CiVII57_qt_2
author: Sennert, AndreasandOelreich, Johann

N12«4509894148 021

LUILLLLELUELTEEU EO

uB Tübíingen

eamwertmgeernier du cmREEN D CC El EL MM A C MR AOT D MM RC LO —— Ó TE T " — " — — — ——
TAE FTET *,Tl' R s u RE - n EEDANNUOEIN v T TMEUN ia rv Md ,. db DCR Q U L D A CM VM T FU T .,.—. TW : '.'." M ENANEE ,'-,, 3,- TTE
D » i E * ; «,'- " : : 3 3
— : D Y z 4
: 41 EU E ..
, Y*

ATC DISSERTATIO PHILOLOGICA.
PRIOR,
" Qs w UL SUB PRJESIDIO ! i
i ( VIRI AMPLISSIMI & EXCELLEN TISSIMI

SENNERTI,

m 1001 ngv Oncntal Profesfons Publ. celeberrimi,
j i Q E. &AcadcmlæSENIORIS

venerandi,

2 0 05 2 INCETTE. LEUCOREA

fdem a. Bo : Pubhcaz FU QiAoAoy Syswv BEeTÓ od
0 * aE fubmittit

]OHANWES De te[ä/ Scanus,

il TE : Plb Indæd;torm Md]ürl d
UM . | cAd Diem V1. Octobr. .JM. DC. LXXVII

As ææzægæzmmm BONUEOG BCUOOQG BEOUOUOCU DCOUOOUIE B
fs | ! ii/lTTEþEKG.»E, |
uD . Literis MATTH/SI HENCKELII , Acad. Typogr.

PB^

á jf";fä ; r ;.5 ;7;
: | L L^ WUH !

"Mug. Qs5

okdia AO Y m mer «r s . :
-,- 3 Cite profe&tó dixit, qvicunqve
*'X'. 7445 fuit, veaxsma u xoA d. Diffcilia, qve pul-

cbm. Qvippe ea rerum optimarum indo-

à (X n t5 [es, ut, qvicqvid habeanteximii, minus in
A J 2N Y.05 confpicuo effe patiantur.Qvicqvid fitmul-
| h' ?fg-& $7 ta tamen, foló , ut italoqvamur, nomine
(OTSSSSETRBRÉÁARERSA 1 inantur, & occultá qvádam naturze vi-
VN C'].-ij enocina j« tà qvà« ature vi

, ad eainqvirenda propellimur: Scilicetin-
qvietos nos agit Venuftatis Amor , nec qvicqvam rectius noftro
mederi defiderio; qvàm rerum pulchritudo poteít ; imó nonae-
qviefcimus ante; qvàm in folidam, fi modó fieri posfit, earundem
cognitionem pervenerimus ; 5 9d2 Aayüaver m xeeii]oy 80v , in-
qvit Nazianzenus, De profanis non eftl,qvod dicamus;qvis,qvafo,
nefcit , innumeta in facris reperiri Venutatis exempla , eadem ve-
ró noftri refpectu in altisfimis myfteriorum latebris recondi, ne-
mo eft ; qvi ignoret; fcilicet nominafcimus, rerum veró ipfarum
confufám, ne dicam accuratam, habere cognitionem, tam c(t diffi-
cile, qvàm qvod difficillimum, Aharonem maximum Gentis Ju-
daice facerdotem fummi illius & veré maximi, melioris utpote
teftamenti Mediatoris & Pontificis,Jefu Chrifti Typumillam cla-
risfimum contemplamini. | Qvanta , qvafo, Perfonz Majeftas;
qvanta officii dignitas! qvantus in veftitu decor , qvantusinor-
natu nitor! Verüm: qvot ibi myfteria? qvot abítrufa? qvot oc-
culta? qvot indagatu difficilia? Omnia excutere tenuitatis no-
ftrz memores nec volumus nec poffumus, Unicum faltem Aharo-
nitici pectoralis Infigne veré infigne 35f* myv3y "55 w --
qvuntur. Hebrai , confiderare ftatuimus. Certé profectó, (i qvod
res e(t , nobishac dere dicendum , idem fateamur neceffe eft,
! " À 2 . qvod

qvod de fe&ione Num. XIX, z, inlibro Jalkut ; fol187. col; r.: ^his
":,;,atum verbis. leg:mus : xz*': MDÓSHA3 iO n Hb*
"u qvoYr m5rcnmaow woc c*5w3 neon m
—äPjnï N'S nppnx. TYQ0N. "myoUN m DW"!E)"!
' A3oim. | Onmne boc tentavi in fapientia ,. € nibil inmundo reli-
gwm feci de fapientia, qvod non dixerim , at poflqvam perueni ad
féctionem s de vacta rufa (Num XIX. z. ) dixi , nunc acqviram [a-

confi

pientiam y & illa longius à me vecesfit, Imóipfe etiam Buxtorfius

tant eruditionis Vir in Exercit. Exercit.j. c. r. p. 269. rotundé fa-
tetur, feobi ingenii fui tenuitatem & rei dszcuitatem nibil folidi
ac certi poffe polliceri. /Grave igitur, & noftris plané impar hu-
meris negotium füfcipimus , cum juxta dictum Thalmudiftarum
in Masfechet Joma, fol.19. column. 1. "NJ'P thhy: 95335
J 'Nh'ïr'm Difcere antiqpum äzfcz/wf fft , qpam novum.. Sacrd -
itaqve antiqvitatis amore du&ti negotium lüud aggredxmur ; pi-
&orum filios imitati , qvi , cum aliqvid vivis exprimere coloribus
neqveant, dudlislineis, & tenui id ipfum penicilló adumbrant,
nos;ficubi erraverimus,folati iffóRegum fapientisfimi,r.Reg.1IX..
v.46. N'OT N"? ""DN ODQUM ïm Non est. boma,qvmanpecæt.,.
fcilicet errare humanum! Sit i igitur evw Ocd «

CAD L
| f I Nde incipiendum. Sczzlzgerz, Piatonw, Y

il Tbeodoreti féntentia, Spenceri opinio contraria, — INomina.

lm explicatz Qve. Urim & Tummim Owgmäno. Qvare fre di-..-
cantur.. CaftellusBuxtarfiutySchindlerus aliid, citati, Bellarmim de-
riv4tio monf[irofa t tmpugmmr Urim & Tummim /azr pluralis Nu- -

meri. Cur. Cornclii à Lap.&8 Hachjbanii opinio. Habent prafixum He
&mpbaticum. Madó conjuntlim , modà fejuntlim famthtur.. Bechai

citatur. Verfionibus quid tribuendum. Onkelos nomvertit. Cur Non..

deptuaginta G alii qvomodo verterunt.. Latini qvomodo vertant,
Ariemostani 6 Tremellii fententia. WJH unde derivetur.. Forflers
- derivatio. Gracoruim verfio. Dicitur Xoytoy. Cur.. of phus qvomo-

do verttt. Dm/ïz jämentm. Dicitur Rationale. Gentiles Chriffiano-.

