſunthc 4 MSto 2. 3. Sicuti Num. c. 16. v. 32. S& v. 6., . cap. habetur. 4. Senſus elt quidnam ſibi volunt verba iſta: in medio omnaum Ifraeëlitarum quæ ſaonè non ſunt otioſa; ſed emphaticè Iunt intelligenda. . Quæ verba hoc verſu 6. babentur. 6. Hebr. aH, quæ dictio ſignipcat: dechivitatem, Jocum dec livem, vide Buxto f. Lex. Chald. fol. 1173. med. confer. nor, ad librum Piec. jud. art. 2. pag. 2 12. b. princ. aIn utroque MSto hic addi ur n i. e⸗fugiens ubi- cũq; Ic. aliquis ex iſtis fugiebat, is deve lvebatur &c. XXX Confer. hic tract. Talm Peſachim, fol. 119. a. & Sanhedrin, Fol. 110. a b. 7. Nempè: verlu 2, b. cap. ubi vide not, num. 2. conter. & Gur Arjehb ol. 20 8. col. 1. princ. ac not. in 'ndn o b. loc. †+ Hebr. z am, abfunt iſta hic 4 MStoO 2. ad marginem allegatur. 9. Prout Numer. cap. 13. v. 23. habetur, confer. „nan eW' h. I c. IC. Nempè: Cham ædificavit utram que urbem, Chebron & Zohan, confer.]Numer. dict. cap. 13. v. 23. U. 29. II. Quod pu chrum, amabile & dilectum eſt, id enim Hebr. aan notat. I(2. Vide Numer. alleg. c. 13. v. 2 3. num. 3 1. 13. Prout Geneſc. 13. v. 10. habetur, vide & Nu- mer. dict. c. 1 3. v. 23. n. 3 5. 14. Id eſt: urbs Zohan excellebat inter cœteras 8. Conter. not. in "n rv h. loc. ubi Siphre bie Gur Arjeb fol. 20 8. col. 1. med. ac not. in ſcenimil bron auten natadlepuil Zohan; V. tur (nemp (nonſanei fuerit urbe jam terra ta etat dici Eod. verl. ex Nilo :7 atque labol ſuperiot; t Chananza) (tus ille Be elt detedu aleru) Cui — ute c ſet. Numer. 1. Kcuti b⸗ mer, dict.⸗ Behr dNr pwie (. 16. Conter t 34, notata 3 Bebr. Nn um jeperit 17, Hehr. m in dperis timonialdde ſpicitur, hid ti innotis conter. Gur 1. die vert Oon Por uod ilud, 1lo loco; 5 egorxilln Dim iſtud e gniſtcat fros (M. X. — er ilis Gnt retba Kape i Sguicd. telponcit is ex iſtis rat tupta. . Vetl., ge guo di⸗ umm,guo⸗ nelior il; dicebante⸗ taloyp⸗ tuta ag;ſc hebronan⸗ Mirraimo, lautem mos lorme,nam, guei, gnod mZohanl hnottusDomi⸗ es erat legi ſie — (ol. 1, Princ, g . loe vdi hine . habetur, toſet med. 1e n0t. l5 uamque udbenn Numet. Lick lu⸗ ecum el is 1,2 z num, zn Peaumſid &N⸗ ebat ianet (Etetas — DEUTERONOMII. 1353 ſic enim illa (Scriptura) dicit: nam in (urbe) Zohan fuerunt principes ejus; 15 .„Che- bron autem erat cœteris (urbibus) inferior in terra Iſraêlitica * ideoque deſtinata e- rat ad ſepulchra defunctorum; 16. & tamen etiam ſic pulchrior erat illa (urbs,) quàm Zohan; verùm in (tractatu Talmudico: *) Cetubot 17. res alio modo exponi- tur (nempéè:) an aliquis (prius) ædificat domum filio ſuo minori & poſteà majori? (non ſanè ita fieri ſolet;) verùm iſtud (hoc ſenſu dicitur, nempè:) quòd feracior 1⁸. fuerit (urbs Hebron) ſepties magis, quàm Zohan. Eod. verſ. 10. UImnae exiiſtis] Et- iam terra † Rahamſes, in qua commorati eſtis, quæ in optima parte terræ Ægypti ſi⸗= ta erat, dicitur enim: in optimo loco terræ &c. 19., non erat, ſicuti terra Iſraêlitica. Eod. verſ. 10. Et irrigiſtipede tuo] Terra Egypti opus habebat, ut adduceres aquam ex Nilo 20, pede tuo & ut illam irrigares, opus habebas, ut ſomnum tuum fugares atque laborem impenderes; & inferior quidem locus bibebat (aquam,) non autem ſuperior; tu verò deducebas aquam ex inferiore loco ad luperiorem; Chananæa) ad pluviam cœli imbibit aquam; 21. ctus ille Benedictus irtigat tàm inferiorem, quâm ſuperiorem locum, tàm eum, eſt detectus, 22½. quàm illum, qui non eſt detectus. Eod. verſ. 10. sleri] Cui non ſufficiunt pluviæ; ſed iſta (terra, tu dormies ſuper lecto tuo & San- qui Sicuti bortum ſed irrigant illum pede & bajulatione. 23. Verſ. Hhhhhhhhh 2 II. urbes .gypti, quoniam ibi ſedes erat regis, con- fer. Numer. alleg. c. T 3. v. 23. n. 36. 15. Sicuti Eſaiæ c. 30. v. 4. habetur, vide & Nu- mer. dict. c. 13. Vv. 2 3. n. 37. D *Biebr. 7 , in utroque MSto pro eo legitur: 1yan i. e. Canahan. 16. Confer. quæ àd Numer. alleg. æ. 13. V. 23. n. 34. notata ſunt. *X½ Hebr. Qaann, ſice in utroque MSto hic addi tum reperitur. 17. Hebr. Malnn, eſ is liber ſecundus partis ter- tiæ operis Talmudici, agens de contractibus ma. trimonialibus &. locus autem, ad quem hic re- ſpicitur, habetur in Ketubot, fol. 112. a. ſicu- ti in notis 'pas id marginem allegatur, confer. Gur Arjeh fol. 20 8. col. 1. med. 1 8. Sic verbum qmnan ſecundaum notas in I PHD h. loc., interpretor, ubi exponitur, quod illud verbum hic idem ſigniſicet, atque in illo loco: n&) i. e. & liberos conſequar etiam ego ex illa, uti Geneſ. c. 30. v. 3 habetur, eſt e- nim iſtud verbum DD y de i. e. ſi⸗ gnificat fructifigationem ſeu fertilitatem, confer. Jol. 20 5. col. I. fin. in MSto z. brο: r legitur ? qrawn i. e. laudata , celebris, præ- ſtans. † Hebr. — X, in MSto I. poſteà additur: i. e. Goſchen (S& Rahamſes &c.) 19. Uti Geneſ. c. 47. v. 6. habetur, confer. not, in a H b. loc. cœ& erùm verba iſta: dic itur enim in optimo loco terræ &c. abſunt in Hebræo ab utroque MSto; poſita autem ſunt in margi- ne in MSto 2. 5 20. Confer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. tract, Talm. Schab bat, fol. ey5. a. 11. Sicuti verſu ſequ. 11. b. c. habetur, confer-in- frà v. 1 3 Hh. c. n. 30. it. tract. Talm. Taanit, fol. 9 b. & Bava batra, fol. 19. 2. 22. Id eſt: apertus, planus, Hebr. h ſenſum es- ſe puto, quòd Deus terram Iſraëliticam tàm a- pertam & planam, quàm quæ non eſt aperta ac plana, itriget pluviaà, quod ſecus fuit in Ægy- pto. 2 3q. Seu: portatione, quæ fit oa i, e, humero, Numer. alleg. e. 13. V. 23. n. 30. & Gur Arjeh prout hie habetur. 354 DEUTERONONMII. Coavp. XI. 11. Terra montium & convallium] Præferendus eſt mons planitiei, nam in planitie loci, qui capit Corum 24. tu ſeminas Corum; aſt de monte, * qui capit menſuram Cori (tu aufers) quinque Coros, (nempè:) quatuor de quatuor declivitatibus (ſive⸗ lateribus) ejus & unum de capite (ſeu ſummitate) ejſus. Eod. verſ. I 1. Et convallium (Dictio Rvp ſignificat) planities. Verſ. 12. Quam Dominus, Deus tuus, inviſit] Enimvetòô nonne ille (etiam **) omnes terras inviſit, dicitur enim: ut pfuviam di- mittat ſuper terram, viro deſtituam? 25. (ita ſanè eſt;) verum ille (Deus,) ſi ita dice- re fas eſt, 26. non inviſit, niſi iſtam (terram lſraeliticam) & per illam viſitationem, uàâ ipſe eam inviſit, ille ſimul cum ea (terra) omnes (alias) inviſit terras. 27. Eod. verſ. 12. Jugiter oculi Domini, Dei tui, intenti ſunt) in eam] Ut videat, quanam re illa opus habeat & ut in ea (terra) renovet decreta temporum täm in bonum, quàm in- malum G&c. ſicuti habetur in Roſch haſchana. 28. Eod. verſ. 12. Aprincipio anni] In principio anm judicatur, quid in illius fine ſit futurum. 29. Verſ. 13. Er erit, ſi 1 audiendo &c.] Redit (hic Scriptura,) ad id, quod ſupfà dictum eſt, (nempè ad ver-= ba iſta:) ad pluviam cœli imbibet aquam. 30. Eod. verſ. 13. Et erit, ſi audiendo audiveritis] Si audiveris * in veteri (anno,) audies etiam in novo, ſic quoque (ejus- modi phraſis uſurpatur in illo loco:) ſi obliviſcendo obliviſcétis, 31. (ſenſus eſt ) ſi ince- — 24. Vel: in planitie agri, qui capit menſuram Arjeh fol. 108. col. 2. princ. . Cori, eſt menſura aridorum maxima, con- 29. Confer. bic Gur Arjeh fol. 208. col. 2. princ. fer. hic Jalkut Part, 1 Jol. 270. col. 3. circè fin. ac nor. in mom D h. loc. it. Buxtorf. Synag. X In MSto 2. locus iſte ſic legitur: wan e ſud. c. 2 3. princ. p. 481. & ſeqq. S= pnn re n e i. e. aſt in loco 1 Hebr. — & 5 iſta & ſequentia, usque ad : montoſo unius Cori tu ſeminas quinque Coros] = i. e. & erit, ſi &c. abſunt hicç ab utro- &c. que MSto. . . X Hebr. N, ſic in utroque MSto hic adéitum 30. Prout habetur verſu 11. h. c. confer. ſuprà reperitur. v. 10. h. C. n. 2 I. ac Gur Arſeh fol. 20 8. col. 2. 2 5. Prout Hiob. e. 3 3. V. 2 6. habetur. med. ac noc. in non e h. loc. 26. Vel: ut ita dicam, Hebr. an, de cujus vo- * Hebr. yN R, in MStO I. legitur: =& cis ſignifieatione confer. quæ ſuprà ad Deuter. nynv i. e⸗ ſi audiviſtti, in MStO 2. habetur: 8 ., 1. V 4 5. n. 17 6. & infrà Deuter. c. 30. v. 3. vN i. e. ſi audiendo, ſive audiens, confer. in- n. 3. notata ſunt. fra Deut. c. I5. v. 5. n. 9· 27. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. v. 31. Sicuti ſupiò Deuteron. c. 8. v. 19. habetur, 10. b. cap. & Gur Arjeb fol. 20 8. col. 1. fin. it. confer, hic Gur Arjeh fol. 20 8. col. 2. med. ac Tract. Talm. Berachot, ol. 55. a. S& Rofch ha- not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 26. 6. fin. ac ſchana, fol. 7. a. & fol. 8. a. 5. it. fol. 17. 5. D. Wagenleil. Sot. D. 410. item not. in moi 29. Hebr. ahν ., eſt is liber octavus partis ſe —nn ubi tractat. Talm. Berachot fol. 56⸗S& cundæ operis Talmudici, tractans de novi anni Sukia fol. 46. 5b, ad marginem allegantur, col initio, locus autem, ad queum hie reſpicitur, ha- fer. & tract. Talm. Menachot, 0 l. 34. 66 & S0ta, betur in dicto tractatu fal 127. b ſicuti in fol. 41.J 2. ai M ad marginem allegatur, vide & Gur ! (A.. XI. — inceperizot me diemn un 1) ur ſint 13. dlg. nappeller⸗ (dei ac ian nebro] (Net cultus ſctipi fuit 37. Batk niel) otabat Demieillal Poc, erl.1: monuit (Seri ſedeſtadmot lene veßre] verl.14. Hu ſitio (verbor unturin edi Fcat)pluyia — 31. Vel: toiit hie haberur, Lerit obliriſea Di, tandemi Gerenie:, 132 Hebr dnn, Operis Tälmn In hiſtoria bl loc, terontin 6. 207, l. uß Hæc perda: Gdor 2bſant 3). Dre: hon maxeiihtange confet. Gur 4 Dwdn do Alegnuhen 36 Moht Dant A. . — Pplanitie tenſütam ueſre malin inwiſ Uviam di⸗ Uita dice⸗ tationem, 17, Loct namre illa quim in. Nipid anni kreriß Ne ad ret. auliengo ſoquelejn . nlus el:)ſi ince⸗ col. 1, pine, . uNott5,nag. , Usgue 20: Nhigad utto⸗ orker iani l.109,el 4 ſoc. ſegitu: O „habetur: „ ens, Confer,in⸗ (0. 17 mec A (ub.leſn⸗ N hot fo t⸗eS * Allegamnlin cols 4 d DEUTERONOMII. 1355 inceperis obliviſci, tandem obliviſcéris omnium, 32. ſeriptum eſt in Megilla: 33. ſi me diem unum reliqueris, relinquam te bidué.5. Eod. verſ. 13. Præcipio vobis ha- diè] Ut ſint vobis nova, 34. perinde ac ſi illa audiveritis hoc ipſo die. Eod. verſ.- 13. U! diligatis Dominum] Ne dicas: ecce ego diſco (legem,) ut dives evadam, ** ut appeller doctor, ut recipiam mercedem; ſed, quicquid feceritis, faciatis ex amore (Dei) ac tandem veniet gloria. 35˙. Eod. verſ. 13. Et ut ſerviætias ei ex toto corden veſtro] (Nempè illo) cultu, qui fit corde isque (cultus) ſunt predes, nam oratio dicitur cultus, ſcriptum enim eſt. Deus tuus, quem colis ſemper, 36, enimvero an cultus fuit 37. Babylone (publicus Dei Iſraêlitici: non ſanè;) ſed (cultus dicitur,) quia(Da- niel) orabat, 38. nam dicitur: & feneſtræ ei directæ erant &c. 39. ſic quoque de Davide illa (Scriptura) dicit: ſtatuatur oratio mea (tanquam) ſuffitus coràm te. 40. Eod. verſ. 13. Ex toto corde veſtro & ex toto animo veſtro] Sed nonne jam anteà ad- monuit (Scriptura, dicens:) ex toto corde tuo 41. & ex toto animo tuo? (ita ſanè;) ſed eſt admonitio pro uno & eſt admonitio pro cœtu. 42. Verſ. 14. & dabo pluviam terræ veſtræ] Vos faciatis id, quod veſtrum eſt, ego faciam, quod meum eſt. 43. Eod. verſ. 14. In tempore ſuo] i. e. Noctu, ne vos (pluviæ) moleſtiâ afficiant; alia expo- ſitio (verborum:) in tempore ſuo, (nempè:) noctibus Sabbathinis, ubi omnes reperi- untur in ædibus ſuis. 4 4. Eod. verſ. 14. Pluviam tempeſtivam] (Dictio à ſigni⸗ ficat) pluviam, quæ decidit poſt ſationem, quæ ) i. e. irrigat terram & ſemina. 4. Hhhehhhhh3 Eod. 32. Vel: 10rius ſcil. legis, nam & ſic n, quod 37. Id eſt: num Judæi in urbe Babylone cultum hie habetur, vertere poſſis, id eſt: ſi ſemel ince. Divinum publicè exercuerunt? Teris obliviſei unius alteriusve præcepti Divi 38. Hinc oratio ad Deum, quæ fit corde, dicitur ni, tandem in totius legis Divinæ oblivionem cultus Divinus, quamvis Fublicum religionis devenie-. exercitium in aliquo loco ſit interdictum. 33. Hebr. 7an, eſt is liber decimus partis ſecundæ operis Talmudici, agens de feſto Purim, de quo in hiſtoria Eſtheræ, confer, not. in pan n b. loc. 34. Nempè; præcepta Divina, confer. ſuprà Deu teron. cap. 6. v. 6. . 14. vide S& Gur Arjeh fol. 207. col. 2. fin. ac not. in Dow b, loc. XX Hæc verba: ut dives evadam, ut appeller do- ctor, abſunt in Hebræo 4 MSto z. 3 5. Sive: honor, nempè, ſi Deum toto corde a- maveris, tandem etiam honor ſequetur ac gloria, confer. Gur Arjeh fol. 20 8. col, 2. fin. ac ner. in ne b. loc, ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. & tract, Talm. Taanit, fol. 2. 3. . 36. Proht Daniel. cap. 6. v. 16. M. 17. habetur, cOnter. t ract:. Talm, Berachot, ol.j 5. , 39. Sicuti Daniel. c. 6. v. 10. al. I 1. habetur. 40. Vide Pſalm. 141. verſ. 2. ibique Dav. Kimchi ac Michblol Jophi. 4I. Prout. c., antec. 10. v. 12. habetur. 42. Sicuti hic habetur numero plurali: ex corde veſtro, ex animo veſtro; aſt càâp. antec, 10. V. 12. dicitur in ſingulari: ex corde tuo, ex animo tuo, confer. hic Gur Arleh fol. 2 08. col. 2. fin- ac not. in m r h. loc. 43. Confer. infrà v. 23., h. c, num. 92. & Gur Ar- jeh /ol. 20 8. coſ. 3. med, ac not, in dpan no ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. tract. Talm. Taanit, fol. 2. a. 4 4. Vide etiam hie Gur Arjeh fol.'203. col. 3 med. ac not. in am rov b. loc. 45.: Conler. P. Fagius ad Parapht. Chald. b. loc. H 1356 DEUTERONOMII. CAb. XI. Eod. verſ. 14. Et ſerotinam] (Vox VPEſignificat) pluviam, quæ deſcendit proxi- mè antè meſſem, (nempè) RSͦ j. e. in ſtipulis ſuis 47. ( adhùc exiſtentem i. c. ut impleat 46. proventum terræ .) dictio autem „ PeD ſignificat rem-, P uæ tardé provenit, veluti (verba illa:) & facta ſunt D' Dτ⁄. e. ſerotina Laba- no, 4 ⅝. Chaldæus Paraphraſtes tranſtulit &τ ' i. e. ſerò provenientia; alia ex- plicatio: O PD ideò dicitur, quia deſcendit ſuper MDN i. e. ſpicas & ſuper n i. e. culmos. 49. ud in domum (tuam,) non verò hoſtis tuus, ſicuti dicitur: tuum &c. 5. nam ii, qui colligunt illud, Verſ. 15§.* habeas, ut deducas illud (jumentum *x* tuum) in deſerta; 52. erat, cùm ſeminaret Iſfraeël &c. 51. cabis proventum tuum *X* omnibus diebus Eod. verſ. 14. &t colliges framentum tuum] Tu colliges il- y* ſi dedero frumentum comedent; non veròô, prout dicitur: & Et dabo herbam in agro tuo] Ne opus alia expoſitio: reſe- pluvioſis eumque projicies jumento tuo; tu verò ab illo (proventu) cohibebis manum tuam (ſolummodò) triginta diebus antè meſſem nec ille deficiet, 53. quò minus frumentum ferat. Eod. v. 15. Et comedes & ſa- turaberis Ecce iſta eſt alia benedictio (nempè)ut benedictio reperiatur in fruſto intrà viſcera, (dum hic dicitur:) & comedes & ſaturaberis. 54. Verſ. 16. Capete vobis] Quan- do comedetis & ſaturabimini, cavete vobis, ne calcitretis, quia nemo rebellat contrà San- & junii ae Trermellii not: b. loc. vide & tractat. Talm. Taanit fol. 6. a. ſicuti in onm ad marginem allegatur, Confer. & Lightfoot. ad Luc. c. 4. V. 2 5: p. 767. edit. Lipſ. . Reſpicitur hac expoſitione ad vocem v*ν, quæ compoſita eſſe dicitur ex 79 & v, vide Gur Arjeh fol. 208. col. 3. med. 47. Sive: in calamis luis, prout Buxtorfius in Dictionatio Hebr. voc. vpetranſtulit, ubi eti- irn tractat. Talm. Taanit fol. 6. a.6. allegatur, conter. & num. ſequ. 49. H. Verſ. 48. Sicuti Genelſ. r. 30. v. 42, habetur. 49. Sive: calamos, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & num. antec. 47. h. verſ ac not. in Saon S y. loc. cœterùm verba ida: & ſuper Peââ i. e, culmos, ablunt in Hebræo 4 MSto 1. * Hebr. Na Py iſta & ſequentia, usque ad; pea Payn i. e. prout dicitur, ablunt hic 4 MSto z. . 50. Prout Eſai. c. 62. V. 8. habetur, confer. Bera- chot, fol. 3 5. a. b. 51. Vide Judic. c. 6. v. 3. Hebr. Tnnia, ſic in MSto 2. hie additum re- 46 peritur. 52. Confer. hic tractat. Talm. Berachot, fol. 15. b. & fol. 43. a. it. Gittin, fol. 61. a. & Gur Aljeh Ffol. 208. col. 3. med. ac not. in p-n Now h. loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. X In MSto 2. locus iſte ſic legitur: dnè Inhn —Ti een en n e i. e. proventum cuum comedes omnibus diebus anni & projicies &c. vis proventum tuum omnibus diebus pluvioſis deſeces eumque jumento tuo projicias in alimen- tum; ille tamen frumentum ſuum feret, modò triginta tantùm diebus antè meſſem ab illo reſe- cando abſtineas, in MSto z. legitur: Deme aa i. e. nec ille (proventus) minuit frumen- tum ejus. . † Hebr. N iſta & quæ ſequuntur, usque ad: u n i.e. cavete vobis, ne calcitretis &c.) abſunt ½ MStoz. 54, Confer. hic Gur Arjeh fol. 203. col. 3. circà ſn. & not. in nnan rne b. loc. it. tract, Talm. Joma, fol. 79.5. & Gittin, fol. 61. a. 53. Hebr. nIö i. e. minuit, ſenſus eſt: quam- (A.XI. — Sanctum il as & latur 1 holtes Eod,vetl. latisDeos: idololatric teamn heree (nemoſine ecce ego o )vi e invocat ne⸗ alienus elle is, 60, (n 61, FEod.7 bo vosin es regi, gr dl cens.)nep. 1. 7 Klius iſteno⸗ nes conviva polk Palatin Cilationem, Hec retba: in Rebteo.⸗ 1ſ. Kienti lapt habetut. 56. Vice Deu- 57. Vel: ut, el: Teeel mentziote n Arſeh „. 1 wn h ſoe t ſebr, P 31. iont 1. 5. K not. in mntginem 7. b. 11, 8& Rhedlin CM.XM. 1† ſcencit Ptoxi⸗ eme n nificat tem., betoina lad. ntia; alia er⸗ ſpicas & ſupet Tucolligesil. 10 frumentumm out icitur: K. tud) Ne o 1poliio: kele⸗ 8jumento tuo; nta diebus ante lonedh, ſ. ur in euld intri te vohu Qan . orebellat contti an⸗ — Berachot fol 1. 61.4. & Gur Aljen Nt,in n . vginemn alegzlu⸗ egtut: rN nNn PN ie, Noyenlumn edus aari 8 Noſielee i, ſenſuzel: gam . ibus Ciebus hluſioli⸗ doproſtininsimten⸗ um uum felet, 0 e wellen ilo teſe⸗ PNN .Veginun ents) n “ ſeuuntut, Usque⸗ bin neeiellenn 8) ires bol 103 60 3, el ſe ie act, Talmn. ol⸗ 4 licn uit ktumen⸗ xX Hæc 56. Vide Deuteron. dict. c. 8. W 4. CAb. XI. DEUTERONOMII. 1357 Sanctum illum Benedictum, niſi propter ſaturitatem, * dicitur enim: ne fortè come- das & ſatureris & bos tuus atque pecus tua aucta fuerint, 55. quidnam illa (Scriptu- ra) poſteà dicit? (videlicèt) & exaltatum fuerit cor tuum & obliviſcaris &c. )6. Eod. verſ. 16. Et receſeriti] Ut vosmet removeatis 17. à lege & proptereà * co- latis Deos alienos, nam, quando aliquis ſemet à lege ſeparat, tunc ipſe abit & cultui idololatrico adhæret, ſic quoque David dicit: quia expellunt me hodiè, ne adhæ- ream hæreditati Domini, dicentes: vade & cole &c. 5S. ſed quisnam ei ita dixit? (nemo ſanè;) ſed, quoniam ego (inquit David,) expellor, ne legi operam dare poſſim, ecce ego propè ſum, ut Deos alienos colam. Eod. verſ. 16. Deor alienos] (Nem- P)] qui alieni ſunt iis, qui illos colunt, (nam dum) aliquis illum (Deum alienum) invocat nec ipſe ei reſpondet, reperitur ei (invocanti Deus iſte) factus, perinde ac ſi alienus eſſet. 59. Verſ. 17. Proventum ſuum] Etiam id, quod tu ei (terræ) appor- tas, 6. (non reddet terra,) veluti dicitur: ſeminatis multa, ſed parum provenit. 61. Eod. verſ. 17. Et pereatis celeriten] Super omnes 62, cœteras caſtigationes e go vos in exi lium agam de terra, quæ vobis oceaſionem peccandi dedit, res ſimilis eſt regi, qui filium ſuum mittit in domum convivii, isque ſedens illum admonet, (di- cens:) ne plus, quàm opus eſt, comedas, ut honeſtè é63. ad domum tuam venias; aſt filius iſte non ſibi cavit, ſed plus, quàm opus fuit, comedit ac bibit vomituque om- nes convivas inquinavit, (quapropter) manibus ejus pedibusquc comprehenſis illum- poſt palatium 64. projiciunt. Eod. v. 17. Celeriter] Teb dersdmen ube vegi dilationem, 65. quòd ſi dixeritis: nonne dilatio data fuit generationi diluvii? di- C1⸗ —— verba: niſi propter ſaturitatem, abſunt hic60. Vel: adfers, Hebr. vam, reipicitur hac in Hebræo 4 MSto z2. expoſitione ad vocem a), quæ hic in texru 5§0 Sicuti ſuprà Deuteron. cap. 8. v. 12. & v. 13. ſacro habetur, confer. Gur Arjeh fol. 20 8. col. habetut. 2. fin. ac not. in dam rv b. loc. . —51. Sicuti Haggai c. I. v. 6. habetur. 57. Vel: ut vos ſeparetis, quoniam hic ſcriptum 62. Vel: præter omnes cœteras &c. confer. & hie efſt: & eceſſeritis, ideò expoſitio iſta 4 Com. Gur Arſeh ſol. 209. col. 3. fin. ac not. in mentatore noſtto hic adducta eſt, confer. Gur bpwea r* 5b. loc. ubi Siphre ad marginem al-= Arjeb fol. 20 8. col. 3. circà fin. & not, in npe legatur. WD an h. loc. —R . . 63. Hebr. oa i. e. mundus, decorus, German. † Hebr. 12 Tr) iſta, ut & ſequentia, usque ad: Ehrbahr / conter. quæ ſuprà ad Deuter. c. 1. V. i. e. abit (& cultui & c.) abſunt à MStozꝛ. 1 7J. n. 119, notata ſunt. = 58. Proùt 1. Sam., c. 26. V. 19. habetur. 64. Hebr. ", in utroque MSto pro eo legi- 79* Conter. quæ ad ExOd. c. 20. V. J. n. 24. no- tur: P „confer. quæ ſuprà ad Deuteron. ce iata ſunt, vide & Gur Arjeh fol, 208. col. 3. fin. 3. V. 4. n. 5. notata ſunt. ac not. in a ne h. loc. ubi & Siphre ad 65. Vel: temporis prolangationem, Hebr. den& marginem allegatur, it. not. ad Ezech. c 44. v.) conſer. hic Gur Arjeh fol. 209. col. 3. fin. ac 7. n. 11. & tract. Talm. Jevammot, fol. 78. ö, not. in na new, ubi Siphre ad marginem SιK£ Sanhedrin, ſol. 113. a4 al. . 358 —–— DEuITERONOMII. CAb. Xl. citur enim: & erunt dies ejus centum ac viginti anni, 66. (reſpondetur:) eneratio diluvii non habebat, unde diſceret: at vos habetis, unde diſcatis. 6⁶7. Verſ. 17. Et ponatis verba? mea] Etiam, poſtquâm in exilium abducti fueritis, præ- cepta vobis injuncta ſervate, (nimirùm) induite 68. phylacteria 69. & facite ſche- das membranaceas, 70. ne vobis ſint iſta nova, quando redieritis (in terram veſtram) atque ſic illa (Scriptura) dicit: conſtitue tibi monimenta. 77. Verſ. 19. Ue lo- quantur de eis] Ex quo filius novit loqui, doce illum (verba iſta:) legem præcepit no- bis Moſes, 72. ut ſit iſtud doctrina ſermo fans incipit loqui, pater ejus colloquatur nis ejus; * hinc dicunt, ** quando in- 73, cum eo linguàâ ſanctâ eumque doceat legem, quòd ſi non ita fecerit, perinde erit, ax ſi illum (infantem) ſepulturæ tradat, di- citur enim: & doceatis ea filios veſtros, ut loquantur de eis &c. 74. Verſ. 2 1. Ue muliiplicentur dies veſtri † ae dies filiorum veſtrorum] Si ita feceritis, multiplicabun- tur (dies veſtri;) ſi verò non, haud multiplicabuntur, 75. nam verba legis explican- tur allegatur, vid. & tract. Talm. Taanit, fol. 3. 6. & fol. 6. 5. it. fol. 7.⁵. S fol. 8. a. 5. it. Sanhe- drin. fol. 113. a. & Berachot, fol. 15.65. 66. Sieuti Genef. c. 6. v. 3. habetur. 67. Id eſt: exempla vobis ſuppetunt iræ Divinæ in diluvio univerſali & Sodomorum ererſione, conter. hic not. in 'ba , ubi ad obje⸗ Qionem quandam reſpondetur, in MSto ze poſt: unde diſcatis, adduntur iſta: Irn d en i. e. non dabo vobis dilationem. xs Conter. hic tract. Ialm. Berachot, fol. 13,5. & fol 14. b. it. Fol. 15. 5. & Kidduſchin, fol. 30. b. it. Menachot, fol. 37. b. & Sevachim, ſol. 34.5. it. Bava batra, fol. 21. a. D 6 8. Applicate, Hebr. aà radice nn, de cujus verbi ſignificatione vide Buxtorf, Synag. Jud. c. 9. p. 174. 69. Hebr. on, dequibus confer. Buxtorf. Syn- ag. Jud. dict. c. 9. p. 174. & leq. vide & fuprà bentur, conſer. Buxtorf. Abbreviat. nov & not. ad librum Prec. ud. part. 2. p. 263. 6. fin. ac D. Wegenſeil. Sot. p. 434. num. 6. & p. 800. num. 4. item D. Maji Theol. Jud. Loc. 13. §. 2. . 191. HEbr. Mam, in 4S:0 2. poſteà additur: vpn i.e. prompta ore ejus, juxtà quam lectionem hic erit Qius loci ſenſus: ut doctrina iſta ſermonis ejus ſit prompta in ore ejus. ** Sapientes, Hebr. Da, ſic in MSto 2. hie additum reperitur. 73. Conſabuletur, Hebr. on 4 rad. ri i. e. meditari, eloqui, confer. D. Wagenſeil. Sot. p. 516. & p. 519. n. 3. G& n. 5. vide etiam Siphie, ſicuti in am r ad marginem allegatur, ut & Gur Arjch fol. 20 8. col. 4. med. it. tractat. Talmud. Berachot, fol. 13. b. & fol. 14. b. it. Schabbat, fol. 3 ², b. V 74. Sicuti hoc verſu 19. habetur & verſu 2 1. ubi: uit multiplicentur dies veſtri & dies filiorum ve- Deuteron. c. 6. v. 8. n. 27. & n. 28. o. Hebr- nn, quænam illæ ſint, vide Buxtorf Synag. Jud. c. 3 1. p. 582. confer. & ſuprà Deu- ter. dict. c. 6. v. 9. n. 3 1. & n. 32. 1. Sive: ſigna, vide Jerem. c. 3 1. v. 2 1. ibique Raſchi, ut & Junii ac Tremellii not. confer. & Gur Arjeh bl. 2088. col. 3. fin. ac not. in „pan new, ubi Siphre ad marginem allegatur, vige & not. ad librum Prec. Jud. part. 1. Pp: 27. a. princ, & p. 2. p. 94. 5. med. 72. Quæ verba infrà Deuteron. c. 3 3. verl. 4. ha- ſtrorum, qui itaque filium ſuum non docet, is illius dies abbreviat eumque antè tempus quaſi ſepulturæ tradit, confer. n. ſequ. 75. † Confer. hic tractat. Talm. Berachot, Fol. 8. a. & ol. 16. a. it. Schabbat, ol. 32. b. & fol. 10 5. 6.it. oma, fol. 11. 6. & Kidduſchin, fol. 34. a. it. Bava batra, fol. 110. 5. & Cholin, fol. 135. 5. 75. Id eſt: haud diu vivetis in terra, confer. num. antese. CAL.XI. — tur ex feg ſirmantiur aretrobit orum ex! moltiplice ceptorum, lple Deng (Us. 7/9. ignis onlu ego (ingoin erpellet Dr d. Bod. v. tiotesſunt eriptura) nuit nemp⸗ thei]forui ſenſum lite preſtigiatti — mtec. 74. . fol 4.⸗ 76. Hebr. matiya ien neganti afk ilk habento⸗ dar quoc el lier 612. 5 01. 77. Conler. 5 W vd confer 7 Dicitur cuſtocſverit indicandh pus elle quo⸗ 79. Doce die amnbulatio ir ommint Wagenl. Delter,e,1 6. I; (M.xl, vondeturt ) llcanis 67, eritigpre. facite ſche⸗ imveltan) 19. Ur . Nrrcepitno⸗ quando in⸗ nque doceat te tradatdi⸗ Verl.21. Ue lüplicabun. i Auplican. tut — * iat, o not⸗ 163.5. kn. d,10. 13.5 1, edionem bie etit aſermonisejusſi Znd, e ie, Fagenleil dot h. ile eiam ihtie, nem allegatur, r med l achit 1, ol 14. . ferſu 1 ubi: Cies fliorum e⸗ Puc non doce, I anle tempus qu ſequ. 7. ltbonſb u z1 ,ol lo⸗ Gulcbin h 4.4 choln, ſbl jſ⸗ hlenm onſer nun⸗ ſenſum literalem in mentem venit,) quàm vir; ee⸗ CAb. XI. DEUTERONOMII. 1359 tur ex regula negantium (præceptorum, ut intelligantur) affirmantia, & ex regula af- firmantium negantia. 76. Eod. verſ. 2I. 1le daret eu] Non ſcriptum eſt hic: ut daret vobis; ſed, ut daret eis, hinc deprehendimus doctrinam reſurrectionis mortu- orum ex lege. 77. Verſ. 22. Cuſtodiendo cuſtodiveriti] Admonitio (hic habetur) multiplicis cuſtodiæ, 7⁸. ut admoneat (S. Scriptura) de diſcenda illa (doctrina præ- ceptorum,) ne oblivioni tradatur. Eod. verſ. 22. Ut ambuletis in omnibus piis ejus] Ipſe (Deus) eſt miſericors, tu quoque ſis miſericors, ipſe beneficus eſt, & tu ſis benefi- cus. 79. Eod. verſ. 22. Ue adheæreatis ei] Poteſtne ita dici? nonne ipſe (Deus) eſt ignis conſumens? 80. (ita ſanè eſt;) ſed adhære diſcipulis (legis) & ſapientibus atque ego (inquit Deus,) tibi id perinde reputabo, ac ſi mihi † adhæreres. 81. Verfſ. 23. 6r expellet Dominus) Faciatis id, quod veſtrum eſt, & ego quoq; faciam, quod meum eſt. ⁸2. Eod. v. 23. Et qui fortiorer ſunt vobis Vos quidem fortes eſtis; ſed illæ(gentes) for- tiores ſunt vo bis, 83. nam, ſi Ifrraelitæ non fuiſſent fortes, quænam iſta laus eſſet, dum (Scriptura) laudat Amorrhæos, dicens: & qui fortiores ſunt vobis? ſed (illa hoc in- nuit, nempè:) vos (quidem Iſraëlitæ) fortiores eſtis cœteris populis; ſed illi (Amor- rhæi) fortiores ſunt vobis. Verſ. 25. Non ſtabit vir &.] Non mihi (hic aliud juxtà populus autem & familia *& mulier præſtigiatrix quomodo probatur, ( quòd etiam iſti non ſtabunt antè faciem Iſraelita- rum?) antec. 74. it. tract. Talm. Menachot, fol. 34. a, 80. Uti ſuprà Deuteron. c. 4. v. 24. & ad Hebr. & fol. 44. a. c. 12. V. 2 9. habetur, eadem, quæ hic, objectio 76. Hebr. N & de id eſt: præcepta affir- reperitur etiam in Gemara, quæ eſt apud D. mativa interdum tacitè continent negationem, ä Wagenſeil. in Sota p. 3 30. ubi reſponſio ad ob- negantia affirmationem, hinc apud Talmudicos jectionem illam habetur. iſta habentur: ααα enn ene en n* Hebr. "n, ſic enim legendum erit, pro: 1 1 j. e datur ita, quod eſt ſicuti non, & eſt non, quod eſt ſicuti ita, vid. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 622. & fol. 1 113. confer. & Exod. c. 23. V. 13. n. 66. & infrà Deuter. c. 17. V. 20. n. 30. 77. Confer. Exod. c. 15. v. I. num. 9. & not. in n,, ubi Siphre ad marginem allegatur, confer, & tract. Talm. Sanhedrin, fFol. 90.6. 73. Dicitur enim hic non ſimpli iter & ſemel: cuſtodiveritis; ſed: cuſtodiendo cuſtodiveritis, ad indicandum, multà ac diligenti cuſtodia o.- pus eſſe quoad præcepta Dei ſervanda. 79: Docet hic Commentator noſter, quomodo 33. Vide, quæ ſuprà ad Deuter. c. 9. v. I. num. I ambulatio iſta ſit intelligenda & quænam ſint notata ſunt. . viæ Dotini, ut in illis ambulemus, confer. hic * Hæc verba: populus i. e. ei (ſcil. Deo,) niſi poſt: vyp deleatur d& i, e. ego, ſieuti pronomen iſtud ab utroque M Sto abeſt, juxtà quam lectionem hic erit ſenſus: at- que ipſe (Deus) id tibi perinde reputat, ac ſi eĩ adhæreres. &1. Loci iſtius explicationem vide in notis mow San h. loc. confer. & tract. Talm. Ketuhot, Jol. 111. 5. §2. Confer. ſuprà v. 14. h. cap. n. 43. vide & Gur Arjeh f. 20 8. col. 4. med. ac not. in pan nov, ubi Siphre ad marginem allegatur. autem & familia D. Wagenſeil. Sota p. 329. & ſeg. vide & infrà hic à MSto 21 milia, abſunt Deuter. 6. 13. V, 5. n. 13.) liiiiiii 14 1360 DEUuITERONOMII. CAðP. XI. rum?) lex dicit (hic:) non ſtabit omninò, ſi ita eſt, cur lex (hic) dicit: vir? (nimi- rùm:) etiamſi is fuerit, tanquàm Og, rex Baſan. 84. Eod. verſ. 2 5. Pavorem ve- ſtrum veſtrumque timorem] ded nonne i. e. pavor eſt &) i. e. timor? (reſpon- detur, utraque quidem dictio ſignificat metum;) ſed DO i. e. pavor eſter erit ſu- per vicinos aſt DON Di. e. timor veſter ſuper remotos, 85. 1 ** notat terro- rem repentinum, & ſignificat timorem multorum dierum. 86. Eod. verſ. 2 5. Sicuti locutus eſt vobis] Sed ubinam (iſtud) locutus eſt? (gimirùm in illo loco:) terro- rem meum mittam antè te. 87. Verfſ. 26. Ecce égo &c. benedictionem & maleditctio- nem] Quæ dicuntur in monte Gerizim & in monte Hebal. 88. Eod. verſ. 26. Be- nedictionem] Hac conditione, 89. ut obtemperetis. Verſ. 28. De via, quam 69o præcipio vobis hodiè, ut ambuletis & .] Ecce (hinc) diſcis, quòd omnis, qui colit idola, ille recedat ab omni via, * quæ injuncta fuit Iſraelitis, hinc dicunt, quòd is, qui colit idolum, perinde habeatur, ac ſi totam legem penitus abnegaret. 90⁰. Verſ. 29. Et dabis benedictionem] Juxtà Targum ejus (vox 1202 hic ſignificat) illos, qui benedi- cunt. 91. Eod. verſ. 29. Super montem Gerizim] i. e. Versùs montem 9¾, Geri⸗- zim vertebant facies ſuas & incipiebant 93, à benedictione (dicentes:) benedictus vir ille, qui non faciet ſculptile & fuſile &c. 94. omnes maledictiones, quæ ſunt in- textu, 95. dicebant (Levitæ) primò hac linguàâ: benedictus, & poſteàâ vertebant fa- cies ſuas versùs montem Hebal & incipiebant maledictionem. Verſ. 30. Nonne⸗ . (mon- ——— — 34. Lamen ille non ſtabit antè faciem Iſraelitarum, tata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 209. col. 1. confer. hic Gur Arieh fol. 20 8. col. 4. citcà fin. med. ac not. in S'nad . ubi tractat. Taler. & not. in dmon np b. 10-. Horajot fol. 8. ad marginem allegatur. 35. Nota hic diſcrimen inter dictionem & 91. Ac ſi dicetet 'aae — i. e. Levitas, vocem ☚, quamvis differentia illa non ubi- qui benedicunt, ſic in notis 'nan h. loe. que in S. Scriptura obſervetur, confer. num. exponitur. ſequ. 95. 92. Conſer. hic Gur Arjeh fol-. 209. col. 1. med. „* Iſud & quæ ſequuntur, usque ad: ac not. in "por D h. loc. ubi tra . Talm. So. j e. ſed ubi am &c, abſunt hic 4 MStO I. ta, Fol. 37. 6. ad marginem allegatur, vide & D. 86. Vel: multi terr poris, confer. num. anter. 8 5. We genſeil. Sot. p. 664. & not. in Mτ z h. loc. 93. Dicitur enim hic in textu ſacro: & dabis be- 87. Sicuti Exod. c. 2 3⸗V. 27. habetur. nedictionem &c. poſlea ſequitur: & malædictio- 88. Vide verſ. ſequ. 29. b. cap. num. 92. & inftà nem, ſic in Gur Arjeh fol. 209. col. 1. med. Vi⸗ Deuter. c. 27. v. 12. S ſeqꝗq. ubi vide not. n. 8 de & D. Wagenſeil.Sot. dict. p. 6 64. & ſeg. onfer. & Gar A,len Sl. 206. col. 4. Kn. n 94. Confer. infrà Deuter. c. 27. V. 15. ubi vide in Pan now b. loc. not. In on . num. 10. 39. Hebr. Qan „ e. eum in finem, ea lege hc 9 5. Hebr. — wnn i. e. in Sectione, nempè in il- dado, onſer: ie Gur Arieh . 20,. 0l.4. 1o textu, qui habetur infrà Deuter. dict. c, 27. v. X* Hebe. TPen dan ‚in MSto 1. pro eo legitur: ¹². & ſeqq. ubi vide not. n. 8,8& n. 10. in MSto DFup 720) i. e. ab omnibus præ eptis. 1. pfo —wpa legitur — i, e, in Lege. 90. Conter. quæ ad ExOd. c. 3 2, V. 19. n. 79. no- CAL.XI. — ſmnonteiſif⸗ grellus esſo 8 nam⸗ Vertr octa git, gud dicio:) Maſchphal tunc N Lod. verl 30 nitiem Morel Planitiem) la ſordanis terram. 96. Videlicet: nam loco il ſiii, ſic in G Ponitur, cO D. Wadenl ol. 17,2. 37. Fiye: femo Gur Aljeh we 4 Hedt. Oyw Cehtut autemm 9le Nempe 4 hie in extu ſs ictione Nn isgve ſepatat Gur Ated /⸗ No. Hebr ve⸗ in voce ſedgund 1 ititur en Dnn, u lequomor n. ticis dicitur beloc Nhenn Febn vr 1o1. ldett: ſie lera alteri con dl 109,col, (M. I. — 1r! (nimi⸗ anorem de⸗ (reſpon. ker erit ſu. Wtat terro⸗ . verl. 2. oco:) terto⸗ malediclin. l. 20. Ne. 1, guan l lcolit idola, is qui colit Verl. 19. E quibenel. 91. Gekli⸗ )beneiclas gur ſunt in⸗ Vettebant ki⸗ 30. Nennes (mon. — Ol. 109, col, t. nbitrackat. alr, legduaa:. i. e. Leritas; WN Wb loe. 109, 01 1,el. hiltacl, Tam 50⸗ egatuſ, Vide D. efo: Ehiͤbe⸗ ur: & maleilio⸗ o).cel nneb ⸗ ) 664 Eſeg 17, 1. hinik⸗ —ꝰ ione, nempe ſil⸗ euter. ict. 6 17. V. n. 10, in Mote nie inlege⸗ 26. Videlicèt: ern n Na i. e. in quo PEUTERONOMII. 1361 (montes) iſt. Dedit in eis ſignum. 96. Eod verſ 30. Poſt] i. e. Poſtquam trans- greſſus es ordanem multé (itineris) ſpatiò & ulteriuùs in longinquum atque id notat: & nam ubicunque dicitur ibi ſignificatur ſeparatum. 97. Eod. verſ. 30. Versus occaſum Solis] Ultrà Jordanem, versùs occaſum; guit, quòd iſtæ 9. ſint duæ dictiones, ſenſus autem * Scripturæ ar- quæ punctatæ ſunt duobus accentibus, (nam dictio:] πς accentum habet Paſchta; 99. aſt (dictio:;]) accentum habet Maſchphal 100. eſtque Dageſſata; Eod. verſ. 30. nitiem Morebh] Hæc eſt Sichem, planitiem Moreh. 105. Verſ. terram. *t nam ſi tunc) & haberet ſervilem Schophar Hapuch, Eregione Gilgal] Procùl † à Gilgal. P & eſſet una dictio, 101, 102. ac (dictio:) eſſet lenis. 103. 104. Eod. verſ. 30. Jaxià gla- * dicitur enim: usque ad locum Sichem, usque ad 3 I. Nam vos tranfituri eftis Jordanem &c.] Miracu- la Jordanis erunt ſigna in manibus veſtris. 106, quòd perventuri ac poſſeſſuri ſitis 7 nam loco illi mantes Gerizim & Hebal eſſent ſiti, ſic in Gur Arjeh fol. 209. col. 2. ptinc. ex- ponitur, confer. & not. in arm h. loc. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 66 5. vid. Sota, ol. 3 2. a. & fol. 3 3. 2. b. & Ol. 37. b. 97. Sive: remotum ac longinquum, confer. & hic Gur Arjeh ol. 209. col. 2. princ. ac nof, in pon NDE b. loc. * Hebr. y), poſſes iſtud etiam vertere: ac- centus autem. 98 Nempé: didiones illæ: hic in textu ſaero habentur. 99. Hebr. Ryvn, figura ejus eſt qui accentus in dictione ππ hoc modo, uti vides ,poſitus eſt, isque ſeparat unam dictionem ab altera, confer- Gur Atjeh fol. 209. col. 2. fin. 160. Hebr. 72 , figura ejus eſt * qui accentus in voce ab initio oſitus dicitu: Maſe hphal; ſed quando accentus iſte * poſt ponitur punctis dicitur 2 exempli grat. in verbo . DA, quod verſu antec. 2 9. h. cap. habetur, de quo mox n. 102. Maſchphal hodie Gramma ticis dicitur ν, prout in notis nor r, h. loc. habetur. ** Hebr. O „. abſunt iſta hie ab utroq; MSto. 101. Id eſt: ſi dictiones iſtæ ſibi cohærerent & al tera alteri conjungenda eſſet, confer. Gur Arjeh iS E , quæ fol. 209. cOl. 2. Hin. ac not. in pa rewh. loe 106. Confer. quæ ad Numer. c. 33. V. — IOz. Hebr. 9 P, ſic vocatur accentus, cu- jus figura eſt *& Grammaticis hodiè dicitur: 1J27, prout in notis onan mo , loc. habetuł isque dictionem unam conjungit alteii vel vo- cem antecedentem ſequenti connectit, ſic in no- tis an rou h. loc. confer. & Gur Arjeh fol. 209. col. 2. fin. & num. antec, 100. 103. Hebr. —, i. e. non eſſet Dageſſata illa vox, ſi cuti in textu ſacro ipſa hic habetur Dageſ- ſata, confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 2 09. col. 2. fin. verba autem iſta: ac (dictio) eſſet lenis, abſunt hic ab utroque MSto. † Verba iſta: prochl Gilgal, abſunt hic à MSt& 2. 104. Nam dictio 7n i. e. &regione, non ſignifi- cat hoc loco 7x& i. e. propè vel juxtà; ſed pim- i. e. procùl, ſic in Gur Arjeh fol. 209. col. 3. princ. ac not. in ar ne h. loc. Confer. &— Lighifoot. Centur. Chorogr. c. 99. p. 15 3. & Ejusd. Disquiſit. Chorogr. ad Johann. c., 4. F. 4. p. 9 37. edit. Lipſ. it, infrà Deuteron. c. 32. V. 52. n. 2 70.₰. * Hebr. N&N —W, iſta & ſequentia, usque ad: y —R& i. e. nam vos tranſituri eſtis & ce abſunt MStoz. 105. Sicuti Geneſ. c. 12. Vv. 6. habetur, ubi vid. not. n. 1 8. confer. & Gur Arjeh fol. princ. ac nof. in aν n h. loc. 52. n. 24. nota- CAP. ILiiiiiii 2 1362 DEUTERONOMII. CAp. xII CAP. Erſ. 2. Perdendo perdatis] Wi. e. tis, hinc (diſcimus,) quòd exſtirpan eradicandus ſit. 1. Eod. verſ. 2. nam exillis perdatis? (nimirùm) Deos eorum, Aras esrum] (al eſt ſtructura) lapidum multorum. 3. ex uno lapide, 4. eſtque alrare, 5, lapis, qui primitùs (ex monte) exciſus eſt 8 P ) i. e. ad altare. 6. Lucos eorum] (AR eſt) arbor,* quæ colitur. 7. mignominioſam eis imponatis, (nempè:) NMa 3. oculus omnium (appelletis) P v i. e. oculum rum] ( conſtat) corum] Ita, ut appellatione vocetis 9. & i.e. ſpinæ. 10. Verſ. 4. Non facietis ita] (N XII. perdendo & poſteàâà i.e. perda- dus ſit cultus idololatricus & quòd ille- Omnia loca, ubi coluerunt &ů.] Et quid- † qui ſunt ſuper montes. 2. Verlſ. 3. Eod. verſ. 3. Statuas éo- ſic docent in Miſchna: Eod. verſ. 3. Eod. verſ. 3. Ei perdatis nomina empè,) ut ſuffitum faciatis Deo in omni lo- notata ſunt, it. tract. Talmud. Kidduſchin, fol. 26. a. 1. Confer. hic Gur Arjeh fol. 209. col. 3. princ. ac not. in "om eSv ubi Siphre ad marginem allegatur, it. Jalkut Part. 1. Fol. 177. col. 2. med. & tractat. Talm. Kidduſchin, fol. 37. a. confer. & Spenceri de Legibus Hebræor. ritualib. lib. I1. c. 6. Sect. 1. & ſequ. usque àd caput 7. † Confer. hic'tract. Talm. Sanhedrin, fol. 47. 5. & Avoda Sara, Fol. 44. b. & fol. 45.b. it. Fol. 46. b. & fol. 52. a. it. Nidda, Fol. 13. a. 2. Sicuti hoc verſu 2. habetur, confer. Gur Arjeh ol. 209. col. 3. princ. ae nof. in pan ne h. loc. it. iract Talmud. Kiddufchin, Fol. 37. a. & Avoda Sara, fol. 45. b. & fol. 5 1. 6. 3. Qonſer. quæ ſuprà ad Deuteron. cap. 7. V. J. n. 10. notata ſunt, vide & num. ſeq. 4. h. verſ. it. tract. Talm. Sanbedrin, fol. 89. 6. & Avoda Sa ra, fol. 45. b. 4. Vide Deuteron. dict. cap. 7. v. F. H. 11. & infrà Deuteron. c. 16. V. 22. n. 7 2. 5. Hebr. hh'n, 4 Græc aαεαρ1. e altare, idolo dicatum, conter. Buxtorft. Lex. Chald. fol. 3 16. 6. Ie lapis poſteà prohibitus eſt transferri apleli- um uſum communem, ſic in tract. Talm. Avo- Cholin, fol. 16. a. & Chald. alſeg. fol. 3 16. habetur. x Confer. hic tract. Talm. Peſachim, fol. 4 8. 2. & Maccot, ol. 2 8. a. it. Avoda Sara, . 45. b. & 48. a. it. Fol. 5 3. b. 7. Nempè: cultu religioſo, confer. Deuteron. dict. c. 7. v. 5. n. 12. & infrà Deuteton. c. 16. V. 2 1. n. 69. confer. & Guar Arjeb fol. 209. col. 3. med. ac not. in paI N h. loc, 8. Id eſt: domum patentem ſive excelſam, ſie etiam in notis ναν n vOX N exponitur pa i. e, excella, confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1086. it. tract. Talm. Schabbat, fol. 120. h. & Maccot, fol. 22. a. S 9. Id ell: domum ſive locum foſſæ, latrinam, ſie quoque in notis no e explicatur &oee rn i e, locus ſecretus, exonerando ventri deſtinatus, yide Buxtorf. dict. Fol. 1086. ubi ſcribit, alios fer. hic Jalkut Part. 1. ol. 274. col. 2. circà fin. a: & Temurah, fol. 2 8. b. o. Sic improbi verpi evangelium ignominios? vocant: py i. e. iniquitatem deteftam, confer. Buxtorf. Lex. Talmud. fol. 1087: & D. ra, vide & not. in "am n ubi tract. Talm. da Sara, fol, 47. 5, Prout in ejusd. Buxtorf. Lex. it. Sanhedrin, Fol.56. a, & fol.7 1. a. it. Fol. 113. . Avoda Sara, fol. 47. 6. ad marginem allegatur,. On Hn exponere domum porcorum, con- Wagenſ. Sot. p. 49 8. & ſeqq. ubi hae de re plus (A.Xl. loco: fſe zum:) Ach (nimirüml 1) lepiden, 1e) guod! ſaciauis liel ariumm patl tabernacul niſica, qua cimas pecer PBod, verſ ccipiat la — 14) Conter hi ” belaehim Sanhearin, II, Confer, ut Cur P e 11. Qr ert 13, Keuti ha ant. 1, fol 14. Vel: erz hie intemre 1156, vbi udæis ſt lt uis cuin mlniptum. 15. Vels end hieſgnift⸗ iphrezam eus .., 10. Confer, . 274, 0l.2 Hebr. vvn OSwie, conſet en & Roſeh he Chogiga, ſt . Vige & h fin ae nt. Wmengihen CAI — le perca. gvod ille .)Et quid. 1. Vetl.3. Sdtics eh⸗ in Miſchna: Bod rerl. 3. Autiu ronina a dat. Vi.e,oculu ded in omni lo. ————— , fo 4.,6 . Deuteton, dilt, e100. l, 15, V. 1D 01. 109, c0l. . e, e ecellam, ſie N exponitut olk. Les. Talm. hibbat, ſol. 10. le, luninam le icatut Nd n . õ 6 ubilenͤbit os . (On⸗ torcotuim, 74. col. 27 circd hin In ain foll. ium ig uimen geeltam, 4. ol. 1011.. nbibeecele Ple⸗ Abi nalt.1 I pinem Aegii accipiat ſacerdos corbem de manu tua. 22. Xx Conter hic tract. Talm. Schabbat, fol. 120. b. „ Hebr. 2*, iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: CAb. XII. DEUTERONOMII. 1363 loco: * ſed eo in Ioco, quem Dominus elegerit; 11. alia explicatio (verborum iſto- rum:) & diruatis altaria eorum, & c. & perdatis nomina eorum ?. non faciatis ita, 3. (nimirùm habetur hic) dehortatio quoad illum, qui delet 4. nomen (Dei & qui diruit 15. lapidem de altari aut de atrio, dixit R. Iſmaél: num in mentem tuam venier(cogita- re,) quòd Iſraelitæ ſint diruturi altaria? (non ita;) ſed (dehortatio hic continetur,) ne faci atis ſicuti fecerunt iſtæ (gentes, )ut iniquitates veſtræ anſam præbeant, quò Sanctu- arium patrum veſtrorum devaſtetur. 16. Verſ. §. In habitatiene ejus * quæratis Hoc eſt tabernaculum Schilo. 17. Verſ. 6. Sacrißcia veſtra] (Nempè) pacifica (ſive eucha- riſtica, quæ veniunt) ex debito. 18. Eod. verſ. 6. Decimas veſtras] (Nimirùm) de- cimas pecudum, 19. & decimas ſecundas 20., ad comedendum intrà murum. ². Eod. verſ 6. Oblationem manus veſtræ] Hæ ſunt primitiæ, de quibus dicitur: * & Eod. verſ. 6. Et primogenita boum ve- TItiiiiiii 3 ſtro⸗ 1. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. v. §. h, cap. & dict. v. 8. n. 29. vide etiam Gur Arjeh Ffol. 209. col. 4. fin. ac not. in onm p h. loc. ubi tract. Talm. Megilla fol. 10, ac Sevachim Fol. I19. a. allegantur, confer. & Chagiga, fol. 4. 6. & Bechorot, fol, 53. a. & Sevachim, fol- & Peſaebim, fol. 48. a. & Magçcot, fol. 2 2. a. & Sanhedrin, fol. I1. 5. II. Confer. P, Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & Gur Arjch fol. 209. col. 3. med. ac not. in DD b. loc. ⸗ 12. Quæ verba verſu antec. 3. h. cap. habentur. 60. b. 13. Sicuti hoc verſu 4. habetur, confer. Jalkut 19. Confer, quæ ad Eevit. c. 27. V 3 2, n. 80. no- Part. 1, Pl. 274. col. 3. princ. tata ſunt. 20. Vide Levit. dict. c. 27. v. 30. n. 75. & infrà Deuter. c. 14. V. 23. ibique not. n. 58. & verſ. 1 8. h. Cap. n. 76. confer. & tract. Talm. Cholin, fFol. 136. a. 2 1. Sive: intrà mœnia urbis ſcij. Hieroſolymæ nempè, ut & in quovis loco urbis etiam extrà atrium comedi poſſint, nam decimæ inter DW i, e. ſancta ſive ſacrificia levia re- ferebantur, quæ extrà atrium per totam urbem ab omnibus maribus Aaronis & exteris comedi? poterant, vide Levit. c. 27. V. 3I. n. 7 9. & Nu- mer. c. 1 8. v. 3 I. ac Deuteron. c. 14. v. 2 3. n. 60. item Buxtorf. Lex. Talm. fol. 19 80. confer. & v. 18. h. cap. n. 7 5. ** Hebr. a DN, in MSto utroque hic addi- tur: P i. e,. manus, & in MSto z. amplins ad- ditum eſt: , ut ſenſus juxtà hanc lectionem ſit iſte: de quibus uſurpatur (vox) i. e. ma- nus, nam ſcriptum eſt: & accipiat &c. 22. Proüt Deuteron. c. 26. v, 4, habetur, vide && infrà ve 17. H⸗cap. n. 74 4 14. Vel: eradit, German. auskratzet / ſice ron hie interpretor, confer. D. Wagenſeil. Sot. pag. 1156. ubi ſcribitur, quòd nomen Dei eradeie Judæis ſit religio, iidem inter diéctum putant, ne quis cultrô ſcindat nomen Divinum, in membra- na ſcriptum. 15. Vel: eruit aut deſtruit, id enim verbum Ynn hic ſignificat, confer. not. in pon ne, ubi Siphre ad marginem allegatur; cœteru n verb⸗ iſta: & qui diruit &c. usque ad: in habitatione ejus (v. 5. H. c.) abſunt in Hebræo à MSto I. 16. Confer, hic Gur Arjeh fol. 209. col. 3. fin. ac not. in par np h. loc. it. Jalkut Part. 1. fol. 274. COl. 2. fin. ac col. 3. princ. 2a i. e, ſacrificia veſira, abſunt à MSto 2. † confer. hic tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 11. a. & Roſch haſchana, fol. 4. 6. & fol. 6. a. . it Chagiga, Fol. 4, . 17. Vide & hic Gur Arjeh ol. 209. col. 4. circ3 fin. ac not. in oi e /, loc, ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. 1364 DEUTERONOMII. ſrorum Ut dentur illa ſacerdoti, isq; Dominus] uxtà benedictionem, quæ venit. 24. facimus &c.] Redit † (hic Scriptura) ad ea, quæ ſuptà (habentur, nempè:) vos e- ſibitis )ordanem &cc. 25. i. . quando tranſibitis jordanem, ſtatim vob's permiſ- ſum eſt, ut offeratis in excelſo 26. per omnes quatuordecim annos, 27. quibus ſub- ) in excelſo autem non offeretis omnia iſta, iæ& 205 nim tran 6 acta atque diviſa fuit (terra promiſſa; quæ vos hic hodiè offertis in tabernaculo, quodque legitimum eſt, ut in illo offerantur illa ibi offerat.“ 3. Verſ. 7. In quibus benedixæit tibi Verſ. S. Non facietis *ſecund im omnia, quod vobiscum eſt & quod unctum eſt, ſacrificia pro peccato & oblationes pro rcatu, ut & votiva atque ſpontanea ſacrificia; aſt in excelſo * ne offeras, niſi * voti- vum & ſpontaneum ſacrificium, 28. atque que quod rectum eſt in oculis ejus, (nimirùm intelliguntur hiſce verbis) hoc eſt, (quod hic habetur:) unusquis- votiva & ſpontanea ſacrificia, quæ vos ſpontè offertis, ** ſicuti iſtud in oculis veſtris rectum eſt offerre; non verò ea, quæ veniunt ex debito, Quia non veniſtu] Omnibus ſcil. iſtis quatuordecim annis. 31. 29. offeratis in excelſo. 30⁰. Verſ 9. us que] 23. Loci hujus explicationem vide in not. o —nan b. loc. confer. & tract. Talm. Cholin, fol. 13 5. b. & Jol. 136. a. b. it. Bechorot, fol. 51.b. 24. Scilicèt: Arpa i. e. cui uberior contigit benedictio, 18 etiam plus offerat, ſic in Gur Arjeh fol. 210. col. 1. princ. confer. & not. in a n, ubi Siphre ad marginem allegatur. XX& Confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol, 114. a. b. & fol. 117. b5. & fol. 11 8. a. † Hebr. abn iſtud & ſequentia, usque ad: Dnyn i. e. quando tranſieritis & c. abſunt hic ab utro- que MSto. 25. Sicuti cap. anteced. 11. v. 3 1. habetur, con- fer. hic alkut Part. I. Fol. 274. cOl. 4. circà fin. 26. Scilicèt: loco vel in altari, Hebr. —pa, quam- diu autem an i. e. excelia fuerint permiſſa & quænam ſacrificia ibi rectè ac licitè fuetint obla- ta, vide ne 28⸗ hb. verſ. 6 infrà verſ. 11. H. cap. n. 44. 27. Vide verſ. ſequ. 9. h. cap. num. 31. Hebr. — baa a&α hæc & ſequentia, usque ad- rrD i. e. quæ vos ſpontè offertis, ab. ſunt hic à MSto 1. Hebr. a nen Nide, abſunt iſta hic MsSto z. D offeratis, ita, ut απ☚aα dn eree excelſis intra quatuordecim annos, de quibus num. antec. 27. b. verſ. & verl. ſequ. 9. G. cap. num. 31. dictum eſt,) licitè potuerint offerri, confer. & inftâ verſ. 11. h. cap. n. 40. & 41. ac 44. it. not. ad I. Samuel. c. 9. v. 13. num. 5. it. not. ad Geneſ. c. 325. v. 11. ſign. ** X Hebr. aarnr in MSto 2. pro eo legi- tur: ampe ES i, e. quæ vos offertis. 29. Confer. quæ ſuprà ad v. 6. h. cap. n. 18. no- tata ſunt. 30. Hebr. —pan, abeſt iſtud ab utroque MSto; ſenſus eſt, quòd Iſraelitis permiſſum fuerit, in- tra quatuordecim annos (de quibus num. antec. 27. & 28. dictum eſt, ſacrificia ſpontanea & votiva offerre in excelſis extrà tabernaculum ; non verd illa ſacrificia & oblationes, quæ venie- bant ex debito, hæs enim non poterant in excel- ſis extrà tabernaculum offerri, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arjeh ol. 2 10. tractat. Talm. Sevachim, fol. 119. a. ad margi= nem allegatur, Confer. & veiſ. 11. b. cap. n. 41. &S v. 26. h. cap. n. 94. X 3I. De quibus verſu antec. 8. n. 27. dictum eſt, confer. not. in nan inoew' b. loc. ubi Siphre & dict. tractat. Talm. Sevachim, fol. I 19. a. ad 12. Nota hic, quænam ſacrificia inan i. e, in marginem allegantur, confer. & tract, Talmud, Megilla, fol. 10, , CAP. XII. Eod. verſ. 9. Huc- Col. I. princ. ac not. in 'po N, ubi etiam CAl. XII. — ugue) ( Alnuin crololym⸗ divideris 10. 6 qu tem à genn autenn iſtu electam 37 rex ſederet circuitu, t Domini h. intuitu ſu pterei urb poltqim ac quando fuerunt pe — 31 Vel int Salom. 2 210, c0l, 1 3le De qua muel.t. 1. 13 , h 41, ctat, Tiln,. 41 eg tur, fol 210.ce 112. r. z. r prine, no 36, Kicmi ven n lez e 6. n 19. 37. Hebr. von um, conſe ,33. I 19. Moctt. 39. De quaig un or 10,6. 40. Sie con⸗ lentetiamn in 8A N. 1 CAF. XII. DEHTERONOMII. 1365 irie ua que] (Verba iſta: DN ſignificant:) [i⸗ e hactenus. 32. Eod. verſ. 9. 4 Adrequiem] Hæc ell Sch lo. 33. Eod. verſ. 9. Ad poſſeſtonew] Hæc eſt (urbs) Hi- le⸗ nost. eroſolyma. 34. Verſ. 10. Et tranſibitis Jordanem & habitahitis in terra] QWam eru⸗ dividetis & unusquisque cognoſcet partem ſuam atque ſedem ſuam. 35⁶. Eod. verſ. un uuli. 10. Et quietem vobis dabi] (Nempè:) poſt ſubactionem & diviſionem & poſt quie- omnigiſte tem à gentibus quas reliquit Dominus, ut per illas tentaret Iſraelitas; non (accidit) ndtime autem iſtud, niſi tempore Davidis, tunc eo in loco & c. 36. ædificate vobis domum- iones to electam 37. Hieroſolymis, atque ſic illa (Scriptura) dicit de Davide: & accidit, cùm iſidroi. rex ſederet in domo ſua & Dominus ei quietem dediſſet ab omnibus hoſtibus ejus in unbaquin⸗ circuitu, tunc dixit rex ad Nathanem: ecce ego ſedeo in domo cedrina; arca autem ) wotin & Domini habitat inter aulæa &c. 38. Verſ. 11. Ii adferetis &c.] Suprà dictum fuit 8teckumelt intuitu (urbis) Schilo; 39. hic autem dicitur reſpectu (urbis) Hieroſolymæ, ac pro- . Verl 9. ptereà (urbes) iſtas Scriptura diviſit, ut daret permiſſionem 40. inter hoc & illud, 41. tl.9. M- Poſtquàm (urbs) Schilo devaſtata fuit atque (Iſraëlitæ) venetunt ad (urbem) Nob, 42. uque ac quando etiam illa Nob vaſtata fuit veneruntque ad (urbem) Gibeon, 43. excelſa — fuerunt permiſſa, 44. donec venerunt ad (urbem) Hieroſolymam. Eod. verſ. 11. ſeſneg KRMR . D Sele- denFua 32. Vel: intereà temporis, Confer, de hac voce R. poris, dum tabernaculum extitit in urbibus Nob 1z,um .i Salom. ad Num. e. 10. v. 21. ac Gur Arjeh fol. & Gibeon, ſic dictionem , quæ hic habetur, 2 10. col. I. fin. ac not. in. τν dnναbh. loc, expono, in MSto z. pro eo legitur: vao i. e. diſctimen, ſeparationem, confer. num. ſequ. 41. vide etiam in libro mpæn rννp. 129. a. nem- õä 33⸗ De qua urbe vide Joſu. c. 1 8. verſ. 1. & 1. Sa- muel. c. 1. v. 3. & c 4. v. 4. confer. & v. 11, b. car. n. 4 1. ac not. in on D, ubi dict. tra- ctat. Talm. Sevachim fol. 119. a. ad marginem 1 ro eo legi. ofetis, utroque Moto; Kamfuert, in⸗ nibus num, antec. cis pontene⸗ tabernaculum; nei, gur vedie⸗ oterant in etcel⸗ ige b. Fgii not⸗ ur grjen fol : 16, 1 Pb, vbi eian 11l. ecab.hel idumel, 7 4 „c' 1 or dhhe⸗ im, ſol. 119, 4 ilamid, 37. Hebr. nae n, quæ etiam eni n & alleg tur. . 34. Ilius loci explicationem vide in Gur Arjeh Jol. 2 10. col. 2. princ. confer. & not. ad Pialm. 122. V. 3. num. 2, — 3 5. Vide etiam hic Gur Arſeh Jol. 2 10. col. 2. prine. ac not in nr n h. loc. 36. Sicuti verſu 1 1. H. c. habetur, confer. not. ad 1. Reg. c. 5. v. 3. num. 1. & ad 1. Reg. c. 8. v. 56. n 29. vPNA T'n dicitur, id eſt: Sanctuarium, tem- plum, confer. infràâ v. 2 6. h. c. n. 9 5. & Deuter. c. 33. V. 12. n. 77. 38. Prout 2. Samuel. c. 7. v. 1. & ſe jq. habetur. 39. De qua ſupra v. 9. h. c. n. 33. confer. not. in PD-or H h. loc. it. tract. Talm. Sanhedrin, Jol. 40. Sive: conceſſionem, videlicèt, ut Iſtavlitæ pos- 41. Scilicét: tempus, nempè, ut intere femporis permiſſa foret oblatio in excelſis, confer num= antec. 40. poſſes etiam verba illa: pa ver- tere? inter hanc & illam, ſcil. urbem, videlicèt inter urbem Schilo & inter urbem Hieroſoly- mam, ut ſenſus ſit, quod tempore inrermedio, quod fuit inter urbem Schilo & urbem Hierolo- lymam, usque dum templum fuit ædiäcatum, permiſſa fuerit Iſraelitis oblatio in excelſis, res eodem redit, confer. v. 8. h. c. n. 2 8. & n. 30. 42. De qua vide I. Samuel. c. 2 2. V. 9. 43. De qua vide 1. Reg. c. 3. V. 4. ibique Raſchi not. 44. Conſer. not. ad 1. Reg. c. 15. v. 14. n. 5. 8& ſupra v. S. h. c. n. 26. & n. 2 8. it. Deuteron. c. 16. V. 22. D. 73. ac Deuteron. c. 18, v. 22. n. 92. item P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. v. g. h. c. & in libro ne Wwy vid. ie e ſent etiam in excelſis licitè offetre, intereà tem P. 129. it. Abarben. ad I. Samuel. «. 7. v. 16. 1366 DEuTERONOMII. CAP. XII. — Selettum votorum veſtrorum] Docet (hic Scriptura,) quòd aliquis offerre debeat de- co, quod ſelectum eſt. 4. Verſ. 13. Cave tibi] (Dicit id Scriptura,) ut huic rei ad- dat præceptum negativum. 46. Eod. verſ. 1 3. Quem videri] i. e. Qui in men- tem tuam venerit; ſed tu offeres juxtà mandatum prophetæ, veluti Elias (fecit) in- monte Carmel. 47. Verſ. 14. In una tribuum tuarum] (Nempè:) in parte Benja- mitica; aſt ſuprà illa (Scriptura) dicit: ex omnibus tribubus veſtris, 48. ecce quo- modo (iſtud intelligendum ſit, nempè,) quando David comparavit aream ab Aravna Jebuſæo, 49. collegit ipſe aurum ab omnibus tribubus, 50. & nihilominus area- fuit in parte Benjamitica. * Verſ. 15. Veruntamen juxta omne deſiderium animæ tuæ] De quanatm re loquitur (hic) Scriptura? an de carne deſiderii, ut permittat eis (Iſraeli- tis) comedere ſine oblatione ſacricciorum? 51. ecce (jam anteà) dictum eſt alio in- loco: cùm dilataverit (Deus) terminos tuos &c. 52. & dixeris: veſcar carne &c. de quanam ( . tur: (poſteà)vitioſa facta ſunt, 54. ut redimant illa & comedant in omni loco, 55. forſi- tan rediment (etiam) propter maculam præteritam (ſeu tranſeuntem?) lex (hic) di- cit: fer. & not. in an ne p. loc. Atque hac ratione conciliatur verſus 5. h. c. cum Pl. 90. col. 2. med. & c. 9. v. 13. Fol. 96. col. 2. edit. Lipfſ. . 4 5. Id eſi, quod oblatio votiva Kieri debeat de o- hoc verſu 14. . . ptimo, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald.] 5§1. Ve!: partium ſactiſiciorum, quæ ſuper altari h. loc. & tract. Talm. Keritut, fol. 27. a. comburuntur, id enim dictio '& ſignifi- 46. Hebr. wyn 9, confer, infrà v. 17. H. c. n- cat, vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 124. confer. 65. & c. ſeq. 1 3. v. 1. num 1. & n. 2. adjicitur i & Levit. cap. 3. v. 7. n. 16. it. tract. Talm. Be- taque hic præceptum negativum affirmativo, de chorot, fol. 15. a. b. & fol. 3 2. a. it. Temurab, quo v. 1 1. H. 6. ubi dicitur, idi ofleretis &c. vi- ol. 3 1. 2. b. de Gur Arjeh fol. 210. col. 2. princ. ac not. in 52. Prount infrà v. 20. b. c. habetur, confer. not. DW h, loc. ubi Siphre ad marginem alle- in pa ND h. loc. ubi tractat. Talm. Chul- gatur, confer. hic tract. Talm. Sevachim, fol. lin Jol. 16. b. ad marginem allegatur, vid. & 506. a. b. & fol. 118. b. & Fol. 119. a. & San- Jalkut Part. I. Fol. 27 5. C0l. 2. princ. hedrin, fol. 34. 6. . 537 Id eſt: de animalibus, quæ ad ſacrificium of- 47. Hine R. Jochanan in Talmud: ubicunque, feruntur, confer. infrà h. v. 15. n. 5 8. & infrà v. inquit, propheta dixerit: transgredere legem, 26. b. c. it. Deuter. c. 26. v. 14. n. 56. & n. 58, oblequere, exceptà idololatrià, vide Mornæ. de 54. Quæ, poſtea quam ſanctificata ſunt; vitium Veiit. Rclig. Chriſt. c. 3 1. & Gur Arjeh fol. contraxerunt, ejusmodi animal vitioſum dicitur 210. col. 2. princ. atque D. Wagenſeil. Confutat. Carmin. Lip- 57. . mann. p. 549⸗ S in Nizzach. p. 244. f55. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. - 4 ⅜. Sicuti verſu 5. h. c. habetur „confer. Gur Ar- loc. ubi docet, carnes eſſe duplices, nempè: jeb fol. 210. col. 2. princ, ac not. in an ro prophanas, quas deſiderii & appetentiæ vo- bh. loc. cant, Hebr. “ rieh, & carr es ſanctas i. e. im- De quo vide 2. Samuel. 4. 24. V. 24. molatitias, eonfer. & infrà v. 20 . cap. Sign. *- 2. Qucmodo aurum iſtud collectum fuerit, vide & n. 80.3c D. Wagenleil. Sot. p. 586,& p. 589⸗ Kalchi Rot. ad 2., Samuel. dict. . 24. V. 24,con- igitur) re iſte (textus hic) loquitur? (nempèé,) de ſanctificatis, 73. quæ ac not. in am Ne h. loc. — nD, vide Levit. C. 27. V. 27. ibique not. n. — cit: Ri ebpermil I1. Mimn (itur enim 1. ided meedete pe nonſt obl liberi int ummlai / ſanggicisin funder ilun anguinis Jam aqu 6. Vel: dum ſche excepii nide & not⸗ ſelum perm 37. Id elt: ve ſed ſolum conler intri 13. . g5 de not. in Bechorot, conſer, ſalkt 1 ln MSi niſipenmillie 6de lc elt: g ualitatem h 59. Mont leyi tem hicedd is (aninal Pe,ur, poſt ſerunt, Nice⸗ 1 Conter Ri e hot, ia twammnot / 0, Nam Aim⸗ Degz in prir⸗ unii ac Iren (Ab. II. ebent dc huicfeial Wiin men⸗ 3(Keit) in, Pante Benja 9r eece quo⸗ m 2b Ararna CA. XII. DHUITRONOMII. 1367 cit: P) i. e. ſolummodò. 56. Eod. verſ. 1 5. Mactabis & comeder] Non eſt tibi in eis permiſſio velleris & adipis; 57. ſed comeſtio per mactationem. * Eod. verſ. 158. Inmundus & mundus] Quoniam (iſta) veniunt de vi rerum ſanctarum, 58. di- citur enim de illis? & caro, quæ quodlibet immundum tetigerit, non comedetur, 9. ideò opus fuit illius permiſſione, ut mundus & immundus in eadem ſcutella co- meqdere poſſint. † Eod. verſ. 15. Tanquam capream & cervum] De quibus non fſit oblatio. 6o. Eod. verſ. I5. Tanquàm capream & cervum] Ita, ut (Iraëlitæ) minng en Uberi ſint ab armi & maxillarum 61. atque ventriculi (præſtatione.) Verſ. 16. Tan- nanina tu tammoas ſanguinem ne comedatis] Quamvis dixerim, quòd tibi non ſit in eo ſparſio 1 eis (ltaeli. ſanguinis in altari; non (tamen ſanguinem) illum comedes. 62. Eod. verſ. 16. Efa meltdi in fan des illum tanqum Aquam] (Hoc dicit Scrip ura,) ut indicet tibi, quòd non opus ſit carne, cde (ſanguinis iſtius) obtectione, 3. alia expoſit o: eccè ipſe (ſcilicèt ſanguis eſt,) tan- tis, 53, gue c0, ſ. Korli- (e)c: eit: — loe. relſus ,, cuin qur ſuper Alei oCNd ſoniſ- h, ol,124,conlet. t tract. Talm. be⸗ 1, 2, 1k. Temuteh, detat, conler not⸗ 1dan, Lalm. Chol⸗ allegnut, ſic 6 .1. Princ. 12 d ſactiftium o⸗ 1. 51. Kinfiͤf. . 1,f6. n ſt tem hic eſt Sw 7)5en i. e. de ſanctifica- Saa ſunt; iiun itis (animalibus) quæ illegitima facta ſunt, nem mal iolom diendat pe, quæ, poſtquam ſanctificata ſunt, vitioſa eva- bigte o. erunt, vide not. in Parmi ne h, loc. 1 . 171 1 Confer. hic Gar Atjeh fol. 2 10. col. 2. med. nuaphe (hib ac not. in a a Ma , loc. uhi tract. Talm. le duplices, gemt: i &petnie e⸗ ſalaie in⸗ canes ſagltise z1.105 ,. din Ser .ſtos 8) “ tv In MSto I. locus iſie ſie legitur: Sen pe quam aqua, ita, ut rectificet (ſeu legitima reddat) ſemina. 64. Verſ. 17. Non oten ris] ſive exceptiva, confer. infrà v. 22. h. «. n. 96. vide & not. in art Nov, h. loc. comeſtio igitur ſolum permiſlſa eſt, non vero tonſura, vid. num. ieg. 5. JZV S 57. Id eſt: vellus & adeps non tibi conceſla ſunt, ſed ſolum comeſtio, quæ fit per mactationem confer. infrà v. 2 2. H. cap. Sign. * ac Levit. e. 27. v, 3 3. n. 9 5. ac Deuteron. c. 1 5. v. 19. n. 66. vi de & not. in an inew h. loc. ubi tractat. Talm, Bechorot, fol. 15.5. ad marginem allegatur, confer. Jalkut Part. 1. ol. 27 5. —ip Ara rD Hπι 1. e. non eft tibi in eis, nilſi permiſſio mactationis & comeſtionis. 58. Id eſt: quoniam ſacrificiorum naturam ac qualitatem habuerunt, confer. h. v. 15. n 53. 59. Ptout Levit. c. 7. v. 19. habetur, ſermo au- fevammot fol. 73. . ad marginem allegatur. 60. Nam animalia iſta ad ſaetificia non ſunt ido- nea; in privatos tamen uſus ſlunt munda, vide 56. Vel: duntaxat, quæ elſt particula dicninutiva v. 22: h. c. num. 95. ac Gur Arjeh fol. 2 10. col⸗ 2. ſin: & not. in h'm Dh. loc. cœterùm ver- ba iſta: de quibus non fit oblatio, abſunt hic MsSto I: 61. Nam ſacerdotibus dabantur regulariter ar- mus, ambæ maxiliæ d ventriculus, vide infra Deuteron. c. 1 8. v. 3. ilo autem caſu immunes erant Iſraelitæ ab horum præſtatione, confer. hic tract. Talm. Bechofot, fol. 3 3. a. 62, Prohibetur itaque comeſtio ſanguinis anima- lium etiam non laeratorum, id eſt: eorum, quo- rum ſanguis in altari non ſpargitur, vide Le- Vit. c., 17. v. 10. num. 10. confer. & Gur Arjeh fFol, 2 10. col. 3, princ. & tract. Talm., Peſachim, Jol- 16. a. S& fol. 20. a. ac not. in mon ene* b. IOc. it. Jalkut Part. 1. Fol. 275. col. 2. fin. & Cholin. ſol. 3 3. a. S& fol. 3 5. b. & fol. 3 6. b. 63. Sicuti nec aqua contegi ſolet, confer. tamen, quæ adl. evit. c. 17. v. 10. num. 10. notata ſunt; vide & Gur Arjeh fol. 2 10. col. 3. med. ac not. in pan p h, loc. ubi Siphre & tractat. Talm. Chullin fol. 17. a. ad marginem alle- gantur, confer. & Chullin fol. 84. a. it. Peſa- chim, fol. 22. a. . 64. Sive: (ata, confer. quoad verbum n qu hic habetur, R. Salom. ad Numer. c. 6. v. 10. n. 2 4. Junii ac Iremellii not. h. loc. confer. & infra 57 K kk KKK Kk 1368 DEUITERONOMII. CAp. XII. ris Venit (hic) Sctiptura, ut huic rei addat præceptum negativum. „5. Eod. v. I7. Non poteri] KR. jehoſchua, Ben Karcha, dicit: poteris tu quidem, ſed tibi non eſt rmiſſum, 6⁶6. cui ſimile eſt illud: & Jebuſæos, qui habitabant Hieroſolymis, non oterant filii Israëlis expellere, 67. poterant ſanè, ſed eis non erat permiſſum. quia pepigerat Abrahamus cum illis fœdus, quando accepit ab eis ſpeluncam duplicem; 68. non erant quidem illi jebuſæi, ſed Chettæi; * Jebuſæi autem dicti ſunt propter urbem, quæ vocabatur jebus, ſic in Pirke R. Elieſeris 69. exponitur, atque hoc eſt. quod dicitur: ſed removebunt te cœci & claudi; 70. (erant autem cœci iſti ac clau- di) imagines, 71. quibus inſcriptum erat juramentum. 72. Eod. verſ. 17. Et pri- mogenita armenti tui] Hæc eſt admonitio pro ſacerdotibus. 73. Eod. verſ. 17. Er oblationem manus tuæ] Hæ ſunt primitiæ. 74. Verſ. 18. Coràm Domino] i. e. Intt à murum. 75. Eod. verſ. I8. Et Levita, gui eſt intrà portas tuas] Si non habeas, quod des ei de parte ſua, veluti ſunt decimæ primæ, 76. da ei decimas pauperis, ſi non habes decimas pauperis, invita illum ad pacifica (ſive euchariſtica) tua. Verſ. 19. Cave tibi] (Venit hie Scriptura,) ut addat huic rei præceptum negativum. 77. Eod. 65. Conter. quæ ſuprà ad v. 13. H. c. D. 46. in [72. Nempé, quod Abrabamus Chettæis, qui ur- frà ad v. 19. b. c. n. 77. notata ſunt, vide & bem Jebus tunc temporis incolebant, p æſti- Gur Arjch Jol. 2 10. col. 3. med. ac not. in terat: de quo paulò antè h. verſ. dictum eſt. an mew h. loc. it. Jalkut Part. 1. ol. 275. 73. Confer. bic Gur Arjeh fol. 2 10. col. 3. circà col. 3. princ. ſn. ac not. in poe nov h. loc. it. tract. Talm. 66, Id eſt. poteris quidem quoad ſacultatem na Gittin, Fol. 47. a. & Menachot, Fol. 67. 6. it. turslem comedere; ſed tibi id jure ſive lege Cholin, fol. 136. a. & Bechorot, fol. 11. a. non licet, confer. Deurer. c. 31. v. 2. u. 2. jt. 74. De quibus vide Levit. c. 2 3. v. 17. && Deuter. tract. Talm. Peſachim, fol. 24. a. & ol. 36. ö. c. 26. v. 4. & fſuprà v. 6. h. cap. n. 22. confer. & it. Jevammat, fol. 7 3. b. & bl. 96. a. it. Bzva Gur Arjeh fol. 2 10. col. 3. fin. ac not. in mezia, fol. 36. a. & Maccot, fol. 16. 5. & i. D RDW . loc. it. tract, Talm. Peſachim,foſ. 19. 5. & Sevachim, fol. 55. a. it. Cholin, Jol. 36. b. & Maccot, fol. 17. a. it. Menachot, jol. 68. b. & Keritut, fol. 4. b. & fol. 5. a. 77. b. & Chulin, fol. 120. & Mehila, Fol. 15. 6. 67. Prout Joſuæ cap., 1 5. v. 6 5. habetur, confer. 7 5. Non verò Nyâ Tna i. e. intrà atrium, nam Gur Arſch fol. 2 10. col. 3. med. & not. ad ju- oblationes iſtæ, de quibus hic eſt ſermo, ſunt dic. c. 1. V. 2 1. n. 20. 6 ⅛. De qua vide Geneſ c, 2 3. v. 11. quæ enim pa- Gis, legibus ac bonis moribus contraria ſunt, ea nec facere nos poſſe credendum eſt, ſecundàm te ulam furis. 3 * Hebr. Syri N&, abfunt iſta 4 MSsto 2. 69. De hoc libro vide ov) r & Buxtorf. Bi- vide ſuprà v. 6. H. c. n. ꝛ20. blioth. Rabbin. in A Sto 2. pro: ee nn 77. Nam præceptum affirmativum habetur verſu legitur: Dben i. e. in Pelikta. Pprreredenti! 18. h. cap. hisce verbis: & I. evita, 70. Sicuti z. Samuel. c 5. v 8. habetur. 7 1. Vide Kaſchi not. ad 2. Samuel. dict. c. 5. V. 8. gonfer. & not. in an nh, l0c. in Gur Arjeh fol. 2 10. col. 3. fin. & in not. „pofi mew bh. loc. confer. & ſuprà v. 6. b cap. num. 2 1. it. Jalkut Part. 1. Fol. 276. col. 4. med. UU tivo hic adjicitur negativum, confer. v. 17. . C. De „ * HH&ν11. e. ſancta ſeu ſaerificia leyia;, ſie 76. Zunt enim etiam decimæ ſecundæ „de quibus qui eſt in portis tuis, &c, huic præcepto affirma- ð (Al.. XII. — Pod. vetl. gvam ſuper lex conluetu undantiam Eerto Prohidi illamque 24 iis venire ar culum robis Diſcimus (en i gebeat; ſ in (monte) moneris ut permiſſuselt; —— l. . 6ſ. dide Ae nt. in cceptum nepat Demmeretun, Ubivide not. n 79. Fenſus ell: ſtaeliticam co plins rellate, liliradlitici, Ubi gtiam iltiu (Conler hie t⸗ fol g4, , 79. Rebr. Oy undantia &t 210. col. 4 loc i. ſalkut Bebr wo, in e, delgeri, con 10. Confer ſupii “ p. n. gf. 11. H eſt: ſieu Ii oet; namh ſande ſunt, ſuncicnnone Pirophr, Chld num. 92, K Taln. Chalin 1, ire: eucher olketebenkur . . t Pan, 1, A. Xll — 4. V. 17 . non eſt mis, non im, quig plicem; tproptet hoc elt, iac clau. 7. Etyri I.I7. E i.e. Iutà n habeas, Upelis, i n. Velſ. Iyo, 77. — taßs, quii⸗ unt, elli lictum ell. col, 3. cirei 1d.Tdn ſl b,. be i⸗ fol. 11.2. 17. 8 Deiet, 11, conlet, , zc not, i Pelecbim /Ol. ebachot, ſo ila fo 15.,. aitium, nann elſermo, unt ſheis leis, ſie gn, à in not⸗ 1 w beh eaß 1. 17. eol . r, lecuibut habetun eiſ is: & Leinh õ nler. . 17. 6 c. D 22. Sive: euchariſtica, quæ in deſerto quotidie 2. fl. 2 g. a. allegatur, conf. & v. CAp. XII. PDEUTERONOlII. 1369 Eod. verſ. 19. In terra tua] Aſt in exili0 non admoneris ſuper IIlo (Levita.) plus, quàm ſuper pauperibus lIſraelis. 78⁸. Verſ. 20. Càùm dilataverit Gc.] Docet (hic) lex conſuetudinem hominum, quàâ nemo deſiderat comedere carnem, niſi propter ab- undantiam 79. & divitias. Eod. verſ. 20. Omni deſiderio animæ tuæ] Aſt in de- ſerto prohibita fuit eis (lſraelitis) caro* prophana; S80. nili quis etiam ſanctificet eam illamque adferat, uti pacifica. 81. Verfſ. 2 I. Si procul fukrit à telocus] Nec potue- ris venire ac facere pacifica 82, quotidiè, ſicuti hoc tempore (facis,) quô taberna- culum vobiscum ambulat. Eod. verſ. 21. & mactaveri ¼. & . ſicuti præcepit tibi] Dilcimus (exinde,) quòd præceptum ſit datum circà mactationem, quomodo illa fie- ri debeat; ſunt autem iſtæ traditiones 83. mactationis, quæ dictæ fuerunt Moſi * in (monte) Sinai. Verſ. 2 2. Verum ſicuti comeditur caprea & cervus & c.] Non ad- monetis, ut comedas illa in munditia, 84. an † itaque, ſicuti capreæ & cervi adeps permiſſus eſt; ita etiam (carnium) profanarum 85. adeps *erit permiſſus? lex (hic) — M K kkKKKkKkK z c. n. 6 5. vide & Gur Arjeh fol. 2 10, col. 4. pr.] Talm. Kidduichin, fol. 5 7. a. 6. & Cholin, fol. ac not. in Mai Mνο.qâ5h. loc. omne autem præ- 17. a. & eruran &. 12. a. ia, on ceptum negativum, G illud violetur, flagellatio- † Confer. hic Ioma, fol. 75. 6. & Cholin, fol. 2 . a. dnem meretur, ſic R. Salomo ad L ev. 6. 1 1. V. 44. 8S&ÿal. 3 2. a. it. ol. 84. a. & fol- 8 5. b.it: ol. 10 2.2. ubi vide not. n. 1 34. conf. & c. ſeq. 1 3ß. v. I. n. 1.] 83. Hebr. rn77, quo nomine hic ſintelliguntut 7 6 enſis eſt: Kaeli- in exilio extraâ terram I-tritus ſive modi, qui in mactatione adhibeci de- raeliticam conſtituti, non tene Leviti t, ut illa ritè itimè nelireirarn Lonſiztur⸗ . tenentur Levitis am bent, ut illa ritè ae legitimè ſiat, qua de re duo plius præſtare, quàm cœteris pauperibus popu Peculiares libelli ſunt compoſiti, qui dicuntur li Ifraélitici, confer. not. in pa H h. lotc. mOWa T i. e. mactationes & iniq uiſitio- ubi eriam iſtius tei adducitur ratio. = nes, de quibus vide 'nv) mnv & Buxtorf. Bi- † ne hic t act. Talm. Cholin, ol. 16. 6. & blioth. Rabbin. ol. 84. a. EXErx Hebr. An, in utro 3 . . que MSto poſteà additur? 79. Hebr. ) nar, qua phraſi ſignificatur a- 39 y i. e. oretenus. WKM = bundantia & ορ⁄1 terum, confer. Gur Atjeb fol. 8 4. Id eſt: non requiritur aut opus eſt, ut illas 210. col. 4. princ. ac not. in Span mneh res comedas mundus; ſed, licèt immunduas ſis . . 5 . loc. it. Ialkut bPart. 1. ſol. 276. c0l. 1. princ. †eas com edere poteris, non ſecùs, ac capream aut Hebr. Wa, in MSto I. poſteà adciur: eni. cervum, confer. Gur Arjeh fol. 2 10, col 4. cir- „ „ . „ . . 9 . . . e. deſiderii, conter. ſuprà v. 1 5. h. c. n. 55, cà fin. ac not. in pon no b. joc. it. tract 380. Conter. ſuprà dict. v. 1 5. h. c. n. 5 5. & v. 2 2. b. Talm. Cholin, fol. 17. a. & fol. 2 8 a.it. Becho- cap. n. 85. ́— O 1t, fol. 15. a. & fol. 3 3. a. S 3 1. I3 eſt: ſieuti in pacificis ſive euchariſticis fie. t Hebr. X in MSto I. pro eo legitur: N i, e. aut ri ſolet; nam p⸗ iſicorum victinæ, quia illæ vel, vid, infrà Deut. c. 26. v. 12. Sign † ſanctæ ſunt „ mundis tantur conveniunt, ideo & 6. De quibus verſu antec. 20. h. c. num. 90. di- ſanctificatione opus eſt, confer. P. Fagii not. ad dum eſt, ſermo igitur hic eſt de animalibus quæ Paraphr. Chald. v. 1 5. h. cap. vide & V. 2 1. h. non ſunt wνν . e. ſanctißcata, ſic in Gur Ar t. num. 82. & not. in on nD, ubi tractas. jeh Jol. àA11. col. I. princ. vide & not. in Talm. Chullin fol. 15. & fol. 84. a. allegatar. mp p, b. loc. ubi rract. Talm. Chullin, c. 2 6. H. c. n. 4 offerebantur, confer. num. præced. 8 I. ac Jal- X« Confer. hic, quæ jupra 0.H. c. H. 93. . . . 1 * ad v. 1 dh. c. N . §5 kut Patt, 1, Jol. 276. col. 1. med. it. tract.] notata ſuar. 4 P 15. h. c. num. 57. DEüUTERONOMII.B CA. XII. 1370 — —— dicit: Ni. e tantuùm. 86. eo, quod (hic) dicitur: ut illum comederent, Verſ. 23. Veruntamen cave, né ſanguinem comedas] Ex cave, tu diſcis, quòd (Iſraelitæ) fuerint avidi 87. ſanguinis, quocircà (hic) opus fuit dicere: cave, verba ſunt R. Jehudæ; aſt R. Schimeon, Ben Hazai, dicit: non venit (hic) Scriptura, niſi, ut te moneat atque doceat, quàm valdè tu debea te facilè cohibere potes, quia nemo i dehortationem, &8. quantò magis cœt 23. quod abſciſſum eſt) de animali vivo. 89. tatio (hic habetur) quoad ſanguinem, illum] Cautela qui exprimitur. 90. hnic habetur) quoad ſanguinem membrorum. 91. §ͤ obſervare præcepta, (nam.) ſi circ ſanguinem, ** à quo llum deſiderat, opus eſt, ut tibi caveas per illius era præcepta (obſervare debes.) Eod. verſ. Nec comedas animam cum carne] (Habetur hic) dehortatio quoad membrum, Verſ. 24. Non comedas illum Dehor- Verſ. 2 5. Non comedes Eod. verſ. 2 5. Ue benè tibi fit] Egredere ac diſce dationem mercedis præceptorum, is, qui ſemet ſepa- rat à ſanguine, à quo anima homi rit, multò magis ( inis abhorret, meritum * ſibi ſuisque poſteris acqui⸗ abſtinentia) à rapina & ſcortatione, quæ anima hominis deſiderat. 92. Verſ. 26. Veruùm res tuas ſanctas] Quamvis tibi permiſſum ſit, ut mactes ani- — malia 86. Reſtrictio ſive exceptio hic habetur, nam, ſic- uti in notis dnan nev b. loc. reperitur: P.d Pw e i. e. (particulæ) & ſunt exceptivæ ſive reſtrictivæ, confer. quæ ſuprà ad v. 15. h. c. num. 56. notata ſunt, in ASto?; et lam poſt particulam additur: Dynn i. e. exci- pit ſive reſtringit (lex,.) 2ð’ 87. Vel: cupidi, Hebr. quaſi im mei ſi, Conler. de hoc verbo Buxtorf. Lex. Talm. Jol. 2380. vid. & Jalkut Part. 1. fol. 276. col. 2.]. princ. s2 Confer. bic tract. Talm. Pe(achim „fol. 77 a. b. & Sanhedrin, Jol. 4. a. & Sevachim, ol. 3 6, b. & fol. 37 a. b. it. Fol. 52. b. & fol. 104. 2. 8. Nempè, ut ab illo abſtineas, confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 21. a., med. ae not. in pD r 5 loc. it. Jalkut Part. 1, fol 276. col. 2. princ a- med. it tract. Talm. Peſa chim, fol. 16. b. & fol. 22 5. it. Sanhedrin, fol. 59. a. & Maccot, fol. 23·5. & Cholin, fol.] 101. b. & fol. 10222. . 29. Videli et: ne illud membrum comedatur, con fer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Gur Arjeh fol. 2 I1. col. r. princ. & tract. Talm Scyachim, fol. 3 5. a. it. Belachim, fJol. 22. b. & — not. in Sam-S h. loc. ubi tractat. Talm. Chullin fol. 102. b, ad marginem allegatur, Confer. & v. 25. h. cap. n. 9 1. ac Jalkut dict. fol. 276. Col. 2. med. . 90. Hebr. Munne —73, in notis honm n h. loc. exponitur, quod ſit apm nywa he de 1. e. ſanguis, qui guttatim fluit vel deſtillat tem- pore mactationis, confer. & GurArjch fol. 2 11. col. 1. med. ubi de triplici colore ſanguinis, in macdtatione prodeumis, agitur, vide etiam Bux- torf. Lex. Chaldaic. fol, 1240. ubi unne de exponitur ſanguis ſubſtantialis i. e. ſanguis ex integro animali, confer. not. ad Pſalm./3. v. 10. D. 15. . 9 1. Videlicèt: ne ille comedatur, confer. v. an- tec. 23. b. cap. n. 89. ac not. in Nan mh. loc. it. tract. Talm. Chulin, fol. 1152 5. „ Hebr. A, in MSto z. pro eo legitur: auwi. e. bene erit. “ 92. Scilicét: meritum homini ejusque poſteris tribuet, confer not. in parn ne, h. loc. ubi caput 1 0. tractatus Talmudici Bava betra, quod incipit: v* , allegatur, vide & not. ad li- brum prec. Jud part. 2. p.23 1. a. med. Malis prote Kcomedas in ſerl 27. 5 luper ltare ſangninem! teres Kabdbi⸗ qudd deript iliuicam/ guripb offe ſerrare in ſont, ſlerr. ei K in eke la Milchnæ, praceptum! Bunum] In — c4. Conlel, 11, 1. kf.n 15. 1. b. & fol. 17,, 94. Vide, in n 41 not S. ldel: d fer, V, 10. 5. 96, Conſet, hi ae not. in . V. 14. h. 100 , erachi Jb. 2.5, i. 97. Qur vert ſer. ellam hie A dot in legsrut e 17b. 98 Sire e ume lialiud 1J V . Gur Aneh Owod Ddr Kchna, quate bote eui ppr Kio) w⸗ CM. I. — Nega] br langoinis, Tlehude; neat atge n , Tiguo Per illins Hod verl. membrumm, 1] Dehor- Won comeder vetl 2. . ſemet ſepa. ltetis acgui⸗ is deliderat, Maet a ⸗ Malia ——— tadhit Taln. gemm allegator; 2 ſalkun did,. Dhb Dpn NN el deſtillattem⸗ atjeh/o, 211 Ne ſadgoinis, n. Vige etam Bux. Cbi urn d 1 . . ier ſingulz en Plm.77, Nlo. r, cobler. Nsn⸗ ol. 11 rut: heen epitu ejus voyl. lot Bara hena gul Fihe nol dd 1,4, we⸗⸗ 2 CAP. XII. DEIITERONOMI. 1371 malia profana; 93. non (tamen) permiſſum ſit tibi, ut mactes anima lia ſanctificata eaq; comedas intrà portas tuas ſine oblatione; 94. ſed adduc illa ad domum electam. 95. Verl. 27. Et facies Bolocauſßta tua] Si holocauſta ſunt iſta, pone carnem & ſanguinem ſuper altare; 96. ſi verò ſacrificia pacifica (ſive euchariſtica) ſunt illa, effunde priùs ſanguinem ſacrificiorum tuorum ſuper altare ac poſteà etiam carnem comede; præ- tercà Rabbini noſtri exponunt (verba iſta:) veruùm res ſanctas tuas, 97. (nempè, quòd Scriptura hic) veniat, ut doceat de animalibus ſacris, quæ ſunt extrà terram Ira: eliticam) & ut doceat de permutationibus 98. & de fœtibus animalium ſacrorum, quæ ipſi offerent. Verſ. 28. Obſerya] Hæc eſt Miſchna, 99. quam tu opus habes * ſervare in ventre Ico. tuo, ne illam oblivioni tradas, veluti dicitur: quia amœna- ſunt, ſi ſervaveris ea in ventre tuo 101. & ſi Miſchnam didiceris, forſitàn auſcultabis ei & in effectum deduces (præcepta ibidem tradita, )ecce omne, † quod non eſt in regu- la Miſchnæ, non eſt in regula operis. 102. Eod. verſ. 2 8. Omnia verba] Ita, ut præceptum leve tibi perinde dilectum ſit ac præceptum grave. 103. Eod- verſ. 28. Bonum] In oculis Dei. 104. Eod. verſ. 2 8. & rectum] In oculis hominis. Verſ. Kkkkkkkk 3 30. 93. Confer. quæ ſupra ad v. 20. h. c. n. 90. v. Gar Arjeh dict. l. 2 11, col. 1. fin. S& iupta Deu- 272. n. 95. norata ſunt, it. tract. Talm. Naſir, fol. ter. 6. 4J. v. 6. n. 4. W 25. a. b. & Bechorot. ol 14.5. it, Temurah, * Hebr. Te* nieb, iſta & ſequentia, usque ad: fol. 1 7. b. & fol. 1 8. a. HDDE —π1 i. e. & ſi Miſchnam didi etis, ab 224. Vide, quæ ad v. 8. H. c. n. 30. & ad v. 1 1. h. fſunt hic ab utroque M8too. c n. 41. notata ſunt. IOo. ld eſt: in corde ſive animo tuo, confer. num. 95. Id eſt: ad templum Hieroſolymitanum, con. fequ. 101. fer. v. 10. h. c. n. 37. 101. Sicuti Proverb. c. 22. verſ. 1 §. habetur, vide 96. Conter. hic Gur Arjeh fol. 2 11. col. I. med. num. antec. 100. h, verſ. ae not. in an h. loc. ut & Exod. c. 20. † Vel: ecce omnis, qui non eſt (vel non compre- V. 24. n. 100. it. tract. Talm. Naſir, ol. 2 5. a. ½ henditur) ſub ſumma Miſchnæ, non comprehen- b. & Sevachim, fFol. 22. . it. fol. 8 5. a. 6. & fol.] ditur (vel non) eſt ſub ſumma operis, confer. 56. a. . it. Col. 104. a. & Cholin, fol. 90. a. b. † num., ſequ. 102. 97. Quæ verſu præced. 26: h. c, habentur, con fer- etiam hic Gur Arjeh fol. 2 1II. col. I. med. at not. in w, ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Temurah, fol. 17 5. 9: Sive: commutationibus, nempè: animali- 102. Sive: facti, Hebr. — y, in utroque MSto habetur aWwy, res eadem eſt, nam regula aw trahit poſt ſe regulam yn, ſicuri hic habe- tur, qui enim non diſcit, ille nec facit, Confer. quæ ſuprà ad Deuteron. c. 4. verſ. 6, n. 4, notata „6 . . ſunt, vide & D Wagenſ. Sot. p. 544. & 546 n, 1 Aluud pro alio detur, confet. Levir. cap. n. 7. ac p. 547. n. 8. » 99. Quia illa opus habet obſervatione, confer. 103. Sonſet: de Gu Aſen /.. 11. col. 1. fin. Gur Arjeh fol. 211. col. I. fin. ac not. in] 2 ot. in n ., ubi Siphre ad marginem R r0 h. loc, ſermo autem bic eſt de Mi- leszrur. iam hic G 4 jeh fol. 2 ſchna, quatenus illa diſtinguitur à Gemara. ut- 1eg⸗ ide eram zun . 21I. col. I. pote cui vpv * &α , einon convenit (di ae hnot: In * h. loc⸗ Rtio) nvi. e. obſetvatio, rationem vVide in 1372 DEUTERO NOMII. CAb. XII. 30. Ne azuceris Onkelos (verbum P5N) interpretatus eſt, ita ** ut ſignificet UD Di. e. offendiculum (ſive laqueum,) alt ego exiſtimo, quòd ille non accuratè in- quiſiverit in ſenſum hujus vocis, quoniam non reperimus (literam) in verbo Up)) i. e. illaqueatus eſt, etiam quoad fundamentum, quod ab illo cadit (ſive abjicnur) aſt in lingua ν& P reperimus (literam) (ſicuti habetur in illo loco:) & enua ejus alterum alteri [ i. e. collidebantur, 105. ſic quoque ego exiſtimo (verba illa:;) Pe ſ (ſignificare:) ) ſ i. e ne abripiaris poſt eos, ut ſcil. eo- rum opera ſequaris, † ſic (accipitur in illo loco:) Pp) * i e. abripiat 106. fœnera- tor omnia, quæ funt ei, (ubi S. Scriptura) maledicit impio, ut ei ſint multi ſœnerato- res, qui circumeant ac ſtudiosè inquirant*? in illius bona. deleti fuerunt à facie tua] Poſtquàm videbis, quòd eos (populos) delegerim à facie tua, animus tibi erit advertendus, propter opera perverſa, quæ perpetraverant, ne tu quid illi fuerint deleti, nempè.) propter quoque ita facias, ne aliæ veniant (gen- tes,) quæ te deleant. ¹07. Eod. verſ. 30. Quomodo coluerunt] Quoniam pœna † non eſt (per legem Divinam expreſsè conſtituta) contrà cultum idololatricum, niſi propter ſacriſicationem & ſuffitum atque libamen, ut & propter ** Hdorationem, 108. veluti ſcriptum eſt: præterquàm Domino ſoli, i09. (quoniam iſtæ ſunt) res, quæ fiunt Deo, 110. (ideò) venit (Scriptura,) & docet te hic, quòd, ſi ritus colendi ido- lum „ Hebr. = DOaè, abſunt iſta hic 4 MSto . 105. Vel: percutiebantur, ſicuti Daniel. e. 5. v. 6. habetur, confer. Exod. c. 5. verſ. 6. habetur, confer Exod. g. 12. V. 7. n. 50. & Exod. c. 21. v. 2 5. P. 1 87. it. not. ad Zachar. c. 14. Vv. 20. num. 40. † Vel: amplectaris, Hebr. 7 ͤ, in MSto 1. pto co legitur: he; ſed errorem de- ſcribentis id eſſe puto. „ IGud: ut & ſequentia, usque ad: nnd NS i. e. poſtiquam deleti. fuerunt, abſunt hic ab utro- que MSto. S 1056. Vel: ſolicitè inquirat, ſic juxtà mentem Com- mentatoris noſtri verbum iſtud hic vertere volui; alii tranſtulerunt: illaqueet, vide Pſalm. 109. V. I1. ibique not. n. 9. confer. & Gur Arjeh fol. 211. col. 2, princ. it. Sign. ſequ. *2* xX Vel- abripiant, ſic Hebr. PvnaH, quod hie habetur, interpretor, confer. R. Sal. not. ad I. Samuel. c. 2 . ve 9. it. ad dict. Pſalm. 109. v. II. ac num. præc. 106. 107. Senſus eſt: cave tibi, ne gentium iſtarum per Verſa opera perpetrando & eorundem veſtigiis confer. Gur Arjeh fol. 2 11. col. 2. med. ac not in π n b. beoe.e . † In MSto 1I. locus iſie ſic legitur ay Nv 9 Do i. e. quoniam non punivit S. Scriptura (cultum idololatricum &c.) XX Hebr. 8RNenROHν, in MSto z. poſteà additur: Aen deen iee i. c. quamvis illa non ſint ſe- cundùm ritom ſeu cultum ejus (idoli) id eſt: quamvis idolum alio modo ac ritu, quàm ſa- criſicatione, ſufſfitu, libamine aut adoratione co- latur, ſicuti ſequens exemplum alterius ritus de Bahal Behor refertur. , 108. Nempè: illam adorationem, quæ fit prono TrA dicitur, ſicuti hæc vox hic habetur, atque hi modi eolendi, qui hic memorantur, dicuntur: 2n, vide Exod c. 22. v. 20,num. 66. & ſeqq: unde huic loco lumen quoddam ac- cedet. 109. Prout Exod. dict. c. 22. v. 20. habetur. 110. Hebr. an i. e. excello, hoc epictheto Rabbini vocare ſolent Deum. Cab. IlIl. — lumfuetit. . Pehor 1 ſtudecerit men, ut C⸗ eo n0d0 1 Eod. verſ. 30. Poſquàm 4 ſonifcatpr Precepti 4 inſiſtende, pertinde atque illæ, in exitium ruas, corpore, manibus pedibusque protenſis, quæ lim) = Gixir R. A Erl. bit pt⸗ — III. Id ett: jam anteàe tio, ſuthtus hedin, o etachim, . 111, Dequo⸗ 1ſ. V. z.h. 11 3. Bebr. di (Onker, bro⸗ & Burtorf. mec, ac D. 114. Nempe 10. Mhdetu 57, ubi ha 111, col. kupra Fi 11ſ. depart nel.. 41, d. inkta Den 4.V. 10, . 116. Nempe pem lrad 1179 Hebr. (M.XI. DEUTERONOMII. CAP. XIII. 1373 ut ſigniſtcet lum fuerit alia in re, 111, veluti ſi quis diſtenderit (vel denudaveri: podicem idolo) n accutate in⸗ Pehor 112. aut projecerit lapidem ad Marcolis, II3. qui cultus ejus eſt, (ſi quis i- rerbo V ſtud fecerit,) docet hic Scriptura, quòd is reus ſit; aſt ſacrificatio & ſuffitus atque liba- Uresbjieu) men, ut & adoratio, etiamſi non ſint ſecundùm ritum eorum; (nibilominus ſi quis llo loco:) & eo modo idolal coluerit,) is reus erit. 114. Verſ. 13. Nam etiam ſilios ſuos)] (Particu- eego etitimo lam) — (hic uſurpat S. Scriptura,) ut includat 115. patres & matres Gorum, 16. s btlel . dixit R. Akiba, ego vidi Aramæum, 117. cujus patrem * ligatunt c coràm cane ejus, 106. feeneka⸗ 118. qui illum comedit. 119.Z ulii ſenerato⸗ R Hee CAF. XIII. ekerim 4 fadtde npe)hrohet Erlſ. 1. Omnem rem Levcin perinde atque ravem. Eod. verſ. 1. Obſerva- Vegiant (Len. zi 5 . itis, at faciatis] (Hoc dicit Scriptura,) ut præceptum negativum 1. addat Miain porni præcepto affirmativo; quæ dicuntur in textu, nam omne (verbum:) DVR lanien, uil ſignificat præceptum negativum; z. ſed non verberantur propter dehortationem 3. Mationenn b⸗ præcepti affirmatlvi. 4. Eod. verſ. 1. Ne addas 2 ] (Ne facias exempli gratia: J ſunt) res⸗ qo⸗ quin- 1s colendi il0 lun — eineniium un, 11I. Id eſt: in alio colendi modo, quàm qui] uſus ſum, legitur; aſi in utroque MSto, ut & in 0l 1. med, 2. 90t, jam anteà dictus eſt, cujusmodi ſunt: ſacrifica Bibliis Buxtorf. habetur: M i. e. ethnicus, in tio, ſuſſitus, libamen & adoratio, conter, hic San. exemplati morm np, legitur: an i. e. alieni- aiue vi oN hedrin, fol. 6 3. à, & Avoda Sara, fol. 51. a. & gena, res eodem redit. nitit 5, Atihtun L 1 hoſten dditur: r gon untle⸗ ejus (icol) igeſt⸗ niu, guun ir autaGofatione .o⸗ vem, gue ißoo e orenlis, qux “ ec ox hic hobeiuſ, i bie Memnoianluß c:11. 7. 10 un⸗ lamen ollin 1. babetu i, hot ehichel⸗ n. Lðẽ Sevachim, fol. 106. a. 112. De quo cultu vide R aſchi not, ad Numer. c. 25. V. 3. n. 5. 113. Hebr. D'on, Mercurius, ſtatua Mercurii, confer, Proverb. c. 26. v. 9. idique Raſchi nor. & Buxterf. Lex. Talm. fol. 1263. & fol. 2472. med. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 602. in fin. Mmaieiuufin 4 114. Nempè propter legem, quæ Exod. c, 22. v. 20. habetur, vid. Exod. dict. c. 22. verſ. 2 0. n 67. ubi hac de re plura, vide & Gur Arjeh el. 211. col. 2. med. ac not. in a D b. loc. it. ſuprà Sign **uα verſ. 115. De particula confer. Raſchi not. ad Ge. neſ. c. 42. V. 22. D. 29. & ad Ruth c. 1. V. 5. Vid. Sℳ infr⸗ Deuter. c. 29. vV. 10. n. 17. 8& Exod. cap.· 4. V. 10, n. 1. 116. Nempè, ſi quis etiam illos comburat vel per ignem traducaf, confer. num. ſequ. 117. Hebr. ε, ſic in editione Hebræa, quà 1 * Hebr. n), in MSto 2. ormilsil literà 7 legitur a&, rectius, ut puto. 11g8. Id eſt: coràam ☚nm. —ay i. e. idolo, ſis in nois o DS bh. loc. explicatus. 119. Nempè: vn 9. i. e. oombuſſerunt illum igne, ſic in iisdem notis nam nev hic expo- mnitur, comeſtio bic dicitur combuſtio. 1. Conſer. quæ ad Cap, antec. 12. v. 1 3. n. 46. & v. 19. n. 77. notata ſunt, vide & num. ſequ. 2. ac cap. ſequ. 14. V. 20. n. 42. 2. Vide dict. cap. præced. 12. v. 13. n. 46. & b. verſ. 1. n. 4. 3. Sive: cautelam, cuſtodiam, Hebr. pe i. e. oblſerva, cuſtodi, cave, nam verbum iſtud hoc verſu 1. conjungitur verbo —wyj i. e. ut facia- tis. 4. Sed propter violationem præcepti negativi ver- berantur ſeu flagellantur, confer. quæ ad Levit. c, I1V. 44. M. 134. notata lunt. 1374 DEUTERONOMII. CAP. XIII. quinque frontalia, 5. ut & quinque“ ſpecies (frondium) in Lulaf, 6. ac quatuor be- nedictiones 7. in benedictione ſacerdotali. Verſ. 2. Et dederit tibi fgnum] (Nem- pèe:) in cœlo, veluti dicitur de Gideone: & facias mecum ſignum, ſi dixero: ſit quæ- 30 ſiccitas ſuper vellere &c. 8³. Eod. verſ. 2. Aut portentum] In terra, etiam ſic ei non auſcultabis, quòd ſi dixeris, cur dat ei Sanctus ille Benedictus faculta- tem faciendi ſignum? (reſpondetur:) quia Dominus, Deus veſter, vos tentat. 9. Verſ 5. Et præcepta ejus ſerpabitis] (Nempè:) legem Moſis. ¹0. Eod. verſ. 5§. Et vocem ejus audieté] (Nimirùm) vocem prophetarum. 11. Eod. verſ. 5. Ee ei ſer- vieti] (Videlicèt) in Sanctuario ejus. 12. viis ejus (Dei,) ſis beneficus, ſepeli mortuos, viſita 13. ægrotos, ſicuti fecit Sanctus Eod. verſ. 5. Et ei adbarebitis] Adhære ille Benedictus. Verſ. 6. Defebétionem (Dictio —d hic ſignificat) rem O i. e. quæ remota eſt à mundo, quæ non facta, nec creata eſt, nec ego præcepi ei, ut ſic lo- queretur (propheta; notat autem dictio —S) deſtour, 14. linguà vernaculà. Eod. verſ. 6. Quiredemit te de domo ſervitutis] Etiamſi ille (Deus) nullum aliud tibi exhibuerit beneficium, quàm quèd te redemerit; tamen id ſatis erit. 15. Verſ. 7. Se inſti gaverit te] Non (ſignificat dictio:) , niſi ) Zi. e. ineitationem, 6. dicitur enim: ſi Dominus ρ1âä1ä i. e. incitavit te contrà me, 17. linguâ vernacu- 14 .. Seu: phy lacteria, Hebr. , Rabbini vo- cant: Pdeon, confer. quæ ſupraà ad Deuteron. c. 4. V. 2: n. I. notata lunt. X In MSto I. hic habetur " i. c. quatuor (ſpe cies frondium &c.) ſed error eſt in illo MSto I. 6, Vide ſuprà Deuteron, dict. c. 4. V. 2. n. 2. con- fer. & Gur Arſeh fol. 2 1t1. col. 2. circà fin. ac not. in R N“, ubi Siphre ad marginem allegatur. — 7. Nam tres debent eſſe benedictiones, confer. Numer. c. 6. v. 24. & ſeg. g. Sicuii judic. c. 6. v. 3 9,habetur, confer. hie D. Wagenſ. Nizzach. p. 50. ac Jalkut Part. 1. fol. 277. col. 1. med. 9. Proht inffa verſ. 4. b. cap. habetur, confer. Gur A. jeh fol. 2 1 I. col. 3. princ. ac nor., in Ne h. loc. “ 10. Vide hic Siphre, ſicuti in not. am rd ad marginem allegatur,it Jalkut. Part. 1. Fol. 277. col. 2. prin- 11. Confer. hic Gur Arjeh éol. 211, col. 3. med. ac not, in S DD h. loc. 12. Vide etiam hie Gur Arjeh fol-. 211: col. 3. med. ac not. in nor h. loc. 13. Hebr. ,ſic enim legendum, non Map, . ——⸗QᷣJ» „ uti in exemplati Hestæo, quo ulus lum, coriupte habetur, confer. D. Wagenſ. Sot. pag 329. & ſeq. vide & ſupra Deuteron. cap. 11. Vv. 22. n. 79 a not. in Smar No, ubi tract. Talmud. Sota, fol. 14. a. ad marginem allegatur, confer. && 380. ta, Fol. 39. b. 14. Sic reddo dictionem Gallicam: ναναπς, nam ita hic legendum puto, pro: , ſicuti hic in vulgatis exemplaribus habetur ; notat au- tem averſionem ſeu remotionem, confer., infta Deuter, c. 19. V. 16. n. 24. ubi etiam de vocis Dp ſignificatione dictum eſt, vid. & Pſalm. 31. verſ. 19. n. 17. abeſt autem dictio iſta Gallica hic ab utroque MSto, confer. tract. Talm. San- hedrin, Fol. 75. a. & l. 89. 6. it. Fol. 90. a. & Cholin, fol. 108. a. 15. Conter. hic not, in Smam me, ubi Siphre ad marginem allegatur, vid. & jalkat Part. I. fol. 277. col, 2. princ. 16. dive: inſtigationem, confer. Buxtorf. Lex. Chald, ol. 474. & infta v. 10. h. cap. n. 37. it. Jalkut Part. I. ol. 277. col. 2. med, 17. Sicuti 1., Samuel. 4, 2 6: V. 19. al. 20, habetur, * CAbXlIII, — li vetbum Eod verl. Qrcubet cula: aſfch (ee l Ciceree Lieſ ſuui qur tibi dlle 140 minus ,0 guoc eiſti, alomno: cre n non ni⸗ non deſerunt alingbe ic hinnui C Nimirüm ſied loc . V 3. Sion, 19, lel immettt tinè: inmite 1. Kamuel. diq On Gallie; CA. Xn. quavor de. : ſt gie. etiamn ſi ei dus kaculta⸗ 6 kentat, 9 verl. ſ. E . eiſer. ti] Adhete lecit danctus tem Reibrticlo⸗ rernaculi⸗ lomaliud tbi 1. eil.7. ationelt, 1. 4 verhach⸗ 1g E 1 . 4 lus SS re, 319.5 leg 1 Talmud S u, onler K30. m: wyn, nin NNN, ſicptl abetur; hotal 1 gem, colet⸗ itn nbi etiun de ſoes Fis. 5 Plalm. 3l ictio ſi Talmme Han- li 0 bi Siphne Datte l . ,I 5 ſalku Uber. Boxtof. „med, habelut, 1geal 10, bi MSto I1. hic legitur: ; ſed abeſt iſta dictio ſa Galia Le 0.. ln. 1. zjl⸗ DEUTERONOMII. 1375 1² (vetbum QN notat:) amettre, 18. qui induxit (inſtigavit) eum, ut ſic faceret Eod. verſ. 7. Fater tuns] (Videlicèt:) frater tuus conſanguineus. 19, Aut ſilius T matris tuæ] (Nempè,) qui eſt à matre. 20. 19. Pod verſ. 7. Eod. verſ. 2. (Ilxor ) Pinus u] Quæ cubat PN i. e. in ſinu tuo, quæque PED * i. e. infixa eſt tibi, lioguâ verna- culà: affichée, 2r. ſic Qui eſt ſicuti anima tua] Is eſt pater tuus, quæ tibi dilecti ſunt, (ne illis obtemperes quoque (accipitur in illo loco:) P;Di. e. (ac ſi diceret:) )O'D i. e. à fundamento, quod infixum eſt terræ. 9 à baſi terræ, 22, Eod. verſ. 7. exponit (autem hic) tibi Scriptura eos, 23. ſi te ad Deos alienos ſeducere velint,) mul- t0 minùs (obtemperes) aliis. Eod. verſ7. I occulto] Loquitur Scriptura de eo, quod exiſtit, 24. quia ſeductoris verba non fiunt, mſi in occulto, Salomo: crepuſculo, veſpere diei, nigra nocte & caliginoſa: Quos non néſti tu & patres tui] Res iſta tibi maximæ eſt turpitudini, nam ſic quoque dicit 5. Eod. verſ. 7. etiam populi non deſerunt id, quod eis ab ipſorum patribus traditum eſt; iſte verò 26. dicit tibi: relinque id, quod tradiderunt tibi patres tui. Verf. 8. Qui ſunt tibi propinqui aut longinqui] Cur ſpeciatim (hic meminit Scriptura) propinquorum & longinquorum? nimiruùm ſic dicit Scriptura: de natura 27, eorum, qui propinqui ſunt, tu diſcis na- tu- ubi vide Raſchi not. confer. & not. in am ND b. loc. ac D. Wageaſeil. Sot. p. 744 num, 4. & Ejusd. Nizzach. p. 157. it, not. ad Hiob. c. 2. v. 3. Sign. † 18. Vel: immettre, ſic exprimo hic M νν, La- tinè: immittere, concitare, in Raſchi notis ad I1. Samuel. dict. c. 26. v. 19. al. 20. exponitur — ni- Gallicè: peWde „quod reddere poſ. ſis: amittement, ſi quidem dictio non eſt corrupta, conler. nor. ad Hiob. dict. c. 2. v. 3. Sign. † in Gailica 4 MStο. . 19. Sie appellant Jurisconſulti eum, qui Hebræis dicitur: asn e, i. e. frater 4 patre, confer. Deuteron. cap. 1 5. v. 7. n. 16. & Gur Arjeh fol. 211. cOl. 3. med. ac tractat. Talm. Kid duſchin, Jol. 80. b. prout in ar Ane, ad marginem al- legatur, vide & num. ſequ. 20. . † CGonfer. hic tract. Talm. Sanhedrin, ol. 2 1. a. SSDol. 6 1. 6. it. Avoda Sara, fol. 3 6. 6. & Cho- lin, ſol. 4. b. S 20. Hebr. JTt ja, is dicitur ICtis frater uterinus, videlicèt e ü& Confer, num. antec. 19. h. 13. Loci iſtius 126. Nempè: 27, Zive: . * In. utroque MSto legitur d, rectius, ut puto. . 4 . — 21. Sic reddo hic: Mo“h vel: „uti in Asto 2. habetur, nam ita legendum eft Pro: RnnDN, Uti in vulgatis legitur exemplaribus, S quidem mendosè, confer. not. ad Hiob. c. 1 3. v. 27. . 33. abeſt autem Gallicà iſta dictio “ MStO I. “ 22. Sicuti Ezech. e. 4 3. v. 14. Habetur. ex poſitionem vide in notis np „PDar hH. loc. . 24, Sive: quod fiei ſolet, Hebr. — eia confer. qur ad Exod. cap. 22. vVerf. 13. num. 60. no- tata ſunt. 2 5. Zicuti Proverb. c. 7. v. 9. habetur, ubi de mere- trice ſermo eſt, quod Rabbini exponunt de ido- lolatria, vide Raſchi not. ibid. qui ad cultum idololatricum te ſe- ducere ac pellicere vult; cœterùm verba iſta: iſte verò dicit tibi? relinque id, quod tradiderunt tibi patres tuiy abſunt hic ASeo I. de proprietate, conditione ac qualit Sire⸗ rierzte ne ae qualifate, ſie dictionem an hie interpretor, confer, LII III I1 Bux- torf. 1376 DEuITERONOMII. CAP. XIII. turam eorum, qui longinqui ſunt, ſicuti (igitur) nihil ſolidi eſt in propinquis; ita- (etiam) nihil ſolidi eſt in longinquis. 28. Eod. verſ. 8. Ab extremitate terræ usque ad extremitatem terræ] Hæc (extremitas) eſt Sol ac luna atque exercitus cœlorum, quia currunt à finibus mundi usque ad fines ejus, 29. Verſ. 9. Non acquieſcas ei] Ne ſis ei obſequens nec ames illum, dicitur quidem: & ames proximum tuum, ſic· ut teipſum; 30. iſtum (verò) non ames nec illum audias, quando ipſe de vita ſua de- precatur, ut ei ignoſcas, dicitur quidem: *relinquendo non relinques cum eo; 31. aſt i- ſti non ignoſces. 32. Eod. v. 9. Non parcet ei oculus tuus Dicitur quidem: non ſtes con- trà ſanguinem proximi tui; 33. aſt huic non ignoſcas. Eod. v. 9. Nec parcas] Non con- Vertas te ad illum juſtificandum. 34. Eod. v. 9. Nec occultes eum] Si tu noveris, quòd ille ſit reus, ** non tibi conceſſa eſt facultas tacendi. 35. Verſ. 10. Sed occiden- da occidas illum] Si is ex domo judicii egrediatur condemnatus, tu ne illum reducas, ut juſtificetur. 36, Eod. verſ. 10. Manus tua ſit primò contrà illum] Præceptum (hic habetur,) ut per manum ejus, qui inductus fuit. 37. interficiatur (is, qui ſeducere vo- luit;) tort. Lexic. Chald. fol. 879. in MSto 2. hic le-] exhibeas, ſic in Gur Arjeh fol. 2 11. col 3. fin. gitur: Sna i. e., de natura eorum, res ea- 2 Senſus eſt: nihil boni ac ſolidi eſt tàm in pro- pinquis, quàm in longinquãs Diis alienis ſed omnia idola ſunt vana, quocircà etiam h dicuntar, quis omnino nihil ſunt, conf, hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 6 1. b. exponitur, confer. etiam not. ad Geneſ. c. 3. verſ. 14. n. 39. vide & paulo poſt n. 36. v. 10. . cap. ac Deuter. 4. 16. V. 19. n. 6 5. ** Hebr. ann, in utroque MSto pro eo legitur: aaN, i. e. reatum, res eadem eſf. 35. Vel: occultandi ſcil. crimen idololatriæ; ſed detegas & arguas idololatram, ut is debitò ſup- 29. Conter. hic Gur Arjch ol. 211. col. 3. circà ſin. ac not- in 'pan e, ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. 30. Sicuti Levit. 4. 19. v. 18. habetur, confer. eti am bic Gur Arjeh fol. 2 1 1. col. 3. fin. ac not. in Tpp-T ev, ubi Siphre ad marginem allegatur. * Hebr. Dteae 99, iſta & ſequentia, usque ad: pNe 9 j. e, dicitur quidem: (non ſtes con- tra &c.) abſunt hic à MSto 1I. 31. Prout Exod. c. 23. v. 5. habetur, ubi vide Ra- ſchi nor. . 32. Sic verbum aNyn juxtà notas in pan n hic expono, nempe, quod ſignificet i. e. condonationem ſive veniam delicti, confer. bic Sanhedrin, fol. 29. a. & fol. 3 3. 6. it. fol. 3 6. 5. & ſol. 8 5. b. it. Maccot, fol. 12. a. 33. Uii Levit. c. 19⸗v. 16. habetur. 34. Nempè, ut excuſationem ſive defenfionem ei concedas, quò is ſemet purget aut juſtiſicet, N y iν a i. e, nullam ei milericordiam plicio afficiatur. . 36. Vel: inſons pronuncietur; ſi verò Nε½ Nναπ ar NN i. e. egreditur juſtificatus, redu- cas illum, ut condemnetur, ſie in utroque MSto hic additum reperitur, uti etiam in Siphre legi notatur in Gur Arjeh fol. 2 11. col. 4., princ. confer. & verſ. præced. 9. num. 34. ac not, in SDD Ne h. loc. it. Jalkut Part. 1. JFol, 277. col. 2. med. & Sanhedrin, fol. 55. b. 37. Vel: qui tentatus ſive pellectus fuit, quem idololatra ſeducere conatus eſt, ſie verbum tp'n hie interpretor, 4 radice — 8 vel nw, unde eſt 'dꝗ confer. ſuprà v. 7. H. cap. n. 16. vid. & quæ ad Geneſ. c. 3. v. 14. Sign. à notata ſunt, loquitur enim hie Scriptura de conatu po- tius, quàm de effectu, quòd ſi iſte ſeductor per illius manum non interierit, tunc cœteri eum ad mortem adigunt, de modo autem lapidandi vide præ CANMI. it;)ſi no nim bk.) Pitur urde) dudiueru 6 Hlieiuiſin mupetunt. 4 ialore ubi Pulſa, 43. ł be.) Verſ. (Cbbini)le (newpe:) , on elſt de ni QAHuidtionem bene, 4 , ite — Pre alis D. krock e. 19, , num. 69, 19. Sicuti bic, ur betur, collet. 19. ilitet: otipopulo i⸗ arit inilla urde latem habert, Swab ie 1 dus ſe in no ieüm mad. wungihed eſege tur. Chanet Dequlſimi MSto. Ei 40. Conter hie 62 10t. in nen leganu, 16,5, & B ſol in oe, ac Fin dre, 1 ue⸗ CN.Mu. — Ilnis; ina⸗ erre Ugue cclorum, tticſiat ei tuum, ſc⸗ Vita ſua de⸗ e0; z1. aſti. on ſtes con⸗ Non con⸗ Veris, gudl Eed oeciden. um reducas- ceptumſlie ſeducere vo⸗ lit;) — 111. col 3.bn. Genel. e9. veil. 67. 10.9, ca. opto eo legiun t. gololattix; ſec mis bebntd ſup⸗ ſrerd K N Giſcanus,ledu⸗ inotroque Mo min biphre kegi 34 4 not, 1n lart.1 ſl 111. l . . ehus fuit, quemn ell, Nie Verbum ee ot el w, . .ch 1 W notata una Ee conatu ho⸗ ilte ſeductor pet une cceieuma talind, CAbP. XIII. DEUTERONOMII. 1377 luit:) ſi non interficiatur per manum ejus, moriatur per manum aliorum, dicitur e- nim (hic:) & manus univerſi populi &c. 38. Verſ. 13. Ad babitandum ibi] Exci- pitur (urbs) Hieroſolyma, quæ non datur ad habitationem. 39., Eod. verſ. 13. Si aundiveris † &c. dicendo] (Si audiveris) dicentem ita: 40. egreſſi ſunt &c. Verſ. 14. Elii nequiſimi] (Dictio: ſignificat) )Vνπäa. e. ſine jugo, quia jugum Dei ruperunt. 41. Eod. verſ. 14. Viri] Non verò mulieres. 42. Eod. verſ. 14. Ha- bitatores urbis ſuæ] Non verò habitatores urbis alterius, hinc dicunt: non fit urbs im- pulſa, 43. donec impellant eam viri, & donec illi, qui impellunt eam, ſint ex illa (ur- be.) Verſ. 1 5. Si inquiſiveris & perveſtigaveris & gercunttatus ſis benò] Hinc docent (KRabbini) ſeptem perveſtigationes ex multiplicatione Scripturæ, 44. hic ſunt tres, (nempè:) . inquilſitio, 2. perveſtigatio & quidem 3. accurata, NN 45. autem non eſt de numero (iſtarum trium perveſtigationum) & ex eo docent (Rabbini) in- quiſitionem 46. atque alio in loco illa (Scriptura) dicit: & inquiſiverint * judices benè, 47. item alio in loco ** illa dicit: & inquiſiveris benè, 48. ac diſcunt (Rab- LII 111 I 2 bini num. 69. betur, confer. Sanhedrin, fol. 63. 5. 39. Scilicèt: I& i. e. uni homini, ſed toti populo lſtaelitico, ita, ut, quicunque volu- srit in illa urbe Hieroſolyma habitare, is facul- tatem habeat, quoniam — ρ ern Wav i. e. Jeruſalem non diviſa fuit inter tri= bus, ſic in not. ar rew h. loc. exponitur, abi etiam tract. Talm. Bava kama, fol. 8 3. ad marginem allegatur, confer. & Lightfoft. Cer- tur. Choôrograph. c. 2 1. p. 43. & 44. edition. Lipſ. ac D. Wagenſeil. Sot. pag. 79 3. & ſeq. not. ad udic. c. I. V. 16. n. 12. † Hæc verba: ſi audiveris &c, usque ad: filii nequiſſimi (v. 14. b., cap.) abſunt hic ab utroque MSto. 40. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 11. col. 4. princ. ac not. in Pom Nv h. loc. ubi Siphre ad mar- ginem allegatur, it. tract. Talm. Sanhedrin, fol. 16. b. & Bava kama, fol. 92. b. & Bava batra, fol. 10. a. 41. Vide hic P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. b. loc, ac Siphre, ſicuti in Smon e ad mar- giuem allegatur, confer. & Berachot, ol. 3 1. præ aliis D. Wagen! Sot. p. 45 5. n. 7. conf. Exod. c. 19. V. 1 3. n. 32. & Levit. c. 24. V. 2 3. 32. Sicuti bic, ut & infrà Deuteron. c. 17. v. 7. ha- it. a. & Cetubot, fol. 68. a. & Sanhedrin, fol. 111. a. b. & fol. 112. a. 42. Contfer. hic Gur Atſeh fol. 2 11. col. 4, princ. ac not. in am ov, ubi etiam Siphre ad mar=- ginem allegatur. 43. Vel: averſa, Hebr. irun, quo nomine intelligitur urbs apoſtaſiæ rea, vide, quæ ad Exod. c. 3 2. V. 20. n. 85. notata ſunt, confer. & tract, Talm. Sanhedrin, fol. 112. a. 44. Id eſt, quia hic Scriptura multa verba aceumu- lat ratione inveſtigationis, dicitur enim hic: ſi inquiſiveris & perveſtigaveris & perçunctatus ſis, confer. not. in on o ubi tractatus Talm. Sanhedrin, fol. 111. 6, & 112. a. ad marginem allegatur. B 45. Id eſt: percunctatio, cujus in hoc verſu ry. fit mentio, confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, Pn, quomodo ſeil. illa fieri debeat, de qua 1 9) i. e, & diſcunt, abſunt à MStor. ad: n i. e. & diſcunt, abſunt 4 MSto z0 fol. 40. a. b. 46. Vel: perveſtigationem, explorationem, Hebr. voce confer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 264. Hebr. w iſtud, ut & ſequentia, usque ad: 47, Sicuti Deuteron. c. 19. v. 18 habetur. * Hebr. oh iſta ac quæ ſequuntur, usque 48. Pioht Demteron. cs 17. V. 4. habetur. 1378 DEUTERONOMII. CAP. XIV. bini iſtad:) benè, eſt, id alteri applicetur. 51. terficere eos iſto mortis genere, quod contrà Verlſ. 17. Domino, Deo tuo] i. e. Ipſius nomini *** & benè, 49. per argumentum à pari, 50. ut, quod in uno dictum. Verl. 15. Pereutiendo percuties] Si non potueris in- illos ſcriptum eſt, in terfice eos aliò. 52. propter ipſfum. Verfſ. 18. Ule avertat ſe Dominus a furore iræ cius] Nam, quamdiu cultus idololatricus eſt in- mundo, (tamdiu Dei) CAT. Erſ. 1. Non incidetis vos] i. e. furor † iræ eſt in mundo. XIV. Non dabitis * inciſionem & cæſuram in car- ne veſtra ſuper mortuo, 1, ſicuti Amorrhæi facere ſolent, quia vos filii Dei eſtis ac debetis eſſe decori; non verò ineiſi & decalvati. 2. Inter oculos veſtros] Juxtà frontem; alio autem in loco illa (Scriptura) dicit: capillos evellendo calvitium capiti ſuo inducant, 3. uti eſt inter oculos. 4. Verſ. 2. Quoniam populus ſanctus es] (Nempè) ſanctitas tua Eod. verſ. I. non ut ſeil. faciant totum caput, ſic- eſt 9. Sicuti in duobus illis Deuteromii locis, pauloò antè adductis, habetur. o. Hebr. — α απα, de quo argumento « pai vide Buxtorf. Lex. Chald. ol. 419. 1. Vel: ad alterum referatur, nempè in ien e en hnen i. e. ac ſi omnia (iſta verba) ſcripta eſſent uno in loco, ſic in notis pan nO p. loc. ut ita ſeptem perveſtigationes, de quibus paulò antè Rabtini, inde reſultent, quæ ordine recenſentur in dictis notis a r"“, quas vide sis ibrdem. . Scil. mortis genere; explicatio autem iſta in- de exorta eſt, quia hic bis uſurpatur verbum nen, confer. tractat. Talm. Bava mezia fol. 31. prout in non ne ad marginem allegatur, it. Sanhedrin, ſol 52.5. & fol1. 7i. a. . & fol. 111. b. & fol. 1I12. a. it. Temurab, Fol. 5. a. & fol. 8. a. & Chulin, Fol. 89. a. it. Schabbat, ol.-19 0. a. 2 Hebr. unn & 79. 2a. iſta, ut & ſequentia; usque ad: ywa NX ) i. e. peregrino, qui intraà portas &c. (v. 2 1. h. c.) ablunt hic à MSto 1. forſitàn ideò, quia pleraque, quæ hie usque ad dict. verſ. 2 1. h. c. in primis quoad animalia habentur, in Levit. cap. 11. v. 2. & ſeqq. reperiuntur, confer. intrà d. v. 2 I. H. c. n. 46. it. Spenceri de Legib. -Hebr. ritual. lib. 2. . 13. I. Confer. hic præ aliis P. FPagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac Jalkut Part. 1. fol. 27 8. col. 2. fin. . 2. Vide hie Gur Arjeh fol. 21I. col. 4. med. ac not. in pan Sh. loc. item not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 10 8. 6. med. confer. & tract. Bava batra, Fol. 10. a. & Avot, fol. 8. b. it. Je- vammot, fol. 1 3. 5. & fol. 14. a. & Maccot, fol. & Peſachim, ſol. 48. a. it. Maccot, Jol. 22. à. b. & Avoda Sara, fol. 2. b. S& ſol. 42. a. it, ſol. 43. b. G& ol. 44. b5. it. Fol. 48. . Hebr, Mw", in MSto z. pro es legitur: y mmu i. e. propter nomen ejus. † Confer. hic tractat. Talmud. Schabbat „fol. 20. a. 3. Prout Levit. c. 21, v. J. habetur, ubi vide not. n. 15. confer. & P. Fagii not. ad Paraphr: Chald. h. loc. it. Menachot, fol. 37. b5. 4. Id eſt: ut totum caput faciant calvum, ſicuti 151.5. & Beza, Jol- 32.6, it. Jevammot, fol. vi. dict. . 21. v. 5. n. 14. notata ſunt. Talm. Kidduſchin, fol. 3 5. 5. & fol. 3 6. a. 5. it. locus inter oculos eſt ſine pilis, vide, quæ ad Lcz AL.X viſi⸗ pimoge lem keci Ptura)) quis eo tatur hi Ceryud hendate e immm agit de Chaldai 1, Et Chalder notat ſy ſea:) — 5. Auti tonler, 36.. R Hebr. hac ſu hoxn cditube comeg⸗ dutzur hocfa per i Deoge Rliger n0t. in Chuli Avo i. er in t,cnoj 7. Verba textuſa Levit,e 4: ſS 3dlunt 1 Nen AN AV. — didum. tueris in⸗ ali. St, Verl.18, s eſt in. ktam in eat⸗ 1os flüei od Verl le icit: non caglt le⸗ Ancktitas tua E — gtis,usque 1d: galintta portas S10 1. fotſttn gesd Cicver la habentuhin juntur, confen ceri Ee Legib. 1ot 2d Paraph. ſol 171. fo. col. 4 mmed. Ne 9 nor adbrum conſet Ktlelt f zgatt ol.k.b it e⸗ ihacn 3, . ur /ubi ite ndt⸗ unyhnCili . ſ len calpin 11 . 9 („ ige, g a le lata lunt, CAb. XIV. DEUTERONOMII. 1379 eſt à patribus tuis ac proptereà elegit te Dominus. 5. le eſt] i. e. Omne, quod tibi feci abominabile, primogeniti, ut mactet illud in provincia, lem feci. Eod. verſ. 3. Omnis matula 7. non erit in ο Venit ac docet 5. Verf. 3. Quiegeid abominabi- * veluti qui ſcindit aurem (animalis) ecce res iſta eſt, quam tibi abominabi- hic (Scri- 6 ptura,) quòd non mactetur & comedatur (iſtud animal) propter illam maculam, ſi quis coquat caraem in lacte, ecce iſta eſt res, tatur hic (Scriptura) de illo comedendo. 8. quam tibi abominabilem fegi, dehor- Verſ. 4. Hoc eſt animal] Vetſ. 5. Cervus & caprea & dama 9.] Diſcimus (ex hoc loco,) quòd *Hτ11. e fera (compre- hendatur) ſub regula D i. e. pecoris, 10. diſcimus quoque, quòd pecudes & fe- ræ immundæ plures 11. ſint, quàm mundeæ, quia in omni loco (Scriptura) ſpeciatim agit de eo, quod paucum eſt. 12. 13. Steinbock † (linguâ Germanic.) Eod. verſ. 5. Rupicapra] (Dictio 5e vertitur) Chaldaicè Ri. e. rupicapra, (ſicuti in illo loco ) pdS i. e. capreæ rupis, Eod. verſ. §. Bubalus] (Dictionem NN Chaldæus vertit:) N ) (quæ vox ſignificat:) bovem ſylveſtrem, (nam) N& notat ſylvam, linguâ Syriacâ. 14. Verfſ. ficat:) Qp (al. Np) i. e. fiſſam ha 6. Quod dividit] (Verbum Nebſigni- bens ungulam, juxtà Targum ejus. Eod. verſ. LII 11 11 3 5: Sicuti mox in ſequentibus hujus verſus babetur, confer. hic tractat. Talmud. Kidduſchin, fol. S. 3. * Pebr. 77 aynw, poſt verba iſta in MSto 2. hec ſunt addita ;: 7 Ni n dehn hn &ni. e ſemen heterogeneorum ¶ & animal) ex coituheterogeneorum animalium prognatum ne 6. Sive: in urbe, nam dictio pe quæ hic habe tur, utrumque ſignificat, Judæi autem interdum hoc facere ſolebant in fraudem legis Divinæ, ut per iſtud vitium animal primogenitum, quod Peo debebatur, ex uſu ſacro in uſum privatum redigeretur, confer. Buxtorf Lex- Talmud, Jol. 1943. 3ac Gur Arjeh fel. 212. col. 1. fin. G not. in bon ne , loc. ubi tractat. Talm. Chulin, fol. 114.5. ad marginem allegatur, vid. & Avoda Sara, ol. 66. a, cœterà n poſt: - 1. e, in urbe, in MSto 2, additure ayna Wn i. e. caro in lacte. 7. Verba iſta: omnis macula in eo non erit, in teyxtu ſacro hic non leguntur; habentur autem Levit. 6, 22. v. 2 I. etiam iſta & ſequentia, usque ad: S2 i. e. dehortatis hic (Scriptura,) abſunt ½ MSto 2. 3, Nempè: ne caro illa vel animal iſlud comeda- tur, confer. hic not. in pan inov h. loc. 9. Hebr. Mon, alii vertunt: bubalum, uti autor Verſionis vulgatæ, conter, junii ac Tremellii not. h. loc. 10. Sive: jumenti, dicitur enim hic in textu ſacro? hoc eſt animal (v. 4. h. e.) & poſteà (v. 5. . c.) ſequitur: cervus & capréa &c. confer. quæ ad Levit. c. 11. v. 2. num. g. notata ſunt it. tract. Talm. Sevachim, ol. 34. b. & Cholin, ol. 71, 2. it. Ol. 7 8. 4. & Bechorot. fol. 7. a. 5. 11. Sic Hebr. —ann hic interpretor, confer. in- frà v. 13. h. cap. n. 33, ac n. 34. & D. Wagenlſ. Sot. p. 193. n. 7. . I2. Pauca enim faeiliùs numerari poſſunt, quàm multa, vide infrà dict. v. 13. h. cap. n. 34. & n. 35. confer. & tract. Talm. Chullin, fol. 63. a. b. ſicuti in pon mp ad marginem alle- gatur. 13. Sicuti Hiob. c. 39. v. 1. habetur, ubi vid. not. num. 1. 1 Sic exprimo hic a eX „ in MSto 2. legitur: mane, res eadem eſt. 14. De hujus vocis ſignificatione vide Buxt. Lex. Talm. Joſt 2 5 le 1380 DEUTERONOMII.B CAP. XIV. verſ. 6. Ungulam] (Linguâ vernaculà:) plante. 15⁵. Eod. verſ. 6. &t ſindens (Nempè,) quod diviſum eſt in duas ungulas, 16. eſt enim animal, quod fiſlam qui- dem habet ungulam; ſed non (penitùs) diviſum eſt illud quoad ungulas ¹7. idque (animal) immundum eſt. Eod. ver ſ. 6. In animalibus] Senſus literalis eſt, id, quod reperitur in animalibus, comede, hinc dicunt (Rabbini noſtri,*) quòd embryo i8. ermiſſus ſit ad comedendum,) dum mater ejus mactatur. Veri.7. (lngulam) bifi- datam] (Camelus)eſt creatura, cui ſunt duo dorſa & duæ ſpinæ dorſi, 19. dicunt Rab- bini: cur (iſtud hic) repetitur?(nimirùm) quoad animalia propter ννντ1äi. e. fiſ. ſuram, 20. & quoad volucres propter 1& i. e. cornicem, 21. quæ non dicuntur in Le- vitico. 22. Verſ. 8. Et cadaver eorum non tangetu] Rabbini noſtri (iſtud exponunt de fe- ſto ſolenni,23. quòd aliquis ſeipſum mundare debeat in feſto ſolenni, forſitàn admo- niti erunt (Iſraelitæ) per totum annum? lex dicit: quæ gravior eſt, ſacerdotes (ſolùm) admo- ſicuti in immunditie demortui hominis, nentur, non verò Iſraelitæ; 25. nonne multò alloquere ſacerdotes &c. 24. & magis quoad immunditiem morticini, quæ 157. Vel: plante ſeil. du pied, linguà Gallicaà, con- fer. Levit. c. 11. V. 3. n. 9. & not, in a O . oc. abſunt autem iſta: ungulam ] bplante, MSto 2. 16. Vide Levit. dict. c. 11. v. 3. num. 11. confer. & tract. Talm. Cholin, fol. 69. a. 5. & ſol. 77. a. & fol. 100. 6. 17. Prout in camelis, urſis, canibus &c. videre eſt, eaque animalia ſunt immunda, vide Levit. alleg. «. I1. v. 3 n. 11. à Hebr. Aran, ſic in MSto 2. hie additum repe- ritur. 1 ⅛. Sive: foœtus maturus, adhuc in utero jumenti exiſtens, Hebr. i, de qua voce vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 241 8. confer. & Levit. . 11. v. 3. n. 17. ac 1 Ot. in aors NmDo, ubi tractat. Talm. Chu llin fol. 69. 3. ad marginem allega- tur. 19. Hebr. M, de hac voce vide Buxtorf. Lex. Talm. fol. 2335. it. tract. Talm. Cholin, fol. 60. 5. & fol. 6 3. b. it. Bechorot, fol. 6. 5. & Nid- da, fol. 24. 2a. it. Megilla, Fol. 9. b. confer. & Gur Arjeh fol. 212. col. 2. med. ac not. in n-N WMD h. loc. & Jalkut Part. 1. Fol. 27 8. col. 4. princ. in MSto 2. poſt vocem MXανν ad. dita ſunt iſta: Wαπ o e nn ie enn i e. & proptereà videtur (id animal) ſciſſum ac 20. Quæ dictio Levit. dict. c. 11. v. 4. quoad ca- melum non habetur; LXX. tamen interpretes dict. v. 4. illam expreſſerunt, confer. num. 22. h. verſ. 21, Alii vertunt: milvum, ut idem ſignificet, ac ANX cum Daleth, quæ dictio Levit. alleg. c. 11. v. 14. habetur, confer. infrà verſ. 13. . cap. n. 2 8. & n. 29. 8& Jalkut Part. 1. fol. 278. col. 4. med. 22. Nam dictio nyben quoad camelum non ha- petur Levit. dict. c. I1. V. 4. ſicuti jam anteà n. Reſch in Levitjco allegato loco non habetur. ſed ibi legitur &απ cum Daleth, prout jam num. antec. 2 1. notatum eſt, 23. Hebr. a, nam tria feſta ſolennia, (de qui- bus vide Exod. c. 2 3. Verſ. 14.) dic untur à ju- dæis n)), confer. Levit. c. I1. v. 8: n. 25. ac Gur Arjeh fol. 212. col. 2. med. & not. in pR DWY b. loc. ubi Torat Cohanim ad mar- ginem allegatur, vid. & Jalkut Part. 1. ol. 27 . col. 4. circa fin- 24. Prout Levit. c, 2 1. v. I. habetur, ubi vide nof. n. 2. ſacerdotes itaque admonentur, non Iſrae- liræ, exceptis tribus feſtis ſolen nibus, de quibus num. antee. 2 3. dictum eſt, confer. n. ſeq.2 5. 15. Ratio cur IHfraelitæ ſolam cireà felta ſolennia ſiſſum. 20. b. verſ. dictum eſt; vox autem πιαπ cum CAI.) — goele⸗ Pnes 4 emilla neleni 11. G. z0, ſec lem adt turoecea vocet e⸗ nomen ſpeciati res ſint, Verl. 16 ] (A Verl1 — mottie notis lolenni nes ſua⸗ Cconfer. trad Donn 16,. Cer Pite k. 1 loe. ubi A, 1 140, a. 17, Conl 2. med il. Alüia Müxus, randul 1. deg Gia , ſol :3. 30 ld e gaiſtean Kkri exta M. ſugen n gui⸗ idgre ,guoc dryo 19, ant kab⸗ li e. ſl⸗ turinbe⸗ intdeke⸗ nadmo⸗ c 14, & )admo- wotticini; Ge — . uoa0 (a⸗ imerprete t. num, 276 n ſenißcet, Lerit,alleg. verl. 13.5. 1 fol. 17,0. enndon di⸗ m Antes . dien co hon babetur, utjam pum, hin,(de gli⸗ tuntut u- len 15 6. notin nimh ad mat- . iol. ijt⸗ ubi rigepor⸗ 1, no lir. bus, Gequibu nſec1 ., ſelis ſolennit we⸗ quæ levior eſt, (ſacerdotes ſolum admonentur, non verò Iſraelitæ?) Verſ. 1I. O.- mnes aves munäas comedetis] (Id dicit lex,) ut permittat (comedere) avem illam, quæ emiſſa eſt (in agrum) quoad leproſum. 26. Verſ. 12. Sunt autem beæ, quas non co- medeti] (Hoc dicit lex,) ut prohibeat (avem) mactatam. 27. Verſ. 13. Cornix ²8. Opica] (Avis H &ι) hæc eſt ει, ¹⁄9. eadem eſt ☚ eadem eſt —; 30. ſed cur dicitur nomen ejus — NWπ? quia NK£ i. e. videt excellenter; cur au- tem admonet te (Scriptura) quoad omnia (iſta avis) illius nomina? (nempè) ne de- tur occaſio 31. homini contentioſo diſceptandi, quòd (is, qui) illam prohibet, non vocet eam Nac ne is, qui venit, ut permittat, dicat: hæc vocatur —— N aut: nomen eſt — Natque iſtam non prohibuit Scriptura; 32. quoad aves autem 33. ſpeciatim tibi exponit (Scriptura*) immundas, ut doceat te, quòd aves mundæ plu- res ſint, 34. quàm immundeæ, idcircò ſpeciatim exponit id, quod paucum eſt. 35. Verſ. 16. Veſpertilio] (Linguàâ vernaculâ:) chauve ſouris. 36. Verſ. 17. Mergu- us] (Avis iſta ideò dicitur w, quia) i. e. prædatur piſces ex mari. 37. Verſ. 18. Atagen] (Dictio HD) notat) gallum ſylveſtrem, linguâ vernaculàâ: heru- motticinum tangere non debeant, adducitur in notis Pan nS, quia ſcil. Iſraëlitæ in feſto ſtolenni debent venire ad templum & oblatio- nes ſuas adferre, quocircà debent eſſe mundi, Confer. Levit, c. 11. v. 9. n. 23. & n. 25. vide & tract. Talm. Roſch haſchana fol. 16. b. uti in S- eoe ad marginem allegatur. 2 5. Quando ſcilicèt is mundatur, de quo vide Le- Vit. c. 14. v. 7. confer. not. in Snon now' h. loe. ubi etiam tract. Talm. Kidduſchin fol. 57. a. b. ad marginem allegatur, vid. & Cholin, fol. 140. a. 27. Confer. hic præ aliis Gur Arjeh fel. 2 12. eol. 2. med. 2 8. Alii aves illas N& ν επW vertunt: vultur & milvus, ſicuti autor Vulgatæ Latinæ ac P. Fagius tranſtulerunt, vide ſupra v. 7. h. c. n. 2 1. 29. De qua Levit, c. 1I1. v. 14. confer. & ſuprà dict. v. 7. h. c. n. 2 1. it. tract. Talm. Cholin, Jol. 23: a. b. & Bechorot, fol. 7. 6. 30. Id eſt: omnia iſta nomina eandem avem ſi. gnificant juxtà ſententiam Commentatoris no. ſtri exratione ab ipſo adducta, confer. hic Gur Arjeh ol. 2 I2. col. 2, med. ac not. in mnn noe h. loc. ubi tractat. Talm. Chullin fol. 6 3. a. 5. ad marginem allegatur. 31. Juxta. Hebræum: ne detur apertio Vel aper- tura oris, de qua phraſi alibi à me dictum eit. 32. Senſus eſt, quòd S. Scriptura varia iſta nomi- na, eandem avem ſignificantia, hic commemo- raverit, ne propter diverſitatem nowinum de- tut diſceptandi occaſio, quaſi nomina iſta non candem avem, ſed diverſas avium denotent ſpe- cies, in Gur Arjeh fol. 212. col. 3. princ. ſcri- bitur, quòd avis iſtius xy i. e. nomen proprium ſit ) &α & quòd inſuper tria ejusdem nomina hic à lege memorentur, nempè: π & *⅝. &. WWπ, onfer. & not. in om h.loc. 33. Nam quoad pecora & feras ſecùs eſt, horum enim plura ſunt immunda, quam munda, vide, quæ ſuprà ad v. 4. & 5. H. c. h. 11. & n. I2.n0 tata ſunt. * Hebr.Han, ſic in MSto 2. hic additum reperi- tur. 34. Hebr. 'ap, confer. quæ ſuprà ad v. 5. . n. II. notata ſunt. 3 5⸗ Nempè: aves immundas, quia illæ paucio- res ſunt, quam mundæ, confer. ſupraà dict. v. 5. h. c. n. 12. 36. Hebr. nowane, quam vocem alii: monedu. lam, alii aliter interpretantur, confer. Levit. c. 11. V. 18 n. 44. 37. Vide, quæ ad Levit. dict. «, 21. v. 17. n. 40. notata ſunt. 1382 DpEUITERONOMII. CAbF. XIV. herupha, 33. Cujus criſta eſt duplicata. Verſ. 19. Reptile alutum] Hæc ſunt (volati- lia) humilia, quæ reptant ſuper terram, 39. veluti ſunt: muſcæ ac veſpæ (ſive cra.- brones) & locuſtæ 40. immundæ 4. hæc vocantur reptilia. Vetſ 20. Omne vo- luore mundum comedeti] Non verò immundum, † venit (hic Scriptura,) ut addat præceptum affirmativum negativo, 42½. ſic quoque (dicitur) de jumentis: iſtud (ſc. mundum) comedetis, 43. non vetò jumentum immundum,, præceptum negati- vum, quod venit ex regula præcepti affirmativi, 44. vim habet præcepti affirmati- vi (idque lex dicit ideò,) ut transgreſſionem quoad illa (mandata) inducat tàm ratio- ne præcepti affirmativi, quam negativi. 4˙. Verſ. 21. Peregrino, qui intra portas tu- 2] Peregrinus 46. incola, qui in ſe ſuſcepit, ne idola coleret, is morticina comede- re poteſt. 47. Eod. verſ. 2 I. Quia u populas ſanctus es Domino] Separa 48. ten (Etiam) ab eo⸗ quod (aliàs) tibi Permiſſum eſt, res, quæ permiſſæ ſunt, & alii in illis prohibitionem exercent, * nequaquam illas * permitte coràm eis. Eod. verſ. 21. Ne „8. Conter. Levit. alleg. c. 11. v. 19. n. 5 1. de- transgrediantur præcepta, nempè affirmativum ſunt autem in MSto 2. verba iſta: linguâ ver. & negativum, vide Lcvit. c. 11. v. 44. n. 132. nacula: herupha. & n. 13 3. ubi habetur, quòd omne præceptum 39. Eadem, quæ hic, in Levit. di ct. c. 11. v. 20 negativum, ſi violetur, flagellationem mereatur, habentur, ubi vide not. n. 55. confer. & tract. confer. & Deuteron. c. 2 3. v. 2 1. n. 47. & Le- Talm. Maccot. Fol. 16.6. vit. c. II. v. 3. N. 1 9. & n. 19. 4%. Sive: cicadæ aut grylli, confer. Levit. alleg 46. Sive: proſelytus ineola, Hebr. a , de c. 11. V. 20. n. 5 6. ac V. 2 I. n. 58. hoc enim ſermonem hic eſſe ſequens Commen- 41. Sunt enim nonnullæ locuſtarum ſpecies mun- tatoris noſtri expoſitio eviacit, confer hic, quæ dæ, vide Levit. dict. c. 11. V. 20, n. 56. ac V. ſupfà ad v. 1. H. c. Sign. * dicta ſunt. 21. n. 5 3. confer. & Dn. Hiob. Ludolfi Com-47. Confer. hic Levit. c. 2 5. v. 3 5. n. 119. S P. mentar. ad Hiſor. 5thiopic. lib. 1. 4. 14. n. 96. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. it. confer. ubi hac de re plura. . hic tract. Talmudici, qui verſu præced. 20. Sign. Confer. hic tract. Talm. Schabbat, fol. 108.a. † notati ſunt. &. ol. 130. . it. Peſachim, fol. 21. 5. & Avoda 48. Sic interpretor hie verbum “ i. e. ſanctifica Sala, fol. 20. a. S fol. 67. 6. it. Cholin, fol. 9 7) in ene enn dei e. quo- 113-a. & 114.4. X 116. . it. Bechorot, fol. 23.] niam dictiom ſemper uſurpatur de ſepara- 5. öe Ketitut, fol. 21. a. tione, ſicuti in Gur Arjeb Fol. 212. col. 3. Pr. 42. Couter. Iuprà Deuteron. c. 12. V. 19. n. 77.] babetur, confer,not. in 'ar n, ubi Siphre & c. antec. 13 7 V. Ie n. 1. ad marginem allegatur, it. Jafkut Part. 1. Fol. 3. Prout Levit. alleg. c. 11. v. 3. habetur, con. 279. col. I. princ. & tract. Talm. Peſachim ol. 'fer. hic ſalkut Part. 1. Fol. 279. COl. I. pfinc. 24. 5. & Kidduſchin, fol. 57. 6. it. Menachot, 44. Id eſt? quod vim & effectum facti ſeu præce- fol. 10 I. 5. & Cholin, l. 115.5, it. Fol. 116. pti affirmativi continet, ſic verba iſta: ann, a. & Bechorot, fol. 10. 2. e'„5 9h quæ hic habentur, explico, confer. X. Id eſt: ali eas prohibere ſolent, vel res illas pro quæ ad Levit. c. 1. V. 4. D. 55. & 24 Deuteron. prohibitis habent. c. 23. V, 21. n. 46. notata ſunt, vide & Deute- ** Hebr. ahbn nn 7, à rad. vn ſeu Pa; ron. c. 25. V. I, n. 4 . abſunt autem iſta“ MsSt0 1, 45. Videlicèt, ut illi, qui contta iſta faciunt, duo 54. lde CAb. N— Nech⸗ cipian precel anlam 90, qu las urer allurg⸗ Hince medes cima4 — 49. Ilta liogis 1as in „ 19. tita ſa lchia, dic ter in Dum.: Cor 3 8 S . 4.5 Biavan terræ vay⸗ ſeniße n,c vemus 70N dis 10 kut,1 CN — unt volat. (Gwe cta. 1a) ot addat u iltud . Ntum negati⸗ Pti alhemati. cattäm tatio. rd portatti. cina comnede-. Para 49, e alii in illis Bod verl.21, Ne — mpdaffitmatifum Omne pfæceptüm Pionem merezlur, 11, m47. Le⸗ 19. jebr. n , de lezvens Commen; 1, conſet hic, gue „3 . n. 119. à. 1 b.loce 1t clſet . uprecec⸗ 10. gn. nb ie⸗ ſanctifea v wie guo⸗ upatnt e ſeheti⸗ ol, 111C01,3. Pr. - n wo, dbi diphle 31 kut bat. 1 0l⸗ falmn. elachim /0l: F7. 5, it Mendehot, ii bit ſohlis⸗ ent, ſelte, ilishlo nd Wen N 1, CAP XIV. DEUTERONOMII. 138 Ne coquas hædum] Tribus vicibus (ſcriptum eſt 49. in lege: 3i. e. hœdus,) ut ex. cipiantur 50. feræ 51. & aves 52. & pecora immunda. 53. Eod. verſ. 2 I. Ne coquas badum] Verſ. 22. Decimando * decimabis] Quidnam res iſta cum altera, (quæ præceſſit, commune habet? nimirùm) dixit eis Israeélitis Sanctus ille Benedictus: ne anſam mihi præbeatis, ut coquam 5S4. hœdos proventus, dum illi adhuc ſunt in vi- ſceribus matrum ſuarum, nam ſi vos decimas non præbueritis, prout decet, (tune) e- go, quando propè eſt, ut matureſcant (fruges,) producam ventum orientalem, qui il- las uredine tangat, nam dicitur: & (arvum) tactum uredine, antequàm in culmum, aſſurgat, 5. atque idem eveniet quoad primitias. 56. Eod. verſ. 22. Qaotannis] Hinc eſt, quòd decimas non præbeant de novo ſuper vetere. 57. Verſ. 23. Et co- medes & c.] Hæc eſt decima ſecunda, 58. nam jam anteà didicimus, quod alia de- cima danda ſit Levitis, dicitur enim; quando accipietis de filiis Israzi &c. 59. & . . dedit 49. Iſta. quæ hic incluſa funt uncinulis, explica- tionis gratia hic addese volui idque juxtà no- tas in .O- , confer. quæ ad Exod. s. 23. § 5. Sicuti 2. Reg. c. 19. v. 2 6 habetur. 56. Nempè: ſi illas non obtuleritis, etiam ipſæ comedent ſeu conſument fruges veſtras, ſic in V. 19. . 9 3⸗ & ad Exod. c. 34. V. 2 6. n. 9 3. no- notis a m p. loc. exponitur, ubi vide ſis teta ſunt, it. Schabbat, fol. 130. a. & Kiddu- Hebræa. S S lchin, ol. 5§ 7. 6, 157. Id eſt: haud moram faciant, quo minus ſin- 50. Sic juxtà Gur Arjeh ol. 2 12. col. 3. princ. 1 . . . . verbum: O)o hic interpretor, confer. not. in bpaN “ h, loc, ubi tract. Talm. Chullin fol. II3. a. ad marginem allegatur. 5I. Confer. infrà Deuteron. c. 1 8. v. 3. n. 1¾. 72. Rationem vide in Exod. c. 34. V. 26. ubi con= fer. Dot. n. 83. 53. Reſpectu trium iſtarum ſpecierum animalium ter in lege ſctipta eſt vox i. e. hœdus, vide num. antec. 50. b. verſ. Confer. hic tract. Talm. Schabbat, Fol. 119 2. & Succa, fol. 36. a: it. Roſch haſchana, fol. 2. 3. S Taanit, Fgl. 9. a. it. Sota, fol. 41. a. & Bava mezia, fol. 9 8. b. & Bechorot, fol. 53:b. 54. Id-eſt: ut auferam vel conſumam proventus terræ, ſie juxtà notas in a m verbum 9aâ i. e. ut coquam, hic expono, nempè, quòd ſigniſfieet M i. e. ut conſumam vel prohibe am, cœterum εaa ν d i. e. hoedi pro= ern nen en RW i. e. in culmis ſuis, quxque prepè ſunt, ut matureſcant, prout in di- clis nolis pen habetur, confer. Jalkut Part, I. Fol: 279,col. I. med. ðè gulis annis decimas ptæſtent, ne decimas anni veteris ſeu præteriti cum decimis anni novi ſive inſtantis cumulent atque ita tardent, ſed ſingu- lis annis illas debito tempore præſtent, conter. hic c. ſequ, 15. V. 20. u. 7I. & Deuteron. cap. 26. V. 13. l. 52. it. P. Fagii nor. ad Paraphr. Chald, h. loc., ac Gur Arjeh fol. 2 12. col. 3. med. & not. in on no h. loc. nbi Siphre & tractat. Talm. Roſch haſchana fol. g, a. b. alle- gantur, confer. & tract. Talm. Bechorot, fol. 5 3. b. & fol. 54. b. 58. Vid. P. Fagius ad Paraphr. Chald. h, loc. ut & Junii ac Tremellii not. h. loc. confer. & Le- Vit. c. 27. v. 20, n. 7 5. & n. 76. it, Deuter. c. 12. V. 6. n, 20. vide & v. 2 7. h. c, n. 65, & verſ. 29. D. 73. it. c. ſequ. 1 5. verſ. 20., num. 73, ac Deuteron. c, 26. V. 1 2. D. 3 5. & n. 3 6. & v. 1 3. n. 42. 3 59. Sicuti Numer. c. 1 8. v. 26. habetur, confer. ventus, dicuntur hic fruges, quæ exiſtunt n hic tract. Talm. Bava mezia, Fol. 9 9. b. & Jo- ma, fol. 76. a. it. Roſch haſchana, fal. 5. b. S& Maccot, fol. 1 8. a. & ol, 19. a. It. Schevuot Jol. 22. 56, & Sevachim, fol. 29. b. it, Menachot, Jſol. Mmm mmm mm „ 1384 DEUITERONOMII. CAb. XIV. dedit eis (lex) facultatem co comedetis eam in omni loco, medendi eam (decimam) in omni loco, nam dicitur: & 60. velte invito (igitur) hæc alia eſt decima. Verſ. 24. Càùm benedixerit tibi] Ita, ut proventus major (ſive amplior) ſit, quàâm ut ille portari oſſit. 61. Verſ. 26. In omnibus, quæ deſederat anima tua] Generale 62. (hic ha- betur.) Eod. vers. 2 6. Quad bovem & pecudem ac vinum atque potum inebriantem] Speciale (ſive particulare quoad cibum ac potum hic habetur.) Eod. vers. 26. Ee in ommnibus, quæ petierit anima tua] Redit (hic Scriptura) & generatim complectitur id, quod (anteà) ſpecialiter 6z. dixerat; exponitur autem , (quòd ſit) partus terræ 64. & quicquid convenit cibo hominis &c. eum] Quòô minus ei des deci mam primam. Verſ. 27. Et Levita &c. ne derelinquas 65. Eod. verſ. 27. Quia non eſt ei pars &ò hereduastecum] Excipiuntur ſpicilegium, res per oblivionem relicta 66, & an- gulus 67. atque commune, de atque tibi, nec decimationi ſubjacent. 69,. 68. nam etiam in iſtis eſt ei (Levitæ) pars tecum, perin- Verſ. 2 8. A finetrium annorum] Veni ac diſce, quòd ſi (aliquis) cunctetur, quo minus decimet decimas ſuas anno primo & ſecundo quoad intermiſſionem, 70. is removeat illas ex domo anno tertiòô. 71. Verfſ. Fol. 67. a. S& Temurab, fol. 2 1. a. 6. & Keritut, ſol. 4. b. 66. Peout Numer. dict. c. 1 8. v. 3 1. habetur, con- fer. ſupra Numer. c. 12. v. 6. n. 2 1. 61. Nempè: ad urbem Hietoſolymam, confer. Jucii ac Tremellii not. b. loc. ut & not. i n mem WD b. loc. it. tract. Talm. Peſachim, ol. 36. b. & Bava mezia, fol. 5 3. b. it. Sanhedrin, fFol. 112. b. & Maccot, Foh. 19. b. 62. Nimirum in genere omnis cibus ac potus hie comprehenditur, cenkfer. c. ſequ. 15. V. 2 1. n. 77, it. tract. Talm. Berachot, fol. 47. b. & Schabbat, Fol. 12 8. a. it. Eruvin, Fol. 3 1. 6. & Feſachim, fol. 35. 6. & Succa, Fol, 41.6. & Kid- duſchin, fol. 11. b. it. Bava kama, ol. 9 , a. S& Bava mezia, fol. 42. a. 5. & fol. 47. 5, it. Be- chorot, fol. 20. b. 63. Confer. dict. c. ſequ. 15. v. 2I. n. 7 8. ac Gur Acjeh fol. 212. col. 3. med. ac not. in apor NS, ubi Siphte & Bava kama ol. 6 3. a, ad marginem allegantur, confer. & Joma „Jol. „6. a. S& Naſir, ol. 3 5. b. it. Bava mezia; fol. 45. 1. & Schevuot, fol. 23. a. & Eruvin, ol. 27. b. 64. Id nonnulli Rabbini intelligunt de pecudi- bus: PNN ih.N ra i, e. qu'a pecus vocatur pattustertæ, ſic in capite ſeptimo tracta⸗ . tus Talmudii Bava mezia habetur , quoiin- cipit: hâνhbhee *r, prout in Gur Arjeh fol. 2 12: col. 3. med. allegatur. 6 5. Confer. ſupra v. 2 3: H. c. n. 5 8. it. Gur Arjeh fol. 212. col. 3. fin. ac not. in a “, ubi Siphre ad marginem allegatur, cenfer. & tract. Talm. Jevammot, ſol. 62. . & Succa, pol. 27 5. 66. De qua vide Leyit. «. 19. v. 9. 67. Nempè: agri, vide Levit. dict. c. 19. v. 9. confer. & R. Salomo ad Eſai. «. 3 3. v. 6, & ad Hiob. c. 3 1. V. 3 8⸗ 6S8. Vel: liberum, quod cuivis proſtat, Hebr. 5. uti bic habetur, intelligitur autem ager communis & publicus omnibus; abeſt autem i- ſtud: e à4 MStoz. . 69. Contfer. hic Gur Arjeh fol. 2 12. col. 4. princ. ac not. in N h. loc. 70. Id eſt: anno ſecundo, qui eſt poſt annum in- termiſſionis, Hebr. Dnw, confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. v. 2 3. F. c. & Junii ac Tremellii not. h. loc. it, Deuteron. c. 26. v. 12. n. 33. vide & num. ſequ, 7 1. abeſt autem iſtud: aupv4½ MSto z. 71, Nempè: qui eſt poſt annum intermiſſionis, vide, quæ num. antec. 70. h. v. notata ſunt, confer. & c. ſequ. 1 5. v. 2 0. n. 75. ac Deute- ron⸗ dict. c. 26. Ve 12° n. 29. & n. 34° Ir H CAl. M Verl. 29 ertgrinu iſto anno cimam le 1 at ſat abeas Hie liſti & co⸗ 4Ablolreri l da ter iſta elt a termilior crjusgoee — 719 Cogter. 4c not, in 73. De guz Hebr x i. te, come Asto , 74. Vige ). ie, el Adarin Hebr. d 76. Quam Deuteron 77. Nenpe, ſecnncdi Puinc. ze Hebr, do NN d cibum Inr ebr, R Peritor, AXV. lcitur: & Verl 24. leporteti (hic ha⸗ rianen 26. Btin lectitoic, attutsterre⸗ Serelingnat 1 e ei e 66, & al- cumperin⸗ in Veni noprimo & tert. 1. Vetl. ur, quo iil⸗ in Gur Anen 1 1., Gur Aren U wov, ubi coner, tlalt. uecuſolr , , 3 . 6, & Proltat ‚Hehr. itun autem 49et 1 belt Autem1 11. e0. 4,rine⸗ polannum in⸗ hle lic . lagi ,a & Jupii 14 Pel alen ilii migtemiſonis , . potata ſunt, 1. 7 , Deuts⸗ K 1,34 7:1. Conter. hic Gur Arieh fol. 212, col, 4 .Princ. 73. De qua ſupra v. 2 3. h. c. n. 59. ti. e. et decimam fecundam. 76. Quam dimidium Cabi &c. vide, quæ infra ad CA. DHUTERONOMIJI. 1385 Verſ. 29. Et veniat Levita] Ut auferat decimam primam. 72. Eod. verſ. 29. Er Peregrinus & pupillu] Et auferant decimam ſecundam, 73. quæ eſt pauperis 74. pro iſto anno nec tu illam debes comedere Hieroſolymis, 75. ſicuti comedere debes de- cimam ſecundam duorum annorum. Eod. v. 2 9. Et comedant & ſaturentur] Da eis, * ut ſaturentur, hinc dicunt: non minas dant pauperi in arce &c. 76. tu autem abeas Hieroſolymam 77. cum decima † anni primi & ſecundi, quas (hactenus) diſtu- abſolveris decimare. 78. Iiſti & confitearis (ita:) amovi ſanctum de domo, veluti explicatur in (textu ***) cùm CAP. XV. Erſ. I. A fine ſeptem annorum] Forſitàn ſeptem anni dati ſunt cuilibet mutuo danti? lex dicit: appropinquat annus ſeptimus; 1. quòd ſi tu dixeris: ſep- tem anni (dati ſunt) cuilibet mutuo danti, ut unicuique mutuo det, quomodo iſta eſt appropinquatio? 2. ecce diſcis, quòd ſeptem anni (ſint) juxtà numerum in- termiſſionis. 3. Verſ. 2. Remittat omnis creditor manus ſuæ] Remittat manum unius- cujusque creditoris. 4. Verſ. 4. Enimperò non erit inte egenus] Atqui illa (Scriptura) Mmm mmm mm 2. illic 7 8. Sicuti infrà Deuter, c. 26. v. 12, habetur, ubi vide not. n. 29. & num. 44. SððU I. Sic infrà v. 9. h. s. habetur, confer hie b. Fsgii not. ad Paraphr. Chald. . loc. ubi obſervat, fi- nem ſive exttemitatem anni ſeptimi hic accipi Pro initio ejus, vide & Exod. c. 2 3. v. 19. n. 96. . Vel: quomodo diei poterit de illo appropin- quatio? de qua infrà dict. v. 9. h. c. appropia- quatio enim illa de minori, quam ſeptem anno- “ rum ſpatio dicitur, confer. P. Fagii not. ad Pa- 75. Confer. hic Gur Arjeh ſol. 2 12. col. 4. princ. raphr. Chald. h. loc. ubi plura, vid. & tract. ac not. in Pnm Pow b oc. TLaltm. Erachin, fol. 2 8. 5. XX Pebr. 7 in, iſta & ſequentia, usque ad: 3. Vel :ratione numeri intermiſſionis, Hebr. DN& etu autem abeas &c abſuntMStI. SS, non autem ratione vel intuitu mutui da- tionis; intelligitur autem hoc loco intermiſſio Deateron. c. 2 6. V. 12. n, 40. notata ſunt. terum mobilium, vide Levit. c. 2 5§. v. 1. num. 77. Nempè, ut ibi comedas decimas anni primi & 3. coater. Jalkut Part. 1. Fol- 2 o. col. 3. med. ſecundi, conter. hic Gur Arjch fol. 2 12. col. 4. 4. Hebr. vya ya hw, in utroque MSto omittitur Princ. ac not. in on no b. oo. vox: V, ut juxtà hanc lectionem ſenſus ſit: Hebr, Wyna, in MSto I. locus iſte ſic legitur: remittat manum omnis creditor, confer, hic Gur NX i,ν nter —rN) i. e. ac comedas Arſeh Fol. 212. col. 4. med. ac nor. in cibum anni primi &c. N h. loc. it. tract. Talm. Mocëd taten, r Hebr. Mw)n, ſic in MSto 2, hic additum re. 6l. 2.5. & Gittin, Jol. 36. a. & fol. 3 7. b. it peritur. Kid- ac not, in bon enew h, loc. * Hebr. &an iſtud & ſequentia, usque ad: o& i. e, comedere (Hieroſolymis &c.) abſunt 4 MStOoID Z 74. Vide P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. v. 2 2, b. e, ubi plura de decimis pauperum, in MStO2. poſtn)y 77 j. e, pauperis, additur: dun Wwy 1386 DEuTERONOMI.‚. CAP. RVv. (AMF/E illic 5. dicit: quia non deerit egenus; ſed * (hoc ita intelligendum eſt: ) quando 7. e vos facitis voluntatem Dei, egeni erunt inter alios, non verò intervos; ** aſt quando tuo es non facitis voluntatem Dei, egeni erunt inter vos. Eod. verſ. 4. Egenus †] (Dictio funtut N ſignificat eum,) qui tenuis eſt propter aſſlictionem; 6. ac notat ) d illum, i gl qui 2N&N i. e. deſiderat 7. omnem rem. Verſ. S. Si tamen audiendo audiveris (tam)t Tunc non eritin te egenus. 8. Eod. verſ. 5. Audiendo audireris] Si- quis audit mo- (lcitut: dicum, eum audire faciunt multum. 9. Verſ. 6. Sicutidixit tibi] Sed ubinam dixit? en 3EI tandem (nempè in illo loco:) benedictus eris in urbe. 10. Eod. verſ. 6. Et mutuo * bus, 19, dabis] Omnis dictio N id eſt: mutui datio, quando cadit in eum ‚ qui oN mutuo dat, induit ſignificationem (formæ) DD, veluti (accipitur in illo anquan loco:) QN) id eſt: & mutuo dabis, 11. NRPVT id eſt: & mutuo dabis id⸗ ſub pignore; 12. ſi verô diceret: AOU) 13. iſtud conveniret — b etl. i. e, ei, qui mutuo accipit, ac ſi diceret: AN i. e. & mutuo accipies. Eod. verſ. G6. ilum cn Et mutuo dabis gentibus] Forſitàn mutuo accipies ab iſto & mutuo dabis alii? lex (hic) ſeill⸗ dicit: tu verò non mutuo accipies. Eod. vetſ. 6. Et dominaberis gentibus multis] lana e Forſitàn aliæ gentes tibi dominabuntur? lex (hic) dicit: & tibi non dominabuntur. bit 14 Verſ. 7. & fuerit in te egenus] Qui deſiderat, 14. is primo eſt loco. 15. Eod. verſ. mun) 5 7. Ex keyai idduichin, fol. 3 8. 6. & Bava batta, ol. 45. b. habetur, ideé expefitio iſta inde nata eſt, vide it. Maccot,, fFol. 3. b5. not. in om ne h. loc. abſunt autem verba i- — 3. Nempè: infra v. 11. p. c. confer. Lighitfoot. ad ſta: tunc non erit in te egenus, in Hebræo ab 16.lslCii Marci c. 14. V. 7. p. 64 ⁸. edit. Lipſienſ. troque MSto. ad Deun „X Hebr. N̈, in MSto I. pro eo legitur: WM i. e. 19. Expolſitio iſt inde provenit, quis verbum yne na ſun. ſieuti, in MSto z. habetur: X N 1. e. ecce in textu ſacro hic repetitus, confer. hic Jalkut 17, Viden quomodo ſeil. id intelligendum ſit, confer. hi Part. I. Fol. 2 80. col. 4. circà fin. it. ſupra Deu- (conier. rract. Talm. Taanit, ol. 2 1. 2. & Bava mezia, ter. c. 1 1. V. 1 3. Sign.* 19. Conte l. 30. a. & Fol, 3 3. 2. it. Sanhedrin, fol.64. b.]1I0. Gicuti Deuter. c. 2 8. V. 3. hobetur. hiiſta: A Hebr. —a &, abſunt iſta hic ab utroque * Hæc verba: & mutue dabis, usque ad: & mu- Hihtzo MSto. tuo dabis gentibus, abſunt hic in Hebtæo ab u- 19. Km Hebr. o iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: troque MSsto. pon te nn — o i. e. ſi tamen audiveris &c. (V. 5. D. II. Prout Deuteron. dict. c. 2 8. V. 12. habetur⸗ afüiciari⸗ c.) abſunt 4 MSto I. hoc loco; habentur autem 12. Sicuti hoc verſu 6. habetur. aWtemi poſt verba: audiendo audiveris. 13. Nempè non in Hiphil, ſed in forma Kal, ſie⸗ i e. en S. Vel: qui attenuatus eſt propter paupertatem, uti sccipitur vayn i, e. mutuo accipies, prout Bayvam confer. Exod. c. 23. V. 6. n. 40 & P. Fagii not. eodem hoc verſu habetur. argin ad Paraphr. Chald. . loc. it. Jalkut dict. Part.]14. Nempè: Pa n i. e. qui magis egenus Confer 1. ſol. 2 80. col 4. med. eh, is &œte is præferendus eſt, ſic in not. mneS in, 7. In Exod. dict. c. 2 3. v. 6. . 40. VOX Pnd Inde] non b. loc. exponitur, confer, ſuptà veiſ. 4. 1, Ser deducitur, quia aj j. e. vult ſive deſiderat, b cap. n. 7. guæ gt confer. infrà Deuter. c. 24. V. 14. De 33. vide & 15. 19 eſt: præ cteris ejus habenda eſt ratio, co- 1. Fenſll vetſ 7. h. cap. n. 14. . teris ille præferendus eſt, ut ei ſubveniatur, cog- pn ie⸗ 3. Quoniam patticula 7), quæ eſt exceptiva, hic] fer. num. 17. h, ver e in . . — A.. W. — ) uando quando (dicio Willum, Audineriu Auditmo⸗ nam dixit d t Mutt0 5 cum, gai tut in ilo utud dabir e od, Nefl. 6. i lex ic) ibu multi minabuntar. od. verl. e nataelt, vids auten verbal. in Hebræo ¹5 in eibunn n ler hice ,alkat it hts Den⸗ etut. gue à u. ja Hebtao ao u⸗ * V. 1 21 habelur⸗ ſorma Nilſe⸗ acigies, golt gui magis egenns , ſc in not. ⸗ pler ſupti ſeil 44 enda elkraio cc⸗ ſabſelinmech. * 7. Ex ano inter fratres tuos] Prater tuus ex patre tuo i6. præferendus eſt 17. fratri tuo ex matre. Eod. verſ. 7. (Intrà unam) ex portis tuis] Pauperes urbis tuæ præfe- runtur 18. pauperibus urbis alterius. Eod. verſ. 7. Non obſirmalis] Eſt tibi ali- quis, qui dolet, ſi dederit, idcirco (hic) dicitur: non obgrmabis (animum tuum, eſt (etiam) tibi aliquis, qui extendit quidem manum fſuam, ſed occludit eam, ideo (hic) dicitur: non occludes. Eod. veri. 7. A fratre tuo paaupere] Si tu non dederis ei, tandem & ipſe frater eris egeni. Verſ. 8. Aperiendo aperies] Etiam multis vici= bus. 19. Eod. verſ 8. Sea aperiendo aperies] Ecce (particula:) 9 uſurpatur (hic) pro ☚ι πι. e. ſed. Eod. verſ. 8. Mutuando * matnalis ei] Si ipſe nolit habere- tanquàm donum gratuitum, 20. des ei ſub mutue. PEod. verſ. 8. Quentum ſatis eſt indigentie cjus] Non autem tibi præceptum eſt, ut illum divitem facias. Eod. verſ. 8. Id, cujus indiget] Etiam equus, cui ipſe inſideat, (ei detar,) & ſervus, qui ant& illum currat. Eod. verſ. 8. Ei] Hac (particulà: ' innuitur) foœmina, 21. atque ſic illa/Scriptura) dicit: faciam H i. e. ei adjutorium coràm ipſo. 22. Verſ. 9. Et elamaverit * contrà te] Forſitàn hoc eſt præceptum? 23. lex dicit: & non clama- bit. 24. Eod. verſ. 9. Et erit tibi peccatum] Omninè 25. etiamſi (alter ad Domi- num) non clamaverit, ſi ita (ſeſe res habet,) cur dicitur (hic) & clamaverit conirà te? (nimirùm) accelero ego (inquit Deus) poœnam propter clamantem magis, quàm Z Mmm mmm mm 3 con- 16.18 ICtis dicitur frater conſanguineus, conter. quæ ad Deuteron. cap. 13. Verſ. 7. num. 19, nota- ta ant. S 17. Vide num. antec. 15. h. verſ. & num. ſequ. 18. confer. & not. in nan ne b. bH65. 18. Confeg, num. aatec. 17. H. verſ. cœteritn ver- ba iſta: pauperibus urbis alterius, abſunt hic in Hebræoab utroque MSto. 19. Si multi ſint pauperes Vel ſi creb:ò venerint; non tamen temet proptereà fubtrahas aut tædié afliciaris, vide infrà v. 10. h. cap. n. 2 7. exgofſitio autem iſta hinc nata eſt, quoniam verbum ine i. e. aperuit, hic repetitur, confer. tract Talm. Bava mezia fol. 3 I.: b. ſicuti in a r a marginem allegatur. Confer hic tract. Talm. Ketubot, fol. 67. b. & — Gittin, fol. 37. a. it. Bava mezia, /Ol. 3 1. b. 2 6. Sive: tanquàm donationem aut eeemolynam, quæ gratis datur. 21. Senlſus eſt, quòd aliquis obſitidus ſit, α ie i. e. ut ei (proximo fuo) uxorem procuret, ſic in notis a ne . loc. exponitur, SanN n. n d re wee w i,equo- niam uxor ei propriè convenit magis, quam onmnes (aliæ) poſſeſſiones, ſicuti in Gur Arjeh Jol. 2 12. col. 4: med. habetur. 22. Uti Geneſ. cap. 2, verſ. 1 9, habetur, ubi vide natas. *„ Confer. hic tract. Talm. Scheviit, fol. 46. b. & Ketubot, Yol. 6 8. a. it. Sota, ol. 47. . & Gittin, ol. 36. a. & Bava batra, fol, 10. a. 13. Nempè, ut quis ad Deum clamare debeat con- trà proximum ſuum, qui adeò durus eſt & mile- tieordiâ caret, vid. num. ſeq. 24. 24. Sicuti infrà Deuteron. c. 24. v. 15. habetur, non contiaetur icaque hic bræceptum No i. e. ut clamer ad Dominum, ſic in Gur Ar- jeb fol. 212. col, 4. med. exponitur, contfer. num. antec. 2 3. & jalkut Part. I. Fol. 2 1. col. 1. med. & fin. . 25. Vel: omni modo, ſic iſia: oy 55 hic imerptetor, ut ſenſus ſit: quamvis aliquis non clamaverit ad Dominum; tamen id alteri, qui duto & im miti corde eſt, erit peccatum, eonter, hic tract. Talm. Maccot, fol. 3. . & Sanhedrin, ol. 109. a. it, Ketubot, fol. 68, a. 1388 DEUTERONOMII. CAP. XV. conttâ eum, qui non clamat. 26. Verſ. 10. Dando dabis ei] Etiam centies. 27. Eod. verſ. 10. Ei] Inter ipſum & te. 28. Eod. verſ. 10. Nam propter rem iſtam] E- tiamſi (ſolum) dixeris, 29. te daturum eſſe, tu dictam mercedem recipies unà cum mercede facti. 30. Verſ. 11. Mrcircò] (Verba iſta: 12 O hic idem valent, ac) 12 ³381 i. e. propter iſtud. 31. Eod. verſ. II. Dicendo] Conſilium in commo- dum tuum 32. tibi do. Eod. verſ. II. Hatri tuo egeno] Cuinam fratri? (nempè:) egeno. Eod. verſ. 1I I. Egxeno tuo] (Dictio 09) cum uno Jod ſignificat egenum unum; aſt cum duplici Jod (ſignificat) duos (pluresve) egenos. Verſ. 12. Si vendatur tibi] (Nempè) per alios, de illo, quem vendit domus judicii 33. propter furtum, ab ipſo commiſſum, loquitur (hic) Scriptura; ſed ecce jam anteà dictum eſt: ſi emeris ſervum Hebræum, 34, atque (ibi etiam) de illo, quem vendit domus judicii, Scriptura loquitur, * ſed (id hic repetitur) propter duas res, quæ hic aliquid novi habent; 35. una eſt, quia (hic) ſcriptum eſt: aut Hebræa, quæ etiam ipſa ſextò annô (completò libera) egreditur, 36. & quidem non illa, quam domus judicii vendidit, quoniam fœmina non venditur propter furtum ab ipſa commiſſum, 3 7. dicitur enim: propter furtum, ab ipſo 38. commiſſum: non veròô propter furtum ab ipſa commin . um 26. Confer, Raſchi not. ad Deuter. c. 24. Verſ. 15. p. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, con- ubi ferè eadem, quæ hic, notata ſunt, vide ibid. ker. & tract. Talm. Berachot, oh 3 4. . & Schab- num. 39. it. Jalkut Part. 1. fol. 2 81. cOl. I. cir- bar, ol. 63. a. & ol. 15 1, . rit. Taanit, Fol. 2 1.2. cà ſin. . i 32. Confer. Hic Gur Arjeh fol. 212. Coſ. 4. circà 27. Id eſt: multis vicibus, confer. quæ luprà ad verſ.] fin. ae not. in man nev' , i0c. ubi etiam Siphre 8. h. cap. num. 19. notata ſunt, vide & not. ad ad marginem alleg atur. librum Prec. Jud. p. 2. p. 2 6 5. 3. med. ac D. 33. Conter. Exod. g. 2 I. V. 6. n. 32. & Gur Arieh Wagenſeil- ot. pag. 106 1. it. Jalkut dict. fol.] fol. 212. col. 4. med ac not. in wam z., 2 9 1. Col. I. fin. & Bava mezia, fol. 3 1. b. & ubi tract. Talm. Kidduſcehin Jol. 14. b. ad mar- Schevuoth, fol. 25. a. inem allegatur. 2 9. Id eſt: clam, quamvis nemo, niſi Deus, vide- 34. Sicuti Exod. dict. c. 2 I. V. 2. habetur, ubi vide rit, quòd tu alteri dederis, nec ulli adlint teſtes. not. n. 1 5. conter. hic Jalkut Part. 1. 701. 2,⅝I. eonfer. Matth. c. 6. v. 3. 4. Hebr. a) n in col. 2., med. . . utroque MSto jegitur 1. Ja i. e. inter te S. * Tebr. Aann res, abſunt iſta hic ab utroque ipſum, tes eadem eſt. . . MsSto. . . . 29. Quoniam hic ſcriptum eſt: n ennn n i. 3 5:. Ac quæ aliquid ſpeciale cominent, de quibus e. propter verbum iſtud, ideò Rabbini bic expo- in loco Exod. c. 2 1. v. 2. nihil eſt dictum, con- nunt, quòd, etiamſi quis ſolum dixerit, ſe datu- fer, infrà n. 40. h. verſ. ubi altera res ſpecialis ſi⸗ rum eſſe, is mercedem recipist, wide nor, in ve nova habetur. narm new b. loc. gonfer. S& tract. Talm. Schab 36. Sicuti hoc verſu 12. habetur, hæc eſt una res, bat, fol. 151. ö5. confer. infrà n. 40. h. verſ. 12. o. Ideſt: non ſolùm factum ipſum ſive datio; 37. Conſer. hic D. Wagenſeil. Sot. p. 447. princ, ſed etiam verbum non deſtituetur mercede apud ac p. 45 7. n. 9. & p. 45 8. n. 10. & 11. Deum. 13 g. Proht Exod. c. 22. v. 2. habetur, ubi vide not. 1. Vel: proptereà, propter hancrem, vide Gu num. 17. cœterum verba iſta: dicitur enim &. Arjeh fol. 212, COl.4. med. ac not. in a usque CAl. X — ſam; ſe cet hie⸗ 39. ip⸗ Gicitur: Pay) n ſoci ſenl nunt, 4 Depecuu nili iſta benedis cialig, qux ſub c Cocei pari, Verl. 1 plicari) (quocir⸗ — sque Hebtæc ulchin 39. Nem 21. . 4 1, Keil 0 2. hie 30 40. deqi⸗ ſpeciale Verl. dis 2Imco trac, ba 41¹. Corſe loe. ul 46 Cum in notis lte,cum iſlum r ſuperbi Antur ſi terüm y adfunth 4 ledr, 5 Ah. Xy. — tles, 27, lan] b. unacum eut, ac) commo⸗ nempe:) egenum l. 12. & proptet omeſt:ſ us ſadicii, quidnori extann endicit, iturenimm: ſacommiſ- ſum — egatur, con-⸗ 5 1, Zehub⸗ ninfola , CoOl. 4. elle gietinm dihle à GCur Ariel 14, admit- dbetur, Ehinde ,1 ſol 131. ie ib utogle zen, lequibus K diduch eon⸗ ze A un ten 0,5! n ub n5 icitun enncn d ogue CAb. XV. DEUTERONOMII. 1389 ſum; ſed de parva (pueilla) quam vendidit pater ejus (hic loquitur Scriptura) ac do- cet hic, quòd, ſi egrediantur (vel finiti ſint) ſex anni, antequàm illa adferat ſigna. 39. ipfa egrediatur, * prætereàâ hic habetur aliquid novi, 40. (dum paulò poſt 41. dicitur:) onerando onerabis eum. Verſ. 14. Onerando onerabisz eum] (Verbum P;) notat ornamentum 42. excelſum 43. & quod oculis conſpicitur, (ut hujus loci ſenſus ſit: des ei) rem, quàâ cognofſci poſſit, quòd ipſi benefeceris, nonnulli expo- nunt, quòd (verbum P') ſignificet onus ſuper collo ejus (poſitum.) Eod. verſ. 14. Depecude tua, de area tua & detorcularituo] Forſitàn mihi † non (alia hic narrantur,) niſi iſta ſolùm? lex (hic) dicit: quibus benedixit tibi, (videlicèt) de omnibus, quibus benedixit tibi creator tuus; ſed cur (hic) dicuntur iſta? (nimirùm) ſicuti iſta ſunt ſpe- cialia, 44. quæ ſub regula benedictioni, (comprehenduntur;) ita etiam omnia, quæ ſub regula benedictionis ſunt, (hic comprehenduntur,) excipiuntur muli, 4 5. ac docent Rabbini noſtri in tractatu Talmudico: Kidduſchin 46. per argumentum à pari, 47. quantum (dominus) dare debeat ei (ſervo) de ſingulis ſpeciebus. 4⁹. Verſ. I15. Et recorderis, quòXa ſervus fueris] Et muneravi (te) atque iteravi (ſeu du- plicavi) tibi (munera, inquit Deus) de præda gyptiorum & ſpoliis maris, 49. (quocircà) etiam tu muneribus affice atque itera 50, ei, (qui tibi ſervivit.) Verſ. 17. Ser- usque ad: ſed de parve (puella & c.) abſunt in Hebtæo αι MSto 1. confer, hic tract. Talm. Kid- duſchin, fol. 17. a. 6. & Erachin, fol. 3 3. a. ſcil. ſervo Hebræo (non dabis) niſi iſta &c. 4 4. Sive: peculiaria, appropriata, Hebr. R 1., iGe not . 39. Nempè& pubertatis, confer. quæ ad Exod. cap. 2 1. V. 4. H. 29. nOtata ſunt. * Scil ad libertatem, Hebr. —α α ſic in MSto 2. hie additum reperitur. 40. Sequitur hic altera res, quæ aliquid novi ſeu ſpeciale continet, de quo ſuprà n. 3 5. & 36. b. verſ. dictum eſt. 41. Videlicèt verſu 14. . cap. vide Gur Arjeh fol. 2 12. col. 4. fin. ac not. in pam ne h. loc. it. tract. Talm. Kidduſchin, fol. 15. a. & h. 117. 6. & Bava mezia, fol. 3 1. b. 42. Confer. P. Fagii not. acl Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. in "nan nov h. loc. 43. Cum elatione datum, Hebr. ala, quod in notis o nD . loc. exponitur &*a i. e. cum ſuperbia, nempè, dum dominus ſervum iſtum variis ornamentis decorat & in illis quaſ ſuperbit, dum ab aliis ornamenta iſta conſpici. untur, ſie in isdem notis ibidem explicatur; cœ- teràùm verba iſta? notat ornamentum excelſum- abſunt hic in Hebræo à MSto I. Prout hic habetur, confer. Jalkut Part. 1. Fol. 2 ⅝1. col. 2. citcà fin. & col. 3. 4 5 Hebr. .1, confer. not. in aN D, ubi ratio hujus exceptionis jhabet ur, ſic in M Sto 2. hic poſt vocem ◻° addita ſunt iſta: re ya bi Ne e e e en en Pbp& i. e, quoniam illi (muli) non ſunt ſub re- gula benedidionis, quoniam non naſcuntur, niſi ex equo & aſina. 46. Hebr. Pwα,, eſt is liber tertius partis ſive Se- Qionis tertiæ operis Talmudici, agens de ſpon- ſalibus & ſponſalitiis, locus autem, ad quem hic reſpicitur, habetur in Kidduſchin, Jol. 16. 65. ſicuti in am mv' ad marginem allegatur, con- fer. Exod. c. 34. V. 20. n. 55. 47. Hebr. — π t, de hoc argumento confer. Exod. alleg. c. 34. V. 20. . 51. 48. Vide Exod. alleg. c. 34. v. 20. num. 5. ubi quanritas ſpecierum exponitur, confer. tractat. Talm. Kidduſchin, fol. 2. 6. & fol. 17. a. 49. De quib? vide?Exod. c. 15.v. 2 2. ibiq; not. n. 161. 50. Seu: duplica, ſcilicèét: munera, Hebr. Amm 1t Hebr, 7, in MSto 2. pro eo legitur: i. e, ei, 1. E. — 1390 DEUTERONOMII. CAb. XV. Servus in ſetulum] Forſitan juxtà ſenſum literalem (id eſt: intelligendum?) lex dicit: & revertemini unusquisque ad poſſeſſionem ſuam & ad familiam ſuam quisq; rever- tamini, 51. ecce (hinc) diſcis, quòd hoc non ſit, niſi ſeculum Jubilæum. 52. Eod. verl. 17. Ancills quoque tuæ ſimiliter facies] (Nempè:) onera illam, 53. forſitàn (et- jam) quoad perforationem (auris) æqualem fecit illam (ancillam) Scriptura? lex dicit: ſi dizerit ſervus, 54. ſervus (itaque) perforatur, non ancilla. 515. Verſ. 18. Quoniam duplex merets mercenarii] Hinc dicunt: ſervus Hebræus ſervit tàm die, quàm nocte, & hoc eſt duplum ejus, quò mercenarii diurni ſerviunt, 6. ſed quænam eſt ſervitus ejus nocturna? dominus ejus tradit ei ancillam Chananæam, cujus libeti ſunt illius domini. 577. Verlſ. 19. Omne primegenitum † &c. ſanctißicabis] Aſt alio in loco illa (Scriptura) dicit: non ſanctificabis, dicitur enim: * verumtamen primo- genitum, quod primùm gignitur Domino &c. 58. ecce quomodo (id ibidem ſit in- telligendum, nimirùm) ipſe non ſanctificat 59. illud ad aliam oblationem 56. atque hic docet (Scriptura,) quòd quis ex præcepto debeat * dicere: ecce tu, (ô animal,) ſan-⸗ — — 5 — . . i. e. Tepete 5 reſpicitur autem hac explieatione ad v. 19. b. cap. ubi habetur: Mhai. e. quplex merces & e. vide not. ibid. n. 16 1. confer. & Jalkut Part. 1. Fol. 2 81. col. 3. med. . 1. Sicuti Levit. e. 2 5. V. 10. habetur, confer. hic alkut Part. 1. Fol. 2 8 1. col. 3. fi. 72. Confer. hic P. Fagius ad Paraphr. Chald. h. loc. item Junii ac Tremellii not. S. loc. vide eti- am Exod. cap. 2 I. V. 6. n. 42. ac Gur Arjeb fol. 2 13. Col. I. princ. & not. in afi rEY* h. loc. ubi Mechilta ad marginem allegatur, conſfer. hic Kidduſchin, fol. 5. a. S&& Ool. 2 1. a. b. it. Fol. 12. a. 5, & Ketubot, ſol. 57. b. it. Erachin, fol. 29. a. & l. 30. . & Schevuot, fol. 4. b. & Be- 59 chorot, Fol. 37. 5. & fol. 5 1. a. 13. Videlicèt: illis muneribus, de quibus ſupra „. 14. b. cap. dictum eſt, confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol. 17. a. b. V . 54. Proht Exod. dict. c. 2 1. v. 5. habetur. 55. Verba hoc in caſu ſtrictè ſunt intelligenda, confer. eti Chald. h. loc. & Jalkut. Part. 1. fol. 281. col. 56. Vide hic P. Fag. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tremelli not. h. loc. confer. et- lam verſ. 15. b. cap. num. 5§0. ac Gur Arjeh fol . iam hic P. Fagii not- ad Paraphr.† ſchin, fol. 15. a. & fol. 20. a, it. Erachin, fol. 30. a. 57. Vel: cujus liberi pertinent ad dominum, eu- jus eſt ſervus, nam liberi ex ancilla Chananæa nati domino ſive patrifamiliäas naſcuntur atque ejus ſunt, uti Exod. c. 2 1I. v. 4. habetur, ubi vi- de Raſchi not. n. 2 7. & n. 28. † Confer. hic Megilla, fol. 3 1. a. b. Se Cholin, fol. 131. a. & fOl. 1 34. b. it. Nidda fol. 40. a: ſanctificat, abſunt in Hebtæo ab utroque MsSto. 58. Seil. nemo ſanctificabit, ſicuti Levit. c. 27. v. 26. habetur, confer. num. ſequ. 60. . Vel: non ſeparat illud aut non ſeparate debet iſtud (animal) ad aliam oblationem, cum illud jam anteà ſanctum ſit Domino, vide n. ſeq. 60. b. it. Bechorot, fol. 19. 2. & Fol. 46,6. 60. Vel: in alam oblationem, ut Kcil. alia ſit oblatio, yR R i e. quia illud iplum ctificatiane, ſicuti in Gur Arjeh fol- 213. col. I. med. habetur, confer. I evit c. 27. V. 2 6. n. 523. & not. in Man rPB Hh. loe. dicere &c, X 2 13, COl. I. princ. & not. inersr h. loc. it.] alkut dict. Jol. 2 ⁸1. col. 4, P inc. 1. Kiddu- *Heæc verba: dicitut enim & c. usqre ad: ipſe non confer. & Nedatim, Jol. 12.: a. & Naſir, ol. 4. (iam antea) ſanctum eſt, nec pus habet alia ſan- Vel- quòd alicui injungatur ſen præcipiatur CA.X ſanctun ca, gui⸗ ifces, illacd† temqua nec tond tum ſit; Domins teperim macblar annot ſi Ahnum 51. Vel: genitum ſol⸗ 19. legatur, 62. Ficun fer. hi Scil, ani hic habe cutus lu 64 Fel p (animal) tiam uti notas in ) hie .5f. & num. 1 dita ſunt ie, Klſe nus (92 6. Nam Auntiam ed eog culcung col. 1. lnchiße⸗ tllitatis e ſilig obſe nu, aut Al. Xy. brever⸗ 2, Lod. Uin er⸗ tura! lex efl. 19. um die, quænarn ſos lbeti Altalio em ſitin⸗ 6, atqle Anitmal, ſan⸗ — lachin fol, winum, el⸗ 1CDananæ Gnrör atque elut, ubi i⸗ * Cholin, ſol 40,, 4: igle non togue Moto. erit. 6,17. ſrarue bebe en, (um ilud e n. ſeg 60, Nalr, 0l4, t Kll. aAlis ſt aillud ipfums habet alia ſan⸗ fole13. col. ,17. .16, Ar e nrraſpiuln CAp. xV. DyrUTERONOMII. 1391 ſanctum ſis in primogenituram; 61. alia expoſitio: impoſſibile eſt, dicere: ſanctifi- ca, quia jam anteà dictum eſt: ne ſanctifices, 62. & impoſibile eſt, dicere: ne ſan- ctifices, nam ecce jam anteà dictum eſt: ſanctifica, 63, ecce quomodo tu ſanctifices illud † nimirùùm ſanctifica æſtimationem, 64. ac da illam, ut ſancta ſit juxtà bonita- tem, quæ in illo (anim ali) eſt. 6. Eod. v. 19. Non operaberis in primogenito bovis nec tondebis &c.] Etiam permutatum 6⁶6, docent Rabbini noſtri quòd illud prohibi- tum ſit; 67. ſed loquitur (hic) Scriptura de eo, quod exiſtit. 68. Verſ. 20. Cordme Domino, Deo tuo, comedes illud] Sermo (hic) eſt de ſacerdote, 69. nam jam anteà reperimus, quòd iſtud [animal) ſit de muneribus ſacerdotii tàm integrum, qum quod maculam habet, nam dicitur: & caro eorum erit tibi &c. 70o. Eod. verſ. 20. Pes annos ſingulos] Hinc eſt, quòd non differant illud (pecus primogenitum offerre) ultrà annum 71. ejus, an * iſtud erit profanum (ſive illegitimum,) ex quo annus ejus præ- teriit? 61. Vel: ut fis primogenitura ſive animal primo. 166. Vel: id, quod ipſius loco ſive pro ifilo ani- genitum, confer. hic tractat. Talmud. Erachin, mali primogenito datum eſt, prohibitum eſt Jol. 29. a. b. uti in e rm ad marginem al- tondere aut in illo operari, confer. Levit. c. 27. legatur, vide & Jalkut Part. I. fol. 2 & I. col. 4, med. v. 33. num, 8 5. ac ſuprà Deuteron, c. 12. v. 1 Fe 62. Sicuti Levit. Gict. c. 27. v. 26. habetur, con- n. 57. vide & D. Wagenſeil. Sot. pag. 599. ac fer. & hic Jalkut dict. Fol. 2 81I. col. 4. med. Jalkut. Part. I. Fol. 2 81,col. 4. circaà fin. & fol. 6 3. Vel: ſepara, ſicuti hoc verſu 19. habetur. 282. col. I. princç. 1† Scil. animal, Hebr. Wππ, ſic in utroque MSto 67. Nempè, ne quis in illo animali permutato o- hic habetur, quam lectionem hic in verſione ſe- peretur aut illud tondeat, prout num. antec. 66. cutus ſum. dictum eſt. 64. Seu præſtantiam, nempè: Spn ie 69. Sive: quod præſens eſt vel fier: ſolet, Hebr. 9 i ao Ir i. e. ut offerat aliquis illuc na, confer. ſuprà not. ad Deuter. c. 9 v. 21. (animal) pretio ſive æſtimatione & det præſtan- n. 19. & infrà Deuter. c. 2 3. V. I I. num. 2 5. & tiam utilitatis ſive commodi ſacerdoti, ſic juxta Deuter. c. 2 5. V. 4. n. 1 3. confer. tractat. Talm. notas in an mnp h. loc. verba illa: van Cholin, fol. 13 5. a. & fol. 137. a. it. Bechorot yy hie interpretor, confer. Levit. g. 27. v. 26. Jfoh. 9. b. & fol. 2 5. a. it. Temurah, fol. 11. b. D. 5§ 5. & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 16 10. vide 69. Idem ſentiunt Junius ac Tremellius in not. & num. ſequ. 65. in MStoz. poſi voeem y ad- b. loc. nam primogenita cedebant ſacerdotibus, dita ſunt iſta: ) irna wan nn eenen de vige Numer. c. 18. v. 17. confer, hic Maccot, i. e. & ſi ſanctificaverit illud ad reparationem do- Jol. 19. b. & Bechorot, fol. 26. b. it. Fol. 27. b. mus (Sanctuarii) ipſe dat &c. & fol. 2 9. a. it. Temurah, fol. 2 1. b. 65. Nam IIraëlita poterat bonitatem ſive præ- 7o. Sicuti Namer. dict. c. 18. V. 1 9. habetur. ſtantiam utilitatis, quæ in illo animali ſanctifi 71. Confer. quæ ad cap. antec. 14. V. 22, n. 57. cato eoq; æſtimato erat, dare dν G, e, notata ſunt, vide & Gur Arjeh Jol. 2 13., col. I. cuicunq; ipſe volebat, ſicuti in Gur Arjeb f.2 1 3 ‧1 med. ac not, in pos novw h. loc. it. Jalkut col. I. med. habetur atque ita poterat Israëlita?; Part. I: fol. 2 82. col. I. princ, ſanctificare illam bonitatem ſive præſtantiam u. * Vel: forſitàn, Hebr. „, iſtud & ſequentis tilitatis eamque dare ſacer doti, ſit locum iſtum usque ad: a a i. e. per ſingulos annos, ab- ſatis obſcurum interpretor & expono, confer. ſunt hic ab uttoque MSto, confer. hic Bechorof, num, antec⸗ 64. fol. Nnn nnn nn 139 2 — — CAb. XV. — teriit? (reſpondetur, quòd) jam anteâà æquiparatum ſit illud (pecus primogenitum) decimis, nam (de iſtis) dicitur: & comedas coràm Domino, Deo tuo decimas fru- menti tui, muſti tui atque olei tui & primogenita bovis atque pecoris tui; 72. ſicuti igitur decima ſecunda 73. non fit profana (ſive illegitima) ab anno uno in ſequen- tem ejus; 74. ita etiam primogenitum non fit profanum; 75. ſed præceptum eſt, ut detur regulariter) intrà annum ejus. Eod. verſ. 20. Per ſingulos annos] ſi macta- verit (illud pecus) in fine anni ejus, (tunc) comedant iſtud eodem die & uno die anni ſequentis, 76, docet (itaque hic Scriptura,) quò d comedi debeat biduò & nocte unà. Verſ. 2 1. Macula] Univerſale 77. (hic habetur.) Eod. verſ. 2 1. Claudum aut cæ- tum] Particulare (ſeu ſpeciale hic habetur.) Eod. verſ. 2 1. Omne vitium malum] Redit (hic Scriptura) & generatim 8. loquitur, ſicuti autem in particulari** exponitur (& intelligitur)macula, quæ eſt manifeſta quæque non redit, 79. ita & (hic intelligi- tur) omnis macula, quæ manifeſta eſt quæque non redit. 8⁰. Verſ. 23. Tantummo- dò ſanguinem ejus ne comedas] Ne dicas: quoniam omne iſtud conceſſum eſt, quod venit &1. de regula prohibiti, nam ecce (animal) ſanctificatum quodque extrà 82. mactatum eſt ſine redemptionis pretio, illu d comedi poteſt, an etiam ſanguis erit per- miſſus? lex (hic) dicit: tantummodò ſanguinem ejus ne comedas. Jol. 27. 65. & fol. 2 8. a. it. Erachin, fol. 3 1. . & Temurah, fol. 2 I. 6. 72. Proùt Deuteron. cap. antec. 14, Verſ. 23. habetur. 73. De qua confer- dict. eap. antec. 14. v. 23. n. 58. vide & Gur Arjeh fol. 213. col. 1. med. 74. Confer. quæ ad num. ſeq. 76. h. verſ. nota- ta ſunt. 75. Sive: illegitimum, idque proptereâ, quia ſcriptum eſt: 4fine triennii, prout cap. præced. à 14. v. 2 S. n, 70. &n. 71. habetur. 76. Vide num. antec. 74 h. veri. confer. & Numer. cap. 18. verſ, 18. num. 34, ac Siphre, prout in pon ne ad marginem allegatur. 77. Sive: regula, confer. cap. antec. 14. verſ. 26. n. 62, & n. 63. & Jalkut Part. 1. Fol. 282. col. 1. med. it. tract. Talm. Bechorot, Jol. 12. a. & Jol. 14. 5. & fol. 3 3. a. it Fol. 37. 2. & Fol. 39. a it. Ievammot, Jol. 73. a. b. & Maccot, fol. 19. b. 78. Vide, quæ ad num. antec. 77. b. cap. nota- ta ſunt. aA Nempeè: in claudo aut (œ0ο animal?, de quo „7 2— paulo antè h. verſ. in ſpecie dictum eſt: 79. Scilicèt: ad priorem ſanitatis ſtatum, i. e. quæ priſtinæ fanitati non reſtituitur, ſie verbumarmm hic interpretor, de quo confer. quæ ad Levit. c. 26. verſ. 1. num. 6. notata ſunt, vide & num. ſequ. 80. 0. Id eſt: quæ ſanitati non reſtituitur, ſed per- manet, iſtà maculà laborans animal non debet offerri Domino, confer. Jalkut Part. I. fol. 282. col. I. cireà fin. g1. Vel: quod excipitur de regula prohibiti, ſen- ſus eſt, quoniam univerſale ſive quod ſab regula continetur, conceſſum eſt, particulare autem ſive quod ſub exceptione continetur, prohibitum eſt, (brout verſ. antec. 2 1. & 22. habetur,) nec ibi ulla ſanguinis fit mentio, ideò videri poſſet, quod ſanguinis eſus ſit permiſſus; ſed huic objectioni hic Commentatore noſtro reſpondetur, confer. hic tract. Talm. Bechorot, fol. 15. a. 82. Seilicèt: atrium ſive extrâ tapetes ocellatos, confer. quæ ad Exod. c. 29.V. 37. n. 111. ne- tata ſunt. CAT. XVI. Lod, ver Gicitur el ceu,) q ſen & 4 Aem] D Immolal Prrierei 1 e, Dan- 6)to.! cea ſatis fuit wa, — 1. Conler. Idep. 292, col 1. di eem V l0, ib Lexit, di capd 1 fol Vachin, (dnvedio 1. notat Part. 2, . 4. Fielti N ract T F. routx b, Vide U Palt. 1, ,cibu. P 1.XV. — nitum) nas kru⸗ ſicuti ſeguen⸗ wum elt, Imada⸗ die anni deunz. Naut - nalun 1ponitur intelligi⸗ umma- ſt, quod KX de. 3erit per⸗ — ſt Uuch, ie, ue rerbumm I 2 10d Levit t. fide & numn. tur, Eer⸗ 4l non debet t. 1. ſol⸗ 7 31. robibini, ſen⸗ vodlib tegle ſre awtemn liſt rokibitumel, betut,) bee i buic objehtiont ndetut, 0nlen⸗ 12 petes Oeellatot, ),. III, M. 4 W. CAP. XVI. DEUTERONOMII. 1393 CAP. XVI. Erſ. T. Obſerva menſem Alib] Priusquàm veniat ille (menſis,) obſerva, ut ſit (paratum) id, quod convenit (huic menſi) Abib, (nempe) ut in eo 1. offeras mincham Homer; 2. ſi verò non (omnia ſint parata,) intercala 3. annum. Eod. verſ. I. Ex Eo ppto noctu] Sed nonne interdiu exiverunt (Iſraêlitæ ex Egypto?) dicitur enim: poſtridiè Paſchatis egreſſi ſunt filii Israelis &c. 4. ſed (dicitur hic: no- cu,) quia noctu dedit eis Pharao facultatem egrediendi, nam dicitur: & vocavit Mo- ſen & Aaronem noctu &c. 5. Verſ. 2. Et immolalu Paſeha Domino, Deo tuo, pecu- dem] Dicitur enim: de ovibus & de capris accipietis. 6. Eod. verſ. 2. Et bopem] Immolabis * pro Chagigah, 7. nam, ſi agno Paſchali adnumeretur ſocietas 8. mul- ta, adferunt ſimùl cum illo (agno) Chagigam; utad ſatietatem usque comedi poſſit, Prætereà docent Rabbini noſtri res multas ex hoc textu. Verſ. 3. Panem aftictionis] i. e. Panem, qui in memoriam revocet afflictionem, quâ preſſi erant (Israeélitæ) in 5- gypto. 9. Eod. verſ. 3. Quia in feſtinatione egreſſiu es] Nec poterat maſſa farina- cea ſatis fermentari, atque hoc erit tibi in monimentum; feſtinatio autem iſta non fuit tua, ſed Ægyptiorum, ſic enim illa (Scriptura) dicit: & urgebant 5Ægyptii popu- Nnn nnnnn 2 lum 1. Confer. hic Joh. Lightfoor. ad ſohann. c. 18. 7. Ipfe agnus paſchalis de ovibus aut de capris accipi v. 18. p. 1I120. edit. Lipſ. & Jalkut Part. 1.fol. debebat; aſt victima Chagigah accipiebatur etiam 292. COl. 2. circa fin. de bovibus, vide hie Gur Arjeh fol. 2 13. col. I. 2. Si e: munus manipuli, de quo vide Levit. c. 23. med. ac not. in s nO h. Ioac. quem in fi- v. 1O. ibique Junii ac Tremellii not. vide etiam nem autem illa hoſtia addita fuerit; vide not. Levit. dict. e. 2 3. v. 1 5. num. 30. & infrà v. 9.] ad Levit. c. 7. V. 1 5§. n. 54. confer. & Lighifoot. h. cap. n. 4 3. confer. & Roſch haſchana, fol. 7. ad Marci c. 16. V. 2 5. p. 662. & pag. 66 3. & ad a. & FOl. 2 I. a. it. Sanhedrin, ol. 13. 5. & Se. Johanp. c. 18. v. 2 g. pag. 1121. edit. Lipfſ, eſt vachim, fol. 7.. etiam integer tractatus Talmudicus, qui inſeri- 3. Quo omnia ſint parata, quæ huic ſolennitati bitur: —, confer. v. 4. H. cap. n. 22. & V. conveniunt, confer. quæ ad Levit. c. 2 3. V. 2. n. 16. n. 50. 2. notata ſunt, vide & not. ad librum Prec. Jud. S. Sive: ſodalitium, congregatio, ogarela, Hebr. part. 2. p. 5 7. 6. fin. n, conf. Exod.e. I 2. vV. 3. n. 19. & Exod. e. 34. 4. Sicuti Numer. c. 33. v. 3. habetur, confer. hie v. 2 §. n. 7 5. it. Buxt. Lex. Ghald. ol. 70 5. conf. & tract. Talm, Berachot, fol. 9. a. tract. Talm. Peſachim, fol. 2 8. b. & f. 3 5, a. b. it. y. Proht Exod. c. 12. v. 3 1, habetur. fol. 4 3. b. & fol. 9 1. . it. Menachot, fol. 70, b. b. Vide Exod. dict, c. 12. verſ. 5. confer. Jalkut 9. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. Part. 1. fol. 2 82. col. 2. w ed. it. tract. Talmud. ut & not., in a Pe h. loc. it. tract. Talmud. Peſachim, Jol. 70.6. & Sevachim, fol. 7. b. it. Berachot, fol. 3 8. a. & fol. 39. . it. Peſachim, fol. 9. a. & Menachot, fol. 2. a. & fol. 9 3. a. 5. Jol. 3 6. 2. 5. & Fol. 3 §. 2. b. it. Fol. 115. b. & * Hebr. nann, in MSto 2. hic additur: —Nα i Succa, fol. 3 5. 2. & Menachot, ſol. 70. 5. & fol. e cibum. 7 8.b5. it. Cholin, fol. 102. a. DEUTERONOMII. CAb. XVI. lum (Iſraeliticum) &c. 10. Eod. verſ. 3. Ut in memoriam revoces] Per eſum Pa- ſchatis & panis azymi diem exitus tui. 11. Verſ. 4. Nec pernoéctet (aliquid) de car- ne, quam mactaveris veſpere diei primi usque in matutinum tempus] Admonitio (hic habetur, nempè:) quòd in Paſchate generationum 12. relinqui poſſit (aliquid de carne,) quia non eſt (hic) ſermo, niſi de Paſchate, quod in Æypto (mactatum fuit;) dies autem primus, de quo hic dicitur, eſt decimus quartus (menſis) Niſan, 3. ſicuti dicitur: * veruntamen ipſo die primo amovebitis fermentum è domibus veſtris 14. & quoniam (hic) ſeparatur 15. textus à negotio 16. Paſchatis & incipit loqui de ſtatutis ſeptem dierum, veluti (dicitur:) ſeptem diebus panes azymos comedetis 17. &: non apparebit tibi fermentatum in omnibus terminis tuis, 18. ideò opus fuit, ex- plicare, de quanam mactatione illa (Scriptura hic) admoneat, nam, ſi ſcriptum fuiſſet: & non pernoctabit (aliquid) de carne, quam ma ctaveris veſpere usque in matutinum tempus, potuiſſem dicere (atque iſtud intelligere) de pacificis (ſive euchariſticis ſacri- ficiis,) quæ omnibus ſeptem diebus mactantur, ne ſcil. aliquid ex illis relinquatur 19. & ut illa non comedantur, niſi die ac nocte, 20. ideò (hic) ſcriptum eſt: veſpere diei rimi; 21. alia expoſitio: de Chagiga 2. diei decimi quarti Scriptura loquitur ac de illa docet, quò d comedi poſſit biduò⅛ & (quantum ad dictionem:) N& de qua hic 23. ſermo eſt, loquitur Scriptura de primo feſti die atque hic erit Scripturæ ſenius: caro Chagigæ, quæ mactatur veſpere, non pernoctabit in die primo feſti us- que ad matutinum tempus diei ſecundi; 24. ſed comedetur die decimo quarto & deci- 1394 10. Sicuti Exod. cap. 12.: verſ. 3 3. babetur, confer. 1 kut Part. 1. fol. 292. col. 3. princ. Gur Arjeh Fol. 213. Col. 1. med. ac nor, in 19. Nam ſcriptum eſt: nec quicquam reliquum „DN RDW h. loc. faciatis, uti Exod. c. 12. v. 10. G Levit. c. 22. 11. Scilicét: ex Ægypto, confer. etiam bic Gur v. 30. habetur, confer- Pefachim, fol. 71. a. & Arjeb fol. 2 13. col. 1. fin. it. tract. Talm. Bera- Chagiga, fol. 10., b. chot, fol. 12. b. & Peſachim, ol. 117. b. 20. Sicuti Levit. dict. c. 12. V. 3 0. habetur. 12. Hebr. —3, que nomine intelliguntur po- 21. Atque ita juxtà han c expoſitionem ſermo hie ſteri populi Ifraelitici, qui tunc temporis agnum eſt non de ſacrificiis pacificis ſive euchariſticis . Paſchalem in Ætypto mactabat, confer. Exod.] ſed de agno paſchali, qui veſpere diei primi, ma- g. 12 ° V. 3. n. 16. ctatur. 13. Is Mario noſtro ferè teſpondet, confer. hic22. Confer. quæ ſuprà ad v. 2. h. c. n, 7. de hac not. in S N h. loc. vidima notata ſunt. „ Verba iſta: ſicuti dicitur, abſunt hic in Hebræo 23. Nimirùm hoc verſu 4. confer. Gur Arjeh fol. à MStO I. 213. Col. 2. princ, ac not. in non in , h. loc. 14. Sicuti Exod. c. 12. V. 1 5⸗ habetur. 24. Nam- die primo feſti anD —n en eeee, 15. Diflinguitur, ſecernitur, prda, prout hic ha- j. e. non comburunt (reliquias) ſacrificiorum betur. 16. Id eſt: relinquit ſermonem de agno Paſchali matutinum tempus diei ſecundi, ſic in Gur Ar- jeb fol, 2 13. col. 2. princ. confer. & not. in & incipit loqui de ſtatutis &c. 17. Prout Exod. dict. 4. 12. v. 15. habetur. 1 ⅜. Sicuti hoc verſu 4. habetur, confer. hic ilar. 29. ipio die feſti, (primo) ſed ſervant illas usque ad nam r , loc, vide etiam verſ. 6., b. eap. n. CA. X. — ecimo 9 ſure, n 16, vele cidit Sol, teliquunm ſitum ign Er derti! nox eiti nelet an) rüm)lept cet d. de injuncta (riit derte — 155 El l operis T. Vid. aln ol. ſg. 26, Conler. id marg Dedie at, nonn he. 106, 12 9, Ieſt: Pto, ſi ttact, Ta Berach Hebr. b 1, led 31 Hebr Coques, 19. I b: quig ſen illud (o 213, Co 1. 11. , tut, gaon tur; (vi⸗ W tem) di GürAe 30, De qu⸗ dr 1,WI. Uum ba- etar. tio (die gvid de mfuit;) 3. ſleuti ſtris i4. loqui de deris 17, sfuit,ex⸗ mkuillet. Atutinum lcis ſacti⸗ latur 19. ſpere diei ogoitutac 5N de Scriptutz no lelti ut⸗ gano & ceci⸗ — m reliquum Leyit. c. 22 5ol Tl,a& betut. emermo hie euchatillieil ieiprimi m Gur Niſeh ⸗ n WMh ot⸗ v ſieninciotum Tillas vsgue ad, ſein u ⸗ fer & poe in 1.6. h e CAb. XVI. DEUITERONOMII. 1395 — . decimo quinto atque ſic docetur in tractatu Talmudico Peſachim. 25. Verſ. 6. Ve- ſpere, dum öol occidit, ſtato tempore exitus tui ex Koypto] Ecce tria tempora diſtinéta, 26., veſpere, ab horâ ſextâ 27. & ultrà macta eum (agnum Paſchalem) & quando oc- cidit Sol, comede illum, & tempore exitus tui 28. combure illum, *ac ſi diceret: * fit reliquum 29. & egreditur ad locum combuſtionis. Verſ. 7. Et coques] Hoc eſt aſ- ſatum igne, 30. nam etiam iſtud (aſlum) dicitur U i. e. coctum. Eod. verſ. 7. Et vertes te manè] i. e. Matutino tempore diei ſecundi, docet (hic Scriptura,) quoòd nox exitûs 31. diei feſti opus habeat pernoctatione. 32. Verf. 8. Sex diebus to- medes azyma] Atqui alio in loco illa (Scriptura) dicit: ſeptem diebus, 33. (nimi- rùm) ſeptimo (comedes) de vetere & ſex diebus de novo; 34. alia explicatio: do- cet (S. Scriptura hic) de comeſtione panis azymi in die ſeptimo, quæ non neceſſariò injuncta eſt, 35. atq; inde diſcis quoad ſex dies, nam ecce ſeptimus ſub regula fuit, ſed cxiit de regula, ut doceat (Scriptura,) quòd eſus panis azymi in illo (die) non niſi res Nnn nnn nn 3 per- 2 5, Eft is liber tertius partis ſive ſectionis ſecundæ coctum, confer. Jalkur Part. 1. fol. 2 92. c0l. 3. operis Talmudici, tractans de feſto Paſchatis, med. vid. Jalkut Part. I. Fol. 2 2. col. 2. & Peſachim, 3 1. Id eſt: nox, quà exit ſive finitur dies feſtus, Jol. 59. a. & fol. 9 I. a. confer. hic Peſachim, fol. 9 5. b. & fol. 102. a. 26. Confer. hic not. in paen r, ubi Siphre it. Succa, fol. 47. b. 6 Chagiga, fol. 1 8. a. it. ad marginem allegatur. Menachot, ol. 66, a. 27. De die Judæotum, à quo tempore ille incipi- 32. Senſus eſt, quòd Ifraelitæ non posſint noctu at, nonnulla àme dicta ſunt ad Geneſ. 6. 1. V. 14. egredi ad tabernacula ſua; ſed quòd debeant n. 106. pernoctare quodque demum mane reverti pos- 28. Id eſt: eo tempore, quo egreſſus es ex «gy- fſint ad tabernacula ſua, confer. not. in pto, ſic NSe hic explico, confer. hic bon-r e h. loc. ubi tractat. Talm. Chagigah ttact. Talm. Sevachim, ol. 12. a, it. ol. 114.b. fol. 17. a. & Siphre ad marginem allegantur, & Berachot, fol. 9. a. vide & Lightfoot. ad Lucac. 2. v. 4. b. 740. * Hebr. α ſtud & ſequentia , usque ad: &S ad Johann. c. 8. v. I. p. 101 9. ecit. Lipſ. & mh i e. & coques (V. 7.b. c.) ablunt 4 Möto not. ad librum Prec, Jud. part. I. p. 163. 4a, I. ſed minùs rectèe. princ. X Hebr. iſtud &c. usque ad: nwva] i. e. & 33. Vide Exod. c, 12,V. I 5. & Exod. c. 13. V. 6. Coques, abſunt 4 MSto z. 34. Conſfer. Gur Arieh fol, 2 13. cGl. 2. princ. ac 29. Id eſt: æſtimatur ae reputatur tanquàm reli- not. in Do PDD h. loc., ubi ſcribitur, quod quiæ ſeu reliquum y e, i. e, quia die decimo ſexto menſis Niſan adteratur wani- illud comburi debet, ſicuti in Gur Arjeh /ol. puius ac permiſſum fit, comedete de novo, ſed ſi 213. Col. 2. princç. habetur, idque juxtà Exod. quis comedere velit de verere omnibus ſeptena c. I2. v. 10. non quidem, ut die feſto combura- diebus 'n r i. e. façultas ei conceff- ſit, tur, quoniam illo die ſacrificia non comburun in MSοι poſt: venr n i. e. de novo, addi- tur; (vide ver ſ. 4. h. cap. n. 2 4.) ſed expectatur i ta ſunt iſta: my naen reh j. e roſtquàm nr y i. e, usque in craſlinum (ſive ſequen- allatus eſt manipulus. . tem) diem & tune comburitur, prout eſt in 3 5⁄ Ita, ut fieri debeat & de lege requiratur, id e- GurArjeh dict. loc. confer. & DD'h. loc. nim dictio nn hie notat, cus oppoſitum eſt 30. De qua vide Exod. c. 12, v. 8. nota his, quodq m“ i. e. facultas, licentia, confer. Levi-. c. 2. vX X is e, aſſum igne dicatur etiam 7 wa i⸗ e, V. 14. n. 49. vide & paulo poſt n. 36. b. verſ, 1396 DEUTERONOMII. CAbP. XVI. ermiſſa ſit, 36. ne at *) de regula tota, quemadmo c exiit, 37. ut de ſeipſo (ſolùm) doceat; ſed (etiam, ut doce- dum (igitur) dies ſeptimus arbitrarius eſt; 38. ita et- jam omnes arbitrarii ſunt excepta nocte prima, quam Scriptura determinavit ex de- bito, 39. dicitur enim: veſpere comedetis azyma. 40. Eod. verſ. 8. Detentio eſt Domino, Deo tuo] (Dictio Na* inde vocatur, quaſi diceretur:) Xν. e. cohibe te- ipſum ab opere; alia explicatio: (vox ) notat) congregationem 41. cibi ac potus (causà factam detineamus quæsò te. 42. i. e. Ex quo demetitur manipulus, nem ſpontaneam manus tuæ] i. e. Qu- „ ejusdem ſignificationis, (quà accipitur in illo loco:) ο.. e. Verſ. 9. Quando † caperis falcem (immirtere in ſegetem] 43. qui eſt initium meſſis. Verſ. 10. Oblatio- uantum ſufficit voluntariæ oblationi manus tuæ, omnia pro modo benedictionis, affer ſacrificia euchariſtica lætitiæ 44. atque ſancti- fica eos, qui vocati ſunt ad comedendum-. Verſ. II. Levita, peregrinu, pupillas ac vidua] Quatuor iſti mei ſunt, (inquit Deus, illique hic dicuntur) intuitu quatuor eorum, qui tui ſunt, (nempè :) filius tuus & Glia tua & ſervus tuus atque ancilla 45. tua, (ac ſi diceret Deus:) ſi tu lætificaveris eos, qui mei ſunt, cabo eos, qui tui ſunt. Verſ. 12. Et recordaberis, nem redemi te, ut obſerves & facias ſtatuta iſta. Verſ. 13. ego (quoque) lætiſi- quòd ſervus fueris O&c.] Eum in fi- Quando collegeris] Tem- pore 36. Arbitraria, in facultate poſita ſit, Hebr. , confer. num. antec. 3 5. & num. ſequ 38. h. v. it. Exod. c. 12. V. 15. n. 9 2. & n. 9 3. ac Levit. c. 2. v. 14. N. 49, 37. Scilicèt: dies ſeptimus, vel: exceptio facta eſt de regula quoad diem ſeptimum, de quo pau- lo antè dictum eſt. * Hebr. An%, ſic in utroque MSto hic additum re- pecitur. 3 8. la libera facultate poſitus, nec de lege requi- ritur, ut 2Zzyma illo die comedantur, vide num. præced. 3 5. &ο 36. h. v. atque Exod. dict. c. 12. v. 15. n. 9 4. 39. Tanquam debitum & ex lege definitum offi- cium, Hebr. an, v. confer. & Exod. alleg. c. 12. v. 15. n. 96. 40. Sic uti Exod. c. 12. v. 1 8⸗ habetur. 41. Talm. fol. 1057. it. tract. Talm. Peſachim,fol 6 9. b. & fol. 120. a. it. Beza, fole 5. b. & Cha- giga, fol. 9. a. S& fol. 18. a- it. Megilla, fol. 9.a 42. Vide Judic. c. 13. v. 15. ubi R. Salomo ex- ponit: recipiamus te in domum. † Confer. hic tratt. Talm. Megilla, fol- 30, 5. & de quo vide ſuprà n. 35. b. Cœtum ſolennem ſeu feſtivum, Hebr. &o idque 4 Græco: zoιασονο7, Buxtorf. Lex Chagiga, Fol. 17. 5. it. Menachot, Foi. 6 . 5. & fol. 66. a. it. fFol, 7 I.a. & bava mezia, Jol. 87. 43. Confer. quæ ſuprà ad verf. 1. 5. cap. n. 2. no- tata ſunt, vide etiam Junii ac Tremellii not. 6. loc. & Gur Arjeh fol. 2 13. col. z. med. ac not. in porr now h. loc. ubi Siphre & tract. Talm. Menachot Jol. 71. ad marginem allegantur, eanler. & Jalkut Part. I. fol- 282. col. 3. circà n. 44. Vide inftà verſ. 17. . cap. num. 5 1. ac Joh- Lighitfoot. ad Matth. c. 12. V. 1. Pag. 3 39:–G d Marc. c, 15. v. 25. pag- 66 1. & leq. edit. Lipſ. ubi agitur de Chagiga & ſacrifi iis np i e. lætitiæ & quomodo inter ſeſe illa diſtinguantur à Gemariſtis, videatur idem Lightfoot. ad Jo- hann. c, 1 8. v. 2 8. p. I12 1. edit. Lipſi it. tract. 1ln: Chagiga, Fol. 8. a. b. & Peſachim, fol. 70. b. 45. Sicuti iſti quatuor hoc verſu 11. referuntur, confer. hic alkut Part. I. fol. 282. col. 4. rinc. X Hebr. AIrèe d hæc & ſequentia, usque ad: trn & recordaberis (v. 12. 6 c,) abſunt ab u- ucque MSto. 4 , Conler, (AL. NM — hore t (verbormn cet bies 1tque int talemno ti doctrin feſtiultim ſacompe jualion cauſtamt ſunt judi 31 Cogler nit ol. belac & Moèd 5 46. Hebr, Rabbinon in notis bie Ek 1 8z1col. 47, Res pi Rabbinis glana a0 inerpret⸗ Uditrac, legatur, med. Pe lenb, 1. MM. ducca ſo alku nact. Tal 49. Hebren quoniamn lennibus Domino de Legib d. unus Parendur lüti A..XI. — ut doce⸗ 8. itaet⸗ it ex de⸗ tentig et ohibe te⸗ , cibi ac Wi,e. ſageen Obletis⸗ nanus tue, ve land⸗ u, pupiliu gbatuor ncllla 45. ge)lriſt⸗ Bum inſ⸗ Tem⸗ Pore —.— ezin, fl. 37. a,. h. 1, h0. emellit not., mec. ac not⸗ ielt. Talcn. m alegamut, 1 col 3, citci im. 5 l, àa lon⸗ g 39 1 htkoot⸗ d o⸗ elcbim ſ 11. lelauntu⸗ l. 18n que 1l: Ntiz, l bu t ab d⸗ 2)tbinr CAbP. XVI. DEUTERONOMII. pore *** collectionis, quê⁶ tu in domum congregas fructus æſtatis; alia explicatio (verborum iſtorum:) cùm collegeris, (videlicèt) de area tua & de torculari tuo, do- cet (hic Scriptura,) quòd contegant tugurium ea re, quæ rejectitia eſt 46. in area- atque in torculari. 47. Verſ. I5. Et eris tantummod lOlætus] Juxtà ſenſum ejus lite- ralem non eſt iſtud præceptum, (nempè, ut ſis lætus;) ſed notat promiſſionem, & jux- tà doctrinam ejus docent (Rabbini) exinde, quòd lætitiæ addenda ſit nox diei 48. feſti ultimi. Verſ. 16. Nec appareat in conſpectu Domini vacuus] Sed adferat holocau- ſta comparationis 49. & ſacrificia euchariſtica Chagigæ. 50. Verſ. 17. Unurquicque † juxtd donum manus ſuæ] Cui multa ſoppetunt alimenta atque divitiæ, is adferat holo- cauſta multa & euchariſtica , multa. Verſ. 18. Judices & moderatores] D DOC ſunt judices, qui decidunt cauſam in judicium deductam; 52. — ſunt, qui 120 1326 60⸗ ** Confer. hic tract. Talm. Succa, fol. 9. a. b. & Jol. 11. . it. fol. 12. a. & fol. 15. a. & fol. 2 3. a. it. fol. 27. a. b. & Roſch haſchana. fol. 13. a. & beſachim, fol. 109. a. it. Megilla, fol. 16. b. D Moed katon, fol. 14, b., & Chagiga, fol. g. 46. Hebr. mM)pp atque illa res rejectitia areæ juxta Rabbinorum ſententiam eſt 1ar i, e. palea, ſic in notis "a inov h. loc. exponitur, confer. hic Jalkut Part. 1. Fol. 2 82. col. 4, med. & fol. 2 §3. C0l. I. princ. 47. Res vilis ſeu rejectitia torcularis explicatur Rabbinis, quòd ſint i. e, nuclei ſeu grana acinorum, prout nonnulli hanc vocem interpretantur, vid. not. in arm rDD h., loc. ubi tract. Talm. Succa fol. 13, ad marginem al- legatur, confer, & Gur Arjeh fol. 2 13. col. 2. med. 4⅝. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 16 I. b. med. vide & Gur Arjeh fol. 213. col. 2. fin. ac not. in monm ne, ubi tract. Talm. Succa ſol. 48. a. h. ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. I. Fol. 283. col. 1. med. item tract. Talm. Peſachim, fol. 70. a. b. 49. Hebr. “&ει riiy, quæ inde nomen habent, quoniam Israelitæ quotannis in tribus feſtis ſo= lennibus comparere debeant in templo ceràm Domino & quidem non vacui, confer. Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. lib. 3. Diſſert. 1. c. 8. unusquisque igitur tenebatur 1.) ad com- parendum coràm Domino in atrio idque cum ſactificio, 2.) ad ſolennem lætitiam & feſtivi- tatem idque etiam cum ſacrificiis, tes prior vo- catur à Judæis Xα i. e. comparatio; poſterior N Chagiga, vide Lightfoot. ad Marci c. 1 5. V. 2 F. P. 66 I. edit. Lipſ. confer. & num ſequ. 50. & not. ad 2. Chronic. cap. 9. v. 24. num. 43. 50. Hebr. a, de hoc ſacrificio eonfer. ſuprà verſ. 2. H. cap. n. 7. & v. 4. n. 22. vide & num. præced. 49. h. verſ, ac Levit. c. 7. v. 1 5. n. 54. & Lightfoot. ad Marc. c. 15. v. 2 5. p. 662. edit. Lipſ. it. Gur Arjeh. fol. 213. col. 3. princ. ac not. ad librum Prec. jud. part. 2. p. 262. a. fin. it. tract. Talm. Erachin, fol. 2. 6. & Chagiga. Jol. 4. a. 6. & not. in pon n b., loc. 1† Confer. hie tra ctat. Talmud. Beza, fol. 19. a. & Roſch haſchana, fol. 4. b. it. Moëd katon, fol. 24. b. & Chagiga, fol. 8. b. & fol. 17. a. it. Be- chorot, fol. 5 1. 5. 51. Sive: pacifica ſacrificia, de quibus vide ſuprà v. 10. h. c. n. 44. confer. & D. Wagenſeil. Gon- fut. Carmin. Lipmann. p. 2 50. ac not. ad li- brum Prec. Jud. part. 2. p. 262, b. princ. it. not. in 'nan how'h, loc, ubi tractat. Talm. Cha- giga fol. 8. à. ad marginem allegatur. 52. Confer. P. Fagii not. ad Parapht. Chald. b. loc. ubi diſcrimen iſtud inter DW & e pluribus declaratur, vide & Gur Arjeh fol. 213. col. 3. med, ac not. in non now h. loc. it. D. Wagenſeil. Confut. Carm. Lipm. p. 250. it, not. ad 2. Chron. c, 17. V. 8, num. I1. & AVO= da Sara, fol- 52. a. DEuTERONOMII. CAb. XVI. 1398 —=— . . eorum (judicum) mandata executioni d baculò ac lorô, 54. donec is in ſe recipia In omnibus portis tuis] i. E. Redit (hic Scriptura) ad (verbaills: In ſingulis urbibus. 55. ) conſtitues tibi, 56. (ut eorum ordo ac ſenſus ant, * qni percutiunt (reum) & vinciunt 53. t** jd, quod judex definivit. Eod. verſ. 18. Eod. verſ. 18. Tribubus † tuis] ſit:) judices & moderatores conſtitues tibi per tribus tuas in omnibus portis tnis, quas Dominus, Deus tuus, dat tibi. Eod. verſ. 18. Tribubustuis] Docet (hic Scrip- tura,) quòd conſtituantur judices per unamquamque tribum & in ſingulis urbibus. 57. Eod. v. 1,8. Et judicent populum & c.] Conſtitue judices probatos 8. ac juſtos, ut juſtè judicent. Verſ.19. Non pervertas judicium Juxtà ſenſum ejus literalem (fa- cienda erit explicatio.) Eod. verſ. 19. Non accipies perſonam] Etiam eo tempore, quoͤ argumenta 59. proferuntur; admonitio (autem hic haberur) quoad judicem, * ne is lenis 6ο. ſit huic ac durus iſti; ſed idem ſit ei ille, qui ſtat & qui ſedet, êt. nam, dum videt (iſte ** litigans,) quòd judex honoret ſocium ſuum, 6½. tunc argumenta ejus occluduntur, 63. Eod. ver ſ. 19. Nec accipies munus] Etiam, ut juſtè judices. 64, Eod. * Hebr. αππ, in MStO2. hic additur: Sya i. e. qui dominatum exercent in populum. 33. Hebr. Pro)n, de quo verbo confer. Numer. c. 17. v. 2 3. n. 29. & Deuter. c. 1. V. 15. D. 99. vide & Buxtorfii Epiſtol. Dedicat. Abbreviaturis præmiſſam, it. not. in Snan reo h. loc. ubi tract. Talm. Sanhedrin, fol. 7.5. & fol. 16. b. ad marginem allegatur, confer. & ſaſkut Part. 1. Bl. 283. col. z. princ. cœterum verba iſta: PnNN PẄi. e. qui percutiunt & vinciunt, ab- funt bic ab utroque MSto. 54., Heb'. N), quam diRionem alii interpre- tantur flagellum., ſicuti P. FPagius in not. ad Paraphr. Chald, b. loc. confer. & Buxtorf. dict. epiſtol. Dedicat. ludæi populares dictionem vw vertunt: Buͤttel i. e lictores, confer. ſuprà Deuter. c. 1. v. 15. n. 100. :2* Hebt. voy vap y, in MSto 2. legitur nume- ro plurali Seryy ap'v i. e. donec recipiant in ſe, idque ideo, quoniam in dicto MStoz. ræcedit vox Sy i. e, populus. 55. Confer, hice Gur Arjeb fol. 213. col. 3. med. ac not. in am e b. loc- ubi Torat Cohanim ad marginem allegatur, confer. & tract. Talm. Macxot, Jol. 7. a. = 4 † Hebr. †Pav ſlud & ſequentia, usque ad: w j. e. & judicent, abſunt hic ab utroque MSto. 56. Quæ paulò poſt initium hujus verſus 18, ba bentur, confer. Gur Arjeh fol. 213. col. 3. fin. ac not. in hham now b, loc. 57. Confer. hic P. Fagius not. ad Paraphr. Chald. & Gur Arjeh fol. 213. col. 3. fin. ac not. in DDo NSW b. loc. fer. R. Salom. ad Numer. c. 30. V. 2. & infrà Deuteron. c. 1 g. v. 22, h. 90. it. P. Fagii not. ad Paraph:. Chald. h. loc. & Gur Arjeh fol. 213. col. 4. med. ac not in om me h. loc. 59. Sive: rationes, diſputationes, quæ 4 parti- bus litigantibus hinc inde proferuntur, id enim dictio ayv hic notat, confer. Jalkut Part. I. fol. 283. col. 2. fin. * Hebr. aaει, abſunt iſta hic ab utroque MsSto. 60. Mollis, facilis, addictus, propenſus, nam id vox , quæ hic habetur, ſignificat, 61. Id eſt: taàm illum, qui in honore conſiitutus eſt, quam illum, qui vilioris conditionis eſt, æ- quo jure judicet, confer. not. in non RW h. loc. X Hebr. , ſic in utroque MSto poſt Rναν i. e. dum videt, hic additum reperitur. 62. Id eſt: eum, qui fimul litigat vel adverſarium ſuum. 63. Occultantur, opprimuntur, ſic Hebr. Punnon hic interpretor. 58. Excellentes, probatæ fidei, Hebr. Sm'n, con- 64, Eo. ilo ſlitig llumjat cant udie mumm juch tedorum polellore faciateum Avam Latirump alear: (Nempe: ciuw etia⸗ 1c nor. 11a0. Taln allegantu G. Vel: ad Oden 1 el c 3. V d n ten tobot, /0), Düionemge e uta Aldker edl. 4. ſn Gj el: d expolitioni (lerlec oc udl Er. hot. .. princ. 40 tu, Ke i Crſer nt in N N Nimiram 1. 3. 1ned, a kat,l, fol. A.XV. — (innt ſt. derl. 18. u tuu eſenſos ortis tuis, liegerip⸗ surbiboz. jultos vt talem (ſa⸗ tempore, judicem,“ el, nam, Angumenta Re ucices. 64, Pod. CAbP. XxVI. DEUITERONOMII. — ⁶4. Eod. verſ. 19. Quia munus excæcat oculos] Ex quo (judex) accipit munus ab illo (litigante,) impoſſibile eſt, ut animum ſuum non addicat ei ac ſemet convertat ad illum juſtificandum. 65. Eod. verſ. 19. Verba juſtorum] i. e. Verba, quæ juſtift· cant judicia vera. 66. Verſ. 20. Juſtitiam, juſtitiam ſedtaberi] Sequere probè do- mum judicii. 67. Eod. verſ. 20. Ue vivas & poſſideas] Conſtitutio iſta judicum rectorum ſufficiens eſt, ut Israelitas conſervet vivos eosque in terra ſua conſtituat poſſeſſores. 6h. Verſ. 2 I. Nonplantabi tibi lucum] (Id dicit hic Scriptura,)ut reum faciat eum, qui illum (lucum) plantavit, ſtatim ab illo tempore, quò is plantatus fuit, &, quamvis ipſe illum ( lucum) non coluerit, 69. tamen transgreditur præceptum ne- gativum per (ſolam) plantationem. Eod v. 2 I. Nec plantabis tibi ullam arborem jax- 1à al:are Demini, Deitui] Dehortatio (hic habetur) quoad eum, qui plantat arborem 70. & qui ædificat domum in monte templi. 71. Verſ. 22. Nec eriges tibi ſtatuam] (Nempèe:) ſtatuam, (quæ eſt) lapidis unius, 72, ad offerendum ſuper ea (ſacrifi- tcium) ctiam Deo. 73. Eod. verſ. 22. Quam odit] Altare lapideum & altare ter- — 34 col. 3. fin, Naphr. Chald. in. ac not. in Orr con⸗ V. 1. 8 inſt k.kegii vot,2 rjeh ol, 11 3˙. 9 h. lo. qur hali tuntur, id ebiin alutkait 1 tic ab utroque enſas) umid ncat, . hnote cooſitutbt nditionis elt ⸗ . NN o 1 vol Ne lepelitut ⸗ trel zdyettarium ſc Hebn nn reum 64. Confer. hic Gu Areh fol. 213. col. 4. med. ac not. in pan mow b. loc. ubi Siphre & tract. Talm. Cetubot fol. 105. a. ad marginem allegantur. 65. Vel: abſolvendum, confer. quæ de phraſi iſta (HyT T, quæ etiam hic habetur,) ad Ge- nel. c. 3. v. 14. n. 39. & ad Deuteron. c. 13. V. 9. n. 3 4. notata ſunt, confer. & tract, Talm. Ke- tubot, ſol. I0 5. a. 56. Imelligitur hic lex, quæ per munerum acce- ptionem pervertitur, dum non judicatur dnn 2 i, e, juxtâ judicium legis, ſic in notis am rno b. loc. exponitur, confer. & Gur Arjeh fol. 213. col. 4. fin. 67. Vel: abi probé ac ſedulò, ad domum judieii, expoſitionis iſtius rationem vide in Gur Arjeh fol. 2 14. col. I. princ. ac not. in b'am rnov'. loc. ubi & Siphre ad marginem allegatur, con-= fer. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 249. . princ. ac Sanhedrin fol. 32. . it. Pesh, fol. 1I1. b. & Ketubot, fol. 10 3. 6, . 68, Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 I4, col. I. med, ac not. in on ew h. loc. Hß 69. Nimirum cultu religioſo, vide ſuprà Deuter. c. 12. V. 3 num. 7. S Gur Arjeh fol. 2 14. col. 1med. ac not. in nnon me b. loc. it. Jalkut Part. 1. Fol. 28 3. col. 3, med. & autor libri Gal⸗ lici: Hiſtoire des dogmes & des cultes &cc. Pare. 4. Traité 9. c. I. & ſeq. it. Spenceri de Legib. He- bræor. ritual. lib. 2. c. 16. 70. Confer. hic Lightfoot. ad Johann. c. 1 8. v. 31. Jol. 1124. edit. Lipſ. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 863 . it. Sanhedrin, fol. 7. 5. & Avoda Sara, fol. 52. a. b. it, Mehila, fol. 2 9. . 71. Id. quòd Rabbini inde coneludunt, quoniam hic dicitur y 7 i, e. omne lignum & quia ver- bum yda, quod hic habetur, etiam de ædificiig uſurpatur, ſicuti in notis onm w' h. loc. ex- ponitur, nempè: ra vy ywa PWwWj. e, quòd dictio ba i, e, plantatio conveniat et- iam domui, quam in rem locus, qui Daniel. c- 1I. v. 14. habetur, adducitur, ubi: yin i. e. S& plantabit tentoria palatii ſui &c. confer. Se Gur Arjeh fol. 214. col. 1. med. 72. Ex uno lapide confectam, confer. quæ ſuprà ad Deuteron. c. 12. V. 3. D. 4. notata ſunt. 73. Nam ex quo tabernaculum Dei conſtitutum ac templum Hieroſolymitanum ædificatum fuit, ſtatuæ iſtæ erant prohibitæ, quamvis ſuper il- lis ipſi Deo ſacrificia offerre voluerint, confer. Deuteron. diét. c. 12. v. 11. n. 44. & Deu eron. e. 18. v. 22. D. 9 2. alia prohibitionis ratio pau- 1ſ8 poſt n. 74. b. v. adducitur, vide not. in e D h. oc. 1s O△ο. ο οRd . /o. DEüuTERONOMII. CAP. XVII. reum præcepit (Deus,) ut facerent; aſt iſtam (ſtatuam) odit ille, quia is fuit mos Chananæis 74. & quamvis iſta. (ſtatua) accepta fuerit ei (Deo †) tempore Patriar- charum; 75°. (tamen Deus) nunc odit illam, poſtquàm fecerunt eam iſti (Chana- næi) in ſtatutum cults idololatrici. 75. P CAL. XVII. Erſ. 1. Nonimmolabi &c. ullamrem malam] Dehortatio (hic habetur) quoad eum, qui immundum quid facit i. in ſacrificiis per malam cogitationem 2. ac prætereà hoc in negotio exponuntur etiam aliæ explicationes in mactatio- ne ſacrificiorum. 3. Verſ. 2. Ur tranigrediatur † palctum ejus] Quod pepigit vo- biſcum (Deus) ne coleretis idola. Verſ. 3. Quæ« non præcepi] Ut coleretis. 4. Verſ. 4. Certum] i. e. Verum eſt teſtimonium. 57. Verſ. 5. Et edaces adporlas uas virum iſtum * &c.] Is qui interpretatus eſt * Hebræa iſta:) Pνα% N (Chaldaed 1400 74. Nempè, ut ſtatuas ad cultum idololatricum Vit. c. 19. V. 7: n. 2 4. Vide & Gur Arjeh fol. 214. erigerent, «onfer. num. præced. 73. . v. & not. col. 2, med. . in pam N h. loc- 3. Hebr. SHτα Deu, tractatus Talmudicus: vid. Seva- e, ſic i to 2. hic additu Serachim, hoc nomine intelligitur, . reb⸗ uc in Möio a: nie additum tepe: chim, Fol. 36. b. ſunt & duo darri libelli, in 75. Hebr. Maè M, uibus ars mactandi deſcribirur „quorum titu- iſta: rriwteei= ee iee een HN& oo lus eſt: v mow, i e. mactationes Se avp Arre: ) i. e. dicitur enim: & acce- inquiſitiones, de quibus vide -au- nov & Bux- pit lapidem, quem poſuerat pro cervicali ſu torf. Biblioth. Rabbin. it. Ejusd. Synag. Jud. c. ac conſtituit illum in ſtatuam, (Genelſ. cap. 28. 36. confer. & infrà Deuteron- c. 3 3. V, 12: h. v. 18) . 8 1. it. Jalkut Part. 1. ol. 283, col. 3. 76. Videlicèt: ut IIa ferviret eultui idololati- † Confer. hic tractat. Talm. Ketubot, fol. 45. b. co, confer. Gur Arjeb fol. 214. col. 2. princ. ac 4· Confer. hic Gur Arjeh fol. 214. col. 2. med. paR DZE h. loc. ac not. in pan n* b. loc, ubi tract. Talm- in MSto 2. poſtea addunturj nor. in 2t,7 . 1. Vei .qui facit, ut aliquid immundum & abo- Megilla, fol. 9. b. ad marginem allegatur, con- minabile fiat in mactatione ſacrificiorum, ſic fer. & Sanhedrin, fol. 60. 5. de cujus verbi ſignifica 5. Nempé.: y Hen d . E. certum ſive ve- Hebr. hic xpono, . . 1. e. certum. tione vide Buxtorf. Lex-. Chald. fol 1693. con. rum eſt in ore teſtium, veritatem illi dixerunt, fer. & not. in pw ubi Siphre ad margi ſic in notis D⸗n riw' h. loc. exponitur, con- nem allegatur: vid. & Jalkut Part. 1. Jol. 283. fer. Sanhedrin, fol. 40. . col. 3. med. it: Becborot. fol. 14. b. * Confer. hic Sota, fol. 2 3. . 8 Sanhedrin, ol 2. Sic verba illa: )' Na yy hic interpretot id.] 16. a. b. & ol. 45. a. it⸗ fol. 60. 5. & fol. 111. que juxtà notas zn. NR S, ubi illa expo- . nuntur de eo; qui tempore mactationis cogitavit T NR e V eN) i. e, comede- re extrà tempus ſuum aut extra locum ſuum, confet: Levit. . 7:V. 1 81n. 63. &n. 66, il⸗ Le- a. ° Hebr. ., idud & ſequentia, usque ad: o & i. e. duorum aut trium (V, 6,. b. 6.) abſunt hie ab utroque MSto, CA. X) — P „.(gu94 (torliin, citut tranſitur; tranſitut, trun] (c fecit tum teltin illi menc. fuerit] ( ſut hie ſi nen ſo — 6. Sic hadet diica, g mentatot in venſton tusel; Montam ddem tuan verl. conle it, tract. V. Hebr. inedttione in exempl kepenm u8 1 Nempe ho daics hiee 9. Videlhckt tur , lo, Idek:: el. 6. in N II. num. meck, e ldell⸗ nonim, idem Eren Berzchot, Maccot/ / In Hebr. nile hun immdene M.xyl. . fuit mos re atriar- i(Chnz etut)quoadh tationetn ¹. in madatio⸗ 1pepigit vo⸗ cdleretis 4, AApertattic (balcaice) P — Arjeh koler i us Talmudicus: gitnt i⸗ dene⸗ i bbelli, i It oru iſtu⸗ e iichime N bur⸗ Srag J „. 6. 3 1 11, 31 l. 3. eiubot, 0. 84 214. eol⸗ zempea⸗ ubi ttad. Talm. em alegntun,Cd. e certun ſiſe .e Gineruntz temili e,eponitut, (O⸗ ., Siahehinf 10,6, ſel 11. ventis, legbe lequentia, CAb. XVII. DEUTERONOMII. 1401 e LN i, e ad portam domus judicii 6. tui, is erravit, ſic enim diſcimus 7. (quòd verba iſta:) ν & fgaificent (hic) portam, per quam tranſitur, aut (forſitàn) non eſt, niſi porta, in qua judicatur? dicitur Pν infrà g. porta & di- citur νο ſuprà, 9. ſicuti (igitur) ο,ä, quæ ſuprà dicitur, eſt porta, per quam tranſitur; ita etiam D, quæ dicitur infrà (hoc ſcil. verfu) eſt porta, per quam tranſitur, cujus interpretatio Chaldaica eſt 1 ρ. 10. Verſ. 6. Duorum aut trium] Si teſtimonium ſubſiſtit per duos (teſtes) cur ſpeciatim (hic) trium fit mentio? (id fecit Scriptura,) ut comparet tres (teſtes) duobus; quem ad modum (igitur) duo- rum teſtium unum *?x eſt teſtimonium, ita etiam trium unum eſt teſtimonium, nec tnunH illi mendaces II. fiunt, donec omnes fiant mendaces. 12. Juerit] Omnis (dictio) — ſigniſicat remotionem 13. & ſeparationem, Verſ. 8. & occultum (ut hic ſit ſenſus:) ſi res ſeparata & occulta ſit tibi. 44. Eod. verſ. 8. Inter ſangui- nem & ſanguinem] i. e. Inter ſanguinem immundum & ſanguinem mundum. 15. ð Ooo ooo oOo 2 . Eod. daica, quà ego uſus ſum, quamque hic Com- mentator noſter adducit, quam etiam P. Fagius in verſione Latina Paraphraſis Chaldaicæ ſecu- tus eſt; ſed in Complutenſi editione B. Ariæ Montani hoc loco habetur: 70 i. e. ad ur- bem tuam, vide paulò poſt num. 9. & n. 10. b. verl. confer. & infrà Deuter. c. 2 5. v. 7. n. 3 1. it. tract. Talm. Ketubot, fol. 45. b. 7. Hebr. ab, ſic tam in Bibliis Buxtorf. quàm in editione Hebræa, quâà uſus ſum, legitur; aſt in exemplari pon nee habetur: on i. e. reperim us, res eodem redit. U 8. Nempè hoc verſu 5. de cujus translatione Chal- daica hic eſt ſermo. 9. Videlicèt verſu 2. H. cap. ubi in Chaldæo habe- tur 11bo, vide num, ſequ. 10. b. verr. 10. Id eſt: ad urbem tuam, conſfer. num. 6. h. verl. & Gur Arjeh /ol. 2 14. col 2. fin. ac not. 11. num. 18. ac Jalkut Part. 1. fol. 2 83. col. 4. XXX Id eſt: unum idemque dicunt duo iſti reſti- monium, conforme eſt illorum teſtimonium, idem dicendum eſt de trium teſtimonio, confer. Berachot, fol. 1 8. b. & Sanhedrin, fol. 37. b. it Maccot, fol. 5§. b. & fol. 6. a. 1I. Hebr. Pny, de cujus verbi ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Talmud. fol. 674. confer. & inftà Deuteron, c, 19. V. 1. n. 21, ac dict, cap. 6. Sic habet Targum Onkeloli in editione Chal- in pan neh. loc. it. not. ad Judic, cap. 5. v. 19. V. 1 §. n. 3 1. G& v. 20. n. 45. vide & not. in "nar ne, ubi tract. Talm. Maccot, fol. 6. 6. ad marginem allegatur, vid. Jalkut Part. 1. Fol. 283. col. 4. princ. S fol. 2 94. col. I. it. Sche- vuot. Fol. 34. a. & Sanhedrin, fol. 45. a. . I2. Nam, ſicuti duo teſtes non funt mendates, donec ambo mendacii ſint convicti, ita etiam tres teſtes non fiunt mendaces, donec omnes tres convicti ſint mendacii, quemadmodùm enim duorum teſtimonium unum eſt & ſi unus ex illis non reperiatur idoneus, —ba ry i. e. irritum vel infirmum eſt eorum teſtimonium, ſic trium quoque teſtimonium unum eſt & ſi unus ex illis non repeti atur idoneus ma In i. e. eorum tellimonium totum eſt irri⸗ tum, ſic in notis am re h. loc. exponitur, confer. Gur Arjeh fol. 2 14. col. 2. fin. ac D. Wagenlſ. Sot. p. 639. med. 13. Confer. quæ ad Exod. c. 8. v. 18, n. 30. & n. 31. & ad ud. c. 13. v. I 9. n. 4. notata ſunt, con- fer. & tract. Talm. Sanhedrin, ol, 8 5. 5. & ol. 87: a, 5. it. Hotajot, ol. 4. a. & Nidda, fol. 19. 3. 14. Vide hic Gur Arjeh 0ol. 2 14. col. 2, fine ac not. in nan n h. loc. item not., ad 1. Sa- mwuel. c. 2 1. V. 3. n. 2, & ad 2. Samuel. c. 1 3. V. 2, n. 2. Sc 3, it. ad z. Reg. c. 6. v. 8. num. 5, & Ja kut Part. I. fol. 2 8S4. col. 2. princ. 15. Vel: inter ſanguinem immundi & ſanguinem mun⸗ 140² DEUTERONOMII. CAbP. XVII. — .1n— Eod. verſ. 8. Inter litem & litem] Inter litem juſti & inter litem ſontis (ſive injuſti.) Eod. verſ. 8. Inter plagam & plagam] Inter plagam immundi & plagam mundi. Eod. verſ. 8. Verba 16. contentionum] Quando ſapientes urbis inter ſe diſſentiunt circà rem, condemnat,; ille abſolvit. Scriptura,) quòd domus Sacerdotes, Levitas] i. e. Sacerdotes, 17. dum ille immundum pronunciat; iſte veròà mundum declarat, dum hic Eod. verſ. 8. Tunc ſurges & aſcendes] Docet (hic Sanctuarii fuerit excelſior omnibus locis. 18. Verſ. 9. qui ex tribu Levi egrediuntur (vel nati ſunt.) Eod. verſ. 9. Et ad judicem, qui erit in diebus illis] Etiamſi is non ſit, ſicuti cœteri ju- dices, qui antè illum fuerunt; tu(tamen) debes eſt, niſi judex, qui eſt in diebus tuis. 19. Verſ. 11. Ad dextram ille dicattibi de dextra, quòd ſit ſiniſtra & de ſiniſtra, quòd ſit ei auſcultare, non tibi (auſcultandus *aut ad ſiniſtram Eti amſi dextra, ac multòômagis (ei obtemperandum erit,) ſi is dicattibi de dextra, quod ſit dextrà, & de ſiniſtra quòd ſit ſi- niſtra. 20. Verſ. 13. usq; ad feſtum ſolenne 22. equos] Sed quantum ſufficit currui ejus. 23. Et omnis pepulus audiet] Hinc eſt, quòd differant (pœNnaejus 21. & occidant illum in feſto. Verſ. 26. Non multiplicabit ſibi Eod. verſ. 16. Nec reducet populum in . mundi, vide hic F. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arjeh Jol-. 114. col. 3. princ. ac not, in S ne, ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. Jalkut Part. 1. fol. 2 84. col. 2. fin. & Sanhedrin, fol. 87. 2. 16. Sive res: controverſæ, confer. mellii not. h. loc. 17. Confer. hic Gur Arjch fol. 2 14. col. 3. med. ac not. in a D y. loc. it. Exod. . 1 8. v. 21. n. 73. & tract. Talm. Sanhedrin Jol. 86. b. circà fin. 18. Nempè: terræ Israëliticæ, vide hic not. in —neN N, confer. ſupr. Deuter. c. 1. V. 2 5. ign.* & iafrà Deuter. cap. 3 2. v. 13. n. 77. it. not, ad Plalm. 132. V. 6. V. 5. ut & tract Talm Sota, ol. 45. a. . & Eidduſchin, Fol. 69: a. b- I. Sanhedrin, fol. 14. 6. & fol. 87. 2. i. Seva= chim, fol. 57.5. 19. Sufficiat tibi, quòd ille ſit judex in diebus tu- is, ſicuti Seldenus de Synedr. lib. 2. c. 8. n. 3. tranſtulit, confer. infrà Deuteron. c. 19. V. 1. n. 29. ac Deureron. c. 2 6. v. 3. num. 9. vide & Gur Arjeh fol. 214. col. 4. Pfinc. ac not. in nan NS h. loc. ubi tract. Talm. Roſch ha ſchana fol. 2 5.b. ad warginem allegatur, con- fer. & Sota, fol. 45. 2. & Kidduſchin, fol. 66 b. it. Sanhedi in, ol. 14. 5. & "1. 2 8. b. it. fol. 52. Junii ac Tre- X Conter. hic tract. Talm. Sanbedrin, fol. 86 6. & fol. 87. 2. & Avoda ſara, fol. 8. 6. &£ Megil- la, fol- 20. b. it: Sota, fol. 17. b. & Berachot. fol. 19. b. it. Schabbat, ol. 23. a. & Succa, fol. 46. a. it. Horajot, fJol. 4. a. & Menachot, fol. 3 §. a. L :0. Confer. hic Jalkut Part. 1. fol. 2 84. col. 3,8* Gur Arjeh fel. 214. col. 4. princ. ac not. in msrn ew ubi Siphre ad marginem allegatur, it. Buxtorf. Synag. Jud. cap. 3. pag. mih. 73. 21. Nempè: ſontis, qui puniendus eſt propter de- lictum, ab ipſo perpetratum, confer. Jalkut dict. fol. 2 84. col. 3. circa fin. 22. Quô populus convenite ſolet, ut pœna ſpe- Gante populo impoſita tanto majorem terro⸗ rem cœteris incutiat, cœterum de voce 7n0, quæ hic habetur, confer. cap. ſequ. 1 8. v. 7. n. 49. vide & Selden. de Synedr. !. 3. c. 3. n. 7 ac Lighifoot. ad Luc. eap. 13. v. 33. p. 83 0. edit. Lipt. it. Gur Arjeh ol. 2 14. col. 4. med. ac not, in on ne, ubi tract. Talm. Sanhedrin fol. 89: a. b. ad marginem allegatur. vide & Deuter. c. 2 I. v. 2 l. num. 49. ac c. 2 2. V. 2 1. n. 40, item c. 26. v. 12. n. 3 1. 13. Conf. hic GurArjeh fol. 2 14. col. 4. fin. ac not. in om P h. loc. Sanhedtin fol. 21. 5, ad marginem allegantur, ubi Siphre & tractat. Talm. vide — CAb. XV Kopium ſos eſt cun Verl 17. Himus, qu totidem i valde! guande Eod. verl domo ga⸗ (tege;) 4 ſigaiktcan ciratut. catio.) Hod verl gue ſeren —— vid, & n Jalkor a 14. Kicuti Gur Arje Talm. Fu 2. roum: ſei non cur dixigh totidem, Matth e, 34 1, Reg Baname? h i guentidu hoſpgam 16. Hedr . Uibean notis ſr ſcet ſei copi Ainen e, aur conker n⸗ 1or. Pn naat, T ia i,e gue Motea .XII. — iniſ) n mundi, iſlentiunt dum hie ocet (hie Verl. 9. hati ſont.) teri u. ſcultandus mlPtianſi oͤmagzͤlei qodſuſi⸗ mn)ejns 21, plcalitſSi populun is ,. CAbP. XVII. DEUITERONOMII. 1403 ybhium] Nam equi inde veniebant, veluti de Salomone dicitur: & aſcendens egreſ- ſus eſt currus ex ⁵Ægypto ſexcentenis ſiclis & equus centenis ac quinquagenis. 24, Verſ. 17. Nec multiplicabit ſibi axores] Sed octodecim (poterit habere,) nam repe- rimus, quòd Davidi fuerint ſex uxores ac dictum eſt ei: & ſi parum id eſt, addam tibi totidem & totidem. 25⁵³. Eod. verſ. 17. Et argentum atque aurum non mulciplicabit ſibi valdé] Sed tantum, quantum ſufficit, ut det hoſpitibus. 26., Verſ. 18. Et erit; 7tando ſederit] Si (rex) fecerit ita, dignus ille erit, ut regnum ejus ſubſiſtat. 27. Eod. verſ. 18. Exemplar legis] i. e. Duos libros legis, 28. unum, qui recondatur in domo gazophylacii ejus (regis,) alterum, qui ingrediatur & egrediatur cum ipſo (rege;) Onkelos autem † (dictionem NoP) interpretatus eſt: [3 , cujus ſigniſicatio eſt: D i. e. exemplar, quod notat: . i. e. quod deſcitur ac re- ciratur. Verſ. 19. Verba legis] Juxtà ſenſum ejus literalem (facienda erit expli- catio.) Verſ. 20. Ne recedat à præcepto] Etiam à præcepto levi 29. prophetæ. Eod. verſ. 20. Ulr prolonget dies] Ex regula affirmante intelligis negantem, 30. at- que ſic reperimus in Saule, cui Samuel dixit: ſeptem dies expectabis, donec ego ve- OoOOOοο0%% niam in ol, 8e 9. .5.5 Mepil⸗ . & berachot. Hucce ol⸗ enachot, . 194, col. 3, ine, ac not, in gemn allegetl; eſtpropterde⸗. ler Jalkun ict, t, ut pen⸗ ſe⸗ majoremn tell⸗ m ce vote 0N) egn. 1 . V. n. 33, zen 1 3. .130 eti⸗ 1.4,med 40 ngt, riln. denheſlin ſegzut. ſite ic t. 12 N. ¹1 . f. 0l4. hn70 00 dtcn in. zutut, vid. & not. ad 1. Chronic. c. 18. v. 4. n. 6. ac Jalkut Part. I⸗ fol. 2 8 5, col. I. med. 24. Sicuti 1. Reg. c. 10. V. 29. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 215. col. 1. princ. it. tract. Talm. Succa, fol. 51. . præfixo 7, de hujus vocis ſignificatione vig. Buxtorf. Lexic. Chald. 18 8. confer, & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. pag. 6 3. 6. circà fin. & Lightfoot. ad Luc. c. 3. v. 14. p. 74⁹. 27. Vel: firmetur ac ſtabiliatur, confer. not. in 2 5. Prout 2. Samuel, c, 12. v. 8. habetur, nam, 1 nan Mmee h. loc. ac Jalkut Part. 1. fol. 2854 ſi ei non permiſſum fuiſſet, tot habere uxores, col. 1. fin. & col. 2. princ. . cur dixiſſet Deus: & addam tibi totidem ac ꝛg. Vide hbic Gar Arjeh ſol. 21 5. col. I. princ. ac totidem, ſic Rabbini, coofer. Lightfoot, ad not. in aom MO ubi tract. Talm. Sanhedrin, Matth. c. 5. v. 1 8. pag. 257. edit. Lipſ. it. not. l. 2 I. 6. & fol. 22. a. jad marginem allegatur, 2d 1. Reg. cap. 1I. v. 4. Sign. * it. tract. Talm.) confer & D. Meyeri Seder Olam in Prolegom. Bava mezia fol. I15. a. b. & Sanhedrin, fol. 2 1. Diſſertat. 2. n. 8:⸗ P. 153. edit. Amſtelod. it. Jal- a. 6. it. Seldeni Uxor Ebraica, lib, 1. . 9. & ſe kut dict. fol. 2 8 5. col. 2. med. quentibus, ubi pluribus de uxorum numero ſeu † Hebr. Dboade iſtud & ſequentia, usque ad: polygamia. ” Van X i. e. ipe & filii ejus, abſunt ab utroque 26. Hebr. Nabe, de cujus vocis ſignifieatione. MSto. 8. vide Buxtorf. Lex. Chald. ol. 8 8.] didio iſta in 29. Confer. Infrà n. 34. h. verſ. & Gur Arjeh fol. notis pon Pov h. loc. exponitur, quòd ſigni 215. col. 1. princ. it. tract. Talm. Horajot, ficet vmyyr w ded j. e. quantum ſuſ- Fol. I1. 5, & Keritut, fol. 5§. b. . . ficit copiis ejus equeſtribus & pedeſtribus, ut & 30. Id eſt: ex præcepto affitmativo intelligere alimenta ac veſtimenta cœteræque res neceſſa- poteris negativum, confer. ſupra Deuteron c tiæ, quæ ſegvis eius (regis) præſtari debent, 1 1. V. 2 1. n. 77. & Deuteron. c. 14. v. 20. n. confer. tract. Talm. Sanhedrin fol. 21. b. uti in 44. it. infrà Deuteron, c. 2 3. yerſ. I. num. 6. ac not. Pan meead marginem allegatur, in dic Gur Arjeh fol. 2 15, col. I. princ. atque not. in tractat, Talmud. legitur: NabepN 4 Græco Nn n . loc. confer. & Deuter. cap. 2 5. V. Varcæ i. e. ſtipendia militaria, ſic etiam in utro- 1. num. 4. que MSto pro NaD-eN jegitur beN, ſine, 1404 DEUTERONOͤMII. CAFP. XVIII. niam adte, 37. ut offeram holocauſtum, & ſcriptum eſt: expectavit autem ſeptem dies; 32. aſt (Saul) non ſervavit promiſſum ſuum, ut totum diem ſervaret nec is ſemet cohibuit, ne offerret holocauſtum, donec veniret Samuel, qui ei dixit: ſtultè egiſti, dum non obtemperàâſti &c. nunc autem regnum tuum non ſtabilietur, 33. ecce (hinc) diſcis, quòd propter præceptum leve 34. prophetæ punitus fuerit (rex Saul.) Eod. verſ. 20. Jyſæ & fliejus] Indicat (hic Scriptura) quòd ſi filius ejus (regis) ido- neus ſit regno, is omnibus hominibus præferatur. 35. CAP. XVIII. Erſ. 1. Omni tribui Levi] Tàm qui perfecti (ſiyve: integri) ſunt (cxiſta tribu,) quâm qui maculàâ laborant 1. Eod. verſ. I. Para] In præda. 2. Eod. v. I. Et bæreditas] In terra. Eod. verſ. I. lenes Domini] Id eſt, Sacrificia San- Quarii. 3. Eod. verſ. 1. Et hereditatem ejus] Hæ ſunt res ſanctæ termini, 4. ob⸗ lationes (ſcilicèt) & decimæ 5. aſt hæreditas perfecta 6. non erit ci (tribui Levi) inter fratres ejus; in Siphre 7. autem exponunt (verba iſta:) & hæreditas non crit ei, 8. quòd iſta ſit hæreditas (gentium) cœterarum. 9. Verſ. 2. Inter fratres ejus] Hæc eſt hæreditas quinque populorum, 10. nec ego novi quænam illa ſit, ac videtur mihi, quòd terra Chananæa, quæ eſt trans Jordanem & ultrà, appelletur terra quin- que Sicuti 1. Samuel. «. 10. V. 8. habetur. Pan & ſpecialius, quicquid erat extt4 atrium templi, vide Buxtorf. Lex. Chald, fol. 3 80. con- 33. Veluti 1. Samuel. dict. c. 13. v. 13. habetur.] fer. & Jalkut dict. Jol. 28 5. col. 2. circa fin. 34. Confer. ſuprâ n. 29 h. verſ. 5. Confer. quæ num. 1. G& 4: h. verſ. notata ſunt. 35. Vide Gur Arjeh ol. 2 15. col. I. med. ubi ca- 6. Sive: plena, propriè ſic dicta hæteditas non put primum traatus Talmudici: Berachot erit tribui Levi, vide Gur Arjeh Jol. 215. col. ac Horajot allegatur, in notis Dan npv dicti 1. med. tratatus Talm. Horajot fol. 11. 5. & Keritut, 7. De hoc libro vide awd npv & Buxtorf. Bib- fol. 5. b. & fol. S8. a. ad marginem allegantur. lioth. Rabbin. confer. & verſ. ſeq: 2. h. c. n. 14. 1. Iſti wyN HQn i. e. oblationes & deci. 8. Prout ſeq. verſ. 2. h. c. habetur. mas accipient ab lſraẽlitis, ſie in not. ma nBN 19. Videlicet: Kenæerum, Keniſæorum & NKad- p. loc. exponitur, confer. num. ſequ. 5. monæorum, has enim gentes promiſerat Deus, 2. Confer. quæ ad Numer. c. 18. Vv. 2 0. n. 42. no- ſe Abrahamo daturum eſſe, Geneſ. c. 15. v. 19. tata ſunt, it. Jalkut Part. I. Fol. 285 col. 2. cir. ſic in notis nom new h. loc. exponitur, Eã fin. conf. & paulò poſt n. 11. v. 2. & ſuprà Deuter. 3. Vide, quæ ad Levit. c. 4. v. 34. n. 6 3q. notata! c. 1. v. 7. n. 47, ac Gur Arjch fol. 2 15. col. 1. ſunt it. Jalkut Part. 1. Fol. 285. col. 2. circà fin. fin. it. Jalkut Part. I= fol. 2 85. col. 2. circà fin. 4. Quæ ſcilicèt offeruntur n in i. e. de ter-10. Conier. hic Gur Arjeh fol. 2 15. col. I. fin. ac minis, uti in notis pan N exponitur; to- coli. 2. princ. vide & not. in E ne PvW' h. loc; ta autem terra Iſraelitica, tàm proxima, qum ac ne 1 5 h. verſ.s. . remota cxtrà urbem Hieroſolyman Vvocabatut 31. 32. Proùt 1. Samuel. c. 13. V. 8. habetur. CAL. X que hop rhæi & Kenilei e licv neat de lonimi, ek heree feditas ſe buum ac pus tantt tribui Me midiæ tr polt mon tem (tribe loco, ub tua. 16, erit) / citur, gn 11, Dequui Knum. vige l. 1. Ve/ 1. 14, 12. Vide ſu Hebr, N Wie. NN Hedr N que Mor 1. Ljusgen MM. ad nimi tionem! 14, De qu 150. Ma erp n; guin not. M atte, ſt Jehuda, Dart, 1. Hden „MuI. nleptem cisſemet leegilti, 33. eece er Kaul.) egis) ido. la ibu.) Bod. l. ifcia dan⸗ ni 4. Ob⸗ ribuileri) 6 non etrit rrrer eiu ac vigetut tetta quin⸗ qus — 1t extt4 attlufR fol⸗ 390, con⸗ cilcafin Rotala unt. nziedltas hon fol, iniel⸗ Bamotf 20. 1. t⸗ n. 14 otum El⸗ oniſenatDeus nel. 1. 5. 1ge ſoe. euponitut, lupri Deuteti ſol. 115. col 1. cutci inn 01 1 n a 4 CAbP. XVIII. DEUTERONOMil. 1405 que populorum & terra Sichonis atque Ogi, duorum populorum (nempè:) Amor- rhæi & Chananæi; hæreditas autem cœterarum (gentium.) ut includantur Kenæxi & Keniſæi atque Kadmonæi 1I. & hoc modo exponitur in explicatione dationum, uæ dicuntur Aaroni, (ubi ſic habetur:) idcirco non eſt Levitæ &c. 12. ut admo- neat * de Kenæis & Keniſæis atque Kadmonæis, prætereà reperitur ** in verbis R. Co-= lonimi, 13. ſic legimus in Siphre. 14. Eod. verſ. 2. Et Bæreditas non erit ei] Hæc eſt hæreditas (tribuum) quinque 15. Eod. verl. 2. Iuter fratres ſuos] Hæc eſt hæ- reditas ſeptem (tribuum, ecce) hæreditas quinque tribuum & hæreditas ſeptem tri- buum ac quoniam Moſes & ſoſua non diviſerunt hæreditatem, niſi inter quinque tri- pus tantùm, Moſes quippe hæreditatem attribuit Rubenitis & Gadditisatque dimidiæ tribui Menaſſis, Joſua autem poſſeſſionem aſſignavit (tribui) Judæ & Ephraim ac di- midiæ tribui Menaſſis, ſeptem verò aliæ (tribus) abſtulerunt (hæreditatem) ab ipſis poſt mortem Joſuæ, idcircòo meminit (Scriptura) quinque (tribuum) ſeparatim & ſep- tem (tribuum) ſeparatim. *** Eod. veri. 2. Sicuti locutus eſt ei] (Nempè in illo loco, ubi habetur:) in terra eorum non habebis hæreditatem &c. ego ſum portio tua. 16. Verſ. 3. A populo] Non verò à ſacerdotlbus. 17. Eod. verſ. 3. ve bos Guerit) ſive evs] Excipitur fera. 15. Eod. verſ. 3. Armum] (P) R i. e. armus di- citur, qui eſt) à junctura coxæ 19. usque ad curvaturam † manus, 20. vocatur (Gal- 11. De quibus vide Geneſ. dict. c. 15. v. 19. conf. 16. Sicuti Numer. c. 18. v. 20. habetur. & num. 9. v. 1. h. c. ac c. ſeq. 19. v. 8. n, 10. 17. Loci iſtius explicationem vide in notis vide & W'agenſ. Sot. p. 227. ac Deuteron. alleg. c. 1. V. 7. n. 47. & Deuter. c. 2. V. 5. .: 12. & n. 14. 12. Vide ſuprà Deut. c. 10. v. 9. ibique not. n. 2 8. Hebr. ", in MSt. I. pro eo legitur: ma i. e. ut includantur Kenæi &c. aAX Hebr. a hæc & ſequentia, usque ad- n WN i. e. ſicuti locutus eſt, abfunt ab utro- que MSto. 33. Ejusdem meminit Commentator noſter in not. ad I. Samuel. c. 2 5. v. 18. alterius Colo- nimi (vel Kelonimi, uti alii exprimunt,) men- tion em facit D. Wagenſ. in Sot. p. 49 8. 14. De quo ſuprà v. 1. h. c. n. 7. 15. Ma explicatio Colonimi ex Siphre defumpta eſt; quinque autem tribus iſtæ exponuntur in not. a ND, quoòd ſint fratres ex eadem matre, ſcil. Leâ, nati, nempe: Ruben, Simeon. Jehuda, Haichar & Zebulon, conf. hict Jalkut Part. I. fol. 2 8 5. col, 2. circà fin. a N h. loc. confer & Jalkut Part. I. fol. 2 ⅝ 5. col. 2. circà fin. & col. 4. circaà fin. it. tract. Talm. Cho lin, fol. 130. a. b. & fol. 132. b. it- Fol. 136. a. SðU 18. Confer. ſuprà Deuteron. c. 14. V. 2 1; n. 5 I. it⸗ not. in dpan ne h. loc. 19. Sive: femoris, Hebr. ), ſic enim dictie —nR, quæ hic habetur, in notis ad librum Prec- Jud. part. 2. p. 2 3ʒ 1. 6. fin. exponitur, in dicta part. 2: pag. 241. 5. med. ſcribitur etiam 2y per Ajin in principio & Kuph in medio, ubi ſecundùm Bartenoram explicatur, quòd ſis bus —y 1 ne Den i, e. locus, ubi fe- mur cum armo conjungitur, vide Levit. c. 7, v. 32. n. 96. & Daniel. c. 5. Vv. 6. it. Buxtorf. Lexic⸗ † Hebr. ), in utroque MSto pro eo legitur: aA y i e. üusque ad dorſum ſeu ſuperficiem. 20., Vel: pedis, nam hic ſetmo eſt de armo anima⸗ lis, quod in ſacriſicium offertur, confer, Cholin, AX Hacdenus expoſitio ex libro Siphre deſumpta, fFol. 134. 6. DEUTERONOMII. CAb. XVIII. (Gallicè: ) eſpaule. 21. Eod. verſ. 3. Maxillas] Simùl cum linguâ, 22. inter- pretes Scripturarum 23. dixerunt: armus (dandus eſt ſacerdoti) intuitu manus, (quam Pinchas adhibuit,) nam dicitur (de illo:) & accepit haſtam in manu ſua. 24. Eod. verſ, 3. Maxillas] (Hæ datæ ſunt ſacerdoti) reſpectu precum, nam dicitur: & ſtetit Ppinchas & oravit. 25. Eod. verſ. 3. Et ventriculum] (Is datus fuit ſacerdoti) intuitu (iſtius facti, quò Pinchas interfecit) feminam per ventrem 26. ejus. Verſ 4. Primitias frumenti tui] Hæc eſt oblatio, 27. cujus non eſt expoſita (in lege) quanti- tas; 28. ſed Rabbini noſtri determinàrunt in ea (oblatione ſpontanea) quantitatem, (nempe,) qui oculò benignò 29. erat, is unum de quadraginta (dabat;) qui verò oculò maligné erat, is unum de Sexaginta (dabat,) qui mediocris 39. erat, is unum de quinquaginta (præſtabat,) & falciunt (Rabbini iſtam ſententiam ſuam) fuperS. Scriptura, (nempe, ) quòôd non minus, quàm unum de ſexaginta (dandum ſit ,) quo- niam dicitur: & offeretis ſextam Ephæ 31. de Chomer tritici; 32. eſt autem ſexta Ephæ dimidia pars Seæ, 33. quando (igitur) das dimidium Seæ quoad Corum, 34. ecce unum (das) de ſexaginta, nam Corus (continet) triginra Seas. Eod. verſ. 4. Er primitias velleris ovium tuarum] Quando tu quotannis tondes oves tuas, da de illa (ton- 1406 21. Sic reddo ννnvnv ita enim legendum vide- tur pro: 72, veluti in exemplaribus ha- GRenus vulgatis habetur, confer. quæ ad Levir. c. 7. v. 3 2. D. 96. nOtata ſunt. 32. Scil. dabit is, qui offert, vide hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Gur Arjeh fol. 215. cGl. z. circà fin. ac nor. in a DDO . log. it, Jalkut Part. 1. fol. 285. col. 4. circà fi. 13. Sive: explicatores textuum Biblicorum, qui ex illis ſubti itates & allegoricas expoſitiones e- ruunt, ſic vox hmW in notis „aN S jux tà tra atum Talm. Bava kama fol 82. a. expo- nitur, nempè, quod ſignificet νν.ößennn i, e. verſus ſcriptos ſcil. in Bibliis, confer. Gur Arjeb fol. 2 15. col. 2. fin. ac tract. Talm. Chul- lin foſ. 132. a. uti in an mad marginem allegatur, vide & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2293. it. not, ad Proverb. c. I. v. 6. n. 10. 244. Vide Numer. c. 25. v. 7. & v. L. n. 27. con- fer. & P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. ibid, 35. Sicuti Pfalm. 106. v. 30. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 21 5. col. 2: cirea fin. 26. Sic dictionem np juxtà mentem Commenta- ris noſtri hic vertere volui; alii tranſtulerunt . lupanar, uti junius ac Tremellius in Numer, c. 25. Vv. 8. ubi vide not. n. 27. Confer, & P. Fagi us ad Paraphr. Chald. h. loc. 27. Hebr. hh, de cujus vocis ſignificatione vid. Buxtorf. Diction. Hebr. hac voce confer. & tractat, Talmud. Peſachim, fol. 3 3. b. & Me- nachot, Jol. 67. a. & Cholin, fol. 13 5. a. b. 2 8. Hebr. Myw j, e. certa determinatio, menſura, confer. infrà n. 3 6. h. V. 4. & c. ſequ. 19. V. 3. n. 13. 29. Hebr. 3)d P i. e. oculus pulcher, j. e., beneſi- cus, liberalis, cui opponitut a py i. e. oculus malignus, invidus, parcus. S 30. Nempè, qui nec pareus nec liberalis erat, qui intermedius erat inter iſtos duos, Hebr. Mma; Gall. enttedeux, confer. hic P. Fagii not. ad Pa- raphr. Chald. G. locç. 31. Continebat autem Epha pden bwi. e. tres Seas ſive tria ſata, ſig in notis Han inpw h.loc. exponitur. 32. Sicuti Ezech, c. 455,. V. 1 3 habetur, ubi vide Raſchi nor. L „ “ 3 ⅞. Sive: ſati, Hebr. N b, de hac menſura vide Ar. Montani apparat. Bibl. Thubal Cain ſive de menſur. ſacr. fol. 8. & ſeq. 34. Sive: Coro, Hebr. 9, eadem hæc eſt men- ſura cum Wn, vide Ar. Montani loc. alleg. CA XVII. — (onlute) Pim 36. al Rabbin tem) deſexagin guinqoe oves et, ſperretb (dein yerbaiſta cant, eeck izitu d minimumor Hinc elt, quod 14] Pothian 46. excipinatu⸗ Verl.6, N ven. Seniptura) ge ſia etiamſtilleſitin ——————= 35. Vie bied. k loc, à Gur Anj in w mo⸗ 1, 10 matgigem 36. Conier guc ſ gor etiamhic he ſeg. 19, Ve z.n, 37, Hebri, ves gebent tong ſpe guantitsziſte 30. Sicuti 1. Samn Far not. in Ne lam exponitut, dum llie habetun VeI Ren. de6, Hebr. w P i e ut het, dlan 39. Vel: initium Cuti hoe veridl 4 40. Qbritidem ho tur. 11. Computais ſei Us, de Julduz p⸗ 41. Qux Verdaenn er. hie track , lo. 136. 2. i. Zehidbat, ſol.; CAL. XxVII. i, 12. imtet. mtitl manut, 1Wnnd ſua, 14, umdrtur: & fuitſatalott) nlege)quant. ²) guantitatem, bat;)quiret etat, iSUnunm ſuam) ſipers. umſit,) guo⸗ e autem ſerte ad Corum, 54, Do. Nend . N tnas, da deſin c. ocis ſgniſietione I1. hac voce conlek,. in fol 13 5,d. minatio, menluls, cleql I9, zel⸗ pleber ie bemeſ 1 deulus ec livetelisetn, gu uos, Hebr. n h. lagi no a1 . Ne vhpi e nien s An wrlot. kiemn il i tue henſnn ulet, hubal Cin ſiede aden beriſ ten⸗ Kortanig aleg⸗ etiamſi ille ſit in ea cuſtodia. 