Yu

/

i

- No

m
bus,
Id P

d

C

m

"
reli-
tidd
T fie
orf
felidi
tht
hm
p

SM |

, Pi'
tibus
)f
g,lIX. :
TM

ent
pjn
qvamm
;jäïw-
nl

À

»um ritust imitantur. Spen;-'erw notatus. Fab)fz'ciiu--lgudang;; :
vawmn Qoid : Veflés Sacerdotales qvot. & quales. Defiriptio &
confeclio: q8 ïwn ss Epbod Originatio: & Homonytnia y LE gvid»i
fuerit.- | i h.. E

.A B ovo; qvod ajunt, utordiamar; pr&mittenda omninó ovouiae
- Y gocxexpia: f nomi pom-evolutio-, qvippe à nominibus inci-
piendum docet fübtilitatum Magifter Scaliger Exercitat. ]. fect.1-
joxta illud Platonis in Gorgia : g v ovoppa(a Q1de , 0i2 104 Kal
a2 aecyuaa: Qui novit nomina , novitetiam res, Hlis gemella
habet, cit. Clar. Hotting. Exercit. AntiMorin. th.3. p.z; Theodo-
retus. Kaj fya gMaiaefic 2orXU uG eto[daivn «g) "TP oZMQDAtQEaæf*'

— Aopfijev uesaEo Cavspdpor 2Jjaxózin vtv A0y0y » de éUxcivelC 9A*

pecüy vuv ovowei vv vac oyuaciag ; l. 6« ur diftuvfus fine impedi-
smento procedat, & mulla dmäzfgz»zita&?:äxpli*mfiäniint?r*'jeää" fermas
pem vetardet ,oportet iominum frgnifitationes platas fieri. Atqve
hzc fententia contraria omniró ,.& & diaraetro oppofita eft fen«
rentiz Joh. Spenceri » qvippe qvi priusde re» qvàm de nomine.

L)

agendum cenfet , cum minus ne gotii faceffat natura rerum , qv àm.

origo fiominum , ind; noinisfcientiat pefrei.cognitionem n
licius dirigamur: vid:cap.$. fect, 5. pag.257- fed hanc fententiamy,

tanqvam abfurdam & veritati minüs congruam recitando refu-

tavit Clar. Carpzovius in Notis ad 5 chic: Jus Regium p.32

Qvatuor igitur hic con (ideranda nobis veniunt nomina,tutm
ipfius Infignis Aharonitici,tum rerum;qvibus iftud infertnm fuit z

- Nos de omnibus ita ag'emus*,!ut*pri—möfde-"Etymolbg'j—ä: ,adjundià,

fi qvz fuerit , homonymiá ; & deinde de qvamplurimis Verfioni-
bus,aliisqve, qv& huc pertinere po sfint, pro infti tuti noftri ratio«
ne paucis disferamus. d : :

: | 1 ./ : ' lr E 1 P x
Qvod itaqve attinet voces CUM & DUMNL, (nam has
duas ; cum in fcr iptura conjundta reperiantur ». hicetiam conjune.

A 3 : gere

.E;wciï."z $*9 Mi

iA Ó————ÁÁááÁ
L CCHMNA" -. ^s l
l

gere, nonadeó 1 mprobabile erit.) funtvoces origine Hebrzz &

qvidem pluralis numeri, 1 Hájedia f. demonflrativó affz&te : &
derivatur altera qvidem à tadice "yw h. e. lucere , alteraáradice
ATOQOR h.e.perfectumeffe. — Rationem hujus derivationishaud
«erté incongruam reddunt ipfi Thalmudifte in Mafs. Joma. c.7.

— folg.z pwWDU DN DuoY DSN pO NUl n5

;jmmn r O pov5unmu mom g rwWo
«Qrare vocatur nomen illorum Qrimn & Tummim : Urim, gría illu-

aminabant verba ipforum. Tummim, eria perficiebant verba illo-
zum, Vid. Clar. B;.-uxtorf.,Patefr:in;.Lï,exïlfchebx:. p.3. .& Filiusin Ex-
«rcit. Philolog.III. p.277. qvi etiamaliud tetimonium ex Thal-
. auude Hierofolymit, & Thargum Jonath:affert , cujus pofterio-

zis verba , utpotepriora pauló latíus expli cantianos Qixevao -
xoyAoT]íaz Éxa, huc transfcribere operz pretium ducimus , qvz

Ma habent,. ; j"43353 N'YN f r-D um2 p

T-bDvY n « 5NUY cv23 qoo poo€ec) ne55

T-ÓEyWN yam"n N23 x5 pmumea poUue4
r 4M X g v z P s :
41na BD"p [9 Er I»des pectorili Utim, qpe& illuminant
verba illorum &5 revelant.occultz damw ïïþ-äälif, &' Tummim, qve
. perficiunt operibus fuis faceydotem magnum.» , qvi qverit doclri.
sam 4 Domino per ea.. Relinqvitar ergó vob Ulrim & Tummim à
luce & perfectione ita dici , -qvalis veró illa fuerit, non liqvet.; :
vid. Buxtorf. loc. cit. P M i u

| ;Atq*vlex has ';h,arum. äocufm ta—&iees effe , conílans Philologo—
rum & Lexicographorum e(Lfententia, vid. Pagnin. in Lexic. in
radic. N & D5n. Schindlerusin Lexic.Pentaglott. col.42. Bux-

. : torf. Lexic. Hebr. pag. . & 64. .& in Lexic. Chaldaic. Thalmud.

Rabb. num. 45. Caftellus in Lexic, Heptaglott. n. 6s. Ravanell.

. Biblioth. $. Tom.2. p:1522.. Martinius in Lexic. Etymolog. in vo- -

€e Urim. Sixtin.Amamaiin Antibarb. Bibl, lib.2, p-$66. &in Cen-
K AT : j | fur.

At

qvamplurimi, adeó uthaud immeritó ad omnia Lexica Ebrzo-
ram, Chriftianorum; Proteítantium & Pontificiorum provo*

eet Amama L.o.. — -..3. [

"Magnius autem ille Pontificiorum Promachus Cardinalis

h

Meifner. Phil, Sobr. part.2. c.3. qv.3. fect.r. hec funt : Ner o5-
flat ; qvod Judai & judaizantes dicant , CY non franificare
dotirinam, fed fplendorem 4 radice "nN u ::3573131 non figni-
ficare veritatem, fed perfeclionem 4 radie QOT , nam magie
eredendum esf Hieronymó , ávi Vertit doHrinam & veritatem , 69

£

— LXX, qvi vertérunt QfAmow qug) aÀn(eumy qvAm omnibus Rab-
binis €$ binc dicendum esl : VEAYÀNN. deduci 4 Y7y5, qvod esf

docuit , & EXONDYY d. Rad. DN , qvod esferedidit. — Egregia
certé & digna tanto viro fentehtia! fed qvid mirum ? cumaü-

toritatem Pontificis propugnaturi nefcio qvid non afferete-
foleant Papicola: fcilicet, qvot hic verba, tot feré (poelixd
J axdcuag , caautem ad exarninis incüdern revocare noluimus .
omnia , aliis eadem relinqventes, Egregiam huicrei naváruütt -

operat B. Meifn. loc. cit. & Chamier Pariftrat. Cath. T. 1. 1.3.
c3.6 $. Eaautem,qva fcopó noftro inferviurtit, in compen-
dium ita redegir Epitómator Bellarmini. F. I. Baptifta De Seois

Tom,r p.zij.. fwsfir. inqvit, Dominu poni in rationale Pontifi-
ei5 CRRRINA & CmwN Urim & Tummim , ( vicgvid dicant

Rabbini ( 0 Adow «9) qZA;y'egow , juxta feptuaginta , Doclrinam

fut. Vulg'.VerE— pag. n3.. Delrio Difqvifit. Magic. f"iB.4'. c. F |
|.qv. fedt2, Momma de Oeconom. Eccl, c.9. pag. 367. aliidve:

. Bellarminus authoritatern Vulgatz Verfionis, & infallibilita- -
tem Romani Pontificis afferturus novam his vocibus originem
affingerenon'erubuit. : Verbaillius ex lib. 4. de P. R. cit. B.