48. quæ non eſt ipſius; alia expoſitio: docet etiam 3 5. Vide hie P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. Can XVII. DEUTER ONOMII. 1407 (tonſura) primitias ſacerdoti; 35. non autem exponitur (hic in Scriptura) quantitas; 36. aſt Rabbini noſtri dederunt in illa (tonſura) quantitatem, (videlicèt) unam (par- tem) de ſexaginta; ſed quotnam oves ſubjectæ ſunt 37. primitiis tonſuræ? (nimirum) quinque oves (fœmellæ,) dicitur enim: & quinque oves paratas; 38. K. Akiva di- cit, * (per verba iſta:) primitias velleris, 39. (indicantur ad minimum) duæ oves, (dein verba iſta:) tonſuræ ovium tuarum, 40. (etiam duas ad minimum oves indi- cant, ecce igitur oves) quatuor, 41., (tandem verba iſta: ) dabis ei 42. (unam 43. ad minimum ovem indicant,) ecce quinque. 44. Verſ. §. Il/ ſtet ad miniſtrandum Hinc eſt, quòd miniſterium non peragatur, niſi à ſtante. ?** Verſ·6. Et ſt venerit Levi- 4a] Forſitan de filio Levitæ certò 45. loquitur Scriptura? lex dicit: & miniſtraverit, 46. excipiuntur itaque Levitæ, qui non idonei ſunt ad miniſtrandum. 47. Eod. verſ. 6. Et venerit in omni deſiderio animi ſui. Verſ. 7. Et miniſtraverit] Docet (hic Scriptura) de ſacerdote, qui venit & offert munera ſpontanei aut debiti ſacrificii ſui, (hic 43. Namwerbum nn i. e. dabis, quod itidem hoc verſu 4. habetur, etiam in una ove locum habet & impleri poteſt, confer. Peſachim, fol. 3 3. & Cholin, fol. 13 5. a. & fol. 137. 2. . 44. Nempè, ſi huic uni quatuor oves, de quibus in præcedentibus dictum eſl, adjicias, ecce quin- que erunt oves & ad hanc ſententiam ſuam ſta- biliendam R. Akiva etiam locum 1. Samuel. c. 2 5. v. 1 8. de quo paulòô antè dictum eſt, ad- ducit, confer. Gur Arjeh fol. 215. col. 2. fin. & Jalkut fol. 2 86. col. I. med. ** Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 94 a. S& Sota, fol. 3 . a. it. Sevachim, f. 2 3. b. & Cho-⸗ lin, fol. 137. a. & fol. 138. a. 45. Nempè, qui reverà talis eſt, Widelicèt Levita ſolum; non verò ſimùl etiam ſacerdos, id enim dictio ε hic ſignificat, ut ſequentia id decla- rant, confer. hic tract. Talm. Succa, fol. 55. b. Se Bava kama, fol. 109. b. it. Menachot. ſ. 4. a. 46. Sicuti verſu ſequenti 7. h. cap. habetur, conf. Erachin, fol. 11. a. 47. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 15. col. 2. fin. ac not. in τ e , loc. ubi Siphre ad mar- ginem allegatur. 4 ⅝. Sive: in ea claſſe aut ordine, Hebr. ptn, nam miniſtri templi in certos ordines erant di- H Aincti PpP PppP PPp loc. & Gur Arjeh fol. 2 15. col. 2. fin, ac not. in Onori mne ubi tract. T alm. Cbullin fol. 137. a. ad marginem allegstur, S 36. Confer. quæ ſuprà n. 2 8.:, v. 4:de voce: vyw, quæ etiam hic habetur, notata ſunt, vide & c. ſeq. 19. V. 2. n. 3. 37. Hebr. awti i. e. reæ, ſenſus eſt; quotnam o- ves debent tonderi, ut de il is primitiæ velleris ſive quantitas iſta tonſuræ præſtetur? 38. Sicuti I. Samuel. c. 25. v. 1 8. habetur, con- fer. not. in dnnr 9ν h. loc. ubi juxtà Gema- ram exponitur, quid ſignificet νàâq quod ver- bum hic habetur, it. not. ad 1. Sam. d. c. 25. v. 1 9. n. 2. J. & 4. *X Hebr. DN& )), iſta eſt ſequentia, usque ad: nyy i. e. ut flet, abſunt ab utroque MStto. 39. Vel: initium tonſuræ, Hebr. νo, ſi⸗ cuti hoc verſu a. haherur. 40. Quæ itidem hoc verſu 4. in textu ſaero haben. tur. 41. Gomputatis ſcil. duabus illis ovibus priori- bus, de quibus paulo antè dictum eft. 42. Quæ ver ba etiam hoc verſu 4. habentur, con- fer. hic tract. Talm. Cholin, fol. 13 5. a. b. & fol. 136. 2. it. fol. 137. a. & fol. 13 8. a. 8S.— Schabbat, 10!. 2 5. b. . 78 Scri- 1408 DEUITERONOMII. CAbP. XVIII. Scriptura,) de ſacerdotibus, qui veniunt ad ſolenne feſtum, 49. qui offerunt in or- dine 55. & miniſtrant ** in oblationibus, quæ veniunt propter feſtum ſolenne, veluti ſunt additamenta 51. feſti ſolennis, etiamſi cuſtodia (ſive ordo) non ſit ipſo- rum. 52. Verſ. 8. Partem ſicuti partem comedens] Docet (hic Scriptura,) quòd articipent de pellibus & carne hircorum (ſacrifici) pro peccato, 53. an etiam (par- ticipant) de rebus, quæ non veniunt propter ſolenne feſtum, veluti ſunt ſacrificia ju- gia & additamenta Sabbathi ac votiva ſpontaneaque ſacrificia? lex (hic) dicit: præter venditiones, eorum patribus factas, 54. i. e. præter id, quod vendiderunt patres tem- pore Davidis & Samuelis, quando determinatæ fuerunt cuſtodiæ 55. & vendiderunt alter alteri (dicendo:) tolle (ſive accipe) tu Sabbathum tuum & ego tollam Sabba- thum meum. Verſ. 9. Non diſtes, ut facias] Sed diſce, 56. ut intelligas & doceas, nempè, ut intelligas iſtarum (gentium)opera, quàm illa ſint perverſa, & ut doceas filios tuos (dicens:) non facies ita & ita, nam iſtud ſtatutum 57. eſtalienigenarum. 58. Verſ. 10. Qui traducat filium ſuum & ſiliam ſuam per ignem] Is fuit cultus (idoli) Mo- loch (nimirùm aliquis) faciebat rogos hinc & illinc, atque traducebat illum (filium ſitintti, de quibus vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. Confer. n., 50. h. v. & v. ſeq. 8. . c. n. 55. Ge Gur Arjch fol, 215. col. 3. princ. ac not. in N D . loc. 49. Sic didionem 7), quæ hic habetur, interpre- tor, confer. cap. antec. 17. V. 13. n. 22. & infra Deuter. c. 2 6. V. 12. n. 3 1. it. tract. Talm. Era- chin, fol. 11. a, & Succa, foſ. 55.5. it. Mena- chot, Jol. 94, a. & Bava kama, fol. 109. 6. & Seyachim, fFol. 2 3. 5. J0. Sive: in cuſtodia ac claſſe, vid. quæ paulò an & n. 4 8. b, v. notata ſunt, Hebr. vha, ab- eſt iſtud hoc loco ab utroque MSto. AXXE Hebr. nay)in MSto 2. pro eo legitur: H) i, e. & ſtant. 51. Auctaria, additiones, Hebr. b'n, de quibus vide Buxtorf. Lex Chald. fol. 9 64. confer. & Numer. c. 2 8. V. 9. & ſeqq. ac v. 10. D. 29. 52. Id eſt: etiam ſi cuſtodia ſive ordo ad illos non venerit, licèt ipſi non ſint tunc temporis in cu- Rtodia atque otdine conſtituti, conf. Gur Arjeh JFol. z215, Col. 3. princ. ac not. in mon n b. loc. 533. Cur ſpeciatim hic fiat mentio pellium & car nis hircorum pro peccato, vide rationem in not. *an m b. loc- 54. Autor Vulgatæ vertit: sxceptò eò, quòd in urbe ſua ex patetna ei ſucceſſione debetur, alii pi NOW h. loc. it. not. ad Ezech. c. 16. v. 3. num. 6. it. Succa, Fol. 5 6. a. ſtinxerat miniſtros templi ſive tabernaculi in vi- præced. 7. h. cap. n. 48. na, ſol. 24. 6. it. Avoda Sara, fol. 1 8. a. & fol. 4 3K... . 57. Sive: iſte mos eſt ethnicorum, ſie ethnici fa- cere ſolent, id enim dictio n hic notat. quà uſus ſum, quàm in exemplari am e- gitur; aſt in Bibliis Buxtorf. habetur: ori. e. Cuthæorum ſive Samaritanorum, in utroque MSto legitur h i. e. gentilium ſive ethni- corum. † Hebr. —v)y, in MSto 2. pro eo legitur: *ν i. e. faciebant & paulò poſt pro: vay m i, e. & tra- ducebat illum, habetur ibidem: vayp i, e. tra⸗ ducebant. aliter locum idum tranſtulerunt, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. ac not. in 55. Sive: claſſes atque ordines, inam David di- ginti quatuor ordines, vide hie præ aliis P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald, h. loc. Confer. & veri. 56, Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 6 8§. a. uti in Spa ne ad marginem allegatur, confer. & Schabbat, fol. 8 5. a. & Roich haſcha- 58. Hebr. e, fic tàm in sditione Hebræa, C(ADYVAI.. am inter anb a dininamt itgne leilla er Uicabit el, 60. iſi quidant d nom eſtad ali (y.,)aui Dicio vrd eſns er ore e mant ejas, 66. greott eipente⸗ gui iharemti VOcatut loco auillarum! cuüfm,) quiponit oquitur o Per Velan (kille,) — 5h. Zeil.rogos, co & D. Fagii not, trachat. Talm. 52 25. 6o, diculi oſe e, hum. 1 . 61. Aliss hn eck netatius, wei ſun vir e. lg .10,d. ſd. , in ta⸗ eu. Conſet dic tr ſcutt in nor⸗ tur, Vide &nun Perſ6, num. 60. 3. 6. Vel. gui pra Ne „, 64. Häeht dü literor es, Non cuntad ie conerb, Fa gii 6. 19. V. 15. ſ. Ceſſare eum ual intereidit Cxuu. — Pfferuntig ot⸗ tium ſolenne, non ſiiſo⸗ hun,) gudd An dam (par. nt ſatſtcia ju⸗ )cicit eter runtpattertem⸗ Evendicerunt tollam Sabba⸗ ligas & Coceas, Lut doceashlios nigenarum. 1, ltus idoli) Mo⸗ Killom (klium ſuum) — lione gebetur, alii turt, eonle,,1, bagii b. loc- ac nOt, in Ezech c, 16, 7, 3, 1 Sanhedtin, ſol, .. walgingem 2 legalut, .4. Rolch haſcha- 1, fl 1a ol. oruc, ſe ehni fi⸗ bienotat⸗ in editione Hehri, olai M ry ſe⸗ dtt bebetut: Nn itanorumn,In umoge genriiun ſiye ehni⸗ hroeb ſegiliy/ hoy oie gem:- i t, la⸗ CAP. XVIII. DEUTERONOMII. 1409 ſmum) inter ambos. 59. Eod. verſ. 20. Qui divinet divinationes] Quisnam eſt Oddp i. e. divinans? (nempè:) qui tenet baculum ſuum ac dicit: num ibo aut non ibo!? atque ſic illa (Scriptura) dicit: populus meus lignum ſuum conſulit & baculus ejus in- dicabit ei. 66. Eod. verſ. 10. Olſervans tempora] R. Akiva dicit ([ ) ſunt iſti, qui dant Q)v i. e. tempora, 61. qui dicunt ☚2 i. e. tempus iſtud opor- unum eſt ad aliquid incipiendum; 62. ſapientes autem (ſeu Rabbini) dicunt: iſti ſunt (25H,) qui tenent 6êz3. — i. e. oculos. 6t. Eod. verſ. 10. Augur] Dictio b ſignificat eum, qui conjectat vel augurium captat, dicens:) buccella ejas ex ore cecidit, cervus cohibuit eum 65. in via, baculus ejus cecidit & manu ejus, 66. Verſ. 11. Lacantatione utens.] (Vox 2 notat eum,.) qui con- gregat ſerpentes aut ſcorpiones aliasque beſtias unum in locum, Eod. verſ. II. Er qui Bythonem conſulit.] (Dictio A& ſignificat euam,) qui incantationibus urtitur, qui vocatur .„α 67. & loquitut ex axillis ſuis atque aſcendere facit mortuum in loco axillarum ſuarum. 68. Eod. verſ. 11I. Et ariolus] (Dictio: ſignificat eum,) qui ponit os animalis, cujus nomen eſt ?) 1 i. e. liddoah 69. in os ſuum & loquitur os per incantationem. 7e. Eod. verſ. 1I. Er qui conſulit 71. mortuos] Veluti (eſt ille,) qui aſcendere facit (mortuum) per membrum ſuum virile /2. quique Ppp ppP PP 2 con- confer. Levit. alleg. c. 19. v. 2 6. n. 13 3. it. tract. 59. Scil. rogos, confer. Levit. c. 18. v. 2 I. n. 51. es, dun Danid di⸗ etabenacvlt in di. ehiepriæ alis b li. ,loe, Conler 0er. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. it. rzat. Talm. Sanhedrin, fol. 56. b. & fol. 64. a. b. 60. Sicuti Hoſe. c. 4. v. 12. habetur, ubi vide not. num. 15. 61. Aliis yn efſt præſtigiator, alii vertunt: pla- netarius, uti Junius ac Tremellius, confer. Le- vit. c. 19. V. 2 6. D. 1 3 4. a P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & Buxtorf. Dictionar. Hebr. voc. y, in rad. Py, & num. ſeq.. 6 2. & 63, 62. Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 6 5. b. ſicuti in not. or nev ad marginem allega- tur, vide & num. antec. 61. atque Levit. c. 19. verſ. 26. num. 134. it. Jalkut Part. 1. fol. 296. † col. 3. 63. Vel: qui præſtingunt oculos, confer, not- in R DO y, loc. ut & num. anteg. 6 1. 64. Id eſt: qui præſiringunt oculos, qui ſunt præ. ſiigiatores, nonnulli iraque vocem 1myn dedu- cunt ab y i. e. tempus, alii ab py i. e. oculus, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. in Lev. c. 19. V. 26. 65. Cefſſare eum fecit, Hebr. “:oâ:â⅓â; viam ejus quaſi intercidit, Gall. enttecoupa le chemin, Talm. Sanhedrin, fol. 56.5. & Fol. 64. a. 6. 66. Vide Levit. dict. c. 19. verſ. 26. n. 133. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ubi plura ex R. Davide Kimchio adducuntur, confer. & Siphre, uti in not. n-an re ad marginem allegatur. 67. Id eſt: Pyrhom vel Python, confer. quæ 2d Levit. c. 19. v. 31I. n. 149. notata ſunt, vide & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. n. 31. it. tract. Talm. Sanhedrin, ſol. 56. b. & fol. 6 5. 5. it. Keritut ol. 3.6. 6 . Qui loquitur aà i. e. voce ſubmiſſa, uti P. Fagius ad Paraphr. Chald. ex Rabbinis addueit, ubi vide plura. . e 69. Sic cum Buxtorfio in Lexic. Chalde fol. 937. nomen y hic exprimere volui. . 70. Confert quæ ad Levit. dict. c. 19. v. 31. n. 15 1. notata ſutnt 71. Qui eſt necromantis, uti Junius ac Temellius vVerterunt, confer. Lightfoot. ad Matth. cap. 10. v. I. pag. 3 24. edit. Lipſ. it. Sanhedrin, fol. 6 5. 5. . 2. Hebr. ain, intelligitus hie ille ariolus, qui 1410 conſulit cranium. iſta, ſed omnis, qui facit iſta, etiam unum ex illis 73. DEUTERONOMII. * . — . — — . Verſ. 12. Omnu, quifacit iſta] Non dicitur (hic) qui facit omnia CAP. XVIII. Verſ. 13. Integer eris cum Do- mino, Deo tuo], Ambula cum eo in integritate eique confide nec curioſiùs inquire in ea, quæ futura ſunt, ſed, quicquid evenerit tibi, accipe cum integritate, tunc eris cum illo & cum ipſo partem habebis. 74. Verſ. 14. Non ita dedit tibi] (Nempè) San- us ille Benedictus, ut auſcultes incantatoribus & divinatoribus, nam ecce habitat Divina præſentia ſuper prop zui, de fratribus tuis, ſicuti me] i. e. hetas & Urim atque Thumim. 75. Verſ. 15. E medio Sicuti ego (Moſes) ſum è medio tui de fratribus tuis (ita) conſtituet tibi (Deus prophetam) loco mei, 76. atque ita de propheta ad pro- phetam. ejus. 78. 77. Verſ. 20. Quod ei non præcepi, ut loqueretur] Sed præcepi illud ſocio Eod. verf. 20. Ee qai locutus fuerit in nomine Deorum alierum] Etiamſi is ordinet deciſionem 79. ut prohibeat id, quod prohibitum eſt, & ut permittat id, quod permiſſum eſt. Eod. verſ. 20. Moriatur] (Nempè:) ſtrangulatione, tres moriun- tur per manus 80. hominis, (nimirùm) ſi quis prophetet id, quod ipſe non audivit, ut & (qui prophetat) id, quod ei dictum non fuit, ſed 82. aſt, qui ſupprimit (vel occultat) prophetiam ſuam eorum mors eſt per manum Dei, &3. nam dici. in nomine Deorum alienorum; & qui transgreditur verba prophetæ, ſocio ejus, 81. & qui prophetat tur: educit ex ſepulchro mortuum cumque collocat ſuper membrum virile ſuum, uti Commentator noſter ſeribit eo in loco, qui allegatus eſt à Bux: rorfio in Lexic. Chald. fol. 670. confer. & Gur Arjeb fol. 215. col. 3: princ. ac not: in Dnon b. loc. 73. Confer. hic Siphre, uti in pon Pow b. loc. ad marginem allegatur, & Sanhedrin, fol. 57. 5. it. Jalkut Part. 1. fol. 286. col. 3. fin. 74. Vel: illius particeps eris, confer. Gur Arjeh Jol. 215. col. 3. med. ac not. in pan nDO h. loc, hc faciunt ills, quæ I. Johann. cap. 1: V. 6. & 7. habentur, gonfer. & Peſachim, fol. 113. b. 75. Confer. & hic Gur Arjeh fol- 215. col. 3. med. ac not. in pamn N b. loc. 7⁵. Hebr. rmn, ſic enim juxtà pleraque exempla via correcta legendum eſt; non nnn, uti in exemplari, quo uſus ſum, mendosè legitur, con fer. hic Gur Arjeh fol. 215. col. 3. fin. ac not. in Dam MnDw b. loc. vide & D. Wagenſeil. Re futat. Carm. Lipm. pag. 54 8. && Ejusdem Niz. aach. p. 49. p. 50. & p. 52. confer. & D. Maji Theol. Jud. Loc. 13. Sect. 1. 5§. 6. pag. 220. & kot. ad librum Pres. Jud. Part. 2, Pag. 22. à. med. it. not. ad jerem. c, I. Vv. 5. n. 12. & D. 15. 77. Id eſt: de uno propheta ad alium, ſucceſſiè, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arjeh fol. 21 5. 60l. 4. princ, ac not. in npam rew h. loc, it. Talkut Part. 1. ol. 286. col. 4. princ. 78. Confer. paulõ poſt n. 81. . verſ. vide &. Gur Arjeh fol. 215. col. 4. med. it. tract. Talm. Sanhedrin, ol. 89. a . 79. Sive: ſententiam legis, conſtitutionem juris, id enim dictio: dnon, quæ hic habetur, ſigni- ficat, ſenſus eſt: etiamlſi is recta & legi Divinæ conformia tradiderit vel docuerit; tamen il- le non eſt audiendus, ſi iſta locutus fuerit in no- mine Deorum alienorum. 80. Videlicèt: p runa i. e. in domo judicii per condemnationem judicum, lata ab ipfis fenten- tià condemnatoria. 81. De quo paulò antè num. 79. . verſ. 20. 82. Tres enim iſti caſus ſub pœnã mortis in lege exprelsè prohibiti ſunt, prout Rabbini ſtatu- unt. 83. De hac morte Divinitùs immittenda. vide, quæ ad Exod, c, 32. V. 3 5 m 1099 & ad Exod. c. 2 8. CAYll. — tur: ego tepoſe nando reniet mini reducentun columnas luf evitatem cum! deportatione 27 it kes ilta vent crit verbum, g gudd ſicigetis: (propheta &d Getat:) ſam an uno er omnibr lens g0. tibi ſi qui obtulit lac 91, ltisſepern Piunamreſtere ℳ Ne coh is,) necmetuas rrrr 19, 7 35 n. 16 wf ler Chald 84. Kicuni Vetlupt fer Gur arſeh ,o N wohl anhectin /ol 1). De guofice bie alkm dan 1e De hoeni 37. Kemti ſerem. W or h turis quicnamn rehondet Con Aeh olr . I marginem Olllem 6 Hhr y heint ſum. 1. Nel: ute in oumn in ell (M.XII. — — gui facitonnia er eruscun do⸗ olds inguitein te, tunc eris cumn (Nempe) San- ann ecce habitat el. I. Bwedi ide fatribustuis dropheta adpo⸗ Lcepiillodloco⸗ rum] Etiamlis ermittatid, gbod ne, tres motiun⸗ enon audivit, ur gui Prophetat propheiamſuam i, 13. mumn dic⸗ tut: —— ... , n I1, 8l ſ d alium iuctelihe, naphr Clulb loe. 14, prine, 4 500. In ut Pant, fol 2, , Fverl zice Gur bel i. ualn Lalgt conkituionen iui Uæ bic habeiut, igi relta d eiDins Jocuerit; laibenn le Alocutus fueritin no⸗ an domno diti ad n liti b lskenen. n. bYerl 10, u wonts in e proit Rabbini haiu⸗ iumitenh ie e 1097 10 1 CAP. XVIII. DEUTERONOMII. 7 1411 tur: ego repoſcam ab eo. 84. Verſ. 21. OQuôαſ in animo tuo dixeris] Vos dicetis, quando veniet Chanania, filius Hazur, 8. & prophetabit (dicens:) ecce vaſa Do- mini reducentur ex (urbe) Babylone nunc citò; eremias autem ſtans clamabit ſuper columnas & ſuper mare (æneum) & ſuper cœtera vaſa, quæ non abducta erant in cap- tivitatem cum jechonia, 86. quòd (iſta vaſa) Babylonem aſportabuntur unà cum deportatione Zedekiæ. 87. Verſ 22., Quod fuerit locutus propheta ille]) Ac dixe- rit, res iſta ventura eſt ſuper vos, ſed vos videbitis, quòd illa non veniat, iſtud ipſum erit verbum, quod non locutus eſt Dominus ‚ interfice (itaque prophetam) iſtum, uòd ſi dixeris: hoc (locum habet) in eo, qui vaticinatur de futuris; ſed quid ſi veniat (propheta) & dicat: 88. facite ita atque ita, idque * ex ore Dei ego dico? (reſpon- detur:) jam anteâ præceptum eis datum eſt, ſi venerit (propheta,) ut te abſtrahat ab uno es omnibus præceptis, 89. quòd ei non obtemperare debeas, lens 90. tibi ſit iſte (propheta,) ut perfectè juſtus ſit, veluti Elias in monte Carmel, eo tempore, quo excelſa erant prohibita, qui obtulit (ſacrificium) in excelſo, 91. niſi adeò excel- 92, ut is ſepem obduceret Israêlitis, omnia pro neceſſaria temporis ratione, & ut ru⸗ turam reficeret, 93. idcircò dicitur: ei auſcultabitis. 94. Eod. verſ. 2 2. Ne metuas ab eo] Ne cohibeas te ipſum, quôò minùs doceas (vel arguas,) illum eſſe reum (mor- . X .» . tis,) nec metuas, ne fortè proptereà puniaris. 95. 28. v. 3 5. n. 162. notata ſunt, confer. && Bux- torf. Lex. Chald. fol. 1181. 84. Sicuti verſu præced. 19. . cap. habetur, con- fer. Gur Arjeb fol. 215. col. 4. med, ac not., in „ S h. loc. ubi Siphre & tractat. Talm. Sanhedtin fol. 71. ad marginem allegantur. 8 5. De quo vide Jerem. c. 2 8. v. 1. & ſeqꝗq. confer. hic Jalkut Part. I. ſol. 286. c0l. 4. fin. 86. De hoc vide Jerem. c. 27. v. 19. & v. 20. 87. Sicuti Jerem. dict. c. 27. v. 22. habetur, con- fer. Gur Arjeh fol. 215: col. 4. fin. ac not. in „R RD b. eice. 3 8. Nempé: de re præſenti;znon verò de rebus fu⸗ turis, quidnam iſlo caſu faciendum erit ? ad hoc reſpondet Commentator noſter, confer. Gur Arjeh fol. 215. col. 4. fin. ac fol. 216. col. 1. princ. ac not. in "pan neh. loc. ubi Siphre ad marginem àllegatur. ² Hebr. n, ſic in utroque MSto hic additum repe- ritur, quam lectionem etiam in verſione ſecutus fum. 29. Vel: ut te in defectionem ab aliquo præce- ptorum impellat, ſicuti Seldenus de Synedr. l. 3. C. 6. n. 2. tranſtulit. 90. Probatus, ſpectatæ fidei, Hebr. dmnmm, de qua voce confer. quæ fuprà ad Deuteron. c. 16. v. 1 9. n. 5 8. notata ſunt, vide & Selden. dict. libr. 3. de Synedr. c. 6. n. 2. 91. Id eſt: in altari, quod extrà templum Hiero- ſolymitanum ipſe exſtruxerat, uti I. Reg. c. 18. V. 3 2. & ſeqv. habetur, vide num. ſequ. 92. 92. Nempè, ne illa fierent extrà urbem & tem- plum Hieroſolymitanum, confer. num. præced. 9 1. Deut. c. 12. V. 1 1. n. 44. 9 ½. Id eſt: ut labantes res Isralis inſtaurando tue⸗ retur, ſicuti Seldenus de Synedr. dict. lib. 3. c. 6. n. 2. tranſtulit, confer. hic not. ad Plalm. 119. v. 126. n. 74. 94. Prout ſuprà verſ. 15. H. cap. habetur, con- fer. tract. Talm. Jevammot, Fol. 90. b. & San- hedrin, fol. 99. a. b. 95. Vel: ne fortè propter illum ponam ſuſline- as. eonfer. not. in a ma5. loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, vide & Gur Ar- jeh fol. 2 16. col. I. med. & Jalkut Fart. 1, fol. 286. col: 4. circaà fin. Ppp PPPPP 3 CAbP. DEUTERONOMII. CAP. XIx. Erſ. 4. Parabis tibi viam] Scriptum erat in ſeparatione I. viarum: vpD U'ppire aſylum, refugium. Eod. verſ. 3. &r in tres Partes divides ſines terræ tuæ] Ut ſit ab initio finium usque ad urbem primam refugii tantum 3. itineris ſpatium, quantum eſt ab illa (urbe prima) usque ad ſecundam atque ita à ſe- cunda usque ad tertiam & ſic à tertia usque ad terminum alterum terræ Iſraëliticæ. 4. Verſ. 5§. Et impulerit manus jus] Quandoc(vir ille) venit, ut ſecurim immittat in li- gnum, eſt autem iſtius (verbi ) interpretatio Chaldaica: 3)DNI i. e. & impellatur manus ejus, ita, ut notet idem ac 5) i. e. & intermittatur 5. manus ejus ad impingendum ictum fecuris in lignum, (ſic verbum illud quia D i. e. dimoverant boves, 6. Jonathan *tranſtulit: quia i. e. propulerant eam boves. Exod. verſ. 5. &t dejecerit ferrum deligno (ſide manubrio) ejus.] Non- nulli ex Rabbinis noſtris dicunt (& verba iſta ſic explicant:) ſi delabatur ferrum de manubrio ejus; 7. alii ex illis dicunt (& exponunt:) ſi quis injecerit ferrum g. ad ſciſſionem * ex ligno, quod diffinditur, idque diſciſſum interfecerit (ali- quem:) Verſ 6. Ne ſortè perſequatur propinquus (ſive vindex) ſanguinis]) Ideò ego dico, ut præpares tibi viam 9. & urbes refugii multas. Verſ. 8. Cumautem dila- taverit ] Sicuti juravit (Dominus, ) ut det tibi terram Kenæorum & Keniſæorum S atque + 1. Id eſt: in bivio aut tiivio, Hebr. † me, , confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. in Nu- mer. c. 35.:v. 6. ubi hac de re plura, vide & in. frà Deuteron. c. 2 I. v. 1 §. n. 45. it. tract. Lalen el. c. 6. v. 6. habetur, ubi vide not. num. I1. confer. hic tract. Talm. Scheviit, fol. 47. a. & Maccot, fol. 7. b. & fol. 8. a. it. fol. 9. b. & fol. 10. h. it. Fol. 1I 2.5. & Nedarim fol. § 3. a. & Ba- Bava batra, Jol. 100. b. & Maccor, fol. 9. 6. & va kama. fol. 86. b. it. Erachin, fol. 30. b5. Jol. o. F.. irx In MSto l. poſteà additur: 7 % 1)) on i. e, filius 2. Contfer. hic Gur Arjeh fol. 2 16. col. 1. med. Uzielis. 2 A2c not. in ort Ne h. loc. vide & infra v. 6. h. c. n. 9. it. Pfalm 2 5. v. 8. num, 7. it. Sanhedrin, 3. Sive: tantum inter allum, diſtantia, id enim † dictio yw hic notat, de cujus ſignificatione confer. cap. antec. 1 §. v. 4. D. 2 8. & n. 36. 4. Vide hie Gur Arjeh l. 10 §. col. 2. princ. ac of. 216. cOl. I. circa fin. & not. in vor mD9 7. Dimoveatun, deturbetur, vacillet manus ejus, id enim verbum honv hic notat, confer. de e. jusdem ſignificatione Thren. c. 4. v. 15. n. 3 1. 7. Sic habet Targum Jonathanis, prout Buxtort. in Lex. Chald. ol. 2 16 3. allegat. 8. Confer. hic tractat. Talm. Maccot, ol. 8, a. ſicuti in nam ad marginem a legatur, it. falkut Part. 1. Ol. 287. col. I. ftin. Hebr. AH7, in utroque MSto ſine præfxa litera " legitur ναπ ä, juxtà quam lectionem hkec erit verſio: ſi dejecerit ferrum fruſtum de ligno &c. 9. Prout ſuprà v. 3. b. cap. habetur, ubi vide not. n. 2. confer. & Gur Arjeh fol. 2 16. col. 1. fin. 6. Vel: titubaverant, vacillaverant, uti 2. Samu- ac not in. Nar r h. loc. it. tract. I alm. Mac- cot, fol. 2, 5. & †ol. 10. 6. CAr. AI., — aigue Kadmon Urbes, Nimmitt Chananzi, & mun ſun I ſuo) inſicias ſt Lem iple etian teptum:) non nit idcite hi dumfuiſlet: ſi⸗ Mr zarcat ein terklciemus iſt, 1rat trminn 2erſi ſunt rete in agrum ſocii mnapias: 17, qui Setiptorahi) duo Precepta (hic) cicit: in transgreitut Creceptum) i 10. Fichti Deus 15,V. 19, conle h. 47, 8 20d e. a Vide & no,, in⸗ II. Dieitut enim ſi adqux vert n han. b, f 3 plinc,it, ita & Baya lama, deiin ſol. 79. 11. Nm mun! N ſonem, vide 1onfer inſn Um. 31, pich 1 , Kieni Prece⸗ baberu 14. Conſg ie⸗ not, in legatur i. (APX. —+ fiarum: . ttet Aviler zner, efngii untnn. n atque ita iſe⸗ rre ltaelitice. mimmittat in l. PMie & intettnittatur 6 lud/ia ſ0 ie. propulerant )eju.) Non⸗ abatut feftum 6e, iojecetit ettum intetkecerit (Ai. ſarguini lded⸗ . (umallen Alu. n & Kenicorum Atque — bi Lide not. num. I1. eheniit, fol 47. „ 2. 1t. ſol.. b ſl. ain ſ0. l, b. abin fo 30- en dit⸗ flius haris, prou Pauotk 1, allegst. lm. Maccot, ſol l,⸗ mioem 1legalur, col. 1.'n. ve Mölo ſne eßhnin utz gvam eiafen Letit fettum fiuſtocn habetuf, ubi ee not, 1. nn⸗ 01. 116,00, K. al. iltn. M t.† ((præceptum) iſtad: non rapies * Verlſ. 1 5. Teſtis unus] Hæc eſt ſtructura princi- CApP. xNxx. DrklüTERONOMII. 1413 atque Kadmonæorum. 10. Verſ. 9. Et aadestibi amplius tres urbes] Ecce novem, (urbes, nimirùm) tres, quæ erant trans Jordanem, ac tres, quæ erant in terra Chananæa, & tres in futurum tempus. Verſ. II. Si verò quis oaio habuerit proxi- mum ſuum] (Nàm) propter ipſius odium (tandem ille eò) devenit, ut ei (proximo ſuo) inſidias ſtruat, 11. hinc dicunt: ſi quis leve præceptum transgrediatur, tan- dem ipſe etiam grave transgredietur, 12. quoniam (enim iſte) transgreſſus eſt (præ- ceptum:) non odio habeas, 13. tandem ille (etiam) ad ſanguinis effuſionem deve- nit, idcircò (hic) dicitur: ſi quis odio habuerit proximum ſuum &c. nam ſcriben- dum fuiſſet: ſi quis ſurrexit & inſidiatus ſit proximo ſuo eumque percuſſerit. Verſ. 13. Non parcat ei oculus tuus] Nec dicas: primus jam anteà interfectus eſt, cur nos in- terficiemus iſtum? ſic duo Israelitæ reperientur interfecti. 14. Verf. 14 Non mo- veas terminum] (Verbum 3O) ſignificat (idem, atque in illo loco:) O id eſt averſi ſunt retorsùm, 15. nam (talis) reducit ſignum diviſionis ſoli 16, retrorsum in agrum ſocii ſui, ut ſuum dilatet (agrum;) ſed nonne jam anteà dictum eſt: non rapias? 17. quid (itaque hic vult) lex dicere (per verba iſta:) non moveas? (nimirùm Scriptura hic) docet de eo, qui movet terminum proximi ſui, quòd ille transgrediatur duo præcepta negativa, forſitàn (id obtinet) etiam * extrà terram (Israêliticam?) lex (bhic) dicit: in hæreditate tua, quam poſſidebis &c. in terra (igitur) Israêlitica iſte transgreditur duo præcepta negativa; aſt extrà terram non transgreditur, 18. niſi palis, 10. Sicuti Deus Abrahamo promiſerat Geneſ. 4. 15. V. 19. confer, quæ ad Deuteron. c. 1I. v. 7. n. 47. & ad e. antec. I 8. v. 2. n. 9. notata ſunt, vide & not. in an ne b, oc. 11. Dicitur enim hoc verſu 1I. eique inſidiatus ſit, ad quæ verba hic reſpic itur, confer, hic Jal- kut Part. L, fol. 2 87. col. 2. circaà fin. & col. 3. ptinc. it. tractat. Talm. Ketubot, fol. 15. a. & Bava kama, fol. 45. b. & fol. 86. a. it. San hedrin, fol. 79. a. M 12. Nam juxtà Hebræorum proverbium ny) —ay —◻°)) i. e. transgreſſio trahit transgreſ- ſionem, vide Buxtorf. Lexic. Chald. fol. 484. confer. & infrà Deuter. c. 22. V. 14. num. 30. & 3. med, item tract. Talm. Maccot, fol. 10. 5. 15. Proùt Eſai. c. 42. v. 17. habetur, conſer. infrà Deuteron. c. 27. v. 17. n. 14. 16. Sive: terræ aut agri, i. e. terminum ſtatutum exttà gradum finesque movet dolò malô, uti in I. 3. Digeſt. de Termin. mot. habetur, confer. 57. 3. . 17. Sicuti Levit. c. 19. v. 1I3. habetur; ſub rapi- na autem ſive futto comprehenditur etiam ter- minus motus, ſic Commentator noſter. * Hebr. N , hæc & ſequentia, usque ad: & — ea i. e., at extrà terram, abſunt 4 MSt num. 3 1. vide & Levit. c 26. v. 15. n. 52. 2. .V = 1 33 ieutt præceptum iſtud Levit. cap. 19. v. 17. 18. Confer. hic præ aliis P. Fagii not. ad Paraphr. abetur. Chald. b. loc. 14. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 16. col. 1. fin. ** Vide Levit. dict. cap. 19. V. 13. Qec not. in paom nom, uoi Siphre ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. 1I. Jol. 287. col. 1414 DEüTERONOMII. CA.-b. XIX. palis, 19. omnis (dictio:) , quæ eſt in lege, 2. duos † (comprehendit teſtes;) niſt ſpeciatim tibi nominet unum (teſtem.) Eod. verſ. 15. In quacunque inigquitate aut in quocunque peccato] Quò proximus ejus puniatur * propter illius teſtimonium, non pœna corporis (locum habet) nec mulcta pecuniaria; ſed ipſe ſurgit * ad jus- jurandum, 21. (verbi gratia, ſi quis) dicat proximo ſuo: redde mihi minam, quam tibi mutuo dedi; aſt alter reſpondet ei: non eſt quidquam in manu mea, quod ad te pertinet, ſi teſtis unus contrà illum teſtetur, quòd ipſe habeat, 22. debet ei (ſocio ſuo) juramentum præſtare. Eod. verſ. I5. Juxtaà verbum duorumteftium] Non igitur ſcribant teſtimonia ſua 23. in epiſtola eamque mittant *** ad locum judicii, nec etiam interpres ſtet inter teſtes ac judices. Verſ. 16. r teſtetur contrâà eum defeltio- nen] (Dictio hic notat) rem, quæ non eſt, 24. dum π i. e. removetur teſtis 19. Id eiſt: egula præcipua, Hebr. 2 ½ an, Prout hic habetur, alibi dicitur: 2½ pan, ſic etiam hic in MSto 2. eſtque hic unus ex tfedecim modis explicandæ legis, de qu'bus vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 319. & /ſol. 1042. confer, not. ad librum Prec. Jud. part. 1. psg. 10, med. ac D. Wagenſeil. Sot. p. 64¼ 1. vide & Gur Arjeh jol. 116. COl. I. fin. ac not. in Don ne h. loc. it. SoOta, fol. 2. 2. 5. & fol. 3 1. b. it. Sanhedrin ol. 30. a. & Schevuot, ol. 40. a. 10. Confer. quæ infrâà ad v. 1 8. h. cap. num. 30. notata ſunt. L . 1 Hebr. 'aw, in MSto 2z. poſt. =a locus iſte ſic legitur: nn ne neen wene dn 79 obn ne er n nn ar De n W i. e, donec tibi ſpe ciatim exprimat S. Scriptura unum, ſicuti (hoc loco:) non ſurgat teſtis unicus contra aliquem; ſed alio in loco, ubicumque dicitur y i. e. teſtis, de duobus loquitur Scriptura. * Hebr. Gyn an en, in MSto 2. locus iſte ſic legitur: y d nre e es i, e. non ille ſurgit (ſcil. teſtis unicus, )ut. eum faciat reum nec quoad pœnam (corporis, nec quoad mul- Ctam &e) SS XX Hebr. , in MSto 2, poſteæ additur: n, i. e. ut eum faciat reum (ſcil, ut juramentum pra ſtet.) , 21. Hebr. èy)aw, in MSto 2. habetur yndn. & poſtea legirur ne N eenn i. e. exempli gratia (lunt) duo, quorum unus dieit proximo uo & c. ſen ſus eſt : in quolibet delico ist in illud ſive corpoiali ſive pecuniarià poœna animadvertatur, teſtis unicus non ſufficit; jura- mento tamen eſt locus. »2. Hebr. 17 vew, in MSto z. pro eo legitur: aur i. e, quod ei obſtrictus ſit, id eſt: quòd ei mutuo data ſit mina; quam tamen ille ſibi da- tam eſſe negat, confer. Gur Arjeh fol. 216. col. 2. princ. ac not. in om me b, loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, cœterum verba iſta: νν vel; 17 aurw abſunt hic 4 NSte 1. 23. Sic etiam in Gioſſa marginali ad Deuteron. s. ſit ulrimò ſupplicio i. e. ex ore teſtium, non verò Dana ba i. e. per eorum ſcripta, codem modo etiam Hadrianus, Imperator, Junio Rufi- no, Proeonſuli Macedoniæ, reſcripſit: teſtibus ſe, non teſtimoniis crediturum, mi j. 3. §. 3. Digeſt. de Teſtibus habetur, confer. Gur Arjeh fol. 2 16. col. 2. med. ac not. in a inow h, loc. ubi tractat. Talm. Gittin ol. 71. a, ad mar- ginem allegatur, confer. & D. Wagenſ. Sota, p. 641. it. Peſachim, fol. 113. b. & Roſch ha- ſchana. fol. 2 1. b. it. ſevammot, ol, 10 1. b & Sota, fol. 3. 6. & fol. 3 1, b. it. Gittin, fol. 99. a. & 90. a. & Kidduſchin, ol. 66. 5. it. Bava batra, Jol. 160. b. & Sanhedrin, ol.9, 6. & Bava Kama, fol. 70. a. *7 Hebr. ew, in MSöto 2. pro eo legitur: *h i. e. & mitfant, res eadem eſt. 24. Quæ& nen contigit, quæ non fatta eſt, adeoque teſtis iſte falſus eſt & injurius, confer. ſuprà Deu- ter. 6. 13. V. 6. K. 14. 17. v. 6. dicitur, quòd aliquis reus afficiendus — telii iſte ab 07 Kisillo die in bos hic) loqvi tibus, 16, pra Pod vetl. 17. id eſt, Dir eis . ldicabit 19. (eitpetince,) 19. Vell 18. bus) loquitur eotuc, guiars fantdliligenter Stuii eguavi⸗ quem exkallote Eod, verl. 19. iſ. Confer hie ſin. , Maccot,/ 5b, loe, 16, Conler, hic Di Digelt. de Telii duscauſis mulſ vige 8 Cur 41 in wan mnor/ Maccot, ſol. 5 mrginem aleg⸗ 1ſ.5 it, anben Hebt. Mh, ſit muar. 27, Vel: ideztu de. ſie unta fel 49. Confer, gar notata ſont, ide laltat. Talm. agginen aleg⸗ 30. Conler gle a Uanaſont, a ,8 aco,, Jol Il. el: gui tet (Konfer. ſn de iet lmn dan (N.ME. — chendit keſten) ngue iniguitate Ugteltinonium, ſurettt ad jus. Iminam, quam mei guodad te debet ebeio⸗ em]) Nonigtur um juchicii, net ni eun defli. liee, temonttur ckis ————r— non ſuſfiit,iure. 1. o eo legitur: dtus lt id ek: gud n tamen leſtbica⸗ ur Afjeh /0ol. 216. n Won ,, ſo. vdi lur, ccterum erbe ablunt hic 4Mto inali ad Deuterod. e. bis keus ffiendns exole teſlium, non umlctipta, kogen etnot utioluf⸗ teſenein lihun Grum, uli /,3, 5. , conler. Cln Aljeh ot,in Nn , in fol. 71,4, 20 Mal⸗ P. Wagenl Zolgh 13. 6. Nochir. mot, b 1o1. 1,Gittin f0⸗9),¹ leͤbeh. 1. Davabilt, 19,4.balalin, 1 hlo e0 ſegiu: demel aſ . non ſolla ell Moue 1 ſ Deu⸗ cone i en CAbP. XIX. DEUTERRONOMII. 1415 eorum, qui arguunt illos (teſtes) falſitatis teſtis iſte ab omni iſto teſtimonio, videlicèt quando dicunt eis: nonne apud nos fui⸗ ſtis illo die in iſto loco? 25. Verſ. 17. Tunc ſtabunt duo viri] De teſtibus (mari- bus hic) loquitur Scriptura ac docet, quòd teſtimonium non habeat locum in mulie- ribus, 26. prætereà * docet, quòd (teſtes) dicere debeant teſtimonium ſuum ſtantes. Eod. verſ. 17. Quibus lis eſt] Hi ſunt litigantes. Eod. verſ. 17. Coràm Domino] id eſt, Sit eis perinde, 27. ac ſi ſtarent coràm Deo, nam dicitur: in medio Deorum judicabit. 28. Eod. vers. 17. Qui fuerint in diebus illis] Jephta in generatione ſua (erit perinde,) atque Samuel in generatione ſua, debes itaque ei honorem exhibere. 129. Verſ 18. Et ecce teſtis falſia] In omni loco, ubi dicitur 7, de duobus (teſti- bus) loquitur Scriptura. 30. Eod. vers. 18. Et inquirant judices benè] Juxtà verba 31. & inveſtigent (judices) atque inqui- rant diligenter ac ſedulèò in eos, qui veniunt, 32. ut teſtes falſos eſſe arguant. Verſ. 19. Sicuti cogitavit] Non autem, ſicuti fecit, 33. hinc dicunt (Rabbini,) ſi (judices ali- quem ex falſo teſtimonio) interfecerint, 34. ipſi (falſi teſtes) non interficiuntur. 35. Eod. verſ. 19. Eacere fratri ſuo] Cur lex dicit: fratri ſuo? (nimirùm) docet de illis, qus 25. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 16. col. 2. Circà fſin. & Maccot, feal. 5. a. ac not. in dmam n e* b, loc. 26. Confer. hic Dionyſ. Gothofredi not. ad l. 18. Digeſt. de Teſtib. ubi fuſius agitur, an & in qui- bus cauſis muljeres teſtimonium dicere poſſint, vide & Gur Arjeh ol2 16. c0l. 3. princ. ac not. in pon nem h. loc. ubi Siphre & tract. Talm. Maccot, fol. 5 a. ac Schevuot fol. 30. a. ad 155. b it, Sanhedrin, fol. 6. b. &ol. 19. a. X Hebr. y, ſic in & Sto 2. hic additum repe- titur. 27. Vel: videatur ſive appareat eis, ac ſi ſtarent &c. ſic juxtà Hebræum. 2 8§. Sicuti Plalm. 92, v. I. habetur, ubi vid. not. 29. Confer. quæ ſuprà ad Deuter. c. 17. v. 9. n. 19. tractat. Talm. Roich haſchana ol. 2 5. b, ad marginem allegatur. 30. Confer. quæ ſuptà ad v. 15. . c. num. 20. no- tata ſunt, it. tract. Talm. Bava kama, fol. 88. a. & Maccot, ol. 5. a. 31. Vel: qui teſtes illos mendaces eſſe dicunt, confer. ſuprà Deuteron. c. 17. verſ. 6. n, 1 I. it. marginem allegan ur, confer. & Bava batra fol. notata ſunt, vide & not. in an mew h. loc ubi f tracl. Talm. Sanhedrin, fol. 40. a, . 32. Nam inquiſitio iſta;: =eyNH 7 Wα„7h *E e neee tene ie eee eeee nDNH1 i, e. non eſt contrà teſtes priores, ſe d verba iſta: & inquirant judices, intelligen d ſunt de illis, qui veniunt, ut illos (teſtes priores) falſitatis arguant, ſic in notis am ine h. Joc' exponitur, confer. & tractat. Talm. Macco ſol. 5. 5. ac Jalkut Part. I. Jol. 2,8 8. col. I. med. 33. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 87. a. ſin. & D. Wagenſeil. Sot. p. 639. 34. Vel: ſi aliquem mortis ſupplicio affecerint judices, eonfer. hic not. in an , ubi tra- Gat. Talm. Maccot fol. 2. a. 6. ad marginem allegatur, vid. & Chullin fol. 11. b. ibique Glofl. ac Jalkut dict. part. I. fol. 2 88. col. I. ſin. it. Ketubot, ol. 3 2. b. & fol. 3 3. a. it. Bava kama, fol. 5. a. & fol. 24. b. it. ſol. 94. a. & ol. 8. a. it. Sanhedrin, fol. 10. a. & fol. 5 1. 6. it. Fol. 90. a. & Maccot, fFol. 4. a. & fol. 5. 5. 3 5. Katio juxta Rabbinorum ſententiam eſt d en en dee ee ee e ee 7291 i. e. quoniam certè vir iſte, qui ( per judicum ſententiam ex falſo teſtimonio) inter- fedus eſt, aliunde mortis fuit reus & proptereâ Oeciſus fuit, ſicuti in notis a DD , loc. ex= PoOni Q 4 4 1416 DEUTERONOMII. CAp. XIX. qui mendacii convincuntur in teſtimonio contrà filiam ſacerdotis uxoratam, 36. quòdd iſti (falſi teſtes) non comburantur; 37. ſed interficiantur eo mortis genere, quod ſuſtinuiſſet ille, qui (cum filia ſacerdotis) rem habuiſſet, 38. quod eſt ſtrangu- latio, dicitur enim: igne comburatur illa, 39. non verò ille, qui rem cum ea habuit, ideircò dieitur hic: fratri ſuo, (per verba illa:) ſicuti cogitavit facere fratri ſuo; non verò: ſicuti cogitavit facere ſorori ſuæ; 40. ant in omnibus aliis mortis generibus Scriptura æquiparavit feminamviro, * & quicunque teſtes mendacii convincuntur in teſtimonio contrà mulierem, hi eodem ſupplicio interfieiuntur, què illi, qui teſti- monium falſum dixerunt contrà virum, veluti e. g. quando contrà illam (mulierem) teſtati ſunt, quòd ipſa aliquem occiderit, quòd illa Sabbathum profanaverit, (ſi iſti teſtes falſitatis ** convicti ſunt) interficiuntur eò ſuppliciò, quò illa (fœmina) fuiſſet interficienda, 41. quia non excipitur 42. hic ſoror ejus, 43. niſi eo in loco, ubi ſta- biliri (ac probari) poteſt contrà (teſtes) illos, quòd falsò teſtati ſint, (utſcil. punian- tur) eodem mortis genere, qué (interficiendus eſt) ille, qui (cum filia ſacerdotis) rem habuit. 44. Verſ. 20. Audiant & timeant] Hinc eſt, quòd opus ſit præconis voce (clamantis: )vir iſte atque iſte inter ficiuntur ideò, quia falſitatis convicti ſunt 45. in —1 domo ponitur, quia occultô, ſed juſí Deusjudiciò per- miſit, ut ita occideretur, confcr. Exod. c. 2 1, verſ. 13. n. 10 5. & Gur Arjeb fol. 2 16. col. 3. med. alia inſuper ratio in not. an ne addu citur, quam hic brevitatis ſtudio omitto; in MStO z. poſt verba iſta: non interficiuntur, addita ſunt iſta: Paned e N i. e. (ſi ju di- ces) non iaterfecerunt, interficiuntur (falſi te- ſtes.) (habentur) in lege. ** Hebr. M)), ſic in MSto I. hic additum repe- ritur, & quidem benè, confer. v. ſeq. 20. n. 4 5. 41. Videlicèt: ſi eriminis admiſſi per teſtes fuis- ſet convicta, ſie explico Hebr. qruppa, abeſt au- tem iſtud hie ab utroque Mste. 42. Vel: limitatur, ſpeciale quid ſtatuitur, ſic Vy'n hic interpretor, confer. num. præc. 40. & num. ſeq. 43. 36. Nam de uxorata five defſponſata intelligunt Rabbini textum illum, qui Levit. c, 2 1. v. 9. habetur, ubi vide Raſchi not. n. 3 5. & n. 36. 37. Poœna quippe filiæ ſacerdotis uxoratæ, ſi ſcor- rata ſit, ju it vivi comburium, Levit. c. 2 1. v. 9. huie pœnæ quinam fuerint ſubjecti, vide inter a- lios Dilherr. Atri. Lingu. Sanct. pag. m. 153. 38. Sic verbu m Vyaa hic interpretor, de qua vi- de Numer. c, 5. V. 22:n. 9 5. confer. & n. 44 r h. verſ. 39. Sicuti Levit. c. 21. v. 9. habetur, confer. Ra- ſchinot. ad Geneſ. c, 3 9. v. 24. 40. Eſt igitur hic y'ꝓi, e. exceptio ſeu limitatio ac Peciale quid, de quo vide paulò poſt n. 42. b. verſ. „ Hebr. ), in MSto 2. poſteà additur: 9727 Aunav pwiy i, e. quoad omnes pænas, quæ 4 3⅞. Suprà enim habetur: ſicuti cogitavit facere fratri ſuo, non verò: ſicuti cogitavit facere ſo- tori ſuæ, eſt itaque ibi exceptio ſive limitatio ac ſpeciale quid, de quo hic eſt ſermo, confer. ſu- prà num. 40. & n. 42. b. verſ. 44. Tunc enim ſupplicium falſi teſtis idem erit ac xorata vel deſponſata habuit, confer. ſupra n. 3 9. Vv. 19. 45. Hebr. M, in MSto 1. legitur: wr i e. falſum teſtimonium dixerunt, confer. quæ ſuprà ad Deuteron. c. 17. v. 6. n. II. notata ſunt, vide & not. in Dar h, loc. it. v. præc. 19. Sign. Sanhedrin, fol. 78. a. & 1. à9: a it, Maccet, Jol⸗ 45. ſupplicium ejus, qui rem cum ſacerdotis filia u- *X ut & tract. Talm. Bava kama, ol. 98. a. && (A. X. — domo judlci, (etiatm lamendt Prl. 1. 5 Prrlium diatur i Ut tibi indicetor, linmegrellusfue ſticiam, non de tra bißer u] ipſhtui milerebn ſunt, tanguimn e Gvim vwitum unn raonis. b, Po ſus eſt) molem; heriti ad yreliun busterre velite. — 460, zite: pena pen conlinetur, ſolyen nis urt lenſum li 11, autore R. Kana D Eagiinot, ad . & lexit. c, 24. 21b, 0l, 4,meg, 4lm. Dua kama legatur, ilel Akut bart, 1. ſol laln. Aacot, 1. NVempe: capii nembrizcotpori nis lie eſumitun 2. Confer hie Pa Wgenſell in Gar Aſch ſal⸗ n wrſe tol. 2. cite de Rieuti Elilre (A-. Mx. uxOrateN, 36, mortis genete, nodelkſrang,. neumes habuit, ekaniſuo; non mortis Kenenbus ciconvincuntur lnd li, qguieſti⸗ lam (mulieem) fanarerit, diti (Kemina) fulet oinloco,ubiſta. bIutſeil punian. a ſacerdotis)tem lapraconis voce nricdtiſam 47. in domo r— 1, bieadditum kepe⸗ nler, 7 e 10,0. 45. Ammill er teles is⸗ ebr. Prnna,ddellau⸗ NSt. le guid Naruime, ſe en num præc, 40, ſori cogindt heere i cogianit hretlo⸗ eptio lie limitatio 1e ellerno, tOer ſu⸗ eaet. hfal teltiß igemelllat cum ſacerotizflinli⸗ Git conlet ſhring⸗ egiut: mi Ealum Lonfer. Aus iupto .11. notata ſont; e 0e. vakama, l⸗ Na. folgn ute CAP. XX. DEUTERONOMII. — 1417 domo judicii. Verſ. 2 I. Ocalus pro oculo] i. e. (Solvenda eſt) pecunia 46. atque ita (stiam ſtatuendum eſt in iſtis hujus textus verbis:) dens pro dente c. CAP. XX. YErſ. 1. Si egreſus ſueris in prelium] Conjungit hic Scriptura 1. egreſſum in prælium ad indicandum tibi, quòd ille, qui mutilus eſt membrô, non egre- dieatur in prælium, 2., alia explicatio: (ideò textus iſte priori conjungitur,) ut tibi indicetur, quòd, ſi feceris juſtum judicium, confidere poſſis, fore, ut, ſi ad præ- lium egreſſus fueris, victoriam reportes atque ita David inquit: feci judicium ac ju- ſtitiam, non derelinques me iis, qui me opprimere volunt, 3z. Eod. verſ. I. Con- tra hoſtes tuos] Sint in oculis tuis, tanquàm hoſtes, ne illorum miſerearis, quia nee ipſi tui miſerebuntur. 4. Eod. verſ. I. Equum & currum] In oculis meis omnes ſunt, tanquàm equus unus & ſic illa (Scriptura) dicit: ac percuties Midianitas tan- quàm virum unum, 5. ita quoque eadem (Scriptura) dicit: quia venit equus Pha- raonis. 6. Eod. verſ. I. Populum majorem te] Coràm oculis tuis * iſte (popu- ſus eſt) multus; aſt in oculis meis ille non eſt multus. Verſ. 2. Càam appropinqua- . veritu ad prælium] Dum propè eſt, ut egrediamini (ad prælium) & termino, ex fini- bus terræ veſtræ. 7. Eod. verſ. 2. Et actedat Sacerdos] Qui hanc in rem unctus eſt, Q 1 2 isque Gur Arjeh ſol. 216. Col. 4., med. ac not. in 46. Sièe: pœna pecuniaria, qua oculi æſtimatio ,.grer 19, M . continetur, ſolvenda eſt, hæc quippe lex talio- nis juxtà ſenſum literalem nunquam eſt obſerva- ta, autore R. Kanam, ut 4 Bechai citatur, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. confer. & L evit. c. 24. V. 20. n. 53. & Gur Arjeh fol. 2 16. col. 4. med. ac not. in aα e, ubi tract. Talm. Bava kama ſol. 8 4. a. ad marginem al- legatur, vide & Deuter. z. 2 F. V. 12. n. 37. ac Jalkut Part. I. Fol. 298. col. 2. med. it. tract. Talm. Maccot, fol 5. 6. & Ketubot, fol. 32, 6 1. Nempè: capiti antecedenti, ubi veriu 2 1. de membris corporis agitur, unde razio connexio. nis hic deſumitur. 2. Confer. hic Baal Hatturim, quem etiam D. Wagenieil. in Sot. p. 867. n. 5. allegat, vide & Gauar Arjeh fol. 2 17. col. I. princ. aé not. in onpnr M h. loc. it. Jalkut Part. I. ol. 288. col. 2. circà fin. 3. Sicuti Plalm: 119. Verl. 12 I. habetur, confer. non ne h. loc. SðèðMVMU 4. Scil ii ipſi victorià potiantur, confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 2 16. col. 4. eircà fin. ac not. in Spe PS h. loc. vide & infrà verſ. 3. . cap. nowm., 12. 5. Prout Judic c. 6. v. 16. habetur. 6. Vide Exod. cap. I1 5. Vverſ. 19. confer. & not, in ne RS b. oo5e.D ⅜ * Hebr. ya;, in MSto I. bis præmiſſa ſunt iſta: 2) Nτ Jn i. e. major ille eſt te. 7. Nam ſacetdos bis alloquebatur Judæos, in præ- lium proficiſcentes, ſemel in tractu ſive propè terminum regionis, Hebr. ba & femel in bel- lo, prout habetur in Sota ol. 42. 3. alleg. Bux- torf. in Lex. Ckald. fol. 1537. confer. & D. WVagenſeil. Sot. pag. 97 5. & ſeqq. it. 80ta. ol. 42. a. b. ac Gur Arjeh fol. 2 16. col. 4. fin. & not in an — . loc. 1418 DEUTERONOMII. CAbP. XX. isque dictus fuit unctus belli. 3. Eod. verſ. 2. Et alloquatur populum] Linguâ ſan- cta. 9. Verſ. 3. Audi Irasl] Etiamſi vobis nulla (alia) adſit juſtitia (ſive meritum) quàm (recitatio verborum iſtorum:) audi Iſraël &c. 10. vos (tamen) digni eritis, ut (Deus) vos ſervet. 11. Verſ. 3. Contraà hoſtes veſtros] Non iſti ſunt fratres veſtri, nam ſi cecideritis in manus eorum, ipſi nullam vobis miſericordiam exhibebunt, 12. non eſt iſtud, ſicuti bellum Judæ contrà Israélitas, dicitur enim ibi: & ſurrexerunt viri quidam, qui nominatim expreſſi erant & prehenderunt multitudinem illam ca- ptivam & omnes nudos ** eorum induerunt ex ſpoliis, & induerunt eos & calceâ- runt eos & cibum ac potum præbuerunt eis & unxerunt eos & deduxerunt aſinis om- nem infirmum eosque adduxerunt ad (urbem) Jericho, in oppidum palmarum juxtà fratres eorum * & reverſi ſunt † ad (oppidum) Schomron; 13. ſed contraà hoſtes veſtros vos proficiſcimini, quapropter roborate vosmet ad bellum. Eod. verſ. 3. Ne molleſcat cor veſtrum, ne timeatis nec trepidetis neque expaveſiatis] Quatuor admo- nitiones (hic continentur) intuitu quatuor rerum, quas reges populorum (in prælio) facere ſolent, (nimirùm) quatiunt ſcuta ſua, 14. ut ea invicem collidantur ad ſonum edendum, quo metum incutiant * illis, qui contrà ſtant iique fugiant, prætereàò cal- cant (terram) equis ſuis eosque ad hinnitum provocant ad edendum ſonitum ſtrepi- tus ungularum ** equorum ſuorum clamoremque extollunt voce ſua atque inflant tubas cœteraque inſtrumenta, quæ ſtrepitum edunt. Eod. verſ. 3. Ne molleſtat cor Vé⸗- 8. Vel: unctus ad bellum, ——nnn te, de hoc MStO z. vide D. Wagenleil, Sot. pag. 55 5. α p. 8 2 n. *XX Verba iſla: juxtà fratres eorum, abſunt hic 4 1. & n. 2. Vide quoque P. Fagii not, ad Paraphr. MSIO 2. †T Heæc verba. & reverſi ſunt ad (oppidum) Schom- ron, abſunt hie 4 MSto I. 13. Proht 2. Paralipom. c. 2 §. v. 1 5. habetur. 14. Hebr. Son en, ſic in netis Com- mentatoris noſtri hec loc. in Miſchna legitur: Pom P e i. e. propter colliſionem ſeu- Chald. b. loc. & Gorionid. l. 3. c. 9. n. 9. edit. Goth. ac not. in an rnee ubi Sota, ol. 42. ad marginem allegatur. 9. Id eſt: Hebræâ, confer. Gur Arjeh ol. 2 16. col. 4. fin. ac not. in pan rn, ubi Sora; dict. fol. 42. ad marginem allegatur, vide & D. Wagenlſ. Sot. p. 839. & p. 84 3. n. 3. it. 0ta, Fol. 42. a. . 10. Quæ habentur Deuter. c. 6. v. 4. nata autem eſt iſta explicatio inde, quoniam hoc verſu 3. eadem verba habentur: nempè audi Ifraël. 1I. Vide D. Wagenl. Sot. p. 84 3: num. 5. & p. 873 confer. & Gur Arjeh ol. 2 16. col. 4. fin. ac * Hebr. MoTνä in utroque MSto pro eo legiture not. in m h. loc. AD i. e. ut pavorem incutiant, Ies eadem 1I2. Confer. quæ ſuprà ad verſum 1. . cap. num. eſt. 4. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 2 17. col. Hebr. — be, in MSto I. pro eo legitur: 1. med. tdpn, ſed mendosè, ut puto; abeſt autem di= aà Hæc vetba: & omnes nudos &c. usque ad: – dio iſta à MSto z, & cibum ac potum &c. abſunt hic in Hebræo ubi vide Sot. p. 840. confer. ejusd, p. 8 53. ac p. 872. & p. 87 5. ac ſeq. vide & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 50. 6. princ. ac not, in nsf De ubi tract. Talm., Sota, fol. 42. a. ad marginem allegatur. torum, prout D. W'agenſeilius ibidem vertit, Pey (Ar. . — hyun Ob hi Onem ſcutofum tum) od, ve is Dorin ſtreti) toboree demn exenit? cee liſuu] Hæc haubitayit eatn, initit.] Qual. lit omnunem gebebant comhee nis ſolut,) g. 1] Cur cicitu cerdotis, namm l lrael Ac. 23. 1 iterum & tertio — 15, Contineturhie ilarumqunuor: (tam faid eonler 16. Sie: men genleilüiverlione 17. Vele comitatn ſerdaiſta ſn itcceterun gete e aAlerin e 1a ſunt. 1 8. Conlet ie d. helot. ae . W. non ad lobmun Mnc ac fin it. med,Kad T2 441 1 0 Slen 19. Conler, die De ur Aeet he oe vi⸗ 1 nſeg, it. P Renin: perte 1a,Ol;, . 4 13,5,. 381 Conlen ). lig (A. Xx. un Lingui ſan. ſire meiinm) en)cigni erinis ut lunt kattes Veltni, n exhidebunt, 12, bbi: &lanenetunt tudinem illam ca- runt eos N calcei⸗ Wwerunt aſinis om⸗ n palmarum jutt ſec conttaholtes m. LBod. rerl3. Quatuoradro. lorum in prelio) Hidantar ad ſonum gianhpretetel cal. um lonitum ltrepi⸗ ce ſua atque inkant 3. Me nelſt ke Ve⸗ —..— eseotur, trlunt bie / ad erpidun) öchom⸗ . .18.7. 13, Mbeiu. Ih, ſcin noli Com. oc, in Michna leoilur: roptet coliſionein ſeu⸗ geoleilig ibigenn vertit, õõ vide not. 1) ituin 0. b,hrinc NX 00, in Aln, Sot ,Of, 14 1e Asto oes keu m imeutiatt, 1es ln Sto 1 po ed hiu⸗ npuio; beltatenn du 15. Continetur hie, ut & in ſequentibus τρα‿ Aν QKaanm fuit, confer. D. Wagenſ. Sot. p. 940. 17. Vel: comitatus arcæ, uti D. Wagenſeilius CAP. XK. DEUTERONOMII. 1419 veſerum Ob hinnitum equorum. 15. Eod. verſ. 3. Ne limeatie] Propter calliſi- onem ſcutorum. Eod. verſ. 3. Nec trepideti] Ob ſonitum cornuum (ſive tuba- rum.) Eod. verſ. 3. Neque expaveſcatis] Propter clamorem (hoſtium.) Verſ 4. Quia Dotinus, Deus veſter &.] IIliveniunt robore 16. ſuo humano; aſt vos venitis (fceti) robore Dei, Phi iſthæi venerant (olim) cum robore Goliath, quidnam illi tan- dem evenit? cecidit ipſe & illi ſimùl cum eo ceciderunt. Eod. verſ. 4. Qui ambulat vobiſeum] Hæc ſunt caſtra arcæ. 17. Verſ. 5. Et non initiavit eam] i. e. Non in- habitavit eam, 18. O ſignificat initiationem. Eod. verſ. 5. Et alius vir illam initiet.] Quæ ſanè res eſt, per quam contriſtatur animus. 19. Verſ. 6. Nec leam fe- cit communem] i. e. Non redemit eam annéô quartô, 20. quia fructus (illius anni) debebant comedi in (urbe) Hieroſolyma aut communes fieri? 1. pretiò (redemptio- nis ſolutò⁰,) quod Hieroſolymis conſumi debebat. Verſ. 8. Et addent modcrato- res] Gur dicitur hic: & addent? (nimirùm moderatores) addebant iſtud verbis ſa- cerdotis, nam ſacerdos loquebatur & pronunciabat 22. (incipiens) à verbis: audi Israël &c. 23. usque ad: ut ſervet vos, 24. (Sed verba iſta:) & quis eſt vir, id, quod iteruùm & tertiò repetitur, 255. ſacerdos loquebatur & moderator illa audire faciebat; QAQAQAQdq qdq dq 3 1266,. ſed loc. & D. Wagenſ. Sot. p. 956. n. 9. it. not. ad Jerem. c. 3 I. V. 5. n. 4. & Sota,fol. 43. a. & ol. 44. a. 21. Vel: ſacris ſolvi, ut alii vertunt, Hebr. ad literam eſt: profanare illos (fructus,) reſpi- citur autem hic ad Levit. c. 19. V. 23,:& 24. ubi vide not, num. 12 5., omnes enim arbores recens plantatæ tribus prioribus annis præputiatæ ha- bebantur; quarto autem anno fructus erant Deo ſacri & quintò demum annòô promiſeuus fructuum uſus concedebatur, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chaldaic. b. loc. ut & D. Wagenſ. Sot. dict. p. 85 6. n. 9. conter. & Deuteron. cap. 24. V. §. n. 10. & c. 2 9. V. 30. n. 40. it. Selden, uxor Ebraica, lib. 3. c. èz H 22. Vel: divulgabat, prout D. W'agenſ. in Sota, p. 96 g. n. I1. vertit Hebræzum: y'nvn i, e. au- dire faciebat, confer. num, ſequ. 2 6.S n. 2 S. it. Sota, fol. 43. a. & fol. 44. a. 5. 23. Quæ ſupr v. 3. h. cap. habentur. 24. Uti in fine verſus quarti h. eap. habetur. 25. In textu ſacro, nempè: verſu 5. verſu 6, & ver- ſu 7. h. cap. illarum quatuor rerum, de quibus paulò antè di- 16. Sie: na hic interpretor, ſecutus D. Wa- genſeilii verſionem in Sota dict. p. 84 0 verbaiſta e& —ari in Sota p. 886. tranſtu- flit, cœtterum deternis Iſraëlitarum caſtris confer. gquæ ad Levit. cap. 13. verſ. 46. num. 74. nota- ta ſunt. 19. Confer. hic P. Fagii not, ad Paraphraſ. Chald. b. loc. ac D. Wagenſ. Sot. p. 8 53. & ſeqq. vide d&ρ not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 250. 6. prine. ac fin. it. Jalkut Part. 1 Jol. 288. col. 3. med. & tract. Talmud. Sota, fol. 43. a. & fol. 44. . it. Seldeni uxor Ebraica, l. 3. c. 3. 19. Confer. hic Deuteron. c. 24. v. 5. num. 10. & Gur Atjeh 217. col. I. med. ac not. in nhor Ma b. loc. vide & D. Wagenl. Sof. dict. pag. 95 3. & ſeq. it. pag. 85 8. n. 1 3. ubi: wa re ipfe vertit: perturbationem mentis, confer. 80 al. 43, a. & fol. 44. a. it. Kidduſchin, fol. 13. b. 36. Conler. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. I 1420 DEUITERONOMII. CAF. XX. 76. ſed iſtud 27. moderator † (quidam) loquebatur ;(alius) autem moderator audire faciebat, 2 8. Eod. verſ. 8. Timidus & mollis corde] R. Akiva dicit (& exponit ver- ba iſta) juxtà ſenſum literalem, (nempè de illo,) qui non poteſt conſiſtere in confer: t0 agmine 29. & aſpicere ſtrictum gladium; aſt R. Joſe, Galilæus, dicit, (verbis iſtis ſignificari eum,) qui timet propter peccata à ſe commiſſa ac proptereâ lex ei permittit, 30, ut revertatur ad domum & ad vineam atque uxorem ſuam, quò occultet 31. eos, qui revertantur propter peccata, ab ipſis commiſſa, ne intelligant (homines,) quòd iſti peccatum commiſerint & ut is, qui talem videt redeuntem, dicat: forſitàn ille ædificavit domum autplantavit vineam aut ſibi deſponſavit feminam. Verſ. 7. Ne fortèò moriatur in bello] Revertatur (itaque) ne forte (in prælio) moriatur, nam ſi is non auſcultaverit verbis ſacerdotis, dignus erit, qui moriatur.* Verſ. 9. Principes exercituum] Qui conſtituebant viros robuſtiſſimos 32. antéè illos (milites Israeli- tas) & poſt illos, 33. iſti (viri robuſtiſſimi) ferratas dipennes 34. in manibus ſuis habebant & quicunque reverti volebat, ** ejus crura poterat (robuſtiſſimus iſte) ſuc⸗ cidere; † (erant autem) opĩ homines, qui ſtabant in extrema acie, P 1. e. ut ſuſtollerent (vel erigerent) illos, qui ceciderant eosque hiſce verbis confirmarent: revertimini ad prælium nec fugam capeſſite, naminitium cladis eſt fuga. 3 5. Verſ. 10. Si quando acceſſeris adurbem] De bello arbitrario 36. loquitur (hie) Scriptura, ſicuti in Exod. c. 22. v. 1. n. 2. ac Numer. c. 22, V. 3 3. n. 106. vide & Gur Arjeh fol. 2 17, col. 1. circà fin. ac not. in 'nan me h. lec. it. D. Wa- genſeil. Sot. p. 869. n. 3. * Confer. hic Jalkut Part- 1. fol. 2 89. col. 4. circà fin. 32. Sic Hebr. P7 cum D. Wagenſeilio in Sota p. 870. hic vertere volui, confer. tractat. Talm. Sota, fol. 44. a. 26. Vel: proclamabat ſive divulgabat, conter. num. antec. 22. h. verſ. & num. ſequ. 2 8. 27, Nempè: quod hoc verſu 8. habetur, videlicèt: quis eſt vit timidus &. † Verba iſta; ſed iſtud moderator &c. usque ad: timidus & mollis, abſunt in Hebræo 4 MSto z. j 2⸗Vel: divulgabat, vid. num. antec. 2 6. ac D. Wa- genſ. Sot. p. 86 8: n. 1. vid. tract. Talm. or fol 43. 2, uri in Sn re ad merginen a3 egeren⸗ 33. Id eſt: 4 fronte & 4 tergo militum Ifraëlita- 29. Hebr, nn a i. e, in ordine ſive acie?''rum conſtituebantur iſti y i. e, viri robuſti. belli, confer. D. W agenſeil, Sot, p. 867, & ſeq. :4. Hebr. Ppuwa, ſecures, uti nonnulli vertunt, & tract. Talm. Sota, fol, 43,a. & fol. 44,. 2. confer. Buxtotf. Lex. Chald. fol. 1102. & D. 30. In Miſchna tradatus Talmudici: Sota, locus Wagenſeil- Sot. p. 870. ide ſic legitur: 79 Pè rR ren ne en Hebr. X ), in utroque MSto pro 7n rL yx, quæ D. Wagenſeilius in Sot. his legitur: ai vae ed i. e. & quicun- p. 86 8. ſic vertit: hacque de cauſa lex cœteros que fugere volebat. conjunxit, ut cum iis ſiml ſecedere poſſet. † Hebr. H1909, in MSto I. pro eo legitur: De07 31. Vel; cglet ac latere faciat lex Divina, ne illi i. e. inſilire. . divulgentur & ob peccata ſua publicè proſtitu. 35. Confer. hic not. in non n & D. Wa⸗ antur, nam, ut R. Jochanan, Saccai filius, in genſ. Sot. p. 970. n. 2. Siphre ol. 47. col. I. ait: Deus hominum ho. 36, Sic m rimn cum D. Wagenſeilio in So- nori parcit, nęæ peccata divulgentur, contfer. ta (N.XX. — in tertn iloer ſünt Ac. 37. nohnullos es ſ eos hoteri (vin tecipiant in ſet ſit ontrè te he⸗ cem tecum non Iit, 41. FEod. mistamqueme Minue, Deuu tut tandem exenien Puam pamulos bailla:)pere Sauti rellyit Verl. 18. Nere in poterisillasr ie Irbus, hi ciore, guamtne ſee hollt depe ——— 12 p. 570. verte 1ey Maimonidl fhiiut, ele illud drorum extend⸗ Palet, (Onler int kut Part, 1, ſol. 37. Pfoht vetll Niſe ol ri7.4 . ſoe. 11. De quidus vi 39. Nec jenejig piem illzs gente la, ogainur lex Proüt infta ver, tem de ſingulh Nulis, coner e⸗ . in e e egunr, 40, Corſenetiam d margjnem 31 mer Loci iſlins d w; de 4 CA.XX. — oderator audite Cexponiyer⸗ lltere in contet⸗ icit, Erbisiltis ller ei perwittit, clltet 31, eos, hommints,) gade cat: forlitͤnille mn. Vell.n. Ne riatue, nam ſ is etl.9. Nintiper (cilites Kratli⸗ in wanibus ſuis lilimusiſte) ſuc⸗ Cle, ik⸗ bisconkimafent: nga dell 10, eriptuneſeuti — — Numer⸗ l. 1. 3 4. col. 1, circà ſol. 117,0 V. bh. loc, i D. Ni⸗ ,ol N. ol Vgenlelio in dd conler. tnalkat⸗ Talm. 100 wilitu 1 nie ſi huſi ni nonnulli ſeftun, N. er w &b. Yigenleli,.0. P. Wagenſelil 8 4 n Maelitt 329. Nec feneiis illos interficere, nam quoad ſe- l ,g non à. ⸗ utogve Mato O w i e guic ro ed legitu: 1 CAP. XX. DEUTERONOMII. 1421 in textu ipſo exponitur (hiſce verbis:) ſic facies omnibus urbibus, quæ longinquæ ſunt & c. 37. Verſ. II. Omnis populus, qui in ea reperitur] Etiarnſi tu in ea reperias nonnullos ex ſeptem populis, quos internecione delere tibi præceptum eſt: 38. tu eos poteris (vivos) ſervare. 39. Eod. verſ. II. In tributum & ſervient tibi] Donec recipiant in ſe tributa & ſervitutem. 40. Verſ. 12. QuôàN ſi non ineat tecum pacem; ſed conerà te bellum gerat] Scriptura (hic) tibi commemorat, quòd, ſi (urbs illa) pa- cem tecum non ineat, tandem ipſa contrà te bellum geret, ſi illam reliqueris & abive- ris. 41. Ecd. verſ. 12. Tunc oppugnabis eam] Adeò, ut etiam fame ac ſiti illam pre- mas eamque morte ægerrimàâ 42, interimas. Verſ. 13. Cumque tradiderit eam Do- minus, Deus tuus, in manum tuam] Si feceris omne iſtud, quod in textu dictum eſt, tandem eveniet, ut Dominus eam in manum tuam tradat. Verſ. 14. Et parvulos] Etiam parvulos, qui ſunt maſculi; 43. ſed quidnam ego ſtabilire volo? (nempe ver- ba illa:) & percuties omnem maſculum, 44. de adultis * (eſſe intelligenda.) Verſ. 17. dicuti præcepit tibi] (Id dicit hic Scriptura,) ut includat (etiam) Gergeſæos. 45. Verſ. I 8. Ne vos doceant] Ecce ſi fecerint (gentes iſtæ) pœnitentiam & proſelyti fiant, tu poteris illas recipere. 46. Verſ. 19. Diebus] Duobus. Eod. verſ. 19. Multa] i, e. Iribus, hinc dicunt, quòd non oppugnent (Judæi) urbes alienigenarum pau- ciore, quâm tridui, tempore antè Sabbathum 47. ac docet (Scriptura) quòd initium fieri poſſit de pace (offerenda,) biduòô aut triduò atque ita illa dicit: & ſedit David in (urbe) ia p. 870. vertere volui, ubi pag. ſeq. 87 1. n. 142. Sic 'N i nr'n hic interpretor; refpicitur 1I. ex Maimoenide bellum iſtud arbitrarium de-] autem hæc phraſi ad Jer. c. 4. 16. v. confer. hic finitur, eſſe illud, quod rex ſuſcipit, ut fines Ju Jalkut Part. I. fol. 28 §. col. 4. circà fin. dæorum extendat ſibique honorem ac famam 43. Scilicèt: diripiendi vel auferendi non autem paret, confer. infrà v. 19. h. cap. n. 49. ac Jal- interficiendi ſunt, confer. D. Wagenſ. Sota, p- kut Part. I. fol, 2 88. col. 4. circà fin. 844. n. 6. 27. Proht verſ. 1 5. b. cap. habetur, confer. Gur 44. Prout verſu præced. 13. h. cap. habetur. Arjeh fol. 2 17. col. 2. circà fin. ac not. in Dà * Vel: qui eſt inter adultos, nam & ſic iſtud: Pon b. loc. haà vertere poſſis. 39. De quibus vide Deut. c. 7. v. 1. & 2. 4 5. De qua gente vide ſuprà Deut. c. 7. v. I. ubi 3 illa inter ſeptem populos, internecione delen- dos, numeratur, confer- not. in an . loc. it. tract. Talm. Sota, fol. 3. 5. & Sanhedrin, Jol. 67. a. 46. Confer. hic Gur Arjeh fol. 217. col. 4. fin. ac not. in ar M . loc. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 750. & p. 754. n. 5. vid. Sota, fol 3 5. 5. 47. Idque ideò, ne pacificatio fiat in Sabbatho, ptem illas gentes, quæ internec ioni erant devo- tæ, loquitur lex de urbibus ſive univerſitatibus, proùt infrà verſ. 16. b. cap. habetur; non au- tem de ſingulis ſive nonnullis ex ſeptem illis po. pulis, confer. cap. ſequ. 2 1. V. 10. n. 15. vide & not. in Dan e, ubi Siphre ad marginem al legatur. 40. Confer. etiam hic Siphre, ſicuti in nan noe ad marginem allegatur. 41. Loci iſtius expoſitionem vide in notis Dnan No h. log. ſic in not. nar PD h. loc. exponitur, con- fer. & Gur Arjeh fol. 2 17. col. 4. fin. ac fol. 21 g. col. I. princ. ac. Fad. Talm. Schabbat, ol. 19. a. 142²² DEuTERONOMiII. N – CAbP. XXI. (urbe) Ziklag duobus diebus; 48. loquitur autem (bic) SCriptura de bello arbitra- 1I0, 49. hic uſurpatur pro: No'ir e. Eod. verſ. 19. Nam an eſt homo 5o. arbor agri] Ecce (particula:) forſitàn (ut ſenſus ſit:) forſitàn (vel: num) arbor agri eſt hom, out ingrediaturin obſidionem coràm te, ut puniatur pœnis famis ac ſitis, ſicuti viti urbis igæs] (Verbum iſta) ſe tibi incurvet. CA. Verſ. 4. Ad vallem aſeram] i. e. 7 (obſeſſæ?) cur perdes (arboren illam? Verſ. 20. Donec illam ſub- )) ſignificat i. e. ſubjectionem, 51. ut (ſcilicèt urbs Erſ. 2. Et egredientur † ſeniores tui] (Nempè;) peculiares, 1. qui ſunt in- ter ſeniores tuos (videlicèt aſſeſſores) Synedrii magni. Eod. verſ. 2. Et me- tientur] (Incipientes) à loco, ubi interfectus 2. jacet. Eod. verſ. 2. Ad urbes, quæ ſunt in lircuitu] Ad omne latus, ut innoteſcat, quænam urbs ſit proxima. 3. Duram, quæ cultu non eſt ſubacta. 4. Eod. verſ. 4. 4¾. Sicuti 2. Samuel. c. 1, v. 1. habetur, confer. hie Siphre, prout in a n, ad marginem al- legatur. . 49. De hoc ſuprà v. 10. h. cap. n. 3 6. aliquid no- tatum eſt, confer. & cap. ſeq; 21. V. 10. n. I1. ac Gur Arjeh fol. 218. col. I. princ. atque not. in a . loc. ubi & Siphre ad mar- ginem allegatu. 5So. Locum GHum alii aliter interpretati ſunt, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Joſe- phi Antiqu. l. 4. cap. ult. atque tractat. Gallic. cujus inſeriplio eſt?« Defſence des Sentimens ſur!“ Bidoite Crit. Lettre 17. pag. m. 42 8. vi· de & Gur Arjeb fol. 1 8. col, 2. med. & fol. 21 8. col. I1. med. it. not. in d'p-en ne b. loc. ac Jalkut Part. 1. Fol. 2 89. col. 1. med. it. Sanhe- Qiin, ſol. 100. 6. & Taanit, Fol. 7. a. it. Maccot fol. 22. a. Bava kama, Ol. 9 1. . B . — ſigniſicat dominati, interdum & caſtigate, u0 poſteriori ſenſu accepit R. Salomo in notis Numeror. cap- 12.V. 10. COnfer. & not. in wen nw b. loc. it. tract. Talm- Schabbat. Jol. † Contfer. hic tract. Talm. Joma, ſol. 2 3. a. 5, & SoOta, Fol. 44. a 6, & fol. 47. b. it. Bava kama, uà quis alterius dominio ſubjicitur, nam Jol. 82. 5b. “ 1. Speciales, electi, Hebr. H. confer. hic Gur Arjeh fol. 218. col- I. fin. ac not. in parm r ubi tract. Lalm. Sota ol. 45. a. & p. 896. & ſeq. n. I. it. p. 90 3. cœterum verba abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. à loco cadaveris, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arjeh fol. 21. col. 1. ſin. ac not. in pam rnew b. loc. ubi etiam dict. tractat. Talm. Sota, fol. 45. a. 6. ad marginem Aallegatur, vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 904. S& p. 10 15. ac Jalkut Part. 1I. ol. 289. col. 2. med. . 3. Vide & hic Gur Arjeh /ol. 2 1 8, col. 1.fin- ac not. in man ne h, loc. 4. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 218. col. 1. fin. ac not. in nan mà ut & D. Wagenſ. Sot. p. 90 5. & 907. n. 5. & n. 6. Vvid. Sota, fol. 45. 5b. 5 Maccot. Fol. 10. b, it. Peſaſchim, fol. 26. 2. & Bava mezia, fol. 30, a. it. 5ota, fol. 46. a, & Maccot, l, 22. a. Sanhedrin fol. 14. a. b. ad marginem allegantur, vide & D, Wagenſeil. Sot. p. 89 3. & ſeqq ac iſta: peculiares, qui ſunt inter ſeniores tuos, 2. Sive: cadaver interfecti, ſic & autor Vulgatæ: N WI. — olent (icus: veniat goinullumpr (nomicice, ¹ num alicui in! tlat ſangainen non vidimus ſacerdotes aute ethubiureult eisetpiabitur. veniatut hom Aum erit inoe bello atbittarie — ² Vid tractat, Ia dana, fol, 19 b Tot, fol. 10. ,. he Vel: ſeeeſpi⸗ . goſ. pocem 909, h, 9, Hedt n, Wn ie. mann Möto . 6. Id el: ut libe ( Uuliles aboren onis operibus ſeil. Sot.. lol r laltit bant Contet, hiett it. Bechorot, eſadim, ſoh⸗ Cholin fo, 11. It. Kerinut, 0l 44, 6. & ol. 4 7. Corſen hied eit. 911 10 Nige & 1 1t. dola,ſol. 4 1. Kemi veſſſe On non 4 — — e bello atbita. (particula:)) el: num) atbor nislamis ac ſiti Douer ilan ſuß⸗ un (cilicet ne 11. Jui ſünt in I. vetl, 2. E me- od. Fell.2. 4 R beltptorigna. z. 1,4. Pod Tel.4, ——— M np, conſen lie 1. fin. ae not. in n. Sols ſol 4),4, G malginemalegigte p. 93. & keg 14 03. (teruin Eba inter leniotes tllO, moce Mo. ſie & aulor Vulgale : Fagiinot ad ait eh fol 119, l. l ,oe ubi eiumeic .,20. 20 Melgiem genlei Sot. . 904 .R t. 1.0. 190. Gol 1. 213 , ol. 219. cll giel dot 16. i0 Stn dt it Pelachin, 0l: zoenin ſotn h 40 CAP. XXI. DEUTERONOMII. r41 Et * decollent] Amputata fuit cervix ejus (vitulæ) ſecuri, 5. dixit Sanctus ille Bene- dictus: veniat vitula unius anni, quæ non produxit fructum & decolletur * in loco, qui nullum profert fructum, ut expiatio fiat cædis (hominis) iſtius, quem non ſiverunt (homicidæ,) ut faceret fructus. 6. Verſ. 7. Manus noſtræ non effuderunt & .] Sed num alicui in mentem veniet (ac cogitabit,) quòd ſeniores ** domus judicii effude- rint ſanguinem? (non certè;) ſed (hæc iſtius loci mens eſt, ac ſi dicerent ſeniores:) non vidimus iſtum (interemptum) nec dimiſimus eum ſine alimentis & comitatu; 7. ſacerdotes autem dicebant: propitius ſis (Deus,) populo tuo Israel. 8. Verſ. 8. Ee expiabitur eis freatus) ſanguinis] Scriptura indicat eis, quòd, ſi ita fecerint, iniquitas eis expiabitur. 9. Verſ. 9. Tu verò remevelbis] Indicat (hic Scriptura) quòd, ſi in- veniatur homicida, poſteâà, quàm vitula decollata fuit, ecce is interficiatur idque re- ctum erit in oculis † Domini. 10. Verſ. 10. Qudm egreſſiu fuerius in prælium] De 20. nſioaenol⸗ bello arbitrario 11. loquitur (hic) Scriptura, nam de bello terræ Israëliticæ 12. non poteſt * Vid. tractat. Talm. Taanit, Fol. 7. a. & Avoda Sara, fol. 29. b. it. Cholin, fol. 24. a. & Becho- rot, fol. 10. b. & Kerit ut, fol. 6. a. 5. Vel: ſeceſpita, uti D. W agenſeil. in Sota dict. p. 905. vocem P† o tranſtulit, vide Ejusd- p. 09. n. 9. ½ Hebr. Pym, iſtud & fequentia, usque ad: WRi. e. manus noſtræ (v. 7. b. c.) abſunt MSto I. 6. Id eſt: ut liberos procrearet vel alios reipubli- cæ utiles labores, qui quaſi fructus ſunt, perage ret, Rabbini dictionem Qv'9 i. e. fructus de bonis operibus hic exponunt, vide D. Wagen- ſeil. Sot. p. 10 19. & not. in "nan ne h. loc. ac Jalkut Part. 1. fol 2 99. col. 3. med. WXX Confer. hic tract. Talm. Sanhedrin, fol. 34. b. it. Bechorot, fol. 3 5. b. & Nidda, Fol. 50. b. it. Peſachim, foſ. 2 9. a. & Sevachim, fol. 46. a. & Cholin, ol. 11. a. it. fol. 24. a. & fol- 117. 6. it. Keritut, fol. 6, a. & Sota, fol. 3 8. b. & fol. 44. b. & fol. 4 5. b. & fol. 47. b. 7. Confer. hie D. Wagenſeil. Sot. p. 809. & pag. 909. it. p. 9 II. num. 3. ac 9 1 4. 9 16. 102 1. & 1030. vide & not. ad Geneſ. c. 4 5. v. 27. n. 25. it. Sota, fol. 46. a. & Gittin, fol. 59. b. 2., Sicuti verſu ſequ. S8. b. cap. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 218. col. I. fin. ac not. in a ne, loc., it. Horajot, fol. 7, a. 9. Nam expiatione hoc in caſu opus habebant I⸗ ſraëlitæ, quoniam omnes Iſraclitz q Crady Aga i. e. alter pro altero fidejuſſerunt, ſicuti in Gur Arjeb fol. 218. col. I. fin, habetur, confer. & not. in a h. legç. de hac fidejuſſione vide plura apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 803. n. I8. confer. & not, ad jibrum Prec. Jud. part. 1. p. 10 8. b. circà med. G p. 119. 3. princ. & infrà Deuter. c, 29. V. 2 8. n. 7 2. it. not. ad Hi- ob. c. 34. v. 3 7. n. 31. † Hebr. ya, in MSto 2., poſteà additur an nnn wen i. e, & ſic exponitur in Talmud. Hieroſolymitano. 10. Confer. hic tractat. Talm. Cetubot, Jol. 37. b. uti in ar nep ad marginem allegatur, it. Keritut, fol. 256, a. & Sanhedrin, Fol. 52, b. quando autem detruncatio vitulæ ceſſaverit, vi- de apud D. Wagenſeil in Sota p. 919. I1. Confer, hic, quæ ad cap. præced. 20. v. 10 n. 36, & eod. c. 20. V. 19. n. 49. notata ſunt, vide etiam Gur Arjeh fol. 219, col. 2. princ. ac not. in bpar P' h. loc. it. D. Wagenleil. Sot. p. 870. & Jalkut Part. 1. fol. 2 89. col. 4. med. 12. Quam ſeptem gentes inooluerant, quæ inter- necioni 4 Deo deſtinatæ erant, de quibus vide ſuprà Deuteron. c. 7. V. I. Rrrr-r rr 1424 DEUITERONOMII. CAbP. XXI. poteſt dici: & captivos duxeris captivos ejus, 13. quia ecce ** jam anteà dictum eſt: non vivam ſervabis omnem animam 14. Eod. verſ. 10. Et captivos duxeris capti- vos éjus] (Hoc dicit Scriptura,) ut includat Cananæos, qui in illa (urbe) ſunt, quam- vis illi ſint ex ſeptem populis. 15. Verſ. I1. Et acceperis eam tibi uxorem] Non loquitur (hic) lex, niſi intuitu pravæ concupiſcentiæ, 16, nam ſi San ctus ille Bene- dicus ei illam (ſoœminam) non conceſſiſſet, ipſe etiam contrâà præceptum (Divinum) cam ſibi uxorem duxiſſet; ſed ſi duxerit eam, tandem illam odio habebit, nam dicitur poſteà: ſi fuerint marito & c. 17. ac tandem ipſe ex ea procreabit filium contumacem & rebellem, 18⅛. ideò conjunguntur textus iſti. 19. Eod. verſ. I1. Mulierem] E- tiam maritatam. 20. Verſ. 12. Et faciat ungves ſuos] i. e. Creſcere faciat eos, 21. ut deformis fiat. 22. Verlſ. 13. Et removeat veſtem captivitati ſuz] Quoniam illæ (veſtes) ſolent eſſe pulchræ, nam alienigenarum † filiæ ſeſe ornabant in bello, * ut alios ad ſcortandum ſecum incitarent. 23. domo, in qua ille habitat 24. (ut ſi ille domum iſtam) ingrediatur, offendatur 25. Eod. verſ. 13. Ert ſedeat in demo tua] In in 13. Prout in fine hujus verſus babetur. N Hebr. 22;2 r iſta & ſequentis, usque ad: rwavn i. e. & captivos duxeris, abſunt hic ab u- troque MSto. 14. Sicuti e. antec. 20. V. 1 6. habetur „conſer. hic Gur Arjeh fol. 218. col. 2. ptinc. ac not. in „pan PDW h. loc. 15. Qui internecioni erant devoti, de quibus Deu- teron. c. 7. «onfer. & c. antec. 20. v. 11. n. 39. it. tract. Talm. Sota, fol. 3 5. b. 16. Hebr. π i. e, mala cogitatio, propter pravam itaque concupiſcentiam & c„ꝝ̈uo„⅓αρσ a udæorum permiſit eis Deus, ut captivam du- cere poſſent uxorem, confer. Matth. c. 19. v. 8. Se-Gur Arjieh Jol. 218. col. 2. fin. se not. in — mom DU h. loc. it. tract. Talm. Kidduſchin, fFol, 2 1. a. b. & fol. 22. a it. Fol. 68, b. 17. Prout v. 15. h. c, habetur- 18. De que paulò poſt verſ. 18. b. . 19. Qui ſcil. habentur hoc verſu 11. & dict. verſ. 15: ae v. 1 g. h. c. 20. Confer. bic Gur Arjeh fol. 218. col. 3. fin. ac not. in Dam N h. loc. item tract. Talm. Kiddu- ſcbin fol. 2 I. 6. & 22. a. vid. & Jalkut Part. 1. Jol. 289. col. 4. 21. Vel: alat illos ungues, ſicuti Junius ac Ire- mellius hic verterunt, confer. P. Fagii not. ad ſ Paraphr. Chald. h. loc. item Raſchi not, ad Ge- 22. Scili et: mulier ifia captiva, conter. noc. in ppn nSh loc. ubi Siphre & tractat. Talm. Jevammot fol. 48. a. ad marginem alleganter, conter. & jalkut Part. 1. Fol. 2,89. col. 4. cite4 fin. † Hebr. ., in utroque MSto pro eo legitur yN i. e. gentium, & in utroque etiam additur: — N& i. e,. maledictarum, ſed νae * Hebr. Aprpa, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. 23. Confer., hic præ aliis P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. 24. Vel: in domo, quæ uſui ejus ac habitationi inſervit ac deſtinata eſt, in qua quis res ſuas do- meſticas peragit, id enim verba iſta: H'nn vbrwu hic ſignificant, poſſunt enim ali- cui duæ pluresque eſſe domus; ſed quas ipſe non inhabitat, ſermo itaque bie eſt de domo, quam quis inhabitat n ααπς dg i. e. in qua (domo) fundamentum inhabitationis ejus eſt, 8S Gur Arjch ol. 21 8. col. 4 med. 2 5. Scandalum patiatur, ita, ut mulier iſta ei ſi offrendiculo & ipſe in illa pudefiat, quòd capti- vam iſtam mulierem duxerit uxorem, nam bæc omnia, juxtaà Rabbinorum mentem, ideò ſunt 4 lege introducta, ut quis abſterreatur, ne capti- vam mulierem ducat uxorem, confer. Jalkut Fart. 1. fol. 289. col. 4. circà fin. nea malè perieris Judæ, qui iſtud ſcribis. uti in notis pam ev h. loc. habetur, confer. (A.MI. — . jn en (kemin. laa conſpicitt uurhis, 1. l uta!) utſeil leraelig lele ot aberu eu Odio habituru ſervile minilte NH3 len hanten umnniug ha4 cem pattemin plicem autent — r Hebr n donn 16. Hedr. drd ut & in ute mo hab plari Hebtzo, hee erplicatio ,e & gellent o betut. 17. Vel: ut ma que ei ttpituc fen Fiohre, ict Linemallegatun 1 . Conſer. Hic . t not, in marginemn alie 290. (06, 1, pt ol , 1. ſo 1 Hebr an lepeiitur, 19. Cogler, etie 4 wed d not wargigem ile 30. Vel: nonu ſer, b. Fagin Deuteron,, 31. Qanizmn h daud ied lac ſigiicet . J. 17. 1n Kie wenlut (AN. XII. —— tei cidumelt: dureri ayn. de)lunt guam. 4rn] Non nus ileBene. lum (Dixinum) bit, namn dicitut n contumacem Maderen] E. e faciateos, 11. (oniam ile ntin bello, e irdemgtus) n Oflendatut . tiva, conlef. nol- in 1e & mallat. Taln. atginem aleg'ntul, l. 199.c0l 4, (ll4 Mgo poe legim ogue elian additua ſed NN NnN Odæ guiiltud ndhe iabultogle oto. gitor al aeßhi. i ejus ac habirationi qua qri⸗ es ſuas 00. im Verba iſl: Nan 1, polimt enin d rus; ſel gs ſe gebie eſt de d0mo, habitationis ejus ell, H. loc⸗habetun conle. 4 med, D 3 u nuleriſteiſi ubeßet, gudd e it unoſen , hin ,et m menlem, Eh unt abſtenea ecapt Nem, ANet. MAd cireii⸗ CAbP. XXI. DEUTERONOMII. 1425 in ea (fœmina captiva, & ſi ipſe domô) egrediatur, in eadem offendatur ** dum il- lam conſpicit flentem 26., dum eam videt deformatam, ut ipſa ei (marito) reddatur turpis. 27. Eod. verſ. 13. Et defleat patrem] Hæc omnia cur iſta (hic ſunt conſti- tuta?) ut ſcil. filia Israelis gaudeat (tempore nuptiarum;) iſta verò triſtis ſit, ut filia Israelis ſeſe ornet; iſta autem deformis reddatur. 28. Verſ. I14. Er erit, ſi non de- lelctaberis es] Indicat tibi (hic Scriptura. †) quòd ipſe tandem illam (fœminam) odio habiturus ſit. 29. Eod. verſ. 14. Non utaris eâ ad quæſtum] Non utaris eâ ad ſervile miniſterium, 30. linguâ Perſicà ſervitus & ſervile miniſterium vocatur — & P' 31. ex Jeſod 32. R. Moſis Haddarſchan ita didici. Verſ. 17. Dupli- cem * partem] i. e. Tantum, quantum accipiunt duo fratres. 33. Eod. verſ. 17. Is omnibus, quæ apud illum inveninntur] Hinc eſt, quòd primogenitus non auferat dupli- cem partem in eo, quod convenit ei habere 34. poſt mortem patris, ſicuti (ille du- plicem aufert partem) in illa re, quæ (à patre mortis tempore) poſſeſſa fuit. *E Rrr rrrrr 2 Verſ. — X Hebr. qa 7o N), abſunt iſta hic à4 MSto 1I. 26. Hebr. anpaa &ε&, ſic in Bibliis Buxtorf. ut & in utroque MSto atque in editione nan habetur; abſunt tamen iſta ab exem- plari Hebræo, quo uſus ſum; reſpicitur autem hac explicatione ad verba illa: n& n& Ann i. e. & defleat patrem ſuum, proùt h. v. 1 3. ha- betur. 17. Vel: ut marſtus eam averſetur ac ſpernat ſit- que ei turpitudini, ſic mqnanim hic interpretor, con- fer. Siphre, ſicuti in ='bam pWh. loc, ad mar- ginem allegatur, . 28. Confer. hic Gur Arieh fol. 2 1 8. col. 4. med. ac not. in 'non inew h. loc. ubi Siphre ad marginem alegatur, conf. & Jalkut Part. 1. fol. 290. KOl. I. princ. it. tract. Talm. jevammot, fol. 47. . & fol. 48. a. † Hebr. alnn, ſie in utroque MSto hie additum reperitur. 29. Confer. etiam hie Gur Arjeh fol. 21 8. col. 4. med. ac not. in nan re, ubi Siphresd marginem allegatur. 30. Vel: non utaris operâà ejus, ut ancillæ, con- fer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Deuteron. 6. 24. v. 7. n. 17. 31. Quoniam hic in Hebræo verbum Mynn ba- betur, ideo Commentator noſter exponit, quid illud ſigniſicet, confer. infrà Deuter. dict. c. 24. V. 7. . 17. 32., Sic vocatur liber R. Moſis Hadarſchan, de quo vide Numer. c. 26. v. 24. n. 40. * Confer. hic evammot, fol. 23. a. it. Fol. 47. a. S& Kidduſchin, fol. 6 8. a. ö. & Bava batra, Fol. 127. 9. & fol. 130. a. . & 142. b. it. Bechorot, fol. 47. b. & fol. 52. b. & Sanhedrtin, fol. 34. 5. & Nidda, fol. 2 3. b. 33. Vel: portionem duorum fratrum, uti Juni- us ac Tremellius hic verterunt, confer. Gur Ar- jeh ol. 2 1 8. col. 4. med. ac not. in bnom n h. joc. ubi tract. Talm. Bava batra fol. III. a. & fol. 12 2, . & ol. 123. a. it. fol. 12 6. a. ad marginem allegatur, confer. evammot, fol. 62. a. & Genelſ, e. 2 1. v. 9. num. 2 5. & ad o- ſu. c. 17. V. 5. n. 5. it, Kidduſchin, fol. 29. a. & fol. 74. a. & 7 8. b. 34. Vel quod debet ei obvenire, poſt mortem patris, verbi gratia: Paè wyD n n reD &ε0% i. e. ſi moriatur unus ex hæredi- bus pattis ejus poſt mortem patris ejus, in iſta hæeditate, poſt mortem patris obveniente, pri- mogenitus non aufert duplicem partem, uti ha- betur in notis om rW he loc. ubi etiam aliud exemplum adducitur, primogenieus igitur du- plicem conſequitur partem in illis ſolùm rebus ac bonis, quæ apud defunctum patrem mortis tempore reperiuntur & ab illo poſſeſſa fuerunt 5 non autem in illis bonis, quæ hoſt mortem de- functi patris ebveniunt, confer. Jalkut Part. I. fol. 290, col. 3. princ. In utroque MSto locus iſte ſic legitur: 2N22 1426 DEUTERONOMII. CAP. XXI. Verſ. I8. Contumax (Vox O ſignificat eum,) qui i. e. receſſit à via. 35. Eod. verſ. I 8. Et rebellis] (Dictio b notat eum,) qui refragatur verbis patris ſui, ut ſignificet (idem, atque in illo loco:;) ☛☚ Pp i. e. rebelles fuiſtis. 36. Eod. verſ. I 8. Er caſtigaverint ilum] Præmonent eum (filium rebellem) corâm tribus (hominibus) illumque flagellant. 37. Eod. verſ. 18. Filius † contumax & rebellis] Non iſte (filius) fit reus, donec furatus ſit & comederit trientem 38. carnis & biberit dimidium Logi 39. vini, nam dicitur: commeſſator & potator, 40. dicitur quoque: ne ſis inter potatores vini & inter eos, qui carnem ſibi commeſſantur; 41. interfici- tur autem filius contumax & rebellis propter finem 42. ejus, (nam) lex reſpicit finem animi ejus, (quoniam) eveniet tandem, ut ille conſumens pecuniam patris ſui & quærens ſatisfacere conſuetudini ſuæ, 43. nec tamen inveniens, 44. ſtet in bivio 45. & latrocinium exerceat 46. adversùs homines, dixit (itaque) lex, moriatur (iſte filius) juſtus 47. nec moriatur reus. 48. Verſ. 2 I. Et univerſus lraël audiens pertimeſcat] Hinc rnnn en nn nnn er, i. e. hinc eſt, quòd primogenitus non auferat in eo, quod con- venit (vel ei debetur,) ſicuti in eo, quod pos- ſeſſum fuit ſcil. 4 patre; cœtera, quæ hic ha- bentur, ibidem omiſſa ſunt. 35. Scilicèt: Dei, id eſt: qui exorbitavit, prout Latini dicunt. 36. Sicut Deut. c. 9. v. 7. habetur. 37. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 1 8. col. 4. fin. & not. in —„=e DE, it. tract. Talm. Ketubor, fol. 47. a. & Sanhedrin, ol. 45. 5. & 71. . ir. Maccot. fol. 10. b. Confer. tract. Talm. Peſachim, fol. 116. 5. S Sanhedrin, fol, 70. 5. 38. Ideſt: tertiam partem pecudis totius, ut ho- diè quartam dicimus, ſic nonnulli exponunt, vide Buxtorf. Lex. Chald. ol. 264 8. alii inter. pretantur: libram carnis, uti P. Fagius in notis ad Paraphbr. Chald h. loc. Hebræum nn, quod hic habetur „ eſt Græco Tgrτναιιαα 5 Joh. Lighitfoot. ad Lueæ cap. 1 5. v. 13. p. 94 1. edit Lipſ. exponit: dimidiam libram carnis, minus aptè, ut puto, Confer. hie Gur Arjeh fol. 219. col. 1. princ. ac not in on ro h. loc. it. tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 7 1. . circà fin. 39. Hebr. M, quod communiter vertunt: ſex- tarium, ſicuti & FP. Fagius dict. Ioc. exponit, con- fer. hic Jalkut Part. I. fol. 29 1. col. 2. circà fin- 40. Sicuti verſu ſequ. 20. h. cap. habetur, K&1. Vide Proverb. c. 23. V. 20, 41. Sive: propter eventum ejus, confer, Gur Arjeh Fal. 219.c0l. I. princ. ac not. in an nov h. loe. 4 3. Nempè: prawæ & perverſæ, cui hactenus fili= us ille contumax ac rebellis indulſit, ſcil. po- tando, commeſſando & α τια vivendo, 44. Scilicèt: quome do perditæ illi conivetudini ſatisfaciat, ſic eveniet tandem, ut ipſe, conſum- ptis bonis rebusque deſperatis, animum ſuum ad latrorinia & homicidia perpetranda applicet & infami mortis ſupplic iò afficiatur. 4 5. Hebr. .=αα “, vide, quæ ad Deuter. cap. 19. v. 3. num. I. notata ſunt, coafer. & D. Wagenſeil. Sot. p. 486. num. 1. 46. Vel: homicidium committat, ſicmi in notis Snon row h. loc, expenitur. 47. Iuſtus hic dicitur filius, non ratione contu- maciæ & vitæ peſſimè anteactæ; ſed reſpectu latrocinii ac homicidii, quæ ille perpetraturus eſſet, niſi anteà mortis ſuplicio afficiatur, confer. hic liber de —y Part. 2. cap. 23. pag. 46. b. 4 8%. Nempè: latrocinii vel homicidii, quæ ille commiſſurus eſſet, lex itaque. ſatius duxit, an- ſam ejusmodi delictorum, quæ committenda forent, præcidere & filium iſtum rebellem ac contumacem mottis ſuppliciò afficere, prius- quàm ipſe homicidium vel latrocinium commit- tat ac per judicum ſententiam in parentum op- probium infamem mortis pœnam lſuſtineate (A.. M. — Binc elt guoe N. lapidibusob em enit in aliqu rum) indicat g eyeniet, Utis in feus fat mortis ni noſtri dicunt ſuſpenlus erect⸗ ſupplici affcit plicium ctucis niam homo fi ſunt flüi, ümilis Cus eſt rex, alte eum, dicit: kex! tura ſgnificat d ge le — 49, Et guidem die frequentia, conß V. 1I3, 0, 11, 0 4 deſ⸗ hie trac Shnheddrin l. Hebr. n 8 in lst ? poltti Hebr. yn, ſ hncopula leg in verſione ſeeut 10. Conlet, qux tata unt, ide 8 fn ol n Witkactat Tiin 46, 2 d magi Part, 1.fl n II. Pel: quia d Pencitur, ſo noſtii hie erten Kahel 4. 456. MM, g, 5. ne Hebr, an (40. MW. — elit 1 nia. 3. ur verbis Patri; diſtg. 36, Vod, ¹) Cortim tribus imar ehelii carnis & biderit dicitur guoque: 1; 417 intetkici⸗ lexteſpicltüinem lim patris ſui & ſtet in bivio 4. driatutliſteflius) Nen geninsſist Hinc —..— us,confet, Gut Aljeh ot in dn o h lle, cui heckeni fli⸗ is iadulſit, ſei po⸗ ,Arus iyendo, Girxilli tonſretucini en, Rihſe, conſum⸗ tanis, animumn uum perpettancs epplicet ,Keiator. ge, gur a0 Deuter, Kalont, conler⸗KD. uld ſ.⸗ mictat, ſeihiin notis pitut. , nonkatione eontu⸗ nealte; lel eſeitin ue ile erellgluns icio aſhciatunn tonlel . Palt, 2. ap 13,ige bomicidii, dos ille gueſalius gunt a. n, gur commitenn⸗ m um beſen c olci Krele, Mus⸗ enwenium umi⸗ iam in paletuin 0h: geuum iilaie CAb. XXI. DEUTERONOMII. 1427 Hinc eſt, quòd opus ſit præconis voce 49, in domo judicii (qui ſic proclamet:) iſte N. lapidibus obruetur, quia fuit filius contumax & rebellis. Verſ. 22. Quando au- tem erit in aliquo pescatum, † quod morte plectenaum ſit) Connexio textuum * (iſto- rum) indicat, quòd, ſi pepercerint ei (filio contumaci) pater ejus ac mater, tandem eveniet, ut is malam indolem nanciſcatur & transgrediatur ** mandata Divina ac reus fiat mortis in domo judicii. Eod. verſ, 22. &i ſuſpenderis eum de ligno] Rabbi- ni noſtri dicunt: omnes, qui lapidantur, etiam ſuſpenduntur, 5%. dicitur enim: quia ſuſpenſus execratio eſt Dei; 51. is autem, qui maledixit 52. Domino, lapidationis ſuppliciò afficitur. 53. Verſ. 23. Quiæ maledictio Dei eſt ſuſpenſus] Id enim (ſup- plicium crucis ſive ſuſpenſio) eſt vilipenſio (ſeu contemptus) regis (cœleſtis,) quo- niam homo factus eſt ad ſimilitudinem imaginis ejus, 54. atque Israelitæ illius (Dei) ſunt filii, ſimilis eſt hæc res duobus fratribus gemellis, † qui ſibi ſunt ſimiles, alter fa- ctus eſt rex, alter verò in latrocinio deprehenſus ac ſuſpenſus eſt, quicunque videt eum, dicit: rex ſuſpenſus eſt; omnis (autem dictio: ) — uhp, quæ eſt in S. Scrip- tura ſignificat „5 i. e. vilipenſionem ac contemtum, (veluti ſumitur in illo loco:) atque ipſe ' i. e. contempfſit me 55. contemptu acerbiſſimo. 49. Et quidem die feſto, quò major eſt populi frequentia, confer. quæ ad Deuteron. cap. 17. V. 13. n. 22. notata ſunt. † Conſer. hic tract, Talm. evammot, fol. 6, b. & Sanhedrin, fol. 3 5. b. & fol. 4 5. b. it. fol. 46. a. X Hebr. e OQa'nb abſunt iſta à MSto 1. ſed ArIOens. hic intelligendum, vide I. Reg. c.2 1. vV. 10. & Hiob. c. I. v. 5. & II. cœterum verba iſta: is autem, qui maledixit &c. usque ad: eſt vilipenſio &e. (v. 23. b. c.) abſunt hic ab utroque MSto. 53. Vide, quæ ad Levit. c. 24. v. 16. n. 4 8. nota= in MStô 2 poſita ſunt in margine. KxX Hebr. May), ſic in utroque MSto cum præ- fixa copula) legitur, quam lectionem etiam hic in verſione ſecutus ſum. 50. Qonfer. quæ ad Numer, c. 2 5. v. 4. n. 10. no. tata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 2 19. col., 1. fin. & col. 2. princ. ac not. in naτ h. loe. ubi tractat. Talm. Sanhedrin, fol. 45. b. & fol. 46. a. ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. I. Fol. 29 1. col. 3. med. 51. Vel: quia blasphemiam Dei (comittens) ſu- ſpenditur, ſic juxtà mentem Commentatoris noſtri hic vertendum eſſet, conf. verſ. ſequ. 2 3. b. cap. n. 54. & 55. vide & D. Wagenſ. Sota p. 456. num, 9. & Sota, fol. 2 3. b. 52. Hebr. 1an i c., qui benedicit, quod zaα Rrr rrt rr 32 ta ſunt, conſer. hic tract. Talm. Jevammot, fol. 79. a. & Sanhedrin, fol. 46. a. 6. & fol. 47. a. 5S4. Nempè: Dei, Hebr. ap- bu, ſic in MSto 2. hic additum reperitur, vide Geneſ. c. I. v. 27. n. 15 I. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. . loc. item Gur Arjeh fol. 2 19. col. 2. princ ac not. in in-n now b. loc., ut & D. Wagenlſ. Confut. Carm. Lipmann. p. 47 5. & Nizzach. Pag. 5 I. apud eund. vid. & Jalkut Part. 1. ol. 29 1. col. 3. circà fin. † Hebr. nen, abeſt iſta dictio hie ab utroque MSto. 55² Sic ex mente Commentatoris noſtri hic vertere volui ; alii tranſtulerunt: maledixit mihi, prout 1. Reg. c. 2. verſ. 8. habetur, confer. hic Sanhe- CAP. 1428 DEuITERONOMII. —¶— CATP. CAP. XXI’. XXII. Erſ. 1. Et abſtondes te] (Verbum Siv hbie ſignificat eum,) qui ſuppri- mit oculum,ac ſi ipſe non videret i. eum (bovem.) Eod. verſ. I. Non vide- bis nec abſtondes te] i. e. Non videbis eum (bovem, ) ut temet abſondas * ab co, hic eſt ſimplex fenſus hujus (loci;) Rabbini autem noſtri *X dicunt: interdum temet abſcondes &c. 2. Verſ. 2. Donec quærat frater tuus] Sed num in mentem tuam veniet (cogitare,) quèòd ipſe illum (bovem) redditurus ſit ei (domino bovis er- rantis) antequàm ille eum quærat? (non ita ſanè,) ſed (ſenſus eſt:) inquire, 3. ne ſit Eod. verſ. 2. Et reſtituas illum ei] Ut ſit in illo (bove) reſtitutio, ne deceptor. ſcil. is comedat in domo tua tantum, * quantum ipſe valet, 4. & repetas ab illo (do- mino bovis) iſtud (pretium, id, quod fieri non debet,) hinc dicunt (Kabbini:) quod- cunque (animal) operari poteſt & comedit, illud operetur & comedat; 5. quod veròè (ani- — — — — — 1. Vide infrà v. 3. b. cap. n. 7. & Gur Arfeh fol. 119. col. 2. med. ac not. in an ne h. loc. confer. & tract. Talm. Bava mezia, Jol. 27. a. „ Hebr. ynrW, in MSto z. pro eo legitur: Prynt i e. & abſcondes te, quæ lectio alterà Ma ferè planior eſt. a X Hæc verba: Rabbini autem noflti &c. usque ad: donec quærat, abſunt ab utroque MSto. 1. Si uti fufins habetur in tractatu Talmudico: Bava mezia ol. 26. . & l. 27. a. it. Fol. 30. 2. & l. 3 1. a. de quo paulo poſt; ſenſus autem eſt: dantur interdum caſus, quibus temet ab⸗ KKohdere poſſis, verbi gratia: fi ſit ſacerdos & bos ſit in loco ſepulchri, item ſi aliquis venera- bilis ſit ſenex nec eſus honori conveniat, ut bo- vem errantem reducat, uti exemplsa iſta in notis nom nb h. loc. adducta ſunt, confer. Exod. c. 1 3. v. F. n.. 3 8. vide & Gur Arjeh fol. 219. col. 2. med. ubi locus ex Talmude, 3 quem Gommentator noſter hie teipieit, adduci- tur, nempe ex Bava mezia cap. 2. in hiR W idem tractatus: Bava mexia fol. 30. a. ad mar- ginem allegatur, confer. Jalkut Patt. 1. fol. 29 1. col. 4. med. . eſſe dicit, quænam ſigna fuerint Tndea Nan i. e. tei,quam ille perdidit, ne forſitàn ille, qui quærit ac ſe dominum eſſe dicit, ſit &n- a nN NN an i. e. deceptor, qui quærit abripere (rem) 4 proximo ſuo, ſic in Gur Arſeh Fol. 219. col. 2. fin. & in not. 'Dan ha lo- cus iſte exponitur, ubi etiam tractat. Talm, Ba va mezia, ol. 17. ⁵. & fol. 2 8'a. 5. ad marginem allegatur. † Hebr. davwe in MSto ꝛ. legitur: daw: Wa i. e. ut poſſit reſtitui, ne ſcil. bos in domo tua tan- tum comedat, quantum ipſe valet, uti mox ſequi- tur, confer. hic Bava kama, fol. 5§6. a. * Hebr. n, in MSto z. legitur * id eſt: plùs, quàm ipſe valet &c. 4. Vel: quantum ipſius bovis eſt pretium, ſic enim in effecdtu non reſtitueretur bos, ſi is tantum in domo aliena comederit, quantum ipſius bovis eſtpretium; verba autem cum effectu funt in- telligenda & accipienda, confer. num. ſeqv. 6. h. verſ. it tract. Talm. Cholin, fol. 87. a. 5. Atque ita operatio animalis ſit quaſi compen- ſatio pabuli ſive alimenti, quod ab alio præſti- tum eſt, confer. Bava kama, ol. & 1. 5. & Fol. 1I3. 5. & Bava mezia, fol. 28. 5. & fol. 3 I1. a. B . 14 . . 3. Nempè: inteitogs dominum' bovis errantis, e. quæte ex illo, qui ſe dominum rei perdiua & Sanhediin fol. 73. 2. & Gittin, ſol. 45. a. CA XII. — (animal) non e teru alſtanden Verl 4. Allva (bore) ecigera (Cominus boris Preceptalnyutſe elt (illud in: Ne ſt infrument ambulet quiai Mec induat dir tio: (prohibitio nes loct axillr. ſem, quæ a0due Preparatus, be luis. 1). Verl. — — 6. Brillius renium tunnun⸗ ichbe ie Pretio, nam, qun bum iſtud cum jam numm anlet. not. in de W Pol 19 1,col 4. 5 ol. 10. 6, i ,. 7. Conſer gur ſup tanaſunt, conlet, lukut ſol 1gn 1. Vige Exod. 41 Col. Hn aenot, Iam . Talm. Anemalleptur, 9. l eg lewet i iſo 2morerid, Almn. BZapa wer n a à l zanheirin 6 1. Conſer he odtiin in i Nin ſ!l. 11. Pice die Præ Chald,, t ae nec it, eneri 2,tih. 1), CA. XI. — n,) gülppri⸗ 1.1. Mrue⸗ et ablondas ad cunt: interdum num in mentemm lominoboris et⸗ inquire, 3, neſit teſtitunio, ne pelasabilloldo⸗ abbini:) quod- 43. guod rers (aui⸗ —— ſerict Dred i gicit, neſotſtun ille, ele dcit, ſt An ceceptot, qli guarit oluo,c nGr Alſe dot. Dn W lo. n tckt. Tulm 71 126, d mathinem gir: nad ee dos in gono tun lun. evelet, utitno ſequt⸗ tol. t. . „a. u w nn igel⸗ 5 bellpreiumſt mnin bos, i is tantum . gunatum us boiis cum efellu ſunt io⸗ (onler nun⸗ lio tol.57.² 1 gul conſen⸗ cuo id alo i⸗ . ſol. 15 8 ſo . 0ln. 1.8A1z1. . CAT. XXII. DEUITERONOMII. 1429 (animal) non operatur & (tamen) comedit, id vendatur. ⁶. Eod. verſ. 3. Non po- teris abſiondere te] id eſt: Supprimere oculum tuum, quaſi illum non videas. 7. Verſ. 4. Sublevando ſublevabis] Hæc eſt oneratio, ut imponas onus, 9. quod ab illo (bove) deciderat. Eod. verſ. 4. Cum eo] i. e. Cum domino ejus (bovis;) aſt, ſi is (dominus bovis) abierit ac ſederit, 9. dicens ei: quando quidem tibi injunctum eſt præceptum, ut ſubleves, (tu ſublevavis ſolus, iſto caſu) ſi vis onerare, onera, liberum eſt (iſtud & in arbitrio tuo poſitum, non verò præceptum eſt, ut oneres.) Verſ. 5. Ne ſit inſirumentum viri ſuper fæminam] Ita, ut illa ſimilis evadat viro, quò inter viros ambulet, quia iſtud non (fit alium in finem,) quàm ut ſcortetur. 10. Eod. verſ. 5. Nec induat vir veſtem mulieris] Ut abiens ſedeat inter mulieres, 11. alia explica- tio: (prohibitio iſta ideò facta eſt,) ne cadere faciat 12. crines pudendorum ac cri- nes loci axillæ. 13. Eod. verſ. 5. Quia abominatio] Non prohibuit lex, niſi ve- ſtem, quæ adducit ad abominationem. 14. Verſ. 6. Si occurrerit] Excipitur (nidus) præparatus. Eod. verſ. 6. Non accipies matrem] Dum illa adhùc incubat pullis ſuis. 15. Verſ. 7. Ile benè tibi ſit &c.] Si quoad præceptum leve, in quo nullum eſt ſec.. Pe: 6. Et illius retium domino animalis perditi retti- tuatur, idque ideò, ne dominus aninvalis careat pretio, nam, dum hic lex dicit: reſlituas, ver- bum iſtud cum effectu eſt intelligendum, uti jam num. antec. 4. h. verſ. dictum eſt, confer. not. in bons e b. loc. ac Jalkut Part. 1. Fol. 29 1. col. 4. med. it. Bava mezia, ol. 22. b. & fol. 2 6. b. it. fol. 27. a. 7. Conſer. quæ ſuprà ad verſ. 1. h. cap. n. I1. no- tata ſunt, confer. & not- in Hννâ b. loc, ac Jalkut fol. 292, col, 1. med. 3. Vide Exod. c. 23. v. 5. & Gur Arjeh fol. 219. col. 2. fin. ac not. in pn p h. loc. ubi et- iam tract. Talm. Bava mezia fol. 3 2. a, ad mar ginem allegatur. 9. 14 eſt: ſemet abſtraxerit nec ſimuùl cum altero illo adrnoverit, dicens ei: &c. confer. hic tract. Talm. Bava mezia, fol. 30. a. & fol. 3 1. a. it. Fol. 32. a. & fol. 3 3. a. it. Berachot, ſol, 19. 5. & Sanhedrin, fol, 18.5. 4 10. Confer. hic Siphre & trad. Talm. Naſir cap. 3. ſicuti in in nom erp ad marginem allegentur, vid. Naſirx ſol. 5: a. it. Maccot, fol. 20, b. 11. Vide hic præ aliis P. Fagi nor. ad Paraphr. Chald. h. loc, ac Jalkut Part. 1 fol. 29 2. c0l. 1. med. it. Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. lib. 2. cap. 17. 12. Vel: ne dejiciat, ſic verbum ν hic verto, 4 radice wa, in Gur Arjeh fol. 2 19. col. 3 princ. exponitur: dyù ayn i. e. ablatio crinis, nem- pèe i ee en wen die ayn i, e. auferat vel removeat crines loci axillæ & loci pudendorum, confer. quoad hane ſigni ficatio- nem verbi ν infrà Deuter, c. 2 8. v. 40, ibique not. n. 46. vid. & not. in nan no h. loc. quarum explicatio num. ſequ. 13. habetur, in MSto 1, pro ν legitur: 5i. e, removeat. 13, Id eſt: cavitatis, quæ eſt ſub brachio, ubi crines naſcuntur, id enim dictio r ſignificat, de qua vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2362. in not. pm v exponitur, quòd hujus loci ſen- lus ſit: Dv& Wω ννοbe, . e. ne quis ſeſe ornet ornatu muliebri, conſer, Jalkut P'art. 1, fol. 292, col. 1. . 14. Loci iſtius expoſitionem vide in notis npu ʒn b. loc. 15. Confer. Levit, c. 22. v. 2 9. n. 39. & Gur Ar- jeh fol. 2 19. col. 3. princ. ac not. in narn np h. loc. ubi etiam tract. Talm. Chullin fol. 133. b, & fol. 139. 2. & nl. 14,0. . & fol. 41. a. 5. ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. 1. fol. 292. col. 1. circa fin. & col. 2. princ. confer. & Bava mezia, ſol. 3 1, a. & ſol. 102. 3. 1430 PDEUTERONOMII. CAP. XXIE pecuniæ diſpendium, 16. lex dicit: ut benè tibi ſit & dies (vitæ tuæ) producas; mul- t0 magis (id locum habebit) quoad retributionem mercedis præceptorum gravium 17. Verſ. 8. Si æadificaveris domum novam] Si ſervaveris præceptum de dimittendo nido, 18. tandem eveniet tibi, ut novam domum ædifices, & ſi executus fueris man- datum de ſepto (faciendo) præceptum quippe trahit præceptum, 19. tunc acquires vineam & agrum veſtesque decoras, ideò textus iſti connectuntur. Eod. verlſ. 8. Septum] (Dictio Py ſignificat) ſepimentum circà tectum, Onkelos interpreta- tus eſt εPâ, 20. ut ſit veluti theca, quæ ſervat id, quod in ea eſt. Eod. verſ. 8. Si aliquis ceciderit] Dignus quidem ille erat, ut eaderet; ſed nihilominùs non danda eſt per te occaſio mortis, quia devolvitur meritum per illum, qui meretur, 21. & peccatum per eum, qui peccat. Verſ. 9. Diverſis generibus] (Nimirùm) triticum & hordeum 22. atque acinos uvarum projectione manus (non ſimùl ſeminabis.) Eod. verſ. 9. Ne fortò ſanctißicetur] (Verbum τιh vertitur) juxtà Targum ejus 2 8S id eſt: polluatur, quicquid averſationi eſt 23. homini tàm in laudem, veluti eſt res ſancta, quàm in vituperium, ſicuti id, quod prohibitum eſt, ei convenit lingua (vel dictio:) Op veluti (accipitur in illo loco:) ne tangas me, quia RP 24. Verſ. 16. Vide, quæ infrà ad Deuter. cap. 24. V. 1 8. n. 46. notata ſunt, it. not. ad Pſalm. 119. v. 129. n. 9 5. & tract. Talm. Cholin, fol. 142. a. b. & Kidduſchin, fol 3 9. b. & fol. 40. a. 17, Nempè: Ii illa ſervaveris, confer. P., Fagii nor, ad Paraphr. Chald. b. loc. & Gur Arſeh Ol. 2 19, col. 3. med. ac not. in an n, ubi tract. Talm. Chullin ol. 141. 9. ad marginem allegatur, confer. & not. ad librum Prec. Jud. p. 2. p. 937. . med. ac p. 215. 2. fin. ac . prine- vide & D. Wagenſ. Nizzach. p. 53. & p. 57. it. Kidduſchin fole 39. 5. ac Jalkut Part. 1. F. 29 2. col. 3. princ. — 1 8. Id eſt: de matre, quæ pullis ſuis incubat, di- mittenda, qua de re paulò antè dictum eſt. 15., Confer. quæ ſuprà ad Deuter. c. 19. v. 11. n. 12. & ad verſ. 14. b. cap. n. 30. notata ſunt, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 484. 20. Id eſt: theça, à Græco 9Rn, alii vocem pyp verierunt: loricam, æsραενwv Lxx. interpre- tes tranſtulerunt s£uιαινπ coronam, confer. F. Fagii not. ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tre- mellii not. h. loc. vide & D. Wagenſ. Sota pag. 260. & p. 86 5. it Cholin, ol, 136. a. 31. Vel: devolvirur juſtitia per eum, qui juſtus eſt, Hebr. π— y t, abfunt iſta à MSto I. confer. quæ ad Numer. c. 9. v. 7. n. 19. notata ſunt, vide & not. in on nom b, loc. Cunæus lib. ?z de Republ. Hebræor. c. 15. verba iſta: an —hh wee ee en een ieeeen, (quæ in Seder. Olam rabba cap. ult. habentur,) ſic tranſtulit: quemadmoduùm meriti renume- ratio etiam poſt longum tempus recidit ac revolvitur in eundem diem; ita & pec- cati, confer. tract. Talm. Cetubot, jol. A 1. b. & Bava kama, fol, 15. & fol. 46. a. it. fol. 51. a. 22. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 19. col. 3. fin. ac not. in *ντπ ubi tractat. Talm. Kid- duſchin fol. 3 9. 2. & Chullin fol. 92. b. ad mar- inem allegantur, confer. & Peſachim, fol. 25, a, & Berachot, fol. 35, a. it. Spenceri de Legib. Hebræo. ritualib. lib. 2. eap. 18. 2 3. Hebr. 2yHae, quo nom iine intelligitur id, quod homo non tangere; ſed ab illo recedere vel ſe- met ſeparare debet, confer. hic tract. Talm. Kid- duſchin, fol.,5 6. b. & Cholin, fol. I1 5.a. & fol- 116, 3à. 24. Sic uti Eſai. cap. 6 5. v. 5. habetur, quod non- nulli tranſtulerunt: ſanctior ſum te, Vulgata habet: ummundus es, Läx'Xx αοιε mun- dus keiinez, gde CAb. XII. — Verl. 10. My⸗ (cies divetſis g gata patia (iye Verl. II. Mi elſt, 16, Rabbit politam, flatun er Ciretlis gene iunnt. Verl. 1 iſe eimmplſie dum iple kans ddlinguam mmal (Aliqvis in udicl Lauler zuelle G/ kam contemnun — — Qus Ium, confer. 9).V. . urta C. hic fentendum en wpote. 1). Vel: par tatio Vige inffa Deuter. eh ,.119 , i8l 4, h, loc, udi etizmn 14.b, 3d magig 8 Dant, 1 60l 1924 6. Confer gua 14 ta ſunt, & alku 4, mech i. Klin, 17., Vile Leyit did Pyn de 1. loe. chabbat, ,0l, 1 . . ſ. . 1. Mehathor, . 17, 1 & Rrachig 1n ie eriedus, Ubi na. Talm. & dihte 3 11 1. n likun pan, ł 1), 6. Kdn o. 6.8 Ra. & Beche CALXNr —.— Mum gravium de dimittendo tusfaetisman- tunc eguires Bod. veti. losintetptet Pod verſ. 9. nisnon danda eretut 21. C m) titicum & ninabis.) Eod. ejls 5NNONT Vluti eſt tes enitlingua vel 1 . et. .7. n. 19, DOtaäld 50 b, loc. Cunæns . 15,Felba iſta: o r ul hadenun) Im meriti ſenune⸗ tenpos lecidiit biem; i pee. 119, 01, , ſn r galtet. Lalct. Kid⸗ lol. g1,,40 wal ⸗ ePelacbim, ſol. Serer belehit⸗ . imeligiuu jllo ececele “ rtc,liln N, ,folen 5 0 volnoe⸗ habetut, fulgna 1 ſum le, ,ut Wu Nil e 27, Vide Levit. dict. c. 19. v. 19. n. 102. confer. quod “ CAFP. XXII. DEüTERON OMII. 1431 Verſ. 10. Non arabis bove ſimul & afino] Idem judicium eſt 2 5. quoad omnes ſpe- cies diverſas, quæ ſunt in mundo, par quoque eſt ratio quoad eos, qui agunt ſimùl li- gata paria (diverſorum animalium,) dum quodlibet onus per viam ducere volunt. Verſ. 11. Veſtimento beterogeneo] (Dictioe 13 0νâ) ſignificat id, quod mixtum eſt, 26. Rabbini autem noſtri (vocem 19 Oν) exponunt: 1)9) NO Lidc eſt: politum, filatum (ſeu netum) & tortum. 27. Verſ. 12. Funiculos facies tibi] Etiam ex diverſis generibus, 28. ideò Scriptura illos (funieulos textui antecedenti) con- junxit. Verſ. 13. Ee venerit ad illam eamque odio habuerit] Tandem. Verſ. 14. Et ipſe ei impoſuerit occaſiones 29. verborum] Peccatum trahit poſt ſe peccatum, 30. dum ipſe transgreſſus eſt (præceptum:) ne odio habeas, 31. tandem ipſe deveniee ad linguam maledicam.t Eod. verſ. 14. Mulierem iſtam] Hinc (concluditur,) quòèd (aliquis in judicio) non dicere debeat verbum, niſi coràm litigante. 32. Verſ. I15. Pater puelle & mater qus] Quicunque educaverunt malam ſobolem, illi propter eam contemnuntur. 33. Verſ. 16. Et dicet pater puellæ] Docet (hic Scriptura,) quòd 3. a. & Sevachim, ſol. 18. ö. & Cholin, fol. 136. 2. 29. Id eſt: dederit aliis occaſionem traducendi egam ipſeque diffamaverit eam, prout P. Fagius in not. ad l'araphr. Chald. hie exponit, Junii ae Tremellii yerſio habet: dedit occaſiones haben- dorum ſermonum de ea, cenfer. Cetubot, ol. 22. 2. 5. & f. 46. a. 5. it. Sota, f. 2 3. à2. & Kiddu- ſchin, f. 3. b. & f. 9. a. & f. 64, 2a. 30. Peccatum ex peccato naſcitur, confer. quæ ſu- prà ad verſ. 8. h. cap. n. 19. notata ſunt, vide & num. ſequ. 3 1. h. cap. ac not, in an now h. cap. ut & Levit. c. 19. V. I I. & 12, n. 51. 31. Quod Levit. c. 19. v. 17. habetur, huc facit, quod ſuprà ad Deuter. c. 19. v. II. n. 12. no- tatum eſt, confer., net. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 2 5 1. b. med. 32. Id eſt: præſente adverſario ſuo, non verò clàm illo, confer. not. in nan no h. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur. 3 3q. Hinc colligunt, alumni flagitium in altoris ignominiam vergere, prout P. Fagius ad Para- phr. Chald. h. loc. noravit, confer. verſ. 2 1. H. cap. n. 39. G& infrà Deuteron. c. 2 5. v. 4. n. 17. it. Levit. 6. 2 I: v. 9. num. 37: ac D. Wagenſeil. Sot. p. 805, it. not. in a , ubi Siphre ad marginem allegatur, vide & Gur Arjeh jol. 319. dus ſum, confer. Raſchi not. ad Eſai. dict. cap. 6 §. v. 5. juxtà Commentatoris noſtri mentem hic vertendum eſſet: quia polluo ſea contami no te. 2 5. Vel: par ratio eſt, Hebr. &, de quo vide infrà Deuter. c. 2 5. v. 4. n. 14, & Gur Ar- jeh f. 2 19. col. 4. princ. ac not. in nan h. loc. ubi etiam tractat. Lalm. Bava kama fol. 54. 5. ad marginem allegatur, confer. Jalkut Part, 1. fol. 29 2. col. 4. princ. 26. Confer. quæ ad Levit. c. 19. V. 19. n. 9 9. no- tata ſunt, & Jalkut dict. Part. 1. fol. 292. col. 4. med, it. Kilaim, fol. 34, 23. & Gur Arjeh ol. 2 19. col. 4. princ, ac nor. in Hor O y. loc. ubi ſcribitur: excipi .n i. e. linea, quæ non fſunt neta & torta, confer. Schabbat, ol. 27. a. b. & jevammot, fol. 4. a. 5. & f. 5, b. it. Naſir, fol. 41. b. & f. 5 8. 2. it. Menachot, f. 3 9. b. & f. 43. a. 5. it. Bechorot, f. 17. a. & Erachio, f. 3. a. 2 8-Sive: ſpeciebus, confer. hie not. in pan ne, ubi tract. Talm. Jevammot ſol. 4. a. & fol. 5. 5. & Siphre ad marginem allegantur, vid. & Jalkut Part. 1. †l. 29 3. cOl. I. med. it. Schab- bartyf. 27. b. & Succa, F. 9. a. i7. Menachot f. 39. a. b. & ſ. 10. b. & . 4 3. a. b. it: Naſir, f. 41. b. 6 58. a. & Bechorot, f, 17. a. & Erachin, . 5 38 855 s8 41432 DEUuTERONOMII. „CAb. XXII. quòd mulier non habeat poteſtatem loquendi coràm viro. 34. Verſ. 17. Et expan- dent veſtimentum] Ecce hoc eſt ſimile, 3 5. (ut ſenſus lit:) alba reddunt 36., verba inſtar veſtis. Verſ. 18. Et caſßtigabunt eum] Flagellatione. 37. Verſ. 20. Quòd ſi vera fuerit res iſta conſtet,) quò mus patris ſui verſ. 2 1. Ult fornicaretur (Nimirùm ſi probatum ſit) per teſtes, factà præmonitione, (ac ꝗ ſcortata ſit (puella iſta) poſt ſponſalia. 3 ². Verſ. 21. Adtoſtium do- (Ut dicant homines:) videte ſobolem, 39. quam educaâſtis. Eod. in domo patris ſui] (Dictio ponitur) pro π☚%âä i. c. in domo patris ſui. Eod, verſ. 2 I. Omnes viri urbis éjus] i. e. Adſtantibus omni- bus viris urbis illius. 40. Verſ. 22. Moriantur etiam ambo] (Hoc dicitur) ut exci- jatur 41. factum delectationum, 42. ex quibus mulier nullam capit delectatio- nem. Eod. verſ. 22. Etiam] (Id dicit Scriptura „) ut includantur, qui veniunt — poſt „ E reEY er ee 219. col. 4. med. at Jalkut Part. 1. fJol. 293. gol. 3. princ. . 4. Nempè: in judicio, ſic & P., Fa gius in notis ad Paraphr. Chald. . loe. exponit, vide & Gur Arjeh fol. 219. col, 4 med, ac not. in man ubi Siphre ad marginem allegatur. 35. Id eſt: verba iſta parabelicè & per ſimilitudi nem ſunt intelligenda, nimiruùm per verba teſti- unm declarabunt & explicabunt parentes virgini- tatem fſiliæ ſuæ, ſicuti explicatur pannus, ſic P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. p. loc. vide num. ſequ. 36. b. veer. 36. Id ell? declarant & perſpicuam faciunt rem per teſtes, id enim hie ſignificat, confer. num. antec. 35. . verſ. & Gur Arjeh ol. 219. col. 4. med. ac not. in an e ubi Siphre & tract. Talm. Ketubot l. 46. a. ad margi- nem allegantur. confer. & not. àd Piolm. 6 8. v. 15. num. 27. it. tractatus Talm. num. 28. alle- gati. 37. Hebr. u m) de hac flagellation Dedicat. Job. Buxtorfii, tatui de Viaturis præmiſſa eſt, confer. & Gur Arjeh fol. 219. col. 4. med. ac not. in n-n SW, ubi stiam Siphre S& Ketubot dict. fol. 46. a. ad mar. ginem allegantur, confer. & Lighitfoot. ad Matt. 7ap. 26. v. 3. p. 46 1. edit. Lipf. confer. & tract. Talm. Erachin, fol. 15.9. H 3 ½. Contfer. hic Gur Arjeh fol. 219. col. 4. ſin. a& not. in 7 ρ“ ubi Siphre ad marginem Nyp i. e. verberibus (eaſtigabunt e. e vide plura in Epiſtola quæ tractatui de Abbre- 14 *b. it. Erachin, fol. 15. a. it. Seideni uxar Ebtraica, lib. I. c. 16. & lib. 3. 6. 1. & ſequ. 118. ac Jalkut Part. I. Fol. 29. col. 3. circà fin. Jol. 50. a. „, 40. Cosfer. Gur Arſeh ſol. 219. col. 4. fin. ac not. in an mbb b. loc. ubi Siphre ad mar- ginem allegatur, vide & ſuprà Deuter. c. 17. V. 41. Si ſcilicèt vir in alio mulieris loco, quàm qui concubitui deſtinatus eſt, delectationes capiat n ri HN&&τ PXW*'i. e. ex quibus fœmingz nullam capit oblectationem, ſicuti in notis pan new] . loc. habetur, iſto caſu non ſunt ambo ultimò ſuppliciò afficiendi, quoniam lex hic dicit: ambo, quæ dictio, juxtà Rabbinorum ſententiam, hunc habet ſenium, ut ſint rbam Mn C i. e. ambo æquales quoad dels- Qationem, uti in not. 'pan inev h. loc, habe- tur, confer. num. ſeq. 42. 5. & Sanhedrin, fol. 6 6G: b. & 86. a. it. Jalkut Part. 1. JFol. 293. col. 4⸗ princ. & Erachin, fol. 7. ñ a. 42. Sic vocem * quæ hic habetur, interprs- tor, 4 — i. e. lætitia, oblectatio, nonnul- li propoſterum concubitum hoc nomine intel- ligi putant, conſer, num ſequ. 43 4 allegatur, confer- & Ketubot, fol. 40. . & fol. it. Ketubot, fol. 45. 6c ol. 49: 2. it. Sanhedrin, 39. Vide, quæ ad verl. 1 5. h. cap. n, 33. notata ę ſunt, conter. & infrà Deuter. c. 32. v. 20. num. CA Vll. oKülos; 4. Nehendatun et on Gifketunt ii vbe] ( pen a0,0cat Vetl. 26. Nan keckus: guiaill inlatgitconre t exponunn n Detimms gott Erl. l: ſalia in (Jng 1. Nemp PN in N ſushuſus loci ſ äSraf Venlunt ac t. etlam wortisl 110, 0l np. bie ſeriptum ſe Plaribun pro d quam lediont mlir tei ſint heliin geicenl ua non dddet, Ilr ad Genet vide e D. W Hum 12, cOn 44. edea, qu aſhciun,, cont 1, 11, nctiti, dl 10r ael ut idemſenmn Dtotk, Ler n l 29 fle ol,6 CAt. WII —.— .13. Meie. lunt 34, detba Verl. 20. Aul tmonitione, (4 educaltis. Lod. pro Mit. dllantibus omni⸗ Cicitue) ut eici. capit delectatio. Uur, gui venint poſt i,fal, 40.5. & ſol. . 2 it. Züdeni uor .b. cap. M 3 nt d ter. e, 32, f.20, HuI. 0, 19, C0) ,cita in⸗ 9,40, 2¹ 1 Jtbectin, 1 119, l 2 fa. 1 N ubi öhme ad mal⸗ ſini Deiker t, I. K Aleni ſoo, gainn gli , delecladioned tin i e. erguibus emina olem, ſielli is notie aur, o cail non iumt cieph, uoniann er dio, urt Rebbinonnn ſenlum, At iin s biſes godi del⸗ e lor hebe⸗ 1Ssonhentin ol un 1 fal 19, dele⸗ „9 “ Ar bie ebein imehli⸗ 1, obleckatio, nonnll. ium hoe nocnine e. ſeqe,1 CAP. XXIII. DEUTRRONOMII. 1433 poſt illos; 43. alia expoſitio (verborum iſtorum:) etiam ambo, (nempè,) ut com- prehendatur etiam fœtus (in utero exiſtens,) nam ſi prægnans fuerit (iſta fœæmina) non differunt ei (ſupplicium,) donec peperit. 44. Verſ. 23. Et invenerit eam ali- guis in urbe] (Quoniam illa in urbe inventa fuit) ideò ipſe rem cum ea habuit, fora- men advocat furem, 45. ecce ſi illa in domo ſua manſiſſet, iſtud ei non accidiſſet. Verſ. 2 6. Nam ſicuti inſurgit &c.] JIuxtà ſimplicem ſenſum hic eſt (verborum) intel- lectus: quia illa compreſſa fuit atque (ſtuprator) illam per vim fubegit, * ſicuti aliquis inſurgit contrà proximumſuum, ut illum interficiat; Rabbini autem noſtri id allege ri= perimus docgtrinam &c, 46 . cè exponunt (hoc modo:) ecce iſtud venit, ut doceat 9 NaH. i. e. & re- Erſ. 1. Non accipiet] Non poterit eam ſibi (uxorem) accipere 1, nec ſpon- ſalia in ea habent locum. 2. Eod. verſ. 1. Nec revelabit alam patrus ſui] i. e. (Non ducat uxorem) illam ſœæminam, quæ levirum expectat patrem ejus, MM 88 385 ss 2. 320 .„ Nempè; poſt priores adulteres, Hebr. DATNPH in MSto 2. habetur iEn, ut ſen- ſus hujus loci ſit: hala — y Nenn n illi, qui poſt eos (priores adulteros) veniunt ac tem cum conjugata babent’, etiam mortis ſint rei, prout in Gur Arjeh fol. 220. col. I. pr. exponitur, in notis Epan ne hic ſcriptum reperitur, quêd in nonnullis exern- platibus pro: rermen legatur: &, juxt quam lectionem hæc eſſet explicatio: quòd martis rei ſint illi, qui cum ea præpoſteram ve- nerem esercént, Hebr. — dei i. e. via, quã non decet, adverſante ſcil. naturà, confer. quæ ad Geneſ. e. 24. V. 16. n. 3 5. notata ſant, vide & D. Wagenlſ. Sot. pag. 87 8. & p. 9892. num. I2., confer. & num, antec. 42. H. Verſ. 44. Sed eam, quamyvis gtavidam, ultim ſuppliciò afficiunt, conter. quæ ad Deuteron. c. 17, v. 13. n. 22. notatàa untt. 45. Confer. hic Eetubot, fol. 48. 5. & Kidduſchin, Fol. 10. a. eſt autem iſtud proverbium Hebræ- um idem cum illo: occaſio facit furem, confer. Buxtorf. L. ex. Chald. ol. 1835: ac Jalkut Part. 41. a. & ol. 66. 6. nty Seen e n Senenete i. e. quôd omnes 1. fol. 29 2. col. 4. eitcà fin. & Sanhedtin, fol L * Confer, hic Seldeni uxor Ebraica, lib. I. cap. 16. it. lib. 2, c. 2. & ſequ ubi plura de ſponſalibus. 46. Vel: & deprehenditur doctrina &c. ſenſes eſt: nn nnn de nrn en ) RN Ne PRNA i. e. quia venit (Scri- ptura,) ut docegt de puella de ſponſata, quòd il- la puella deſponſata fuerit per vim compreſſa &e. ſic in Gur Arjch/ol. 220. col. I. princ. exponi- tur, ubi ex bPeiachim f0l, 25. 5. adduçitur caput ſecundum, quod incipit: —ye 9, unde locus ide deſlumptus eſt, vide & not, in pam mD b. loc. ubi tract. Talm. Sanhedrin, ol. 73. a. ad marginem allegatur. SS 1‧ Confer. hic tract. Talm. Kidduſchin, fol. 67. 5b. ſicuti in -m hov ad marginem allegatur, vid. & Berachot, Jol. 21. . & Jevammot, fol. 4. a. 5. & †ol. 49. 2, it. ol. 9 7.a. & Kidduichin Ja1. 67,7„ 2. Vel: non ſubſiſtunt; eſt autem hic ſermo de d- W.*H. d i. e. ſponſalibus, quæ fiunt pecunia, ſicuti in notis man n. b. loc. exponitur, de quibus vide D. Wagenſeil. Sot. p. 55 I. num. 2. confer. & Gur Arjeh fol. 220: col. I. princ. & infrà v. 1 §. H. cap. n. 37. 1434 DEUTERONOMII. CAP. XXIII 3. quæ patri ejus convenit; 4. admonitus fuit (in illo loco:) nuditatem patrui tui, 5. ſed ecce jam anteà de illa (in uxorem non ducenda) ipſe (ita ſanè eſt;) ſed (id hic ideò repetitur,) ut hac in re transgreſſio fiat duorum præceptorum negativorum 6. & ut conjungatur 7. ei (textus, qui ſequitur, nempè: non veniet ſpurius &c. 8. ut doceat (te S. Scriptura,) quòd non ſit ſpurius, niſi (natus ſie) de illis, qui rei ſunt p= næ exciſionis 9. & multò magis (is ſpurius eſt, qui natus eſt) ex illis, qui rei ſunt (pœ- næ) mortis per domum judicii (infligendæ,) quia non infligitur mortis ſupplicium propter (ullam) nuditatem, 10. in qua non ſtum) attritione] (Verbailla: & v teſtes. 11. eum,) cui abſciſſus eſt nervus 12. nis, ſed (ſemen) effundit atque guttatimm veniet ſpurius in congregationem Domini] i. e. ſit pœna excidii. Verſ. 2. Læſus (te- notant eum,) cui vulnerati vel attriti ſunt Eod. verſ. 2. Exſectus virilitate] (Verba 325 05 ſignificant nec amplius poteſt ejaculari emanationem ſemi- deſtillat nec gignere poteſt. Verſ. 3. Non Non ducet uxorem fœminam Israéëliti⸗ dem. 13. Verſ. 4. Non veniet * Ammonites] * i. e. Non ducet Israëlitidem. 14. Verſ. 3. Nempè: quæ levirum expectat patrem ejus, qui œminam illam uxorem ducere vult, ſenſus eſt: non poterit aliquis eam ducefe uxorein, quæ patri iſtius viri, tanquàm leviro, jungenda eſt matrimonio, vel: quam pater ejus, tanquàm levir, uxorem ducere debet, ſic =n reWhie interpretor & expono, confer. Gur Arjeh fol. 220. col. 1. princ. ac not. in an h. loc. ubi etiam tractat. Talm. Jevammot, Jol. 97. 2. ad marginem allegatur, confer. S& D. Wagen! Sot. p. 55 1. & 587. S num. fequ. 4. at Jalkut Part. 1. Fol. 294. col. 2. wed. 4. Id eſt: quam pater ejus, tanquam levir, uxO. rem ducere debet, confer. num. antec. 3. & Jal- kut Part. 1. fol. 294. col. 2. med. 5. Scilicèt: ne reveles, uti Levit. c. 1 8. vVerſ. 14. habetur. 6. Confer. quæ ad Levit. c. 11. v. 3. n. 1 8. notata ſunt, vide & verſ. 2 1. ., cap. num. 47. item cap. ſequ. 24. v. 14. D. 31. . Vide hic Gur Arjeh fol. 220. col. 1. princ. ac not. in pam new, ubi Jevammot, Jol. 44. ad marginem allegatur. g. Hebr. Mhn, prouùt verſu 3. H. cap. habetur. 9. De qua vide Levit. cap. 4. V. 2. n. 3. vide & Gur Arjeh fol. 220. col. I. med- ac not. in on rov h. loc. —ð 40. Sive? propter ſcortationem, id enim dictio 7. pon rD b loc. 1I. Confer. & hic Gur Arjeh Jol. 220. (0l. 1. Cire cà fin. ac not. in Par n h. loc, ubi tract. Talm. Jevammot, fol. 7 1. 2. 5. & fol. 76. a. & fFol. 79. b. ad marginem allegatur, vide & Jal-= kur Part. I. fol. 2 94. col. 2. circa fin. I12. Id eſt: virga membri virilis, Hebr. ), uti hie habetur, confer. not. ad 2. Samuel. 6 13. V. 1 5. num. 9. 13. Conf. hic P. Fägius ad Paraphr. Chald . loc. & Junii ac Tremellii not. b. loc. vide & Gur Arjeb fol. 220. col. I fin. ac not. in b'pam ut & D. Wagenſeil. Sot. pag. 563, n. 6. it. Je- vammot, fol. 44. a. & fol. 7 5. b. & fol. 76.,5. it- Kidduſchin, fol. 7 3. a. . & fol. 74. b. “ Hebr. Na N, hæc & ſequentia, usque ad: 7) n i. e, propter rem, abſunt à MSto I. confer. hic Berachot, fol. 2 8. a. & Jevammot, fol. 16. 5. * Confer. hic evammot, fol. 77. a. 5. & Cetu- fol. 67. b. it. Horajot, ol. 10. 5. & Jadajim, ol. 76. a. it. Sanhedrin, fol. 103. . 14. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 220. col. I. fin. ac not. in mom M h. loc. it. Jevammot, fol. 69. a. & 76. 5 &à D. Wagenſeil, Nirzach. Pag⸗ — ⸗ mpsy, quæ hie habetur, ſignificat, confer. Gur Arjeh Jol. 220, col. 1. med. ac not. in- bot, ol. 7. 5. it. Naſir, Fol. 2 3. 6. & Kidduſchin, (Ab. XIl. — Ferl. ſ. Piy eccandumin 16, Verl.7. labit in mecke corum, Verl isdigaus ſiug abominaberu. maſcolos in fll tium prebuen ei leris genen congregatione Gucit, Pejor Privat in hoc! — Dag. 54, P. 2. Munh. 1, a0 med. 1ſ. Conler, Gn not, in Onr matginem alle ſ. a. & Zanbe 16. Vie hie guu Drine. ac Puxte Uin dict /l. Hehr vdb h Irn Wie 2blant hie 3 17, dienti p, 17, kun batt,l. 01 19. Nent: ui Mosbnanete In wa dd Aeegatur, i 19. Vel: omnit dn ſe, a⸗ in hotis n⸗ na kama, ſa 4.1. Drinc. „ l 194, e0l 140, deiſickt⸗ Daufulum ger Pn dd deinr erplie CMXNI. — dn ducench) igle Atz) ſed id hi lnegativorum , ſpunms Ec, g, u gi rei unt oe⸗ gbireiſunſdee⸗ noniss ſuppliclum etl.2. Leiu (ie⸗ rativel attritiſont 0 bgnifcant nanationenn ſemi⸗ l. Verl. 3. Mr einam IKaeliti⸗ lsraelitidem. 14, Veſſ. —— ſgniſtcet, .oller. Gut 1, med, Ac nOt. . eb fol. 110, (ol. 1,ne Peob. loc, ubi iject. 1,d. 5 ol 75, CAbp. XXIII. Allegatut, ſile à lil⸗ 21,cli i. . ilis, Hebt. 0) uihie 1,SAhlel /7 13,1 Deuht ChI Hlot. 1 1 . Xcn0t, in d P 7, o jbaheit 4. , ſol 4e, eglentis,Ugie⸗ unti Mto 1, (ie⸗ ſeumndlfol 1bib 1 , Ceil⸗ aſtn 0l.23.5, in 6irin DEUTERONOMII. 1435 Verſ. . Prapter rem] i. e. Propter conſilium, quod contrà vos inierant, ut vos ad peccandum inducerent. 15. Eod. verſ. 5. In viæ] Quando fuiſtis in perturbatione 16. Verſ. 7. Non quæras pacem eorum] Quandoquidem dicitur: * tecum habi- tabir in medio tui, 17. forſitàn etiam iſte? 18. lex (hic) dicit: non quæres pacem eorum. Verſ. 8. Non averſaberis Jdumæum] (Scilicèt:) omni modo 12. etiamſi is dignus ſit, qui tibi ſit averſationi, quia in gladio tibi occurrit. Eod. verſ. 8. Non abomiaberis Eepptium] Omninòô atque omnem, 20. licèt † illi infantes veſtros maſculos in flumen projecerint, quænam eſt ratio? (nempè:) quia illi vobis hoſpi- tium præbuerunt tempore afflictionis, 21., ideè Verſ 9. Eili, qui nati fuerint ex eis tertiâ generatione &c.] Cœteris autem gentibus 22. ſtatim permiſſum eſt (venire in congregationem Domini,) ecce diſtis (inde,) quòd ie, qui aliquem ad peccandum in- ducit, pejor ſit * eò, qui aliquem interficit, nam, qui aliquem interficit, is illum vità privat in hoc mundo; aſt qui aliquem ad peccandum inducit, is ejicit * illum tàm ex Ss5 sssS s8 hoc pag. 54. & p. 2 60. it. not. ad 1. Samuel. G. I 1. v. 2. num. I. ac Jalkut Parte I. Fof. 294 col. 3. med. 15. Confer. Gur Arjeh fol. 220. col. 2. princ. ac not. in S'n nO; h. loc. ubi etiam Siyhread marginem allegatur, confer. & Betachot, fol. 55. a. & Sanhedrin, fol. 10 5. b. 16. Vide hic quoque Gur Arjeh fol. 220. col. 2. princ. ac Buxtorf. Lex. Talm. ol. 9 19. it. Jal- kut dict. fol. 294. col. 3. fin. * Hebr. daν hnn iſta & ſequentia, usquead: abſunt hic à Moto I. 17. Sicuti v. 17. . c. habetur, confer. & hic Jal- kut Part. I. fol. 29 4. col. 4. med. 18. Nempè: qui eſt ex gente Ammonitarum & Moabitarum, tecum habitabit? confer., bie not. in an inov . loc. ubi Siphre ad marginermn allegatur, it. Gietin, fol. 57. a. 19. Vel: omninò; penitus, Hebr. pay, aſt vyn ynn i. e. paululum averſaberis illum, ſicuti in notis es n b. loc. ha betur, confer. Bava kama, ol. 92. 6. & Gur Arjeh Jol. 210. col. 2. princ. vide & num. ſequ. 20. ac jalkut Jol. 294. col. 4. meld. 20. Sciſicét: Æpyptium 5 ſed iynn vyn i. e. ayrim N i. e. non averſaberis Gc. (v. 8. h. c.) paululum averſaberis illum, ſig etiam in notis 1 n PD h. loc. exponitur, ubi alia quoque 1. v. 2 2, dicitur: 73 i. e. omnem filium, qui na- ſcetur, in flum en projicite, & 7 i. e omnem fi- liam vivam ſervate, ideò verba iſta: 72) 720 à Commentatore noſtro hice notanter eſſe uſur- pata, ibidem ſcriptum eſt, confer. hic Bava kama, Fol. 92. b. & Berachot, fol. 6 3. b. 1† Hebr. 3y , in MSto 2. poſteà additum eſt: yn EWWi. e. (quamvis) conveniat, ut ſint averſationi, (quia infantes &c.:) 21. Nam pioverbio dicitur: aon een een Nio n en ie den i. e. in puteum, unde bibiſti aquam, ne projicias glebam, contfer. Bux- torf. Lex. Talm. fol. 29 9. & 203 I. ac Gur Ar- jeh fol. 84. col. I, med. it. not. in an n b. lod— 22. Nempé: illis, quæ non ſunt ex gentibus jam dictis, vel: exceptis illis populis, de quibus jam dictum eſt; hoc autem, nem pè, ut in con- gregationem Domini veniant, intelligendum eſt de proſelytis iſtarum gentium, confer. evam- mot fol. 77. b. & fol. 7 . a. it. Kidduſchin, Fol. * Vel : vejori ſit loco, gravius peccet, id enim vox Sev hic ſignificat, conter. hic jevammot, fol. 69. a. ßJMB X Nebr, meu , in MSto 2. pro eo legitur? W, i. e, expellit eum, es eadem eſt; abeſt habetur explicatio, nempè: quoniam Exod. c. autem iſtud à MSto 1I. 1436 DEHTERONOMII. CAP. XXIII. boc, quâm ex fùturo ſeculo, idcircò Idumæus, qui obviam ivit (Israèlitis) in gladio, non eſt abominationi, ſic quoque Ægyptii, qui immerſerunt eos (lsraëlitarum infantes maſculos, non ſunt abominationi;) aſt iſti, *** qui illos (Israelitas) ad peccandum illexerunt, ſunt abominationi. 23. Verſ. 10. Quando exibis cum exercitu &c. tune cavebis] Nam Satanas accuſat tempore periculi. 24. Verſ. II. Caſis 1 nolzurno] Res iſtaſcripta eſt de præſenti. 25. Eod. verſ. H1. I egrediatur exird caſtra] Hoc eſt præceptum affirmatiyum. Eod. verſ. II. Non veniat intrà caſtra] Hoc eſt præ- ceptum negativum; prohibitum autem eſt, ingredi caſtra Levitarum ac multò magis (vetitum eſt ingredi) catra præſentiæ Divinæ. 26. Verſ. 12. Et erit auretente veſpe- „4 i. . Quando propè eſt, ut Sol occidat, lavet ſeſe, quia ille non eſt mundus, 2. niſi quando Sol ad occaſum vergit. Verl. 13. Et manus erit tibi] (Explicatio vocis 4 hic facienda eſt) juxtà Targum ejus, 38. veluti (accipitur in illo loco: ) unus- quisque ) y i. e. juxtà manum ſuam, 29. Eod. verl. 13. Exira caſtra] i. e. Extrà nubem, 30. Verſ. 14. Sper. Zonæm tuam] i. e. Præter cœtera inſtrumenta miniſterii tui. Eod. verſ. 14. Zonam tuam] (Dictio: 0N idem valet, ) ac 2 i. c. carma. 31. Verſ. 15. Nec videat in te] Sanctus ille Benedictus ullam rem tur⸗ Ammonitæ ſcil. & Moabitæ, de quibus fuprà nenz äftegseeer. . v. 4. h. c. dictum eſt. 27. Confer. hic Gur Arjeh fol. 220. col. 2. med. 23. Loci iſtius expofitionem vide in notis ae not. in o- N h. loc. it. tract. Talm. Na- n N, h. 1o. ſir, Fol. 66. a. 24. Ideoque opus eſtn vnwi. e. majori eau- 28. In Targum habetur 77 ſonn PN) i. c. & tione, prout in notis an ev b. loc. expo-locusß pamiatus erit tibi, vide num. ſequ. 29. h. c. nitur, confer. Ketubot, Fol. 46 a. 5. & Avo⸗ confer: & Talkut Part-. I. fol. 29 5. Col. 2. med. da Sara, l. 20. ä. .. it. tract. Talm. Berachot, ol. 2 5 a⸗ † Confer. hic Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. 19. Vel: ad locum ſuum, uti Numer. c. 2. v. 174 1. 1. c. S. Secd. 1. & ſeq. usque ad c. 9. caſus no.] habetur, ubi Onkelos vertit: mnnt 7y i. c. in Qurnus Græcis diciktur: &ν⅝α. Vid. Petr, loco ſuo, ſicuti ipſe etiam hic vocemm tranſtu- Dan. Huet. Demonſtr. Evang. Propoſ. 4. 6. 11. litnt i, c. lottuiuius. D. 1. p. 263. edit. Lipſ. 30. Quæ caſtra tegebat, ac ſi diceret: Ny VN 2 5§. Scilicèt: re fve calu, vel de eo, quod fieri; muaſſt i. e. extrà terna caſtra, ſic in Gur Arjeh ſolet, id eſt: caſus iſte præſens exempli gratia hie Jol. 220. col. 2. med. & in not. Pa N'b. adductus eſt atque caſus ſimiles nom excipiuntur, loc. exponitur, confer. & intrà Deuteron. e. 25. ſic a hic interpretor, confer. ſuprà Deuter. V.I18. n. 566. 4. 157 v. 19. n. 68. & infrà Deuter. c. 2 5. V. 4. 3 1. Sic tiam P. Fagius ia not. ad Paraphr. Chald. n. 13, i, tract. Talm. Nidda, ol. 43. 2. ac not. 5. Ioc. exponit, Junius quoque ac Tremellius in morr N 5. 10c. & Bäva kama, Jol. 25. a. veiterunt: arma, ſenſus itaque hic erit: præter it. Jalkut Part:. I: ol. 29 5. col. 1. med. & Peſa- (rterà atma ſtve inſtirumenta ſit etiam tibi paxil- chim, fol. 3. a. it. Naſit, fol. 66. .b lus, confer. not. in bai ire , loc. & D. Wa. 26. Contfer. quæ de irinis Ifraélitarum caſtris ad genf. Nizzach. p. 55: vide & Genel. ?. 49. V. 100 Levit. 6.n J. v. 46. n. 74. notata ſunt, vide & Gur Sign.* item Berachot, fol. 2 5. a. & JIoma, ol Atjeh ſol. 220.,0l. 2.princ.a6 not. in an e 77. 6. & Cetubot; l. F. a. ubi tract. Talm. Peſachim fol. 6 8. a, ad margi: . —— (A.. Fulll, — turpem. 110 gumn ejus; 31 Autrütertatng nir] (Dichi⸗ 1ſ. ad ſcotta gui prapatat meretrix,) in d ſcontandan nam ecce len cum eo, . meritorius, cillam, qui⸗ omnes concu 39. Verl 19 mercedis ur, ium canu E anboiſaſh ——— 31. e: ligu ndo, r, vide &d 491 zc jall ſor in Fote, debabbat, ,5 o. 11, 41. 31. l Tagum Patluld in m nnſtulit; en zuiſegemtir geutibus, ſe lur, ubi etia Aepnu ( Watlchin, 34. Vie ve Chald, , lde tbart, 1 ſ0 Coner. l NOt,in doyr l 4 6,ad 35. Bleinis „ kauphr 1nic0 eetlit ud lie den (A. XII. tarumigkanten 28 peccandun vertitu C. 4 1 un, 4 cſra) Hoc 4] Hoceſtre: 1ac mult nag petente veſpe: ell mpads, 1. Cxplicatio ſoeis lo oco:) unn . rwA A) i tera inſtrumenta eneN gickus vllam tem tut⸗ —.— * 4 0l,210, (01,¹. mned. Neit track. Talm Nr⸗ ſont e⸗ K e nucne 19 ),6. dl 195, 0, 1,med. l 15. L Wometee 1e I ie Mi ei bie oeen tranſtu⸗ 1e ſt diceret: „ ſta, ie in Hur ſ ia vot de Ni intiDenteten nnf . Cbil. ſemellius not. hum CAP. xXIII,. DEUITERONOMII. 1437 turpem. 32. Verſ. 16. Non erades ſervum] (Explicatio hic facienda eſt) juxtà Tar- gum ejus; 33. alia expoſitio: etiam ſervum Cananæum viri Israèlitici, qui aufugit extrà terram (Israeliticam non trades 34. domino ſuo.) Verſ. 18. Non erit mere- trix] (Dictio α ſignificat:) eam, quæ proſtituta, deſtinata ac præparata eſt 35. ad ſcortandum. Eod. verſ. 18. Nec erit meritorius] (Vox P ſignificat eum,/ qui præparatus eſt ad concubitum maſculum; 36. Onkelos (verba iſta: non erit meretrix,) interpretatus eſt: non erit uxor de filiabus Israêl viro ſervo, quia etiam iſta ad ſcortandum ſemet proſtituit, poſteaquàm ſponſalia in ea non habent locuùm, 37. nam ecce (ſervi) comparantur aſino, dicitur enim: manete hic cum aſino, 3⅜. i. e. cum co, * qui ſimilis eſt aſino, (pergit hic Onkelos & verba iſta: Non erit meritorius, ſic interpretatur:) nec ducat vir de filiis Israel üxorem an- cillam, quia etiam ipfe (Israelita) fit ſcortator per iſtam (ancillam,) quia omnes concubitus cjus ſunt ſcortatorii, quoniam ſponſalia in ea non habent Iocum. 39. Verſ. 19. Mercedem ** ſcorti] Ex gr. dedit aliquis ei (ſcorto) agnum loco mercedis ſuæ, illegitimus eſt (agnus iſte,) ut offeratur. 40. Eod. verſ. 19. Et pre- tium canis] Ex. grat. Permutavit aliquis agnum pro cane. 41. Eod. verſ. 19. Etiam ambo iſta] (Hoc dicit Scriptura,) ut includantur res illæ, quæ mutatæ ſunt, 42. veluti et — 2. Sive: aliquid fœdum, confer. hic not. in „pN rD, ubi ratio iſtius expoſitionis habe- tur, vide & D. Wagenſeil. Sot, p. 83. £ pag. 492. ac Jalkut Part. 1, fol. 29 5. col. 2. cirea Kn. it. Sota, ol/ 3. , & Berachot, fol. 2 5.5. it. Schabbat, ſol. 23. a. 6 fol, 150. a. & Sota, Jol. 21. 2. ft. Bava mezia, ol. 114.b. 33. In Targum ſic habetar: non tradas ſervum gentium in manum domini ſui, prout P. Fagius uranſtulit; ex ponunt autem Rabbini, quòd ſer- vus iſte gentium ſit Iſraelita, qui venditus eſt gentibus, ſic in not. dor r* . loc. explica- tur, ubi etiam tract, Talm. Gittin, fol. 4 . a. allegatur, confer. & Jeyammor, ſol. 9 3. b. 6. 34. Vide hic præ aliis P. Fagium ad Paraphx. Chald. h. loc ac not. in hman rνh. oc. it. Jal- dut Part, I fol. 29 5. col. 2 circà ſin. & Erachin, 29.a. 3. Confer. bic Gur Arjeh fol. 220. col. 2. fin, ac not. in m'par eE, ubi tract. Talm, Sanhedrin, fol. 54. 5. ad marginem allegatur. 3 5. Is Latinis dicitur Cinædus, Græcis zarτα. vay, Paraphraſis Chaldaica h. loc. à textu He- & fol. 82. a. it. Cholin, ſol. 115. b. & Keritut, fol. 3. a. 5, it, Spenceri de Legib. Hebræor. ritu- alibe lib. 2. c. 22. 1 37. Vel: non ſubſiſtunt, confer. ſuprà verſ. 1. . cap. n. 2. vide & n. 39. hH. verſ. item Gur Arjeh Fol. 2120. col. 3, fin. ac not. in mam r h. I00. it. Jalkut Part 1. fol, 29 5. col. 3. princ. 3 ½, Sicuti Geneſ. c, 22. V. 5. habetur. * Verba iſta: cum eo, qui ſimilis eſt aſino, abſuns hig ab utroque 43tovo. 39. Conſer. quæ num. 3 7. , verſ. 1 8. notata ſunt. VUiäde hic Spencezi de Legib. Hebr. ritual. l. 2,., 23. 40. Nempèé: Domino, in ſacrifieium, hæc lex ob reverentiam altaris poſita eſt, inquit P. Fagius in not. ad Paraphr. Chald. , loc. confer. hic Jevammot, Jol. 59. , & Sota, F. 2 6.5. it. Avoda ſata, f. 17. a. & f. 46. 6. it. Lemurab, f. 29. 5. 41. Sic etiam P. Fagius hic exponit in not. ad Pa- raphr. Chaldaic, nempeè, pretium canis diei api- mal, quod datur pro commutatione canis, quod etiam Domino offerti prohibitum eſt, confer. Temurah, l. 30. a. ræo recedit, prout etiam Commentator noſter 42. Id eſt: tam ipſa es permutata, quàm illa, in iſhud hic netavit, confer, Sanhedrin, fol. 54. b, qua 1438 DEUTERONOMII. CAF. XXIII. eſt triticum, ex quo facta eſt ſimila, 4 ;u. Verſ 20. Non ſœnerabis] (Continetur hic) dehortatio quoad eum, qui mutuo accipit, ne fœnus det mutuo danti & poſteàâ † (ha- betur) dehortatio quoad mutuo dantem (nempè in illo loco:) non dabis ei argen- tum tuum ſub uſura. 44. Verſ. 41. Alienigenæ fœnori dabis] Non verèò fratri tuo, 45. præceptum negativum, quod venit ex regula præcepti affirmativi, vim habet præ- cepti affirmativi, 46. ut per illud transgreſſio fiat duorum præceptorum negativo- rum & (unius) præcepti affirmativi. 47. Verſ. 22. Non tardabis reddere illua] In tribus feſtis, 48. quod Rabbini noſtri docent ex Scriptura. 49. Verſ. 24. Quod prodiit à labiis tuis, ſervabis] (Hoc dicit lex,) ut addat præceptum affirmativum ne- gativo. 50. Verſ. 2 5. Si ingrediaru vineam proximi tui] De operario 51. loquitur (hic) Scriptura. Eod. verſ. 2 5,. In vas autem tuum non immittas] Hinc (concludi- tur,) quòd non loquatur lex, niſi de tempore vindemiæ, quando tu immittis in vaſa patris familiàs; aſt ſi venerit (operarius) ad ſarritionem & arculationem, non pote- tur, qua mutatio iſtius rei facta eſt, ambo iſta non debent offerri, confer. Gur Arjeh fol. 220. col. 3. fin. ac not. in an N h. loc. ubi tractat. Talm. Bava kama fol. 94. a. ad marginem alle- gatur, confer. & Jalkut Part. 1. F. 29 5. col. 3. med. it. Avoda ſara, fF. 46. b. &, Temurah, f. 30. 6. & Bechorot, f. 56. 5. . 43. Hoc caſu nec ſimila poterit offerri, nec triti- um, quod meres ſcorti, vel pretium canis fuit, nam ainbo prohibentur offerti, confer. Sota fol. 26. b. & Bava ksmia, f. 9 4. 2. † Hebr. . r) iſta & iequentia, usque ad: i. e. alienigenæ v. 2 1. h. c.) abſunt ab utroque MSt, confer, hic Bava mezia, fol. 6 1. a. & f. 75. b., 44. ieat; Levit. c. 2 5. v. 3 7. & h. verſ. 20. in ver- bis: uſuram pecuniæ, habetur, confer. Gur Ar- jeh fol. 2 20. col. 3. fin. ae not. in pan ne b loc. ubi Bava mezia f. 6o: tb”. ad marginem alle- gatur, vid. & Jalkut Part. 1. f. 29 5. col. 4. princ. 45. Confer. hic D. Wagenſeil. Confutat. Carmin. Lipmen. p. 599. & ſeq. it. in Nizzach. p. 138. 1t, tract. Talmud. Bava mezia, fol. 70. 5. & fol. 46. vide, quæ ſuprà ad Deuter. cap. I4. Vv. 20. n. 44. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 220. col. 3. fin. ac not. in nam Ne, ubi tractat. Talm. Bava mezia fol- 70. b, ad marginem al- legatur. h. cap. n. 50. it. cap. ſequ. 24. V. 14. n. 30. ac Deuter. c. 14. v. 20. n. 4 5. 4 8. Nempè: (olennibus, de quibus vide Exod. c. 23. V. 14. confer. Numer. c. 29. v. 39. u. 34. & Gur Arjeh fol. 220. col. 3 fin. ac not. in NR N h. loc. it, infeà Deuter., c 26. v. 12. n. 2 8, ul & Roſch haſchana, fol. 4. a. & fol. 5. b. it. fol. 6, a. b. & Beza, fol. 19. b. it, Nedarim, fol. 3. a. b. & fol. 4. a. 6. it. ol. 6. b. & fol. 7. a. it. Sevachim, ol. 29. a. & Erachin, fol 6. a. & Temurah, fol. 18. 5. = 49. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 220. col. 3. fin. ac not. in pom ne h. loc, vide & Nu- mer. cap. 2 9. verſ. 39. num. 3 5. it. tract. Talm. Roſch haſchana fol. 5. 6. sc Jalkut Part. 1. fol. 29 5. col. 4. med. 50. Dicitur enim v. 22. . cap. non tardabis, id eſt negstivum præceptum, & h. verſ. 24. dicitur: quod prodiit & c. ſervabis, quod eſt præceptum affirmativum, confer. quæ ad v. 2 1. h. cap. n. 47. notata ſunt, vide & Gur A rjeh fol. 220. col, 4. princ. ac not. in a n h, loc, ubi Si- phre & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 6, a. ad marginem allegatur, confer. Nedarim, FJol. 2 1. a. & fol. 77: b. it. Cholin, fol. z. a. & Sche- vuoth, f. 26. 6, & Sevachim, fol. z. a. & fol. 4. 5. & f. 5. a. 5. & f. 7. b. it. Menachot, F. 2. a. & f. 50. a. ir. f. 5 8. a. 47. Conter. ſuprà verſ. 1. . cap. h- 6. & Verſ. 24. gtiam 51. Seu: de eo, qui mercede conductus eſt, ſic CA. MIV. — ritſvel ebet) tum tibi pacue Verl 20 in Ialio. 1¹ N lepaie Alii vir (ltam urorem len odlri . (nblierem) ii — tlam Targum ſegn 16 ca col 4. ſin obi guoc incipit conter. & nor lun ban.1 fn mezia fol n dige: de eo, erpolſtioni eti⸗ um. stec 0l, d not, in ln meziz e. didfgn h. ebr. dun! Neoye 1, e. en 1. Ind derd Aer, Penmniſt ine non fuit ſe, conker, Gu R, in O⸗ Manh Cict, . n Nger,. e 69. col. chio, fl, 1,3 1,9. †. 9 1. CA MII. Continetur hic) Epolkei (n. ldabis ei argen⸗ 1 Verd ſatni two, b rim hibetpre. torum negairo. reddere ilus] In Verl24. Quod lürmativum ne- Ario 51, loguitut Hine (coneludi. twimmittisin vaſa onem, non pote⸗ iur, —..— 14. V. 14, 1, 30, 40 enidus dide Eodt, c, 19, 9e la ze⸗ 0l.3 fin ac not, in Deuter,c 16.V, 12. nn, ſol. 4, 2,8 ol . 0ol, 19.b, t Necarim⸗ 1 Fol. ,4,8 fol. ,. 2 Unchin, ſol b.2. ſeh fol. 110, c0) 3. m. zz, it lnict Taln. 7e ſallut Patt . ſol. 2, non iniedi, ilel & h verl. 14. dicitur: in quod eſtꝛceßtunn uæ 20 Gin Aljeh fol 110, 0, P b. O ub dl⸗ hlch baſchana, ſl ea. conlet. Nedenim, fo holin fol. nr a ne chim, ſolen i8 ſ. eit, Menachot fun elt. ſie⸗ ultun eln nale en CApF. xXIV. PDEUTERONOMII. rit (vel debet) comedere (uvas.) Eod. verſ. 2 5. Juxtâ voluntatom mam Iic. Quan- tum tibi placuerit. Eod. verſ. 2 5. Ad ſaturitatem tuam] Non autem eſu Verſ. 26. Si intraveris in ſigetem proximitui] Etiam iſtud loquitur Scri ptura de ope- rario. 52. CAP. XXIV. Erſ. . Quia invenit in ea aliquam rem turpem Præcipit ei † (marito 1. ut repudiet illam (uxorem,) quianon invenit gratiam * in oculis ejus. Verſ. 2. Alii viro] Non eſt iſte compar ?2, priori (marito,) hic expulit improbam (iſtam uxorem) è domo ſua; ille verò eam introduxit. Verſ. 3. Ke poſterier mariius eam oderit] Scriptura (hic) indicat, quòd tandem & ipſe (poſterior maritus) illam (mulierem) ſit odio habiturus; 3. ſi verò id non (eveniet, illa poſteriorem maritum) eiiam Targum Oakelolſi hic exponit, confer., v. ſequ. 2 6. H. cap, num. 52, & Gur Arjeh f. 220. col. 4. fin, ubi tractat. Talm. Bava mezia, c. 7. quod incipit: P9yD N& e allegatur, confer. & not. in pon 9 , loce it. Jal- kut Part. 1. fol. 296. col. 1. med, ut & Bava] mezia, fol. 97. a. 5, & ol. 8 8. 6. & fol. 89. 3. it. ol. 9 1. ö. & 9 2, a. 52. Sive: de eo, qui mercede conductus eſt, cui expoſitioni etiam Onkelos hic conſentit, vide num. antec. 51. & Gur Arjeh ol, 220. col. 4. fin. ac not. in a , abi trac, Talmud. Bava mezia c. 7. ad marginem allegatur, vid. ibid. F. 97. 4. & ſequ, it. Jalkut Part. 1. f. 296. Ccl. 2. med. õ † Hebr. un iſtud & ſequentia, usque ad: Nov DNN i, e. quia non invenit, abſunt 4 MStoz. 1. Imò verò Moſes non præcepit; ſed propter X Xρρ„ιν& ſeu dutitiem cordis judæorum permiſit, dare libellum repudii; ab initio auten non fuit ſic, uti Chriſtus apud Matth. c. 19. v. 8. confer, Gur Arieh fol: 22 1. C0O, 1, princ. ac naot, in nn me. loc. it. Ligbtfoot. ad] Matth. dict. c. 19. V. 8. pag, 400., edit. Lipſ. ac D. Wagenſ. Sot. p. 6 41. peinc. ac Jalkut Part. 1. f. 296. col. 3. medi. it. tract. Talm. Kiddu- 2. b. & f. 9: d. & F. 1 1. 6. it. f. 41, à. * Confer. hic Kiddulſchin. f. 9 he & Nalir j. 2. a. it. Gatin, f. 20, 3, & F. 2 I. b. & f. 2 7. 60,. it. f 28 b. & f. 4 1, 4: it. F. 77: 2. ſ. 8 3, . 6. & f. 59: a. & ſ. 90. 3:6. it,. Sota, . 3, 6. & f. 20. b. F. 3 1: a, b. it. Schabbat, F. 15, a. , & Succa, F. 24. . & Kidduſchin, f 5. a. b. & f. 13.5. G fF: 14: 2. b. it. Bava mezia, F, 56, 5. 6& Jevam- mat, f. I1 3, 6. confer, é& Seideni uxor Hebræa, lib. 3. c. 24. ubi de libelli divottii formula & effectu fuſis agitur, confer. & Ejusd. dict. lib. 3. C. 19. & ſeque . ꝛ. Vel: non eſt iſte ejusdem animi ac voluntatis cum priori marito, ſic n Ia hie interpretor juxtà notas in pam npe, ubi 13 expo⸗ nitur 37 i. e. ſimilis ei, nempè quoad ani- mum & mores; expoſitione autem iſta reſpici- tur 2d Gictionem &, quæ hic in textu ſacro habetur, confer. tract. ralm. Gittin, fol. 92. b. & fol: 8 5. 2. it. ol. 90. a. uti in dict. hor erin ad ma ginem allegatur, confer. & Sota, Fol. 5. b. it., Kiddufchin, l. §. a. & fol. 41. a. & fol. 44. 3. S Ol. 67 be it. Seldeni uxor Ebraiea, lib. 1. C. 11: ubi fuſius agitur de conjugio iterato u- xOris divortio ejectæ, 3. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 1. col. 1. princ. ac not. in da Me h. loc. it. Ja kut Part. I. ol. 2956. col. 4, med, ac fol, 297. col. I. ut & tract. Talm, evammot, l. 5 2. b. TKet ttt tt 1440 .B DEUTERONOMII. CAP. XXIV. —— . . —— — ad ſepultutam efferet, dicitur enim (hic:) aut ſi mortuus ſit. Verſ. 4. Poſtquam (Hoc dicit Scriptura,) ut Ppoliuta eſt] ſeſe ocecultavit, 5. includat etiam mulierem declinantem, 4. quæ Verſ. §. Cum duxerit aliquis uxorem novam] Quæ ei eſt nova, uamvis fuerit vidua, excipitur is, qui iterùm ducere vult eam, quæ ab ipſo repudiata fuit. 6. Eod. v. 5. Et baud quicquam imponatur ei] (Nempè:) quod ad rem milita- rem pertinet. 7. Eod. v. 5. Omais res] (Quæ ad militiam eſt neceſſaria, no nimpona- tur ei, nempè: non potum nec alimenta ſuppeditare 8. nec vias ſternere debet; aſt; qui revertuntur ex acie prælii per ver ba ſacerdotis, veluti is, qui ædificavit domum nec Gam initiavit, aut qui ſibi deſponſavit mulierem nec eam accepit, 9. iſti potum & alimenta ſuppeditare atque vias Etiam propter domum ſuam, ſi ſt plantaverit vineam eamque ſua propter neceſſitates belli. domus ejus (intelligitur, & per verbum.) ) 'i. e. erit, 10. ſternere debent. Eod. v. ſ. Erit domui ſuæz] ædificaverit domum ** & iniativerit illam, Gecerit communem, is non recedit à domo Eod. verſ. 5Domui ſuæ] (ber vocem iſtam:) includitur etiam vinea ejus. Eod. v. 5. Et exbilarabit] i. e. Lætitiâ afficiet uxorem ſuam, ſic etiam Targum cjus: NrNN H NNT) 1. e. pretari vellet: BRNN — W —e i. e. hæc non eſſet Chaldaica translatio (verbi: DE ie. lætabitur. 11. quia habetur,) ſed (eſſet translatio verbi: (Vox — R ſignificat) inferiorem lapidem molarem. ſuperiorem lapidem molarem. (Didio 22) notat) & lætificabit uxorem ſuam; qui verò Chaldaicè inter- & lætabitur cum uxore ſua, is erraret, ) De i. e. & exhilarabit (uti hic Verſ. 6. Metam] Eod. verſ. 6. Et catillum] Eod. verſ. 6. Non pignori ac- piciet] Vel: de adulterio ſuſpectam, Hebr. wdd, de qua peculiaris eſt tractatus Talmudicus, con fer. e Gur Arjeh fol. 221. col. 1. med. ac not. in „mer riD 5. loc. ubi traét. Talm. evammot, Jol. 11 b. ad marginem allegatur. 7. Vide, quæ ad Numer. c. 5. V. 1 3: n. 49, notata ſunt, ubi confer etiam Junii ae Tremellii ver- fionem. 6, Iſtud enim lege Divina prohibitum eſt, ſicuti verſu antec. 4. h. cap. habetur, confer. Jalkut. Part. 1. Fol. 297. col. 1. circà fin. 7. Confer, hic præ aliis D. Wagenſeil. Sot. pag 4. confer. hic Gur Arjeh ol. 221. col. 1, med. ac not. in nam eW h. loc ubi Siphre & tract. Talm. Sota, fol. 44. a. ad marginem allegantur. *X Hebr. in diaa —, iſta S0 ſequentis, usque ad: PRi. e, erit, abſunt hic à MSto 2. 10. prout verbum iſtud hoc verſu habetur, ſie quoque exponitur in Gemara, quæ apud D. Wa-⸗ genſeil. in Sota p. 86 6. habetur, ubi ſie legitur? e ren en rrn i. e. (vox) n, domum ejus reſpicit, (Vverbum:) vineam, prout D. Wagenſeil. ibidem vertit, confer. & nor, in "amn h. loc. it. Sota, fol, 44. a. 964. & p. 86 6. ac ſeq. n. 4. it. tract. Talm. Sota, I. Nempê: vn nrn Vpv i. e. Kamez ſub (li- Jol. 44. a. it. Seldeni uz or Ebraica, lib. 3 c. 19, ubi de libellis divortii 4 profecturis in militiam dari ſo litis agitur. 8. Confer. etiam hic D. Wagenſeil. Sot. alleg. p. 866. & Sota, fol. 44. a. 9. De quibus ſuprà Deuteron. c. 20. V, 5. & ſequ. tera) Schin, quòd verbum ſiganificat: lætari; aſt in altero verbo, quod notat: exhilarare, eſt . . . P' rnin PN i. e. Chirek ſub (litera) Schin, ſic. in on nbw h. loc, in utroque MSto pro muv" legitur: 1P i, e. lætabitur. CAXNIV. — zltiet 151 bitum ſuum! uas fi alien eſteprenii tus fuerit, gu funit en] N. zd ſervile mit tmunditiei ne luerint 01] 8 ſive ad pronr flit Mirjams maledicam, ſuum, (Molen tuaveri yoxi, QWolrupgte 1 — 11. ie erbum lerpreiat, 1 ſervili & torm vide Zurtort! 1, Zic etiam u ponunt metam winis vitam e confer, Gur 4 (aput odtayum in Ohomn wd 11 ¾ d e Aut ban. fo 11 . , 5. & . o, gequ⸗ ſab. ne k. d n o, 1e. Nempe; al leg bebe ij. Conler, guæ 1, 30, Gn. bie labent V. A. XXIV. DrüUrERONOMI. 1442 r liigas piciet] Si venerit (creditor,) ut ab illo (debitore ſuo)pignus accipiat 12. propter de- n EeE deitum ſuum in domo judicii, non accipiat (creditor) pignus ab illo iis in rebus, per wi ſtnonn quas fit alicujus hominis cibus. 13. Verſ. 7. & inventus fuerit] (Nempé:) per Dmlanucenn teſtes, prævià dehortatione, 15, atque hocmodo omne (verbum:) Dà D' i. e. inven- Madtenmilit⸗ tus fuerit, quod eſt in Scriptura, (accipitur.) Eod. verſ. 7. Et ad quæſtum abuſut tasnoninng. ſEerit eog) Non fit iſte 16. reus, donec is illo, (qui per furtum abreptus eſt,) utatur mnete debetz ih ad ſervile miniſtetrium. 17. Verſ. 8. Cave plagam lepræ] Ne evellas 18. ſigna im- awit domum nec 1t, ilti potum Hyit damui ſu] iniatiyetit illam, recedit à domo ilam:) Me. ditur etiam vinta ſc eum Targum Childaice mer- e ſua, i ertare thilarabit ui kic Vetl 6. Mn L6. R ilien) zici 121. eol, l, mhed 1 . .adi Tihbte Stlect . Uwaginemalegantu. 4 õ MSt0 2. we eſu hi a, ur 4)d W. beiut, bbi ſe eznt mie (9) ed etbum:) digem eriit conſer .i. 5a, ,l 44. betur, ſ4 B 17. Confer, quæ ſupiàâ ad Deuteren. c. 2 1. v. 14. iſcat: ial, 1nolat! irek ſub (lter⸗ zehin⸗ e in ultoque e leudbiniß . o ro en vinean, munditiei nec ſuccidas 19. papulam albam. Eod. verſ. 8. Juxtàâ omnia, quæ do- cuerint vos] Sive ad claudendum ſive ad abſolutè pro immundo declarandum z0. ſive ad pronunciandum ‚quòd aliquis ſit mundus. Verſ. 9. Recordare ejus, quod fecit Mirjamæ] Si dehortationem admiſeris, ne plagàâ lepræ percutiaris, cave linguam maledicam, 21. recordare, quid evenerit Mirjamæ, quæ locuta eſt contràâ fratrem ſuum, (Moſen,) & percuſſa fuit plagâ lepræ. 22. Verſ. 10. Cùm Nν i. e. mu= taveris proximo tuo] i. e. Si Q) T) i. e. credideris * proximo tuo. Eod. verſ. 10. Quoadcunque mutulem] Quodcunque creditum. 23. Verlſ. 12. Non cubes in pignore Ttt ttt tt 2 ejus 1: Sic verbum: aDy, quod hic habetur, in- terpretor, 4 radice: a, literà prima: Mem, ſervili & formativaà in radicalem commutata, tide Buxtorf. Lex. Chald. Fol. 2399. 1. Sic etiam [unius ac Tremellius in notis hic ex- 6. Mr pirori AA. ponunt metam & catillum, nempe, quicquid ho- minis vitam ex neceſſitate tolerat, analogicè, conkfer. Gur Arjeb fol. 22 1. col, I. circà fin. ubi caaput octavum tractatus Talmudici: Bava ka- ma, quod incipit: a allegatur, vide & not. in 'pan ene, ubi etiam Bava mezia, fol. 113. a. aàd marginem allegatur, confer. & Jal- kut Part. 1. FOl. 297. col, 2. it. Bava mezia, fol. 115. a. b. & fol, 116. a. 15. Videlicèt, ſi præceſſerit —&n i, e. dehorta- tio, de qua vece confer. R. Salom. ad Num. cap. 5. v. 14. ubi vide n. 54. confer. & not. in panr e, ubi Siphre ad marginem allegatur, vid. & Jalkut Part. I. ol. 297 col. 2, med, 16. Nempè:; qui hominem furatus eſt, qui plagi- um commiſit, de que vide l. penult, S. 2. Digeſt. ad Leg. Bab. de Plaagier. n. 30. n. 21. de verbo: nyr „ quod etiam hic habetnr, notata ſunt, confer. Sanhedrin, ol. 18. Vel: eradices, Hebr. wnin, ratio hujus ex- politionis eſt, quia ſacerdos non poterit diſcee- nere plagam, an illa pura, an verò immunda ſit, ſi ſigna fuerint evulſa, ſic in not. Pam n h. loc. exponitur, confer. hic Schabbat, Jol. 132. 5. & fol. 133. a, it. Maccot, Fol. 22. 6. 19. Sic verbura n hic interptetor 4 radice: vi vel up i. e. ſuccidit , amputavit, in notis B PDSV b. loc. exponitur ynan ne i. ee amputatio, vel ſucciſio plagz. 20, Hebr. imm, de cujus verbi ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Talm. fol, 762. confer. c Levit. c. 14. v. 3. n. 2. 21. Confer. quæ ad Levit. e. 14. v. 4. n. 3. notata ſunt. 22. De qua vide Numer. cap. I2. V. 10. conlſer & nor. in par rwv, ubi Siphre ad marginem al- leFatur, ,vid, & Jalkut Patt. I. Fol. 297. col. 2. n. * MNotat hic Commentator noſter, quod verbum e, quod in textu habetur, ſigniſicet amni. e. credideris. “ ſ23. Sive: debitum, Hebr. 2, confer. hic tract. Talm. Bava mezia, Yol. 1I 5e a. item not. in Pnp r“, ubi Siphre ad marginem allegatur, vid. & not. ad Hiob. c. 11. v. 6. n. I. ac Jalkut Part. 1. fol, 297. col. 3. princ. — 1442 DEUTERONOMII. CAb. XxXIV. ejus] i. e. Non cubitum eas, dum adhùc penes te eſt pignus ejus. 24. Verſ. 13. Cùàm occubuerit Sol] Si ſcil. tegumentum nocturnum fuerit (pignori datum reſtitues id ei Sole ad occaſum vergente;) ſi verò tegumentum diurnum fuerit, reſtitue id ei manè, ac jam anteà ſcriptum eſt in (Sectione, quæ incipit:) hæc ſunt judicia, 25. (hiſce verbis:) donec occubuerit Sol, reſtitues id ei, 26. i. e, per totum diem reſti- tues * id ei, quando verò Sol occubuerit, accipies illud. 27. Eod. verſ. 13. Et benedicet tibi] Si verò non benedixerit tibi, nihilominus tibi erit juſtitia. 2 8. Verſ. 14. Non opprimes mercenarium] Sed nonne id jam anteà ſcriptum eſt? 29. (ita ſanè eſt;) ſed (lex hoc ideò hic repetit,) ut quoad pauperem (oppreſſum) transgreſſionem in- ducat 30. duorum præceptorum 31. negativorum, (ſenſus autem hujus loci eſt:) — non defraudabis mercedem mercenarii, qui eſt Pauper & egenus; quoad divitem verò, ille jam anteà admonitus eſt (in lege, per ver a illa:) non opprimes proximum tuum. 32. Eod. verſ. I4. Egeni] (Dictio [àπ ſignificat) Q & i. e. eum, qui deſiderat omnem rem. 33. Eod. verſ. 14. A peregrino, qui eſt abudte *] Is eſt pere- grinus juſtitiæ. 34. Eod. vers. I4. Intrà portas tuas] Is eſt peregrinus incola, 35. qui CAL. XNIV. — gvi comedith Ut includat m ſmenucden, i, matn ſuam ad lt erit in te he dr. Vell 16 uod li ireri Propter pecca tum fuum mo parroli propt Mn ſervemet tofaca elt n tiy) vozd b⸗ rum negatiyol ideo dehortat 24. Sed illud ei reſtituas, priusquam dormitum eas, ſic P. Fagius iu not, ad Paraphr. Chald. 6. loc. eonfer. Bava kama , fol. 8. a. & not. in Ap-an me b. loc. it- Bava mezia, fol. 113. a. b. it. Maccot, fol. 16. a, & Temurah, ol, 6. a. & Gittin, fol. 50. à. 2 5⅞. Hæc Sectio incipit 4 capite 21. Exodi & con tinuatur usque ad caput 2 5. eò exclusõ, Confer. Bava mezia, Vol. 3 1. 5. & fol. 114. 5. 256. Sicuti Exod. cap. 22. V, 26. habetur, ubi vide not. n. 94. Onfer. & Jalkut Part. 1. Jol. 297 col. 3. med. . 2½ Nempè: reſtitues ei iſtud tegumentum, pigno- ri datum, ut per totum diem illo utarur. 27. Sermo hic eſt de illo tegumento, pignori da to, cujus uſus eſt diurnus, confer. Exod. dict. c, 22. Verſ. 26. n. 95: & not. in indubi tract. Talm. Bava mezia fol. 114. a. , & 115. a. ad marginem allegatur. . 2 8. Sicuti in textu ſacro circà finem hujus verſus habetur, ſenſus eſt: imputabiturtibi à Deopro eleemoſyna, prourlin Junii ac Tremellii notis h. loc. exponitur, confer. Peſachim, ol. 3I. a. & Gittin, fol. 37. a. it. Kidduſchin, fol. 8. 5. & Bava mezia, Jol. 82. a. & Bava batra, ſol. 11. a. it. Schevuot, fol. 44. a. 29. Videlicèt: Levit. c. 19. Vverſ. 13. de quo vide] num. ſequ. 3 2. confer. & Jalkut Part. 1. 0l. 297. eol. 4. med. 30. Confer. quæ ad c. antec. 2 3. v. 1, num. 6. S ad v. 17. h. t. n. 44 notara ſunt, it, Bava mezia, Jol. 6 1. a. & fol. I11. a. b. 31. Vide, quæ ad dicét, t. præged. 2 3. V. 2I. n. 47. notata ſunt. 32. Prout Levit. dict. r. 19. v. 13, habetur, ubi vide not. n. 55. Gonfer. & v. 17. . c. n. 43. it. ſuprà n. 29. H. v. confer. Bava mezia, fol. 110. b. & ſol. I1I. a. 6. 33. Vel: qui omni re indiget, confer, quæ ſuprà ad Deuter. c. 1 5, V. 4. n. 7. notata ſunt, vide && not. in a H, ubi Vajikra rabba ad margi- nêm allegatur. . * Hebr. P)h, iſtud & ſequentia, usque ad w X*ροa i, e. qui eſt in terra tua, abſunt ab utroque MSto. 34. Hebr. oà h, is Judæis dicitur, qui ſolius re- ligionis cauſa & gloriæ Dei ſiudio religionem Judaicam amplectitur, vocatur etiam ja Hn i. e. proſelytus, fifius fœderis ſeu conftœ- deratus: alius eſt aeh ) i. e. proſelytus inquie linus, vid. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 40 9. con- fer. & num. ſequ, 3 5. 35. Sive; proſelytus inquilinus, Hebr. 2 N 60 .* confer, num, 39. ac b. f Leyit,c.22 . 36, Confer, beyr h loe, *5 Conſer nall 37. Id eſ: tam uam m ian in nots nenge: den Widat mima telem, Nt aſ culo enponan Auando ed ai. DNR ex 60 Amn, W W in hot, 0 NOnnulli ex ſuan) ſheclat Praſenti ino Nemeliin di⸗ Vtc, 19. 3 , Hebr. ; etiamt ille Pna Aem net in CA r. —— 14. Vetl13. latum teſlitues eib keſtitue id ei untſalicia, 2. dtum iem teſti⸗ d. vetl. 13, E ia.11, Vell lg. . (talandel) nsgrellionem in⸗ mhujuslocielt.) quoad diyitem drimes progimum Mie, eum gui lie ?] lseltpere⸗ Gnusincola, 31. gui CAbP. XXIV. DEUTERONOMII. 1443 qui comedit morticina. 36. Eod.verſ. 14. Qui eſt in terra tua] (Hoc dicit lex,) ut includat mercedem (conductionis) animalis & vaſorum. Verſ. 1 5. &t ad eam (mercedem) ipſe attollit * animam ſuam] i. e. Ad iſtam mercedem ipſe tollit 37. ani- nam ſuam ad mortem, aſcendit in clivo & ab arbore ſuſpenditur. Eod. verſ. 15. Et erit in te peccatum] Omninòô; 38. acceleratur autem Pœna propter invocantem. 39. Verſ. 16. Non morientur patres pro filiis] i. e. Per teſtimonium 40. filiorum, quòd ſi dixeris (& textum iſtum exponere velis, quod patres non ſint interficiendi) propter peccatum filiorum, (reſpondetur:) jam anteà dictum eſt: vir propter pecca- tum ſuum moriatur; 41. qui veròô non eſt vir, is pro peccato patris ſui moritur ac parvuli propter peccatum patrum ſuorum moriuntur per manum Dei. 42. Verſ. 17. Non pervertes judicium advenæ (O) pupilli] Etiam quoad divitem jam anteà dehorta- tio facta eſt (hiſce verbis:) non pervertes judicium; 43. repetiitautem (hic Scriptu- ra,) quoad pauperem, ut hac in re transgreſſio induceretur 44. duorum præcepto- rum negativorum, quoniam facilius eſt, pervertere judicium pauperis, quàm divitis, ideò dehortata eſt (hic Scriptura) circà illud & iteravit. Eod. verſ. 17. Nec pignori Itt ttt tt 3 aceci⸗ lkut batt 1, 0l 197, 13.. l bin 6, alunt, it, Bafa wezia, , Eted, 21 , 11 1, n 4 7 .V. 13, habeſu, nbi I. I7. 6 ten. 4 7 1⸗ BaWametia, ſoh 110, et, elle, gle ſißli 7, Motat ſurt riede zilra ebba a mmnr⸗ Lentia, Uegle 4 W ua, blunt 40 ultoque Cicitur, guiſcſue le⸗ Deibucio lelgionem wwentdt eiim fa n 1s foreis ſel eon . „ i ole usiglie Talmn fob 40,. con⸗ giaus, H con confer. num. antec. 3 4. it. Levit. cap. 22. v. 10.] n, 16. confer. & num. iequ. 39. n. 38. ac P. Pagii not. ad Paraphr. Chald, dict. 39. Confer. Deuter. c. 1 5. v. 9. n. 26. & Siphre, Levit. C. 2 2. V. 10. ſicuti in pon nD ad marginem allegatur, 35. Confer. Levit. dict. c. 22. Vv. 8. & not. in np vig. & Jalkut Part. I1:fol. 297. col. 4. med. NDn h. loc. 40. Confer. hie præ aliis P. bagii not. ad Paraphr. **" Confer. tract. Talm. Bava mezia, fol. I12. a. 6. ] Chald. h. loc. it. Jevammot, fol. 79. a. & Bava 37. Id eſt: propter mercedem iſtam ip’e vi. kama, ol. &8. a. it. Sanhedrin, fol- 27. b. & fol. tam ſuam mortis periculo exponit, ſic et- 28. a. iam in notis pan new h. loc-. exponitur, 41. Prout in fine hujus verſus habetur, confer. 2. nempe: n wadn ie een ee Reg: 6. I4. V. 6. & Ezech, c. 1 §. v. 20. quapro- iy my Rn rrei hee nry i. e. quòd pter juxtà Commentatoris noſtri mentem locus tradat animam (vitam) ſuam propter illam (mer- ide non intelligendus eſt de peccato filiorum; cedem,) ut aſcendat in clivo alto ac ſemet peri ſed de illorum teſtimonio, confer. not, in now culo exponat, ut cadat & ſuſpendatur ab arbore, apo h, loc. & Jalkut Part. I. fol. 2 97. col. 4. quando eò aſcendit; alii verba iſta ſic expo med. nunt: ex eo (pretio laboris) ſuſtentat animam 42. Conler. quæ hac de re ad Exod. c. 2 . v. 3 5. fuam, uti Vulgarus interpres, cui etiam b. Fagi- us in not. ad haraphr. Chald h. loc. conſentit nonnulli explicant ita: eò (i. e. ad mercedem ſuam) ſpectat & animum erigit, ſperans, ſe ill præſenti inopiæ conſulturum, prout Junius ac Tremellius hic annotârunt, confer. not. ad Le- Vit. c. 19. v. 13. 38. Hebr. nn i, e. omni madòô, & N ee i. e etiamſi ille non invocaverit Deum conttà te; pœna autem per invocantem acceleratur, vide not. in a e h. loc. & cap. ſequ. 25. v. 4. . n. 162. notata ſunt, vid. & D. Meyeri not. ad Seder Olam cap. 14. p. 5 I. it tract. Talm. Be- rachot, fol. 7. a. & Bava kama, fol. 88. a. & Sanhedtin, fol. 27. b. 43. Sicuti Exod. c. 2 3. v. 6. & ſuprà Deuter. cap. 16. v. 19. habetur, confer. quæ ad verſ. 14. h. cap. num. 3 2. notata ſunt, it. Jalkut Part. I. fol. 297. cOl. 4. cireà fin. 44. Confer. quæ ad dict, verſ. 14. h. cap. num. 30. notata ſunt, vide & not.: in an mno h, loc- – 1444 DEUTERONOMII. accipies (Nempè id,) quod non fuit tempore 45. mutui dationis (traditum à de- bitore) Verſ. 18. Et recorderis] i. e. Proptereà redemite (ex ſervitute Egyptiaca,) ut ſerves ſtatuta mea, etiamſi ea in re ſit pecuniæ diſpendium. 46. Verſ. 19. Er ob- litus ſis manipuli] Non autem metæ frumenti, hinc dicunt: manipulus, in quo ſunt α i. e. duo ſata, ſi is relictus ſit, non cenſetur per oblivionem relictus. 47. Eod. vers. 19. Ie agroe] (Hoc dicit lex,) ut includat oblivionem ſegetis adhùc ſtan- tis, 49. eujus pars quædam per oblivionem ab aliquo non demelſis eit. Eod. verſ. 17. Non revertéris, at accipias ilum] Hinc (Rabbini) dicunt: ejus, quod poſt tergum alicujus exiſtit, oblivio eſt; 49. non verò ejus, quod antè aliquem eſt, quia de illo (dici non poteſt: )uon revertéris. 50. Eod. verſ. 19. Ure benediezt tibi] Quamvis id non ex propoſito venerit in manum illius pauperis tamen benedictio obvenlet,)mul- tò magis (ei obveniet benedictio,) qui id ex propoſito facit, 51. dic itaque, ſi ceciderit ſiclus 52. de manu ejus, hunc aliquis pauper invenit atque inde alitur, ecee ipſe pro- ptereà benedictus erit. 3. Verſ. 20. Nan ſerutaberis ramos] (Verbum: Nν 8 hie ſignificat:) non auferas N i. e. decorem ejus (arboris) ab illa, hinc eſt, quòd relinquere ſoleant (Iudæi) angulum 54. in arbore. Eod. verſ. 20. Poſt te] Hæc eſt oblivio. ?55. Verſ. 21. Non racemabis] Si inveneris in ea (vines) racemos, non colliges eos; ſed quinam ſunt iſti raeemi, (nempè iſte racemus intelligitur,) quicun- qus —— CAb. XXIV. 45. Vide bic Gur Arjeh fol. 22 1. gol. I. circà fin. ac not, in pan ow' h, loc, ubi ex Bava mezia caput 9. quod incipit: —apne, adducitur, vid. Bava mezia fol. I13. a. & f. 114. a. b. & f. 115, a. it. Sanhedrin, fol, 2 1. a. 46. Confer. quæ ſuprà ad Deuter. cap. 22. V. 7. n. 16. notata ſunt. 47. Vide hic net. in "pan ne, ut & Lightfoot. ad Matth. c. 6, v. 2. p. 29 1I. edit, Lipf. confer. & num. ſeq. 4 8. ac Jalkut Part. I. fol. 29 9. col. I. med. it. Sota, Tol. 4 5. a. 5, & Cholin, fol. 13 1. 6. 4 8. Idque intelligendum eſt, ſi non ſint —pD S'NS i. e. in ſegete adhuc ſtante dua ſata, ſic- in not. be PW h. loc. confer. & num an- tec. 47. S& tract. Talm. Bava mezia, fol. 11. a. 492 Confer. quæ ad verſ. ſeq. 20. H. cap. num. 55§. Hotata ſunt, it, tract. Talmud. Cholin, fol. 141. 3. C— f. .Z . 50. Sicuti hec verſu 19. habetur, confer. not. in .νh. loc. ubi etiam tractat. Talmud. Peab fol, 8. & 10, ad marginem allegatur. 5I. Nempè, ſi aliquid in agro ſuo pauperibus re- liquerit vel eis eleemoſynam dederit, confer. Gus Arjeh fol. 2 2 1. col, I. fin. ac not. in am h. lot. ubi Siphread marginem allegatur. 52. Sic vocem nb interpretes communiter ver- tunt, confer, R. Salom ad Exod. c, 2 5. V. 3 9. num. 179, & Ar. Montani Thubal-Cain ſive de menlſur, ſaer. fol. 16. col. I. 53. Sic verbum Pann, quod hic habetur, interpre- tor, de quo confer. R. Salom. ad Geneſ: cap. 18. v. 198, in MSto z. pro eo legitur amn, res ea- dem eſt, 54. Hebr. — ; , quo nomine hic intelligitur ra- mulus, in quo nonulli fructus relicti ſunt, vide not. in nan neu, ubi traét. Talm. Chullin fol. 13 I. a. 6. ad marginem allegatur. 5. Confer. verſ. præced. 19. h. cap. n. 49. it. tra- marginem allegatur. ctat. Talm. Peah. 5ol. 9 asſiguti in α n, at CAr. XXV — guenonhal ecce ille ad Hierololym iſta: rament menta,) que Yel 1. diciun ut ſen yr ontennah lantur? lexdie ceditut intere non capilltab gatiyum qu0 — 36. QClid cicio mmentatore nok Dhorick eihlie⸗ lenho ma hen 1III, conker. de hot. in MN 2d mar igem e Illius 1 c elien . Uy uin Conjun . Chald /ol. eylt, e. 5 19 7. 10 , IN 7 CALXNW. 1 een adiiam à de⸗ oyptisca l. 19. Ech. in guo funt ntelicus. 4. isadhüc ſtan. Pocd. rerl. 17. polt tergum l, uia deillo brenet, nbl gutfictietit eeceiple pro⸗ n: nn ie lincelt, qudd Paßte] Hec racelnos, non gtun) ucan⸗ 1 gem 2legatut. ſopeupeſibliſe⸗ eericoner⸗ u ot,in N e en alegtu, 2 cOlumuitet E00,60,251. 1. Tbupal Cinn ſrede hie pebeluhimeiyle ,0 Genel 41)1⸗ 4 . bie neli us Nie i n c. I3 Alegatur⸗ an d ) diin ee N atlin 556. Quid dictio iſta ſignificet, pau' poſt à Com- f 7. ſect. 4. explicatur, quòd ſint grana vel baccaæ fiu n. DDD In MSto I. poſt vocem iſtam additur: — . – CAP. XXV. DEUuITERONOMII. 1445 que non habet nec D2 56. nec U 57. ſi ei (racemo) fuerit unum ex iſtis (duobus ecce ille ad dominum domus (ſive patremfamiliâs) pertinebit; vidi autem in Gemara * Hieroſolymitana (ita ſcriptum eſſe:) quidnam eſt 7? * (nimirùm denotat dictio iſta: ramenta, 58. quorum alterum alteri incumbit )vox autem: O (ſignificat ra- menta,) quæ dependent à ſpina dorſi (ſive à ſcapo uvæ) ac deſicendunt. 59. CAP. XXV. Erſ. 1. Si fuerit jurgium] Finis eorum * (jurgantium) eſt, ut accedant ad ju- dicium, dic itaque, non egreditur pax ex jurgio, ecquid præbuit anſam Lotho, ut ſemet à juſto (Abrahamo) ſepararet? dic: hoc fuit jurgium. 1. Eod verſ. 1. Et condemnabunt improbum] Forſitàn omnes, qui condemnantur in judicio, flagel- lantur? lex dicit: & erit, ſi dignus fuerit flagris improbus, 2. interdumſigitur) flagris cæditur, interdum non cæditur; quisnam autem flagellandus ſit, id diſcitur ex textu: non capiſtrabis bovem 3. triturantem, (videlicèt intelligitur) præceptum ne- gativum, quod non tranſit in præceptum affirmativum. 4. Verſ. 2. Et proſternet eum judex] Docet (hic Scriptura,) quòd illum (reum) non flagellent neque ſtantem neque dunt. mentatore noſtro exponitur, I almudici meta. * Hebr. b iſtud & ſequentia: usque ad: P& phoricè explicant racemum uvarum densè, ſpiſis? n i e. non egreditur pax &c, abfunt à ſcapo uva pendentem, vide Buxt. Lex. Talm/0l. Msto I. . 111I. confer. & Gur Arjeh fol. 22 1. cOl. 1. fin. I. Confer. infrà v. II. h. c. n. 36. & Gur Arjeh ac not. in "non nee, ubi etiam tract. Talm. ol. 22 1. col. 2. princ. ac not. in han owéh. Cholin, fol. 13 I. a. & Peah fol. 9. 6. & fol. 10. loc. ubi Siphre ad marginem allegstur, vid. & b. ad marginem allegantur.. Jalkut Part. I. Fol. 29 8, col, 2. med. it. Sanhe- 57. Ilius vocis ſignificationem etiam Commen. ISrin, Vol. 10. a. tstor noſter mox exponit, in Gloſſa ad Peah c. 1. Sicuti veriu ſequ. 2. b. cap. habetur, confer. tract. Talmn. Maccot fol. 2. a. & fol. 13. b. it. Sanhedtin, Fol. 10. a. ö. & Keiubot, fol. 3 3. a. &ωol. 3 5. a. 3. Prout verſu 4. b, cap. habetur, confer. hic not. in on rnee, ubi dict. trafctat. Talm. Maccot fol. 2. a. & fol. I 3e b. in textu & ad marginem ibidem allegatur, confer. & Sanhedrin, fol. 3 3. b. & fol. 7 1. a. it. Maecot, fol. y. a. 4. Vel: quod non habet vim & effectum præce- pti affemativi, confer. quæ ad Levit: c, 1. v. 4. n. 55. S& 3d Deuteron. « 14. V. 10. . 4 4, ne= tata ſunt, vid. & Jalkut Part. 1. Ol. 29 J. Col, 20 med. unde lux huic loco accedet. uvatum, conjunctæ in fine botri, vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 13 37. confer. & R. Salom. ad Levit. c. 19. v. 10., n. 40. & n. 41. * Hepr. &ha, in utroque MSto pro eo legitur: Dyn in Talmud. apud Rabbinos Gemara ac Talmud interdum promiſcuè ufurpari ſolent. 397 vWν j. e, cuicunque ſunt (ramenta.) 58. Sive: ſegmenta, Hebr. 'De, de cujus vocis ſignifscatione vide Buxt. Lex. Talm. fol. 176 5. 59. Hebr. HTn n ieenn, in MSto 1. ſic legitur: H—☚n e mnn i. e. depen- dentia (ramenta,) quæ 4 ſpina dorſi deicen- 1446 DEuTERONOMII. CAp. XXV. K Neque ſedentem, ſed inclinatum. J. Eod. verſ. 2. Antèò illum pro improbitate ejus] Et poſt Illum, 6. ut ſint (ibi verberationes) duæ, 7. hinc (Kabbini) dieunt: flagel- lant eum (reum) duabus vicibus . à tergo ejus & tertia (vice) ab anteriore (corpo- ris ejus) parte. Eod. verſ. 2. In (vel tum) numero] Non punctata eſt (dictio:) aeP, ⁹. ac docsetur, quòd illa cohæreat (ſequenti voci,) quaſi dicatur: 1800 2 Ri. e. in (vel cum) numero quadraginta; non verò quadraginta perfectè (ſeu plenòô numero; ) ſedeò numeré, qui ipſe numerat (poſt ſe) & complet quadra- ginta, 10. id eſt: quadraginta minuús und. 11. jenda eſt) admonitio quoad eum, qui flagellat proximum ſuum. 12. Ne vileſcat ſrater tuus] Hactenus ſemper vocavit illum (Scriptura) improbum; ſed Verſ. 3. Non addet] Hinc (ca- Eod. verſ. 3. poſtquam ille flagris cæſus eit, vocat eum; frater tuus. * Verſ. 4. Non obturabis o1 bovis — — — * . 5. Sic verbum mun, quod hic habetur, cum Bux. torfſio in Piæfat. Abbreviafur. vertere vour;, conter. Maccot, Fol. 13. & fol. 22.6. & fol. 23. 83. b. item Temutab, fol. 3. b. 6. Id eſi: tetrorsum & antrorsum, ab anteriore & oſteriore corporis parte, confer. num. ſequ. 7. b. v. it. Ketubot, Fol. 32. b. & 3 7. 2. it. Bava kama; Fol. 83. b. & Maccot, fol. 4. b. Singuli autem ictus erant triplices, longius enim lorum cædebat pedus & anteriorem ventrem, iGRi loro additum erat brevius lorum, (quod a- erat; ſninn dabotur erud ttiplex hujusmodi ictus lo- co trium erat ac proinde in fligebant duntaxa tredecim plagas, quia tertrede im ſunt trigint novem, vide plura apud Buxtort. in dict, Præ- fat. confer. & Gur Atjeb fol. 221. col. 2. princ. ac not. in an N, h. loc. vide & num. fequ- z. Sive: duobus ictibus ac verberationibus, ſic Hebr. M, quod hic habetur, interpretari pos⸗ ſis, confer, num. antec. 7. h. v. ut οσ Jalkut Part. .fol. 29 8:⸗ col. 3. . , t e Renctio zeus per Soph paſuk inrer Soppn &ο ae hie à Talmudieis negligitur & yn& 0n coniunctim legitur ſub tor. ma conſiructionis ſubſtiantivorum, quali dicas: cum numero quadrageſimi, id eſt, ut Miſchna interpretatur: qui provimus eſt quadrageſimo, iſte eſt numerus triginta novem, ita & Maje- mon lentit, vide Buxtorf. allegar. Præfat, Au 7. ſed bifſidum utrumque,) quòô ter- breviat. in notis pain e, verba iſis Com- mentatoris noſtri: non punctata eſt (didio:) ppha, ſigc exponuntur: quòd non polita ſeit vo- calis an nimn kno i. e. Pathach ſub (litera: ) Beth, in illa voce: DDa, quæx hie habetur, ſic etiam in utroque MSto pun Ratur; 19002 nempè cum l'atach ſub litera Beth. 10. Eſi locus iſte ex Gemara 4Commentatore no- ſtro deſumptus, quem vide ſis apud Buxtortf. in dict. Præfat. Abbreviat, confer Selden. de Sy- nedr. l. 2, c. 13. n. 6. p. 89 3. ecit. Francof. it. Cetubot, ol. 3 2. 6, & Maccat, fol, 22, 6. & 2 3.3. 11. 6,1 iRu, confer, 2. ad Corinth. g. 1 1. v. 24. quem locum Buxtorfius in allegata Præfat. ſive Dedicat. epiſtola Abbreviat. prolixius exponit; confer. & Gur Arleh fol. 221. col, 2. med. ac not. in N MDW h. loc, ubi tract. Talm. Mac-⸗ cot, ful 211as. ad marginem allegatur, vide & Lightfoot. ad Luc. c. 12. v. 49. pag. 822. edir. Lipſ. it. Jalkut Part. I. ol. 29 8. col. 3. 12. Ne ſcil ille reum nimis verberet, ac proptereà frater ejus deformis fiat, vel planè ex ictibus mo- riatur, vid, Buxtorf, loc. alleg. it. Maccot, Jol. 23, a. * pProùt hoc loco dicitur, confer. not.ad Pfſaln', 79. v 2. n. 3. it. tract. Talm. Megilla, fol. 7. 6. & Sanhedrin, fol. 10. a. 6. it. Maccot, fol. 2 3. a. b. 19. P CAL. M. — oiu) Logun pecola, beſtia les it lele hab no. 16. Bod. bicitlbie in ge ritutat! (nin opusnon elt rei ſimilia educatio non pletum eſt a quotum opu Dumm (eis) un —— 1 1 ld elt: de cà hic addudtus e ſiei lolet, ſir Pter nor znim⸗ lis animalis (ohta Deuet t 23. N. II. fl. 6,6 Gur 4 in dn wor , 4.6 Bay wez Santur, vid, di evammot, ſol fideſuhta Deut 1), Confer. hic KAnot in y Diy nezin /0l, Hn bar. 16, Omnnd, ſin Dn hi ſonig 15. d. 3 . . tt Hebr. W egitur: nonperkectum d. Auoad i fteno⸗ 22, V enot CA.Nr. —qẽãñ Frobitate u Ckcunt. kagel. neriote corpo⸗ e (Eidio:) catt: . ſagintz pelke omplet Jbadra. et] Hinc (c. . Pod verlg. improbum ſe Non obturahi loit . erbi il Com- ta el (iio: ) dd non poſha Kdo⸗ ihach lub (litera:) 1, gux hie haherun, 0 puniatur: a Beth. 4Commeotatoren e ls apod bantotb in nler Selgen⸗ de z9. eei. Ftaneol. t, latcat, ſ0h 17, & Coriotkt 6 11. 14 Alegzna bikfn. ie 2t. Prolyius erpoli 111, c01 1. med, ub nac Talm. Me⸗ gem alegenul, . e8 P. 49, Pe. d11,ealte 9l 199,e0l. „,. „ 4* 1 ponteez l phne er Ciibun mo⸗ leg i Maccot, l. cotler nCl 20 han,⸗ m. Meglla, ſl , 5 it Marlot, l 130 CAP. XXV. DEuTERONOMII. 1447 bova) Loquitur (hic) Scriptura de præſenti 13. ac par ratio eſt 14. quoad omnia pecora, beſtias & volucres, ut & circà omne opus, quod in re comeſtibili conſiſtit, ſi res ita ſeſe habet, cur (hic)dicitur: bos? (reſpondetur, hoc ideò fieri, )qut excipiatur ho- mo. 15. Eod. v. 4. Dum triturat) Num ei (bovi) os obturabunt extrà (trituram?) lex dicit (hic in genere:) non obturabis os bovis ullò modô; 16. ſed cur hiedicitur: (dum) triturat? (nimirùm) ad indicandum tibi, quòd, ſieuti tritura res eſtpeculiaris, cujus opus non eſt perfectum ** & elevatio ejus 17. eſt ex terra; ita (ſeſe habeant) omnia, quæ ei ſimilia ſunt, excipitur mulgens & caſeos atque butyrum faciens, 18, cujus educatio non eſt ex terra, excipitur etiam depſens & abſcindens, 19. cujus opus com- pletum eſt ad placentam, 20. excipitur ** ſeparans dactylos 21. & caricas, 22. quorum opus perfectum eſt ad decimas. Verſ. 5§. Quando babitant ſratres ſimul] Dum (eis) una fuit habitatio in mundo, 23. excipitur uxor fratris ejus, qui non fuit in 14. Vel: idem judicium eſt, ſic juxtà Hebræum, 13. Id eſt: de calu præſenti, qui exempli gratia hic adductus eſt, vel de eo, quod plerumque fieri ſolet, ſie ia hic interpretor, quapro- pter nor animal iſiud ſolùm intelligitur;, ſed & alia animalis hic comprehenduntur, gontet. ſuprà Deuter. c. 1 5. v. 19. n. 6 8. & Deuter. c. 2 3. V. I I. n. 2 5. ac. D. Wagenſ. Sot. p. 391. n. 6. & Gur Arjeh fol, 22I. col 2. fin. ac not. in Onan e, ubi tract. Talm. Meila, fol. 13. a. & Bava mezia fol. 8 8. b. ad marginem alle- gantur, vid. dict. ol. 9 9. b. fin. & fol. 89. a. it. Jevammot, fol. 4. a. & Maccot, fol. 2 3. a. b. 19. Nempé: de maſſa ſubscta, qua in panem di- ſponitur, ſic pon hie interpretor, conkfer. Buxt. Lex. Chald -Fol. 2020. 20. Hebr. — , hæc quid ſit, vide Buxtorf. Syn- ag. Jud. cap. 3 4. per tot, ac Jalkut Part. 1. fol. 29 8. col. 4: princ. Hebr. Wa ) iſta & ſequentia, usque ad: i. e. quando habitant (v. 5. B. c.) abſunt hic 4 MSto z. 2I. Nempè: illos, qui cohærent, vide Buxtorf. Lex. Chald. f. 26 I. conf. & not. in pa W, h. loc. 22. Sive: ficus aridas, Hebr. Q, confer, idem Buxt, in Lex. Chald. fol. 469. 23. Id eſt: dum ſimùl vixerunt in mundo nee frater poſt mortem fratris, qui uxorem habuerat; natus eſt; ſed una ipſi habitârunt, quique com- munem habuerunt hæreditatem in eadem pater- na familia, ſechs eſt, ſi frater poſt fratrem mortu⸗ um natus ſit, vide Junii ac Tremellii not. ut & P, Fagius ad Paraphr. Chald. . loc, it. Gur Ar- jeh f. 22 I. col. 3 circà fin. in notis a nDe h. loc. id exponitur de fratribus raa bes — — —☚α Hen —w i. e. qui conjuncti ſunt quoad hæreditatem, dum alter alter ius fit hæres, quando is moritur, veluti ſunt 0% 2 1 e, fratres conſanguinei, non vero uterini, ſic ibidem, ut & mox apud Commentatorem vigde ſupra Deuteron. c. 22. v. 10. n. 25. 15. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 1. col. 3. princ. ac not. in npon noev h. loc. ubi tract. Talm. Bava mezia,fol. & &&b”. ad marginem allegatur, vid, & Jalkut Part. 1. Fol. 29 9. col. 4. princ. 16., Omninô, ſimpliciter, abſolurè, id enim 727 Dpn hic ſignificat, confer. cap. antec. 24, verſ 15. n. 3 8. A† Hebr. dn nn die,, in MSto I, pro his legitur: Ah-sn en nn Ni j. e. quod non perfectum eſi quoad omne opus ſuum. 17. Sive: educatio, aut nutricatio ejus, Hebr. N, quoad iſtius vocis ſignificationem, conf. Deuter. c. 2 2, V. I 5. D. 33. 18. Vide hic Gur Arjeh fol. 22 1. col, 3. ciscà fin. ac not, in hee h, l0c. noſtrum vide num, 25. Muuuunnun 1448 DEUTERONOMII. CAb. XXV. in mundo ejus. 24. Eod. verſ. 5. Pariter] i. e, Qui conjuncti funt quoad hæredi- tatem, excipitur frater ejus uterinus. 25. Eod. verſ. F. Nec filius ei eſt] Conſidera circà illum, 26. (quòd hic requiratur, ut ei non ſit) filius aut filia † aut filius filii aut lia * ſilii aut filia filiæ. 27. Verſ. 6. Et erit primegenitus] Natu maximus ** inter fratres eam ducere debet uxorem leviri jure. Eod. verſ. 6. Quæ illa pepererit] Ex- cipitur (itaque) ſterilis mulier, 8⁸. quæ non parit. Eod. verſ. 6. Surget in nomen fratris ſui] Is, qui leviri jure ducit uxorem ejus (fratris ſui,) auferet hæreditatem de- functi in bonis ejus paternis. 29. Eod. verſ. 6. Nec deleatur nomen ejus] Excipitur uxor eunuchi, quia nomen ejus deletur. 30. Verſ. 8. Si ſteterit] i. e. Stando pedibus. 32. ejus: ad portam domus judicii. 31. Verſ. 7. Ad portam] Juxtà Targum Eod. 24. Id'eſt: qui non fuit natus vivo fratre, qui u- xo em duxerat, confer, quæ num. præced. 23. h. v. notata ſunt, item Raſchi not. ad Ruth c. I. v. 12. & Seldeni uxor Ebraica, lib. 1. c. 12. ac Gur Arjeh fol. 22 I. col. 3. fin. ubi caput 2. evammot allegatur, vide & not in a n, ubi dict. tractat. Talmud. Jevammot, fol. 4. a. & fol. 17.5. ad marginem allegatur, confer. & Jevammot, fol. 24. 2, & Fol. I11. a. nonnulli locum iſtum intelligunt & exponunt de uxore fratris ejus, qui prius deceſſit, quaàm frater ejus naſceretur, hunc enim levirum glos minimè ex- pectare nec vidua permanere cogitur, donec fra- ter iſte adoleſcat, confer. Jalkut ol. 29 8. col. 4. med. & Bava batra, fol. 119. . it. Maccot, Jol. 2 3. a. & Nidda, fot. 44. 8. 25. Confer. quæ num. 2 3, . verſ. notata ſunt, vi⸗ de & Gur Arjeh fol. 22 1. col. 3. fin. ac not. in pafI NDW b. loc. & Jalkut dict, Part. I. Fof. 299. col. 1. med. it. Jevammot, fol. 8. a. b. & Jol. 19. b. & 20. a. 5. S& 3 9. 2. it. Cetubot, jol. 82. b. & Kidduſchin, fol. 14. a. 6. 26. Id eſt: probe adverté, nota benè, id enim yy zvy hic ſignificat, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fFol. 1602. & Gur Arjeh fol. 22 I. col. 3. fin. ac not.in par ne, ubi tractat. Talm- Jevammot, fol. 22. 5. & fol. 3 5. 5. & ol. 87. 6. ad marginem allegatur. † Hebr. Qa , in MSto 1. poſteà additur: Ptan Ja i. e. ant filius filiæ, confer. hic jevam- mot, fol. 13. b. & Fol. 92. 5. it. Kidduſchin, ol. 76. a. & Bechorot, fol. 19. b. X Verba iſta: aut filia filii aut filia filiæ, abſunt in Hebræ à Mot 2, confer. Jevammot, fol, 3.6. & 27. b. & 30. b. it. 39. b. & 54. a. . it. Ketu- bot, fol. 82. a. 27. Nam, ſi unus ex illis extiterit, non debet fra- ter defuncti viduam ducere uxorem, vide Gur Arjeh fol. 2 2 I.col. 3. fin. ac not. in απ , h. loc. confer. Nidda, fol. 44. a. X Confer. Jevammot, fol. 12. a. & f. 24. a. & f- 40. a. it. Bava batra, f. 12. 5. & Bechorot: f. 52: a. 5. 2 8. Hebr. —aνπειπ πα, de cujus vocis ſignificatione vide Buxt. Lex. Chald. f. 72. confer. & GurArjeh Ff. 22 1. col. 4, med. ac nor. in a οh. loc. 19. Conter. & hic tract. Talm. evammot, Jol. 24. a. & fol. 40. a. it. Bechorot, Fol. 52. a. & Gur Arjeh fol. 22 I. col. 4. med. ac not. in a , h. loc. ut & Jalkut Part. 1. Fol. 299. col. 1. S& 2. ac 3. it. Seldeni uxor Ebraiea lib. 1. c. I4. & 1 5e 30. In notis pam ne ex tractatu Talmudico: Jevammot fol 79. . adducitur, hoc intelligen- dum eſſe de nnn pyb i. e. eunucho ſeu ſpadone nato; non verò de & b'n i. e. eunucho ſive ſpadone facto, is enim exuit calceum & exuitur caiceus uxori ejus, confer. Buxtorf. Lex. Chald, fol. 1554. S& dict. tract. Talm. Jevammot fol. 24. a. uti in "an ne ad marginem allega- tur, Confer. Jalkut Part. 1, Fol. 29 8. col. 4. & 299. col. 1. 2. 3: 4. 31. Vide hie Gur Arjeh fol. 22 I. col. 4, fin. ac not. in "non o h. loc. it. ſuprà Deuter. e. 17. v. 5. ibique not. n. 6. it. jevammot, ol. 20. 2. & fol. 39. 6. & 4 1. 3. && 44. a. & 10 5. b. it. Nidda, fol. 32. a. & fol. 52. a. 32. Confer. & hice Gur Arjeh fol. 222. col, I. princ it. eyammot, fol. 44. a. & ſol. 54. . & 1 Ol. C4.. My. — Eod. Terl,9. ſandi, Verl OQimn Adjſi⸗ ſit kexetti acpe namt haud lcri Ediſtcabit, (ni Ediflcabit, V omnes,guiibit jurgentor ii (bic:) èmant Aſeindes man tationetämilli (intelligiturh tuus,) & dicitn mocdiümn (igitur Megnun han — fol. 106,4, in, fol, 49. , 3). Ideſt: Hebr. 0], 4. Hn. a Talmn. Sota ſol Nide ND. Wa not, ſol ſc ſol 14, 3. & Erz 34. Non enien ſo ſprit; ſed dad lenam, ſie in ub Hiam trac Admatgten 272. (0l, 1. I Kidduſchin 2, 8 Kanhectin lca, l. Ie t. 14. gede en, il A i . dc) Munt) nn Häd, er ihat eammot, i tldt 1) Calte ſein (A.XV. „. — quoad hæredi⸗ 1] Conſidera nrfliugflli aut lapithut it inter 1hehernit] Ex. Eurget in ponnen hereditatem de⸗ eju] Excipitur ] oxa Targamn ndo pedibus, 32, loc. K 54,2a,. K. Kei⸗ tenit, non debet fta⸗ e uxdrem, Wide Gur enot, in N N 4 49 4. 11.2 Kf. 4. K Bechorotf, ſrah us vocis ſionificatione 1,conket, & GurAſeh 1 in Mn e ,/oe⸗ memummoh 0l14. ot, fol 1 a Gun ,ar notin D ,Jol 1299, . 1. gica lib. 1,67 14. ſe aietu Talmmdii: Ueitur, not intellioen⸗ ſeu ſoadone uit calceucn ein . Bauxtort.er Chald, Talm jevimnmnol 20 murginenn aleti⸗ 1,fol 19 eol 4 8l.211. e0. 0l eutel 1 oe it hni CaAp. XXV. DEUTERONOMII. 1449 Eod. verſ. 8. Et dixerit] Linguâ ſanctà, 33. etiam ipſa (mulier) loquatur linguâ ſanctà. Verſ. 9. Et conſzuet antèò faciem ejus] Super terram. 34. Eod. verſ. 9. Qui non adiſicabit] Hinc eſt* quoad eum, qui calceòô exutus eſt, quòd ipſe non poſ- ſit reverti ac poſteà leviri jure ducere (fratris defuncti uxorem, quam ſemel ſprevit.) nam haud ſcriptum (hie) eſt: qui non i. e. ædificavit; ſed qui non 5 i. e. ædificabit, (nimirùm) poſtquàm ille non ædificavit, (ideò etiam) amplius non *e* ædificabit. Verſ. I0: Et vocabitur nomen ejus & .] Præceptum (hic habetur) quoad omnes, qui ibi ſtant, ut dicant: VNi. e. exutus calceô. 35˙. Verlſ. 1I. &. jurgentur viri] Finis ejus *** (rixantis) eſt, ut deveniat ad verbera, dicitur enim (hic:) è manu ejus, qui illum percutit, nulla egreditur pax ex jurgio. 36. Verſ. 12. Abſeindes manum ejus] Pecunià redimitur 37. pudefactio ejus, 38. idque omne pro ratione tàm illius, qui pudefecit, quàm ejus, qui pudore affectus eſt, vel forſitàn non (intelligitur hic, niſi amputatio) ipſius manus? dicitur hic: non parcet (oculus tuus,) & dicitur ibi de teſtibus mendacibus: (oculus tuus) non parcet; 39, quemad- modùm (igitur) ibi eſt pœna pecuniaria; ita etiam hic erit pœna pecuniaria. Verſ. 13. AMagnum & parvum] Magnum, quando illud mentitur 40. parvum, (dehortatio . Uuuuuuun 2? Tol. 106. 6. & Eidquſchin, ol. 4. a. it. Sanhe- & fol, 101I. a. & 102. a. it. Gur Arſeh fol. 222. Col. I. med., ac not. in an mnew h. loc, ubi drin, Ol. 49. . 3 3. Id eſt: Hebræâ, confer. Gur Arjeh fol. 22 I: Kol. 4. fin. ac not. in Man hew, ubi tractat. Talm. Sota fol. 32, a. ad marginem allegatur, vide & D. Wagenſeil. Sor. pag. 662. it. Jevam mot, Jol. 54. a. & fol. 111. b. & Kidduſchin, Fol. 14. a. & Erachin, fol. 19. . 34. Non enim fœmina illa in ipſam faciem ejus ſpuit; ſed 1an i. e, anté faciem ejus, ſcil. in terram, ſie in notis πν o hic exponitur, ubi etiam tract. Talm. jevammot, fol. 106. 5. agd marginem allegatur, confer. & Gur Arjeh fol. 222. col. I. princ. ac alkut Part, I. fol. 29 9 col. 4, circà fin. it. Jevammor fol. 1056. b. & Kidduſchin, fol. 4. a. it. Moëd katon, fol. 2 1. 2. & Sanhedrin, fol. 49. 5, it. Seldeni uxor Ebra- ica, I. 1. 6. 14. & 15. * Hebr. an, iſtud & quæ ſequuntur, usque ad: Sov n i e. poſtquàm ille non (ædificavit &c.) abſunr MSto z. confer. Jevammot, fol. 10 1. 5. & Sanhèdrin, fol. 3 1. b. x Confer. hic Sota, fol. 3 2,2 a. & fol. 33. a. 5. it, Jevammot, ol. 104. a. & 105. a. & 106. b. it. Kidduſchin, fol. 14. a. & Sanhedrin, Jfol. 49. b. 35 Confer. Jevammot /ol. 44. a. 6, & ol, 47,a, 1 tract. Talm. Jevammot ol. 106. b, ad margi- nem allegatur, vide & D. Wagenſ. Sot. p. 66 3. & ſeq. ubi plure. *X Hebr. 9', iſtud ut & ſequentia, usque ad: S P'& i, e. nulla egreditur pax &c. abſunt hic ab utroque MSto. 36. Vide, quæ ſuprà ad v. I. h. c. n. I. notata ſunt, confer. & Gur Arſeh fol. 222, col. I, med. ac not. in Pan D, ubi Siphre ad marginem al. legatur, vid. & Jalkut Part. I. fF. 300, eol. 1. med. it. Bava kama, ol. & 8. a. & Sanhedrin Fol. 10. a. 37. Juxtà Hebræum: pecunia eſt pretium pudefa- ctionis ejus, vide ſuprà Deuter. c. 19. v. 2 I. D. 46. confei. Bava kama, Fol. 27. a. & fol. 2 8. a. & fol. 96. a. 138. Sc'licèt: viri, enjus pudenda mulier appre- hendit, quæ ad reſarciendam pudefactionem vi- ri pecunià mulctatur. confer, hic Jalkut Part. 1. Jol. 300. col. I. circà fin. 39. Prout Deuteron. c. 19. v. 2 I. habetur, eonfer, Gur Arjeh fol. 222. col. 1I. med. ac not, in p NDW h, loc. 40. Aſſimilat, imitatur, Hebr. nyman, id, quod ali⸗ 140 DEUTERONOMII. CAP. XXV. hic habetur, ne aliquis auferat (ſive accipiat) magno (pondere) & reſtituat parvòô. Eod. verſ. I 3. Non erittibi] Si feceris ita, non erit tibi † quidquam. 41. Eod. v. 13. Lapi & lapis) i. e. Pondera. 42. Verſ. I1 5, Pondus integrum & juſtum erit tibi) Si ita feceris, erit tibi multum. 43. Verf. 17. Memento* quid (Amalek) fecerit tibi] Si falſum commiſeris menſuris & ponderibus, metuas tibi 44. ab impetu hoſtili, di- citur enim: lances doloſæ abominationi ſunt Domino, 45. & paulèò poſt ſcriptum eſt: 46. venit ſuperbia, venit ignominia. 47. Verſ. I 8. Qui occurrit tibi in via) (Verbum p, quod hic habetur,) ſignificat PD i. e. occurſum (ſive caſum;) alia explicatio (verbi p, nempè, quòd) ſignificet? p i. e. fluxum ſeminis & im- munditiem, quoniam polluit eos ( Israelitas Amalecita) concubitu maſculo; 48. alia expoſitio (verbi p, nempè:) quòd ſignificet idem (atque in illo:) p id eſt: frigus & calor, 49. (ut ſit hujus loci ſenſus:) frigere ac tepere 5ο. te fecit (Amale- cita) à fervore tuo, nam gentes * timuerunt, bellum vobis (Israelitis) inferre; iſte autem (Amalecita) venit & initium fecit (pugnæ) aliisque monſtravit locum (bellan- di contrà vos,) res ſimilis eſt cupę 51. aquæ ferventis, in quam nemo (propter fer- vorem) — – aliquis eum in finem facit, ut magno hondere ipſe accipiat vel auferat rem; ſed poſteà patvo pondere illom reſtituat, quo fit, ut pondus par- Vum mentiatur vel aſſimilet magnum & vice verſa, idque per fraudem ac falſo & quaſi per mendacium, vide not. in pa DD h. loc. u- bi Siphre ad marginem allegatur, confer. & Gur Arjeh fol. 222. col. I. med. ac Jalkut Part. 1. Jol. 300. col. 1. fin. it. Bava batra, Jol. 989. a. † Hebr. 77 P N iſta & ſequentia, usque ad: „Ri. e. erit tibi (multum, v. 15. . 4.) ab- ſunt 4 MSto I. ſed malè. 41. Id eſt: ſi per fraudem diverſis ponderibus uta- z88, tandem ad paupertatem redigeris nec tibi quicequam erit, quoniam hic dicitur: non erit tibi, bæc eſt allegorica hujus loci explicatio, vide Gur Arjeh' foi. 222. col. 2. princ. ac not. in „pan r h, loc. confer. & num. ſequ. 43. 42. Loci iſtius expofitionem vidẽ in not. N D b loc. confer. & tract. Talm. Bava batra, ſol. 88. 6 S& fol. 89: a. . 43. Vide & hic nott in nam o ut & num. an- tec. 41. οrùm vox Mqäi. e. multum, in MSto 2. hic omiſſa eſt, Hebr. MaTiſtud & ſequentia, usque ad: “ WN* i. e. qui occurtit libi (V. 19. 6. c.) abſunt hic à MSto 1 44. Id eſt: metuas, nt veniat hoſtis & auferat tua; innuitur autem hic ratio connexionis textus præcadentis cum ſequenti, confer. hic Megilla, fol. 29. a. & fol. 30. a. 45. Sicuti Proverb. 4. 11. v. I. habetur. 46. Nempè: verſu ſecundo Proverb. dict. c. 11. 47. Id eſt: veniet hoftis ac te bello lacefſet αραα pi h i. e. & erit tibi ignominiæ, fic in not. parm ne h. loc. exponitur, vid. & Gur Arjeh Jol. 222. col. 1. fin. 4 8. Vide hic Gur Arjeh fol. 222. col. 2, princ. ubi hac de re plura, confer. & tract. Talm. Moeëd katon, fol. 2. a. 45. Sicuti Genel. c. 8. v. 2 2. habetur, confer. hic Jalkut Part. 1I. fol. 300. col. 3. circà fin. 50. Hæc verba ad populum Iſcaeliticum directa vel de Iſraelitis ſunt intelligenda, ut ſenſus fit: ſic- uti omnes rem fervidam tangere timent, ſic gen- tes timebant Iſraclitas; ſed Amalek, dum ad- versùs te primus pugnam iniit νEh ee j. e. frigere ac tepeſcere te fecit, ſic in not. SnN N h. loc. exponitur. ** Seu: populi, Hebr. Mm'zen, in utroque MSto huic voci præmittitur: 72 i. c. omnes ſcil. gen- tes ſeu populi. 71: Hebr. Manè, de cujus vocis ſigniſicatione vi⸗ de Buxtorf. Lex. Chald. fol. 189. CALXV. — Vorem) potera geſeendit in e⸗ elle illas (agua 1bſciagebat Lod. vetl 18. gnificah) illo⸗ ſentir Dininæ) lalis pre ſii 1o polt: & ve⸗ verl. 19. Nec⸗ Delebi mener tem: abore u⸗ 61, urcici pol Etl.1. (ue ve⸗ — M Hæc ſeida: 1d: guamtin i 1e ſed minns e in di ſend ferde nots d VRWNNNi eſiipte kigas 1* el wemdr r ſe eti⸗ Wie Aurtort l C ud. e. 4. cole Dant 1 P. I10, 1.1 . i ln 14. Vertd (lun emprucn De 1 nem Maceperat dr Decepiſi h Mofuite ſin uan, ueprezl CAL. Mv. — teſtinatanſd, . Bod n3. Nun eit iti) Alel) eenit liti npetuhobilizdi- loͦpolt ſerigtum riit iihi in dia) n (Sre calum;) unſeminis & im⸗ Alcvlo; 41. alia lo:) Piel: le fecit (Amale- itis) inferre; ile itlocum (bellin⸗ emo (proptetlet⸗ vorem) —— hoſtis &auſerat tus; 0 copnexionis tentus cobler kie Megi 1. hbetun⸗ Porerb, dilt. t. 11 e belo latelle en vominie, ſe in o, 1r, ſid n: Arjeh 9,112. t0. 1,pint, Ktrack, Tilr, Moed ,babetut, confer bie 1.1. citcahio. 0) 7 cilcäni⸗ caeifieum litllife ſus : ſe⸗ nda, ut ſenſus angere liment, ſegen⸗ nalek, dum ad- — „ ,1 Initt . , ſie 1 not⸗ te lecit⸗ Mnitut, . Nhen, in utfoghe N 1e,onder li ben. ſotis ſgincaicne ſi⸗ ſol lo⸗ CAF. XXVI. DEüTERONOlMII. 1451 vorem) poterat deſcendere, venit (autem) homo **v* aliquis temerarius & inſiliens deſcendit in eam &, quamvis ipſe aduratur; (tamen) coraâm aliis frigidas dicit 52. eſſe illas (aquas.) Eod. verſ. 1 8. Iyſtitit extremo tuo agmini) Plagâ caudæ (nempè) abſcindebat (Amalecita) præciſiones præputiorum 53. eas que ſursùm ſpargebat. 54. Eod. verſ. 1 8. Omnes, qui debilitate afi lti te ſequebautur) (Dictio . bHſi- gnificat) illos, qui viribus deſtituebantur 55. propter peccata ſua, quos nubes præ- ſentiæ Divinæ) ejecerat. 56. Eod. v. 18. Tu verò laſſus ac defatigatus eras) (Nempè) laſſus præ ſiti, nam ſeriptum eſt: & ſitivit ibi populus aquas, 57. ac ſcriptum eſt pau- 1 poſt: & venit Amalek. 58. Eod. verſ. 1 8. Ac defatigatus) In itinere. Eod. verſ. 18. Nec timuit) Amalek Deum, quò minus vobis malum inferret. 59. Verſ. I 9. Delebis memoriam Amalek) A viro usque ad mulierem, à parvulo usque ad lacten- tem: à bove usque ad ovem, éo,. ne nomen Amalek memoretur etiam quoad pecus, 67, ut dici poſſit: hoc fuit Amalecitarum (pecus,) CAP. XXVI. Erſ. 1. Et erit, eum veneris &c. & poſſederis atque habitaveris in ea) Indicat (hic Scriptura,) quòd (Israélitæ) non obſtricti fuerint quoad primitias (offe-⸗ Uuuuuuuu3 ren- AA Hæc verba: venit (autem) homo &c, usque ad: quamvis ipſe aduratur, ablunt hic à4 MSto I. ſed minus iectè. 72. Sic ferè verbum e, quod hic habetur, in notis nan new , loc. exponitur, nernpé: N N.&* i. e. oſtendit tibi (vel præ ſe fert, ac ſi ipie frigus haberet. 73⸗ Vel: membra genitalia circumcila, Hebr. rn, ſic etiam in not, ar “ exponitur ep dn i, e membrum cireum ciſum, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1177. & ejus, Synag. Jud. c. 4. confer. & not. ad librum Prec. jua. Part. 2. p. I 10,àa. med. vid. & not. ad I. Samuel]. 7. 1 5. v. 3 3 num. 2 S. ubi alia habetur explica- tio. 54. Versùs cœlum, Hebr. myyn quaſi in con. temptum Dei Iſraélitarum, qui eis circum ciſio- nem præceperat ac ſi diceret: ny arowνe 2 nn dr e n . e, præceptum, quod præcepiſti populo tuo Iſraelitico, quidnam eis profuit? ſic in notis 'pan pv' h. loc. e nitur, quapropter vincicta numinis Diyini tam leverè contrà Amalecitas exarſit; cœtterùm de phraſi iſta: cyn a vide plura apud D. Wa- genſeil. in Sota p. 73 7. num. 9. confer. & tract. Talm. Moed katon, fol. 2. a. 55. Confer. hic Gur Arjeh fol. 222. col. 2, fin. ubi Targum Onkeloſi adducitur, confer. not, ad Ezech. c. 16. v. 1 5. n. 49. 56. Qui ita extrà nubem erant, dynyn re 7Rr i. e. eorum membra genitalia circumciſa ab A- malecitis abſcindebantur, ſic not, in porm m h. loc. exponitur, cœterum quod hic de nube di. itur, confer, ſuprà Deuter. c. 2 3. v. 1 3. num. 30. & not, ad Ezech. c. 16. v. 15. n. 50. 57. Sicuti Exod. c. 17. v. 3. habetur. 58. Prout Exod. dict. c. 17. v. 98. habetur. 59. Confer. hic Gur Arjeh fol, 222. col. 2. 60. Sicuti I. Samuel. c, 15. v. 3, habetur, «onfer, hic Jalkur P'art. 1. ol. 3 00, col. 4. med. 61, Vide hic Gur Arjeh fol. 222. col. 2. ac not. in por r* . loc., it, D. Wagenſ. Sota p. 971. v. 2. it. Numer, c. 24, V. 20: n. 85. it. Sanhe-⸗ drin, fol, 20. b. & Bava batra, Fol, 21,6. 142 DEUITERONOMII. CAb. XXVI. tendas,) donec ſubegerint terram eamque diviſerint. 1¹. Verſ. 2. De primi- tiis) Non verò omnes primitias, 2. quia non omnes fructus obligati ſunt ad primi- tias, ſed ſolùm ſeptem ſpecies, 3 dicitur hic: terra, ac dicitur ibi: texra tritici & kordei & c. 4. quemadmodum (igitur) ibi de ſeptem ſpeciebus fructuum, quibus terra Israëlitica celebrabatur, (ſermo eſt; ) ita etiam hic de celebratis fructibus terræ Israeliticæ, quorum ſeptem erant ſpectis * (interque illas: ) olea olei, 5. (nempè:) olea %⅞1πιο . e. præſtantiſſima, 6. cujus oleum in ea eſt ) && i. e. collectum ac mel, i. e. dulcedo 7. palmarum. Eod. verſ. 2. De primitis) (Nimirùm) deſcen- dit aliquis in agrum ſuum ac videt ficum, quæ matureſcere incipit, circumligat eam junco 8. in ſignum ac dicit: ecce iſte eſt fructus primitivus. diebus illis) Non tibi (adeundus eſt,) niſi ſacerdos, qui eſt in diebus tuis, quis quis ille fuerit. 9. Ecd. verſ. 3. Ac dicés ei ) Quèd non ſupprimas beneficium. 10. Eod. verſ. 3. Confteor hodi?) Una vice in anno; non verò bis. 11. Verſ. 4. Et ac- 4 tuo facienda) uus primitiaso uundumiplep cipiet 1. Conter. hie Gur Arſeh Fol., 222. C0l. 3. princ. ac not. in 'non mneS. loc. ubi etiam tract. Talm. Kiddulſchin fol. 37. a. ad marginem al- legatur, vide & D. Wagenſ. Sota, P. 659. 2. Vide hic tract. Talm. Gittin, Fol. 47. . & Ba- va batra, fol. 8 1. a. b. it. Cholin, fol., 120. b &α 12 1. a & Erachin, fol. 11. a. vid. & not. ad li- prum Prec. Jud part. I. pag- 5. a. fin. ac Levit. cap. I. Vv. 10. n. 94. & infrà Deuter. 4. 3 3. V. 2. ac not. in non OW h. loc. 7. Nam didio "i, quæ hic habetur, ſignificat Qdulcedinem fructuum, ſicuti Commentator no- ſier ad Exod. C. 34. v. 26. n. 79. S ad Levit. 2, v. 1 1. num. 4 1. notavit, nam de melle api- um Ann ne ee Ner i, e., non conve- nit dicere, (quòd ſit) fructus terræ, ſicuti hoc Verſ. 2, habetur, vide & Gur Arjeh fol. 222. col. 4. mecd 3. De quibus vide ſuprà Deuter. c. 8. v. 8. confer. 8. Vide Exod c. 23. v. 19, n. 97 ubi ferè eadem, & Gur Arſeh ol. 222. col. 3. princ. & not, inj quæ hie, in notis ſunt adducta, confer. & P. Fa- em NN, h. loc. ubi tractat. Talm. Menachot gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac D. Wa- Jol. 84. a2. ad marginem allegatur, viqde & not. ad librum Prec. Jud. p. I. pag: 5. a⸗ fin. ac Bic- curim cap. 2. it. Jalkut Part. 1. fol. 300. col. 4. 4. Nempé: Deureron. dict. c. 8. v. 8. cœterum de tertæ Judaicæ fertilitate ac fructuum pra- ſtantia, vide inter alios D. Wagenſeil. Sota p. 72 2. & p. 9 59. ac 1083. confer. & Exod. c. 34. v. 26. num. 7 8. it. tractat. Talm. Cholin, ol. Deuter. cap. 17. v. 9. n. 19. it. Jalkut Part. I. 13 6, 2. 1 F. 301. col. I, pric. X Hæc vecba: quorum ſeptem erant ſpecies, ab-. 10. Q non ſis inagtatus, ſed fatearis, te in ter- ſunt in Hebræo ab uiroque Msto. tam bonam veniſſe, confer. Gur Arjeh fol. 223. 5. De quo vide Deuter. alleg. c. 8. v. S. n. 10. 5. In Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2 5. & F. 26. fin. exponitur hα, quòd ſit olivæ mediocris & pinguis ſpecies, & allegantur ibidem tractatus . iam § almudici Berachot fol. 39. I. & Kelim cap. confer⸗ & Biccurim, ol 586., 3, 4. med. ac not. in par ne, ubi tract. Talm. Berachot f. 39: a. & Biccurim cap. 3. ad margi- nem allegantur. 9. Eziamſi ille non fit ANN n i. e. reputatus, ſicuti priores ſive anteceſſores ejus, prout in Gur Arjeh f. 222. 601. 4, eircà fin. ha- betur, confer. & not. in nar new b. loc. ac Siphre ad matginem allegatur. I1. Loci iſtius expoſitionem vide in not. nev — Verſ. 3. Qui erit in 17. confer. & Gur Arjeh fol. 222. col. 4. med. genſ. Sota, p. 659. Se Gur. Arſeh fol. 222. col. col. I. princ. ac not. in ma . b. loc. ubi „pan, ubi etiam Siphre ad marginem allegatur, CALXNI. —— cijut ſundln 4 nuth uam man nlaberu) (Ver nu zerine lit Volebat palten quando Petlee ſuum induxera cllet, guia gen tunn impptat i alii quoque ven Prum. 17, Lo mabus. Verl. Vetl.9. Bededl- nn. Hedt, , 66, ubi pluta de . 223. co. 1 lor. vbi Zihre & a Eot an 1, 1 ol. 47. d, chot, /), 61. 13, 13, Nam vetbum Dem, qus in ſigni Gur Atjeh le 31 2, 8 33,3. u5d. Vagenl dan ſete n. Rm did. Nir . Sieſari mente tefe 0 ulila. lemellius vent zigeeorunden CA. XV. — . De prin Intad primi- terta tritici & kuumn guibus tuibas Etre ). (nempe) collecum a irüm)deſcen⸗ cumligat ean . A erit in twis, guizgais neflcinm. 10,. Verl.4. Etae⸗ lihiet 111, 0. 4. med Pabetur, griſiekt Com meptetot zam Ge melle api⸗ 1i, e. non tonk⸗ lena, ſenti h0G Atjel fol⸗2 1,e „. bi ſere eadem, eenlet. . Pyloc- ” h. 1jen /0l 212. col. , di alt Tann. 3 d milgt⸗ Pca⸗ NO Nn A e. ſores g, H00l,4, dli5 fo. ba⸗ we; h W i ſikun Dart,l ed ſteanis,te in Gur reh ſl , n wa,, 0t. . e Fide in not⸗ vhv watginen Alegatu, 8 . CAP. XXVI. DEUTEKRONOMII. 1453 cipiet ſacerdos corbem de manu tua) Ut illum agitet, 12, ſacerdos ſcil. ſupponit ma- num ſuam manui dominorum, (qui primitias offerunt,) & agitat. Verſ. 5. Er pro- teſtabèͤri) (Verbum R0ν hic) ſignificat elevationem vocis. 13. Eod. verſ. §. Sy= rus perdere volebat 14. patrem meum) Recordor * miſericordiæ Dei, Syrus perdere volebat patrem meum (videlicèt) Laban (Syrus) quæſiverat exſtirpare omnia, quando perſecutus eſt acobum 15. & quoniam (Laban iſtud) in animum ſuum induxerat * facere, (ideò) imputavit ei Deus, ac ſi ipſe (Laban hoc) fe- ciſſet, quia gentibus hujus mundi, quæ cultui idololatrico deditæ ſunt, Deus cogita- tum imputat in factum. 16, Eod. verſ. 5. Et deſcendit in Kpyptum) Prætereà alii quoque venerunt, ut nos perderent, nam poſteâ deſcendebat Jacobus in Egy- prtum. 17. Eod. verſ. 5. Cum bominibus pautis) (Nempè:) cum ſeptuaginta ani- mabus. Verſ. 9. Ad locum iſtum) (Videlicèt ad) domum Sanctuarii. 18. Eod. verſ. 9. Et dedit nobis terram) Juxtà ſenſum 19. literalem (erit loci iſtius interpre- tatio facienda.) Verſ. 10. Et relinquas illas) Indicat (hic Scriptura,) quòd (domi- nus primitias offerens) tollat eas poſt agitationem ſacerdotis easque prehendat manu ſua, dum ipſe prædicat z20. atque iterùm agitat. Verf. 11. Er lætaberis in omni bo- no) 12. Hebr. αα7, vide Exod. cap. 29. V. 2 4. n. 66. ubi plura de agitatione, confer. & Gur Arjeh F. 223. col. 1. princ. ac not. in on no h. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, confer. & Ja kut Part. I. ol. 30 I. col. I. med. it. Suc- ca, fol. 47. b. & Maccot, f. 18. b, it. Mena- chot, fol. 6 I. 2. 5. 13. Nam verbum hay) non notat hic reſponfio.- nem, qua in ſignifica ione alias aceipitur, conf. Gur Arjeh fol. 22 3. col. I. princ. & Sota, fol. 32. a. & 33. a. ac not. in nD h, loc. ut & D. W agenſ. Sot. p. 69 5. & 6 86. n. 2. vide & cap ſequ. 27. v. I4. it, not. ad Hiob., c. 3. V. 2. n. I. & ad Jerem. c. 2 5. verſ. 30. n. 1 3. ut & Jalkut dict. Part. 1. ol. 30 I. col. I. med. 14. Sie juxtà mentem Commentatoris noſtri ver- tere volui iſta: & a&, cui expolitioni etiam Paraphraſis Chaldzica confentit: Junius ac Tremellius verterunt: Syrus miſer erat pater me- us, vide eorundem notas ibidem, autor Vulgatæ tranſtulit: Syrus perſequebatur patrem meum confer. L,XX. verſionem, ut & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p 94. 6. fin. it. Bieccurim, f. 96. 2. * Hebr. aäaäi1 iſtud & ſequentia, usque ad, vpa ja i. e. Laban quæſiverat, abſunt à MSto I. 15. Confer hic Gur Arjeh fol, 22 3. COl. I., med. ac not. in Snon no 5b, loc. it. D. Wagenſ. Sot. p. 6 9 6. D. 2. *° Hebr. or GaWa) iſta, ut & ſequentia, us- que ad: en 1i, e. & deſcendit in ℳ£- gyptum, abſunt ab utroque MSto. 16. Vide loci iſtius expoſitionem in not. no "pan bh. loc. confer. & Geneſ. c. 49. V. 6. Sign. * 17. Confer. not. in pam new h. loc. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. pag. 9 5. b. princ. ac med. & p. 96. a. princ. & med. a0 5. med. it. p. 97. 3a. princ. 19. Vide Gur Arjeh fol. 223. col. 2. circà fin. ac not. in om WD y. loc. 19. Confer. etiam hic Gur Arſeh fol. 22 3. col. 2. fin. ac not, in an nD h. loc. it, Jalkut Part. 1. Ffol. 30 I. col. 2: & 3. & Joma, fol. 74. b. it. Bava batrs, ol. 8 1. a. 20. Id eſt: dum dominus primitias offerens ita coràm ſacerdote confeſſionis ſuæ verba recitat, confer, num. ſeq. 2 I. ac D. Wagenſ. Sot. pag. 65 9. uhi in notis plura de ritibus ae ſolennita-⸗ tibus offerendi primitias, vide & Gur Arjeh fol. 223. col.2. fin. ac not. in Dan n, ubi Siphre & tract. Talm-Biccurim c. 3. fol. 86. 2, ad marginem allegantur, confer. & Succa, fol, 47, b. it. Maccot, ſ. 18,6. & Menachot, ſ. 6 1, 6. 1454 DEUIITERONOMII. CAP.XXVI. no) Hinc dicunt (Rabbini,) quòd non faciant prædicationem a. iſtam primitia- rum, niſi tempore lætitiæ à fine (ſive clauſula) ſeptem ſeptimanarum 22., usque ad feſtum, 23. dum aliquis collegit proventum ſuum ac fructus fuos vinumque atque oleum ſuum; aſt à feſto ac deinceps affert quidem (dominus primitias,) ſed non præ- dicat. 14. Eod. verſ. II. Tu atque Levita) Etiam Levita obſtrictus eſt ad primi- tias * (offerendas,) ſi plantaverint illas in urbibus ſuis. 25. Eod. verſ. 11I. Et pere- grinus, qui tecum eſt) Is affert (etiam primitias, ) ſed non prædicat, 26, quia non po- teſt dicere: patribus noſtris. 27. Verſ. 12. Qudtm compleveris dare omner decimas proventus tui anno tertio) i. e. Cùm abſolveris ſeparare decimas anni tertii, præfixit (lex Divina) tempus remotionis 23. & confeſſionis veſpere Paſchatis anni quarti, di- citur enim: à fine trium annorum depromas &c. 29. dicitur hic: à fine, ac dicitur ibi: à fine ſeptem annorum 30. reſpectu cœtus * (Iſraelitarum,) quemadmodùm (igitur) ibi eſt feſtum folenne; 31. ita & hic eſt feſtum ſolenne, vel † forſitàn, ſicu- ti ibi eſt feſtum tabernaculorum; ita etiam hic eſt feſtum tabernaculorum:? lex (hic) dicit: cùm abſolveris dare decimas anni tertii, (nimirùm intelligitur) feſtum ſolenne, in quo decimæ abſolvuntur, 32², id, quod eſt Paſcha, quia multæ ſunt arbores, ex qui= bus (fructus) colliguntur poſt (feſtum) tabernaculorum, reperiuntur (itaque) decimæ L anni 21. Sive: recitationem vel profefſionem iſtam, de qua Faulò antè dictum eſt, vide num. præced. 20. h. verſ. & P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. it. not. in bpan n, ubi tract. Talm. Biccurim c. 3. F. 86. 2. ad marginem allegatur, Talm. Biccurim cap. 3. & Maccot, . 18. 6. ad marginem allegantur. 27. Nam inter prædicationis (ſive profeſſionis verba mentio fit majorum populi Ifraelitiei, vide ſuprà V, 7. h. cap. id, quod peregrinus dic erenon poteſt. confer. & Peſachim, f. 36. 6. & Erachin, f. 11. a. 22. Sic interpretor hic Hxy, confer. Buxtorf. Lex. Chald. ol. 1647. vide & num. ſequ. 23. 23. Nempè: ſeptimanarum ſive Pentecoſtes, Hebr. tyad XN, nam in fine ſive clauſula ſeptem ſeptimanarum celebrabatur feſtum iſtud, vide Buxtorf. fol. 1647. & D. Wagenl. Sot. p. 66 1. confer. & Gittin, fol. 47. 6. 24. Vel: profitetur ſive recitat, Hebr. ε, con- fer. verſ. antec. 10. num. 20. & Gur Arjeh Jol. 223. col, 2. fin. „ Verba iſta: obitri dus eſt ad primitias, abſunt in Hebræo, à MStO I⸗ 25. Nempè: in illis quadraginta octo urbibus, de quibus Numer. cap. 3 5. v. 6. confer. & not. in panm rev h. loc, 26. Id eſt: non facit profeſſionem ſive recitatio- nem illam, de qua ſuprà dictum eſt, vide num. antec. 24. h. Verſ. & Gur Arjeh fol. 223. col. 2. fin, ac not, in aaa r 5. l0c. ubi tractat. 2 8. Nempè: primitiarum & decim arum, Hebr. yn, de qua vide v. I 3. & 14. . cap. conf, & Buxtorf. Lex. Talm. ol. 3 366. 29. Vide ſuprà Deuter. e. 14. v. 2 §. 9. 7 1I. 30. Proùt Deuter. c. 1 5. V. I. habetur. * Hebr. payy, abſunt iſta hic 4 MSto r. 31. Hebr. 70, confer. ſuprà Deuteton. cap. 17. verſ. 13. num. 22. & cap. 1 §. verſ. 7, num. 49. † Sic iſtud: & hic interpretor, in MSto 1. pro eo legitur: N& i. e. aut, confer. Levit. c. 5. v. 1 5. & Deut. c. 12. v. 22. Sign. † 32. Com plementum decimarum vecat lex deci- mas pauperum, fingulis enim annis decimæ Le- vitis tantum ; aſt tertio quoque anno pàuperi⸗ bus dabantur & Levitis, uti ſuprà Deuter, c. 14. v. 2 8. & ſeq habetur, confer. P. Fagii not⸗ ad Paraphr. Chald. h. loc. vide & infrà n. 3 8. b. V. confer. & Roſch haſehana, fol. 12.b. & Sofa, fol: 41. a. it. Nedaran, fol. 36. 6. & Temurah, Fol. 19 ½ l. (A. MV. — zuni tertli com nit decimas ſuss (ua.) Pod, vet ſtatur)ni ecit precedunt, nan Gicitut: guand citur: & comea Olei tui, 36, ec⸗ in quo non exer eſt ecima prim Ramn dicitur hic: Lod., erl.I2. I1. Ut comegan, hinc dicunt (Nel iritiei c, Ver decimmas toas, 4 da 41, K id gn ictulerit decim⸗ — 3 32 Annus intelig num intermilſi teron 6, 14. derl nunn Keql 34, 74 Udel: in anno termiſſianis,cont 3 , Dienti Numer, 36. rouſupti de ubi igenoten, 3. Confer hie 0 Penot. in Hon 3d. Wae, qur üup conten N num. 39: Conten um l 13. he lid ſ0l. 34. 6, 40, Hihr. do ent rach eoninens p⸗ Upra adeuter, Vide 8& not in „ keah l, 1o ad CA.XxXVI. — ſtam Primitis. 122. Mque ad numqve atgne 3)linonpte. us elt Aprimi⸗ AII Rr⸗ quia non 0⸗ omner detimat itertii Prafitit anni quarti i⸗ knec dicttut gbemadmocüm forlitan, ſcu⸗ orum! ler hic) fehrumlolenne, tatbores, ex gui⸗ (taque) terime znni — Maccot, ſo 1h.b. e ptoleſſonis vedz lltaeſiiil Nie apts gus icerenon poteſt. Gerimalumm febf. 1eebe ch. l 36. P 19, 0,71 habetut. tiga bic 4Mdo , 1 Deuteionta). 7 11. vetl, gucn. 49. on in Mto 1.proeo ſer, Leſite d1), Iſ⸗ ſoeet becie in anrisdecime uoque annd Puupeni⸗ i ſupna beute, 6, 1 nlen, fagii no/ de CAbP. XX VI. 734. Id eſt: in anno primo, qui eſt poſt annum in- DEUTERONOMII. 14 1 anni tertii completæ (ſeu finitæ) in Paſchate anni quarti, 33. & quicunque retarda- vit decimas ſuas, eum compellit Scriptura (ſive lex iſta,) ut removeat ilas à damo (ſua.) Eod. verſ. 12. Anno decimarum] i. e. Anno, in quo non exercetur (ſive præ- ſtatur,) niſi decima una ex binis decimis, quæ exercentur in duobus annis, qui illum præcedunt, nam in anno primo intermiſſionis 34. exercetur decima prima, veluti dicitur: quando accipietis à filiis Iſraëlis decimam, 35. ac decima ſecunda, nam di- citur: & comedes coràm Domino, Deo tuo, decimam frumenti tui ac muſti tui atque olei tui, 3. ecce binæ decimæ, dein venit ac docet te hic (Scriptura) de anno tertio, in quo non exercetur de iſtis binis decimis, niſi una, 37. quænam verò eſt iſta? hæc eſt decima prima, & loco decimæ ſecundæ dabit (Iſraelita) decimam pauperis, 3. nam dicitur hic: & dabis Levitæ, (nempè id,) quod ei (debetur,) ecce decima prima. Eod. verſ. 12. Peregrino, pupillo ac viduz) Hæc eſt decima pauperis. 39. Eod. vVerſ. 12. 0Ut comedant intra portas tuas & ſaturentur) Da eis, quantum fufſficit ad ſatietatem, hinc dicunt (Kabbini,) non minus dant pauperi in area, quàm dimidium Cabi 40. tritici &c. Verſ. 13. Et dices corm Domino, Deo tuo) Confitearis, quòd dederis decimas tuas. 41. Eod. verſ. 13. Removi ſanctum à domo) Hæc eſt decima ſecun- da 42., & id quod annéô quartô plantatum eſt, 43., ac docet te (hic Scriptura, ſ quis diſtulerit decimas ſuas duorum annorum nec eas aſcendendo portaverit (ad urbem) Hie- 33‧ Angus intelligitur quartus, ſcilicèt poſt an- num intermiſſionis, confer. quæ ſuprà ad Deu- teron. c. I4. veri. 2 8. n. 70. notata ſunt, vide & num. ſequ. 34. Berachot, ol. 3 5: h. & Jevammot, fol. 86. a. it. Gittin, o]. &I. a. & Bava mezia, Fol, 88. a. it. Maceot, fol, 16. 4. 41. Confer. Gur Arjeh fol. 2233, col. 3. princ. & not. in on 'npw be loc. ubi Siphre & tractat. Talm. Sota fol. 3 2, a. 6. ad marginem allegan- tur, vide & Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. lib. 2. c. 24. it. lib, 3. Diſflert. I. . 10. it. D. Wa⸗ genſeil. Sota p. 656. & ſequ. n. 2, & p. 6 5. it. P. 9 34. & 93 §. n. 6. 42‧ Vide, quæ ſuprà ad Deuter. c. 14. v. 2 zZan. 5 notata ſunt, confer & Gur Arjeh fol. 223. col. 3. princ. ac not. in Nnν⅜. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur, conſer. & Berachot, Jol. 3 5. 6, it. Maaſer Scheni ,fol. 72., a. & Me- gilla, ol. 20. 6. & Gittin, ol. 8 I. a, it. Bava me- Zia, ſol. 88. a. 43. De hoc vide Levit. , 19. V. 24. ibi .r etoe . 19. V. 24. ibique not. n. termiſhionis, confer. num. antec. 3 3. h. verſ- 35. ZSicuti Numer. c I8. v. 26. habetur. 36. Prout ſuprà Deuteron. c. 14. V. 2 3. habetur, ubi vide not. n. 5 8. S& ſeq. 37. Confer. hic Gur Arſeh fol. 22 3. col. 3. pr. aac not. in Man now h. loc. 3 8. Vide, quæ ſupra n. 32. h. v. 12. notata ſunt, conter. & num. ſequ. 39. h. verſ. 39⸗ Confez. num. præced. 3 8. h. verſ. vide & v. ſeq. 13. H. c. n. 47. it. tract. Talm. Nedarim, fol. 94. . 40. Hebr. an, eſt menſura frumentaria parva, ſex- tam continens partem ſati ſive Seæ, confer. quæ uprà ad Deuter. c. 14. v. 29. n. 76. notata ſunt, vide & not. in ν νν+1 b,l1oc. ubi tract. Talm Peah fol. 10, ad marginem allegatur, confer. & XXX XXX X2 1456 DEUTERONOMII. CAbP. XXVI. Hieroſolymam, quòd eas nunc 44. aſcendendo 4 5. portare debeat (Hieroſoly- mam.) Eod. verſ. 13. Atque etiam dedi illud Levitæ) (Nempè:) decimam pri- mam; (dicitur autem hic:) i. e. atque etiam, ut includantur oblationes ſpon- raneæ 46., ac primitiæx. Eod. verſ. 13. Peregrino, pupillo ac viduæ) Hæc eſt decima pauperis. 47. Eod. verſ. 13. Omninò juxta præceptum tuum) Dedi eas (decimas) ſecundum illarum ordinem, non obtuli oblationem ſpontaneam antè primitias nec decimas obtuli antè oblationem ſpontaneam nec ſecundam (obtuli) antè primam, nam oblatio ſpontanea vocatur MνNW i. e. principium (ſive primitiæ,) quo- niam illa eſt prima 48. poſtquâm factum (ſive procreatum) eſt frumentum, ac ſcri- ptum eſt: plenitudinem tuam & lachrymam tuam * non tardabis, 49. i. e. non mutabis ordinem. 76. Eod. verſ. 13. Non tranigreſſus ſum præcepta tua) Non ſeparavi de ſpecie ſuper eo, 51. quod non fuit ſpecies ejus 52. nec de novo ſuper vetere. 53. Eod. verſ. 13. Nec oblivioni tradidi) Quò minus tibi benedicerem ſu- per ſeparatione decimarum. 54. Verſ. 14. Non comedi in luitu meo ex illo) Hinc eſt, quòd prohibitum ſit (comedere de iſtis ſanctis) lugenti. 55. Eod. verſ. 14. Nec removi ex eo in immunditie) Tàm (eo tempore,) quò ego immundus fui; illa au- tem res pura extitit; quàm (eò tempore,) quò ego mundus fui; illa autem immunde acta una ſimul eum alia, nempè: hordeum cum tri- tico &c. nee novum cum vetere obtuli; i. e. de- 44. Id eſt: annô terriò, confer, Deurer. . 14. v. 29. n. 77. & n. 78. 45. Vide, quæ ad Levit. c. 19. V. 24. D. 12 6. nota- ra ſunt, conter. & Gur Arjeh ol. 22 3. col. 3. princ. ac not. in Dom r h. loc. ubi Siphre ad marginem allegatur. 46. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 3. col. 3. med. ac not. in on rmu h. loc. ubi etiam Siphre ad marginem allegatur. 47. De hac vide verſ. antec. 12. b. c. n, 39. 4 8. Loci iſtius expoſitionem vide in not. pam M h. loc. * RHebr. Jyn), iſtud & ſequentia, usque ad: vDN Mi. e. nec de novo &c. abſunt à MSto 1. fed miaus rectè. 49. Vel: non differes, uti Exod. c. 22. v. 29. ha- betur. 50. Nam unumquodque ſuo ordine dandum eſi nec alterum alteri præyertendum vel præponen- 51. Conkfer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 40. 5. & Gur Arjeh fol. 22 3. cOl. 3. circà fin, ac not. in pon no h. loc. 52. Id eſt: moram non fech non obtuli de ſpecie cimas anni præſentis cum decimis anni præteri- ti, ſed unumquodq; ſuo tempore præſtiti; cc:e- rùm de tempore, quando offerebantur primitiæ & quomodo eædem offerebantur vide plura a- pud D. Wagenſ. in Sota p. 659. & ſeq. confer. & ſuprà Deuteron. c. 14. v. 22. n. 5§7. 53. Id eſt: nec novum pro vetere dedi ſed quo- tannis decimas debitas præſiiti, in notis Ra- ſchianis editionis po D hoc loco iſta ſunt adjecta & uncinulis ineluſa: rei 1 Niα vnbnm 9y e in armn 79 i. e. nec (obtuli) de illo, quod avulſum eſt (& terra) pro illo, quod (adhuc) ſolo cohæret, nec de eo, quod cohæret (ſolo, obtuli) pro illo, quod e- vulſum eſt (& terra.) 54. Confer. hie Gur Arjeh fol. 22 3. col. 3. fin. ac Inot. in an h. loc. it. Lightfoot ad Marth. c. 6. v, 10. p. 300. edit. Lipſ. 55. Contfer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ut & not. in dan e h. loc. it. Maa- ſer Scheni, fol. 72. a. & Jevammot, fol. 74. a. it. Sevachim, ol, 10 1, a. , CAL.XXV. — ſaca elz ſel non hoteti 6 velati Liciture nn Kuillegiti, mundus c. tat tnas de gu le ei geret lor Attulüilloach Cepikinihi l. ex babilaculo quod tuumel in ternpore iu Ut dares illam 64, Verl. 16. tepta Dei) im Verl. 16. Ha. Midias dicens bb 56, Keuti lupr conler, hic Gu not. in Nn ſol. 73,eid e 8 ſol. 19,6.2 beſichim, fol. 77. Lontet, hic Talm. Maaer tun it Ppenceri 1.24. Jell. u 19. Ideſt, in ſ⸗ ereniulbes .l2,.1g,n. 59. Ro ur Deme 90. Hebr. W Corporz invol Daroph, Chil col 4, med. 30d mrginem 74 4. confer, ie Gu nemallegarun. 1 die poſterin NXNVI — it /Hietoſoly. Reimam Pti. blanones ſpon Hæc &kdecima leis (dtam) nteprimitiasnee ) amte prmam, himitie,) gdo⸗ mentam, aclcti⸗ 18, 49, l, e, non⸗ ejte tma) Non ec denovo ſoper benechcerem ſu⸗ eo er ilo) Hinc od. vetl 14 undusfui; Ulau⸗ autern mmunda facta — e: hotdeum cum tti⸗ eetere obtuli; ie. de⸗ Gecimisandi pletelt⸗ npore Nellli,eee⸗ Berebantur timii ehantur ide ofuta 639. & Eeg⸗ conler⸗ 12, h. F. ſeere deti el goo⸗ grallii, in notts Ra⸗ rbd boe 1000 fli TNNl zullam ek etenna) olocoheret nee de ul) poillo, u⸗ ſol. 13. rz Niat⸗ i. Lightio il. a bun en wd loc Jevamn, fr e 6 1 CAbP. XXVI. DEUTERONOMII. 1457 facta eſt; ſed ubinamille ea de re admonitus eſt? (nempè illo in loco, ubi habetur:) non poteris comedere intrà portas tuas &c. 36. hæc eſt comeſtio rei immundæ, 57. veluti dicitur de illis rebus (ſive animalibus,) quæ ſanctificata ſunt, 58. ſi illa profa- na (ſeu illegitima) facta ſint, intrà portas tuas comedet illud tàm mundus, quàm im- mundus &c. 59, aſt hoc non poteris comedere per modum comeſtionis intrà por- tas tuas, de quo dictum eſt alio in loco. Eod. verſ. 14. Nec adedi de eo pro mortuo] Ut ei fieret loculus & involucra. 6o. Eod. verſ. 14. Obedivi voci Domini Dei mei] Attuli illud (ſanctum) ad domum electam. 67. Eod. verſ. I4. Feci oamnia, ſicutipræ- cepiſti mibi] Lætatus ſum ipſe & (alios) exhilaravi 62. in eo. Verſ. 15. Proſpice † ex babitaculo ſanctitatis tuæ] Fecimus id, quod nobis injunxiſti, fac quoque tu id, quod tuum eſt facere, qui dixiſti: ſi in ſtatutis meis ambulaveritis, dabo vobis pluvias in tempore ſuo. 63. Eod. verſ. I5. Quam dediſti nobu, Reuti juraſti patribus noſtris] Ut dares (illam) nobis * ac præſtitiſti, (dediſti enim) terram fluentem lacte & melle. 64. Verſ. 16. Hodierno iſto die Dominus, Deus tuus, prætepit tibi] Omni die (præ- cepta Dei) ſint nova in oculis tuis, ac ſi eo ipſo die illa tibi injuncta eſſent. 65. Eod. verſ. 16. Et abſerves & facias illa] Filia vocis 66. benedicebat ei, (qui offerebat pri- mitias, dicens:) obtuliſti hodiè primitias, anno ſequenti hoc iterabis. Verſ. 17. XXX XXX XX 2 ESr Commentario Raſchiano hic habetur, interpre- tor, ut idem ſignificet ac: rW i. e. exhilara- vi, nempè r& i. e. alios, prout in notis narn nev bh. loc. exponitur, confer. infrä Deuteron. c. 2 . v. 6 3. n. 6 5. in MSto 2. etiam legitur Ser re en i. e. & exhilaravi alios. Confer. hic tract. Talm. Chagiga, fol. 1 2. b. & Maaler ſcheni, fol. 72 b. 63. Uti Levit c. 26. v. 4. habetur, e* nfer. not. in npn re h. loc. ubi Sighre ad marginem al-= legatur, vide & not. ad librum Prec. jud. part. 2. p. 2 54. b. fin. * Hebr. nri, vel: rei, uni in MS:o 2. legitur; ſed abſunt iſta 4 MSto I, 64½ Sicuti Exod. c. 3. v. 9. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 224. col. I. fin. ac not. in aNR RE 56. Sieuti ſuprà Deuteron. c. 12. v. 17. habetur, confer, hic Gur Arjeh fol. 223. col. 3. fin. ac not. in on ino“ ubi tract. Talm. Jevammot, fol. 73. b. it. fol. 74. a. b. & Maccot, fol. 1 9. 6. &° ol. 19.6. ad marginem allegantur, contfer. & Peſachim, fol. 24. a. & Schabbat, ol. 2 5.2. 57. Confer. hic not. in Don ro ubi tractat. Talm. Maaſer Scheni c. 4. ad marginem allega- f tur, it. Spenceri de Legib. Hebr. ritual. lib. 2. c. 24. Sect. 2. P. 676. & ſequ. edit. Lipſ. 58. Id eſt: in ſacrificium oblata, ſi fortè in illis eveniat labes ſive macula, vide Deuteron. dict. c. I 2. V. 1 5. D. 5 3. 59. Pro ùt Deuter. c, I 5. V. 22, habetur. 60. Hebr. †pn, ea ſunt, quibus defunctorum corpora involvi ſolent, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. & Gur Arjeb fol. 22 3. col. 4. med. ac not. in pan mew, ubi Siphre Z. loc. ad marginem allegatur, vid. & Jevammot, fol 65. Confer. ſuprà Deuteron. c. 6. v. 6 n. 14. & 74. a. cap ſequ. 27. v. 9. n. 6, it. D. Wagen eil. Niz-= 61. Id eſt: ad domum Sanctuarii ſive templum, confer, hic Gur Arjeh fol. 224., col, I. fin. ac not. in an h., loc. ubi Siphre ad margi⸗ nem allegatur. 62. Sic poſterius illud verbum nrn, quod in zach. p. 57. it. tract. Talm. Megilla, fo l. 20. b. 66. Hebr. 9* ma repercuſſio vocis, echo ,confer. Buxtorf. Lex:- Chald. fol. 320., & Gur Arjeh /ol. 224. COl. I.e fin. ac not. in π n . loc. 145G rvjv DEüuTERONOMI.dp4 CAbP. XXVI. & v. 18. Feciſti dicere ⁶½7. üllum & fecit 68. dicere te] Non eſt iſtis † (verbis) teſtis in Scriptura, qui probet, 69. ac videtur mihi, quòd illud * (verbum RDd&) ſigni- ſicet tractionem & ſeparationem (ac ſi diceret: ) ſeparavi te 70. à Diis peregrinis, ut eſſet (chova) tibi in Deum atque is te ſibi ſegregavit 7. à populis terræ, ut eſſes ei populus peculiaris; inveni autem *? iſtis (verbis) teſtem (ſive probationem in S. Scriptura) quòd notent gloriam (ſve de corem vel exaltationem) veluti (habetur in illo loco:;) N i. e. ver bis exaltabunt ſe omnes, qui faciunt iniquitatem. 72. Eod. verſ. 1 8. Sicuti dixit tibi] (Nempé: in illo loco, ubi legitur:) & eritis mihi peculium. 73. Verſ. 19. &t uat ſis populus ſanézus] Sicuti (Deus) locutus eſt: & eri- tis mihi ſancti. 74. 5 7 . . —— do nullus in S. Scriptura locus occurrit, unde 67. Alii: feciſti ſpondere iplum, ſponſionem ſti. probatio deſumi poſſit, dicunt: ) 39 PR i. e, pulatus es ab illo, Hebr. ns, vulgò ex- onunt: extuliſti, cui explicationi & Para- hraſis Chaldaica conſentit, vide P. Pagii not. ibidem & Buxtorf. Diction. Hebr. verb. &, confer. num. ſeq, 6 8. & 69. S 63. Id elt: (juxtà quorundam explicationem:) effecit, ut promitteres & ſponderes, ſponſionem ipulatus eſt à te, Hebr. †èeâ confer. num. præced. 67. h. v. & num. ſeq. 70. & 7 1. it. not. in nan ne.h. loc. confer. & not ad librum Prec. Jud. part. I. p. 146. a. princ. & p. 150. a. n cxpnuan Un. lu pber⸗ 2. pag. 4 3. a. med. ac pag. 4 5. a. Neb ng hic habetur. ꝗòꝗòMG med. it. p. 56. a. fin. ubi exponitur, quod ome. ebr. PNæm) iſtud & ſequentia, usque ad: ſignificet: π½αιααοnn i. e, exaltationem & MS magnitudinem. to , † Hebr. = pX, bæc & ſequentia, usque ad: tDN W⁹ i. e. quòd notent glotiam, abſunt H 4 MSto I. tario ad tractat. Talmud. Chagi 69. Nempè: gatur. currit ſimile verbum in S. Scriptura, unde pro. 73. Sicuti Exod. c. 19. V. 5. batio deſumi poſſit, quid ſignificet, nam Rabbi- ni, quando probationem aliquam afferunt vel locum Scripturæ ad probandam ſententiam ſuam adducunt, dicere iolent: Jyrn; aſt quan- Jol. 1583 it. tract. Talm. Berachot, fol. 6. a. & Chagiga, fol. 3. a. it, Gittin, ſol. 57. b. * Hebr. Nw, in MSto 2. pro eo legitur: e i. e. quòd iſta, ſcil. duo verba. M 70. Hæec eſt expoſitio verbi: n& not. pan S1) h. loc. habetur. quid ſignificet, ſenſus eſt: non oc- OßMMl habetur, Nizzach. P-. 5 8. non eſt ei teſtis, ſicuti hic habetur, confer. Deu- ter. c. 32. V. 24, n. 13 6. & Buxtorf. Lex. Chalqd, Altaæ verterunt. 71. Hæc eſt explicatio verbi : PN ‚ſieut in not. “ an- N i. e. ſicuti dixit (P. v. 19.) abſunt ₰ 72. Prodt Pſalm. 94. V. 4. habetur, confer. & not. in Spon no, ubi locus ex Raſchi Commen- 8² „Jol. 3. alle- 3 74. Vide Levit. 4. 20. v. 26. conf. & D. Wagenl,. CAf. XXVII. t6t Vide inn D — W— QCnxXX. Etl.1. ſens, 1 ſordan⸗ altare in mont (nempè:) duo monte Hebal, Zeptuagintali od. v,9. Me ocublis tuis ae ienun hul liticæ) aſcende bal: ſacetdete —— n, Urenſus ſit: prout in ſtogiens (ls)p. Dom wdo', Mo ell impergtipi, ali ſet Puncanc lubetut, conle Kinſtz Deuter. delt,15. ſel ſn ae ſopri Aerptivohie MSto n prot Mem Cickioi 1. Mueſoſux e, 1 l orol 1. Connſet, ndri ur, vide abt,frine it Sanhe S 86 h 6 dil not, d dar echl. 1it, CAL.XNVI, — (verbis) teltis oNr)ign⸗ speregrinis, ut terre, welles ei bationen in d. luii (habeturin niquitatem. 72 )& eritis mihi cutun elt: Ke . ocus occurtit, unde utte N be, abetur, conet⸗Del⸗ Bundott Len Chald, berachot, fl 6,A iia, ſol. 75. Nro eo legiut: D tba. . , lt betur, TN ſeurin not, glentii Uaque 403 “ . inum uberdt,coner ne aser Ralchi Commen⸗ Chin ſ ile. habeturt . cOnt⸗0. Vegent⸗ NHà CAbP. XXVII. DEUTERONOMII. . 1459 CAP. XXVII. Erſ. I. Cuſtodiens omnia pratepta] (Verbum ) ſignificat tempus præ- ſens, 1. linguâ vernaculâ: gardant. * Verſ. 2. Et eriges tibi] In (flumine) Jordane (lapides) & dein auferes exinde alios (lapides) & ædificabitis ex eis altare in monte Hebal, poteris (itaque) dicere, quòd tres ſpecies lapidum fuerint, (nempè:) duodecim in Jordane & illorum loco (totidem) in Gilgal 2. ac totidem in monte Hebal, ſicuti habetur in tractatu Talmudico: Sota. 3. Verſ. 8. Declarando benè] Septuaginta linguis. 4. Verſ. 9. Attentèò] Explicatio facienda eſt juxtâ Targum ejus. 5. Eod. v. 9. Hodierno iſto die factus es in populum] Quotidiè ſint (præcepta Divina) in oculis tuis, ac ſi hoc ipſo die foœdus cum illo (Deo) pepigeris. 6. Verſ. 12. Adbene- dicendum populo] Sicuti habetur in tractatu Talmudico: Sota, 7. ſex tribus (Israe- liticæ) aſcenderunt in verticem montis Gerizim 8. ac ſex ſuprà verticem montis He- bal: ſacerdotes autem ac Levitæ, ut & arca (fœderis) erant infra in medio, 9. Le- vitæ verterunt facies ſuas versùs montem Gerizim & inceperunt benedictionem (hiſce XXX XXX XX 3 ver- 1. Ut ſenſus ſit: Pnin Di en W j. e. cu- AKogdiens (ſis) præceptum iſtud jugiter, uti in nor. D-R DW h. loc. exponitur, nec verbum iſtud: nd eſt Pv i. e. ſigniſicationem habens imperativi, alioquin litera “ in iſio verbo fuiſ- ſet punctanda per. Scheva, ſicuti in dictis notis habetur, confer- ſuprà Deuter. c. 9. v. 2 1. n. 19. & infrà Deuter. c. 3 I. V. 2 6. n. 2 8. vide & Ge- neſ. c. 1 5. V. 17. n. 7 8. ac Numer. c. 2 5. v. 17. n. 52. ac ſuprà Deuter. c. 2. v. 13. n, 3 6. X Sic exprimo hic or, Latine: cuſtodiens, in M Sto I. pro eo legitur Pa, mendosè; abeſt autem dictio iſta Gallica à MSto z. 2. Vide Joſuæ. c. 4. v. 20 gconfer. hie Jalkut Part. 1. Fol. 302. col. 1. med. .Confer. not. in pam ne h, loc. ubi etiam Sota fol. 33. 