1

£5 veritatem juxta Hiefonymum , nempe ; (utin margine fcri--

ptum) 2 5 Jarab docuit , & N Aman credidit. - Nerüm

moníftrofa adiodüm & abfarda haceft derivatio, & (ut ver-

bis utar Clar. Diiherri. lib. 1. Eledt. p.36.) omnia Grammatico-
rum tribunalia perfringit ; ipfid; analogie Grammatica repu-
| .. gnaty

E
; LI

"pnat, qvippenunqvam ita mutari , nédum abjici folent litere
radicales, qvinaliqvod earundem fignum autindicium relin-
"qvatur, nam'ex qviefcentibus Pe Jod f. primá radicali derivata

vel Jod nudunrabjiciunt, vel à fronte tegeridum in Vau Cho-

lem mutant: vid. Schich. Horol. Hebr. p. m.30o. & à qvicfcen-
tibus Pe Aleph orta, regularia plerumqve funt , nec primam
fadicalem amittere folent,. Qvod ipfum agnovit Clar. Hach.
Ápan.in Not. Phil. parta. p.82-qvi; 4«; inqvit, Zerivariones fal-
Jfa fünt & vidicule , fi enim CR N ab Pt docuit , unde N
— dinilludirrepfit,67 ff m ab YONG cur Alepb abjettum, Mem
erà dageffatum. — Egregia certé eft fimilirudo, qvam affert:
àn Cenfur. Vulg.Verf. loc. cit. Amama. Balbur , inqvit, apud
.Ciceronem lib.z.de.Nat. Deor. Neptunum 4 nando deriuabat, uni-

& literá vetentá, at bócin perfona Cotta falsé ridet Civero , aitd,
Balbum fibi ineaoriginatione magiís vifum nat4/fe , qvàm Nepta-

num ; Nam ftanteBellarmini fententià poft abjectas literas fer-

;vilesunica tantüm in qvalibetvoce literaremanet; qvod in hac -

dingva ; (nulló fcil.fignó remanente ) prorfus infolens & inufi-
itatum. — Argumenta illius.qvod attinet , fatemur qvidem Se-
ptuaginta imhis;utinaliisfenfum potiüs, qvàm verba vertilfe,
Andetamencerti.qvid ftatuere velle abfurdum eft,.nam de vo-
; cibus Hebrzis, non ex ve'rïicp:ïhusg*ïfed:»c-i(ffom»äe ipfo dijudican-
.,dum, &.Hieronymus, licétEbr&z lingva peritisfimus , in mul-
:tis tamen fe verborum ambiguitate deceptum & in transferen-
;do hallucinatum fuiffe; ipfein Commentario ad cap.XIX.Efaiz
fatetur ; éjuságitur verfioni omnimodam fidem habendam effe,
"ftultus eft , .qvi dixerit.. vid. Sixtin. Amama l.c. atqve hinc
- setiam ipfe Bellarminus à fociennis fuis deferitur , qvippe qvi
24
.nondubitárunt: Unus pro omnibus eri t Arias Montanus , is, in
. libro fuo de Aharone In(igne. illud ex ufu & natura fua. Uriz
& Tummim dici , & ex verbo per inflammationes, & perfcctio-
.nes reddi poffe afferit : Conf. Cornel. à Lapid. in Exod. p. 548.

.SDelriobeccit, ; .. . 0. n

BN VRM R

lingva:hujus illó peritiores communem arpledti fententiam, -

A— MO — L

à Diximus paregr.III. Nominahzc effe pluralis.numeri, -
B * : * » D : : à ] : : u9 d dAais
"E p atqve hoc ipfam liqvet ex terminatione EE , qvam pluralis
E | Numeri effe largiuntur omnes, qvotqvot Grammaticorum
" fe profiterifilios volunt, qvanqvam negari non poteft , multa

, reperiri nomina , qve terainationem qvidem pluralem, fed
E. | fignificationem fingularem habent. Caufz autem , curjita,
N | adhibita funt, varia afferuntur.. Nonnulli fecuti Corne-.
B lium à Lapide loc. cit. dicunt, hic effe Enallagen Numeri plu-
B - . talis pro fingulari,qvam c:rté in ícriptura ufitatisfimam e[le ad
Á denotandam rei excellentiam & magnitudinem teflatur B.
. . Glas(ius Philol, S. lib.3. tract;1. can.24. pág.88- & exillo Her« :
L : — vart;in Sctutin. Philoel. pág. 14. . INec forfan aliena Hachfpa-
,F E - nii opinio , qvi loc. cit. pluralem numerum ad exhibendany
* | peï'rïfc-&ïoaem!*adhiöi tum fui(fe.affetit.. . :Nos gemmas illasdue
K ob .. plo pedtoralis infertas, qvas «a llrim & Tummim fuiffe in- -
- — ferius probabimus , duodecim adeodve numero plures fuiffe
PL dicimus , ideodve ad denotandam hancpluralitatemNumes —
l | - rum pluralem , qvippe qvi v vocis plura importat, adhibitum
, B. 1 o5 t b . M r v orr m
E BitTper um amina n 4 : |
3 0 Em —— NI —
Eæ .. Diximus pretereà effe * demonflrativó affectas : Non
, autem pdfï*um(qsillis ä[Tgn't**ïn, qvi cum R. Bechai, Nachma- -
Á pide; aliisqve faciunt, &ideó f illud'adhibitum dicunt; ut
gf denotetur cyeeimounsov m elfe, nàam hanc fententiam veris

u tati minus conpruam eífe, inferitis probabitur : fed nos affe:

ï rimus, riillud 'a*dfxi"Bbri";wh PTH'*? ad confortatiónem feine
Á (us, ut logvuptur Hebrai , h. e. ob fingularem Emphafin , ut
L. nggn,[imp/].iqi;e.r,fed cum addità notatione, adhibeantur , ut

digito qvafi mon(lretur, dicendo iftasilluminationes , iffas
peifectiones. 1ta Arías Montanus. Conf. Corhel. à Lspide
L.c. nam hoc proprium illius officium effe, velex folo capite
feptimo Efa. verf, 14. liqvet : vid, Deuteron.3.25. Qvanqvám
| p Ri B | .non

non negemus, ."1 -llud cveu eu.(þæææc plunmnsxn 3005 adhi- P.
beri : vid. Glasfius Philof. S. hb 4. tract. r. pag. 642 Hervart.

mfcru: Phxlolog. pag :46
IIX

Diximus demqve liasvoces haud mcommode conjungi.-
poH'c, notandumi veró , eás non folüm conjungi , fedetiam. —
fynechdochxce lrim ponifolüm; v.g. Numer. XXVIL 2r. &.
I. Sam. XXVIII 6. Cau(am hujus reddit R. Bechal apud Bux-

torf. Exercit. cit. pag 277. his verbis : t:::ïmh—: 15:7—1 N5
1 rnobu moun 0py mownoco mm m
OrTDeA n»v ;mw *WH fTO DuvND
M Em mwmw :mb OM 0 wO Ym
55 nv us munma Qqun3 DW wenmo
Tmüs no €vom p w ;mw:: mwon qnon
»n É5 n5w5 b52N mown p opno pE
DiTow) "N 523 moo0 o5 m cnb3 nuw