5. & fol. 3 5⁶ ad marginem allega- tur, vide & Gur Arjeh fol. 224. col. 1. fin, ac col. 2., princ. & D. Wagenleil. Sot. p. 747. G ſeqq. it. Sanhedrin, fol. 4 4. a. & Sevachim fol 54. b. & fol, 6 1I. 6, it. Avoda Sara, fol. 52. b. 4. Vide fuprà Deuter. c. 1. v. 5§. n. 42. & P. Fa- gii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. Selden. de 747. & 749. ac 75 6, confer. & Gur Arjeh fol. 224. Col. 2. princ. ac not. in ne nD, ubi Sota, fol,3 6. a. ad marginem allegatur, con- fer. & Sota, ſol. 32. a. & fol. 3 5. b. 5: In Targum habetur; Q'& i. e. auſculta, prout P. Fag ius ibidem vertit, à rad. æ i. e. atten- dit, auſcultavit, confer. not. ad librum Prec. Iud. part. I. p. 15 8.: a. fin. it. tract. Talm. Berachot, Jol. 1 5.b. & f. 16. a. & f. 6 3. b. 6. Cogfer. quæ ad cap. antec. 2 6. verſ. 16. n. 6 5⸗ Dotata ſunt, vid. & Gur Arjeh f. 224. col. 2. med. ac not, in Mπa d 5ÿ, loc. 7. De quo ſuprà verſ. 2. b. cap. ubi vide num. 3. & n. 4. confer. & not. in an h. loc. ubi dict. tractat. Talm. Sota f. 3 6. a. ad marginem allegatur, confer. & Jalkut. Part. 1. f. 302. col. 1: circà fin. 9. Vide bic D. Wagenſeil. Sot. pag. 762. n. 2. & p. 79 5. & ſqq.n. 1it. p. 79 7. confer, & Deuter c. 11. V. 26. n. 8 §. 1t. tract. Talrm. Sota, f. 3 7,.6. & f. 3 9.9.5. 9. Loci iſtius explicationem vide in Gur Arjeh 0o 224. col. 2, med. ac not. in ae r it. D. Wagenſ. loc. alleg. confer. & tractat. Talm. Schevuot, fol. 3 6. a. it. Sota, fol. 3 8a àa, 5. S& f, Synedr, l. 2,6. 9. n. 1: ac D. Wagenſeil. Sot. p, 42. 6. 1460 DEUTERONOMII. CAL. XXRVII. vVerbis:) benedictus ſit is, qui non facit ſculptile & fuſile &c. 10. atque tàm hi, quàm iſti (ſimùl) dicunt: amen! dein vertentes ſeſe direxerunt facies ſuas ad montem Hebal & inceperunt maledictionem, dicentes: m aledictus ſit is, qui facit ſculptile ac fuſile &c. I1. atque ſic per omnia, usque ad (illa verba:) maledictus, qui non implebit &ec. 12 Verſ. 16. Qui vilipend patrem ſuum] (Verbum ip hic ſign ficat-) Gi. e. contempfit, idem notans, (atque in illo loco:) P/) & vileſcat fra- ter tuus. 13. Verſ. 17. Qut movet terminum] (Vecbum O ſignificat eum,) qui retrò trahit illum (terminum) & terram (vicinĩ ſui) clàm ad ſe trahit, 14. eadem ſi. gnificatione, (qua accipitur in illo loco:) 1 8) id eſt: & averſum eſt retrò. 15. Verſ. 1 8. Qui errare facit cœcum] i. e. malum conſilium ſuppeditat. 16. Verſ. Qui aliquem coœcum reddit ſermone * eique 24. Qei clàm percuſſit proximum ſaum] De linguàâ maledica illa (Scriptura hic) loquitur, vidi in jeſod 17. R. Moſis Hadar-= ſchan: undecim 18. maledictiones hic ſu nt reſpectu undecim tribuum (Israẽlitica- rum;) reſpectu autem Simeonis non ſcripſit (hic Moſes:) maledictus ſit, quoniam non fuit in animo ejus (Moſis,) ut ei (Simeoni) benediceret, antequàm ipſe (Moſes) moreretur, quemadmodum ille cœteris tribubus benedixit, 19. noluit itaque (hic Moſes) maledicere ei. 20., Verſ. 26. Qui non praſtat] Hic ſummatim 21. com- plexa 10. Confer. quæ ſupra ad Deuter. c. 11. V. 2 6, n. 94. notata ſunt. 11. Prout verſu 1 5. & ſeqq h. cap. habetur, con fer. & D. Wagenſeil. Sot. pag: 659. & p. 662. 665. 685. 904. & ſeg. ac p. 89 3. it. Sota, fol. 32. a. 6& 33. 2. & 37. 9. it. Schevuot, f. 36. a. & Avoda ſara, f. 52. a. 12. Sicuti verſu ultimo b.cap. habetur, confer. & not. in on me h. loc. 13. Proht ſuprà Deuter. c. 25. V. 3. habetur. 14. Confer. quæ ſupra ad Deuter. c. 19. v. 14. n. 15. netata ſunt, vide & Gur Arjehf.224. col. 2. fin. 15. Sicuti Eſai. c. 59. V. 14. habetur. * Verbis, malè ſuadens, ſie iſtud: Ana hic inter- Ppr etor. 19. Confer. hic Gur Arjeh f. 224. col. 2: med, ac not. in pam inov b. loc. 19. Nam in benedictione Moſis, quæ infeâ Deu- teron. c. 3 3. habetur, nulla Simeonis fit men- tio, à nonnullis hæc redditur cauſa, quia Sime- on accenſitus fuit ſehuclæ Se poſleſſio ejus per I1. Chronic. c, 4. v. 24. prout Junius ac Tremel- lius ad Deuteron. dict. c. 3 3. v. 7. notârunt, i- geum ſentire videtur etiam Commentator noſter alleg. Deuter- c. 3 3. V. 7. vide not. n. 5 2. COh- fer. & P. Fagius ad Pataphr. Chald. c. 49, v. 7. & Deuteron. did, cap. 33⸗ v. 7. num. 52. & n. 53. 20. Senſus eſt: ſicuti Moſes ant mortem ſuam 16. Confer. Levit c. 19. V. 14. num. 6 1. & not. in pam h. loc. . . . 17. Hebr. Mi, e. fundamentum, ſicut inſcribi- zur liber R. Moſis Hadarichan, de quo confer. Numer. c. 19. v. 22. n. 55. & Numer. c. 32. V. 74. n. 2 1. & infià Deuter. c, 32. v. 24. D., 137. ubi Commentator noſter dicit, quòd R. Moſes Hadarſchan fuerit ex urbe Tholoſa, celebri Gal nolebat benedicere Simeoni; ita etiam eidem noluit maledicere. 21. Confer. epiſtol. ad Galat. c. 3. vetſ. 10. & R. llaac. Munimen Fid. apud D. Wagenſ. p. 146. & Nizzach, apud eundem pag 56. vide & D. Maji Theol. Jud. Loc. 1I 30 §. 5 P. 211I. it. tract. Talm. Schevuot, fol. 36. a. liæ oppido, oriundus. tribum Jehudæ diffuſa fuit, Joſu. c. 19. v. 1. 8S CAl. XNVIII. —.— Plen elt (Serſf cectationem Eil. jument ger zetn Rabbini noltri id eſt: Civites guæ ſunt pette erpoſitio oei Colatur, f. B. dam, quæ tem G bepedictuu4 ſoit)ingrelli die icere ſolen Maled,dionen loco:)epta nonduni 12. Vel: median 1. dife: eicit, RKINznhc 1. h Taroum et gepesorium t . Vide, qur a nokata unt, Wo hie tehhi Denteton dic Fang. l n Confer. otn & Bapa dan berachot, 5. ). Naldtieſt: v⸗ 1 de e Nnumni ſeg 5. Licllſeillun um rered P Conker hi⸗ . Duniiae Iiene CArII. — e amhi gim Amontem Hebal leulpelle folle gvinonimplebit 0 hieſign hcat)) N wilelen ſta⸗ nicat eum,) i i 14, eadem ſi. um etttend. 1, letmone? eigoe jrorinan ſu R. Moſs Hadet- buumklaraelitica⸗ us ſit, gvoniam aim iple Moler) nolit itaque hie matim 21, coim. Plert —.— bßn . 1, meg, loe⸗ Nolie, gue intti Deu⸗ Al Simeonis ſt wein tur caula. gir ine⸗ z poleſlo gli per t, ſola, . 19, 1. & ut ſurüos liene,⸗ ,73, N 2 holaunh⸗ nCommentatot volter „ ie not, . 51adn⸗ pr. (hald, e 49, V/ 133,77, uum ſii⸗ hles ante mholten lum lebiz in etim em gem pog.) 13,5 6,4 CAP. XXVIII. DEUTERONOMII. plexa eſt (Scriptura) omnem omninèò legem camque receperunt in ſe (Israelitæ) per execrationem & jusjurandum. 22. CAP. X XVIII. Erſ. 4. Feætus boum tuorum] (Dictio hic ſignificat) fœtus boum, quos jumentum ex viſceribus ſuis NAν. i. e. emittit. 1. Eod. verſ. 4. Gre- ges pecudum tuarum] (Facienda hic eſt interpretatio) juxtà Targum ejus; z. Rabbini noſtri dicunt: cur appellatur nomen eorum Rν quoniam AH 1461 id eſt: divites faciunt dominos ſuos 3. eosque roborant, ſicuti —.α PDEE iſtæ, quæ ſunt petræ robuſtæ, 4. Verl. 5. Benedictus * corbis taus] i. e, Fructus tui; alia expoſitio (vocis 85, nempè, quòd ſignificet) rem humidam, quæ in caniſtris per- colatur. y. Eod. verſ. 5. Et mactra tua] (Dictio Nν hic ſignificat) rem ari- dam, quæ remanet in vaſe nec perfluit. 6. Verſ. 6. Benedictus eru, dum ingredieris & benedictus, dum egredieri] Ut egreſſus tuus ex hoc mundo ſit ſine peccato, ſicuti (fuit) ingreſſus tuus in mundum, 7. Verſ 7. Et per ſeptem vias fugient à facie tua] Sic facere ſolentilli, qui perterriti ſunt, ut fugiant diſperſi quaqua versuùm. 8. Verſ. 20. Maledictionem] (Yox N bic notat) defectum, 9. veluti (accipitur in illo loco:) lepra ANi. e. diminuens, 10. Eod. verſ. 2 0. Conturbationem] (Vox ApD ſignificat Chaldaice) O) id eſt: ſtrepitum, ſonum ſcil. terrefacientem. Verſ. F. 224. col. 3. prine. ac not. in -pan nνh. 22. Vel?: mediante execratione & jurejurando. 1. Sive: ejicit, Confer. quæ ſuprä ad Deuter. c. 7. „. 1 3. n. 3 1I. notata ſunt. 2. In Targum etiam exponitur: J3y y i. e greges ovium tuarum, prout P. FPagius ibi vertit. 3. Vide, quæ ad Deuter. c. 7. Verſ. 1 3. hum. 34‧ † notata ſunt. 4 Puto hic reſpici ad Geneſ. c. 14. verſ. 5. confer. Deuteron. dict. c. 7. V. 13. n. 33. & Gur Arjeh F. 224. Col. 2. fin. Confer. hic tract. Talm. Bava mezia, f. 107. a. 6. & Bava batra, fol. 89., a it. Taanit, . 8. b. & Berac hot, f. 7. a. & f. 56. a. b. 7. Velauti eſt: vDrD WWi.e. vinum & muſtum, ſic in not. pan e . loc. exponitur confer. num. ſeq. 6. 6, Sicuti perfluunt vinum & muſium, de quibus num. præced. 5. Hh. verſ. Gg. Confer. hic P. Fagius ad Paraphr. Chald. ut & Junii ac Tremellii not. p, loc. vide & Gur Arjeh loc. ubi tractat. Talm. Bava mezia f. 107: a. ad marginem allegatur, confer. & Bava mezia; fol. 42. a. 5. & Megilla, fol. 16. 5, & Sora, . 17. a it. Taanit, Tol. 2. a. & fol. 9. a. & Chagiga, F 12. b. 38. Loci iſtius explicationem vide in not. ar no h. loc. confer. & tract. Talm. Kidduichin, fol. 2. b. it. Menachot, fol. 3 5.6. & Cholin, fol. 89. a. & Bava batra, fol. 25. b. & fol. 89. a. 9. Sea: penuriam, ſic quoque vox iſta ddn in Buxtort. Diction. Hebr. exponitur, defectus ſeu deminutio, confer, hie tract. Talm. Bava batra, Hoi. 89. a. & Taanit, Fol. 3. 5. & fol. 9. b. it⸗ Megilla, fol. 25. 5. 10. Sic juxtà mentem Commentatoris noſitri hie vertete volui, quod Levit: c. 13. V. 5§ 1. habetur, ubi vide n. &0. alii aliter tranftulerunt, Com- mentatoris noſtri expoſitioni accedit etiam Tar- gum Onkeloſi h. loc. 1462 DEUTERONOMII. CAbP. XXVIII. Verl. 22. Tumore] Ut caro ejus infletur & tumeſcat. 11. Eod. verſ. 22. Febriar- dente] (Dictio NR “) ſignificat (idem, atque in illo loco:) nam ignis 1α1 i. e. accenlſus eſt in furore meo, 12. eſtque is ardor ægrotantium, malvoy, 13. linguâ vernaculàâ, qui eſt valdè ardens. 14. Eod. verfſ. 22. Febre adurente] (Dictio np ſignificar) majorem ardorem, quàm qui eſt in 11 p; ¹5. ſunt autem iſtæ ſpecies morborum. Eod. verſ. 2 2. Et inflammatione] (Vox ſignificat) morbum, qui inflammat illum (ægrotum ſcil.) in corpore, ut ſemper ſitiat aquam, * linguâ vernaculâà: aiſtardement; 16. notat (autem dictio: Mν idem, atque in illo loco:) & os meum i. e. exarſit præ ſiccitate, 17. item (in illo loco:) O id eſt: exardeſcit 18. follis igne. Eod. verſ. 2 2. Uredine & auruge] (Dictiones iſtæ: P ſignificant) plagas frugum, quæ in ageis exiſtunt, “" i. e. uredo ſegetum (effcitur) ventò orientali, haslé, 19. linguâà vernaculâ; aſt ) eſt ariditas, ubi facies frugum palleſcunt & in rubiginem vertuntur, linguâ vernacu- làâ: chaume. ²0. Eod. v. 22. Donec pereas] Targum (habet:) 12) i. e. donec pereas, ac ſi diceret: donec intereas, ut per teipſum conſumaris. 21. Verſ. 2 3. K⸗ erunt cæli tui, qui ſupra te ſunt, ænei] Maledictiones iſtas Moſes per ſemetipſum dixit; 2:, aſt illas, quæ in monte Sinai (dictæ fuerunt,) ipſe ex ore Sancti illius Benedicti rotulit juxtà ſenſum eorum literalem; ſic autem ibi dicitur: ſi verò mihi non au- ſcultaveritis 23. & ſi ambulaveritis mecum temerè; 24. hic autem ipſe (Moſes) di- cit: — 11. Alii norw exponunt: tabem, phtiſin, confer. Levit c. 26,/ v. 16. num. 54. & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2369. 11. Sicuti infrà Deuteron. c. 32. V. 2 2- habetur. 7 . N 7⸗ 13. Sie reddo hic Rrn vel n praut in Bibliis . . R Buxrorf. habetur; in MSto 1 legitur: R, in MSto 2.penitus omittitur, ſed mendoſa videtur dictio iſta. 14. Confer. quæ ad Levit. 6. 2 6. Vv. 16. n. 69: no- tata ſunt. 15, De quo morbo paulò antè hoc verſu 22. di- Kum eſt. X Hæc verba: ut ſemper ſitiat aquam, abſunt MSto I. . „ . . 16. Sic reddo hic paneee, abeſt vox iſta Gallica hic ab utroque ste eamque mendoſam puto⸗, confer. not. ad Hiob. c. 30 v. 30. Sign. * 17. Proht Jobi dict. c. 30. v. 30. habetur. 19. Alii vertunt: exareſcit, quod Jerem, c. 6. v. 29. habetur. = . 1.: i ita 19. Sic exptimo hic: "ovX, ſive: N7 nam it legendum puto pro: v prout hic habetur, Gallica enim dictio: haslé vel halé notat adu= ſtum 4 Sole, confer. Geneſ. cap. 41. verſ. 6s Sign. " & n. 6, in MSto 1, legitur: Mv ſed legendum videtur: w&, abeſt autem Gal- lica iſta dictio à MSto z. . 20. Sic exprimo &o, quod hic habetur, confer. Gur Arjeh fol. 224. col. 3. med. & not. ad 1. Reg. c. 8. v. 37. num. 24. in MSto I. legitur: , mendosè, ut puto; abeſt autem à MSroz. 21. Vide etiam hic Gur Arieh fol. 224. col. 3. med. ac not. in nofi ne k. loc. 22, Nempè: non ex ore Dei, confer. & Gur Ar- jehb fol. 224. COl. 3. med, ac not, in a h loc. 13. Proht Levit. c. 26, v. 19: habetur, idque nu- mero plurali ibidem dicitur, Confer: infrà n. 29.. y. 24. Sicuti Levit. dict, c. 2 6. V. 2I. habetur. CAN. WVI. werrrrrrr. . cit: voci Domin cutiet Dominus Litliggenume dicionern iſtamn (olos veltros ( (cali velkriſint 4 30; 1s terra aut ſed hic ille Mo⸗ ſint eludantes, lecitas, Perditi ſicuti nectettun Uim, Aando il don pkoleret fin Niam lerre tueſ. Pluriam pluria dandum pulrere Aerbach ſechinin (erba ita) iutu lylummotionem omnes, qui audi ladeis) erenit. ce;) humidumit rr — -- 1 . a ſuptz v, 14. 10. dic Eſa 11, 9, 37. Hond verſut⸗ tata ſunt, 19. dam hie chei At. nowerd ſnge ſec diciur gum Auſcultareiis, 13.aderl ih not,in 30. ulli epit d Hh N r : r 3 mitt drſn A. Mrll. — 22. Rbrigy. ie. lingui ne)] (Dictio Unt autemniſtæ boniſen) tſiiataguam, ſitem, atque loloco) . e) (Didiones DWie. li; aſ ngué yernacu⸗ 15 Wie. 1. Vetla3. K veiiplumdmit llias Benegicki mihi non al- ſe (Moſes) d- Il: — prout bic habetut, el hale notet 20l⸗ 13 erl, 1 p. 4I, ſe⸗ 4 legitur: Wn; ,ddel zueſn Gal⸗ ſehabetur, coner. M5to leitur: Aautem 2 181:, kal. 214 col . loe. L Lonlet.6ll t. nor n N e Rabetut iagbenn⸗ 4, Coblen hi b⸗ „1l, habeinn CAbP. XXVIII. DEuTERONOMII. 1463 cit: voci Domini, Dei tui &c. 25, item: immittet tibi Dominus &c - cutiet Dominus & c. 27. leviotes fecit Moſes maledictiones ſuas 2 damilla ai⸗ xit linguà (numeri) ſingularis, ¹9. prætereà etiam ita leviorem Ecit (Moſes an le. dictionem iſtam, (quæ hic habetur, )nam in ſuperioribus (maledictionibus Wi⸗ e- coælos veſtros (dabo) tanquam ferrum & terfam veſtram, tanquam æs Dens lete cœæli veſtri ſint deſudantes, ſicuti nec ferrum * ſudat ac proptereà erit ſickit ne cil. do; ** terra autem ſudabit, ſicuti æs ſudat eaque (terra) putreſcere aciet fuctus ſnoss ſed hic ille (Moſes) dicit: cœli tui (erunt) ænei & terra tua ferrea, ita, ut c * u0s; ſint deſudantes, quamvis illi non demittant pluviam; nihilominus meh i futuri ſiccitas, perditionem (omnimodam efficiens) in mundo; terra autem non Linc. ſin ſicuti nec ferrum ſudat nec fruus putreſcent; eſt tamen nihilominus iſta mal W tàm, quando illa (terra) erit ſicuti æs, quàm quando erit, ſicut ferrum, (ac 161 e non proferet fructus. ſic quoque cœli non demittent pluviam. 31 van proinde) viam terræ tuæ ¶Aabit Deus) pulverem & einerem] Ventus ( ſve turba . 24. Plu- pluviam, pluvia quidem deſcendet, ſed non quantà opus eſt, nec illa –W Bad dandum pulverem, ſed ventus ſuperveniet 32. & pulverem ecitabie, Aetetad ſe⸗ herbam ſeminum, quæ (facta) ſunt humida ex aqua eisque adhærebit pulvis fietque herba iſta) lutum . 6 de 1qua areleere Rarctemine) ac putredinem eis cauſatur. Verſ. 2 5. .e. In terrorem me 3 n em & tremorem, ita, ut ſeſe commoveant propter te omnes, qui audiunt plagas tua . . nmor udei⸗) lenit V 5 uas ac dicant: væ nobis! evenit nobis * idem, quod iſtis venit. Verſ. 27. Ulcere Feyptiorum] Quod valdè malum erat, (videli- cèt) humidum intùs & ſiccum foris, ſicuti habetur in (tracta ice „ſicur tu Talmudico:) Becho- rot. 33. Eod. verſ. 27. Pſora] (Dictio 20 ſignificat) Te ninuidum n 25. lta lupra h. cap. hab . Ita luprà v. 1 5. h. cap. habetur. abſunt in Hebiæo à ſube⸗ ο à MSto z. 26. Ne verſu 1. h. cap. habetur. 31. Confer. bic Gur Arjeh fol. 224. col. 3 fin. & 27. Proùt gerlu præced. 22. h. cap. habetur. 001 4. princ. item not. in rb lore [26. Vide, quæ ad Levit. e,26. v. 19. n. 87. no. † Hebr. ", abeſt vox iſta à MSto 1. ſed malè & med. not. 301. 19. Duam hic dicitur: immittet tibi, percutiet te fer. Buxt. Lexic, Chald. fol. 66 5 tata ſunt. deſeribentis . 4 per deſcribentis incuriam vel ignorantiam, con- c. n W 1½ 1 . . , ere ſingulari z aſt Levit. e. 26. v. 19. & 32. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 224. col . e⸗ icitur num ero plurali ſi vos mihi non] med. ac not. in on new, ubi i 4 0l. 4. au en aeri ſi mnbuaretitis &c. confer. n. Taanit fol, 3. 5. ad marginem alle ein⸗ Talm., 2 3. H. verſ. it⸗ 3 ⸗ T. nst. in ran Eurgieh bl. 224. col. 3. fin, ac 1½ Hebr. iy da, in utroque Moste additz parti- . culà negativâ ſic legitur: hy dend dhd i. e 30. Sicuti Levit. dict. e. 26. V. 19. habetur. 9 4 ne eveniat nobis, eonfer- quæ ad Numer. c. 5. V. * Hebr. Man Pde 13 : PV de n hse & ſeduenti 2, usque 21, n. 87. notata ſunt. mittant Scc dblamtt hie à Moto . n illi rek de- 33. Hebr. aaa, eſt is liber quartus partis ſive ec. à MSto I. minus rectè. Sectionis quintæ operis ici * Vetba iſta? ac proptereà erit ſiccitas in mundo, peris Talmuditi, tractans de jure LXyy yyy yV 1464 DEUITERONOMII. CAbP. XXVIII. verſ. 27. Prurigine (Vox O notat) ulcus ſiccum, ſicuti eſt O i. e. teſta. 34. Verſ. 2 8. Et ſtupore cordis] Occluſione (ſive obduratione) cordis, linguâ vernaculâ: eſtourdiſſon. 35⁵. Verfſ. 29. Ospreſſus calumnia] In omnibus operibus tuis erit con- tentio. 36. Verſ. 30. Cubabit cum ea] (Verbum a ) ſignificat: ai. e. concubinam; Scriptura autem uſa eſt cognomine honeſto 37. ac (pro verbo 5522 uſurpavit:) 55w id eſt: cubabit cum ea 38. eſtque illud correctio ſcribarum. 39. Eod. verſ. 30. Communem facies eam] (Nempè:) annô quartô, ut comedas fructum ejus. 40. Verſ. 32. Conſumentur ad eos] i. e. Expectabunt eos, ut revertantur; ſed illi non redibunt, omnis expectatio, quæ non venit, vocatur ——. E i. e. conſumptio oculorum. 41. Verſ. 37. In ſtuporem] (Dtctio Rpu, quæ hic habetur, ſignificat linguàâ Gallicà: )eſtourdiſſon, 42. quisquis te viderit, propter te obſtupeſcet. Eod. verſ. 37. In parabolam] Quando plaga mala eveniet alicui, dicent (homines:) iſtud ſimile eſt plagæ iſti N. Eod. verſ. 37. Et in dicterium] (Vox 3050) ſigni ficat (hic idem, atque in illo loco:) — i. e. & acues ea 43. (ut hujus loci ſenſus ſit:) loquentur de te (homines) atque ſic eſt Targum ejus: .) 44. quod notat narrationem & fabulam. Verſ. 3 8. Abſu- met illud] (Verbum: 5O hic ſignificat:) 5 5) i. e. abſumet illud atque de hoc (verbo ) fluxit nomen 8 i. e. bruchus, quia omnia i, e. con- ſumit. 45˙. Verſ. 40. Quia (olivas) dejiciet] (Verbum W) hic notat:) w. i s. ecu- jure primogenitorum in animalibus &c: lo- cus autem, ad quem hie reſpicitur, habetur in Bechorot, fol. 4 1. a. uti in a Me ad mar- ginem allegatur. „ „ 34. Confer. quæ ad Levit. c. 2 I. v. 20. n. 64. no- tata ſunt, it. tract. Talm. Bechorct, ol. 41. a. 3 5. Sic reddo hic PeYr“ÜHιe, confer. inf4 v. 3 7· b. cap. n. 42. & Geneſ. c. 1. v. 2. num. 43. it. trad. Talmud. Megilla, fol. 24. ö5. 36. Sive: rixa, jurgium, ſemper homines tecum jurgabuntur, nunquam ſine lite & vexatione eris, confer, not. in nτ ν h. loc. 37. Seu: appellatione honeſtà, Hebr. mavh n. i. e. cognominavit illam rem in laudem, confer. hic Gur Arjeb fol. 224. col. 4. med. ut & ea, quæ ad Geneſ. e. 17. v. 22. n. 60. notata ſunt. it. not. ad Eſai. g. 36. V. 12. num. 2 1. & tract. Talm. Megilla, fol. 2 5. 6. . 3 8. Tanquam cum concubina, idque in laudem dicitur, ut ſenſus Gt, rN N. v r meb, dN i. e. quòd non dormiet cum ea, tanquam cum ſcortoyj ſed quòd illam ſibi accipiet pellicem ſeu concubi- nam, ſic in not. dom h. loc. exponitur- 39. Hebr. Db in, de hac aptatione ſive correctione ſeribarum vide inter alios Buxtorf. Lex. Chald. fol. 2630. & ſequ. conſer. & tract. Talm. ,Megilla, fol. 2 5.6. ſicuti in pon ne ad marginem allegatur, it. Petr. Galatin, de Ar- can. Cath. Verit. I. I. c. 8. 40. Nempè: vineæ, confer. ſuptà Deuter. c. 20, vV. 6. n. 2 1. 41. Confer. quæ ad Levit. c. 26. v. 16. n. 57. & infrà ad v. 6 5. h. cap. n. 73. notata ſunt, it. not. ad Pialm. 69. v. 4. n. 5, ut & tract. Talm. Be- rachot, ſol. 56. a & Jevammot, fol. 63. b. 42. Vide, quæ ſuprà ad verſ. 2 8. b. cap. num. 3 5. notata ſuni. 43. Vel: ſæpè repetes & inculcabis ea, uti ſuprà Deuter. c. 6. v. 7. habetur. 44. Id eſt: & in fabulam, ſicuti P. Fagius in verſi- one ſua Paraphraſis Chaldaicæ tranftulit, 4 5* Loci iſtius explicationem vide in not. 8* 1. a CAL. XXVII. — cecutlet 46, ſt z.e. & gejecerit luc habetur,hu igelt: paupeter Paupetebit. ſte. 48. Bod, habetur, ita) ut ellet, * ſctibend ſonißcet 5 (Moler) ſeriber dantien ie.. lat 4qtila ie, res erunt egie ve Mie ejus ſie quoqve Preterisillud, entendre, 51, ——— h, ſoc, eor 1 6,8& Beracho 7, 4. 1* 4 6½. A tadice o⸗ . 1J.V. 12. n 60, 11. 1t. Ralchino⸗ D. Magenl So, . V. ſ.n 10,.i. 3 a à ern , 4). Jomi Deutere ”M (l. Qux nonen Wnifiegt. tinnite merd ſimul Wedi e, ſor N n Daralonn , 1, dolki lractat ge Aaetgſeihenti üile Et Alin 49. Vigelickt Chirek ſob din Owon Rdo, Mhie eofen. hie legitur⸗ (AI.XXVI. —— e. tella. zu, Pui vernaruli. us is erit con. feat. .e. de (pro vetrbo illud conei ) annd quand e. Expecabunt nrenit vocatut poren] (Dibio 42, qguisdais te andoplagamala verl 37. n DROi. e es) agad it eſt Verl. 38. M⸗ et ilud ngue de hy ie con⸗ ota:) Wie. — decu. — ellicemn ſen (oneubi⸗ 8b heloc⸗ exponitun⸗ ge hac apte lione iye jnteralios Hurlorf,. ſeda. (Onlet. Altact, ſcanin Or Ne Detr Galatin, de Al ſupiu Deutet d10, 6. 16, V.16, ſi⸗ &* 4 13,nOtat, ſunl,it n0t. 18 mn Tant Be. rot fol, 6,„ 4 ngd num 3ſ⸗ õ lapti dr. Veuti b. Heiusin aſi deicetrenſtult de ia not. 6 nen ſieinn N CAP. XXVIII. DEUTERONOG MII. 1465 decutlet 46. fructus ſuos, ſignificatione eadem, (quæ habetur in illo loco:) W i. e. & dejecerit ferrum. 47. Verſ. 42. Conſumet locuſta] (Verbum OG)), quod hic habetur, hunc habet ſenſum, nempè:) faciet locuſta illum (fructum terræ) id eſt: pauperem (ſive deſtitutum/ fructu, (enim hic ſignificat:) ‚i. e. de- pauperabit. Eod. verſ. 42. Locuſta] (Vox )u) ſignificat certam) ſpeciem locu- ſtæ. 48. Eod. verſ. 42. Depauperabit] Non poterit exponi σ½ (quod verbum hic habetur, ita) ut ſignificet i. e, poſſeſſionem (ſive hæreditatem,) nam ſi ita eſſet, * ſcribendum fuiſſet: O' vel νο; 49. non etiam (poterit exponi) quod ſignificet R ο11 i. e. expulſionem & ejectionem, nam ſi ita eſſet, debuiſſet ipſe (Moſes) ſcribere: O' i, e. expellet. 50. Verſ. 47. Propter rerum omnium abun- dantiam] i. e. Dum tibi adhùc erat omnium rerum copia. 51. Verſ 49. Sicuti vo- lat aquila] i. e. Celeriter & per modum proſperitatis, (prout ſoriptum eſt:) & cele- res erunt equi ejus. 5². Eod, verf. 49. Non intelliges linguam ejus] (Verba iſta: DON & hic ponuntur pro:) εσ¹,.e. non cognoſces (ſive intelliges)linguam ejus, ſic quoque (accipitur in illo loco:) ?D i. e. intelliges ſomnium, ut inter- preteris illud, 53. ſic etiam (in illo loco;) quia ?OPMWi. e. intelligebat joſeph, 54. entendre. 55. Verlſ. 52. Donec corruerint mœnia tua] (Verbum N hic) notat Vyy VYVVYYV 2. pe h. loc. conter. & tiact. Talm. Joma, fol. 52. 6. & Berachot, fol. 56. a. it. Sanhedrin, fol 7. ⸗ 12. it. Raſchi not. ad Ruth. c. 2. v. 16. n. 14. ac 56. a. & Beza, fol. 3 5. h. 47. Sicuti Deuteron. c. 19. v. 5. habetur, conter, & not. in Ma mow h. loe. 4 ⁸. Qr NP h.. loc. exponitur, confer. not. ad I: dolſi tractat. de Locuſt. buiſſet & e. abſunt in Hebræo à MSto 2. Chirek ſub primà (litera) od, prout in not. αναChic legitur: “ i., e., hæres factus eſt. 4 6. A radice a, de quo verbo vide Geneſ. cap. 1 8. V. 12. n. 60, & ſuprà Deuter. c. 22. Ve. 5. n. D. Wagenl. Sot. p. 742. n. 2, vide & Exod. c. 3. V. §. n. 10. ir. tractat. Talm. Berachot, fol. uæ nomen traxit à 772, quod inter alia ſi- gnificat: tinnire, quoniam locuſtæ magno nu- mero ſimul venire ſolent & quidem 7a Rn) i. e. ſonitu atque ſirepitu, prout in not. Paralipom. c. 1 3. v. 8. n. 17. & Dn. Hiob. Lu- Hæec & ſequentia ,usque ad: nam ſi ita eſſet, de- . . O. . . 3 49. Videlicèt: Ar TDN n Pin i. e. cum pD-eN h. loc. habetur, in MSto r. pIO 50. Ecgò ſecundum Commenratoris noſtri expo- ſitionem, verbum iſtud: explicandum e- rit, quòd ſignificet: depauperabit, pauperem faciet, confer. hic tract. Talm. Bava kama, fol 116. 5 8 5I. Nam litera Mem, quæ ab initio voeis arpe habetur, eſt à WM i. e. loco Beth, perinde, ac ſi ſeriptum eſſet: alen i. e. in omnium rerum abundantia, ſic in not. "pon r Du= h. loc. expo- nitur, confer. hic tract. Talm. Erachin, fol. I1. 3. b. & Berachot, le 56. a. ””“ §2. Jnenadmlum Habac. g. I. v. 9. habetur, confer. nor. in ant Mn h. loc. it. tract. Talan. Succa, fol. 5 1. b. & Bava kama, fol. 116, 5. 53. Sicuti Geneſ. c. 41. v. 15. habetur, ubi vide not. n. 22. 54. Vide Geneſ. cap. 42. V. 2 3. confer, & not, in pa n h. loc. N 55. Bebr. bpi&, prout in utroque MSto hic le- gitur, ſic linguâ Gallica hie Commentator no-⸗ ſter exponit Hebr. ynu, eodem modo, quoi- pſe etiam ad Geneſ. g. 4 1. V. 1 5. expoſuit, ubi vi- de nOt. n. 2 3³⁸ . 4 » 1466 DEUuTERONOMII. CAP. XXVIII „ i. e. ſubjugationem & ſubactionem. 56. Verſ. 53. Et comedes carnem filio- yum tuorum in obfidione] Quoniam ſtia, (nempè:) preſſura famis. 57. miſericors & tener animo ergà liberos ſuos. (hoſtes) obſidebunt urbem atque ibi erit angu- Verſ. 54. Qui tener (eri,) in te] i. e. (Qui erit) Eod. v. 54, Ejus otulus malignus erit] Ergà illos (liberos ſuos;) ut abſcondat oculum ſuum ab eis, ne det uni ex illis (aliquid) de earne fratrum ſuorum, quod comedat. 58. reliquit] (Superſtites) ex illis (liberis,) quos ipſe mactaverat ad cibum ſu- nvidus, ne det eis (aliquid) de carne eo-= ſaos, quos um, ergà iſtos erit oculus ejus malignus & i Eod. verſ. 54. Et erga reliquos filios rum, 59. qui mactati ſunt. Verſ. 56. Oculum habebit malignum ergaà virum ſuum chariſimum & ergà filium ſiliam que ſuam] (Nempéè ergaà liberos) adultos. Verſ. 57. Et ergà parvulos] (Dictio hbic ſignificat:) liberos parvos, poſtquàm illa comedit unum nes erit oculus ejus (fominæ) invidus, ne det eis, quos illa ſecùm habet, (aliquid) de carne. Dominus plagas tuas] i. e. Sejunctas & ſeparatas 61. à coœteris plagis. 60, ergà iſtios om- (ex liberis ſuis,) Verſ. 59. Et mirabiles faciet Eod. verſ. 59. Et veras] Ut caſtigent te, quò in effectum deducant id, ad quod illæ (plagæ à Deo) erant miſſæ. * Verſ. 60. (Verbum Dyp) ſignificat Quas timuiſti) (Nempè: plagas mirabiles, quæ veniebant ſuper Egyptios, ipſi bi evenirent, (id, quod exinde) cognoſces, quoniam ita obediveris &c. omnem morbum, quem impoſui Ægyptiis, non incutitur alicui metus, niſi ex illa re, quam iple timet. —Py i. e. inductionem. 63. plagas, dum Iſraêlitæ videbant timebant illas, ne iſtæ etiam ſi- ſcriptum eſt: ſi obediendo Verſ. 61I. Inducet illas] Verſ. 62. Et rema- manebitis pauci numero &c.] Pauci pro multis. 64. Verl. 63. Sic latos faciet Domi- nus] — Confer. hic Gur Arjeh fol. 224. cOl. 4. fin. & 5 6. it, Bava kamazfol- 116. not. in om h, loc. b. 57. Vide etiam hic Gur Arich fol. 225. col. 1. princ. ac not. in Po S g. loc. it. tract, I alm. Jevammot, fol. 103. ůà. . 58. Loci iſtius expoſitionem vide in pan ne h. loc. 59. Nempè: fratrum fuorum, Hebr. N., ſic in notis Raſchianis editionis af ., hic additum reperitur poſt vocem Wan ie e. de car- ne. 60%. Sicuti etiam juxtà mentem Commentatoris noſiri in ipſo textu ſacro hic tranſtuli; alii ver- terunt: ſecundinam, Vulgata: illuviem ſecun- dinarum, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. it. not. ad 1. Samuel. c. I. v, 17⸗nuth, 27, confer, & tract. Talm, Jevammot, ſol. 103. a: 67. Confer. quæ de verbo: Nα quod etiam hic habetur, notata ſunt ad Exod. c. 8. V. 18. n. 30. & ad Exod. c. I1. v. 7. n. 22. confer. & tract. Talm. Schabbat, fol. 13 8. 5. & Maccot, ſol. 13. b. & fol. 2 3. a. it. Temurah, ol. 3.5. * Confer. hietract. Talm. 62. Sicuti Exod. c. 15. v. 26. habetur, confer. not. in nan nDWh. loc. it. tract. Talm. Gittin, Jol. 5 8. 2. . 63. Sive: impoſitionem, na m litera Mem in iſta verbo eſt vw Ni, e. Mem ſervile, ſic in not. Da . loc. confer. & Gur Ar- jeh fol. 22 5. col. 1. princ. 64. Hebr. Sa ſcilicèt N i. e. priori= bus, vel: qui anteà erant, conſer. hic Gur Arjeh JFol. 22 5. c0l. 1. princ, as not, in ν. loc⸗ non imponam tibi, 62. Avoda Sara, fol. 55·32. eeru. —— V u] Inimicos ve (Verdum 1.) iloloco:) domun du aleni ( lorum cultum (⸗a culis dololatricis cant:) h.) N qle hæc eſt d. dum ic etiam)] yeluti (n illis loe ſ, iem: aucdient Wie cont Eipecabisſalute incertitudinem, li.) foritän mon⸗ nunt iſtud de eo, Ver credes dite tt . — (. Comwentztor tionem geſumpſit Hiphil, quoriam b ſih ppyit erß 22 c01, 1, prine, ter.t. 26. F. 14. 0, h boe, ubi nack matginem ellegat 302,0l 4½ mec i⸗ 66, Kiemni Drorerb, 6,. Hebe, & not, A Eræ 1, 7. In Talgum loe Alervies ddi popn gur luprs ad Deu nata ſun, rice & & not. dſereme RN not, ad Hann Chald. ſol 440, Cih. 69, Mod Elti . 2 irachet Talmud 0. Vel expavit B Kocd N nis A. MVII — carnen fi. bi erit angu. (Li erit) nalgtueri’ illis Aid) religtun flit d cibum ſu⸗ dge catheé eo⸗ irun ſuum 08. Verl. 57. ergl ihosom. AA libenis iis)) nialihi faiir . Eod. verſ. e(lagriDes) geſite videbant e illæ etiamn i. ſobediendo onatn bbi, 62. , dhuet ila ) 162. Et fen- tot faciet Dimi⸗ ℳ 5 guod etiam Die e g. N 1d, m z. 4 conken ttich. Mietot ſol 1½ dl. P. 4 ann fol 55,1. nabetul, colle ad Talmn Citin, ſtera Meminil i⸗ ee conkel ul eNNie⸗ Rn⸗ unſt kinc⸗ Unia Mem ſenle, 35 CAP. XXVIII. DEUTERONOMII. 1467 nus] Inimicos veſtros 65. ſuper vos, ut diſperdat &ůc. Eod. verſ. 63. Et evellemini] (Verbum FOo) ſignificat exſtirpationem (ſve evulſionem,) ſic quoque (accipitur in illo loco:) domum ſuperborum Odi. e. evellet Dominus. 66. Verſ. 64. Et ſervies ibi diis alieni] (Explicatio hic facien da eſt) juxtà Targum ejus, 67. non ipſum ido- lorum cultum (peragent Israëlitæ,) ſed ſolvent tributum & capitationes 68. ſacrifi⸗ culis idololatricis. Verſ. 6 5. Non requieſies] (Verba iſta: dee hic ſigniſi- cant:) H0 & j. e. non quieſces, ſicuti (verbum α Mπ ccipitur in illo loco:) at- que hæc eſt vαú11i. e. requies. 69. Eod. verſ. 6 5. Cor trepidum] Cor pavi- dum, (ſic etiam) juxtà Targum ejus: W◻ i. e. pavidum (dictio: 12 )hic accipitur) veluti (in illis locis:) ſepulchrum infernè H1 i. e. pavidum factum eſt 70. tuàâ cau- ſa, item: audient populi, M ) i. e. contremiſcent, 7, item: fundamenta ccœli RA i. e. contremiſcent. 72. Eod. verſ. 65. Ee conſumptionem oculorum] i. e. Espectabis ſalntem, nec illa veniet. 73. Verſ. 66. Vitatua erit ſuſpenſa tibi Propter incertitudinem, ** omne incertum (ſive dubium vocatur †) ſuſpenſum, (dicent il- li:) forſitàn moriar hodiè gladiéò, qui veniet ſuper nos; Rabbini autem noſtri expo- nunt iſtud de eo, qui accipit proventum (ſve panem) & foro. 74. Eod. verſ. 66. Nec credes vitæ tuæ] Is eſt, qui innititur proxenetæ panis. 75. di- Verlſ. 67. Manè roeeis LXyy yyy yVV 3 65. Commentator noſter hanc verbi o expoſi- tionem deſumpſit *ypa p i, e., ex forma Hiphil, quoniam bic non ſeriptum eſt: v)â, ut ſit ho h i e. ex forma Kal, ſic in GurArjeh fol. 22 5. c0l. I. princ. exponitur, confer. ſuprà Deu ter. &. 26. V. 14. n. 62. item not. in aN D . loc. ubi tract. Talm. Megilla fol. 10. b. ad marginem allegatur, confer. jalkut Part. 1. fol. 302. cOl. 4. med. it. Sanhedrin, l. 39. a. b. 66. Sicuti Proverb. c. 15. V. 25. habetur, confer. & not. ad Esræ c, 6. V. I 1. D. 12. 67. In Targum locus iſte ſic translatus reperitur: & ſervies ibi populis, colentibus idola, conſer. quæ ſuprò ad Deuteron. c. 4. v. 2 8. n. 2 8. no- tata ſunt, vide & not. in an mo he. loc. ut & not. ad Jerem. c. 16. V. 13. n. 17. 6 ⅛. Hebr. Q„Nα, de qua voce confer. Raſchi not. ad Eccleſiaſt. c. 8. v. I. n. 2. & Buxt. Lex. Chald. fol. 440. vide l. un. Cod, de Annon. & Capit. 69. Prout Eſai. c. 2 8. v. 12. habetur, eonfer. hic tractat. Talmud. Maccot, fol. 24. a. 70. Vel: expavit, contremuit ſie verbum iſtud, quod Eſai. 6, 14. V, 9 babetur, juxtaà meptem Commentatoris noſtri hic vertere volui; alii a- liter tranſtulerunt. 71. Sicuti Exod. c. 1 5. v. 14. habetur, confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 22. a. 72. Vide z. Samuel. «. 22. v. 8. 73q. Confer. quæ ad Levit. c. 26. v. 16. n. 57. 8& ſuprà ad v. 32. h. cap. n. 41. notata ſunt. X Cohfer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 24. a. & Menachot, fol. 103. ö5. † Hebr. p, ſic ia uroque MSto bic additum- reperitur; coœterum verba iſta: & erit vita tua ſuſpenſa, quæ hic habentur, à nonnullis patribus de Chriſto ſuſpenſo explicantur, vid. Lactant. lib. 4. c. 1 9. pag. mihi 413. edit. Lugd. Batav. it. S. Epiphan. lib. 1. Hæreſ. 4. al. 24. Fol. m- 3 8. edit. Græc. Baſil. 1544. 74. Vel: & vico ſeu platea, ubi proventus anno- næ ſive panes habentur venales, conſer. num. ſequ. 75: b. verſ. 75. Vel: qui confidit redemptori panis, Hebr- U, ſie dicitur ile, qui emit panem 4piſto- re ac rursum vendit, vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 174 1. cConfer. & num. antec, 74. . Vverſ- eſt autem 1468 DEUITERONOMII. CAP. XXVIII. tes: quis dabit,] Ut ſit veſper talis, qui fuit heſterno die? 76. Eod. verſ 67. veſpere dices: quis dabit manè?] i. e. Tempus matutinum? 77. quia anguſtiæ ſem= per magis magisque invaleſcunt atque omnis horæ maledictio (five plaga poſterior) ſemper gravior eſt priore. 7⁸. Verſ. 68. Navibw] (Dictio H0 Nnotat:) H i. c. naves, (ut in illis judæi abducantur) in captivitatem. 79. Eod. vers. 6 8. Et vos- met vendendos offeretis ào. inimicis veſtru] Vos ipſi quætetis, ut veneatis ſervi. &I. Eod. verſ. 68. Nec erit, * qui emat] Quia (hoſtes tui) decernent contrà te occiſio- nem & interitum. Eod. verſ. 68. &t voimet venales exponeti] Linguâ vernaculà: & pour vendre vous, 82. nec convenit, exponere (iſtud:;) = DRR, na ut ſignificet: = )i. e. &ſwvendemini per venditores alios, quia poſt illud (hic) dicitur: nec erit, qui emat. Verſ. 69. Ue pangeret 83. cum ſiliis Iraël] Ut recipe- rent in ſe legem per execrationem & jusjurandum. 84. Eod. verſ. 69. Præter * fædus] i. e. (Præter) maledictiones, quæ (habentur) in Levitico, 85. quæ dictæ fue- runt in (monte) Sinai. CAP. autem ille, qui panem à redemptore panis emi, deterioris conditionis, quàm qui panem è& foro emit, nam, qui panem è foro emit, is poterit de ilius copia ſibi proſpicere in longum tempus ac quantum ad neceſſitatem ſuam fufficit, emere poterit, quod ſecùs eſt ic illo, qui panem em it, à redemptore panis, fic in not. 'nan mo loc. exponitur, ubi etiam tract. Talm. Me. nachot, ol. 103. b. ad marginem allegatur . conter. Jalkut Part. I. Fol. 3 02. col. 4. Gtρ1αι£ . . —:, in MSt I. pro: & legitur: ατστN‧τ, men- dosè, ut puto. 6. Ac ſi diceret: utinam eſſet veſper talis, qui fuit heiterno die! eſt enim irv hic optandi formula, confer. not. in pon , loc. ubi tract. Talm. Sota fol. 49. a. ad marginem alle- gatur, vide & D Wagenſ. Sot. p. 1081. G&— Jalkut Part. I.fol. 302, col. 4. circà ſin. 77. Nam an rn nyn en er i. e. mor- bus gravior eſé tempore veſpertino, quàm ma- tutino, ſic in notis ST Ne . 1. exponitur. 78. Confer. Levit. c. 2 6. v. 16. num. 70. in Ge. mara Sotæ apud D. Wagenſ. p. 1080. ſic ha- betur: n 7O eeee enen n i. e. ſemper poſtridiè majores plagæ ſunt, quam pridiè, utà D. W'agenſ. ibidem vertit, confer. & not. in aR M h. log. 79. Eſique abductio iſta, quæ nit navibus, gravior, quàm ſi pedibus abducerentur in captivitatem, rationem vide in not. bhMan now, h. loc. 90. Vel: exponetisque vos vensles inimicis ve- ſtiis, uti Junius ac Tremellius hic verterunt, confer. hic tract. Talm. Megilla, f. 11. a. &1. Sed nemo erit, qui vos emar, vide Gur Atjeh Ff. 22 5. col. I. med. ac not. in on rS h. loc. * Confer. hic tract. Talm. Bava batra, . 8 9. a. 82. Sic eddo bic: Yy en proùt in ex- emplari Hebræo, quéô uſus ſum, ut & in editio- ne bR D legitur, & quidem rectius, ut pu- to, quàm in Bibliis Buxt ubi 1 e. legitur, in MS70 I. habetur: RMü P Bes, in MsSto 2. ita: a de, res eadem eſt. 83. In nonnullis exem plaribus verſus iſte 69. con- jungitur capiti ſequenti 29. 44. Expoſitionem hujus loci vide in Gemara S0- tæ apud D. Wagenſeil. in Sot. p. 797. ubi de- claratur, quotnam fœdera ſuper unoquoque præcepto Divino fuerint percuſſa, confer. etiam cap. ſequ. 29⸗ v. 2 9. n. 72. ac jalkut Part. 1. ol. 302. Col. 4. circà fin. *Conf. hic tract. Talm. Berach f. 5. a. & Sota f. 37,6. 8 5. Nempè in Leviticig, 2 6. v. 16. & ſeqq. confer. dit. CA,.XYIX. En.3. A Am dan unt du lis Leri, velutiſ nes leraslite ad N (mnonte) dinai & concedis 3. flii bis data eſt ex; ei dixit: hocie udd vos adhere Nunc vos videts recalcitrare adren i us, alia eo gens (nempe:) dodtinz ejus ,, — Gict. ap. ſegn. 19 Han. ,. ol j02. Pro n i, e, Oe⸗ Epitut: nn e toli, Deuteronon 1. Coner hie ttach, otaf⸗ 37.5. ier med ze not, in 9 cahe b, a ] pfint,. ebr, Pd, zdel 1 legitun iiten ha, kolſiran iled t non eſe lege 1. Vide nſtz denn Haæc velba : Hiha 3 utro 3. De oſellotem hari ſun, ſicur 1 enſus ſit⸗ ter tu dem ſbizincten — rerl 6,. H enghſtig ſem n poſtetio) a)eee els. 6 bt por⸗ Eatis leti. 1. nttaͦ te occiſid. gui vernachl⸗ N ita ut poſt illodhie) 661] Urrecipe. 69. Nrater ꝓ4* gue die l. Can . S V. 3. 2 Qquòd vos adhæreatis Deo eumque diligatis. Verſ. 6. Et veniſti ad bunc locum] Nunc vos videtis, quòd in magnitudine & gloria ſitis conſtituti, 5. nolite (igitur) CA. are t naribus, gloriof, tur in captifilatem, no, lor. enzles ininicis e⸗ ellius hie pertetudt dla, f. 11,2. t, vide Gur 4ſet in van e/ O. batſa, . 991. dontont in e. ſamn, ut d in eitid. igem rectius ut pi⸗ . , * n 1bi vn 1:„ ind,les eadeſn el. SS . 1Vige in Genanl 80 „ e⸗ ot. P. 797. ubl 4 a lüper unocod cule, totſen giann . I OEK. 1e ſelkut kart jib. ere 4 h fzab iͤ eg,Lonk CAL.KKVHI. D DNe Hebt. nynv, abeſt iſtud à MSto z. ſed in MSto letlas le th e . CAP. xXIX. DEUTERONOMII. 1469 CAP. XXIX. Erſ. 3. Nec dedit vobis Dominus cor intelligen?] Ut cognoſceretis miſericordi- am Sancti illius Benedicti eique adhæreretis. 1. Eod. verſ. 3. Ilrque ad bunc diem] Audivi, * quòd eò ipſo die, quo Moſes dedit librum legis fi- liis Levi, veluti (criptum eſt: & dedit eam ſacerdotibus, filiis Levi, z2. venerint om- nes Israélitæ ad Moſen eique dixerint: Moſe, doctor noſter, nos quoque ſtetimus in (monte) Sinai & accepimus legem * eaque nobis data eſt, cur tu illius facultatem- concedis 3. filiis tribus tuæ, ut illi aliquando futuro tempore nobis dicant: non vo- bis data eſt (lex; ſed) nobis illa data eſt? qua de re lætatus eſt Moſes eisque propter- eà dixit: hodiernéô iſto die fa Rus es populus &c. 4. Eod. v. 3. Hot die] Intellexi, † recalcitrare adversùs Deum nec cor veſtrum extollatur; ſed obſervetis verba fœderis i tius, alia expoſitio (verborum iſtorum:) nec dedit vobis Dominus 6. cor intelli- gens, (nempè:) quòd nemo plenè intelligat mentem doctoris ſui 7. ac ſapientiam doctrinæ ejus g, usque ad annum quadrageſimum 9, ac proptereà non attendit ad vos — dict. cap. ſequ. 29. V. 12. n. 26. ac jalkut alleg. 1 &c. Part. 1. fol. 302. col. 4. fin. in utroque MSto 4. Sicuti ſuprà Deuter. c. 27. v. 9. habetur, confer. pro 3 i. e. d rr (vid. Buxt, Abbrev.) not. in o r h. loc. . 8 legitur: Whhnh 3) i. e. repetitio legis, Deute- † Hebr. Nzan, in MSto 1, additur poſteà: Soa roſis, Deuteronomium. i. e ani nadverti in vobis, in MSto z. legitur? 1I. Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 5. a. & A da ia i. e. exploravi, probavi vos. .. Sota, f. 37. 5. item Gur Arjeh fol. 22 5. col. 1. 5. Contfer. hic Gur Arjeh fol. 225, col, I. circà med. ac not. in net h. joc. item vecſ. 6 fin. ae not. in pon ru h, loc, b. cap. n. 6., ac Jalkut Part. 1. fFol, 30 3. col. 1. 16. Vide, quæ ſuprà ad v. 3. b. c, num, I. notata prine. lunt. 7. Vel: quòd nemo plenè aſſequatur mentem magiſtri ſui ante annum quadrageſimum, con- fer. D. Wagenſeil, Sot. p. 542. num. g. 9. Sic awn hic interprctor, confer. Gur Arjeh fol. 22˖4, col. I, fin. ac not. in 'pon mnew h. loc, ubi tra dat. Talm. Avoda Sara fol. 5. b, ad mar- ginem allegatur, vide & not. ad librum Pree- Jud. part. I. p. I1 3. b. med. 9. ldque Rabbini inde colligunt, quia Moles ver- ba iſta ad populum Iſtaeliticum fecerat anno quadrageſimo poſt egreſſum ex ggypto, proht AvoOda Sara-dict. ol. 5. b. habetur. 1. egitun quidem; ſed puncta deſuper ſunt po- ſita, totſitan ideò, ut indicetur, verbum iſtud hie non eſſe legendum, 2. Vide infrà Deuter. c. 3 1. v. 9. XX Hæc verba: & accepimus legem, abſunt hic in Hebrao ab utroque MSto. 3. Sive poteſtatem das, Hebr. oemn i, e. domi-= nari facis, ſieni verbum iſtud hic hebetur⸗- ut ſenſus ſit: cur tu illis ſolis poteſtatem das, ut lc- gem ſibi vindicent tanquam rem propriam ipſi- que aliquando dicant; non vobis data eſt lex 1470 DEUTERONOMII. CAb. XXIX. vos 10. Deus (inquit Moſes,) usque ad hunc diem; aſt ab hoc tempore ac deinceps Verſ 8. Obſervabitu * verba fœderis iſtius &c. Verſ. 9. attendet 11. & proptereà. PVor ſtatis] Docet (hic Scriptura,) quòd Moſes congregaverit eos (Israelitas) coràm Domino in die mortis ſuæ, * ut illos in fœdus reciperet. 12,. mores veſtri, tribus veſtræ] i. e. Principes rribuum veſtrarum. 13. Eod. verſ. 9. Pri- Eod. verſ. 9. Se⸗ niores veſtri ac moderatoret veſtri] Dignior priori loco hic poſitus eſt 14. ac deinde (poſteriore loco) omnes Israelitæ. Scriptura,) quòd venerint Chananæi, nerant Gibeonitæ tempore Joſuæ, fecerunt etiam 17. ipſi aſtu, 18. eosque Moſes * dedit, 19. Verſ. II. t tranſeas * in fadia] i. e. Ut Cœdus ineas, nec con- haurirent aquam. Verſ. 10. Ab eo, qui cædit ligna tuæg] Docet (hic 15. ut proſelyti fierent ætate Moſis, ſicuti ve- 16. atque hoc eſt, quod dicitur de Gibeonitis: & ut ſecarent ligna & venit (verbum: 2 hic ita) exponere, (ut ſignificet:) pNH&⅓ i. e. ut tranſire (ſive intrare in fœdus) te faceret; 20. ſed (accipitur hie verbum iſtud: ) ve- luti (in illo loco:;) Sn * i. e. ut vos faciatis illa. 21. Eod. verſ. I I. Me tranſcas in fædus] Per modum tranſutlis, (ſic enim) facereſolebant fœdera, (nempè:) dimi- 10. Vel: non ſolicitus fuit de vobis, non animad- vertit, ſic verbum: PH ⁹, quòd hie habetur,, interpretor, confer, num. ſequ. 1 1, b. verſ. I1. Sive: animadvertet in vos, iraſcetur vobis, ſi ſcil. non obſervavetitis verba fœderis &c. ſic 575, quod etiam hig habetur, expono, confer. num. præced. 10. h. verſ. a Confer, hic tract. Talm. Sota, fol. 37. b. & San- kedrin, fFol. 99. ö. & Avoda Sara, fol. 19. . X½ Hebr. Trun, abeſt iſtnd hoc loco 4. MSto I. 12. Sicuti etiam fecit Ioſua, de quo vide Joſ. cap. 24. per tot. inptimis v. 25. ejusd. capitis, con- fer. hic Gur Arjeh fol. 225. col. 2. princ. ac not. in pam nov b. loc. it. D. Wagenſeil. Sot. p. 797. & Jalkut Part. 1. Jol. 30 3. col. 1. med. 4 13. Vide etiam hic Gur Arjeh fol. 22 5. col. 2. princ. ac not. in panm MnDv h. loc. 14. 1o. b. c. circà fin. 15. Vide bic Gur Arjeh fol. 225. col, 2. med. ac not. in Dam n ubi Tanebhuma ad marginem allegatur, confer. hic ſevammot, /0l. 79. a. 16. De quo vide Joſu. c. 9. v. 3.& ſeqq. Gerunden- ſis putavit, eos, qui ſecarint ligna & hauriverint aquam, fuiſſe gyptios, vide P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. H. loc. in fin. Gonter. P. Fagii not. a Paraphr. Chald. verſ. 17. Expolitio iſta nata eſt ex ſignificatione parti- culæ a i. e. etiam, quæ hic habetur, quæ eſt multiplicativa, nam ma. A 22 i. e. omnis (particula) a ad augendum vel multiplican- dum venit, uti R. Dav. Kimchi ad Joſu. c. 7. v. 11. notavit, confer. & R, Salom. ad Geneſ. c. 4 2. v. 22. & ad Deuteron. c. 12. V. 3 I. D. 1155. 18. Prout Joſu. dict. c. 9. v. 4. habetur. * Hebr d, abeil hic nomen iſtud ab utroque MSto, non malè, vid. Joſ. d. c. 9. v. 27⸗ 19. Hebr. an, hinc ma Nethinzi, i. e. ſervi communes ad ſecan da ligna & hauriendas a- quas, quos Joſua in caſtris toti populo adiunxit, vide Joſu. alleg. e. 9. V. 27. confer. D. Wagenſ. Sota, p. 56 8. n. 6. & Buxtorf. Lex,. Chald. ol. 1409. *½ Hebr. Pay?, iſlud & ſequentia, usque ad: tr& rDWyV 1i. c. ut vos faciatis illa, abſunt hic à MSto z. at in MSto I. habentur quidem, ſed poſita ſunt poſt: na Pa i. e. inter dimi= diatas partes ejus. 20. Sic Chaldæus Paraphraſtes hic tranſtulit, quem hie Commentator noſter tacitè notat. 2 1. Sicuti ſuprà Deuteron. c. 4. v. 14. habetur, ubi =anRWy ponitur pro: Dre Pywyh 1. e. ut faciatis vOs, ita, ut ſit 77 7) i. e, verbum (tor⸗ (N. XNII. — Gimidiam patten, illas ſperte cill rant in duas pat cunftuat te hodi Ut conſtitueret niacn izit tibie idediple obltnin Potek ſenet epe Plicem lenlum jungitur maledie minus duabuspr⸗ riico, 16, expe conlltere incep Kc. 21. ſepe nn Penitus conſum ies iſe, qui lub & ſe impolterun Tos atque conltit continemur plac explicatio rerbo bernatotd ad gab —— (orme) Kal, non 11. (l. 3, prine. 17. Confe., Fagi Dræced, 10 bbil cderie Vid, & 1. piine. 1. Nucd etemec 14. Conſer bie Gar dc hot, in Nn 1). Qur ca) ante. 46 Nnoz, 1.. t. Nempe: Deri Q Mee, 29, V. 27. Valr lios P Eecujus v. Lex. Chald ,,l 9 1¹ brodt lnr, 4 CALXIII. ne a deinceha Ge. Vell.9. dliae) corim vel 9. i. d ven 9. K⸗ 14, 4c dende 4] Docet (nie ſolis leut ve⸗ 6ibeoniis: & arent ligna & ineas necco⸗ ie, uttkanire ahe. C.ver II. 4M dera (dene:) Gimi⸗ — gnifieatione Parti⸗ naben, qurelt Salomm. a Genel.c. 11. N Il. N II. edett . . Ne — . 4 . Ru ab o (ormæ) Kal, non Hiphil, ſic in Gur Arjeh fol. . ge. 1 ethiaz, i populo za unuit, rſet. D. Wagene rt. Lex, (Chald⸗ ſol. 447 entia, Veque 8 unt inisilyd hebentorglicen, * e. imner Gimi⸗ shie anliolitquent ,betur, 1* PPr) i. 6, b ie ſerhym 1, A n 4 & havriends CAP. XXIX. DEUTERONOMII. r471 dimidiam partem (animalis diſſe cti)ponebant hinc & alteram dimidiam illinc, & inter „ ee illas (partes diſſectas) medii tranſibant, 22., veluti dicitur: vitulum, quem diſſecue- rant in duas partes & tranſiverunt inter dimidiatas partes ejus. 23. Verſ. 12. M conſtituat te hodiè ſibi in pepulum] Omnem iſtum laborem ipſe (Deus) in ſe ſuſcepit; ut conſtitueret te ſibi in populum. 24. Eod. verſ. 12. Atque ipſeſit tibi Deus] Quo- niam dixit tibi ac juravit patribus tuis, ne permutaret ſemen eorum pro alio populo, ideò ipſe obſtringit vos per juramenta iſta, ne illum irritetis, poſteaquàm ipſe non poteſt ſemet ſeparare à vobis, huc usque expoſui (verba Scripturæ) ſecundumſm- plicem ſenſum textus; eſt autem expoſitio myſtica: cur ſectio iſta: vos ſtatis, con- jungitur maledictionibus? 25. quia ſcil. audiverant Israelitæ centum maledictiones, minus duabus, præter quadraginta novem (illas maledictiones,) quæ (habentur)inLe- vitico, 26., expalluerunt eorum vultus 27. ac dixerunt: quisnam in iſtis poterit conſiſtere? incepit (itaque hic) Moſes placare illos (hiſce verbis:) vos ſtatis hodiè &c. 28. ſæpè numero (inquiens,) ad iram provocàſtis Deum; nec tamen ipſe vos penitùs conſumpfſit, nam ecce vos ſtatis coràm illo. Verſ. 14. Hodiè] i. e. Sicuti dies iſte, qui ſubſiſtit quique tenebras adducit & lumen adfert, ſic ille illuminat vos S& ſic impoſterùm illuminabit vos; maledictiones autem & caſtigationes ſtabiliunt dmn vos atque conſtituunt vos 29. coràm illo (Deo,) prætereàâ etiam in ſuperiori textu die, 0is mvel multiplten⸗ biad ſold, . NH continentur placationes 30, (dum dicitur:) vos vidiſtis, quæ fecerim &c. 31. alia explicatio (verborum:) vos ſtatis, (nempè:) quoniam Israeélitæ egrediebantur de gu- bernatore ad gubernatorem, (nempè) de Moſe ad Ioſuam, ideò fecit eos ſtationem, 32. 2 25. cOl. 3., princ. exponitur, conſer. & not. in Anan D h. loc. præced. 10, ubi plura de titu ſolenni percutiendi fœdetis, vid. & Jalkut Part. 1, fol. 30 3. coh. 2. princ. 23. Proht Jetem. c. 24. v. 1 8. habetur. Confer hic Gur Arjeh fol. 22 5. col. 3. med. ac not. in Dam h. loc. 5. Quæ cap. antec. 2 9. v. 16. 60 ſeqq- habentur. 6. Nempè: Levit. c. 26. v. 14. & ſeqq. conf. & cap. antet. 2 8. Vv. 69. n. 8 5. 27. Vel: pallidos reddiderunt vultus ſuos, Hebr- , de cujus verbi ſignificatione vide Buxt- Lex. Chald. fol. 9 36. 2 §. Prout ſupta v, 9. 4. cap. habetur. 23. 24. 2 2 2 22. Confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. verſ. 29. Vel: confirmant vos, quoniam —19 tDA r eeenn Sende i. e. per maledicti- ones vos admonemini, ne præcepta (Divina) transgrediamini, & quia caſtigationes purgant peccata veſtra, ut vivatis in ætetnum, ſic in notis pa D h. loc. exponitur, ubi etiam tractat. Talm. Avoda Sara c. I. Fol. 4. & Berachot, fol. 5, a. allegantur. 30. Hebr. P9, quietationes, verba blanda, quæ placatum & quietum reddunt animum at- que reconciliant, confer. not. in = na h. loc. 31, Sicuti Exod. c. 19. V. 4. habetur. 32. Hebr. avn, id eſt: ſecit Moſes, ut IGaëlitæ ſeſe congregarent, & ſtantes in corona audirent quid ille pra concione diceret. Z22 222 22 N DEUTERONOMII. CArP. XXIX. ut illos excitaret, 33. ſic quoque fecit Ioſua, 34. eodem modo & Samuel, (qui dixit:.) ſiſtite vos & contendam vobiſcum &c. 3 5,. quando (Israélitæ) egredieban- tur è manu ejus & ingrediebantur in manum Saulis. Eod. verſ. 14. Et cum eo, qui von eſt hic] i. e. Etiam cum generationibus, quæ futuræ ſunt. 36, Verſ. I 5. & 16. Vos enim noſtis &c. & vidiſtis abominationes eorum] Quoniam vidiſtis populos, cul- tui idololatrico deditos, forſitàn aliquis ex vobis in ãnimum ſuum inducet, ut illos (populos) ſequatur. 37. Verſ. 17. Ne fortè ſit inter vos & .] Quocircà ego opus habeo, ut vos ad juramentum adigam. 38. Verſ. 16. Et vidiſtis abominationes eo- rum] (ldola ideò dicuntur .☚ e5â,) quia illa ſunt reſpuenda, tanquam D xpi* . e. res abominabiles. Eod. verſ. 16. ola eorum) (Idola ideò appellantur D9, quia) fœtida ſunt & averſanda, * tanquàâm ) i. e. ſtercus. Eod. verſ. 16. Li- gnum & lapidem] Lignea & lapidea (idola) vidiſtis palàm, quia alienigena ** non metuit, ne illa furtô auferrentur; ſed argentea † & aurea erantpenès eos 39. in pe- netralibus ſuis figuratis, 40. quoniam timebant, ne illa furtô auferrentur. Verſ. 17. Ne fortiè ſit inter vos] (Particula: I9 hic ſignificat:) N& i. e. forſitàn 41. erit in- ter vos. Eod. verſ. 17. Cujus coer ſe avertat hodiè] Quò minus in ſe recipiat fœdus. 42, Eod. verſ. 17. Radix germinans fil & amaritudinem] (Vox 5 ſignificat) radicem, quæ producit herbam amaram, veluti abſynthia, 43. quæ ſunt amara, ac ſi dice. 1472 Sapy, prout in fine hujus verſus 16., habetur. 40. Hebr. Srnmy, reſpicitur hic ad Ezech. c. g. verſ. 12. ubi habetur: oeD Wn i. e. in conclavibus figuræ ſuæ vel figuratis, vide Ra-⸗ ſchi not. ibidem, ut & Michlol ophi; exiſtimo autem, quòd per ν N intelligarur ſacra- rium domeſticum ſive lararium, ubi effigies ſive ac not. in "pan r h. loc. it. Jalkut Parr. 1. idola colebantur, confer. infrà Deuter. e. 32. v. Jol 303. col. 2. med. it. tract. Talm. Nedarim, 25. n. 149. Jol. 2 5. a. & Schevuor, Jol. 39. a. it. Schabbat, 41. Non autem hic ſignificat: ne fortè, ſicuti aliàs 33. Vel: admoneret, præpararet & inſtueret, id enim verbum 1, quod bic habetur, ſignificat. 34. Vide Joſu. c. 24. v. I. & ſeqq. 35. Prout 1. Samuel. c. 12. Vv. 7. habetor; verba autem iſta: ſiſtite vos & contendam vobiscum, abſunt in Hebiæo ab utroque MSto. 36. Confer. hic Gur Arjeh fol. 2255. col. 3. med. (iceret. (neton benudal , Aonem, (nhoe Jol. 146. a. .— 37. Confer. hbic not. in re ubi loci iſtius prolixior habetur expoſitio, confer. & tractat. Talm. Avoda bara, fol. 52. a. 38. Vide hic Gur Arjeh fol. 225., col. 3. med. ae not. in PaN M h. loc. * Hebr. Pp'Np, abeſt iſtud hic ab utroque MSto. aXx Hebr. Q, in utroque MSto pro eo legitur: ANR i. e. gentilis, ethnicus. † Hebr. D) a iſta & ſequentia usque ad- v i. e, ne fortè ſit (verſ. 17. b. cap.) abſunt MSto I. . . 39. Apud cos ſcil. ethnices yel cum eis, Hebr. accipi ſolet, ita exponitur in Gur Arjeb /ol. 22 5. col. 3. fin. atque in not. N Wν. loc. 42. Confer. & hic GurArjeh fol. 22 5. col. 3. fin. ac col. 4. princ. it. not. in h. loc., ver- ba autem iſta: quo minus in ſe recipiat ſœ dus, abſunt hic à MSto 2. 4 3. Hebr νο., confer, de iſtius vocis ſignifica- tione Buxtorf. Lex. Chald. fol. 42 3. & P. Fogii not. ad Paraphr. Chald. b. loc. in Targum Jo- nathanis vox illa ayy, quæ Thren. c. 3. v. 19. habetur, exponitur Pa i. e. abſynthium, con- fer. not. in am ine b. loc. it, not. ad Jerem. c. 19. V. 15. n. 14. CAL. MX. „ icens: non eye E benelitat hi Pecme,) ncuti eakulals) (Di (coros mei, Ve ope, 1, 1e ile faciam.) quiteus)pyof urꝛ eyo (hacte unr acjungam il unta ſunt & p⸗ (eus) addamn Perperrata, S etkans, 51, n Vel: improbe plurli, 44. Conlet hie Wnot. in On . .. Re ahtimoh lut .DN c. r veibe e s vige G. vor Meumeb MKum m⸗ n exemolari . Sin drron Dter vel u ſi en eet C7. Hdell: onn bun Wyn, guiſcatione D CI. — amnel, gui egredieban. i un eo, gui el. 1g. & 16,. populoe, cul⸗ ndacet ut ilios eitei ego opus eminationet eh. nquam N antur dſe verl. 16. L. mnigena non 5es 3. inpe ntut. Verl. 17. än en, erit in⸗ etecipiatſelli⸗ r) ſgniica) ſuntamata, 0 ſ ciee⸗ Verlus 19, habetur. lur bic 11 Ezeche e od d i ein ſgortis, iige Na⸗ lo ſopti, eiifimo n imeelligenun ſaca⸗ zara, wdi enhgies ſire les Deuter 1, 31, . eforte, ſelti zlis 1Gur Arieh ,0l 11,, mo h ſot, 0l. 17 , C0) 3 Ko.⸗ vr w hloc der⸗ ia le lecipiat ſc un lins eis ſigniſt . 60l 413. P. gii ,loe in Tatgun ſo. 12 Thlen6,3, 19⸗ e, bhznthium / o. loc i hol⸗ AAIelem, * Vel: improbos, Hebr. y, ſingularis pro 46. Sieuti Num. c. 24. v. 17⸗ habetur, CAP. XKXIX. PDEUTERONOMII. 147 diceret. (ne fortè) progerminet & multiplicet improbitatem * inter vos. Verſ. 18. Et benedicat ſibi in corde ſuo] (Verbum N hic ſignificat O i. e. benedi- Gionem, (hoc ſenſu:) reputabit in animo ſuo benedictionem pacis ſibi ipſi, dicens: non evenient mihi maledictiones iſtæ; ſed pax erit mihi. 44. Eod. verſ. I1 8. Et benedicat ſibi] Bendira ſoy, * linguàâ vernaculâà (verbum N hc ejusdem eſt formæ,) ſicuti HDNN & O. 45. Eod. verſ. 18. In cogitatione cordu mei awmbhulabo] (Dictio hic idem notat, ac:) — N Di. e. in viſione cordis mei, veluti (accipitur in illo loco:) )) νN] i. e. videbo illum; ſed non propè, 46. ac ſi diceret (hic Scriptura: ) quidquid animus meus † viderit facere, (id ipfe faciam.) Eod. verſ. 18. Mie addat ebria] Quoniam? addam ei pœnam (in- quit Deus) propter ea, quæ ipſa hactenùs fecit per errorem (ſive ignorantiam) & in quæ ego (hactenùs) non animadverteram; 47. nunc verò ipſe occaſionem præbet, ut adjungam illa (delidta per errorem commiſſa) eis, quæ ex propoſito 48. perpe- trata ſunt & peœnam ab illo exigam omnium, 49. ſic quoque interpretatus eſt Onke- los: ut addat ſibi peccata erroris ſuper ſuperbiam ſuam, 5o. (ut ſenſus ſit:) ego (Deus) addam ei peccata per errorem commiſſa illis, quæ de induſtria (ab ipſo) ſunt perpetrata. Eod. verſ. 18. Ebria] (Dictio α ſignificat hic:) eum, qui (peceat) errans, &I. dum ipſe facit, tanquàm homo ebrius, qui non agit ex animi propoſito. Eod. verſ. I8. Sittentem] (Dictio HNozæ hic notat) eum, qui agit ex animi propo- ſito ac ſtudiòͥ. Verſ. 19. Fumabit ira Domini] (Phraſis iſta hinc deſumpta eſt, quia) ZzZZ 22 2 22 2 per — gτεειι ο quod Actor. cap. 17. v. 30. Teperitur ac Theod. Beza ibidem vertit: connivende diſ- ſimulans. 4 8. Studiòô, de induſtria, Hebr. na, cui ope ponitur MM, i. e. errans, ignorans, vide Bux- torf. Lex. Chald. fol. 6 5 3. confer, & num. ſeq. 5§ I. h. verſ. 49. Scilic&t: delictorum, nempe, tàm eorum, quæ per errorem ſive ignorantiam commifla ſunt, quàm eorum, quæ ex propoſito ſunt perpetrata, confer, hic Gur Arjeh ,of. 22 5. col. 4. med. ac not, in aνä h. loc, in MSto z. pro: 271 i, e. omnium, legitur: NE TR& i. e. ex propoſito perpetrata (delicta.) plurali. 44. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 5. col. 4. princ. ac not. in San Dh loc. X Sic exprimo hic: N Ann, in MSto I. le- gitur: ae fortè legendum Di Npn i. e benira ſoy; abeſt autem iſtud 4 NMSrO2. 45. Quæ verba lunt figuiæ ſive formæ Hithpacl, de qua vide Grammaticos. † Cor meum, Hebr. , ſic enim uxtà utrumque] MStum ut & Balil. editionem legendum, non ve 1O : i. e. cor fivèe animus eius, uti mendose mexemplari Hebræo, quo uſus ſum, haberur. * Hebr. y, ſic in Amſtel. editione; ſed in Baſil. 1 50. Sicuti P. Fagius Chaldaica hie vertit, cujus vi⸗ IIt & in utroque MSto legitur: Wn i. e. pro. de not. ibidem. pter vel ut (ſeil. addam & 5 I. Vel- qui peccatum imprudenter ſive per igno- 7. Id eſt: connivendo diſſinulaveram, ſic ver- rantiam cemmittit, Hebr. Mb, confer. num. bum Wayn, quod hic habetur, expono, ill ſi- præced. 4 8. h. Veri. it. tract. Lalm. Sanhedrin, gnificatione, quam habet Græcum verbum fol. 76.5. 1494 DEuITERONOMII. CAbP. XXIX. per iram incaleſcit (hominis) corpus & fumus ex naſo (ejus) egreditur, ſic quoque (dicitur in illo loco:) aſcendit fumus in ira ejus, 52. & quamvis iſtud non conve- niat Deo; tamen Scriptura percipiendum datauri eé modô, quèò illa (percipere) ſo- let & audire poteſt ſecunduùm morem hominum. 53. Eod. verſ. 19. Et zelus ejus] (Dictio: Ddap notat:) ON i. e. excandeſcentiam (linguâ Gallicà:) emporte- ment, 54. i. e. apprehenſionem (ſive acceptionem atque) indumentumiræ (ſeu ul- tionis & vindictæ, ſicuti facere ſolet is, qui) haud quidquam remittit de affectu. 55. Verſ. 20. Quæ ſeripta eſt in libro iſto 536. legis] Suprà autem illa (Scriptura) dicit: in libro legis iſtius, 57. omnem quoque morbum* & omnem plagam &c. 58. (ubi particula:) H&&, quæ eſt fœminini generis, refertur ad H N i. e. legem; (aſt particula:) , quæ (hoc verſu habetur &) eſt generis maſeulini, refertur ad nd i e. librum, & per pauſam accentuum diſtinguuntur in duas linguas, 59. nam in tex- tu, ubi de maledictionibus agitur, éo. (accentus) Thiphcha habetur ſub (dictione:) ON i. e. in libro & (verba iſta:) NN N i. e. legis iſtius, ſibi conjungun- tur, idcircò dicit † (ibi Scriptura: i. e. liber legis, ſequitur, quia particula (illa: H i. e. Verſ. 2 5. Nec impertitus ſuerat es] i. e. ) — N& i. e. iſtius; aſt hic (accentus) Tiphcha habetur ſub (voce:) 1)N, reperitur (itaque, quòd verba iſta:) NN e ſibimet conjungantur, quapropter dictio generis iſte) convenit (voci:) id eſt: liber. Nec (Deus) dederat eis (Israelitis Deos alie- maſculini poſteà nos) 52. Sicuti 2. Samucl. c. 22. v. 9. habetur, ubi vi de Raſchi not. confer. bie tract. Talm. Sanhe- drin, ſol. 76. 5. & fol. 110. 5. 53. Vel: humane more, xa' &ανnvXn.ορνααια confer. quæ ad Exod. . 19. V. 18. n. 50. & a Exod. c. 31. v. 17. n. 24. & n. 2 5. notata ſunt. 54. Sic reddo hic: v-PN ( ita enim legendum Pito pro Das Dade vel Dana prout in MSto J. & in vu gatis exemplarihus mendosè ut puto, habetur,) conf. ſuprà Deut. «. 4. Vv. 24. n. 20. VI. de & Exod. c, 20. verſ. 5, ibique not, n. 29. it Numer. c, 2 5, V. II. n. 3 ſ. . 55. Scilicèt: iræ ſuæ, German. es haͤlt feſt / er gibt nichts nach / ſie explico hic: ε¾ vay Arn-n y i. e. mihil remittit de affectu (iræ ſuæ:) ſed vrpn y vpyn i. e. inſiſtit (indul- get) affectibus ſuis, pertinax eſt & vindictæ eu- pidus, confer. not. in nan n h. loc. ac Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1171. vide & Exod. 1.20. V. 2 n. 27, 56. Hebr. π, genere maſculino, ſic hoc verfu 20. in textu ſacro habetur. .V 57. Hebr. hei, fœminino genere, prout cap. præced. 2 8. Vv. 6 1. habetur. * Hebr. hn 9 a, iſta ut & ſequentia, usque ad: bDd hyn i. e. & per pauiam, abſunt hic à MSto I. 5g9. Sicuti dict., c. antec. 2 8. V. 61 habetur. 59. Vel: in duas ſignificationes ſeu ſententias aae ſenſus, id enim dictio Hebræa nuv, quæ hiç habetur, notat, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 1776. it. not. ad Hiob. «c 36. v. 33. n. 39. 60. Nimirùm dict. c. anteced. 2 8. v. 61. † Hebr. D& hæc & quæ ſequuntur, usque ad: Pu 997 i. e. quapropter dictio &c. ab- ſunt à M Sto I. minus rectè. 61. Nam non debent ita hie exponi verba iſta: h dien in ut ſignificent: e irn ee Wa p" i. e. nec dedelat eis (lſraclitis) partem i CAl. XXII —— n0s) in portio Veraat lstaeli terpretatus elt iſtis alienis,) n titus elt, (qu Deus, guenn ullam portior (acienda elth ite. & ejecit e ejiciam eose l digenitis: gr uunius (pravad) dicitur: & nia mi ſui! 69, e ſcondita)ſunt 0 (nomine; dio nolkro ar, Atem punda nyſtice erpo⸗ tigetut Peena — in cnſtu Golol ilis Ueaelitis , ſiein Gut plieatut. Rebe, O r Wie, num, ablant, ſont eonluſz, e1 Coner. bie de not. in V In MSro nlo⸗ 63. eui dei conſer eianh Khot. in MW 4. NI exular ttankicht. 61. Sieni ſeen Uielighi CA.XIX. — un ſie Juoque ud nonconve- (peripere) ſo⸗ . E aulus 41:) emporte⸗ tumite (kurl. tde affeg. 5). iptura) icit: in n Ke. 8. (vbi le legem (alt tekettur ad n 59, nam in te - jſub Cickione:) ſbi conjungun. centus) Lihcha —eeee maſcblini poltei diid ett liden. rtailitis Deosalie⸗ n0) nlino, ſi hot Gerſi genere, Non ſeguegtin usgue 11 Aulam, alun Hie v. 1. hadetur⸗ jones len ſeatentlas 16 rrim qu nie eilan Ctii ,n Pen g. 1,⸗hl uz ſequuntur, nugoe ontr cictio ⸗ b⸗. cen: . irnelius) pattem e (elt . l CAP. XXIX. DEUTERONOMII. 147 5 nos) in portionem ſuam. 61. Eod. verſ. 25. Quos non noverant] * i. e. Non no- verant (Israelitæ) in illis (diis alienis) potentiam Divinam; 0. Onkelos autem in- terpretatus eſt: ND& N i. e. non boni quidquam fecit illis (ullus ex diis iſtis alienis,) non exhibuerunt eis ullum bonum; verbum autem pe ** j. e. imper- titus eſt, (quod hic habetur, juxtà Targum Onkeloſi, hunc habet ſenſum:) iſte Deus, quem ſibi elegerant (Israélitæ,) non impertitus eſt eis ullam hæreditatem aut ullam portionem. 63. Verſ. 27. Et extirpavit eos Dominus] Juxtà Targum ejus (facienda eſt hic interpretatio verbi: . , nempè quòd ſignificet:) en 1. e. & ejecit eos, é64. ſic quoque (accipitur in illo loco:) ecce ego =— NR)Ni. e. ejiciam eos è terra ſua. 65. Verſ. 28. Abſcondita ſunt Domino, Deo noſtro] Quòd ſi dixeritis: quidnam nobis faciendum eſt? é6. tu (Deus, ) plectis multos propter unius (pravas) cogitationes, dicitur enim: ne fortè ſit inter vos vir &c. 67. & poſteà dicitur: & viderint plagas terræ illius, 68., nonne homo ignorat abſcondita proxi- mi ſui? 69. ego (reſpondet Deus,) non punio vos propter abſcondita, nam illa (ab- ſcondita) ſunt Domino, Deo noſtro (inquit Moſes,) ipſe vindictam fumet de iſto uni- co (homine;) ſed manifeſta ſunt nobis & filiis noſtris, ut exſtirpemus malum è me- dio noſtro, ac, ſi non fecerimus judicium, multi proptereà plectentur; 70. habentur autem puncta ſuper (verba iſta:) 1953 ) 90) i. e. nobis & filiis noſtris, 71. ut myſticè exponantur (hoc modo:) etiam propter manifeſta (unius peccata) non exigetur pœna à multis, donec tranſierint (Israelitæ) Jordanem, ex illo tempore, 222 222 22 3 edit. Lipfſ. 66. Vide hic Gur Arjeh fol. 225. col. 4. fin. ac not. in nam DW h. loc. it. not. ad Elai. é. 66. v. 21. D. 52. 67. Sicuti ſuprà verſ. 17. h. cap. habetur, confer. bic Jalekut Patt. 1. ol. 3 0 3. col. 2. circà fin. 69. Proht verſ. 2 1. H. cap. habetur. 69. Confer. hic not, in pan me ut & not. ad quo in cultu idololatrico; ſed: non dederat (Deus) illis (Iſraclitis Deos alienos) in portionem ſu- am, ſic in Gur Arjeh fol. 22 §. col. 4. med. ex- pli catur. ² Hebr. )) Nh, iſta & ſequentia, usque ad: PPA1 N i. e. non exhibuerunt eis ullum bo- num, abſunt ½ MSto I. in MSto 2, hic omnia ſunt confuſa. 62. Confer. bic Gur Arjeh fol. 22 5, col. 4, med. ac not. in Dan ov h. loc. aàX In MSto 1. locus iſte ſic legitur: d Ri. e. & verba iſta: Sc. non impertitus eſt eis, (quæ hic habentur.) 63. Sicuti Deus verus Ifracélitis impertitus erat, conſer. etiam hic Gur Arjeh f. 22 5. col. 4. med. ac not. in an ne bh. loc. 64. Vel: exulare i. cos, prout P. Fagius hic tranſtulit. 65. Sichti Jerem. cap. 12. v. 14. habetur, confer. hic Lightfoot. ad ohann. c. 10,n, 3. p. 1058. librum Prec. Jud. part. 1. p. 12 S. a. fin. & tract. Talm. Sanhedrin, Fol. 43.‧ . 70. Vel: multitudo ſive communitas proptereà plecteiur, ita quidem Commentator noſter hunc locum exponit; ſed alii aliter interpretati ſunt, vide P. Fagii, ut & Junii ac Tremellii not. h. loc. 71. Confer. hic Gur Arjeh fol. 12 5. col. 4. fin. ac not. in arn MDV h. loc. ubi tract- Talm. San- hedtin f, 43 b. ad marginem allegatur. 1476 DEUTERONOMII. CLAbP. XXX. quo recipient in ſe jusjurandum in monte Gerizim & in monte Elebal, ac pro 16 in- vicem ſponſores 7. tacti ſunt. = Erſ 3. Et redutet 1. Dominu Deus tum, apt ivitatemtuam] Scribendum ei, fuiſſet: * , ²*. i. e. & reducet captivitatem tuam, docent Rabbini no- ſtri ex iſto loco, quòd Divina præſentia, ſi ita loqui fas eſt, 3. commoretur eum Israêlitis in calamitatibus exilii eorum; quando autem illi überannn . ſbe ipſi 4. adſcribi faciat liberationem & quòd ille revertatur cum cis ( ere itis,) ⸗ e. rit quoque dici * (ac locus iſte ſic exponi: quòd magnus fit = eGste tionis exulum (Judæorum) & cum difficultate conjunctus, ac ſi illeipie (Deus) opgs ſit habiturus, ut manibus ſuis prehendat unumquemque (Israelitam eumque educat) exX loco ſuo, veluti dicitur: & vos colligemini ſigillatim, & Israelitæ, 5. ſic reperi- mus etiam in exiliis cœterorum populorum (ſcriptum eſſe iſtud:) ) 2 )i. e. & re- — - —- - = r—- Buxtorf. Lex. Talm fol. 10057. „„ : fidejuſſores, Ge fidejuſſione illa, quam ſicatione confer Extorf- Lecx. 6 ri pro ſo inticem in monte Sinai præſtite. & D. Wagenlſeil. S0t. p. 730. vide & Ke Salyen . . à4 Kxod. c. 15. v. 8. & ad Deuter. 4. 1. V. 45. zide plura apud D. Wagenſ, in Sota pag —0„ 26. it. ad 4 reer. & not. ad librum Prec. Jud. n. 176. & ad Deuter. c. I1. v. 12. n. “ part 1. pag. 108. 5. circà med. & pag. 119. a. Judic. c, 10. V. 1 Ebi ioſt aetribust liberatio- „ 2 n. de ſuprà Deuter. nem, quafi iple rever 7 — — . evi en 6. . aändt A v. 4 n. 6. =eny i e i. e. ac ſi igle Deu- Benn ſ, Rupbiurom mentem vertendum hic es: dictus liberatus ſit cum illis ei vide 4 . . . UI 1. redibit Dominus, Deus tuus, cum ca- Gur Arjeh/ol. 22 6. ol. B. Waenk. in Sota, Nirirats tua, Hebr. Jrnav Ope, ubi patticulam es na ubid deur quod ubicunque lo- 11 - .62 1, n. 2. ubi dic „ quod, . ipiunt & exponunt pro y, ſicuti inter P 1. EU ; ibi Maieſlas Divi- 8 nin hacſi in arione uſurpatur, vide, quæ corum exules egerunt Iudæi, ibi Mnege . 4Gen 4, 8 I. num. 3. & ad Zachar. c. 10. na fuerit præſens aque unn cum ju⸗ i. Wa- a Gene Heniata ſunt conter. & num. lequ. 2. Ptivitate quaſi redux facta ſit, confer. id. N 2. ſequ. 3 1. V. 7. n. 7. it. tract. Talm. Me-ſ genſ. in Sor. p. 78. & cap⸗ ſedin —.ä D sx Hebr. r lur „29 G . R ·. „) : . captivitatem k- * 3, Sen 1 hæc & ſequentia, usque que ad: Mav) n; õ 1 d: av i. e. & reducam (captivitatem filio- eennen 1/ hebetup, comfef. & P. ac? 1 — 1 4 . . . Icuti Eital. ⸗ .„V. . 2 mmon,) abſunt hic 4 MSto f. 5 Alentt k 5 .b. 1oc. & D. W/a- 2 1ge9 Aoaiow in textu ſacro hic habetur: 2r), Fagii not. ad Paraphr. Chald 5. c. & D. N. e 2 . . 4 . .— 8 . . „ . Pi . deo Rabbini hic vertendum eſſe putant:. & genſeil. Nizzach. p. 2, 54. & Ejusd. Munim. id. erterur Dominus &c. confer. num. aptec. 1. R. Iſaac. p. 6 9. & ſequ. & d 100 archis sdhit- w. Wagenſeil, Sota p. 62 1. & ſeq. & not, ad Jalkut LPart. 1.fol. 303. 601, 2. circà fin. . g oſe. c. 1, v. 10 num. 33. . 3 Nia dicere licet: Hebr. onn, de eujus figni yhæc & quæ ſequntur, us- CA MX. Gucamn capllen eſt occultum tit:) Do DWa (a Gita, g. (utſe 2 Verl. 12. (preceptum timn ſeniptzy gr altero, ſi keceti Setiptura aute ibiyalſyiß ho tivas G mulii malum! Ven volo lontri ve vobis eveniet iſis; Aliaenpe Sanctus ille . Vobis miniltra circolos olis: occicit dol, 1 . — — 6. Holt ſetem Commentston eniit:& levet Lech c,19, . 71 dicuti Demer. niiae Temell Monim, Fidh. R Dbel t 1, ,. 8. Uei Threnee. leiunt: & gef ünot ad bar 20 Ulie. 19. 9. Reſticitur tie 16. Cogfer Ri Knot. i U kin in Fol ſe Xligheko II. Lociiſiig: Pon b. lot.e 14. 3,, — opro lein. Nibendum ei, tRabbinino⸗ commmoretat ntur, Ulelbi deliis)pete- ies cohglega⸗ (Deus)opis nae educal .. n tepetr⸗ Wli.e. Are⸗ Talm 0, 100 , ide & d Rom, Uter. L. 1, 4 5. 11h. 16. ſ. ad Eribuat bernio⸗ captiyit iole Deus belle⸗ elis cmin ed babetut, idt Gigenl in S0le, d, bicunqueſ⸗ bi Naſels Diui- umn udzis Ker. ,coble id, We⸗ 1eleguntun a. nſemtnigeng⸗ 11 ici 10. Confer. hic Gur Arieh ol. 226. col. 1. ed. 1 CAF XXX. DEUITERONOMII. 1477 ducam captivitatem filiorum Ammon. 6. Verſ. 1I. Non eſt ſeparatum àte] i.: e. Non eſt occultum àte, ſicuti dicitur: & ) ¹ quæ verba Chaldæus Paraphraſtes ver- tit:) O2R Ni. e. ſi occultum ſit, 7. (ſic accipitur in illo loco:) & deſcendit 'Nͦ (quod idem ſignificat, ac:) & deſcendit ☚ e i. e, in abſcon- dita, g. (ut ſenſus ibi ſit:) obtecta fuit (urbs Hieroſolyma,) ligata fuit in abſcondito. 9. Verſ. I2. Non éſt in œlis] Nam ſi eſſet in cœlis, opus foret, ut aſcenderes ad iſtud (præceptum) idque diſceres. 10. Verſ. 14. Sed propè te eſt) Lex data eſt vobis taàm ſcripta, qnàm oralis. 11. Verſ. 15. Vitam & bonum] Alterum dependet ab atltero, ſi feceris bonum, ecce tibi vita; † ſi verò feceris malum, ecce tibi mors, 12. Scriptura autem exponit in ſequentibus, quomodo (iſtud fiat.) Verſ. 16. Quod ege tibi præcipio hodièò, ut ames & .] Ecce bonum, à quo dependet: Eod. verſ. 16. Ie vivas & multipliceris] En vitam! Verſ. 17. Si verò averſum fuerit † cor tuum] En malum! Verſ. 18. Quòdpenitàs ſitis perituri] Ecce mortem! Verſ. 19. Teſtes in- voco contrà vos hodièò cælos ac terram] Quæ in perpetuum ſubſiſtunt 13. & quando vobis eveniet malum, erunt illi teſtes, 14. quòd ego vos præmonuerim de omnibus iſtis; alia expoſitio * (verborum iſtorum:) teſtes invoco contràâ vos cœlos, (nempè:) Sanctus ille Benedictus dixit eis (lsraêlitis:) contemplamini cœlos, quos creavi, ut vobis miniſtrarent, an mutant illi conſuetudinem 15. ſuam? forſitan non aſcendit eirculus Solis ab oriente & totum illuminat orbem? veluti dicitur: & oritur Sol & occidit Sol, 16, intuemini terram, quam creavi, ut vobis miniſtraret, an illa con- ſue- 6. Proht jerem. cap. 49. v. 6. habetur, ubi juxta † Hebr. —or 9 e, in MSto ». pro eo legitur Commentatoris noſtri mentem etiam verti po- SPD V i. e vita tibi præparata eſt. terit: & revertar cum captivitate &c. confer. E- AIz. Confer hic Gur Arjeh f. 226 col. 1I. vircà fin. Zech c. 29. v. 14. c not. in "Por nov h. loc. it. nor, ad librum 7. Sicuti Deuter. c. 17. v. 8. habetur, confer, Ju. 1 Prec. Jud. part. 1. p. 10 8. 6. med. it- not. ad 2. nii ac Tremellii verſio h. loc. atque D. Wageni, Chronic. c. 2 I. V. 20. n. 17. Munim. Fid. R. Iſaac P. 46 5. it. not. ad 2. Sa-† Confer. hic tract. Talm. Succa, f. 47. a. moel. c. 13. v. 2. n, 2. & 3. 13. Permanent ac durant, arque ita illi perperui 8. Uti Thren. . I. v. 9. habetur, ubi nonnulli ver ſunt teſtes, confer. infrà Deuter. cap. 32. v. I. terunt? & deiſcendit mirabiliter, confer, P. Fa- num. 2. gii not. ad Paraphr. Chald. 9. loc. confer. not, ]I4. Confer. hic not. in "pam ov h. loc. ubi lo- ad Eſai c. 29. v. 22. num. 23. ci iſtius explicatio habetur. ⸗ ⸗ . „ . . . 4 . 9. Reſpicitur hic ad Hiob. c. /0. V. 13. al. v. IF. Hebr. , iftud & ſequentia, usque ad: me Syvnn i. e. eligas ergò vitam, abſunt hic à MSto 1 5. Morem, ordinem ſuum, id enim dictio prn, quæ hic habetur, ſignificat, conſer. etiam bic not. in a eW h. loc. ut & infrà num, 17. h. veiſ. ac not. in w ian h. loc. ubi tractat. Talm. Eruvin, fol. 55: a. ad marginem allegatur, con fer. & Lighttoot. ad Marcit. 8. v. 12. p. 622. edit. Lipi. it. Bava mezia, ol. 59. b. — 11. Loci iſtius explicationem vide in not. nov b. loc. confer, & traét. Talm. Eruvin, ol. 74 3. DEUITERONOMII. CAP. XXXI. ſuetudinem iuam mutat? forſitäneam ſeminabitis nec illa progerminabit? vel an ſemi- nabitis triticum & illa producet hordeumꝛ ſicuti igitur iſta (cœlum & terra,) quæ facta ſunt, non ut mercedem recipiant nec ut damnum ſentiant ſi juſta ſunt. non recipiunt mercedem, nec, ſi peccant, ullam ſuſtinent poenam; neque mutant conditionem ſuam, quantò magis vos, qui, ſijuſti fueritis, mercedem recipietis; ſi verò peccaveritis, pœ- nam incurretis. 17. Verſ. 19. Eligas ergs vitam Ego moneo vos, ut portionem ?vitæ eligatis, veluti ſi quis dicat filio ſuo: elige tibi partem pulchram in hæreditate mea, ac conſtituens eum in portione pulchra dicit ei: hæc tibi ſelecta eſt, quapropter dicitur . Dominus eſt portio prædii mei & poceuli mei, tu ſuſtentas ſortem meam, 1, i. e. quieſcere feciſti manum meam ſuper ſorte bona, 19. dicens: iſtam accipe tibi. Car. XXXI.. Erſ. 2. Non poſſum uler eoredi & ingredi] Num debilitatæ erant vires ejus? 1478 lex dicit: non caligavit oculus ejus nec receſſit vigor ejus, 1. quid igitur eſt * iſtud: non poſſum? (videlicèt:) non ego licentiam habeo, 2. quia ablat a, eſt mihi poteſtas eaque data eſt joſuæ. Eod. verſ. 2. Ac dominus dixit mihi] Hæc itaque eſt explicatio (verborum iſtorum:) non poſſum ultrà egredi & ingredi, 3. quoniam Dominus dixit mihi &c. Eod. verſ. 2. Ego ſum bodiès] Hodiè completi ſunt dies atque anni mei, hoc die natus ſum & hoc die 4. moriar; alia expoſitio 2. & Sota, fol. 13. 6, it. Kidduſchin, fol. 3 §. a. X Hebr. NN&& iſta & ſequentia, usque ad: i, e. hæc itaque eſt explicatio, abſuat à MStoz. . 2. Id eſt: poteſtas imperandi jam mihi ablata eſt, ſicuti mox in ſequentibus exponitur, Confer. quæ ſuprà ad Deuter. c. 16. v. 17. n. 66. nota- ta ſunt, vide & num. ſequ. 3. ac ſuprà Deuter. c. 1. V. 9. U. 59. 3. Non enim mihi permiſſum eſt, ut Jordanem tranſeam; ſed Joſuæ data eſt illa facultas, con- ad vma HNRai. e. eligas ergo vitam, abſunt 4 t0 2. 1 . OConſer. quæ ad Exod. c. 20. v. 2 5. D. 125. 8 ad dict. c. 20. V. 26. n. 13 I. notata ſunt, ubi et jam exempla argumenti 4 minori ad majus & vice verſa ſunt adqucta, vide & infra Deuter. c. 32. v. 5 1. n. 269. it. not. ad Eſai. c. 1. v. 3. n. 16. & ad Eſsi. c. 23. V. 4. h. 7. it. ad Jerem. c. 22. n. 14. 467 Conſer. hictract. Talm. Berachot, ol. 55. a. & Schabbat, ol. 1 3. a. it. Peſachim, f. 49. . & Kidduſchin, f. 40. a. 19. Sicuti Pſalm. 16. v. 5. habetur. . 19. Id eſt: ſortem bonam mihi aiſignaſti, confer. Raſchi not., ad dict. Pſalm. 16. v. 5. ubi ferè ea- dem, quæ hic, notata ſunt, confer. hie tractat. Talm. Nedarim, ol. 62. a. 1. Sieuti inftà Deuteron. c. 34. V. 7. habetur, con- ſer. hic hact, Talm. Roſch haſchana, ol, 1 1. a. 7 Hebr. & nmD, hæc & quæ naiinr, ac Gur Arjeh fol. 22 6. col. 1. fin. inter alios D. Wagenſeil. Sct. p. 2 80. & p. 3 17. Conter. & tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 11. a. ſicuti in not. an ne ad marginem alle- gatur, de Alexandro Magno etiam refertur, quòd ille eodem, quo natus eſt, die mortuus ſit, vide fer. num. præced. 2. & not. in MaR 'h. loc. 4. Is fuit ſeptimus dies menſis Adar, de quo vide cr. zAà e t verboru geriptura: , Verl6. N. ris. 6 Verl Diam tu in⸗ ſnt in (iſt ille Benei⸗ jurayi eis, lli parete 9. generati *G& dedit e (Moſes) fl md intermi Setiptuta) an Vide Dian. ) koena, Anii⸗ Lncap. 3 Bebn. Nil PDie, nen Mta. ſ. Ve: gude traditiones et 4, Oleſalen Gemitiapud I lepiiun Inn Obſkmuieifue ite delenion Picienr ha 8 deſgetke, goa 6, Conter ic 6 R Dot, in 7. Bpoſti iſe lenl ſaero ſeip Pe: cum popul clo⸗ tlanulit (pont pertienl cn erc. antec, Mlneli not⸗ ltfoitet dü ui 4. Vice inlr 1 CM. N. ———— )velanſemi⸗ Nnn) quæ fect non recipiunt ditionemſnam, ectayeritihn. tionem thtpite feditate mea, ac propter ieitor: meatn, , ie⸗ Kcipetbi⸗ Erant Dreseſos! guic igitur ell 1, goig ablats Airit mihi] Hxe edi & ingtedi, 3. Hodiè completi t; dia epoſiio t vel⸗ —.— uchin, Fo,,e bentis, dlen0: SNicano larn izam mihi planel, s exponitur, coßler. 17. n. 60. 10 4⸗ S Deulet.6 3. Kigli Del Amel,ut ſoldanen gen lafecuſtas, on- t n noh e l.l fn⸗ . nls 4,ge go ñi⸗ .Set. 180. & .) 11. .Set. hiſin l „4 marginemn Ale⸗ iu ſtur, CAbp. XXXI. oEuTERONOMII. 1479 ** verborum illorum:) egredi & ingredi (nempè:) in verbis legis, docet (hic Scriptura:) quòd abſconditæ fuerint 5. ei (Moſi) traditiones & fontes ſapientiæ. Verſ. 6. Non deſeret te] Non dabit tibi (Deus) remiſſionem, † ut ab ipſo derelinqua- ris. 6. Verſ. 7. Tuevim introduces populum iſtum] (Targum Onkeloſi habet:) quo- niam tu ingredieris cum populo iſto, Moſes dixit Ioſuæ: juxtà ſeniorum, qui tecum ſunt in (iſta) generatione, ſententiam & conſilium (agas) omnia; aſt Sanctus ille Benedictus dixit joſuæ: tu enim introduces filios Israêlis interram 7. quam juravi eis, 8. etiam invitos introduces, nam omnia à te dependebunt, (ſi illi parere nolint,) accipe baculum & percute corum verticem, unum verbum 9. generationi (iſti ſit;) non verò duo verba. 10. Verſ. 9. Et ſeripfit Moſis * & dedit eam Poſtquàm illa (lex) tota abſoluta fuit, 11. tradidit eam (Moſes) filiis tribus ſuæ. Verſ. 10. A fine ſeptem annorum] i. e. Annòè pri- mô intermiſſionis, 12. (ineunte anné) octavé; 13, ſed cur vocat illum (hic Scriptura]) annum intermiſſionis? quia hucusque in iſto (anno octavo) exercitus fuit ſepti- vide lian. Variar. Hiſtor. l. 2. c. 2 5. idem de Poëta, Antipatre, Sidonio narrat Valerius Max. l. 1. cap. 8. Extern. n. 16- * Hebr. π☚iſtud & ſequentia, usque ad: 5 i. e. non deſeret te, abſunt hic ab utroque MsSto. . 5. Vel: quòd occluſæ ſive obſtructæ ei fuerint traditiones, conf. Num. c. 2 5 V. 6. n. 19. & Num. c. 5 I. V. 2 1. D. 5 2. Vvide & not, in =D S in Gemara apud D. Wagenſeil. in Sota p. 3 17. ſic legitur: nan y n ee, i. e. quod obſtrudi ei fuetint fontes ſapientiæ. † Sive: deſertionem, relictionem, Hebr. , re⸗ ſpicitur hac explicatione ad verbum 72 i. e. deleret te, quod hic in rextu ſacio ha betur. 6. Conter. hic Gur Arjeh fol. 226. col. 2. princ. ac net. in am mov h. loc. 7. Expoſitio iſta nota eſt ex vatia lectiene, nam in textu ſacro ſcriptum eſt:. &nri, e, venies, nem- pè: cum populo, ſicuti ver ba illa Syn nè& On- kelos tranſtulit: ny Sy, ie., cum populo, (prout particula: &π interdum ſignificat y, confer, c. antec, 320. v. 3. n. 1.) Gloffa autem Maſorethica netat, legendum eſſe: Mnn i. e. introducet, ſcil. populum, confer. hic Baal Har- 3. Vide infrà V 23:, 6. n. 26. & h. 27. confer. & ]oſu c. 1. v. 6. it. tract, Talm. Sanhedrin, fol. L. 3. ſ9. Id eſt 2 unus ſit gubernator, dux rector, Hebr. M, ſic dictio 1in notis epan new h. loc. exponitur, ubi etiam tractat. Talm- San- hedrin l. L. a. ad marginem allegatur. 10. Id eſt: Duo rectores, huc facit proverbium Hebræum: TTe anen W e h ere i. e. non poſſunt duo reges ſub una corona re- gnate, vide quæ ad Geneſ. c. I. v, 16. n. 105. notata ſunt. * Hebr. oD N bæc & ſequentia, usque ad? yav vVN i. e. à fine ſeptem &c. (verſ. 10. J. c.) abſunt ab utroque MSto. II. Nempè: à principio Geneſeos usque ad finem Deuteronomwii, ſie ſcribit Hcbræorum antiqui- tas, alleg. P. Fag. in not. ad Paraphr. Chald. k. loc. ac Gur Arieh /ol.2 2 6. col. 2. prige. it, tract. Talm. Gittin, fol. 59. b. 12. Id eſt: annéô primô poſt annum intermiſſio- nis, qui eſt annus ocdtavus, quando ſcil. incipit annus octavus, confer. num. ſequ. 13. h. verſ. it. tract. Talm. Roſch haſchana gol. 12. 6. & So- ta, ol. 41. a b. G 13. Sic anα cum D. Wagenſeil, in Sota, p. 67 8. hic vertere volui, confer. P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. ac n. præced. 12. b. veri Aaa aaa aaa . 1480 DEUTERONOMII. CAbP. XXXI. ſeptimus (annus intermiſſionis) quoad meſſem (anni) ſeptimi, quæ egrediebatur ad finem 14. ſeptimi (anni.) Verl. I1. Leges hancce legem] Rex legebat à principio: hæc ſunt verba, 15. ſicuti habetur in tractatu Talmudico: Sota, 16. ſuper ſuggeſtu 17. ligneo, quem fecerant in atrio. 18. Verſ. 12. Viros] Utilli diſcant. Eod. verſ. 12. Mulieres] Ut audiant. Eod. verſ. I2. Et parvalos] Cur venit (hic Scriptura, ut etiam iſtos memoret? nempè,) ut det mercedem illis, qui eos (parvulos) adducunt. 19. Verſ. 14. Uepræcipiam ei] Ut admoneam 20, eum. Verſ. 16. (Poſt Deos) a- lienos terræ] i. «. (Poſt deos) gentium terræ. 21. Verſ. 20. Contemptim irritabuxnt x* me] (Iſtud: X ) ſignificat:) DvDNi. e. & ad iram provocabunt me, ſic quoque omnis (dictio:) V N ſignificat: Dy i. e. iram. 22. Verſ. 17. Et abſton- dam faciem meam] Ac ſi ego non viderem eorum anguſtias. 23. Verſ. 29. Canti- cum iſtud] (Quod incipit:) audite cœli, usque ad: & propitius erit terræ populi ſui. 24. Verſ. 2 1. Et reſpondebit canticum iſtud coràm eo tanquàm teſti] Quèòd teſtifi- catus ſim 25. contrà illum (populum Iſraeliticum) in iſto (cantico) de omnibus, quæ ci 1 ¼. Sive: ad exitum, Hebr. NX*àâ7, loci ifttus ex- plicationem vide in not. 'pa de b. loc. 15. Sic incipit Deuteronomium, confer. hie D. Wagenſeil. Sot. p. 67 8. ut & not. ad t. Reg. c. 12. v. 27. num. 3. it. tract. Talm. Chagiga, Jol. 3. a. 5. & Sota, Jol. 41. a. 6. 16. Hebt. Amdb, eſt is liber ſeptimus partis ſive Se Qionis tertiæ opetis Talmudici, tractans de muliere declidante; locus autem, ad quem hie reſpicitur, habetur in Sota, Ol. 41.s. uii in no - ad margi em allegatur, vid. & D. Wa- genſ. Sot. p. 67 8. . 17. Hebr. —r'a à4 Græco 6α, de quo vide D. Wagenlſ,. Sot. p. 6 8 1. n. 3. & Buxt. Lex. Chald. PlIl. 29 . 18. Confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. 5. loc. ubi plura de ritu ac modo legendi legem Moſis. 19. Confer. bic Gur Arjeh fol. 226. col. 2. pr. ac not. in -ori r b. loc. ubi tract. Talm. Chagiga, fol. 3. a. ad marginem allegatur, vid. & Sota, Yol. 41. a. b. 30. Vel: ut excitem illum, ut præparem atque inſtruam illum ac quaſi initiem, id enim verbum: P, quod hic habetur, ſignificat, confer. Gur Atrſeh bl. 226. col. 2. med. ac not. in now t ct. Talm. Moëd katon, fol. 28. a. & Sota, vyl. 1 3. a. 5. 2 Confer. etiam hic Gur Arjeh fol. 226. col. 2. med, ac not. in nom mew b. loc. it. tractat. Talm. Sanhedrin, fFol. 90.5. & Joma, fol. 5§52. 5, Hebr. M&N&) iſtud & ſequentia, usque ad: NNDN i. e. & abſcondam, abſunt hic ab utro- que MSto. 22. Sive: indignationem, confer. Raſchi not. ad 2. Samuel. c. 12. v. 14. it. tract. Talm. Chagi- ga, ſol. F. a. 23. Abſconſio faciei hic ſignificat an nn i e. ablationem providentiæ, fſicuti in not., mN ., loc. exponitur, ut ſenſus ſit: nul- lam eorum curam habebo, quamvis in angu- ſtiis fuerint conſtiuti, confer dict. tract. Talm. Chagiga, ol. 5. a. & Cholin, fol. 139.5. 24. Nempè: à principio capitis ſequentis 3 2. us- que ad verſum: 4 3. ejusdem capitis, confer. hic tract. Talm. Nedarim, fol. 3 8. 2. & Sanhedrin, Jol. 2 1. 5. 25. Vele quòd proteſtatus ſim, quòd præmonu- erim, id enim verbum rα quod hic habetur, ſignificat, de quo vide Raſchi not. ad Exod. c. 7. v. 25. n. 29. & ad Exod. c. 2 I. verſ. 29. it. ad Numer. c. 5. v. 14. n. 54. it. ad Deuter. c. 4. V. Sbar b. loc. vide & infrà v. 2 3., 5. c. n. 26. it, 2,6. n, 25. & ad Eſai. e. 8. V. 16. n. 37 (A XNX — ((populo) minbeorum fradatoral a)adicn poſtom eſk (Verbumf Poc. vert.2 in Bava batt agve bire hatar intria nas Ut cong zi, hec ſolt condite fuet nullumektim contra eot cel (Moles colun Pondemr: — 16. Ne Ilzeli⸗ (guod ombin ! don edemnst not. do Eiga l. ſ. 9. 17. Velt promi , gurh In Dw . . l. 4 .s X „ Nempe: erlo 14. . h. 10 C. e. denſus ell: tantur gone ſri icho ver Uut fige not, Hae mim erbe nler Fin . : leedr Duniagen elenhn or⸗ 3 cina iun, conſer gr NNNN. redſebeiit a1 i printihi: luper ſoggelln ant. Hoc, ven⸗ olos) adducunt. . (N Deogha Npnin irnitahtat ocabunt me, ſie .17. Rlt. Tetl 29. C . tertt popeli ſni ⸗ ]Cod teliſ⸗ leomnibutut i — ſol 1, . dorn, geh ſal 116,00. . b loe, it alt. 4& ſoma, ſol. ſut, eglenlis, bihle e . ,ebſvot nie 3b ulo⸗ 1pot, 10 Onlel, Naſchi hot, alh Taln CHg⸗ cihcat n N enlic, ſeuti 1 hot, itur, u enlis ſii gul⸗ bo, quarhfis in nen nler ic. rack Talen. olio fol. 139,. 1 apiiz eguenu 31. J gem capitis * 6. 31.. Haabectic, odoræmmonu⸗ n, gudape⸗ 1 hic habeiun⸗ alcbinot⸗ 13 nuh⸗ 1 6.c. 11. verl. 19, k 6 . Deutee nj, 1, 1 1, 371 Hebræa, confer. hic Berachot, fol. 32. a. & Cha- ci (populo) fünt eventura. 26. Eod. verſ. 2 I. Non enim oblivioni tradetur ab oreſe- minis eorum] Ecce iſta ſpes 27. faéta eſt Iſraélitis, fore, ut lex non penits oblivioni tradatur à ſemine eorum. Verſ. 23. Er præcepit Joſuæ, flio Nun] Kedit (hic Scriptu- ra) ad id, quod ſuprà * habetur, idque refertur ad Majeſtatem Divinam, ** veluti ex- Forrumenps verbis illis:) in terram, quam juravi eis. † Verſ. 26. Accipiendo] (Verbum à hic ejusdem formæ eſt,) ſicuti (verba iſta:) Df, A, P. . Eod. verſ. 26. Alatere arcæ faderis Domini] Diſſentiunt hac in re ſapientes Iſraelis, in Bava batra, 29. nonnulli ex eis dicunt: tabula erat foris prominens extrà arcam atque ibi reponebatur (liber iſte legis;) alii verò dicunt: à latere tabularum repone- batur intrâ arcam. 30. Verſ. 2 8. Congregate ad me] Non inflàârunt illo die bucci- nas, ut congregarent cœtum (Iſtaeliticum,) veluti dicitur (in illo loco:) fac tibi &c. 31. nec Joſua imperium in illos (Iſraeêlitas) exercuit, etiam ipſo (Moſe) vivente re- conditæ fuerunt(tubæ) anté dicm mortis us, ut verum reddatur id, quod dicitur: nullum eſt imperium in die mortis. 327. Eod. verſ. 28. Ert in eſtimonium adducam contrà eos cælum & terram] Quòd ſi dixeris: ecce jam ſuprà in teſtimonium vocavit (Moſes cœlum & terram, dum dixit:) teſtes invoco contràâ vos hodiè &c. 33. (ſed re- ſpondetur: Moſes) ibi allocutus eſt Iſraelitas; * aſt cœlum & terram (ibi) non allo- n. 19, & ad Deuteron, « 27. v. 1. num 1. no- tata ſunt, it. tract. Talm. Gittin, fol. 60. a. & Bava hatra, fol. 14. a. & fol. 15. a. it. Mena- chot, l. 30. . “ 29. Hebr. αa Nnai, e, janua ſive porta poſterior, ſic inſcribitur liber tertius partis ſive Sectionis quartæ operis Talmudici, agens de ſocietate in commerciis &c. confer. Bava batra, fol. 14. a. 5. 30. Scil. fœderis, confer. hic Junii ac Tremelii notæ, ubi alia habetur expoſitio, quàm quæ hic 4 Commentatore noſtro adducitur, vide & Dan. Huetii Demonſtr. Evang. Propoſ. 4. c. 14. n. 2. p. 542. & ſeq. edit. Lipſ. 31. Sicuti Numer. cap. 10. v. 2. habetur, conſer. not. in nam Db, loc. 32. Vel: nemo dominatur ſive imperat tempore mortis, ſicuti Eccleſ, c. 8. v. 7. habetur, ſenſus eſt: — n n een eee en e r .h i. e. imperium, quod quis omni tem- pore vitæ ſuæ exercuit, non exercetur tempore mortis ejus, ſic in not. a τ Nα h. loc. expa- 26. Ne Iſiaelitæ dicere poſſint, ſi noviſſemus, † quòd ompnia mala iſta nobis fuiſſent eventura, non eſſemus transgreiſm præcepta Divina, ſic in not. dpoN r“*h. loc. exponitur, ubi vide ſis Liga fol. . 2 *½% 27. Vel: promiſſum factum eſt, id enim dictio Srman, quæ hic hahetur, ſigni ſicat, confer. not. in nen h. loc. it. tract. Talm. Eruvin, fol. 54. b. & Schabbat, ol. 13 8.6. * Nempè: verſu 7. h. c. ubi vide not. n g., conſ. & v. 14. h. 0. n. 20. it. tract. Talm. Sanhedrin, f. 8. a- X Senſus eſt: quòd verba, quæ hie habentur, re- ferantur non ad Moſen, ſed ad Deum, ſieuti & ſuprà dicto verſu 7. h. c. illa ad Deum telerun- tur, vide not, ibid. n. 3, & Gur Arjeh fol. 226. col. z. med, ac not. in am rNh. loc. it, Sign. † Hæc enim verba non conveniunt Moſi, ſed Deo, onfſer. Sign. præc. *—½ 2 g. Id eſt: recordando, obſervando, eundo, ver- bum itaque rhp hic eſt ν ανα n dee nitur. i. e. empus præſens ſignificat, non verò impe- 33. Prout c. antec. 30. V. 19.⸗ habetur. rativum, ſic in not. π in h. loc. exponi- * Heb. 7 vn r hæe & ſequentia, usque ade tur, confer. quæ ſuprà ad Deuteron c. 9. V. 21. 1482 DEUITERONOMII. CAFP. KXKXKII. me zt, ut dicat: i li &c. “ Verf. 29. Peſt mortem tus eſt; nunc autem venit, ut dicat: audite 6&α . unse corrumpendo torrumpeti] Ecce verô. † omnibus diebus Joſuæ non cor- Sin (Iſralitæ,) dicitur enim: & ſervivit populus (Iſraxlitieus) Domino cunctis dicbus ſolu, 3 5, hinc (concludunt Rabbini,) quòd diſcipulus doctoris ei perinde Qiletus ſi, atque ipſius corpus, (nam) omni tempore, 3⁶. quo vixit Joſua, viſum fu- Moſi, ac ſi ipſe (Moſes) viveret. 37. CAT. XXXII. teſtes in re, quòd ego ita dixerim * eis, (nempè,) quòd vos relle⸗ futuri ſitis, 1, ſic etiam (ſequitur hic:) Eod. verl. 1. Et rda terra] Se3 cur Nar ilos (Iſraelitas) in teſtimonium vocavit cœlum & eram! (nimirùm) lnit. . Ke: ego ſum caro & ſanguis, cras ego moriar, ſi dixerint Iirael itæ, nan recepimu en ns⸗ ſoœdus, quisnam veniet, ut illos mendacii arguat? ideircò in tet imonium contr c yYocavit (Moſes) cœlum & terram * (nempè) tales teſtes, gei enmanent perpe u & in ſempiternum, , ut, ſi juſti ſint (Iſraelitæ,]) veniant te eeli i) ac gen⸗ e Der. cedem ſuam, vitis dabit fructum ſuum & terra dabit proventum . num cœ gne a un⸗ gorem ſuum; ſi verò peccaverint (Ifraelitæ, tunc) erit manus illorum in eo . cos primùm 3. ac cohibebit ſe cœlum, ne deſcendat pluvia nee terra it proven- tum ſuum ac poſteà peribitis citò 4. per manus gentium. Verſ. 2. Seillet, gren pluvia, doctrina mea] Hoc eſt teſtimonium, quod vos, (coœlum ac terra,) teſtabimini, Erſ. 1 Audite cæl] Quòd ego teſter per illos eontrà Iſraẽlitas atque vos ſitis d ràm vobis uam dedi Iſraelitis, quæ (dat) vitam mundo, vel- quòd ego dico coràm vobis legem, ꝗ quæ (dat) . . 5 i icbus &c. Gurg Arjieh Fol. 226, col. 2. fin. ac not.] in - ie ,: verò omnibus diebu en loc. i. not. 24 linun 1 ee. j 4. jenti v. pRi ti L 10. 6, med. vid. ienti ver Ris ſequentis 32 habetur. p. 2. p. 40. a. princ. ac p. 2 10. . . Picbe er in koguer 48to pro eo legitur: Jalkut Part. 1. ol. 3 04. col. 1. med. & col. 2. „. * ⸗ . . . . e. omni bus &c.) med. . 33. Veic Lge e 14. id d babetur. *X Hebr. † D, abſunt iſta hicab utroque . hie Gur Arj I. 226. col. 2. cirt; MsSto. . 34 K ater die⸗ Kar elengi loc. 2. Confer. cap. antec. 30. verſ. 19. n⸗ 13. & Fagii 6 „ eò hic dicie Scriptura: rN TN i. e. not. ad Paraphr. Chald. , loc. 77 wonen wea, cun ieere debuiſſet N 3. Reſpicitur hic ad id, quod ſuprà Deuter. e. 17. Ber ryn i. e: poſt mortem Jofuæ, ſic in not, v. 7, habetur. m. lah „e , loc, cxponitur. 4. Sicuti ſupra Deut. e. 11. v. 17. habetur, confer- * Hebr. TmE Pur, iſta & ſequentia, usque ad: Gar Arjeh Jol. 225. col. 2. fin. ac not. in mau tm i. e. & audiat (terza) abſunt hic 4 Möto nan b. loc. in MSto z. poſt: n i. e. cito, . additur: & 77i. e. de terta, uii Deuter, dict, 1. Confer. hic Raſchi not. ad Eſai é. I. Velſ. 2,8&] c. 11,v. 17⸗habetus, CN W r— pi Pluri⸗ am, loc gvelecciß 5Wie. guoniatn iter faciun vis de tus /1 guemadmo gis geſcere O˙) vOcetr ) latur aren, hetbetie, Mrha] Ca JVV. 13. eat (meiden eſt: guando ” tecordabe nomini ejus — In uuoge ſillatio, (oñ 7.6, 1, Vide bſalm. ſen bie alhor col a it, 6 Kiebti 11 ſegu Aſttornemi nunn expon lteiterpren datn, . „ Ve upent . vo die ade dord e Ne: euker bio habern, II, Kre: haber lu kideni 9 CA.XMNI. —— — 19. Piß morten loluæ non col- Donmino cundis Goris ii erind⸗ polua, Momfi⸗ tas atgue ſo lin teltes fututi liit 4] Sedeut contt tecepimas nnno onium contia eos mmanentpelſetnd )ee dent eig mer⸗ n celigot tabunt um teſtum contt ten Gabit ioren⸗ 1. Rilet, tangkin tetta,) teebicnin, itam mnuindo, el⸗ i lunti⸗ bicbuttogee Vetl. 19,1 13. i 4 liaden ,, 11 17. ulam nie eN. 1 . 17. . z 1, alon * 7 17 lienmnienß CAF. XXXII. DEUTERONOMII. 1483 uti pluvia iſta, quæ ſdat) viiam mundo, quemadmodùm ccli ſtillant rorem ac pluvi= am. Eod. verſ. 2. Seillet] (Verbum:) ſignificat ) O) † i. e. ſtillet, ſic que- que (accipitur in illo loco:) )di. e. ſtillant pinguedinem, 5. item (in illo loco:) D i. e. ſtillabunt rorem. 6. Eod. verſ. 2. Fluat, ut ros] In quo omnes lætantura quoniam pluvia (interdum) moleſtiam affert hominibus, nempè illis, qui iter faciunt, ut & ei, cujus ciſterna vino plena eſt. 7. Eod. verſ. 2. Lanquàm pluvis 8. tenues) (Didio υπ) ſignificat (hic idem, atque in illo loco:) ven- tus i, e., turbinis, juxtà Targum ejus (iſta eſt explicatio:) ſicuti venti pluviæ, quemadmodùm venti illi corroborant herbas easque ereſcere faciunt; ita & verba le- gis creſcere faciunt 9. eos, qui illa diſcunt. Eod. verſ. 2. Et quaſi ſtille] (Vox ſignificat:) Q) O i. c. ſtillas pluviæ, videtur mihi, quòd illa (ſtilla) ideò vocetur Q) quia jaculatur, tanquàm ſagitta, veluti dicitur: ) i. e. qui jacu- latur arcu, 10o. Eod. verſ. 2. Gramen] (Dictio: N☛ notat linguâ Gallica:) herberie, 11,. i. e. tegumentum terræ, quæ viriditate obducta eſt. 12. Eod. verſ. 2. Herba] Caulis unus vocatur 2 “ id eſt: herba & unaquæque ſpecies per ſe dicitur 2v. 13. Verſ. 4. Quia nomen Domini t invocabo] Ecce (partieula:) fignifi- cat (hic idem. ac:) N âàâ i. e. quando, 14. veluti (accipitur in illo loco:) id eſt: quando venietis in terram, 15. (ſenſus itaque hujus loci erit:) quando invocabo & recordabor nomen Domini, vos afferte magnitudinem Deo noſtro ac benedicite nomini ejus, hinc dicunt (Rabbini,) quòd reſpondere debeant (Israelitæ:) benedi- Aaa aaa aaa 3 ctum ſter ad Genel, c. I. Vv. 1 I. vocat Gallice: herba- †T in utroque MSto pro eo legitur: — Sa i, e. ſtillatio, confer. hic tractat. Talm. Taanit, ſol. 7. 2. 5. 7J. Vide Pſalm. 6y5. v. 12. ibique Raſchi not. con- fer. hie Jalkut Part. 1. Ol. 30 5. col. 3. circa fin. & col. 4. it. fol. 306. col. 1. prine. 6. Sicuti e., ſequ. 33. v. 2 8⸗habetur. 7. Afſt ros nemini moleſtiam affert, confer. not. in oT r bh. loc, ubi Siphre ad marginem al legatur. 2 Sive: imbres tenues, ſic vocem rpyv com- muniter exponunt, Commentator tamen noſter aliter interpretatur, confer. hic tradt. Talm. Ba va batra, fol. 2 5. 2. 9, Vel: augent ſive alunt, id enim Hebr. pnn, quod hic habetur, ſignificat, confer., not. in doI P ubi Siphre ad marginem allegatur. Je. Vel: jaculator, areitenens, icmi Geneſ. c, 2 1. V 2 0. habetur. 11. Sive: herberis, ſie N hie reddere poſſis, Kal, herberia o verdaggio, Commeniator no- ge vel hecbace, wNaX, vide n. Se. ibid. in . MSto 2, habetur: Yva quod exprimere poſ- ſis: herbace, . 12. Vide Gedeſ. dict. c. I. v. 11. num. 79. 80. & 92. confer. & not. in ponm r h. loe. 13. Confer. quæ ad Geneſ. dict. c. 1. v. 11. n. 92. notata ſunt. † Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 2 1. a. & fJol. 4 7. a- it. Joma, fol. 37,a. 14. Nam particula illa non poterit hie exponi, quòd ſit Syp Dyrn i, e, quod rationem indi- cet, ideò non poterit ita exponi, ut ſignifie et hic: quia, ſed: quando, ſic in notis 'pen r' h., loc. confer. infrà v. 3 6⸗ h. cap. n. 194. 15. Vide Levit. «, 2 3. V. 10. & Levit. c, 2 5. v. 2* confer. & Exod. c. 2 3. v. 5.e num. 32. ac,not. in oN — h. loc. vide & infrà dict. verſ. 36, H. cap, n. 185. ac Jalkut Part, 1. COh. 306, c01. 1* circà fin. 1484 DEUTERONOMII. CAb. XXXII. Aum ſit nomen gloriæ regni ejus 16. poſt benedictionem, (quæ dicta fuit) in San- Gtuario, * Verſ. 4. Rubes z perfectum eſt (tamen,) quando ille inferet pœnam iis, repentè punit; 17. ſed cum judicio, * verſ. 4. Dius fideli] Ut rependat juſtis juſta eorum opera in ſeculo futuro ac hcèt opus ejus] Quamvis ille (Deus) ſit fortis; qui transgrediuntur voluntatem ejus, non quia perfectum eſt opus ejus. 18. Eod. ille differat iltorum retributionem; (tamen) tandem vera efficiet verba ſua. 19. Eod. verf. 4. Et expers iviquitatis] Etiam improbis (Deus) wercedem rependit juſtitiæ eo- rum ꝛ20, in hoc mundo. Eod. verſ. 4. Juſtus 21. & rectus eſt] Omnes juſtum præ- dicant ſuper ſe judicium ejus (Dei,) atque ita convenit & rectum eſt eis, (nimirum) juſtus eſt ex ore hominum 22, atque rectum & conveniens eſt, ut illum prædicent juſtum. Verſ. 5. (Corrapit ei &c.] Juxtà Targum ejus (interpreratio eſt:) corrupe- runt ſibi, non ei. 23. Eod. verſ. 5. Eilii qqus, macula eéorum] i. e. Filii ejus (Dei) — fue- 16. Conter. hie librum rituslem Precum Judai- carum, Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 114. ex Talmud. Hierofol. Taanit c. 2. Fol. 6 5. 4. ad- duci, quod Judæi non reſponderint: Amen, in domo Sanctuarii; ſed dixerint: benedictus ſit Deus gloriæ, regnum ejus in ſeculum & ſem- piternum, unde autem habemus, quòd non re ſponderint: Amen, in Sanctuario? ex eo, quòd dicum eſt: benedicite Domino, Deo veſtro, à ſeculo usque in ſeculum, Nehem. c. 9. v. F. &c. alibi: in domo Sancuarii non reſpondebant: Amen, quia pronunciabant nomen Dei ſecun Am Scripturam ſuam &c. conf. not, ad librum Prec. Jud. Part. 2. p. 237. a. med. & p. 2,60. 6 fin. vide & Gur Arſeh fol. 226. col. 3. prine. ac not. in a , ubitractat. Talm. Taanit, fol. 16. ad marginem allegatur, confer. & D. Wagenſ. Sota p. 379. n. 3. ubi diſquiritur, an Amen ſit jurisjurandi formula. . Hebr. weav, in MSto z. poſteà adduntur iſta: ðð/ m e e ne n een ennn PyDv in breen annnn i. e,. Quia nomen Domini invocabo] Explicatie ejus eſt: quoniam in nomine Domini dico verba iſta, ideò aflerte magnitudinem Deo noſtro & animum veſtrum advertite ad omnia dicta, ſie expoſuit Joſephus, filius R. Simeonis, de hoc vid. not. ad Numer. c. 1 8. V. 30. Sign. * it. infrà ad v. 42. b. cap. Sign. * . M. Confer. quæ ſuptà ad- Deuter. c. 2. V. 272 n ,. 55. notata funt. ** Hebr. Poa bi , abfunt iſtâ hic ab utroque MSto, ſed minus rectè. . 18. Vide hie Gur Arjch fol. 226. col. 3. princ. ac not. in an ne H. loc. it. Jalkut Part. I. fol. 306. col. 2. med. & tract. Talm. Bava ka- ma, fol. 5. a. & Avoda Sara, fol. 1 g. a. 19. Loci iſtius explicationem vide in notis P PW h, loc. confer. & tract. Talm. Taa- nit, fol. 11. a. 20. Vel: juſtis eorum operibus, quæ fortè fere- runt, confer. Gur Arjeh ol. 226. col. 3. prine, & not. in naf u h. loc. it. Taanit, dict. ol. IIL. 2. 11. Ex mente Commentatoris noſtri vertendum eſſet: juſtum & rectum eſt, nempè, ut omnes juſtum pronuncient judicium ejus, Dei ſcil. con- fer, num. ſequ. 22. P2 2. Nempè, ut juſtum dicant eſſe Deum, ſic et- iam in Gur Arjeh fol. 2 26. col. 3, med. expo- nitur, nimirum 1τ n& een eee een n i. e. rectum eſt, ut omnes juſtum pronuncient judicium ejus, confer. not, in ham reow b. loc. & num. præced. 21. 23. Scilicét: Deo, id eſt.: ſeipſos perdiderunt, non Deum, ſibi potius, quàm Deo nocuerunt, fic P. Fagius in notis ad Paraphr. Chald. h. loc. cui etiam conſentit autor notarum in bman ne h. loc. confer. & Junii ac Tremellii not. h loc- in MSto I. poſt verba;: 7 & n en i. 2. (Ok⸗ CAL XXS — Werant; yer ipſius gniſtcat) (0:) & te 16. gud Perl. ſ. R. flumm iſtud, 11. n .5 (Habeturen leltiamn crea men)vobis blitiſunt eju qux futura ſu lelicere. B Vit zo0, te, n e e e, cormuperun N ſe (rigian Polustueat ejus, icinuren 2. F. 7.) no⸗ 10 krod, allee 4.3 1 V. len Hebr. di Omm ie fli ¹ MSo 1. 44 liek: macnl Dei, ſie guoce ePonitur, cont ee . 2 . Kem Miche 16. Fie Gidionen ien conter hon Iia hie erpfimno N 1 MSto⸗ 2. 17. Rdicionen Hreio, un den nidus, un — Nes) ſit fortis katstn ejus, non us. . Eod, üturo theet 4lus. 19, kol. endirjultiüin eo⸗ nnesjuſtumpre⸗ keis, (itniruin) llum preicent Eili ejus (De) Le. Dtkien ueie. 116, co 3. figk⸗ ot. it. alkut Lalt.l 1ad, Talm, Bare lr. gemn dide in nols ,& neck, Talm. Laa- dus, gurſone ſere⸗ 01.216, 0) 0iin⸗ it, Taanin Cicl 0l,. oris nolii Fettendum 4, nenpe, omnes iamnejusDei ſcil con G lor. hmnßme Ctid 1 noumin n Ttemelit ri . n N ar⸗ 275. Sicuti Michæ c 3. v. 9. habetur. XXII. DEUTERONOMII. 1485 fuerunt; ſed corruptio, quàâ ipſi ſefe corruperunt, eſtillorum macula. Eod. verl 5. Elii éjus, macula eorum] Macula iſta eorum (nempè) filiorum ejus (Dei) fuit; non weròô ipſius (Dei) macula. 24. Eod. verſ. 5. Generatio perverſa] (Dictio VPy ſi- gniſicat) P̈& dpivi. e. obliquum & perverſum, veluti (accipitur in illo lo- co:) & rectum ½Pν i. e. pervertunt 25, ac linguà Miſchnæ (dicitur de) muſtela, 26. quòd dentes ejus ſint PY DP i. e. perverſi & obliqui. Eod. verſ. 5§. Et contorta] (Vox ))RN ſigeificat linguâ Gallicà:) entortillée, * ſicuti filum iſtud, quod (reſtiarii) prolongant idque contorquent circà funem duplicatum, 27. eſt ex illis dictionibus, quæ duplicantur, veluti (ſunt voces iſtæ:) Pp, =DR, red, 50d. Verſ. 6. An Domino reyendetis ifſtua?] (Habetur enim hic) ſignificatio interrogativa, (ut hic ſit ſenſus:) an vos ei (Deo) mo- leſtiam creabitis, cujus in manu poſitum eſt, 1S, pœnam à vobis exigere; qui (ta- men) vobis omnis generis bona exhibuit? * Eod. verſ. 6. Popule ſtulte] Qi⸗ ob⸗ bliti ſunt ejus, quod ipſis factum eſt. Eod. verſ. 6. Et non ſapiens] Ut intelligat ea, quæ futura ſunt, 29. quoniam in manu ejus † (Dei) poſitum eſt, ben facere & ma- lefacere. Eod. verſ. 6. Nonne ipſe eſt pater tuns, qui poſſedit te ?7] Qui compara- vit 30⁰. te, qui nidum tibi fecit 31. in petris & in terra forti „qui ornavit säl te — xie. Chaid. ol. 390. vide & infrà v. 9. . cap. n. 4 9 M 28. Confer hie Gur Arjeh fol. 226. col. 3, med. ac not. in .α a bh. loc. wide & Nizzach. apud D. W'agenteil. p. 5 5, it. lalkut Pact. I1. Fol. 306. col. 3. circà fin. * Hec veiba: qui (tamen) vobis omnis gene- geris bona exhibuit, abſunt in Hebræoa MSIO e. corru perunt ſibi, non ei, addita ſunt iſta: aDy DN N— h e n dee mne i, e (Scriptum quippè eſt:) quia corrupit po- pulus tuus (Exod. c. 32. v. 7.) non autem filii ejus, dicitur enim: populus tuus (Exod. d. c. 32. v. 7.) non verò: populus meus, (vid nor. ad Exod. alleg. c. 3 2. v. 7. n. 52: & ad Exod c. 3 3. V. I. n. 2.) † Hebr. Pan iſta & ſequentia, usque ad: Niar . Snm i. e. filii ejus, macula eotum, abſunt hic] 29. Hebr. na, confer. quæ infrà ad veiſ 12. à MSto I. h. cap. n. 7 5. de hoc verbo notata ſunt, it. Jal- 24 Id eſt: macula iſta Iſraélitarum ſuit „ non kut Part. 1. fol. 306. col. 3, fin. & col. 4. princ. Dei, ſie quoque in notis 'nor e h. lor. † Hæc verba: quoniam in manu ejus (Dei) goſi- exponitur, confer. Jalkut Pait. I. ol. 306., col. tum eſt, benefacete & malefacere, abſunt in He- 3. med. M bræo ab utroque MSto. H abetuon. 3o. Vel: acquitivit te, ſic verbum ea juxtà no- 26. Sic dictionem h'n hic interpreter, alii al tas inpan hic igterpretor, ubi exponitur, ter, confer. Buxtorf. Lex. Chald. ol. 756. quòd ſit eh i. e. ſignificet acquiſitionein, *Ita hie exprimo: “vνh[iU& ſic ferè in MStoO I ſive poſſeſſionem, confer. num. ſequ. 3 1, abeſt ene abeſt auiem hie dictio iſta Gallica autem Iited Ran M4SDteD 2. à MSto ꝛz. H 12. Sic 1an etiam juxtà notes in an hem hic 27. Sic di ctionem 7N, quæ biz habetur, inter- interpretor, nempè, quòd ſit h i. e. ſigniſfi- pretor, nam 71 non poteſt confici ex paucio cet nidum ; reſpicitur autem ad verbum Jap, ribus, quam dauobus filis, conter. Buxtorf. Le 5 gquod * 1486 DEUTERONOMII. CAb. XKXKXII. te 2. om ni genere ornamenti. Eod. v. 6. Pſe fecit te] Populum inter populos. 33. Eod. v. 6. Ee ſtabilivit te] Poſteà omni genere * fundamenti 34. ac conſtituit 35, ex vobis ſacerdotes, ex vobis prophetas & ex vobis reges ſtabilivit, * nam omnia ab eo dependent. 36. Verſ. 7. Memento dierum antiquorum] Quid ille (Deus) fecerit antiquis, qui eum ad iram provocârunt. 37. Eod. verſ. 7. Conſiderate annos genera- tionis cujusque] (Nempè) generationem Enoſchi, dum (Deus) ſuper illos induxit aquas oceani 33. ac generationem diluvii univerſalis, quod inundavit eos; alia ex- licatio: non induxiſtis in animum veſtrum id, quod præteriit, conſiderate annos cu- juslibet generationis, ut cognoſcatis id, quod futurum eſt, † (nempè,) quòd in ma- nu ejus (Dei) poſitum ſit, ut benefaciat vobis & vo⸗ poſſeſſores conſtituat dierum Meſſiæ atque ſeculi futuri 39. Eod. verſ. 7. Interroga patrem tuum] Hi ſunt pro- hetæ ke Ec. Eod. verſ. 7. Seniores tuos] Hi ſunt ſapientes. 41. Eod. verſ. 7. Et dicent tibi] Illa, quæ primis temporibus geſta ſunt. 42. Verſ. 8. Cam peſeſionem da- ret 7 quam Rex, (à quo omnia cependent.) 36. Quòd ſecùs eſt in alis populis, qui ſumunt ſi- bi regem MW½ νππ‚. e. ex alia urbe ſive pro= vincia, ſie in not. MNm HDW h. loc, exponitur, vid. & Jalkut Part, 1, fol. 306. col. 4. princ. 37. Reſpicitur hic ad illos homines, qui diluviò ducitur autem hic à Commentatore noſtro ter fuerunt deleti, confer. num. ſequ. 3 8. & v. ſequ. tia expolſitio verbi confer. num. antec. 30. 8. h. c. n. 4 ¾. & 3 1. ac not. in piER h. loc. it, tractat.] 38. Meminit Commentator nofter iſtius diluvii Talm. Berachot, fol. 3 5§. a. & Sanhedrin, fol. in notis ad Geneſ. c. 6. v. 4. ad Eccleliaſt. c. 3. 102. à. v. I4. ad Hiob. c. 12. v. 15. & ad Amos c. 5. 33. Nemp?, eiegit te ex populis, ut eſſes: d y i. e. populus peculiatis, vide Deuteron. . 7. v. G. p. 13 1. e dit. Gorh. B & Deuter. cap. 14. v. 2. confer. & not. in nopæ † Hebr. Na , ablunt iſta hic ab utroque nn b. loc. MSto. * Id eſt: omni ratione ac modo temet ſtabilivit 39, Lociiſtius expoſitionem vide in not- nve ac firmavit. —– . 5. loo. . 4. Hebr. Da i é. baſis, e qua voce vide Buxt. 40. Eliſa is fuit, non Elias, vide 2. Reg. c. 13. v. Lex. Chald. fol. 326. not. in 1 e h. 14, confer. hic tractat. Talm. Schabbar. ol. 2 3: loc. ac Jalkut Part. 1. 9l. 3 06, col. 4. prine. . a. & Succa, fol. 46. a. 35. Sic dictionem j juxi notas in p ne hic 41. Hebr. d-, ſic à Judæis vocantur eorum interpretor, nempè, quod ſit pa Pwhi. e. no- Rabbini ſive doctores, nam dictio o, quæ hic tet baſin, confer. 1. Regum c. 7. v. 29. ibique habetur in textu ſacro, eſt em phatica ac ſignifi- Ralſchi not. abſunt autem iſta: ac conſtituit &c. ] cat ilum, Anan ai. e. qui poſſidet, ſapien- usque ad: memento dierum (v. 7, . c.) in He- tiam, ſic in not. pm no h. loc. exponitur. bræo 4 MSto z. 42. Confer. hic not. ad librum Prec. jud. part. 2. 2K Sic Hebr. hic interpretor, in MSto 1. pro p. 22 8. 5. piinc. ubi hujus verſus 7. & ſequenti- eo legitur: a i. e. ſicuti (omnia ab eo de- um usque ad verſum 13, habetur explicatio- pendent,) niſi vertere velis iſtud 7)2 i. e, tan- quod hic in textu ſacro habetur, cujus variæ ex- plicationes hic 4 Cemmentatore noſteo addu- cubtur. . . 32, Vel: qui præparavit te omnis generis præpa ratione, nam & hanc ſignifieationem recipiunt verba iſta: on & hh, quæ hic habentur; ad- 3 qui vocantur pattes, veluti de Elia 40. dicitur: mi pater, mi pater, currus Is- v. 8. vide & Gorionid, l. 2. c. 11. al. l. 2 c. 18. CALMN — rit erceſ clrunt, pol inundatione (Deve) biſp⸗ ex mundo d un) i.e, floun lya Schem & jur in Egyptum Verl. 9. O⸗ angd⸗ Ktwitute,) populus ejus: gue elt tertins ti wi ſui (Ab (nerita,)ſcuu cjus fuerunt e lſaaci 49. V (Deus) ſbi ſ — 4 7. Contet. veil. 0, 39: 1. Jilkut 444. Idelt: homin⸗ 14, ua dere pige in lei Chald : leehlum din ile tonfoſeſ 1i habylonice. 4 Conſer, hie tracl, 1. Nel: ſeytuagint cch 1ne.g.n. neſe vel, 1. ſo. it. Nume, I. VI) num.¹ i Eeic ſ. zbr P.7 ee, r. Wogenlei conle d CAL.KI. — rpopvlos,11. nſtituit ,er nomnia ab eo (dens) kecetit leannii enera- t illos indorie it eos; alia ele⸗ letate annoscl⸗ ,) vèd inn . nſkituat dierum 1]Hi ſuntpto⸗ Pater, cutkus l. od, verl 7. E zaſiſtmimadt- f 4 Cepengent.) li, ui ument ſ⸗ alia ulbe ſiſeßlo⸗ 9r,. loe eonit, job. eol. 4, pline⸗ omines, gli futid eegn. 19. &. leg. noler ikius ilrit .0 Zecleliall c. 3, ,à ad Amad. ſ. t,11, dln delg⸗ Gnn bie oae iGꝛinnor vin nide nlet, 1z., lo. SKhabdat⸗ ſer ur eorufd , vocant dris ge hoßn anſienl di ſidet, lehnt CAF. XXXII. DEUTERONOMII. 1482 ret excelſus gentibus) i. e. Cum Sanctus ille Benedictus iis, qui ipſum ad iram provo⸗ cârunt, poſſidendam dediſſet partem hæreditatis eorum, ipſe eosdem diluviò atque inundatione abſumpſit. 4;32. Eod. verſ. 8. Cum ſepararet fiüos Adami) i. e. Cùm (Deus) diſpergeret generationem diviſionis, 44. in manu ejus poſitum erat, eosdem ex mundo delere; verùm non ſic fecit; ſed Eod. v. 8. Conſtituit terminos †½ popu- lorum) i. e. Servavit illos ſuperſtites nec eos delevit. Eod. verſ. 8. Juxtà numerum filiorum Iirazlis) i. e. Propter numerum filiorum Israëlis, qui egreſſuri erant ex filiis Schem & jux:à numerum ſeptuaginta animarum filiorum Israelis, qui deſcenderunt in Ægyptum, conſtituit (Deus) terminos populorum ſeptuaginta linguarum. 