: ;uy—y ümwäw h e. UNon nomtnat bic Tummim , qviA
Unm fuemnt M0THIHA Przmz/m/m, qvorum v:rtute litera Iurem :

emzt:ebant in oculos þcerdatum Tummim , non alió mþrvze-
bant ,. niff ad combinendas inter fà literas , v« lucebant,ad per-
fettos inde elzc:mdm' voces ut pzcerda: ín animo [uo de ills certus
effét s ideà mentionem facit tantim principalis , 69 reticet minus
prmczpa/e szqvam tAmen erant Qrim ffze Tammim , strag,
enim rem eandem & unam conficiebant & perf ciebant.. Hadte-
nus Bechal, qvi recté qvxdem ftatuit, za llrzm & Tummim eITe,
cau(as focias, f. ad unam eandemqve rem fimul concurrete;
fed an Principalellrim fuerit, Tummim veró minus princi-

gale, de hoc meritó dubitamus , præfemm, cum , ( qvod
etiam

Weco. AU — —

—

'elato.-

vd Tummim praponantur , hinc enim zqvalitasillorum vel
maxim$ patcfcit.: Satis déhis nouiinibusipls.:

-« . Verfionesqvod attinet ; de earum praftantia & utili--
tate disferere noftri non e& inftituti, . Illas certé non negli-
gendas effe cenfemus cum Magno Heinfio , cujus verba in.—
Prolegom. Ariftarchi S. p.m. 665. contra contemptores »
larum hac funt : Qvid Thargunitfla vere eruditis(mi ,. qvid
Septuaginza , qvos Apoftoli non femelexprimunty qvid Symma-
cbus , qvid Agvila , qvid Tbeodotion , qvid 4l ad veram ver-
bi D E L explicationem conferant, non magis forjan fatagi-
zi , qvàm utrut E smpedocles an fiertintum deiret dacumemsas
Omnes autem à nobis ut hic afferantur verfiones, non eff,

-qvod à nobis qvis exípedet ; praftantiores adduxiffe fuffi-

; X. !

Primas itaqve Orientialibus tribuimus , & Syrus, Arabs
& Samaritanus nomina ita recté verterunt per voces, ean-

dem,qvam Ebraz.fignificationem habentes , nam;utloqvi-

turAben Efra: tv riN D'Y271. "ITIN nBw , labium
aunum €f. verba diverfa , h.e. ut explicat Celeberr. Pocho-
kiusin Not. Mifcell. ad Port. Mof. p.5. Uoius lingve Diale-
Givariz, qvarum Hebraza Mater , reliqva autem filiz Matri
non ab(miles. Vid, Hotting.in Smegmat.Orient, Paraphra-

4

! ftes veró Chaldeus Onkelos voces Ebreas retinuit , termi-

natione faltem Ebraicà pz9^ in Chaldaicam N^. mutatà.
Atqve hoc ipfum nonnulli fadum putant ex ogi—io in Chri-
flianos, qvod qvidem longé maximum efle vel ex hoc Thal-
mudiítarum liqvet , in Masíechet Sanhedrim : c. 7. fol.59. 1.

M* nwm mows powu w p us sew

rb v5 muwb nuo v5,T n 34
;rm N5 h.e. ut vertit Clar. Cocceus in Excerpt.-

ad Gemar. Sanhedrin. pag.274. Dixit Rabbi Jocbanan, Gen-
il , fí operam det legi , veus mortis , qvia dicitur , Legemtu-
lit nobis Mofes bareditatem ; Noffra flitet hereditas e$? ,non
iorum-,. vid. hac de re plura apud Hachfpan. ad librum;
Nizzachon, p.278. Gerfonin Thalmud. pag.67. & Pfeiffer.
An Not.Philol. ad libr. z«5 ^O : Nos autem illum ideó

illud feciffe non credimus, cum tituló iftó; ( Chriftianorum -
- feilicet ) utaitSchichardusin Bechi natHapper ufch.:pag.a4.
Torigé fueritantiqvior ; fed potiüs afferimus illum.ex iguo- -

antia fécilfe : qvandoqvidem.enim fub-templo fecando vi-
xit;:d qvoexmenteHebrzorum, ut Di [putat«(eqvente au-
dietur , abfuere 74 Urim: G Tummim, veram harum vocum
vim & fignificationem ignoravit ; noluit.itaqve Paraphrafin

fuam malá & incongruá harum vocum translatione defzda-

16 ratus forfan melius effe tacere , qvàm malé loqvi.

.. . Graras verfionesqvod concernit, necillz conveniunt:
Optima, & qve ad veritatem Ebraicam qvàm proximéacs-
cedit, éft Aqvila , qvi vertit Qufiruac-rna) TRÀeuic erc s hi.
Miuminationes 65* perfeBHiones. .L ngius veró'ab-eadem.re-
€edit DXX viralis , qvatper 0 Away g aA düew , h.e. declae
Fitionem & veritatem tran(tulit./ Acqvehac verfio »qvàvoe
€es qvidem planéincongrua, qvà fenfum veró non adeó.eft. -
incommoda , ideodve,, ut redié monet Buxtorf, in Exercit.
:€it. ;non fimpliciter rejicien da.,.ancexagitanda , nam (i rem
ipfam fpectemus »'ea omninó:ex ordinatione:d ivina-virtü- -
tem ó«Xccsuc & docendz a 10ag habuit , atqve expecto-
tali, cuiinfertaerant Urim & Tummim , omnisdivinz veri-
«adis.cognitio, & voluntatis Dei populo communicata fuit,
| : | ( . ut

^^ —-4

qut loqvitut Clatisf. ;Heinfius. ifting'xg rcit. f,ad:N.';Tr.. pe 537 ! Ex eo
autem,qvad tum Aqvila, tun LXX. vocem Theraphim, iisdem

qvibus Urim & Tummi m, vocibus transtulere;ortum fufpicor,
qvod nonnulli Uríps & Tummim Yheraphim fuiffe arbitrenturs
vid Clarifs. Seldenus de DiisSyrisSyntagm, r.p. m. 102«

"Ex Latinis Vulgatus & Hicronymus (nam has duas divet-

! fas effe verfiones notisfimum ) Septuaginta fecuti , Dodfrinam

E veritatenr verterunt de qvibus cum idem fit ; ac.de Septua-
:gifita judiciums,nolum usidem hic repetere, neactum agamus,

"Paucist fenfüm potius,qvany verbar efpexerunt ; & ineptum,

*

'efs inde defümptam Bellarmini argumentum: füpta par. $. de-

"mon(ílravimus, " AriasMontanus.veró;necnon Tremellius ac

Junius,lingve Hebra peritis(imi;.cur non verterint, caufam.
"video nullam, nifi qvod ille idcofecerit, ne aemulis: fuis'Vulga-
tz verfionis Patronis anfam calumniandi relinqveret; àqvo ta-
'men fe non fuiffe immurem ipíe.conqveritur in.prafat. Bibl.
'fnterlin. & ( cit: KivetoinIfagog.pag.147- ) in peculiori Ope-
're de Liter. Hebraic: Scriptione. :Hosveró non aliam.habuif- -
'fe caufamatbitror, qvàm qvod', ut ipfi;in Not. Marginal.ad E-
xod: XXIIX. 36-fatentur , qva-& qvalia fuesint , nen conftet,
Satisde hisvocibus, Pergimusadalias. |.|..|(ón( 0555

XIIL.

.. Tertia.voxeft um feu pe&orale , vcl , utalii , Rationale.ss.
Qvanam autem vera & genuina ejus fit origo nonadeó facile-

eff expifcari: Ipfe Kimchius;& qvi'eumfeqvuntur; Lexicogra-

phorum qvamrpfüjrimf; Pa gnïüu's.ufpgte'. AvenariusySchindle-

.rus,Buxtorffius, Caflellus, aliid; nullam h ujus vocis radicemi-

ponunt, Forfferus vel ex odío in fudaos; qv Ó ipfum flagraffe;
teftis eft Clarifs, Schichard. in Bechinat. Happerusch: pag.108-
. vel qvod forfan verius , ufttatam niominum formationenmi fpö-
&ando, Nun illud fervile facit , & à radice P** TUTT, h. e fHlie v
derivari affsrit; ideo qvia tacita Dei voluntasin co cornprehent
-' P ! derse

-

N

! Geretur.vid. Mercer, ad Lex: Pagnin. Aliis placet hanc vocem
— 8'Un3,; qvod eugurari vel divinare figuificat;deductam elffe,fed

cum longius petita fit ifta derivatio, eam non ita magni mo-
"iéHtridüicamus, o 06 155 (RuELSLTE IOT o
ATv
Verfiones qvod concernit; à variis varié vertitur. Ex Grz-
cis Svidas per Aoyeioy vettit, qvod ita defcribit: Aoyeior qo pav-
av , ómrsp &Qoger 0 Mgsües Go Q nious Ey EO CL uénon. 0i ( Xi-
ÜBoi:hoc eft: Oraculum, qvod geflabat Sacerdos , in qvo ivfiulpti
erant duodecim Lapides, . Septuaginta modó Aoyetor, modó ,

. ( qvod rectius ) Adyiov:- Aó940y veró non incommodeé dici pof-
/ fc patetex definitione vGy Aé6yu , qvam habetSvidas, L.c. Aó-

9imjinqvit, u «b 78 €s8 Asgópeva — Oracula funt divina-s
xefponfa. Hincetiam Judais dicuntur concredita (g Adyia 13

- s; Dei eloqvia vel refponfas hoceft , (andtisfima illa facta-

rumliteratum oracula.. Jofephus voce Ebrea rerentá qvidem,

- fed paululum immutatá, Effea appellat. . Éeev uev x2 626

guuajve: dà ware v &XXaitov tyAimedy. Aoytov, Effen vocatur,

fanificat autem Gracorum linguá Rattenale Li b.3. Antiqvit, Jud.

cap. 8. p. m, 85. Phil. Libr.3. de Vit. Mof. etiam A dyiov appellat -

Drufius veró : Ad Loc. difficil. Exod. cap.50.. afacz(or di-
ci mavult, , & mendum in loco citato Jofephi eflc aibitra-

für. iE du :
XV.' : 2 " $-'w'

-0 Exlatinis Vulgatus & HieronymusitidemSeptuaginta,,

DI £ o€-X— —

"a - d à uicinddli- du MK - ob Maas

»

*
F
k
u
i

hi

nes fcu con(ilia certa & perfecta redderentur: Rationem enini

& confilium teuteritati.& cafui contraria effe, teftiseft Cicero

lib, 2 deDivinit. cap.X. &alibi, Ex Germanicis Pifcator reddit
ein ruft^udy/ reípiciens fortaífead illos , qvi pectorale vet-

tunt, Lutherus vertit ein Cdilbfein) idqve forfan ab externas .
forma, qvà ; ut multis placet, clypeum feu fcutum referebat...

Atqve hinc non inepté füfpicantur nonnulli originem traxiíle

gentilium morem, qvi Sacerdotes fuos, qvos Marti. confecta-- |
tos, Salios dixere; eneoqvodam pe&o.ris..;cg,umentögaudegu f
caleftiad; habere arma jufferunt, qve Ancilia dicta calitus de-. -

lapfa fingebat maximus fuperftitionis Autor Numa Pompilius;
ut refert Livius Decad. 1. Libr. r pag. r, 64. & ex eo Dionyf.

Halicarnaff. Lib. . Scilicethoc certum, imÓ certisfimum,Gen- -
tiles multa, tam qvà facra, tam qvà profana , ex Judais haufiffe .

eademqve minus bene intellecta in fup*crüïtïo*nemtt'a,xïH'e...;:?
Pulchré Taubmannus in prafat, ad Cirin Virgilii : z2 facris , in-

qvit, Jiteris paucas. biffortas effe arbitror , miraculis prefertim aut —

sayfteriis infignes, qvas Diabolus , cujta fumt. partes intervertendi
veritatem,non emulanter, ut Tertulliaums loqvitur ffeilarit ex-
prümere. . Sic Sacerdotes Zgyptiorum auream imaginem, cut
nomen a A/fea feu veritas collo geftaffe, teftis eft /Elianus lib.
14. Var, Hifter. cap. 14. & Diodor. Sicul. Lib. z. Rer. ZEgyptiac.
Vid. hac dere. Scaliger libt, 7: de Emendar. Tempor. p. m.654..
Grotiusin Not, ad Exod, 28. ;o. Dn.D.Calovius in Bibl. llluftr.
ad Eund, loc. Qviftorp. ad Eund. loc. Dilherr. in Elect. Libr, 1.
pag. 36. Martinus in Lex, Erymol. in voce lrim. Spencerus inz
trac. de Urim & Tummim, aliiqs. Caterumde gentilium ifL,
imitandisEbrzotum ï»ritibus*xanofnkia qvzdam habet M. Kips
ping. Antiqvit. Rom. libr. r. cap. ro & 12. & multó plura B. Fa-
briciusin prolixa illa & veré erudita fub prafidio Clarifs. Dil-
herri Jenz olim babita Difputatione , cui nomen SIMIA DEÉ

DIABOLUS,qvodcffatum à Clar. Schich. in Jure Regio -

pag.m.26. adhibitum immeritó fuggillat Spencerus loc. cit,di-
gnus , qvi ideo notetur à.Clarisf, Carpzovio ad loc. cit.
Schichard. — . i g o D

eranstulerunt. — Aliirationale didtum putant,qvod iride ratio-

XVL

.. "Hocatutem, qvod dizimus pectorale, non faltem dicitue.,
fimpliciter rprt; fed cum addito Dxpi5n Turt Pedtorale judi-

cii, ideo qvodin eoerantUrim & Tummim, perqva Pontifex

. Judicia Dei abfcondita revelare poterat. — Judeihacderenon
confentiunt. AbenEfra in Comment. ad Exod. 29. 3o. ait fi-

gnificare :fv IY D'UM 02v Jadicia Dei & de-

ereta ejus futura. .Kabb"ï Salomo Bzn Mölcch"in Michlol Jophi - |
dicit ita vocari , Qwvoynm mwNn W m b
: mnma m5NU WwUÓ m9NM v5vD DW QQuiac

$5 £0 erant Virim & Tummim,;2va Zocebant , qvomodo fé gereret

bomo, cum interrogarer éa. Qva reliqvorum (int fenventiz,cum -

allata fintà Drufio loc.cit. , nolumushic easdem adducere...
Tremellius verà & Tüniusforfan non incommodé vertetunt.,

peilorale juris , qvia eo induebatur fummus Sacerdos confu«
lentibus Deum dejure tefponfurus. Nec certé rejiciendaillo- -
rum opinio qviEnallagen;ut italoqvar.fübftantivi pro adjecti--
voeílevolunt, ut fcilicet pofterius fubftantivum lócoadje- -
&ivi fit, qvod infactisadmodum ufitatum multis exemplis ex-
utroqve foedére probat Glasfius Phil. S. lib. 3. tractat. x, cap. 8.