4 5. Verſ. 9. Quia pars Domini ſ populus ejus) Cur iſta omnia? quia pars ejus (Dei) fuit ſubacta 46. inter illos (populos mundi;) aſt ipſa (pars illa De) egredietur (ex Kervitute,) ſed quænam eſt pars ejus? (nempè:) populus ejus, quisnam autem eſt populus ejus? (videlicèt) Eod. verſ 9. Jacobus, funiculas 47. bæreditatis téjus) Is- que eſt tertius inter Patriarchas, * triplicatus tribus meritis juſtitiæ (nimiràùm) juſti-⸗ tiâà avi ſui (Abrahami) & juſtitià patris ſui (Iſaaci) & propriàâ juſtitiâ ſua, ecce tria (merita,) ſicuti funiculus iſte, qui fit ex tribus filis, 48. ipſe (igitur Jacobus) ac filii ejus fuerunt ei (Deo hæreditas; non veròô Ismaël, filius Abrahami, nec Eſavus, fitius Iſaaci. 49. Verſ. 10. Invenit eum in terra deſerta] Iſtos (Israelitas) deprehendit ipſe (Deus) ſibi fideles in terra deſerta, qui receperunt in ſe legem ejus ipſiusque regnum a0 Jalkut Part. 1. Fol. 306. co l. 4. med. 46: Suppreſſa, afflicta & variis calamitatibus affe⸗ Ga, ſic nn hie interpretor, populos enim II⸗ raeliticus ab Ægyptiis aliisque gentitus afflictus fuit; ſed tandem 4½ Deo liberatus miſerias & calamitates effugit, confer, not, in e e h. loc. 47. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud. part. 2 p. 102. a. princ. ac not. in ati mnev h. loc. 4 3. Conter. verſ. præced. 7. h. cap- num. 37. 8& n. 3 g. ac Jalkut Part. 1. fol. 306, col. 4. med. 44. Id eſt: homines, quotum ætate diviſa fuit ter- ra, qua de re vide Geneſ. c. 10. v. 2 5. Buxtorf. in Lexic. Chald. fol. 1734. —790 ver- tit: ſeculum diviſionis, nempè tempus, quo di. viſæ & confuſæ ſunt lioguæ in ædificatione tur ris Babylonicæ. 4 Confer, hice tract. Talm. Chagiga, fol. 12. 5. e . vh. ſoe epohilln⸗ . Met d Niin , ſn e7, Eglin⸗ 45. Vel: ſeptuaginta linguis, uti Seldenus de Syn edr l. 2. c. 9. n. 1. Vertit, confer. not. ad Ge neſ. c. 3 5. v. 11. Sign. ** & Numer. c. 7. v. 19 n. 50. it. Num. c. 25, V. 24. n. 5 3. & 1. Paralip. c. I. V. 13 num. 24. vide & P. Fagii not. ad Pa- raphr Chald. h loc. & Lightfoot. ad Luc. cap. 3. v. 36. Pp. 754. edit. IL-ipſ. & not. ad librum D. Wagenlſeil. Sot. p. 669. n. 5. & pag. 770. confer. & not. in an nD b, loc. it. not. ad Habac, c. 3, v, 6. n. 18. ut & ad Zachar. C. 8. v. 2 3. n, 14. it, ad Jonæ c, 1, V. F. n. 6 vid. & Prec. Iud. part. 2. p. 10 I. a. med. ac fin. atque it. D. Wagenſ. Sota p. 670. & Ja Kut Part. 1. fol. 306. col. 4. fin. * Hebr. aN HH N, abfunt iſta hic à MSte 2 4 ⅝. Hebr. ρ, conſer. ſuprà v. 5. . cap. n. 27. & Eccleſiaſi. e. 4. v, 12. ubi: filum tripli⸗= catum non facilè rumpitur, ad quem locum eti- am hic reſpicitur. 49, Vide verf, ſequ, 10, h. cap, num. J0. & ſuprà Deuter. c. 2. V. 27. num. 52. ac cap. ſequ. 33. verſ. 2. num. 11. & num. 12. confer. & not. in pN R h. loc. Bbb bbb bbb 1488 DEUTERONOMII. CAP. XXXII. ac jugum, id, quod non fecerunt Eſavus atque Ismael, 5o. dicitur enim: & ortus eſt eis & Schir, illuxit de monte Paran. 51. Eod. verſ. 10. In loco horroris & vaſtæ ſolitudinis] i. e. (In terra ſicca ac deſerta.) in loco ejulatus draconum & pullorum ulu- læ, etiam ibi tracti fuerunt (Israelitæ) poſt fidem 52. nec dixerunt Moſi: quomodo egrediemur in deſerta, ad locum aridum ** ac deſolatum, veluti dicitur: dum ſecu- tus es me in deſerto. 73. Eod. verſ. 10. Circumduxit eum] Ibi (Deus) circumdu- xit eos (Israëlitas) illosque nubibus 74. circumdedit & vexillis circummunivit juxtà quatuor ventos 5. ac cinxit eos in infima montis (Sinai) parte, quia (Deus) in- curvaverat illum (montem) ſuper eos tanquàm cupam. 5. Eod. verſ. 10 Eradi- vit eum] Ibi in lege & intelligentia. 57. Eod. verſ. 10. Cuſtodivit eum] A ſer- pentibus ignitis & ſcorpionibus & à populis. 58. Eod. verſ. 10. Quaſßi pupillam oculi ſui] (Dictio WN ſignificat) nigredinem, quæ in oculo eſt, unde procedit lumen, 59. Onkelos (verbum iſtud:) Mνν % (quod ab initio hujus verſus habe- tur,) interpretatus eſt: ſuppeditavit ei omnia, quæ ipſi neceſſaria erant in deſerto, ve- luti (verbum Nxp accipitur in illo loco:) Nx] i. e. & ſufficiet eis, 6ο. item (in illo loco:) non N&α 2) i. e. ſufficiet nobis mons, 61. (idem Onkelos verbum:) 022)◻ i. e. circumduxit eum (interpretatus eſt:) collocavit eos in circuitu ma- jeſtatis ſuæ, 6z. (nimirùm) tabernaculum conventus in medio (caſtrorum Israeliti- corum erat,) & quatuor vexilla (primaria) juxtà quatuor ventos ſeu plagas 63. mundi (erant diſpoſita.) Verſ. II. Sicuti aquila excitat nidum ſuum] Deduxit eos (Deus) 50. Confer. verſ. præced. 9. h cap. num. 49. & P. Fagii not, ad Paraphr. Chald. b, loc. it. Jalk ut Part. 1. Fol. 307. col. I. princ. 51. Vide cap ſequ. 3 3. v. 2. n. 12. & Habac. c. 3. v. 3. ibique Raſchi not. n. 7. & n. 8. 52. Id eſt: promiſſis Dei erediderunt, ſdem ſe- ſ cuti ſunt & in illa conſtantes fuerunt, confer. num. ſequ. 53. A*X Hebr. —, in utroque MSto pro eo legitur: i, e. (ad locum) vaſtum. 5J3. Sicuti erem. cap. 2. v. 2. habetur, ubi vide R. Salom. not. confer. & num. præced. 52. h. verſ. 54. Confer. quæ ad Numer. c. 26. V. 1 3. n. 22. & ad Deuter. c. 10. v. 6. n. II, notata ſunt, it- Jalkut Part. I. fol. 307. col. 1. med. 55. Sive: juxtà quatuor plagas mundi, id enim verba iſta: e ya) hic ſigoificant. 56. Ut, ſi illi legem non reciperent, mons iſte omnes obrueret, confer. Exod. c. 19. V. 17. n. 43. & not. in n HS h. loc. 57. Nam ſtatim ac veiba legis ex ore Dei egreſſa erant, Iiraelitæ illa intelligebant eaque explicare poterant, ſic in notis ad Iibrum Prec. Jud. part, I1. pag. 156. a. princ. exponi ur, ubi vide ſis Hebræa. 58. Nempè,: alienigenis, confer. not. in ou Man b. loc. 59. Sive: viſio, Hebr. NA; coœterùm α inde dici putant, quia in illa nigredine ocuji ſive pupilla conſpicitur velusi ſpecies & i. e. vir? parvi, tanquam in ſpeculo mulierum, nam 'ze venit à nomine ν, ſi in notis "an S'p. loc., ex R. Bechai exponitur. 60. Sicuti Numer. c. 1I1. v. 22. habetur. 61. Vide Joſu. c. 17. v. 16. confer. & P. Pagii not. ad Paraphr. Chald. 6. loc, 62. Sicuti Chaldæa iſta: nDͤ, nn eeee P. Fagius vertit, ubi vide illius notas, ut & not. in on e h. loc. 63 Confer. Numer. c. 2. V. 3. & ſeqq. ibique Ra- ſchi not, CAL.XN — (eus) en hente lte ſuos collid ſint recipie ic elt: Lacl illa (mguils ille benedie te, quando⸗ ſed iuate tuit de mor Venih 57. (ando ver pecibu lui⸗ ſele exiollit Propter ag ſper alas in los meor, ſi 69. quano mare (ph, ſtatim Proke Verl. 12. . — 44 Ideſt: no⸗ Pullisſui ſed 0s paula umt ſice gur ger epelcl,. 65. Vel: amol digne Raſchi udi erponitur ſe, ille tam Nonexerceat p icuti cap. not, N 14. c0 cdl. 1 circz ſh wiitidu de . lrogit Weo. taz. it. Vento . Ind prim ii de ehne 1aend A. XKI. — m: & ortas rroris G ße pollorum ulu loll: guomodo itur: dumſecu⸗ ens) circmdn⸗ circummunixid quia (Ders in. rerl. 10 Brudi= bit eun] A ſet. Aaß nupilan t, vnde proceit ujus rerlushabe tin gelerto, ve . eis, do, Remn in Kelos vetbum:) 3 os in cireitume ⸗ Alrorum sraelitll⸗ os ſe plagas 63, um] Deduuitens (Deus) gedant eagbe eipltale ſbrum Pie, u, ann n 8 ccelelu ill⸗ nigſe⸗ Pi Hecles 10 molierum, ja notis nuut, ,11, habelt, conet 8 e, nb e i ius nolat⸗ in NE lne oeniſſſe R Ni, e Ni Na K n i b kagiinot. TD Ne . diqee Ri⸗ leil bit CAP. XXXII. DEUTERONOMII. (Deus) benigné & clementer, veluti aquila illa miſericors eſt ergà pullos ſuos nec re- pentè (ſive cum imperu) intrat nidum ſuum; ſed priùs ſtrepitum edit ac ſuper pullos ſuos collidit alis ſuis arbores eorumque ramos, ut ipſius pulli excitentur ac vires eis ſint recipiendi illam (aquilam parentem.) Eod. verſ. 1I1. Excitat nidum ſuum] id eſt: Excitat pullos ſuos. Eod. verſ. 11. Pullis ſuis incubat] Non aggravat ſeſe illa (aquila) ſuper eos (pullos ſuos;) ſed obtegit tangendo; 4 ſic etiam Sanctus ille Benedictus, qui eſt omnipotens, quem non aſlequimur; qui validus eſt 6. robo- re, quando venit, ut daret legem, non manifeſtavit ſeſe eis (Israelitis) ab uno vento, ſed à quatuor ventis, dicitur enim: Dominus de Sinai venit & illuxit de Sehir, appa- ruit de monte Paran ac venit è myriadibus Sanctorum, 66. item: Deus ab Auſtro venit, 67. is eſt ventus quartus. 68. Eod. verſ. 11. Espandit alatſuas, ſuß ipit eum] Quando venit (aquila,) ut tollat illos (pullos ſuos) de loco ad locum, non tollit cos pedibus ſuis, ſicuti cœteræ aves, nam cœteræ aves timent aquilam, quia illa volatu ſeſe extollit ac ſuper eas volat, ideò tollunt illæ (aves) pedibus ſuis iſtos (pꝓullos fſuos) propter aquilam; aſt aquila non timet, niſi ſagittam, idcircò tollit eos (pullos ſuos) ſper alas ſuas, dicens (vel ſecum cogitans:) ſatus eſt. ut ſagitta me feriat, quàm pul- los meos; ſic etiam ſanctus ille Bened ctus (Gicit;) & tuli vos ſuper alas aquilarum, 69. quando profecti ſunt Ægyptii poſt illos (Israeélitas) cosque conſecuti ſunt apud mare (Suph, jaculati ſunt contrà illos (Israelitas) ſagittas & lapides balliſtarum, tunc ſtatim profectus eſt angelus Dei &c. & venit inter caſtra .gyptiorum &c. 70. Verſ. 12. Dominus ſolus] Dominus ſolus 77. & ſecurus deduxit 72. cos (Israeli- Bbbbbbbbbz tas) 64, Id eſt: non tota corpoti ſoi mole ineub- & venit à myriadibus vanctorum, ſie in not. puiligſui ſed corpere ſuo ſe allevat ac pullos ſu. nan re h. loc. exponi ur. os paulu um tangit, ne illis nimis gravis evadat, 69. Sicut Exod. c. 19. v. 4. habetur, ubi vide net. vide, quæ de verbo , quod hic habetur, ad Sign. * Geneſ. c. I. v. 2. n. 4 5. notata funt. 70. Proùt Exod. cap. 14. verſ. 19. & 10. habetur, 65. Vel: amplus robore, vide Hiob. c. 37. v. 22. confer. & Exod. diét. c. 19. V. 4. n. 14. ibique Raſchi not, ac not. in Nam nev h. loc. 7I. Secundum notas in pom re locus iſie ſie ubi exponitur, quòd, licèt Deus amplus ſit ro. vertendus eſſet: Dominus populum IIraeliti- bore, ille tamen Mam Sy noa Mn i e. eum ſolum & ſeçusum duxit in deſerto, nam non exerceat potentiam ſuam ergà hemines. juxtà notas illas vox cferenda eſt ad popu- 66. Sicuti cap. ſeq. 3 3. verſ. 2, habetur, ubi vide lum Iraëliticum, ac ſi dices et, quòd Jſraelitæ not. n. 14. confer. & Jalkut Part. 1. Fol. 30) arn by ee ne ee ee en de col. I. circà fin. tαπ verba iſta: & venit Eribai. e. non opus habuerint ullô (alio) po- myrtiadidus Sanctorum, abſunt in Hebræo ab u pulò, qui eum ipſis iret in deterto) ropter mul- 1489 utreque MSto. tam eorum ſiduciam (in Deo repoſitam.) ſic in 67. Vide Habac, cap. 3 verſ. 3. ibique Raſchi no-] iisdem noris an new' h. loc. tas. 72. Hebr. an, quô verbô exponitur iſud: rad quod hie in textu ſacro habetur, ubi poſitum eſt y HN. PPy i, e, ten pus fururum pro præte= tito, ſit in not. pam b, loc. 68. Ventus primus indicatur per verba illa: illu xit de Sechir, ventus ſecundus per verba: appa- suit de monte Paran, ventus tertius per verba: 1490 DEuTERONOMII. CAFP. XXXNM. tas) in deſerto. ex omnibus diis gentium, (Israélitas,) Rabbini autem no quoque interpretatus e nis, 74. ut in teſtimonium raélitis) in teſtimonium, qꝗ eaturi ſint neque præterita, quæ fecerit eis(D rus ſit, ** ideò opus eſt, ut res refertur ad (id, quod ſupr cujusque generationis, 76. omnia illi (Israẽ verſ. 13. Vexit eum] (Ideò dicit celſior eſt omnibus (aliis) terris, Hi ſunt fructus terræ Israeliticæ, qui citiùs progerminant omnes (cœterarum) terrarum fructus. 79. 80. ⁶ petra] Accidit cuidam, 81. u litæ) in memoriam revocare debebant. excelſa terræ] Omnis (iſte) textus juxtà Targum ejus ur hic: vexit eum,) quoniam terra Israëlitica ex⸗ 77. Eod. verſ. 13. U. comedant reditus agrorum] Eod. v. I 2. Nec cum eo fuit Deus alienus] Non extitit robur in ullo ut oſtenderet vires ſuas 73. atque pugnaret contrà illos ſtri explicant iſtud de eo, quod futurum eſt atque ita ſt Onkelos; ego vero dico, quò d iſta ſint verba redargutio- vocentur cœli & terra uòd tandem illi ſint prævaricaturi nec in memoriam fevo- eus,)neque futura, 75. quæ ipſe eis factu- textum ad hanc & illam partem reteras; tota autem à dicitur:) recordare dierum ſeculi, conſiderate annos ſic fecit eis (Deus) atque ita iisdem facturus eſt, **& hæc * & ut canticum iſtud ſit eis (Is- Verſ. 13. Vexit eum ſuper eſt explicandus.) Eod. 78. & matureſcunt, quàm Eod. verſ. I3. Et dedit ei ſugendum mel 73. Loci iſtius explicationem vide in not. Dy'nan b. loc. 4. Correctionis ſive increpationis, Hebr. an, confer. quæ ſuprà ad Deuteron. c. 1. V. 1. n. 1. notata ſunt, vide & infrâ v. 3 5. h, c. n. 181. & Gur Arjeh fol. 226. col. 3. fin. ac not. in Spon W h. loc. * Hæc verba: & terra, & ut canticum iſtud ſit eis (Iſtaelitis) in teſtirnonium, abſunt hic in He- bræo= MSto I. 75. Hebr. ra, confer. quæ ſuprà ad v. 6. h. 6. n. 29. notata ſunt, in MSto 1. pro legi- tur: PhNar i. e. futura, res eadem el. XX Hebr. = „, poſt verba iſta in MSto I. hæc ſunt addita ey rνατNππο7H. e. ut ſit can- ticum iſtud in teſtimonium. Nempẽè tàm ad id, quod præteriit, quam ad id, uod futurum eſt, confer. Sign. ſeq.XX 76. ZSicuti ſuprà v. 7. h. c. habetur. NX Textus itaque iſte tàm ad præterita, quàm ad futura referti poteſt, confer. quæ Sign. præc. † notata ſunt. † In Targum juxtà interpretstionem P. Fagii lo cus iſte ſic verſus reperitur: collocavit eos ſuper fortitudinem terræ & Fibavit eos præda inimico:⸗ t is filio ſuo diceret in loco Sicni: 82. affer Dà rum ſuorum &c. 77. Confer, ſuprà Deuteron. c I. v. 2 5. Sign. * & c. 17. v. 8. n. 1 8. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 23 4. 5. med. ubi hujus verſus 1 3. & ſequentium usque ad verſum 19. . c. habetur. explicatio, vide etiam Geneſ. C. 45 v. 9. Sign. * [78. Sic verba iſta: a n hic interpreter 5 reſpicitur autem hac expoſitione ad dictionem mah, quæ hic habetur in textu ſacro, confer. nor. in on ne b. loc. 79. Confer. Numer. c. 1 3. v. 2 3. n. 3 2. cterum de fructuum terræ ſudaicæ præſtantia vid. inter alios D. Wagenſ. Sot. p. 659. 80. Lepidam vel potius ineptam hujus loci expo- ſitionem Rabbinicam, vide in Gemara apud D. Wagenſeil. in Sot. pag: 23 8. & ſeq. & p. 242. num. 9. confer. & Jalkut Part. 1. Jol. 307. col. 2. princ. & Sota, Fol. 11. a. à1, Vel: evenit alicui, narratur de aliquo, ſic i⸗ ſta: imdea Wyn hie interpretor, confer, infrà v. 24.6. c. n. 143. & Buxtorf. Lex. Chald. Jol. 1678 82. Vel: Secne, Hebr. , confer. not. ad Eſai. c,: 22 : V. 1 5r n. 27. eſt iſtud v' Ei, e. no- men CAl.XN — mihi caric (doliii Git ei pat⸗ Eod, v, 13. Bujrum er decem bor⸗ Cun ade mectis ag ccidit tem Verl. 14. B buum gui No⸗)Ie hic) notat, fcat) robon quenti,pun do) habet: Pinguedinen eſt: lac ovi Verl. 14. 4 Ne l4 Etari — . men loeiſpre leloe. expon. 1090, cine 6l. 147 ,Ven ofot , cUm exr tract. lio ſi pallisdn 83. deu: ſieus voy criam calt uſini, cone eg in noni Kensilir ſiccat winſtar Petra eritwel ae ſugendomm mel Glo ide Baxte 55. Kei 1. Re⸗ 86, Hehd . CANe. —— litroburinullo Net contra illos un elt atque r tba Kdargutin . iſtud Res(ls. memoriamteyd⸗ eipleeistict. 1s5 tota autern CAbP. XXXII. Onſdetate ann0è turus el, hec Verit aun ſih candos.) Lod. Ia Kraelita er. riditu Artrun hatpteicunt, bann ei Genlim ni Ficni: dr aſet mhhi l. 4 1. 12 ſe Sign 4.ad lbrum bree⸗ lud. ubibujus etlad 13, am 19. .6 kazenn eneſ l,45, , Fign. ka huſſ i ſ0 rige in Gemala 4) . gl de, n bart ſ zon⸗ 11,4 „ ſe l. rdealiqro, . nanat uck ſe ifi gerpretor, V menn loci (Proptium, /prout in notis pam n ſugendum mel & petra. pEuTERONOMII. 1491 mihi caricas 83. cx dolio, abiit ille (filius) & invenit mel, fluens ſuper oram illius (dolii,) dixit ille ei (patri ſuo:) eſt iſtud (dolium) mellis, (non caricarum,) reſpon- dit ei (pater:) intinge manum tuam in illud (dolium) atque extrahes caricas ex eo. Eod. v. 13. Et oleum àrupe durifſima] Hæ ſunt olivæ Guſch Chalabh. 84. Verſ. 14. Butyrum ex armento & Iic de ovibus) Id accidit tempore Salomonis, nam dicitur: decem boves pingues & viginti boves paſcuales ac centum oves. 85. Eod. verſ. 14. Cum adipe aguoerum] Id factum eſt tempore decem tribuum, dicitur enim: qui co⸗ meditis agnos 86. ex ovibus. 87. Eod. verſ. 14. Cum adipe renum tritici] Hoc accidit tempore Salomonis, nam dicitur: & fuit panis Salomonis &c. 88. Eod. verſ. 14. Et ſanguinem avarum bibes merum] (Id factum eſt) tempore decem tri- buum, qui bibebant in crateribus vini. 89. Verſ. 13. Super excelſa terræ] (Dictio PRD) ſignificat c2 i. e. altitudinem. Eod. verſ 13. Arorum] (Vox G hic) notat i e. sgrum. Eod. verl. T3. Rrupt deriſima] (Vox , Do ſigni ficat) robur & fortitudinem petræ, quando illa (dictio) non conjuncta eſt voci ſe⸗ quenti, puncta habet (iſta:) UHH7,; ſed quando conjungitur, 90. puncta (hoc mo- do) habet: ' Verl. 14. Bautyrum (de) armento] (Vox Rrl ſignificat 3 pinguedinem, quæ colligitur in ſuperficie lactis. Eod. verſ. 14. Et lac de grege] Id eſt: lac ovium, quando illa (dictio 220) cohæret (voci ſequenti,) puncta habet (iſta:) 20 U veluti (habetur in illo loco:) 25 i. e. in lacte matris ſuæ. 91. Eod. yerſ. 14. Aenorum] (Dictio ) ſignificat:) 2 i. e. agnos., 922¾. Eod. V. 14. Et arietum] (Vox && hic intelligenda eſt) juxtaà ſenſum literalem. 93. Bbb bbbbb -z od. cro habetur, ad quem hac explicatione reſpici= tur, confer infrà n. 92. H. Verſ. W 97. Proht Amos. g. 6. v. 4. habetur, confer. hic Jalkut Part. 1. Fol. 307. col. 2. med. 89. Vide I. Reg. c. 4. v. 2 1. al. 2 2. confer. & tract. Talm. Ketubot, fol. I1I. a. * b. loc. exponitur, in Lexic. Chald. Buxtorf. fol. 1090. circà fin. & *a vertiter: Sechania, id. Fol. 147 8. vertit: Scanja, Lightfoot. in Centur. Chorogr. c. 55, p. 100. edit. Lipſ. adducit 10 cum ex tract. Talm. Nidda fol. 20. 1. ubi men- tio fit vallis Aabi. e. Sicni, uti ipſe ibidem vertit. 89. Sicuti Amos dict. c. 6. v. 6. habetur, ubi vide 33. Seu: fieus liccatas, ſic Myyvp hic verto, quæ KRalchi notas, confer. & Ketubot. dict, Jol. 111. vox ctiam caliam ſignificat, quæ eſt odoris ſu- .. uiſſimi, confer. Buxtorf. Lex. I alw. ol. 2101: 90. Grammatici vocant forman, conſtructam » && feq. in notis pon D. h. loc. ſc ibitur, quòd cujus oppoſiitum eſt: dictio abſolutè poſita ſcus iſtæ ſic cat æ fuerint y'yD DD D i. e. du confer. not. in pepn Dw'h. loc. r inſtar petræ & quòd ninilominus ſuper eisfu-9 1. Sicuti Exod. c. 23: v. 19. & c. 34. V. 2 6. ha- erit mel, idque eſt, quod hic dicitur: & dedit ei! betur, confer. not. in Wan ar b. loc. ä 92. Confer. quæ ſuprà num. 86. h. v. 14. notata 34. Hebr. awrm w, eſt nomen proprium loci, de ſunt. 1 = quo vide Buxtorf. Lex. Chald. Jol. 413: 9. IRius loci expoſitionem vide in not. afi Mp 25. Sicuti 1. Reg. c. 4. v. 23. habetur. . loc. 86. Hebr. “, quæ dictio etiam hit in textu ſa- 1492 DEUITERONOMII. CAP. XXXII. Eod. vers. I4. Eiliorum Baſchan] Pingues fuerunt (iſti arietes.) Eod. verſ. 14. Renum tritici] i. c. Triticum pingue inſtar adipis renum & craſſum, tanquàm ren. 94. Eod. verſ. 14. Et ſanguinem uvarum] Bibebat bonum & ſaporem vini præ- ſtantis. Eod. verſ. 14. Merum] (Dictio n ſignificat) vinum linguâ Aramæâ; pn autem (hic) non eſt nomen rei (ſubſtantivum;) ſed ſignificat id, quod ſap ore præſtans eſt, 95. vineux, * linguâ vernaculàâ, poſſunt eciam duo iſti verſus 96, ex- poni joxtà Targum Onkeloſi: colloeavit eos ſuper fortitudinem terræ &c. 97. Verſ. 15. Saginatus es (Dictio ay ſignificat â) i. e. craſſitiem. ** Eod. verſ. 15. Obeſatu es] (Verbum ◻2 hic ponitur,) veluti —◻ † ita, ut idem ſignificet (atque in illo loco:) quia i. e. operuit vultum ſuum adipe ſuo, 98. Veluti aliquis, qui intùs pinguis eſt ejusque ilia foris duplicantur & ſicilla (Scriptura) dicit: & effecit ſtrigas ſuper ilia, 99. U“7ρ⁹– datur (in iſto verbo) forma Kal, quæ ſi- gnificat 3) i. e. tegmen (vel: tectus) veluti (in illo loco:) O i. e. & qui ope- rit ignominiam, aſtutus eſt, 100. nam, ſi ſcripſiſſet (Moſes) '? per Dageſch, po- tuiſſet intelligi (hoc ſenſu:) i. e. texiſti alios, veluti accipitur in illo loco:) uia 2 i. e. operuit vultum ſuum. 1017. Eod. verſ. 15. Er vilipendiu rapem ſalu- tus ſuæ] (Nerbum 929 ſignificat: ) ignominià affecit eum * (Deum) atque con- tempſit illum, dicitur enim: & poſteriora eorum (obverſa erant) contr4 templum Domini &c. 102. non eſt contemptus major, quam iſte. Verſ. 16. Ad amulatio- nem concitaverunt eum li. e. Accenderunt iram ejus & Zelotypiam ejus. 107. Eod. verſ. 16. Abominationibus] i. e. Operibus abominandis, veluti ſunt concubitus ma- ſcu⸗ 94. Vide & hic not. in ubi loci iſtius ha be ur expoſitio. Sõ 95. Nempèe: eſt adjectivum, vel adiectivè hoc loco poſitum eſt, confer. D. Wagenſeil. Sot. p 711. circà med. . „ Sic exprimo hic , in MSto 1. legitur: Pa,in NiSte zꝛ. ν*a, utrumque etiam redde- re poſſis: vineux, vinum merum, confer. not. ad Elai. C. 27. v. 2. n. 7. öt ad Pſalm. 75. v. 9. n. 7. 96. Videlicèt verſus 1 3. 6 verſus 14. h. c. 97. Integram iſtorum duorum verſuum transla- tionem vide in Ar. Monrani, ut & P. Fagii ver- ſionibus, quas brevitatis ſtudio huc tranictibere * * dae hic traét, Talm. Berachot, fol. 3 2. a. † Sic etiam in MSto 1. legirur: 10 cu/3 Samecb in medio. §. Sicuti Hiob. cap. 15. v. 27. habetur, confer. hic Jalkut part. 1. fol. 307. col. 2. circà fin. 99. Id eſt: corpus ejus prop er pinguedinem pli- caturas facit in cute, vide Hiob. dict. cap- 15. V. 27. ibique Junii ac Tremellii notas. 100. Sicuti Proverb. c. 12. v. 16. habetur. 101. Vide Hiob. alleg. cap. 1 5. v. 27. quoniam igitur in texru ſacro verbum iſtud D2 cri- ptum eſt ſine Dagheſch ſub litera Schin, ideò ſenſus ejus eſt xy n& ao-en ar i. e. quod teiplum obtegas, (non alios,) lic in not, nov on hic exponitur. *Hebr. , idud & ſequentia, usque ad: deh 7 i. e. non Deo (v. 17. b. c.) abiunt hic ab u= troque MSto. 102. Sicuti Ezech. c. g. v. 16. habetur, ubi vide Raſchi not. conter. & D. Mali Theo, Jud. Loc, 20. H. 4. p. 282. D 103. Loci iſtius explicationem vide in notis ne New 6. loc. confer. & Jalkut Part. 19 fol. 3 o7. col. 3. med. CAL XN — fſulus Targum fuiſſet emu ur teneru piciebat Vel. 17. tunt pill eo Pter pavore ., nes ſaltabun ſu:) nooe⸗ hie ſignifte⸗ quando ren & nites eju — 104,. Conler. U. 11. loſ. die eum 1phraliCha ſeh fol. 216, la di iee. dotis Oy⸗ nbpyie n Uaberur eign cnfer. Lroc. 47. V. 14. 5 lob. Ig eſ deis venit 1 ed 16olumn in h ! dot. WN 5 Hedr. , Mie erhnie 107. Cnfer hie marginen i 11,n. 1I1, 10). Verbumd di,e hortn r nolter ee Mbefunt eos, . li n CN. MI. E — loc, vell 14, Ntanvam ten oten vinipir. ingui rame; ic Jvodhore iverſus 90, et⸗ n tene Kc, 97. tiem. ¹ Pod., 3in, widem macſpe lo, , cilla Seniptara) ma Kal, quz ſl. Ni e, & gwiope⸗ derDagelch, ,0 . ur in Ulo ſocd:) endi ipen ſal eum) atqve con⸗ contti templum 16, Atamu ai⸗ ejus. 107. Bod. nt concubitus ma⸗ (⸗ erpinguebilen li⸗ Hiob. dict. ca)' 1, Heliin 1043 7. 16. habelut. Ve . ſab ſien Sehinſ Nndv ie. 12 lc in non, Nr ventit, ugue 20: M 1,50) blunt hie abu⸗ , 16, hibeinn ibi gige . Maji The. .lLoc⸗ tiopenn Fige in ni Gaſa.& itu .† CAFP. XXXNII. DEUTERONOMII. 1493 ſeulus & præſtigiæ, de quibus dicitur: abominatio. 104. Verſ. 17. Non Deo] Jux- tà Targum ejus: in quibus non eſt utilitas, 105. nam ſi in eis fuiſſet utilitas, non fuiſſet æmulatio duplex, 106. ſicuti nunc eſt. Eod. verſ. 17. Noris, qui propin- quo venerunt] Etciam gentes non erant illis (diis) aſſuetæ, alienigena ** (enim,) qui aſpiciebat illos (deos novos) dicebat: hoc eſt ſimulachrum Judaicum. 107. Eod. verſ. 17. Non horruerunt eos patres veſtri] i e. Non timuerunt cos; 1058. non ſtete- runt pili eorum propter illos † (deos novos,) ſolent (enim) pili hominis ſtare pro- pter pavorem, ſic exponitur in Siphre, 109. prætereàâ etiam exponi poteſt * (verbum — H., quòd lſignificet (idem, arque in illo loco:;) νπ i. e. & dæmo- nes ſaltabunt ibi, 110. — ſunt i. e. dæmones, (ut ſenſus hujus loci ſit:) non fecerunt patres veſtri dæmones iſtos. Verſ. 18. Oblitus es] (Verbum N hic ſignificat:) HO i. e. debilitatum fuit robur, 111. Rabbini noſtri exponunt: quando venit (Deus,) ut benefaceret vobis (Judæis,) vos illum ad iram provocatis 17, guoniam & vires ejus debilitatis, 112. quò minùs vobis benefaciat. 113. Eod. verſ. 18. Crea-⸗ 104. Confer. Lev. c. 1 8. v. 22. & Deutcr. c. 1. 105. Sic cum P. Fagio vocem: x, quæ in Pa. raphraſi Chaldaica hic habetur, verto, in Gur Ar- jeh fol. 22 6. col. 4. princ., exponitur, qnòd re: illa, z i e. qua opus eſt homini, &xna de i. e. non reperitur in illis (diis alienis,) in notis Cpon net voX J explicatur 1D r) j. e. robur ac potentia, eadem expoſitio habetur etiam in Gur Arjeh fol. 74. col. I. fin. confer. Exod. c. 7. v. 8. n. 12. & not. ad Eſai. c. 47. V. I4. Sign. * Y”M 106. Id eſt: æmulatio major, idque dicitur vy PiU i. e ratione pœnæ, nam quando Deus venit, ut puniat idololatras, tunc pœ- na eſt i. e. major erga illum, qsi colit jdolum, in quo non eſt utilitas ſeu yotentia, ſic in not. mon noh. loct, exponitur. xX Hebr. , in utroque MSto pro eo legitut: 3 i. e. ethnicus, genilis. 107. Confer., hic Siphre, ſicuti in pN D' ad marginem allegaturt, it, nor. ad Hiob. c. 17. v. 12. n. 11. S 108. Verbum .☚ 5yv enim hic ponitur pro: Dyv nan i. e horruerunt eos, ſicuti hic Commenta- tor noſter exponit: den . N& i. e. non ti muerunt eos, huic ſimilia ſunt: MNWν an i. eſt: Ann X egreſſi ſunt ex me (Jerem. c. 10. v. 20:) iem: mya 9 pro unn yanni. e. ne forté ſatieris illo (Prov. c. 2 5. v. 16.) ſic in not. dhom 90 hic exponitur, confer. & not. ad librum Prec. Jud. part. I. p. 15 5. a. in. † HBæc verba: non ſteterunt pili eorum propter illos, abſunt hic in Hebræo à MSto t. 109. Hebr. )9:, eſt is liber antiquus incerti auto- ris, de quo vide ) e & Buxtorf. Bibli- oth, Rabbin. confer. & infrà verf. 26. h. cap. n. 15 §. && v. 43. n. 2 16. * Hebr. vy, W iſta, ut & ſequentia. usque ad ni e. oblitus es (v. 1 8. H. c.) abſunt 4 MSto 1. ſed in MSto 2. illa ad marginem notata repe- riun ur. 110. Sicuti Eſai c. 13, v. 2 . habetur, confer. & P. Fagii not. ad Paraphr. b, loc. 111. Com mentator noſter verbum n hic dedu- xir à tadice hi. e, debilitatus fuit, alij pleri- que interpretes deducunt 4 a, quod inter alia ſignificat: obliviici, uti in Thren. cap. 3. v. 17. accipitur, confer. Lightfoot. ad Matth. c. 5. v. 19. pag. 25 §. edit. Lipi. IIZ. Quoad phraſin ifſfam conſer. Raſchi net, ad Num er, c. 1I1. v. 15. n. 52. & ad Deuter. c. 5. v. 27. . 19. — I13. Confer. hic Gur Arieh fol. 226. col. 4. princ. & not. in on h, loc. it. tract. T alm. Be- rachot, ol. 5.5. 144 DEUTERONOMII. eandem habens ſignificationem, (quæ reperitur in illo loco:) r i. e. parere faciet cervas, 114. item (in illo loco:) ) i. e. dolor tanquàm parturientis 115. Verſ. 20. Quis (futurus ſit) finis eorum] i. e. Quid tandem eis eventurum ſit. 116. Eod. verſ. 20. Quia generatio * perverſa ſunt] Qui vertunt benevolentiam meam ad indignationem. 117. Eod. verſ. 20. Non eſt in ku fider **] Non educationes 118. meæ cognoſcuntur in illis (Judæis,) *t nam ego docui eos viam bonam; aſt ipſi receſſerunt ab eo, VS ſiganificat (hic idem, atque in illo loco): & fuit nutritius, 119. nourriſſier, 120. linguâ vernaculàâ; alia expoſitio † (dictionis): D&, (nempè:) uòd ſignificet ) D& i. e. fidem, juxtà Targum ejus, (nimirùm lsraélitæ) dixerunt in (monte) Sinai: faciemus & auſcultabimus; 121. ſed paulò poſt iidem promiſſum ſuum irritum reddiderunt & fecerunt vitulum. 122. ad æmulationem] Accenderunt iram meam. 123. eſt: In eo populo, qui non eſt celebris, nam dicitur: ecce terra Chaldæorum, 124. iſte CAb. XXXII. Creatoris tui] (VYerbum: p ſignificat) eum, qui eduxit te ex utero materno, Verſ. 2 I. Provocaverunt me Eod. verſ. 2 I. In eo, quinon eſt Deus] i. e. Ea in re, quæ non eſt Deus. Eod. verſ. 2 1. In eo, qui non eſt populus] Id 114. Sicuti Pſalm. 29. v. 9. habetur. . 115. Vide jerem e 6. v. 2. & Jerem. rap. 22. v. 2 3. . Phalm. 49. v. 7. 116. Id eſt: quæ pœna illis immineat, ſi faciem meam ab illis abſconderim, ſic in not. ne par h. loc, exponitur, confer. & not, ad librum Prec. ud. part. 2. p. 240. b. fin. ubi verſus iſti- us 10. & ſequentium usque ad verſuum 29. . cap. habetur exp licatio, confer. & not. ad Hoſe. c. 1 3. v. 10. n. 13. it. Jalkut Part, I1. fol. 307. col. 4, med. Hebr. Mπnâ iſta & ſequentia, usque ad: Phe & i. e. non eſt in eis fides, abſunt à MSto 1. confer. Joma, fol. 83. 5. . 117. Vel: ad iram, loei iſtius explicationem vide in notis am e h, loc. conter. tract. Talm. Ketubot, fol, 8, 6. & verſ. ſequ. 21. n. 12 37 X Jaxtà commentatoris expoſitionem vettendum ſſet: non eſt in eis educatio, confer, num. ſequ 118. & Sign.*** . 11. Sic dictionem *H. juxtàâ mentem Commen- tatoris noſiri hic interpretor, de cujus ſignifica- tione vide ſuprà Deuteron. c. 22. v. 1 5. n. 33. & v. 2 1, n. 39. vide & num. ſequ. 1 192 axrr Id eſt: non cognoſcitur, quòd ego i4os edu- cavetim, quoniam rects diiciplina, quam ego illos docui, teceflerunt, confer. Sign, præc. * & n. 118. . 119. Sicuti Eſther. c. 2. v. 7. habetur, confer. not. in — eo neo h. loc. it, tradt. Talm. Kiddu- ſ. hin, fol. 3 6. 2. 170. Vel: noutriteur, ſic poſſis reddere hic? AnO, & convenit linguæ Italicæ: nutritore, hodiè Galli dicunt: nourriſſon, in MSto I. legitur : n cum in fine, in MStO&ο 2. N O i. e. nourttiture, Latin, nutri mentum. † Hebr. &, iſtud & ſequentia, usque ad: by &a i. e. in eo, qui non eit populus (verſ. 2 1. h. c.) abſunt ab urroque MSto. 12 1. Prot Exod. c. 19. v. 8. & cap. 20. verſ. 19. habetur. 122. Confer. not. in "on new, ubi ſoci iſtius expoſitio habetur. 123. Vide hic not, ad ibrum brec. Jud. part. 2. p. 240. 6.fn. asc Nizzach. apud D. Wagenſeif. pag. 51. Confer. & v. antec. 20. n. 117. it. Jal- kaut Part. 1f.l, 307. col. 4. cireà fin. 124, A quibus Iſraelitæ in captivitatem abduéti fuerunt 2. Reg. c, 2 5. & Jerem. c. 39. ac c. 52. confer. tract. Talm. Jevammot, ſol. 64. 60 ile popylas Ii. 116, L. rvere teligion Deus 117, bet (ſye acce damentum. Veltram ejusg Aata et ſuper rpregaho ,n EPikcat ien i e, ut addat Veltis; 12, lillo loco.) ne Emnum in r) (l teſpeclu p OWdie. iſ. herl 24 — 1uſ. Vige ſai. Not. confer, not in n . 30. F.17, n. G (osgem R.S 5 Hebr, den belnt: Oen kegitut: Onin li). Nite Mlln. not. ch w wen ie, 5 o e 12. Nen S Aper hondtet ſci Nonitnn, ige I19. uipüalne CAL.XNI. — ero materno, die e. pakere Atientis 115, Hrumſt, 116, entiam meatmn n educationes m bonem; aſt fuitnutritius, oNnempe), luæ) diverunt emprolnillumn wocavkrut Me , guil f Ptpula] Id. dectumn, 1¹4, iſte — betut,confel pot. 1. Tilm Kiddu- lſs tedlere die: ltalicx: nuttitofe, ſon, in Moto ! 10 ſoe, in ute, aine nllit 4 nsgnesl: 6) NA us(Nelerlehl⸗ a⸗ 10. ell 19. bv, bi ſo ilii 1G.part 1.,⸗ genleili ll⸗ Pfee.) 1d D 3 n. 117. 1i aireu n iſte populus non fuit, 125, de Eſauo illa (Scriptura) dicit: valdé contemptibilis e- ris. 126. Eod. verſ. 21I. In gente ſtulta irritabo illos] Hi ſunt abnegatores * (Dei & veræ religionis) atque ſic illa (Sctiptura) dicit: dixit inſipiens in corde ſuo: non eſt Deus. 127. Verlſ. 22. Accenſus eſt] ** (Verbum rep ſignificat:) p i. e ar- det (ſive accenſus eſt) ignis. Eod. verſ. 22. Et ardebit] Contrà vos usque ad fun- damentum. 128. Eod. verſ. 22. Er comedetterram, ejus que proventum] I. e. Terram veſtram ejusque proventum. Eod. verſ. 22. Et comburet] Hieroſolymam, quæ fun- data eſt ſuper montes, dicitur enim: circà Jeruſalem ſunt montes, 129. Verl. 23. Congregabo ſuper eo mala Malum malo adjungam ** (nam verbum N hic (ſi-= gnificat (idem, atq; in illo loco:) & i. e. adjicite annum anno; 130, item: H a i. e. ut addat ebriam &c. 131. item: holocauſta veſtra id eſt: addite ſacriſiens veſtris; 132., alia explicatio: O& (notat hic:) )Ni. e. conſumam, ſicuti (in illo loco:) ne fortè è) i. e. conſumaris. 13 3. Eod. v. 23. Sagittas meas con- ſumam in eos] Omnes ſagittas meas complebo 134. contrà illos ac maledictio iſta eſt reſpectu pœnæ; aſt quoad benedictionem hæc (eſt interpretatio:) ſagittæ meæ —9 i. e. conſumentur; ipſi verò (Israelitæ) haud )) i. e. conſumentur. 135. Verlſ. 24. Exhanſti fame] Onkelos (vocem "11o)) interpretatus eſt: PD id 130. Vide Eſai. c. 29. V. I. ibique Raſchi not. 12,5. Vide Eſai. c. 2 3. verſ. 1 3. ibique R. Salom. not. confer. & Gur Arſeh fol. 226. col. 4. med. & not. in om r h. loc. it. not. ad 2. Chron. c. 3 6. V. 17. n. 40. Mä 126. Sicuti Obadiæ c. I. v. 2, habetur, ubi vide ejusdem R. Salomonis notas. * Hebr. CQo)e, ſic in Amſtel. edit. in Baſil. ha- betur: Syr i. e, Cuthæi, in utroque MSto legitur: 'nn i. e. hæretici, 127. Vide Pſalm. 14, v. I. ibique R. Salomonis not. ä *X½ Hebr. W, iſtud & ſequentia, usque ad: rn i. e. & comburet, abſunt hic ab utroque MSto. 12 8. Nempè, usque ad urbem Hieroſolymam, n ee eed i. e, quæ fundata eſt ſuper montes, ſic in not. a h. loc. ex ponitur, vide & num. ſequ. 129. 129. Sicuti Pſalm. 125. v. 2. habetur, confer. not. àad librum Prec. Iud. part, 2. p. 10 I. b. princ. X Hebr. X 1 ar& hæc & ſequentia, usque ad: oX Ee1 i. e. ſagittas meas conſumam, abſunt hig à MSto 2. 13 1. Proùt ſuprà Deuteron. c. 29. v. 1 9, habetur; cœterùm hæc: ut addat ebriam &c. usque ad: exeſi anthrace (v. 24. . «.) abſunt in Hebræo à MStoO I. confer. not. ad verſ. ſeq. 24. n. 13 8 132. Vide Jerem. c, 7. V. 20, al, 2 1. ibique R. Sa- lom. not. MD äl 133⸗ ZSicuti Geneſ. c. 19. v. 15. habetur, ubi vide Raſehi not. juxtà hanc explicationem is erit hu- jus loci ſenſus: omnia mala mea conlumam Hn nn e ein Ne 1i, e. ut non te= maneat ullum malum ex malis, ſed omnia ſu- per vos eumulabuntur, ſic in not. now' h, loc. exponitur. 134: Vel? perficiam, finiam, Hebr. bvde, quò verbòô exponitur n, quod hic in textu ſacro habetur, confer. num. ſeq. 13 5. & not, ad Eiai. c, 2 98. V. 29. D, 74. it. Jalkut Part. 2 Jol. 82, col. 3. med. 135. Expoſitĩo iſta deſumpta eſt ex Gemara Sotæ, quam vide apud D. Wagenſ. Sot. p. 142, con- fer,. & not. ad Malach. c. 3. V. 6. n. 10. it. S0t3, fol. 9. a. Ccc ccG CCEC 1496 DEUTERONOMII. CAP. XXXII. eſt: inflati fame, nec eſt mihi (locus in Scriptura) teſtis, 136. qui probert (vel indi- cet ſignificationem) iſtius (vocis: ;) ſed à R. Moſe † Hadarſchan, Tholoſano, 137. audivi, quòd iſta: ſignificent:) 2) υ i. e pilos famis, (nam) homo emaciatus (fame) producit pilos ſuper carne ſua, (etenim) linguàâ Syria- càâ ſignificat i. e. crinem, (ſic in TLalmude legitur:) dum plicaret &ν % i. e. capillos. 13 8. Eod. verſ. 24. Et exeſi anthrace] id eſt: Dæmones bellum gerent contrà illos, nam dicitur: * & filii U. 139. altè volabunt, 140. hi ſunt dæmones. Eod. v. 24. Et excidio amarb] i. e. Et excidiô dæmonis, cujus nomen eſt p, 141. (dictio) 2P ſignificat i. e, excidium (vel ſucciſionem,) ſicuti (acci- pitur in illo loco:/ ero p i. e. excidium tuum, 6 ſepulchrum. 14 ½. Eod. v. 24. Et dentés pecudum] Accidit 143. aliquando, ut oves morderent & interficetent. 144. Eod. verſ. 24. Cum veneno ſerpentum terræ] (Intelligitur) venenum ſerpentium, qui gradiuntur ventre ſuo ſuper pulvere ad inſtar aquarum, quæ ſerpunt 145. ſuper ter- — — 136. Confer. quæ ſuprà ad Deuteron. c. 26. Vverſ. 17. n. 69. notata ſunt. † Hebr. n, in MSto. 2. pro eo legitur: ei. e. R. ehuda. 137. De R. Moſe ſuprà Deuter. c. 27, V. 24. n. 17. aliquid dictum eſt. 13 8. Sive: crines, confer. Buxtorf. Lex. Chald. Jol. 1183. ubi locus ex Talmude, cujus hic fit mentio, adducitur, vide & not, in aαπ H P. loc. ac Jalkut Part. 1. Jol. 30 8. col. 1. med. in MSto tI. hoc loco ita habetur Pen Tirme mm i. e. (Dictio:) m (ſigaificat:) tenuis, (ſic iſtud av hic explico, confer. not, ad Geneſ, c. 41. v. 3. Sign. *.) prout (verbum) Wri i. e. diſſolvitur ſeu diffluit, (uti ſunt mol- lia & tenuia, ſic habetur in tractatu Talm.) Cho lin, conf. Buxt. Lexic. Chald. dict. fol. 1183. u⸗ bi Cholin, fol. 45. 5. allegatur; coœtera omnia, quæ hic in notis Raſchianis 4 verbis: ut addat ebriam &c. usque ad: & exeſi anthrace, haben- tur, in eod, MSto I. omiſſa ſunt, confer. ſuprà n. 13 1. v. 23 H. cap. X Hebr. N iſtud & ſequentia, usque ad: ao) v i. e, & excidiò amaròô, abſunt ½ MSto I. contrà in eodem hic leguntur iſta: iNe Xι ν en i. e, ego autem exiſtimo (vo cem νſic exponendam eſſe, uti haberur Can- tic. c. 8. v. 6.) ſcimtillæ ejus (ſunt) ſcintillæ i gneæ. 139. Dictionem ν, quæ hic habetur, commu- ni er exponunt: prunas; Commentator au- tem noſier Rabbinorum ſecutus expoſitionem hic explicate dæmones, vide num. ſequ. 140. 140. Sicuti Hiob. c. 5. v. 7. habetur, ubi vide not. Sign. * item not. ad Pſalm. 9 1. v. 5. confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 5. a. 141. Quæ dictio hie in textu ſacro habetur, eon- fer Hiob. cap. 3. v. §. ibique not. n. 6. item e- jusd. not. ad dict. Pſalm. 9 I. verſ. 6. vide & D. Wagenſeil. Sot. p. 480. n. 15. ac D. Maji The- ol. Jud. Loc. 4. Sect. 2. J. 2. p. 80. cœterùm verba iſta: & excidiò dæmonis, cujus nomen eſt n, abſunt hic 4 MSto z. 142. Sicuti Hoſe. c. 13. v. 14. habetur. 143. De voce yn, quæ hic habetur, vide, quæ ad verſ. 13. h. cap. D. à& I. notata ſunt; abſunt autem iſta: accidit aliquando &c. usque ad: cum veneno ſerpen tum, in Heb ræo ab utroque Msto. 144. Confer. hice Levit. c. 2 6. v. 22. n. 102. ex- poſitio autem iſta inde nata eſt, quia hic ſeri- ptum eſt: dentes haa; non verô dentes npn i. e. beſtiarum, ſicuti in not. onm now h loc- habetur, ubi etiam Siphre ad marginem allega- tur, confer. tract. Lalm. Bava kama, fol. 3. 2 145. Hebr. o, quod verbum etiam hic in textu ſacro habetur, conter., quæ ad Genet. c. 1. V. 24. n. 126. notata ſunt, Vide & Levit. dict., C⸗ 2 6 CAL.XXNX — tertam, 7 tur ciclio il wu orhabi yerl.26. 5 ttalia cordis lia esplica pellis, velut tatus et On pterid, quo tum Hieroſo gvoc fecerun ciunt unusqe Anpula gin, poteſt verbi (nempè) util plumm eperi rum & dimſih 161, & ſe con ejus (qvoc ha — , 10, V 11. n. n. l1. conſer. & Kanhecin, 0 146, Loci iſlius e h loe. 6o 36, . 17, ,. 10l le irez iin, ſol ho b, 1 Hhr Niſtd, rdi⸗ediniſ 14) Kienti etem, 14 8 ld en: iolo, 1lene 13, baden n mz m umnem velſbintel 1 . . lis odabit vos 1 ellteron, e, etiam die hade *„ We; inquin Mblin ledid C4.. Mn. —— obet el indi⸗ n Thololang, oshmis, nam) NDi e bellum getent ſunt dæmones. nen ell , .) Lcuti ſacci⸗ terfcetent. 44 umn letpentium, Punt 45. ſhpet tel⸗ — Commeotato Au⸗ ecunns erpoß ionem ige num lego. 140, beiun, ubi Ide no, 91. V ſ. conletdie ,. ulſacro babetun en. ue n0t. 6, lien e⸗ eil .Nide . 15. D. Maibe⸗ . 1,, ſ0, ACeſnn moait cuſus gotmeeln 0¹. 14, bobetul⸗ hie bepemn ilh lun V , notat lunt; din 14000 e. egbe Hchreo b uttogu n. 107. en⸗ nia bie ſe⸗ Jentes iN pot, o/, e . A natziten lege Paxa Fammd, ſo⸗ Ne A vetbumm eliawb h fer gle 3 d ., nt, ſe e nata elt, , non veſd CAbP. XXXII. DEUTERONOMII. 1497 terram, ſignificat O D i. e. curſum aquarum ſuper pulvere & ſic (uſurpa- tur dictio illa e de) omm curfu rei, quæ repit ſuper pulvere & vadit. Verſ. 25. Foris orbabit gladius] Extrà urbem orbabit eos gladius copiarum hoſtilium. Eod. verſ. 2 5§. Et intus (erit) pavor] Quando aliquis fugit & ſervatus eſt à gladio, pene- tralia cordis ejus percutiunt eum propter terrorem, 146. unde ipſe moritur & obit; alia explicatio † (verborum iſtorum:) & intùs pavor (nempèé:) domi erit timor peſtis, veluti dicitur: quia aſcendit mors per feneſtras noſtras, 147. & ſic interpre- tatus eſt Onkelos; alia expoſitio (verborum:) foris orbabit gladius (videlicèr) pro- pter id, quod fecerunt (Judæi) foris in plateis, dicitur enim: & pro numero platea- rum Hieroſolymæ poſuiſtis altaria pudendo, 148. & intùs (erit) pavor, propter id, quod fecerunt intùs in penetralibus intimis, nam dicitur: quod ſeniores Israêlis fa- ciunt unusquisque in penetralibus ſuis figuratis. 149. Verſ. 26. Dixi: ex omnibus angulis ecjiciam eos] i. e. Dixi in corde meo: DN i. e. angulabo eos, exponi etiam poteſt (verbum:) ρπ⅝ (ita, ut ſignificet:) faciam eos N i. e. angulum, (nempè) ut illos à facie mea ejiciam (tanquàm) rem communem, 150. cujus exem- plum * reperimus in Esra, * (ubi ſic legitur:) & dediſti eis terram ſeptem populo- rum & diviſiſti illos N) i. e. angulatim, 157. ut (ſcilicèt) eſſent res communis 152. & ſic conjunxit illud Menachem; nonnulli interpretantur iſtud juxtà Targum cjus, (quod habet:) reſidebit ira mea 153. ſuper eos; ſed non apta eſt (hæc expoſi- CccC CcCcC cCCC 2 tio. expono, de qua vide Buxt. Lex. Chald. fol. 1794. confer. & num. 152. b. Verſ, reſpicitur autem hac explicatione ad vocem π⁹5 i. e. angulum, nam angulus agri tanquam %N i. e. res com- munis pauperi ac pupillo erat relinquendus, vi- cap. 36. v. 17. n. 44. ac alkut Part. I. fol. 30 8. de Levit. c. 19. Vv. 9. & 10. confer. & R. Salom. col. I. circà fin. it. tractat. Talm. Bava kama, ad Elai. cap. 3 3. V. 6. & ad Hiob. cap. 3 1. verl. fol. 60 6. 3. ½ Hebr. NX iſtud, ut & ſequentia, usque ad: * Hebr. npa) iſtud & ſequentis, usque ad? rnS& i. e. dixi (v. 26. h. c.) abſunt hic à MStorI. Dan i i. e. & ſic conjunxit, abſunt hic 4 MSte 147. Sicuti Jerem. c. 9. v. 20. al. 2 1 'habetur. * 1 z 1 3 14⁸ 14 en idolo, Hebr. rwa“, ſicuti Jerem. c. uden ia: reperimus imn Eera, abunt hie 3 1 I- äs zihre denur i⸗ 151. Sicuti Nehem. c. 9. v. 22. habetur, ubi lo- autem vel lubintelligenda hic ſunt iſta: ideò fo- dire zilum k. Salomo aliter „quam hic, expo- ris orbabit vos gladius. 152. Confer, quæ paulò antè num. 1 5%, h. verſ. 149. Vide Ezech. C. 8⸗ V. 12. confer. quæ ſuprà de verbo: 93, quod & hic habetur, notats ad Deuteron. c. 29. V. 16. n. 40. de voce hav ſunt. quæ etiam hic habetur, notata ſunt. 153. 150. Sive: tanquàm rem, omnibus expoſitam ac publicam, ſic dictionem quæ hic habetur, c. 2 6 v. 2 2. D. 104. it. not. ad I1. Reg. c. 1. v. 9. n. I 1. confer. & tract. Lalm. Eruvin, fol. 6 3. a. & Sanhedrin, fol. I10, a. 146. LoOci iſtius expoſitionem vide in not. ov pon h. loc. confer. & not. ad 2. Paralipom. Juxtà hane interpretationem verbum RN eſt Pw i. e, à vocεα, quæ ſigni- ſicat manus noſtræ Oc.] Quoniam iſta gens * deſtituta eſt conſiliis. 161. DEUTIERONOMII. CAb. XXXII. tio,) nam, ſi ita eſſet, ſcribendum ei fuiſſet: NNNπ, unum (Aleph) ſervile & alterum radicale, veluti (habetur in illo loco: ()Nνιπ i. e. cingam te 154. item (in illo loco:) == 2A PN&Ni. e. confirmabo vos ore meo, 15. & Aleph medium 156. non convenit ei omninò; Onkelos autem interpretatus eſt juxtà traditionem 157. Talmudicam, quæ docetur in Siphre, 158. quæ verbum iſtud: (SNN) in tres voces dividit, (videlicèt) dixi: & (ut eorum ſenſus ſit:) dixi 2 N i. e. in ira mea, dabo eos (ludæos,) quaſi non eſſent, ita utilli, qui eos vident, dicant de eis: H) i. e. ubinam ſunt iſti? 159. Verſ. 27. Niſßz indignationem inimici metuerem] i. e. Niſi ira hoſtis contrà illos (Judæos) collecta eſſet ad perdendum, &, ſi ille conttà eos prævaleret atque illos perderet, ipſe adſcriberet ſibi ſuisque diis magnitudinem (Gve victoriam iſtam) eamque mihi non attribueret, & hoc eſt, quod (hic) dicitur: ne) ) i. e. alienè ſe gerant hoſtes eorum, (ut ſenſus ſit:) ne alie- nam faciant rem, † (nempè:) ut potentiam meam attribuant i. e. alieno (ſeu peregrino,) cujus nulla eſt magnitudo. 160. Eod. verſ. 27. Ne fortò dicant: Verſ. 2 9. Ect nulla éſt in eis intelligentia] Nam, ſi eſſent ſapientes, intelligerent iſtud. Verſ. 30. Oazomodo perſequetur Oc. 162. Verſ. 29. Animum adverterent ad finem ſuum) Ideſt: animum adverterent, ut intelligerent finem poenæ Israëlitarum. 163, Verſ. 30. Ar. ficat iram, ac ſi diceret: X½ anen e . Dy i. e. ponam iram meam contrâ illos vel ſuper illos, ſic in notis pom nov h. loc. expo- nitur; ſed Chaldaica iſta interpretatio non qua- dra ſive apta eſt, prout Commentator noſter i- ſtud paulò poſt declarat, 1 54. Sicuti Eſai. c. 45. v. 5. habetur. 155. Vide Hiob. cap. 16. v. 5. confer. Gur Arjeh Jol. 22 6. col. 4. circa fin. 156. Nempè: litera Aleph, quæ in medio verbi D& & habetur, omninò non convenit huic interpretationi Chaldaicæ , confen, not. in arm h. loc. 157. Sive : doctrinam Talmudicam, Hebr. Rryn, de cujus ſignificatione vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 348. 158. De quo confer. quæ ſuprà ad v. 17. h. c, n. 109. notata ſunt. 159. Quando ira mea, inquit Deus, ſuper illos Iſraëlitas veniet, tunc ipſi erunt Sa'& & i. e ae ſi non eſſent, ſic in Gur Arjeh fol. 226. col. 4. fin. & in notis ν exponitur, ſenfus itaque verborum iſtorum == *ι &ε juxtà hanc traditionem ſive doctrinam Talmudicam eſte ira (mea ſi ſuper illos venerit) ubinam illi (e- runt?) † Id eſt: ne rem iſtam alii, quam mihi, adſcribant & victoriam alii attribuant, quæ tamen ab eo non venit, ſed we ſolo. 16 0. Sive: potentia, ſenſus eſt: ne attribuant vel adſcribant victoriam iſtam, quam ego illis dedi, Deo alieno, cujus nulla eſt magnitudo aut potentia, confer. not. in am np b. loc. * Hebr. , in utroque MSto huic voci præmiſſa eſt dictio: a& i, e, inimica (gens.) 161. Sicuti verſu ſequenti 2 8. h. c, in textu ſacro habetur. 162. Secundam mentem Commentatoris noſtri verba iſta: quomodo perſequetur, &c. præce- dentibus conjungenda eſſe videntur, ut eorum ſenſus ſit: ſi illi ſapientes eſſent, intelligerent iſtud, nempè: quomodo unus perſequetur &. confer. hic Jalkut Part. I. ol. 30 8. col. 2. cir- cà fin. 163. Expoſitionem iſtius loci vide in notis Pa D. . l0c, CALMI — Aonuli) mn, 4 Imadidit lo culla. Ver inimici inte eorumque gbicguam e illorumm, 16 tratn. Bod. cant nos, vite abme dixi in core eotum, 15, cer Cipitur in il loco.) dd W ſgnit DPotusamarus Pretatus ell eorum. Ven Eel raconnn r 164. n MSt hieb. Figii ne Not. in Part. 1.. 147 uentiucg use etlicztio, te ton fol 16, 5, Ke exprimo h tur: ie tem Calliegit 16,. endt: he H ſegn 33,,, 16,. 1 Conſer hie 2. N. 6, 3). R ad kae 1, M CA.XXKI. eph) ſenile & n te 54. ten lephmecdiun a maditionem (SRNNIN), li:)diti N 8lident, dicant nationen inicici perdendum, K, ſbi ſuisgue dis Choc el guo ſas ſit:)nealie- 0 in e. Aiend Ne fortl dcan: , Veth 29. E Cud. Verl 30. 40 fuen ſum) n 163, Verl 370. g* . .* m Talmucitam elt: it) ubinam ili (e. Bnummmih il ihent t, qur tinen b eo ſas ell: he attibunt ſiam, guan ehb ilis leſtagninnidnt — b , buic oci hemin a (gens.) 140 in telln ict commentuoii poltti Alequelun, 6 gegtur, l eOlut Videntut, ,inteligerent CAb. XXXII. Oomods perſequetur unus] Ex iſto (hoſte) mille Israélitas? 164. Eod. veri. 30. Ir non, quia rupes eorum vendidit eos & Dominus concluſit eos] i. e. Vendidit ac c. lece⸗ 166. Confer. hic not. ad librum Prec. Jud, part. DHEUTERONOMII. 1499 tradidit illos in manus noſtras, (verbum: *â8‧ ſignificat) delivrer, * linguâ verna- culà. Verſ. 3 I. Quia non, ut rupes noſtra, illorum rupes eſt] Omnia iſta debuiſſent inimici intelligere, quòd Deus concluſerit eos (Israelitas) in manus hoſtium nec eis eorumque diis ſit victoria (adſcribenda,) nam usque ad iſtud tempus non valuerunt quicquam eorundem dii contrâà rupem noſtram, quia non, ut petra noſtra, eſt petra illorum, 165. omnis (dictio) )&, quæ eſt in S. Scriptura, ſignificat i. e. pe- tram. Eod. verſ. 3 I. Et inimici noſtri Cſunt) judices] i. e. Et nunc inimici noſtri judi- cant nos, 166. nam ecce rupes noſtra vendidit nos 167. illis. Verſ. 32. Nam de vite Sodom eſt vitis eorum] Redit (hic Scriptura) ad id, quod ſuprà (habetur, nempè:) dixi in corde meo, ex omnibus angulis ejiciam eos & faciam, ut ceſſet memoria eorum, 168. quia opera eorum ſunt opera Sodomæ & Gomorrhæ. Eod. verſ. 32. Et de agro] (Dictio D ſignificat:) Vi. e. agrum proventus, veluti (ac- cipitur in illo loco:;) Nν) i. e, & ager non protulit cibum, 169. item (in illo loco:) ND i. e. in agro Cedron. 170. Eod. verſ. 3 2. Wvæ veneni] (Dictio UN) ſignificat hoc loco) herbam amaram. Eod. verſ. 32. Botri amari ſunt eis] Potus amarus convenit eis, juxtà opera eorum (erit) illorum poœna 177. & fic inter- pretatus eſt Onkelos: & retributio operum eorum (erit) ſecundùm amaritudinem eorum. Verſ. 33. Fel Araconum eſt vinum eorum] Juxtà Targum ejus: ecce ſicuti fel draconum eſt calix 172. poenæ eorum. Eod. verſ. 3 3. Et venenum aſpidum] L Ccc cccC cCC 3 Vox W 164. In MSto I. deeſt iſtud: Iſraelitas, confer. hic P. Fagii not. ad Paraphr. Chald. h. loc. it. not. in ar he ac not. ad librum Prec. Jud. part. 2. P. 247. . fin. ubi iſtius verſus 30. & ſe. 168. Sicuti (ſuprà v. 26 b. cap. habetur, conſer. quentium usque ad verſum 40. h. cap. habetur hic Jalkut Part. I. Fol, 30 8. col. 2. fin. & col. 3. explicatio, confer. hic tract. alm. Moëd ka- prince. ton, fol 16, b. S 169. Preüt Habacuc c. 3. V. 16, al. 17. habetur, * Sie exprimo hic ifſtud Nase, in MSto z. legi- ubi Wide Kalhi not. C nbiR. Sal *4 ” 7,,à . .1 . 1170. Vide 2. Reg. cap. 23. Verl. 4. ubi K. Salomo s n e 171. Loci iſtius expoſitionem vide in notis 165. Nempè: hoſtium noſtrorum, confer. cap . R ND 6. loc. confer. hic tract. Talm. Be- in editione Don me rectius legitur, quàm i. e. vendidit eos, prout in exemplari Hebræo, quò uſus ſum, corruptè habetur. ſequ. 33- V. 26. n. 169. 2. p. 67. 6. princ. aliam explicationem vocis DS vid. in not. ad Geneſ. c. 4. v. 11. n, 35. 8 ad Ezech. c. 2 8. v. 23. n. 24. ð 167. Hebr. Mmp, ſic tàm in Bibliis Buxt. quàm 172. Chaldaicè: b9, quam vocem Commen- tator noſter hic tranſtulit Hebraicè rwn bs i. e. calix potus ſive potionis, Gonfer. hic Bera- chot. dict. ol. 56. 6. 1500 DEUTERONOMTI. CAbP. XXXII. Vox ſignificat) ſerpentem, 173. qui eſt ſævus ad mordendum, (ut ſenſus ſit:) koſtis crudelis veniet & pœnam deillis ſumet. Verſ. 34. Nonne Dtad reconditum eſt penès me] (Explicatio hujus loci) juxtà Targuem eſt: iſte ** exiſtimant, quòd opera eorum ego oblivioni tradiderim, (nequaquam; ſed) omnia apud me recondita & ſer= vata ſunt. 174. Eod. verſ. 43. Nonne iſtud] (Nempé:) fructus vitis eorum & pro- ventus agri eorum eſt reconditus apud me? Verſ. 3 5. Mihi eſt vindicta & retribu- tio] Penès me conſtituta eſt & præparata pœna ultionis † & retribuet eis juxtà opera eorum, (nimirùm) ultor rependet eis ipſorum retributionem; 175,. ſunt, qui iſtud: ) exponunt, quòd ſit nomen rei (ſubſtantivum, ita, ut idem ſignificet, ac Sν i. e. & retributio, idque ex deflexione (eadem, quæ habetur in illo loco:) N i. e. & verbum non eſt in eis, 176. (ubi ☚ poſitum eſt) pro τπ⁄ id eſt: verbum; 177. ſed quando retribuam eis? (nimirum:) Eod. verſ. 3 5. In tem- pore, qué vacillabit pes eorum] Quando finietur juſtitia patrum eorum, cui illi udæi) Eod. verſ. 3 5. Quia propinquus eſt dies perditionis eorum] Cùm innituntur. 178. voluero immittere eis diem perditionis eorum, propinquus ille eſt & præparatus co- ràm me, ut eum adducam per legatos multos. 179. Eod. v. 3 5. Ee ſeſtinant ea, quæ illis eventura ſunt] i. e. Et celeriter advenient, quæ eis eventura ſunt, (verbum: Un * hic accipitur,) veluti (in illo loco:) feſtinet τπ⁄11 i. e. acceleret, 180. hücus- que Syy beeen de beee b,n i. e. — 173. Hebr. Dd)n, quæ dictio ſignificat aſpidem, prout in noris o , h. oc. exponitur, ubi haberur: . wern dnn i. e. (dictio) Ddn eſt explicatio (vocis) 'ane, in utroque M Sto pro dn egitur i. e. calix eorum, ut juxtà hanc lectionem iſte ſit ſenſus: & vene- num aſpidum (eſt) calix eorum. * Hebr. Nrw, in MSto z. poſteà additur Hp- wI i. e. tanquaàm fel ſerpentum, confer. Hiob. c, 20. v. 14. AX Hebr. , in ASto 2. pro eo legitur: —R& j. e. vos, juxtà quam lectionem ſenſus eſt: vos cxiſtimatis, quòd &. . 174. In Targum juxta P. Fagii verſionem ita ha- betur: annon omnia opera eorum manifeſta ſunt coràm me. conter. hic Jalkut Part. 1. fol. 30 8 col. 3. med. . † Hebr. y, in MSto 2. ordo verborum inverſus eſt, ac ſic ibidem legitur Nuny ij. e. vindicta ſeu ultio pœnæ. 175. Id eſt: retribuet ac rependet eis ſecund ùm illorum merita, nam mihi, inquit Deus, eſt an vindicta eſt & retributio, quia ultionem de illis ſumam & rependam eis ſecundùm illorum ope- ra, ſic in notis ν a bh. loc. exponitur. 176. Sicuti Jerem. c. 5. v. 1 3. habetur, ubi vide Rafchi not. 177. Sive: ſermo, ſenſus eſt, verbum 21 ibi poſitum eſt loco nominis ſubſtantivi 2 i. e. ſermo, ſic erĩam hoc loco: 2 ◻ poſitum eſt pro: S ſcil. verbum locò nominis ſubſtantivi. 17 9. Loci iſtius expoſitionem vide in not. npe paon b. loc. confer. hic tract. Talm, Avoda Sa- ra, fol. 2. a, 179. Id eſt: per res multas, quas immittere poſ- ſum, quæ legatocum loco ſunt, vide Cur Arjeh fol. 226. col. 4. fin. ac not. in Mon ine h. ]. * Iſtud & ſequentia, usque ad: [8 i. e. bue usque (teſtatus eſt & c.) ablunt ab utroque MSio. 180. Sicuti Eſai. e. 5§. v. 19., habetur, Confer. hie Jalkut Part. I. fol. 30 8. eol. 3 circà fin. CAL XXN mar gue teſtatu iſtuc ütint initio id not ſolationum, ſupridirit: E teducet cabi: Dumin gue geillisd guando judi⸗ tionem &r tum; 114. 1 Ji e guang eis /Iraclitis Vos ſu05, 196, bum rr dum ſve adn (Nem): gud nißli ſtin eis ſin] (Verbun cohibe is) & Per manus frn ſperli abeant, entete, 169 —— 1t. dive: incten 1e priad, 1Nn. brout lupri detüt; ecten mincs, Deins l unt hie ig Heb⸗ 1 4,. Kieuei Hiob. Alehi nor, 14 Conſer. ſpn 229. .45 11). Keui leni. 2,dadeinn confe – Aordituß 1 gluc opeta ondien Eler⸗ eorumn Eſto⸗ 61e & rembl⸗ es arliopere Gnt,gvi iud: ſen ſiet, in uloloco:) o did 1l zſ. un. cu ili oden) arun] Ci prepatutst⸗ ſtinant c, 99 (verbum: V1 t 110, hieus. qus⸗ D70 ) 1. la oltioem geiliß odum ilorumope⸗ oc enponitut. mahernl Wn Nde byebum 127 bi bllantiti i. . poſiun bum ad nönini CAP. XXXII. DEUTERONOMII. 15⁵er que teſtatus eſt Moſes contra illos (Judæos) verba objurgationis, 18. ut canticum iſtud ſit in teſtimonium, quo, veniente ſuper illos poœn4, iſti ſciant, quòd ego eis ab initio id notum fecerim; aſt abhinc ac deinceps teſtificatus eſt eis (Iudæis) verba con- ſolationum, quæ illis eventuræ ſunt, quando finita erit pœna juxtà omnia, quæ ipſe ſuprà dixit: (nempè:) & erit, quando venient ſuper te benedictio & maledictio &c. & reducet Dominus, Deus tuus, captivitatem tuam &c. 182. Verſ. 36. Quia judi- cabit Dominus populum ſuum] i. e. Quando judicabit eos (Deus) caſtigationibus iſtis, quæ de illis dictæ ſunt, particula hic accipitur) veluti (in illo loco:) id eſt: quando judicabit per ea populos, 83. (ubiparticula) iſta: non habet ſignifica- tionem & i. e., nam ecce (vel: quia,) ut rationem adducat præcedentium verbo- rum; 184. ſed ſignificat principium locutionis (ſive ſermonis) veluti (in illo loco:) 2 i e. quando venietis in terram, 185. (ut hujus loci ſenſus ſit:) quando evenient eis (Israélitis) judicia iſta, tunc pœnitentiâ ducetur Sanctus ille Benedictus ergà ſer- vos ſuos, 186. ut illorum iterùm miſereatur. Eod. vVerſ. 36. Pænitebit eum] (Ver- bum — H) ſignificat mutationem cogitationis (ſeu animi) ſive ad benefacien- dum ſive ad malefaciendum. 17. Eod. verſ. 36. Quia videbit, quòdabierit manus] (Nemoè: quòd manus) inimici eat atque roboretur contrà illos (Israelitas) & quòôd nih li ſit in eis id, quod concluſum & quod roboratum eſt. † Eod. v. 36. Conclu- ſum] (Verbum ſignificat hic) ? i. e. ſervatum per manus continentis (ſeu eohibe tis) & imperantis, qui illos (Israelitas) continebit. Eod. v. 36. Roboratum] Per manus firmantis, 188. JX eſt is, qui imperat & cohibet * populum, ne illi di ſperſi abeant, quando in militiam proficiſcuntur contrà hoſtem, linguâ vernaculâ: en téte, 189. ) X) eſt is, qui ſervatur coërcitione imperantis, OQ v eſt ille, qui robo- ratur, 18 1. Sive: increpationis, redargutionis, conter. quæ ſupra ad v. I2. h. Cap. n. 74. notata ſunt. 1982. Prout ſuprà Denteron. c. 30, v. I. & v. 3 habetür; ceœterùm verba iſta; & reducet Do- minus, Deus tuus, captivitatem tuam & c. ab- ſunt hic in Hebræo à MStoI. 183. Sicuti Hiob. c. 3 6. v. 31. habetur, ubi vide Raſchi not. 184. Confer. ſuprà verſ.3. h. c. n. 14. & infrà n. 229. b. v. 36. HMß 195. Sicuti Levit. c. 2 3. V. 10. & Levit. c. 2 5. v. 2. habetur, confer. ſuprà dict. v. 3. h, c. n. 1 5. & infrà v. 41. b. c. n. 244. 8 16. Vide hic Gur Arjeh Fol. 226. col. 4. fin. & not. in nam e §h. loc. it. tract. Talm. San- 187, Conter. quæ ad Genel. c. 6. V. 6, n. 3 8. no- tata ſunt, it. nor. ad Joeël. c. 2. v. 13. n. 19. † Sic juxtà Commentatoris noſtri mentem hic i- ſtiud any vertere volui, confer, num. ſeqj. 1 88. & num. 190. h. v. 1989. Sic ay juxtà mentem Commentatoris ne ſtri hic vertere volui, alii plerique interpretes any bic tranſtulerunt: derelictum, conf. paulò poſt n. 19 O. H. v, it. not. ad Daniel. c. 12 v. 7. n. 6. * Confer. hie not. ad 2. Chronic. c. 14. v. II.'n. 12. 13. 14. & 15. it. not. ad I. Reg. c. 14. V. 10 n. 3 199. Sic reddo: ppa, uti in Amſtel, editione legitur: in Baſileenſi habetur Nνππdin MSto 1. legitur: „ quòd exprimere poſſis: maintetad vel mainteted; in MSto z. p aN quod 1502 DEuTERONOMII.R.„. CAb. XXXII. ratur, 190. veluti accipitur in illo loco: 7)) 1. e. & firmarunt 19 Jeruſalem usque ad murum, item (in illo loco:) quomodo non Nai e firmata eſt 192. urbs lauda- bilis? * Verſ. 37. Et dicet] Sanctus ille Benedictus de illis (Judæis .) ubinam ſunt dii eorum, (nempè:) idola, quæ coluerunt? Eod. v. 37. Rupei, in qua Pduciampoſuerant] i. e. Petra, in qua ſeſe oceultabant ** præ calore & frigore, ac ſi diceret: in qua ſperabant, ut ipſos protegeret à malo. Verſ. 3 8. De quorum viczimis adipem Dü iſti comedebant, quam illi (Judæi) offerebaut coràm eis & bibebant vinum libami- num † eorum. Eod. verſ. 3 8. Sit vobis protetctio] Rupes iſta ſit vobis fiducia & la- tebra. Verſ. 39. Videte nunc] Et animadvertite täm ex pœnis, quas vobis immiſi, ex quibus nemo vos eripuit, quàm ex ſalute, quà ego vos ſervavi, nec quisquam me- cohibere 193. potuit. Eod. verſ. 39. Ego, ego ſum) Ego poſſum deprimere & ego extollere poſſum. 194. ut me prohibeat. 195. Eod. verſ. 39. Necx eſt Deus metum) Qui ſtet contrà me. Eod. verſ. 3 9. Mecum) (IKud: WD i. e. mecum hic figni- ficat) eum, qui mihi ſimilis eſt & idem, atque ego. Eod. verſ. 39. Nec eſt, qui à ma- nu mea eruat) Illos, qui contrà me rebellant. Verſ. 40. Nam levabo ad cœlos ma- num meam) Nam in ira furoris mei extollam manum meam ad meipſum per jura- mentum. 196. Eod. verſ. 40. Et dixi: vivo ego) Hoc ſignificat juramentum, * (ac quod reddi poterit: maintiot ; ſed mendoſam puto hanc dictionem Gallicam. 190. Vel, id, quod roboratur ſeu firmatur, vi- de, quæ paulò antè Sign. † & n. 188. S. verſ. notata ſunt. . . 191. Sive: reſtauraverunt, muniverunt, ſie qui. dem Commentator noſter vertendum putat id, uod Nehem. c. 3. Verſ. 8. habetur, ubi vide notas ejusdem, confer. num. ſequ. 192. 192. Seu: munita, roborata, ſic hoc quoque lo- co verbum iſtud a) juxtà mentem Commen- tatoris noſtri vertere volui, quod Jerem. c. 49. v. 25. habetur, ubi vide Raſchi notas, alii aliter vetterunt, confer. Exod. cap. 2 3. v. 5. H. 34. 8& n. 3 5. it. not. in a n h. loc. & num. præ- ced. 19 1. h. verſ. s In MSto 2. poſt: Mn vy i. e. urbs laudabilis, addita ſunt iſta: x3 y i. e. (iſtud any (ſignificat linguâ Gallica:) enforger, Lati- nè: Ermare, roborare. . XX Hebr. h Derm in MSto z, huic præmittitur: y i. e. (cui) ſerviebant vel quam petram colebant & in qua ſeſe occultabant, confer. hic tract. Talm. Gittin, fol. 56. 5. 1 Conter, act. Talm. Avoda ſara, fol. 2 9e b. & Peſachim, fol. 22. a. 19 3. Vel: manum meam impedire aut probibere potuit, Hebr. Da HH, de qua phraſi vide Bux- torf. Lex. Talm. fol. 1186. & num. ſequ. 19 5. h. verſ. confer. & Jalkut Part. 1. fol. 30 8. col. 4. circà fin. 194. Quoniam hie bis dicitur: ego, ego, hinc na- ta eſt iſta Commentoris noſtri expoſntio, conſer. not. in am ew . loc. ac D. Wagenſeil. Niz⸗ zZach. p. 1 8 I. & R. Iſaac. Munimen Fid. p. 114. & p. 276. apud eundem, confer. & Peſachim fol. 6 8. a. & Sanhedrin, fol. 9 1. b. 195. Vel: qui me impediat, Hebr. nri, de quo verbo vide, quæ num- præced. 19 3. notata ſunt, eonfer. hic tract. Talm. Sanhedrin, f. 104. a. 196. Prolixiorem hujus loci expofitionem vide in notis om h. loc. confer. & not., ad li- brum Prec. Jud. part. 2. pag. 2 54. a. princ. ubi hujus verſus 40. ac feqq. usque ad v. 44. h. cap. habetur exqlicatio, vid. & Jalkut Part. 1. Jol. 309. col. 1 .princ. * Hebr. nylaw w, in MSto 1. poſtel additur: Na bN eX N/& be N ) en R i. e. ſicuti (habetur in illo loco:) vi= vaege CA. XN — (ac ſidicete dinei) ie jn illo loco Eod rerl4 die 199, el paululümir 101, crpoſi Gum judicij Loc.7.41. 20), ex text modas f (ſir nam moshor us ille Benee⸗ eas maniu ſuat meiſpraterea Lavonie, naculi) uſti Mcl. 20 , Bon —.— 90 eoo, Cieit uridus weis 5 guoqgue (haden 197. Sire cory 1) ibique Ral. erſ bigge eſt 196. Kic ted o h eripo: n nlis excuſis mer no,, a ſetem, . 199. Hebr, dony n mbi, eme kr gue 240 Gene ntals ſont, zi 117 ſenfus A Plus ero miſenie aailine 4 7 oe. Lachare 20 er 6 nheni, enpl . urbs lauda- binam lunt dil en zoſuerant etet: In as auihen] Din Finum lIibami- sAducia & la⸗ fobis immmii, guisquam me pnimete ego let conita mmer ecum hic honi⸗ er et,doitmi. 9 4l lot nd. iplim Per ſut⸗⸗ utamentum, 5 — Gie Aut ohibete uphtul ſige Bax. & Bum. legl 19 tn fal zo,, en,end,din 1r. liespoltio, tonet. D. Wageblei Ni=⸗ unimenfid,. 1. le. kelchin 1 1.5, ar mii lan reted, 19 . 6Stnhectih 10. ionetn Nide l⸗ conlen hot, 4 15 ,a in⸗ ſalus in 1 Gez adälute to Po ) DN N nn . g Uo loc. 3 CAP. NXXII. DEuTERONOMII. 150 (ac ſi diceret:) ego juro (per verba iſta:) vivo ego. Verſ. 41. & acuero fulgur gla- dii mei) ⸗ i. e. Si acuero laminam (ſive aciem) gladii mei, veluti (dictio PQA accipitur in illo loco: )ut ſit ei P i. e. fulgor 197. (linguà vernaculâ:) ſplendeur. 19⁸. Eod. verſ. 41. Et apprebenderit manus mea judicium) Ut deſeram modum miſericor- diæ 199. erga inimicos meos, 200. qui vobis (Judæis) malum intulerunt, dum ege . A:⸗ X . paululùm iratus eram, iſti verò (hoſtes mei) adjuverunt ad malefaciendum; ** alia 201. expoſitio (verborum iſtorum:) & apprehenderit manus mea, (nempè:) mo- dum judicii, ut prehendam illum (modum judicii,) & ut ultionem 202. capiam. Eod. v. 41. Reddam vinailtam &c.] Docent Rabbini noſtri in explicatione myſtica 203. ex textu S. Scripturæ, qui dicit: & apprehenderit manus mea judicium, quòd modus † (ſive mos) ſancti illius Benedicti non ſit idem, atque mos hominis mortalis. nam mos hominis mortalis eſt, ut emittat ſagittam nec illam poterit revocare; aſt San- ctus ille Benedictus emittit ſagittas ſuas & in manu ejus eſt, revocare illas, perinde ac ſi eas manu ſua teneret, nam ecce fulgur eſt ſagitta ejus, dicitur quippe hic: ful gur gladii mei (præterea dicitur hic:) & apprehenderit manus mea judicium; (dictio) autem iſta: OoDDNi. e. judicium (hic) ignificat pœnam (ſive executionem ſententiæ) linguàâ ver- naculà:) juſtice. ²4. Verſ. 42. Iebriaboſagittas meas ſanguine] (Videlicèt:) ini- mici. 205. Eod. v. 42. Et gladius meus comedet Carnem eorum (hoſtium meorum) ſi. Eod. vo ego, dicit Dominus, ſi non, prout dixiſtis in auribus meis &c. (Numer. « I4. v. 2 .) ita hic Qquoque (habetur: ego juro & c.) 197. Sive: coruſcatio, vide Ezechiel. c. 2 I1. yerſ. . 15. ibique Raſebi not. confer. & Hioh. cap. 20. V. 2 5. ibique ejusd. Raſchi not. 198. Sic red 0 hie and, nam ita legendum erit pro: M?, ſicuti in exemplaribus hacte- nus excuſis mendosè, ut puto, legitur, confer. not. ad Jerem. c. 10. V. 1 3, n. 9. 199. Hebr. b'prnn nen, cujus oppoſitum eſt: Ppe Hi. e. modus ſive menſura judicii, con- fer. quæ ad Geneſ. cap. 1. v. I. n. 3 8 S& n. 39. notata ſunt, vide & Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1I171. ſenſus autem hujus loci eſt: non am- plius ero miſericors ergà inimicos meos. 200. Loci iſtius expoſitionem vide in not. ne Pnn h. loc. AX Ulti Zachar. c. I. v. 1 5. habetur, ubi vide not. 201. Hebr. rde n, ſic in omnibus, quæ quidem inſpexi, exemplaribus hic legitur, ſed in Gur Arjeh fol 227. col, 1. princ. exiſtimarur, hic es- ſe b rhy i, e. erratum deſi ribentis ac verba iſta delenda eſſe putatur, quoniam & 721 & e i e. omnia ſunt una eademque ex-⸗ plicatio, ita, ut locus iſte ſic cobhæreat & expo- nendus ſit: iſti verò (hoſtes mei) adjuverune à4d malefaciendum & apprehendit manus mea modum judicii, ut comprehendam &c. 202. Loci iſtius expoſitionem vide in notis Mod n h, l0c. 203. Hebr. N, quo nomine interdum liber iſti- us inſcriptionis venit, nempè: Agadah. †Verba iſta: quòd modus &c. usque ad: (di- dio) autem iſta &c, ablunt hic in Hebræo ₰ MStO I, 204. Confer. quæ infià ad verſum 36. F. c. n. 2 30. notata ſunt, vide & R. Salomonis not. ad Eccleſ. c. 8. v. 4. num. 7. ðð 205. Vide not. in am anew,ubi loci iſti gein ener n inav, ubi loci iſtius expo- Ddd ddd dde 1504 DEUTERONOMII. CAbP. XXXII. Eod. verſ. 42. Sanguine confoſſorum & captivoruus] Hoc eveniet eis (inimicis) pro- pter peccatum ſanguinis confoſſorum (populi) Israelitici & captivorum, quos illi ex eis (Israeélitis) in captivitatem abduxerunt. Eod. verſ. 42. Inde 4 principio ultio- num inimici] i. e. Jam inde à prævaricatione initii irruptionum inimici, 206. nam quando Sanctus ille Benedictus ultionem capit de populis (alienigenis,) ipſe viſitat ſuper eos tàm propriam illorum iniquitatem, quàm patrum eorum peccata, inde à principio irruptionis, quam contrà Israëlitas fecerunt. * Verſ. 43. Laudate genter populum 207. ejus] i. e. Eo tempore laudabunt populi Isra&litas (hiſce verbis:) vide- te, quænam laus ſit populi iſtius (Israelitici.) qui in omnibus adverſitatibus, quæ eis evenerunt, Sancto illi Benedicto adhæſerunt nec eum deſeruerunt, (nimirùm) cogno- ſcebant illi bonitatem ejus ipſiusque laudem. ** Eod. verſ. 43. Quia ſanguinem ſer- vorum ſuorum ulciſietur] i. e. Effuſionem ſanguinis eorum, (expoſitio hic facienda eſt) juxtà ſenſum ejus literalem. Eod. verſ. 43. Er vindictam retribuet boſtibus ſuis] Propter rapinam & violentiam, (quam perpetràrunt,) nam dicitur: Egyptus in de- ſolationem erit & Edom in deſertum deſolatum 208. propter violentiam, filiis Je- hudæ (illatam,) & dicit (alibi Scriptura:) propter violentiam, 209, fratri tuo, Ja- cobo, (illatam.) Eod. verſ. 43. Et propitius erit terræ populi ſvi] i. e. Et placatus erit terræ ſuæ ac populo ſuo 210. propter calamitates, quæ eis (udæis) evenerunt & quas eis inimicus intulit. Eod., verſ. 43. Et propitius erit] (Verbum:) 52 ſigniſcat benevolentiam & placationem, veluti (accipitur in illo Iloco: )Nid eſt: placabo vultum ejus, 211. (ubi Chaldæus interpres tranſtulit:) placatam red- dam iram ejus. Eod. verſ. 43. Et placatus erit terræ ſuæ] Et quænam hæc eſt terra ejus? (nempè: 212. Eod. verſ. 43. Populus eju] Quando populus ejus (Dei) re- cipit 206. Id eit: jam inde ab initio prævaricçationis, tina conſentit, alii rectiùs, ut pute, tranſtulerunt: quo hoftes populi Iiraelirici in eum irruptionem tecerunt, confer. not. in o nSt h. loc. ut & Jalkut Part. 1. fol. 3 09. col. 1. med. cantate gentes & populus ejus vel cum populo ejus, quibus etiam LXX. adſtipulantur & epi- ſtola ad Roman. c. 15. v. 10. Hebr. Mawa), abeſt iſtud hic à MSto -z. 208. Sicuti Joel. c. 3. v. 19. habetur, ubi vide no- tas, n um. 22. „X Hebr. &*νRn e, in MSto I. poſteà addun- ztor iſta: 30 d—en ee eedee een 3N& Wνϑ nh ee den denen d 1 Anb ye NnN i, e. Exiſtimo jautem ego, quòò (iſtud:) inebriabo ſagittas meas ſangui- ne, referatur ad finem (hujus) verſus, de quo- nam ſcil. ſanguine inebriabo ſagittas meas? (vi⸗ delicèt) de capite inimici, quando veniam, ut ultionem de illo capiam, (videtur bæc eſſe addi tio oſephi, R. Simeonis filii, de quo vid. not. ſuprà ad v. 3. B. c. Sign. *) . 207. Sic juxtà Commentatoris noſtri mentem lo- cum iſtum vertere volui, cui etiam Vulgata La- Raſchi notas. 210. Sie ferè Junius ac Tremellius verterunt, piat, confer. num. 2 13. h. verſ. aliam iſtius loci explicarionem vide in libro p& ροvv Part. 5. c. 6. p. 85. b. 111. Sicuti Geneſ. c. 32. v. 20. habetur. 212, Sic etiam in not. Dan nevh. loc, exponi- tur? 209. Prout Obad. c. I. v. 10. habetur, ubi vide nempè: & terram ſuam populumque ſuum exx- canxx cipit conio tionem) te Domiae, t⸗ (nempe:)t Keriptute) huda totum opulis alie mnulis ejici Nus omniall poluit:) pen 29. Meinet polis alienig Pes eorum ven (ilta R. fehud Laplicet lepo expoluiabini Auasdeite duiſunt. 11, runt (populi⸗ od. verl 32. inimici ümete AKhciat inimie Poltencas rel ol3z. F tur: wen Populas ejus, ot, ,ol. 111, 13. Confen gue 1ata ſant, ¹14, Hout Mam, 111. Rutii) iit Deqno nil⸗ 11). kroit ſihr wr. 115.Crretbain, r. 1419. e D V. w l ne. Refen lie⸗ CM.X. nimicis) Mo. mn quos lier hrintigpis Alin⸗ lci, woe, nam is,) ileriſtat peccata, inde Laudiute gentel everbis:)vide⸗ tatbus, gor eis tmirum)cogno⸗ uſanguinenſe. tio hicfacienda verhgfibuſau Egyptusin ge⸗ entiam, flis ) . fiatti tuo, 4 1e. Et plaeaus deis) evenerunt Velbum.) ) co: 1 id ) lacatam ted. nan hec elttetlta lusezus Deire⸗ cipit — vn detnhlunt IO. ezus ſel cumn hoß 7 adlüpolamun Kept 10. Abic MSte:. habetuh, Ubi zigeno⸗ 10, babelu Gbidide ⁸ ſonnN ) Eanu e r, 40, hadein., 1 er ,loeaupont⸗ N wt!: CAPF. XXXII. DEUTERONOMII. 1505 cipit conſolationem (ſive placationem,) terra quoque ejus conſolationem (ſeu placa⸗ tionem) recipit, 213. & fſic illa (Scriptura) dicit: benevolus (ſeu placatus) fuiſti, Domine, terræ tuæ, 214. in quonam benevolus, (ſeu placatus) fuiſti terræ tuæ? (nempè:) reduxiſti captivitatem jacobi; 215. aliis modis exponitur ille (textus S. Scriptutæ) in Siphre 216. & diſſentiunt hac in re R. Jehuda & Nechemia, R. Je- huda totum (illum textum) exponit de Israéëlitis; aſt R. Nechemia totum exponit de populis (alienigenis,) R. Jehuda explicat de Iſraêlitis (verba illa:) dixi: ex omnibus angulis ejiciam eos, 217. veluti expoſui, usque ad (verba illa:) & non fecit Domi- uus omnia iſta; 218. (verba autem iſta:) quia gens perdita conſiliis, 219. (ille ſic ex- poſuit:) perdiderunt legem meam (Iſraélitæ,) quæ eis eſt conſilium rectum. Verſ. 28. Nec in eis eſt intelligentia] (Nempè,) ut intelligerent, 220, quomodo unus de po- pulis (alienigenis) perſequatur mille 221. exilfis † (Iſraeëlitis,) nonne ideò, quia ru- Pes eorum vendidit illos? quia non, ut rupes noſtra, eſt rupes eorum &c. 222, omnia (iſta R. Jehuda explicat,) ſicuti ego expoſui, usque ad finem; ſed R. Nechemia 223. explicat de populis idololatricis (verba illa:) quia gens perdita conſiliis &c. veluti ege expoſui ab initio usque ad (verba iſta:) & inim ci noſtri ſunt judices. 224. Verſ 32. Quia de vite Sodom eſt vitis eorum] (Nempè:) populorum, qui cultui idololatrico de- diti ſunt. 225. Eod. verſ. 3 2. Et de agro Gomorræ & .] Nec animum ſuum adverte- runt (populi alienigenæ,) ut mihi (Deo) magnitudinem (ſeu victoriam) attribuerent. Eod. verſ. 3 2. Uræ eorum ſunt uvæ ſelli] Hoc eſt, quod dixit (S. Scriptura:) niſi iram inimici timerem 226., contrà ifraelitas (ſuſceptam,) ut illos horrore & amaritudinc afficiat (inimicus,) uvæ itaque amaræ ſunt ei (Deo,) ut illis (populis alienigenis) eas guſtandas præbeat propter id, quod illi fecerunt filiis meis (Iſraêlitis, inquit Deus.) Verſ. 33. Venenum draconum eſt vinum eorum] Præparatum eſt (à Deo,) ut potum- Ddd ddd ddd 2 præ- verba illa: fed R. Nechemia, de quo vide num. ſequ. 222. & num, 223. 221. Sicuti ſuprà v. 3 0. h. c. habetur. † Hæc verba: mille ex illis &c. usque ad? quia gens perdita conſiliis &c., abſunt in Hebræo à MSto 2. ſed minus rectè, 222. Prout fuprà v. 3 1. h. c. habetur, & hactenùs quidem de R. Jehudæ expoſitione. 223. Sequitur hic expoſitio R. Nechemiæ, quæ 4 tur: My 1e i. e, terra ejus, videlicèt: populus ejus, confer. hic tractat. Talm. Ketu- bot, fol. 111. a. 213. Confer. quæ paulò amè num. 2 10. h. v. no- tata funt. 214. Prout Pſalm. 9 5. v. 2. babetur. 215. Sicuti dict. Pſalm. 8 5. v. 2., habetur. 216. De quo vide ſuprà v. 17. b. cap. num, 109. 217. Prout ſuprà verſu 26., & ſequ. 27. he c. habe- tur. ſuperiore diverſa eſt, confer., num. præced. 220. 218. Quæ vetba in fine dicti verſus 27. H.c. haben-224. Quæ verba ſuprà v. 3 1, h. c. habentur. tur. 1225. Iſtius commatis, ut & ſequentium usque ad 219. Quæ ſuprà v. 2 9. H. c. habentur, confer. hic Gur Arjeh fol. 227. col, 1, princ, ac not. in MeR Dh. loc, 220. Refertur hit expoſitio R. Jehudæ usque ad verſum 41. h. c. eſt explicatio R. Nechem iæ ,„de quo paulò anté dictum eſt. 226 Prout ſupraà Verſ. 27. . c. habetur. 1506 DEUITERONOMII. CAb. XXXII. præbeat (gentibus) propterd, quod illi fecerunt * eis (Iſraelitis.) Verſ. 34. Occal- vatum ſt apud me] Iſtud poculum, nam dicitur: quia calix eſt in manu Domini &c. 227. Verſ. 3 5. In tempore, quô Wacillabit pes eorum] Veluti dicitur: conculcabit cam pes. 228. Verſ. 36. Oeie judicabit Dominus populum ſaum] Juxtà (R. Neche- miæ) expoſitionem (particula:) ſignificat &τ i. e. quoniam 229. judicabit &c. nec verbum ]) ) ſignificat (hic) ſapplicia; 230. ſed (accipitur,) ſicuti (in illo loco:) quoniam aget cauſam eorum 231. contrà illos, qui eos opprimunt. Eod. verſ. 36. Quoniam videbit; quòd abierit manus &. Verl. 37. Ee dicet: abinam eſt Deus eo- rum?“] Et inimicus dicet: ubinam eſt Deus eorum (Iraeëlitarum?) veluti dixit im- probus iſte Titus, quando diſcidit 232. velum (templi Hieroſolymitani,) ſicuti dici- tur: & videbis inimicam meam & pudore eam operies, quæ mihi dicit: ubinam eſt Deus tuus? 233. Verſ. 39. Videte nunc, quòd ego &.] Tunc revelabit Sanctus ille Benedictus ſalutem ſuam 234. ac dicet: videte nunc, quòd ego, ego ſim ille, à me- venit ſuper il illos malum & à me veniet ſuper eos (Iudæos) bonum. Eod. verſ. 39. Nec eſt, qui ò manu mea eruat] i. e. Qui liberet vos (populos alienigenas) à malo, duod ſuper vos adducam. Verſ. 40. Nam levabo ad cœlos manum meam] (Verba iſta: N N hic ponuntur) pro Nν i. e. quia elevavi 235. (ut ſenſus ſit: ſemper ego habitare facio locum Majeſtatis meæ 236. in cœlis, (adern ferè ex- poſitio eſt) juxtà Targum ejus, 237. etiamſi debilis ſit ſuprà; zpotens vVerô infrà, ter- ror ſuperioris eſt ſuper inferiorem, 238. multò magis (id locum habet,) ſi potens ſit ſuprà; debilis verò infrd. Eod. verſ. 40. Manum meamd, i. e. Locum Majeſtatis . meæx, X Hebr. wy, ſic in urroque MSto, quam lectionem, 1. habetur i. e. diſeidit, „ in exemplari u conveniemtiorem, hic in verſi ione ſecutus , Hebrio, quo uſus ſum, legitur MA, quod in- ſum. SðJL terdum ſignificat: abſumpfit ditipuit, vid. not. 227. Sicuti pſalm. 75. V. 2 bibeiur à4 Zachat.c. I1. V. L6. n. 42. 22 9. Prout Eſai. c. 26. V. 6 habetur, ubi vide Ra- 233. Sicur Michæ c. 7. v. 10. habetur, confer. hic ſchi nor. not. ad Pſalm. 2 I. v. 2. n. 13. * 229. Nam iſtâ particulà datur ratio verborum præ- 234. Confer. hic Gur Arieh Fol. 2 27. eol. 1. ſin. cedentium, confer. ſuprà v. 36. h. cap: n. 194 sc not, in nom Mmov h. loc. vide & Gur Arjeh fol. 227. col. 1: fin. 23 5. Non enim juxtà exrpoſitionem R. Neche- 230. Sive: ponas, ſiauti v. 41. h. cap. n. 204. miæ (de qua bic ſermo eſt,) convenit, exponere expoſitum eſt, vide num. ſequ. 23 1. verbum OXπι, ut ſit ny 1) i. e. ſignificet 231. Nempè: Tudæorum oppreſſorum, vide Je tempus futurum, ſic in Gur Arjeh ol, 22 7. c0l. rem. c. §0. v. 34. verbum itaque juxtaà PR.] 1. fin. & in not. eN. b. loc. exhonitur- Nechemiæ expoſuionem ſignificat hic: i. 736. Vide paulò poſt num. 2 39. . verſ. 40. c. litigabit vel cauſam tractabit in judieio; non 237. In Targum ſic habetur: quoniam præpara- verd ſi ſignificat: puniet, quo in ſenſu ſuprà v. 41. vi in cclis domum Majeſtatis men, prout b. b. cap. 4 nonnullis exponitur, ubi vide not. Fagius tranſtulit. n. 204. 1238. Conſer. cap. ſequ. 3 3. v. 2 7. n. 172. * E. à 32. Vel diſfecuit, Hebr. n, de cujus ſigniſ. Salom. not. ad Eccleſi aſt. — catione vid. Buxt. Lex, Chald. Jol. 484. in 4Sto H ð Re è CA. XN — me, 139, cum ſuum, tnici capet uoniatn in polteris ege de mortvis, adultionem (uls ejius mor ſoo exigende illis virentil Aleri ſabur 12 244. (ut hendet judie eik hit teſtaziſti Mo — 179. Conlet, n 240, Fic juntiz hie imeſpreio . behtur, Ubipi 241. Udel. Pliai tio pocis guim gell 741, Hebr. dX De, ſeenin nerzhe : prout in wengose eoinn 124 .. Hebr. N Pltionem se in n eterpum pin ftei, inlichn , wottlit⸗ Hebr. Orice P vdone; ie aiun, 2lan, ete bie: congie ſohenine, ltiadreſin 245. Vel. dabat igenein i CANNNN. — erl 34. Orl. nn Domini &⸗ t: Onculcabit Nti (ANeche. judicadd éc. † 1 3 iſnilloloco!) loc verl 36. nan e Deu eo⸗ Tdati dizitim tani,)ſcuti diei⸗ cit: ubinam eſt abitSanctus ilte. im ille ame⸗ digenns) à tnale, nean (Verba- 13 . (r ſenſae⸗ (eademm ſete en⸗ 8 Fetd inltch ter⸗ beiü Potens t ocutn Majeltuis ee, — , i genplai õ a Grpoin, ndot⸗ ,beun colle bie 13. fol. 17. col. l fo. 0. oſtiopem ) coovetit/elhoſele . lonihtet e ie Ur Arieh fo 11), a0, av heloc e 139 Eell : gvogiumlee elatis mer, Mront . V. 27˙* n 171, teſtas iſti (Moſi)ac data fuit alteri (nempè oſuæ,) cui Moſes conſtituit interpretem, ?246. R. Neche⸗ x„ Hebr. ann iſtud & ſequentia, usque ad: TRN Onitue nn 77. . H 244. Sive: conditionales, id eſt: quæ rem non 0. 8 CAbP. XXXII. DEuTERONOMII. 1 507σ%¾ meæ, 239. veluti (dictio: ) accipitur in illo loco:) unusquisque y i. e. ad lo- cum ſuum, 240. ac fuit in manu mea, 241. ut ultionem de vobis (populis idolola- tricis) caperem; ſed dixi, quòd ego in æternum vivam, non 242, feſſino pœnam, quoniam mihi hac in re dilatio 243. eſt, ego vivo in æternum & in generationibus poſteris ego poœnam de illis exigam ac poteſtas in manu mea ſita eſt, ut ultionem tàm de mortuis, quàm de viventibus ſumam, rex mundanus, qui vadit ad mortem, feſtinat ad ultionem ſuam, ut, dum adhuc vivit, exigat pœnam, quia fortè vel ipfe vel inimi- cCcus ejus moritur, ſic deprchendetur, quòd non viderit ultionem ſuam ab iſto (inimico ſuo exigendam;) aſt ego vivo in æternum, & ſi iſti (inimici mei) mortui ſint nec de illis viventibus poœnam exegero, in eorundem morte ultionem capiam. Verſ. 41. Si acuero fulgur gladii mei] Multæ * ſunt (particulæ:) — &, quæ non ſunt ſuſpenſi- væ 244. (ut hic iſte ſit ſenſus:) quando acuam fulgur gladii mei & manus mea appre- hendet judicium &c. omnia, ſicuti ſuprà expoſui, (ſunt intelligenda.) Verſ. 44. Lyſe eſt Hoſchea, fllius Nun] Sabbathum fuit duorum conſortium, 245, ablata fuit po- Ddd ddd ddd 3 qui vertit Hebræa illa: π Qaw, confer. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 52 8. vocatur autem ita Sabbatbum, in quo gemina habetur concio, dum duo Rabbini eadem die, alter matutinis ho- ris, alter veſpertinis, ad populum verba faciunt, uti D. Wagenlſeilius ibidem juxtà mentem per- eruditi eujusdam Rabbini, quem ipſe hac de re 242. Hebr. & &, uti in utroque MSto vel: conſuluerat, exponit, cui explicationi adſtipula- de, ſic enim juxtà Buxtorf. Biblia Hebræi & tut etiam Gur Arjeh fol. 227. col. 2. princ. ubi exemplar n D, hic legendum eſt; non! iſta: , an exponuntur: Pew av e: prout in editione Hebraica, quâ uſus ſum e ennn i. e. Sabbathum, in quo duo mendose legitur. òJMẽ concionabantur, atque en ade eee 243. Hebr. ν i. e. mora, tardatio, ſenſus eſt: i. e. duo aſſociantur, tanquàm unus, i. e. duo ſic ultionem ac vindictam ego differre poſſum, quia intimè conjunguntur, ac ſi eſſet unus, ſicuti ibi- in æternum vivo & quandocunque mihi viſum dem in Gur Arjeh explicatur; occurritur autem fue: it, vindictam ſumam tàm de vivis, quàm de hic dubio, quod moveri poſſet, cur in textu ſa⸗ möortuis. ttco hoc loco dicatur, quòôd etiam joſua verba fecerit àd populum, cùm ille non fuerit princeps ſive dux Iſraëlitarum, niſi poſt mortem Moſis? ac reſpondetur, quòd Sabbathum duorum con- ſortium fuerit & c. ſic in notis a hic ex- ſuſpendunt 4 conditione aut modo, confer. qux ponitur, ubi vide sis Hebzan. ſuprà ad verſum 3 6. . cap. n. 195. notata ſunt. (246. Idque in ſignum poteſtatis, quæ 4 Moſe data 245. Vel: Sabbathum paris gemelli fuit, uii D. fuit Joſuæ, qua de re paàulò antè dictum eſt, con- VWagenſeilius in Sota, (unde locus iſte, hic ad- fer. quæ ad Numer. 6, 27. v. 18. n. 72. hotata ductus, deſumptus eſt,) pag. 3 17. & 319:n. 7.1 ſunt, ut & Buxtortf. Lex. Chald,. Ol, 2643. 239. Conter. num. præced. 23 6. b. verſ. 240. Sic juxtà Commentatoris noſtii mentem pic interpretor illa, quæ Numer. c. 2, V. 17. ha- hbentur, ubi vide not. n. 13. B 241. Id eſt: in poteſtate mea, habetur hic alia ex- plicatio vocis: quæ in textu ſacto habetur, quàm de qua paulo antè dictum eſt. PSODa i. e. & manus mea apprehendet ju. dicium, abſunt 4 MSto I. 108 DEUTERONOMII. CAP. XXXII. qui ipſo vivente exponeref, 247. ne dicerent lfraëlitæ: vivente domino (ſive doctore) tuo non poteras erigere caput; 248. ſed cur nominat eum hic (S. Scriptu- ra: Hoſcheam? 249. ut ſcil. indicet, quòd animus ejus ſeſe non extulerit, 250. nam, quamvis ei, (oſuæ) data fuerit magnitudo (ſive eminens dignitas;) ille tamen ſei- pſum humiliavit perinde atque ab initio. 251. Verſ. 46. Animum veſtrum adverti- e] Opus habet aliquis, ut oculi ejus & animus atque aures ejus ſint directæ ad verba legis & ſic illa (Scriptura) dicit: fili hominis, vide oculis tuis & auribus tuis auſculta atque animum tuum adverte, 252, ecce (hic habentur) verba comparationis, 253. ſicuti (enim) quoad ſtructuram domus, quæ oculis videtur & calamòô menſuratur, a- liquis opus habet, ut oculi ejus & aures ejusque animus directa ſint ad intelligendum: quantô magis (illa debent eſſe directa ad percipienda) verba legis, quæ ſunt inſtar montium, qui à pilo (capitis) dependent. 254. Verſ. 47. Nan enim verbum inane eſt vobis] i. e. Non ſruſtrà vos laboratis in illa (lege Divina,) quia multum mercedis ab ea dependet, illa quippe eſt vita veſtra; * alia explicatio: non eſt bi verbum va- cuum 255. in lege, nam ſi exponere velis illud (verbum Divinum,) quò d in eo non ſit datio mercedis, notum tibi ſit, quòd ſic dicat: & ſoror Lothan erat Thimnah; 256. Thimnah autem erat concubina &c. 257. nam dixerat illa, non ſum digna, ut fiam ejus (Eliphazi) uxor legitima, utinam ſim illius concubina! atque id omne quemnam in finem (narravit Scriptura? nempè,) ut notam faceret laudem 258. Abrahami, dum 247. Conter. quæ ad Numer. dict. c. 27. v. 18. n. 73. notata ſunt. 248˖. Id eſt: nihil dicere vel facere poteras, viven- te domino tuo, Moſe, eadem ferè, quæ hic, no- tata reperiuntur ad Numer. alleg. c. 27. verſ. 19. ubi vide n. 72. & n. 73. 249. Hebr. yà“, nec vocat illum yv i. e. Je- hoſchuam, ſicuti illius nomen honoris cauia Moſe vocatum fuit, prout Numer. c. 13. v. 17. habetur, ubi vide not. n. 1I. confer. & Genel. c, 17. v. F. n. 16. & n. 19. 250. Sic Hebrzum: —, quòd hic habetur, ir- terpretor, idque juxtà notas in pan r, ubi — exponitur ba a) —na i. e. ela- tus corde & ſuperbus animô, confer, Buxtorf. Lex. Chald. fol. 660. 2 51. Conter. hic Siphre, ſicuti in Sman nou ad marginem allegatur. 2 52. Sicuti EzZech. c. 40⸗ V. 4. habetur, confer. & R. Jſaac. Munim. Fid. apud D. W'agenleil. pag. 162. 273. Hebr. V i, e, grave ac leve, nempè: argumentum comparativum à minori ad majus & contrà. 254. Vel: ſuſpenſi ſunt, ſenſus eſt, quòd multa reperiantur in lege, quæ ſunt hp& n e i. e. ſubtilia, tanquam filum pili, ſic in not. mnn neobu bh. loc. exponitur. * Sicuri héc verſu 47. habetur, confer. ſuprà Deut. c. 30. V. 20. & Pro erb. c. 4. V. 1 3. it, tractat. Talm. Berachot, fol. 24. 5. 25 5. Sise: in mane, i e. nihil ſcriptum eſt in lege Pyxb Niͦ/ i, c. quod non ſit uſui, vel quod ſit ſupervacuum, ſic in notis Nos no h. loc. exponitur. 256. Sicuti Geneſ. c. 3 6. v. 22. & I. Paralipom. c. I. v. 39. habetur, conſfer. hic Jalkut Part, 1. Ffol. 309. vol. z2. med. 257. Nempe: Eliphazi, filii Eſau, vide Geneſ, dict. cap. 3 6. verſ. 12. ibique not. num. 20. & num. 24. 258. Id eſt: dignitatem ejus ac magnitudinem, Hebr. , uti in notis Raſchi ad Genetſ. al- leg. c. 36. V. 12. habetur. MW CA. XM dum prine Verl . 160, dicitu chis, 261. tant: ſino non ſinem ſec etiam dictus dixit cunque rite cadem illa moco ſenſet negue idſo ixit Sanctu, Vites prohib tur: eadem ilam (Mol iſtam, guie ſecit Ecotur bis dedit, ne mus, ne mor (Moſen) me⸗ morte, quan Veſte exlebe Aaronem,) fater Aaton, tuas, extendit — 29. Vel . ſßh kKd iri 36. Uerl , eperiantut. O o le lartzila:e d NNͦᷓ gus hie in ¹60. Conter, dot⸗ ar enel e CML.NNI. — omino ſe (enien. in 1fo, nam lle umen ſei⸗ rum adhtfti ret ad verd 8 tis aulculta atationis, 13. menluratun; ntelligendum gur ſunt inſtat erbum inane im mercedis ab bi verbum va⸗ udd in eo non Thimnah; 156, n Clgnae, ut ſam ommne quemdam 151. Abrihami⸗ dum nAminoti ad majus us eſ, gud nife n i, in 10, ut. ncogler ſupni Deut, ihrum elin ſege tulni, el gud s H, loe⸗ 11 . Paraliponz, ſebir ilu Patt,1 i Ehau, ſide ben igue not. num10, udinen⸗ us a waghi . CAP. XXXII. DEuTERONOMII. 1509 dum principes ac reges ambiverunt, affinitatem cum ſemine ejus contrahere. 259. Verſ. 48. Et locutus eſt Dominus ad Moſen eadem illa die] In tribus * (S. Scripturæ) locis 260, dicitur: eadem illa die, de Noacho (enim) dicitar: eadem illa die venit Noa- chus, 261. i. e. ſplendente diei luce, quoniam homines illius generationis ita dixe- rant: ſi nos quovis modo ſenſerimus, quòd ille (Noachus arcam intrare velit,) non ſinemus eum ingredi in arcam, neque id ſolùm (haud permittemus;) ſed etiam accipiemus bipennes & ſecures arcamque findemus; aſt Sanctus ille Bene- dictus dixit: ecce ego ingredi faciam illum (Noachum in arcam) medio die & qui- cunque vires habet prohibendi, is veniat & prohibeat, de Ægyptiis (quoque) dicitur: cadem illa die eduxit Dominus, 262, quoniam Æ gyptii ſic dicebant: ſi nos quovis modo ſenſerimus, quòd illi (Israêlitæ id facere velint,) non ſinemus, ut egrediantur, neque id ſolùm, ſed etiam acceptis gladiis atque armis militaribus interficiemus illos, dixit Sanctus ille Benedictus: ecce ego educam eos medio die & cuicunque aderunt vires prohibendi, is veniat & prohibeat, eodem modé etiam hic de morte Moſis dici- tur: eadem illa die, quoniam Israélitæ ſic dicebant: ſi nos ulla ratione ſenſerimus, illum (Moſen velle mortem obire,) nos id haud permittemus, (certè) hominem iſtum, qui eduxit nos ex Ægypto quique nobis mare diviſit atque Manna deſcendere fecit & coturnices nobis adduxit atque puteum nobis ſcaturire fecit quique legem no- bis dedit, non ſinemus illum (mortem obire; ſed apud Deum inſtanter intercede- mus, ne moriatur,) dixit ſanctus ille Benedictus: ecce ego ingredi faciam † eum (Moſen) medio die &c. Verſ. 50. Sicuti mortuus eſt Aaron, frater tuus] i. e. Eadem morte, q uam vidiſti 263, atque deſideràſti, (m orieris) nam Moſes Aaronem primâ veſte exuebat eaque induebat Eleazarum, dein ſecundàâ ac tertiâ (veſte exuebat Moſes Aaronem,) qui filium ſuum in honore (conſtitutum) cernebat, dixit ei Moſes: mi frater, Aaron, aſcende in lectum, 264, isque aſcendit, (dein d'xit:) extende manus tuas, exten dit ille, (poſteà dixit:) extende pedes tuos, ipſe extendit, * (dixit deinde:) clau- 259. Vel: affinitate per matrimonium jungi ſic pah hic interpretor, confer. Geneſ. dict. c. 36, verſ. 12. ubi ferè eadem, quæ hic, notata reperiuntur. etiam hoc loco adducantur. 261. Sicuti Geneſ. c. 7. v. 1 3à habetur, 26 ½.W Nempè: Iſtaélitas ex gypto, ſicut Exod. &. 12. v. 41. & v. 5 1. habetur, XX Hebr. ννuba), iſtud & ſequentia, usque ad: † Per mortem ſcil. ad vitam æternam, id enim per tD Wι i. e. ſicuti mortuus eſt (v. 50. h. cap.) abſunt hie ab utroque MSto, ſolummodò poſt verba iſta: eadem illa die, ibidem hæc leguntur: V TX Pa i. e. ſolendente diei luce, quæ hic in Raſchi notis habentaur. 260. Confer. not. in rm h. loc. ubi ratio datur, cur non etiam verba illa: eadem illa die, quæ Genel, c. I7. V, 26, de Abrahamo dicuntur, verbum , quod hic habetur & introduce- re ſignificat, indicatur. 263. Confer. hic not. in e r ut & R. Iſaac, Munim. Fid, apud D. Wagenſ, p. 164. 264. Vide, quæ ad Numer. c. 20. V. 26, n. 60, & Numer. c. 27, v. I 3, n. 40. notata ſunr. * Heæc verba: extende pedes tuos, ipſe extendit, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. DEUTERONOMII. Cab. XXKIII. claude oculos tuos, isque clauſit, (tandem dixit:) contrahe os tuum, quòô factòô ille (Aaron) mortem obivit, dixit Moſes, beatum illum, qui iſtiusmodi morte vitam 75 10 finit! Verſ. 51I. Quia prævaricati eſtu 16;. contrà me] i. e. Cauſam præbuiſtis, ut prævaricatio 266. fieret contrà me. 267. Eod. verſ. 5I. Quia non ſaubtiftcaſtis me] i. e. In cauſa fuiſtis, ne ego ſanctificarer, dixi (enim) vobis: & loquimini ad petram; 26⁰. illi autem (Moſes & Aaron) percuſſerunt eam & opus habuerunt, ut illam bis percuterent; ſi verò ipſi allocuti ellent illam (petram) eaque dediſſet aquam ſuam citrà percuſſionem, ſanctificatum fuiſſet nomen Dei, 269. nam Israelitæ dixiſſent: quemadmodum perra iſta, quæ nec mercedem recipit nec pœnam, ſi (enim) juſta eſt, non ulla ei datur merces, nec, ſi peccat, poœnam ſuſtinet, nihilominus obſervat præ- ceptum creatoris ſui, nonne muliò magis nos (præcepta Dei ſervare debemus?) Verſ. 2. Nam ex adverſo] i. e. Ex longinquo videbis &c. 270. nam, ſi non * vi- deris eam (terram promiſſam) nunc, haud videbis eam 271. amplius vivus. Eod. v. 52. Ulüuc autem non venies] Ego novi, quòd illam (terram) ames, 272, idcircò dico tibi: aſcende ac vide. 273. “ ⸗ Erſ. 1. Et hæc eſt benedictio &c. antò mortem ſuam] Dum morti vicinus fuit, 1. nam ſi non nunc (benedicam, inquit Moſes,) ecquando? 2. Verſ. 6. Er ait: 265. Hebr. nyyn, ſic legitur αhHeb n 170. Confer. quæ ſuprà ad Deuter. c. 11. v. 3 0%, i, c, in libris correctis, prout in not. am Doe n. 104. notata ſunt, vide & Gur Arjeh fol. 227. y. loc. habetur, in nonnullis codicibus, ut & in col. 2. priac. ac not. in Man h. oc. M Sto 2. legitur: re i. e. rebelles fuiſtis, ** Hebr. & , ſic in vulgatis editionibus, ut & in prout ibidem notatum eſt, confer. num, ſequ.. MSto 2. fſed in MSto 1. deeſt hic particula illa 266. ſed in MSto I. verba iſta: quia prævarica-f negativa. . ti eſſis &c. usque ad: quia non ſanctifcaſtis, 27 1. Etenim np'& Dn α — i. e. ſi non nunc, abſunt in Hebræo ½ MSto I. ecquando (videbis illam?) ſic in Gur Atjeh 166. Hebr. 7y, ſicuti hic habetur,quid verbum fol. 227. col. 2. prine. ac ſi diceret;: aut nunc iſtud vyn propriè ſignificet, vide R. Salomonis aut nunquam videbis, confer, cap. ſequ. 3 3. v. notas ad Levit. c. 5. v. 1 5§. n. 3 6. I1. n. 2. 267. Videlicèt: 4 populo Iſraelitico; vel: ut 272. Confer. & hic Gur Arjeh fol. 227. col. 2. Ifraelitæ contrà me prævaricarentur, non enim princ, ac not. in o NS h. loc. Mo'es & Aaron ipſi prævaricari erant; ſed I. 1273.: Sicuti ſuprà v. 49. b. c. babetur. ſraelitis anſam præbuerant prævaricandi, ſic in 1. Vide bic Gur Arjeh Ol. 227. col. 2. med. ac notis Raſchianis, ut & in Sman ineh. loc. not. in an r, ubi Siphre ad marginem al- juxta Rabbinorum ſententiam exponitur, confer. legatus, confer. etiam Pſalm. 90. v. I. ibique R. & Jalkut Part. 1. Fol. 309. col. 3. prine. Salomon. not. & Jalkut Part. 1. fol. 309. col. 268. Uti Numer. c. 20. v. 8. & v. 10. habatur, 3. med. & col. 4. it, Megilla, fol. 3 1. a. G& S0- ubi vide nor. n, 20. ta, fol. 14. a. 269. Conter. quæ ad Numer. dict. c. 20. v, 12. n. 27. 2. Scilicèet: benedicam, confer, quæ ad eap. antec. notata ſunt, vide & ſuprà Deut. c. 30. 7. 19. n. 17. 32. (A X — t.: Don poltezinel otlos elt, ac ſ dicere Detnai ve⸗ ut ſtarent ſuam dlcit (Deus.) B ut tecperer m] Nam (egem; /4 Enyriadihi ſindtorum; nitens,)4 — 12,. 51 n nune, ergl. otata ſunt. 3. Conker hie c Dnot, in / dl. 310, e0 llmn. 4,00 4.0 V gur (Arum ſacieb⸗ terpretor e⸗ 5. Für: Kern bie inergrete olöerge ln Dtotuleritei optayerit. (65Corlen ializ, (hl dot, ad N. al klie⸗ 1. Vide krochee, ſer 8 Gellen⸗ 4 1357. eit De wo zice confer, r.ſer ſer Kendr in 1 r ce inn d Ar.XKNI. — Imortepitam Prebuiſlis,at. afeifun. iniad penam; nt, utüllambis taqnam ſuam lite dirillent: enimn) ſollaelt. obletrit pte⸗ Ne debelnus?) 1, non ⸗ yinus. Pod. rtl rieindskuit it: heuletet, Ul1 N 3, Gur Aleh ,ol. 117 m vo . Pionibus, 5 in Aic aniciln i r ie non nune, 3) lein Cur ANeh ſicelet: Aut hune len Clelt 33. 1 ſe ſol⸗ un clt. N b, loc. . babetult⸗ 117.,c0,,1, me⸗ PteA atginenn ln,90⸗el⸗ bigeh. 3097 6 Patt⸗ 1,ſol. 309 . l fal z1 6 Eegur alce⸗ 4 ,Aoteee BE myriadibus ſanctorum] i. e. Ialm. Avoda Sara, fol. 2. 0. PDEUTERONOMMII. 1 r Domincs de Sinai venit] Exordium fecit (NMoſes) primm à laude Dei „. poſteà incipit loqui de illis, quæ uſui erant 4, Israéêlitis, in laude autem, à qua ille ex⸗ orſus eſt, fit mentio juſtitiæ Israelitarum, eaque omnia per modum leRi L ac ſi diceret: digni ſunt iſti, 6. ſuper quibus requieſcat 7. benedictio. Eod. . z. De dinai venit] (Deus) egreſſus eſt eis (Israelitis) obviam, 8. quando illi venerunt, ut ſtarent in imo montis, 9. tanquam ſponſus, qui egreditur, ut recipiat ſponſam ſuam, dicitur enim: obviam Deo, 10. diſcis (itaque) quòd illis obviam egreſſus ſit (Deus.) Eod. verf. 2. Et de Seir ortus eſt ei] Nam primò obtulit (Deus) filiis Eſau, ut reciperent legem; ſed noluerunt. 11. Eod. verſ. 2. Apparuit * eis de monte ren] Nam illuc iverar (Deus,) & primùm obtulerat filiis Ismael, 12, ut reciperent (legem;) aſt illi noluerunt. Eod. verſ. 2. Et venit] Israëlitis. 13. Eod verſ. 2. Sragetui i. e. Cum illo (Deo) erant nonnullæ myriades angelorum anctorum; 14. non verò omnes nec maxima eorundem pars 15. nec eo modòô (ve⸗ nit Deus,) qué aliquis ( rex) mortalis, qui omnem divitiarum ſuarum gloriam ac — ‚ - — —,—— bier⸗ antec. 3 2. v. 9. n. 49. if. dict. c. 32. v. 10. 50. confer. & not. ad judic. c. F5. verſ. 4. n. 7. & nat. ad libeum Prec. Jud. part. 1. Pag. 156. 5. med. & Gur Arjeh Jol. 227. col. 2. med. & Si⸗ phre, prout in 'nan mnav ad marginem alle- Sõ 22 .. fHiebr. y'ol, iſtud & ſequentia, usque àd: zrted 4. Vel: quæ ad neceſſitatem & urilitatem Iſraëli- i. e. & vemit, abſunt Milabrurngasadse — be tarum fſaciebant, ſie N² eeen hic in. fe tract, Talm. Berachot, fo A 6 S0, con- 5. Sive: per modum optativum, ſic Hebr. 12. Vide dict. c. pra .— . 2* * E. æαced. . V. 9. n. 4 . hic interpretor, ut ſenſus ſit, quòd Moſes bene 10. n. Fo. confer⸗ non in Son 86 erk. vol erga Iſraelitas animo benedictionem illam & not. ad librum Prec Jud . pe. 107. protulerit eisque Oomnia bona apprecatus ſit & princ. 2““ Part. 2. pag. 89. a. optave-ettt. ᷑ ᷑ 13,. UVel: ad Iſiaslitas, cor ie Siphie, Sõ 132 litas, confer. hie Sip 4 * Zonde inffa . 5. e num. 398. in Span ad marginem egibie, Ueuti 7: 4 H r. 7 à radice , de quo verbo vide Ra 14. Expofitio iſta inde profluxit uia hic i & Elai. d Numer. c. 24. V. I. ibique num. 3. tu ſacto habetur mmaa-m i. e, de Vhriadibus ter. Li Llal-. 4. V. 6. gò non omnes &c. confer. Levite c 1. V . 8r. 4.4 1 6 133 . e. 19. V. 17. ibique not. n. 41. con- 84. & not. in on h. loc. it .. ræced 2 en. & Selden despnedri l. 3. cap. 16, n. I1. pag. Verf. II. . 66. ac ſuprà Deuter. e rlr 2 232. Re . Pancoh. c 1 5. Conter. Raſchi nor. ad Pialm. 63. er it. 5. De auo wi leKxod. didt-e. 19. verl. 17. n. 42.1not. ad libtum Prec. Jud. part. 2. p. 56.4,med. oner Saſedef . sap: n. 19. &p.52. 6. princ. ac Hn. & p. 86. 2. Un. 6e pag- re. Proùt Exod. alleg. c. 19. V. 17. habetur, con- 97. 6. med. it. p. 100. a. med vid “ . er. & not. in Fen r h. oc. Cantic. c. 5. v. Io. num. 72. conter aor. a 11.⸗ Vide ſupra euteron, c. 2; Ve 2 7. n. 52. &£ c. Talm. Chagiga, fol. 16. aR, * traét. Ece sec ece 212. V. 5 2. num 27 1. quoad verba iſts: ſi non nunc, ecquando? (quæ etiam hic habentur.) norata uunn.— 3. Confer. hic Gur Arich fol. 227. col. 2. med. ac not. in nan Mneh. loc. ae Jalkut Part. 1. Jol. 3 10. col. 2. princ. & col. 3. princ. it. tract. 2 1/12 DEüTERONOMII. CAP. XXXIII. ſplendorem ſuum nuptiarum ſuarum ** die oſtendit. Eod. v. 2. Inea lex] Quæ crat jam inde à ſeculo ſcripta coràm illo (Deo) igne nigrô ſuper igne albo, 16. (hanc legem Deus) dedit illis (lsraelitis) in tabulis ſcriptam manu ſua dexterâ; alia explica- tio (verborum: ) ignea lex, juxtà Targum ejus, (nempè.) quòd data ſit eis (Israêlitis lex) è medio ignis. Verſ. 3. Etiam diligit populos] Id eſt: etiam abundanti amore dilexit (Deus) tribus (Isracliticas) unaquæque (tribus) vocatur populus, nam ecce Benjamin ſolus naſciturus erat, quando dixit Sanctus ille Benedictus jacobo: gens & coœtus gentium erit ex te. 17. Eod. verſ. 3. Omnes ſanéti ſunt in manu tua] i. e. Animæ juſtorum ſunt reconditæ apud eum (Deum,) veluti dicitur: & erit anima do- mini mei ligata in faſciculo viventium apud Dominum, Deum tuum. 18. Eod. v. 3. Et ipſi medii ſunt pedibus tuis] i. e. Et ipſi (Istaëlitæ) ea re digni ſunt, nam ecce illi ſeipſos in medio collocàrunt in imo montis 19. ad pedes tuos in (monte) Sinai, (ver- bum:) eſt formæ 20. (ut ſenſus ſit:) medii erant collocati inter pedes tuos. 21. Eod. verſ. 3. EFeret de eloquiis tuis] Suſceperunt 22, in ſe jugum legis tuæ. 23. Eod. verſ. 3. De eloquiis tuis] In illa (dictione: litera „ propè eſt à fundamento. 24. veluti (in illo loco: ) & audivit vocem id eſt: ſermocinantis ſecum 25. item (in illo loco:) & audivi vocem (ac ſi diceret:) Np i. e. ſermocinantis mecum, 26. ſic etiam iſtud: à% (hic accipitur, ut Rpam Du h. loc. 21. Tanquaàm diſcipuli, inter pedes magiſtri, con- fer. Junii ac Tremellii not. h. loc. & Geneſ. cap. 49. V. 10. verb. inter pedes ejus, vel: & medio ——— — a Hebr. M, in MSto z. pro eo legitur: nan i. e. deſponſationis ſuæ. 16. Si ut mos eſt hominum a 99 Wn 3, e. ut ſcribant atramento ſuper charta (quæ eſt alba,) ſic in not. pam D * h. loc. confer. & Gur Arjeh fol. 115. col. 4. med. ac ol. 227. col. 3. med. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 106. 5. princ. it. D. Wagenſ. Sot. p. 97. & p. 1009. med. vide & Raſehi not. ad Cantic c. F. V. I1. ac Jalkut Part. 1. Fol. 3 10. col. 3. circa fin. confer. & tract. Talm. Berachot, fol. 6. a. & fol. 62. a. it. Ioma, fol. 53. b. & Beza, Jol. 2 5. 5. S& Sota, fol. 4. b. 17. Sicuti Gesneſ. c. 3 5. v. 11. habetur, ubi vide Ralſchi not. n. 20. confer. & Jalkut dict, Jol. 3 10. col. 4. med. 18. Poht 1. Samuel. c. 2 5. v. 29. habetur, conf. hic tra Talm Bava batra, Tol. 8. a. I9 Confer. quæ ad verſ. præced. 2. b. gap. n. 9. notata ſunt- 20. Nam 12n, quod hic habetur, eſt verbum, non nomen, cujus explicatio mox apud Commen- (tatorem noſtrum ſequitur, confer. not, in pedum ejus, vid. ibid. Sign. *½ 22, Nempè: Iraelitæ, verbum &, quod hio in textu ſacro habetur quodque ratione formæ eſt temporis futuri, poſitum eſt ny Dppa i. e. loco præteriti, ſic in not. vpnn e h. loc- ac ſingularis pro plurali ponitur. 2 ¾, Sic ferè autor Vulgatæ verſionis Latinæ: ac- cipient de doctrina illius, ſcil. Dei. 24. Id eſt: fundamenti ſive radicis loco eſt, eſt propè radicalis, non ſervilis, non enim litere D hic exponi debet *Hναςρ Nνα i. e, quod illa ſit ſervilis, prout in not. émnn ne h. loc- habetur. 125. Sicuti Numer. c. 7. V. 89. habetur, ubi vide not. n. 8 1. 26. Vide Ezech. cap. 2. Verſ. 2. & EFjusd. cap. 43. verſ. 6, ibique Raſchi not- confer. & net. in Ppponn N h. loc. C4t. — Ut ſenſus. illis (lra zutemn in (litera) M alia euplie Gilectionis c tracil utua] 0 cuſtocts cani A con⸗ Amuis eorum verbe 3. coti] (tus ile Ben illoꝛ (berael —— 17. Fie eco dum puto Patis erempl nnn lbi⸗ NWP Msto:. g. Vel exſ Targum elet 149, ldeſt: dun muncdi, ſie dict lumtde populo 30. Ke: ſaien notin N I. Ommnes tamen Imox in kextt hie ſnt ſubine beiſuntzalte Det in nn 7. zie Nempt: Ii Unet ad alteran numm. preced, an. 1. ſolz L 1Conter, hi iras Nelchim, . Zanheliin, ol (A.XNI. —.— es ker] Qun bo, 16. (nane , li eplica. lteis (braelitis bundanti amore pulus, namn ecte lacobo: gens & nanu ia) ie. & erit anima do⸗ . 16. Pod. V,3. int, namecceill, onte) Sinai, (ſet⸗ locati intet pede; in ſe iugum legis d liern d en ) higeſt: 3 (ndieeten) 10 (bic ccihitot, t — terpedes megidri,con⸗ N. Moe⸗ Genel ain es eias, del: melio i7 * Wh, guod his voibe mione ſolne ſtum ell ) D1 not, N H.loc⸗ ponitu. ferlionis Lalinæ: a⸗ 1,8d9. abet, lbi ſie lſul in 4 letl. ſet, 8 Not. in CAP. XXIII. DEUTERONOMII. 1513 ut ſenſus ſit:) id, quod tu (Deus meus,) loquebaris, ut ego auditu perciperem, quò illis (Isralitis) iſtud dicerem, tes pourparleries, 27. linguàâ vernaculà, Onkelos autem interpretatus eſt: quòd profecti ſint (Israëlitæ) juxtà verbum tuum, ubi (litera) Mem in illa (dictione N) eſt ſervilis, ſignificans: [Di. e. de; 28. alia explicatio (verborum iſtorum:) etiam diligit populos, (nempè:) etiam tempore dilectionis populorum mundi, 29. dum oſtendiſti populis vultum ridentem 30. ac tradidiſti Israelitas in eorum manus. 31. Eod. verſ. 3. Omnes ſancti ſunt in mæ- nu tua] Omnes corum 32. juſti ac probi tibi adhærent nec à te recedunt tuque illos cuſtodis. Eod. verſ. 3. Et ipfi medii ſunt pedibus tuis] i. e. Et ipſi medii ſunt collo- cati & congregati ſubter umbram (ſeu protectionem) tuam. Eod. verſ. 3. Feret de eloquiis tuis] i. e. Recipiunt decreta tua atque ſcita tua animòè lætò atque hæc ſunt eorum verba: Verſ. 4. Legem] Quam præcepit † nobis Moſes, ea eſt hæreditas 33. cœtui Jacobi, * obſervabimus illam nec eam deſeremus. Verſ. . Et fuit] San- Gus ille Benedidtus in Jeſchurun 34. rex, ſemper ** jugum regni ejus (Dei) ſuper illos (Israeêlitas exiſtit.) Eod. verſ. 5. Cum ſeſe congregarent] 35. Id eſt: In omni Eece cec ece 2. (tem- Jol. 23.6. 33. Hebr. vnn, aliis videtur legendum eſſe? —pee i. e. defponſata, vide D. Wagenleil. H . . . A SS 27. Sic reddo hic Wννdnn e ä(nam ita legen- A J . dum puto pro: OG en, ſicuti in vul gatis exem plaribus hic habetur,) confer. Ezech. 1. 2. V. 2. ibique Raſchi not. in MSto 1. legitur: RhW, abeſt autem Gallica iſta dictio MSto 2. 2 ⅛. Vel: ex ſive ab, ſic litera h in 1an juxtà Targum eſſet exponenda. 29. Id eſt: dum iu, 5 Deus, dilexiſti populos mundi, ſie dicuntur gentes alienigenæ, quæ non ſunt de populo Iiraelitico. 30. Sive: faciem hilarem ac blandam, confer. not. in a ND h. loe. 31. Omnes tamen ſancti tui ſunt in manu tua, ſieu- ti mox in textu ſacro ſequitur, hæe enim verba hic ſunt ſubintelligenda, isque eſt ſenſus hujus loci juxtà alteram illam explicationem, confer. net. in on ov , loc. vide & num. ſequ. 2 Nempè: Iſralitarum, explicatio iſta per- tinet ad alteram illam expoſitionem, de qua num. præced. 3 I. dictum eſt, confer. hic Jalkut Part. 1. Fol. 3 10. col. 4. med. † Confer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 57. 3. & Pelachim, fol. 49. . it. Succa Far 2. a. & Sanhedrin, fol. 59. a. & l.9 1. . it. Maccot, Sot. p. 5§ 19. n. 2. & n. 3. conſ. & not. ad librum Prec. Jud. part. 1.p. 157. 6. med. ac part. 2. p. 102. b. princ, & p. 107. b. princ. it. Deuter. é. 11. V. 19. & Buxtotf. Abbreviatur. dv, it. D. Maſi Theol. Jud. Loc. 13. F. 2. p. 19 1. vid. & Jalkur Part. I. fol. 3 1I. col. 1. princ. * Hebr. ap)) Un, in MSto z. poſteà additur: —waw 9) i. e. nec illa (lex) mutata fuit. 34. Hance vocem pler ique interpretum de populo Iſraelitico intelligunt & exponunt, confer. infra v. 2 6. h. cap. n. 16 8. & Elai. c. 44. v. 2. item Selden. de Synedr. I. 2. c. 1. n. 2. p. 5 17. edit. Francof. vide & not. ad librum Prec. Jud. Part. 1. p. 7. a. Med. & part. 2. p. 107. b. princ. it. Gur Arjeh fol. 65. col. 3. med. ac not. in oæ pan b. loc. vid. & Jalkut Part. I. Fol. 3 1 1. col. 1. med. n. tractat. Talmud. Roſch haſchana, fal. 3 2 . 7 XX Hebr. Pn, lin MSto z. huic præmittitur: b i. e. & cohæret (ſemper &c.) 35., Hebr. dene, ſic verbum iſtud, quod in textu 1514 DEuTERONOMII. CAF. XXXIII. (tempore,) quò ſeſe congregant. Eod. verſ. 5. Capita)] i. . Summa congregatio- nis eorum. 36. Eod. verſ. 5. Capita] (Dictio νN hic accipienda eſt,) ſicuti (in illo loco:) cùm tuleris E& N& id eſt: ſummam, 37. digni 3 8⁸. illi ſunt (inquit Moſes,) ut eis benedicam; 39. alia explicatio (verbi:) ONNi e. cùm ſeſe con- gregant, (nempè,) quando ſe congregant (Israélitæ) agmine uno 40. & pax inter illos † eſt, tunc ipſe (Deus erit) rez eorum; non autein, quando inter illos ſunt divi- ſiones (atque diſſenſiones.) Verſ. 6. Vwat Ruben] In hoc ſeculo. 41. Eod. v. 6. Et non moriatur] In ſeculo futuro, ne amplius in memoriam revocetur factum Bilhæ. 42. Eod. verſ. 6. Er ſint viri ejus numerus] i. e. Numerentur inter numerum cœte- ro-um fratrum ſugrum, iſtius rei probatio eſt, quando dicitur: *& dormivit cum Bilha, 43. (ſtatim ſequitur ibidem:) erant autem filii Jacobi duodecim, 44. nec ipſe enumero exiit. 45. Verſ. 7. Et ac (benediltio fuit) Jehudæ] Conjungitur Je- huda (fratri ſuo) Rubeni, quoniam ambo confeſſi erant 46. delictum, quod com- miſerant, nam dicitur: quod ſapientes narrârunt &c. ipſis ſolis & c. nec tranſiit alie- nus inter eos; 47., prætereâà exponunt * Rabbini noſtri, quòd per totos quadraginta — n⸗ textu ſacro habetur, hic prùs ponendum eſi, id- que poſteq in notis Raſchianis expli atur; omiſ fum autem eſt hie verbum iſtud in Bibliis Buxt. in notis Raſchianis, ſed malè; habetur eni illud tàm in editione Hebræa, qua uſus ſum, quàm in exemplati 'o n, quas editiones hic ſecurus ſum. YJMVMM 36. Loci iſtius explieationem vide in not. ev — PN b. dQüoo = 7. POùᷣt Exod. c. 30. v. 12. habetur, ubi vi de Raſchi not. 3 8. Nempe: quando ita cosgregati ſunt, confer. "fupra v. 2, cap. n. . .— 39. Vi Jelicét: ill benedidione, quæ paulò poſt in textu ſacro ſeqitur, conf. not. in par neP 40. Confer. hie Gur Arjeb fol. 227. col. 3. circ? fin & hot. in on new b. loc. 1† Hebr. Uhhn h, abſunt iſta hic ab utroque NStO. “ . 41. Nempè: ne moriatur — nry'p i. e. mor te excidii ſic in nos., on mow h. loc. ex po- nirur; „œGtο ον de porna —n ſive excidi tonſer. quæ ad Levit. c. 4. v. 2. n. 3., notata ſunt, tonſfer. & Sota. Jol. 7. b. & Bava kama, ſol. 92 . = 41., De quo Genel c. 3 5. v. 22. ubi vide not. n. ? 3 8. & n. 39. confer. & Talkyt Part. I. ol. 3 1 12. col. I. circà fin. it. Sanhedrin, fol. 92. 3. & Mac- cat, fol. 11. . * Rebr. paw abeſi iſtud hic ab utroque MSto. 13. Sicuti Genel dict. c. 3 5 ve 2 2. habetur. 44. Prcoh: alleg. c. 3 5. v. 22. habetur, Cconfer. & hic Jalkut Part. 1. ol, 31 1. cOl. 2. princ. 45:. Vel: exemptus fuit; ſed manfſit intrà nume- rum, quia etiam ipſe unà cum (œteris filiis Ja⸗ cobi numeratus fuit, conter. not. ad Eizi. c. 3. V. 46. Conter. hic præ aliis D. Wagenſ. Sot. p. 117. & not. in an o ubi tract. Talm. Maccot, Jol. 1I 1. b. ad marginem allegatur, confer. & So- 12. Fol. 7. . =?èð 47. Vide Hiob. c. 1 5. v. 1 9. & 19. ibique Raſchi not, ſenſus autem eſt: inter hosce duos, Rube- nem & ſehudam, non inter poſi: us fuit alienus 5 ſed ipſi quoad benedictionem conjuncli fuerunt, ſie R. Salomo h. loc. & ad Hiob. dict. cap. 15. v. 19. exponit, * Hebr. νh n beæc & ſequentia, usque 2d: *ypDi, e audi Domine, &c. abſunt hie à MSto 7, ſed in eodem addita ſunt ida: Sρτα. mrn 700 dde ſanen n neen e eneenn ſenn nS e en weene e nne ene en CAPXX 2nnos loculo) ero pee buit Rube Audi, De⸗ Aſe cont bum. be lo. Lod. ejus uleile⸗ ſiphuto pr Olcitut enit tio (verdoꝛ ptura)bene (do dlviſeren dicitur enin 1 e, In Gni liereien nisun (pon qultur, zl dentis ſeh 44. WMe erect⸗ ſobjettiet ur hie hub⸗ Gan V 303.8 ſen 117,6u/ d, 3 id nargin 49. Uun Gegeſ, not. 0. 14. 0, Locue Genr . aenej leperitur: Un In celerto gee ltabant in . s huins mun uden ſaterer (180 eum . cangir neingtiſtaten SS CII. congregatio⸗ dueſt,)ſeutin lli ſunt ſingen e. cumſelecon. 1. & par intet rillosluntiti⸗ 41. Lod. v.6, ur fadtum Bühe. Dümerum cCte⸗ & dormirit cum odecich, 44, nee Comjungitur ſe⸗ Hum, 9uod con. nec tranliit alie⸗ Ctos guadtaginnn an⸗ — CAF. XXXIII. DEUTERONOMII. — 1515 annos, quibus Israélitæ in deſerto fuerunt, oſſa jehudæ ſeſe volutaverint in arc a (ſive loculo) propter excommunicationem, 48. quam ille in ſe receperat, dicitur enim: & ero peccati reus in patrem omni tempore, 49. dixit Moſes: quisnam anſam præ- buit Rubeni, ut ipſe fateretur (delictum? nonne) jehuda? &c. 50o. Eod. verſ. 7 Audi, Domine, *** vocem Jehudæ] (Nempè:) preces Davidis & Salomonis, ut & Aſæ contrà ⁵Æthiopes & ehoſaphati conttà Ammonitas & Hiskiæ contrà Sancheri- bum. Eod. verſ. 7. Ee ad pepulum ſuum reduc eum] In pace (incolumem) ex bel- lo. Eod. verſ. 7. Manus ejus pugnent pto eo] i. e. Cauſam ejus ſuſcipiant, ultionem ejus ulciſcantur. † Eod. verſ. 7. Et adhutor * conerà adverſarios ejus Nis] Pro Jeho- ſaphato preces fundit (Moſes) propter bellum contrà Ramoth Gilead (ſuſceptum, dicitur enim:) & clamavit oſaphatus & Dominus auxiliatus-eſt ei; 51. alia expoſi- tio (verborum illorum:) audi, Domine, vocem Jehudæ. (nempè:) hic innuit (Scri- ptura) benedictionem Simeonis inter benedictiones Jehudæ, 52. atque etiam, quan- do diviſerunt Israêlitæ terram, tulerat Simeon (partem ſuam) * inter ſortem Jehudæ, dicitur enim: de funiculo filioram Jehudæ (fuit) hæreditas filiorum Simeonis. 53. Eee eee eee 3 Verſ. — 1o zrn in, fol.g2 4,8 Mae⸗ llicabunogne sto 1.2 1 habetut, babeiur, Conſt. & 1,60..2, ir. d wandt inirs none⸗ cuim Ckteſin fils 1. g,not. 28 Dal d -N Wageni or,, I11/. taC. Lalm. Maccot, legriut onfe a30. 9. 19. bigue Rachi⸗ ler hoste guos Nube⸗ te polſe lit ͤlienn onem conſundit ſuefunt, A Hiob, dick, 3. Alequentii) vene . . ⸗ 4 8. Sive execrationem vel anathemeo, cui Judas ſe i. e. in diviſionibus Ezechielis (ita habetur:) à *** Conter. hic tract. Talm. latere Olientis usque ad latus oceidentis Rube Bava betra, fol. 92, a. nis una (portio, Ezech. c. 48. v. 6. & mox ſe- † In utroque MSto hic ſequuntur ea, quæ paulò quitur: à laere Orientis, usque ad latus Occi poſt eodem hoc verſu habentur, nempé: alia dentis ehudæ una (d. c. 4 9. v. 7.) expoſitio (verborum illorum:) audi, Domine! &. confer. hic Avoda ſara, Fol. 2 5. a. & Mena- ſubjecerat Genel. c. 43. v. 9. ſic di ctiones, Wα chot, fol. 9 3. b. quæ hic habetur, expono, de qua confer. Nume. * Hebr. My) iſtud & ſequentia, usque ad: alia ex- ap. 12. v. 9. n. 44. ac Buxtorf. Lex. Chald. fol. poſitio (verborum illorum:) audi, Domine! 1303. & ſeq. vide & D. W'agenſeil. Sot. pag. Gc, abſunt à MSto 2. 117. & GurArjeh. fol.227. col. 3. fin. & nyt. in [51. Sicuti I. Reg. 7. 22. v. par MMS, ubi tract. Talm. Bava kama /ol, 92. 1 98. v. 31. habetur. a. ad marginem allegatur. 52, Nam verbum ynu i. e. audi, quod hoc verſu 49. Uti Geneſ., dict. c. 43. v. 8. habetur, ubi vide habetur, PyDY H, THi. e. indicat nomen Si- not. n. K. meonis, ſic in not. on nh. loc, exponitur, 50. Locus Gemaræ, ad quem hie reſpicitur, apud ; confer. etiam, quæ ad Deuteron. c, 27. v. 24. D. W'agenſeil. in Sot. p. 117. ita Latiné verſlus n. 19. natata ſunt, vide & Gur Arjeh jol. 227. feperitur: univerſis illis annis, quibus Ifrzelita col. 3. fin. 2c Si phre, ſicuti in nan mnev ad in deſerto degebant, oſſa Judæ aſſiduè leſe vo. marginem allegatur. lutabant in ſarcophago, quoad Moles ſurgens ** Vel:; ſortem ſuam, Hebr. hey, ſie in MSto;, pro jis apoud Deum intercederet: Domine, De hic additum reperitur. us hujus mundi, inquiebat, quis in cauſa fuir,ut ſ 53. Proht Joſu. c. 19. v. 9., habetur, Ruben fateretur delicum? utique Judas, anne ergò æquum, ut tale quid udæ eveniat? è& ve ſtigio exaudivit Deus vocem Judæ, puta ob trandquilliatem donandam ejus membris, con- fer. & not. in aπ Hοh. loc, Maccot, Col. 1 1. a. & 3 1, & 2. Paralipom., c. . 2 in utroque MSto, ut & in notis Raſchianis editionis no DB'Pen iſta addita & parentheſi incluſa haben. ur, nempé: wey n een rnn de 5 22 n eee en e ee een e, R = 1516 DEUITERONOMII. CAP. XXXIII. Verk. 8. Et ei Levi dixit] (Verba iſta: ih poſita ſunt pro:) H) i. e. & ſu- per Levi 54. dixit (Moſes.) Eod. verſ. 8. Tbumim tui * & Urim tui] Intuitu Majeſtatis Divinæ 55. ipſe (Moſes) loquebatur. 56. Eod. verſ. 8. Quem probiſti in tentatione 57. Quia non murmuraͤrunt (Levitæ) cum cœteris murmurantibus. Eod. v. 8. Contendiſti cum eo &c.] (Explicatio hic facienda eſt) juxtà Targum ejus; 58. alia expoſitio † (verborum:) contendiſti cum eo ad aquas Meribæ, (nempè) occa- ſionem quæ ſiviſti. ?9. ut prætextum captares contràâ Moſen, 6o. dixeratenim ille: au- dite nunc rebelles, 6t. Aaron & Mirjam quid fecerant? Verſ. 9. Dui dicit patri ſus ac matri ſuæ: non reſpicio eum] Quando peccarunt in (conflatione) vituli, dixi: quis- quis eſt Domini, is mihi jungatur, 62. & congregati ſunt ad me omnes filii Levi, qui⸗ bus præcepi, ut interficerent patrem matris ſuæ, 63. qui fuit de Israẽlitis aut fratrem ſuum uterinum aut filium filiæ ſuæ 64. atque ita fecerunt (Levitæ) non (enim hic) exponi po:eſt. (quòd Levitæ interfecerint) ipſum patrem ſuum aut fratrem ſuum con- ſanguineum aut ipſos filios ſuos, illi enim fuerunt Levitæ ac de tribu Levi, ex quibus ne unus quidem peccavit, dicitur quippe: omnes filii Levi. 6z. Eod. verſ. 9. Quia cuſto⸗ n Aa i. e. cur non propriam ſive pecu quas contradictionis & inventus eſt fidelis, pro- liarem fecit ei (tribui Simeoniticæ) benedictio- ut P. Fagius ibidem vertit, confer. hic Gur Ar- nem? quoniam animus illius (Moſis concita- jeh f. 227. col. 3. fin. ac not. in an n h. l. tus) erat contrà illam (tribum) propter id, quod † Hebr. Niſtud & fequentia, usque ad: Anlxe:- fecerat in Schittim, ſic ſcriptum reper'tur in Ag- Vaxh i. e, qui dicit patri ſuo, &c. abſunr hic à gadah ſive expoſitione myſtica Pſalmorum, MSto I. addita autem ſunt poſt verba: quo- quod hic de Schittim dicitur, eoô re picitur d. circà digni ſunt &c. (v. 10. h. c.) tactum Zimri, qui fornicatus erat in Schittim . Sic nopnoa hic interpfetor, àradice oo, de cum Midianitide isque princeps erat Simeonita- cujus verbi ſignifieatione vide Buxtorf. Lex. rum, uti Numer. c. 2 5. v. 14, habetur. Talm. fol. 1540. 54. Vel: de Levi, confer. que ad Geneſ. c. 36. v. 60. Vel: ut actionem intentares contrà Moſen, 7. n. 19. Gad Exod c. 14. v. 3. n. , notata ſunt. ſic exponere poſſis verba illa Sy wya Na' Confer. hic Spenceri de Legib. Hebræor. ritual. up, quæ in notis por me explicantur, quòd lib. 3. Diſſert. 7. c. t. & ſequ. ubi plura de U- idem fignificent, atque in illo loco: ape rim & Thumim, inprimis cap. 8. ubi textus i. miy uti Geneſ. c. 43. V. 17. al. v. 18. habetur, ſtius explicatio habetur. .— ubi vide not. num. 41. 55. Sive: reſpectu ac nomine præſentiæ Divinæ, 61. Sicuti Numer. c. 20. v. I. habetur, conlſer. Hebr. a, de cuſus vocis ſignificatione alibi tract. Talm. Joma, ſol. 66. . 4 me dictum eſt, confer. num. ſequ, 56. 62. Proùt Exod. c. 32. v. 26. habetur. 56. I6 eſt: Moſes verba iſta: Thumim tui & U- 63. Confer. quæ ad Exod. dict., 32.v. 26, n. 97. rim tui, non ad tribum Lexiticam, ſed ad Ma- notata ſun. ſudæi populares vertunt hic Germa- jeſtatem Divinam dirigebat, ut ſcil. illa ſuper nicè: Stieff⸗Vater i. e, vitricum, qui duxerat tribu Levitica vei ſuper ſummo Sacerdete, qui] uxorem de tamilia Levi. ex tribu Levitica erat, rsquieſceret, confer. not. G4. Vel: nepotem ex filia ſua, id enim verba iſta in nan r, loc. rya in hic ſignificant, confer. hic Jalkut Part. 57. Sive: in Maſſa, conf. quæ ad Exod. c. 17. V. 7. 1. fol. 3 11. col. 3. princ. . notata ſunt, vi de & junii ac Tremellii not, h. loe. 65. Proùt Exod. alieg. e. 32. V. 26. habetur, ubi 78. In Targum ſic habetur: probaviſti eum ad a-] videnot. n. 94. CA1. X. — lſodire Eoc, ver niamn * erant; al Verl. 10, Eod, veri Perl inlutgunt lumbi eor cptas elt Klüibellat duodecim gvocitci md ſülipe contraillun Verl. 12.. — 66. ieuti g. in an w lebt, don 3 Hiebr O ur: ) niti ſuntin Geruat te, 6,. omod in n r 61. Vel: idon Ceant judici⸗ Pes hie enhe Kud liter e, Iint Leyiæ, Præfenentut uc ſ. a0 Pan 1 o Verda: Gigri Gcita de Dyb r ſodos ejus & re 6onens Il 6 aen g. Nienti Pfar un Arien 3 Ar. KXII. WMie.⸗ 1ui)] Iotuitu Qum pyoheſmi lurmutantibus, Targumn ell; (uempe)oecr⸗ Ctenim ille, a eidicit zerri is talidui: gbit⸗ 8lii Leri, gui⸗ litis aut frattem non (enimn hic Atkem ſuumn con- beri, er quibun 8. Vell⸗ 9. Qi⸗ ſlo⸗ —— entus ell iaeipto⸗ conßet. hie Git At⸗ in Nn Wl⸗ , vse : Men 0, e, ablunt hit r poſ ſeide; gio⸗ . b. 6,) ot, 4lodice ), e e bultolt,. Lex eret on,s Moſen, Ih ) i- 0 ahlemm ant ſoco: o il beben „ 1. habetut, tonſer. lk. 6. hi 6n gr. 4 1d tesveltunt i dodertt inicucn, i 66. hen ih ſus, 1 e onter hie CAP. XXXII. DEUTERONOMII. 1517 cuſtiodiverunt eloquium tuum] (Nempè præceptum illud:) non ſint tibi dii alieni. 66. Eod. verſ. 9. Et pactum tuum ſervaverunt] (Viqelicèt) fœdus circumciſionis, * quo- niam ** illi ſeil. cœteri Israelitæ non circumciderant filios ſuos, qui in deſerto nati erant; aſt iſti (Levitæ) & ipſi fuerunt circumciſi & filios ſuos circumciderant. 67. Verſ. 10. Docent judicia tua Jacobum] Quocircà digni ſuntiſti (Levitæ) hac re. 63. Eod. verſ. 10. Etholocauſtum] (Dictio ſignificat) ) i. e. holocauſtum. * * Verſ. II. Frange lumbos illorum, qui inſurgunt in eum] i. e. Frange illos, qui inſurgunt contrà eum, percuſſione lumborum, veluti dicitur: fac, ut ſemper nutent lumbi eorum; 69. de illis autem, qui ſacerdotium invadere voluerunt, 70. ita lo- cutus eſt (Moſes;) alia expoſitio: viderat (Moſes,) quòd Hasmonæus 77. ejusque fliii bellaturi eſſent contrà Græcos, ideò pro illis preces fudit, quoniam pauci (nempè) duodecim filii 72. Hasmonæi & Eleazarus erant contrà multas (choſtium) myriades, quocircà (hic) dicitur: benedic, Domine, copiis ejus & opus manuum ejus gratô ani- méô ſuſcipe. Eod. verſ. II. Et qui oderunt eum, non conſurgant] Frange eos, qui contrà illum inſurgunt, ut & illos, qui oderunt eum, ne amplius reſurgere poſſint. 7. Verſ. 12. De Benjamin dixit] Quoniam benedictio Levi (conſiſtebat) in miniſterio obla- 66. Sieuti Exod c. 20. V. 3. habetur, confer. not. in pan ne h. loc. * Hebr. mwn, abſunt iſta hic ab utroque MSto. X Hebr. tèsD, in MStoO I. locus iſte ſic legi- tur: & „ναhh nen eeen i. e, quando nati ſunt in deſerto & Ifraelitæ non (circumci- gerunt &c.) iſti (Levitæ &c.) 67. Quomodo iſtud intelligendum ſit, vide not, in pan new h. loc. 6 ⅝. Vel: idonei ſunt illi huic rei, nempè: ut do- ceant judicia tua jacobum, ſic Chaldæus inter- pres hic exponit, in notis ar nov b. loc., i- fſiud aliter exponitur, nempè, quòd digni fue- rint Levitæ, ut cœteris tribubus in benedictione præferrentur, confer. not. ad Malach. c. 2. v. 7, † num. 5. & ad Hoſe. cap. 4. V. 4. n. 3. it, Jalkut Part. I. Fol. 3 11. col, 3. princ. in MSto I. poſt verba: digni ſunt iſti (Levitæ) hac re, hæc ſunt addita A&ne en eeden ee n ede i een . i. e. quicunque obſervat foædus ejus & cuſtodit ptæcepta ejus; is dignus (vel idoneus) eſt, ut doceat, non autem is, qui iilla noan obſervat, confer. oma, Fol. 2 6. a. XXX Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 2 6, a. 69. Sicuti Pſalm. 69. v. 24. habetur, confer. bic Gur Arjeh fol. 227. col. 3. fin- ac not. in ynpn MW' h. loc. it. tract. Talm. Peſachim, fol. 72. 5. &. Joma, Fol. 26. a. it. Kidduſchin, Fol. 66. b. & Maccot, fol. 12. a. . 70. Vel;: qui contenderunt, controverſiam move- runt de ſacerdotio, ſic Hebr. yne, quod hic habeiur, expono, intelliguntur autem ſeditioſi illi de cœtu Corachi, de quibus vide Num. c. 16. 71. De Matthathia, J ohannis filio, hic eſt ſermo, de quo vide 1. Macc ab. c. 2. & ſeq. Judas autem Marthathiæ filius, dictus fuit Maccabæus, vide I1. Maccab. dict. cap. 2. v. 6 6. & c. 3. V. I. Has- monxi autem dicti ſunt ab Hasmonæo, qui Matthathiæ abayvus fuit & ſacerdos de vice Jobab Hieroſolymitæ extitit, ſic Munſterus in notis ſuis ad Gorionid. aliis ita dici videntur quaſi 4 Simone orti, hoc enim avi nomen refertur I. Maccab. c. 2. v. I. vide Hiſtor Eccleſ. Goth. 1, 1, c. 3. Sect. 2. n. 26. p. m. 3 7 5. edit, Rudol- 72. Dicitur 1. Maccab. cap. 2. V 2. quòd Mattha- thias qeinque filios habuerit, qui etiam ibidem recenſentur. 73. Hebr. Apbn i, e. ne lit eis reſur- rectio, quibus verbis explicanturila, quæ in textu ſacro hic habentur, nempè: z in i. e. ne zeſurgant. 1518 DEUTERONOMII. CAF. XXXIII. oblationum (ſanctarum; benedictio autem) Benjaminis in ſtructura † domũds San- ctuarii, quæ fuit in parte ejus 74. ideò alterum alteri (hic Moſes) conjanxzit ac po- ſteà Joſephus ei annexus eſt, quia etiam iſtud tabernaculum Schilo ædificatum fuit in illius portione, 75⁄. dicitur enim: & ſprevit tentorium Joſephi & c. 76. & quo- niam domus ſeculorum 77. magis diligebatur, quàm (tabernaculum ) Schilo, ideò Benjamin Joſepho prælatus fuit. Eod. verſ. 12. Proteget eum] (Verbum ſignificat) D i. e. occultans & protegens eum. 78. Eod. verſ 12. Tota die] i. e. In perpetuum, 79. & ex quo electa fuit (urbs) Hieroſolyma, non habitavit Di⸗ vina præſentia in alio loco, (quàm in iſto.) Eod. verſ. I 2. Et inter humery; jar babitat] In altitudine terræ ejus fuit domus Sanctuarii ædificata; ſed quoniamilla magis depreſſa fuit viginti tribus cubitis, quàâm fons Etham, S0. ideò animus Davi- dis erat, ut illam ibi ædificaret, veluti habetur in SL mOPD 31, dixe- runt: SN TD N, 82. quoniam ſcriptum eſt: & inter humeros ejus habi- — — aat,/ 1† Hebr. Pann, in MStO 2. pro eo jegitur: aya tract. Talm. Joma, ſol. 12. 6. & Megilla, fol. 26. i. e. in ſervitio ſeu minifterio (domus &c.) d1a it. Sevachim. fol. 54. a. 6& Folarvö. b. 74. Sive: in portione aut poſſeſſione ejus, ſcil. go. Hebr. Sy Py, de quo vide Bux'orf, Lex. Benjaminis, quæ ei in diviſione terræ ſanctæ per Chald. Fol. 1597: Talmud. tract. Joma, Tot ſortem obtigit, confer. num. ſequ. 75. & not. in 3 1. 2. ubi etiam traditur, quòd a Swyy' py nor new h. loc. it. tract. Talm. Berachot, fol. n& vw Svwy vny yon i. e. fons E. 12. 5. & Menachot, ol. 53. b. 5 tham altior fuit ſolo atrii (templi) viginti tri- 75. Nempè: in portione Joſephi, confer. quæ bus cubitis deductæ autem fuerunt aquæ ab num. antec. 74. notata ſunt, ut & Jalkut Part. 1. iſto fonte Etham in templum, vi de Lightfoot, Jol. 311. col. 3. circa fin. .—2== Chorograph. Lucæ Præmiſſ. cap. 4. Sect. 3. p. 76. Sicuti Plalm. 7 8. v. 67. habetur, ubi vide Ra.- 702. & Ejusd. Disquiſit. Johanni præmilſſ c. 5. ſchi not. 565. p. 94 5. edir. Lipſ. confer. & not. ad Joſu. 77. Hebr. my ta, ſic domus Sanctuarii ſive c. 15. v. . n. 17. & n. 19. ac Jalkut Part. 1 l. templum Hieroſolymitanum & abbiois voca- 3 1 1. col. 4. princ. ri ſolet, confer. quæ ſuprà ad Deuteron. cap. 12.] 61. Ideſt: in mæactatione ſan Qorum feil. anima- v. 10. n. 37. notata ſunt, . lium, eſt is ſiber primus partis quintæ operis 78⁸. Aliam hujus loci expoſitionem fecit R. Salo- Talmudici,nem?è: Sevaehim, uti a, Ralmis mo in Talmudico tractatu Megilla ol. 26. a. sgitur, quæ, quslia, quo tem pote de. moctait nempè, quod Benjamin ſe toto die eruciaverit., debeant, vid. Sevachim, fol. 4 4. A l rig. poſtquàm per Spirirum Sancum cognoviſſet, b. confer. ſuprà Deuteron. c. 17. V. I. n. 3. vide fore, ut pars tantum templi in illius partem ce- etiam Geneſ. c. 2 S. v. 17. ). 62. Laosses. deret; alia autem pars tribui Judæ, ujus por. v. zJ7. V. 167. & Exod. c. 39, v. 3 n. 4 ubi de tio interjecto fune à Benjaminis parte diſtingui mactatione ſanctorum aglrur zarelligitur tra⸗ deberet; ſed fabuloſa eſt vocis explicatio, in. Qatus Talmudicus: Servechim. gite quit Buxtorf. in Lex. Talm. fol. 808. . [82. Id eſt: demiſit ſeſe 79. Confer. hic notas in Son Mow, ubi reſpon- derur objectioni, quomodo dici poſſit: in per petuum; cum tamen templum non in perpetu- um ſieterit, ſed deſolatum fuerit, confer. & paululum. nempè, quia baulo depreſſior locus ſtructuræ templi electus CAL. X tat, 13. Verl. 13. (ſraeliti vell. 13. loc. verl. jnkta, 36,9 forile)e⸗ iſi rour ces plolere lus guc Hyorruſimnu Verl.x. . Pimitis tias maturit tio iſtotum aiernorun Tetentionen (Verbum . Phi) benedis — 8), Kicui hor 0 11. 3,* 44. Coleræ g. diz ennt innotis aun ſuayes frudus confer hie l Conter pie loe 1). Conler hiel ze hot. in Onſer hietra 7a kame, ſol, kiebt n de WMie, Protr Rr. 1. vel Mocku enplentione 3 truſionis lanann rr. obfuntitacpo⸗ Ediſcatum fuit . 76, & quo. n) Khilo, ded Verbum poſſ 12. W. 4e] on habitavit⸗ ler humero⸗ hiu ed guoniamhill ed animnus Dari. d, t. meros eushabi⸗ — . bide Pus ort, Ler, d. tract Jome ſl. gud n n ) n i, e, kons L⸗ (terpli, vigimi i⸗ em kuefunt aqur 1 um, fige Ligntſoot, a.. 4. Zec. , ohanni enil c,. ker & pot. 1d ſol. e akn bin l fdl ndorumn ſcil Wima⸗ pani gnine Ohei im uwbi Ee ſitlifli⸗ jenpole aͤe. mactall 0l 54.:2 A/0ℳ1 119. ,6, 17. . l0, 3. El n 61. à kxo,t 1. 19,1 31. 4 Miee rur ineligitur ni⸗ gulom, nemſd gli õ tat, 83. (nimirùm) non eſt tibi aliquid magis decorum in bove, quàm humeri ejus. 83. Sicuti hoc verlu I2. babetur, confer. joma DEüUTERONOMII. 1519 — CAP. XXXIII. . „. Verſ. 13. Benedicta (ſit) Domini terra ejus] Non enim extitit in poſſeſſione tribuum (Israëliticarum) terra æquè plena omnis generis boni, quàm terra Joſephi. 84. Eod. verſ. 13. A rebus pretioſi] (Dictio 73) fignificat delicias & dulcedinem. 85. Eod. verſ. 13. Et ab abyſſo] Dum abyſſus aſcendit & humidam redditillam (terram) infrà, 86. tu deprehendis in omnibus tribubus (Israéliticig) benedictionem Moſis(pro- fluxiſle) ex fonte benedictionis acobi; 87. alia expoſitio: Verſ. 14. Et drebuspre- tioſis proventuum Solis] Quia terra ejus (Joſephi) erat expoſita calori (Solis) & dul- ces proferebat fructus. * Eod. verſ. I4. Protrußionis lunarum] Reperiuntur fru- Gus, † quos luna matureſcere facit, veluti ſunt: cucumeres & cucurbitæ. Eod. v. 14. Protruſionis lunarum] Quam terra profert 88. & educit per ſingulos menſes. Verſ. I5. Et de vertice montium antiquorum] i. e. Et benedicta ſit (terra Joſephi) primitiis à9. maturitatis fructuum, ut montes illius (terræ) feſtinent proferre primi- tias maturitatis fruétuum ſuorum; alia explicatio: ** refert (hic Moſes.) quod crea- tio iſtorum (montium) prior fuerit cœteris montibus. Eod. verſ. 1 5. Collium æternorum] i. e. Collium, qui proferunt fructus in perpetuum 90. necceſſant propter retentionem pluviarum. Verſ. 16. Et à beneplacito ejus, qui rubum inhabitat ) (Verbum 9 W hic poſitum eſt) pro: ſ2W, 21. ſenſus eſt: & ſit terra ejus (Joſe- phi) benedicta beneplacitô ac benevolentià* Sancti illius Benedicti, qui mihi ap- M paru⸗ 89. Expoſſtio iſta Commentatoris noſtri ex Para- * Confer. hic tract. Talm. Joma, fol. 83. . & Ba. † Hebr. npo w, iſta & ſequentia, usque ad: 8⁸. Vel: producit, Hebr. ru'n, reſpicitur hac fFol. 3 I. a. & Sota, fol. 37. a. 84. Coteræ quidem terræ Iſraeéliticæ etiam bene. Qdigctæ erant; fſed iſta terra reliquis præſtabat, ſic in notis an new h. loc. exponitur. 8 5. Sic & Chaldæus Paraphraſies vertit: profert ſuaves fructus, prout P. Fagius ibidem tranſtulit, confer. hie Jalkut part. 1. fol. 312. col. I. 96. Confer. præ aliis junii ac Tremellii not. h. loc. 87. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 7. col. 4. princ. ac not. in Nan h, loc. vVa kama, fol. 77. a. "rW i. e, protruſiones lunarum, abſunt hic MsSto z. explicatione ad verba illa *τανο i, e. pro⸗ truſionis lanarum, quæ hic in textu ſacro ha- phraſi Chaldaica deſumpta eſt, nam yyp Nav:) i e. præſtantia & laus terræ Joſephi in eo conſiſtebat, ut illius fructus præ aliis terra Iſraeliticæ proventibus maturiùs provenitent, ſicuti in notis am v h. loc. habetur. * Hebr. TNe n, iſta & ſequentia, usque ad Sy nyan i. e. collium æternerum, abſunt à MSto I- 90. Sive: fructus, qui non deficiunt, ſic etiam Pa- raphraſis Chaldaica b. loc, confer, S not. ian PDprn D* h, loc, 91. Nam litera Jod in fine verbi iſtius ſuperflua eſt, confer. Exod. cap. 1 5. V. 2. n. 36. & Raſchi not. ad Cantic. c. 7. V. 2. it. ad Eſai, c 20. v. 4. n. 9. & ad erem. c. 49. V. 16. n. 15. & ad Plal. 113. V. 5. it. ad Pſalm. 1 14. v. 7. & ad Zachar., c. 11. V. 17. num. 48. & n. 4f9. * Hebr. Rr rN, abeſt itud hic 4 MSto z. hentur, confer. && not. in oν h. loc. Eff ffl ftt 1520 DEUTERONOMII. CAP. XXXIII. paruit ab initio in rubo. 9½. Eod. verſ. 16. Reneplacité] (Dictio X ) ſignificat) benevolentiam & placationem atque ita omnis (dictio:) X , quæ eſt in Seri- ptura (accipitur.) Eod. verſ. 16. Veniat] (Nempèe) benedictio iſta ſuper caput Joſephi. 9 ³⁸. Eod. verſ. 16. Separati d fratribus ſuis] Quia (Joſephus) ſeparatus N fuit & fratribus ſuis per venditionem ſuam. Verſ. 17. Primogeniti bovis ejue] In- terdum (dictio:) ) i. e. primogenitus ſignificat magnitudinem & regnum, di- citur enim: etiam ego ) i. e. magnum efficiam eum, 94. ſic etiam (accipitur in illo loco:) flius meus )n eſt Israel, 95. ) (autem hic ſigniſicat:) yn i. e. regem (ſive principem,) qui egreſſus eſt ex illo, 96. isque fuit jehoſchua. Eod. verſ. 17. Bovis ejus] Quia robur ejus (Jehoſchuæ) magnum fuit, inſtar bovis, ut multos reges ſubjugaret. 97. Eod. verſ. 17. Dexon] (Seilicèt) datus eſt ei (Jeho- ſchuæ,) dicitur enim: & dabis ei de decore tuo. 98. Eod. verſ. 17. Et cornua mo- nocerotis ſunt cornua ejus] Robur bovis magnum quidem eſt; ſed cornua † ejus non ſunt decora, aſt cornua monocerotis ſunt decora; ipſius verò robur non eſt ma- gnum, dedit (itaque Moſes) jehoſchuæ robur bovis & pulchritudinem cornnum monocerotis. 99. Eod. verſ. 17. Tenminos terræ] (Nempè:) unum & triginta reges, 100. forſitàn omnes iſti fuerunt & terra Israélitiea (non certè; )ſed non extitit rex ullus ac princeps, qui non comparaverit fibi palatium & poſſeſſio- nem in terra Eraëlitica, quæ apud omnes in exiſtimatione erat, dicitur enim: hæ- reditatem (ſive poſſeſſionem) decoram, exercituum gentium. 101. Eod. verſ. 17. Hæ ſant myriaaes Ephraim] Illi, qui cornibus petuntur, fſunt myriades, quas inter- 9² Confer. hic Gur Arjeh fol. 2 27. col. 4. princ. 7 9 5. Vide Exod. c. 4. v. 2 2. ubi etiam Commen- niam ipſe pertulit sfflictiones & pro ſervo Ægy- ptiis fuit venditus, confer. Jalkut Part. 1. ſol. † 312. col, 1. med. & tract. Talm, Sevachim, Jol. 118. b. 93. Confer. etiam hic Gur Arjeh fol 227. col. 4 † princ. ac not, in parn ne h. loc. Gαπ verba iſta: veniat] (Nempè:) benedictio iſta fuper caput Joſephi, abſunt hic in Hebræo 4 MSIO I. 94. Uti Pſalm. 89. v. 2 & habetur, ubi Commen- magnum, confer. & Raſchi not. ad Exod. c. 12. num. ſequ. 9 5, ac Jalkut Part. 1. Fol. 3 12. col. 1. med. at not. in a D' h. loc. vide & D. Wagen- ſei. Nizzach. p. 3 3. ubi ſcribitur, quod Moſes præ ιesä omnibus Joſepho per rubum, qui ſpinis vel aculeis inſtructus eſt, benedixerit, quo- tator noſter dictionem Maa exponit, quòd ſigni= ſitet — i e magnitudinem, vide not. ibid. n. 39. conſer, & tract. Talm. Berachot, ſol. 5 6. b. & Roſch haſchana, fol. 2 6. a. 96. Nempè:: Ephraimo, Joſephi filio, de quo pau=- h. verſ-. 97. Confer. hie not. in anm mow, ut & D. Wa⸗- genſ. Sot. p. 24 5. it. Sota, ol. I1. b. & Bava Ka- ma, ol. 2. 6 & fol. 17. a. 9 8. Sicuti Numer. c. 2 7. b. verſ: 2 0%. habetur. abſunt hie in Hebræo ε MSto I. p b. loc. ſeqq. not; in am NDW h, locç. 10, poſt h. verſ. 17. confer. & infrà num. 102.. † Hæc verba: ſed cornua ejus non ſunt decora, 99. Loci iſtius explicationem vide in notis nau- tator noſter Ma interpretatus eſt 7 i. e. B 100. De quibus vide Joſu. cap. 12. verſ. 9. & v. 30. n. 146. a0 not. in p-r ne h, loc. it. Penuerat 1OI. Sicuti erem, c. 3. v. 19. habetur, confer. &. CAI. . — jnterkeci i Mn/ dicitur: ulan dixi lon, Gad, urt illos co⸗ tribus, 10 & nonnul imbecilles Militariun nu] Lebi tum(ſreh lucrabatur ſedebantl ſcharem q, tare Zebulon gotiationen lorum tuorn & determin mtempor Eel operam — 101 Helle 1. aralion erl G 103, Fieuti ſu⸗ V ie in ſanie: uun) numera ominzichz 1, 104, Vel: jepe nam ninzcu Reiu conCfe Otat 1tr⸗ in, lof. ldent. r 5 1s⸗ ſileGene CAL. MuI. — A)ſenfca ur ett in deri. ſta luper caput Phus) paratus Hnutzu In. nKtegnum, d⸗ cetiam (accipinut ſignilca:) d Phoſchua. Boc, inſtar boris, ut Aus elt ei (jeho⸗ 7. Et oruta ni. cotnwa ejusnon bur non elt ma⸗ Udinem cotnnumn unumn & tiginta h cene; ſed non tum & polello⸗ diciturenim: he: 1, Lod, retl, 17 dt mtiades, duns intet- † 1 bietinn 00 nmen⸗ n etponit n ſani⸗ uGnem, Ndencr Falm, Beratho, 5l .6. gihoaunn⸗ et, 8 ints num. 101, „ bo, ut D. . 5 Anbabmuk (A. Segei 1e, ibeflf 1 eus ul fult et , itor. –☚ voti wir ſon 4,. aket⸗ 5 ,19. nabetun, 6 loe⸗ 103. Sicuti Judic. cap. 8. verſ. 10. h abetur, poſt: 2. 104. Vel: repetiit, Hebr. 72 i. e, duplicavit, Ne ; CAP. XXXIII. DEUTERONOMII. 1521 interfecit jehoſchua, qui venit ex Ephram. 102, Eod verſ. 17. Alque baæc ſunt mil- lia Menaſſi] Hæc ſunt millia (hoftium,) quos interfecit Gideon ex Midianitis, nam dicitur: Zebach autem & Zalmunah erant in Karkor &c. 103. Verſ 18. Et de Ze- bulon dixit] Hæ ſunt quinque tribus, quibus ultimo loco benedixit (Moſes:) Zebu- lon, Gad, Dan, Naphtali & Aſcher; * nomina autem eorum (Moſes) iteravit, 104. ut illos confirmaret & roboraret, quoniam ipſi debiliores erant inter (cœteras) omnes tribus, 105. iſti ipſi erant, quos Joſephus coràm Pharaone conſtituerat, dicitur enim: & nonnullos ex fratribus ſuis accepit, (nempè:) quinque viros, 106, quoniam illi imbecilles videbantur, ne (Pharao) eos ſibi conſtitueret principes copiarum ſuarum- militarium. Eod. verſ. 18. Lætare Zebuleon inexitu tuo & YZiſſaſebar in tabernaculis tuis] Zebulon & Iiſſaſchar fecerant inter ſeſe ſocietatem, Zebulon habitabat ad por⸗ tum (ſive litora) marium & egrediebatur ad negotiationem navibus (exercendam) & lucrabatur atque inde alebat ſiſſaſcharem; ipſi autem, (qui erant ex tribu Jiſſaſch ar,) ſedebant (domi) & legi operam dabant, ideò (Moſes) Zebulonem poſuit antè Jifſa- ſcharem, quia Jiſſaſchar in lege ſtudebat per(divitias) Zebulonis. 107. Eod. v. 18. Læ- tare Zebulon in egreſſu tuo] i. e. Proſperum habeas ſucceſſum in egreſſu tuo ** ad ne- gotiationem. Eod. verſ. 18. Et Ziſaſchar] Sis felix per inhabitationem tabernacu- lorum tuorum, ut legi (Divine operam des) & ordines atque intercales 108. annos & determines menſes, ſicuti dicitur: & de filiis iſſaſcharis, qui nôrunt intelligenti- am temporum &c. primores eorum ducenti, 109, primores † Synedrii erant & huic rei operam dabant & juxtà determinationem temporum & annorum intercalarium, W 8 PFff fff fff 2 IIO, quam 102. Id eſt: qui prognatus eſt ex Ephraimo, vide 1. Paralipom. c. 8. v. 27. confer. & ſupra n. 9 6. b. verſ. & cap. ſequ. 34. v. 2. n. F. num. 8. —MVUv 107. Icheſt: Zebulon pecuniam ſuppeditabat Iil- ſaſc hari, ut is in lege ſtudere poſſet, confer. hic uti Judie. . ſt: Genel. c. 49. v. I 3. n. 102. Pn i, e. in Kar kor, in utroque MStO addita * Hebr. Jnrn, in MSto 2. pro eo legiturz ſunt iſta:: Du DNe i. e, millia (hofli- 'noxhya i, e. in operibus tuis. um) numerantur ibi. 0 8. Sic Hebr. y hic interpretor, quod verbum * Nomina iſta quinque tribuum abſunt hic à MSto præter alias ſignificationes etiam notat: interca- lare, Græcè fe oh Gιαν, confer. Buxtorf. Lexic. Chald. Jol. 1569. vide & paulo poſt n. 110. 109. Velufi I. Paralipom. c. 12. v. 32. habetur, notata ſunt, it. Jalkut, Part. 1. ol. 3 12. col. confer. & Raſchi not. ad Geneſ. c. 49. V. 1 5,. n. 1. fin, . „ 1N. & ad Cantic. c. 7. v. 7. n. 45. 105. Id eſt: ex omnibus ſi iis Jacobi, quos ipſe † Hæc verba: primores Synedrii erant & huic rei genuerat, quinque iſti prineipes tribuum erant opeꝶam dabant, abſunt hic in Hebræoà MSto 2. maximè imbecilles, confer. num- antec. 104. 186, Vide Geneſ. diét, cap, 47. verſ. 2. num. 2. & nam uniuscujusque nomen in textu ſacro hie re petitur, confer. quæ ad Geneſ. c. 47. V. 2. n. 2. K 522 DEuTERONOMII. CAP. NXXIII. 110. quam illi faciebant. 19. Ad montem vocabunt] i, e. gatio (fit) per convocationem iiz. ſtis ſuis ſolennibus 113. victimas juſtitiæ. Verſ. 19. Populos] Tribuum Iraëlis. 111. Eod. verſ. Ad montem Morija congregabunt, omnis congre- atque: Eod. verſ. 19. Lli ſacrißcabune] In fe- Eod. verſ. 19. Qaia aßtuentiam mari- um ſugent] (Nempè:) Iiſſaſchar & Zebulon & erit eis otium, 114. ut legi (Divinæ) vacare poſſint. ficat) ) D i. e. atque gemma nitida L portione (terræ Iſraẽliticæ,) quæ Jiſſaſchari dicitur in tra Eod. verſ. 19. Et abſeonditos theſauros arenæ] (Iſtud: ligni⸗ occultos theſauros arenæ, (uti ſunt:) Tharis 1IS. & Chalſon 116. 117. quæ proveniunt ex mari & ex arena, id, quod extitit in. * & Zebuloni (per ſortem obtigit,) veluti ctatu Talmudico: Megilla, 118. Zebulon, populus fuit, qui probrosè expoſuit animam ſuam ad moriendum, 119. quoniam Naphtali excelſa agrorum- poſſidebat, (ideò) murmurabat Zebulon propter illius partem (ſive poſſeſſionem, di- cens:) fratri meo dedit ** (Joſua) agros & vineas &c. 120. Eod. verſ. 19. Et oc- culea] (Dictio:) ) ſignificat ) Oi,e. abſconditum, veluti dicitur: 1)O)i. e. & obtexit domum, 121. item (alio in loco:) NOi. e. & tectum erat cedrinis. 1227 ubi 110. Sive: intercalationum, quas illi faciebant, populos tribuum Iſcaelis ad montem vocabunt, nempè ad montem Morija, &c. hæc enim verba juxtà mentem Commentatotis noſtri ſic conjun. genda & explicanda ſunt, ſicuti paulò poſi ſe- quitur. S . 111. Iſa Commentatoris noſtri ex poſitio deſum- pta eſt ex Paraphraſi Chaldaica. 112. Confer. hic Gur Arjeh ol. 227. col. 4. med. ac not. in a h. loc. ut & Jalkut Part. 1. rol. 312 col. 2. princ. WZ 113. Loci iſtius ex poſit ionem vide in not. Ne „yar b. loc. confer. & tractat, Talm. Megilla, Jol. 6. a. 114. Confer. hic not. in on ne ac not. ad librum Prec, Jud. part. 2. p. 10 1. b. firt. 115. Hebr. Qo, quod piſcis magni ec mundi nomen eſt, nonnulli Thynnum vel Thbunnum eſſe volunt. vide Buxtorf. Lex. Chald. fol. 92 4. ſic etiam in nor. pam M h. loc. exponitur, uod u ſit ſpecies, eujus nomen eſt: a i. e. Thunnus ſive Thynnus. AI16. Hebr. Pin, cujus ſpecialis ſignificatio no- tat limacem, conchylium velmuricem, ex cujus ſanguine vel ſuceo ht color hyacinthinus, vide Ejusd. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 759. 117. Hebr. Qaom, quam dictionem communi- ter exponunt: vitium, alii: criſtallum, confer. id. Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 669., Commen- tator noſter videtur hoc nomine intelligere ele: ctrum ſive ſuccinum, quod vitri inſtar perluci- dum eſt, Cornelius Tacitus de German. c. 45. ſeribit Glàſum (al. Gleſſam) vocari ab iis, qui illud legunt, pute efſe German. Glaß / i. e. vitium. * Hebr. npο abeſt hic nomen iſtud ab utroque MSto. ð I19. Locus, ad quem hic reſpicitur, habetur in Megilla, Fol. 6. a. ſicuti in pa ad mar- ginem allegatur. 119. Id eſt: vitam ſuam mortis periculo expo- iuit, eam quaſi contemnens ac pro nihilo ha- bens, vide Judic. c. 5. v. 1 9. *X Hebr. Imn, ſic in Amſtel. editione, qua uſus ſum, in utroque MSto & in Baſileenſi legitur ira ſeu —nr i. e. dediſti. WDMU 120. Deſumpta ſunt iſta 4 Commentatore noſtro ex dicto tractatu Talmudico: Megilla, fol. 15. & 16. ſicuti in aπ n ad marginem alle- gatur. 121. Sicuti 1. Reg. . 6. v. 9. habetur. 122, Proùt 1I. Keg. c. 7. V. 3 habetur. CAX Ubi Chal (verborut yehieban in portu , cti/1151 Deus 126 vigebant, alt intet 1cibus ich uli ilte,g (limnas jul ſchari mar Gad] Doe ſele proten cinus eratt bus, eosſo — 11. Chald. ulus ſum, i Plani Onn clulum eſt txemplani; MSto pro. conter. Bur e. Obddun cuxit, Giclio d n ca,. num. 1n 99, Phunn, que 9N ie goe Dotem & mo⸗ leluzſit. 0 nns gieſoſol 26. e: cl N i e, teſcler ile C. MII. — 11. Bod, verl, omnis congte⸗ ſtahun Infe. ſuentian mari. ut legi (Dinine) d: Mlgni⸗ & Challon us quoc ertiti in⸗ ncbiigit reluti it gui probtoet Aveelir agrorum⸗ pollelionem i vetl. 19. t ⸗ itur: (150 ie⸗ etat stinis. 12. ubi — 1 cnctälum eonter 1 ſol,669 Commen⸗ omine inelligere le⸗ od viti inſtar holuti⸗ tus de Germen ,5) lim] 2Cai 35 is, ui. German. Glaß / ie men ilud a utoqe jeſpicktur, baberun in rpvadiar⸗ nortis eicllo enſo⸗ gens 2c al 1 ilo 18. Citione,gii ulus ſum, ſeenli egitut Commentaoe noltto 1cO . . Aimgien 1 9babetun⸗ .3.hibenll⸗ CAP. XXXIII. DEUITERONOMII. 152 ubi Chaldæus interpres tranſtulit: & operiebat tectéᷣ 123. cedrinéô; alia explicatio (verborum:) populos ad montem vocabunt, (nempé:) per negotiationem Zebulonis veniebant mercatores populorum mundi ad terram illius (Zebulonis) ipſeque ſtabat in portu 124. atque illi (negotiatores) dicebant: quandoquidem nos hactenùs affli⸗ Qdi 125. ſumus, eamus usque ad (urbem) Hieroſolymam ac videamus, quisnatn ſit. Deus 126. populi iſtius (Judaici) & quodnam ſit ejus opus, 127. ipſi itaque, dum videbant, quòd omnes Iſtaelitæ unum colerent Deum & cibum eundem comederent; aſt inter gentes alienigenas † non eſt deus unius ſicuti deus alterius, nec unius *cibus idem eſt cum alterius cibo, ipſi dicebant: non eſt populus tàm re ctus, ſic- t r eu uti iſte, quapropter facti ſunt ibidem proſelyti, nam dicitur (hic:) ibi ſacrificabunt vi- ctimas juſtitiæ. ſchari mare * dabat divitias in abundantia. us Gad latus fuerit & orientem versùs ille- ſeſe protenderit. 12 8³. Eod. verſ. 20. Quaſßi leo requievi.] Quoniam ille (Gad) vi- Gad] Docet (hic Scriptura,) quòd termin Eod. verl. 19. Quia afluentiam marium ſugent] Zebuloni & Jiſſa- Verſ. 20. Benedictus ſit, qui dilatat cinus erat termino, 129. ideò comparatur leoni, nam quicunque ſunt vicini limiti- bus, eos fortes eſſe oportet. 130. Eod. verſ. 20. Et rapuit brachium ac verticem] II- Fff fff fffe z l, 12 3. Chald. hn, ſic in editione Hebræa, qua ulus ſum, in notis Ralchianis legitur; in exem plari nam ne iſtud: b'ha uncinulis in- cluſum eſt & additur ibidem: ſic legi in alio exemplari 31 aſt in Bi liis Buxtorf. & in urroque MSto pro: 'Da egirur: Ma i, e, in tabulis, confer. Buxiorf. Lex- Lalm. fol. 1033. aſt ho diè in Targum Jonathanis ad I. Reg. c. 7. veiſ. 3. editinnis Complutenſis habetur moa r i. e. & obduxit tabulis, in Buxtorfiana editione ibidem pro: 27) legituc: R i. e. & Ob duxit. 124. Sive: litore vel confinio aut tractu, id enim dictio pd hic ſignificat, confer. verſ. ſequ. 20. H. cap. num. 129. & Geneſ. cap. 49. verſ. 1 3 n. 99. 12 5. Vel: in anguſtiis conſtitu'i ſumus, ſic Hebr. yDza, quod hic habetur, interpretor, 4 rad yæ i. e. dolere, ar gi, poſſes etiam vettere: la- borem & moleſtiam hucusque pertulimus, ut ſenſus ſit: poſtquàm per navigationem tantum: moleſiliæ & laboris hactenùs pertulimus eja ea- mus Hieroſolymam usque &. 12 6. Sive: cultus divinus, religio, ſic dictionem i. e. timor, hic interpretor, nam ita voca- re ſolent Judæi Deum ſive cultum Divinum gen- tium alienigenarum, conter. Exod. cap. 8. verſ. 22. n. 3 4, & n. 3 5. 127. Sive: ritus, mos, vivendi ratio, id enim vox vyn, quæ hic habetur, ſignificat, (oafer. Ge= nel. c. 47. v. 3. ubi eadem habetur didio. † Hebr. na, ſic in Amſtel. editione, ſed in Baſil. & in uttoque MSto legitur M, e. gen- tes, ethnici. * Verba iſta: nec unius cibus idem eſt cum alte- rius cibo, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. *X Hebr. , ſic enim juxtà utrumque MStum hic legendum eſt pro n, uti mendosè in vul- gatis exemplaribus habetur. 12 8. Loci iſtius explicationem vide in not. hov PDTI b. loc. 129. Sive: confinio vel limitibus, ſic vocem 390 quæ hic habetur, interpretor, confer. verſ. præ- ced. 19. h. cap. n. 124. & verſ. 2 2. h., cap. num. 13 §. ac v. 2 5. n. 162. vide & Geneſ. cap. 49. V. I 5. D. I1 5. 130. Nempé: ans e eeen d i. e. ut cuſtodiant (ac defendant) limites ab hoſtibus, ſit in Gur Arjeh ol. 227. col. 4. med, vide & 114 DEUTEFPONOMII. CAP. XXXIII. li, qui ab eis (Gaditis) interficicbantur, (præ cœteris interfectis) dignoſcebantur, præ- ſcindebant (enim Gaditæ) caput unà cum brachio ictu und. Verſ. 2 1. & vidit prin- cipium ſibi] i. e. Vidit, ut auferret ſibi poſſeſſionem in terra Sichonis & Ogi, quia illa fuit initium occupationis terræ. 13 1. Eod. verſ. 2 I. Nam ibi in portione] i. e. Nam noverat (Gad,) quòd ibi in poſſeſſione (ſive hæreditate) ſua exiſteret portio a- gri, ubi ſepeliendus eſſet legislator, nempè Moſes. 32½, Eod. v 2 1. Telcta] Iſta por- tio (agri) tecta & abſcondita fuit ab omni homine, dicitur enim: & nemo noverat ſe- pulchrum ejus. 133. Eod. v. 2 I. Et venit] Gad. Eod. v. 2 1. Cum primoribus populi] Iſti (Gaditæ) ibant antè copias expedita:(Hraelitarum) dumilli ſubigebant terram, 134. quoniam fortes erant, & ſic ille (Moſes) dicit: vos autem præcedetis expediti antè fratres veſtros, &c. 135. Eod. verſ. 2 1. Juſtitiam Domini fecit] Quoniam (Gadi- tæ) ſervaverunt verba ſua atque promiſſum ſuum ad effectum deduxerunt, (nempè,) ut tranfirent Jordanem, donec (Israelitæ) ſubegerunt 136. & diviſerunt (terram; ) alia expoſitio?* (verbi:) & venit, (nimirùm venit) Moſes cum primoribus populi. Eod. verſ. 2 1. Juſtitiam Domini fecit] De Moſe id dicitur. 137. Verſ. 22. Dan catulus eſt leonis] Etiam iſte (Dan) vicinus fuit termino, 138. ideò comparavit il- lum (Scriptura) leoni. Eod. verſ. 22. Exiliet de Baſan] (Explicatio iſtius loci fa- cienda eſt) juxtà Targum, 139. nam Jordan egrediebatur ex portione (ſive poſſes- ſione) ejus è ſpelunca Pamias, 140. quæ eſt Læſchem, 141. eaque (utbs ſita fuit) in 131. Scilicèt: promiſſæ, explicatio iſta Commer- tatoris noſtri deſumpta ex Parapbraſi Chaldai- ca, eonfer. alkut Part. 1. Fol. 3 72. col. 2. med. it. Wact. Talm. Sota, fol. 13. B. & Bava batra, Jol. 15. a. ⸗ 132: Sic & Paraphraſtes Chaldæus hic exponit; alii aliter, confer. Num. c. 2 1. V. 2 1. n. 10 1. & not. in pam now bh. loc. 133. Proht cap. ſequ. 34. verſ. 6. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 227. col. 4. circà fin. & naot. in prI PDDW S. loc. it. D. W'agenſ. Sot. p. 320. 134. Nempê: Chananæam, huic expolitioni etiam Chaldæus Paraphraſtes conſentit. 135. Sicuti ſuprà Deuteron. . 3. V. 18. habetur. 136. Confer. hic liber Prec. Jud. part, 4.pag. 11 3. a. med. ac D. Wagenſeil. Sota p. 320. X Bebr. & iſtud & ſequentia, usque ad? 1 ) 1. e. Dan catulus & 6. (V. 2 2. h. cap.) abſunt hic à MSto I. . 137. Nempè: juxtà alteram illam expo ſitionem, de qua hic ſermo eſt, de Moſe iſtud intelligen pon mm h. jloc, 13 8. Hebr. 9, de qua voce vide, quæ ad verſ-. præced, 1. . c. n. 129. notata ſunt, vide & v 2 5. h. C. n. 162. 1139. In Targum ita habetur: terra ejus iri igatur à torrentibus, qui fluunt de Mathnan, ſicuti P. Fagius ibidem tranſtulit. 140. Hebr. bxvph, ſic in vulgatis codicibus, MSt. 1. habet Pvpy, MSt. 2. Dvnn, ſed rectius, ut puto, legitur ONe vel NDai, e. Panias vel Panium, prout vocatur ab Egeſippo de Excid. urb. Hieroſoly. I. 1. c, 35. & I. 3. c. 2 6. confer- & Toſeph. Antiqu. Jud. lib. 1 8. c. 3. & l. 1. de Bell. Jud. c. 16, vide & Buxtorf. Lex, Chald. Fol. 175 2. & Ligbtioot. in Diſquiſ. Chorogr. Johanni præmiſl. c. 4 F. 2. n. 3. p. 93 5. edit. Lipſ. ubi ſcribit, quod Samaritanus pro Dan, quod nomen Genel. c. 14. v. 14. habetur, ver= terit: Pna Benias i. e. Panias, fons Jordanis. 141. Ita vocatur aâ Ww i. e. lingua S. Scri- pturæ; ſed Pamias dickur Wa . e, lin. dum &; explicandum eſt, confer. not. in Bua CA. . — in porttil vonl Balſin;1 loco 144 tem) in d tem (opp venetunt plaga dep mias qua us weti abltulie libro ſolu⸗ guimilli nus eorum bereplatit⸗ erare por ceciderati inplagzeſt imperatiyi Kcentlg, — S Ta eNponitur, 141,. Kiuti Aalomoniz 143. Alk iſud nec eſt ile Wo⸗ 14 ¼. Conler, 4 aſ. Dde qua Hlebr, rne⸗ S b6. ſite . unt. 14 ½ Siemi D Hætſedbz: (M. XMNI. — ſccbantur, te. 1. & wil prir. s; gvia illa 1 portigne i. e, ſteret poti a. geino norerat ſe⸗ banttetromn, 134. etis npeditiantd oriam (Gali. erum, (dempe,) ſerunt tenom) imoribus populi, Vetl.21. Den e comparaft il⸗ nio iſius loelr⸗ tone (ine polee⸗ ue be ſin ii) in — Nee ile, gura erl. polats unt bedn 1: Kenaus ignur de Matbnan, ſeunil. ulgatis coleibus Mt⸗ Crbe ellis t wie Panias e 1.6 3., 16, 0nft⸗ 5. ,1. de b. 19, 7,3. ih Lex lu i Diſquil. Chonog'⸗ r 0 Dan, lgelypo de Sci. . CAP. XXXIII. DEUTERONOMII. 152 5 in portione Danitica, dicitur enim: & Læſchem vocârunt Dan 142. (prætereà iſtud:) brn (idem ſignifcatzac:) hρHire. & efflunus ejus (Jordanis venit) de iane Meicktar nged quemadmodùm effluxus iſte (Jordanis) procedit uno ex loco 144. & dividitur in duo loca; ſic Danitæ abſtulerunt partem (ſive hæredita- tem) in duobus locis, ab initio abſtulerunt ** in plaga Septentrionali versùs occiden- tem (oppidum) Ekron 145. ejusque loca circumjacentia; † ſed non ſuffecerunt eis, venerunt itaque & oppugnârunt Læſchem, quæ eſt Pamias 146. eaque (ſita er. plaga Septentrionali versùs ocientem, nam ecce Jordan egreditur ex ſpelunca Pa- dus cſtin partæ ofientalkterræ Isra hrie ac venit de plaga ſeptentrionali ver- sùs meridiem & deſinit in finibus maris ſalſi, quod eſt in plaga orientali Jude, qui abſtulit (portionem ſuam) in parte meridionali terræ Israëliticæ, veluti exponitur in libro Joſuæ, 147. atque id eſt, quod dieitur: & exieratterm inuslitiorum Danminar; quàm illis fufficeret & pugnârunt contrà Læſchem &c. 148. exierat (quippe) termi- nus eorum * exomni illa plaga, 149. in qua cœperant poſſidere. Verſ. 23. Satur beneplacité)] Nam terra ejus (Naphthali) erat plena omni re, quam incolæ ejus deſi- derare poterant. 150. Eod. verſ. 23. Mare & meridiem poſide] Mare Cinereth ceciderat in portione ejus & tulerat (Naphihali) plenum famiculuin im aridamtzat in plaga ejusmeridionali, ut extenderet retia & ſ agenas, (verbum:) e* eſt modi imperativi, veluti (accipitur in illo loco. )U 9„νà . e. aſcende, poſſide, 152. & accentus, qui eſt ſuprà 153, in (litera:) KReſch (id) probat, veluti (in verbis iſtis:) gua Lalmudica, ſic in not. San no h. loc. exomni illa plaga, in qua cœperant poſſide:e, exponitur, confer. num. 146. h, verl QAQAblſunt in Hebræo à MSto DE . 142. Sicuti Joſu. c. 19. V. 46, habetur, ubi vide R. 149. Hebr. H ri hop, ſic tàm in Bibliis Bux- Salomonis notas. torf. quàam in MSto z. ut & in editione 143. Eſt iſtud nomen loci π ν eden eee . e. rr , h. loc. habetur; aſt in exemplari He- nec eſt ille de terra Danitica, ſic in not. 4 bræo, quo uſus ſum ,pro: 72n legitur: 72 i. e. nan eow h. loc. explicatur,. in omnie. 144. Confer. Lightfoot. Centur. Chorograph. 150. Hær explicatio ex Paraphraſi Chaldaica eſt cap. 57 Pag: 106. &c. 67. pag. 1I2 I. & ſeqꝗq; e- deſumpta, contfer. Jalkut Part. 1. FOl. 312. CcOl. dit. Lipi. 3¹..] princ- it. tract Talm. Berachot, Fol. 5 1. a. ** Hebr. wna iriſta & ſequentia, usque ad: 151. Sic vocem Oh hic interpretor cum Light- Sx 0) i, e, quod dicitur: & exierat &c, abſunt foot. in Centur. Chorograph. c. 71. P. 12 9. edit. à MSIO I, S Liptf. confer. & trat. Talm. Berachot, fol. 5 1. 145. De qua urbe vide Joluæ c. 19. v. 42. a. G Bava kamæa, Jfol. 8 I. . † Hebr. abnb, in MSto 2. pro eo legitur: D Iſtud: νν⅜h ſequentia, usque ad illa: a DH) i, e. & filias ezſus. HLunn i. e. benedictus ſit in filiis (v. 24. h. C.) 146. Vide, quæ paulò aatè n. 141. hH. verſ. notata abſuat hic ab utroque MSto. ſunt. J I352. Prout ſuprà Deuteron. c. I. V. 2 I. habetur. 153. Qui facit vocem penacutam, quæ accentum. 147. Vide Joſu. c. 15.v. 1. & ſeqq. 149. Sicuti Joſu. c. 19. v. 47. hahetur. habet in penultima, vide paulo poſi num. 154. * Hæc verba: exierat (quippe) terminus eorum! — 1526 DEUITERONOMII. CAbP. XKKXIII. õ np⸗ D⸗ quando alicui ex illis additur (litera paragogica:) 7, erit accentus ſuprà, (exempli gratiä:) NDOE, drdO „ ſic etiam hic )eſt modi imperativi & in Maſora magna reperimus in Alpha Betha modum imperativum, quòd accentus eorum ſit Milhel. 154. Verſ. 24. Benedictus ſit in filiis Acher] Vidi in Siphre, 155. (ſic eſſe ſcriptum:) non tibi (reperitur ulla) inter omnes tribus, quæ ita fuerit benedicta quoad filios, ſicuti Aſcher; ſed ego haud ſcio⸗ quomodo. Eod. verſ. 24. Sit acceptus fratribus ſuis] Acceptus enim fuit † fratri- bus ſuis propter oleum Omphacinum 156. & ob cauponas; 157. ipſi verò (fratres ejus) ei benevolè ſuppeditabant proventum; alia expoſitio (verborum:) ſit acceptus fratribus ſuis, (nempèé:) quia filiæ ejus erant formoſæ, & hoc eſt, quod dicitur in ver- bis dierum: ipſe fuit pater Birzavith, 158. nam filiæ ejus uxores ducebantur à ſum- mis ſacerdotibus, * qui oleò puriſſimò ungebantur. Eod. verſ 24. Zingat in olee pedem ſuum] Quia terra ejus inſtar fontis oleum emittebat & accidit alquando, ** ut incolæ Laodiceæ 159. opus haberent oleò, conſtituerunt (itaque) ſibi legatum 160. quendam &c. ſicuti id totum habetur in (tractatu Talmudico:) Menachot. 161. Verſ. 25. Errum & zs calceamenta tua] Nunc ipſe (Moſes) verba ſua dirigit ad omnes Israélitas, quorum milites inſidebant urbes tractus limitanei 162, eumque K.—= clau- b. v. confer. & Geneſ. c. 34. v. 29. n. 27. ac * In utroque MSto hic additur: ) i. e. & Buxtorf. Lex. Chald. fol. 16 12. it. not. ad Rutb regibus, confer. not. ad 1. Paralip- dict. c. 7. al. g. I. V. 15. n. 29. 8. v. 3 1. . 154. Hebr. y', ſic Grammaticis dicitur vox pe- 4½ Hebr. d)P) iſtud, ut & ſequentia, usque ad nacuta, accentum habens in penultima, confer. tura) n i, e., ferrum & æs, abſunt hic à MSto num. antec. 153. b. v. 1. 15 5. Hebr. 9b, eſt is liber antiquus incerti au 159. Sic nomen e hic interpretor, confer. toris, de quo vide ον ρnνο & Buxtorf. Bi- bliothec. Rabbin. † Hebr. vunn iſta, ut & ſequentia, usque ad: i. e. alia expoſitio, abſunt hic ab utroque MSto. 6. Hebr. Wπ° Dade ae, quogd eſt oleum oliva- rum crudum & amarum, uti apud Buxtorf. in Lex. Chald. fol. 145. habetur, confer. hie not. In hori rN ubi tractat. Talm. Peſachim, fol. 43.a. allegatur, conf. & Jalkut Part. 1. Fol. 3 12. col. 3. med. 157. Sic Hebr. riNiB hic verto, confer. ejusd. Buxtorf. Lex. Chald. fol. 209 1. 158. Vide 1. Paralipom. c. 7. al. æ. . v. 3 1. ibi⸗ que R, Salom. not. confer. & not. in opan , y. loc. CGterum in MSto z. nomen iſtud Hon- ij. e, Birzavith deeſt. 15 not. ad Genelſ. c. 49. v. 20. num. 147. ac Jal⸗ kut Part. I. Fol. 3 12. col. 3. med. 160. Ita bτναρρä, quod hic habetur, interpretor juxtà notas in arm S, ubi dictio illa expo- nitur: w i, e. legatus, alias communiter ver- titur: dux belli, à Græcò gοιπαερααααςconfer. Buxtorf. Lex. Talm. fol. 1746. 161. Hebr rüran, eſt is liber tertius partis ſive Se- ctionis quintæ operis Talmudici, agens de ob- lationibus veſpertinis, confer. hic Siphre & dict. tract. Talm. Menachot fol. 8 5. 6. uti in re Danad marginem allegantur. — 4 162. Hebr. obe, de qua voce confer. quæ ſuprà ad v. 20. h. c. n. 12 9. & ad v. 22. n. 138. nota- ta ſunt, confer, & Jalkut Part. 1. fol, 3 12, col. 3, circà fin. CAL. . — claudebal Kaheneie ceamenta ſeindunt! yetl.1 . nempe di ſolent iſtorum:) gui ſunt b voluntaten N illa benech faciunt 4d culi ſigniti quoniamn i (tuue) imte Bod., verl.2 — 84 Hebr. 1e, ſienn 163. Sie les Gies upentin gle in tertt aln venteru kewelliug Juamdin dar ete, conet Ec veba: 165. diye: 2 dem r ir hie Verto &e ſois Nn, i Dlenu: „ Gies tui VOcan/ utd kreis nli ſyre zbu CAXl. ogica:) , etit c etiam hic Beha modum Bemediclu t in eriturulla)inter. dego haudſci . im fait f ftatti . pf rerd (tats m:)itacceptus od bicitur in et⸗ cebantut àſum⸗ Ungit in oles taligvando, “ de) ſbi legatum co:) Menachot, )veibaſun ingi nei 162, eumque clau⸗ —.— r: Dohbed bkareip⸗ cicte h . 4 lequenti, uugbes 2,2dlunt hi⸗ M. nerpteiot, onfek 10, Muſl, 14 ,80 ie abetut intelhlen obi Gicio il⸗ expo⸗ lascommoniter yer⸗ 6 inci,alft⸗ 1,46 etenlu fnuhſh⸗ ucſei, gens eo uſr bu n ſelegn uin m. nod. verl. 26. . ælis inſidet] Is ipſe eſt Deus, qui tibi auxiliatur & in magnificen- l DEUTERONOMII. 1527 claudebant, ne hoſtes illum intrare poſſent, perinde ac ſi is peſſulis & obicibus ferreis & aheneis eſſet clauſus; alia explicatio **t (verborum iſtorum:) fertum & æs cal- ceamenta tua, (ut eorum ſenſus ſit:) terra veſtra clauſa eſt montibus, in quibus ex- ſcindunt ferrum atque æs, terra quippe Aſcher fuit clauſtrum terræ Israliticæ. Eod. verſ. 2 5. Et ſicuti dies tui, ſit fortitudo tua] i. e. Et ſicuti dies, qui ſunt tibi boni, nempè dies initii tui, dies juventutis tuæ, ſic ſint dies ſenectutis tuæ, 163. qui elſe⸗ ſolent =. Nν i. e. moeſti, 164. fluxi & vacillantes; alia expoſitio (verborum iſtorum:) & ſicuti dies tui, ſit fortitudo tua, (ut eorum ſenſus ſit:) & ſicuti dies † . „ 1 . X 1. . qui ſunt boni tibi juxrà numerum dierum tuorum, omnes dies, quibus vos facitis voluntatem Dei, erunt Nτπ% i. e. affluentia tua, 165. nam omnes (cœteræ) terræ NNi. e. affluere faciebant argentum & aurum 166. in terram Israëlis, quia illa benedicta eſt quoad fructus & omnes (aliæ) terræ ſuſtentantur ex illa & emanare faciunt ad eam * argentum atque aurum ſuum, (verbum — N — lingnâ verna- culâ ſignificat:) eſcourrent, 167. argentum & aurum eis (cœteris terris) deficit. * quoniam illæ affluere faciunt iſtud (argentum & aurum)in terram veſtram. Verſ. 26. Non eſt, ſicuti Deus relti] Scias tibi, & Jeſchurun, 168. quòd non ſit, ſicuti Deus (tuus) inter omnes deos populorum & quòd non ſit, ut rupes tua, rupes eorum. 169. tia mede , G babetuk, igterpreior cs iuni wrecolſe⸗ 1n eoli⸗ αaeen XX Hebr. & iſtud & ſequentia, osquead: 1eN i. e. & ſicuti dies tui, abſunt hic à MSto'z. 163. Sic ferè autor Vulgatæ hic tranſtulit: ſicut dies juyventutis tuæ, ita & ſenectus tua. 164. Reſpicitur hac explicatione ad vocem dean, gquxæ in textu ſacro habetur; alii dictionem i- ſiam verterunt: ſermo tuus, prout Junius ac Tremellius, qui locum iſtum ſic transtulerunt: quamdiu durabunt dies tui, ſermones habeantur de te, confer. num. ſequ. 165. † Hæc verba: & ſicuti dies, qui ſunt boni tibi, abſunt hic in Hebræo ab utroque MSto. 165. Sive: abundantia, rerum copia, ſic dictio- nem Na juxtà mentem Commentatoris noſtri hic verto & expono, habetur hic alia explicatio vocis Nan, in notis am n loeus iſte ſic ex- plicatur: 79 en ee r e awey nNà i, e omne tempus, quò dies tui vocantur dies, nempè omnes dies, qui- bus tu facis voluntatem Dei, tunc erunt afflu entia ſive abundantia tua, nam omnes (Ete⸗ ræ) teræ S&, confer. Buxt, Lexie. Chald. fol. 49 1. 166. Hebr. aa), ſic in exemplari Hebræo, quòô uſus ſum, ut & in editione am hic addi- tum reperitur; ſed abeſt iſtud à Bibliis Buxtor- fianis h. loc., ut & ab utroque MS8to,. *. Heb. 7, in utroque MSto pro eo legitur: dv i. e, eò, ad illum locum. 167. Sic reddo hic ναποναα Latinè :ͤ currere fa⸗ ciunt, fortè legendum: aiνXu⅛ . e, eſcoulent i. e. emanant, fluunt. . XX Vel? ab eis (cœteris terris) decedit, ab illis amovetur, ſic en “ hic interpretor. 163. Id eſt: 0 Irael, confer. quæ ſuprà ad v. 5. h. cap: num. 34. de hujus vocis ſignificatione notata ſunt, vide & not, ad librum Prec. Jud- part. 2. p. 56. a. princ. & Gur Arjeh fol. 227. col. 4. fin. ac not. in a rD . loc. 169. Vide, quæ ad c. præced, 32. V. 3 1. n. 16 5. notata ſunt. Egs sss e&Ss 1528 DEUuTERONOMII. CAP. XXXIII. tia ſua ipſe nubibus ſuperioribus † vehitur. * Verſ. 27. Habitaculum Dei zterni] Ha- bitaculum ſunt nubes iſtæ ſuperiores 170. Deo æterno, qui eſt antè omnes Deos ſibi- que elegit æthera in ſedem & habitaculum ſuum & infrà habitaculum ejus habitant omnes viri robuſti. Eod. verſ. 27. Brachia 171. mundi] (Nempéè:) Sichon & Og atque reges Chanaan, qui fuerunt robur ac fortitudo mundi, quaprepter ipſi inviti ti- muerunt & tremuerunt eorumque vires debilitatæ ſunt coràm illo (Deo æterno.) ſem- per terror ſuperioris eſt ſuper illum, qui eſt inferior, 172, atque is ipſe (Deus æter- nus,) cui potentia eſt ac robur, tibi auxiliatur. Eod. verſ. 27. Et cjieiet à facie tt a inimicum] Ac dixit tibi: dele illos. 17 3., Eod. verſ. 27. Habitaculum] Omnis di- ctio, quæ opus habet Lamed ab initio, 174. deſinit in Heh. 175. Verſ. 2 8. Et ha- bitabit Ieraël confidenter ſolus] Singuli ſoli, unusquisque ſub vite ſua & ſub ficu ſua * erunt diſperſi, 176, nec opus habebunt, ut ſeſe congregent & ſimùl habitent pro- pter inimicum. Eod. verſ. 2 8. Oculus Jacobi] (Dictio: v hic accipitur,) ſicuti (in illo loco:) ? 10 i. e. & aſpectus ejus (erat) ſicuti aſpectus bdellii, 177. (ut hujus loci ſenſus ſit:) ad inſtar benedictionis Jacobi, quà eis (Israêlitis) benedixit Jacobus (ipſi habitabunt ſoli,) non ita ſolitariè, 17. prout dixit Jeremias: ſolita- rius ſedi; 179. ſed ad inſtar promiſſi, quod eis promiſit jacobus (dicens:) & erit Deus † Hebr. =p, in MSto- 1. pro eo legitur: 'pv i. e. cœ li. * Contfer. hic Raym, Martini Pug. Fid. Part. 3. Diſt. 3. c. 19. num. 7. & tract. Talm. Chagi- ga, Fol. 12, b. 170. Hebr. woruτ, quo nomine æther ac cœ lum intelligitur, confer. Gur Arjeh fol. 227. col 4 fin. ac uot. in mon nev , loc. ut & Light foot. ad Matrh. c. 5. v. 1 8. p. 2 6 1. edit. Lipfſ. ir. Petr. Galatin. de Arcan. Cathol. Verit. I. 8. cap. 2 3 . 171. Sic juxtà mentem Commentatoris noſtri hic ve tere volui dictionem nyn, quæ hic in texru ſacro habetur, confer. hic tract. Talm. Chagi- ga, Fol. I2. b. & Cholin, fol. 89. a. 172. Hebr. Tnsn i. e depreſſus, humilis, confer. quæ ad cap. præceú. 3 2. V. 40. D 2 3 8. notata ſunt. 173. Scil. hoſtes tuos, loci iſtius expoſitionem vi de in notis am rnow h. loc. 174. Cenfer. R. Salom. not. ad Geneſ. c. 14. Vv-. 104ign, † & ad Jerem. c. 3 6. v. 20. n. 2. it. ad Hab c. cap. 3. v. I 1. n. 30. 175. Quoniam in textu facro hic habetur: ανôÜ6Ü, ideò Commentator noſter expoſitionem iſtam hic adduxit, ut qnyn b. loc. ponatur pro-⸗ pypy ſicuti ab initio notarum Raſchianarum ad hunc verſum 27. habetur, confer. Gur Arjeh fol. 227. col. 4. fin. * Hæc verba: & ſub ficu ſus, abſunt hic in He- bræo ab utroque MSto. L 176. Conter. not. ad Jerem. g. 49. V. 3 1. Sign. * hanc autem explicationem requirit a n. e. dictio: απ☚ quæ hic in textu ſacro habetur, ſic in not. s P h. loc. confer. not. ad Pſalm. 4. v. 9. n. 16. ac Jalkut P'art. I. Fol. 3 12. col. 4. med. 177. Sicuti Numer. c. 1I 1. v. 7. habetur, ubi dictio Py'y aecipitur pro? NN Di. e, figura, S forma, ſic in not. on riep h. loc. exponitur. 178. Hebr. an N&, quoniam in textu lacro di- cdtio a i. e. ſolus hic habetur, (de qua paulò antè dictum eſt.) ideò exponitur, quomodo illa bie accigi debeat, nempè, non illo ſenſu, quo illa apud Jeremiam loco allegato ſumitur; ſed ad inſtar promiſi &c. confer, hic Petr. Ga- latin. de Arcan. Cathol. Verit, lib. 11 c. 4. 179. Prout Jerem. c. 1I 5§. v. 17. habetur, ubi vi= de Raſchi not. confer. & net. in na e , loc. A — Deus vo RWalun. leliju pcobi,l⸗ t lxrach lis: quid ſummatin u li/ quu gladius g Glbeonit verd er gumn iltot Erl M (d In angultis tüm)oſtene — 190. ct 0 not, in n ciin, l. 1 1Nu Hebr. Plicalio ice⸗ confer, hot. 192. Hxc lſag „. 29 l.e. vobis fe bie nac 19 3. Hoe eſt, 108 es,0 lſtz conker hic Lenl. . 162, 1neol n Leliditee . de, exponi ſole, Drinee (A. XxxII. wnes Deosſbi⸗ im eas habitant ) Sichon 0g bieripllinvitii⸗ eo eterno.)ſen⸗ iple Deus ter⸗ gjititt 4 ſatie is un] Omnisdi- Verl. 29 Ethe. na & lub fiu ſoa mül haditent pro⸗ Lecipitur, ſienti aas bdellii, 177. naklitis denediuit leremias: ſoli⸗ (cens:) Eeit Deus de Pontur hro dr achuanatumn d hune e:,'Gur Alſeh ,0l,11 12, abſont hic in He- ,l. 49. V z1. dign. en eq nit n r io kentll ſacro hobelur, h. loc. conel⸗ 101. 0 lAKutar l folzin 5.7.beberu, Ubi dicti 64 Rmi, 6, ſgura woo h loc, eponitu. oniamnin lehil ſacto . eaua aul0 hibetuf (dequs 1 emoniut, glonnd 3) gon lo ſenli g legato ſuſpiiut; 5 Re, ſoco 41 &c. conl’ 180. Sicuti Genelſ. c. 4 8. v. 2 1. habe ur, conter. AxX Hebr. —9, in utroque MSto legitur: y 1 83. Hoc eſt, quod hic in textu ſacro dicitur: bea. CAF. XXXIV. DEUITERONOMII. 1529 Deus vobiſcum & reducet vos in terram patrum veſtrorum. 180. Eod. verl. 2, 8 Scvillabunt] (Verbum 0 ) ſignificat:) Q. i. e. ſtillabunt. Eod. v. 2 8. Etiam cli us ſtillabune rorem] i. e. Etiam 11. benedictio Iſaaci addetur benedictioni Jacobi, (dum ille dixit:) & det tibi Deus de rore cœli &c. 182. Verſ. 29 Baagus er,: lraöl,] Poſtquàm (Moſes) ſpeciatim impertitus erat eis benedictionem dinit il- lis: quid opus eſt mihi, eis * ſpeciatim impertire benedictionem? rem (ita. ue) ſummatim complexus eſt, (dicens:) omnia erunt veſtra. 183. Eod. verſ. 29. Pe⸗ tus ei, quls ſimilis eſt tui?] Salus tua eſt in Domino, 184. qui eſtſcutum auriiet tu, & gladius gloriæ tuæ. Eod. verſ. 29. Et mentientur tibi inimici tui] Veluti (fecerunt Gibeonitæ, qui dixerunt: è terra longinqua venerunt ſervi tui &c. 185. Eod. v. 2 Tu verò excelſa eerum calcabis] Veluti dicitur: ponite pedes veſtros ſuper colla e. gum iſtorum. 186. CaF. XXXIV. Erſ 1 De campeſtribus Moab * ad montem Nebo] Multi fuerunt gradus, quos Moſes uno paſſu abſolvit. 1. Eod. verſ. I. Omnem terram] Oſtendit ei (Moſi Deus) omnem terram Iſraêliticam 2. tàm in florenti ejus ſtatu, quàm in anguſtiis, quæ ſuper illam venturæ eſſent. Eod. ve . rùm) oſtendit ei (Deus) filios Dan cul .vetſ. I. IUsque ad Dan] (Nimi- tum idololatricum peragentes, dicitur enim: & Sgsg ggg ggg 2 Con⸗ 18 5. Sieuti Joſuæ c. 9. v. 9. habetur. 186. Vide Joſu. c. 10. v. 24. confer. tract. Talm. . Schabbat, Fol. 118.6. & Megilla, ol. 16. a. Hebr. ad&en Qa yn iſta & ſequentia, usque ad: — rNi. e. & mertuus eſt ibi, abſunt hic 4 MSto I. 1. Res iſta indieat eh ee enen eenen inrD & i. e. gradum excellentem, qui con- tigit Moſi poſt mortem ejus, ſic in Gur Arjeh Jol. 22§. col. I. princ. exponitur, confer. & not. in non noem h. loc, ac D. W'agenlſ. Sot. not. in an M ν h. loc. it. tract. Talm. Sanhe- diin, ol., 104. a. & Maccot, fol. 24. a. 181. Hebr. &., quæ dictio eſt ampliativa, hinc ex- plicatio iſta Commentatoris noſtri profluxit, confer. not. in pon mwh. loc. 1982. Hæc Iſaaci benedictio habetur Geneſ. e. 27. V. 2 8. i. e. vobis, quæ lectio præferenda videtur, con- fer. hic tract. Talm. Berachot, fol. 6. a. er, bie Leit⸗ 6⸗ tus es, ò Iſral, nempè: omnigenà benedictione, confer. hic R. Iſaac. Munim. nd. apud D. Wa genſ. p. 162. & p. 166. ac Jalkut Part. 1. Fol. 3 12. col. 4. med ac fin. 184. Ac ſi diceret: n in Inyi. e. ſalus tua ab illo (Deo) dependet, ſie in not. an no h. loc. exponitur, confer. Gur Arjch fol. 22 8. P. 3 17. & p. 319. n. 7. ac Jalkut bart. 1. Fol. 3 13. col. I. princ. & Sota, fol. 13. 6. 2. Confer, ſuprà Deuter. c. 3. V. 27. n. 64. & not. ad librum Prec. Jud. part. 2. p. 244.: a. med. ac Gur Arieh fol. 22 8. Col. I. princ. ut & not. in non WoW h. loc. 1 531060 DEuTERONOMII. CAP. XXXIVI conſtituerunt ſibi filii Dan ſimulacrum, 3. oſtendit quoque ei Simſonem, qui ex il- lo (Dane) egreſſurus erat, ut (Iſraelitas) liberaret. Verſ. 2. Et omnem (terran.) Naph- thali] Oſtendit ei (Deus) terram ipfſius (Naphthali) in tranquillo ejus ſtatu & in illi- us devaſtatione, oſtendit quoque ei Deboram & Barak, (qui fuit) de Kadeſch Naph- thali, 4. pugnantes contràâ Siſaram ejusque copias. Eod. verſ. 2. Et terram Ephra- im ac Menaſſs] Oſtendit ei (Deus) terram eorum tàâm in vaſtatione, quàm in tran- quillo ejus ſtatu & oſtendit ei joſuam pugnantem contrà reges Canaan, qui natus eſt ex Ephraim 5. & Gideonem, qui venit ex Menaſſe, pugnantem contra Midianitas & Amalekitas. 6. Eod. verſ. 2. Et omnem terram Juda] Tàm in illius vaſtatione, quàm in ejusdem ſtatu tranquillo & oſtendit ei regnum domus Davidis & eorum vi- Gtoriam. Eod. verſ. 2. Ulsque ad mare extremum] (Videlicèt oſtendit Moſi Deus) terram occidentalem * tàm in vaſtatione, quâm in florente ejus ſtatu; alia expoſi- tio: ne legas (hic:) 1i. e. mare poſtremum; ſed 2 i. e. diem ultimum, (nimiràùm) oſtendit ei Sanctus ille Benedictus ** omnes caſus, qui eventuri eſſent Iſ- raélitis usque ad reſurrectionem mortuorum. Verſ. 3. Et meridiem] i. e. Terram (auſtralem; alia explicatio: (nempè oſtendit Deus Moſi) ſpeluncam duplieem, 7. di- citur enim: & aſcenderunt ad meridianam & venit usque ad (urbem) Hebron. 8. Eod. verſ. 3. Et planitiem] Oſtendit er (Deus) Salomonem, fundentem vaſa domus Sanctuarii, dicitur enim: in planitie Jordanis fudit ea rex in terra argilloſa. 9. Verſ. 4. Dicens: ſemini tuo dabo eam, oſtendi ſeam]) tibi] (Nempè, ideò oſtendi tibi.) urt vadas ac dicas Abrahamo, Iſaaco & jacobo: juramentum, quod vobis Sanctus ille- Benedictus juravit, ipſe ad effectum deduxit atque hoc eſt, (quod hic dicitur:) 8 j. e. ut dicas, eum in finem oſtendi eam tibi; 10. ſed à me decretum factum eſt, quòd illuc non ſis tranſiturus, nam, niſi ita(à me decretum eſſet,) ego te ſuperſtitem feciſſiem, usque dum vidiſſes illos plantatos & infixos in illa (terra,) quocircà ibis atque (id) in- dicabis illis (patriarchis.) Verſ. 5. Et mortuus eſt ibi] Forſitàn Moſes mortuus ſcripſit: 11. & mortuus eſt ibi Moſes? (non certè;) ſed hucusque ſeripſit Mo- ſesz 3. Sicuti Judic., c. 18:. V. 30. habetur. V ſpelunca illa duplex erat. 4. Proùt ſudic c. 4. v. 6. habetur, confer. hic. Jal. 9. Sicuti 1. Reg. c. 7. v. 46. habetur. kat Part. I. oll. 3 13. col. 1. med. 10. Nempè, ut dicas Abrahamo, Iſaaco & Ja- 7. Confer. quæ ad cap. præced. 3 3. V. 17. n. 102. cobo, quod juramentum, 4 me ipſis præſtitum, notata ſunt. effectui dederim, confer. hi c Gur Arjeh fol. 22 8. 6. Sicuti judic. c. 6. & 7. habetur. eol. I. med. ac not. in Son n h. loc. it. *x Hæc verba; terram Occidentalem &c, usque Lightfoot. ad Matth. c. 22. v. 3 2. p. 42 3. edit. ad: alia expoſitio, abſunt in Hebræo 4 MSto z.] Lipl. it. Jalkut Part. 1. Fol. 3 13. col. I. cireà fin. X Hebr. 3oa N., ablunt iſta hic 4 MSto ?2, tract. Talm. Berachot, ol. 19. 6. 7. De qua vide Geneſ. c. 2 3. v. 17. II. Vide hic tract. I alm. Bava batra fol. 15. a. ſi à% Proht Numer. c. 13. v. 23, habetur, ubi vide cuti in "nan e ad marginem allegatur, con not. n.2 5, nam in urbe vel juxtà urbem, Hebron, ſe (Ar. X — ſesz alt gui lla elt nem bat, E lvit eun, pelirit . Co inter, dies Nazi et eus reatus, Enpgiaue. bus cteat — ſer. d. . 9. 313. Kidduſch Hebr. Msto. iecuti ſo betor. Hebr, W jeche, z, Hie non⸗ anis hic ha ie etibetet; Kil. Moles mis, non d n tur dile rime tur reiſa inter ie dde fol 1 ge lalt 1,ca, Conlet.) ſ3.nz1. 10 batt cklen um ſ le, der oſe 1 tonter h 3 (A. XXNV Dnem gui exil. ,ſerran]) Meyb⸗ nsſtatn & in ülie eKadeſch Naph⸗ Et unen bybra- e,gväm in ttan. an,qoi natus ell ntra Midianitas & ilins vaſtatione, vidis & eoruin Vi⸗ endit Moſ Deus) litn; alia enpol- e. diem ultimum, centati elentl enm] ue, Terum mduplieen, li⸗ bem) Hebton. d. entern vali domos arpilolr. 9 erl .5 oſtendi bi,) ut vobis Sanctos ille licicimr.) N mlctumelk, guo werlliten fecilenn, ibigetgvelic)in⸗ n Moſes ortuns euggbe ſeigli o. ſesz —— 6.hiden btahamo, lluco i⸗ 1 4 me l bat. Eod. verſ. 5. Secundum os Domini] i. e. Per oſculum. 14. levit eum] San ctus ille Benedictus honorificè, 15. R Ismaél dicit: ipſe (Moſes) ſe- betur. ſorelltum CAF. Xx KyT9.. DEUITERONOMII. 153 1 ſes; †aſt exinde & deincepsſcripſitoſua; R Meir dicit: an libro legis aliquid deeſtꝛat- qui illa (Scriptura) dicit: accipiendo librum legis &c. 12. ſed (hoc ita intelligendum eſt nempè:) Sanctus ille Benedictus dictabat; * oſes autem lachrymans 13. ſcribe- Verſ. 6. Et ſepe- pelivit ſeipſum, atque hæc eſt una ex tribus (particulis:) D& quas R. Ismaël hoc mo- do interpretatus eſt, huic imile eſt, (quod dicitur in illo loco:) eo die, quo finiti ſunt dies Naziræatus ejus, adducat Ni. e. ſeipſum adducat ille, 16. ſimile quoque ei eſt (iſtud, quod alio in loco dicitur:) & ferant = H& i. e. ſeipſos 17. iniquitatem reatus, an alii attulerunt eos: non certè; ſed ipſi ſemetipſos obtulerunt. Eod. v. 6. E regione Beth Pehor?**] Sepulchrum ejus (Moſis) præparatum fuit jam inde à ſex die- bus creationis 18. in expiationem facti (videlicèροults ido lolatrici) Pehor 19. at⸗ Sgsg ggs g88 3 que fer. & D. Wagenſ. Sot. p. 322. ac Jalkut dict. 15. Hebr. Mana i. e. in gloria ſua, confer. D. Wa⸗ Fol. 3 13. col. 2. princ. it. Sota, Fol. 13. b. & genl. Sota p., 57. & p. 316. ac p. 32 3. ut & pag. Kidduſchin, fol. 3 8. a. & Menachot, fol. 30. a. 329. vid. & Jalkut Part. I. Fol. 3 13. col. 2. med. † Hebr. — h an 3y, abſunt hæc ab utroque verba autem iſta; & ſepelivit eum Sanctus ille MSto. Benedictus honorificè, abſunt hic in Hebræo à MSto 2, confer. Sota, fol. 9. b. & fol. 1 3. 6. & fol. 14. a. h. Hebr. )&, abeſt iſtud à MSto I. ſed minu: 16. Sicuti Numer. cap. 6. v. 13. habetur, confer. reete. Leevit. g«. 22. v. 16. n. 55. & P. Fagii not. ad 3. Sic nonnulli iſtud ynna, quod in notis Raſchi- Pataphr. Chald. h. lox. anis bic habetur, exponunt, nempè n e 17. Sic juxtà mentem R. Iſmaelis hie interpretari tpyY i. e. quòd lachry mas emiſerit Moles, cum volui id, quod Levit. dict. c. 22. v. 16, habetur, ſeriberet / alii vero explicant iſlud: ynen, quôd confer. Numer. alleg. cap. 6. v. 1 3. n. 29, G& n. ſcil. Moſes ſcripſerit O) ynn i. e. lachiy- 30. mis, non atramento, —aD n hn *X Hebr. 5 nie iſta & ſequentia, usque ad: de ne ie en ee een e i. e. ut dare. . 1 N i. e. non caligayit &c. (verſ. 7, h. c.) tur diſcrimen inter octo verſus iſtos (qui haben abſunt à MSto I. tur à ves ſu quinto usque ad finem huſus capitis) 9. Confer. quæ ad Exod. c. 16. v. 15, n. 51. no⸗ & inter (cœteram) totam legem, ſie in not. tata ſunt „ vide & Gur Arjeh fol. 22 S8. col. 2. pa ö** 6. loc. exponitur, confer. Gur Arjeh Punc ae Pirke Avot c. 5. ſicuti in San n fol. 22 8. col. 1. med. & liber MhpdN WDy ad marginem allegatur, confer. & Hoornbeck Part. 2. cap. 13. p. 3 8. 2a. . de Convinc. Jud. I. 4. c. I. p. 300, Confer. Numet. c. 20. v. I. n. 4. & Numer 19:⸗ Vide & hic Gur Arjeh fol. 22 8. col. 2. princ. c 33. v. 3 8. N. 1 5. vide & not. ad librum Prec. ac not. in an , ubi tractat. Talm. Sota, Jud. part. I. pag. 77. a. piinc. & p. 174. 3. fin. fol. 14. a. ad marginem allegatur, vide & D. coœtelum verba iſta: ſecundum os Domini, VWagenlſ. Sot. p. 32 3. p. 329. Se in Nizzach. i. e. per oſculum, abſunt hic in Hebræo à MS0 1 epud eund. p. 253. it. Jalkut Part. I. Jol: 313. 2. confer. hic tract. Talm. Bava batra, Jol. 17.] (0l. 2, fin, & 60l. 3. princ. Ze . Sicuti ſuprà Deuteron, cap. 3 1. verſ. 2 6. ha 4 DEUTERONOMII. CAP. XXXIV. ue hæc una fuit † ex rebus, quæ inter ſolarium tempus z0. creatæ fuerunt veſpete Sabbathi. Verſ. 7. Non caligavit oculus eias] Etiam ex quo ille mortuus eſt. 21. Eod. verſ. 7. Nec receſſit viriditas ejus] i. e. Humiditas, quæ in ipſo fuit, (non receſſit) nullam ſcil. vim in eo habuit putredo, nec forma faciei ejus fuit mutata. 22. Verſ. 8. Elii raöëls] * (Nempè:) maſculi; 23. aſt de Aarone, qui perſe- quebatur pacem & conctliabat concordiam inter virum ejusque ſocium & inter uxorem atque illius maritum, dicitur: univerſa domus Israëlis, 24. tàm mares. quàm fœminæ. Verfſ. 10. Quem noſſet Dominus à facie ad faciem] Quia ani- mus ejus (Moſis) erat in ipſo confidens 25. & loquebatur cum eo (Deo) quo- vis tempore, quandocunque volebat, veluti dicitur: nunc autem aſcendam ad Dominum, 26. item (alio in loco:) ſtate, ut audiam, quid vobis præcepturus ſit Dominus. 27. Verſ. 12. Et quazs omnem manum fortem] Acceperat enim (Moſes) legem (ſcriptam) in tabulis 28. manibus ſuis. Eod. verl. I2. Et quoad omnia ter- ribilia magna] i. e. Signa (ſive miracula) ac fortia facinora, quæ (perpetraverat Moſes) in deſerto magno atque terribili. 29. Eod. verſ. 12. Coràm uaniverſo I- raële] N Hebr.’& A iſtud & ſequent, usque ad: &N rnmn i. e. non caligavit & c. (v. 7. . c.) abſunt hic à MSto z. o. Hebr. Nuonwes Pa, uti hic habetut i. e. cre- puſculò veſpertino. confer. Buxtorf. Lex Chald. Fol. 246 1. vide & Genel. c. 22. verſ. 13. n. 36. &G Exod. c. 4. c. 20. n. 36. it. Exod. c. 16. verſ. 15§.n. §I1, . 41. Quoniam hic in textu ſacro dicitur: wo i. e. in morte ejus, ſic exponunt iſtud Rabbini, vi de Gur Arjeh fol. 22 8. col. 2. princ. conter. & not. in o ö . loc. ac Jalkut Part. 1. Jol. 3 13. col. 3. med. τte verba iſta: oo i. e. eciam ex quo ille mortuus eſt, abſunt à M Sto I. confer. tract. Talm. Sota, l. 1 3. 6. 22. Confer. not. ad librum Prec. Jud. part. 1. p. 19. a. fin. & Gur Arjeh fol. 228. col. 2. med. ac not. in pan no . loc. it. D. Wagenleil. Sot. p. 317. * Hebr. " NNν hn, hæc & ſequentia, usque ad: y N i e. quem noſſet & c. abſunt hic à MSto 1. 23. Vide Numer. cap. 2I. v. I. num. §. & not. ad librum Prec. Jud. parf. I. p. 105. a. circà fin. & D. Wagenſ. Sota p. 279. num. 3. ac D. Maji Theol. Jud. Loc. 1. J. §. p. 16. confer. etiam tractat. Talm. Ketubot, ol. 10 3. 6. & Kiddu- ſchin, fol. 3 8. a. it. Moed katon, fol. 21. a. 24. Scilicèt: deflevit Aaronem, uti Numer. cap. 2 1. v. t. habetur, ubi vide not. n. 5 25 Ideſt: intrepidus erat, εοιοαν habebat, ſic dictionem da hic interpretor, quæ alias ſigni- ficat elatum, craſſum, ſuperbum, confer, not. in on nov' bh. loc. 26. Sicuti Exod. c. 32. v. 30. habetur, confer. hic tract. Talm. Roſch haſchana, fol. 2 1. 6. 17. Vide Numer. cap. 9. v. g. confer. & Jalkut Part. I. fol. 3 13. col. 3. fin. & col. 4. princ. 18. Quæ erant N& y VVnni. e. valdè graves, ſic in notis Shan innvw h. loc. exponitur, con- fer. & Gur Arjeh fol. 22 8. col. 2. med. ac Jal- kut Part. 2. fol. 3 13. col. 4. circà fis. 29. Confer. hic Gur Arjeh fol. 22 §. col. 2. med. z Jalkut dict. Part. 1. ol, 3 13. col. 4. circà n. — rasle] G ne)cori jamanim 31, (ze l 30. Lieti cvoter h 3 Hedr n Peiitur, 31. Vide 5 r.. .. — . 3 Ap. XXXIV. DEUTERONOMII. fner vnt ſelpete H — ortuns eſ, ⸗, raële] Quando (Moſes) in animum ſuum indu . 1533 Emraſi næ) cormillis lliaslitie,) nam dicitur: & fie xerar, ut frangeret tabulas (legis Divi- it mateata. 1, jam animus Sancti illius Benedicti animo ejus (94 D Soram vobis, 30. conſenſit et. 1 i P. 0 ci 5 de dut. i (ac G dixilſet Dcus: )placet 3t. rrinc ua ena innetemd i Sii locium & intetr „quà (tabulas) fregiſti. 14, füm mares, J „ tien Q zni⸗ 9 eo (Deo) quo. Gtem a jeile ſcendam 30. Sicuti ſuprz Deuteron. c. 9. v. 17. hab pracepturs ſit . confer. hic Menachot, fo “ 17. habetur, confer. & Deuter. c, 10. v . . . 3. „ 0„ V. 2. tat enim (Moſe * Hebr. mwyn 7c, ſic in M ir addi 32. Hebr wv i, e. ann 141 peritur . 10 1, bic additum re. nem tuam. center nn⸗ * approbo ſortitudi- uGad nia ler 31. Vide Exod. c. 34. v. 1. ibie bi tract. Talm. en norin pan mt h. loc. u- 1. ibique Ralſchi not. tra ſol 14. amaergin ol. A.:. & Bava ba- 2 (perpettayetat im unnerſo H- rcile — 9 nun 5,. . Maji . 16,40ten eia ſol 103. 9, Kiddo⸗ un, ſol 1. memn, uii Numer, ih. enot,h ſ raijol nabedet, eiot, gun in ligri⸗ etbump, confer, not i e.bibetlt, conlet die danaol 11.9, 1.h. conlet Khu 6n. col Pine⸗ Snie ſece gravet, b. loc⸗ erponitun col⸗ 14. ). 1 wed, 4⸗ . ol,4. circain, INDEX. ſol z1), Rerum notabilium, præſertim quoad tradi- tiones Judaicas, quæ in hac verſione Commentarii Raſchiani in Pentateuchum Moſis ejusque notis continentur. A. iron, propheta fuit, p. 42 1. col. 1. num. 21. & n. 22. it. p. I1 14. col. 1. Sign. † à Deo excommunicatus fuit, pag 1117. col. I. n. 44. angelum mortis prehendit, pag. 1155. col. 2. n. 17. it. Pag. 1 178. col. I. n. I. quomodo ille mortem obierit, p. 1177. col. 2. n. 59. & p. 1509. col. 2. n. 263. ipſius fere- trum oſtenderunt angeli Iſi ae litis „p. I1 78: col. I. n. 4. pacem & concordiam fecit inter litigan- tes, ibid. n. 5. poſt ejus mortem nubes gloriæ fuerunt ſublatæ, p. 1178. col. 2. n. 9. & n. 9. it. p. 1179. col. 1. n. 16. & p. 12 3 5. col. 2. n. 22, ite p. 1281. col. 2. n. 17. & p. 1348. col. 2. n. 1I1. ubi mortuus ſit, p- 1180. col. 2. n. 30. it. p. 1 23 5. col. z. n. 24. & p. 1348. Ccol, 2. n. 8:⸗ per oſculum Dei mortuus eſt, p. 1281. col. 1. n. 15. eum luxerunt Iſcalitæ, p. 1349. cOl. 1. B. col. 2. n. 72. Abel vid. Hebel. Abihu vid. Nadab. . . Abiſai, filio Zerujæ, terra in oecurſum exiliit, pag 19 o. col. 1. n. 7 5: 17. . Aaraf quis locus ita Turcis appelletur, pag. 506, Abner quem textum S. Scri piuræ expoſuerit, cùm regem conſtituit Iſchboſchetum, p. 2 84. col. 1. Si gn. * Abrahbamus patris ſui idola confregit, p. 94. col. 1. n. 29 in fornacem ignis conjectus fuit, ibid. it. p. 110. col. I. n. 23. Abraham in lingua He- bræa numerum effieit 24 8. quot ſcil. ſant mem- bra in corpore humano, p. 97. col 1. princ. & p. 130. col. 2. n. 9. proſelytos fecit multos ex gentibus, p. 9 §. col. I. n. 13. eidem oſtenſi fue- runt à Deo montes Gerizim & Ebal, p. 9 8. col. 2, n. 18. abſcondidit Saram in arca, p. 100. v. 14. Aſtrologus fuit, p. 106. col. 2. Sign. ¹⁴* & p. 11 8. col. 1. n. 20. de fornace ignea ſervatus eſt, p. 110. col. I. n. 23. ei datum eſt conſilium de cireumceiſione à Mamre, p. I1 I. col. 2. n. 3 5. & n, 3 6. Eliezerem initiavit, p. I12. col. I. n. 45. à Deo punitus fuit, ut ipſius poſteri in ggy- pto 2 10. annis degerent, p. 1I 12. col. 2. n. 4 5. quam ob cauſam, ibid, ubinam ille dux ac prin- ceps à populis conſtitutus fuerit, p. 114. col. I. n. 6 1. ſuprà ſtellas elevatus fuit, p. 118. col. 2. n. 22. ipie tàm præſens, quàm futurum ſecu- lum per jauſtitiam fidei acquiſivit, p. 11 8. col. 2. n. 23, illius juſtitia fuit cauſa, ut cœlum ac terra createntur, p. 22. cOl. 2, n. 1 8. cur dictus dita⸗ — ſt perk ante tei n, 60, ſi, dic. tatus fui I.l.l. 5 quo die in napt 41, illius el, guin⸗ 10, aqu⸗ 61. 8 col, I. n. merito Il p. Ile ditatem 11, cumi laem con 1. 259, . 1 6:dl. col.2. n. noti, 9,1 ſtamenti ile ſinehe men immu edl. 1. n. 1 uanddi pro Far 0 146: cl.1 un pepigit Albayez triben 4 0 An.49 Arnſathy h0n l, 1170. 4A ini 1. tur illa d Mus gepul tolecho, cr⸗ minii4Adan e ſaperiorib R 2cl,l, ils eſ ).2 eg eeate, N d 16½ itp: nk alui Kenlln, z, 6 Es ES ad tradt. Imentari e hetun,,.:94,0,. 1 conhiegit, ,g4, õ Abrahamn i lingi He quot lei ſant menn⸗ „,97 col l. hlit⸗ fecit Dand e elgto⸗ fuit caula/ col.1 1d i⸗ 2 INDEE. „ col. 3 Academiæ Judæorum, vid Scholæ Judæorum. Achan ex tribu jehudæ ortus, pag. 3 16. col. 1. n. 61. à Satana coràm Deo accuſatus eſt, p. 178. col. I. n. I. & p. 192. col. I. Sign. * Abrahami mmDerito Iſraelitæ adhuc hodiè comedunt cibum, p. 1 I. col. I. n. 22. ei decem populi in hære- ditatem fuerunt promiſſi, p. 1316. col. I. n. 12. cum illius ſemine reges & principes affini- tatem contrahere ambiverunt, p. 1509. col. 1. n. 259. Abrahamus & Sara ubi ſepulti ſint, p. 16. col. 1. n. 7. ubinam ille natus ſit, p. 19 1. col. 2. n. 10. ipſius cameli præ cœteris erant noti, p. 192. col. 2. n. 2 I. benedictionem te ſtamenti ſui dedit Iliaaco, p. 2103. col. 2. n. 6. ipſe ſine peccato fuit, p. 204. col. 2. n. 12. no- men immundum dedit filiis pellicis, pag. 204. col. I. n. 11. cur nomen iſtud ipſe dederit, ibid. quando ipſe mortuus ſit, p. 2 14. col. I. n. 98. pro Sara oravit jejunans & ciliciò indutus, pag. 246. col. I. n. 6. cum Jebuſæis & Chettæis fok dus pepigit, p. 136 §. col. 1. n. 67. 48. & n. 49. quatuor res furtô abſtulit, ibid. Accuſator non fit interceſſor, p. 903, col. 2. n. 8. it, p. 1I170. Ccol. 2. n. 61. Adah, filia Elon, fuit Baſemath p. 2 88. col. 2. D. 7 ð Dgyptus in plaga meridionali terræz Cananææ ſi- Adamus de pulvere tertæ, ex quatuor mundi plagis . n collecto, creatus fuit, p. 24. col. 2. n. 40. no. minis Adami explicatio Græca, ibid. Adamus ex ſuperioribus & inferioribus à Deo fadus eſt, p. 2 5.cOl. I. n. 45. veſpere Sabbathi à Deo crea tus eſt, p. 2 5. col. I. n. 47. ei duæ fuerunt faci- es creatæ, p. 1 8, col. 2. n. 162. & p. 19. col. 1. n. 164. it. p. 29. col. 2. n. 89. quando illum in 1. cur illa Baſemath dicta ſit, ibid. traverit malum figmentum ſeu prava concupi- ſit perfectus, p. 130. col. I. n. 5, quinquenniò antè tempus ſuum mortuus eſt, p. 123-col. 1. n. 60. & pag. 214. col. 2, n. 100. cur id factum ſit, dict. p. I2 3. col. 1I. n. 6 1. decies à Deoten- tatus fuit, p. 13 6. col. 1. n. 55. it. p. 178. col. 1I.n. I. & p. 73 3.c0Ol. 2. n. 61. illius circumciſio quo die peracta ſit:, p. 139, col. I. . 67. Deus illum vilitavit, p. 13 8. cCol. I. n. I. linguas tres in ſinapi obtulit hoſpitibus, p. 142. col. 2. num. 4I. illius convivio, quando Iſaacus ablactatus eſt, quinam vizi interfuerint, p. 170. col. 2. n. 20. aqua ei obviam aſcendit, p. 176.⸗ col. I. n. die, quo ille creatus eſt, generavit, pag. 40. col. I. n. I. & pag. 52. col. 2. n. 3. cur ille poſt I30. annos uxorem ſuam cgnoverit, pag. 51. col. 2. n. 86. S& ſeq. it. p. 5 3. col. I. n. 4. ant& lapſum cum uxore concubuit ac liberos procre- avit, p. 40. col. 2. n. 2 eipſe 130. annis, quibus ſemet ab uxore ſeparaverat, malos ſpiritus pro- genuit, p. 53. col. 1 n 4. ei ſex præcepta fue- runt data, p. 79. col. 2, n. 7. ipſe & Eva ubi ſine ſepulti, p. 196. col. I. n. 7. eerum tunica apud Noachum in arca fuit, p. 224. col. I. n. 1 8. ab illo usque ad Noachum decem generationes fue- runt, p. 294. col. 1. Sign. ** illius ſtatura à ter= ra ad cœlum usque pertigit, p. 1332. col. 1. Additamenta ſacrifciorum quæaam ſint, p. 12532 col. I. D. 29. additamentum principii menſis quando offeratur, p. 125 5. col. 2. n. 1. Adoratio, Hebr. NpR quomodo fiat, p. 10093 col. I. n. 16. S p. 12 §2. col. 2. n. 2 8. it. pag. 1372. coſ. 2. n. 10 . extrà Sanctuarium fieri non debebat, ibid. Admirationes nonnullæ ſubſiſtunt vel ſant eftedti⸗ vx, p. 13 5. Col. I. n. 44. H Adrianus, Imperator, maximo fuit odio apud ju- dæos, p. 1053. col. 2. n. 9. quam ob caulam, Adulterium committens ſpiritu inſaniæ agitur, p. 1057. col. I. n. 37. adultero apud Iraelitas ea omnia evenerunt, quæ mulieri declinanti ac- ciderant, p. 1062. col. 2. v. g5. 1 Tdes vid. domus. Dmulatio vid. Invidia. r Kgrotantis oratio gratior eſt Deo, quàm aliorum ſcentia, p. 31: COl, I. n. 10 1. & n. 102. e0 ipſo! Hhb hhh hhh pro illo interceſſio, p. 173. col. 1. n. 43. ſuper Egrotantis cervical eſt præſentia Divina, p. 363â. col. 2. Sign. * ta eſt, p. 10 3. col. 1. n. 5. illius fertilitas, p. 105. col, 1. Sign. ** it. p. 32 3. cof. I. Sign. *” in illa regione interdum pluit, ibid, col. 1. nI. £ gyptii oves pro numinibus colebant, p. 35 7. col. 2. n. 35. in Ægypto quando fames deſierit tempore Jacobi, p. 36.,. col. I. n. 27. & col. 2 n. 30. .gyptus fuit Pharaonis jure proprietatis, p. 3 6 1. col. I. n. 32. Ægypti Rex, ſub quo natus eſt Moſes, quomodo vocatus ſit, p. 400. col. Iin. 10. XÆgyptius, qui virum * 1IND E X. Hebræum percuſſerat, quomodo à Moſe occiſus ſit, p. 411. col. I. n. 45. gyptiis cur tenebræ ſint obortæ, p- 45 §. col. 2. n. 40. & n. 41. 5.- gyptiorum fœminæ fuerunt adulteræ, p. 476. col. I. Sign. ** gyptus omnibus aliis terris, exceptà IHraëliticà, præſtantior fuit, p. 1352. col. 2. n 13. & n, 14. Opus habuit, ut ei aqua ex Nilo adduceretur, p. 1353, col. 2. u. 20. Aftines, conclave fuit in templo Hieroſolymitano, p. 91 I. col. I. n. 62. in eo Summus Sacerdos primam oblationem faciebat in die expiationis, ibid. Agitatio oblationis cur facta ſit, p. 974. col. 2. n. 21. Agriculturæ quinam præ aliis fuerint periti, pag. 29 1. col. I. n. 27. Alienigena, vid. Ethnieus. Altare Hieroſolymitanum tria habuit cornua in portione Benſaminis & quartum ejus cornu fuit in terra Judæ, p. 664. col. 1. n. 47. in iſto cor- nu quarto defuit fundamentum altaris, ibid. it. p. 785. col, 2. n. 7I. quam ob cauſam, p. 664. col. 1. n. 47. in medio altaris fuit figura fili ru- bri, p. 665. col. I. n. 57. & n. § §. it. p. 887. col. 2. n. 26. ad altare iſtud fuit clivulus, pag. 665. col. 2. n. 62. it. p. 69 5. col. 2. n. 3 2. & p. &20. col. I. n. 15. It. p. &2 2. col. 2. n. 39. in illius ſummitate fuerunt duæ phialæ aureæ eæque perforatæ, p. 704, col. I. n. 12 §. in illi- „ us fundamento erat esvitas rotunda, in quam deſcendebant libamina affaſa, p. 704. col. 2. n. 126. altare thymiamatis ubi fuerit poſitum, p. 706. col. 2. n. 8. altaris cineres abſorpti fue runt in locis ſuis, idque miraculo Divino, p. 7 8 1. col. I. n. 10 8. altaris pomum quodnam i- ta dictum fuerit, p. 8&2 0. col. 2. n. 20. Amalecitæ fuerunt præſtigiatores, p. 53 I. col. 2. n. 12. Amorrh'ei theſauros aureos in parietibus ædium ſuarum abdiderant, p. 8 8 8. col. 2. Sign. * Amor ſpernit lineam, p. 1 80. col. I. n. 15. quo- modo id intelligendum ſit, ibid. Amraphel fuit Nimred, pag. 107. col. I. n. 1. & n. 2. Ana, Zibhonis filius, p. 29 I. eol. 2. n. 34. ſpuri- us fuit & induxit profana, p. 292. col. I. n. 36. & n. 37. Anakiw, gigantes, Hebr. ay,unde ſic dicti, p. II26, col. 2. n 73. Anathematis magna vis eſt, pag. 3 39. col. I. n. 14. it. p. 3 49. l. 1. n. 3 I. & n. 32, it. p. 3 5 3. col. 2. n. 27 Angeli, qud die ſint creati, p. 7. col. I. n. 53. ite. pag. 9. col. I. n. 69. nonnulli ex illis hôminis creationem impedire voluerunt, p. 65. col. 1. n. & 1, & n. &2. angeli tres, Abrahamo apparen- res, quinam fuerint, p. 139. col. 1, n. 9. ange- lus unus non perficit duo ſimul legationis mu- nia, p. 139. col. I. n. 10. it. pag. 15 1. col. I. n. 114, in angelis non dominatur prava concupi- ſcentis, p. 142. col. I. n. 3 5. angelorum appa- ritio contigit Abrahamo in Paſchatis feſto, pag. 144. cOl. I. n. 54. angeli noctu ſedent taciti ad portas cœleſtes & manè hymnum coram Deo canunt, p. 270. col. 1. n. 80. angelus flens ac ſupplex rogavit jacobum, p. 27I. col. I. n. 88⁸. angelis non eſt nomen fixum, ſed eorum nomi- na mutantur pro ratione miniſterii, p. 271. col. 1. n. 9 I. angeli in Eſlavum ejusque viros comi- tes imperum fecerunt, p. 273. col. I. n. 6. an- gelus mortis eſt ad pedes ægrotantis, p. 363. col. 2. Sign.* angelus, i Moſen interficere voluit, quomodo vocatus ſit, p. 42 4. col. 2. n. 52. angeli miniſtratorii tribus noctis partibus canunt, p. 49 8. col. I. n. 74. angelus mortis ab Aarone comprehenſus fuit, pag. 115 5. col..n. 17. it. p. 1178. col. 1. n. I. Angina, quo die cadat ſuper infantes lactentes, pag. 12. col. 2. n. 9 8. Aximæ iuſtorum apud Deum ſunt reconditæ, pag. 15 12. col, I. n. 18. Animalia oceidere eaque comedere Adamo ejus- que uxori permiſſum non fuit, p. 19. col. 2. n. 16 8. quænam animalia intraverint in arcam Noæ, pag 66. col. 2. n. 92, animalium diverſi generis Aus cur prohibitus, p. 9 34. col. 2. n. col. 2. n. 72. animalium eſus, vid. eſus animali- um. Annuli traditio quid indicet, pag. 3 29. col. I. n. 4⁸. Annus dupliciter numeratur apud Judæos, p. 712. col. I. n. 60. anni principium à quibus verſibus Biblicis apud Judæos incipiatur, p. 1093, Col. 1. n. 15. & ſequ. in principio anni judicatur, quid in ejus iine füturum ſit, p. 13 54. Col. 2. n. 29. Anus 97. animal magis videt, quàm homo, p. 12 00. — Arus (hea wo/! Autemural col, le Automnut, Jehuda 6f. n. Aplrajim a. 15. Ague priore 3 ague imputo, v1 i, Vocatur le num fuſio 1. 0, 41. Mralerpulye 141, col. gnum kale cl. 1. d. Aran ſiye 107. cl. Arborſcientia (Ol. 1. h. 1 ta, bellix ece taave expreſſe 10 n. 13. 4,bonen bid. Are Noachi 7 0 labolzt. I.h. 79, 66, 00). 1. tanp. 144 inpig 6 74 utrum col I. n. cum IHüaeli Mie qem 4A ckepulenlum Pracedit,cre Rſiſcol. Eeſlloo ſen ufiit h. nucdicun ſi Hedr, d ngo⸗ . 1 bir⸗ ZK . 39 col n. 1, b 3 53, col,2 7 ol. 1,n. ſz it⸗ blli en ülis höminis runt, P, 6f, 0),l, Abrahammd aoparen⸗ cl. 1, n. 9, ange⸗ ſimul kegnionismu⸗ ,ag 1) leol. ln⸗ Mtur Praya concupi⸗ 5. Angelorum appe⸗ Palchatis tello, pag. noctu ſedent taciti4 hymnum coram Deo lo. angelus fent dae 9. 17 1, 0l l, ng⸗ um, ſed eorumnom- winigeni,5.171,00 n eſbsgue ſiios tomi. 173. cl. l.0n an. egtotanlit P. 36. 1 Molen imefficere t, ,414,0. 1,0, nbus nocli hanibus 74. Npelosmolli; 15 i Neg 115, 6olidn . I. .J inuntes adenet, Im ſunt teconciie dg⸗ comedere damd ein fuit, P. 19, 40, z1). ionnaverint in nemm 91 zmimnalium diſell „quum hono, ue lus iein anicnel cet, Peg 319. tolennn. 4 udeos, 7 11. latuneſin 00 uul, D. 10 neipitun,) N Gid Anus ſive annoſa fœmina ſignum bonum eſt in do- mo, p. 1029. col. 1I. n. 9. Antemurale, Hebr. P, quis locus fuerit, p. 911. col, I. n. 62. it, 9. 1166. col. (I. n. 1 8. Antoninus, Princeps ſive Imperator Romanus & R. IJehuda, Sanctus, amici fuerunt, p. 2 10. col. 2. n. 65. & n. 66. Aphrajim, urbs, tota ſtraminea fuit, p. 441. col. 1. Aquæs priores fuerunt, quàm terra, p. 4col. I. n. 35. aqquæ inferiores noluerunt remanere in loco impuro, p. 7. col. 2, n. 5 8. it. p. 9. col. 2. n. 72. it. p. 797. col. 2. n. 47. aquarum nomine vocatur lex Divina, p. 517,. col. I. n. 173. ea- rum fuſio in feſto tabernaculorum, p. 997, col. 2. H. 47 . Arabes pulverem pedum ſuorum adoraverunt, pag. 141. col. 2, n. 29. Arabs licèt circumciſus a- gnum Paſchalem comedere prohibetur,p. 480. col. 1. n. 197. Aram ſive Syriæ regiones fuerunt duæ ſic dicæ, p. 207. col. 2. n. 40. Arbor ſcientiæ boni & mali quænam fuerit, p. 33. col. 2. n. 2 1. de illa comederunt etiam jumen- ta, beſtiæ & volucres, dict. p 3 3. col. 1, n. 18. excepta ave , ibid, cur arbor iſta non fuerit expreſſe nominata in 5. Scriptura, p. 3 3,col. 2. Arbores, vid. Ligna. Arca Noachi tria tabulata habuit, p. 64. col. 2. . 78: tabulata iſta quibus inſervierint, p. 65. col. I1. n. 79. quænam animalia illam intraverint, p. 66. col. 2. n. 92. arca fœderis conſumpſit Levi- tas, p. 244. C0ol. 2. n. 50. ubi illa fuerit recondi- ta, pag. 627. col. 1. n. 26. & p. 9 12. col. 2. n. 74. utrum una, an duæ fuerint arcæ, p. 1097. col. I. n. 58. quænam ad bellum profecta ſit cum Iſraelitis, ibid. it, p. 134 8. col. 1. n. 5. Aries, quem Abrahamus loco filii ſui obtulit, intrà crepuſculum veſpertinum, quod Sabbathum præcedit, creatus fuit, p. 182. col. 2. n. 3 6. it. p. 52 5. col. 1. n. 5 1. & p. 547. col. 2. n. 37. in tcturlſu ſuo versus Abrahamum à Satana impedi- tus fuit, p- 183, col. 2. Sign. ** iſtius arietis cor- nu dictum fuit jobel, p. 547. col. 2. n. 37. ari- es, Hebr. , quis ita vocetur, p. 259. col. 2. n. 40. & p. 1135. v. 11. Arbutio hominis relictum eſt, eſſe vel pium vel im- pium, p. 13 50. coſ. 1. n. 1. Archipincerna Pharaonis in quo peccaverit, p. 319. col, 2. Sign. * Arnon, quis fluvius, p. 118 1 col, z. n. 83 in illi- us fluminibus miracula magna ſunt fada, pag. 1185. col. 2. n. 83. Aſinus peculiaris inter erepuſculum veſpertinum creatus fuit, p. 42 3 col. I. n, 36. Asnath, Potipharis filia fuit eamque Joſephus uxo- rem duxit, p. 3 16. col. 2. n. 3. Dinæ filia fuit, p. 330. col. I. n. 60. Ali loco in deſerto fuerunt Caſtra Lavitarum, p. 575 col. I, n. 107. aſtrologi Pharaonis quid vjderint de Iſraelitis, pag. 402. col. I.: Sign. † & pag. 406. col. 1. Sign. * quid illi viderint de Mole, p. 1174. col. 2. n. 31. vident quidem aſtrologi, ſed haud ſciunt, quid videant, p. 12 16. col. 1I. n. 10 1. Abes ex aqua lutoſa creatæ ſunt, p. 26, col. 2.9. 62. & p. 29. col. 7. n. 80. avis m de arbore ſti. entiæ boni & mali non comedit, pag. 33. col. I. n. 18. avis cur dicatur w'y, p. 120. col. I. n. 45. Auguria prohibita ſunt, p. 939. col. 2. n. 1 33. E= liezeris & onathanis facta non ſunt inter angu⸗ ria recenſenda, ibid. . Auvregptipia prohibita eſt, p. 30. Col. 1. n. . 6& ,. 9* B Babel cur dictæ ſit yaw, p. 65. col. z.n. 95. it. p. 200. col. 1I. Sign.* in Babel nulli fuerunt lapi- des in venti, ibid. col. 2. Sign. * Bahal ZEephon ex omnibus gyptiorum Diis ſolus erat relictus, p. 49 0. col. 2. n. 5. qua alac, non erat dignus, qui regnaret, p. 119 3 col. 1. n. 8. & n. 9. it. p. 1194. col. I1. n. 14. Baſemath, filia Elon, ali Aian dicta aie p. 2⅜ col. z. n. 1. Bellum arbitrarium quid fuerit apud Judæos, 1420, col. 2. n. 36. it. pag. 142 3. col II e Benedictiones de monte Gerizim quomodo ſint fa- tæ, p. 1459. col. 2. n. 9. & n. 9. Pag.- „ 2. Uu⸗ Heneeckri eſt una ex illis rebus, quarum uctus quis eomedit in hoc ſeculo & ſors ipſ⸗ Hhh hhh hhha dmanet ☚ 15 E X. manet in ſeculo futuro, pag. 141. col. 1, n. 227. Benignitatir menſura citiùs venit, quàm menlſaura poernæz, p. 419. col. 2. n. 12. & Sign. * it. p. 43 3· col I. n. 2 5. benigauitas ſeu clementia quingen- nies ſuperat menſuram pœnæ, p. 55 F. col. I. n. 31. it. pag. 75 1. c0Ol. 2. n. 22. imd plus, quàm quingenties ſuperat, p. 81 5. 0l. 2. o. 55. Benjamin ſolus natus eſt in terra Canaan, p. 285. col. 2. n. 32, unde ipſe nomen iſtud adeptus ſit, dict. p. 2 85. col. 2. n. 3 2, it. p. 2 86. col. I. n. 35 5. & n. 36 cum eo natæ fuerunt biaæ gemel- læ, p. 285.r Col. 2. n. 3 1. de quibus Joſephus il- lum interrogaverit, p. 343. col. 2. n. 57. ei de- cem filii fuerunt, ibid. it. p. 12 3 5. col. I. n. 18. eorum nomina ſunt expoſita, p. 344. col. 1. n. 5⁸. & ſequ. de illius tribu quinque familiæ non amplius ſuperſtites fuerunt, p. 1234. col. 2. n. 17. it. p. 1 237. col. I. n. 46. . Beth, litera, cur ab ea initium fiat in lege Moſis, p 1. col. 1. n. I. Bethel, olim Lus dicta fuit, p. 236. col. 2. n. 59. cur ſacobus, patriarcha, eo in loco non adora- vetit, p. 237. col. I, n. 64. & n. 67. Rethuel, Rebeccæ pater, ab angelo mortis interfe- Gus fuit, p. 200. col. I. n. 9 5. . Bezaleel ſcivit combinare literas illas, quibus coe Ium & terta creata fuerunt, pag. 76 8. col. 2. n. 1 8. . . * Bilbami ætate Midianitæ & Moabitæ pacem inter ſe fecerunt, pag. 29 3. col. 1. Sign. “ & n. 49. ipic interfuit conſultationi Pharaonis, quomodo Iſraelitæ perdendi eſſent, p. 537. col. I. n. 30. ipſius filii fuerunt Jannes & Jambres, p. 729. col. I. n. 2 8. quomodo ei facta ſit revelatio Di- vina, p. 746. C01. 1. n. 59. & ſequ. Bilhamus à rege Sichone mercede conductus fuit, p. 1190. col. I. n. 121. cur ei donum prophetiæ à Deo datum fuerit, p. 1193. col. 2. n. 13. conſilium dedit regi Balac, ut mulieres ad ſcortandum proſtituerentur, p. I194. col. 1. n. 16. ſequ. it. p. 1223, cOl. 1. n. 66. & p. 1227. col. 1. n. 2. ipſe ab initio fuit ſomniorum interpfes, p. 1194. col. 1. Sign. ** prophetia quando ſuper illum requieverit, pag. 119 5. col. 2. in. 3 3. S n. 34. illius ſuperbia, p. 1196, col. I. n. 37. Deus il- lum in errorem induxit, p. 1197. col. 2. n. 39. Bilbamus omniſçientiam Dei in dubium voca- vit, p. 119 §. col. 1. n. 40. & n. 41. avarus fuit, p. 1199. col. 1. n. 54. ab Iſraêlitis gladio con- foſſus fuit, p. 1215. col. 2. n. 92. & p. 12 68. col. 1I. n. 30. illius mores, p. 12 17. col. I. n. 7. . 9. oculus ejus factus eſt cœcus, pag. 12 19. col. I. n. 2 5. ipſe in revelatione Dei cadebat, quia non erat circumciſus, p. 1219. col. 2. n. 29. vatieinatus eſt de Meſſia, p. 12 24. col. I. n. 71. & col. 2, n. 81. & p. 1225. col. 1. n. 82. reges Midianitarum volare fecit præſtigiis fuis:, pag, 12 67. col. 2. n. 26. & n. 27. ipfe ſimul cum illis volavit, ibid. ex aere in terramn cecidit, oſten- sà ci à Pinchaſo laminã aureàâ, cui nomen Dei inſculptum erat, ibid. ipſe ad Midianitas ivit, ut ab illis mercedem acciperet, pag. 12 6 8. col. I. n. 29. Ifraelitis malum conſilium dedit, dict. p. 1268. col. I. n. 30. Bitumen Sodomiticum cum cœteris aromatibus; ſacrum thymiama eonficientibus, fuit commix- tum, p. 720. col. I. n. 145. Buccinæ ſonus de monte Sinai auditus fuit ab una extremitate mundi ad aliam, p. 549. col. 2, n. 53. illius elangor quando pellat Sabbathum, p. 992. CcOl. 2. m. 27. C. Caſarea, urbs, p. 1301. col. 2. n. 49. Caleb fuit pater æ2 Chur, p. 62 3. cel. 2. n. 34. ad urbem Hebron ſolus venit, pag. 1121. coOl. 2, n. 2 5. it. p. II 30. col. 2., n, 3 8. quam ob cauſam, d. p. 112 1. col. 2. n. 2 5,. ſuper ſepulchra patri- archarum ſemet proſtravit, pag. 1121. col. 2. n. 26. accepit Hebron, p. 1240. col. 2. n. 80. Cain ex iergentis concubitu natus eſt, p. 3 2. col. 1. n. 7. cum Caino nata fuit gemella, p. 41. col. I. n. 7. fructus viliores Deo obtulit, p. 41. col. 2. n. 9. hunc, poſtquàm fratrem occiderat, omnia animaliainterficere voluerunt, p. 44. col. 2. n. 34. à Lamecho interemptus fuit, p, 47. col. I. n. 55. & 56. Camelus verecundus eſt circà concubitum, p. 267. col. 1. n. 50. Campania, Apulia & Calabria, regiones ſunt ferti- liſſimæ, p. 22 8. col. I. n. 50. Cananææ tertæ prærogativa, pag. 2 16. col. I. n. 3. Canavaos per manus filiorum Jacobi caſunos Eile, — elle, an 30, Cundelabr i .6) 2 6, amte 64 1o lins ſgn lent, p brumol Kinillo P. 670. Canir apud Ethnicus Cati, muli D, P. 11 Caſticlimnt 19. Caſa jude col, 1.n. (0l. 2. n. col 1.n. col. 1.n. col. 1. n. gedivole ſex cien p caſtralſtat 1. 9, 11. Caſtrati c0 Caude oyis Conahen er poßernde bagig gun 461 col. AKucoler col. 1n Chamu⸗ Noz cum Noscl tunicas aec 1 lhanneh vid Chenphin natus eſt bembin ſun⸗ ſe Gidi eabon, urdis lkeitiin 70, quis fin n. 4l. mWatusfuit, ntliis gladio ton⸗ n gn &,. 126 . 11217, Ol. 1.n 7, cecns, pag 119. atione Dei cadebat, P. 11 19. c0l. 1m 3,P. 1 4,c0l. ln. 1115. col, 1. h, 2. fecit relligis luit⸗ 1. 17,ileſinul tum tettann cecicitolten⸗ rez, ci nolnen Dei e ad Midinniti iji gehag 1163,c)1 cCetens Nommatiu, enubus, fuitcommmmi⸗ . B Gai aubitusfuitidum m, P. ſ49 col un⸗ elit abbattu . gerunt, 44. .1 pptus u, li⸗ conelbiun, P.26. obris, legione⸗ ,H. ſ00. ,n. a, la 16. ch Cundoelabrum aureum miraculò Divinòô factum fu- 26. ante ilud fuit lapis, tres habens gradus, pag. Nius figuram Judæi Calendariis ſuis adjicere ſo- Cauda ovis vid. Ovis. 188. Chanoch vid. Henoch. JM Chenephrim dictus fuit rex ;Ægypti, ſub quo Moſes ſuntett Chesbon, urbis, firmitas, p. 1199. Col. 2. n. 112. (aſunos inmm dh e INDEE. — lL efſe, antiqua fuit traditio, p. 281. col. 1. n. 29. & 30. it, p. 63 6. col. 2. n. 1 16. & p. 1094. col. I. n. 64 1. col. 1. n. 143. it. p. 1092. col. 1. n. 2. il- lent, p. 643. col. 1. n. 16 8, igneum cand ela- brum oſtendit Deus Moſi, p. 644. col. 2. Sign. X&cx in illo lucerna media per totum diem ardebat, p. 670. col. 2. n. 118. Canis apud Judæos majori in honore eſt, quàm Ethnicus, p. 605. col. 2. n. 118. Casbi, mulieris Midianitidis, epitheton fuit Sevil- na, p. 12 3 1. col. 2. Sign. * Caſtigationes purgant peccata, p. 147 1. col. 2. n. Caſtra Judæorum terna erant in deſerto, pag. 575. col. 1. n. 107. & p. 62 4. col. 2. n. 41. & p. 80 5. col. 2. n. 32. it. p. 880. col. 2. n. 74. & p. 384. col. 1. n. I. it. p. 105 3. col. I. n. 3. & p. 1165. col. I. n. . it. p. 1275⸗-col. I.n, I12.& p. 146. col. 1. n. 126. præſentiæ Divinæ caſtra qui in- gredi volebat, is opus habebat ſepararione per ſex dies, p. 62 4. col. 2. n. 42. quantum ſpa:ium caſtra Iſraelitarum occupaverint, p. 12 81. col, 2. n. 21. V Caftratio corpori eohætet, p. 969. col. 2. n. 81. Cenaban per vim abſtulit terram Iſraëliticam à poſteris Sehemi, p. 99. col. I. Sign. *& Chagiga quando agno paſchali adjuncta fuerit, p. 46 1. col. I. . 19. it. p. 9 80. col. 2. n. 74. it. p. 9 91. col. 1. n. 78. quid Chagiga fuerit, p. 83 3. col. I. n. 54. . Chamus Noachum caſtravit, p. 84. col. 1. n. 36 cum Noacho rem habuit, ibid. Adami & Eva tunicas accepit à Noacho, pag. 224. col. I. n. natus eſt, p. 400. col. I. n. 10. HO”” Cherubim ſunt angeli noxii, p. 39.c0l. 2. n. 71. un- ge ſic dicti, p. 63 0. col. 1, n. 47. Chidekel fluvius, unde ſic dictus , P. 27. cOl. 2, n. 70. quis fluvius ſit, i bid. Chisei eadem cum Horræis gens fuit, p. 290. col. 2‧ N. 2 I. „ Chobab fuit ipſe Jethro, p. 539. col. 2. n. 57. & p-⸗ 540. col. 1. D. 58, it. p. 109 5. col. I. n. 34. fu- it in conſilio Pharaonis contrà lſraelitas, pag- 1226. col. I. n. 90. . Mðð Christianorum feſia quomodo à Judæis vocentur, 318. COl. I. n. 12. Chur, fuit filius Mirjam, fol. 62 3. col. 2. n. 34,&£ p. 76 5. col. 1. n. 37. patrem habuit Calebum, ibid. ab lira&litis fuit interfectus, p. 73 1. col. 1. n. 4. & p. 73 2. col. 1-n. 49. & col. 2. n. 55· Cibus immundus non contaminat alios cibos, niſi in eo ſit quantitas ovi, p. 864. col. 1. n. 9 3. Cinæus tentorium ſuum fixerat juxtà Amalecitas, p. 1225. col. 1. n. 86. vid. Kenæi. Cinereth terra pinguiſſima, p. 393. col. 2. n. 148. mare Cinereth, pag. 12 88. c01. I, n. 46. it. pag. 1324. col. I. n. 27. iſtius maris ſchema ubi re- periatur, p. 1288. C0l. 1. n. 46. in terra Naph- tali ſitum eſt p. 1525. col. 2. n. 151. Cmnis vaccæ rufæ ubinam fuerit aſſervatus, p. 1166. col. 1. n. 15. illius vaſceulum in oſtio atiii fuir aſ- ſervatum, d. p. 1166. col. 2. n. 19. &n. 2 1. Circumtiſiolſraelitarum peracta fuit eadem illa no- cte, quà omne primogenitum in Ægypto fuit occiſum, p. 462. col. 2. n. 32. Clementia, vid. Benigaitas. Clibulus, per quem ſacerdotes ad altare aſcende- bant, quomodo factus ſit, pag. 56 3. col. I. n. 126, is ſale conſperſus fuit, ne pedes ſacerdotum laberentur, dict. p. 56 3. col. I. n. 127. quanta ejus longitudo ac latitudo fuetit, p. 79 1. col. 1, n. 107. vid. altare. . Cæcus pro mortuo habetur, p. 23 5: col. 1. Sign. * it. p. 26 1. col. 1. Sign. † Cæœli unde ſint fadti, p. 7. col. 1. n. 55. Cætus quot hominibus conſtare debeat, p. 1131. col. I. n. 4 1. Colligatio, Hebr. νy, quomodo fiat, p. 181. cOl. 2. n. 26. ir. p. 2 54. col. I, n. 72. Compenſationes oblationum, Hebr. prw, quan- do fieri poſſint, p. 12 53. col. 2. n. 33 . Comitari aliquem interdum neceſſitatis eſt, p. 146 col. I. n. 69. . . Concupiſcentia prava quando infantem intret, p. 77. col. I. n. 57. & n. 5 8 . Chiltim quinam ſint, p. 1226. 01. 2. n,989 Cencubitus maſculus ſeverè prohibitus eſt, p. 947. . Hhhhhhhb 3 co⸗ I N D EX. col. tI. n. 2 5. oſculum concubitus quid ſit, pag. 948. col. 2. n. 36. & p. 9 49. col. I. n. 37 Conjugale debitum non eſt æquale quoad omnes viros, p. 2 66. col. 1. n. 4 5. Conjugium vid. Mattimonium. Conſecratio vid. Initiatio. Conſuetudinem receptam nemo mutare debet, pag. 143. col. I. n. 45. Controberſiæ Judæorum coràm gentium judicibus non ſunt tractandæ, p. 565. col. 1. n. 6. & ſeqꝗ. quam ob cauſam, ibid. Contumelia proximo illata graviter punitur, pag- TuIZ. col. I. n. 8. Consibium ſapientum præſtantiſſimum eſt, pag 53 8. col. 2. n. 42. & n. 4 3. quale iſtud futurum ſit in altero ſeculo ſeu vita æterna, dict. p. 43. Gopulatißa particula interdum pro disjunctiva lu- mitar, p. 576. col. 2. n. 115. Corachusilliusque cœtus, pag. 373:col. 2. n. 37. dum ipſe rebellavit contrà Moſen, in ejus ge nealogia nomen Jacobi non memoratur, pag. 373. c01. z.n. 3 8. cur rebellionem moverit con trà Moſen, p. 1145. col. 1I. n. 15. & ſequ. quo prætextu ipſe in rei ellione uſus ſit, p. 1146.401. I. n. 29, ex illius poſteris fuit Samuel, prophe- ta, p. 1149. col. I. n. 6 1. ipſius filii tempore re- bellionis ad meliorem mentem redierunt, pag. 1234. col. 2. n. 14. locus ſublimis in gehenna eis fuit aſſignatus, ibid. Corachi cœtus non acce pit partem in terra Iſtaelitica, pag. 1243. col. 1. 5ign. * Correctio ſcribarum, p. 149. col. I. n. 97. quot ſint illæ correctiones in S. Scriptura, ibid. quæ illæ ſint, pag I104. col. I. n. 54. it. p. 1117. col 2. u. 50. Coronæ tres ſunt, nempè: legis, regni & ſacerdotii, pag. 62 S. Col. 2. n. 3 6. it. p. 12 43. col. 2. n. 18. coronæ legis ſignum quodnam eſt, p. 62 8. co1 . 2. n. 36. coronæ regiæ ſignum quodnam, pag. 632. col. 2. n. 72. corona quarta ſcil. bonæ fa- mæ illas omnes ſuperat, pag. 62 8. col. 2. n. 3 6. & p. 1243. col. 2. n. 18. . Curvus qui ex arca Noæ emiſſus fuit, is ipſe Eliæ, Thesbitæ, cibum attulit, pag. 74. col. 2. Sign. XXX Coturnix, Hebr. , à nonnullis exiſlimatur fuiſſe & col. 2. n. 127. Craſtinus dies interdum tempus futurum ſigniſficat, P. 1340. cOl. 1, n. 45. Creatio mundi per duas literas facta eſt, p. 22. col. 2. D. 15. quænam res à Deo creatæ ſint crepu- ſculo veſpertino, p. 1I82. col. 2. n. 36. & p. 52 5. col. I. n. §I. Gulius Divinus eſt oratio, pag. 13 5 5. col. 2. n. 3 . Cuſtodiæ ſacerdotum quot fuerint, p. 330. col. 2. n. 24. illæ ſingulis Sabbathis mutabantur, pag. 1033, col. 2. Sign. † Dæmones quando ſint creati, p.2 I. col. I. n. 9. Noa⸗ chi aream intrarunt, p. 66. col. I. n. 88. de'mon ſeu diòbolus nullam habet poteſtatem in creatu- ram, quæ minor eſt grano hordeaceo, p. 444. col. 2. n, 2 1. ei datur facultas nocendi noctu, p. 47 3. COl. 2. n. 12 8. & ſeq dæmones cur b&& dicantur, p. 12 13. col. 2. n. 75. 4 54. Danitica tribus ultima fuit in profectionibus Iſraẽlitarum, p. 109 4. col. 2. n. 2 8. Dan, urbs, Lælſchem dicta fuit, p. 1525. col. n. 142. Dathan & Abiram inter ſeſe tixati ſunt in gÆgypto, p. 411. col. I. n. 47. eontenderunt cum Moſe & Aarone, p. 43 0. col. I. n. 3 I. & n. 33. detu- lerunt factum Moſis de interempto viro «Ægyp- tio ad regem Pharaonem, p. 53 5. col. 2. n. 23. Dabid, Rex, à Mirjam genus ducit, p. 40 5. col. 2.0. 69. Decimæ ſecundæ nonniſi in urbe Hieroſolyma co- medi debent, p. 472. col. 2. Sign. * decimæ an- no ſeptimo non præſtantur, pag. 6 12. col. 2.n. 57. inter ſancta levia referuntur, p. 13 6 3. col. 2. p. 21. decimæ pauperis vocantur complemen- tum decimarum, p,. 1454. col. 2. n 32. decima col. 2. n. 42. Decalogus non plenè de monte Sinai à Deo dictus fuit, p. 550. col. I. n. 57. unò verbòô à Deo di= ctus fuit, p. 55 2. col. I. n. 3. it. p. 133 5. col. 1I n. 9. quid ille contineat, pag. 62 3. col. I. n. 27. quomodo ipſe ſcriptus fuerit, p. 734, c01. 2. locuſtæ quoduam genus mundum, p. 52 3. cOl. 1, . 3 1* „ . n. 71. it. p. 1079. col. 1. n. 61. A Cyabro non tran ſiit Jordanem, p. 619. col. 1. n. 124. Dan, utbs, cur Chobah dicta ſit, p. 113. col. 2. n. ſecunda quæ ſit & quando præſtetur, p. 1455. Deſer. — Deſenum 110, De popt pleatur undeel ſe ſidet 119, 119cd! 1557. col 15, i⸗ damüli. quamob A ſbil 41 . col. iat, P. 4 ſigniftenn on. “ n Ph.& 10. it Pel meriplur⸗ gio puni Sctiptura . chzeol 774. col,1 torinmari lecdin mon. 63,tol. ſunt numin hominun, Nlobeiteh. beendus gni Nonprivatn collang eo,tl els in mor ehetsfuit achp 46 jehhlus tr 769,8².; epanationez untur, idi 10 mondu Deis ofetil nmome gin bit porna 1 kenor lu! . Vaboinſe n 619. Collenel, futurum Cgiher, chrelt, „. 11. (gl. dcteate lin cleyl⸗ 1,36 er. ecolreczl⸗ , P.530. c0l,1 3Dmutabantut, dag. a lh,el l eg Nore õ otellaten inclentu⸗ hordeaceO, 444, ultas nocendi nolid, demones el N⸗ .—õ ſt, Pll, col ten.⸗ fuitin gioleckionids .1,n.19. Dem ubt 15.lrn 4. iai luntin Agyio, mengerunt cum Moe n 31, K , 33, getl⸗ uaren to ſlio 49,,. cl un 13. uci⸗ 40 ,60) 10h, be Hieool,ma 40⸗ den Enen a at bladl 0. tut, 6 col.2 c0) 200 31. 4 Ntelennt, Deo idus Deo ide ee⸗ e dzabe⸗ i⸗ 6 IND E xx.„„ Deſertum cur formidabile dictum ſit à Moſe, pag. 1310. col. 2. Sign. † & n. 132. SDZ Deus populum non punit, niſi menſura ejus im pleatur p. 123. col. 2. Sign. † illius dictum pe- tinge eſt, ac factum, pag. 124., col. 2. n. 81. ip. ſe videt omnia nec quidquam videt illum, pag. 12 8. col. 2. Sign. ** cur ille dicatur *, pag. 1729. COl. 2. n. 1. it. p. 230.: cap. 2 9. V, 3. & p. 2, 83. col. 2. n. 1 9. S n. 19. & pag. 340. col. 2. n. 25. ipſe nomen ſuum non appropriat juſtis, dum illi adhuc vivunt, pag. 23q 5. col. 1. n. 42. quam ob cauſam, ibid. n, 44. it. p. 261, col. 1. n. 56. ipſius nomen eflentiale abſconditum eſt, p. A1 5. col. 2. n. 14. Deus monet, priusquam pu- niat, p. 42 4. col. I. n. 42. attributum Dei h ſignificaàn judicem ac dominum, p. 437. col. 2. Sign. *& p. 49 6. col. I. n. 6 3. it, p. 505, col. 2, n. 5 9. & p. 552. col. I. n. 1. & p. 750. Col. I. n. 1o. it. p. I142. col. I. n. 71. vox 'ν*†‧e eſt nu- meri pluralis, p. 72 7. col. I. n. I1. Deus more re- gio punivit Ægypaos, p. 445. col. I. n. 27. S. Scriptura loqui ſolet de Deo αεντοτανιαε. 549, col. I. n. 50. & p. 557. col. I. n. 5 6. it. p. 724. col. I. n. 2 5. ipſe tanquam ſtrenuus bella- tor in mari Suph apparuit, p. 552. col. z. n. 8. ſed in monte Sinai tanquam ſenex apparuit, pag. 55 3. col. I. n. 9. & ſequ. Deus unus eſt nec duo ſunt numina, ibid. col, I. n. 12, pareit honori hominum, p. 591. col. I. n. 2. & p. 12 04. col. I. n. 10 6. it. P. 1420. col. I. n. 31. cultus Deo exhi- bendus quis propriè ſit, p. 59 9. col. 2., n. 66. non privat mercede ullam creaturam, pag. 606. col. I. n. 119. ubinam ipſe cum Moſe locutus ſit, p. 70 5. col. 1. n. 134:. it. p. 720. col. 2. n. 149. Deus in monte Sinai apparuit Moſi opertus ami culòô albô, pag. 746. col. 2. n. 6 8. Deus ibidem velatus fuit ſicuti miniſter ſeu nuncius Eceleſiæ, dict p. 746, col. 2. n. 6 8 & p. 748. col. 2. n. 87. ipſius tredecim proprietates, p. 746. col. 2. n, 6 9. & p. 750. col. I. n. 9. & n. I1. Deo decem emariationes ſeu perfectiones à Cabbaliſtis attri- buuntur, ibid. Deus eſt locus mundi; non ve- 15 mundus eſt locus Dei, p. 747. col. 2. n. 76. Deus oſtendit Moſi ligaturam phylacteriorum in monte Sinai, p. 748. col. 2. n. 97. Deus non inſfligit pornam., priusquam juſti ſeſe receperint inn tentorium ſuum, p. 1111. col. 2. n. 132. un0 verbo ipſo irei vocavit homines, p. 5, col, I.n. 13. Deus numerst PIegrilca Eaelitaruin, pag. 1:18. col. 2. D. 24. ipie ſeptem firmamenta I- ſraelitis aperbit, p. 13 3J2. co l. 2. n. 47. in illius manu ſunt ommnia, præter ipſius timorem, pag. 1350. Col. 1. n. 31. Dei nomen eradere Judæis teligio eſt, p. 136 3. col. 1 n 14. ipſe commora- tur cum Iſraelitis in calamitatibus exilii eorum, 1476. col. 1. n. 1. 2. & 4. de monte Sinai ipſe ſe- met manifeſtavit Iſraelitis à quatuor ventis, pag. 1489. col. I. n. 6 8. HW Dies unus cur ita ſcriptum ſit in lege Moſis & non dies primus, p. 6. v. 5. dies, Hebr. inter- dum ſignificat annum, p. 200. col. I. n. 9 6. dies col 1 n. 8 8. it. p. 9 76. col. I. D. 3 , Dilubium, Hebr. an, unde nomen iſtud habeat, p. 65. col. I. n. 83. quo menſe illud contigerit, dis versè ſentiunt Rabbini, p. 6 8. col. I. n. 13. G& n- I4. à diluvio ſuperſtes fuit Og, rex Baſan, p. 70. col. 2. n. 36. diluvii aquæ, quo die deficere cœ- perint, p. 72, col. I. n. & ſequ. Dilubium particulare Enoſchi ætate contigit, p. 5 8. col. 2, n. 2 3. it. p. 1486. col. 2. n. 38,. Dina, Jacobi filia, arcæ incluſa fuit, p. 26 8. col. 2. n. 67. cur illa in manum Sichemi ceciderit, dict. p. 26 8. col. 2. n. 6 9. illius filia fuit Asnath, pag- 330 col 1. n. 60, à Sichemo uxor fuit ducta pri- mô, deinde Simeon illius frater eaPndem in ma- trimonium duxit, pag. 3 55. col. I. n. 13, 6& n. Diſcerpta quænam fint, p. 22 3. col 1. n. 9. quot il- lorum ſpecies ſint, ibid. dict. n, 9. & n. 10. Diſcipuli in S. Scriptura vocantur filii, p. 133 9.col. Dibitiæ hominis conſtituunt illum ſuper pedes ſuos, 1 p. I3 52, col. I. Sign, Auxx 2. n. 23. Domus, quæ Hieroſolymis vendebatur, ſemper re- dimi potuit, p. 1000, col. r. n. 9 5. Dormitio cum pattibus indicat exſpirationem, non ſepulturam, p. 36 3. col, I. n. 43. E. P: 13, col. I. n. 10 3. Ede- civilis quando incipiat apud Judæos, pag. 46 8. Doctor in S. Scriptura vocatur pater, p. 13 38. col. Eclipßis Solis & Lunæ malum ſignum eſt mundo, INDEX. EJenmis horti odor intravit cum Jacobo in concla- ve Iſaaci, p. 2 25. col. 1. n. 27. . Edomiticum regnum à Judæis vocatur Imperium Romanum, p. 2 11. COl. I. Sign. * Tyri nomine ab iisdem appellari ſoleti ibid. Edomæi ac Moa- bitæ ab Iſraelitis bello peti non debuerunt, pag. 513. col. 2. n. 14 4. Cr ili ſibi metuerint ab If- raelitis, ibid. ite p. 514. col. 1. Si n. * Elias annunciabit redemptionem filiorum Jacobi, p. 1026. 40l. 2. n. 150. quando nomen ejus per- fectum ſeu plenum futurum ſit, ibid. Elieger ab Abrahamo initiatus fuit, p. 112. col. I. n. 45. iple ſolus ex vernis Abrahami in bellum pro- tectus eſt cum Abrahamo, p. 1I 2. col. 2. n. 49. cur ille Damaſcenus ſit dictus, pag. 11 8ʒ. col. 1. n. 17. & n. 19. optavit & rogavit Deum, non fecit augurium, p. 19 3. col. 2 n. 32. & p. 939. col. 2. rivetur, ibid. Eſabus quando àd malam indolem deflexerit, pag. 12 3. col. I. n, 61. & p. 214. col. 2. n. 9 8. illius & Jacobi diverſs fuere ſtudia, p. 209. col. 2. n. 58. d 59. it. p. 2 11. col. I. n. 6 8.S& p. 213. col. 1. n. &2. Eſavus unde ſic dictus, pag. 211. col. 2, n. 74. Eſavi regnum quando finietur, p. 212, col. r. n. 76. ipſe quinque peccata uno die commiſit, p. 214. col. I. n. 93. cultum Dei contempſit, pag. 2 16. col. I. n. I10., ipſe comparatur apro, p 221 col. z. n. 43. veſtes à Nimrodo expetiverat, p. 224. col. I. n. 18. ſermone imperioſo uſus eſt. dict. p. 224. cOol. 2. n. 24. infrà illum aperta fu- it gehenna, p. 226. col. 2. n. 34. Eſavus & Ja- cobus ambo mortui fſunt uno die, p. 2 30. col. 1. n. 6 4. cur ille ad Iſmaelem iverit, ut cum eo af- finitatem contraheret, pag. 231I. col. I. n. 16. && n. 13 3. filiam ſuam Iſaaco uxorem dare voluit, p. 197.c01. 2, n. 7 . ipſe Cananæus fuit, p. 19 8. col 1. Sign. * ei ſubſiliit terra, q. pag. 19 8. Col. I. n. 75. Eliphas, Eſavi ſilius, Jacobum interficere voluit, p. 240. col. I. n. 10. cum uxore pattis ſui, Eſavi, concubuit, p. 2 89. col. 2. n. 13. Ellipticæ locutionis exempla in S. Scriptura, pag. 3. col. 2. n. 27. & p. 44. col. 1. n. 2 8. it. pag, 318. col. 2. n. 17. & p. 3 64. col. t. n. I. & n. 3. it. p. 1203. cOl. 1. n. 94. & p. 1223: col, t. n. 67. Embryo in viſceribus animalis repertus comedi po- teſt, pag. 855. col. 2. n. 17. embryo exeiſus non potuit in ſactificium offerti, p. 970. col. 2. u. 88. Enoſchi ætate oceanus tertiam mundi partem inun- davit, p. 58. col. 2. R. 2 3. it. p. II2 6. col. 1. n. 70. it. p· 1486. col. 2. n. 3 8, illius tempore an- geli nonnulli de cœlo ceciderunt, ibid. n. 69. on fuit conſummatæ virtutis, Pp. I9 8. col are 84. illius nomen curſcriptum ſit defecti- 8§, ibid. it. col. 2. n. 2n 5 abramn in doctrina legis ſtuduit, p. 364. col. 1. . 2. à lacobo ad Joſephum miſſus fuit, dict. p. 364. col. I. n. 2. Ephraimitæ à Philiſthæis oc- ciſi tuerunt, p. 5 13. colri. Sign.** quam ob cau- ſam, ibid. it. n. 142. . 4 3; vohrat fuit Mirjam, p. 62 3. col. 2. n. 3 5. Pse. fa Rura in ſpecie expo ſita & deſcripta, pag. 775. col. I. n. 18. & ſeq. Epicuræi nonnulli fuerunt inter Iſraelitas, p. 13 04. col.I. n. 7 2. VOx iſta Epicurus unde à Judæis de- ſequ. & p. 117 5. eol. I. n. 36. ipſe contendit cum Jacobo de ſpelunca duplici, pag. 3 84. col. I. u. 155. ipſe legem à Deo ſibi oblatam non recepit, p. 148 8. col. I. n. 50. & n. 51. & p. 1511. Col. 1. n. 11. Eſas animalium primis hominibus non fuit per- miſſus, p. 19. col. 2. n. 16 8. & p. 79. col. u. n. 4. hominibus poſt diluvium permiſſus fuit, pag. 79. col. 2. n. 6, Eſehcol, locus, unde ſic dictus, pag. 13 tu. col. 2. n. 145. Ethan, fons, altior fuit 2 3. cubitis, quàm templum Hieroſolymitanum, p. 1518, col. 2. n. 80. Ethnicis non eſt jus paternitatis, pag. 16 5. col. I. n. 15. & n. 16. hoc quomodo ſit intelligendum, ibid ethnicus comparatur cani, p. 60 5. col. 2. n. II5:deterior eſt cane, dict. p. 605. col. 2. n. I18. ethnicus, ſi præcepta Dei ſervaverit, vi- tam æternam conſequi poteſt juxtà quorundam Rabbinorum ſentenriam, pag. 9 18. Col. 1. n. 20. Ea ſer pentis concubitum admiſit, p. 3 2. col. I. n. 7. Epangelium quomodo à Judæis per contemptum appelletur, p. 136 2. col, 2. n. 10. Euphrates, Hebræis Phrat, unde ſie dictus, p. 27. col. 2. n: 7I. & p. 2 8. col. I. Sign. * cur ille flu- men magnum dicatur, p. 12 5. 0l. I. n. 8 3.& pag. 1302. cOl. I. n. 5r. Excelſa quando & quamdiu permiſſa fuerint Iſrae- 41. &G 44 Eeei⸗ — Excidium .1 um, He 165. cigium eigdin comedt litis, p. 13 64. C0 l1. 2. n. 3 0,. & p. 136 5,. cCol. 2.n.4,0. dium p. Erommm Exconmun tosell d collen. lonem 1. 44. Expiationit 1346, e. Rxpbraun, nkam pe n. 2l it, creritus 1,n.5)i⸗ col a. n. P. 1z1I. Exſiratin l 106, l. ſtinatini walignus. ha Chriſti lemptum chjiſtomat 1,h 71. Rmenn Hiii dei guin 213, Klius, 1 9. col. 1 Tentubrum te, Riniscorondt amentu c0l. 1. n. 4 Danſicelil Ohinionem, ageltinnon cdl. I1 . 1 1 Wafuerit 1 ————⸗ lemn dellexeitt, pig. cOl1. n,99. ilils 1) p. 109, C01. 2, l. ,68,K. u. c0l., peg. 111, Cl 1n, nietur,p, 11n,edl, uno die comwillt Deiconempit pag⸗ mpatatur 9ro,9,1117 modoerpetizerat, . e imeriolo ulus elt loſtd illumn apena fu⸗ lne 34. layus 8 l⸗ und die, ).130 00,, 1 nifelit, ut tum eo⸗⸗ 131 col nb,6 1o ipſecontencit cumn lo dag z9, 4olelen dioblatacn hon leceplt, n 1. K Pljin⸗ 00l,1. omigibus non fin pet⸗ 69. KP.79,0l 0, , npemmilis fiti,) us, e,1jnel 1,d cadiic,guum tenplin 1l), col 2. P0. tatis, Pag. 165. in ſtineigenlun 1.0),6017. rcani, aur tar Sof.ol. 1 ne, bilt porel untiquorun mn, ſab g1i c lel uunii, ntcnn⸗ . udeis pel coltemp ol n n leſecicu, a.17. Sgtll ſede uſce. nizaͤls (fuerin lie iuſen g,cint Ki⸗ 49. 16 5, 00,,1 8 etaeiſerhaſen, d. Firmamentum quot annorum ſpatio nutet, p. 90. INDEX. BExcidium qualis ſit poœrna, pag. 134. col. 1. n. 32. SSS p. 180. Col. 1. n. 5. excidium ſive extermini- um, Hebr. M, mortem præmaturam denotat, p. 6 8 8. co], I. n. 162. in quibus locis Deus ex- cidium comm inatus ſit, p. 802. col. 1. n. 3. ti ia exci dia dicuntur de illis, qui, dum immundi ſunt, comedunt ſacrificia, p. 83 5. col. 2. n. 7 8. exci- dium vocatur mors, p. 902. col, I. n. 53. xcommunicatio vid. Anathema. Excommunicatus magiſtro, etiam excommunica- tus eſt diſeipulo, p. 741. col. I. n. 11. & p. 780, col. I. n. 2 5. & ſequ. exeommunicatio contrà Aa- ronem & Mirjam decreta fuit, pag. 1117. col. 1. n. 44. Expiationis dies placationem attulit Iſcaẽlitis, pag. 1346. col. 2z. n. 12. Exploratores Iſraelitarum quomodo terram Chana- nam peragraverint, p. I12 1. col. I. n. 20. 6⁸ n. 2 1. it. p. 13 12. col. I. n. 146, eorum lingua crevit usque ad illorum umbilicum, p. 113 3. ol. I. n. 6 3 ipſi æterna morte perierunt, dict. p. 1133. col. 2. n. 66. inter illos nemo fuit ex tribu Levi, p. 13 I I. col. 2. n. 14 4. xſpiratio, Hebr. ), non niſi de juſtis dicitur, p. 206. col. I. n. 25. it. p. 39 3. col. 2. n. 250, . F. Faſcinationis vis, p. 127. col. z. n. 11. vid. Oculus malignus. . Feſta Chriſtianorum quomodo à Judæis per con- temptum vocentur, p. 31 8. col. I. n. 12. Fidejuſſio mutua ab Iſraëlitis facta eſt, p. 1476. col- I1. D. 72. . Figmentum malum, vid. concupiſcentia prava. Filii Dei quinam ita ſint dicti, p. 56. Col. I. n. I. 2. 3. filius, Hebr. 19, quem numerum efficiat, p. 199. col. I., n. 1. Filum rubrum in altari Hieroſolymitano, vid. Alta- re. Finis coronat opus, p. 1345. col, I. n. 1. & n. 4. col. I. n. 4. & n. 5. ſeptem firmamenta ſive ex- panſa cœli ſunt, juxtà quorundam Judæorum opinionem, p. 1332. col. 2. n. 47. Flagellatio non fiebat ſine acclamatione, p. 937. col. I. n. 11 5. quomodo illa apud Judæos per- Fletusaà Deo determinatus fuit Iſraelitis quoad po- ſero⸗ p. 1127. col. 2. n. 9. quam ob cauſam, IbId. . . FPædus pangentium quis mos fuetit, p. 120. col. 1. n. 39. it. p. 147 I. col. I:. n. 2; -ꝛ. Fæmina primo concubitu non fit gravida, p. 126. col. 2. Sign. * it. p. 162. v. 36. 6& coſ. 2, n. 1. fœmina quando maſculum & quando fœmel- lam pariat, p. 3 55. col. I. Sign. * Formationes duæ ſunt in homine, p. 24. col. I. 'n. 35. & n. 36. Fulurum interdum ponitur pro præterito, p. 504. col. I. n. 44. & col. 2. n. 48 G. Gad natus eſt circumeciſus, pag. 247 col. 2. n. 223 Gad etiam idoli nomen fuit, ibid, n. 2 1. Ganges, fluvius, juxtà quorundam ſententiam eſt Piſchon, p. 26. col. 2. n. 64. Cehenna quo die creata ſit, p. 9. eol. I. n. 69. in il- la aliquis poſt mortem duodecim menſibus ju- dicatur, p. 309. col. 2. n. 91. gehennæ os quan- do creatum ſit, p. 1153. col. I. n. 110. Generatio perfectè juſta quænam fuerit, p. 92. col. 2. n. 2 5. hominum generationes ætate Abraha- mi breviores fuerunt, p. 13 5. col. 2. n. 50. Geneſar, mare, vid. Cinereth, Gentilis vid. Ethnieus. Gentes quot ſim in mundo, p. 1237, col. 2, n. 53. it. p. 1256. col. 2. n. 9. gentibus hujus mundi Deus cogitatum imputat tanquàm factum, pag. 1453: col. 2. n. 16. vid. Populi. Gerar, regio, an fuerit de terra Iſraelis, p. 2 19. col. 2. n. 23. Gibeonita licèt circumciſꝰ agnum Paſchalem com- edere prohibitus fuit, p 480. col. 2. n. 197. Gichon, fluvius, unde dictus, p. 27. eol. I. n. 6 9. & n. 69. quis ſit fluvius, dict. p. 27. col. 2. n. 6 9. Gigantes eur dicti ſint p. 59. col. I. n. 19. 8£ n. 20. unde ſint orti, p. 1126. col. 1. n. 69, cur illi dicti fuerint ', p, 1318. col. 1. n. 31. Ginoſar, vallis, p, 3 83, col. 2. n. 14 8%. vocatur et- iam Gennelareth, ibid. Gopher quale lignum, p. 64. col. I. n. 70. acta fuerit, p. 446. c0l. 1. n. 5. 6. & ſequ. Geoſehen terra paſcua fuit, p. 3 57, v. 3 4. illius pars fuit Rahamſes, p. 3 59. col. 2, n. 21, Goſchen Lii iii iii fut ILN D- E X. i pars £gypti, pag. 362. col. 1. Sisn. Hrvor t anit iempus ſaum per mortem à Deo ſub= XX . ductus fuit, p. 5§ 3. col. I. n. 5. & col. 2. n. 8. Gracia magna quænam ſic dicta, p. 22 8. col. I. n.] Hiobus qua in urbe habitaverit, pag. 10 9. col. 2. n. 5o. dientur hodiè Campania, Apulia & Cala bria, ibid. H. Hadad, Ildumæorum Rex fuit, p. 29 3. col. 1, n. 48. & col. 2. n. 5SI. Mereditas terræ Chananææ filiorum Iſraelis diver- ſa fuit à eœteris omnibus hæreditatibus, pag. 1240. col. I. n. 7 2, & ſequ. Hagar cur itai dicta faerit, p. 12 5. col. 2. Zign. † Pharaonis filia ſuit, dict. col. 2. n. 1. ei factum eſt miraculum, pag. 12 6. col. 2⸗ Sign. * primo concubitu facta eſi gravida, ibid. abortum fecit, p. 127. Col. 2. n. 11. & n. 13. ad idola patris ſui reverſa eſt, p. 172. col. I. n. 34. ab lſaaco adducta fuit ad Abrahamum, ut ille eam ſibi matrimonio jungeret, p. 20 I. col. I. n. 10 1. i- pſa eſt Kethura, p. 20 2. col, 2. n. 1. & Sign. † cur illaſic dicta ſit, ibid. Haranus propter patrem fuum morte affectus fuit, p. 9 3, col. 2. n. 2 8. in fornacem ignis conjectus fuit, p. 94. col. I. n. 31. ipſe Abrahami fuit fra- ter conſanguineus, non uterinus, p. 16 5. col, 2. n. 21. Har Moab quomodo nominata fuerit linguà Sy- riacà, p. 119 0. Col. 2. n. 12 5. Haſaeël eſt nomen angeli, p. t226. col. I. n. 69. de cœlo cecidit, ibid. Hasmonaæi bellum geſſerunt contrà Græcos, P. 1517. col. 2. n. 71. Hebelus ex Adamo natus, p. 41. verſ. 1. & 2 cum eo nati ſunt duo gemelli, dict. p. 4 1. col. I. n., 7. illius ſacrificium ignis cœlò delapius abſum- pſit, dict. p. 41. col, 2. n. 11. Hebrai unde ſic dicti, p. 111. col. 2. n. 34. it. p. 318. co l. 2. n. 19. ſervus Hebræustaàm die, quàm no- cte ſervit, p. 13 90. col. 2, n. 57e lingua Hebræa antiquiſſim a, p. 89. col. 2. n. 1. Hebron urbs, p. I121, C0 1. 2. n. 2 5. patriarcharum- ſepulchra ibi fuerunt, ibid. quando illa ſit con dita, p. II2 2. Col. 1. D. 29. illius urbis præſtan- tia, ibid. n. 30. Calebo eceſſit in hæreditatem, p. 1240 col. 2. n. 0. it. p. 13 4. col. 1. n. 166- 10. ipſe dictus fuit ſobab, p. 29 2. col. 2. n. 45. illius pater quis fuerit, ibid. ipſe conſultationi Pharaonis de delendis Iſraelitis interfuit, pag. 537. col. I. n. 30. populos Canaan juſliitiã ſuà protexit, p. 112 1. col. I. n. 18. & p. 1127. col. 1. n. 5. vid. & Jobab. Hieroſolyma a Jacobo dicta eſt Bethel, p. 236. col. 2. n. 59, cur jacobus ibi non adoraverit, pag. 237. col. I. n. 64. & n. 67. urbs Hieroſolyma non data fuit ad habitationem, pag. 13 77. col. 1. n. 39. quomodo hoc intelligendum, ibid. vid. öe Jeruſalem. Holocauſtum juge vid. Juge ſacrificium. Homines ptimi vid. Protoplaſti. Hominis cauſa creata ſunt omnia, pag. 17. eol. I. n. 139. it. p. 61. col, I. n. 42. hominum antedilu- vianorum quænam fuerint peccata, p. 56. col. 1. Sign. * & col. 2. n. 7. homines antediluviani quomodo interierint, p. 64. col. I.n. 72. eorum peecata graviora fuerunt.quàm eorum, qui tem- pore diviſionis terræ vixerunt, p. 93. col. I. Sign. † hominis creatio cur facta ſit, poſt crestionem omnium animalium, p. 870. col. 2.n. I. honori hominum parcit Deus, pag. 142 0. Col. I. n. 31. Homicidivm etiam per errorem commiſſum expia- tione opus habet, p. à0. col. 2. n- 13. Horræzi eadem cum Chivæis gens fuit, p. 290. col. 2. n. 21. Hoſpitium ſuum nemo facilè mutare debet, p. 102. col. 2. n. 3. & 4. Humilitas amplectenda eſt, pag. 8 94. col. 2. u. 8. . I. 19 8,. col. I. I. 75 & p. 2 33. col. 2. n. 30. & p. 236. col, 2. n. 61. Jacobus in domo Heberi qua- tuordecim annis miniſtravit, pap. 205. col. 2. Sign. * & p. 23 I. col. 2. n. 12, it. p. 232. col. I. n. 20. & p. 234. cOl. 2. n. 39. it, p. 288, col. 1. n. 57. Jacobi & Eſavi diverſa fuere ſtudia, p- 209. col. 2. n. 5 8. & n. 59. it. p. 2 I1. c0l. I. n. 6 8 Heliopolis, urbs, quænam, p. 359. 501. 2. . 21. & p. 213. col l n. 932. G& n, 33. . Jacobus Jacobo, patriarchæ, terra in oecurſum exiliit, pag. — obut, primeß lentes e zeobi 1/n. 2. ciodot cobus 130,0 ſepenti iente it . 1) Sign, “ ral, wbir ipſius to cutihle 240. cdl luit, ibie lle foer 4r ipe i 164, c0l. in ordar 10. cum Elarip,: montem acobus p quamobe inis ſor,D illiusgen⸗ le, b.19 in idis. co ladiayi, no lucku un loperen col.:, n, Propter äli cdl. de R. um proilt c0l. 1,. gentes reili Ayentus 36 0,col. ventu deſit E leyelare onaitusfn gype ſe ius lec 4b.relent mottem àDeo lud⸗ l. 1.0. Dag, 109, col, 1, 19u col. 1, 4). 4, ipſe coriltationi Aiis interfuit, ſag. 0s Camaan julitid N19. & plln7 c0l beihel, .236, 0. on 40rarerit, pig⸗ 7. utbs Hieroſolyin dem Peg.13 col. 1 gencum ibih,ilid laetifiium. ſi. znin bag⸗ eol. nn. 1 hotninum amtedilu. npeccala, ſ,c. homibes adtediluſiant 64. 6f0, ,72, eotun guam eorum gulteln. erunt p.3.40, hj, a li, holt enionen 170, eol. 200. Lhonofl eg. inno. con gemn commilim ei s genstit, Peh⸗ õ , d Gt an grmir, e. 20 , lnr „¹ ra⸗ n geinh lt B iverla fuere ude 1 n. ge l, Na no ,Kn mib 1,n. 1 10. IN D E x.. Jacobus, patriarcha, jure meritoque abſtulit jus primogenituræ, p. 2 12. col. I. n. 75. cur ipſe lentes coxerit, p. 2 15, col. I. n. 10 3. & n. 104. Jacobus perfectum fuit ſacrificium, p. 2 16. col. 1. n. 2. cum ipſo ſimul intravit in conclave lſaa- ci odor horti Edenis, p. 225. col. I. n. 27. Ja- cobus & Eſavus, ambo mortui ſunt uno die, p. 230. cOl. I. n. 64. Jaco bus ordinavit orationem veſpertinam, p. 23 3. col. 2. n. 29. ſub illo dor- miente omnis terra lſraëlitica circumvoluta fu- it, p. 2 3 5. col. I. n. 45. quam ob cauſam, ibid. Sign. " illius ſcala, quam ipſe in ſomno vide rat, ubinam ſteterit, p. 236. col. I. n. 54. & ſequ. ipſius robur magnum fuit, p. 240. col. I,Sign. "cur ipſe Rachelem oſculatus fleverit, dict. pag. 240. col. I. n 9. Eliphas illum interficere vo- luit, ibid. col. I. n. 10. ipſius uxores prophe. tiſſæ fuerunt, p. 244. col. I. n. 47. & col. 2. n. 48. ipfe in itinere ad tria ſemet præparaverat, p. 26 4. col. I. n. 22. & n. 2 3. ipſe baculum ſuum in Jordanem immiſit eumque diviſit, p. 26 5. v. † 10. cum eo luctatus eſt aogelus, nempèé princeps Elavi, p. 269, Ccol. 2. n. 74. Jacobus quando ad montcem Eſavi iturus ſit, p. 276. col. I. n. 32. Jacobus vocatus eſt x, pag. 277. col. 2. n. 45½. quam ob cauſam, ibid. nuncium de obitu ma- tris ſuæ, Rebeccæ, accepit, p. 2 83. col. I. n. 1 5. illius generationes cur in Joſepho fuerint ſuſpen- ſæ, p. 29 5 col. 1. n. 7. Joſephus ei ſimilis fu- it, ibid. col. 2. n. I I. Spiritus Sanctus illum ir- radiavit, p. 303. col. I. n. 76. cur ille diutur- nò luctu à Deo punitus fuerit, p. 304. col. I. n. 382. ſuper eo Divina præſentia quievit, pag. 353. col. 2. n. 27. ab eo ablatus fuit Spiritus Sanctus propter filiorum ejus anathema, ibid. it. p. 357. col. 2. n. 3 3. ipſe dedit Eſavo argentum & au- rum pro illius parte in ſpelunca duplici, p. 354 col. I. n. 5. & p. 394. col. 2. n. 5. has divitias gentes reſtituent regi Meſſiæ, ibid. n. 7. Jacobi adventus benedictionem attulit Ægyptiis, pag. 360. col. z. n. 30. fames in Ægypto illius ad ventu deſüt, ibid. ipſe Meſſiæ ad ventum filiis ſu- is revelare voluit; ſed adventus iſte eidem ab- ſconditus fuit, p. 362. col. I. n. 39. cur ipſe in Kgypto ſepeliti noluerit, p. 3 62., col. 2, Sign. z/g ipſius lectus fuit perfectus, p. 36 3. col. 2. n. 46. præſentia Divina ab eo receſſerat, p. 3 67. cauſam, ibid. ſed iterum illa ſuper eum venit, idbid. col. 2., n. 32. ſeminis fluxum non eſt pas- ſus, p. 270, col. 2. n. 3. illius ſepultura, p. 3 94. col. 1. n. 155. ipſe non eſt mortuus p. 39 3. col. 2, n. 2 5§0. & n, 2 51. quo ſenſu id intelligen- dum, ibid. propter illum venit ͤÆägyptiis bene- dictio, p. 394. col. I. n. I. in illius teretro core- na ſoſephi ſuſpenſa fuit, pag. 39 5. col. 1. n. 10. quinam portaverint illius feretrum, dict. p. 39 5. col. 2. n. 17. & n. 19. ipſius primogenitura à Deo confirmata fuit, p. 424. Col. I. n. 40. ipſe cedros in 5Ægypto plantaverat, p. 65 I. col. 1. n. 54. ipſe ſolus debitum, quod etiam Eſavo im- poſitum erat, in ſe recepit, p. 1175. col. 2. n. Jannes & Jambres fuerunt fili Bileami, p. 729.col. I2 8. fabricatio vituli aurei illis adſcribitur, I1D1d. . . 8 Japhet, Noachi filius, fuit natu maximus, p. 5 5⸗eol. 1. n. 22. & p. 9 8. col. 2. n. 1I4. cur ille poſterio- ri loeo poſitus ſit, ibid. poſteris ſuis ſepulturam meruit, p. 8 4. col. I. n. 3 8. & col. 2. n. 40. Wololatra totam abnegat legem, p. I138. col. I.n. 36. & col. 2. n. 41. it. pag. 1360. col. I. n, 90. quamdiu cultus idololatricus eſt in mundo, tàm diu ira Dei eſt in mundo, pag. 1378.col. I. Sign. † eultus idololatricus qvis proprié ſit, p. 599. col. 2. n. 66. qvis cultus idololatricus ſub pœna mortis ſit prohibitus, ibid. & p. 600. col. 1. n. 72. Jehuda, Rab bi, Sanctus dictus, amieus fuit Anto- nini, Imperatoris, p. 2 10. col. 2. n. 6 6.is piimus autor Talmudis foiſſe dicitur, dict. pag. 2 10,c01l. 2. O, 66. & p. 9 16. Col. I. n, 1. Jericho urbis pingue fuit ſolum, p. 1096. col. 2. n. 53. iſtud lonadabo, Rechabi filio, datum fuit, p. 1097. col. I. n. 56. Jeruſalem in medio mundi ſita eſt, Sign. ** vid. Hieroſolyma. ð Iejunium publicum quomodo apud Judæos per. actum fuerit, p. 53 I. col. 2. n. 13. lejunium, in quo non ſunt peecatores Ifraëlitæ, non eſt pro jejunio habendum, p. 71 8. col. I. n. 132. Jethro, Socer Moſis, p. 422. col. 2. n. 3 1. ei ſe- ptem fuerunt nomina, ibid. n. 32. it, p. 534. col. I. n. 2. & ſeqv. illius pater fuit Rehuel, p. 5 34. col. I. n. 10. ipſe dolorem conc eperat, — qvod Egypiii perierint, p. 5 37. c0l. 1. n. 30. i iii iii z con- INDE X. conſultationi Pharaonis inrerfuit de delendis Ilraelitis, ibid. it. p. 1226, col. I. n. 90. ipſe o- mnes cultus idololatricos, qvi erant in mundo, noverat, p. 53 8. col. 1. n. 37. poſt legem da tam venit ad Moſen, p. 539. col. 2. n. 5 1. & ſeqv. ipſe fuit Chobab, ibid. n. 57. it. p. 540. col. I. n. 5 1. & p. 109 5. col 1. n. 34. proſely tos fecit, p. 543. col. 1. n. 92. illius poſteri pro- ſelyti ſunt facti & inter Iſraelitas habitarunt, ib. 44. illius poſteri magni evaſerunt, p. 122 5. col. 2. n. 87. & n, 88. Zſreel, vallis, p. 3 80. col. 1. n. 106. Ignis, quo die ſit creatus, p. 7. col I. n. 53. de cœ- lo deſcendit ſuper altare, p. 7 86. col. 2. n. 73. Imperium non eſi in die mortis, p. 148 I. col. 2. Improbi etiamnum vivi dicuntur mortui, p. 95. col. 2. n. 40. eorum initium eſt tranqvillitas, ſed tandem pœnas patiuntur, p. 226. col. 1. Infans qvando dicatur dny, p. 581. col. 1. n. 162. Incantatio pet nomen immundum fit, p. 204. col. Infernus qvo die creatus ſit, p. 7. col. I. n. 53. ir. p. 9. col. 1. n. 69. itiatio qvomodo fieri ſoleat, p. 691. col. 2, n. 19 3. & p. 694. col. 1. n. 20. Inqbilinus Hebr. 2), qvis dicatur, p. 1002. col. 2. V. 1 19. . Intercalatio qvando facienda, p. 459. col. 2. n. 5. cur illa facienda, p. 972. R 2. n. 2. & p. 97 3. col. 1. n. 8. it. p. 9 ⁹ 1. col. 1. n. 77. Interrogationes nonnullæ ſubſiſtunt vel ſunt effe . Rivæ, p. 13 5. col. I. n. 44. bybidia hominem & mundo educit P. 245. col. 1. n. 1. inter qvos exiſtat invidia, p. 73 3. C01. 1. n. * . Fob iaus fuit Jaſchub, p. 12 3 6. col. I. n. 37. fuit inter eos, qvi in gÆgyptum deſcenderunt, ibid, Jobab juxtà nonnullos eſt Hiob, p. 29 2. col. 2. n. 45. vide Hiob. Jobel qx id? p. 547. col. 2. n. 37. & p. 99 3. col. 2. Jochebed filia Levi fuit, p. 3 44¼. col, 2. n. 9. inter muros nata eſt, p. 3 55. cOl, I. n. 1 5. & n. 17. n. 140. Jaſephus Rachelem præceſſit in occurſu Elavi, p. 11, p. 3 6. Col. I, n. 23. nata fuit in £)tοα non autem ibidem concepta, p. 3 5 5. col. 2. n. 17. dicta fuit chiphra, p. 402. col. 2. n. 2 8. qvam ob cauſam, ibid. Moſen & Aaronem peperit, p. 405. Col. 2. n. 6 8. & p. 406. col, 2, n. 1. qvot annos nata fuerit, p. 407. col. 1. n. 4. ſoror Kehati fuit, p. 43 6. col. I. n. 56. intrà oſtium Egypti fuit nata, p. 1045. col. 2. n. 2 1I. it. p. . 1241. col. I. n. 86. Jonadab filius Rechab fuit, p. 1097. col. z. n. 56. & p. 109 5. col. 2. n. 43. & p. 1096. col. 1. n. ei data fuit certa pars terræ pingvis circà urbem Jericho, ibid. Perdan diviſus fuit baculò jacobi, p. 265. verſ. 10. ubinam fluvius iſte oriatur, p. 1524. col. 2. 273. coſ. I. n 4. it. p. 3 96. col. I. n. 174. cur iſtud factum ſit, dict. p. 27 3. col. I. n. 4. illius venditio anté mortem IIaaci contigit, p. 297. col. 2. n. 5 3: & p. 288. col. I. n. 60. ex illo ſcintilla egredietur, qvæ poſteros Eſavi conſu- met, p. 294. col. 2. Sign. * propter illum cir- cumacti fuerunt filii jacobi, p. 29 5. col. 1. n.7. cur Jacobi generationes in illo fuerint ſuſpenſæ, ibid. it. col. 2, n. 10. & n. 12. illius vultus jJaco⸗ bo ſimilis fuit, dict. p. 29 5. col. 2. n. 11. & p. 297. CcoOl. I. n. 19. ipſe fratres ſuos apud patrem, Jacobum, detulit, p. 296. col. 1. n. 14. qvocircà ille punitus fuit, ib. & n. 1 5. ipſius fratres qva- le conſilium contrà illum inierint, E.299. (Ol. 2. n. 42. illius fratres ſemet anathemati devove- runt, p. 303. col. 1. n. 77. Asnath, Potipharis filiam, uxorem duxit, p. 316. cOol. 2. n. 3. Simili- tudo imaginis patris ſui ei apparuit, p. 318. col. 2. n. 15 & p. 390. col. 2. n. 222. & p. 39 1. c. I. n. 226, ſpem poſuit in homine, p. 322. COl. 2. n. 30. cireumciſionem Ægyptiis injunxit, p. 33 1. col. 2. Sign.* à Simeone fratre in foyeam projectus fuit, p. 3 36. col. 2. Sign. * de qvibus ipſe Ben- jaminum interrogaverit, p. 343. col. 2. n. 57. in juſtitia ſua perſiitit, etiam inter gentes, pag- 363. col. 2. n. 47. & p. 399. col. 2. n. 5. 6. 7. ipſe Rex fuit, ibid. cur ei duplum hæreditatis Jacobo darum ſit, p. 36 5. col. I. n. 20. ipſe patri ſuo literas deſponſationis oſtendit, p. 367. col⸗ I. D. 29. illius ofſa ubi ſint ſepulta, p. 369.col. 1. n. 45. Simeon & Levi illum eradicare volue- runt, p. 374. col. I. n. 46. & col. 2. Sign. * ipſe concupiſcentiam ſuam ſubegit, p. 390 col. 2„ — 1,h. col. teltan um be719 ſama comp. col 1. Maa eet P. 124 populn contit⸗ Aus ſit ur, He n.ſſ. 6 materne tus ſimi c0l. 2.5 coligai 14. cigi 1as, idi⸗ 196, co 191. col ſkument ſeriptum 1n 70, i Ind, p. mo Gaaf 1, 5. 4 rem, b. ligaverin, Gosmada eus ſier⸗ nibatn, ſp igf iſſe propt 2. 1,92. ed, P. 10 5 264, co! ((l. 1, n3. 179 0l 1. is ellat enecayitſiti eolt, P. 10 l donnu P.z ſſcol.2.n.17, Nlnn, 2 ,gan ob tonem pepert, p. C0),11n. 1, go (01. 1. ,4. f010t 0. ſ6, iatti ofkium cl.1. n. 11, it P. 109 7. col.1,5 50, dingtis tifes utbem obi. 16) el. 10 1, d. 1 14. (l.1 in occutſu Elati,. , col, 1. 174. cur 13,l, hin 4 llius ci conligit, P. 107. col. 1.d.60. e il0 Ketos Elati conſu- 1r poter lum t. ).195,60l 1.n, illofuenint ſuhene, 1:. lliuns olivs o⸗ (l. 1, nel b⸗ tes ſvosPud paen, col, 1.n l4, gtoeine 1. iplus lanes e⸗ inierigt,,.299, Ol1. 4 amathemati ee⸗ 7. Asnanh, Potihhais 16. 0,,. 3 Sinili⸗ ippatdig, 1, 1 nep 12,10,,99. ginſumit, ) 33 ,10, te in oſeam hoſel⸗ ue geginls ſe benn 5. 345. 6ol 1. 257. liam iner genles, pig⸗ . 1. n ſ b . * p. 729. col. 2. n. 32. Joſephus terram promil- conſtituit interpretem, ibid. n. 246. cur ipſe di- Iſaac, Hebr. pv) cur ſic dictus ſit p. 136. col. I. mo, p. 20I. col. I. n. 10 I. Iſaaco ab Abraha- mo data fuit benedictio teſtamenti, p. 203. col. zorem, p. 212. Col. 2. n. 80. cut illius oculi ca- ligaverint, p. 222. cOl. I. n. I- cur ipſe duos hœ- Imaël ad malam indolem degenerâvit, p. 171. 172, col. I. n. 3 3. ipſe ab angelis adminiſtrato 2. n. 222. Septuagimta lingvas calluit, p. 394. col. 2. n. 7. ipfius ofſa à qvibus portata ſint in terram Cananæam, p. 489. col. I, n. 56. fere- trum ejus qvomodo Moles & Nilo extraxerit, ſam amavit, p. 1242. col. I. n. 1. cur ille rubo comparatus ſit in benedictione Moſis, p. 152. Jaſua actepit Thimnath Serach in hæreditatem, p. 1240. CoOl. 2. n. 81. cur ipſe vetba fecerit ad populum, p. 1507. col. I, n. 245. Moſes ei QGus ſit Ho'chea, p. 150 8. col. I. n. 249. n. 55. & n. 56. ſanctus fuit jam inde ab utero materno, dict. p. 136. col. 2, n. 56. illius vul- tus ſimilis fuit vultui patris Abrahami, p. 169. col. 2. Sign. ** & p. 206. col. 2. n, 29. ipſius colligatio liberat iſtaélitas à poœnis, p. I 84. verſ. 14. cinis ejus permanet ad expiandum Iſraeli- tas, ibid. Iſaac & Rebecca ubi ſint ſepulti, p. 186. col. I. n. 7. Iſaac ſancta, fuit oblatio, p. 192. col. 2. n. 28. & p. 213. col. I. n. 81. ei in- ſttumentum donationis à patre Abrahamo erat ſcriptum, p. 19 3. col. 1. Sign.* & p. 197. col. 2. n. 70. ipfe ivit, ut Hagarem adduceret Abraha- 2, n. 6. cur Iſaacus noluerit aneillam ducere u- dos mactari voluerit, p. 22 3. col. 2. n. 16. Iſaa- cus viderat gehennam, qvæ infrà Eſavum ape- riebatur, p. 22 6. col, 2. n. 3 4. qvando mortuu: ſit, p. 285. col, 2. n. 53. & p. 2 9 8. col. I. n. 55. ipſe propter dolorem acobi flevit, p. 309. col. 2. n. 92. illius einis ſemper præſens eſt coràm Deo, p. 1027. col. 1I. n. 156. Iſehboſchetus curab Abnere fuerit Rex conſtitutus, col. 2. n. 30. illum febris ardens cortipuit, p. riis accuſatur apud Deum, p. 173. col. 2. n. 44. enecavit ſiti Iſraelitas, ibid. n. 4 ,. pœnitentiam egit, p. 204. col. 2. n. 13. ipſe certo reſpectu habitavit ac eecidit, p. 206, col. 1. n. 2 6. qvan- do mortuus ſit, p. 23 1. 0l. I, n. 7. ipſe legem? à Deo oblatam non recepit, p. 14 88. col. I. n. 50. & n. 5 1. it. p. 1 5 1 I. col. 2. n. 12. Wtaëlitæ qvot annis fuerint in Egypto, p. I21. col. 2. Sign. ** & n. 51. it. p. 479. col. I. Sign. * & Sign.**. comparantur ſtellis, p. 3 99 col. 1. n. 3. fœmiaarum Iſraeliticarum fœcunditas, p. 400. col. I. n. 9. illæz comparantur beſtiis, p. 4 0°4. COl. I. n. 4 ⅝. Iiraelitæ eadem illa nocte qva omne primogenitum in Æ gypto fuit oeci= ſum, cir cumcili fuerunt, p. 462. col. 2. n. 32. Iſraelita apoſtata idem eſt ac alienigena, p. 480. col. 1. n. 19 I. Ifraelita præputiatus qvis ſit, p. 482. col. I. n, 209. hujuſmodi præputiatus a- gnum Paſchalem comedere prohibetur, ibid. n. 110. & n. 111. unde Iſraelitis fuerint arma in bello contrà Amalecitas, p. 48 8. col. I. Sign.*. in ſi nocte diei ſeptimi ab egreſſn ex Æ£gypto de= ſcenderunt in mare Suph, p. 49 2. col. 2. Dn. 24. exigua fide fuerunt præditi, p. 49 9. col. 2. n. 89. ipſi inviti à mare Suph profecti ſunt, p. 516. col. I. n. 160. qvam ob cauſam, ibid. & n. 160 1. majorem prædam in mari Suph invenerunt, qvàm ipſi ex Ægypto aſportaverant, ibid. illi à monte Sinai duodecim millia receſſerunt, pag. 55 8'. col. z. n. 76. lites ſuas coràm gentium judicibus peragere prohibentur, p. 56 5. col. I. n. 6. & 7. unde illis ligna fuerint in deſerto, p. 626. col. 2. n. 1 7. & n. 18. eorum liberi ab Æ- gyptiis impacti fuerunt mutis lapideis, p. 72 9. col. I. n. 30. Iſraelitæ fuerunt apoſtatæ, p. 73 5. cOl. 1. n. 77. ipſi à Moſe fuerunt probati, tan- qvam mulieres declinantes, p. 7 3 5. col. 2. n. 93. coronas aureas de monte Choreb aſportarunt, p. 740. col. 2. n. 6. ipſi angelis corruptoribus à Deo permiſſi fuerunt, poſtqvàm vitulum con- flatilem fecerant, p. 74 82 col. 1. n. 9. ipſi non audiverunt vocem Dei loqventis cum Moſe in tabernaculo, p. 77 9. ol. I. n. 1 5. & n. 1 9. it. col. 2. n. 2 I. qvando illi fuerint qvaſi excommunicati à Deo; p. 7 80. col. 1. Sign.* & n. 2 5. it. p. 13 1 8. co!. 2. ·R40, quantum ſpatium illi pedibus ſuis in a- triocalcare potuerint, p. 79 3. col. 2, n. 14 in feſto ſolenni nondebebant tangere morticina, p. 956. col. 1. n. 2 5 rproptet qvam cauſam illi in exilium fuerint abducti, p. 99 7. col. I. n. 66. alter prosal- tero tacitè fidejuſſn, p. I102 5. col. I.n. 13 6.it. pag. 1423. COl. 2, n. 9. & p. 1476. col. I. n. 72. qvo ordine illi profecti ſint in deſetto, p. 109 5. Iii iii iii 3 Gol. col. 1. n. 2 9. & ſeqv. omnis, qvi illos odit, is ipſum Deum Odit, p. I09 8. col. I. n. 68. Deus illis fletum qvoad poſteros de erminavit, p. 1127. col. 2. n. 9. qvam ob cauſam, ibid. ipfſi ſedebant coram Deo in ſepto ſive velo interiore, p. 1214. col. 2. n. 78. per ſcortationem ceci- derunt, p,. 1223 col. I. n. 66. ſeptem familiæ de illis defuerunt, p. 1235:⸗ col. I. n. 2 I. qvam ob rem, ibid. col. 2. n. 27. & p. 12 36. col. 1. n. 32. Iiraelitæ non pereunt, ſicuti cœteræ gen- tes, p. 12 57. col. I. n. 13. ipſi fuere moleſti, p. 1304. col. 1. Sign. **. & col. 2. n. 76. ipſi ver- ba legis, ſtatim atqve ex ore Dei prodierant, intelligebant, eaqve explicare poterant, pag. 1488⸗col. I. n. 57.m Wasliticæ tertæ prærogativa, p. 216. col. 1, n. 3. illa altior eſt omnibus aliis terris, p. 350. col. 1. Sign. * it. pag. 739. col. I. Sign. ** & pag. 1402. col. 2. D. 1 8. terra Iſraëlitica expiat pec cata p. 362. col. 2. n. 41. vid. Judaica terra it. Terra Iſraelitica. = Iſaſeharis poſteri temporum peritiam noverant, p. 3 80. col. 2. n. 108, & n. 109. It. p. 152 1. col. 2. n. 109. ex illis primores Synedrii eligebantur, ibid. Ilialia Græca quæ, p. 22 8. col. I. n. 50. ler ingreſſutus quid facere debeat, p. 1200. col. 2. n. 70. Jubilaas annus aliquando ceſſabit, p. 129 5. col. 1. Jude, hatriarcha, fuit, qui conſilium dedit, ut Jo- ſephus venderetur „ b. 3 10. col. 1. n. 1 de di- gnitate ſua depoſitus fuit, dict. p. 3 10. col. I n. 1. it. p. 3 16. col. 2. n. 1. Spititus S. eum illu- minavit, pag. 339, col. I. n. 11. ipſius oſſa ſeſe continuè in ſarcophago volutarunt, dict. pag. 339. col. I. n. 14. & p. 349. col. I. n. 31. & n. 32. it. p. 15 1 5. col. 1I. n. 48, & n. 50.· ipſe ſemet à fratrum conſilio contrà Joſephum removit, p p. 37 5. col. 2. n. 58. & n. 60. illius ſceptrum quale, p. 376. col. I. n. 61. L Judaicus populus quomodo fuerit diviſus, p. 830. col. z. n. 24. Judaicæ terræ fertilitas, p. 377. col. 2. n. 78. & n. 79. vid. Terra Iſraelitiiec. Judices rem prius inſpiciant, quàm decidant, pag. 148. col. 1. n. 97. && n. 98. eorum qualitates n. 103. . Juge ſacrificium matutinum omnem oblationem præcedit, p. 800. col. 2. n. 1 5. & p. 82 1. col. 2. n. 2 8. it. p. 24 3. col. 2. n. 20, iſtud perfi- cit omnes oblationes, dict. p. 82 1. col. z. n. 29. poſt juge ſacrificium veſpertinum regularirer nihil amplius offertur, ibid. n. 30. juge ſacriſici- um ubi mactari debeat, p. 12 51. col. I. n. 14. & ſequ. vid. & Sacrifſicia. Jumenta, beſtiæ & aves etiam de arbore ſcientiæ boni & mali comederunt, p. 3 3. col. 1. n. 18. jumentum magis videt, quàm homo, p. 1200. col. 2. n. 72. p. 1129: col. 1. n. 2 8. & p. 1131I. col. I. n. 44. it. p. 1502. col. 2. n. 196. juramenti forma ac modus, p. 199. col. 2. n. 2. & p. 190. eol. I. n. 4. juramentum diſſolvi poteſt pcœnitentià, pag. 1262. col. 1. n. 23⸗ quando & à quo illud ſit præſlandum, p. 1339: col. z. n. 3 6. & ſequ. Juſtis lux primæ va in futuro ſeculo reſervata eſt, p. 6. col. I. n. 50. juſti, quamvis demortui, di- cuntur vivi, pag. 9 5: col. 2. Sign. ** juſti ſunt ſervant urbem, p, 1 50.col. 2. n. 10 8, it. p. 15 I. col. I. n. I1I. filium juſtum qui relinquit, per- inde eſt, ac ſi mortuus non eſſet, p. 147. col. 2. n. & 1. juſti ab initio caſtigantur; ſed eorum finis eſt tranquillitas, p. 2 26, col. I. n. 3 2. hominis juſti egreſſus ex aliquo loco notabilis eſt, p. 233. col. 1. n. 2 3. lufficiat juſtis id, quod eis in futu- ro ſeculo præparatum eſt, p. 296. col. 1. Sjgn. * juſtorum animæ apud Deum ſunt reconditæ, p. 15 12. col. I. n. 18. k. Kenai, dum prolſelyti fadti ſunt, inter Iſraelitas ha-= bitarunt, p. 543: col. I. n. 92., eorum magnitu- do, p. 122 5. col. 2. n. 987. & n. 8 8. vid. Cinæ- Kethura eſt Hagar, p. 202. col. 2. n. I. & Sign. † Kibroth Hataavah fuit in deſerto Paran, p- 1094. col. I. n. 20, Kinereth vid. Cinereth. Kiriath Atbah, Hebr. ya Ni e. quatuor, cur ſie di- quænam eſſe debeant, P. 13 07 c0l. 2. n. 10 2,&! catur, p. 186. col. 1. Sign, T & n. 7. Juramenlum Dei quale „pPag. 77. col. 2. n. 60. it. vehiculum Dei, p. 13 7. col. I. n. 60. decem juſti Rorachut, — Horachul, i llaelitica lLaben impt augur fuit/ Ladensroxi n. 11 ¾ 1t. L’ſelem utb (0l. 20 h. Lamechus C n I6; iob⸗ jugali abſl ſ0:col. ¹. col. 1 ian laudite, b 1626, col. lLipilati grit n 1z. leg (os, ,,9 Ng⸗ 10, 32 2, he hl it. lauj bominis col. 1. N. 2 Lea cur teneris ill Deuim ro mininamma Lenlter cur en 0. 103,. Uynſu gom t ir egtz. n49. ahilanm ihu 14 44, 01. 1. men Leri 5 lrnft Uit,idid cl meone fatfen inierunt, 9,3, nntibe⸗ dus ſenildes, Mnibus ſiattid 4 9) col 8 nüiennt eplticz tribr⸗ 1 inan. ——— — hem oblationem KP. 521, ol. 10, iſtad perfi⸗ 11,C0h 1. . 29. hum tegnlarher 3o. juge actlici⸗ 1. col 1,ne 1. de bore ſelentie 33. cole le l⸗ homo, P. 1100: col. 1. n. 60, 1, 131,f0. 1. 9, 44,. amenti foimaa )rgo eeen⸗ cenltentla pag. i goo illuc li ,n. z0. K legu. ulotelernata elhh⸗ Vis demonui, dl⸗ Sign 1n uſi unt 10, 60, decem ſuſti N. 10 ö,1t. . ll⸗ qni telinguinbet— let h. 147,00.1. turzled eorumm ini l.1. n, 32, homninis notabilselt, 13 oceizinin⸗ 1950 el⸗ 1 De⸗ nlust terondiiay⸗ ih inter ltueltushi⸗ n, eorum agnn . n 88, nig. Cin⸗ ſcler ,1096* go Datan, b , ummntl ii . f& N: WlN Korachus, illius cœtus non accepit partem in terra Lapidatio qvibus verbis indicetur, p. 946. col. 1. Lebitarum tribus ab arca fœderis conſumpta fuit, p. conflatilis, p. 737. col. I. n. 94. & p. 1041. col. i N D E xK. Iſraelitica, p. 1243. gol. 1. Sign. "* Laban, improbus extitit, pag. 199. col. I. Sign.* augur fuit, p. 2 5. col. 1.n. 46. . Ladgens proximum ad quid tenestur, p. 576. col. I. n. 113. it. p. 57 9. col. I. n. 1411. Læſchem urbs dicta fuit Pamias ſeu Panias, p. 1524. col. 2. n. 141. . Lamechus Cainum interfecit, p. 47. col. I. n. 5 5. & n. 56, ipſius uxores cur ſemet à congreſſu con- jugali abſtinuerint, p. 49, eol. I. n. 70. & pag. 50. col. z. n. 80. an ipſe propheta fuerit, p. 54. col. I. Sign. † natus eſt circumciſus, ibid. Laodicea, urbs, aliqvando opus habuit oleò, pag. 152 6. col. 2. n. 159. n. 13. & ſeqv. qvomodo peracta fuerit apud Ju- dæos, p. 999. col. 2. n. 69. & p. 122 8. col. 1. n. 9. & I0. lapidationis locus qvis, p. 1140. col. 2. n. 61. it. p. 12 2 8. col. I. n. I1. Laus hominis plena eo, abſente dici ſolet, p. 1115. col. 2. n. 29. Lea cur teneris fuerit oeulis, p. 241. col. 2. Sign.* illa Deum rogavit, ut proles maſculina in fœ- mininam mutaretur, p. 249. col. I. n. 34. Lentes cur à Jacobo fuerint coctæ, p. 215. col. 1. n. 10;z Leproſas pro mortuo habetur, p. 261, col. I. Sign. t. it. p. 413. col. 2 n. 67. & p. I117. col. 1. n. 4.8. 244. col. 2. n. 50. qvam ob cauſam, ibid. no men Levi à qvo ei fuerit impoſitum, pag. 2 45. col. iu. n. 51. cur nomen iſtud ei impoſitum fue- rit, ibid. col. 1. Sign. * ipſe Levi unà cum Si meone fratre ſuo conſilium adverſus Joſephum inierunt, p. 372. col. I. n. 2 2. & n. 27. Levita rum tribus ab gyptiis non fuit ſubjecta oneri- bus ſervilibus, p. 42 6. col. 2. n. 4. Levi præ o- mnibus fratribus ſuis dies vitæ prolongavit, p. 435. col. 2, Sign. “. Levitarum caſtra locus refugii erant in deſerto, p. 575. col. I. n. 107. Levitica tribus haud innexa fuit crimini vituli cum cœteris Iiraelitis non fuerint numerati⸗ p. 1040. col. z. n. II. it. p. 1094. col. 2. n. 29. it. p. 10 8 5. col. I. n. 41. & p. 1086. col. I. n. 5 3. Levitica tribus qvaſi phalanx regia fuit, p. 1040. col. 2. n. 10. & p. 1045. col. I, n. 19. Levitæ perſecuti ſunt Iſeaelitas, p. 12 3 5. col. 2. n. 26. & pi 1348˖. col. 2. n. 14. de Levitis qvatuor fa- miliæ fuerunt interemptæ ab Iiraelitis, p. 12 3 5. col. 2. Sign. *. Levitæ potuerunt poſſidere a- g'os extrà terminum terræ Chananææ, p. 1241. col. I. n. 8 8. portionem ſtatutam ex domo Re- gis i. e. Dei abſtulerunt, p. 13 49. col. 2. n. 2 8. Lebiathan & compar ejus creavit Deus marem & fœminam, p. 1I4. verſ. 21. fœmina à Deo in- terfecta, & juſtis in futurum tempus à Deo ſa- lita ac reſervata fuit, ibid. ut & col. 2. n. 117. Lex ubi debeat incipere, p. I. col. 2. n. 3. & pag. 459, col. I. n. 1, lex oralis, p. 217, col. 2. n. 17. & p. 517. col. 2. n. 175. lex oralis non eſt in Scripturam redigenda, p. 75 8. col. 2. n. 86. id tamen poſteà propter nece ſſitatem permilſ= ſum fuit, ibid. lex Divina venit nomine aqvæ, p. 517. Col. I. n. 173. legis exponendæ tredecim ſunt modi, p. 11. col. 2. n. 88. it. p. 98 5. col⸗ 2. Sign. **. it. p. 1069. col. I. n. 3 I. & p. 1414 col. 1. n. 19. prætereà triginta & duo modi ſunt legis explicàndæ, p. 2 5. col. z. n. 52. legis promulgationi qvis dies deſtinatus fuerit, p. 20. col. 1 n. 174. & col. 2. n. 175. in lege Moſis non eſt ptius & poſterius, p. 141. col. I. n. 2 5. & p. 2 87. cOl. 2. n. 52. it. p. 83 9. col. I. n. 1: & p. 1087. col. 2. n. 2. legis verba varios admit- tunt ſenſus, p. 27 8. col. I. n. 47. legis repetitio qvomodo ſit facta, p. 759. col. 2. n. 96. leges Hebr. yn cur ita in ſpecie dicantur, p. 217. col. 2. n. 17. & p. 102 8. col. 1. n. 158. legi fa⸗ ctum eſt ſepimentum à Rabbinis, p. 83 3. col. 2. n. 56. & p. 97 1. col. 2. n. 102. lex 70. lingvis à Moſe expoſita fuit. p. 1300. col/I. n. 42 & pag 1459. col. I. n. 4. antè mundum conditum exlitit, p. 1320. col. 4, n.5 1. Eſavo & Iſmaeli à Deo oblata fuit, p. 1320. col. I. n. 52. & p- recepta, ibid. lege n qvi non docet filium ſuum, is dies ejus abbreviat, p. 13 5 8. col. 2. n. 74. cur lex diſcenda ſit, p. 13 5 5. col. I, n. 3 5. qvi ſemet à lege ſeparat, is cultui idololatrico pro- 1. n. 13, & p. 1045. (0l, 1. n. 17. Levitæ cur ximus eſt, p. 13 57. col. 1. n. 57. legis verba ſun * 1487. col. 2. n. 49. & 50. ſed ab illis non fuit 1IN D ſunt inſtar montium, qvi à pilo dependent, p. † 1508. col. 2. n. 2 54, lex coràm Deo igne ſcri- pta fuit, p. 1 512. col. I. n. 16. Libellus repudii, vid. Repudii libellus. Liberi cui non ſunt, is non ædificatus, ſed deſtru- Ccus eſt, p. 12 6. col. 1. n. 2. talis pro mortuo habetur, p. 245. col. z. n. 3. & p. 261, col. I. Sign. † . Libertas, Hebr. , col. 1. n., 30. . . Ligna in deſerto ünde fuerint Iſraelitis, pag. 62 6. col. 2. n. 17. & 18. it. p. 6 51. col. I. n. 54. Linga Hebræa antiqviſſima eſt, p. 89. col. 2. O. 1. lingva maledica qvomodo punita fuerit, pag 419. col. 2. n. 11. ab ea ſibi cavendum eſt, p. unde ſie dicatur, p. 99 3. 1442. col. z. n. 21. qvot lingvæ ſiat in mun- do, p. 13 00. coOl. t. n. 42. it. p. 1487. col. I. . 45. Lingvæ tres in ſinapi fuerunt ab Abrahamo ho- ſpitibus oblatæ, p: I42. col. 2. n. 41. Litera) od in nomine Sarai murmuravit contrâà Deum, p. 131. col. 2. n. 16. & n. 18. Lites vid. Controverſiæ. . Lothus unde dives ſit factus, p. 10 3. col. I. n. 6. ipſius paſſiores erant improbi, ibid. col. 2. Sign. XW & n. 8. illius ſemen à ſemine Abrahami ſepa- ratum fuit, p. 105. col I. Sign. *, ipſe Abra- hami religionem ſeqvi noluit, p. 105. col. 2. n. 19. 1 judex fuit conſtitutus à Sodomitis, p. 152, col. I. Sign. †. cur illius uxor in ſtatuam ſalis verſa fuerit, p. 16 I. col. I. n. 69. i pſius u- xor qvomodo vocata ſit, ibid. illius filiæ cur cum patre concubuerint, p. 161. col. 2. n. 74. in Lothi ſpelunca vinum à Deo præparatum fuit, ibid. n. 76. ipſius filiæ tempore Moſis mercedem acceperunt, p. 16 3. cOl. I. n. 8 3.‧G& n. 94. . Lucerna media in candelabro aureo per totum di- em ardebar, p. 670. col. 2. n. 118. it. p. 9 93. col. I. n. 6. & ſequ. ab illa cœteræ lucernæ ac- cendebantur, p. 670. col. 2. n. 118. hæc me- dia lucerna 40. annis ante templum vaſtatum extincta fuit, dict. p. 670. col. 2. n. 11 8. exce- ptãâ hac lucerna media ſive occidentali cœteræ lucernæ à veſpere ad mane ſolum arſerunt, pag. 67 1.c01, I. n. I 20. it. p. 10 92:col. I⸗n. M. Lugentes cibantur ab aliis, p. 21 5. col. 1, n. 102. illis prohibitum eſt loqui, dict. p. 215. col. I. n. 104. quamdiu prohibitum ſit, ibid. quis propriè ſit lugens, p. 930. col. I. n, 30. it, p. 85 3: C0. 1. n. 67. lugenti de ſanctis ſive ſacrificiis comedere prohibitum eſt, p. 145 6. eol: 2. n. 558S, col. I. n. 104. in luctu prohibita eſt tanſura, p. 847. col. I. n. 17, ſummus ſacerdos in lucta oblationem facere poteſt, p. 85 3. col. 1. n. 6 5. Lus eadem eſt, quæ Bethel, p. 236. col. 2. n. 59. Lux primæva juſtis in futuro ſeculo reſervata eſt, pag. 6. col. I. n. 50. M. Mactatio animalis quando legitimè ac ritè facta intelligatur, p. 9 50. cOl. 1. Sign. ** & n. 50. Macula, quæ alicui inhæret, non eſt proximo ex- 2. n. 159. vid. Vitium. Magdiel eſi RKoma, p. 29 3.col. 2. n. 5 5⸗ Magi, Hebt. a unde nomen habeant, p. 324. col. I. n. 12. . 19, it. p. I 14. c0l. 1, . 62. Maledictiones de monte Hebal qvomodo ſint factæ Iſraelitis, p. 1460. 7ol. I. n. 11. & n. 12. Mamre Abrahamo conſilium dedit, ut ipſe ſemet circumcideret, p. 111. col. 2. n. 3 5. Manichæi ſtatuerunt, duo eſſe principia, p. 28. col. 1. n. 76. . Manna in medio roris fuit, p. 52 I. col. 2. n. 19. & p. 52 3. col. 2. n. 3 3. & p. 524. cOl. 1. n. 39. crepuſeuio veſpertino ante Sabbathum creatum fuit, p. 52 5. col. I. n. 5I. mannæ urna à Jeremia producta fuit, p. 529. col. I. n. 7 8. qvamdiu manna deſcenderit, p. 529. COl. 1. n. 92. & n. 893. Hor. col. I. n. 24. cur illud ab Iſfraelitis voca- tum ſit viliſſimum, p. I182. col. I. n. 45, in o- mnes corporis partes illud ſeſe diviſit, p. 52 1. col. 2. n. 19. & in multos ſapores mutatum fuit, dicG. p. I182. col. I. n. 44. Manus impoſitio, Græc. geuο οναια quem habe- at effectum, p. 124 8. col. 1. n. 72. Mara locus in deſetto, p. 5 17. V. 24. Deus ibi dedit Iſfraelitis nonnulla legis capita, ibid. & col. I. . 172. quænam illa fuerint, ibid. n. 173. Mare Suph, quando diviſum fuit, omnes ſimul a⸗ uæ Puctus eſt circulus, qui voluitur in mundo, p. 21 5. Probranda, p. 600. col. 2. n. 76. it. p. 942. col. Magiſtratus peccatum eſt reatus populi, p. 303.col- Malchizedek fuit patriarcha Schem, p. 99. col. I. D. in omnem tem mutabatur præter cucumeres, p. quæ, qu⸗ 497, col. Maria, Hebt. l. P. 10, Mariusquan le,. 126, MMatrimaniun, g ll um Uimult⸗ n, 4 6. legi 1,,. 946, Matres ſyem ſeſint, , NMAl non tetert ll nha conpe 1 9, memb glot ſint in ſententiam, n 199. e⸗ Manbrum de a 70. col. 1 naſat, ſoſe Phum ejusg Maendacizoffiei (dl. 1. M 62 ecie oloten (ol. 1, h. 5, Mnſi, goiz fue Glluium ⸗ Metar popuſo⸗ lxodusdeden eſlir adyent 2. 0h 7, 8 4 Kehio,, len cic. g utermegu ) illins te lendus prot illin diebun u l 1,n gedlen hemmet urus per Bil ol 1 3* 10, 8& n. 1. Manth Anon ctiheiis conegere 11n ſS lanundo, ).21 ,. biiaclltonſura, . 8acejdosin luctt Zeeol. .N. 16, col. 2. n 59. Matrimonium ex præcepto Divino contrahi debet, culo reletvata N , pag. & 1. col. 2. n. 20. duarum ſororum matrimo- um ſimultaneum prohibitum eſt, p. 92 1. col. 2. n. 4 ⁸. legitimum matrimonium non eſt genti- li, p. 946. col. 2. D. 2 1. “ Marres ſive matronæ, Hebr. Men, quæ ita dictæ giiant ae ie i fuecint, p. 1208. col. I. n. 27. Sign dten. ſo,. Ael non refertur inter fructus terræ, p. 145 2. col. on el groziend er⸗ 2. b. iͤD7TWH.... 176 in g . Membra corporis humani quot fint, p. 130. col. 2. . n. 9. membra eminentia vel membrorum capita oul, ozee . quot ſint in corpore humano juxtà Judæorum ſententiam, p. 56 9. col. 2. n. 5 I. it. p. 584. col. 1. ng⸗ n. 1 89. & p. 875. col. 1. n. 26. . wen hebent ).14. Membrum de anima li vivo non debebat comedi, p. 13700. col. 1. n. 99. hen, P99,,00ll,d. Alenaſſes, Joſephi filius interpres fuit inter Joſe- phum ejusque fratres, p. 33 6. CoOl. 2. n. 32. gonocoſinheitr Mendacia officioſa pacis cauſa ſunt licita, pag. 145. a n. KAnn. col. 2. n. 62. mendacium niſi aliqua veritatis hdecit, ut iple ſenet elſe Plinelpla, .181 Frl. col. 2.n.1g: 624. 00l. 1..39 e Sabdethunn ceetuin õ .1.5.79. Gan 0l. 1,0. gu. h.l, lrtercuclineehl⸗ lod eb Iuatliis ſoer 21,00. 15.4), 1 . lel⸗ Givilit, P. ſ2) laopoles mutatumtli e IND E. quæ, quæ in mundo fuerunt, divilæ fuerunt, 497. cOol. 2. n. 72. Maria, Hebr. ), cur ita plurali numero dican- tur. p. 10. col. 1. n. 73 Maritus quando aliam poſſit uxorem ſuperinduce- re, p. 126, col. I. n. 4. it. p. 2 12. coOl. 2. n. 72. ſpecie colotetur, non inyenit fidem, pag. 112 4. Ccol. I1. n. 56. D . Menſis quis fuerit, quò montium cacumina poſt diluvium apparuerunt, p. 73. col. I. n. 21. Merſias populos idololatricos delebit, p. 12¹. col. 2. Sign. † ei à gentibus reſtituentur divitiæ, quas Jacobus dederat Eſavo, pag. 3 54. col. 2. n. 7. Meſſiæ adventus quando futurus ſit, p. 3 34. Col. 2. n. 7. & pag. 370. col. 2. n. I. Meſſias eſt ipſe Schilo, p. 376. col. 1. n. 64., illum quærent gen tes, dict. pag. 376. col. 2. n. 71. ipſius ætate in Judæa magna crit terræ fertilitas, p. 377. col. 2. n. 79. illius tempore naſcetur vinum, juvenibus && ſenibus profuturum, p. 37 9. col. I. n. 9 3. de illius diebus ubi agatur in lege Moſis, pag. 501. col. I. n. 9. oleum ſanctum ufque ad dies Mes. ſiæ permanebit, p. 717. col. 1. n. 117. Meſſias futurus per Bileamum prædictus fuit, p. 122 4 col. I. n. 71. & p. 12 2 5. cOl. I. n. 82. illius pedes AſKabunt ſuper mente Oliveti, p. 13 16. col. 1. n. 10. & n. 11. Aletatron eſt nomen angeli, p. 617. cOol. 2. n. 103. Micha vitulum aureum feciſſe dicitur, p. 729. col. Metuſchalachi luctus. p. 6 7. col. 1. Sign. ***½. col. t. n. 2 8. quomodo illum ſecerit, pag. 730. col. 1. n. 34. unde ipſe nomen Michæ adeptus ſit, p. 72 9. col. I. n. . D= Midianita & Moabitæ inter ſeſe priùs contende- rant, p. 29 col. I. Sign.** ſed Bilhami æta⸗ te pacem inter ſe fecerant, ibid. & n. 49. Mincha quid ſit. p. 530. eol. I. n. 9 2. vid. Oblatio. Minorennis quis ſit apud Jjudæos, p. 556. Col. z. n. 4 8. it. p. 946, col. 1. n. T6. & p. 12 6 2, col. 2. i- 25 & n. 26. HH Mirjam dicta fuit Pbubah, peg. 40 2. col. z. n. 2 %. quam ob cauſam, dict. p. 40 2. col. 1. n. 30. & n. 3 2. ex illius progenie natus eſt Dauid, p. 40 5. col. 2. n. 69, fuit prophetiſſa, p. 515. col. 2. n: I15 §. it. p. I1 14. cal. 1. Sign. † cur illa dicta ſit Mirjam, pap. 515., col. 2. n. 157. illa ipſa et- iam Ephrat nominata fuit, pag. 62 3. col. z. n. 35. à Deo excommunicata fuit, p. I1117. col. xr. n. 44. per oſculum Domini mortua eſt, p. 1172. col. 1. n. 4. propter ejus juſtitiam per totos quadraginta annos fuit Iiraelitis puteus, dict. p. 1172. col. I. n. 9. poſi illius mortem puteusi- ſte deſiit, p. 1187. col. z. n. 101. Miſericordia, mortuis exhibita, vera eſt miſericor- dia, p. 362. col. 2. Zign, * Moabitæa & Edomæi, ab Iſraelitis bello peti non debuerunt, pag. 513. col. 2. n. 144. cur illi ſibi ab Iſraelitis metuerint, ibid, it. pag. 514. col. I. Sign.* cur Moabitæ non fuerint perditi ab IHfrae- litis p. 12 32. col. 2. n. 53. Moeris, Pharaonis filia dicta fuit, quæ ſervavit Mo- ſen, p. 40 8. col. I. n. 19. Molech, idolum, quomodo fuerit cultum, p. 922. col. I. n. 50. & . 51. it. p. 1409. col. I. n. 59. MonachiChriſtianorum quomodo à Judæis vocen- tur, p. 12 69. col. 1. n. 37. Moneta ignea Moſi à Deo fuit oſtenſa, p, 70 8. col. 1. n. 20. Mons planitiei præferendus eſt, p. 13 54. col. 1. n. 380. Morbus gravior eſt tempore veſpertino, quam ma- tutino, p. 146 8. col. I. n. 77. Morija eſt eruſalem, pag. 179. col- I. n. 9. unde ſic dicatur Morija, ibid. n. 10. unde mons iſte ab Abrahamo fuerit cognitus , p. 180. col. 20 KEk Ekk kKk Maor⸗ INDEX. Mors in lege abſolutè dicta ſignificat ſirangulatio- nem, p. 577. col. z. n. 124. juſtorum mors gra- vis eſt coram Deo, pag 13 49. col. 1. n. 19. mor- tem quando quis maximè metuat, p. 2 12. col I. n. 2 poſt mortem nemo maledicere debet pa- tri & matri ſuæ, p. 946. col. I. n. 12. it. p. 9 99. col. I. n. 6 2. & 6 3. mors juſtorum eſt expiatio- p. I17 1. col. 2. n. 3. mors hominis expiat ejus peccata, ibid. Mortuorum volutatio quæ, p. 362 col. z. n. 41. mortuo maledicere licet, p. 930. col. I. n. 60. excepto patre & matre, ibid. quinam pro mortuis babeantur, p. 26 1. col. 1I. Sign. † mortuus præ- cepti quis ſit, p. 9 5i. col. 2. n. 3. ſt. P. 9 52. col. 2. n. 11. & p. 95 6. col. s. n. 43. mortuum non faciunt pernotare in urbe Hieroſolyma, pag. 1010. v. 2 5. mortuus eſt patcr patrum immun ditiei, p. 1170: col. 1. n. 121. Morticinum tangens & portans quando contami- netur, p. 867. col. I. n. 120. & n. 121. . Moſes quomodo in monte Sinsi diem à n cte di- ſcernere potuerit, p. 78. col, 2. n. 70. ſib quo rege gypti natus ſit, p. 400. col. I, n. 10. non ſuxit lac mulierum Ægyptiarum, p. 40 9. col, 1 n. 30. virum Fgyptium juſtè occidit, pag 411 col. 1. n. 46. euodem per nomen Dei explicitum occidit dict. pag. 411. Kcc1. 2. n. 52. carnifici fuit traditus „ ut occidere- tur, p. 412. col 1I.n 5 5. & 5§6. carni ñcis gl, dius nullam ei vim attulir, ibid. & pag. 421. cOl. 2, n. 25. & n. 2 6. it. p. 5 3 6. col. 1, n. 24. illius ſocer ſemet à cultu idololattico ſeparavit, p. 412. col. 2. Sign. * aqua in illius occurſum aſcendit, dict. p. 41 2. col. 2. n. 60. ſocero ſuo juravit, quòd ex terra Midian non recedere velit, p 413. col. 1. n. 66. & p. 422. (Ol. 2 n. 31, cur ipſe morte dignus habäus ſit, pag. 424. col. 1. n. 46. & n. Y0. curiosè actiones Dei rimatus eſt, p. 430. Ol. 2. n. 1. fupra cœlum elatus fuit, p. 449. V. 2² tria difficulte comprehendere potuit, pag 460. col. 1. n. 7. & p. 639. col. 1. n. 117. & p. 544. col. 2. n. 181. it. pag. 70 8. col. 1. n. 20. & pag. 1092. ol. 2. n. 10 vatieinatus eſt, nec ſceivi, quid vatic inaretu, pag. 514 col I. n. 18. ipſiu † fepulchrum ereatum fuit inter crepuſculum ve ſpertinum, qued ræcedit Sabba hum, p. 52 5 col. 1. n. §1. jt. p. 15 31. col. 2. n. 1 8. in ſe 80. lem ffare fecit, p. 5 3 2. col. z. n. 21. & quiden quinque vicibus, ibid. if, p. 1319. col, 2. n. 43. quando ipſe tabulas legis confregerit, p. 539. 60Ol, I. n. 47. an ipſe per omnia ſit Pentateuchi autor, p. 194. col. 1 n. 44. & p. 15 30. col. 2. n. I1. quomodo ipſe feretrum Joſephi, patriarchæ, ex Nilo eduxeiit, p. 729. col. 2. n. 3 2. à domo judicii Divini excommunic aus fuit, pag. 732. col. 2. n. 5§ 1, & pag. 741. col. I. n. II it. p. 780. col. I. Sign. * & n. 2 5. .gyptios feeit proſely- tos, p. 7 32. Col. 2. Sign, † coronas aureas me-= ruit, pag. 740. col. 2. n. 6. mediator inter De- um & Iſraelitas fuit, p. 744. col. I. n. 43. ei la- picidina adamantina fuit oſtenſa à Deo, p. 7249. col. 1I, n. 1I. ipſe valdè dives evaſit, ibid it. Ssign. * quando ſacerdotis officio fun us ſit, p. 774. cOl. I. n. 7. it. p. 84 1. cOl. 1. n. 19 & p a59 ol. 2. n. 73. decem coronas ſuſtulit, p. 842. c0!. 1. n. 3.it. Pag. 107 5. col I. n, 2 8. ipfe per ſeptem dies integros tabernaculum erexit, idque quoti- die depoſuit, p. 84 5⸗ col. 1. n. 31. ducs Aaro- nis filios precibas iuis, ad Deum fuſis. fervavit. p. 848. col. 2. n. 2 8. proptec iram doctiinæ le- gis oblitus eſt, p. 8 53. col. 1. n. 6 5. ipſius di es tanquàm mulieris debilitatæ fuerunt, pag. 1104. col. 1. n. 5 2. it. pag. 1229. col. I. r. 21. ab uxore ſua ille ſemet ſeparavit, pag. 1113. cO:. I. n. 6. & pag. t 116. col. 1. n. 34. in exce ſum aſcendit, p. 112 §. v. 17. conſtitutio juris ab llo ab ſcondits ſuit, pag. 1229, col. 1. n. 19. ejus exce'lentia præ ceteris prophetis, pag. 1260. col. 2. n. II. & n. 12. poopter iram erra-⸗ vit, p. 12 72. col. 1. u. 80. & ſeq. ipſe exeommu- nicatus fuit, p. 15 19. col. I. n. 41. fribui Simeo- nis nec maledicere nec benedicere voluit, pag. 1460. c0l. 2. D. 19. & n. 20. quam ob cauſam, dict, n. 19. Moſes eodem die natus & mortuus eſt, pag. 147 8. col. 2. n. 4. traditiones & fontes ſaſ ient quando ej fuerint abſconditæ, p. 1479. col. I. n. 5. ipfe conſtituit joſuæ interpretem, p. 1507. cOhl 2. n. 246. uhi ſepultus fuerit, p. 1524. col. I. n. 1 32. & n. 133. ipſe uno gradu paſſus mukos ablolvit, p. 1529. co. 2. n. 2, quomodo iſtud intelligendum ſit, ibid. Deus ei omnes o- ſtendit calus, qui Iicaelitis eren uii eſſent usque ad reurrectionem mortuorum, pag. 1530. v. 4. & ſequ. quomodo ipſe morttuus ſit, p. 15 3 . col. 1. n. 14. à quo ſepultus ſit, ibid, eol. 2. n. à5. R. Moſes Hadarfehan unde oriundus ſit, P-g 1460. col: I. n. 17. & p. 249 6, c0l. 1. n. 337. MA Ninyod cur . .f = alits lel P.ᷓ 12. (H Mul, Hebt. 390 mula⸗ 1, 39, mn dae 131; idic. Mundupere 37,Aen⸗ 19. dutè m fuerunt,p. 1. mund col.2,5. Hebteamea menle creat Naardehe tuit 7. NModas § Abit Deprinumm o cOati Nole ſ co. eofum adicn⸗ Narirtatus no g1. Ueuti nee NWenl, Hedr, 176. col. , Nephilim Hedr. 1126, c0l,1 Mtbivei guinan dag 14)0 ibic. Mianpyi Porta Mlaselibiſchon, Iaonis alcend Ppro Deo habi⸗ col. 1., 19.4 Done hereulſie lo feretrum o 719. cl. 1.n. Mluelk ebie in Keinig⸗ innee 4cur tobu 2,diendizfii 1 Aamis enn 16e —; tegenit, . ſ9 in it bentatenhi P.ize, col.2, , ſepbiparinche, l1. . zu Adom uskuit, dag. 732. 1,n. N it P. 730. Pkios Keit prolelj⸗ toroms aujes me⸗ wediaor iner De- c0l. 1. . 4, ei la⸗ enla 2 Deo, p. 749. eyaltibid it⸗dign fundus ſit, ./7 n,19 8, 4590 cl. ſlolit, 541,00,1,. 1,. ipe Per ſeptemn Aeuit, ique qrotl⸗ 1.d. 1. dus A: Debmn folis enzatit⸗ e nac Cochine de⸗ 1.7.6 ,ilies ies atæ fuefunt, ſeg⸗ 1. ag. 1129, (0. emet ſeperziit, ae 116, c0l 1, n 34 im 19.7. 17 tonſlin t,p 1119,tĩ0.. 1 ſi r ens opelig eg⸗ 1. Mopet am eila ſe igle exrommu⸗ n. 4lelfppdni dimeo⸗ ecicetenoluit, ig⸗ 110, gbam ob caulem, die tatus ind dleondite 1475. wæintetplelen, 1,p. 5 14 vuleus fuelitp.1 ſepultun N . ibic. 3serenul Horum,3. 1 n. hottuus ſinp. 131 ſit, id,eole lee) Peusel oſdnes indſt, be Nazirzatus non fit pro dimidio, p. 999, col. 2. n. Nilus eſt Piſchon, p. 2 6. c. 2. n. 64. is in occun ſum Pha- tuts tladitiobes foates iaſent usg: g n30. . . INDEX. Malcta leu pœna pecuniaria Hebiæis dicitut ay, p. 5 82. col. I. n. 16777Kn. Mali, Hebr. ', cur ſic dicti, p. 292. col. I. n. 322. mulà albà percuſſus ſanari non poteſt, ibid. n. 39. muli non ſunt ſub regula benedictionis. pag. 13 89. col. 2. n. 45. quam ob cauſam, ibid. Mundas per quod à Deo ſit creatus, p. 4. col. 2. n. 37. & p. 746. col. 2. n. 69. & p. 76 ⁸. col. 2. n. 1. antè mundum conditum ſeptem res creatæ fuerunt, p. 7. col. I. n. 5 3. it. P. 13 10. col. 1. n. 5I. mundus hominis cauſa factus eſt, pag. 23. col. z. n. 2 8. mundus per linguam ſanctam i. e. Hebræam creatus eſt, p. 30. col. 2. n. 96. quo menie creatus ſit, p. 73. col. 2. n. 29. Naardehe fuit Judæorum ſchola, p. 377. col. 1. n. 7 3⸗ Nau; & Abihu cbrii fuerunt, quando ignem pe regrinum obtulerunt, pag. 2 15. col. 1I. n. 10 8 . contrà Moſen, eo præ ente, de lege docuerunt, p. 84 5. col. 2. n. I. quomodo abſumptæ fuerint eorum animæ, p. 847. col. I. n. 15. 91. licuti nec votum, p. 132 5. col. 1. n, 39. Nemus, Hebr. 7&ε, unde nomen iſtud habeat, pag. 176. col. I. n. 6 7 Nephilim, Hebr. a gigantes, unde ſic dicti, p. 1126. col. I. n. 70. Netbinæi quinam fuerint, pag. 9 54. col. I. n.27. & & pag. 1470. col. 2. n. 19. unde ſic dicti ſint, Nicanoris porta, vid, Porta Nicanoris. raonis aſcendit, p. 359. col. 2., n. 19. ab Pgyptiis pro Deo habitus eſt, p. 439. col. 2. n. 17. & p. 440. col. I. D. 19. cur Nilus non à Moſe; ſed ab Aa- rone percuſſus fuerit, p. 440, col, I. n, 20. ex il lo feretrum Joſephi à Mole fuit extractum, pag. 7729. col. 2. n. 32. quomodo id factum ſit, ibid. Nilus eſt Schichor, p. 1284. col. I. n. 10. flu vius iſte dividit terram .gypti à terra Ifraelitica, i. Did. n. 9. irrigat Ægyptum, p. 1312. col. 2. Sign. Frx jt. p. 13 53:- COl. 2. n. 20, SD imrod cur robuſtus venator dictus ſit, p. 86, col. 2. Sign.* is fuir Amraphel, p. 107. col. I. n. 1. S& 2. Adami & Evæ tunicam accepit, pag. 224. Noachus unde nomen iſtud adeptus ſit, p. 5 3, col. „, n. II. cur non genuerit usque ad annum æta- tis ſuæ quingenteſimum, p. 54 col. z. n. 17. an ipſe exigua fide fuerit præditus, pag. 61. col. 2. n. 46. it, p. 67. Col. 2. n. 10. cur ei labor à Deo impoſitus fuetit, ut arcsm ædificaret, pag. 63. col. 2. Sign. † & *legi operam dedit, pag. 66. col. 2. n. 3. à leone morſu petitur, p. 70. col. 2. n. 3 S. quomodo ille diem à nocte in arca di= ſcernere potuetit, pag. 7 8. col. 2. n. 70. à Chamo caſtratus fuit, p. 84. col. I. n. 35. it. p. 8 5. col. I. n. 45. ipſius poſſeris non ſunt divortia, psg. 16 5. col. I. n. 15. quomodo iſtud intelligen- dum ſit, ibid-Noachi filiis ſororem confangui= neam uxorem ducere licuit, pag. 304. col. 2. n. 86. ei interdicta fuit ſcortatio, p. 30. col. 2, n. 97. & p. 3 17. col. 2. D. I I. it. p. 119 4. Col. I.n. 186. ei ſeptem præcepta fuerunt data, p. 30. col. 2. n. 97. it. p. 79. col. 2. n. 7. & pag. 16 5. col. I, n. 16 &. p. 317. col. 2. n. I1. it. p. 620. col. 2. n. 5· & p. 1194. col. I. h. 16. vid. infrà Præce- pta. Nod, regio, cur ſic dicta, p. 4 5. col. z. n. 45. Nomen Dei eſſentiale abſconditum eſt, p. 41 5. col. Zz n. 14. illud non enunciatum fuit, niſi in tem- plo Hiero ſolymitano ,p. 56 I. col. 2. n. 106. Nobilunium qvando ſit, p. 459. col. 2. n. 5. illius conſecratio qvando facienda ſit, ibid. hircus novilunii qvando & cur offeratur, p. 12 53. col. 2. n. 37. Nox contta dæmones cuſtodita qvænam illa ſit, p. 479. col. 2. n. 197. Nubes ſeptem comitatæ ſunt Iſraélitas in deſerto, p. 9 82. col. I. n 8 8. it: p. 109 7. col. 2. n. 60. & p. 117 8. col. 2. n. 9. qvando receſſerint ab Iſrae- litis, p. 117 S. col. 2. n. . & 9. it. p. 12 35. col. 2. n. 22. S& p. 1348. col. 2. D. I1I. nubes, qvæ I(raëlitas in deſerto comitata eſt, omnes montes reddidit planos, exceptis tribus, p. 1177. verf- 22. nubes Divinæ præſentiæ eſecit Ifraëlites peccatores, p. 14 5 1. 00ſ. 2. n. 56. Deus nubi- bus circumdedit iſtaelitas, p. 149 8. c. I. n. 54. Nubis columna qvando fuerit convoluta, p. 1090, col. 2. n. 30. qvando illa inſtar palmæ leſe ere- Lerit, p. 109 I. col. I. n. 34. Oblatio pauperk xæqvè grata eſt Deo, ac oblatio col. 1. n. 18:ab Eſavo intetfectus fuit, ibid. divitis, p. 792. col. I. n. I17. qvomodo, ibid. Kkk KkKk Kkk 2 7:4 iu. i NDE X. S& cOl. 2. n. 2. it. p. 81 3. cO'. 1. n. 3 1. aſcen- dens & deſcendens oblatio qvæ ſit, p à&11. col- 1. n. 10 oblatio ſeu mincha iater qvos fue it diviſa, p 830. col. 2. n. 24. oblationis agitatio ent facta ſit, p. 974. col. 2. n. 2 r. oblationes qvomodo hodiè à Judæis fiant, p. 1160. col. 2. n. 32. oblatio magna qvænam fuerit, id'd. & pag. 1162. col. 2. n. §5 3. oblationes in excelſo qvamdiu permiſſæ fuerint Iiraelitis, p. 1364. col. 1. n. 2 6. qvænam illæ fuerint, ibid. col. 1. n. 29. & col. 2. n. 30. S Ohbſerßatio Hebr. Mnvn qvænam ita in ſpecie di- catur, p. 2 17. col. 1. n. 9. Oceanus Fnoſchi ætate tertiam mundi partem in undavit, p. 5 8⸗- col. 2, n. 23. Oculus malignus non invidet piſcibus, p. 386, col. 2. D. 40. & p. 3 96. col. 2. n. 17 8. & n. 179. O culi ſunt exploratores corporis, p. 1 141. col. 2. n. 70. ſunt proxenetæ peccatorum, ibid. Odium ſpetnit lineam, p. 2e4. col. 2. n. 1 3. jt. p. 1200. col. I. n. 62. Ohindiculum qvi dat ſocis ſuo, is illius locum in- trat qvoad omnes pœnas, pag. 1265. col. 1. —„pv. SL.. Og, rex Baſan, à diluvio ſuperſtes fuit, p. 70. col 2. n. 36. & p. 11 1. col. I. n. 29. ex acie qva- tuor regum incolumis evaſit, p. 1 10. col. 2. n. 2 6. & p. 11 1. cOl. I. n. 27, it. p. 119 1. col. 2. n. 135. && p. I192. cOl. 1. n. 137. it. p. 1322. col. I. n. 4. & p. 1323. col I. n. 19. is Saram: ducere voluit uxorem, p. 1I1I. col. 1. n. 3 2. à Male interfectus eſt, p. 1 192. col. I. n. 1 3½ 2. Oleum lanétum in tempus futurum, i e. usqve aG Meſſiæ tempus permanebit, p. 717. col. 1. u. 117. illius ampulla tempore egis joſiæ fuic re- condita, p. 9 12. col. 2. n. 74. oleum Ompha- cinum ubi natum ſit, p. 1526. col. 1. n. 156. Opera ſervilia qvæ ſint, p. 1003. c0l. 2, u. 12 ⁸. Oraculum Divinum cur ad Molen non ſit factum in urbe «gypfiaca, p. 459. col. I. Sign. * G col. 2. Sign. **. ubinam illud in tabernatulo ſit fatum, p. 10 ⅝1. col. I. n. 80. non egreſſum eſt exttà tabernaculum, ibid. col. 2. n. 96. Orans debet deſinere in verbo dena, i. e. tremen dus, p. 5 12. col. 2, n. 135. Oratio ſervorum interdum gratior eſt Deo, qvà n lex filiorum, pag. 19 O. Oſ. 1. n. 76. Otatio eit Oses Egyptis numina fuerunt, p. 357. c0Ol. 2.r.35. 80 1. col. I. n. 2 3. it. p. 80 8. col. 2. n. 61. & p. 22 8. col. 2. n. 5. ovis, Hebr. wan, unde ſig di- catur, p. 1135. col. 2. n. 11. P. Pacis præſtantia, p. 145. col. 2. n. 612. Se p. 397. col. I. n. 41. & p. 10 10. col. 2. n. 2 6. Pamias ſive Panias ſpelunes fuit, p. 1524. col. 2. n. 140. ex ea fluvius Jordan oritur, ibid. Pa- n. 145. Panis eſt fulcimentum cordis, p. 141. col. 2. n. 3 1. 31. & 33. panis nomine in S. Scriptura ve- nit omne comeſtibile, p 262. col. 2. n. 76. & n. 77. it. p. 9 56. col. 2. n. 4 8. & ſeqv. it. p. 959. col. 1. n. 69. S Panes duo primitiarum qvando oblati fuetint, p. 614. COl. 2. n.7 9. & n. 79. “ 2. n. 71. . Partes ſive membra ſacrificiorum qvænam ſint, p. 12 50. col. 2. n. 7. Parba, Hebr. ☚α2, qvid? p. 9 10. col. 2. n. 6 1. illius conclave dictum fuit pa ra, ib. Paſcia ſeu paichalis agnus congregationis IIrae- liticæ in tiibus (œibus mactabatur, p. 46 3. col. I. n. 3 ö. & n. 39. illius ſangvis non extrà, ſed intrà domum datus fuit, p. 467. col. 1. n. 76. Paſchatis præceptum terræ Chananææ al- ligatum eſt, p. 47 3. col. 2. n. 131. agnum pa- ſchalem Arabs & Gibeonita, licet citCumeiſi, agnus paſchalis etiam in duobus locis comedi poterit: in una tamen congregatione, p. 4 ⅝ 1. eſt tempore ſtatuto, etiamſi totus cœtus Iſrae- liticus fuerit immundus, p. 69 0. col. 1. n. 179. it. p. 10 9. col. I. n. 5. ſemel tantum agaus pa- ſchalis in deſerto fuit mactatus, p, 10 7. col. 2. n. 4. Pasßm, Hebr. d'do qvid per Notaricon ſigniſicet⸗ p. 297.⸗ COl. 1. n. 23. Pater præ avo honorandus eſt, p. 3 54. col. I. n. 2. culitus Divinus, p. 13 55. 004. 2. n. 3 8. patrem pereutiens qvando puniendus ſit, p. 989. col. 2, n. 67. Pa. nonnullæ oves caudam habent ponderoſam, p. mias dicta fuit urbs L. æſchem, p. 152 5. col. 1. Paradiſus igne circumvallatus fuit, pag. 39. col. comedeie prohibentur, p. 480. col. 2. n. 197. col. I. n. 19 8, & n. 200. Paſcha celebrandum Patriacha, verunt, hnt in P 117. chis liben P.1333. haler plo itpa61. pꝛupenise Pucetun 30 n.13.4 candi otc 1. col col..n.9. cauſaiur m caaqtib 1ede pee col,1, n. tumell o igl . g magit pece ſ. col. Pacyate iudie Petunis inn ur Wn, ,2 Pibyr Ar col.1,n.4, Peler ge ſt n,9. Pelichtini ee cdl.1¹, Sion. P ſ1 , cok. Mtaltuehy, 31 lem, p. 1 Miſntit bp. 333, col. P. 14 6. 60, ermiſ, non ha I. N. 11 6. eſſe mnie ſio harao Prolel ahioni, tiſeptipere 1 angelo heie les dae bic 60l. 1. nn2, 12, tol: P 3 7. col.1 , . pondeoſam, . col. 1. n. 61, & . vn, unde ſe di⸗ 1,1, 61. K,. )). 1.. 1n0. it, P. 1)14, 0l.¹. otitur, bbi Di n,I rſeel P. 141, 0. 1, n. ei0 5. Kriptura ſe⸗ 61, c01, 1 0. 70, 48. lege. in p⸗ 1o oblali kueſint,5. gtit deg 39 eol⸗ orun gernm ſnt/ (910 col 1. nsl. 1 wa id. ongtegnioni liae. clebailt, 463. 6 ngnis On eilts, 1, 467,00, 1, n⸗ tetræ Chananzz l⸗ .nl 8 e citcumeilt 490. tol 1, 1. 1gj. Auobus lotis end gnione, .451 Ren celebrangunm lͦ totus clus ae⸗ 69o l en . reltantum 2 nis la⸗ uus,9, 1017 . tnign igie„ 4,5. 314. . 1 zgnuln ha. dputienin lup y. INDEX, verunt, p. 489. col. 2. n. 58. pattiarchæ do- lent in ſepuh hro, qvando Israelitæ puniuntur, pe, 1175. col. 2. n. 41. Deus oſtendit patriar- chis liberationem Israelitarum apud mare uph, p. 13 3 3. col. 1. n. 0. Pauper pro mortuo habetur, p. 240. col. 2. n. 13. it. p. 26 1. col. t. Sign. † & p. 42 3. cOl. I. n. 33. pauperis oblatio, vid. Oblatio paupetis. Peccatum ad oſtium ſepulchri cubat, p. 42. col. 1. n. 13. 4 peccato ſemet abſtinens, dum ci pec- candi occaſio oblata eſt. mercedem accipit, p. 91 . col. 2. n. 2 2. peccati vis magna eſt, p. 759. coOl. I. n. 90. it. p. 10 54. col. 1, n. 1I1I. peccatum cauſatut mortem, p. 115 5. col. 2. Sign. . pec- cata qvibus præcipuè remittantur, p. 2 89. col. 2. n. §. peccatum ex peccato orntur, pag. 929. col. I. n. 51. & p. 1013⸗ col. 2. n. 52. pecca tum eſt moleſtia coram Deo, pag. 1212. c01!, 1 Sign. *. qvi aliqvem ad peccandum indueit, is magis peccat, qvam qvi aliqvem intetficit, pag 1435. col. 2. Sign.. Pecforale judicii, vid. Urim & Thumim. Pecunia in urbibus Africæ maritimis vocata eſt z“, p. 277. col. I. Sign. *. Pehor Hebr-yn, unde habeat nomen, p. 1227. col. 2. n. 4. Pelleæ qvæ ſit & qvæ ſic dicatur, pag. 204. col. 1. Peliſehtim i. e. Philiſilæi, unde ſic dicti ſint, p. 87. col. 2. Sign. **. interfecerunt filios Ephraim, p. 51 3. col. 1. Sign. ** & io id. n. 142. Pentateuehus an Moſen per omnia habeat auto-. rem, p. 1 84. Col. I. n. 4-. Peritulum dum inſtat, Satanas hominem aceuſat, p. 33 3. col. 2. n. 10. & p. 243. col.2. n. 29. it p. 143 6. cOl. 1. n. 24. Permitſo non habet vim mandati, p. 1205. col. Perſæ unde ſim orti, p. 86. col I. m I. Pharao propter Saram percuſſus fuit plaga ulceris maligni, pag. 101. col. I. n. 29. leprà percuſſus fait, in nocte Palchat is, ibid. illius etiam dome fſici leprà percuſſi fuerunt, ibid. col. 1. Sign. . ab angelo peicuſſus fuit Pharao, idqve ad pre ces Saræ, ibid. col, 2, n. 3 2. & 3 3. it. p. 34 8. col. 1. n. 22, & 23. illius flia fuit Hagar, pag. 125. tol. 2 n. 1. ipſe lingvam fanctam perdi- Patriarcharum ofla litaelitæz ex Egypto aſporta icere non poruit, p. 39 4: col. 2. n. 6. ipſius aſtro- logi qvid de IIraéitis viderint, p. 40 3. col. I. Sign. f. Phataonis filia, qvæ Moſen lervavit, qvomodo vocata ſit, p. 40 8. col. 1, n. 19. illius puellæ ab angelo Gabriele ſolo fuerunt alliſæ, ibid. col. z. n. 24. illius manus cubitis multis excrevit, p. dict. col. 2. n. 2 7. & p. 409 cOl. I. n. 2 8. ipſa vidit Majeſtatem divinam cum Moie eſſe, dict col. 1. n. 29. rex ,.igypii lepro us fuit, pag 413. col. z. n. 67. infantes IIraelitarum ipſe mactari curavi, ibid. varicinatus eſt, p. 417. col. 2. n. 33. ſeipium fecit Deum, p. 439. col. 2. h. 17. ſecreta ſibi colloqvia cum Nilo eſſe ſi- mulavit, ibid. qvid ipſe per aſtrologiam de I- ſtaelitis viderit, p. 45 3. col. t. n. 13. Moſen inter fic ere voluit, p. 53 6. col. I. n. 24. Phiala, ex qva libamen fiebat, habebat foramen, p. 1135. coſ. I. n. 5. Phylalcteria, pag. 357. col. I. n. 3 1. illorum uſus, ibid. duplicia apud udæos ſunt phylacteria, p. 74 g. col. 2. n. 87. modum ea ligandi ſive figu- ram ligaturæ phylacteriorum Deus oſtendit Molſi in monte Sinai, ibid. Pietas & impieras in arbittio hominis ſunt poſita, p. 1 350. col. 1. n. 31. Pihachiroth fuit Pithom, p. 49 0. col. 2. n. 2. cut dicatut Pihachiroth, ibid. n. 3. nullus ſervus urbem ilam fugiendo prætetire poterat pro- pter g£gyptiorum incantationes, ib. Pinchas natus eſt ex filia Puthiel, p. 12 30. col. I. n. 30. ei multa miracula ſunt facta in facto Zimri, dict. col. 1. n. 2 8. & 29. cut ipſe && non Eleazarus ad bellum contra Midianitas profe- Gus ſit, p. 1267. col. 1. n. 17. & ſeqv. uſqve ad num. 23. Piſces cur in tantam multitudinem & magnitudi= nem excreſcant, p. 3 6 8. col. 2. n. 40. Piſchon qvis fluvius ſit, p. 2 6. col. 2. n. 64. Piftorum Præectus regis Pbaraonis in qvo pecca- verit, p. 320. col. I. n. 3. Pislani vallis, p. 31 80. col. 1. n. 106. Placenta, Hebr. miyn, p. 1137. col. 1. n. 24. illius qvantitas à Rabbinis determinata, ibid. n. 27. & n. 29. Piubia in gypto interdum deſcendit, pag. 323 Pœnæ ſcil. oréinariæ qvis ſit capax, p. 5 5. col. I. n. 19. & n. 2 1. it. p. 13 3 C0Ol 2. n. 29. & pag. KkX kkX KKk 3 * Ezz, 185. col. 2. n. 2. pœ narum translatio interdum à Deo fit, p. 803. col. I. n. 9. illius translatio. nis cauſa qvæ, ibid. it. pag. 94 5. col. 2. n. 8. pænam primòô ſentit, qvi primus peccavit, p. 106 . col. 2. n. 106. pτ& delinqventium a- pud Judæos difterri ſolebant ad feſtum ſolenne p. 1402. col. 2. n. 22. & pag. 1427. Col. 1. n. 49. poœna à Deo non infligitur, priusqvam ju- ſti in tentorium ſuum ſe receperint, p. 1111. col. 2. n. 13 2. òꝗME Polygamiz ſimultanea prohibita eſt, p. 92 I. col. Pombedithæ fuit ſehola judæorum, p. 3 77. c. I. n. 75. Pontißices judaici, ex qva tribu uxores ducere con-. fſyeverint, p. 1526. col. 2. Sing. *. Pomtifex vid Summus ſacerdos. . Populi decem erunt Iſraeli is in poſſeſſionem tem- pore futuro, p. 12 5. col. I. n. 8 5. qvot populi ſint in mundo, p. 2 &4. col. I. Sign. **. it. pag. 107 8. col. I. n. 50 & p. 12 56. col. z. n. 9, it. Pp. 12,83. col. z. n. 4. & p. 1300. col. I. n. 42. it. pag. 1487. col. 1. n. 45. illi à pœnis prote- guntur pe oblationem 70 juven corum, 4 ju dæis factam, p. 1256. col. 2. n. 11. & p. 125 8. col. 2. n. 56. princtipes populorum è& cœlo de jecdi ſunt à Deo, p. 1283. col. 2. n. 4. Pepulus Judaicus, vid. Judaicus populus. Porta Nicanoris qvæ, p. 886. col. I. n. I 5. & pag. † 1060. col. 2. n. 72. Potiphar filiam habuit nomine Asnath, pag. 216. col. 2. n. 3. eam Joſephus duxit uxorem, ibid. it. p. 3 30. col. I. n. 60. Potiphar cur dictus ſit Potipherah, dict, p. 3 30. col. 1. n. 6 1. ipſe ab angelo Gabriele caſtratus ſuit, ibild. Preces vid. Oratio. . Præceptaz ſeptem Noacho data ſunt, p. 19. col. 2. n. 170. it. p. 79. col. 2. n. 7. affirmativa præ- cepia q ot ſiant, p. 130. col. 2. n 9. præceptun legis eſt medicina hominis, pag. 51 8 col. 1. Sign. *X & ibid. col. 2. n. 181. affirmativum p æcp um ſit per dedortationem, p. 61 3. Co'. 1. n. 66., omni præcep'o ffirmativo ineſt etiam negativum, ibid. it. P. 688. col. I. n. 16 1. & p. 713. col. 2. n. 79. it. p. 90 3. col. I. Sign. Xrx. & p. 1061. Col. 2. n. 8 I. it p. 13 59. cOl. 1. n. 76. & p. 13 82. col 2. n. 44. & p. 143 S. col. 1. n. 46. præceptum, Hebr. n qvodnam ſie in ſpecie votetur, p. 217. col-2, Sign.*, præ cepta ſunt partim affirmativa, pattim negativa, p. 757. col. I. n. 69. præceprti negativi violatio meretut flagellationem, p. 869. col. I. n. 134. S& p. 136 8. col. 2. n. 77. præceptum unum tra- hit poſt ſe alterum, pag. 101 3. col. 2. n. 52. præcepta quot ſint, pag. 107 8. col. 1. n. 52. præ- cepta Dei nobis ſemper ſint nova, p. 1457. col. 2. n. 6 5. G p. 145 9. col. 2. n. 6. ſuper uno-⸗ qvoqve præcepto Dei qvot fœdera ſint à Ju⸗ dæis percuſſa, p. 146 S. col. 2. n. 84. Præda, qvam liraelitæ in mari Suph invenerant; major erat, qvàm præda, qvam ex Æ gypto ab- ſtulerant, p. 61 5. col. I. n. 1 6. Præſentia Dei geatioſa non reqvievir in templo ſe- cundo, p. & 5. col. 2. n. 50. ubinam illa ſit, pag. 36 3. col. 2. Sign.* it. pag. 37 1. col. 2. n. 16. hæc præſentia nonniſi fuper divite reqvieſcit, pag. 749. col. I. Sign. * illa non requieſcit ſupec populis idololatricis, p. 75 3. col. I. n. 31. & n. 35. vid. tamen p. 777. col. I. n. 4. & 5. non habitat illa intrà Iſraëlitas, qvi pauciores ſunt, qvàm 22000. p. 109 8. col. 2. n. 74. non reſi det illa in homine lugente & in eo, qvi labo- rat, p. II1 0o. col. 2. n. 12 1. Divina præſentia nonniſi in urbe Hieroſolymia habitavit, p. 1518. col. I. n. 9 4. vid. infrà Schechina. Primitiæ qvando fuerint oblat æ, p. 6 14. Co l. 2.n. 79. it. p. 6 1 5, C. 2 n. 8 6:it. Pp. 97 6,6. 2. n. 3 7. it. P. 14 52. c. I. n. I. manipulus primitialis & valle cineracea tortentis Kedcon demeſſus fuit etiam die Sab- bathi, p. 756. col. I. n 60. primitiæ qvamdiu comedi poſſint, p. I160. col. 2. n. 3 5. primitiæ mesſis triticeæ qvando offerebantur, p. 1255. col. 2. n. 54. & ſeqv. qvinam fructus obligati ſint ad primitias, p. 145 2. col. I. n. 3. quomo- do illæ fue int oblatæ, p. 145 3. col. 2. n. 20‧ qvando obſtrictus ſit etiam Levita ad illas offe- rendas, p 14 54. col. 1. n. 25. Pezimogeniture annexus fuit cultus Divinus, p. 215. col. 2. n. 106. it. p. 5 50. col. 2. n. 6 1. & pag. 1045. col. 1I. n. 15. illius jus tranſiit ad Levi- tas, pag. 215. cOl. 2. Sign. * & p. 1040. col. 2. n. I1. it. p. 10 84. col. 2. n. 29. & p. I108 5. col, I. n. 41. it. pag. 108 6. col. 1. n. 53. jus primo- genituræ in quo conſiſtat, p. 2 97. v. 2 3. & col. 1. n. 45: i7. p. 369. V, 22. primogeniti voce ſi⸗ gnificatur magnitudo & regnum, p. 42 3. col. 2. n. 3 9. it, p. 475. Col. 2. n, 146, & p. 1520. Col. 5 I. n. èN — I. 94 n215, 00 lententia initio fue Sign.¹ yinupzdui g0. col. elt ac iot⸗ 2b illiz de col. 1. h, lo ejecti 1310. c01. jedebeant, nià Deo ſ cCl. 1. n. Mincipia du. 76, princi non funt; N 11. Fyobi inſerdu cOl.2.,n 7, Pygſeſhonei ſ le ſolent, pjoſeckione ar,) 10. brpheta Heb⸗ l, n. 1. & 3 5I5.c 1 modo Del col. n ige col. 2, n. 1176. col. comt ſegen Patendum el yoſehtur ulii elytuginqui Proleplißi B 29, horum n 67. & h. Pyudintes, Hed dol.1, d ge, Hialmeu, jer tempote, au⸗ . 479. col. 1.1 atit anni 116a. col.. en Hedt lhlcen Gen — Patim negitz, negatiti olatio 9,c0l.1. n. 134. eptum unumtta- 3. col 1. (. 1 dol,n 1, pre⸗ a,. 14 7, l. n 6. Iuper unb⸗ õ n. 34. Suphinyenerant, mer Eg,toab⸗ l. erit intemplo ſe⸗ binamilla ſi, pag⸗ 71. C0l 21.n 15. divie tegyieleit la non requieſett 7 . cohl.,nezl, col. 1. d 4. & ⸗ 1, gei Panciotes col.2,n. 74, non ineo, gilabo⸗ Dirina Dreſeglig habitarityp.lſ1 ine. , 140l 10 9, 1 d. Tit 14 1¹. ls e rale eracei fuit elium cie zab⸗ gnitaiie amci N.1.n 35⸗ nu 1[15. edantut, ⸗ l16ſ. num luius ob gin 3. qgeomo- 10⁴ ii Ailus Ke⸗ Pusbimm,⸗ 10l,2.nbl 4 jus tkanliit 24 Ley ,. 1040, col. 119,, lolſ een 563 Ius Ptimo⸗ 4 col. ntigdul, pimogebli yoe , col⸗ 1e& lid Ii e Probi interdum cum improbis caſigantur p. 527. 01.7, 1N DEX. 1. n. 94. primogenita Ifraelitarum, in Gelerto ⸗ —: . nata, non fuerunt ſanctificata juxtà quorundam Puella quædam à Sodomitis inligni mortis ſuppli- cio aſfecta fuit, p. 14 8. col. 2. n. 94. M ſenentiam, p. 494. col. ?2. n. 20 primogeniti ab Puerpera, partu levata cur ſacriſicium offerre de- initio fuerunt ſacerdotes Dei, pag. 737. col. 2. Pprinteps dum peccat, iſtud eſt reatus populi, pag. 803. col. 1. n. 9, princeps generationis perinde eſt ac tota generatio, pag. 1199. col. 1. n. 110. . ab illis dependet pecca um populi, pag. 1270. col. 1. n. 55. principes populorum à Deo eα lo ejecti fuerunt, p. 12 83. col. 2. n. 4. it. pag. 13 10. col. 2. n. 5. principes quas virturer habe redebeant, p. 1306. col. 2. n. 94. ptincipes ſuper ni à Deo ſub pedes Moſis dati fuerunt, p 1320 col. 2ꝛ. n. 5 8. Principia duo ſtatuerunt Manichæi, p. 29. col. I. n. 76. principia duo ſeu duæ poteſtates ſupremæ non ſunt; ſed Deus unus eſt, pag. 55 3. col. 1. n. 12. = col. 2. n. 70. & p. 52 9. col. I. n. 71. Profeliones ſive itinera tribus rebus cauſam præbe. re ſolent, p. 96. col, 2. Sign. * Iſraclita: um profectiones in deſeito quomode fuerint per- actæ, p. 109 5. cl, I. n. 29. & ſeq. Propheta Hebr. &, undeſic dicatug, pe 4 8. «01. 1. n. 2. Se 3. prophetiſſæ fuerunt ſeprem, pag. 515. col 2. n. 1 5 5. earum nemina, ibid quo- modo Deus prophetis ſe maniteſtaverit, . I116. col. 1. Sigo. † & n. 37. it. p. 1206 col. I. n. I. 3Wπ col. 2. n. 6. prophetæ vocaptur angeli, pag 1176. col. I. n. 44. excellenti prophetæ, aliquid conttà legem Divinam præcipienti, interdum parendum eſt, p. 1411. cOl. 2. n. 90 Proſelytus juſti iæ quis, p. 1442. col. 2. n. 34. pro ſe ytus inquilinus quis, ibid. n. 3 5. Protoplafi qua hora peccaverint, pa8. 34. col. 2. n. 29. horum tunicæ, quales fuerint, p. 39. col. 1·. Prudentes, Hebr. 'a)nn, quinam ſint, pag. 1305. col. 2. n. 94. & p. 1306. col. 2. n. 9 7. Piolemaus, rex Egypii, à Judæis edoctus fuit de tempore, quo lſiaelitæ in Zgypto fuerunt, pag. 479. Col. 1. n. 198 3. . » Buhertatis anni quinam ſint juxtà Hebræos, pag 1152. cOl. 2. n. 10 1. Ddyuer, Hebr. ya, per Gematriam efficit Ai. e Kolidus, Germ. Narxr / p. 32 7. 60 1, 2. zign. 2 — beat, P. 872. col. I,. n. 100 Pulb,:s: Fgypti cur non per Moſen, ſed per Aaronem pe cuflus fuerit, Pp 444. COl. 2. n. 19. Punctatio extraordinatia in S. Scri tura occurrit. p. 143. Ccol. I. n. 46. in quot locis S, Scripturæ il- la reperiatur, ibid. H .—G Purgalorius ignis antè Paradiſum conſiructus eſt, Putens in deletto poſt mortem Miriam deſit, pag. 11 97, col. . n. 101. ille proptei juſtitiam Moſis re- diit, ibid. poſt mottem Molſis ille penitus dete it, ibid. puteus iſte bacu is principum ducebatur, p. 1183. col. I Sign. * ille in mari TLiberiadis re- conditus fuit, ibid, col. 2. n. 10 5. Puthiel eut ita dictus fuerit, p. 43 6. col. 2. n. 58⸗ Sn, 59. . * R. Rachel ſigna à Jacobo ſibi data tra didit ſorori ſuæ, Lex, p. 2 4 3. Col. 1. n. 3 6. cur iſtud fecerit, ibid. conzubitam [acobi vilipendit, p. 248. col. 2. Sign. Ae prop'eseà non meruie, ut cum ipſo ſe⸗ peliretur; ibid. n. 30. Rachei fundamentum do- mus Jacobi fuit, p. 25 5. col. 2. Sign. * S p. 259 col. 2. n. 2 6. f7. p. 35 5: col. 2. Sign. * cur illa pattis ſui idola fubtraxerit, pag. 2 57. col. 1. n. 16. Joſephus in occu ium Eſavi eam pr æces- ſit, p. 27 3. col. 1I. n. 4. cur iſtiud factum fuerit, ibid. ubi illa ſie mortua, pag. 36 5. col, 2. n. 15 cur in via fuerit ſepulta, p. 366. 401. 1. Sign.*7 & col. 2. n. 2 1. MMM . Rahamſes quænam urbs fuerit, p. 3 59. col. 2. n. 2 1. in oprima parte .gypti illa erat ſita. p. 3536 col. 2. n. 19. vid. Suceoth. l Rebeeca undiqvaqve fuit virgo, p. 194 col. I. n. 3 5. ei in occutſum aſcenderunt aqvæ, ibid. col. 2. n. 3 3. qvæ miracula ei eyvenerint, p. 202. col, I. n. I1 3. qvando nata ſit, pag. 207. col. I. n. 3 6. qvo ann illa Iſaaco nupſerit, dict, col. 1. n. 33. & n. 37. 8& Sign. †. it. p. 212. col. 2. n. 77. Jacobum & Eſavum ventre qvidem uno, ſed non uno in ventris loco portavit, pag. 20 8. col. 2 Sign. **, illa Schemum conſuluit, pag. 2 10. col. 1. n. 6 & dign,*. Spititus 5. impujſu 2 7 IN ODEX. yaticinata eſt, p 2 30. col. 1. n. 6 3. Deboram milit ad Iacobum, p. 2 92. Jeri. 8. dies abitus Rebeccæ cur in S. Scriptura non manifeſtatus ſit, p. 283. col. I. Sign. †. illa jacobum adegit, ut benedictiones, qvæ Eſavo reconditæ erant, iple acciperet, p. 39 1 col. I. n. 229. R Rebellio ex ſaturitate oritur, p. 1357. col. 1. n. 55. Redemtio non fit pro dimicio, pag. 999. col. 2. D. 1. . . Regi Maor eſt exhibendus, p. 364. c01. 1. Sigo.“ rex dum peccat, reatum populo inducit, p. 3803. col. I. n. 9 rex ludaieus qvot uxores habere po tuerit, p. 140 3. col. 1. n. 2 5. . Reparationes oblationum, vid. Compenſationes oblationum. . Rephaim, Hebr. α , cur ſic dicti lint, p. 1318. col. 1. n. 3 I1. . Repudii libellus non præceptus, ſed permiſſus fuii Judæis, p. 1439. col. 1. n. . Reſurrectio wortuorum ubin am indicetur in lege Moſaica, p. 501. cOl. I. n. 9. It. p. 1359. col. 1. n. 77. . . 4 .,1 2 . Reberentia magiſtri ſit tibi tanqvam reverentia Dei, p. 53 I. col. I. n. 8. Romanorum Imperium à Judæis vocatur regnum Edomiticum, p. 21I.Kol. 1. Sign.**. Impe- rium iſtud Romanum Tyti nomine appellatur, ibid. Roma cur Magdiel dicta ſit, p. 29 3. col. 2. n. 55. urbs eſt celeberrima, p. 1224. col. 2. n. 8 1. Ruben cur ita vocatus ſit, pag. 244. col. 1. n. 42. Jolephum è fovea educere voluit, ibid. n. 46 & p. 300. col. 2. n. 48. diſturbavit lectum paA tiis ſui, p. 286. col. 1. n. 37. cum Bilha dormi- vit, ibid. col. 2. n. 3 8. ipſe non peccavit dum lectum patris ſui aſcendit, p. 287, col. I. n. 43. primogenitus fuit Jacobi, ibid. verſ. 2 3. qvo- modo id intelligendum ſit, ibid. ipſe ſaccò & jejuniò ſe maceravit, pag. 303. col. 2. n. 74. qvam ob cauſam, ibid. cur regnum & ſacerdo. tium ei ablatum fuerit, p. 371. col. 2. n. 13. Sabbatho Deus benedixit in Manna, p. 21, col. 1. n. 6. Sabbathi terminus qvousqye ſeſe exten- dat, p. 2 8. Col. 1. n. 73. & Sign.*. Sabbathum ſolum repellitur per vitæ conſervationem „pag. 72 3. COhi. n, 13. etiam per manipulum primi- tialem repellitur Sabbathucn, p. 756. COl. 1. n. 60. Sabbathum violans perinde habetur, acſi omnia ſimul præcepta Dei violet, p. 143. col. 1. n. 80. veſpere Sabbathi qvænam res creatz ſint, p. 15 32. col. i. n. 20. Sacerdos ſummus dum peccat, id reatum populi indaucit, p. 803 col. 1. n. 9. ſummus ſacerdos eriam lugens ſacrificium offerre poterit, p. 853. col. 1. n. 6 5. & p. 9 56. col. 1 n. 44. & n. 45˙. vigd. Poftifex. ſacerdotes vinum bibentes qvan- do ſint rei mortis, p. 947. col. 2. n. 21. it. p. 248. col. 1. n. 2 4. ipſi poterant posſidere agros extra terminum tertæ Chananeæ, pag. 1241. col. 1. n. 98. ðW Sacerdotii dona viginti qvatuor fuerunt, p. 1159. p. 1161. col. 2. n. 44. “ Sacrificium pro reatu ſi perditum, ſed poſteà in- ventum ſit, quid de illo faciendum erit, p. 829. col. I. n. 8. & col. 2. n. 12. ſacrificiorum mem- col. 1. n. 21, caqve perpetua fuerunt, ibid. it. bra ſive partes. quæ ſuper altari combureban- tur, quænam fuetint, pag. 103 8. col. z. n. 81. it. p. 1160. col. I. n. 2 8. & p. 1250. col. 2. n. 7. feſtorum ſo lennium ſacrificia veniunt ex debi- t0, p. 1134. col. z. n. 2. Sacrificiorum additamenta, vid. Additamenta fa- crificiorum. Sacrificium juge, vid. Juge ſacrificium. Sal Sodomiticum, vid. Birumen Sodomiticum, cum Sale percuſſit Deus fœ dus, p. 797. col. 2.n, 46. & n. 47. it. p. 116 I. Col. 2. n. 41. R. Salomo Luria, p. 65. col. 2. n. 86. Sanmimael, ſerpens, cum Eva concubuit, p. 32. coſ. 1'n. 7. — 3 Samuel, propheta, ex Corachi proſapia genitus fu- it, p. 1149. COl. I. n. 61. Sanctuarium ſuperius & inferius, pag. 236, col.2, n. 56. pag. 238. col. 1. n. 70. inferisus Sanctuarium diredtum eſt & regione thro- ni ſuperioris, pag. 514. col. 2· n. 149. it. pag. 617. col. I. n. 98. Sanctuarium quando duabus mani- bus Dei ſanctificabitur, p. 515, col. . Sign. † San- Quarium duabus vaſtationibus oppignoratum fuit, p. 76 8. col. 1. n. 13 vid: Templum. Sancta levia, ubi poterant comedi, p. 849. col. 2. n. 36. & p. 13 6 3. col. 2. n. 21. à qvibus pote- rant illa comedi, p. 9 59. col. 2. n. 71. ſancta ſanctorum ubi comedi poterant, p. 1160. col. m 27 Sane⸗ 1. — Sindaßpho P. 44. yhu qy col,2. eſt, p &locus lium ma 914. col nis eſus col. l. n. ientet, H 2, n. 94. Ma, dicta illa nome dign.fo 1.,n. 13. litz,pe l⸗ nere tran gos prebe 2. Zare la multos 1, n 37, 6 ftattisAb Dus partus 169, col. hore, quô Kcol.2.n. lus ſuper illing obit 196, c0 1¹, 117, col. ¹ Uint garr, c0l., N. 11 h P. 206, Sunas pericnl 33 ˙ col.2, Nai moratu; 5.726. col. otendit col, 2,h. 1I1. dlun, Hebr. cole n. 10. 756. (0l. 1n. habetut, aſt 1, P 14,0 (01. namn ies cleate teatum popili mmus ſacerdos poterit,p. ſg⸗ 44. K n. 4 . bidentes gyan⸗ .1. n. 1. it, posligete zgros 12, pag. 1141 letunt, p. . herunt, ibid. it. 1, ſed oſtezin⸗ gometit, P.919,. fihciotum memn⸗ aii combureben⸗ 38. c) 1,m 91. 1150. 0),1,h zveniuntet debie Adcitamentaſt⸗ ſcium. en Sodonnitictun,. , 1N. lin 1 l. 41. ubuit, P,) 19 o⸗ olrin riuf, tol; 4 136,. 2* 3 . 5 interious . ſone thio⸗ le1 hil. Pa⸗ in. . enplucn us htoaun 4 aieu Nee IN DEX. Smlabon ſive Sendalphon nomen eſt angeli, Schalem appella tur Sichem, pag. 276. col. 2. n. Sangbis qvomodo ad alta re ſparſus ſit, p. 78 5. Schamir, Hebr. "pw, vermiculus fuit, pag. 679. col. 2. n. 68. &S ſeqv. illius eſus prohibitus eſt, p. 836. col. 2. n. 85. excepto piſcium & locuſtarum ſangvine, ibid. ſangvis anima- lium mactatorum terra contegendus eſt, p. 914. Ccol. I. n. 10. & col. 2. n 16, cur ſangvi- nis eſus tàm ſeverè prohibitus ſit, pag. 915. Sapientes, Hebr. man, qui ſint, p. 1305. col. 2. n. 94. illa nomen iſtud adepta ſit, ibid. num. 3 5. & Sign.* fœminas fecit proſelytas, p. 9 8. col. I. n. 13. in arca fuit ab Abrahamo abſcon- dita, p. 100. verſ. 14. dum illa flumen in iti- nere tranſiit, nudos pedes ſuos conſpicien- dos præbuit Abrahamo, Pag. 100. col. 1. n. 235. Saræz benedictio, p. 134. col. 1. n. 3 3. il- la multos lactavit liberos, dict. p. 134. col. 2. n. 37. & p. 170. Col. 1 n. 19. ipſa fuit filia fratris Abrahami, p. 16 5. col. 2. n. 17. tem- pus partus ejus quomodo notatum fuerit, p. 169. COl. z. n. 13. mundus fuit lætus eo tem- pore, quô illa peperit, dict. p. 169. verſ. . & col. 2. n. 14. ipſa fuit prophetiſſa & Spiri- tus S. ſuper ea recubuit, p. 17 1. col. 2. n. 3 1. illius obitus cur cohæreat ligationi Iſaaci, p. 186. cok z. n. 9. funeris ejus deductio, pag. 187. col. 2. n. 20. quænam ſigna facta fue- rint Saræ, dum illa ſuperſtes fuit, pag. 202, GOI. I. n. 113 & n. 115. quando illa mortua ſit, p. 200. col. z. n. 32. I 4 Seznas periculi tempore accuſat nominem, p. Sara, dicta fuit Jiska; p. 94. col. 2. n. 34. unde col. I. n. 95 ipſo mediante ſculptura gemma- rum fuit peracta, ibid. M Schamchaſai eſt nomen angeli, p. 1116. col. 1. Sign. † ipſe de cœlo cecidit, ibid. Ichelomithæ, filiæ Dibri, maritus ab F gyptio flagellatus fuit, p. 410. col. 2. n. 44. Schechina, Hebr. mpow, Kante templo primo Hieroſolym. decem quaſi ſtationes fecit, p. 102 1. col. z. n. 117. vid. præſentia Dei gra- tioſa. L Schem cur inter Noachi filios primus fuerit po- ſitus, p. 55. col. I. n. 2 3. & col. 2. n. 2 4. ipſe ſine præputio natus eſt, dict. col. 2. n. 24. illius poſteri cur pallium peniculamenti merue- rint, p. 84. Ccol. 1. n. 37 Schem fuit Malchi- zedek, p. 99. col. 1. n. 19. Schem legem Dei explicuit, p. 209. col. 1. num. 55. Rebecca Schemum confiiluit, p. 2 10. col. I. n. 62, 6 Sign.** Schemi filia fuit Thamar, pag. 314. col. 1. n. 0.. MBd Schichor eſt Nilus, p. 12 84. col 1. n. 9. & 10, Schilo eſt rex Mesſias, p. 376. col. I. n. 62. Schittim ligna, p. 65 1. col. 1. n. 54. varia vocie Schittim Hebr. bow explicatio, pag. 227. col. 1. n. 1. Scholæ Judæorum celebriores quæ fuerint, pag- 377. C0l. 1. n. 75. Schunem, urbs fuit, p. 10 8 col. 2. n. 12 Scortatio gentibus interdicta fuit, p. 279. col. 1. n. 9. & p. 317. col. 2. n. 1I. it. p. 1194, Col. 1. n. 17. per hanc ceciderunt Iſraelitæ, p. 1213. col. 1. n. 66. 33 3. col. 2. n. 10. dum Moſes in monte Si- Scriptuns S. non abſcondit, ſed explicat, pag. nai moratus eſt, Satanas turbavit mundum, p. 726. col. I. Sign.* Satanas feretrum Mo- Ks oſtendit Iſraelitis in aere, dict. pag. 726. col. 2. n. 11. l Satum, Hebr. âö, quæ menſura fuerit, p. 832. col. I. n. 40. Satum deſerti minus fait Sato Hieroſolymitano, ibid. n. 41. Scala, quam Jacobus in ſomno viderat, ubi ſte- terit, p. 236. col. 1. n. 54. & ſeqdqu. Scas dalum, vid. offendiculDum. 177. col. I. Sign. * Scripturæ S. verba varios recipiunt ſenſus, p. 278. col. 1. n. 47. & pag. 434. col. 1. n. 44. humano more illa ſolect loqui, p. 549. col. 1. n. 50. it. p. 13 30. Col. 1. n. 20. & P. 1474. col.1 n. 53. interdum illa hy- perbolicè loquitur, p. 1313. col. 1. n. 155. Sectio iſta Biblica: & vixit Iacobus, cur ſit clauſa, p. 362. col. 1. n. 3 23. Seditis grave crimen eſt, p. 1 52. col. 1. n. 10 0. & ſequ. Schadaai, Hebr. w, vid. Deus. rn HI IIHI Hrr LNDEX. Senex pro mortuo habetur, p. 12 3. col. 1. Sign. z ſenex in domo eſt teſta fracta, p. 1029. col. 1 n. 9. ſeniores primi Ifraëlitarum, qui in ⁵Ægypto fuerunt, quando & ubi ſint mor- tui, p. uo4 col. 2 n. “8. Seracha, Aſcheris filia fuit, p. 354. cOl. z2. . 9. illius mira longævitas, ibid it p. 123 8. col. 1. Sign.* Serpens quo conſilio primos parentes aggreſſus ſit, p 31. col 2. n. 4. & p. 3 8. col 2. n. 6 4. & Sign. * ſerpenti, qui protoplaſtos ſeduxit, pedes fuerunt amputati, p. 36. col 2. n. 44. ſerpenti omnes ciborum ſpecies unum ſo- lùm præbent ſaporem, p. u82. CcOl. I. n. 49. ſerpens æneus, in deſerto erectus, quibus at- tulerit ſanitatem, p. 19 3. col. 2. n. 61. Serbus quod posſidet, id dominus ejus posſidet, p. 224 col. I. n. 46 ſervi venales publicè ſu- per lapide conſtituebantur, p. 1004. Ccol. 2. n. 133. 4 Sichem appellatur Schalem, pag. 2756. col. 2. n. 36. locus iſte ad pœnam fuit paratus, pag. 299. col. 1. Sign. * 2 W S Sicbon, rex, tributum accepit à regibus Chana- næis, p. 189. col. 1. Sign. † illius fortitudo, ibid. & col. 2. n. u3. Bileamum mercede con- duxerat, p. 19 0. col. 1, n. 1ꝛ n. Siclus ſacer quid valeat, p. 10 90. col. 1. n. 71,. Siyna vexillorum uniuscujusque tribůs Iſraeli- ticæ quem habuerint colorem, p. 1042. COl. 1. . 1. & G Simeon projecit oſephum in foveam, p. 3 6.col. 2. Sign.* adversus Joſephum iniit conſili- um ſimul cum fratre Levi, p. 372. Col. 1. n. 23. & n. 27. ex tribu Simeonis multi in de- ſerto perierunt, p. 12 3 6. Col.’. n. 33. & num. 3 5⁵. Simeonis tribui Moſes ner benedixit nec maledixit, p. 1460. col. :. n. 19. & n. 20. quam ob cauſam, dict. n. 1 9. & P. 1515. col. Sinai, mons, loco ſuo avulſus fuit, p. 54 %. col. 2. n. 43. mons iſte tanquâàm cupa ſuper Iſra- glitas incurvatus fuit, ibid. it. p. 1489. col. 1. n. 56,in eo tria quaſi vela ſive ſepta fue- runt, p. 551 col. 1. n. 63. in his ſeſe Deus i- bidem manitfeſtavit, ibid. it. p.5 Col. 2, n. &1. rum nonnulli colebant Solem, nonnulli Lu- nam, p. 159. col. 2. n. 56. quatuor Sodomi- tarum urbes una in petra ſitæ erant, p. 160. col. 2. n. 66. & n. 67. . Sodomiticum Sal, vid. Bitumen Sodomiticum. Sol & Luna ab initio æquali magnitudine fue- runt creata, p. 13. v. 16. — èò Sol & theca ſua quando fuerit eductus, p. 139. col. I. n. 7.-Sol juſſu Moſis ſtetit, p. 5 32. colj 2. n. 2 1. & quidem quinque vicibus, ibid. Somnium nullum eſt ſine vanitate, p. 29 8. col. 1. n. 29. = Sororem conſanguineam uxorem ducere fliis Nosæ licuit, p. 30 ¼ col. 2. n 86. etiam ger- manam ſororem uxorem ducere ab initio mundi permiſſum fuit, p. 948. col. I. n. 32. Walium exiguum miraculéò Diviné magnam multitudinem cepit, p. 839. col. 2 n 1172 col. 2. n. I4. = DWU Specula mulierum, oblata Deo, cur ei fuerint grata, p. 766. col. 2. nz.. — Spelunca duplex ſeu dup licata cur ſic dictaſit, p. 187. col. 1. n. 14 & 1iö5. ð Stationes ſacerdotum & Levitarum, ut & Iſraeli- tarum juxtà ſacrificium unde ſint ortæ, pag. 125 1. col. I. n. 9. & 10. = Staututum, Hebr. o'n, quid ſpeciatim ita dica- tur, p. 217. col z. n 16. & p. 517. Col. 2. n. 176. & p. 999. cOl, 2. n, 33. & p. 917. col. 2. n. 12. it pag 93 5. Col, 1. n. 9 8. & p. 1164 col. z. n æ Strangulatio intelligitur, quando mors in lege Moſis abſolute dicitur, p. 577. col. I. num. 123. ſic etiam ſtrangulatio intelligitur, quando in lege dicitur: ſanguis ejus ſit ſu-= per illum, p. 57 8. col r1. n. 131. Suburbanum, Hebr. “b, quid fignificet, pag- „ ſublata, ibid. n. 2. ) Succot à Rahemſes centum & viginti milliaria iſtud horæ ſpatio confecerunt, ibid. it. pag. Sußzmentum ſacrum, vid. Thymiama. Gnedrium Judæorum quot viris conſtet, pag. Jodomitz puellam quandam infigni mortis ſup- pliciò affecerunt, Pag. 148: Col. 2. n. 94. co-] P 446 . 12 89. col. 2. n. I. quando ſuburbana iſta ſint diſtitit, p. 477, col. 2. n. 164. Iſfraëlitæz iter Superbia vitanda eſt, pag. 8 84. col. 2. num, 9. 2,84. COl. 1. Sign. * ex quihus viris conſtet, P. 416. 41. 16. nebantn col. 1. n . poni ded 8ynedri faciendu esiſti er col.2. n, edrium e leripti,⸗ quamdiu 1193. , Tabernacalar funt gente concdlttumm tumfuerit 6l ett agn it, P.1 17. lum in del 1073, col Tabule egis, Talonu lex, „2, , immn i tempusvite . Dinomum ſen tempusfutu ſent, Eie „Doriſerriena limplen ſecun b.9 ſecol 1. tol ei Pr. Plum primun 36. col 1 i ei preſenti Dreparatum Aucd ſeterit udei tenlu lin u. Finoni lunt . —⸗ðũ nonnullibeu dtuor H0donni⸗ erant, p. 160. domäicum. gnitadine fue⸗ edn rg,P. 139. etit , 31.0l Vicidus ibid. lte, P. 199,col, en Aucere flüs 16. ktiam ger⸗ lacere ab initio 49. col. 1. 4 31 Digind maglin col.1 n, beit b⸗ aui hain arlcdibilh de ſunt olte, hag⸗ veriatin in licr. E) Sn rn p. gl. col.1. 1g⸗ 1164 do inellen 11, . lßeiet, hab⸗ ſabunbann nsi milluti ltatlite tet nut id lhig Kaha 1IND EXN. Pp. 416. Col. I. n. 16. & n. 18. it. p. 429. COl. 1. n. 2 6. quatuor ultima ſupplicia ab eo impo- nebantur, p. 526. Col. 1. n. 58. it, pag. 55 8. col. 1. n. 67. ſynedrium juxtà Sanctuarium poni debet, p. 564. col. 1. n. 2. ſi aſſeſſores Synedrii cultum idololatricum doceant, quid fFfaciendum ſit, p. 804. col. 1. n. §. ſi aſſeſſo- res iſti erraverint, quid agendum ſit, p. 806. 1293. C01, 2. n. 4 . col. z. n. 42. & p. 1 39 Ccol. f. n. a3. ad Syn- edrium electi quomodo à Moſe fuerint de- ſcripti, pag. inO. col. I. num. ui6. Synedrium quamdiu duret extrà terram Iſraeêliticam, p. T. Tabernacvlum , in deſerto factum, non abftule- conditum fuit, 2£ runt gentes, pag col. 1. n. 6. ſed re- ibid ubinam illud recondi- tum fuerit, ibid in feſto tabernaculorum fa- Ca eſt aquarum fuſio, p. 797. col. :. n. 47. it. p. col. z. n. 1. G&n. 20. tabernacu- lum in deſerto quando fuerit erectum, pag. Tabuiæ legis, vid. Decalogus. Talionn lex, qualis habetur in S. Scriptura, Temporum vices quæ Templum ſecundum à Cyro, rege, ædificatum, 107 3. cCOl f. n. . & ſeq nunquam fuit obſervata, pag. 1417. Ccol.. Talmudis primus autor quis fuerit, p. 210. col. 2,. n. 84. binorum ſententiam, pag. 13 4. Col.. n. 32. tempus futurum interdum ponitur pro præ- ſenti, & vice verſa, p 19 8. col 2 n. 82. tem- pori ſerviendum eſt, p. 363. col un. 44. p. 8 5rcol 2. Sign † in eo non requievit gra- tioſa Dei præſentia, dict. col. 2. n. 50. tem- plum primum, à Salomone exſtructum, pag. 86. col 1 Sign.* in eo requievit gratioſa Dei præſentia, ibid duabus manibus Dei ræparatum fuit, pag. 514. Verſ. 17. quamdiu illud ſteterit, p 3⁄. col. 2. n. 4. quomodo Judæi templum revereri debeant, pag. 941. col. u. n 147. templum primum & ſecundum pignori ſunt pro Iſraélitis, P. 12 20, 60 l, 40 - ſint, p. 77. col. 2. n. 62.† tempus vitæ juſtum quodnam ſit juxtà Rab- 33. eorum deſtructio eſtifraelitarum expia - dio, ibid. n. 34. templum Hieroſolymitanum cur Libanum, Hebr. n“, ſit dictum, pag. 13 2 6. col 1. n. 86, in templo Hieroſolymi- tano poſt benedictionem ſacerdotum Judæi non reſpondebant: Amen, p 1484 col I. n. 16. illius velum à Tito, Imperatore, diſciſſum fuit, p. 1506. col 1n 232 templum Hiero- ſolymitanum viginti tribus cubitis depreſ- ſius fuit, quàm fons Etham, pag 1518: col. 2. n. &S0 vid. Sanctuarium Tenebra cur Ægyptiis evenerint, p. 455. col. 2. n 40. & n 41. in his tenebris improbi non- nulli ex Iſraelitis mortui ſunt, ibid it p. 489. col i. num. 5 . tenebræ iſtæ ſex dierum ſpatiò continuatæ fuerunt, ibid col 2 n. 39. Tentationes decem Abrahamo evenerunt, p. 136 CcOl 1 n. SSS. Tephilin ubi collocentur, p. 689. col-t. num. 156 %. Twachus, Abrahami pater, de filio ſuo coràm Nimrodo conqueſtus eſt, p 9. col. I. n. 29. Terra cur maledicta fuerit, pag u. col u. n. 8 5. it. pag 13 col n. 20. & 1 terra maledicta quid produxerit, pag,/“. col Sign * & Sign *t terra nonnullis in occurſum exſiliit, Pp 1S 8. col. 1 n. 75. quinam illi fuerint, ibi- dem; terra Cananæa ſive Iſraelitica Deo pe- culiaris eſt, p. 13 2. col z. Sign. * extrà illam qui habitat, perinde eſt, ac ſi ei non eſſet De- us, ibid. it p. 1003. col. 2. num. 12 7. illius præſtantia ſeu prærogativa p. 216. col.. n. 3. & pag. 3 52. col. 2. n. 9. & ſequ ejusdem fertilitas, pag. 377. col. 2. n. 78. & n. 79. it. p. 452. col. 1. n. 4. &ũ p. 14%. col 2. n. 79. illa omnibus aliis terris altior eſt, pag 73 9. col 1. Sign. *x it. p. 1312. col. 1. Sign. * & p. 13 21. Col. c n. 1. it. Pp. 149 0c: col. .n. 77. quo- modo illa inter Ifraelitas fuerit diviſa, pag. 12 38. col. 2. n. 60. it p 1239. col 1 n 63. & ſequ. & p: 12 40. col. 1. n. 77. & ſequ. illius hæreditas ſeu poſſesſionis acquiſitio diverſa fuit aicœteris omnibus hæreditatibus, dict p. 1 240. Col 1. n. 72. & ſeq. terræ Iſraeliticæ fi- nes cur in S Scriptura ſint deſcripti, p. 12 3. col. 1. n. 1. vid. Iſraelitica terra, it Judaica terra. . LIIit HIb⸗= Teſtes INDF k. Taſtes dicere, non ſcribere debent teſtimonia ſua, p. 1414. col. 2. n. 21. Thamar in oſtio, alii: in ſepulchro Abrahami ſedit ibique precata eſt, p. 312. col. 1. n. 17. illa fuit Schemi, patriarchæ, filia, pag. 314. col. I. n. 30. ipſa ſeptimo menſe peperit ge- mellos, p. 31 5F. col. . n. 46 Thermæ Tiberiadis, p. 71. col. 2. n. . . Thermutis. Pharaonis filia, Moſem ſervavit, p. 409. col. I. n. 19. Thimna cujus filia fuerit, p. 290. col. 2. n. 20. Eſavi pellex fuit, ibid. ſoror Lothanis fuit, p. 1503. col. 2. p. 257. Eliphaſi concubina fuit, ibid. cur ejus in S. Scriptura fiat men- tio, dict. p. 1506ε⅝. col. 2. n. 25 8. Thitman Serach cesſit Joſuæ in hæreditatem, p. . 124.9. COl. 2. n. g rr. Thiras quos genuerit, p. 96. col. 1. num. 1. Traces unde ſint orti, p. 86. col. „ n. 1. Tironus gloriæ Dei in aére pendens, p. 5. col. bymiama ſacrum ex quibus ſpeciebus fuerit compofitum, p. 719. col. 1. n. 134. & pag. 720. Col. 1. n. 145. . Tiberiadis, urbis, thermæ, p. 71. col. 2. n. 9. ma- re Tiberiadis, p. 1118. col. 2. n. 104 in eo reconditus fuit puteus, qui Iſraélitis aquam præbuit in deſerto, ibid. n. 10 . rundam fententiam, p. 27. col. 2. n. 70. Timor Dei, in arbitrio hominis ſitus eſt, i. e. om- nia in manu Dei poſita funt, præter timorem Dei p. 136. col. 1. n. 52. & p. 13 5. col. 1. Titus, Imperator, velum templi Hieroſol. diſci- Adit, p. 1506 col.: n. 2 32. . Traditiones legis de monte Sinai Moſi fuerunt datæ, p. 99 0 col. . n. . “”M Transgreſſi præcepti una aliam poſt ſe trahit, p. 141 . col.n. 12.it. p. 43 t. col. 2 n. 30. Tribus Iſraelitica i. e. eaput ſeu princeps tribus Ifraeliticæ, p. &s col. 2 n. 9 cum una- quaque tribu Iſraëlitica nata fuit gemella, Pig. n. 30. it. p. 3 04. col. . n. 84. & 95. it. luit, p. 1460. col. 2. n. 19. & n. 20, Trinitalis Sacroſanctæ aſſertio, pag. 17. col. 2 n. 145. it. p. 39. col. 1. n. 69. & p. 282, col. Vranni. Græcè zuezνa, nomen unde profluxiſ- ſe videatur, p. 12 69. col. 1. n. 39.v „ f Vi nomine intelligunt Rabbini regnum Edo- miticum ſive imperium Romanum, pP. 21 I. col. I1. Sign. *X* ð 1 Vacca rufa, p. 116 5. col. I n. f. illius cinis in tres partes fuit diviſus, pag. 1166. col. 1. n. 15. 4 Vallis Ginnofar, P- 38 3 col. 2. n. 149. Va- ſa figlina, quibus immundities cohæret, fran- genda ſunt, p. 82 6. col. 2. n. 76. & p. 817. 889. col. 1. n. 3 5. iſtorum vaſorum fragmi- tur per ablutionem, p. 862. col. 1. n. 73 Vaticinati ſunt quidam, nec tamen ſciverunt, qvuid vaticinarentur, p. 409. col. 1. n. 32. it. p. 5 14. col. I. n. 14 g. = . . TVenaditioni publicæ lapis fuit deſignatus, p. i004. Tigru, ffuvius, Hebræis eſt Chidekel juxtà quo-† col. 2. n. 133. Vento Orientali Deus utitur ad puniendos im- probos, p. 49 7. col. 1. n. 77. Venus præpoſtera punitur, p. 143 3. col. i. n. 43⸗ Veſpere Sabbathi quænam res creatæ ſint, pag. 15 3 2. col. I. n. 2 0. ſtes iſtæ ſimul cum Judæis creve unt, dict. p. 1345. col. 2. n. 9. Vexillorumfſigna, vid ſigna vexillorum. Viatori quid facien dum fit, pag. 1176. col. t. Vicarius ſummi ſacerdotis, Hebr. b, quis, p. 16 . col. 1. n.g . Vicinitas interdum prodeſt, interdum nocet, p. p. 6. col. n. ‧4 quælibet tribus aſcen- dere fecit ſecum oſta patriarchæ tribus ſuæ ex Egypto, p.3 2. col. . n. :. tribui Simeo- 1046. col. 2. n. 3 1. it. p. 1145. col. . n. 14. Pitium, quod in te eſt, noli objicere proximo; nis Moſes nec benedicere ne᷑ nialedicere vo- Piin- Valles Pislani & Jezresl, p. 380. col. I. n. 1 06. col. I. n. 7 8. it. p. 962, col. 1. n. 73. & p. na miraculô Divino abſorpta fuerunt, pag. 827. Col. 1. n. 77. vaſa figlina non mundan- Veſftesjudæorum in deſerto à nubibus gloriæ de- albatæ fuerunt, p. 134 5. col. 2. Sign. ** ve- initali aln 719. c jbid. n. alüfabn Ri19,7 iſte habu ramn vitin fſbillrae z in i⸗ 1. H. 3,0 eſtpene, Nn. 107.1. lloltin, Hedi Emultitn 1159. co. quomodo ilnljut belli, P. 141 t hut dies cu autem: di eeſperegrit slern Voto ſemetob P. 792. col K. 161. per unum feri poteſf Perpeniten 60h 1, ne 1 abſinentie P. 1261 Col — 1. 20 pag. 17, col. 10 (p.r e, eol. ungerdluul. n niregnum Edo- f. Ullius einis in g. 116. col 1. 0. col. 1. n. 106, 1.,n. 149. Va- iescohrtet fran⸗ n. 7t. & p. 817. 1. 1. n. 7), & ; Vaſorum fragni⸗ pta fuerunt, pag. ina nonmundan- ,col. 1,1. 73. tannen ſcirerunt, 9. Col. 1,n. nn⸗ eſignantp⸗ loot: n muniendos in⸗ l. creatz int, pi⸗ ubibus glorie ie⸗ ol n Sign. rNe. crererunt, dich . Womm. . jhecol i gebr. po, auig h. Pterdun notehß⸗ 14 . col.1, n. 4 dbſeen aim ⸗ 8 8 PpP. 729. col. I n. 2 ⅝ quod pondus vitulus 44. in vitulo iſto ſpiritus vitæ fuit, ibid. col. Vitulu, aureus præſtigiis Satanicis fuit facus, p. 729. col. I, num. 27. Micha illum perfecit, ibid. n.: 8. quò modé, p. 730. col. 1: n. 34. alii fabricam ejus Jjanni & Jambri adſcribunt, iſte habuerit, p. 730. col. . n. 35. cur ſigu- ram vituli, nec alterius cujusdam animalis, ſibi Ifraelitæ elegerint, dict. p. 730. col. 1. n. 2. H. 3J 8. de peccato vituli ſemper aliquid in- eſt pœnæ, quæ à Deo infligitur, p. 73 8. col. I. n. 102. it. DP. 1I FY r. col. n. e.. linctio, Hebr. —en, ſignificat magnitudinem & multitudinem, p. 2 56%. col. 2. Sign. Xiit. p. 1159. col. z. n. 2 3. unctio olei in Mincha uomodo facta ſit, p. 79 5. col. 1. n. 26. linctus belli, Hebr. —prin rrwn, quis fuerit, p. 141 8. col. I. n. 9. =òèòèòMGMW linus dies cur in lege Moſis ſcriptum ſit, non autem: dies primus, p. 6 v. . oces peregrini idiomatis in Rabbinorum ſcri- ptis plerumque ſunt corruptisſimæ, p. 154. cOl. 2.A. 4 , yoto ſemet obſtringens quàâ formula uti ſoleat, p. 79 2. co1. .n. 4. it. p. 96 –. col. ,n. 7. & p. 126 1. col. 2. Sign. *votorum abolitio per unum aliquem Rabbinum excellentem fieri poteſt, p. 1260. Ccol. I. n. 5§. & 6. item per p œnitentiam aboleri poterit, pag. 12 61. col. 1. n. 1 5. & p. 12 62. col. I. n. 2 3. vota abſtinentiæ quæ ſint & quomodo dicantur, 94. col. 1. I1. 3 11 vinculum iniquitatis vel rei illicitæ, p. 1262. col. I. n. 22. votum ex parte irritum fſit irri- tum totum, p. 12 5. col. I. n. 39. UAr Chaldæorum an ſit nomen proprium, pag. Urim & Thummim quomodo perilla reſponſum ſit datum, p. 6 81. col. j. Sign. *it. pag. 686. col. 2. n. 149. in templo ſecundo oraculum iſtud defuit, pag. 687. col 1. n. 150. & n. 151. Urim ſcripturam nominis Divini expresſi ha- buit, pag. 840 col. 1I n. g. Ifraelitæ Urim & Thummim conſuluerunt, p. 12 14 col. i. Sign. EE& col. 2. n. 7. “ Uxor certo reſpectu marito eſt adjutorium ei- demque certo reſpectu repugnat, pag. 28. col. 2. n. 78. uxor non ducitur, niſi ipſa con- ſentiat, p. 200. col. 1. n- 9 8. uxor quæ ſit at- que ſic dicatur, pag. 204. col. 1 n. 9. uxori quando alia posſit ſuperinduci, p. 126 col. 1, n. 4 & p. 212 col. 2. n. 7 9. uxorem qui du- cere vult, in ejus fratres inquirere deber, p. 4 6, COl. 2 n. 7. an aliqua uxor ejusque ſo- ror ſimuùl duci posſit, p. 9 21. col. 2. n. 4 8⁸8. Zibnon cum matre ſua concubuit, p. ?29 1. col. 2. n. 24. Anam procreavit, ibil. ðẽ Zimr: factum, p. 373. col. I. n. 34. in ällius ne- gotio nulla Jacobi fit mentio, ibid. col. 2. Zock, rupes, quot milliaribus diſtiterit ab urbe p. 1161. col. z. n. r9. votum non debet eſſe Hieroſolyma, p. 905 col. 2. n. z0. do( Errata n Pieæfat. lin. 5. pro: abtinere lege: obtinere. Pag. 17. col. 2. num: 14 8. lin. 3 Ege⸗ Michlol- .V P. 23. col. I. D. 21. lio. 4. pro: tempoti, temporis. P, 24. col. 2. n. 4 3. verba iſta: in ſupetioribus. P. 25. lin. 3. i ſuperiora ſive: vertere poſſis, AStum Erff. i. e. in ſuperioribus. Poſt paginam 112. lege: pag. 113. pro: 131. p. 90. lin. 12. in textu, poſt: appareiller, adda- tur: n. 8. p. 94. col. 1, n. 3 1. Hin. 7. pro: ſebium leg. Eu- ſebium. . . 4 p. 13 5. Col. I. n. 44. lin. I. pro Viſum leg- riſum. p. 149. col. 2. lin. 1. pro na leg. r. 162. col. 2. n. 81. lin. 1. pro: uti, leg. ubi. p. 174. col. 2. Sign. lin. 3. Ppro: letur leg. legitur. p. 189. col. 2. n. 2. lin. 9. pro: ſui, leg. ſuis. p. 110. col. 1. Sign. ** lin. 1 5. pro: ie, leg. ita. b. 40 8. col. 2. n. 24. lin. 4. pro: illa leg. illx. pe 4¹7. col. 1. n. 3 2. lin. 2. poſt: uſus adde: ſum. p. 528. col. 1. in fin. pro: 4. lege: 7. p. 564 col. I. n. 131. lin. 1. pro: attendi leg. at- tendit. . p. 583. col. 2. n. 184. lin. 1. pro: paraphraſi leg. paraphraſis. . 212 — p. 614. col. 1. n. 73. lin. 4. poſt: proprio nomine, ſic egendum eſt: nomen id fuit appellativum, qvod ſpicam virentem ſonat., quaſi diiſſes &c. 616. col. 1. lin. 5. pro: qvam (ſcil. terram) lege: qvo= (ſcil. fructus.) 620. verl. 3. lin. 6. in textu, pro: datæ fuerunt, leg. data fuerunt. p. 6 27. Eol, 2. lin. 9. pro: reconditæ leg. recon dita. . onnulla Typograp ſic corrigenda. .pro: Michtol, jege linea ultim i delenda ſunt MsStum Erff. 2. habet mpya i. e. o textu Sign.* in notis addendum eſt Sign.* atqve ibi ſic legendum: vel: quoad in ſuperioribus, ita awyy 2. habet: y⸗ o. 12 87. col. I. n p. 83 6. lin. 8. in textu deleatur aſteriſcus, qvis Qiperfluus eſt. p. 879. lin. 7elin textu, pro: ex, lege: lex. p. 907. col. 2. Sign. ** in notis, iſtud 3ign. **. reperitur pag. ſeqv. 908. in textu, lin. z. poſt verba: ptaſentia Divina eſi inter eos, qvò re- ferendæ ſunt notæ dict. Sign. * B p. 9 86. col. 1. Sign. † lin. 3. pro: enarrat, lege enartet. — p. 109 66, lin. 17. in textu, pro: Verſ. 522. leg. Verſ.3 2. p. 1097. col 2 n. 6. lin. 2 poſt: hoc modo: ad- dert nem litera Nun inverſa. p. 109 8. lin. 9. in textu, pro: buinam leg. qvinam. p. 113 3. lin. 8. in textu, pro: 5422 leg. 32492. p. 11 83. lin. I. in textu, pro debelis leg. debilis. p. 1185. col. 2. Sign. * lin. 2. pro: elicit leg. eiecit. p. 1197.0l. I. Iin. 1. pro: & inter, leg. eſt inter &c. p. 1250. col, z. n. 5. lin. 2. pro: ypan lege . p. 1270. col. 1I. lin. 4. pro: orviam leg. obviam. it. ead. lin. 4. pro: dehortabentur leg. dehorta- reatur. . 3 5. lin. I. pro: terminut, lege: terminus. . p. 13 00. col. 2. n. 45. lin. 6. pro νlege: 2. p. 1301. col. I. Sign. * lin, 12. pro: Eodem, jeg. Edom. p. 1304. col. 2. n. 76. lin, 2, pro: mum lege: p. 1349. in textu, lin. 1I. pro: ſeparavit ille, leg. ſeparavit illos, ſc. Levitas- p. 1362. col. I. n. 6, lin. 1, pro: a vlium, lege: ob alium. p. 1424. col. 2. Sign. † lin. 4. pro: judæ leg. Jjudæe? p. 143 6. lin, 16. in textu, pro: carma leg- arma. p. 145 6. col. 2. n. 5§3. lin. 7. poſt: pro illo „ ad- de: vel: cum ſive ſuper illo, ſic lin. ſeq. 8. ibi- dem poſt: pro illo, adde: cum ſive ſuper illo. p. 1477. lin. uliima, poſt verba: intuemini terram, poni debet Sign.** idqve reperitur pag. ſeqv. 1478. col. I. ab initio. „15. verl. 2 5. lin. 8. in textu lege ita (0 a relun: o* & S=n *7 Cœtera Benevolus Lector pro ſaa æqvanimnitate prudentia cortiget. p. 153 1. col. 1. numeri ſic ſupplendi: 12.13,14 —KMW᷑zᷓ 4 u aailc/ ii 1 lege: ler. i, idud dignd. . extu, lin, 2. dol inter et, gl ue⸗ , No: enaktat lege ſ: lor nodo: gr. ſa. higan leg gbinam, ie nai, aei leg Cedilis. 1o: eicit . ejecit, e, leg. ell imer ⸗ pio: Oin lege: õ egtur leg Lehotts⸗ 1: tetminnt, lege o ſege: o 1,o: lodem, eg⸗ ,ro: Qme lEege: 1 ſepimni lle, leg⸗ : Arliun, ſege: pro ude ep oder 4 zma leg AAmi⸗ ,. cg: wi ⸗ nl ſe lio⸗ elin bi⸗ ani e ſohet lo⸗ inuni en . epeiimn ip⸗ gplendi 11,41,el oiigee, VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset „ Copyright 4/1999 VXyVMaster Gmbä wwWVXymaster com IENTARIUS BBRA ICUS NE VERSUS. vetuſtisſimis Codicibus embranaceis collatus, notis illuſtratis 4 Majeſt. ut & Duc. Saxon. Conſiliario, &c. LHE, T;pis Reyherianie, M. DCC. X.