m.2.p. 34. Íeq. & ex .cl;ofH"erv. Scrut, Philol.p.6. -

XVIL..—

Reüat;ut,sqvïd faerit, & qvomodo confectum fueritiftud

pectorale, disqviramus. — Veflem Sacerdotalem fuiffe notis(i-
mum eft, nec eft, qvi ipfum negare audeat, cum exprefse illius

in fcriprura fiat mentio, Fuere autem ( ut dehis gc &s Tacó0g

agamus ) veftimenta Sacerdotalia duplicis generís, alia Sacer-
doti vulgaricum Pontifice communia, alii Pontifici propria ..
Illa fuerunt qvatuor, fcil. 7552 indufium , $03272 fcmo.
ralia. y 332 Tiara & 323N Baltheus. Hac fuerunt qvatuor

feqventia. 1'7'13))3 Pallioluc, *32N humerale, TUrt Pedtorale, &

yu Cidarisfive corona: Veftium autem Pontificis, alie vo-
cabantur 3ry? *9n32 feu aurez, aliz ï:ï"y *132 feualbz, dv ex

filo (exduplicato & lino tenuisfimo folo confe&z erant , atáve.
| | hinc -

hincetiam Pontifex «55 r multis veftib? amictus dicttur:
Vid. Sigonius de Republ. Ebraor. l. 2.c, 81. Cunzus de Republ E-
br&or. lib. z c. 1. Seldenus deSuccefs. in Pontific,lib. ». cap. 7.&
Maimonides in Hilchot Kele Hammichdafch. cap. io. Fuit itaqve
veftis Sacerdotalis ex ferico & auro confecta , fpithamz unius
— longitudinem & latitudinem habens, cujustalem ex Maimonide -
defcriptionem habemus. — Qve ratio eraz tpféus operis Cofthen:
contexebatur vefiis quadvm 2xo r PUv opere ingeniosó polymitó,
| ex Anro, Hyacintbino & cocctneo dibapbo , purpura &Y Byffo vigtn-
! £i octo ficlis: /ogzgimda erat cubitur, latitudo f[pitbama, ita ut quAdrAs.
tum effet & undiqvaque [pithamale , ffeut. dicitur: qvadratum erit
€j duplicatum. Exod. 28.. Plura vid. apud Maimoniden. locó

citató, Wab |
t al us d

A Qvartum deniqve & ultimum vocabulum eft **5N feu hu-.
' merale qvod derivaturà radice 4BN ; qva idem fignificat, ac
"r ligare, conftringere. — Ethocipfum varié in facris adhiberi
Íolet.modo enim accipitur pro tenui illo, & élino confedto ami-
| . ceulo "n T2 feu Sacerdotis vulgaris & levitz, ut videre eft ex
J Samuel,IL.18.ubi de Samuele é tribulevi oriundó & qvidem ad-
huc puero dicitur, qvod fuerit amictus Ephod lineo,in fignum, ut
- annotant Rabbi Levi Ben Gerfom, David Kimchi & Aberbanel
: um ma»5 5422 wv mb Qvodeffet feparatus ad mini-
p o flerium'Domini, Ó3n2n 52 ss epyab v *5 : nam. ve-
fiti eo erant omnes in univer[um Sacerdotes. — Deinde fignificat.,
veftem fivelongam, five brevem, five Regum , fiveSacerdotum, ,
vid. Kimchi ad loc.cit. Samuel, fumitur etiam collectivé , ut com-
prehendat, tum Amiculum, tum llrim & Tummim, ac pectorale,
| — ( vid.LSam. XXXVI, 7. Propriédeniqve & fpecialiter accipitur.,
pro veítefummiSacerdotis, h. e. amiculo fuperhumerali ex coc-
cino, hyacintho & byíTo contexto, cujus prolixam defcriptionem
vide apud Maimoniden loc. cit. & Jofeph. lib. 3. Antiqvit. Jud.c.
8. conf. Rabbi Salomo,& Aberbanel ad Loc: cit. Exod. Atqve hac
de evolutione nominum feu ovyoua(gexsw,ía fufficiant: nos brevis .
fatisStudiofiadalia progredimur. —— . . . |

.CAP.

CAT. TE db
Autor qG» Ü rim & Tummim 4vifuerit. Eruditorum de e
diffenfus. Becbai,Nachmanidis, & aliorum fententia a xæg*oyzä;mo'g j
flatuentium jeutentia impugnata, Futt. "Yv VAyAWID. feu opus manu f4:
&um. '04 Uriin & Tummim 4»i4 fuerimt. — Autorum. diffenfus,
Rabbi Salomo Ben Melech citatus. . Non fuit [iriptura nominis tetra-
grammati, Cabboliflarum & aliorum opinio rejetta, — Non fuersmt.
Jhberaphim. Theraphim quid. Nec fuerunt ipfum Cofcben feu pecio-
petlorales Cur.. Fuerunt duodecim gemma pectorali inferta, — Katio -

bujue fcntentia adducitur. | :

Rem itaqve ipfam aggreffuri de voy Urim 6* Tummim Effici-
ente , Forma, Materia, ufu & duratione & his annexis paucis dif-

— feremus.

. Qvod primum concernit, qvis przftantisfimi hujus Infignis
Aharoniticiautor fuerit,de eo;ut loqvuntur Hebrai;in Thalmud:
Pefachim fol. i12. & Niddafol66.n. 1. poz r myaxy 52 DN
PU : Nonomnes eruditorum digiti funt eqvales. Multi iiq; do-
ctisfimi Viritam ex Rabbinis, qvam Chriftianis QN2U 7U &
äzggovzäm-zü n dicunt; Deumd; ipfum hujus I*n.(ïg;nisAuthprem.,
faciunt. ta enim Aberbanel Commenrar. in Legem fol. 199.
q—UyD ^" D'OU nUCPD cOYW DUyNDD qoma nynmm
cA2R) 2eb2n 7NUD mv po^ mma us5 wh p5 wn

| | | N :
ph eTpD qpu» wno2) nnoybo y"vn wn2 vv
402 [29 m3p mamon v2 N$» mavmon nN py
:pao0n 2n2w h.e, QQuia.in petforali erant Urim G. Tummim
- epsr devinum. non artificisyut veliqua vafa s veflimenta , non. dicun-
zur fatía cffe, 6 adindicandam excellentiam illorum YA demonflratie

o UUum eccurrit, fieut Gen I ILz4.- in tanan & sulla ejus ante f4tta .

eff mentio, uti Ramban firipfit : Nerba Rambanis, ad qv& provocat
" Aberbanil, utur fatis prolixa, hic tamen afferre nongravabimur, -
ANulla ounino fit mentio say Urim & Tummim inter opera drtificum,
| x : | & qri-

P

*
D*
*
BRX
N x
um
a
E
E
E
ia
m»m

& avidem neque in mandato, neqve in ejus executione, ut exprefie di-
citur. — Et fecit Epbod, & fecit Choschrn , fed non dictttr , 6 fecit
llrim & Tummim : qvod f opus artificis feiffet , fine dubio prolixius

deillis.qvàm de ullo alio diffevuiffet, aut f brevitis de illis logvi voluif-

fets dixiffet faltem: & facres Hyim € Tummims fictit oftlenfum tibieft
án monre, ex auro puro & argento feciesea. — Et poftea.. Nuyqvam
Alius , facit , qvam Mofis folius mentionem , in. pracepto , qvando

dicit;Et indesin pe&orale Urim & Tummim, qvare , qvia fuerunt

opus Artificis, neqve opifrces ad illarum confettionem neque Ecclefía
qvicgvam de fuo contulit, fed fuit fecretum , qvod iraditum fuit Moft
ex ore ipfius Dei, & ilfe feripfit ea cum fumma [antlizate ,fueruntque
opus divinum. Hactenus Ramban ; confentit R. Bechai in Come
ment. ad Loc:cit: Exod. cujus verba eadem ferécum his, allegata
vid. à Clarifs. Hotting. Exercit. AntiMor. p. 88. conf, Arias Mon-
tanusinAharone, Junius in Not. Margin.ad Exod. loc.cit.,Piíca-
tor ad eund. loc. Simlerus ad eund. loc. Calvin.ad Exod. X XXIII.
3.Baumbac-h. ;n tractat. de rim & Tummim: Henr. Alting. Th.
Problemat. Loc. r. probl. 6. Hotting. loc. cit. , qvi ibidem exGrz-
cis Severum pro fua fententia adducito..

111. - | X»»x |

Nos autem pacetantorum virorum , & falvà eorundem au-
&oritate alteram fententiam potiorem ftatuimus , qvà afferitur..
infigne hoc opus Bezaleelis fuiffe. Fatemur eqvidem Deum jus-
- fifle Mofen, ut inderet pectorali Urim & Tummim, exinde tamen
nonfeqvitur,Deum ipfum gémas iftas, qvas llrim & Tummim fuii-
fe inferius patebit, perfeciffe, hasenim à Bezaleele elaboratas ef-

. fenemo facile negaverit; cum expreísé in fcriptura dicatur Exod.

XXXIL 2. Bezaleelem impletum fuiffe Spiritu Dei ac faciendum.,
opusinauro & argento & fculpendislapidibus, & qvoóvis, (no-
'tanter qvódvis )opusingeniofisfimum feciffe afferatur. Hincità
Aberbanel ad Exod.XXXV.30. fcribic : r o2nm bxe5u3 vwani3

CwURAO r-—vocowW r-yve meupD nnom IvmWW

e In Bezaleele fuerunt fpewhtïvd & praäim»þiänz*ia, pariorum iten

opificiorum peritia. . Nec fl qvod dicant nonnulli , priorem fen»
! (SUN Qu Ca . . tentiam

OE

[

tentiam ex eo flabiliri, qvod fn loc. cit. Exodi ; übi hec defcri-
buntur, nonadhibeatur vox IPUWEY Erfacies (utin reliqvis, )
- fed. r55 &6 indes , nam fi modo infpiciatur verfus vigef. fext.
ejusdem capitis, apparebit , eandé vocem adhiberi de annulis au-
Teis, qvi in extremitate zZ U feu pe&toralis poni debebant , hos
autem ab ipfoDeo, non à Bezaleele confedtos effe,qvempiam invi-
tà & reludlante veritate Hebraicá afferturum, ut credamus, addu-
cinonpoffumus. . Hac de cfficiente,

Qvid fuerint zg Zziyo & Tumuim, dicuri , Cimmeriis&
plusqvam ägy!pc-iaci-s,involvïmururenebrig, qvid optimum facu

fit,omnino neícii: Bene Philologorum haud ultimus in Eledt,

cap. V. pag.35, Major, inqvit, /z Zorum vocabulorum explicatioue —

convenientia non eft, qQUAT Inter Horologia ; imó veré huc qvadrat ;
Scitum illud Ebreorum 3 t r2 1535 p2 52 834
Brmeo NUV' "Hb rN D'oWD UC'"UoyYn:h. e Owuer
Interpretes bic perplexi fant, 88 1am warias Afferunt explicationes, ut
"drus non posft ferre libros illorum.Omnesferé fententias fcire cui
. volupe; coníulat Cornel. à Lapide: in Comment. ad Ex. XXVIII.
3o. Ravanell: Biblioth.S. in vocetlrim. Martin. in Lexico ; in,

voce eádem: Edon. Neuhuf, Fatid, S. lib,r, P.19- feq. nos potiorum.

addudionecontentierimus, - :
Nonnulli ggzéyavcligere malunt, & tanqvam rem abfcon-
ditam & occultam non inqvirendam eífe ftratuunt , rati tacente.,
Ícripturà fibi qvod; tacendum,nam nefcire velle, qva Magifter o-
timus docere non vulr, erudita et infcitia. Huic fententiz fovet
Rabbi Salomo Ben Melech in Michlol Jophi. *sb ^-23 N
mpiba c25 n5v D mowm — mewn Dn 715
YU CU"SEONUS DUMDP conwN "n 5 8Noo 333 Dv
elny qumi j55 -mwWh2 íi m menwU vbb pv 2n»
MONT) EUYX Non ligvet wobís, gvid ürim & Tummim fuwerint Ex
Seriptura aut£ mibiverifimilevidetur fuiffe aliud qv.m' ; qvamLap "lgf.
petloralis t Raftbi dicir Fuiffe Seripturá nominis mirabiliter expofitz

inditi duplo pettoralis.Verum non couftat, an boc verum fit: Confen-

tiunt

- tuifa facienda: | |

tiunt Rabbi David Kimchi , & Abtaham Zeba in Zeror Hammor;
qvorum verba citata vid. apud Buxtorf, Exercit.cit. p. 288. conf;
Caftellus in Lex. Heptaglott.' Schich. de jure Regio : p.m.18. Mar-
tin.in Lexic.in voce Urim: ValzusinLoc. Comm. & ipfe etiam
Buxtorfius poft recitatas aliorum opiniones , difficile es?, ait defipi-

- retqvod fcriptura proctl dubio non fime certo confilio reticuit, fuffecerit
fciresfutffe qvedam fymbola extraordinaria.

CSAM

Álteta fententia e(t illorüm, qvi exiftimant, fuiffe z I/rim &
Tummim , Ícripteram nominis mirabiliter expofiti & ineffabilis;,

qvod UWmbnon eup illi vocant. ( vid. de éo Reuchlínus de Cá-

bala : Pettus Galatin. de Arcan. Cathol.Verit, & Buxtorf. in Lex.
Ebr. in voce F111) vel infculptam velinfcriptam ab ipfo Deo la-
pidibus, velà Mofe mediante divinà revelationefactam autexco-

gitatam, & duplicationi pedtoralis infertam. Qvale autem fuerit

ittud Nomen , non confentiunt deeo inter fe iftius fententiz Pa-

troni. Autor libri Zohar ait,fuiffenomen qvádragintà duarüm &

feptuaginta duarum literarum, vid. Buxtorf. Exercit. cit. & hunc
feqviturBaal Hatturim. ^ Alii tetragrammaton fuiífe exiftimant:
ita Cabbali(tz , qvorum fententiam refert Abarbanel ád Loc. cit.-

Exod.nec non Rabbi Salomo, Bechai, Iíaac Arama & alii, Verüm

cum hzc fententia é fordidislacunis fit haufta ; & meras f:a:'löt?al;a*s,ä
& plusqvam aniles nugas contineat ; & pratereànulló Séripturz

fundamentó nitatur, improbanda omninÓ eft; & rejicienda. Ex»

cipiunt qvidem,; ex eo, qvod cum omnium veftimentorum & va-
fium confediio in Scriptura defcribatur , horum autem nulla frae .
mentio, feqvi omninó, qvod fuerit divinum qvid, & per coníe«
qvens nomen Deiinfcriptum. Verüm , qvàm infirmó hocipfum

- tibicine nitatur, anteà demonflravimus , imó hocipfum pro no-

bis urget Nobilifs. Conftant. L' Empereur, in Not.ad Ocorgogiou

-R. Mofis, Kimchi. $z gparís, inqvit; qvvidü.rim & Tummim fverit;
&eon amnino roibi falli videntur i, qvi a gemmis pettorali inditia

iflanon diflingpunt,qvandoqvidem drtifeibus non [eorfim fuére com-

«t3 — — Tet-

7 ; j
: d /
* *4* X T *
* & ) 1 ,

—— Rertia eft eorum , qviputant, IIrim & Tummim fuiffe Terze
phim f.imagines, qvarum in fcriptura fit mentio. De Teraphim,
híc prolixiàs agere , nottri non eft iaftituti: Paucis ut tangamus,
Ita defcribuntur in Pircke Rabbi Eliezer. Edit, Vorít. p. o. Qvid
fuerunt Teraphim ? « Mattabant primogenitum bominis, G ejus ca-
p^t diffindebant, & fale atd, oleó condiebant , & inferibebaut lamiue
auree nomen immundi [piritus , ifludd, fab liugva ejus repouebant ,&
collocabant illud inpartete, & accendebant coram eo lucernas, G. [up-
plicabattur illi , & logvebatur cum i, ldem habetElias in Tisbi,
cit. Athan. Kircher. in Oedip.ZEgypt. Tom.I. Syntagm.4. pag.258.
yid. Mercerus ad Lex. Pagnin.in voceeY. Lutherus in cap.3o.
Gen. .Abulenfisad eund. loc. Vatablusad eund.loc. Rivetus ad
eund.loc. Seldenus de Diis Syris, Syntagm. L. c.2. p.tn. 97. feq.
Cornel, à Lapide in cap.30. Gen. & cap.18. Judic. Hotring. in Hi-
.ftor. Orient. lib.. c.9. Heidegger. in Hi(tor. Patciarch. Tom.a.
Exercit. L. $.37. Gafarellus in Curiofitat. p. 65.. & Michaelis in
Not. ad eundem, qvi etiam ibidem imaginem zo» Teraphim ex-
hibet. Atqve huic fententiz favit olim Chriftophorus à Caftro
lib.3.deVera fut.cognit. c.3. refutatus à Riveto Tom,2. Op.Theo-
Jlog. fol.145. E;t:n.upg:äs.;;gen.cet;u..s,-i;n,disfie'rt. citat. qvi hanc ipfaqxx
Jententiam multis rationibus probat : Sed qvàm mon(trofa fit
iftalopinio , luce meridianá clarius, nam ex identitate, vel, qvod
.certé retius , affinitate (ignificationis ad identitatem rei non va-
Aet confeqventia , nam fimulabanttantüm ; ut ait Seldenus locó
ptoximé citató , v Tempbim lan&itatem vày Urim & Tummim:
.Sed de his & aliis Spenceri vid. Clar. Carpzov. in Notis ad Schi-
chard.jus Réegium pag.44.feq. EC |

:
Nec pratereunda illorum fententia,qvi vl llrim & Tummim
ipfum v (1, f pe&torale fuiffe arbitrantur: fed erroneam effe &
" planà falfam hanc fententíam,nemo non vider, cum exprefse vere
ba fummi Legislatorishabeant : Et ivdes pectomli lrim & Tum-
sim. Etcetté Jic 2]g auow» diftant , & interfe pugnant res, qvee
inferitur , & id, cui inferitur, nec credendum,Deum tanqvam vá-
j u o £swg

iscs — -

um
UA
7
[
T
i

!

- N : -

£eic & otdinis authorem aiaGa Mofi pracepiffe: eádem itaqve
facilitate, qvà alferitur, deftruitur hec opinio. - H u
"s * I ' M W :
— Mikfisitaqve hisomnibus , corum legimus veftigia , qvi mo
duodecim gemmas pectoralis duplo inditas efle va Urim € Tum-
misi (latuunt, Et hojusfuntfententic R. Azarias in Meor Enayim;
Breetius in. cap.28- Exod. Fagius in Paraph. Chaldaic. ad idem
caput. Oleafter in eund.Loc. aludi qvamplurimi,qvi.easdem Hrim

'nem eandemd; füummam , nam non dubium , qvin gemma totin-

vicio conjuncte , & ünam q;ya(ï' 'rcp'ræfentamcs, valdé fulierint;
& isignem àfc fplendorem lucis adinítar projecerint . qvippe
vis unita fort!or, & q» ia perfeda fuerint & integra, nullód; vitió
velccsculà notatz : & certé fi ufum fpectemus y irdeas appellare
non abíurdum foreteó qvod Pontifex peclorali;cuiindit& etdnts
indutus, lucidam & perfectam, h. e. claram & apertam; certam &
veram, non ambiguam , qvalem Oracula geatilium, dare refpon-
fonem potuerit.. Et hanc fententiam veram efle; probarur ex (i
lentio Scripture ; qvippe qva non meminit alterius rei; qve nae
mine ifto gauderet, nam cum Molesin omnibus recenfendis,qva
ad facra vafa & veltimenta pertinebant ; accuratisimus it ; d

minutisfima qvidem pretermittat , non credibileeft, ipfum illud

reticuiffe , fi Hrim & Tummim diverfum qvid ab iftisgemmis fuise
fentjimó exactiorem certé,fi id fuiffety fcriptura hujus Infignis de-.
clarationem & delcriptionem dedillet,nunc autem ne verbó qvie

dem de o agi , textum infpicienti manifeftum eft. Nec eft , qvod

q«enqvam movear didum Levit.VIIT. verf. S.. & appofuit ij pe-
Borale furia ,indidit i, pectoralt Urim & Tummim. oam hicíaltem -

narratur ; qvomodo Mofes Aharonem veilitu illo facró ornave-

xit. Bené B, Qviftorpiusin Comment,aé eund. loc. ANibiljinqvit,
ibi alud agitur, quàm qvod primim facerdos bóc fab ornatuin- —
ducituryqvi firibitur,ut $f fatlum. Figc de forma.
Reliqva Difputationi feqventi
: refervamus.
otfu um ^wo nmn *-
Egre-

Greglum conaris Opus, Fehc:ter, opto,

Cedat, & ex VOt'lS, fünt mea vota, tm hn
Depropeb, —— : ;'
ANDR, SENNERTUS, P.P. —
: - cadem. Sen.

« »ænænmæm æmæwæsæææ«

Clarisfimum Dn. M leputantem.,,
Cs Amicum plurimüm colendum:
ARdwz j qfvæ tracias, o/lendunt mentz/.r Mu-
; OOHeno, | T
"Ac beni ditatas pectoria acria opes. -
Hincvedeunt fru "us Patris, Patrzæ &&mdo ss
| Læmæ, gaudendz þrgtt utrig, feges. —
Me q06,, q'ui üiridi cinxitua tempora lauru,.
, Proventusftudi tangit , Amice tui. ——
Gmtu!or binc Muffs,Patria, Patris, , tzäzæ, 5
N emo etenim picoperam perdidit ac oleum.

i

- afu iE .

CHRISTIANUS Dïo[)rmfec/af N
| P. P, "d

'-oa(o)»c-

1

M .
W.
T
m
T/^

illt:

o -

M
P
ä.

V

U

a Es R l pQ a p T E

T

hRo vt

'r-w:zp-t w:

R S

Q

Balance

. )ISSERTATIO PHILOLOGICA
à E PRRITGA/.
| : me.. |
"E - — - ^C5 Sus PRasIDIO /
d g IRI AMPLISSIMI Q»EXCELLENTISSIMI

SENNEI

AE * ngV. öncntal Profesfons Publ. cclcbcrn
| : öc Academlæ SENI ORI S

ol u | vencrandx, o u
| . E Publxcæ aw,u,æmazoyxvmv säemad
fubmittit

IOHANNES De mä/ Sca

,ro ' ; : - 3* : A & R
i : | w Es lndudztawa M4/arz
|'ix d eAd Dzem V. Oäïabr eM. DC. LXXVII

-s»ä'zæzæsïmmæmæz UXAUXG BONDNSO REOLOUE ä
| WITTERERGA,
| Lmns MATTHAEI HENCKELII Acad Typogr

Focus

N

L

K

5 zá
" d
, N
TE ATE E I ETE IN RRR URU aumoétameecmetn, "IU TUMERECUR O TTE EE
[ I [ D ' £U

, Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset