Ce79_fol Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De inventione. Komm.: Marius Fabius Victorinus Cicero, Marcus Tullius 2511887453 021 —— N IIIIIIIIIIIIIuuIIIIIII — U8 Töbingen 7 5 — . . — — - 5 — 8 * — 2* „ 4 5 5 . . — Wr 2 — S . ₰ „ „ ð . 2„ — .- . 4 * 4 . 5* 5„ . — 1 L 4 . 2 . . „ — — ℳ — ℳ — * 7 4 . „ 17 —. * „ 5 6 . „ 3 . 4 8 1 „ 4 ⸗ 5 2 — £ . — — * ——— . * * . . ℳ * „ — – – * V . 4 * — — 5 PROEMIVM. Marii Fabii Victorini Rhetoris in rhetoricis Ciceronis Liber primus incipit. Mnisqcunq; incipit cuiuſq; generisorationem hæc triain principiisadhibere de/ bet: ut auditores faciat attentos: beniuolos: dociles. Ergo hic Cicero facit dociles auditores: cum quid ſit eloquentiaoſtendit. Attentos: cum dicit ſe de eloquentia 0 ddarurnre ſcilicet magna. Beniuolos ſi quidem: quia oſtẽdit futurum ei com modum: qui hisartibus fueritedoctus. Eloquentia igitur qualis ſit per ſe ipſam non oſtendit:ſed eſt capax qualitatis: quam non in ſe habet: ſed incipitab agente. Namut cuiuſq; ingenium fuerit eius:qui eautiturperine qualis ſit: & quid faci „ at demonſtrat. Ergo quoniamquiuis medioeriter ſapiens poteſt uidere eloquen/ tiam: ſi in homine ſtulto ſit malameſſe: ſi in ſapiente bonam eſſe. Propterea Cicero non utrum bo/ num an malum ſit eloquentia quærit? ſed utrum plus boni an mali habeat oſtendit. Iꝓactat au/ tem in principiis quatuor theſis. Vnam talem oſtendendum eſſe ſapientiæ cum eloquentia. Aliam parum prodeſſe ſolam ſapientiam: tamen prodeſſe. Tertiam multum nocere eloquen-⸗ tiam: ſi ſine ſapientiæta ſit: & qun poteſt dici. Ergo eloquentiæ ſtudendumnon eſſe.nam ubiq; ſapi entiam Nudas Relſdondettndch dum eſſe eloquentiæ: quiaper eloquentiam uim ſuam ſapientia exercetneceſſario. Quarta theſis: ſtudendum eſſe eloquentiæ: ſed tamen quæ ſit mixta ſapientiæ. Animaduertere tamen debemusin principiis deliberationis propoſitionũ partes propoſitionis. Exe cutionem partium. Poſtremo ueroſententiam: qued diligenterattendenti facile cognitu é. Sed an tequam ad id unde cœpit Cic erg ueniamus: dicendum primum uidetur quid ſit ars: deinde quid ĩ 44 terſit inter artem & uirtutem. Aeaquæ ſignificantiam ſuiplenam non habet: ſed ĩtelligitur ad ali quid pertinere, non enim uelis Codpenommato ſcimus ſtatimquid ſit Codex: ita mox ſcire poſſu ☛⁵ mus quid ſitars: niſi additum fuerit cuiusartis: ut arspoeticæ: grammaticæ: eloquentiæ. Virtus eſt animi habirusin naturæ modumnationi conſentaneus. Et ideo in naturæ modum duobusenim con mus: anima & corpore. Anima immortalis eſt. Si immortalis eſt a diuinis deſcedit. Si a diuinis de Edit perfecta eſt: ſed acies quãuis perfectæ animæ quodam corporis craſſotegmine irretitur & cir cunfunditur: & ita fit ut quandamobliuionem ſui capiat. Cumuero ſtudio ac diſciplina ueluti dete gi cœperit atq; nudari: tunc innaturæ ſuæ modum animi habitus reuertitur: atq; reuocat. Hanc uix tutem Pla. dicit nunc arte fieri:nunc cum homimibusnaſci: nunc in exertitatõne confici: nunc a deo dari. Hæc uirtus in rhetoricisa Cicerone eadem ponitur: quæ ſapientia, Alibi ueroideſt in libris de republica ab eodem Cicerone illa uirtusdicitur: quæ prudẽtia. Virtus igitur habet partes quatuor prudentiam: iuſtitiam: fortitudinem: temperantiam. Prudentia eſt rerum bonarum & malarump omne tempus ſcientia: luſtitia eſtanimi habitus ita in formatus: ut omnibus mentis tribuat dignita tem. Fortitudo conſiderata periculorum ſuſceptio: & laborum perpeſſio. Temperantia eſt ammi crc res inutiles atq; in honeſtas uictrisac pudica dominatio. Harum partium partes in conſequẽti/ buscognoſcemus. Nunc ad id quæloſtẽdere propoſuimus reuertamur: ſcilicet ut quid inter artem & uirtutem interſifuideamus. Harum quatuor partium: quas diximus ineſſe uirtutinulla omnino in artem cadit. Arsenim tantumpræcepta tradit: non aliquid ſecundum ipſa præcepta faciendum. Ideo ars ſapientiæ tradi non poteſt.Per ſeautem tota conſtatac permanet: quæ Perftcta eſt:ſi hæc qᷓ tuor teneat. Prudentiam: luſtitiam: Fortitudinem: Tẽperãtiam. Datur autem ars æloquẽtiæ & rec te datur. Etenim ſi conſtat quatuor rebusnatura: uſu: exercitatione: arte. neceſſarið & artispræcep ta in eloquentiam dantur: Quæ ſi deeſtprofecto tria ills multum interdum nocere: nunquam pro/ deſſe poſſunt. Dicendumetiamuidetur quæ diſtantia ſit inter rhetorem: ſophitam: & oratorẽ. Rhe tor eſt qui docet litteras atq; artes traditor eloquentiæ. Sophita eſtapud quẽ dicendi exercitium di ſcitur. Orator ẽ qui in cauſis priuatisac publicis plena & perfecta utitur eloquẽtia: & ut ſciamus ali um eſſe rhetorem: alium oratorem. Hosub' illa quæ habere debeat orator oſtendit: Nunc ergo cõſi derans quid & quantum ſit illud dequo dicturus eſt: ideſt eloquentia recte ſe dicit diu cogitaſſenõ utrum bona an mala ſit eloquentia: ſed utrum plus boni an plus mali habeat. . Utrutmbe mRhe⸗ oinen dcdan shoie Entes erlin ubtbes niͤms Mpptere Pberatöö poſteroet porde trimerac uutösreber Sbrrbem Unſmuen üdnen Mcam huprim. Mnqnäͤel heulpen (urued Khecec um Ete Creelne füubipo⸗ Utcloqne Dencſour Eliln Mria dp monigt lmemorte Amonn frafrdl mmamci oliure Eecbar e Utenat, Dormnang inter. L eindkepe 3 ſ△ Aepe & multum hoc mecum cogitaui: Horum ſi unum ſit non oftendit ſatis diutinam Cogitationem. Poſſumus enm requenter aliquid cogitare: ied ſtatim a cogitaticne de 1 ſiſtere. Poſſumus itidẽ dliu aliqd cogitare: fed in uno tm die facere. Recte ergo utrung; H cõiunxit. Sœpe && multũ hoc mecũ cogitaui: & ꝗa publicù res pferri nõ debuit niſi certa 0 rece, S8S8§ deliberata recte ait: hoc mecũ cogitaui. Boni ne an maliplus:cã deliberationis: non tdoale utrum bona an mala ſit eloquen tia: ſed ut& plus boni an plusmali habeat eloquẽtia: nõtamẽ uacat ᷣ enii sä ratio ordinis. potuit autẽ dicere ma Kion M. T. CICERONIS ORATORIS CLARISSL li nean boni plus. Sed Cic. naturam o lplam PDiI R S Liber primus incipbit fenuit eloquentiæ. Quæcum priꝰ mi Rhetoricæ ueteris Liber primus incipit. duentlà, QNQcum pri⸗ Pente. h lcx teris Libe ptimus inc Pit. mmnmumagere cœpit ꝓfuit hoibus. Na uäket “ . dnb it eos:& cõgregauit.Poſt aũt loquen;/ Aoepe et multũ o. ncooitauf: hy Qdeprauata ingenio malog multum epe et multũ hoc . auata inge e tin runmdd;,. 1 epe 1. oe mecum cogital bo nocuit reipu. Bene ergoordinẽ tenu ctat au⸗ ni ne an mali plus attulerit Bom nibus it ut diccrerbonincan mali plus ho nenti ꝗ Nm Exr Ccifrarrs en en Irn e. . ,. mint Usatcuicrit S& tiuntattbus e . J L et ciuitatibus copia dicẽdi: 0% m 4 18 FIp. loq en? 1 b cop licẽdi ac ſummũ elo duobus cõſtat: publico: & priuato. liſ Auentiæ ſtudium. Nã cũ et noſtræ reipu. Iõ hoĩbus& ciuetatibus hoc&i—rri . Mcnn detrimenta cõſidero:et maximarum ciuitatũ ueteres clgerere debernscl ern b. . iEe aio calamitates colligo: nõ minimã uideo ꝑ diſertiſſi untates. Copia dicẽdi: qn nomen „ d i tem res a noſtra memoria propter uetuſtatem remo- amaaaccipiat Iõmaluit definire elo irepollu tas ex litterarum monumentis repetere inſtituo: wul- aduentiam. Ne quis ergoaucdita elo ” eh tas urbes conſtitutas: plurima bella reſtrincta: fir- utmixta uideatur eé ſapiẽtiæ. Neqs & lundte miſſimas ſocictates: ſanctiſſimas amicitias intelligo: mneuä delibcridüngerederet: uru rurcit . plus boni an plusma i hẽat eloquẽs ulacte . tia: ſed ipſã ꝑ ſe ſatis exiſtimaret bo Hhanc ui nã: ppterea maluit def nire eloquẽtiâ ĩducẽdo copiam dicẽdi. Quæ qꝗa põt ad utrũq; flecti: cim de meadeo liberatiõis ĩduxit. Acſũmũ eloquẽtiæ ſtudiũ.Poſtꝗᷓ docuit ꝗd eẽt eſoquẽtia p definitionẽſe ecurus Ulbrode poſtea occupatis iã auditoꝶ ſenſibuseloquẽtiã noĩauit. Sed re e ait. Ac ſũmũ eloquẽtiæ ſtudiũ. Nõỹ qoatvor . n. põt declarari qd poſſit eloquẽtia niſi ĩ aliquo fuerit ac plena fuerit. Nam cũ &noſtræ reip. de/ lanmp rrimẽta cõſidero. Oſtẽſurus qtũ boni aut mali poſſit eloquẽtia de repu. loqꝗtur. Et recte: nõ. n.in pri rdin uatis rebus eloquẽtia piclitãda ẽ: ſed ĩ publicis. ita ipſe ĩ uerrinis: cũ de ſe ue de eloquẽtia ſua optimã e Atanni pbatõemafferret: publicas cãs cõmemorat: tacet priuatas. Me ꝗ tor annis in cauſis iudiciiſq; publicis ſoben⸗ ita ſim uerſatus. Nũc deniq; ut bonum monſtret eloquentiæde rep. incõmodis uel commodislogt. minm Aiaduertendũ tamẽ: ꝙ ptes non eodẽordie exeꝗt: quo ꝓpoſuit Qit. n. ſupra boni nean mali pfus. eleu⸗⸗ Nũca malis eloquẽtiæ ĩcipit: Sed ſupra naturã ut diximus ſecutus . Nũc cognatõisrõnem ſeruat. iI drea⸗ Ia.n. prima cogitatõi occurrũt q uicina ſuntanr̃a memoria. Iõ& de recẽtibus: & quod eẽt magis ꝓ/ na , pinquũ elegit. Cũ ait. Noſtræ reipu. detrimẽta cõſidero. Cõſi deratio. n. reip. præſentis eſt. Ergoqm üh hucuſq; incommoda per ſolam eloquentiam reipu. contigerunt: rectea malis eloquẽtiæ cœpit. poſt ne dicturus de antiguioribus bonis & malis. Et maximaꝑꝶ ciuitatum ueteres animo colligo calamita/ iapraceh tes: Recedit paulatima repu. noſtra ad extraneas ciuitates:& recte poſt Romã maximas ciultates non, „ un⸗ m nat. Ergo quoniam uetuſtiorta ſunt hagꝑe empla ciuitatũ: aio ſe ait colligere. In repu. autnoſtra q. wrih ſint geſta cõſiderat. Recte i taq; maximaꝶ ciuitatũ colegitcalamitates.lllic.n aliꝗqd patu r eloqué/ ciuum tia ubi populus maior eſt. Nõminimam ui. qa de mõ hicagitur. 1, utꝑ plus boni an Pplusmali affe⸗ am rat eloquentia. iõ ait non minimã uideo inuectã partẽ incõmodoꝶ per d iſertiſſ mos hoĩes: quod I/ elgoll pra diſputauimus. Noluitpeloquẽtiã dicere: ſed pꝑ diſertiſſimos hoies.i. qui habeant coplam dicë ginſe di ſolã. Inuectam uero p metaphorã nauisreſp. diciturgubernari. Cum autem res a noſtia me⸗ moria pp eetuſtatem remotas. Expoſitismalis incipit dicere ꝗd boni habeat eloquẽtia: a noſtra me/ moria Iqt remotas: ut excuſetmemoriã quaſi negligentẽ:addidit pp uetuſtatẽ. Ergoilla quæ mmis a memoria noſtra remota ſunt:qui ſcire poſſumus. Et litterage monumẽtis: inquit repetere inſtituo hæc monumenta dupliciteraccipimus: aut annales: aut hiſtorias. primo. n. annales fuerunt: poſt hi/ ſtoriæ factæ ſunt. Multas urbes cõſtitutas:plurima bella reſtrincta: firmiſſimas ſocietates: ſanctiſſi masamicitias, Deinde dicendum ẽ hoc loco ꝗd ſit ciuitas. Eſt autẽ cuitaszollecta hoium multitu/ doad iure uiuendũ. Cum ergo fuerit ciuitas conſtituta: neceſſe ẽ ut primo bella patiatur: poſt ca pa⸗ cẽagat. Pax.n. a pacto dicitur. pactum uero cẽ non põt mſi cauſa præcedat. 1. bellum. Fioc & Saluſti us tenuit: cũ de rebus Romanis loqueret. Dixit. n. prius bellage apoſt pacem eſſe fundatã. res inꝗt romana plurimũ imperio ualuit. Seruio ſulpitio &. M. Marcello confulibus omn galliacis rꝛ Benum atq; inter mare noſtrum & oceanum niſi quæ a paludibus in uia fuit perdomita. Hicbellumgerit: r deinde pacem memorat cõſecutam:optimisaũt moribus & maxima concordia egit rẽpainter ſecun- H dumac poſtremum belluũ carthaginenſe. Quæritur autem uirum in belisaliquid poſſit eloquẽêtia a ii poteſt. n. ſine dubio: & tantum quantum uirtus poteſt. Nam ſi uirfute bella finiuntur: & eloquentia bella finiũtur. lõergo ait plurima bella reſtrincta iam illudnotũ quod bella ardere dicutur: ut ait Ardebat oĩshiſpania citerior. Item: ꝗs tanti incendia belli. Firmiſſimas ſocietates: ſanctiſſimasami citias: inter ſocium &amicũ hoc ĩtereſt. Sociusẽ qui nobisaliquo pacto ad aliquid gerẽdũ cõiungit Amicusẽ quimihil uſu uitæ ſimilispioac fideli amore cõmungit. Et quia ſocius aliquid nobiſcũ ge/ ritideo ait firmiſſimas ſocietates: ꝗa amicus ꝓ nobis amore cõiungit᷑: i ait ſanctiſſimas amicitias: ergo interdum amicusẽ: & ſociusnõ ... o eſtſi mecum mhil gerat: & rurſuscũ tum animi ratioe: tu ctiã facilius eloquẽtia cõparatas: ſit ſocius: amicusnõcẽ:ſi aliquid me/ id din cogitantẽ ratio iſa i hãc mä cum muitusgerat. Propterea Cice. ac me quide diu cogitante ratio lpla 1 ac potilimu⸗ ubiq; duo hæc iungu: Geiss Poptilo ſniĩam ducit:ut exiſtimẽ ſapiẽtiã Ime eloqntia parum romano atq; amicos: itaq; & hicfir· Qeſſe ciitatibus: elontia uero ſine ſaptẽtia nimi miſſimas ſocſetatis ſictiſſimasami odeſſe ciuitatibus: eloqntia uero ſine ſaptẽtia nimi Ar ar entelliorrece intelligo. air um obeſſe pleruq; prodeſie nuꝗ Quar ſiqs omiſſis re .n. ſupra: Ex lirteraꝶ menumétis re qiſſimis atq; honeſtiſſimis fiudus rati P. . – petere ĩſtituo: Ergoid quod legit in Qiſſimis atq; honeſtiſſimis ſiudis rationis eĩoffici cõ zelgiscum ẽ. Tunwanimi arione ſumit em operam in exercitatione dicendi: is inutilis tũ facilteloquentia cõparatas. ubiq; qbi pnitioſus ciuis patriæ ali e. hæcduo cõmungit. Sed quãd aliꝗd uibiꝑniti ſusciuis patriæ alitur. Quiucro ita ſcarmat duæ res agũt: triplici mcagunt: zut eloquẽtia: ut nõ oppugnare cõmoda pr̃iæ:ueru propu æquales ſunt:aut nũc iſta plus pᷣſtat Re Wir-ie mihi ifper ſpi Iieriseytiſ f aiciapte:dar priasage Snare Poſit:is mihi uret ſuis et publicis rõnibusutiliſ di ratões. Sed quis⸗ uirtus di migni, ſimus atq; amiciſſimus ciuis foreuidetur. Ac ſiuolu- tudine ſui tarda eſt: iccirco ſupiun / iuIs rei s ure zri ſiie areis ſitz . dinefhftarch ccrfiei“,„mishuis reiq uocatureloduetia:tucartisſn e ſu⸗ & uenerit: faciliuseloquẽtia cõpleatur dii: ſiue exercitationis cuiuſdã: ſiue facultatis a natura liqd cito faciẽdũ.· Alteg. profectæ cõſiderare principiũ: reperiemus id ex hone Ergoadal Aterius auxili eget. Recte igit᷑ rép. H. - — -= cõmodũ ex cõfectõe utriuſq; cõiun/ ſtiſſimis cauſis natu optums ratiõibus profectũ. git. Ac mie ꝗdẽ: ſupra oſtẽdit quã/ — rum obeſſet eloquẽtia: quatiq; proo eatimealanturn fabietia ſe deſſer: ſed nn xta ſapienriæ. Nuncuero uult oſtendere ſingulatim quantum ſapiẽtia ſola ꝓſtt: quan/ tum eloquentia ſola obſit. Qe cumoſtenderit: quoniam ſapientia ſola parum prodeſt & eloquẽ tia ſola multum obeſt: rurſusdicturuseſt eloquentlam ſapientiæ eſte iungendam. Omnisresautni, , mium prodeſt: aut parum prodeſt: aut nimium obeſt: aut pagobeſt. Sapientiæ unum datut ſola pa/ rum proſit reipu. nihil tamenobſit. Eloquentiamuexro ſolam ſæpe ait nimiũ obeſſe. Qua in re obeſ 71 ſe ſemp oſtendit: ſed & interdum ſatisobeſſe.-lllam u roaliam partem tollit ſoli eloquentiæ: ut uel 5 patum proſit reip.multum tamep obſit. Veꝑ quod ait. Ac me quidẽ diu cogitantem fatio ipſa: lpſa inquit ratioſapientiæ.ſ. quam eloquentiæ dicimuseſſe iungendam. Quareſiquis:oſtendit quid ſit plena ſapientia. ſapiens. n. qui diuma atq; humana optime nouit. Ergo ſtudium recte rationis ad di/ uina: ſtudium honeſtiofficii ad humana referamus. quod autem an ſtudium rectius dixit quam ſi dixiſſet. Quare ſiquisomiſſa ratione atq; officio. inhis. n. nonninibusperfecta philoſophia eſt: quam quia nullusorator plene poteſt aſſequi. ideo nobishorum uel ſtudium habendum efle demonſtrat. Conſumit omnem operamin exercitatione dicendi. Conſumit inquit: iam in iſto uerbo eſt inuti/ .lis labor. Quod autem ait in exercitatione dicendi: timet eloquentiam nommare: ut ſupra diximus. ne ſenſum audientisoffendat. Itaq; hæc definitio eſt eloquentiæ. Eloquentia eſt exercitatio dicendi. IS inutilis ſibi pernicioſus patriæ ciuis alitur. Omnishomo aut ſibi: aut patriæ conſulit: aut plus ſibi quam patriæ-Rectæ ergo hommesad hæcduo miſcenda: ſapientiam & eloquentiam. Primo abuti⸗ liratibus ſui:deinde etiam publicis muitantu r. Quiinquit fuerit in ſola dicendi exercitatione uerſa, tus:omiſſisſtudiis ratiouis & officii & ſibi inutilis & ernicioſus patriæ ciuisalitur. Quiuero itaſe⸗ ſe: & cætera: bene armat: quaſiſi apientia pro robore ſit:proarmis eloquentia, Atten danmiug tamien ut. cum ſupra pro eloquentia: aut copiam dicendi: aut exercitationem: aut diſertitudimem nominaue/ rit. Nuncubi & de apiẽtia loquit᷑: ut ſecuruseloquentiam nominet. hicquoq; duo illa ſeruat quæ ſu pra diximus. Quiinquit ſapientiæ miſcuerit eloquentiam: is & ſuis: & publicis ratiõibusutiliſſimus atq; amiciſſimus ciuisfore uidetur: utilem circa priuata: amicum circa publica accipiamus. Ac ſi uo⸗ Iumus:& cætera. Primo rem quandam conſtituit:cui eloquentiæ nomen impoſuit. & oſtendit unde naſcat᷑ eloquentia: ſiue exartè mquit:ſiue ex ſtudio: ſiueexercitatione: ſiue a natura. Huius iquit elo quentiæ ciuis incertaeſt origo. fi uolumus conſiderare principium: inuenimus inquit id ex hodeſtiſ fimis cauſis natum: atq; optimisrationibusp rofectum, Cauia eſt ammiimpulſusad aliquid agẽdũ- Ratio eſt gerendorum ordoex cauſa uem ennum: ut quid quo loco facias:ac dicas intelligas. Ergo in. quit ſieloquentiæ principium conſiderare uolumus. Primũ cauſa attẽdehda eſt: hæc cauſa honeſta * Deinde rationes & caſdem optimas inuenimus, Inter ſtudiumaũt &exercitatiõem hoc itereſt. ſtu/ nm eſt animiad aliquidagendum pertinacia. Exgrcitatiοσſuſceptt qctus cõtinuatio, Ex hisquoq; . .0 . nti ſupra diximusnaſcieloquentiam poſſe. Nam fuit quoddam tempus:& cætera:Incipit commemo tart Lare cauſasfuiſſe honeſtas:quibus eloquentia non ad ipſum ꝙ nata fit:ſed circa agendum principiũ dum ſumpſerit: ut ſupra diximus, Aiunt philoſophi eduobus hominem conſtare: anima et corpore: Ani/ NNe mam uero eſſe perfectam: ſed impediri craſſitudmecorporis quo minusſe talem exerceat qualis eſt * ige/ per naturam. Ergo mundo conſtituto erãt hominesminusim pediticorpore: & ĩ qbusuis animæ ob MZõ ruta atq; oppreſſeẽt. Tunc neceſſario rapto uiuebant & malismoribusoppreſſo animæ bono: circa . resoẽs uiribus corporis abutebant. ak Nam fuit quoddam tempus cum in gris homines 4 Sd quianaruranualiterſe per e 7 rn errnn antep e e. mnes fundit: aliquando unus exti/ m aſſt rum more uagabantur et ſibi omnes fundit: aliquando unus exti 8 4 Paſſum beſtia Am motcu. gab. lbi Gi feri tit: qui ſe bene intelligeret: & qui uiH um no uitam propagabant:nec ratione anim quicquam: deret eſſe hoĩbusaĩam illam diui/ im ſed pleraq; uiribus corporis adminiſtrabant: non-nam: quæ haberet inſe multas utili Py. FE ammnnrabant⸗ lates:ſi tamẽ poſſet ah aliquo e late te daum diuinæ religionis: non humani officii ratio co? ribus ꝗbuſdam elici atq; ꝓferri. Er/ D ic lebatur: nemo nuptias uiderat legitimas: nonĩ certos go his cauſiseloquentiainitiũ nõna ũ — — 15 J 1ſcendi ſedagẽdi ſumpſit. nã fuit qd in quiſquam aſpexerat liberos non = quabile quid dam tépus: cum ĩ agrishomines paſ 9è utilitatis haberet acceperat. Ita propter errorem atq; ſim beſtiage more uagabantur: ſicut . iſeiti. E . dominatrix Nm Virgi Iæcnemora indigenæ fauni V N iniciiam cæca ac temeraria dominatr animi cupi- nymphæq; tenebant. Genſq; uirum if ditas ad ſe explendam uiribus corporis abgtebatur ꝑ ttuncis& duro roborenata. Quisne /, nicioſſſimis ſatellitibus. Quo tẽpore quidẽ mognus rausos. Aut cõpõereopes norant'aut 1, uidelicet uir et ſapiens cognouit:ꝗᷓ materia eẽt eg quã Parcere parto. Et ſibi uictu ferino — .. imis icſſet hoſam:ſ uitam propagabant: Sapiens ommis 1 ta 3 ſſe eii Opportunitas dorele et olum.: 1 memoriæ ſtudet. IIli in garibu wis „ . uis eã poſſlet elicere et præcipiẽdo meliores reddere: animi mole corporis opreſſa delite/ Iuns ca po et Pæclp “ cit: non memoriæ ſtudent: ſed fe?i l .łMUM no ritu ſubſidia ſolis proſpiciunt di . ebus. Sic Salu. Et quoniam uitai. pſa qua fruimur breuiseſt memori am noſtri quam maxime lIongam “ efficere cõuenit: non pecog more uiuere: quæ natura prona atq; uentri obedientia finxit: ut iſti hoĩes , fuerunt: ꝗ ſibi in uictu ferino uitam ꝓpagabãt. Nõdum diuinæ religionis & cætera. Plena philoſo dNe ph'a ẽ: quæ conſtat ex duobus: ex phiſica & æthica. Phiſicaeſt q; diuimsagit. Aetica quæ de humanis ni⸗ diſſerit. Sed quia Ci. illud docet: quod oratori ẽ neceſſariũ æthica proſequitur. Quæ ſi tunc abho M minibusignorata ẽtmultomagis phiſica: ergo indicat utilli uixerunt: qui animæ cõmodis ignoratis. def corporis uiribus pleraq; geſſerunt. Nemo nuptias uiderat legitimas atq; incertos quiſq; inſpexerat bel liberos. Vtrunq;.n. uaga atq; incerta uenere conficiebatur. neque erant iura quæ id fieri prohiberent. yun Non ius õ utilitatis haberet acceperant. Illic enin nullius iniuria uiuitur ubi eſt iu/ ſit ris æqualitas: æqua libertas: ubi aliquid aut omnibus licet facere dut ommibusnon licet. Pernicio- / ſiſſimisſatellitibus uires corporise cait cupiditatis miniſtras: quæ in animis hominum quandam atf obtinet tyrrannidem. Quo tempore quidem magnus & cæter lut facilius intelligentiam cõſequa/ n mar rerum ſimilitudo proferenda eſt. Anima: ita eſt ut uinum. Nam quemadmôdum uinum pro ri. uaſe in quoeſt habitum: aut retinet: aut amittit uiolentiam. Proinde anima ſi ôptimum & caſtum ni⸗ corpus offenderit: ſeruat naturam: ſin alias uelut anuttit. Ita igitur cum mortalegenus brutum att; . *“M inſcium rerum omnium uagaretur. Extiti'quidam uir magnusin quo animam ſuam retineret natu dl ram & qui intelligeret omneshomines habere in ſequiddam diuinum: ſed id uitio corporisoppri/ miatq; deperire quod ſi fuiſſet elicitum maximasinde commoditates hominum poſſe contingere. QCosnouit: quæ materies& quanda ad maximasres opportunitas inanimis in eſſet hominum. aſ Mieria: non ad hocipſummateria eſt: quod materia uocatur: ſed ad id quod inde fieri haber ma teria eſt. Opportunitas ueronon accidit: neq; in altero eſt: ſed in eadem materia eſt. Poteſt autem in ligno ege materiesad aliquid faciendum: ſed ſi putreſcitopportunitas: in materia non ẽ. Similia e & de reliquis materiis poſſumus dicere: ergonon ſuffecerat inuenta materia in hominibus niſi in ea e dem materia etiam opportiunitas fuiſſetad maximas res. Siquiseam poſſet elicere.Eſt ergo qui po teſt elicere:& quod poteſtelici. hoc deinde atten damus. Vnus poteſt uidere aliquid effici poſſe non tamen etiam efficere. Deinde etiam iuſtum: ſapientem & magnum uirum. Cicero ait uidiſſe in * hominibus materiem: ſed dubitaſſe de effectu. ait enim. Siquiseam poſſetelicere. Vtrunque tamen n dat huic uiro & intelligere & efficere. Eſt enim & fapiens & eloquens. Et præcipiendo meliores red dere. Erat ergo in hominibus ani mus:ſed ideo reddere: quia uidebat amiſſus. Era tbonus animus: & ideoait præcipiendo meliorem reddere. Hiscauſi sigitur honeſtiſſimis: utuidemus: iſte quidâ id compulſus eſt ad eloquennam:hoc eſtad id undenaſciàd actus primum cœpit eloquẽtia. Quæ. n. eD cauſa honeſtior: quam homines Kellite modniuenre Ppræceptis uti libusatq; honeſtis ad humanã eſt⸗ atq; diuinam cognitionem traducere. rgo iuſtum uirfum magnum atq; ſapieptem quemcunq; ac/ ſu⸗ cipiamus, Malti enim ſaturnum: Platenem: Ariſtotelem atqοεοt tâligi: ſed erant — Qui diſperſos homines in agris & tectis filueſtri bus abditos ratione quadam compulit unum ĩ la- cum & congregauit. Ouasres ſupra pofuithoneſt ſſmasfuiſſe cauſas: optimaſq; rationes utad actus elon uentia niſceretur: explicitis ergo honeſtiſſimis cauſis incipit oſtendere eloquentiæ ad actus — „ ₰— fuiſſe rõnes. Et ut intelligas iã de cauſiseẽ d ctũ rõne qᷓdam inquit:cõpulit unũ locũ & cõgregauit. D'ximus rönem e rei gerẽdæordinẽ neceſſariũ: utputa hoc primũ debet fieri: hoc deindea tertio. — Vt nũc primo cõpellunt hoĩes: poſt cõgregant.Dein in unamquq; rẽ inducunt: utilẽatq; honeſtam Cõpulit unũ ĩ loco & cõgregauit: cõ Gulit quaſi inuir 6. lam nolenti Quidiſperſos hoĩes in agris:ct ĩ tectis ſilueſtribus ab ditos ratione quadam cõpulit in unũ locũ et cõgre um congregauit. Sd debemus ſcire gd ſi cõpulit & cõgregauit qᷓſi ciuita & Quade r 10 tẽfecit. Namut ſupra diximus: ciui gauit: et eos ĩ unaquaq; rem inducensutilem atq; ho- tas collecta holummultitudo ad „ * jure uuẽdũ. Eo eloquéêtia pluri/ utile atq; honeſtũ ẽ ĩſinuat Et eos in unãquamq; rẽ ĩiducẽs: utilematq; ho cet. Vnum illud ſolum atq; purum. Aliud qd cum utilinunctum ſo, Sed ſolum illum apud paucos eſt eosſci licet qui ſoli gloriæ ſtudent: nihilq; ad ſui utilitatem gerunt. Quicquid ſantiunt conſideratione bo/ ni maliq; generatim: ſanciunt nongratia in eodem uEſantium perſonarum. Honeſtum uero illud cum utili.ldeo honeſtum uocat qnia id quod iunctumac duplex eſt ab eo quod maius eſt nomenac cipit. Verum illud honeſtum philoſòhorum eſt: hoc illorum ſapientium qui.r. p. ſtudent: qui ĩ ci uitate uerſantur. Quod quiderohoneſeum uritati ſe emper adiunctum eſt: & utilitas honeſtati.hoc tiam Socrates altnihil eſſe utile quod non honeſtum ſit: mhil honeſtum quod non utile ſit. Sed ut ipſum intelligamus:rerum exempla proferenda ſunt. Eſſe iudicem honeſtũ eſt. luncta eſt tamen uti lites honeſtatiNam nemo ei iniuriam facit Nemo ſeruiseius prod eſt poſteris: liberis eius prodeſt. Amicutergoſi quid præſtat etiã utile eſt. Sed quãquam hæc duo iuncta ſunt non tamenita mixta ſũt ut uino aquamiſcetur: ſcilicet ut ſecerm nullo modo poſſint:ſed ita mixta ſunt ut ſecern poſſeuide antur quemadmaodum ſi fiat aceruusex tritico & ordeo. Quãquam ergohæc duo mixta ſunt tamen aliquo modo& ſecerni poſſint. Et. n, ſi aliquid alicui præſto nec gratiam repoſco honeſtumé. At id ipſum quod præſto ſi gratiam repolſco fit utile. Ergo primum ſit illud ſolum honeſtum quod per ſe placet nulla adiuncta grati a, Hoc medium honeſtum utile quod cum utilitateẽ. Tertia ſit cẽmodi/ Ras ꝗᷓ ſolis lucris intentãc abiecta omni honeſtate: honeſtum uero philoſophicum ſoligloriæ ſtuder abiecta ẽt utilitate. Nunc ergo quoniam collectishominibus & cõgregatisciuitas facta ẽ ꝗd debet p/ ſuaderi:quid hoĩbusinſinuari: non honeſtumillud ſolum quod philoſophoꝑ& eſt: non commoditas quæ homium perditorum eſt ſed illud medium honeſtumatq; utile quod in omni. r. p. quodi om ni ciurtate uerſatur. Primo propterInſolentiam reclamantes Nihil egerateloquẽtia: ſi ſtatim inſi⸗ nuare cœpit quid eſſer honeſtum atq; utile perſuaſiſſe. ſed oſtendit magnas ineſſe uires eloquentiæ ſi ad id quod erat optimum traduxit muitos, & ne uideantur iccirco reclamaſſe quod resoptima nõ mo reclamantes. ODeinde ne eloquẽtiæ quibuſdam uenenisetiã ad malam rẽ traducti uideant pp rationem inquitatq; orationemſtudioſius audien S. Ergo ubi ra tio ẽ: & ſapientia malitiæ neſſe non: poteſt rõnemad ſentẽtiaꝶ grau itatẽ referendam ſciamus. Ora/ 4 eſſet ideoait: propter inſolentiampri tioné ad ornamẽta uerboge. Exferis & imanibusm tes ddidit & manſuetos. O fficile ẽ rem aliqᷓ cuicunq; tollere. difficilusaliam dare. Hicutrunq; factumeſt. ſublata eſt hominibus feritasatq; im/ manitas& data eſt humamtas & manſuetudo. Acmihiquidem & cætera: ſunt multa quæſol ohabi tu ſui perfecta ſunt: ſunt multa quæ & habitu & uſu utathleta ſi habeat corporis magnitudinem nS cõtinuo perfectus eſt mſi ei & uſusaccedat. Vtorator cõcepto totius ſententiæ habitu nõ continuo p fectus eſt niſi & ei uſus accedat.ſapientiauero habitu ſui perfecta ẽnec indiget uocis.i. uſus ſufficit ei autẽ intra animoscontineri. Vſu ergonihil conſequitur. Erſiquando concepta uerbis uoligrit indi care: nonideo ſapiens ſapientior fit: qa indicat ſe ſapientẽ: ſed perfecta ac ſalua ſapientia qdam ei ad actusalios accedit, Ergohomines ex immanibus ac ferismites redditiac mãſueti paulatim quoq; honeſtiumatq; utile didicerũt, ſedquia de exordio eloquentiæ loquit uideamusutꝑe hæc ſola ſapiẽé tia fecerit an ſapientia: ſed cũeloquentia, Primo itaq; cognoſcere debemusquot modis qd perſuade at ſapiẽtia & poſſumus itelligere multu hiceloquẽtiam ualuiſſe. ſapiẽt a ixitur ſea ola duobus modig aliqa perſuadet. Aut cum tacet& aliqd facit: &id quod facit qa bonũ eſt alter mntat idemur qeqd tacitus fecerit ſapiẽs id alter re: nõ uerbis doctus imitetur. Aut cum aliquid faciendunruel non faci 1 enduũuerbisperſuadet & hoc duplicimodo-Nunenaturalibus uerbisnunc per eloquẽtiam hoc loco ſapientiam hoc perficere potuiſſe. negat mopẽ dicendi idem quæ uerbianaturalibus negat tas tam uteref. ſed illam ſapientiam quæ iuncta eẽt eloquentiæ, Ac hi quidem uidet; hocnec tacita nec ops dicẽdi ſapiẽtia perficere potuiſſe. Perficereinquit. Alioqn plenæ ſapiẽtiæ officiũ ẽ iuenireut ſu pra. Quo tẽpore inꝗꝗgdã nagnusuidelicet uir & ſa c neſtam:primo propter inſolentiam reclamantes: dein muũ pdeſt. Ni facitcuitatẽ & ꝗcd de propter rationem atque orationem ſtudioſius au- dientes è feris:et immanibus mites reddidit et man⸗ neſtam. Ci, duplex eẽ honeſtum do ſuetos. Ac mihi quidem uidetur hoc non tacita neq; inops dicendi ſapientia perficere potuiſſe ut homines piens cognouit quæ materies & ꝗqta ad maximas ——;RTWM.— —☛n O+☛ — —0 — ‚,. ☚ — . — — N — — N – — ◻* SD=. SSaA—N O — res oportunitasanimis ineſſet hoĩum ſi quis eã poſſet elicere & præcipiendo meliorem reddere. Er go aium in hoĩbus eẽ ſapientia cognouit: ut congregarent᷑: & in unãquãq; rem utilẽ: atq; honeſtã ĩidu cerẽt ſapientia quid ẽ:ſed eloquẽtia opitulãte pfecit. Acõſuetudine ſubito cõuerteret: & ad diuer ſas uitæ rõnes traduceret. Magna uis eloquentiæ ſi ſubito conuertit: hox ẽ qc; põt ſapientia. Alioon S ſapiẽtia pficit: ſed nõ ſubito:& ꝗd ait & ad diuerſas uitæ rõnes traduceret: ut ſupra diximus diſfi cile eſt cuiuſlibet rei conſuetudinẽ tollere. hoc difficiliusalias etiã uiuendi perſuadere rõnes. Age a conſuetudine ſubito conuerteretet ad diuerſas rati onesuitæ traduceret. Ageuero urbibus conſtitutis: ut fidem colere et iuſtitiam retinere diſcerent:et aliis pa- rere ſua uoluntate conſueſcerent: ac non modo labo res excipiẽdos communis commodi cauſa: ſed etiaam uitam amittendam exiſtimarent: qui tandem fæœri po tuit niſi homines ea quæ rarione ueniſſent cloquen/ tia perſuadere potuiſſent profecto nemo: niſi graui: ac ſuaui commotus ratione cũ uiribus plurimũ poſſet ad ius uoluiſſet ſine ui deſcendere:ut ĩter quos poſſet excellere cũ his ſe pateretur æquari et ſua Zoluntate . 2 iucundiſſima cõſuetudine recederet Ax Ppræſer tim idagiꝑur ne ſint hella:aut reſtringũu iam naturæ uim obtineret ꝑꝑ uetuſtatẽ. Ac primo q/ . dem ſic et nata et progreſſa lõgius eloquẽtia uidetur uero urbibuscõſtitutis: ut ſupra cũ oᷣ de cõmodis eloquentiæ loqueretur hũcordinẽ fecit. Multasurbes cõſti o tutas:plurima bella reſtricta firmiſ ſimas ſocietates: ſanctiſſimas amici tias:& qᷓꝗᷓ hic hoĩes ex ĩimanibus pri mo æquales facti:poſt ẽt obſequi ul tro cœperint ſupra dictũ tamèẽ ſer monẽ ſeruatũ poſſumus ĩuenit᷑. pri mo itaq; beneficiis eloquẽtiæ ciuita tes factæ ſunt utait ſupra:multasur bes cõſtitutas. EGiuitasautẽ fieri dici tur cũ hoĩesunũ in locũ cõgregan/ tur ad ire uiuẽdum ut fidem cole re hinc bella reſtringuntur. Si. n. cu piditas ad ſe explẽdã uiribus corpo risabutebatur quaſi quædam bella gerebãtur. Cũ ergo fides collit: aut tur ilſa quæ fuerunt. Et iuſtitiã re tinere diſcerẽt. luſtitia oĩsa nobis circa alios ẽ ut:unicuiq; meritum ꝓ prium tribuamus, Poteſt tamẽ hi q̃ſi ſocietas cuſtodiri. Iuſtis &. n. cõditionibus ſocietas faciẽda:uel conſeruãdaẽ. Et aliis parere ſua uoluntate conſueſcerent. lIuſtitia æquales hoĩes eẽ fecit. hic iã & minores eſſe patiuntur: ſua etiã uo lIuntate:poſſunt tamen hicamicitiæ copulari.Noſtra.n.uoluntate nulli obſequimur niſi amici fue rimus. Antea autẽ ſi uiribus corporiscuncta agebanturnon ſua uoluntate quiſꝗᷓ alteri paruitnec po tuit amicus eẽ qui cogebatur. Ac non modo laboresexcipiẽdoscommunis commodi cauſa perfectũ eſt inquit eloquentia ut libenter omnesnon modo laborẽ pro publica ſalute ſuſciperent: ſed etiam utam ammitterent. Maltum ergo egit eloquentia: ut illi uitam paruipenderent qui iamdudum ſi/.⸗ bi uictu ferouitam propagabant. Qui tandem fieri potuit quærit utrunrad has rationes uinendi per naturam deducti ſint: an præceptis uideanturadducti. Erant quidem in hommibusnatura me lior:ſed oppreſſa corporis uitio ad malũ declinauerat, Verum qgia nihil uniformiter fũditui exi ſtit:quin ſemper aliquid ſit quo intelligamusquid in cæteris deſit.lſte quidem magnus uir ac ſa 16 ens cognouit bonani in hominihus naturam multumq; eſſe profuturam ſi præceptis melior fuiſſet effecta. Ergo omne quod perfectũ ẽ natura & diſciplina pfectũ ẽ. Sed iſte primus: ut diſciplinam ac cipere non potuit pfectus fuit natura &uſu. Cũ.n. cognouit habitum ſuum & diu ſecum pertractã do cognouit eſſe in hominibus bonam naturam: quæ ut perfecta eſſe potuiſſet præceptorum adhi/ buit diſciplinam. ergo in hominibus fuit materies. 1. pfecta natura quam perfectãpræcepta fuerũt inuenta per ſapientiam inſinuataper eloquẽtiam. Profecto nemo niſi graui & cætera, Quãquamna tura fuit apta ad perfectam uitam: amen ipſam naturam præcep tisaitad has uiuendi rationes eſſe perductam. Graui inquit ac ſuaui commotugoratione. Grauitatem ad ſ- apientiam: ſuauitatemad eloquentiam referamus. Iure grauitatem ad ſententias: ſuaui tatem ad uerborũ ornamenta refera/ mus. C uiribusplurimum poſſet: ad iusuoluiſſet ſine ui deſcẽdere. Oisresa ſe uincitur: utputa elo quensuiucit᷑ abeo qui eloquentior fuerit. Fortisnõ uinciturniſiab eo qui fortior fuerit. Aſtutusnon nincitur Riſi ab eo qui aſtutior fuerit. Animaduertendum ergo acumen Ciceronis. Homines inquit ortiſſimi ad æqualitatem uiuendi non fortitudine qua ſolet uinci inferior fortitudo iſed eloquen tia deducti ſunt. ergo ſupraoẽs uires eloquent ia eſt:ſed quæ ſit mixta ſapientiæ ut inter quos poſſet excellere cum his ſe pateretur æquari. Excellere uiribus: ſcrlicet cum hisſe pateretur æquari: ita ſu pra non iusæquabile quid ntilitatis haberet acceperat. Et ſua uolũtate:nõ coacti uiribus corporis: ſed in his iam fecerat eloquentiæ perſuaſiouoluntatem. Ab iucũdiſſima conſuetudine recederet & non dixita conſuetudine recederet: ſeda iucundiſſime inquit. Omnium enim rerum etiam mala rumapud geren tesiucundiſſe ima conſuetudoeſt. uæ præſerti m iam naturæ uim op tinent prop/ ter uetuſtatem, Ergo hominum natura bona eſt:ſed malitia per conſi ne tudinem naturæ uicem cepe rat obtinere, Acprimo quidé ſie: &nata: & cgtera ſatiſſecit ppoſitiõt ſue. Supra.n. dixit: & ſr uolu mus eius rei quæ uocat᷑ elquẽtia cõſiderare principiũ reperiemus idex honeſtiſſimis cãisnatũ:at/ q; opttimis rationibas profectũ, Ita & hic. Ac prĩo ꝗdẽ ſic &nata co†—aà lõgius eloquẽtia uidef᷑. . Et item poſtea maximis in rebuspacis & belli. Oſtendit diu eloquentiam ꝓfuiſſe. Vegequod air maximis in rebus: ut ſupra. Cognouit quæ materies: & quantaad maximas res oportumtas i animis ineſſet hoĩum ſi ꝗseam poſſetelicere.Ergo maxime rex pax atq; bellum: Cù ſümishominu utilita/ tibus: cũ illa.ſ. utilitate:quæ cum honeſto eſt. Poſtꝗᷓ uero & cætera. Omne perfectũ bonum. i. quo natura humanas resnullo adiuncto incõmodo munerata ẽ duobus ad plenũ cõſtat. Re ipᷣa:& ſpecie atq; imagine ſui: utputa mel habet rem dulcedinem: habetſpeciem: ideſt colorem:atq;aſpectuù: quo quaſi facile ita ut eſt dulce credat. . .. . . Ita uir fortis habetrẽ, Virtuté. ſ. ha etitem poſtea maximis ĩ rebus pacis et bellli cum ſum bet ſpeciem.i.pulchritud nè corpo poamin l è riS. Indiſtorta. n. mẽbra: nec quæ iu/ mis hominum utilitatibuseſſe uerſata. Poſtquam ue xta naturã ſui appetut appoſita ſũt rocommoditas quædam parua uirtutis imitatrix ſi- Virtusnõ põt cadere: ut Virg.Et cæ . —1 5„5„ . H 2 . S⸗ . ,— teri quoſcũq; fortes & pulchrosfuiſſ c fationc offici dicendi copiam ſecu ta eſt tum inge ſe dixerunt. Sc ucſtsene laber rem nio freta malitia peruertere urbes et uitas hominum utilitatem texturæ habet ſpeciẽ gra pefigar „.„. . — r e. tiam. ſ. circa aſpectũ faciei. Ergoille labefatare aſſucuit: atque huiuius quoq; exordium neſcio quismagnus Wirae ſapiens: & mali quoniam principium boni diximus explicemu S. hi qui poſtea còſecuts Accepta uitæ Irniirntt iIi id te e E Pit iumi mih tur te: E præcepta tenuerunt: utpfec eſſent Ven 1 limummihi en Jquodam teinpore: ne habuerunt rem.i, ſapientian', habu in publicis rebus infantes et inſipientes homines ſo erunt ſpeciem.i. eloquentiam. Qui lixos eſie uerſari:nec uer . . hoĩes: qm ex merito uirtutisdignim? 10 I rlarec oadpt uatas cauſas magnos (ma præmia conſequti ſunt. i. magi ac diſertos homines accidere ſed cũ a ſumms uiris: ſtratus: aut aliasutilitates. NMlultidus maximæ res adminiſtrarétur: arbitror alios fuiſſe nõ præmia ſibi paria exoptant reygno Nidos homi e dr al rata ſpeciem ſolam ſequi cœpèrunt incallidos homines: qui ad paruas controuerſias pri i. præterita ſapiẽtia ſolam dicendi uatorum accederent. Quibus in controuerſiiscũ ſæ copiã cõſecuti ſunt.Præmiis itaq; ſo aCacâaμâ,. αaO6„ρα cOGiTCUeriIS Ienducta commoditas re ignorata P mẽdacio cõtra uerũ ſtare hoĩes cõſueſcerẽt dicen- eciem cœp turtutismitari: atq; di aſſiduitas aluit audaciam ut neceſſario ſuperiores iò cõtingit ut mali mores adepti co 1 e at⸗ m arn I0 rIOreSs piam dicendi circa cmoda reip. ſo ôèôMUMD la eloquẽtia om ſſa ſapiẽtia ſint abuſi. Cõmoditasaũt. i.parua uirtutis imitatrix. Tertia illa eſt ho neſto iliſoli cõtraria. Peruertere urbes: acuitas honunum labefactare aſſueuit:ſit ſupra boni: ne an mali attulerit homimibus & ciuitatibus. his duobusemim reſpu. conflata eſt. Veriſimilimum mihi uideret: nunc de incommodiseloquentiæ locus icipit. Quæri fautem quid fieri potuerit: ut eloquentia mixta ſapientiæ. Quæcongregauit homines. Quæ perſuaſitutile: atq; honeſtũ: quæ ur bes nſtituit: iura docuit: quæ multum hominibus profait. uteloquentia in quam mixta ſapientiæ cœperit obeſſe hominibus& ciuitæibus. hoc.ſ. fut exordium malorumpri mum urbibus conſtitu tis neceéſſe eſt creuiſſe eaſdẽ ciuitates propria doctrina ſiue uicina multitudine. In hisdeindenõ om nesfapientes. atq; eloquentes fuiſſe ſed paucos. Quanqꝗᷓ omneshanc habendi materiem continerẽt. Neceſſe ergo erat ut actis cumulatiſq; ciuitatibus ſapienteshomines:atq; eloquentes. r. p. gubernai ẽt ipſiuſq; tantum curam gererent. Occupatis itaq; circa. r. p. ſapientibuspriuatorum negocia callidi homines & dicaces agere: ac tractare cœperũt. Et primũ priuatarũ controuerſiarum poſtremũ for tunaꝑ patroni fieri cœperũt. Qui eũ ĩterdũ cõtra iuſtit;ã malas cauſas defenderẽtſæpe ẽtuicerẽt Coacti ſunt ſapientesilli. r. p. intenti eiuibus ac neceſſaris ſuis reſiſtere contraillos callidosacdiſer tos quiaſſiduitate dicendinotiſſimi populo:atq;amiciſſimi eſſe cœperant. Itaq; illi callidi cũ con tra illos ſapientes uirosdicerent ſæpe pares. Interdum ſuperiores fuiſſea populo iudicati ſunt & di/ gni haberi cœperuntqui. r. p. gubernarent. Quibuſq; poſtꝗᷓ cõmiſſa. r. p. & multa incõmoda: multa naufragia contingerunt. Ita ergo factũ eſt ut eqoquentia ꝗᷓ primum fuerat: ſed mixta ſapiẽtiæ. Poſt ſola mult offecerit utilitatihusremp. at quũp hosmale eloquẽtes cũcta regerent ſapiẽtes 1detur bati ea quæ gerere cõſueuerãt ſcribere cœperuũt: Hiq; habiti ſuntphiloſophi & p hos factú ?ut uſq; ad noſtrã memoriã reꝶ honeſtaꝶꝑ memoria: atq; imitatio puenixêt. Veriſimillimũ mihi uidet quo dã tpe:qm aĩo in præteritis uerſatur multaſq; in mentẽ reuocat facies.reip. cõfirmat opinionẽ ſuam: fuiſſe ſine dubio tp̃squo.rx.p.a ſapiẽtibus gubernata ſit priuatoꝶ negocia acallidiſſimis hoĩbus. 4 poſtea ps ſapiẽtibusinterdumq; melioresa multitudine iudicati. Commſſam ſibi. r. p.peſſunde de derũt, Necnon ad priuatas cauſas magnos ac diſertos hominesaccedere: ideo quia publica fuere anteponenda priuatis. Magnosad ſapientiam. Diſertosad eloquentiam referamus. Arbitror alios fuiſſe non incallidos homines. Callidi ſunt qui dolo ac fraude exitum ui rtutis imitant. Cũ ſæpea men dacꝓ cõtra ueg& ſtare homines conſueſcerent. Maltomelius res ipſas noĩauit quã ſi has ĩ negoci ispoſitaẽnomina ſſet. utputa quum ſæpe mendacii rõne contra ueram cauſam ſtare conſueſcerent —2 2 &£§— ——— — — — 14 — . ‚—— „. artq; eloqntes hoĩesuerſabat᷑ omn „. Itaq; tuum in d cen do:in dicendo inquit. Ergo iam omiſſa eſt ſapientia ſi de ſola dicendi copia iu dicium eſt. Nonnunquam etiam ſuperior uiſũseſſet. Oſtendit uerum iudicium non fuiſſe: ubi ui cere aliquis uidetur potius ꝗᷓ probatur: fiebat: ut & multitudinis ſuo iudicio dignus qui. r. p. gere- re uideret. Multitudinis inquitiudicio. ſãĩ multitudme uarietas ipſa uilisé. Quod aũrait ſuo iu dicio: hoc quoq; irritum ſt. Quiſnã autẽ de ſe poteſt aut debet habere judiciunr. Ad poſtremum dignus uideret: ut ſupra. Itaq; cũ in dicendo ſæpe par nõnũquã etiã ſuperior uiſus eſſet. Hicmimi/ ..ꝗ . rü nõ niuriaun metaphora perma/ illiꝑꝑ Iniurias ciumum reſiſtere audacibus et opitulari ſit gubernacul U naufragia . Atune „aarr Prie TI.. enn en inen„ nauis: negat enim cuidam deber mi ſuis quiſ neœſſarüscogeretur. Ita ; cum in dicen- r uideriremmp peſſundati: Cad do ſæpe par . nonnunquam Uero ſu perior uiſus eſſet eius regime Generibondcsrerné — , A, 1 T mize E nrafer = rarii: atq; audaces. Hoc aũt intereſt is qui omiſſo ſtudio ſapiẽtiæ nihil ſibi Præter eloquẽ interaucdlacerneteinsrariii Audax tiã comparaſſet: fiebatut et multitudinis:et ſuo iudi poteſt ĩterdũ & pro bonoaccipi- Te —1 EHErire — DEe merarius nöniſi malus. Audacia er cio dignus Ar. P gerere uideretur Hincr imifum no go eſt duplex.nã & ille qui in proſpe imuria:cũ ad gubernacula reip. temerarii: atq; auda/ ris rebus temer aliquidaggreditur. ces homines acceſſerant maxia ac miſerrima naufra- Kacheeh 4 er pr ans eoe s, gia fiebant. Quibus rebus tantum odii: at ; inuidiæ niã ergoaudacia duplicẽ fontem ha ſuſcepit eloquentia:ut homines ingenioſi quaſi ex ali bet. Hicpræmiſit temerariũ ut itel ceee n n . liiicgeremus audacé. Temeritas. n. &̃ qua turbida tempeſtate ĩ portum: ſic ex ſeditioſa ettu inconſiderantia cauſæ ſunt harum multuoſa uita ſe in ſtudium aliquod traderẽt quietũ. euentusaudacia. (QQu bus rebustã . . . e.õ „ tumodii: atq; inuidiæ ſuſcepit elo/ Quare mihi uidetur poſtea cætera ſtudia recta: atq; duen tia. Omniscauſa habet euentũ honeſta ꝑ ociũ cõcelebrata ab optimis enituſſſe. Hoc ſuum. Qiſq; euẽtus cauſam. Vtputa æ —„ FEFE iggniscũ in lignũ immiſſusfuerit. i li ueroa pleriſq; eorũ deſertum obſoleuiſſe eo tꝑe quo gnũ ncendat᷑ neceſſe ẽ. Hic ignis fti multo uchementuus erat retinẽdũ: et ſtudioſius ad au Snũ miſſus cauſa E. Cauſæ nõ cuen 275„ .. . ſtiſſ.mã iſſ tus incendiũ ita ergo eloquentia pri ẽdũ.Nã quo ĩdignius rẽ honeſtiſſma et retilſima moodium cõtraxit. lam ex odio id uiolauit ſtultorũ et ĩproborũ temeritas et audacia ſũ eſt ex cauſa neceſſe eſtaliquis cõſeq „ . ... 7. di ſi . cilli 1 fiſtedai tur euentus. Ergo inuidia conſecuta mo cũ reip. detrimento eo ſtudioſius etil rclutedd, eſt, Plerunq; enim exodio iuidia na fuitet reip. cõſulemdum. Quod noſtrũ ll nõ fugit. ſcitur. Pleruncq; nduam Nam & alt- eeee2° ußmpoteſt habere euentum: ſi enn ..ò.Mẽ hoſtem oderis:inõ nuides: ſed imi cus eſt. Siſeruumoderisnon ſnuides: ſed iraſceris. Nonergo ſenner odii ẽ euẽtus inuidia: Sũt enm cauſæ quæ interdũ nõ neceſſarios euentus habẽt: ut ſipuęno percutias & occidas. Sũt itẽ cãaæ quæa ne ceſſarios hũt euentus:ut ignismiſſus ĩ ſtipulà faci ticẽdiũ neceſſeẽ. Quibus ĩ rebus im odu:atq; inuè diæ: ſuſcepit eloquẽtia: poſtꝗᷓ inquit reſpu. ab inſipiẽtibus: & dicacibus cœpit am iniſſtrari. Sapien tes illi eloquẽiã odiſſe cœperunt: &omiſſoſtudio. r. p. priuatim latq; ocioſe ea q gerere ĩ rep. non li. cebat lr̃is ſcriptiſq; excrcerecœperũt. Atq; iõ factũ ẽ: utuſq;ad nr̃ammemoriã recti:atq;: honeſti me moria pueniret: ut hoĩes igemoſiſſimi.ingeniũ c uisqdãnaturaliter aisi ſita ſuisuiribuspᷣualens. In enio itaq; & ſapia ẽ &eloquẽtia: ut ĩ his ẽ quos igenioſiſſimos uocauit, Et igenioẽ ſola eloqntia: ur ap ra tũ ĩgenio freta malitia. Quare mihi ur̃ .Abſolute hoc uerbo.i.ſtatus illequoĩ repu. ſapiẽtes Turẽ: atq; obliuionẽ redactus. illo ĩ pᷣſerti tpequo reip.piculisma/ —„ Xĩe fuerat ſucurrẽdũ.Et hoc q̃ſi p ipugnationẽ ꝓnũcigdũ. Quod uero ait a pleriſq; recłe dicit. Non . n. oẽs ſapiẽtes a rep. receſſertũt.dlâathemiẽſibus Solõ leges ſeripſit: & qa nora multos in rep. corru/ tiſſins ĩ exiliũ ultro ꝓfectus ẽ hiſdẽatheniẽſibus leges & dracõ duorũq; hoĩum legibus utunt. Eigar gus lacædemomisẽtleges ſcripſit.nõ ergo oẽs ſapiẽtesa repu.receſſerũt:ſed ꝗa Pleriq; receſie honeſtiſſima Quãdo aliꝗd rãt: pauci reliꝗ facile:aut œſſerũt: aut oppreſ ſũt.nã quo ĩdignius rẽ tiſſima Quãdo aliꝗ faciẽdũ pſuadẽusab hõeſio abutilia poſſibili pſuadẽus. Interdũ &neceſſari punimus: Fliſdẽ pee ptis ẽt illã rẽ ꝗ ſit fcã rephẽdĩus: ut hic Ci. cũ qrit ſapiẽtesa re neceſſe ſiqdẽ ut id nõ facerẽt ſub erat honeſtas. nã quo ĩdignius rẽ hõeſtiſſimã: & rectiſſimâ molabat ſuberat utilitas ſumo cũ rep. de trimẽto: utiq; reip. piculũ ſubmouer utili 6. Suberat poſſibilitas ſtultoꝶt & proboge temeritas & audacia. Facile. n. ſtulti ac temerarii ſupãt. Eo ſtudi. & il. hicquoq; héneſtũ : atq; utile ſeruaui ho neſtũ ẽ n. ĩprobis reſiſter̃. Vtile reip.ĩ cais hr̃e defẽſã. Quodnm il.nrjm. i. Romanũ:nâ rephẽſio illa ſupior ſapit̃tũ: atq; eloquẽtiũ de græcoꝶ prĩcipibus facta ẽ. Quod hi deſertis: ac dicgcibus ho minibus facile reip. ceſſermt, nunc ueroueniatad Romanosquos õſtedit ita ſapiẽtes: atq; cloquẽtes fuiſſe: uenũquam rẽpu deſernerint. neq; quicquamillis tantum deſertiscoceſſiſte. Quod quum fa. cit: præponit græc is romans ſeq per Romanes, Verumexempla qu 1 m ꝓfœ&iimus nõ unũ aliquoc “ * ſed quã multa poſſumus Cũ decore tñ ꝓferre debemus: ut nunc Ci. cõmemorat Cato: ſtatĩ alios ſuſcep⸗ ſubiicit ſimul ꝗc ĩ Romanog laudeunius hois: quis egregii n ſufficit exẽplũ. Quibo ĩ hoĩbo erat ſuũu omnen ma uirtus: & ſũma uirtute aplificata auctoritas: & quã his rebus ornamto: & reip. pſidio eẽt eloquẽ NKem tia. Virtute ĩ artibus ſẽp ſapiẽtia accipiamus. Verũ ſapiens: atq; eloquẽs hre debet illã: quæ totãeffi ciwn * cit auctoritatẽ. ltaq; ſi accedat ſapiẽtia amplificat auctoritas: ſi hisduobusacceſſerit eloquẽtia:erit uet ꝗ hæc potuerit hre pfectus: ut hic maioribus nr̃is Catõi: Lælio: atq; aliis tradidit ſapiẽtia: auctori/ ne o tatẽ eloquentiã. Gus me.ꝗ.a. me minins ntpfacl octuor rhen eICatonem: neq; Lælium: neq; horum: ut uere dicaam (ccxn/ .o ſe: pricipalẽ illã iuügédã eẽ eloquen Tr — tcieinn Sn le d ruliu 5R diſcipulum Aphricanum:neq; graccos aphricani ne uun ſ r u ſola ſabién Pdecn?. potes quibus in hoĩbus erat ſumma uirtus: et ſumma e ertiã illã nũquãoĩio eloquetiã ſolã „ K ⸗ . . Pdelk Teib.nanid obeſſe pleruq;. Uirtute amplificata auctoritas: et quæ his rebus orna higr poſten, de Snecloqucte diſi. re mẽto:et reip.præſidio eẽt eloquentia. Quare meog/ ſis 1& ꝗq eiuscirca actus natura fue , NIL, Le. g. 15 ” dueni plin lerſech ſdiu uerit mix quidã et priuatim et publice puerſe abatuũtur: ſed eo len ta ſapiæ. Poſt eandẽ toquẽtiã repu aclernn zri: z: j; - . dtats ſabictin maxĩia Kautia ich⸗ quidem uchemẽtius ne mali magno cu detrimento eſt⸗ . liſſe reip. Magnuq; exide odiu: atq; bonoruũ: et cõi omnium Pnitie plurimũ poſſint cum cen c reeereiced l præſertim hocunũ ſit quod ad omnes res et priuatas D multa incõmoda ꝑ hãc cõtigiſſe mõ et publicas maxĩe ꝑtineat:hoc tutathoc honeſta:hoc id ſtrauit, Neceſſariohæc ꝗrta theſis illuſtris: hoc eodem uitia iucunda fiat. Nam hic plu = ẽſtudẽdũ eloquentiæ: ſedq nxta bö.. . . erd . nehn ſit ſapientiæ: & hicꝗſi exortatio, ĩ rima cõmoda ueniunt ad rempu.ſi moderatrix oium ms „ cxorlatôe uero deliberatiõis p̃cepta 7 præſto eſt ſapientia rerum. Hinc ad ipſos qui adepti ſeruãt. Tractat utilitas. Tractat ho . — . e. r.. . netas, tractat poſſibile. Vtilitaspor ſunt eã: laus:honor: dignitas cõfluit. Hic amicis quo roduobusgeneribuscoõpræhécdit: ſi q; eorũ certiſſimum ac tutiſſimũ præſidiũ comꝑatur mala repellamus: ſi ꝓſpera cõſequa — . . murtergo hic tractat utilitatem ab S utroq;: & primo: ut mala repellantur: ſed eo uehementius inquit: ſtudendum eſt eloquentiæ: ne mali magnocum detrimento bonorum: & communi omnium pernicie plurimum proſin t. Deinde h quo bona conſequantur. Cum prefertim inquit hoc ſit unum quod ad omnes res: & publicas & pri . uatas: maximepertineat,. Poſtremoetiam ad ſolam priuatam utilitatem deſcendit: &ibi utile: atq; c honeſtum ipſis noibus ſignat⸗Hoc tuta inꝗt: qd utile ẽ:hæc honeſta: hæc illuſtris: qd'ex utili: atc;· gu honeſto eſt: hæc eadem inquituita iucunda fiet. Magna exortatio: ſiquidem inter ſtudia urilitars m atq; Honeſtatis circa eloquentiamcomparandam: quæ quidem ſtudia multum habent laboris. Et m lam uitam una fucurã dicit eẽ iucundam. Supereſt ergo poſſibile: utoſtendat eloquẽtiã poſſe cõſeꝗ bis ii inquit non eloquẽtiã ſolum natura: neq; exercitatione: ſed etiã arte cõſtat:qm arte diſcere in no/ zur⸗ ſtra poteſtate eſt. poſſi umusinquit eloquentiamconſequi. In hac exercitatione eſt etiam auxeſis: au get enim laudes eloquentiæ: Auxeſis porro duobus modisfit: ratione: &cparatione. quxit eloquen tiam rõne: ubi ait per hãc: & publicas: & priuatasresadminiſtrari poſſe:per hãcuitam tutam:hone ſtam: illuſtrem: mundam: futuram. per hanc unamqu q; veipu.ſibi: atq; amicis prodeſſe poſſe. Au get uero eloquentiam comparaticne : cumait eloqutione ſola fieri : ut beluis omnibus antecella/ 2“ nuis:cum ſint alia inferiores beluis ſcimus: preclarumq; eſſe ſi propter ꝗ beluispræſtas:hoc etiã ip̃is cuin hominibusantecelles. Quod poterit fieriſi eloquens fueris. Nucquoniamexhortatioms: atq; auxe ſige ſis præcepta möſtramus ad interpretationẽin his poſitæ orationis redeamus: quare meo ꝗdem ani arte niomhilominus eloquentiæ ſtudendum eſt. Quarta illa theſisſtudẽdum eſt eloquentiæ: ſed quæ dete ſit mixta ſapientiæ. Et iucunde meo inquit aninmone quid ſihiuſurpaſſeuideatur:nõ dixit oquen da tiæ ſtudendum cenſeo: ſed quod ait nihilominus.i.ꝗᷓꝗᷓ multa incommoda attulerit reipu. tamẽ elo us 4 quentiæ ſtudendumeſt: ſed ut ei ſapientiam coniungamus. Et ſi ea quidem priuatim & publice per ſtean uerſe abutunturmagna exhortatio: cum ait quidam: ut ſi pauti ſunt: facile opprimn poſſe uidean/ nic tur. Priuatim & pu. republica enim hisduobusconſtat:hominibus: & ciunatibus. peruerſe abutũ (d . tur. obeſt enim reipu. quod prodeſſe debeat magno cum detrimento communi ommium permi/ L Ner tie: & hic optie exhortat. Nequis. n. diceret quid mea ſi bõi piclitãt: recteaddidit:& cõi oĩum perni ls cie ergo ſtudẽdũ ẽ eloquẽtiæne opprimãt. nã hĩc ad rẽpu. maxĩa cõmoda uemunt. Si moderatrix ommium præſto eſt ſapientia. Bene perſuadet ſapientiam iungendam eſſe eloquentiæ ſiquidem re tia rumoĩum moderatrixeſt. Ergomulta inquitad rẽpu. cõmoda ueniũtex eloquẽtia uel ſapiẽtia. Sed rie quia multi Zius magis utiluatibus uolũt eẽ cõſujtũ. recte ſubdidit. Hincad ipſos ꝗ cãadepti ſũt n lius: honor: ignitas confluit. Quæ oĩa & utilia ſũt: & honeſta. Hinc amicis quoq; eorum certiſſi/ Te mum& tutiſſimum preæſi dium Cõpatur. Oſtẽdit hæc ꝗ agatorator. Sapics. n. c eloquẽtia negocia l don £△ ſ● £ dlic ſiͤ i ch ent tri⸗ ne umn ma ⸗ lia deo o⸗ e hoe⸗ do An Z.Ne ente Apri 7 4 e in ſuſcepta nõ deſerit:& inde fit ut cõmodis amicoꝑꝶ deeſſenonpoſſit: ut ipfe Cicero in uerrinis. Et 9 omne reliquũ tempusquod mihi ab arnicd negociis datur in his ſtudiis laboribuſq; conſumam. Ac mihi quidem uident: diximius ſupra Auxeſin in rõne & comparatiõe fieri. Hic comparatio eſt hoĩum & beluarum && inter ſe hoĩum. Hoc ſi forte nõnatura mõ: neq; exercitatione conficitur: ue/ rum etiamartificio cõparatur: ut ſupra diximus. Poſſibile hictractatur. i. poſſe ab hominibus per artem eloquẽtiam cõprehendi. Neceſſarioergo priuſquã eloquẽtiæ præcepta traderet: exhortatus eſt ab honeſto:ab utili:a poſſibili:& Ac mihi quidem uidẽtur homines cum multis rebus debere abboPid Pon e eloquen/ præſtare quod cloqai poſſunt. Quare præclarũ mi- renelind genere plius artsOm hi quiddam uidetur adeptus is ꝗquare homines be- haberſechndum præeprdͦ:ſenten⸗ ſtiis præſtent: ea in re hominibus ipſis an tecellæt: hoc arn Varronis: qui ait eſſe artemex ſi forte nõ natura modo: neq; exercitatione cõficitur: ere B ndrinteds ar⸗ uerum etiam artificio quodã comparatur: no alienũ Jam ſolã aen rſecnsuanta —. . .. —„ ciẽtiam dat:ut illud ipſũ:ꝙ; ſcien⸗ eſt uidere quid dicant hi:qui quædam eius art Spræ tiam: dus rõibus ſeiamus ſtedar. cepta nobis reliquerunt. Sed anteꝗᷓ de ptæceptis ora- Itailla ad ſciẽtiã ſolã ꝓficit: hæc ad toriis dicamus. Videtur dicendum de genere ipſus ar ſciẽtiam: quæ in hacactu ſit: utputa orus dicai . . I1idicam, Grãmatica ars eſt gnara p tis:de officio:de fine:de materia:de partibus. Nam his —um Orationiszmar⸗ ſyllabarũ: gna — .. rIIS uniſetiiſani- & fa litgrarum, Per hac diſcimus om rehus cognitis facilius etexpedtus uniuſcuiuſqyani „ maKia munn e:hæcciu dico. Cui P mus ipſam rationẽ ac uiam artis conſiderare poterit. hanc unar, u ui d nro⸗nz me cum . . 1. r rt uitẽtur oſtendo. Artem illam extriĩ De iure ciuili er partibus ens ſecus doceo: per quã ſola ſciẽtia d?/ c Iuilis quædam ratio e:quæ multis et magnis ſcitur. Si autem dlcafn quæ ſunt p⸗/ SS 7 tesorationis:quæ ſyllabæ: quæ litte EX rebus conſtat: eius quædã magna ctamp la ræ: quibuſq; Mötsoinmia ilia cõſtẽt Pars eſt artificioſa eloquentia:quam theroricã Uocat quo pacto uitia uitentur:tũc erit il/ AAuAua ars: cu'i eſt nomen itrinſecus: nO d ad ſcientiam noſtrã tm̃ proficit: ſed quæ inactu ſit. Ergo & ars rhetorica duplex é nam eſt extrinſe/ cus & intrinſecus. Intrinſecusautilla eſtquæ nobisad actuspᷣcepta artis inſinuat. Extrinſecus porro“ quænobis ꝗd ſit rhetorica demõſtrat: quàcũ demõſtrauerit ſcimus tm: ſed exercerenon poſſumus. Hanc itaq; artẽ extrinſecus quæ ſolã ſcientiã parit ꝗnq; rebus Tul. oſtẽdit. Genere artis: officio ſine materia ptibus. lp̃e ãt oſtẽdit ſe de ea arte: quæ ẽ extrinſecus eẽ diotug.Intrinſecusuero artẽ: quæ no bis ad actus pᷣcepta dat.lnterim differre ait.n. Sed anteꝗᷓ dep̃ceptisoratoris dicamus dicendũ uide tur degenere ipſiusartis: qm prĩo artis genere ſatiſfaciẽdũ ẽ:q̃le genus rhetoricæ artis ſit explicẽus. lIuilisquædam rõ: ut ſupra ꝓmiſimus de genere artis rhetoricæ nobis dicẽdũ ẽ. Gẽus hoc ipſũ:quod ſonat: genus uoxẽ:hæc uox generis triplicẽſignificãtiã habet. Eſt gẽus.i. patria partes: origo ſanguis. Quõ eſt illud unde genus ducis. Eſt itẽgenusſub quo multa ſimilia ex eodẽ deſcẽdẽtia cõtinẽt: ut aial genus etiã hoc modopiſcis: equusaĩalia: ſed hoꝶ oĩum genus animal. Eſt tertiũ illud genus:quo cuiuſſibet rei qualitas indicat ſi dicascuius generisueſtis cuius generis factura. In hocgenere artẽ rhetoricã ponit. 1. qualis: uel quanta ſit demũſtrat. Et recte ſi ꝗdẽars geuns ẽ:illud ſubquogenere artisars grãmatica: ars dyalectica :ars rhetorica. Sed oẽsiſtæ artes in genere qualitatis ſunt ponẽdæ: quo quales: uel quantæ ſint demõſtrẽt ergo & rhetoricã ĩ ge nere qualitatispomit: quo qualis:uel quanta ſint demõſtret. Deĩde debetattẽdereubi ſitars rhetori ca:an ſola ſit:ſi par:ſi æqualis: maior: minor ne ſit. Atq; ideo hæc diligẽter inſpexit rhetoricã ci uilis cuiſdã rõispartẽ diciteẽ maiorem. Et ꝗa ad genusartis rhetoricæ deſcẽdimus: quæ ſit uel ubi ſit attẽdamus Omnis patria qeqd agit ciuilisrõ dr: hæc ciuilisrõ duplex : una quæ res certas ſolen ni curſu: & ſine ullo tumultu agit:et altera quæ in lite acdiſceptione uerſat: ut hoc mõ ꝗcꝗd agit duobus mõis agit: factis & dictis: ita ciuilis ẽ rõ: una ĩ factis& dictis: ſed quæ facta & dicta ĩ actu atq; ope cõſtitutæ fũt. Alia ĩ factis & dictis: ſed quæ facta & dicta ĩ iudicio: uel quæſtiõe uerſat:ita una il la rõ ĩ actu ẽ:atq;ope.hãc ueroalterãciuilẽ rõnẽ: quæ in quæſtiõe uerſat ſciẽtia noĩauit. hic. n. d ocet qd iuſtũ: ꝗd utile:ꝗd hõeſtũ:hæc rurſus ciuilis rõ.i. ſciẽtia ĩ duoboẽ ĩ rhetorica.i.artificioſa eloqn tia & ĩ ſapitia. i. rerũ cõceptiõe ex natura ueniéte. Sed qa orator pluspeloquẽtiã gerit: iccircorhete ricã ciuilis rõnis partẽ eẽ diximus. Sed qa duplex cuiuſda rationispars, n & ſibi& ſapiengiæ: ur ge nusexprimar rhetoricã ptẽ magnã: amplãq; eẽ cõfirmar. Ciuilis quæda rõ: quæ multis & magnis 80 rebus cõſtat. Eius quædâmagna &ampla parsẽartificioſaeloquẽtia: cũ cit Qukrda rõ eſt:oſtẽdit duplicẽ eẽ: unĩ quæ ĩ ope cõſtituta cẽ:altera quæ ĩ quæſtiõibus. Quam rõem quiléan qua thetorica ponit: ut ſupra diximus ſcientiã debemus intelligere: & quod aſ multes émagnis ex rebus conſtam „ — . Notũ ẽ.n. ꝗ crebris:& de qᷓ magnis rebus iudicia: uel quæſtiones habeãt. Parum ergo fuerat dixiſſe multis ex rebus: niſi addidiſſet & magnis Eius quæda magna & ampla parsẽ artificioſa eloquenta cũ ait. Quædã pars:oſtẽdit eloquẽtiã & ſciẽtiã ex duplicicõſtare.i.ex ſapiẽtia & artificioſa eloquẽ 1 0. tia:ſed eloquẽtiã partẽ eẽ maiorẽ:& magna inꝗt& arupla pars. Magnũ ẽ ꝙ ĩ cumulũ ſui:& magnitu “ dine creſcit. Amplũ ꝙ late patet: & p multa diffundit᷑: ita ut ſupraquæ multis& magnis. Magxnum itaubi: ut hic poſuit:imultũ uero ad amplitudinẽ referamus. Magna & ampla pars: ingt artificioſa eloquẽtia:ũ eloquẽtia ſolũ: ſed arti . fciot eloinria: rhetorica nocet Naã neq; cũ his ſentimus qui ciuilẽ ſcientiã eloquẽtia ntiam cloquentianépu dt idiget. non putat indigere et ab his qui eã putãt omnẽ rhe- R Diximus ſi upra partem illam cuilis toris ui et artificio contineri magnopere diſſen timus. uæ ĩ iudiciis uerſat ſciẽtiã uocari. 1 L Nanen- c dupglici coſtar ſapictia 1. Quare hãc oratoriam facultatem in eo genere pone . —— — — — . 2 7 e0 dloduétia: duaf nu ſe musuꝑ eam ciuilis ſcientiæ partem eſſe dicamus- abillis diſſentire dicit ꝗq hoge altero ,S . — ciuilẽ ſciẽtiã cõſtare dicut. nãneq; i/ P ficiũ aut cius facultatis eſle uidetur dicer a P ꝗt cũ his ſentimus: ꝗqxiuilẽ ſcientiã 00 poſite ad ꝑſuaſionẽ finis perſuadere dictio eloquẽtia nõ putãt indigere, Multi 2 ——,7 — ☛ iedicut ciuié ſci Enaſine edquüunn nẽ. Inter officiũ et fine hoc ĩtereſt: quod ioffi tia ſtare non poſſe. Cuncta n. perna cio ꝗd fieri:iĩ finẽ quod officio cõueniat cõſideratur: r diei ena e enene : utmedici efficiũ dicus ecuraread ſanidii appoſite: S eloquẽtia cõſtare poſſe: illudq; eſſe o finẽ curatiõe ſanare. Itẽ oratoris 94 officiũ:et 44 finẽ iuſtu: uel iniuſtũ: ꝙ eloquẽtia potu eg —1 Erit piuadere, e 425 39 n avert E intelligimus: cũ id qd facere debet officium eẽ djci “ . ꝙ diſſentio. nam ciuilisſciẽtia & ex musillud: cuius cauſa facere debet finẽ appellamus ſapientia cõſtat:qᷓ cũcta ſentimus: S S= eeloquẽtia:qua id qd ſentire pooꝛ— ſumusexplicamus. Sed quia eloquentia poſita in republica facilius quod fueritagęreſſa. Perſuadet iccirco eam in ciuili ſcientia partenm dixit eſſe maiorem. Et ab hisqui eam putant omnẽ rhetoris ui & artificio contineri: Si ergo omnisciuilis ſcientia ſola rhetorica non poteſt cõtineri. Rhetorica ciuit lis ſcientiæ eſt. Quod aũt ait rhetorisui &artificio tale eſt: ac ſidicatur. Grammatica eſtgnara lit/ terarũ. Per hanc enim diſcimus omnia uitia uirtute: non dico tamẽ quomodouitẽtur. Artem illam extrinſecusdoceo: per quã ſolũ uitentur: ſed non quomodo. Si aut dicam: quæ ſint partes orationis æſt: quæ ſyllabæ: quæ litteræ: qbuscaracteribus conſtent: quo pactouitia uitẽtur: tũcerit illa ars: cui eſt nomenintrinſecus:nõ quæ ad ſcientia noſtram tim proficit: ſed quæ ad actus ſit. Ergo & arsrhe- HV torica duplex eſt. Nam eſt extrinſecus intriniecus. Intrinſecus aũtilla eſt quæ nobis ad actuspræ⸗ cept artisinſinuat. Extrinſecusposro: quæ nobisqd ſit rhetorica demõſtrat: quam cũ demõſtraue 4 rit ſcimus tm: ſed exercere nõ poſſumus:hæcitaq; res: quæ ſolãſciẽtiã parit ui & artificio continet. Artificiũ ẽ quoad aliꝗd citiusfaciẽduũ ꝑ pᷣcepta formamur. Nã id ex qc artificio cõficit uisẽ. Ergo 1 hic rhetoris. m. inꝗt: oſtenditq; unde uixilla deicendit & artificio contineri: quare hãc oratoriã fa/ DU cultatẽ in eogenereè ponimus: ut eã ciuilis ſententiæ ptemeſſe dicamusofficiũ. Artificioſam eloquẽ 2 tiam facultatem oratoriam uocauit. Artem.n. uniuſcuiuſq; rei facultatem conſequimur. Et hæc ea dem uisẽ: quæ ut ſupra diximus exarte colligitur. . “ Fficium eius facultatis uidetur eſſeappoſite dicere ad perſuaſionem: finisperſuadere di/ ctioneofficium eſt umuſcuiuſq; perſonæ actuscongruens ſecundum mores ciuitatis. Erge officia pro perſomis diuerſa ſunt. Aliud enim eſtofficium partis: aliud amici: aliud ut ad rem redeamus artis oratoris. Officia uero omnia ad finem ſpectant: fims quoq; ad officia H refertur. Nam neq; officium recte definiri poteſt ſine admixtione finis: neq; finis ſine ofticii con iunctione: & hoc in omnibus perſonis ac rebus: ut hic Cicero in definiendo oratoris officio fi- nem nectit officio. Ait enim. Officium autem eius facultatis uidetur eſſe appoſite dicer. At per ſuaſionem ergo officium oratoris eit dicere: ſed appoſitead perſuaſionem: ubi iam finis admixtio 1 eſt:ideſt perſuaſionis. Nam ſolum dicere non bene officium definiunt oratoris. Poteſt enim eẽ mul 1 torum. nam & poetæ & philoſophi dicunt. Itaq; oratoris officium plemſſime finisadmixtione de clarauit. Demde finen' oratoris officii ait eſſe perſuadere. Sed non ſatisplena finem oratoris oſten * derat: ſi ſolum perſuadere potuiſſet. Nam perſuadetur tabulis: tormentis: teſti bus:multiſq; aliis re bus. Ergo ut finem proprium declararet fini adiunxit officium Alt emm finis eſtoratoris officii P H ſuadere dictione. Dictione inquit quod eſtoratoris officium ita inquit. Etmedici officium eſt cura 2 re: ſed quia multi& incantatione & ligaturiscurant. Curare nquit: ſed appoſite ad ſanädum: ergo a ut euideòtius officium medici demonſtrar t: finem qucq; iunxitofficionideſt curationi: ſamtatem. Deinde finiseſt medicialis officii iquit ſanare: ſed quia multi ſtem ſanant addidit ſanare curatio ne:ita ergoſemper ofycium & finisſine altero exprimi non poſſunt. Hanctamen diſtantiam dicit 2 eſſe incer officium: & finem, t m officio quid agendum ſit in fine: quid eomplendũ ſit coni derare 4 4 4 . * IIi. ebeamus: hic Marcomãnus errauit qui dixit finem oratoris officii non eſſe perſuadere nec fin? H e medicinalisofficu ſanare: & enim ſæpe non perſuadere oratorem & medicum non ſanare contigit: mm ideoaddidit. Quatenus rerum conditio perſonarunique patiatur: ſed non intellexit Ciceronem qui finem in rebus ipſis poſuit. Nam in euentu: ideſt qui finem in officio conſtituit & in his ipſis re B bus:quæ dum in officio ſunt:ad finem enduntQuare & oratoris officii finem eſſe completum: ſi appoſitæad perſuaſionem dicat & medicinalis officii finem eſſe completum: ſi quicquid ad ſanita 2 . ” tem ſpectare uidet adhibuerit. Mar ℳ Ateriam artis eam dicimus: In qua oĩs ars: et ea comannus:itaque finem nõ in rebus ke. .. ias: dua con Karke ” Ateriam artis eam dicci “ dicinæ materiam dicimus morbos ac uulnera:quod in m mus. Res iter dũ ſpeciali his oĩs medicina uerſetur. Item quibus in rebus uerſa- ter dfimmusquum quid Ne 8 . eEöüſirabeiſcé ipiis icipiaus tur ars et facultas oratorla: eas res materla artis rtheto-⸗ demõſtrare ut paulo ante definiuit ricæ nominamus. Has auũt res alii plures alii pꝛausiores penus officiũ: finẽ ĩarte. ſerhetorica 1 2 . FInterdum quo clarius definiamus a exiſtimauerut. nam Gorgias leontinus antiquiſſimus genere ĩcipimus eius rei: quam defi 1 fere rhetor:omnibus de rebus oratorem optime poſſe nimus ſed agenere quod ſibiuicinu ere reWPoe ER ſitnon ualde remotum: utnunc Ci dicere exiſtimauit. Hic infinitã: et immẽſam huic artt ce. Cunonateriã artis rhetoricæ de k ficio materiã ſubiicere uidetur. Ariſtoteles autem: qui monſtraturus ſinonamateriæ defi , . . . A. :.. nitione cœpit ſed a materia artis. pri . huic arti plurima ad iumenta at ornamẽt? ſubmini mum autem genusẽ materia Mate ſtrauit: tribus in generibus rerũ uerſari rhetoris offici· ia borro in duas ſpecies diuiditur WS . . . . . . . . atem materia artis: & nonartisrur um putauit:demoſtratiuo: deliberatiuo:et iudiciali. De * ſusm Reria artis diuiditur in artes monſtratiuũ ẽ: quod tribuitur in alicuiuscertæ ꝑſonæ bplurimas sgrammatucam: dialecticã — .—— — 1 õ ryhetoricam alias multas ergoa ma laudẽ: uel uituperationẽ. Deliberatiuũ quod poſitum teria artis quæ medio ſupra ĩcipis in diſceptiõe alicuius. et cõſultatõe ciuili habetĩ ſe ſen ur definiat materiãartis rhetoricx: . ..J Miteriam inquit artis: ut genus eſſe = è — non addidit rhetoricæ. Verũ quod u l slä Ait eam dicimus. Oſtendit artis om màm nem materiam in duobus eſſe.i. ĩ eo ubi facit aliquid & in eo unde facit: utputa fabri materia eſt in 4eeo ubi facit. i. ferrum quod tundit. Eſt itẽ fabri materia in eo unde facit.i. malleus dequo tdit. Ita aui & medici materia ẽ ubi facit morbusac uulnera. Itẽ unde facit inſtrumenta ꝗbus curat. Sic& mate. / ria rhetoricæ artis poteſt in eo eẽ ubi facit.i.i deliberatiõe demonſtratione iudiciali. Poteſt & in eo 1, eẽ unde facit.i.in argumẽtis quæſtiõibus& ĩ reliꝗs materiæ neceſſ- ariis. Verũ Cicero generaliterma e teriã artis illã dicit in qua oĩs ars & facultas ueniens ex arte uerſat j. ubi fit non unde fit: ut mecici . materia ſit morbusac uulnera. Fabri ferrũ quod tundit. Rurſus rhetoricæ artis materia ſit delibe ratio demonſtratio iudiciale: nõ argumenta & illa oĩa ꝗbus materia rhetoricæ artis ipletur. Verũ 2 „. , quod ait in qua oĩs ars & ea facultas quæ cõficit᷑ ex arte uerſatur. Cum accipimus alicuius rei arte le neceſſe eſt nosaliqꝗd ex ea cõſequi. Quare id qd ex arte cõficitur: ut ſupra docuimus facultas dicit. 8 Cuncta. n. partem faciliustranſigunt᷑. Hasãt res alii pluresalii pauciores: eas res.ſ.in ꝗbus materia artis rhetoricæ conſiſtit: ſũt autẽ ut Ariſtotęli & Cicero placet/tres. i. triplex materia demõſtratiua i, deliberatiua iudicialis. Itaque qtum ad materiä rhetoricæ artisex pectat hoc plenũ ẽ. I ꝗcqd plus Ea plenopius iptelligerccouicquidminusd pleno mimus ĩtelligit. Ve& q plusẽ dupliciter plusẽé 4 aurico ubi modusẽ aut ĩ infinito. & ideoaddidit præter illud qd dixit alii plures exiſtimauerür Nam gorgias inꝗt leontinus antiquiſſimus fere rhetor: oĩbus de rebus oratorẽ optime poſſe edi ce. re exiſtimauit. Hic infinitã & ĩmenſã huic artificio materiã ſubiicere u idet. Ergo illi ꝗ in pluribus , rhetoricã materiã conſtituũt: exortationẽ & conſolationẽ in rerũ generibusponut, i. in materia rhe . torca. Sed Quia orator in ciuili ratione uerſat conſolatio porro priuatoꝶe tconſolari amici ẽ po „ ” tiuſꝗ oratoris ODeĩde quia officiũ oratoris eſt perſuadere dictione exortatio ſiue dehortatioad ma teriã non pertinent oratoris. Cum n. exhortor nihil perſuadeo:ſed uolentẽ aliquid ut magisuelit . inſtigo: & cũ dehortor nolentẽ aliꝗd non tunc prim perſuadeo ut nolit: ſed ut magis nolit ĩ ſeigo. 7 . J Ergo neceſſario exhortationẽ & conſolationẽ Tulliusa materia rhetoricæ artis ſeparauit. lté il 14 n res pauciores rhetoricæ materiæ tribuut demonſtrationẽ tollunt. Dicunt, n.1 demonſtratiõe nihi „ re perſuadereoratorẽ cũ re uera pſuadeat: ſed falſo. Nam cũ aliquẽ uituperamus ſiue laudamus?; urr io apud omnestalis hẽbatur qualẽ demonſtramus ſine dubio perſuademus. Ergo Cice, Ariſtotelẽ ſe . cutus triplicẽ materiã eſſe dicit oratoriisofficii demõſtratiuã deliberatiua nudic alé. Sed has mate 1 rias ĩ publicis cauſis cõſtituit: hiſq; perſonas certastribuit. Quare has tres res diffiniuit i ciusinego co poſitas cũ certæ ſignificatione perſonæ. Demonſtratio eſt inquit certæ perſonæ: aut laus autui o tuperatio. Deliberatio eſt inqeit : quæ poſita ſn publicis cauſis a ertioni? ſuæ ſententiam Llicit⸗ 1 ludicialiseſtinquit quæ ĩ iudicio ciuili poſita duoa it: ut accuſat: aut petit contra: aut defendi t: aut negat. Nam gorgias leõtinus antiquiſſimus fere rhetor hic oratorẽ dixit oĩbus de rebusoptime poſſe dicere: ꝗ ut uideamusa pleno excedit & exceſſit non ad id qd habet modũ: ſed ĩ ſfinitum de nique hoc ipſe Cice. oſtendit hic infinitũ inquit: & ĩmenſam huic artificio materiã ſubiicere uidet Arlſſtotelesautem qui huic arti duo quæ oratori maxime ſuntneceſſaria Ariſtoteles circa ſcriben dam artem dedit. Inuentionem: & elocutionẽ. adiumentũ.n.de inuentione uenit:ornamẽtũ de elo cutione. hic ergo Ariſtotelis ſentẽti am ſequit. Nꝗ rhetoricam materiã triplicẽ cõſtituit. demõſtratiuã deli beratiuã: iudicialẽ, Nã hermagoras ſcimus Ci materiã rhetoricæ artis triplicẽ cõſtituere: iudicialẽ delibe ratiuã: demonſtratiuã: hocq; etiam Ariſtoteli placuiſſe. Quare ſuperi us reprehendit eos ꝗ oratori ifinitã materiã cõſtituerãt: rep̃hẽdit & eos ꝗqaddiderãt exhortationẽ: & conſo lationẽ reprehẽdit. & eos ꝗ ſubtraxe rant demõſtrationẽ. Hũc t herma gorã ꝗ neque arte ſcripſit enfutat: ac lacerat dicitq; hunc uehemẽter er raſſe qd materiã oratoris ĩ duas ptes diuidat: ĩ cãam: & ĩ quæſtionẽ. Quo rũ unũ dicit eẽ oratoris officii: Cᷓn ſ. aliud longe ab oratore remotiſſi. mũ &nec ab ipis philoſoph diligẽ ter cõpræhẽéſũ i. quæſtionẽ. nã her magoras ꝗqdé nec ꝗd dicat attẽde ⁊e:nec qd polliceat ſtelligere uidet Duobus modis rep̃hendit hermago rã: quod nõ pſpexerit rei illiusui m;: quæ oĩo remota ẽ aboratorisofficio i.quæſtionẽ. Et ꝙ uideat de ſe pol liceri ea quæ oratori attribuitad di cẽdũ,.Hocquoque duobusmodis re prehendit. Nam errauit inquit ſi ne quod ommis orator: ſed quod ip ſe poſſit ad materiam rhetoricæ artis a tẽtiæ dictionẽ. Iudiciale quod poſitũ in iudicio hẽti ſe accuſationem et defenſionem aut petitionem et re cuſatiõem:et quemadmodũ noſtra quidẽ fert opinio. Oratoris ars et facultas ĩ hac nateria tripartita uerſari exiſtimãda eſt. Nã Hermagoras quidem nec quid di cat attendere nec quid polliceatur intelligere uidetur qui oratoris materiã ĩ cãm et quæſtionẽ diuidit. Cãm eſſe dicit rem quæ habet ĩ ſe controuerſiã ĩ dicẽdo po ſitam cũ certarũ ꝑſonarũ interpoſitone quã nos quo que oratori dicimus eſſe attributãa: nam ei tres partes: quas and diximus ſupponimus. Iudicialem: delibera- tam:et demonſtratam. Quæſtionem aũt eã appellat quæ habet in ſe cõtrouerſiam ĩ dicendo poſitam ſine certanim perſonarum interpoſitione ad hunc modũ quid ſit bonum in uita præter honeſtatem. Veri ne ſint ſenſus hominis: quæ ſit forma mundi quæ ſit ſo lis magnitudo:quas quæſtiones procul ab oratoris of ficio remotas facile omnes intelligere exiſtimamus. pplicuit. Deinde inquit nec ipſe potuit. Nam nunquamillũ exrte dixiſſe omnes uidemus. Ergo quomam duo diximus ĩ hermagora reprehendiſſe Ciceronẽ quod rem nõattenderit: quod muſtũ de ſeuideatur eſſe pollicitus: primo eum demonſtrat remꝗᷓ oratori attribuerit non uidiſſe. Sed anteꝗᷓ id oſtendamus: quid ſit cauſa: quid quæſtio uideamus. Cauſam eſſe dicat:quæ habeat in ſe cõtrouerſiam in dicendo poſitam cum perſonarum certa rum interpoſitione. Cauſam inquit hanc eſſe dicit controuerſiam in dicendi contentione poſi tam cum certis perſoms. Quam inquit cauſam nos quoque oratori dicimus attributan Nam huic in gt cauſæ tria genera ſi upponimus. Iudiciale: deliberatiuum demonſtratiuum. Quæſtionem porro hàc eſſe dicit. Controuerſiam quidemĩ dicendo poſitam ſed ſine certis perſonis:? Quæ ſcilicet rhetori Ca dictio uocatur. Theſis porro duplex é:rhetoricæ & practicæ. Theoricæ eſt quæ diuina cognoſcit: practicx eſt quæ in hominum negociis &ciuili deſceptione uerſatur. Ergo primo aſſerit hermago ram uim rei quam oratori attribuat non uidiſſe. Nam theſin oratoris materiam non eſt. e perſuadet Quæ cum duplex ſit theoricen magis exaggerat. Nec prauis aut leuibus quæſtionibus: ſed in finitis. Veri ne ſint ſenſusquæ ſit ſolis magnitudo.. Sed quare & practicen theſin poſuit:ideſt & qd ſit bonũ præter honeſtatẽ. Theſin quidem Ci.materiã oratoris eẽ non dicit.Illamqdᷣe theoricẽ omnino remouet. Parcticen autem theſin dicit aboratore tractari: ſed ut argumenti locum tene at non materiæ. Ergo ita tollit oratori practigen theſin ut materia eius nõſit: liceatautem ei pro ar guniento proferre & ꝗd ſit bonum p̃ter honeſtatem:ſtoici dicunt honeſtatem ſolã bonam eſſe. Iam multi diſputant utrum &utilitas bonum ſit? utrum & dignitas bonum ſit? Veri ne ſint ſenſus: ut lu cretius negat eẽ ueros:ſenſus:odoris uiſus tactus ſaporis:auditus. Quæ ſit ſolis magnitudo. Vt rum tantus ſit qᷓtus uidetur an maior uel multom inor. Quæ ſit mundi facies. Multi. nedicunt mundũ in modum ſperæ eẽ collectum. multi oblonga rotunditate eſſe formatun. multi plana facie: multi quadrata: multi in cameræ modum. ſi ut ſub terra non ſit ſimilis:ac ſupra caput eſt mundi facies Ququæſtiones procul ab oratorisofficio remotas facile oẽs itelligere exiſtimamus bene ait ab oratoris officio remotas. Oratoris officiũ. enimeſt negocium ciuile tractare. Non tamen dixit ab oratore remotas. Poꝑeſt. n. orator poſtꝗᷓ proprio officio ſatiſfecerit etiã philoſophiæoperam dare nunc⸗ eriſir ſcoe⸗ tei itnihn nimum maor⸗ tübute mhihe tradate lrexer⸗ nechoc Gicitar toseit GurNA . nütm cemm blere es nen tur 0 N rasardechremeaze niloſe . aſaden oratoris materiat lacgum sartolli uiloſopho fünrpjrimsc, Nüdee genioſi magnocũ l 0 lit:theſin:& imusquare id f- . plurimo cù lab . Pbri Tqui ereſu rerlititneihe arſericketollere imusdemonſtrarede onſumpt⸗ inrellss tli, lam herm ũ quoque impleto asoratori quaſi zmaincquit tesillas in eumPtr int lliei oet nagoram: quod pri pletofficiũ. Qr quaſi paruasp⸗ resillas in quibi zutnuc Cice. D Nãduibus i D n furt uim réillius- nagnam ihishe plicare dementi ophi in ã quibus iᷣ =MM Tilliusnonuidi hisherm ementiæ eſt J . In 1 5èʒ—UN ohnut 2= agoras & cæte eſt. Ora napn timocũ labe rebus ſũma ingenia hiloſo diſſe quãad DagcisCekera. Oltend u D cũ labore conſũpta Reſ philoſophorũ Pplur rumaliquich eaterannlus 1 3 . oratori attribuer eas ſicut aliq lIi ractatne ꝗd polli t. Nucillda gudl Quod ſi e. tribuere Masna ame Hiquas igere uidet Et olliceatur intel uod ſi magna in hi gna amẽtia uideti R&c feciſſe toſtédit prime ntel —— in hiſ H — letia uide . eũ feciſſe ſie t primon B jentia: falſum qui . paratam uid õ Auodii inꝗgt magn Iihi ituerit. i fficio: et non quiddam conſtituiſſe etur fretus tus ſua ſci Efacuſtatẽui rmago do officio:et non quid ars pe conſtituiſſe de oratoris tus ſua ſciẽtia f- até uide 5 ArS e de oratoriSs ciẽtia falſũ ſtatui retur insdo eumetnnen poſſet:ſed quid ĩpſe Polſtren⸗ Tch Sktiei. Betde aine deora ro ea uis eii =Wè oſſet eæ⸗ õfirmat. Simulq; i 1 il potuiſ penes toricam citius qui ein homine:ut ei mul & philoſo 11 iulq; illi & rhetor: 11 squis ademerit ne: ut ei multorhe ephiloſophiam tollit. rhetoricã llber conceſſeri emerit: quam ei philoſt ofhe rhetoricæcth n tollit. Practicæ. n. 1. ceſterit: ne quamei hil äl Nunc u Et eoticæ philoſ. Ca. D. 1ppel mendoſiſſin 4 eeouociαρa 1 ſophiam eir uE inquitcaui iloſophiæ. Ppallat 01 ime ſcriptaui d squamedidit mihi imulto rhetoricãci is ẽĩ hoĩe: ut ir üntiqtus arriusin catur Nam ſack iem iidert An artetefertr, gosſima H A e uidetur EPirf am côceſlerit. Quodſim ine oriminimum pſe noui per uIele tis dit ꝗbus rebus facultatẽ a t: uimum eſt dearte loc pertuliſſe d iẽti& cõſequamur. ſti ltatẽ toti eſiſo fecit:ſed multo . de arte loqui quod h ediuſciplin amur. ſtudioĩ nime potuiſi um exarte di Hhoc à iqd. Diſciplinaẽpe aĩ cõſenſus ad rsol e potuiſſe omne . dicere quod eũ cediidich iplina ẽpceptũ qi s ad nobisrhe suidemus. quod eũ mi eptisid ꝙ deſider ptũ quibusac Ws. rhetoricæ artisui Nenu Cñn eiatein qui dæ A ſui in epee lenn lta * „ eile ivimus. r: quam A 9 nostſed adn R1. tum extra* s Depmenkmk, si Zeliatam edlanrarnnanstt, arseius:d rtes autem tritione ae afdeatut: catuisé oliene ſoripad m hæ ſunt qi uau caturiea ulsel uit i he ipta Inuentio. Diſ ſunt quas pleriq; dixerunt Keasgusa ern hermagsta umili nunciatio. Ini iſpoſitio.Elo . erunt ho mconcedat. Sed trhetoricam lenne nerif Dentio eſt excogitatio re emoria. Pro m d zi anamihi aracius Bitrſcl H 1at em 1 R . K. O oſiſſim . eius:ge 1i8- Udeamus, ſi U am prob 7 u: aut Smendoſiſſimeno eat. lã eũ mcem ltio eſt rerum inuentat * C dabilem redd 4 n .Diſt doſe. Et qm dix et nonnegat men 0. huncint R ibi hermago batto. 7 re irge ſeriptrlui, PedtI& EH oꝑꝶ da —— gẽtiã: ubi ſibi alieni d forte pb uscollegiſſe ut ſi rthetoi. nimumẽ deart tꝗnĩmo mu i ſibialienismultacõ qd forte ꝓbabilealienũ egiſſe ut ſi ſut mus orar rte loq: d naun tollit cũ ait.Et n aule Oant. Aioqetubi ilealienũ ſit. Deide henme rũ tut exarte di ere debet: utartemi naxi exarte dicere: quoq; noui potuiſ,. eiuseta pſcri velinde mihi hermagorasui ãt acciden lat dicendi: ut ipe ex inime potuiſſef ori mi G⸗l tradat: gorasuidetur nsut artẽ dicendi ipe exarte dicat:ſe tuiſſe facereoẽs uide 1rſedn at: qd rhetori mendoſiſſime enditradat: qdr cat: ſed officiũ eiusex I uide 1. T QIIIc is ꝓpriũ giſed ime artesſcripſi tiqd rhetoris fficiũ iu eiusex hocue jricch ræ exercitationẽ Eiſed ut ex . sſcripſiſſe:ſed . sofficiũ ſolũ ẽ. Ergor ocue 4 at: uomodocuũ eũ inꝗqt minime xime neceſſariũ eſt:nõ utart tus. Deind mnec qd polliceatur ĩ erit. Ergoſinec ſapi eoẽs uidemus-Mini ergo hermago uru Artesãt hæ qᷓ ituamustripli refutataſniaſupere et bonus: & dicendi 9 Vtrun P ðð Heii Wonc rürme res explicate ſũt tisrhetoricæsde arte extrifec H a demonſtratiua t tmulta Ci ate ſũt hoc DI e:deofficio: de fine zus Anq; res Ci ratinlammn. er m cem! ta iceroabalii extremũ ẽ XiO⸗ efine:de materi 5 iceronem ſeſ —iſ mmateriärhet aliis recte ĩ arti ut deptibusdifferar nateria: de ptib popõdiſſe M iq; dixerũ Alii artiseẽ dixittiudi ita ſecutus tutp . artesſut æ iqt 3m qtuor mat. Inuẽtionẽ vii., multi.iiii Lente iberatiuã: demèe te elis ſniam ſecutu dixe „ ionẽ: di H ii. ſed Ie 8 e1 emonſtratiuã. ecutus △ onẽ: mem kKo&α niam Ci gt ꝗs né: memoriꝗ pronũciationẽ. Ii ce, ſecutus, v. par clatione In . V. par 7 7 . . . 4 Ueriſi milibus. Diſpoſitionem dicit eſſe ut inuenta locis neceſſari is per ordinem diſpona mus, Elo cutionem porro in duobus ponit i idoneis uerbis: & ſententiis. ine in uerbis ſingulis barbariſmus: ne in pluribusſoloeciſmus. Deinde ſiue uerba ſiue ſententias ut cõpetenter inuentonibus iſpenire applicemus:Memoriã uero illã eẽ dicit: ut circe inuentiones retinendas argumenta uel uerba firmi ter concepta teneamus,. ergo dicentis hæc memoria ẽ: nõ legentis, Deinde pronũciatio eſt in ꝗt ex re r & Gerborum dignitate uocis & corporis moderatio. i. ut rẽ magnã dicturus pompam corporis uo ciſq; per pendas ut rem humilem di cturus hæc eadẽ moderatius oſtẽtes Elocutio eſt idoneorũ uerborũ et ſententiarum ad in Pion 5 io 8 duebus ie uentiones accõmodatio. Mlemoria ẽfirma animi rerũ motũ ſui & uultũ: quo.ſ-ad negociũ ac uerboru ad iuentionẽ præceptio. Pronunciatio eſt bus breuiter cõſtitutis. Iã ꝗnq; res qs ratio. Nuũc his rebus breuiter conſtitutis eas rõnes qui Kdrer Brce 4. Peet bus oſtendere poſſimus genus et finẽ etofficiũ huus eed e dcdd aris alind itepus differemus. N et multorũ uerborũ nihil tamen nohisad actusſut. Ha cepta tardenda ꝑtinent. Eim t qui artẽ rhetoricã ſcri rum tres resſemper ĩ ſola ſcitia ſiét pit deduabus reliquis rebus materia artisac parti i. genusofficiũ finis. & jdeo ſe alio „ tia art tpe de his dicturum eẽ pmittit. Ad bus ſeribere oportere exiſtimamus. Ac mihi quidẽ ui pcepta. n. artis rheroricæ minime qetur coniũctim agẽdũ de materia: ac ptibu §. Quare tinẽt ut ipſeait. Nam & uerhorum 5 rtig dotiſſimum multoꝶ indigent. Quippe hiselt huetio quæ Princepse omnium partiu potitiimum 1 longa diſputatio: & nõ tantopere ad omni genere cauſarum qualis debeat eẽ conſideretur . artis deſcriptionẽ & p̃cepta ptinent — ae Verum de duabus rebus dicturus G De inuẽtione. De materia ac partibusquæ iãdudcu Mnis res quæ habet Tſe poſitam 1 dictiõe:aut tm̃ ut ſcirẽus ꝗd eẽnt edocuit. Nũc „ — Ere in his præcepta dat. ſ.ut hage reg& nõö dlſceptione aliꝗᷓ cõtrouerſia aut facti:aut no Hlum ſcientiã: ſed ẽt actushẽamus. minis:aut generis aut actionis continet quæſtionẽ. Eã Ergooſtendit eũ ꝗq artem rhetoriĩca .·· „„ - ee ſcribat de chuabusteli grebus:d ma igitur quæſtiõem ex qua ca naſcitur cõſtiutiõem ap teria artis ac partibus ſatiseẽ dicere òôJMẽ Eum autẽ inquit ꝗ artem rhetoricam ſcribat de duabus reliquis rebus materia artis ac partibus ſcri bere oportere enſtinmnnus⸗ Ac mihi quidẽ uidetur comũcte agendum de materia ac ptibus recte ai coniuncte agendũ. ptes.n. ſim materia eẽ ñ poſſunt. Niſi. n controuerſiã: aut deliberatiuam: aut demonſtratiuam dicamus quæ materiæ ſunt: ĩuentione: diſpoſitione: elocutione memoria pro nunglatioe: quæ ptes ſunt uti non poſſumus. Coniuncte ergo agẽdum eſt de materia ac partibus. Ita que oſtendit primo:qdeẽt genusa rtis rhetoricæ: quod officium ꝗ finis:quæ materia: quæ ptes. Ex his tria ĩ aliud tps dſkalt t. i.genusofficium: finem. Atq; ideo de duobus reliqs: quæ ad pᷣcepta perti nent ſe ait eẽ dictugʒ:de materia. ſ. acptibus. Partes porroquinq; ſunt: inuentio: diſpoſitio: elocutio: memoria: pronunciatio. Harum ſolam muentionem ĩ quobus libris tractat: & ĩ hac præcepta tradit Pauca ẽt de elocutione cõmem rat. Reliqua uero nec contingitquidẽ. i. diſpoſitionẽ memoriã: pro nunciationem. Ergoquoniam de ſola inuentione dicturus eſt. & quoniam in oĩ cauſarum genere in uentio plurimum ualet incipit de inuentione tractare. —. Mnis res quæ habet: ut diximus tractatusĩcipit inuentionis: & primum hoc debemus ſcire 0 cõpẽdiũ:qd oĩs ĩuẽtio ꝗnq; locis cõſtat. Debemus.n. primo conſiderare: quæ ſit conſtitutio Deide ſimplex: ne ſit cà an duplex. Tertio ſcripti an rõnis. Quarto quæ cãæ quꝓſtio: quæ . 10: quæ iudicatio: firmamentũ. Quito ut oĩs cãæ pꝑtes nobiſcũ ptractemus. Deĩde ptes oratõis prĩcipiũ: narratio diuiſio: cõfirmatio? rephẽſio: cõcluſio. Ergo ut ſe ordo hẽt: prim de con ſtitutione dicemus. Hoc tñ aĩaduertamus: qd Ci. hos quatuor ſtatus rõnalescõſtitutiõnes uocet: atq; hocſemp ĩ oĩbus negociis dicat eẽ principalei cõiecturam: finẽ:qlitatẽ: tranſlationẽ: hosergo conſti tutiões appellauit. llosãt alios legales nõ cõſtitutiones:ſed ſtatus uocat. Nec unꝗᷓ hoꝶꝑ aliquem prin cipalẽ dicit eſſe poſſe. Sed utoriginẽ ſtatuũ melius noſſe poſſumus: formã ſimilitudinisattẽdamus. Omn is conſtitutio ſic eſt ut aſi pectus. Aut. n. aliquid uidere uolumus: nec uidemus: & eſt conſectura aut cũ uidemusaliq d: & quærimus ꝗd ſit:& ẽ finis:aut cũ uidemus qd ſi it &quærimus qle ſit: eſt ꝗlitas an ſlatio porro ab hac ſimilitudĩeuidetur eẽ remota. Igitur conſtitutionẽ eẽ dicitquæſtionẽ ex qua cã naſcitur. Quæſtioẽ uox ĩtentiõis &negationis. 1. feciſti nõ feci. Aut iure feci:i hacergo quæ Rione ſẽp ſitneceſſe ẽ cõſtitutio:Cã ẽuero quæ naſcit᷑ ex quæſtione.i.an fecerit: an recte fecerit, Hoc tam tenere debemus quoq a Cice.& cã& quæſtio ad eandẽ ſignificantiã proferat: ut nunc cam pro tem Ran etſ⸗ cu un Ci. gce Gu 6 liot itl tur, beat nom oco nom Nguu dol Cohl⸗ dim ſin taia denen NCio Locin 4 z I N lon ſtt. tior ſtul gen „ „ . — g. do . ⸗ „ 2„ .ϑ, .† S drine gquæ ſtione nune quæſtionẽ pro cã ponat. Itaque cõſtitutio facile inueniri poreſt:ſi extremam partem dleln thematis attendamus. In qua cũ intentionẽ ex noſtra perſona propoſueri mus Debemusattẽdere ꝗd dhefn ad intentionẽ competenter reſpõderi poſſit: tunc in reſponſione conſtitutionem neceſſe eſt inuemiri. gran Ois res: quæ hẽt in ſe poſitam in dictione: ac diſceptatiõe aliꝗᷓ controuerſiã. Recte in dctione ac di . HHl ſceptatõe: ſũ t., n. multæ cõtrouerſ æ nõ dictione: ut opificù Veꝶ quod ait:quæ hẽtĩ ſe peſitã nõ ĩ di ctiõe:ac diſceptatione aliꝗᷓ cõtrouerſiã. dictio põt eẽ demõſtratiua materia: diſceptatio uero delibhe ä l ratiua: & iudicialis Deide dictio põt Wini Pelkmugonitiato ePimacohhidcinincecde aaigtonuin Detepaataudti⸗ Ctel Fulſoneitentionisprofecla hocmó. Feeiſtinonfect. gurſtiomzlpi n romus ofrouerf aut ure feci. Cũ facti controuerſia eſt quoniã coietu Be uerlat .Er Sureuc⸗ res po töode R;R— ee arE ſita dictione ac diſceptatõe facit ali ing ris cã frmatur:conſtitutio coniecturalis appellatur: cũ quz controueſis neceſſeé héat quæ ãt noĩs:quiauis uocabuli diffinienda uerbis: eſt conſti Enc lcttione:aurſaei narno d ati Tifinſri, nenitir eſ er rals ſieree minis:aut generis:aut actionis:& pri rhri utio difinitiua nonnnd tür . eu uero Aualis ſieres gux⸗ mũ rebus idicat quæſtiões ſiue cõſti ritur: quia et de ulet de genere negocuü cõtrouerſia eſt: taeinezilolt his dabit noĩa barrin nae ñ PA e A r ☛ „ ex rebus ſumſpta: partim ex cẽmodo conſtitutio generalis uocatur. Ac cum cauſa ex co pen actiqis. Itaq; naͤe mõ rebus iudicat rciſa dens quod non aut is agere uidetur quem oportet: iiones cũ ait:In oĩ cõtrouerſia Sac part rS t nen arusd mee aut facti: autnomis: aut generis: aut aut non cuco quleu opo rtet:aut non apud quos: quo actionis quæſtionẽ eẽ rtere „De guci tempore: qua lege: quocrimine: qua pœna oportet: his, n rbus ſit quæcũque cõtrouerſia Qur tranflatiua dicitur conſtitutio: quia actio tranſlationis* neceſſe . Sed areꝗ nomia det cõſtitu . 1 d tiotibus definit ꝗd ſit cõſtitutio uel Ammni et commutationis indigere uidetur: atque harum ali- Bncl naſe at Quæſtionẽ ĩꝗt ex ꝗᷓ 4 Arne cens ſ ineJe ſt. Nꝗ, citur cã: hãc cõſtitutionẽ uocare des Unnr duam ln ne genus cauſæ incidere neceſſe eſt. Nã in bemus. Quæſtionẽ porro eẽ dixmus qua re nõ ĩciderit.in ea nihil eſſe. poterit controuerſi?x. uocẽutriuſque partis.i.feciſti.nõ fe loe a nt. Li:aut recte feci. Cãm uero illã aniu K ſte fecerit hoc etiam diximus quod Vao Ci. idẽ uelit quæſtionẽ eẽ quod cãm & quod hiscirca eandem ſignificantiã cõmuniter utatur, Deni ni AQque ſtatim demonſtrauit ſe his uticõmuniter. Eam igit quæſtionem ex quacã naſcit hicprimã fecit quæſtionem deinde ubi oſtendit ꝗd ſit cõſtitutioait. Conſtitutioẽ prima cõflictio cãrum. Incipit norn 1 conſtitutionibus nomĩia dare. Cum facti inꝗt controuerſia ẽ id debemus facta ĩtelligere quod dicta Vt.n.utrũ aliquid factũ ſit quærit. Ita & utrum aliquid dictũ ſit poteſt quæri Quare huic cõſtita rntt. tionĩ qm incerta & non apparentia coniecturis uel ſuſpitiombus indagãt recte con cecturæ nõ ĩpoſu wunce it. alii hãc conſtitutionẽ realẽ uocauerũt quod in ea quæratur utrũ resde qua agitur facta eſſe nidea Ann “ tur. Alii ſtadiagon græco uocabulo Juidenquod i ea de incero iueſtigando maximũ certamè ha kerruem⸗ beat. Vnde & ſtadium dr̃:quod ibi exerceant certamina. Sed Ciconſtitutioni huic ex mõ actionis md nomen ĩpoſuit.lIn hac aut cõſtitutione modusactionis ẽ hic quod. res coniecturis quæritur. Ideo er nlaann go coniécturã uocauit. Cum aur nominis quia uisuocabuli definiẽda uerbis ẽ:cõſtitutio definitiua . nominat. Nomimis iꝗt eſt cõtrouerſia cũ de facto cõſtat ſed quærit quoid factum nomiĩie appellet S atque ideo qtſi facti uocabulũ pro neceſſitate ſuſcepti negociinobis appoſita defimtione nudandũ elocn . ẽ: conſtitutio definitiua nominat. Huic quoque cõſtitutioni non ex re ſed ex mõ acticnisnomen im gntadt poſuit. Resc,n. huiusconſtitutionisnoĩisambiguitas. Modusactiõis ẽ noĩs definitio. recte ergo huic mortipro conſtitutioni nõ ex re:ſed ex mõ actiõisnomẽ ĩpoſuit. Cum uero resqlisſit & cætera. Et ſu pra oſtẽe geneadeen dimusc degenere artis rhetoricæ diſputaremus genus ĩ triplici ſignificatione cõſiſter̃᷑. Eſſe genus ſãguinẽ.Eſſe genus ſub quo ſimilia multa teneãt.Eſſe genus ꝗlitatis.i. quo umuſcuiuſque rei quali mnaſent tas ĩdicet. Ergo ĩꝗt cũ & de facto & de nle cõuẽit Sed quæritqle ſit id ꝗd ĩ iudicio uerſatur: qm de-. ſtirno gernere negocii cõtrouerſia ẽ: cõſtitutio generalis uocatur. ꝗqᷓlitas ſ. Verum huic cõſtitutiõi nõ ex mo ota actioniaut ſuperioribus duabus & poſt ꝗrtæ ſed ex re.i, negocio nomẽ ĩpoſuit. Hic. n. res iliasda riteis gocii genere uel ꝗlitate quærit. Itaque ex re huic cõſtitutioni nomẽ ſpoſuit ut generalis uocet. 1. qli üde con tas. At cũ inꝗt cã ex eo pẽdet & reliqua. Cu inqt talis fuerit cõtrouerſia ut ĩ hoc ſit tota cõtentio. Cũ rt ccG aut apud aliosnos accuſari deber̃ dicimus: autnõ nos: ſed alios accuſari: aut napud hos: ſed illosnõ ocorſt hac lege: ſed illa:nõ hoc crimie ſed illo:nõ hac pœna: ſed illa: qm ĩ his oibusde tranſlatiõe actiõis . vem pkim cotrouerſia é, Agit. n. ut actiotrãſ latiua nom net Cõſtitutio tranſlatiua nomĩat. Huic quoque con tidaland⸗ ſtitutõi ex mõ actõisnomẽ ĩpoſuit. Aigitur. n. ut actio tranſferatur. Veꝑ qd ait:nõ hoccrimiĩe: ſed il mieckun lo:non ne:& in fine cũ quærit᷑: ut utrũ fur:an ſacrilegus ſit id quærit: qm magis crimie accuſandus leſt ſit, Sed hoc ĩtereſt: quod in fine crimia utraque iungut. Nõ. n. c ſacrilegũ dico furẽ negꝑq,In traſla goeſtat tione uero uno accuſanduscrimine ſiue illo: quod ntendimus. ſiue illo ad quod reus traſferri po cergo ſtulat actionẽ. Atque haꝑ aliqᷓ in omne cãæ genus. Sue inqt i iudiciali: ſiue in deliberatiua: ſiue in ert- H nonſtrattone neceſſeétat οaτPꝛëautfinitiuâ:autgeneralé: aut traiæ latiuã incidere conſti cent li demonſtrattone neceſſeẽ:aut cõtec . uã: aut ge 1 ſee⸗ neinp „. tutionem: Vbi inquitharùm nulla fuerit inuẽta ibi nullavſt cõtrouerſia. Quarenee cauſa eſſe iudi canda eſt. Si. n. cõſtitutionulla eſt: unũ latus recedat oportet. id. n. cõſtat quod utrĩq; latere cõcurrẽt fulcitur.igitur ſi conſtitutio non erit nec cauſa eſſe iudicanda eſt. Eſt n. aſſiſtata controuerſia. Ac facti quidem controuerſia n omma tempora poteſt diſtribui. Nunc poſtqᷓ conſtitutiões& rebus &nomimibus iudicauit ut has manifeſtius cognoſcere poſſimus hiſdem ſtatibusexempla ſuppom. Ac facti quidem controuerſia inquit in omnia tempora diuiditur. Et ſupra diximus cum oe ſit quæſtio coniecturam uocari: go hic conlecturæ tua tempora aſſi o gnat præteritum: præſens: & futurũ quod quidem exemplis docet, Sed hocſcire dehemus nullam rem ĩ iu dicium. i. in iudiciale genus cadere poſſe niſi de præterto. Omma, nar gumenta non de futurisquæ incerta ſunt:ſed de præteritis colliguntur. itaq; coniectura ꝗᷓꝗᷓ habeat tria tem pora tamen principalis eſſe non po teſt:niſi de præterito ſit. De præſen ti uero uel de futuro icidere poſſũt poſt ſtatum alium principalefh. Er gonec hancconiecturam principalẽ ſſe credamus. bono ne ammo ſint erga populum romanum fregellia ni. in hoc themate demonſtratio cõ tinetur: Nam deſcribendi nobigſut fregelliam: qui ſemper uidebantur oaduerſi. ita & quod ait ſi carthagi nem reliquerimus incolumen: nun quid ſi incommodi ad. r. p. peruẽtu rum & hic deliberatiua poteſt eſſe. Deliberat ſenatus an cur fagini pare at. Ergo nihil in udicium niſi de p̃ᷣ terito cadit. Nominis controuer ſia eſt: quum de facto conuenit. Nunc de fine tractat: cum nommis maquit eſt controuerſia. i cum quæ ritur quod id quod factum ẽ nomi ne appelletur. Vegꝑe cum de nomine ambigitur & de re neceſſe ẽ ambigs tur. Nomen. n. rei ẽ. Res uero nunqᷓ ſine nomineẽ. Quarecũ denomine dubitatio ẽ de rẽ quoq; dubitet᷑ ne ceſſeeſt. Ergo defmitiuus ſtatus hu e facto Quare eã nec cãm quidẽ conuenit putari.At factig-/ dem controuerſia in oĩa tempora poteſt diſtribu: Nã quid factum ſit põt quæri hoc mõ:occiderit ne Aiacẽ VlIyxes:et quid fiat hoc mõ Bonꝙ ne aio ſint erga rẽ pu.fragelliani:et quid futurum ſit hoc mõ.Si cattha⸗ ginẽ relquerimus ĩcolumẽ nũquid ſit icommodi ad rẽp.puenturũ. Nominis controuerſiaẽ:cũ de facto cõ uenit.et quæritur id quod factũ ẽ quo nomie appella- tur. Quo in geneie: ideo neceſſe ẽ nominis eẽ contro uerſiã quod et de re ipſa nõ cõueniat:nõ quod de fa- cto nõ cõſtt: ſed quod id quod factum ſit aliud aliini Aeatur eſſe:et iccirco aliusalio nominare id appellet. bis:et breuiter deſcribenda: ut ſiquis ſacrum ſurripue rit en priuato utrũ fur an ſacrilegus ſit iudicãdus. Nã id cum quæritur neceſſe eritutrũq; diffinire: quod ſit fur. quid ſacrilegus de ſua deſcriptione oſtendere alio nomine illam rem de qua agitur appellari oportere: at q; aduerſarii dicunt. Eyneris eſt controuerſia cum et quid factũ ſit cõ uenit:et quo id factũ noĩe appellari oportere co ſtat:et tamen ꝗᷓtum:et cuiuſmodi:et oĩo quale ſit quæ- ritur hoc mõ. Iuſtũ an ĩiuſtũ: utile an iutile.et oĩa ĩ qui busqunle ſit id quod factũẽ quæritur ſineulla noĩs õ iuſmodi: eſt cum de facto conſtat & de re uel nomine controuerſi eſt. Inter factum n. & rem hoc ĩiter eſt Res eſt certam ſui formam & ſpeciem circa cognitionem retinens. Ergo ſi ſpecies reinota ẽ nomẽ quoq; notum ſit neceſſe eſt. Factum eſt tumti confuſum quiddam& incertum. hoc ſolo certum quod ſci tur quid factum eſt. In fine itaq; factum cõſtat: ſed res nõ cõſtat. & quia rei nomẽ ſemperadiunctu ẽ: ideo de nomine controuerſia eſt. Quod inquitnomen breuiter nobis definiendum eſt & contra atq; aduerſarius dicat deſcribendum. & dat exemplum. Vtſi quis ſacrum ex priuato ſurripuerit: fur an ſacrilegus ſit iudicandus. Factum conſtat. Nam ſe caurum ex priuato conſtat eſſe ſublatum Deno mine incertum eſt utrum ille furan ſacrilegus iudicetur, Quare definitiombus noſtris nomen illi aliud qᷓaduerſarii uoluntimponere debemus Defimenda rẽs erit uerbis & breuiter deſcribenda ad unum quidem utrunq; tendit.ſed quia multimodæ ſunt defimtionis: iudicamus interim quid inter ſit inter definitionem & deſcriptionem. Definitio taliseſt. Homo eſt animal rationale bipes riſus ca pax. Deſcriptiouero talis. Homo eſtqui rectum uerticem rotundo capitis attol lit: cuius ſunt ſub col lo humeri brachiaq; dimiſſa & cætera in huncmodum ſed utipſe ait: breui deſcribenda. Ergo quo niam de fine tractauimus. nuncquoq; quid tractetur de qualitate uideamus. Eneris eſt controuerſia: Cu id factum nom meappellar 4 quod factũ eſt uideamu magoram reprehendere:qui demonſt m quid factũ cõuenit tulit cõiecturã: Oeinde cum ait & quo ioporteatconſtat tulit finem Ergo ſupereſtut quale uel qᷓ̃tũ ſit u eſt uideamus, Et dat exemplum. Vt& iuſtũ an iiuſtũ ſit: utꝑ utile an inutile it. Quod cũ qriturnõnomẽ rei ſed rei ꝗlitas qritur. & ideo qualitasappoſita ẽ. icipit her rationem & deliberationem ſub qualitate conſtituerit. Poicge monltr⸗ Adem Ciocrel Aidbre treiuſc wer phirk D Neccatun neſlan ween gi ſealit⸗ tel.De a. ſan ttet⸗ anine Cuſirun he⸗Terti WitE ſecüar musC Edemo ſtituroe Alüipspa deceeee kaerepe nnſablti crzer⸗ weram ſolide admitti nailla Admitti Eapoſt Wuminee ſtefedil luqum meoquoe hrd Mhk do⸗ berant Juitcan urnull erſee Ctemn ummne⸗ 1s N oſt 1ealo Aühros onenc eſtce⸗ ciiii nosc nhociek ee nouſi tüͤe: nma rir wt mDen wenili Nendad rsca lobcol go o ita n Airült ninun⸗ ſaphe en, Huic generi hermagoras partesquatuor ſuppoſuit. Reprehenditut diximus hermagorz uo d de monſtrationem & deliberationẽ ſubꝗᷓlitate poſuerit cum ipſa qualitas. i. cõſtitutio ſu deliberatiua & demonſtratiua ſit de qua re in cõſequẽtibus latius diſputabitur: quod eius: utnos putamusnõ me diocre peccatum reprehendendumuidetur. Ait graue hermagoræ pecca tũ ſe debere reprehendere & id breuiter. Ne ſi inquit. Taceamus quod primũ chermagoræ artesapprobareuideamur. Et re eiuſdem artes non ſumusſecuti cauſasdare nequeamus. Deiĩde inquitne ſi latiſſime herma trouerſia. Huic Hermagoras generi ꝑtes ꝗquatuor ſup gquidem eſt. Tertiu inquit noſtris poſuit:liberatiuam demonſtratiuam: iuridicialem: ne cebtis mora uideamur afferre, Sed . Agquod medium & de peccato herma gocialem. Quod elus ut nos Putamus non mediocre goræ breuiter diſputabinm S8S. . B AIIjliberatio & dmõſtratio peccatum reprehendendum uidetur:uerum breui ꝛet 1 Qurſtio haec eſt quod ñ ne ſi aut taciti præteriemus: ſine cauſa non ſecuti cum recte hermagoras delibe Putemnutain ſi diutiusin hocconſtitcrimus morèmat tfationẽ: & demõſtrationẽ rn 7 1 ſub qlitate poſuerit. Ci. ergo aitñ re que ĩpedimentu reliquis præceptis ituliſſe uideamur. cte deliberationẽ & demõſtrationẽ . ., 6’ ſub qᷓlitate poſitas quia genera cãgꝶ —— J e nſ 0 gen 1645 2 P 9 8 4 Ccage I deliberatio et d monſtratio g era ſunt fſimt. Qlsodd igencld caffane ese⸗ cauſarum non poſſunt recte partes alicuuus magoras mnerit confeſſus ſine dubio . 4 11 lIi nõ hæc debuit ſub qualitate ponere cauſæ putari. Eadem enim res alii genuseſ 20 Aialitate ponere cauſæ putari. E m 6 useſ Sin negauerit docebit. Ci. genera eẽ ſe: alii pars poteſt. Eidem Senus et pars eſſe non Po- cauſaꝑ, igit male hermagõras dmõỹ? „Deli io autem et demonſtratio genera ſunt Rrationẽ & deliberationẽ ſub quali teſt. Deliberatio autem et dcmonittat gen a ſu t. otate cogocauit. Ac primo per condi cauſarũ. Nam aut nullũ cauſæ genus eſt:aut iudiciale tionalẽ quæſtionẽ. i. hypotethicã in Iũ: aut et iudiciale: et demõſtratiuũ et deliberatiuã: Sreditur propoſitionem. Vbicunq; ſolũ:aut et iudic iale et den „. .. 1 d enim ſi ẽ ſub quadã cõditiõe ppoſi J.—. . I0 7-ſi inquit hocẽ:illud nõ ẽ. hoc t ẽigit᷑ illud nõ :ita & hic ſi deliberatio inqt. & demõſtratiogenera ſũt cigenõ poſſunt recte partes alicuiusgeneris ciæ putari. Genera ãt cauſaꝶ ſũt. igitur generis cãæ pteseẽ nõ pñt & docet genera eè cauſarum, primũ igit ponamusgenuscãæ ſecũdũ ptesgeneris cãæ. i. cõiecturãa finẽ qlitat trãſlatio nẽ. Tertiũ ſit illud ꝗcqd qlitati ſubiicit: ubi hermagoras deliberationem & demõſtrationem cõſti tuit. Ergo Ci.primũ dicit deliberationẽ & demõſtrationém: qa pria ſũt: ſecãũda eſſeñ pñt. Quod ſi ſecũda nõ ſũt: multomſus tertia eẽ poſſe:qd herm ꝛgoras cõſtituiſſe cõſpicit. itaq; meminiſſe debe mus Ci. de duobus tractare.i.de prĩo& ſecũdo.ſ.de genere cãæ & ptibus generis. ſi igꝗt deliberatio: & demõſtratio genera ſũt cãꝶ nõ recte ptes generiscãæ pñt Putariii. cõſtitutiões. Quod cũ docet con ſtitutões eẽ nõ poſſe:multo magis uident ptes cõſtirutionis eẽ non poſſe. Eadẽ. m. res alii genus eſte: alii ꝓspõt eidẽgenus eẽ. & psnõ põt Ariſtoteles ait res oẽsquæ in dicais & factis &ĩoĩ mũdo agũtur: decẽ eẽ qꝑ& rerũ noĩa ponemus, Prĩia ſubſtãtia ẽ: Deinde quãtitas qqlitas ad aliquid: ubi qñ ſitus:hr̃e facere pati. Græco autẽuocabulo ſic uocantur ” l FIage primaut diximus ſubſtantia uocat. reliquæ nomz in ſubſtãtia ſũt quæ accidẽtesuocantur:utputa mẽbrana ſubſtãtia ẽ accidũt ãt ei crocum ſcriptura & cætera. Cum irerea & ſubſtãtia res ſit: & ea quæ accidũt res ſint, nũc ad id quo de unum agit re uertamur. Eadem enim resaliigenuseſſe: alis parspõt: hic rem ſubſtantiam illas ponamus quae duũ ſola ẽ patetoĩbusaccidẽtibus. Sed cum ab unoaccidenti fuerit occupata.Iam in ſe accidẽs :aliud nõ admittit. Vtputa lana alba res eſt: ſed ſubſtantia, Hæc res patet multis accidentibus. Poteſt enim la na illa: aut roſea fieri: aut ueneta: aut nigra. Sed ſi colorem unũ in ſe ſuſceperit: iã ĩſe colorẽ aliũ nõ admittit. Similiter & homo ſubſtãtia ẽ: poteſt autenrid quod homo ẽ nunc ſeruuseẽ: nunc dominus Sed poſtꝗᷓ dixerit dominum ineo quod dominus eſt:eſſe & ſeruugnon poteſt. Aut cum dixero ſer uum in eò quod ſeruus eſt: & dominuseſſe non poteſt. Ita ergo & hic deliberatio & demonſtratio res eſt: ſed illa Sabſtantia quæ quamdiu ſola eſt patetaccidentibus: ideſt generi cauſæ: & cauſæ partibus Ita quamdiu in incerto ſũt genus alii:alii partes eſſe poſſunt. Cum uero generis nomen acceperint: in eo quod genus ſunt: & parteseſſenon poſſunt: hoc eſt quod ait. Eidẽ genus: ideſt ſimile ac iudici ale eſſe & parsnon poteſt. Ergolſi genusgenerispars eſſe non poteſt: multo minus partis generis pir tes putabuntur. Deliberatioautem & demonſtratio genera ſunt cauſarum: id quod primo dubie p poſuitaſſumpſit ſine dubitatione. Neque enim dicitſi deliberatio: ſed deliberatio autem & demon ſtratio genera ſunt cauſarum: & id tripliciargumentatione conuicit ſcilicet demonſtratienem & de liberationẽ genera eſſe cauſarum. Namaut nullum & cætera genuscauſæ eſt, Nam aut nullum in quit cauſæ genuseſt. aut iudiciale ſolum: aut & iudiciale:& demonſtratiuum:& deliberatiuſeideſt 1 aut nullũ cauſæ genus:aut unũ aut tria. Duo.n. ꝓpterea nõ dixit:qm deliberatio & demõſtrati o: ꝗꝗq inter ſe diuerſa ſunt: ſimul ti aut ĩgeneribuscãæ ponũt: & fiũt tria genera cauſæ aut ſimul tolluntur & remanet unũ i iudiciale ſolũ: ergo tollit duo.i, nec unũ eẽ necnullũ: utid qdæliquu éapprobet. Soræz peccatum perſequi uoluerimus: qd/ 0 Nullu inquit cauſæ genuseſſe non poteſt dicere. nãqui artesſcribit multaſq; dicit eſſe cauſas nulla non poteſt dicere. Tulit rem unam: deinde unum iudicialeſolum eſſe enon poteſt dicere: propterea qd & deliberatio & demõſtratiogenera ſũt cauſaꝶ. Nam & interſe diuerſa ſũt: & ab iudiciali multũ ſeparata. Id porro qd diuerſũ ẽ tũcoĩo diuerſũ ẽ ſi ſter ſe & rebus: & exitu diſtet. Atq; ut rõnes ex ſi milibuscolligamus: res eſt lectio exitusintellectus. Ergo hæc tria genera cau ſarũ re inter ſe diſtant. Aliud enim agitur in demonſtratione: aliud in deliberatione: aliudĩ iudiciali. Rerum quoq; exitus diſparẽ. Nam demonſtrationis fi nis & honeſtas. Deliberationis utili tas iudicialis: æꝗtasquod ſi hæc tria inter ſe& re & exitu diſtantprofecto genera cauſarum conſtitui debebut Non ergo recte deliberatiõem: & de monſtrationemqualitatis partes eẽ dixit. In hisautẽ quæhucuſq; diſpu tauimus: uideamus quinq; partiu ſyllogſmum: ac primum quæſtio nem d qua agitur còſtituamus. Hæc auũt ẽ quæſtio: quod nõ recte herma ras deliberationẽ & devõſtratio nẽ ſub qualitate poſuerit. Si delibe ratio & demõſtratio genera ſũt cau ſarum:nõ poſſunt recte partesalicu iusgeneriscãæ putari. Hocprimũ ẽ Eadẽé. n. resalii genuseſſe: alii ps pᷣ eidẽ genuseẽ: &psnõ põt. Hoc ſecũs dum e ODeliberatio aùt & demöſtaa tiogeneraſunt cauſarũ. Hoctertiun eſt. Nam utnull cauſæ genus : autiudiciale ſolũ:aut & iudi ciale& deliberatiuum: & demonſtratiuum. hocquartum eſt: relinquitur ergo ut omnia tria genera ſint cauſarum. Hæcconcluſio eſt. Videamusergoillum quem promiſimusſyllogiſmum quinq; par tium. Si deliberatie & demonſtratiogenera ſutcauſarũ nõ poſſunt recte partes alicuius generis cau ſæ putari. Hæc propoſitio eſt & quia neceſſe eſt exprimi cõfeſſione: ſecundum quoq; in confeſſionẽ uenire. Propoſitionobisapprobanda: atqiungenda eſt: atq; ideo Cicero approbat propoſitionem. Eadem enim res inquit:aliigenuseſſe: alii pars poteſt eademgenus eſſe: & parsnon poteſt. Approba uit ergo propoſitionem. Rurſuspoſt approbatam propoſitionemillud quod quaſi in propoſitione dubie propoſuerat:aſſumit hocmodo Deliberatio autem & demonſtratiogenera ſunt cauſarum. Deinde approbataſſumptionem ut ſupra diximus tripliciargumẽtatione, Nam aut nullum cauſæ genus eſt: aut iudiciale ſolum: aut & iudiciale & deliberatiuum & demonſtratiuum. Poſtremotres adhibet concluſiones. Vbicunq;enim ergo uel igitur eſt cõcluſio ſitneceſſe eſt. Prima igitur conclu ſio approbationisdeaſſumptioseeſt. Quid eni m eritinafſſi unptionis approbatione. Nautnullum cauſæ genusẽ:autiudiciale ſolum: aut & iudiciale- &deliberatiuũ: & demõſtratiuum. Concludit ergo hæc tria genera eſſecauſarum. Relinquitur ergo inquitutomnia tria genera ſint cauſarum. Se cunda concluſio propoſitioniseſt ſiue argumentationiseius: Quid enimargumentatur in propoſiti ons. Si deliberatio: & demonſtratio genera ſuntcauſarum:non poſſunt recte partes alicuius generis cauſæ putari. Concludit hoc ipſum. Deliberatioigitur: & demonſtratio non poſſunt recte partes alicuius generiscauſæ putari. Tertia autem concluſioquæſtioniseſt. Quæ enimquæſtio eſt qd her magoras deliberationem & demonſtrationem non recte ſub qualitate cõnſtituit. Concludit itaque quæſtionem. Male igitur eas generalisconſtitutionis parteseſſe dixit: Verum cũ in primo ſyllogiſ mode duabus rebustractauerit: deprimo: & ſecundo: ideſt degenere & partibus generis. Cürhic in tertia concluſione partispartium mentionem fecit. Quod ſcilicet tertium eſt Hoc primum ſic excuſatur quod hæc concluſio præter ſyllogiſmum ſit. Eſt enimquæſtionisquæ extra ſyllogiſmum eſt: ſed ex ea ſyllogiſmus. Deinde quod per hancextremam concluſionem ſenſim deſcęnditad ali um ſyllogiſmumiubi hæc tractat:ideliberationem & demonſtrationem. Cum partes gereriseſſe nõỹ poſſunt: multo magispartium parteseſſenon poſſunt. Sed primum ꝗᷓ de eodem ſyllogiſmo tracte mus ea quæ in eo obſcura ſunt explicemus. Quodſſi generis cauſæ partesnon poſſunt recte putari. Diſputaſti quidem ſuprao Cicero:deliberationem & demonſtrationem: quia genera ſint: partesge Nullum dicere cauſæ eſſe genus cum cauſas eſſe mul- tas dicat:et in eis præcepta det:amentia eſt. Vnum iu- diciale autem ſolum eſſe qui poteſt:cum deliberatio et demonſtratio: neq; ipſe inter ſe lmiles ſint: et a iudici- ali quoque genere plurimum diſſideant:et ſuum quæ que finem habeat quo referri debeant. Relinquitur igitur demonſtratio non poſſunt recte partes alicuius generis cauſæ putari. Male igitur eas generalis conſti tutionis partis eẽ dixit. Quod ſi generis cauſæ partes non poflunt recte putari:multo minus recte ptis cau ſæ ꝑtis putabũtur. Pars ãt cauſæ conſtitutio ẽ ommis. neriseſſenonpoſſe: non tamen oſtendiſtiutrum conſtitutio pars generis ſit: an ipſum genus. Incer tum eſt enim utrum deliberatio ſub qualitate ſit:an qualitas ſub deliberatione. Doceas itaq; opor tet utrum pars an genus ſit conſtitutio. Hæc ergo incidens quæſtio eſt: utrũ cõſtitutio pars: an genus ſit. Iam ſupraoſtendit deliberationem & demonſtrationem genera eſſe cauſarum: quod & inter ſe diſteyt: & ab iudiciali plurimum diſſideant: & ſuum quæq; finẽ habẽt quo referri debeãt. Nunc ei docendumẽ: utrũ cõſtitutiones cauſarũ partes ſint: & ſicargumentat ꝓpoſito themate ꝗd primũ inueniasgenus: an conſtitutionem. Vtique primumneceſſe eſtagnoſcas: utrum deliberatiua an de monſtratiua controuerſi 4 ſit. Tunc deinde quæ ſit conſtitutio. Ergo parscauſæ ẽ cõſtitutio omms. ergout omnia tria genera cauſarum ſint. Deliberatio ſeéd ene⸗ ſtutu ecoe l Nr li gener geer Ccitp ton none excaul dur. t Cimae do. dabanr in prid ceſſar. nicix conclu rocien dondda ſwdo⸗ pem. oncl 4 tonom liͤdef (Or bus⸗ Ne Prnet moge⸗ tio Fumpr. dolle⸗ multo; Uberin. dradix (tlcun Udenm mmto⸗ pod n Mend doſte. lunl npe almli ronterſt Nledl ccerin Veſen Vnuni lberthe cta ucci⸗ lm ur Anguimn Dbento meslans krlennd culen RR noen lüan c ummageer mgun der grengcnn neMn 1. Mord NNNNe Mman launsgmens rteceens veſtgs e Jucititage moſlsl eprimmom ſc lgimn d. ſcdepunn n partesg⸗ gni⸗ . ncer in0)o ran gnn⸗ od Kinn . ris cãæ partes nõ poſſũt recte putari. Et approbat a Non enim cenuſa ad cõſtitutionem: ſed conſtitutio ad cĩm accommodat᷑.Prius. n. cãc oſcat᷑ neceſ ſeé: deinde cõſtitutio. Plusãt cãm eẽ ꝗᷓ cõſtitutionẽ, ſic ẽt poſſumus cognoſcere ꝙ in Reauliscande generi bus conſtitutionesuariantur. Cãautem oĩiumcoſtitutionum capax cẽ. Verũm cumcauſa:& cᷓ ſtitutio iuncta ſibi eſſe uideantur: cã tũ unum alteri prius ſit. Oẽ.n. quod loquimur: ſiue quod men te cõcipiamus: aut ſimplex ẽ᷑: aut cõiunctũ. Simplex ẽquod ad aliudnõattendi t:ut tabula: ſaxũ & re liqua huiuſmodi. Cõiunctum uero: ut deduobus unũ prius habeat quatuormodis fit: aut tempore „ H M aut loco:autordine:autcã. Aetascũ Non enim cauſa ad cõſtitutionem:ſed conſtitutio ad in homine ſit tempore ĩordinem ſe cauſam accõmodatur: ſed demõſtratioet deliberatio Gernitur: ſidicas inuentas utiq; con ſideratione tpis inuẽtasante ſenectu generis cauſæ non poſſunt recte putari quod ipſa ſũt tẽ Deinde loco iuctadomus ſe cer genera. Multo igitur minus recte ꝑtis eius quam hic nũtur. Cũ. n. dicisatrritũ: iprimuũ — itelligis: quia cõſideras interiorẽlo dicit partes putabuntur. MDU . cũ eẽ: ubitriclinium. Ordiĩe ueroſic Eide ſi cõſtitutio et ipſa et ꝑs cõſtitutiõis ᷣus qu?æ dquum ieodẽ loco multiſedeamus p ibet ittõis d — — 1 ordie ſedéẽtiũ nobisãteferamus. CG libet ĩtẽtõis depulſio ẽ:quæ itẽtiõis depulſio cõſti auũt ſic de hisquæ iunctaſũt unum tutio:nec ꝑs cõſtitutiõis eſt. At ſi quæ ĩtẽtiõis depulſio priusefficit: utputapr̃ & filius iũcta . „ . . . ſibi ſit. Neq., n.ate pr: ꝗᷓ filius naſca non eſt:ea nec conſtitutio nec pars conſtitutionis eſt. tur: aut ãte filius ꝗᷓ lnA pater. Sed „ Auia filio ad naſcedu pr cà ẽnccirco ex cauſa pater filio præfert᷑.Ita hic ĩ themate & cõſtitutio coniuũcta ſũt: ſed ut priorcã ſit cã effici tur. Vt cõſtitutio. n. naſcat cã præcedit. Quod ipſe ait: nõ. n cãad cõſtitutionem: ſed conſtitutio ad cãm accõmodatur. Hicquoq;aduerſarius ſyllogiſmũ quaqripartitũ. Prima ẽ enĩ ꝓpoſitio cuũ adiũ cto. Quod ſi generiscauſæ partesnõ poſſuntrecte putari:ni'ultom eus recte partis cauſæ partes pu tabunt᷑.Huic propoſitioni approbationon fuit ſubiictenda-Manifeſtum eſt enim ſi partescàæ non ſint multo minuspartiscauſæ partesputari. Ergo incidit quæſtio: utrum conſtitutio pars ſit:& ut ſu pra docuimas pbat partes. Sed hæc incidens quæſtio non pertinet adſſyllog ſmum. Verum quia ne ceſſaria fuit interiecta ẽ ODeinde aſſumit illud qd' ppoſuerat. Sed deliberatio& demonſtratio gene ümptioncm qd ipſa ſunt genera ĩꝗqt. Poſtremo coneludit ꝓpoſitionis ſecũdã partem. Quid ẽ.n. in ſecũda parte propoſitiõis. Multo minus recte tis cãæ partesputabuntur. Cõcludit hocipſũ. Multo igit minus recte partiseius qd hic dicit partes putabũtur. Primæ. n. parti ꝓppoſitionis p incidẽtẽ quæſtionẽ ſatiſfecit. Quod ẽ. n. in prima pte ꝓpo ſitionis. Quod ſi generis cãæ ptes nõ poſſut recte putari. Itaq; oſtẽditgeneris cãæ parteniconſtitutio Zemigr ee r ergo ẽſyllogiſmus.Eſt enim propoſitio:aſſumptio:approbatioaſſumptionis concluſio. Qu xſtio uero incidensad ſyllogiſmum minime pertinet. rGð Einde ſi cõſtitutio & ipſa & pars conſtitutiomis eiusquælibet intẽtionis depulſio ẽquæ ĩtẽ d tiõis depulſionõ ẽ ea:nec cõſtitutionec ps cõſtitutiõis ẽ Oiĩis ps tucplene parsẽ ſi generis& nomẽ & definitionẽ recipiat: utputa alal gẽus S.iã ex aili hõ: equus: auis. Deĩde ex aui cor uuscornixaqꝗla. Itaq; hæcoſa generis ſui & nomẽ: & definitioné recipe debebũt generisue ro nomẽqd caĩal. Ergo & hõ. & equus: &auis: &coruus: & cornix: &aquilaaialia dicũt Deide gene is definitio quæ õ. i.aialis. Aial ẽcorpus aĩatũ: itaq; & hõ: & equus: & auis & coruus & cornix& aqꝗla corpus aiatũ & Veꝑꝶ definitio agenere trãſit ſn ſpẽs. Specierũ uero definitio ĩ genus tranſire non po teſt. Non enim cũ hoĩem definio hõ ẽ corpusaĩatũ bipes. lam cũ dico bipesad generis definitionẽ n ptmet. Eſt. n. aĩal & qᷓdrupes, Itaq; nũcaccèpra ſimilitudĩe ad argumẽtationẽ Ci. redeamus: & pri mo quæſtionẽ quæ in cõtẽtiõe uerſatur attendamus. Illaãtut ſupradiximus quæſtioa qd delibera tio&& demõſtrationõ recte ſub qualitate ſint poſitæ. Supra id iã duabus argumẽtatõibus it⸗Qua rum prima ülla fuit deliberationem, & demonſtrationem ſi genera ſint cauſarum ptesgeneris eènm poſſe. Et ꝓbauit genera eẽcãꝶ. ſecũda ueroargumẽtatio talis fuit ꝗdẽ ſi generis partes eẽ nõ poſſũt multo magis ptes ptiũ eẽnõ poſſe. Nũctertiãaffert argumẽtatõnẽ. Si inꝗt cõſtitutio & ipſa eiusquæ libet intetiõis depulſio ẽ:quæ intẽtionis depulſio nõẽ ea nec cõſtitutio nec pars cõſtitutiõisẽ ut ſu pra diximus. Oĩs psgeneris ſui &nomẽ & definitionẽ debet recipe genus. Hicaut cõſtitutio eſt. Sub cõſtitutiõe: q̃tuor cõſtitutiões. Subqualitate demõſtratio: deliberatioiuridicialis: negocialis. Itaq; uideamus an deliberatio:& demonſtratio generisnomẽ & definitionẽ recipiãt⸗Generis nomenẽ cõ ſtitutio qd nomen tollit Ci. demonſtrationi & deliberationi: ſed ne dicat hermagoras cõſtitutiões dicipoſſe oſtendit definitionem generiscaderenõ poſſe in deliberat ionẽ & demõſtrationẽ. Quod ſi definitio non cadit nomen quoq; caderenõdebebit. Cõſtitutiõemãt ſicdefinimus. Cõſtitutio eſt intentionis depulſio. Qu im. ſ:definitionem in deliberatione: uel demonſtratione uidemus eſſe nõ poſſe.qd ſi deliberatio & demõſtratio neq; nomen cõſtitutionis: neq; def nitionem recipiũt nec con ſtitutionesſunt:nec partes conſtitutionis.lpſi autem placetconſtitutionem intentionis depiſionem eſſe & conceditei alias definitiones. Rurſus inquit ſi finem per ſe ipſum conſideremus nihil aliud —— ᷓfinem mſpiciemus: nec ĩ eo qc finis eſt poſſumustrãſlatiõem ĩtelligere:ita ergo cõſtitutiõesſingu Iæ hit ppri uᷣ ſuũ ĩ quo poſitægenere cõmixtionemconſtitutionisalteriusnol admitunt. Rergo conſtitutiones ſingulæ per ſemetipſasconſideratæ habent propriu ſuũ: cõnixtionem alteriusnõad mittũt. Siue inquit cõſtirutionem primamcauſæ accuſatoris confirmationẽ dicat: ſiue defenſoris primam deprecationem neceſſe eſt deliberationẽ& demonſtrationẽneq; cõſtitutionẽ eẽ:necpartem conſtitutiomis. Hoc loco animaduertere debemusgenusſyllogiſmi: quod obſcuritate ſui & artificio colligatum ſyllogiſmis fereomnibus antecellit- Sicitaq; ecolligit ſylllogiſmusa primoad ſecũdůũ „ aſecundo ad tertium: a primoad tertiũ. Primũ enim & tertium ſimile eẽ mediũ facit quod utrique coniungitur. Sed utmelius poſſit oartificiũ Cicerõis ĩtelligi priusquæ libet ſimilitudo faciẽda ẽ ponamus itaq; hæc tria Victorinus docet unũ ſic ſtelligis.aliud ſic ſpẽ habes: terti um fic: itaq; faciamusſyllogiſmum a primoad ſecundũ. Si Victorinus docet itelligis. Nũca ſecũdo ad ter tiũ ſi ĩtelligis ſpẽ habes. Deĩde a pri moad tertiu, ergo ſi uictorĩus docet ſpẽ habes. Primũ, n. &tertiũ ꝗqd pot ueriſimile nõ uideri medio illo qſi quadã approbatione cõiungite. Hoc ergo & in Cicerõe uideamus. Primũ hocẽ ſi conſtitutio: & ip̃a & parseius quælibetiĩtẽtiõisdepulſio ẽ.Secũdũ illud eſt. Quæ ĩtentiõisdepulſionõ ẽea necxõſtitutio nec parscõſtititio In genere et coiecturalis eẽ et difinitiua. Rurſus nec nisẽ. Tertiũ hoc ſit deliberatio &ô le * ee.õ „. 7 —— diffinitiua cauſa poteſt ſimul ex eadem parte eodẽ ĩ ge moenſtratio neq; conſtitutio nec pars nere diffinitiua eſſe et tranſlatiua. Etomnino nul Demonſtratio:et deliberatio:neq; cõſtitutiomec pars conſtitutionis eſt. Si igitur coſtitutio et ipſa: et pars eius quælibet intentionis depulſio cſt:deliberatio et de monſtratio:neq; coſtitutio neque pars conſtitutionis eſt. Placet autem ipſi intentionis eſſe depulſionem. Placeati gitur oportet nõ eẽ cõſtitutionẽ nec partem cõſtitutionis. Atq; hoc eodemurgebitur ſiue cõſtituti onem primam cauſæ accuſatoris confirmationem di xerit:ſiue defenſionis primam deprecationem. Nam cõſtitutõisẽ. Nũcuideamus ſyllogiſ mũa primoad ſecũdũ.Si cõſtitutio ĩqt & ipᷣa & ꝑps eiusquælibet ĩtentõis depulſio:quæ intẽtionisdepulſio ñ gt ea nec cõſtitutionec psconſtitutio nisẽ, Deĩde a ſecudoad tertiũ. At ſi qua intentionis depulſio nõ eſt ea: nec cõſtitio nec psconſtitutionis eſt Oeliberatio & demonſtratio: neque cõſtitutio:nec pscõſtitutiõisẽ. Nunc quæque ex ſe et ex ſua natura ſimpliciter conſideratur nõ ius cõſtitutiõis augetur. Ad deliberatiua cã ſimul a primoad tertium. Si igitur conſtitutio: &ipſa &pars eius quælibet intentionis depulſio eſt: delibe ratiò &- demonſtratio:neque conſtutio: neque parsconſtitutioniseſt. Ergoa primo ad tertium con cluſio eſt ſyllogiſmi. Oenique Cicero. Si igitur inquit conſtitutio. VYVbicunque enim ergo: uel igitur ponitur concluſio eſtargumenti. Deinde coniecturaliscauſa: non poteſt ſimul. Aliud incipit argu mentũ:ideſt quartum ſy Deinde inquit coniecturalis cauſa ſi inquit coniecturam per id quod cẽattendamusenihil aliud in uenimusquam coniecturam ſolam:nec in eo quod coniectura eſtpoſſumusintelligere. Rurſusin quit ſi ſinem per ſe pſum conſideremus. Nihil aliud qũam fineminſpiciemusnec in eoquod finis eſt poſſumustranſlationem intelligere. Si ergo conſtitutiones ſingulæper ſemetipſas conſideratæ habent proprium ſuum: in quo poſitæ genere commixtionem conſtitutionis alteriusnõadmittũt: Mile igiturhermagora deliberationem & demonſtrationem partes conſtitutionis: ideſt qualtatis eſſe uoluiſti: cum deliberatio:ſiue demonſtratio per ſe conſideratænon ſolæ intelligi ſed omnes in ſe conſtitutionescontinere poſſint. Smul ex eadẽ parte eodem in genere:&ſupra legimus. Parsau tem cauſæ ẽ cõſtitutio oĩs. Genusaũtẽ conſtitutionisid qd ualet:qd ſe explet.id denique:aluo una quæq; cõſtitutio abaliis conſtitutionibusſegregatur-Parsautem coispoteſt eſſecum multis. Etom nino nulla conſtitutio. Nec parscõſtitutionis & ctεa Quoniam deliberatione: & demonſtratiõe quæſtio ẽ:iquæ deliberatio & demõſtratio parte conſtitutionis ab hermagora ponuntur recte cum de ſolis conſtitutionibus loqueretur: partesetiam tetigit: & mnmino inquit: nulla cõſtitutio nere B i. conſtitutionispõt ſimul & ſuã habere: &alterius ſe uim continere. Altera aſfumpta numeruscon tutionis duplicatur: non uis conſtitutionisauget. Sapienter dixit. Mult. n. conſtitutiones in ca uſa eſſe poſti unt. Sed ſi pluresſintad numerũ conſtitutionum nõad augendã uim alterius cõſtitutionis accedut. At deliberatiua cauſa ſimulexeadẽ pteeodẽ in genere & coniecturalẽ &generalẽ 1& defini — — . „ . — — tiuã & ctanſſatiuãſolet hr̃e cõſtitutionẽ: & una alſquã& plures nõnũꝗ: Cũ inquit cõſtet unãquãque cõſtitutionẽalterã ĩ ſe ñadmittere deliberatiua ex eadẽ pte eodẽ ĩ gener oẽs ſolet recipe cõſtoõnes.Erx go ipſa nec conſtõ: ne ps conſtõniseſt ſimul exeadẽ pte. Deliberatio. n. pars cauſæ ẽ. —w cum eadengomnia incommoda ſequentur: deide con iecturalis cauſa non poteſt ſimul exeadem parte codẽ la coſtitutio: nec pars conſtitutionis poteſt ſimul et ſuã habere: et altertus ĩ ſe uim cotinere. Ideoque una Altera aſſumpta numerus conſtitutionũ duplicatur Mar llogiſmum quooſtendit non recte ſubqualitate deliberationem & demon ſtrationem poſitas: Quem ſyllogiſnum prius quamoſtendamusea quæ in re ſunt ante uideamus Videamus nũcquadripartitumyllogimũ proponitſic. Primo ſpecialiter: deinde generaliter. Specialiter ſfic eide initi partet nitgel alſc⸗ nndeap creid genen ſatuuc llgo 6 nndem ech Daun⸗ genen berent Aqllie urN tieſtea iutſcot ſiſ du⸗ Uun A tiegun fumid neſdle ſecge nicttto Quod deliniti Premii⸗ atur, e Pederitu Meenera hollen lerr Romnte ccurritil kumnören äü ridde,C mereritiü rik, Rocialis mtüinrec⸗ lcktuirot lrn ede⸗ ge lieli lisli⸗ lprui erinn. ſeinab frni Adanen dic leidi Crnque nece etpan noete utongs WW nn onen ceiten wnend s . coiige 5 minl nle Ceun eru on aähnl ſt Celbe womco Ademon udeam Pilaludn Rurſsn ofni Nicera citrut: guulars Ondes . Dadan gvo⸗ U Deide coniecturalis cauſa non poteſt ſimul ex eadem parte eodem in genere & coniccturaliseẽ &ſde finitiua. Specialiterenim & coniectura propoſuit: rurſusnec definitina cauſa poteſt ſimul ex eadẽ parteeodem in Keaere cd deſtnirinn eſſe: & tranſlatiua: & hicſpecialiter de fine propoſuit:nũc propo nit generaliter de ommbusconſtitutionibus: & earum partibus: & mnino ĩquit nulla cõſtitutio nec parſ coſtitutionis poteſt ſimul & fuam habere: &alteriusiĩſe ui continere. Hucuſque propoſuit. De indeapprobatpropoſitionem. ideo inꝗt quod una quæque ex ſe & ex ſua natura ſimpliciter conſide ratur altera aſſũpta numerus cõſti ex eadem parte codem in genere et coniecturalem: et tutionũ duplicatur:mon uis cõſtitu g eneralem: diffinitiuã: ettrãſlatitna et habere c5E tionisaugetur. Poſt approbationẽ ꝓp 8 NIRarN rãſlatiuam ſolet habere co poſitionisaſſunmnt quod ſibineceſſa ſti tutionem:eẽ unam aliquando et plures nonunqua finn eſt. At deliberatiua inquit cau ergo ipſa nee conſtitutio eſt:nec pars cõſtitutiõis. Idẽ ſa ſimul ex eadẽ pte eodẽ ĩgenere & ers P . Qurd: Par cõſtitutiõis Idẽ cõiecturalem & generalem & defini in demonſtratione ſolet uſu euenire. Genera ergo ut tiuãtranſlatiuã continet conſtitut o . . . . —1 nunquam. Quod quoniam manife alicuius conſtitutionis. Hæc igitur conſtitutio quam ſtum eſt &apertum omnibusnon fu genera lem nominamus partes nobis uidetur duas ha ſtneceſſe approbare aſſumptionem Pa obis uidetur duas ha ſequivir ergo concluſioquæ duplex bere iuridicialem:et negocialem. Iuridicialis eſt:ĩ qua eſt. Prima ad id quod adſũptum ẽ æqui et recti natura aut præmii:aut ratio ꝑgene quæxri At deliberatiua cauſa ſimul ex ea muI. Necocialis5l aucd dtlid intfe 1. dẽ pte eodem in genere eſt. Ergo ip̃a tur. Negocialis ẽ ĩ qua quid iuris ex ciuili more et æqui nec coſtitutionec pars cõſtitutionis tate ſit conſideratur: cui diligentiæ præeſſe apud noæ“ eſt. Secunda ad utrunque quo de agi genc p Pad nes tur ariter enm de deliberatiõe & iur iſconſulti exiſtimantur . Ac iuridicialis quidem iP demonſtratione tractetur. genera in . ſaĩ duas diſtribuitur partes: abſolutam: et aſſumpti quit igitur ut ante diximus hæc cau St..n. r. — — k. arum putãda ſunt:non partes alicu uam. Abſoluta eſt quæ iſpa in ſe continet iuris et iniu ius CoTltetdte lqne conſtitu tiæ quæſtionem. Aſſum ptiua eſt quæ ipſa ex ſe nihil tio quam generalem uocamus ptes firmi dat ad recuſationẽ: fortis t aliad 4 feſiõis aſſcit uidetur nobisduas habere. Ergo ipᷣa Irmdat ad reculatione: Tortis at aliqd deteſiois aſſuit neque conſtitutio eſt neque parscon ᷑᷑Äü᷑ffftitutionis. Idem in demonſtratio ne ſoletuſuuenire. Poſtquam docuit deliberationem & demonſtrationemnon partes qualitatis: ſed genera eſſe cauſarum: ad ipſiusqualitatis deſcendit diſputationem. Acprimohancin duas di, uidit partes: in iuridicialem &negocialem. Quarum partium hoc compendium tenere debemus. Quod iuridicialis ſemper de præterito eſt: &negocialis ſemper de futuro Quæ tpa ĩ ipſaꝶ partiũ definitione uidetur Cicero non declaraſſe: ait enim. Iuridicialiseſt: in qua æqui & recti naturs aut præmii:aut poenæ ratio quæritur. Negocialis in qua quid iuris eciuili more & æquitate ſit conſide ratur. Cui diligentiæ præeſſe apud nos iuriſconſulti exiſtimantur. Hic omnino tempus quaſi præteritum nondemonlrarniſicp magis futurum tempus uideturincludere cum aut præmii: aut Pœnæ ratio quæritur. Quo loco primo oſtẽdendum eſt bartan &præmium de præterito eſſe poſſe. Nam &poſt ſupplicium dealiquo iniuſte ſumptũ po untnõnulli ĩ iudicium uocari: & ꝙ nõ recte præmioaliquem donauerit pñt in iudiciũ uocari.Vt uerres qui ſuppliciũ ſumpſit de ciuibus Romanis &anuloaureo ſcribã in cõtione doönauit. Ergopræmii& penærõ põt de pᷣterito eſſe.Sed occurrit illud:põt tñ præmii & peœnæ rõ& de futuroeẽ: iõq; in iuridiciali qualitate tempus præteri tum nõ recte definiuit. Cũ iã huic loco ſicrũdet dixerit rõ.Rõ.n.ſẽp depᷣterito eſt facto.definitio äaut cũ quærit rõcinatio dicit: & ẽ ibi tm meriti rõ:qq; meritũpteritũ ẽ. Atq; ita ratio nũꝗᷓ niſi de p̃te rito ẽ. Cũ.n.dicis petit pᷣmiũ:neceſſe cafferat meritũ:ita ĩ oc dern 5miũ nulla rõẽ. Sed cũ ais eũ mereri tũ rõ ẽ exp̃teritoueniẽs: ergoait Ci.iuridicialisẽ ĩ qᷓ æq & recti natura:autpᷣmii: aut ꝑœnæ rõ q̃rit. heo ꝙ ait: rõpᷣteritũ tpᷣs icludit.luridicialis a iur.æq/n. & cti rõñ niſi iure cõſtat: deĩdene gocia lis ĩꝗt ĩ q ꝗd iurisexciuili more &ætateſit ſiderat negocialis qlitas talisc: cũ aliqd gene ratiĩ iure cautũ ad ſpẽm deuocãus: utputa uiro forti pᷣmiu det: uir fortis petit mimici mortẽ ſeo qd- dicit uiro forti pᷣmiũ dat ꝗdẽ uiroforti pᷣmiũ ſedñ ẽt deſignatilld forte qd petit, ergo ĩnegociali qli tate ex æꝗta ePrectis iurisnoua iura firmãt. i, ut liceat id qd ĩ cõtentiõe uerſat᷑: & defuturo eſt. Quod ẽt iuriſpiti faciũt ꝗ ſe forte id d quoagit iur ñ cautũ ẽ: p ĩterptationẽ ſtatuti iuris: id ẽtqd in eodẽ iure noĩatiñ cõtĩet affirmat hoc ẽ qd ait. Cui diligetiæ peſſe apdnos iuriſcõſulti exiſtimãtur Hoc quoq; tj sfutuꝶ demõſtrat cũ ait ꝗd iurisſit cõſideret. Cõſideratio. n. de ĩ certo ẽ: & ꝗa iuriscõ ſideratios defucuroe, de iuridicialis ꝗdẽ ip̃a & ĩ duas diſtribuit ptes: abſolutã &aſſũptiuã. Negoci alis ꝗllitas cõſtat: necaliqᷓs exſe ptesfũ it. Iuridicialisuero ĩ duas ptes füdit᷑: i abſolutã ꝗhiate &aſ ſuptiuã: deide hicquoq; res: cõpẽdiũ tenere debemus: qd ĩabſoluta qualitate factũ ipſũ iuſtum aſ ſerimus,. Inaſſumptiua uero qualitatenon factum iuſtum: ſed cãim facti iuſtã fuiſſe cõtendimus. Ita que m abſoluta qualitate æqui &recti natura quæritur. Ina ſſumptiua uero p̃mii& pœnæ rõ quærit 4 —„ uæ aſſumptiua quatuor locis diuiditur: Cõceſſione remotione:criminis relatione criminiscom paratione. Verum hic quatuor horum locorum Cicero ordinem conuertit, Nama poſtremo quod bhic poſiut retrorſum uerſus ordo eſt: & enimuim ſingularum defenſionum conſiderare debemus. Primo hæc eſt inocentis hominis: ut dicat non feci. Oẽinde feci: ſed non ſic uocatur. Tertio feci: &G ſic uocatur: ſed iure feci: deinde hoc ipſum iure feci. Aut licuiſſe ſibi debebit oſtendere quæ eſtqua litas abſoluta: aut ſi non licuit debet ſibi extrinſecusaſſumere aliquid quo hic probet quod imiuſte * factũ uidetur. Videamusnunc quæ ſit de his quatuor aſſumptõibusfor Eius partes ſunt.nii. conceſſio:remotio criminis relatio r io. E . . aſän id Srhaceer irret⸗ criminis comparatio. Conceſſio eſt cum reus nõ id q iſſe quam obfuiſſe quc ẽqualitas cõ factum ẽ defendit:ſed ut ignoſcatur ſibi poſtulat. Hæc penſatiua quam ideo Cicero compa in duas partes diuiditur purgatiohem et deprecationẽ ratiõem uocat quod comparetur id induas pa tes diuiditur p gae deprecationẽ quod in crimẽ uocatur ad id quo ſe Purgatio eſt:cum factum coceditur:culpa remouetur: reusprofuiſſe dicirdre on paratio Pac ꝑas habet tres: Imprudentiã: caſuũ: neceſſitatem. ſemper in eodem facto eſt:i utputa ꝗ dã muros ciuitatis diſſipauit: hoſtes Deprecatio eſt: cum et peccaſſe reus conſulto peccaſſe fugerunt reus fit læſæ ĩeipu.in eodẽ confitetur et tamẽ ut ignoſcatur poſtulat: quod genus eſt comparatio. Nã quod muꝑos de “2 Fr . iecit uidetur læſiſſe rẽpu, & qa mu perraro poteſt accidere .Remotio criminis eſt cumid rosdeiecit hoſtesfugerutuidetur ꝓ crimen qued inferu abſe et a ſua culpaui et poteſtate fuiſſe rempu. Ergo hoc primũ dbet · 1. SSS Miciter ſier Htamere Fectſed profui. deide de in alium reus remouere conatur. Id dupliciter fieri po bet dicere feci quidẽ ſed ut hoc face erit:ſi aut cauſa:aut factum in alium tranſtſertur. Cau rem ante prouocatus ſum: ideſefeci S — . fas ſed meruit quæ ceſt relatio criminis ſa tranſſertur:cum aliena dicitur ui et poteſtate factu * Tertio debet dicer feci ſed alter me Padum autem cum al us aut debuiſſe: aut potuiſſe fa impulit ut facerem quæ eſt remotio .. 1. . . . . ideò ite fada criminis. Poſtremo ſi hæc cũcta de cere dicitur. Relatio crimins eſt quod 16 cO lure factu cerit. i.ſi ut hæc faceret nec profuit dicitur quod aliquis ante iniuria laceſſerit. Cõparatio nec iniuriam reddidit neque abalio — „1 —— . —— compaulſus ẽ: quoniam mihil eſt quo eſtcu aliud aliquod factũ alicuius rectum aut utile 0 ſe dfẽdat debebit factum fateri ſed tẽditur:quod ut fieret ũlud gd arguitur Ar̃ eẽ cõmiſſũ ueniã poſtulare quæeſt qualitaee èè pialis: ꝗᷓ conceſſionem Cicero uoca YMMB è uit. Hunc ergo ordinem Cicero hoc loco conuertit quem in poſterioribus ſeruat. Itaque conceſſio duas paxtes habet: purgationem & deprecationem: in purgatione: tria ſunt. Impru dentia: caſusne ceſſias ſi hæc non fuerint deprecatio eſt. Sed hæc aut apud umperatorem aut apud populũ: itaque in purgatione factum conceditur: &d facientis animus excuſatur. Hoc eſt quod ait cum factum con ceditur:culpa remouetur. In deprecatione uero & factum & culpa concedi tur: ſed tamen uema dep catur. Hoc eſt quod ait. Deprecatio eſt: cum & peccaſſe & coſulto peccaſſe reus ſe confitetur & tamẽ ut ignoſcatur poſtulat. Hæc ergo deprecatio non niſi aut apud imperatorem aut apud populum ua letapud iudices uacat. Remotio crimimis eſt c id crimen quod infertur ab ſe & ab ſuia culpa ui: & poteſtate in almũ reus remouere conat. Remotionẽ criminis haãc eẽ dicit cum reusi quod ei inten ditur ab ſe remouet & in aliũ tranffert. Atque id duobusmodis facit ſi m alium aut cãm:aut factu trãſferat: ſeu ut id faceret dicat aliũ coegiſſe. Veruũ quod ait factũ põt hic quæſtio moueri,Nam cũ omnis qualitas facti confeſſionem teneat: cur hic factum non confitetur: ſed inalium tr aſferre co natur. Denique nullus artium ſcriptor in hac qualitate facti trãſlationẽ noiauit ſed ideo qa nullus ĩtellexit. Nã factũ ſica ſe remouet: ſalua tñ cõfeſſiõe facti: ut ĩ hoc themate qc; Cic.i ſecundo libro oſuit Mincinus cũ numantinis fœdus fecit in iuſſu populi ac ſenatus pulſo eodẽ in exilium atque oſtibus dedito petitur ad pœnã: etiã ille qui porcã tenuit cõtradicit. Nã hic & cam & factu in aliũ remuet. Cãm ſic ut porcã tenerẽ mancinus ui ac poteſtate coegit. Deinde factũ ſic. Fœd & nõ ergo feci ſed mancinus: qui aut debuit aut potuit. Manet tamen facti prima illa cõfeſſio. ꝙ porcãtenuit. nõ enim poteſt negare a ſe porcã fuiſſe tentã Ergo remotio criminis duobus modis cõſtat. Si autem cauſam in alium tranſferamus: aut factum. Relatio crmunis eſt cũ ideo iure factumdicatur ꝙ alius ante mmiuria laceſſerit. Relatio criminis talis ẽ:ſi ĩ eo ꝙ fecimus uicẽ nos reddidiſſe dicamus utputa occidi: quia ille me uolebat occidere. Hoc ergo feci: ſed meruit: Cõparatio eſt cũ aliud aliꝗd alicu ius factũ rect aut utile contendit᷑: quod ut fieret illud quod arguitur dicitureẽ commſſum. In ter comparationem & conceſſionem hoc intereſt: ꝙ in comparatione de eadem re cõparatio ẽ ut ſu pra dixanus diſſipaſti muros: læſiſti rempu, Contra ille diſſipaui quidẽ muros:ſed hoſtes fugerũt In eodem comparatio eſt: ut ſupra diximus diſſipaſti muros.i ꝙ muri diſſipati eẽ dicũt ait qd ut fieret illud quod arguitur dicitur eẽ cõmiſſũ. Alioqn uerres qui multa ſigna &uaſa ex ſicilia ſu ſtulit & utitur hac desenſione: ꝙ a bellis tutã ſiciliã red diderit. Non potuit dicere ideo ſigna ſuſtuli mModoun retend ſtucnide aicereg⸗ itral⸗ comurtet⸗ noend In gvat. onol erhe Gucan lem ſan eao terura i clt geuneqn niqi coſttuni⸗ ecnulg Gnnunn Nirgn taden ſäümne ſabrſin pn ne inn Unihoc Purb Tddan ignpe Juxdan Amcott: neqturin lncoi Mrbuc cdert bügecte Innma nfſenr Unt Exc- nctuiſio tng, ſr d Cchenn dotten Wrchn d ulde no Ll noid 4 Urki lcaton⸗ moneut Gurn. oferle vod Feus Sdannd apolr Uer un keurta trhi ird Uubes üünili Sn rienre co Canu o Gann 30 Moro⸗ SS vDW NorCikh. e. Kaunn WS chotn Kon. cl Maee/, ⸗ M . „ etd 1 eiſh . on. ut defenderem ꝓuinciã: neq; enim propterea tulit ſigna: ut puincia eẽt defenſa. Itaq; utitur ueniali ſtatu ideſt conceſſione per deprecationẽc. Ergo ĩ cõparatione id quod intẽditur ideoa nobis ſactum dicere debemus: ut ex eo ipſo bonũ illud quod cõtingit fluxiſſe dicamus In quarta conſtituticne: quã trãſlationẽnoĩamus.Et ſupra docuimus ꝗd in ſe trãſlatio contineret ſcilicet ut aut oẽm actionẽ cõmutet: aut aliqua ex ꝑpte debilitet. Hoc eſt ꝙ hic ait: autoĩnoaliquid de cõmutatione: aut infirma tione actionis. Igitur huius conſtitutionis hermagorasinuentore exiſtimat. Inueniendi duogenera In quarta cõſtitutione: quã tranſlatiuã noĩamuseus cõſtitutiõis eſt controuerſia:cũ aut quẽ:aut quantum quomodo:aut apud qus:aut quo iure:aut quo tẽpore agere oporteat quæritur: aut oĩno de cõmutatioe ali- quid :aut ĩfirmatiõe actiõis agitur. Huius cõſtitutiõis Hermagoras iuentor eſſe exiſtimatur:nõ quo no aſt ſint ea oratores ueteres ſæpe multi:ſed ꝗanõ aĩaduer terũt artis ſcriptores eã ſuꝑiores: nec retuler ĩt ĩnume rũ cõſtitutionu. Poſt ãt ab hoc ĩuentã multi reprehẽ derunt quos nõ tã ĩprudẽtia falli putamus: res. n. pſpi cua ẽ:quã ĩuidia:atq; obtrectatiõe quadã impecliri. Et cõſtitutiões quidẽ:et earũ ꝑtes expoſuimus exẽpla au tẽ cuiuſq; generis:tunc cõmodius expoſituri uidemur cũ in unuquodq; eorũ argumentorũ copiã dabimus Nã argumentandi ratio dilucidior erit:cũ et ad genus et ad exemplũ cauſæ ſtatim poterit accõmodari. Con ſtitutiõe cauſæ reꝑta ſtatim placet cõſiderare utrũ cau ſa ſit ſimplex:an coiuncta:et ſiconiũcta erit:utrum ſit ex pluribus quæſtionibus iũcta:an ex aliqua cõpꝑatio ne. Simplex ẽ quæ abſolutã ĩ ſe continet quæſtionem unã hoc mõ:Corithis bellũ iudicamus an nõ. Cõiucta ex pluribus quæſtiõibus ꝛin qua plura quærũtur hoc modo utrum Carthago diruatur: an carthaginẽſibus reddatur:an eo colonia deducatur. Et ex cõparatione — ,●⏑ — — . . . — — ĩqua ꝑ cõtentiònẽ utrũ potius: aut quid potiſſimũ ſit quæritur ad huc modũ. Vtrum exercitus iĩ macedoni am cõtra Philippũ mittatur qui ſociis ſit auxilio an te neatur in Italia:ut quãmaxime ſint contra Hanniba- lem copiæ controuerſia ſcripti. 9 pluribus cõſtitutio ſic ĩuenit. Occidiſti:nõ occidi aut iure occi ſunt. Vnũ tale:cũ in mediũ proferi mus id quod erat:ſed latebat. Aliud quod quaſinon erat:ſed a nobis pri mis uidetur iuentũ. Itaq; de-his Ci. leuiorẽ inuentionem dedit Herma goræ ſcilicet ut id ꝙ latuerat: n me diũ ꝓtuliſſe uideatur. Hoc eſt ꝙ ait Non quo non ufi ſint ea ueteres ora tores ſæpe multi: ſed ꝗa aiaduerte rint artis ſcriptores eã ſupiores & nõ retulerit ĩnumerũ conſtitutionum. Ideo autẽ trãſlationẽ multi ſcripto res iter conſtitutiones referre nolu erunt:q; oĩs cõſtitutio auctoritatem cõſtituat. Trãſlatio autẽ id uideatur ager̃ ne actio ſit. Sed hermagoras re e hãc inter conſtitutiões poſuit: nã oc ipm qd actionem cõmutat actio EYſt. Itaqamulti ĩquit Hermagoram reprehẽderũt: ꝙ trãſlationẽ ĩter cõ ſtieutiones retulerit: ſed iuica ma gis ꝗᷓ ex uero. Et cõſtitutiones ꝗdẽ & eaꝑ partes expoſuinmus. Poſtꝗᷓ ꝗd eſſent ſingulæ cõſtitutiões: uel quid poſſent docuit:& eaꝑ ptes:ideſt qua litates expoſuit ꝓmittit ſe his conſti tutionibus exẽpla ſubdituꝶ. Sed tũᷣ cũ cœpĩt argumẽta tractari quæar gumẽta dulcidiora futura eẽ ꝓmit tit: ſi hiſdẽ argumentis ĩ tẽpote exẽ pla ſupponat. Hoc eſt quod ait:nam argumentandi ratio dilucidior erit cũ ad genus: &ad exemplum cau ſæ ſtatim poterit accõmodari. Gene ra cauſarum ſcimus tria eſſe demon ſtratiuum deliberatiuum iudiciale: Exempla uero cauſarum ſũt thema ta ſcilicet. Conſtitutione cauſæ re perta ſtatim placet conſiderare utꝑ⸗ cauſa ſit ſimplex an cõiuncta. Quo niam in his duobus libris Cicerò ni hil niſi de inuẽtione tractat: iccirco perordinem:quæ ſint inueniẽda de monſtrat. Poſtquã inquit conſtituti onem inueneris conſiderare debebis cauſam utrum ſimplex ſit an iuncta ideſt utrum de una re agatur: an de di. Cã uero hæc ẽ:an occiderit: an iu ſte occiderit. Ergo hæc cauſa ſimplexan iuncta ſit coſiderare debemus. ODeinde iuncta: utꝑ ex pluri bus quæſtionibus eſt an ex aliqua comparatione exp uribus quæſtionibus cauſa i uncta eſt: ut nuer inisaccuſatur. Verres quod multa furatus ſit: quod ciues Romanosnecarit: quod peculatum com miſerit. Itaquequandoex pluribus quæſtiombuscauſa iuncta eſtupſæquæſtionesinter ſe diuerſæ ſunt. Ex comparatione autem cauſa ſiuncta eſt: cum quid potiſſimum faciendum ſit cõſideratur: ut in diuiſione agitur : utrum Cice. accuſet: an Cecilius. Sed quia comparandi duo modi ſũt: coapara tiuus:& ſuperlatiuus:iccirco ait. Excomparatione in qua per contẽticnem utrum potius: an quid ꝑo tiſſimum ſit quæritur Verum his locis quæ tractabimus ipſe etiã Ci. perſpi cua exem pla ſupponit 9 C S= Eĩde conſiderandũ eſt ĩ ra d tie an ſcripto ſit contro uerſia. Prio ĩꝗt cõſtitutio ĩ uoeniéda é. Secũdo utrũ cã ſit ſimplex an ſucta. Tertio ĩ rõe: an iſcripto ſit controuerſia. Scriptũ nõ tãtũ leges accipiamus:ſed & ſenatus cõſultũ & teſtamẽtũ & uerba ſola & multa huiuſmodi. Huius ſcriptiõis genera ſunt quinq; ut ipſc primũ re bus:deĩde noĩbus idicauit i. primũ ſcriptũ & uolutas. Secundũ leges cõ trariæ. Tertiu ambiguitas. Quartũ collectio: ſiue rocinatio. Quintu de finitio legalis: ut ẽimn cecniana. Ra tio ẽ aũt:cum oĩsoratio non ĩ ſcripti one:ſed in aliqua argumẽtatione cõ ſiſtit. ideo ait: cum omnis oratio nõ i ſcriptione:ſed ĩ aliqᷓ argemẽtatiõe conſiſtit. Quoniam & orationẽ ſcri ptio:& oppoſitio orationẽ habet ſed cum auctoritate: ꝗppe ex ſcripto. i. ex teſtamẽto uel lege uenientẽ. Ergo inquit ratio eſt cũ res quæ ĩ contioẽ uerſatur:non ĩ auctoritate I Eis: ſecꝰ ſĩargumentatione uerſatur. Actuũ cõ ſideratiogenere cauſæ. Repto ĩquis= enerr materiæ& cõſtitutiõe:& cau ſa utrũ ſimplex an ũcta ſit: & ipſa cã ſcripti an rõnis habeat cõtrouerſi am. Deinde uidendum eſt quæ ſit quæſtio:quæ ratio:quæ iudicatõ: firmamentum, Verum de his tria p cipue ſunt in omni cauſæ genere per quirenda. Firmamentum uero per raro adhibetur. Et ſi quàdo adhibe tur neceſſe eſt:aut in themate ſit aut i kiſtoria: alias lema dicitur. ideſt falſum argumẽtũ: ergo tria illaſine mtermiſſione ubique inſpiciẽda ſůt ideſt quæſtio: ratio iudicatio. Quæ ſtio eſt quæ naſcitur ex cõſtitutione ut eſt illud iure ne occid erit, Ratio ẽ quæ facit controuerſiam utputa oc cidi clodiũ:propterea ꝗa ille me no luit occidere.Infirmatio rationis eſt etiam ſi te clodius uoluit occidere. tu tamẽ nõ iure occidiſti. Iudicatio eſt utrum cum clodiusuolueritocci dere iuſte tamen a milone occiſus eſ ſe uideatur: ut Cicero de oreſte exẽ plum dedit-Firmamentũ ẽ firmiſſi ma argumẽtatio defẽſoris & aptiſſi maad iudicationem. Firmamétum ſi uerum ſit ualde ꝓdeſt: ſed ſoli de fenſori. Accuſator enim pro firma mento aſſertionẽ habet:ſed hoc: ut diximus raro ĩ cauſam cadit. Cuiuſ modi autem fit firmamentum: ipm Cicet docet:ut ſi uelit dicere. Einde conſiderandũ eſt in ratione:an ſcripto ſit cõtrouerſia. Nã ſcripti cõtrouerſiaẽ ea qux ex ſcriptiõis genere naſcitur. Eus autem genera quæ ſũut ſepata a cõſlitutionibus quinq; ſũt Na cum uerba ipſa uidẽtur cuũ ſentetia ſcriptoris diſſidere:tum inter ſe duæ leges ac plures diſcrepare:tũ id quod ſcriptũ 5 duas: aut plures res ſignificareuidetur: tũ ex eo quod ſcriptũ eſt. Aliud quoq; quod non ſeriptũ eſt inueniri tum uis uerbi:quaſi in diff nitiua cõſtitutõe:in quo po ſita ſit quære. Quare primũ genus deſcripto et ſentẽ tia ſecũdũ ex cõtrariũis legibus. tertium ambiguũ quar tum ratiocinatiuũ:quintu diffinitiuũ noĩamus. Ratio eſt autẽ cum omnis quæſtio non in ſcriptioneſſed ĩ ali qua argumentatione cõſiſtit: ac tum cõſiderato gene re cauſas et cogn ta conſtitutione:cũ ſimplex ne an cõ iuncta ſit intellexeris:et ſcripti an rationis habeat con trouerſiam uideris. Deinceps erit uidendum quæ quæ ſtio:quæ ratio:quæ iudicatio: quod firmamẽtũ cauſæ ſit: quæ omnia a conſtitutione proficiſcantur oportet. Quæſtio eſtea quæ conflictione conſtitutione cauſa rum gignitur controuerſia hoc modo non iute feciſti iure feci. Cauſarum autẽ hæc eſt conflitio:in qua con ſtitutio conſtat: Ex ea igitur naſcitur cõtrouerſia quã quæſtionẽ dicimus hoc modo iure ne fecerit. Ratio ẽ quæ continet cauſam:quæ ſit ſublata ſit:nihil in cauſa controuerſiæ relinquitur hoc modo: ut dicendi cauſa in facili et prouulgato exemplo cõſiſtamus. Oreſtes ſi matricidi accuſatur:niſi hoc dicat: iure feci. lla eni oc cidit patrẽ meũ nõ hẽt defenſionem. Quare ſublata omnis controuerſia quoq; ſublata ſit. Ergo eius cauſæa ratio eſt quod illaA gamẽnonem occiderit: iudicatio eſt quæ ex infirmatione et confirmatione rationis na ſcitur cõtrouerſia. Nam ſit ea nobis expoſita ratio quã pauloante appoſuimus. Illa enim inquit meum occide rat patrem. At non inquit aduerſarius abste filio ma trem necari oportuit. Potuit enim ſine tuo ſcelere illi- us factum puniri. Ex hac deductione ratiõis illa ſum- ma naſcitur controuerſia. quam iudicationem appel- lamus:Ea eſt huiuſmodi. Rectum ne fuerit ab ore- ſte matrem occidi: cum illa Oreſtis patrem occidiſ- ſet. Firmamentum et firmiſſima argumentatio de- fenſoris: et aptiſſima ad iudicationem. Vtſi uelit. Oreſt “L gekn⸗ ſenn af⸗ Oeſte uni mler tteri cntonn Gon ne noné Aten tntone caula! ſecor mum lau⸗ cohet daſm neoe wa leſut lideti ſoco berne bimnn dari⸗ lume otr tet ite neſtum henſtone Pi Exor Ra los⸗ Pdn auch guoch epdum ſt G ſtona en H . Retnqn aumneh M r Natcvq ctmenn Ennn o mami nügicen Moneltli⸗ lubenen umnaurd Amenn cult uropon NdGR umnrkaci krenn Nrv enilincu Crendicn u Oeltel z cnioe Dur bn P abal Aen udand oe 1 ItnNNX adrdon uolte 1 öl ſan⸗ Oreſtes eiuſmodi animũ matriſ ſuæ fuiſſe in parentem ſuum ĩ ſeipſum acſorores in regnum et reh qua: & cæterisquidem in conſtitutionibusad hunc modum iudicatienes reperiẽtur. Quemam ois de facto iam confeſſio eſt:iccirco in omnibus conſtitutionibus dicit iudicationem deĩfirmatiene ra tiomis fieri præter ĩ coniectura In coniectura enim facti nulla confeſſioeſt. Quare in conicctura eadem erit iudicatio quæ quæſtio. Factum eſt: non eſt factum, Factum ne ſit? Quod autem ĩ cauſa conſtitutiones: aut earũ partes erunt qualitatis: ſcilicet partes. r Oreſtes dicere eiuſmodi aĩum matris ſuæ ĩ parẽtẽ ſu um ĩ ſe ipſũ ac ſorores ĩ regnũ et ĩ famã generis et fa miliæ: ut abea pœna liberi ſui potiſſimũ petere qbue rit:et ĩ cæteris ꝗdẽ cõſtitutiõibus ad hũc modũ iudi cationes reperiutur. In coniecturali aũt cõſtitutione: qa ratio non ẽ: factũ.n. nõ cõceditur:nõ põt ex dedu Gione rationis naſci iudicatio. Quare neceſſe ẽ ean- dem quæſtionẽ eẽ et iudicationẽ: ut factũ eſt:factum non ẽ:factum ne ſit. Quod autẽ ĩ cauſa cõſtitutiões aut earum partesctũt:totidem neceſſe erit quæſtiões rationes:iudicationes:firmamẽta reperiri. His oĩbus ĩ cauſa repertis:tum deniq; ſingulæ partes totius cau- ſæ conſiderãdæ ſunt. Nã nõut quodq; dicendum pri mum ẽ:ita primum aĩaduertẽdum uidetur.iõ quod il la quæ priĩa dicũtur:ſiuehementer uelis cõgruere et cohærere cum cã ex eis dicas oportet:quæ poſt dicen da ſunt. Quare cum iudicatio et ea quæ ad iudicatio nẽ oportet ĩueniri argumẽta diligẽdi erunt artificio reꝑta cura et cogitatõe ꝑtractata.tunc deniq; ordinã dæ ſũt cæteræ ꝑtes oratõis. Hæ ꝑtes ſex eẽ oĩio nobs uidẽturn exordiũ:narratio:ꝑtitio: cõfirmatio: reprehẽ ſio:cõcluſio. Nũc quoniã exordiũ prĩceps oĩum eẽ de bet:nos quoq; primum ĩ rõe exordiẽdi præcepta da bimus. Exordium ẽ oratio aium auditoris idonee cõ parãs ad reliquã dictionẽ: quod eueniet ſi eũ beniuo lum et attentũ:et docilẽ cõfecerit. Qiare ꝗ bene ex ordiri cãm uolet:cum neceſſe ẽ genus ſuæ cãæ diligẽ ter ãte cognoſcere. Genera cauſarum ſunt quinq; ho neſtum:admirabile:humile anceps:obſcurum. Hone eliquæ enim conſtitutiõespartes nen habent. Ergo quot in cauſa conſtitu tiões uel partes erũt:tot neceſſe erit inueniri quæſtiones ratione::iudica tiones:firmamenta. His omnibus in cauſa repertis: tum deniq; ſingulæ partes totiuscauſæ conſiderãdæ ſũt Sub diuerſa ſignificantia Cicero par tes poſuit.Aliæ ſunt enim partesora torisofficii:aliæ ptes qualitatis: aliæ partes cauſæ: aliæ partes oratõis. Ita que partes cauſæ ſunt ut ſuſcepto ne gocio per rerum ordinem ea quæ di cenda ſimt diligẽter ĩſpicias. Quod cum pertractaueris:ideſt cum cauſæ partes inſpexeris:tum de modo tibi ordinandæ ſuut partesoratõis. Non enim inquit:quia primũ exordiũ ẽ: ſola tibi primo erunt conſideranda princsia & ſcribẽda. Sed conſidera to omni negocio:tũc appoſitæ ſume re exordiũ debemus. Hæ partes eſſe *ſex oĩo nobis uident: Multicnim q⸗ tuor eſſe dixerũt:ideſt exordiũ:nar rationem:quæſtiones:epilogu Cice. autem ſex eſſe dicit:ideſt exordium narrationẽ: partitionem: confirmati onẽ:reprehẽſionẽ: cõcluſionẽ: epilo gum. ſ. & recte cõfirmationem & re prehenſionẽ. Hoc enm maximũ eſt. oratorisofficiũ: utargumẽta ſua pri mũ afferat: deinde aduerſarioꝶ diſ —H iꝗt queniam primũ exerdiũ eſt principio exordii præce pta trademus.Exordiũ eſt oratõ ani mũ auditoris idonee comparans ad reliquã dictionẽ. Optima definitio ẽquæ a genere incipit. deĩde deſcen ditad ſpeciẽ. Poſtremo ita ꝓpria cõ plectitur: ut excludat oĩo id qd cum aliis poteſt eſſe cõmune: ut hic ſex ꝑp tes orationis Ci. ponit. Orator porro duo agit: aut fidem facit: aut aſĩos cõ mouit. Quare quatuor illis me dus partibus fides fit in narratione ĩ partitione: in cõfirmationeun repre henſione. In exordio uerouel epilogis animi cõmouentur. Itaq; ut definiat exordium a genere inci pit.Exordium eſtoratioomnis enim arsorareſt deinde ſic deſtendit ad ſpeciem. itaut excludat 1 quatuor illas partes medias: quibus desfit animu inquit auditoris idonee Comparans. ſed quia & in animi cõparantur: ita propriũ cõplectitur: ut excludat etiam epilogos Ad reliquam in quit d ionem. Ita, ergo exordii plena definitioeſt: Exordium eſtoratioammũ auditoris idenee cõ paransad reliquam dictionem. Verumcũ aliquid fieri uolumus primũ defmire debemus quid ſit illud quod fieri uolumus: ut hic de exordio definiuit quid eſſet exordium eſt inquit oratio animuũ auditoris idonee comparãsad reliquã dictionẽ: demde debemus definire qd ĩde flat ut hic fecit: quod euemiet inquit:ſi eũ beniuolù : attẽtum. Docilem fecerit ſed quia non bene aliquid Kcmes niſi priusſciamus ubi faciendum ſit: priusoſtendit ubi faciendum ſit. Poſtremoquẽadmodum faci endum ſit. ait ergo tuncnosoptime exordiri: ſicauſarum genera cognoſcamus: hoc eſtubi faciẽduùᷣ ſit. Genera cauiarum quinque ſunt: honeſtum: admirabilehumrle ancepæ bſcurt m. Hic quæ ſtionaſcitur: cum ſupra dixeritgeneracauſarum tria eſſe: demonſtratiuũ: deliberatiu ũ: iudiciale: C 11 cur hic rurſus genera cauſarũ quinq; eſſe dixit. Verũ hæc fictio occulta nimis ratione ad difficili Nun diſputatione diſſoluit. Aiaduertere enim debemusqd Ci. ſecurus ſit. Resmultæ ſunt quarumung ave ſubſtantia reliquæ accidũt:Itaq; cũ ſubſtantiæ acciderit una qualitas põt & aliaaccidere. Sed quYg l non ſit in eodem genere:in quo prima qualitas fuit: utputa ſi dicas foliorũ genera duo ſunt: de mẽ W * brana.& decharta. hic foliũ ſubſtantia eſt. acceſſit ei una qualitas mẽbrana : & charta. Poteſt tamen anii eidem ſubſtantiæ. i. folio alia qualitas accedere: quæ non ſit ĩeodẽgenere ĩquo prima qualitas, ſi di. cas foliorũ genera ſũt tria. Eſt oblõ èð Se gum ẽ latũ:eſt Juadrarum. Jnare ſtum cauſæ genusẽ cui ſtatim ſine oratione noſtra au⸗ rl * ſicirca primâ q́litatẽ numerus defi „ — . L.:1,. . nichansluafietii uitiũ eſt. Sinautem ditoris lauet animus. Admirabile quoque eſt a quo ali ms in eicle u ſt en circa alias uali⸗ enatuse alus eoru qui audituri ſunt. Humile quod ne tesnumerus definitõis uariet᷑: nõ e — F. õ uge uitiũ: ut hic ait: primũ cauſag gene gligenter ab auditore:et non magopere attẽdendum ſe ra tria ſunt cauſa hic ſubſtãtia ẽ. Ac uidetur. Anceps quo aut iudicatio dubia ẽ aut cauſa 4 cidit ei una qualitasut ſit demõſtra er hòdſtatis et turpitudinis ꝑticeps ut et beniuolẽtiam üunr tiuũ genus: deliberatiuum iudiciale — P “ . * W Deinde ait cauſaꝶ genera quinq; ſĩ ut pariat:et offenfionẽ. Obſcurũ 1 qu0 aut tardi audito licet eadẽ ſit ſubſtatia : alia ramẽ ei res ſũt aut difficilioribus ad cognoſcẽdũ:negociis cã Ueh⸗ qualitasaccidit. In iudicialgenĩ ſuiee “ tã d etſa ſicenn ii alio genere cauſæ iuenit & honeftũ implicita ẽ. Quare quoniã ta dideria ut genera cauſa ri cauſægeus&a dmirabile& humile riũ:exorqiri quoq; diſpari ratione ĩ uno quoq; genere Auln Saanceps: & obſcuruũ, Ergo duplici A — O.AHGnO Sckicre Ar nhoc modo poſſumus itelligere. Aut neceſſe ẽ. Igitur exordiũ I duas partes diuiditur IPprI , ,ſubltatiæniultæ ſæpe accidũt: * cipiũ:et ĩſinuationẽ. Principiũ ẽ oratio ꝑſpicue et pro “ 1 lIitates aut ꝙ multæ qlitates ſabſtan . er . 5. . . ee tial es ſunt: ideſt ; eis ꝗlitatibus poſ tinus pficiẽs auditorẽ beniuolũ:aut docilẽ: aut atten * Hitaliæ accider qlitates: ut hic ſub tum. Inſinuatio eſt oratio quadam diſſimulatione et mummnrp ſtãtia eſt cauſa:accidit cauſæ ut ſit · . ditorisan In acl dio Iudicialis. Itaq; iudicialis qualitasé. circu tione obſcure ſubiens auditoris animum. In ad- Ma Rurſus hx ipa ras ſublartaltt⸗ . mirabili genere cauſæ:ſi non oĩno infenſi erunt audi- tgeſe t habeat ĩ ſe: 5 . . . Ninna cie ents . aut din iratnle⸗ tores:principio beniuolentiam comparare licebit. .R lcere 0 aut humile: aut anceps: autobſcurũü =W . Gdoc itẽ ĩ deliberatiuogenere eãæ: uel demõſtratiuo põt hocip̃meuenire. Quare nullus hic error ẽgene ena. ris cãg circa definitionẽnũeri. Siꝗdẽſubſtãtiæ nũc pluresaccidã qlitates:ut ſupra docuimus:nũc — * multæ ſintqlitatesſubſtittatcsideli quibuspofſumtaliæictdere Hu itatescuus ſimiliter ſupra do uab⸗ cuimus. Ergo quinque genera dixit eſſecauſarumhoneſtum admirabile: humile anceps: obſcurũ: ſiska S deęfinit genera ipſa. Honeſtum inquit cauſæ genuseſt cui ſtatim ſine oratione noſtra fauet audito R n ris animus. Definitionuncex rebasipſi: nuncex euentu reruũ colligitur. hasitaq; definitiones. Cicero laet non ex rebusipſis: ſed ex euentu reru colligit. Sæpe. n. honeſtis: uel non honeſtis rumorũ opinioni lems bus abutimur. Et ꝗa rumori facile creditur: Peruenitautem rumor uſq; ad iudicẽ. Orator porro apud iudicemagit neceſſario non rei honeſtum ſequi debet: ſed opinionẽ quæ etiã iudici notã ẽ. Er clltates 9g0 Ci.honeſtũ cauſæ genus non ex rebus definiuit: ſed ex euentu rerũ qui notus ẽ iudici. Honeſtũ liar inquit cauſæ genuseſt:cui ſtatim ſine oratiõe noſtra fauet auditoris animus. Ergo ſi & ſtatim & ſine . oratiõenoſtra fauet:iudex opinionẽ ſequit: ideſt euentũ reꝶ. Admirabile: a quo ẽ alienus ammus. UIn eorum qni audituri ſũt. Et hæc definitio de animis iudicũeſt Admirabile inquit cauſæ genus:cũ Aden is defendit quem obmagnitudinẽ criminisdefendi nullus poſſe credebat. Itaque hic iudicesbenm uoli faciend ſunt. Humile eſt quodnegligitur abauditore: etnon magnopereattẽdendum uidetuarr tolen⸗ Humile cauſæ genusſt ſi de re abiecta ſir controuerſia.In hocgenere attẽti auditores faciendi ſũt: gunne⸗ hæc quoq; definitio de animis iudicũ ſumpta ẽ. Ancepsĩ quo aut iudicatio dubia ẽ aut cauſa& hone ſtatis & turpitudinisparticeps. Hæc definitio et abi. pſis rebusſũpta eſt. Verum anceps inguit cauſa ozs duobus modiseſt. Si aut iudicatio dubia ſit: aut in honeſti ſſima materia: ut in Oreſtis themate: ꝗa culeſin non una ratio eſt. Iudicatio quoq; ſit dubia. Occidiſti: iureoccidi. nã illa patrẽ meuũ occidit ẽtſi pa trẽoccidit: nõ ſurea filio mĩ occiſa ẽ. iudicatio an cũ illa patrẽ occiderit iuſte a filio occiſa uideat. unlnert Deinde põt & hæg eẽ ratio iure occidi:nã ut id facerẽ Apollo reſpondit. Infirmatio rõis ẽt ſi Apollo Cbn . id riditñ iuſtea filio mr occiſa ẽ.iudicatio ancũ Appollo reſpõderit iuſte matera filio uideat᷑ ocor G ſa. Ergo ĩ hoc thẽate iudicatio dubia ẽ.Deide ſitãceps cãæ genus:ſi hẽatĩ ſecãm & hõeſtatis & turpi R tudinis. Si leonis filius fortiter faciat: & pᷣmiũ petat honeſtù ẽiꝙ fortiter fecit turpe:ꝙ filius leonis. rrni inhoc quoq; genere cãæ beniuolẽtiã cõpare debemus:Obſcuꝶ ĩquo aut tardi auditores ſũt aut diffi R ciliorilisad cognoſcẽdũ cã iplicata S. Quod obſcuꝑ& ẽ tribus mõisſẽp obſcuꝶ ẽ Slaut is ꝗ enarrat mag n itelligit: aut is cuinarrat tardior ẽ: autſi resi pſa pplexa ẽ. Veg hic uo poſuit. Supfluũ.n. fuerat geotdi cũ de oratore hic pfecto loq̃t:ſi aliꝗd d eius iprudẽtia diceret:hic itaq; iudices dociles facer̃ debẽus ergo oñditprimuũ ꝗdæẽt exordiũ aioꝑ ĩꝗt cõmotio:deĩde oñdit ꝗd ĩde fiat: aut attẽuis aut docihis. dhal Hunmnn unc Gſtunen l enn hian 1 H n epoan d eencal g gerer ciurj Ni creet pr⸗ n Neen Alnnoneeer hrimltin nusammus. gendsl Imnucen Mtiendllur timm S idento ruätuch liulene „ 1 „7 1 ſütann e d aut beniuolus: deinde ubi fiat. ideſt in generi busquinque cauſarum: & oſtendit quæ eſſent Nunc per quid faciendum:ideſt per principium & inſinuationem. Itaque breui ter quid in haclecti one contineatur explicabimus. Exordium inquit in duo diuiditur Horum duorum:hanc differentiam teneamus in principio aperte bis: aut attentos aut dociles: aut beniuolos comparamus. In iſinuat: circuitiombus hoc quoque compendium tenere debemus:quod ĩ om Sin erunt uehemẽter abalienati confugere neceſſe exit ad inſinuationẽ. Nã abalienatis ſi peripicue pax et be- niuolentia appetitur: non modo ea non inuemitur: ſed augeturatque inflamatur odiũ potius. In humile ãt genere cauſæ contẽptionis tollẽdæ: neceſſe erit attẽtũ efficere auditorem. Anceps genus cauſæ:ſi dubꝛã iudi cationẽ habebit: ab ipſa iudicatione exordiendũ ẽ. Sin autẽ partem turpitudinis et ꝑtẽ honeſtatis habebit be niuolentiã captare oportebit: ut in genus honeſtũ cau ſa trãſlata uideatur. Cũ autẽ erit honeſtũ cagſæ genus uel præteriti pricipiũ poterit: et ſi cõmodũ fuerit aut a narratõe ĩcipiemus: aut a lege:aut ab aliqua firmiſſima ratõe noſtræ dictiõis. Sin uti prĩcipio placebit:beniuo lentiæ partibus utẽduũ eſtut id quod eſtau geatur. In obhicuro autẽ genere cauſæ per pricipiũ doc les audito res efficere oportebit. Nũc quoniã quas res exordio cõ ficere oporteat dictũ eſt. reliquũ eſtut oſtẽdatur ꝗbus quoque rationibus quæque res cõfici poſſint. Beniuo entia. iiii. ex locis cõparatur. Ab noſtra ab aduerſario rũ: ab iudiciũ pſona: ab ipſa cauſa: Abnoſtra ſi de no ſtris factis et officiis ſine arro gãita dixerimus ſi crimia illita et aliquas minus honeſtas ſuſpitiones iniectas di luemus:ſi quæ incõmoda acciderit:aut quæ inſtẽt diffi cultates proferemus: ſi prece et obſecratiõe hũili ac ſup plici atemur. Ab aduerſariorũ autẽ ſi eos:aut in odiu aut ĩ inuidiã.aut ĩ cõtẽptionẽ adducemus. In odium adducentur ſiquid eorũ ſpurce:ſuꝑbe:crudeliter mali tioſe: proferetur. In iuidiã ſi uiseorum potẽtia diuitiæ gratia cognatio:pecuniæ proferẽtur. atq; eorum uſus arrogãs et intolerabilis: ut iis rebus magis uideãtur ꝗᷓ cauſæ ſu& cõfidere. In cõtemptionẽ adducentur:ſi eo rum inertia: negligentia:ignauia:deſidioſum ſtudium etluxurioſum ocium proferetur. Ab auditorum perſo na beniuolẽtia captabitur: ſi res ab his fortiter ſapien ter mãſuete geſte proferentur:ut neque aſſentatio ni . mia ſignificetur:et ſi de his ꝗᷓ hõeſta exiſtiatio: quãta- q; eorũ iudici et au ſtoritatis expe?tatio ſit oſtendetur lin principium: & mſinuatienem & ut ipſe ait:protinus iudicesno 6e uero occulte et quibuſdam mbuscauſæ generibuspricipio nobis utendum eſt. Inadmirabili ue ro nunc principio. Principio:tunc ſi auditores non omnmo erunt aliena ti. inſinuatione: tunc ſiuehementer erunt alienati. Beniuolentia. iii. ex locis comparatur ab noſtraabaduer ſariorum: ab iudicum:perſona ab ip ſa cauſa: Bemuolos inquit iudices a ꝗqtuor locis facere debemus: uel poſ ſimus. Anoſtra perſona ab aduerſa rioruma iudicum ab ſpa cauſa. Rur ſus a noſtra perſona quatuor ex locis beniuoꝶntiam iudicis poſſumus cõ parare. Si de noſtris inquit factis: & officiis ſine arrogantia dicemus. ple na enim ęgloria in his duobus eſt i fa ctis & officiis. Officium eſt quod ex *legibusuel ex natura neceſſe eſt nos * implee. Factum uero eſt quod ſu pra quã debemuspræſtamus. Ergo ſi denoſtris factis & officus: ſed ſine arrogantia dicemus. Deinde ſi crimi nainquit illata & aliquas mmus ho neſtas ſuſpitiones iniectas diluemus ideſt ſi ea quæad deformationẽ per ſonæ noſtræ præter iudicialem quæ ſtionem fuerint obiecta diluemus. Deinde ſi aliqd futurũ mali prædi cemus quomodo pſe Cice. Moneo: prædico: an denunciatio. Poſtremo a noſtra perſona bemuolẽtiam com paramus, ſi inquit pro nobis ſuppli genera, ci tamuroratione. Deideabaduer ſariorũ perſona tribus ex locis beni uolentiã iudicis comparamus ſi eos aut in odiumiaut in contemptionẽ aut in inuidiã deduxerimus. In odi um ſic:ſi eorum turpia uel crudelia facta proferamus.in inuidiam ſic ſi eorum potentia gratiam pecuniam proferamus. Et quoniã hæc interdũ non modo:nõcrimini: ſed etiam de cori ſunt:recte addidit. Horum om nium uſum arrogantem. Multæ. n. res per ſe malæ ſunt. Multæ cum me diæ ex euentu bonæ uel malæ fiunt. Deinde in contemptionem ſic aduer ſarios adducimus: ſi eos contemnen dos eſſe dicamus: quod aut negligẽ tes ſint: aut ignaui. Ab iudicum per ſona uero duobusex locisbeniuolen tiã cõparamus:ſi eoꝑ bene geſta ſine adulatõe ꝓferamus, Et ſi dicamuspᷣ ſentis iudicii magnã eẽexpeciationẽ poſtremoabi pſo negocio duobusex locis beniuolentiam cõparamus. Si noſtrã cãm laudandoextol do deprimamus, Attẽtos autem faciemns ſi demonſtrabimuisea quæ lamusaduerſariorũ uituperan tosautemiace 1 dicturi erimusmagna noua. Nunc docet quẽadmodũ attẽto; iudices facere debeamus: Attentos iqt iudicesfaciemus:ſi nos ma ittamus dicturose it Vir. Maiusor ne ing ua nos dicturoseſſe dicamus. INerdũ etiãſi magna inquit non ſit res: tamen noua aĩosauditorũ fa ci ſe promitto. Deinde ſi hæc inꝗt ma ””Ml 2 - . gna noua incredibilia dicamu nũc Arebus ipſis ſi noſtrã cam laudãdo extollẽus aduer ad oĩsptinere: utſæpe Ci. ait de quo ſariorũ per cõtẽptionẽ deprimemus. Attentos autem agatur non ſolumad reu: ſed oluum α. r. OnE r 6E² fortunas die Pinere uͤe 24 eos ꝗ faciemus:ſi demõſtrabius ea quæ dicturi erimus ma audiunt:ut Ci.ſæpe ait hoc ideo aꝑi —— A,1 &τr àd eormnes. 1 utaimcdlictbustudicia trarfferantur. na noua incredibilia eẽ aut ad omnes: aut ad cos qui Nãcad aliquos illuſtresſi dicamus audiẽt: aut ad aliquos illuſtres hoĩes:aut ad deosim- “ ltiad ſacercotti. ad Enatres mortles: aut ad ſumam reipublicæ pertinere et ſinos ad eosimortales: ut i domo ſua pollicebimur breui noſtrã cãm demonſtraturos: atq; dicit. Rẽ ad eos ptinere. ne ipſi Cice . e e e — ronẽ domo expluiſſe uideæ. Nunc exponemus iudic ionẽ aut iudicatiões ſi plures erut ad ſũmã reipu. pertinere. Ergohis Dociles auditores faciemus:ſi aperte et breuiter ſũma oĩbusattẽtos iudices facimus. Nec ñ en Is:hoc eſti. so inquit ẽt tũcatẽtos iudices facimus cauſæ exponcmus: Hoc eſti 100 cõſiſtat cõtrouerſia cũ nos hreuiter dicturos eſſe pmitti Nam et cu docilem uelis facere ſimul et attentũ faci . . ]O . . „2„ . 64— . — 6e. —]₰AℳVB mus. Et ne mentiri nos iudices putẽt“ as oportet:Nam is maxime docilis ẽ qui attẽtiſſime ẽ quã breuiter nosdicturos eſſo ꝓmit . H 2 timus. Exponere inꝗt debemus iudi Paratus audire. Nuc ſſinuationes quẽadmodũ tracta cationẽé: aut iudicatõesſi plurez erũét ricconueniat: deĩceps dicẽdũ uidet ur. Inſinuatõe igi Deĩdeoſtendit quo pacto docileau . — »Irnirabile ditores facere debeãus. Si iqtĩ prin tur utẽdũ eſt:cũ admirabile genus cauſæ eſt:hoc ẽ ue cipusea quæ ſut nobis dicẽda pona aute diximus: cu animus auditoris infectusẽ.Id autẽ mus utnobisiudicesad cognoſcẽdu —è . „ — - negociuũ cõpemus pterea ĩiꝗt cũ doci tribus ex cauſis maxime fit:ſi aut ineſt ĩ ipſa ca quæ les iudices facimus ſimulattẽtos u dam turpitudo. aut ſi ab his qui ante dixerũt:iã quid dices facere debemus. Ita ipſe Ci. in pr. . — . —— — cluẽtiana facit dociles iudicescũ ait dam auditori ꝑſuaſũ uidetur. Aut ſi eo tẽpore locus aĩaduerti iudices oẽm accuſatoris dicẽdi datur: cũ iã illi quos audire oportet defeſſi ſũt orationẽ in duas diuſſameſſe partes ꝗ I . Deinde facit attẽtos cum n as audiendo. Nam ex hac quoq; re non minus quamex alteram ĩniti & magnopere cõficere primis duabus in oratore nõnunquã animus offedi uidebatur inuidia iueterata iudicii . „»Jrraris O! .— P luniani & reliqua. Tuc& eni inqr iu tur auditoris. Si cauſæ turpitudo cõtrahet offenſionẽ dex melius docilis fiet: ſi &attentus aut pro eo hominem ĩ quo oſtenditur aliũ hoĩem ꝗᷓ fuerit effeétus: hæc dpricipiis: nůc Jilojtur iterpõi or fledi nobis de inſinuatione diccdu é. in dillgitur ĩterpoi oportet: aut pro rec iduao Editur ali ſinuatione igitur utendũ eſtcumad am rẽ probetar. aut pro re hoĩem aut pro hoĩerẽ aut mirabile genus cãæ ẽ. Dixerimus pri r 1, cikaohe triplicẽ eẽ finẽ.ſ.ut aut beniuolos iudicesaut attẽtos:aut dociles faciãus.idẽ nobis& ĩ ſſinua tiõe faciẽdũ ẽ.ſed hoc ĩtereſt ꝙ ĩ pricipiis hoc aꝑte facius. In ĩſinuatiõe occulte & ꝗbuſdamcircuitio nibusnec ĩ alio eauſæ genere niſi ĩadmirabili: tãccũ aĩ indicũ eruntuehemẽteroffenſi. Ergo igt iſinuatiõe tũceritnobisutẽdũ cumaĩ iudicũ fuerit offenſi. Et oſtenditꝗbus rebus offenſosiudicum aĩos poſſumusagnoſcere. Prius. n. uulnus ĩſpiciẽdũ ẽ ſic apponẽda medicia. Tribus ĩqtuel maxime cauſisanimi iudicũ offendũtur: Veꝶ cũ ait maxĩe oñdit: & alii cauſisoffẽdi zudices rcnis plerũq; ſi aut ĩ negocio ip̃o ĩeſtaliqᷓ turpitudo: ut res ip̃a p̃ter pſõas aut iudicisaut gẽtis pariat offẽſonẽ: aut ſi iã aliqd iudicibusab his ꝗ primũ dixerũt pſuaſũ uidet. Et iõis ꝗpoſt dicturus ẽ nõ libẽter audi tur. Aut ſi illi ꝗqaudituri ſũt :alios audiẽdo cœpiĩt eẽofféſi. Quare cũ hæcaiaduerteris ſingula hac dicẽdi arte ſanabis ſi cauſæ turpitudo cõtrahet offẽſionẽ. Duobusmodis cãcõtrahit turpitudine: aut. n. resturpisẽ: aut pſona. ſi ĩqt pſona turpis fuerit: aut aliu hoĩem ſubiiciesq amat᷑: aut rẽ ꝓ per ſona. Deĩde ſires turpis fuerit: autaliã rẽ quæ honeſtaẽ ſubucies: aut re ꝓ hoĩem ſi utrũq; turpe fu erit & res & pſõacõmodũ erit eã ſuſcipe. Tamẽ ſiqd leuiter turpe fuerit põt ſuſcipi deide iqit debe bis diſimulare defẽſionẽ. Poſtq̃ mitiores reddiderisauditorespaulati igredi ĩ eãdẽ defẽſt oné&di cere ea quæ aduerſariis diſpliceant tibi ẽt diſplicere:ſed nihil horũ ad tuũ negociũ ptinere. Deide ĩꝗt occulte & deaduerſarus detrahere dbebis. Poſtrẽo ĩqt deſimili negocio aliquoꝶ iudicu afferri oportchit exéplũ. Aladuerteretã debemus: ut & ĩſinuatiõe quatuor locisp̃cepit beniuolẽtiam coõpa gna promittamus dicturos eſſe utait Vir. Miusopus moueo. Deĩde ſino tattentos. Poſtremoſi incredibilia. Neceſſario etenim attente audiendum ẽ quod uix credi poſ elti wagn W hen telenn nddene dictin dmrin Al⸗ Nläus d U neum tens tad eds⸗ ner eſin Urnmer Slpurtein braumſini 1r Cooreli A urmüdbe ſmnee⸗ Ulh, — enl „ . he 1 4 eſ/⸗ . 14 ℳ ☛ wa N A eN , r 1 N „. „ 8 ſ eH mE d 7 A dl en cum ait: & diſſimulare te id gefenln⸗ . . △ . 9⁹ randam.i. ab ipſa cauſa: a noſtra perſona: abaduerſariorum:a iudicum:a cauſa dixit poſſe beniuolẽ tiam comparari: ubi ait pro co homine. in quooffenditur alium honnnem: qui diligitur interpom oportet:& reliqua.Deinde oſtenditquemadmodum a noſtra perfona beniuolentiam comparamus auditor ingredi pedetentim ĩ defen ri, abaduerſarioꝶ ueropſõa docet quẽadmodũ beniuolẽtiãcõ abeo quod oderit ad id quod aĩus auditoris diligit tra ducatur:et diſſimulare id te defenſurum:quod exiſti- meris defenſurus. Deinde cum iam mitior factus erit auditor ingredi pedètentim defenſionẽ: et dicere ea: ꝗᷓ indi gnẽ tur aduerſarii:tibi. quoq; indigna uideri. Dein ge cum lenieris eum: ꝗ audiet demonſtrare nilul eorũ ad te pertinere: et negare te quicꝗᷓ de aduerſarũs eſſe dicturũ neq; hoc:neq; illud: ut neq; aperte lædas eos: ꝗqdiligũtur:et tamẽ id obſcure faciẽs:quo ad poſſis aAli enes ab eis auditorum uoluntatẽ: et aliquorũ iudicin ſimili de re:aut auctoritatem proferre im atione di- gnam. Deinde eandem: aut conſimilem: aut maiorem aut minorem agi rem in præſentia demonſtrare. Sinꝰ oratio aduerſariorum fidem uidebitur auditoribus ſe ciſſe: id; ei gintelli git:ꝗbus rebus fides liat: faci le erit cognitu oportet: aut de eo quod aduerſarii ſibi firmiſ ſimum putarunt: et maxime hi: qui audierint proba- rint primum te dicturum polliceri: aut ab aduerſarii dicto exordiri:et ab eo po tiſſimum:quod Ule nuperri- me dixerit:aut dubitatiõe uti quid primum dicas: aut cui potiſſimum loco reſpondeas cum admiratiõe. N auditor cum eum quem aduerſarii parant: perturba- tum oratiõe uideat animo firmiſſimo contradicere pa ratum:plærũq; ſe potius temete aſſenſiſſe: quam illum äfine cauſa cqnfidere arbitratur. Si auditoris ſtudium defatigatio abalienabit a cauſa te breuius: quam para tus fueris eſſe dicturam: commodumeſt polliceri: non imitaturum aduerſarium. Sin autem res dabit non in utile eſt: aut ab aliqua re noua:et ridicula incipere: aut ex tempore: quæ nata ſit: quod genus ſtrepitum ac cla matiorm dicimus: aut iam parata: quæuel apologũ: uel fabulam:uel aliquam contineat irriſionem aut ſi rei dignitas adimet iocandi facultatem aliquid triſte nouum horribile:nõ incõmodum ẽ ſtatim iniicere. na ut ſacictas cibi et faſtidium: aut ſub amara aliqua re releuatur: a ut dulci mitigatur :ſic animus defeſſus au D diendo:aut admiratione integratur: aut riſunouaiur. 2: ꝙ cxiſtimaris defenſurus, Deinde ubi iã mitior factus erit ionẽ: & dicere ea:q indignẽt᷑ aduerſarii:tibi queq; idigna uide paramus:cũ dicit: Ftnegare te quicqꝗᷓ de aduerſariis eẽ d'ctuꝶ: neq; hoc: neq; illud: ut neq; aperte lædaseosq diligunt & tñ id obſcure faciẽs: quo ad poſſisabalienes ab his auditorũ uolũtatẽ Poſtremo docet: ut a iudi cũ pſona beniuolẽtiã cõparemus:cũ ait: Et aliquoꝑ iudicu ſimili de re: autauctoritatẽ ꝓferre imitatiõe di gnã. Ve& qd ait. Deĩde eandẽ:aut ſi milẽ:aut maiorẽ: aut minorẽ agi rẽ ĩ pſentia demõſtrare. Eteni ſemp poſt exẽplũ faciẽda ẽ cõparatio. Cõpara tio porro:nũca parinunca maiori: nũca ſia nori ſep fiatneceſſe ẽ. Oſtẽ dit qc; primũ fuit: Si ꝑ cauſæ turpi tudinẽ auditores offenſi extitiſſent: ꝗbus mõis ab his poſſet bemnuolẽtia cõparari. Nũc ĩqt ſior̃ aduerſario rũ dictis finẽ fecerit. Et iõ iudices ui dẽti abalc̃ati tribus modis beniuo lẽtiã cõparamus:ſi aut ab eo argum̃ to:qd ſibi firmiſſimũ credideratad uerſarii te dictug eẽ ꝓmittas: aut ſi ab eo dicto ĩſpicias qd aduerſarius nup dixerit:aut ſi ĩꝗt cũ acmiratõe dubites:cui potiſſimũ rũdeas qõni: cũ.n.ĩꝗt te iudices uiderint paratũ ad reſpõdẽdũ exiſtimabũt ſibi ñ re cte ab his:ꝗ ante dixerũt: id qd cre diderant fuiſſe pſuaſũ, Poſtremo. docet quo pacto beniuolẽtiã nobis a ijudicibus cõparemus ſi forte ipſi iu dices defatigati fuerĩt multos audi endo. Prio iꝗt oportebit polliceri breuius te ꝗᷓ fueris eẽ dictuꝶ. Deĩde ſi ita hẽbit negociũ utile érit rebu⸗ nouis: uel ridiculis riſũ iudicibus: aut iocũ mouere. Atq; id duplici mõ: aut ex tpe:ſi forte clamor: aut ſtrepitus fuerit exortus: aut cogita tis: paratiſq;: ut uel a fabula icipias: uel apologoad pñs negociũ ptinẽti bus. Fabulæ ſunt: qsfere uidennis extitiſſe ex phedris Medeis cyltẽne ſtoris: aliiſq; ſimilibus. Apolog füt ex rebushunuilibus cõpoſitæ: q dam formæ ac ſpẽsad uiuẽdũ ut extat il la de mure & leone:ergo ſi ĩꝗt nego cii dignitaspatietur riſum: uel iocũ mouereoportebit. Sinautem tale negociũ fuerit aut iocãdũ nõſita re aliqua triſti & ſeuera cõmodũ erit eere R ut ĩꝗt cibi faſtidium nũc ſub dulci reinunc ſub amara releua tur. Ita inquit ſtudium aidiendi apud iudices nunc rebus ridiculis: nunc a ſuperiorbus redintegratur. Ac ſeparatim quidemĩquæ dẽ principio & inſinuatione dicenda uidebantur: hæc fere ſunt: Supra inquit ꝗd in principiis faciendumeſſet: quid in inſinuatione ſeparatimdiſputamus. Nucingꝗt breui ter: in utrunq; præcepta dabimus. Exordiuniſententiag & grauitatis plurimum debet habere: & omninoomnia: quæ pertinentad dignitatẽ in ſecontinere, Sententia& inquit: non illaꝶ: quægenera liter dicuntur: ut eſtillud: Obſequium amicosueritasodium parit. Præceptum eſt auté: ne quid in principiisgeneraliter dicatur: ſed hicſententiasaccipiamus. Senſusatq; inuentiõesplurimas atq; caſ dem graues. Præterea inquit: ut commendati ſimusauditoribus: in exordio omniailla habere debemus quæ nobis:uel oratiõi noſtræ pariãt dignitatẽ. Splẽdoris& feſtiuitatis & concinnitudinismmnimu. In exor dio inquit: nihil ſplẽdidũ: nihil di ligenter accuratũ habere debemus: ne ipſa dicendi diligentia diffiden tiamnegoci demoſtremus. Docuit qd ĩ principiis:qd ĩ inſinuatõne: qd generaliter ĩ utroq; ſeruare debẽus. Quare poſtꝗᷓ oſtẽdit ꝗd faciendum eſſet:præcipit rurſus quid ne facien dũ ſit. Vitia uero hæc ſunt certiſſi ma exordiog quæ ſummopere uita ri oportebit. Vitia uero inqt hæc fũt certiſſima exordioꝶ. Cũ ait certiſſi ma:oſtendit & ſupra ſenon nihil de uitiis exordii dixiſſe. Ait. n. ſp endo ris& feſtiuitatis& cõcinitudinis mi nimum in exordio eſſe debebit. Ve rum hæc maxima uitia exordiorũ eẽ dicit: atq; hæcomnino uitanda eẽ præcipit. Vulgare: cõe: cõmutabi le:lõgum:ſeparatũ: trãſlatũ contra præcepta. Vulgate eſt quod i plures cauſas põt accõmodari: ut cõuemire uideatur. Vulgare ẽ: quod in plures cauſas põt accõmodari.i.ꝙ dicit ge nerale principiũ: & ꝙ non unius: ſed oĩum põt eẽcauſaꝶ:ſi ſic incipias.lo uẽ eg optimũ aut maximũ uellem ſi fieri poſſet iudices: Cõe: ꝙnihdo minus in hanc quã in cõtrariam par tem cauſæ poteſt conuenire. Cõe eſt gquod nihilominus in aliquã contra riam partem cauſæ poteſt cõuenire. Inter uulgare & cõe hoc ĩtereſt. Vul gare oĩum cõtrouerſiaꝶ eſt. Cõe in eandem cõtrouerſia utriuſq; partis. Itaq; commune ſpecie includitur. Vulgare uerogenerale eſt. Quare cõe erit quod tam a nobis quam ab aduerſariis dici poteſt. Commuta Ac ſeparatim quidem: quæ de pricipio et ĩſinuatione dicenda uidebantur:hæc fere ſunt. Nunc quiddã bre- uiter coniterq; de utroq; præcipiendumu detur. Exor diũ ſentẽtiarũ et grauitatis plur mũ debet here: et oia oĩo ea quæ ptinẽt ad dignitatẽ ĩ ſe cõtinere propterea quod i optime faciendũ ẽ:quod oratorẽ auditori ma xime cõmendat. Splendoris et feſtiuitatis et cõcinitu- dinis minimũ: propterea: quod ex his ſuſpicio quædã apparitionis atq; artificioſæ diligentiæ naſcitur: quæ maxime orationi fidẽ oratori adimit dignitatẽ uel au ctoritater. Vitia uero hæc ſunt certiſſima exordiorũ quæ ſummopere uitare oportebit: uulgare cõe: com- mutabile:ſeparatũ:longũ:tranſlatũ:contra præcepta. Vulgare eſt quod in plures cãs poteſt accõmodari:ut conuenire uideatur. Cõmune eſt quod nihilominus hac ꝗᷓ in contrariã partẽ cauſæ poteſt conuenire. Com mutabile eſt quod ab aduerſario põt leuiter mutatũ ex cõtraria parte dici. Longũ ẽ quod pluribus uerbis aut ſentẽtis ultra ꝗᷓ ſatis eſt producitur. Separatum ẽ quod non ex ipſa cauſa ductum eſt:nec ſicut aliquod mẽbrum annexum oratiõi. Trãſlatum ẽ: quod aliud efficit quam genus ſuæ cauſæ poſtulat: ut ſi quis doci lem faciat auditorem:cum beniuolẽtiam cauſa deſide rat:aut ſi principio utatur: cum inſinuatione res po- ſtulat. Contra præcepta eſt: quod nihil eorum efficit: quorum cauſa de exordiis præcepta traduntur: hoc ẽ quod eum:qui audit:neq; beniuolum: neq; attentum: neq; docilem reddit: aut quod quo nihil profecto pe ius ẽ ut cõtra ſit faciet.Ac de exordio ꝗdẽ ſatis dictũ ẽ bile eſt: quodab aduerſario poteſt leuiter commutatum ex contraria parte dici. Commigabile eſt inquit quod non quidem abaduerſariis dici poſſit:ita uta te probatumeſt. Sed commutato uerbo ueladdito poſſitin partecontraria commutari. Longum eſt: quod pluribus uerbisaut ſentẽtiis ul tra quam ſatiseſt producitur. Meminimus in duobuseſſeorationem noſtram: nuncun uerbisſingu lismnucin cõiun tis: quæ ſententiæ dicuntur. Itaq; inquit longum eſt: quod nimis aut inuerbis: aut ĩ ſententiis inuolutum ẽ. Separatum: quod non ex ipſa cãductum ẽ. Nec ſicutaliquod membꝑꝶ anne xũ oratiõt. Separatum eſt:i quod nõe tibi accuſandus ſit:& tu adulterii facin Proprii negocii: neq; eius cauſæ qua deagiturtut ſi homicida li facmoribus exordium ſumas. Tranſlatum E:quod aliud cõficit: quam cauſæ genuspoſtulat: ut ſi quis docilem faciatauditorem: cum bemuolentiam cauſa deſideret Tranſeatum ẽ inquit cum ignorato genere cauſæ aut dociles exorduis: præcepta traduntur, Contra præœceptum eſt inquit: ꝙ nõiudicum animosnoò comparat ſibi interdum etiam infeſtos fac. Quare finitis exordii præceptis: nuncnobis de narratione dicẽdu eſt. Trar ere cauſæa Ules ꝓ attentis aut pro attentos pro bemuo lis faciendosnobisiudices putamus. Cootra præceptum Eiquod nihil eorum efficit:quoꝶ cauſa de N fotut equ fipot ſcoe larun Nn ſto⸗ nn⸗ un Muür⸗ ne⸗ ca e un clr zne ſuel um⸗. Cndn Upon weno⸗ uC n nii Cdetia Juxca Praru ſato men Eof muilit Exktra forio⸗ Femota eſt com Uer 0u emn d dardenke lerAde nceln Wrt nerſes⸗ ellam fitnt. eſtten hahn „ „ ir Narratio eſt rerum geſtarumaut ut geſtarum expoſitio:definit quid ſit narratio. In definitẽne ve beri ro:ut ſæpe iam: diximus omnia quæad rẽ aperiendam pertinent: colligi: atq; includi debẽt. Qua Ldener, re quomam non tantum illa narrantur: quæ uere geſta ſunt: ſed etiam illa quæ non geſta ſunt:ſed ge egudn ri poterunt: ideoait: narratio eſt rerum geſtarum: aut ut geſlarum expoſitio. Geſtarum rerum expo . Wageel ſitio eſt negociorum ciuilium & hiſtoriarum: ut geſtarum rerum expoſitio eſt comœdiarum: fabu larum & thematum: quæ in auditorio dicuntur. Ergo tria Senera narrationis eſſe dicit: Verum . tarr . ðDU M ſit in cauſæ expoſitione: ut eſt illud. . Narratio cſt rerum geſtarum:aut ut geſtarum expo- aaras fenter hnsre D auinti * J uit: & huic ſimilia, Verum quoni huh uio. Narrationum ttaa ſunt genera. Vnum genuseſt fuit &chuicſmilia Ve olum agit⸗ ’ in quo ipſa cauſa:etomnis ratio con trouerſiæ contin ut re⸗ BRas gahl e . Veru m n m — „ m autcri multa futuris præſtruit quæſtioni Nn tur. Aliud in quo digreſſio Aliqua extra cauſam aut pus. Animaduertamus ut Cicero Gdn minationis: aut ſimilitudinis: aut delectationis nõ alie Kerung GScAUrinquo ipla u Wrn . . . . APlifirariaonE ſa inquit: rerum expoſitionẽ RKZũ næ ab c negocio:de oagitur: aut amplificationis Et omnis ratio controueilier conti i cauſa interponitur. Tertium genus eſt temotumaci- netur:hoc ad quæſtiões pertinet:ex 00 1* . 2—— nutili S8oungum narrationisgenusé:tin quo unt uilibus cauſis quod delectationis cauſa non inutili P SR & omnis ratio ChtECGRIN En cum exercitatione dicitur et ſcribitur. Eius partes ſũt ſiæ ontinctut:Aliuc genus narrar Eud . - . L SOma Onis eſt quod extra cauſam eſt: ſe ndin duæ: quarumalteraĩ negociis:altera uero erſonis ma adeaulan facit: ut eſt illud: Agonis . xime uerſatur. Ea quæ in negociorum expoſitione Poe eſt quædam lilibitana liberta Vene decon ſita eſt tres habet partes fabulam: hiſtoriam: argumẽ * ris e&αn. Hæc narratio extra cau unl s . „ n ſumeſt. Agitur enim qui magis debe tum. Fabula eſt: in qua nec ueræ: nec ueriſimiles res at accuſare:ſed tamen ad cauſam fa ⸗ cchnnn continentur: cuiuſmodi eſt angues ingentes: alites cit- Locusenim introducitur:in quo mmi uso inn &. Pliſtori t rer . . S e VeLecilii iniuriam a Verre paſſum liugo iuncti. Hiſtoria eſt res geſta ab noſtra ætatis elſſe commemorat: qua ſe læſum ac eln memoria remota: quod genus eſt: Appius indi- cuſare debere contédit, Verum hæc murnl B. —, e. ſibaas bellim. A ſt fi marratio extra cauſam quatuor mo Xit Carthaginen ibus bellum. A rgumentum eſt ti dis fit: aut criminationis cauſa: aur sned cta res quæ tamen fieri potuit: huiuſmodi apud Te ſimilitudinis: aut declinationis: aut rmmi ntium eſt. Nam ſi poſiꝙᷓ exceſſit ex ephebis Soſia. Anglificatiomus, Crimunationis cau rentium eſt. Nam ſi poſtꝗᷓ exceſſit ex ephebis Soſia. ſa fit ut dio quidam fuit haleſinus aenv H Paſellus mortuus eſt. C. ſacerdote dän .— G JM H prætore: Similitudin s cauſa fit: ut ẽ ur ””Md Wl lBludi:Sic iſte multo ſceleratior & ne uscocl 11́è ô idutor: quam ille Adrianus: aliquã ſcehce do etiam felicior fuit. Digreſſio:& hæc uideri poteſt:ſed non eſt: quia non interpomitur narratio quæ cauſa eſt deliberationis. Delectationis cauſa fuit: non alienæ ab eo negocio: quo deagitur: ut ſi enso⸗ Prata:ſi nemora:ſi fontes:riuoſq; deſcribas:& hanc ipſam deſcriptionem ad cauſam applices. Ampli Acr. ficationis caue fit: ut eſt illud de Eriphila quæ uſſum ornamentumadamauit: Amplif icat cri cnd men Verris:quod cum illa rem uiſam annnaliertt. Verres: multa etiam non uiſa concupierit. m hoe Ergo ſecundum genus narrationis: hoc eſt: quæ digreſſo dicitur: quæ fit aut criminationis: aut mnmm fimilitudinis: aut delectationis: aut amplificationis cauſa. Tertium genus narrandi eſt: quod n extra oratorem eſt: hoc eſt: quod ait: Remotum a ciuilibus cauſis. Eſt autem poetarum: uel hi okechok ſtoriographorum: dat tamen curſum etiam in hanc narrationem præcepta Hæcinquitna rratio ciaii remota a ciuilibus cauſis duo membra habet. Nam aut propter negocia exponenda ſumitur: quod Er. eſt comœdiographorum: uel tragœdiographorum: uel propter perſonas. Verſidici uero in utroq; uesſantur. Nam Virgilius eneæ & mores & facta deſcribit. Ergo hæc narratio extra orato , bick rem in duo diuiditur: in negocia &iin perſonas. Veꝶ illa narratio: quæ in negociis eſt tres habet awdo partes: fabulam: hiſtoriamiargumentum. Fabulam dicit eſſe: quæ nihil ueri nec ueriſimile conti imensbl net: & dat exemplum curuſmodi eſt: Angues ingentesalites iuncti iugo. Verum hic quæſtio eſt: cum oloer in definitione generali narrationis dixerit: Narratio eſt rerumgeſtarum: aut ut geſtarum expoſitio * absam cur in fabulæ definitione:quæ utiq; quoniam & ipſa narratio eſt generilſſimilis eſſedebuit. Ai t fabu R lda eſt in qua nec ueræ nec ueriſinuiles res continentur. Deinde hiſtoria eſt inquit: quæ res uerasconti nomd net: ſed anoſtra memoria remotas: & dat exemplum: quod genus Appius idix it Carthaginenſibus udchen bellum. Argumentum eſt ficta res: quæ tamen freri otuit, Argumentumeſt: quod duidernancn eſt 1cdeſident factu:ſed fieri potuiſſe creditur: ut in Terentio: Adoleſcentis uita narrantur. Nam hispo guamn ex nobnn ceſſit ex ephebis Soſia. Anegociis ergo narratio tres partes habet: fabulam: hiſtor fi denzlin . 3 nlte bula nihil ueri: necueriſimile continer hiſtoria geſta: ptertoꝑ argumentũ non uepeled ucii imne 4 . — * * Illa autem narratio:quæ uerſatur in perſonisexprimen dis talis eſſe inquit debet:ut in narratione p reg:uim pſonæ agẽtis: & aiosoſtẽdat: & dat exẽplum de Terẽ. ubi Demeæ& piironisi End perſona ar mog contrarioſecernitur. Venitad me ſæpe clamitãs: Quid agis Mitio? cur ber is adoleſcẽtem 1l bis & reliqua. In his oibus & rigor: & auſteritas perſonæ obiurgatisoſtenditur. Vege n nos ertur et ſt ꝙ; & in illanarratione: quæ in negoclis 6: ſæpe etiam perſona deſcribitur. nam deſcribitur Catelina a Jdeſcribitur Sertorius: & reliqui. Et illa rurſusnarratione: quæ de perſonisẽ geſta ẽt narrant.Nõ inqᷓ nos perturbẽt: quia mixta ſunt. Sed . es er uteciaſiodi ammaduertere debemus: quid pro Ula aut narratio eſt: quæ i perſonis uerſatur:ei modi erdadhcarur da en aenade eſtut ĩ ea ſimulcum rebus ipſis pꝑſonarum ſermones: geſta: narrãt: ut apertius qlis ſit per et animi poſſit perſpici hoc modo. Venit ad me ſæpe Tna uideãtur. ſed ad præceptu nar Iamans: qd agis Mitio. cur perdas adoleſcentẽ nobis ne⸗ rationis illius reuertit: quæ ipſã cau gdag ſusectis: ſa ſam continet: & totius cõtrouerſiæ cur amat: cur potat: cur his rebus ſumptu uggeris: Ve ermation. . ortet⸗ g turc ſtitui nimio idulges:nimiũ ĩeptusẽ: durus eſt præter ere res:ut breuis:u . ene . . babilis ſit. Oportet igit eã tres habe æquu et bouum.Hoc ĩ genere narratois multa debet ĩ reuirtutes: ut breuis: ut apere: ut p æg feſtiuitas cõfecta ex rerum uarietate: aiorũ diſſimi- N babilis ſit. Tres uirtutes ſũt narratd . . tate⸗ ſyc⸗ ſuſitionc: deſid be nis: ut breuis ſit narratio: ut aPia: ut li deſpriuicslerkuiate pe:metu:ſuſpitione: deſide- . brobabilie⸗ e ut ha e ler rio⸗ch imlatõne:errore:miſericordia:fortunæ cõmu ch m unũ aliquod'ex Ita õ —— . —. . 8 ſte tartutes mairato s: licet &aliis * tatione:inſperato icõmodo:ſubita læticia:iucundo exi “ pa ttiPusr) õ atõ rerum. Verum ex his hæc quæ poſtea de elocutiõe Uner nt ꝓpriæ. Aliagꝑ aũt par . - . . m orarigis n Erues Marrar:on ten præcipientur:ornameta ſumuntur. Nũc deenarratio- el uenire n boſt t. Quælibetr . ẽ ne ea quæ cauſæ continẽt expoſitionem dicendumui li⸗ . et cõfirmatio: ibet SHSõä . mirtio othere hæc criqi ſed ſi detur. Oportet igitur eam tres habere partes:ut breuis lie aliena. Ipſa aut u ber narratiõi ut aperta: ut probabilis ſit: Breuis erit ‚ſiunde neceſſe Mur ut: ut indu es: . . . . . . 1.. . 8e artones:ereliqun hunuſmodi: d eſtzinde ſumatur initium:et non abultimo repetatur: nii fidei ſunt:non affectus. Igit tres iſtæ 7 C uirtutes narrationi oratoriæ conuenirepoſſunt: & illi narrationi: quæ extra ciuilescauſasẽ. Nãq; hi ſtoria & breuis eſſe debet in expoſitione & aperta & probabilis: ut Sal. ſibi oĩa ĩ Catelina tribuit: qua breuiſſime potero paucisabſoluam. Cũ aliis hyſtoriographi= ſingula tradidiſſet in libro prime hi m ſtor:aꝶ dat Catoni breuitatẽ. romani generisdiſertiſſimus paucisabſoluit. Fanio uero ueritaté. ſed teti anteqᷓ dicamusut breuis narratio iat: utaperta: ut ꝓbabilis principio dicendũ uidet ꝗd ſit narratõ oratoria: ꝗd agat: uel quo diſteta reliquis partibus orationis. Oratio quænegociũ explicat:atq; inſi nuat audiẽti narratio dicitur: explicãs quid geſtum ſit:aut perueꝶ:aut per ueriſimile: ideſt aut id utn quod geſtum eſt: aut p id quod geri potuit: quæ oratio tametſipar̃tibusnarratione plenis inclmetur o in actoriscõmodum:nõ taméad pugnamcõtinuo eaſdẽ partes ducit. Negocium. n. idici inſinuat: ceali nõparsnegocii. Agitur. n. ut cauſan iudexnorit. Cauſa uero duag partium eſt: ſed Libtilitas expo Eitge nentis aliquid quod ſuæ parti proſitĩſinuat. nam iudexiic ab unõo audit:quaſi extra partem. ſed ue An re isoptimus patronus ẽ in narrando:qui ita narrat: ut &aduerſariusita narrare potuiſſe credatur. a Vegtalis oratio eſſe enon poteſt cum crimina proponuntur: quibus in propoſitionibus: &ſi dicatur 1I toblenn lud fuit:illud cõſecutum eſt: & cætera ſimilia: tamen narratio non eſt: quoniam hæcomniaad crimi breut⸗ nationem continuo ducuntur. Et non id agirur in hac oratione: ut iudex ſciat cauſam. ſed ut audiat Mrimo crimen admiſſum. At in narratione:cum cã omnis fuerit explicata: tunc crimenaut ab accuſatore ꝓ ſonti ponitur poſt narrationẽ: quaſi intentioaut a defenſore:quaſi quæſtio: ut purget. ſextus Roſcius occi rnc ſus eſt. Accuſator dicita filio. Tullius negat: hinc eſſe criminatio poteſt & defẽſio. Inſinutur iudici Pidocn p narrationẽ totum negocium: ubi:qᷓdo: quomodo ſextus Roſcius ſit occiſus. Hoc dicat utraq; pars hecten neceſſe eſt huic ſinguli ſubtiliter interiaciunt id:quod parti ſuæ ꝓdeſſe poſſit:nõ pugnæ modo:ſed ſo adiuncta ueriſimilitudine: ut ita narret: quaſi & aduerſarius eodem modo narrare põſſit, Explicito Uteſe negocio:cauſaq; cognita: incipitaduerſarius dicere: ꝙ ſextum Roſcium filius iteremut: & hæc crimi- Een natio. Si autem defenſor eſt ꝓponi crimẽ:quaſi quæſtionẽ. Occidiſſe partẽ ſextus Roſciusarguitur gun & affert argumẽta quibus hoc poſſit diſſoluere. Itain dictionibusaliis crimmatiõcs intelligutur: nn uel propoſitiones criminum: cumoratio exponendi quodammodo implicatã ſecu habet intentio d nem: iu occidiſti: aut tuliſti. At ubi narratio ẽ: poſt narrationẽ dicũt: ſedtñ innarratione ſignificaã “” tur iudici non aperte aboratore dicunt᷑. Breuis erit:ſi unde neceſſe eſt: inde initiũ ſumet᷑: & nõ ab Hie ultimo repetet. Breuis erit: ſi undeneceſſe eſt ide mitiũ ſumet: nõ abultimo repetet. Oixit ſupra nar de rationẽoratoriã tres uirtutęs habere debere: ut breuis ſit: utapta: ut ꝓbabilis. nũc docer breuisnarra duig tio:quẽadmodũ eſſe poſſit:& breuis ꝓ qualitate negocii. Breuisi ꝗt erit:ſi mitium ſumas a rebus 2 ”” * . ₰ neceſſar ius:nõ abultimo: ũtputa: Sinobis bellum Troianũ narrãdũ ſit: debemusa raptu Heicnin . eipere: nõ a Læda: quæ Helenam Senulit: ergo præcepta dat in breuẽ narrationem: quæ in imtio nat Aemmno rationis:quæ in fine:quæ in medio ſerua re debeamus:atq; hoc præceptum de initio narrationis eſt: Euuder quod ait:Breuiserit:iſi unde neceſſe eſtunde initium ſumet mnonabultimo repetet. Etſi cuiusrei lm ſatis erit: ſummã dixiſſe. eiuspartesnõ dicẽtur: utputa cũ ſufficiat dicere occidit: & non dicamus: & Nr uoluit: potuit: & occidit. Cum harum partiũ ſumma: ſioccidit: & hoc dixiſſeſufficiat. Vcgehoc o — pceptum de medio narrationis eſſe nol etſi cuius rei ſatis erit ſummã dixiſſe eius Ptis nõdicen põt. Er vslegiin⸗ ⸗ ſitu opusẽ o dons tur. Nam ſæpe ſatiseſt:quid factũ ſit dicere:nõ utenar ꝗquod ſit opn ſtinarrattcep un welen ras:quẽadmodu factũ ſit: etſi nõ lõgius ꝗᷓ ſitu opusẽ diitur. i.ſi narresquouſq; narrãcdtm i äs aa ſcribitur:etſi ita dicetur:ut nonung ex e0: quod dictũ forn ger fecit Per t Hmni e ine J 5õäs Tii dimidium:cotradicit: Narandu threr ſit id quod dictum nõ eſt imelligatur: etſi non modo queadmmclu fortiterfeoeir mder Eeberi id quod obeſt: uerũ etiam id quod nec obeſt:nec iuuat c ndnwdum ciuitatẽ regreſſuſ .ot e. R. 6 i , Ir e ſ it: & quẽadmodũ præmiũ petierit: iͤn⸗ præteribitur. Etſi ſemel unumquodq; dicetur:etſinon &Eicdmodumrete Ctradictimnat delce⸗ abeo in quo proxime deſitum erit incipieturx deinceps Veꝑ hoc præceptũ de fine narratio cin Ac multos imitatio breuitatis decipit: ut com ſe breues niseſt: Etſinullã irem aliam tranſi — I — - bitur. ſ. ut illa tm narres: quæ ad cau nde uiter dicant:nõut oĩo paucas res dicãt:et non plures ſin: &α uæ ad negociu mimme per , — tint. Etſi ita dicet᷑: ut nõnunqᷓ ex eo m⸗ neceſſe ſit. nam plæriſq; breuiter dicere uidetur:qui ita quod dictũ ſit:id quod nõ ſit dictũ Wmur dicũt: Acceſſi ad ædes:puerum uocaui: Reſpõdit quæ ſtelligat. Vt poſita ſecũ daquæ füt — . 1 d. — ſua prima declararent. Si dicas in cũ rbrus ſiui dominũ:domi negauit eẽ:hæc tametſi tot res bre- reuerſuseſſem utiq;: cũ dicis reuer l uius nõ potuit dicere:tamẽ ꝗa ſatis fuerat dixiſſe do⸗ ſusoſtendiſti: &profectũ neſcioquo Ruü neoatit eſſ. — e . dr & peruẽiſſe poſtremũ reuerſum. Et minũ negauit eſſe domi. Fit rerũ multitudine lõgus. ſinon modo ĩd quod obeſt: ue etiã “ Quare hoc quoq; in genere uitanda eſt breuitat S imi id quod neq; obeſt: nec adiuuat p̃te ‚,N . Eriar: ribitur. Etenim qui breuitati ſtuder Mn tatio:et no minus reru non neceflariaru: ꝗᷓ uerborum non modoilla in narratione pᷣteriæe ⸗ multitudine ſuperſedẽdum ẽ. Aperta autẽ narratio po debet: quæobfutura ſũt: uerum etiã rmehl .r. . . r I. . . . . 1 illa:q nihil ꝓfutura: &ſi ſemel unũᷣ tmunmnd ””ä PpPprætereantur: quæ aut obfutura ſũt aut nihil ꝓfutura:ueꝶetiam illa: quæ proſunt:ut ſemel dicant᷑ nõ bis: his autamplius. Etſi non ab em xo: quo in proximo deſitũ erit deinceps incipiet. Præceptũ omne duplex ẽ. nunc,noſtendit quid fa Cahmenn ciẽdũ ſitnũc ꝗd nõ faciẽdũ. Ita hic Ci. in ſupioribusoſtendit ꝗd eẽt i narratiõe faciendum: nuũc oſtẽ innut: dit ꝗd ſit nõ iciẽdum. Etſi nõ ab eo inqt: quo ĩ proximo deſitũ erit: deincepsincipiet i.ne a re illa: limsene quam nuper diximus ad aliam rem ſumapnusexordiu. Si dicas pfectus urbe ſum: & cum eſſem ꝓfe n ſed e Ausac uill ueni: & cum ueniſſem. Quare hisqui breuiternarraturus iterare mhil debet. Acmul ron, tos imitatio breuitatisdecipit: ut cũ ſe breuesputent eẽ longiſſimi ſint. Sæpe inꝗt:&ſi dictioĩ uerbis canrl breuis eſt: tñ lõga efficitur: cumnõneceſſariæ res in narratione ponuũtur. Quodut nos nõ prætereat daum primo nobis dicendum eſt: quẽadmodum poſſumus intelligere ꝙ ubicunq; dicta ſint ſingula uerba uredon ſignificant res ſuas ſingulas:ut ſedet:currit: eo:uenio.ltem copulatio ratõalis uerbog Hõ aoeh rem continet. Maximeautẽ ſi in narratione ſit: cum pᷣmiſſa uerba tertia perſona cõcludit: ut. M. Le Nuoen pido cum omnibus copiis Italia pulſo ſegnior: neq; minusgrauis: & multiplex cura partesexercebat Mrud hæc tertia perſona unam rem fecitomnium ſuperioge. Itaq; ĩ oratõe tot res erunt:quot erunttertiæ ꝑp Unis ſonæ. Ergo in hacoratõe: Acceſſiad ædes: puege euocaui. Reſpondit quæſiui dominum: domi nega roco uit eſſe. Quare cum ſufficere dominegauit eſſe: abundabit rebusſuperfluis: quia dixit ante reſſ bon Eypkadi⸗ dit. lta ergo multos imitatio breuitatisdecipit. Qui cum resbreuiſſime dicant: tamenquia plures . nxccnt. quam oportet dicunt: incipiunt breues non eſſe. Quamobrem inquit:ſi breueseſſe e uolumus non 10 GAe Ium uerba non neceſſaria præterire debemus: ſed etiam res. Apertaautem narratio poterit eſſe e.Di Cllngöe xit quemadmodum breuis narratio eſſe poſſit. Nunequemadmodum aperta eſſe poſſit: exponit. GiGNO. Iiud autem perſpicere debemus: &mn apertamnarrationem illa dat præcepta: quæ& in reuem. ſe Hic etiam quid in principio apertæ narrationis: quid in fine: quid in medio facere debeamus oſten ne hen dit. Nunc itaq; totam complectitur narrationem: cum ait: Aperta autem narratio poterit eſſe: ſi ut an quicque primum geſtum erit: ita primum exponetur: ſcilicet ut non peruerſo narrandi ordine- mano ſD . 2 4 fiat iudicibus in cognitõe confuſio: & reꝶ ac tẽpoꝶ ordo ſeruabitur. ſ. ne id primũ narres: quod po ſtea factum é. Quod ſi feceris: & in re& & in tempogꝶ ordine deliquiſti. Vr ita narrent: ut geſtæ res adm erunt:aut ut potuiſſegeri uidebuntur: hoc ẽ quod ait ſupra in definitiõe narratiõtis, Narratio ẽ re nc rũ geſtaꝑ: aut ut geſtaꝑ expoſitio.i. uera & ueriſinulis. Hic erit cõſiderandũ ne ꝗd perturbatett ſule in pceptis breuis narrationis primũ oſtẽdit ꝗd faciendũ eſſet: demde ꝗd nõ faciendũuta & hicoſte Nrrn dit primo ꝗd faciendũ eſſet: tum ꝗd nõ faciendu. Cõſiderandũ inꝗt erit:ne ꝗd perturbate dicat: .iaſi reꝶ ac tempog& innarrationeor . ” . Ld o do mutet Deinde anu⸗ Ne 2 cõ̊ expòetur:et reru ac teporu ordo ſeruabitur: ut ita nar ſun torte.i.cũ interdu nõ facilistraſitus ” TFr. ⸗ rnn ac directus ẽ:ſed obſcurus, Nequ rẽtur: ut geſtæ res erũt: autut potuiſſe geri uidebutur n in aliã em trãſeat:ne onis re us Hic erit cõſiderandũ ne 94 pertu ate:neq; contorte rl da præſens negociũ pertinẽtibusnõ ⸗/ — 1.gH 1. 1, narranda: atq; aliena narremus: hoc dicatur nequã ĩ alia rc tra ſeatur: ne abultimo repe 12 oßent præceptũ ẽt de breuinarfatione de tur: ne ad extremuũ procedatur: ne ꝗd quod ad rẽ pri- dit. Et ſi innullam rẽ traſibitur: ne „ r e nr PrerIitate ſi . ab ultio repetat: ita ut ſupra de bre neat prætercatur: ctOιπσπαπ 1ααρα de breuitate ſur te ui narratione:ſi undencecfcr:mnde hoc quoq; in genere ſunt conſeruanda. Nam ſæpe res initiũ ſumet᷑: nec abultimo repete S äl Llul ner mdDete oa ngitudine magis ꝗᷓ obſcuritate nar tur. Veꝶ hoc præceptũ ẽt hic Äe ini parum ĩtellecta lo gitud nen 81 Jobſe iaten Ar. cia tio narratois Eine a extremum pro rationis. Ac uerbis quoq; dilucidis utendũ eſt:quo de 1 deat: ita ut ſupra de breui narratiè genere dicondum é in præceptis elocutionis. Probabi e ne. Et ſi nõ lõgus:qᷓ quod ſitu opusẽ d⸗ r. õ „ʒ ln narrando pcedet. Vege hoc pceptũ ls erit narratio: ſi mn ea uidebuntur ineſſe ea:quæ ſolẽt ẽt hic de fine narratiomis entad Npparere in ueritate: ſi perſonarũ dignitates ſeruabun Hc tremũ prodeat:ne qd quod ad kem *†ᷣ 1 H.. . tetlre narratõisct:ita ut principii untiũ eſt, qiuidebũtur. Si tempus idoneu: ſi ſpacii ſatis: ſi locus wor ſi ab ultimo repetat: finis aũt ſi ad 1IL— . -.r Cunn extremũ prodeat. Deiñ cõcludit: lI oportunus ad eãdẽ rẽ: qua de re narrabitur fuiſſe oſtẽ la inqr ola de breui narratione pce qetur:ſi res et ad eorum quiagent naturãa: etad uulgi l ta ẽt inaperta nobis ſeruãda ſunt. „ 1 Hb cemus am utapertanõ poſii eẽ narratio vumore et ad coru qui audient opinione accõmoda- Auud nõ ĩtelligit. i/aperta nõ ẽ lõgitudine bitur. Acueri quidẽ ſimilis ex his ratiõibus eẽ poterit. ünd magis ꝗᷓ obſcuritate. Ergo aut apta . . «”ð”ßsl ue ſt narratio: & ut ĩtelligit minime lö . ga. i. breuis eſſe debebit. Præterea inqt: ut aptã hẽamusnarrationẽ: uti inꝗt dilucido: ac de ꝓpxim oe petito ſermone debemus. Probabilis erit narratio:ſi in ea uidebunt ieſſe ea quæ ſolẽtapparere ĩ ueri Du tate. Secũdũ ordinẽ diuiſionis ſuæ: poſtꝗᷓ de breui &aperta narratiõe tractauit. Nũc ĩcipit de narra tiõe ꝓbabili diſputare. Probabilis inꝗt erit narratio: ſi ĩ ea fuerint illa oĩa: ꝗbus ſolet ueritas ĩueniri. dcon nã ĩi his ſeptẽ oĩsad fidẽ argumẽtatio cõtinet᷑. Septẽ illa ſupiora:ꝗs: qd:cur: ubi:ꝗdo:quẽadmodũ: tennn ꝗbus adminiculis oẽsartiũ ſcriptores tractauerunt: & ĩ pceptis ſuaꝑ artiũ reliquerut. Veꝶ Cic. rege ac tẽpoꝶ pſonaꝶq; cõſiderãs naturã: addidit illisoĩbus octauãopinionẽ: &recte. Res. n. oẽs nõ per ſe coſu ſunt: nec ex natura ualẽt: ſed opinione. Neq; n. cu dicimustumcã: p ſe ipſam itelligimus tunicam eẽ reqlie qua ueſtimur: ſed ꝗa noſtra nobisopinione pſuaſumẽ c gudierimustunicam itelligimus rẽ eẽ qua Au ueſtimur. Et reliqua ſimiliter colligere poſſumus. Ergo Ci. oia dicit. Hãc uero opimonẽ ĩtribusple nentr nam eẽ dicit:ſi id quod dicimusa noſtra natura nõabhorreat.i. ab eoꝶ natura: ꝓ ꝗbusagimus,. ſ. ne ſei de pudicitia agat leno:de caſtitate meretrix: ꝙ ſi fiat ꝓbabilisnarratio nõ exit. Deinde ut id qd agi a musa populi rumorenõ abhorreat. ſ. necõtra cõſuetudinẽaudiẽtiũ loqris. Sapud romanos narres lutq cõtra iuſticiã:&ſi apud ſitchas mores barbaros rephẽdas.Poſtremo ſi id ꝗqd agimuscũ eog qcũq; au diunt iudicaturi opintone cõſentiat. Itaq;narrationẽ ꝓbabilẽ eẽ dicit:ſi ea ſint ſeptẽ illa ꝗs:qd:cur nc⸗ ubi:qñũ:quẽadmodũ: qbus adminiculis:ſed cũ oĩa hic poſuerit:unũ nõpoſuit.i.modũ qd quẽad atgeſt modũu. Et recte modũ ſter pᷣcepta ꝓbabilis narrationis nõpoſuit. Nõ. n. ĩ mõdo fides fit:ſed magis au xeſis criminis. Et qm p̃cepta hæc:&ad cõiecturã accõmodãda erãt: ubi factũ negat: merito moduseſ ſe non debuit:quia modus non excutit iniſi cum factum cõcedit. Cum autẽ ĩ cõiectura: ubi factum Nerini . negatur oĩo eẽnõ poterit: multomagis alibi modus nõ erit. Si aut in reliꝗs ſtatibus fueritauxeſis fa ucti cti eritnõ ꝓbabilisnarrationisexpoſitio. Ergo hic uideamusſeptẽ illa abſiq; ſolo modo. bPerſona: ſi Uomn perſonag dignitates ſeruabuntur. Cauſa: ſi cauſæ factog extabunt. Facultas: ſi fuiſſe facultates Mite uidebuntur. Tempus: ſi tempus idoneum. Locus: ſi Iocus oportunus. Videamus & opinionem: nten quæ hisgĩbus quoq; a Ci. addita e. Si res & ad eog q agent naturam: &ad uulgi morem: & ad eoꝶ ꝗ licon audiunt pinionem accõmodabitur. Si perſonaꝶ dignitates ſeruabunt:nõ honores:ſed proutqᷓꝗ: Qlldi digna ſit. & tempus idoneumſi ſpaciiſatis. Duoò ſunt tempora: unum per ſpaciumi. per interual keseni lus: Aliud per oportunitatem Spacium é: ut unus alter: multi dies: menſis: menſes: anni. Oportuni waerfi tas eſt occaſio ex hominum actibus facta: ut bellum: pax: ludi: ſeditio: hoc eſt ergo quod ait: S tem tnnn “ civer enart wod: ic. 1 ncame teegu boppe 51. ne des Snan iig Cuc ultates ſoven⸗ deo vortun 8 lem pus idoneum ſi ſpacii ſatis. Iam cumait. Si tempusidoneum: oſtendit tempus eẽ per oportunitatem lllud aut præterea conſiderare oportebit: ſupra docuit quæ in narratione ſeruanda ſint:& quem admodũ faciẽda. Nunc in ipſam narrationẽ quatuor Præcepta dat,. Quæſtio eſt enim: anubiq; nar/ randũ ſit. Deinde ſi narrandũ: quo loco narrandũ. Poſtremo ſi ita narretu r: quẽadmodũ cauſa po ſtulet. Non ubiq; narrandũ Einquit. Etenim cum obeſtnarratio prætereũda : Et cum nihil ꝓdeſt prætereũda ẽ. Deinde inꝗt uidendũ ẽ: quo loco narrandũ ſit. Sæpe enim poſt argumẽta narrandũ Illud aũt præterea cõſiderare oportebit: ne aut cũ ob ſit narratio: aut cũ nihil proſit ĩterponatur:tũc:aut nõ loco:aut nõ quemadmodum cauſa poſtulat narretur Obeſt tũ cũ ipſius rei geſtæ expoſitio magnã excipit offenſionẽ:quã argumentãdo et cauſam a gendo leni ter oportebit. Quod cũ acciderit mẽbrati oportebit ꝑtes rei geſtæ diſpargere in cãm:et ad unãquaq; rẽ cõ feſtim ratiõem accõmodare ut uulneri præſto ſit me dicamẽtũ: et odiũ ſtatim defenſio mitiget. Nihuil pro deſt narratio:tũc cũ aut ab aduerſariis re expoſita no ſtra nihil intereſt iterũ aut alio modo narrare aut ab his qui audiunt ita tenetur negociũ. ut noſtra nihilĩ terſit eosalio pacto docere. Quod cum acciderit om nino narratione ſuperſedendum eſt. Nõ loco dicitur cum nõ in ea parte orationis collocatur in qua res po ſtulet:quo de genere agemus cum de diſpoſitione di cemus:nam hoc ad diſpoſitionem pertinet. Non quẽ admodum cauſa poſtulat narratur: cum aut id quod aduerſario prodeſt dilucide et ornate exponitur: aut quod ipſum adiuuat obſcure dicitur et negligenter. Quareut hoc uitium uitetur omnia torquenda ſunt ad commodum ſuæ cauſæ contraria quæ præteriri po terunt prætereundo: quæ illius erunt leuiter attin gẽ⸗ do ſua diligenter: et enodate narrãdo. Ac de narratio ne quidem ſats dictum uidetur: deinceps ad partitio nem tranſeamus. Recte habita in cauſa partitio illu- ſtrẽ et ꝑſpicuam totam efficitorationẽ. Eius ꝑtes duæ ſunt:quarumutraq; magnopere ad aperiendam cau ſam etad conſtituendam pertinet cõtrouerſiã. Vna Pars eſt quæ quid cum aduerſariis conueniat: et quid eſt ut Ci. in milomana fecit. Poſtrẽo ſecũdũ cauſæ genus narrandũ eſt: ut quod non eſt prætereundum non Prætereasquod prætereũdum præ tereas. Obeſt tũc cũ ipſius rei geſtæ expoſitio magnã excipit offenſionẽ beſt inquit narratio: ſi cũ aperis: atq; inſinuas rei geſtæ qualitatẽ ne⸗ ceſſe habes tibi auditorem reddere infeſum. Quod cum contingit non contexte inquitnarrare debebis: nec cauſam omne iudicare: ſed ſingulas cauſæ pertes proponer̃:& his ſtatim argumenta ſupponere: ut res dubia fidẽ p agẽtis accipiat uolũtate. Præ terea inꝗt cũ nihil prodeſt narratio Præteriri debet. Nihil autẽ prodeſt harratio: tum cũ itaab aduerſariis cã luckcibus expoſita ẽ ut a nobis ali ter nirrandũ nõ ſit. Deniq; iã ſupra diximusñ ĩterdũ oportuno loco po ni narrationem, Verum hoc genus pᷣcepti differt in id tempus: quo de diſpoſitione dicturusẽ: nõ quemad modũ cauſa poſtulat narratur. Præ uaricatio duobus modisfit ſi utilia noſtræ cauſæ cum obſcuritate dica mus aut utilia aduerſariorũ mani⸗ feſte: atq; aperte proferamus, Veꝑꝶ hæc tunc uitia ſunt ſi cũ id facimus nihil nobis prodeſt. Sæpe enim pro deſt: ut tali puaricatiõe aliud quod uolumus obtinere poſſumus. Nã ut obtineat Dauus ne Chremesdet fili am bPãaphilio apte narrat id quod cõ tra Pamphilũ poterat uideri illũ peregrinam amae: & filiuũ ex ea ſu/ ſcepiſſe. Nunc ſecũdũ ordinem po ſitæ narrationis ad partitionis pce/ pta ueniamus. Recte habita ĩ cau ſa partitio illuſtrẽ:& perſpicuamto tam efficit orationem. Anteꝗᷓ de p/ ceptis partitionis dicamus prius di cẽdũ uideturquid interſit iter par titionẽ & diuiſionem. Partitio ẽ to tiuscauſæ per partes cõſtitutio: diui ffe eſt reruũ ſub partitione iacentiũ Verũ hic hoc animaduertẽdũ ẽ:ut definitionẽ partitionis:no nab eo quid faciat collegerit. Recte inquithabita in cauſa partitio illuſtrẽ & perſpicuã totam efficit orationẽ. Narrationis porro defini tionem ab eo qd ſit ſcimuseẽ collectã. Narratio ẽ rerũ geſtarũ: aut ut geſtarũ expoſitio. Dicit itaq; partitionẽ duas habere artes:Oiſtributionẽ: & aliam quæ oſtẽdit ꝗd aduerſarii confiteant:& ꝗdĩ contentione uerſetur. Verũ utrunq; harum partium duplex effectuseſt, Aperit cauſam & cõtrouer ſiã conſtituit. Aliud cẽ.n. quod aperit cauſã laliud quod conſtituit controuerſiam: Namq; tur cauſa in narrationenin qua etiã ſi intelligit:quæ ſit cõtrouerſia: nõ tñ aboratore cõſtituit. Cõ 1tue rec enim ꝓponere & dicere quid in cõtrouerſia ſit. Ergo in narratione aperit cauſa non cõſtituit cõ trouerſia. At in partitione tãetſi aperit cauſa: tñ ſed utrunq; fiat. Namaperit utiq; cauſom. quia par titur:quãꝗᷓ alio cõſtieuit᷑ controuerſia: ut non modoa perit ꝗᷓ in narratione. Cum enim dicit ictu rus ſum de illo aperta eſt cauſa partitione:hoc eſt diſtributione. Item in alia partitione cum dicit ij lud manifeſtum ẽnon negatur.Illud negatur utiq; aperit cauſa:ſed partitione ut diximus in eo ta- mẽ & cõſtituit cõtrouerſia cũ qd in confeſſione ſit docet quid in negatione. Alia auũt partitio: quæ diſtributio nuncupatur: poteſt aperire tantũ cam res enumerando: A”At cumueluerba iunguntur: uel oratio quæ dicat de his eſſe dicendũ: tuncconſtituitur Srraluerſia Quaſtor uerres fuit legatus p/ tor urbanus: prætor ſicilienſis. Hoc ſolũ dicere aperire cauſam eſt: ſe At uero illud adiungere quare hæc erit quadripartita diſtributio toti/ usaccuſationis meæ. hoc ẽ cõſtituer̃ cõtrouerſiã.Itaq; ut diximus ptitio ſpecies habet duas: unã quæ ꝗd cũ aduerſariis conueniat docet & ꝗd ĩ cõtrouerſia ſit. Altera quæ diſtribu tionẽ habet mẽbrog ĩ reliquã orati onẽ. Illa ſuperior ſpeciescu ꝓpoſue rit ꝗd cõuelat ad ipſã ad fe ĩcliat: ut ꝓ ſe faciat id qd aduerſarius cõfitet Poſtea uero ſubiũgit id quod ſit ĩ controuerſia. Facit hoc Gcero p/ Tullio. Dicã inꝗt uim factã. A. P. Fa bii familia. Aduerſarii ñ negãt. Hic propoſuit:quod aduerſarii fatean-/ tur. Deinde ipſum pro ſe fecit dicen do damnũ datũ eẽ. M. Tullio. Cö-* cedis uici unam rem. item adunxit alterã partẽtĩ qua cõfeſſionẽ docet. cũ dicit. Ni hominibus armatis nõ negas. Vici alterã poſt ꝗd in cõtro/ uerſia ſit propõit cũ dicit. Dolo ma lo factũ negas:de hoc iudiciũ ẽ: ſed qm nõ i omni negocio aduerſaſius fatetur illa altera adhibẽdi partitio eſt:quæ diſtributio nucupat: ubito tius cauſæ mẽbraponuntur. Verũ hæc mẽbra aut ea ſunt quæ uere in ₰ in cõtrouerſia relinquatur oſtẽdit:ex qua certũ quod dam deſtinatur: auditori:ĩ quo animum debeat habe re occupatum. Altera ẽ in qua rerum earum de qbus erimus dicturi breuiter expoſitio ponitur diſtributa ex qua cõficitur: ut certas animo res teneat auditor:ꝗ bus dictis peroratum fore intelligat. Nunc utroq; ge nere partitionis:quẽadmodũ cõueniat uti breuter di cendũ uidetur. Quæ partitio ꝗd cõueniat: aut ꝗd nõ cõueniat oſtẽdit. Sed debet illud quod cõuenit incli nare ad ſyæ cauſæ cõmodum hoc modo. Interfectã eſſe matrem a filio conuenit mihi cum aduerſariis: Item a Clitemneſtra interfectũ Agamẽnonem cõ uenit:nam hic uterq; et id poſuit: quod cõueniebat: et tamẽ ſuæ cauſæ conſuluit cõmodo. Deinde ꝗd cõ trouerſiæ ſit ponẽdum ẽ in iudicationis expoſitione quæ quẽadmodum ĩueniretur ante dictũ eſt: quæ au tem partitio rerũ indiſtributarum cõtinet expoſitio nẽ:hæc habere debet breuitatẽ abſolutionẽ: paucitatẽ eodẽ negocio cõtinẽt ut ĩ uerrinisde quæſtura: de legatiõe: de p̃tura urbana de p̃tura ſiciliéſi. Ouvã ꝗqdripartitã diſtributionẽ totiusaccuſationisſuæ. Tul, eẽ dixit. Item illa diſtributio de frumentoꝗᷓ fecit dicẽdo emptũ decumanũ æſtimatũ Aut ſi partitio de ipſa cauſa nõ ſumit: ea mẽbra ponitorà tor quæ ipſæ igenio inuenit. & ſibi ipſa dicẽda coſtituit: nõ ex negocii factisad cauſã ſumptis: ſedar gumẽtatione oratoris ĩ cã collocatis: ut in diuinatione. Ergo ſi itelligo ſicut de pecuniis repetundis quæſtio ſit ſi nomẽ cuiuſpiã deferatur. Hæc duo ĩ primis expectari oportere quæ maxie auétorẽ ue Iint hi:q eas iniurias paſſi ſint:& quem minime uelint hi: qui eas iniurias feciſſe arguant. ltẽ pro ſexto Roſcio cũ unum crimẽ ſit parricidii. Ac propterea unum negocium partitur gamen Tullius non cauſam:ſed orationem dicendo in crimen audaciam & in potentiam. Criminis confictionem. Accuſator erutius ſuſcepit. Audaciæ partes Roſcii ſibꝰ depopoſcerunt Criſogonusautem potentia pugnat. Altera eſt: in qua rerum earum: de quibuserimus dicturi breuiter expoſitio ponit. Parti/ tionis duæ partes ſunt: una quæ quid cum aduerſariis cõueniat indicat: & qd ĩ cõtrouerſia ſit demõ ſtrat. Altera quæ dicit diſtributio: hæc eadé duplex. nam autea mẽbra cõtinet: quæ ĩcauſaſunt aut eaquæ ingenio fingit orator. Quibus dictis intelligat fore peroratũ, Præcipit in partitione comple tanihil amplius dicamus præter concluſionem. Quæ partitio quid conueniat: aut quidnõ conue-/ partitione ꝑ diſtributionem niat: oſtẽdit. In hac partitione id quod aduerſarius cõfitetur ad cauſæ noſtræ cõmodũ nos docet in clinare debere. Et dat exemplum. Si dicataccuſator matrem occiſam ab Oreſte filio conſtat. Iam cum ait matremia filio conſtatocciſſam:id quod aduerſarius confitetur ad ſe inclinat. Cõſideratio ne enim ſanguinisnon uidetur debuiſſe a filio matrem occidi.Deindeſi dicat Oreſtesuel eius de/ fenſor conſtata Clytemneſtra Agamẽnonem maritum occiſum confeſſionem aduerſarii ſine du/ bioad ſe inclinat. Conſideratione emm iuris occidi maritusabuxore non debuit. Iam quid in con/ erouerſia ſit ex iudicatione colligitur: ideſtan recte Oreſtesmatrem occiderit: cum illa patrem oc ciderit Oreſtis: Quare accuſatoris talis erit partitio. Interfectam matrem a filio: cũ aduerſariis mi hi cõtenit: cum ilſa occiderit Agamẽnone : ana frliooccidi debuerit: Quæſtio ẽ rei uero taliserit artido. Interfectãa Clytẽneſtra Agamẽnonẽ cõuenit: ana filio Clytẽneſtra debuerit occidi. Quæ ioẽ: quæ aũt partitio rerũ diſtributarũ cõtinet expoſitionẽ: hæc habere debet breuitatẽ abſolu/ tionẽ paucitatẽ. In oĩ diſtributione: ſiue quã habet orator ĩ mẽbrisnegocii: ſiue ꝗᷓ ĩ mẽbris:quæ ipfe format & fingit dicẽda ſemare debet hæc tria: breuitatẽ: abſolutionẽ: pa ucitatẽ. Breuitasĩ uerbis ẽ n⸗ r busi⸗ Giur Ene⸗ mim lei Purt r ſter⸗ ci pau Utar Pars nü ceno pert⸗ plici moc detu ſ⸗ gide jennan huec ſobt ſpece porthr latio:c P cede Ghe Wer 144 l— hüſe cie hom dan mcen eot n r mtunul oatus tonen eahb⸗ E Cb nbu üm 8 euter c ugan ut ind nrteul lethos⸗ onemd eniebat ege co Olone e ol ☛☚ memo Nonitora asſecdar Wemndis usoree i. kino n potemn t. bun, ſtdeno⸗ ionta econe Gn.In Sceraro leiuse/ iſe abſolutio in toto:pauvxitas ſn generibus. Breuitas eſt oum niſi neceſſiriumnullum aſſumitur ue pũuũ: ut ſi ſie partiamur. Dicẽus de decumano frumẽto: deĩide de empto: poſtremo de æſtimato: nũc dicemus de decumano frumento. Deinde ubi maius eſt crimen de eo:quod ſolet publicis preciis cõ arari. Poſtremo ubi nihil auaritia uerris intactum reliquit: dicemus etiam de æſtimato frumento Rier itaq; ſuperflua uerborum in breuitate partitionis uitare debemus: ut animus auditorisnõ uer bis:ſed rebus potius occupetur. Hæc in hocgenere iccirco eſt utilis: in hoc genere:idefſt in diſtribu tione breuitasutiliséad animos au Breuitas ẽ cum nihil neceſſariũ nullũ aſſumituruer- ditorũ nõ uerbis: ſed rebus potius . .— .„ occupãdos. Abſolutio eſt: per quã bum:hæc ĩ hoc genere: iccirco utilis eſt: quod ipſis re omnia quæ incidũt in cauſam gene bus et partibus cauſq non uerbis:ne ꝑ extraneis orna ra: de quibus dicẽdum eſt amplecti E mar. Abſolutionem tuhc facimusſi mentis animus auditoris tenẽdus ẽ. Abſolutio ẽ:per ommia qux mcidt ncauſam par- gquam omnla:quæ incidũt in cauſam genere:d e ꝗbas tientes ponamus.Hæc quæ incidut omnia nuc ſpeciebusconfici poſſũt dicendũ ẽ amplectimur. In qua partitione uidendũ nac generibiis: quonlam autem ſpe eſt:ne aut aliquod Senus utile relinquatur:aut ſero ex cierũ maior ẽ multitudo: ãguſtior rartitionem id quod uitioſiſſimũ ac tu m generü uis& natura quippe cum ge tra partitionem id quod aitioſiſſimũ ac turpiſſimũ nusmi tas in ſe ſpeciescontineat: inferatur. Paucitas in partitionẽ ſeruatur: ſigenera ficit hartitions ge Pecigbur oĩbus . . ne nermivte dim varti- Cauſæ incidentibus abſolutionẽ ꝗ/ bus implica tur. Na genus eſt quod plures P tes ample titione ꝓponit:ſed peccat:quod ſpe . 1 . .r iz. * cierum latt tributio eſt & ĩ par rur: x ſubeſt generi: ut endus:ſed ea cierum latior diſ ri P ctitur: ut aĩal pars ẽ quæ ſubeſt generi:ut equus:fed ea, tier druunbiuscnamnquaiuor para dẽ res ſæpe alii genus:alii pars eẽ põt. Nã homo pirs tesomnino eſſe non debent. Ergo ut animalis eſtthebani aut troiani genus. Hæc igitur di abſolutiomelius idiſtributione ſer uetur:ſpecies illæœ ad genera reſeruã ligẽtius ĩducitur deſcriptio ut aꝑte ĩtelle cta generali dxæ ſunt: ut paucisgeneribus cu ſpe/ partitione paucitas generum ĩ partitiõe ſeruari poſſit ciesomms complex fuerimus abſo Ee lunutionem conficiamus: quod omnia ora e l 8paucittaté qd genera: quæ icidunt ĩ cãm ĩ diſtributiõe collocamus:ne aurutile aliqd genus p̃tereamus: ut poſtea cãæ quod ẽ uitioſius iferamus. Paucitas ĩ ptitiõe ſeruat᷑: ſi genera ipſa reg ponũt. Tuc ĩꝗt pauca ĩ partitione collocãus cũ ꝗd ſitgenus qd ſit ſpecies iãſcimus:nec cũ generibus ſpeties iplicemus. Itaq; ſi ſtudere uolumus. paucitatiiẽt genera pauca ĩ ptitione collocarè debemus. Nã genus ẽ quod plures ptesamplectitur utanimal. Parsẽ quæ ſubeſt generi ut equus ON græci ſubſtãtiæ & accidẽti genus ponũtſed ñn bene pars enim oĩs generi ſuo ſimiliseẽ debet. Subſtãtia porro res ẽ: quæ aliis rebus ſubeſt capax acciden tiũ qualitatum. Deinde accidẽs ẽ id quod in ſubſtãtia cadit. Quare qm illud ſuperius ONutrunq; eæẽ non põt:nõ recte ſubſtantiæ & accidẽti genus factũ ẽ. Ergo qm præcipimus: ut ſpeciesgeneri ſeni/ per ſimiliseẽ debeat uideamus: ubi hic Cice. quaſi uideat erraſſe. Nõ poſuit hominem reſpectu du plici utad inferiora genus ſit:ad ſuperiora ſpecies:huic animal ppoſuit ut ſpeciẽ faceret id quod ho mo cũ id ipſum genus uelletoſtẽdere: quod homo ſubucit huic ſpeciẽ romanu thebanu. Nõnę ui detur eẽ uitioſum:quod cũ homo ſubſtantia ſit: romanusaũt aut thebanusaccidẽs. Etenim parũ re cta ſubiectio ẽ ſub eo quod ſubſtãtia ſitid quod ẽaccidẽs collocari. nam rectũ illud præceptũ ẽĩ fa ciẽdisgeneribus& ſpecibus & indiuiduis: rem aut ſubſtãtialẽ in omnibuseſſeſeruanda, aut accidẽéta lem: ut cũ in genere ſit: ſubſtãtia & ĩ genere: & in ſpecie & indiuiduo ſit. Animal namq; ſubſtãtia eſt. huiccũ ſuppono ſpeciẽ ſubſtãtia eẽ debet: ſuppono autem hominem. Item cũ ſupponohomim Ci. ſubſtãtiã pono. Sic factũ eſt: ut in oĩbus ſubſtantia ſeruaretur pari rõe:ſi id quod ẽaccidensfuerit ẽt ſpecies accidẽs debeo collocare. Pariter & idiuiduũ ut genus ponã colorem. Accidit enim color cor pori huio cũ ſuppono ſpeciẽ:albũ: uel nigrũ intelligo:& hoc queq; accidens eſſe. Eritq; etiã ſinuilis ratio:cũ ſub albo pono hocalbũ:quod ẽ ĩdiuiduũ.Indiuiduũ ẽ quod oculis:digitoq; monſtrat. Er o&Dι albů & color accidẽtia cũcta ſunt corporis. ſ. Quãobrem romanus & thebanusaccidétia ſünt. Resduren im ſubſtãtiæ cuilibet:aut hommi aut equo Cicero uero hominẽ ponit. i. ſubſtãtiã: & re cte facit huic genus dido animal: namqꝗ; animal ſubſtãtia eſt. Non recte aũt cũ honums ſpeciẽ ſup poneret thebanũ:& troianũ ſupponit: qm hæc ut diximus accidẽtia ſunt: fed hoc fruſtra ĩquæſtio nem uenit: licet enim id quodaccidẽs ẽ poni ĩ ſubſtãtiã cũ eo ipſo ſibi copulato: cui ſupponit utpu ta homout diximus aial s ſpecies ẽ hominisuero ſpecies ẽ thebanus: quod ẽaccidẽs hic nen theba nũ ſolũ audire debeo: ſed hominẽthebanũ: ut ſimul cũ thebano: & homimnẽ audiẽdo faciaid qꝗ' ẽ accidẽs ſubſtãriale. Quare Cic. recte hominẽ ammalis ſpeciẽ poſuit: & genus: thebanũ auiTroianmi hom nis: ſcilicet, Itaq; inquit:ideo diligentius genera & ſpecies generũ defimmire uolumusut intelle ctisaperte generibus quo breuior ſit partitio etiam genera pauca in partitiéne cadem colloccemus. d ii tertiũ Nam qui ita partituroſtendam propter cupi ditatẽ & audaciam &auaritiam aduerſariorum om A adrempu. perueniſſe. In partitione quædicitur diſtributio tria ſempꝑ dicit eſſe ſer nia incommo uanda: breuitatẽ: abſolutionenn paucitatem. Breuitasin uerbiseſt Abſolutio ut omnia genera quæ in cauſam inciduntĩ partitione ponamus Paucitas ut ſola uerum genera quæ partium genera ſunt abſq; partibus ſuisin partitione ponamus: & quægenerapartes aliorum generum eſſenõ poſſunt. Nunc itaq; de paucitate tractatus eſt: & dat exemplum uitioſæ diſtributionis: ideſt in qua genus & pars eius ſimul poſita ſũt, Nam qui ita inquit partitur. Oſtendendã pp cupiditatem & audaciam adueria/ riorum is inqt errauit. Etenim pau citatẽ ſeruare neſciuit ſiquidem nõ ſola rerumgenera poſuit:ſed genus & partem generis. Cupiditas. n. ge nusẽ parscupiditatis auaritia: ergo in ſuperioribus quod faciẽdum eẽt oſtendit nunc quid non faciendum. Et hæc fere bipartita pceptoꝶ om/ nium diſciplina ẽ. Hoc igituruitã dum eſt ne cum genus poſug is eius ſpeciem ſicutialiquam diuerſam ac diſſimilem partẽ ponas in eadem partitione. Hoc igitur uitãdum eſt: ut ſciamus nũc ilſud præcipi: quod faciendum non ſi :quod ſi in genus plures incidentꝑartes:id quoocum in prima partitiõe cauſæ erit ſimpli citer expoſitum. Gtnera inquit ip̃a rerum in partitione ponenda ſunt: ſed ſi cui generi partes ſuas fuerit ne ceſſe ſupponi. Poſtquam ĩqnit parti tionem cœpimusexequi: & ad id ge nus uenerimus:tuc nos ptes eius cõ/ uenit explicare. In ptitõe tñptes ige neri iũgerenõ debẽus. Intra ctabus. Quæſtionũ debẽus de generispar⸗ tibus diſputare: Atq; illud quoq; p⸗ tinetad paucitatẽ: q de paucitate tractatus eſt: atq; illud quoq; pertiz net ad paucitatẽmgꝗt: ne plura quà ſatis non demonſtraturos eẽ dicãus hocmodo ĩꝗt. Oſtẽdã aduerſarios qc; arguimus: & uoluiſſe & potuiſſe & feciſſecũ in tertio cũcta ſint. Oei⸗ de iꝗt cũ ſimplex ꝗddã ĩ cõtreuer/ ſia ſit:nos tñ diſtributione utamur. Ac ſũt alia quoq; præcepta partitio nũ quæ ad hũc uſum oratoriũ tãto perc ptincãt. Oſtẽdit ptitionũ mul ta eẽalia pcepta:ſed ti quæ ad phi⸗/ loſophia:n quæa rhetoricã pertine ant. Ad philoſophiã ĩqt: de q hæc ipſa pcepta trãſtulimus: ideo ĩꝗt qa nihil hoꝶ ĩreliꝗs artibus ĩuenimus Oſtẽdit hæc de partitionepcepta la tinos nũqꝗᷓ habuiſſe inartibus fuisſe primũ traſtuliſſe de græcis: atq; his de partitione p̃ceptis ĩ oĩ dictiõe me opor, Adextremũ hoc dat ĩ partitio one p̃ceptu: ut quod primũĩ parti/ tione ponimusid primum aggredi anuir et explicemus qd ſecũduũ po mmusut ſecũdoaggrediamur loco Nam quiiita patitur oſtẽdã propter cupiditatẽ.et au⸗ daciã et auaritiã aduerſariorũ oĩa ĩcõmoda ad rẽpu. pueniſſe is nõ intellexit: in partitjone expoſito gener̃ ꝑptem ſe generis admiſcuiſſe. Nam genus eſt oĩum ni mirũ libidinũ cupiditas: Eius aũt generis ſine dubio pars eft auaritia:hoc igitur uitandũ ẽ:ne cuius genus poſueris eius ſecũ ſicuti aliquã diuiſam ꝑtemac diſſi⸗ milem ponas in eadem partitione. Quod ſiquidem ĩ genus plures incidẽt partes id cum in prima cauſæ partition erit ſimpliciter expoſitũ diſtribuetur eo tẽ pore cõmodiſſime.cũ ad ipſum uetũ erit explicãdũ ĩ cãt didictiõe poſt partitionẽ: atq; illud quoq; ꝑtinet ad paucitatẽ: ne aut plura: ꝗᷓ ſatis ẽ demonſtraturos nos eẽ dicãus.hoc mõ. Oſtẽdã aduerſarios id quod ar guimuset potuiſſe facere:et uoluiſſe et feciſſe nã feciſ ſe ſatis ẽ oſtẽdere:aut cũ ĩ cã ptitio nulla ſit.et cũ qdda ſimplex agatur tamẽ utaur diſtributiõe: idq; perraro poterit accidere. Ac ſunt alia quoq; præcepta partio nũ.quæ ad hũc uſum oratorium nõ tatopere ꝑtineãt quæ uerſantur ĩ philoſophia ex ꝗbus hæc ipſa trãſtuli mus:quæ cõuenite uidebãtur: quorũ nihil icæteris ar tibus iueniebaus: atq; his de ꝑtitõe præceptis ĩ oĩ dict one memmiſſe oportebit: ut et pria quæq; ꝑsutexpoſi ta ẽ ĩ ꝑtitoe ſic ordie trãſigatur:et oibus explicatis ꝑo ratũ ſit hoc mõ: ut ne ꝗd poſterius præter cõcluſionẽ iferatur. Particur at apud Terẽ. breuiter et cõmode ſe nex idria:ꝗ co gnoſcere libertũ uelit eo pacto etuitã nati et cõſiliu meũ cognoſces et ꝗd facereĩ hacare te uelim. Itaq; quẽadmodũ in Ptitione expoſuit:ita nar rat primuũ natiuitã hoc mõ: nam is poſtꝗj exeſſit ex ephebis ſoſia. Liberius uiuẽdi fuit ptãs:deide ſuũ cõſi liu et nũc id oꝑãdo.deĩde ꝗd ſoſiã uelit facer̃ id quod extremũ poſuit ĩ ptitiõe poſtremũ dicit nũc tuũ ẽ offi ciũ quẽadmodũ igr hic etad primã ꝑtẽ ꝗᷓ acceſſit et oĩ bus abſolutis finẽ dicẽdi fecit: ſic nobis placet et ad ſin gulas ꝑtes acceder:et oĩbus abſolutis ꝑorar nũc de cõ firmatõe deĩceps ita ut ordo ipſe poſtulat præcipiẽdũ certio poſtremofmitis p ordinẽ ſuũ partibusdictionẽ oẽm extremis epilogis cõcludãus, tio. on al ihit wit cis⸗ Vn guin auig oc⸗ Ar nic (ér per um ſe derſ teſtt tiobe ſou abal am Motr tur.) Cezpe 00 unſe Wide Priirn noden Md hl o u. tum Ver. tom derſo Uten .„ „ . men tcleſt Onfirmatio ẽper quâ argumẽtando noſtræ caufæ fidẽ &audtoritatè & firmameti adi en „ N Dei 31S matslenericg Qaun * 1 E&auctoritaté & firmamẽtũ adiun nſun LEC ltoratio.Definit ie . rma Sensper quod ẽ: ſed ꝑ id quod facit. Et ꝓaitnoſtræ cãæ d e. Prceptuta detentoris Aaecu atoris, Vterc;. n. utroc; ſem der utit i. & cõfirmatiõe 5 r. & reprehẽſione. Sire aũt debemus exordiũ: narrationẽ: partitionẽ: & cõcluſionẽ in omnibus cauſæ Konnc generibus: uel conſtitution bus generali diſciplina eadẽ pcepta retinere. Cõfirmationem uero& re . prehenſionẽ per ſingula cauſarũ genera: uel ſingulas cõſtitutiones diuerſa & ppria ſemp habere pᷣ/ etan F „ .B . cepta. Nunc itaq; iuxta ordinẽ parti tiin uidetur. De Confirmatioe.. um rrtmnéstrada⸗ de cõfir/ . fi 10 7 Sr ſtr. mationc.Et qm ut ſupra diximus in D ſyefide et auctoritatẽ et firmamẽetũ adiũgit ora tutiõibus diuerſa & Ppri haber p/ Ho Hiſe Darti . 7ſer 1 cepta: quia mora eut per ſingulas cõ Gen H ſarum Senera diuidentut. Verũtamen no incomodũ neral iter & Stiiſe pci vir: ꝗbus de 0 det 1 tiluii at teriã uni Ccilisargumentadi rationtbus tractis i cclil⸗ uidetur quandã ſllui atc;matetia unin erſam Ante. Shnnianglard genere: uel in omni⸗/ eiden . Permixtamet cõfuſam exponere omniu argumęẽtati bus ſimul cõſtitutiõtbus cõfirniatio onũ. Poſtaũt tradere quẽadmodum unumquod ; effici ſſit. Er hoc ĩprio libro agit na mlſa oenms inc iut omne genus: formãq; cauſarũ: Ne Cau 1 genushinc oĩbus argumẽtãdi rationibus tra⸗ quædam cõitas argumentationum . ctatis cõfirmari oporteat oẽs res:argumẽtdo confir uelut ſilua ponat. Secundusaũt li⸗ lali IR OPoOrtwet Oc àSSaSI ber hoc cõtinet: ut in ſingulis cauſa⸗/ pin matutaut ex eo quod perſonis: aut ex co quod nego“ rügeneribusac formis ppria & cer/ 6 ciis attributum eſt:ac perſonis has tres attributaspuꝰ ta dmerſa: & cepta ſeparét: de pri tamus E: natt ui t: formã: habitum: f. i mo libro cũctisargumẽtãdi rõibus 1 er mus nome: naturamn UI: orma: abitum attectio tractis per quã argumentando. Hoc uitel quin & narratio fidẽ facit: ſed nõ argumẽtando fidem & auctoritatẽ& firmamẽtũ. Fides ẽargumẽ iadi tum: quocrimẽ pbamus. i. fidẽ crinuni faciamus auctoritas é argumentũ ueriusatq; honeſtius: & cui quaſi neceſſe habeat credi,. Firmamentum ẽ creberrima argumẽtatio Omnes res argumentan Nrn do confirmãt: aut ex eo ꝙ perſonis: aut ex eo ꝙ negocuscattributũ. Omnis res argumẽtado confir m mat:ſed quæ in, &&& quæ cauſa dicit: cuiuscauſæ iſta definitio c. Iiscũ certa perſona. Hæc ꝗ dem omns res ex illis ſeptẽlocis argumẽta cõtrahit: ꝗs: ꝗqd: cur: ubi:quãdo quẽadmodũgꝗbusadni ürt niculis. Verũ ex his duo prima omnẽ uim argnmẽtatlonis continent quinq; reliqua ſecundo ſubia/ cẽt: itaq; duo hæcprima ꝗs& ꝗd apertioribus nomintbus Ci. & adopus uicinioribus nücupatudeſt 1 perſona & dictũ factũ ne quod negociũ c.Itaq; oĩs rescõfirmat: aut ex attributisperſenæ argumétis ersa umptis:aut ex attributisnegocio. Perſonis aũt attributa ſunt undecim nomẽ: natura uictus forma 14. habitusaffectio: ſtudiũ cõſilia: facta: caſus:orf̃cnes.Itaq; ſi hæc oĩa attributa perſonæ ſũt: quæ ſit ip dn ſa perſona uideamus. Nomẽ eẽ nõ põt: ꝗa primu attributũ pſone c. Homo eſſe non põt: ꝗa natuxæ al perſon v attributũ ẽ: &natura mortaliũ ĩ duo diuidixur: in hoĩes & in feras. Quæ ergopſona. Illa aA.quæ In ꝓnominibus finitis é: ut ego: tu: ille:hic: hæc: hoc. Itaq; ex perſona nulla argumentatiopꝑpo n teſt ſumi: cum enim dixero: hic ꝙ argumẽtũ feci? Ex attributis aũt perſonæ ſumit oisargumenta ore tio breuiter uèl ſub diſtributa: p quæ ſe aperit: & ꝗbusimpletur ipſa perſona attributis ſuis.Igit p/ 3 ſonarũ omniũ uis ꝓpbatur. Nomen é quod unicuiq; perſonæ tribuit quo ſuo quæꝗq; ꝓprio & certo uo R cabulo appellat:anteꝗᷓ ad hocnomẽ:quod definiẽdũ ẽ ueniamus prius de ſignificantia nomiis di euti camus. Nomẽ hoc:qd ſonatnomẽ quatuor ſignificantias habet: Vna taliseſt quæ i ẽ appellatiõe re 6. rüũ omniu. Verba aũt noſtra oĩa rerũ noia ſunt: ut ſalio:curro. Vtiq; hisoibus noibus res ſignifican/ e rur. Vnde multi illũ ſapientiſſimũ ac beatiſſimũ eẽ dixerũt ꝗ rebusnoia ipoſuit. Certe ut ſciamus tiunr osẽspartes or̃onis.i.omne quod loꝗmur noiĩia eẽ rerũ: cũ de Sybillæ reſpõſis agreretur. In reſpõſis ãt ojs octo partes or̃onis fuerint neceſſe erc ait Virgilius/Foliiſq; notas & nomina madat. Ergo hæc allr una ſignſficãtia noĩsẽ:quæ inomniũ uerboꝶ appellatione ẽ. Alia nonunis ſigniſicâtia talis eſt: qua ucil unã parté õonisex octo partibusor̃oms uidemus eẽ ſignatã: ut nomẽ: ꝓnomẽ: uerbu, Tertia noĩs p prii: ut hoĩs:ut deoꝶ. Quarta aũt hæc quadripartita ẽ: qua naugdierſona ſine alterius cẽmu gol mone ſignat. Et ut ſciannis unã de quatuor hanceé ſignificationẽnoĩs: ſic ꝓpoſuit utoſtẽderet: qd jeo nomẽ eſſet definiturus. Nomẽ ẽ inquit: quod unicuiq; perſonæ: quo quæq; ſuo proprio & certo uo * Wel⸗ cabulo appellat. Ergo ut ꝓpriũ perſonæ: hocnomẽ & certũ ſit: per quatuor tendit: pnomẽ:nonien Cteto cognomẽ:agnomẽ: prænomẽ porro interduũ una: interdũ duabus: interdu tribus litteris cont netur 1,. ut, C, Gaius. GN. genus ut ſextus: fuitq; nõnulla apud maioresnoſtros prænominis ratio, nà & ꝗn/ ctaa⸗ tum ideo dixerunt ꝙ quinto fortaſſis loco natuseet: & Luciũ ideo: ꝙ fortaſſe eẽ initio lucis ortus ccke Verum qm hæc apud nos ratiomhil ualet Arguméfũ deprænominenõ quærimus. Cognomé por co maiorũ ẽ tractũ ex fam lia uel ſanguine: ut Tullius Corneliusex corneliis nomen aut propriu perſonæ eſt iut Cicero:ut Scipio. lam agnomen extrinſecus uenit. eue nit tribus modisaut ex animo D aut ex corpore: aut ex forma. Ex animo ſicut ſuperbus: & pius cx corpore ſicut Craſſus& pulcher. is teN corg lor ää e en Ci biehe . „ 2£ . . Ex fortuna ſieut aphricanus & creticus. Quatuor his itaq; partibus perſonæ proprium? & certum Ne nomẽ includit. Prænomine. noĩe: cognomie: agnomine: ut Publiusprænoméẽ:nomẽ. Seipio: Cor- 1 * neliuscognomẽé: aphricanusagnomẽ. Argumentu aut ſi neceſſe fuerit in tribus quæremus: in noie: as cognomie: agnomie. Itaq; definitõis iſtius hæc ẽpropoſitio. Nomẽ cuiq; perſonæ: deinde hine inc⸗ wel „ pit definitio: quo quæq; ſuo.i.uocabulo:ſed ꝙ ſuũ ẽ poteſteè cõe cũ fratribus: cũ ꝓpinquis: ut Tul. Ckioe Malti n. itaq; Tullii: quia nomen exſanguine eſt: deinde addit pprio. Rurſus & uocabulũ propriũ oteſt eẽ cõmune.ut Cice. ꝓpriüuo . tabulu:l dtñ wulei poſſũt ce nem:ſtudia:conſilia:facta:caſus:orationes. Nomẽ eſt/ Prue rones. Itaq; addiditcertâ . qd ex . laa oĩbus guatdor conſtatiquo mnuleil quod umcuig perſoõæ attribuitur: gao ſuoquoq; Pro 4 iuſq; perſonæ uerum &nonniſi eius prio et cereo uocabulo appellat pſã naturam diffti-· us⸗ poſlit naa eteenned miri difficile ẽ. Partes aũt cius enumerare eas quaruũ in ide quadäoprreclancenemne inmponnz digemus: ad hanc præceptionẽ facilius ẽ.hæ aũt diuui i utillud i Salu. Tyräanumq; & Cynnäa ermarrimrmarrün morralri Here rerfirr: KAarrisg. ut⸗ ddbeillatereluan Nunuinnedlinomen no paxtim partim moralt in genete uerſatur: Morta: 1 certũ eẽnõ põt. Ouotienſcunq; aũt liũ auũt pars ĩ hominũ:pars in beſtiarũ genere numera nun ſpecialiter aliquid uolumusaclude nur: atq; hominũ genus in ſcxu cõſideratur: uirile an- ulci xehis tribus icludimus ſuo proprio . . 8. — — certo:ut Tullius. Suis cũ certis pro/ muliebre ſit.et ĩ natione: patria:cognatiõe:ætate:Nato aqot priiſq; criminibusaccuſabo, Naturã ne græcus Iin barbarus Patria atheniẽſis an laced?ymo alann ipſam definire difficile e. Partes t 7 . tie eſzeti⸗ cu eiusenumerare easquarũ idigemus Vius. Cognatione ꝗbus maioribus: quibus conſãgui raqu ad hanc preceptronefaciliuséchæc Reis. Actate puer an adoleſcẽs. Natu grãdior: an ſene ute Eratiout difficilis ſtnaturæ deinn 4 to: Eteniapd ſapiétescotétio e: dulld e en e te ren prius deus: an natura. Si natura prior ẽ: ergo deus natusẽ: atꝗ deusnaſci ñ potuit. Rurſusſi deus pri zulbe or ẽ: nata ẽnatura: qd ſi naſcipotuit natura ĩcipitñ eẽ natura.ltaq; naturæ difficilis defimtioẽ. ODiffi vuc cilis definitio naturæ ſecùdu Platonẽé: uel alios ſapiẽtes ĩꝗt/Alioꝗn onditꝑ oſſe dfiniri: deniq; ſapiẽ telau tes li ſte definiere naturã. Natura ẽ ignis artifex quadã uia uades ĩ resſceſibiles pcreãdas, Eteni ma rugu⸗ mifeſtũ eſt etE generari Plato aũt ſic definiuit. Natura ẽ deruoluntas:& inter cæte ras:hæcmagisprobanda definitio. Nam ſi deus & natura ita ſunt: ut ex hisalterum prius non ſitne mat ceſſe eſtaũt ex primo naſei: quod ſecũdũ eſt:deinde ſi quod naſcit nec deusẽ:necnatura. Recte na Vmr turã dei dixit eẽ uoluntatem Deusenim ſemip uoluerit & uelit neceſſeé. ltaq; qm naſci natura nõ po tuit: ſed dei uoluntas ẽ: utdeusnaſci nõ potuitinecnatura, Ilud autſcire debemusnaturam illud e eẽ quod mundũ ultra mundũ naturam non eẽ: ſed deum. Yoluntatẽaũt dei:qua miunduseſt eanz cdtus. dem eẽ naturã. Itaq; hic Ci, naturæ principalem defmitionem dimiſit: dixit aũt eẽ difficilem. Par?/ tuspu ces ãt eius enumerat: ſed quarum inqtindigemus. Natura aialistinaialis. diuma mortalishominũ huben BeRiA itcorDri Euiinlecsntac partem illam naturæ reliꝗt: quæ ĩ aialia generat: neq;: n. numo eius indiget: ꝗ rhetoricam ſeribit: illius autẽ naturæ partes exeꝗtur: quæ motu ſuo iĩ rebusagitali wendt qd/i. quæ uiuit. Eetenim ille ꝗq rhetoricã ſcribit pceptis ſuispſonã debet includere. Perſona aut hö. buntg Huius itaq; naturæ indigemus in ꝗᷓ homo. Hæc igit natura quæ motu ſuo ĩ rebusaliqal agit pricipa cent liter in duo ſcindit: i diumã naturã: & imortalem. Ac diuma ꝗdẽnatura ad rhetorica nõ pertinet & Etqa⸗ ideo hanc omiſit:ſciri tñ debet:qa loco argumẽti ſæpe rèrũ diuinaruũ inducit diſputatio iut illude gueſte quæ res faciat: uruigeamusquæ utoccidamus: ſed hoc ad rhetorica: nõ tñ ex rhetorica deſcẽdit. a pema q; cõferet ſe ad mortalemnaturã. Rurſuſq; hanc in duo diuidit: in hoĩes & i beſtias. Omne qd extra tiaiaun homunẽ uiuit cũ anima & corpore beſtiasnominauit. Remoueamus itaq; & naturã illã mortalẽ quæ utartẽ beſtiagcẽ: hãcq; ſolũ iſpiciamus in qua: hoĩes ſunt: & de eadẽ natura circa certã pſonã inuenta dupli qulnſe citer argumenta capiamus: Etenim ea quæ ĩ hoĩs ſunt natura: nunctm naturæ ſunt: nunc itanaturæ: ner ut & induſtriæ uel artiseẽ credant. Tripliciter aut debẽus in hoie inſpicere: atq; explorare naturã: lus, uæ ſit natura aninn: quæ corporis: quæ extrinſecus. Verũ quæ in hoĩeextriſecus ſunt ea tm natufrᷣæ tbusen unt quæ autẽi hoĩe aſuel corporis ſũt: ea &naturæ poſſunt eẽ & diſciplinæ. Itaq; primũ uideamus geert quæ natura ĩ hoĩe ſit. Extrinſecus ut ſexus: Sexus en mtmnaturæ ẽ: nec ex diſciplina potaliꝗdo cõ penuf tingere: ita & natio: & pria & cognatio: & ætastm naturæ ſunt. Natio éinqꝗt ut cõſideres utrũ græcus wmuſer * ſit an barbarus: hoc ſecũdũ ipo& græcoꝑꝶ ſentẽtiã: ꝗ abſq; ſe reliquos barbaros appellabant. Prflia nenn inꝗt ut cõſideres atheméſis an lacedæmonius: aquiléſis: an mediolanẽſisſit. Cognatio ẽ inquititt Dnft conſideres quibus maioribus oriũ dus ſit:unde ſangumẽ ducat. fitq; hinc optimũ ut illud eſtiĩ Vir. nſ Bellum ne inferre paratislaomedõtiadæ: ſed & hoc argumẽtũ quaſi ex noĩe fieri uidet: ꝙ ait laame lerat donticdæ: cu hic ex natura colligendanobis inſinuatargumenta. Hoc itaq; intereſt:q ĩ nomine ex atote ſonoipſo nois colligamusargumentu : ut ex uerre ꝙ euertat prouinciã. In natura autem: nen exno? D mims ſono ſed ex cius actu: uel moribus: cuius nomẽ eſt colligimusargumentũ. Eremnim cum dici ſeaden mus laomedõtiadæ in ſononoĩsnihil ẽ: mactu aut laomedontis perfide poſitum eſtargumentum. lgelte Aetatẽaut inqt ĩſpicere debemus utr puer ſit an grãdior:an ſenex ut cuicunq; ætati crmẽ: ꝙ agit wnhl aut conuemre: autnõconuemire doceamus. Hæc de hisquæ cxtrinſecus ſunt: quæ tm naturæ ſunt 2 C Nunc uenit ad ea quæ corporis & animi ſunt: & quæ tam naturæ quã diſciplinæ eſte poſſint. Eteni nie interdum pſe multu ualet natura. Interdu tenuis:& infirma ẽ: diſciplina. n. uel uſu ſæpe mutatur. nenel Enumerat Itaq;:quæ ita ſint ueluri cõia: ut cõſideremus: utꝑ aliquis ualensan iĩbecillisſit longus an rl breuis: formoſusan deformis: ueloxan tardus. Hæcoia corporis ſunt quæ facile uidemus ſæpe hoi/ 0 i bus: exnatura ſæpe ex arte cõtingere Deide inꝗt debemus ĩſpicere memor: an obliui oſusſit. Comis. Officioſus. Prudẽs. Patiẽs: an cõtra. Hæc rurſusoĩa anim ſunt: guæ ſimiliteruidemustã ex natura 4 H 1 nobis quã ex arte ꝓuenire. Vege cun nech Præterea cõmoda et ĩcõmoda cõſiderãtur ab natura ca ilinge Aruihæcconord ſüt Oro 1.5 7 . DS - 1 IIee. Ig ddꝗ ſæpe ex diſciplina: uel arte cõtin ⸗ data aiĩo aut eg P hoc modo: ualẽs an imbecillis: 16 git:tñ qualia: uel quata ſint nõ niſi ĩ gus an breuis. formoſiss an deformis: uelox an tardus ſola aruma cſidetare debenms ka Mu Ir.rIIIIS Ar r. em tfsct.„HEaut: quæ induſtria cõparant᷑ ĩ habi/ itacutus an hebetior: memoran obliuioſus: comis of tu fctius cõſi derabimu s n uictu cg RKZ ficioſus:prudens:patiens:an cõtra:et ola quæ a natura ſiderare oportet apud quos: & quo Mbun dãtur aio et corpori in natura cõſideranda ſunt. Nã qᷓ more: & cuiusarbitratuſit educatus . . — k2- „— 4 uictus hoĩs ẽ oẽ illd tpᷣsa pueritia uſ ed induſtriæ cõparãtur ad habitũ ꝑtinẽt de quo poſteri- q;ad id qd agit: uel quo deagit᷑. ltad; len⸗ us dicẽdumẽ. In uictu cõſiderare oportet:apud quos S Srd ener abd quosnatus Ns rr r ſit edluicalttus: 1ſirt ꝓnat eræ & ed apud quos educa AAs et quo more et cuius arbitratu ſit educatus:quos habu tusſituñ ĩcipituictus apd quos ĩqt. A erit artiũ liberaliũ magiſtros: quos uiuendi græcepto Intereſt. n. iſpicere illoge uita apud ſs 5 e „E quos educatusſit, exhis.n, uiuendi Nligel res:quibus amicis utatur:quo ĩ negocio quæſtu. artifi opotuit caper̃ diſciplinã.ſed ꝗa hoĩes nſenen cio ſit occupatus: qũo rem familiarem adminiſtrat: ᷓ * ita d i ur uolũt educat ali q neceſ a 1 . . ſitate pulſi ꝗppe & ſeueriores ſæ/ cõſuetudine domeſtica ſit. In fortuna quæritur ſeruus pe diſſolutius & diſſolutiores ſæpe Eaut an liber pecunioſus an tenuis priuatus an cũ poteſta- ſeueriuseducãt. recte qrẽdũ dicit n dech B — — .. . . . ſolum apud quos educatusſit: ſecd ini te ſi cũ poteſtate iure an iniuria fœli an clarus an cõ- etiã quomore educatusſit Deidem Bin fra: quales liberos heat-At ſide nonuiuo ꝗr turet qli aa Iſpicere debemusad cuiusarbi er et On . rit coſideradũ. Pitäaut Delldens triũ ſit educatus.i. patris patrui co/ colre marte ſit affectus erit cõſiderãdu. Hitu aut appellaus gnatian aliemoris. Animaduertãus Neihn aĩ aut corporis cõſtãtes et abſoluta ali in re ꝑfectione xaib ur uictus a primis annisuſq; ad mroo äü ætates aliasprotendat᷑: ut dixit prĩio mAd f quærendũe uemadmodum ſit edu · cſken⸗ catus. Hoc quemadmodum in tria diuiſit. Apud quos:quo more: cuiusar itratu. Deinde educa,/ m.a) tus puer ſolet ad diſcẽdas litteras ſortiri: eaſdemq;liberales. Itaq; qui liberaleslitteras diſcit duplices H hemmni habere debet magiſtros: qui faciunt uirum bonum:& qui faciant cdiſcendi peritu:8& hisduobus ple nchd. numoratorem Kecte ergo etiam hoc quærendum quos habuit artium! iberaliũ magiſtrosquosui/ . o⸗ uendi præceptores. ltaque non utrum habuerit magiſtros utrũ uiuendi præceptores: ſed uos ha/ k buit quærendum, ODeindęe etiam hic animaduertendus ordo eſt poſtquam litteras quis didicerit: lte & certam uiuendi acceperit diſci plinam: tuncneceſſe eſt ut habere incipiat amicos:ſed quærendum re eſt qualibusanmacisutatur. Amicus enimmihi eſſenon poteſt niſi ſimilismei. Deinde quonegocio ⸗ queſtu & artificio ſit occupatus quærendũ. Neceſſe ẽ. n. ut in uita noſtra aliqd agamus: quo nos occu utl . . pemur & hicactus in uita aliquidagentium Nriplex eſt. Nã autnegocium eſt: ut mercatura: aut mili⸗- tidtl tia: autagricultura & Cætera: aut queſtuséut præco: ut paraſitus: ut ſenicus: aut ſimilia: aut artificiũ atenn ut artẽ.I.aliꝗ plene cogmtam. Aut exerceas: aut tradas: ut orator: ut rhetor &alia humſmodi. Alio nalego quin ſcirealiquid pfecte & exercere nolle: habitus ẽ. Deinde aliqꝗd nõ plene ſcire:neque id quodcun on bupl que exercere affectio eſt. Verum uniuſcuiſque rer & habitus &affectus ſi exerceatur & in actu ſit ui/ anmm. QAusé Anmimaduertédd inꝗt ẽt quo rem familiarè adminiſtret: qua cõſuetudine domeſtica ſit. Ex Gehumd rebus eni priuatis & domeſticis quẽadmodum quis rei p. uiuat facile poſſumusagnoſcere.In fortuna mmtt quæritur ſeruus ſit an liber. Hocquaſi naturæ magiseſſe uidetur: ut ſeruus ꝗsan liber ſit. Serui eni ciumH pe naſcuntur. Sed ut taceamus ut multi ſæpe ex fortuna ſerui ſint etiam illesqui naſcũtur ex for Aido⸗ tuna ſeruoseſſe manifeſtum eſt. Etemm excaptiuis primum ſerui facti ſunt. Captiuitasbelloin bel/ nerten lo non niſi incerta fortuna. Iltaq; ſeruum eſſe fortuna. Hoc etiam in fortuna conſiderandum pecu t, Piu nioſusſit: an tenuis: priuatus an cum poteſtate. Sed quia nõ uno modo capimuspoteſtatẽ recteaddi/ . ſcuttt Qdit ſi cum poteſtate iure an iniuria. FHoc ẽt fortunæ ut uideamusutg felix clarus an cõtra ſit. Cõſi-/ atiV. derare ẽt debemusnõ ut& liberos habeat: ꝗ naturæ ẽ: ſed quales liberos hẽat: utéillud i Virgi. uade ieme aito felix nati pietatenõ nato felix: ſed nati pietate. Itaq; in eo fortunã inſpexit. Quippe uade ait ofe ormvec lix inquit. Facit. n. fortuna felicẽ: quod ſiinquit cuius unctus quæritur mortuus crit non de morte: ene ſed de mortis eiusgenere ꝗritur. Alioqꝗqn morsnaturæé. Habitũ aũt hůcappellamusanimi. Hitus cumdi iꝗt iſte ẽ alicuiusrei: ſiue ĩ aĩo:ſiue ĩ corporea natura cœpta: ſeduſucorroborata & plena pfectio. Sci mann re. n. plene aliꝗd habitus ẽ iã ſi id uoluerisexereere uictus ẽ. Videamus itaq; habitu quale eſſe dicat uerſun .„£ Aut uirtutis inꝗt hichabitusanimi. Virtusaũt quadruplex: iuſticia: tẽperãtia: fortitudo: ꝑrudẽ tia: Sed tuc habitusſi uirtutẽ ita teneamusacceptã ut nunꝗ a ſemel cõparata recedamus. Nã ſi frequẽ ter ſua cuiq; reddamus & aliqn rapiamns iam iuſticiæ habitũ p intẽperatiam nõ tenemus: ſinuliter & circa aliquasuirtutes. Ita. n. ẽhabitus definitus. Habitũ ap ellamusanimiaut corporisconſtatem &abſolutã aliqua ĩ re perfectioné. Abſoluta ẽ ut plena ſit: cõſtans ut ſemꝑ eadem fit: neq; aliqn a ſe re cedat & tunc éſt uere habitus. Deinde aut artis inquit alicuius perceptionem: utputa ergo rheto ricã plene ꝗqdẽ noui: ſed exercereno ů́ñl = = 1o.1 aklicet nõ rercei in eo upen aut uirtutis aut artis alicuius perceptionẽ: aut uis ſciẽ quod rhetoricam plenenoul: hahod = Pen nt ad, n n Aat oratoris habitu ita & in cæterisarti tiã. Et ite corporis aliquãcõmoditatẽ no natura datã ⸗ plenay cepAohabi tu⸗ 6 aut aun ſed ſtudio et induſtria parta. &ffectio ẽ animi: aut cor cietia. Ars. Sciétia, Actus. Ar „5 . 2 — Ü— .. tis. Nonartis: inter ſcientiã & arté PoreX tepore aliqua de cã cõmutatio: ut lætitia: cupi hoc inter Rrsduiden duplex ẽ: ditas. metus: moleſtia: modus: debilitas: et alia quæĩ eo una ĩ ſciẽtia:alia ĩ actu. Veꝑg ſcientia ”s — nnn n rurſus duplex eſt. Eſt ſcientia artis. dẽ genere rcperiuntur. Studiũ aũt animi aſſidua er õ gemmas uchemẽs ad reliꝗᷓ rẽ applicatã magna cum uoluntate Pꝓbare artisẽ aut ſcire quotmilia ho tio: x. . erſ. irre Hinuũ millo ſint populo: to ſpacio Ocπαo:7Hαhiloſophia: Poctriæ: geometriæ: littera hæc urbsab illa diſtet. Hæcitaq; ſceci rum. Cõſilium ẽ aliꝗd faciẽdi: aut nõ faciẽdi uere ratõ entia eſt: ſed non artis. Sed quoniam . . c naiĩ nobis fuerit habitusncupatux, cõſiderabun tur: qd fecerit: aut ꝗd ſibi acciderit: autꝗd Sed hucuſq; de habituanimi Dem/, Jiverit. rirenat faniat. ig inffa-e Jar. 1 de inqt & corporisaliqua modi- dixerit: aut quid faciat: quid ipſi accidat ꝗd dicat:aut rasſtucliog duſtria öbarata habi quid faclurus ſit: quid ipſi cauſarum ſit: quia ſit uſu⸗ tus dr ut ſi corpus paleſtra robore,/ ne is quide hæc uidzrur attrib musſi uclocitat⸗ obis exercẽdi ſtu 1us oracionc:ac pe rſonis quidẽ hæc uidẽtur attributa. diocoparemus. Veꝶ:-& animi cdcor ð poris habitum Ci.ĩ boniscollocauit. Quippehabitũ dixit eẽ uirtutẽ autartis pceptõem. deĩde aliqᷓ corporis cõmoditaté. Ita & Ariſtoteles habitũ oẽm ĩ bonis poſuit cum ſecundum definitõem poſſit. && malis habitus eé. Na ſi demus ſemp operã utnihil itelligamusſtudio ſtulti ſumus: erit hic habi/ tusiduſtria cõparatus. Et rurſus ſi exercitiũ corpis deuitẽus ſtudio ibecilli ſumus: erit æq hichitus corpis iduſtria cõpatus. Sed neſcio qũo rectehabitusmaloꝶnõ ẽ poſitusneq; a Ci. neq; ab Ariſtotele. Nam ſi hoc ipᷣmnomẽ aſpiciamus & eius ſonũ uideamus habitum dictum eẽab eo quod hẽre uolu erimus. Natura atnoſtra talisẽ: ut nũꝗᷓ mala uelimus. maloꝶergo eẽ habitus nõuidet: ẽ tamẽ. Nam & catelina habitu malus fuit. i. malitiã ĩduſtria ſibi cõparauit. Affectio ẽ animi: aut corporis ex tpe aliqua de cã cõmutatio: ut læticia: cupiditas: metus: moleſtia: morbus: debilitas: &talia: quæ generei eodẽ repiunt. Habitũ eẽ diximusſiue ĩ aĩo: ſiue ĩ corpore alicuius rei pfectiõem. At cõtra ſiue aĩo:iſi ue ĩ corpore alicuius rei ĩchoatio affectioẽ: quæ ſupito aliqua rõne naſcit. mox receſſura: uſſi ꝗdno bis boninũtiet: & læti eẽ incipiamus ſiꝗd uideamus & idipᷣm cõcupiſcamus: uel aliqd timereĩcipia/ mus ſi moleſte fecit. Iſtæ oẽsanimi ſunt affectões. Dei de corporis ſi ſubito ĩi morbu icidamus ſi ali/ ꝗ ĩ nobisdebilitet᷑ ſed ad tps poſt aũt ſanet. Hæc itaq; erũtaffectiones corporis& æliquæ ei ſinules Rudiũ autẽ eſtanimu aſſidua &uehemés. Studium5 inquit ad aliquam remaſſidua & uehemens animicum magna uoluntate occupatio. Alioꝗnaſſidũa & ueheméẽs eẽ nõ põt ſi in ipſo opere habue/ rit uoluntaté. Et dat resnõ quæ ſtudiũ ſint: ſed quag ſtudium ſit: ut philoſophiæ inquit: nõ philoſo phia aut poeticæ: aut geometricæ: litterage non poctica: & geometrica Iitteræ. Itaq; ſiqd uehemẽter && cũ magna uolũtate uolumus: ſtudiũ c. Deinde ſi id quod uolumsualiq ex pte cõſeqmur: affectio ẽ. Sinautẽ quod plenum & perfectum ẽtenemus: habitus S. Quod ſi hoc ipſum plenũ: uel ſemiple/ num agendo exercere uoluerimus: erit uictus. Itaunumqlitate diuerſa i multa attributa conuertit. Cõſiliumẽ aliqd faciẽdi:autnõ faciẽdiuere excogitata ratio. Quo ſempꝑ ſũt unde dubieamus: & un de cõſilium c. Aut. n. ut faciamus aliqd quærimus. Autut nõ faciamus. Ita & leges quæ conſilio ſcri⸗ buntur duo ſemper hæccõtinent. Aut fieri iubent: aut fleri prohibent. Sed quia cum de realiqua du bitamus in certa quædam ratio mnancipiti cogitatione uerſat. Poſtꝗ idipſum ſtatueris erit cogitata ratio: & ideo excogitata: quia fuerat iam ante cogitata ratio. Quidconſilium ẽ. Facta autem & caſus & orationes tribus ex tẽporibus cõſiderabutur. Ex hisquoq; non minima colli Simus argumenta: ut de factisperſonæ argumẽeta capiamus: de dictis de his quæ ei acciderũt: ut danum: ut morbus: utor/ Pitas: &r eluu⸗ ſimilia. Veꝶ hæc per tria inquit tẽpora debemus inſpicere. Tunc. n. de futuro argu/ mentum poſſumus facere ſi ita & ante fuiſſe doceamus: utputa quia hoc fecit: hocfacit etiam: & hoc facturrus eſt. Quia hocpaſſusé: hoc patitur ẽtpaſſiñ urus ẽ. Quia hoc dixit: hoc dici:: hoc ẽt dicturus eſtthucuſq; autc attributa perſonæ- Aeperſonis quidé hæcuidet artributa eſſe. Septẽ ſu t quidemut diximus elemèta unde oĩsargumentatio capit ad quãcunq;rẽ. Quis: quid: cur: quando. ubi: quéad/ modum: quibusadmimiuculis. Horum duoprima omnia cõtinent. Nihil autem aliud quertturm/ ſu numb ſuum fnne jackho lens⸗ No maan liun ſmi ſenpe Pun gul wiep⸗ guuo lete . el auloe coappe nſeſep⸗ ſunnes lgeſti nede Cpmun gqur trinſe conſee cötigen tulitc⸗ LPeſtior huncit unneti⸗ quine ralac nepoc Apum e! Upe ſiderzr jamdic camſt Denge. Erechn pp⸗ in ee,i eoen Nälkrg Weſimllie Kenſiͤzen naſen chorhen änaſc tundri n Wcot muan uchrig, Aden 4 wolne mulden lvern urag Gra uſtllu⸗ unban ceigenli vem lt. thichb/ Whin bAikore, Ohereuolu tame Nan rbel e ryneni ſuraiod Mufdte mereicn musl1/ reiſiule⸗ Lvehemen rehabo 5 hi luchandet nuraliet lſanne 1 benl. nudl ulole⸗ ealud ntccplti⸗ en uins umehin chasu, Uturo 1 , a guden, bienenn nnI. ſi quis fecerit & quid factum ſit atq; hæc ipſa Ci. ꝓpriis & apertioribus: & ad rem uicinioribus no/ mimbusappellauit, Quis, n. perſonã dixit: qd negociũ uocauit. Ac pſonæ ꝗdẽ quã in ꝓnomme po/ ſuimus quæ eſſent attributa iam dictum c. Nunc anteꝗᷓ dicamusquæ negocio attributa ſin tquid ſit ipᷣm negocium uideamus. Negocium ẽ factum de quo quæſtio ẽ. Ve& hoc factum nunc ĩ facto ẽ nũc ĩ dæcto: nũc ĩ cogitatu. Omne hoc itaq; factum de quo quæſtio ẽ negociumappellat. Ac factorum dem genera tria ſunt. Eſt factum illud de quoquæſtio. Eſt factum quod ĩ negocio.eſt quoillud fa/ ctum de quo qſtio ẽ ꝓbat. Atq; hoc factum tribus tẽporibus cõſiderat᷑ Ante. In. Poſt. Eſt & tertium genus facti quod extra negocium ẽ ex quo ad id factum dquo quæſtio ẽ trahit argumẽtum: ut cluẽtii factum ẽ iu/ diciale de ueneno ꝙ occiderit oppi anicum. Deinde extra hoc negociũ facta eiusalia ad argumẽtum quod pponit trahũtur, ꝙ multosante ue neno necarit. Hoc tertium factum ĩ attributispſonæaccepimus facta ca ſus & oratões. Tria itaq; genera facto rum ſunt factum de quo qſtio ẽ: fa/ Negociis autẽ quæ ſunt attributa:partim ſunt cõtinẽ tia cum ipſo negocio partim ĩ. geſtiõe negocii cõſide rãtur: partimᷣ adiuncta negocio: ꝑtim geſtũ negociũ ſequũtur. Cõtinentia. n. cũ ipſo negocio:ſunt ea quæ ſemper affixa eſſe uidentur ad rẽ:neq; abea poſſunt ſe parari. Ex his prima ẽ breuis cõplexio totius negocii: quæ ſummã cõtinet facti hoc mõ. Parentis occiſio: pa triæ proditio. Deinde cauſa eius ſummæ per quam et quãobrẽ et cuius rei eã factu ſit quæritur. Deinde an te rẽ geſtã quæ facta ſunt cõtinẽtur:uſq; ad: pſum ne Aanaicl, cn mmcde aurlti Joeſam. Or nele in ipſo gerẽdo quid actum ſit. Dein- ad negoczam ltacpferciihr Ulucl de de quid poſtea factum ſit. In geſtione autem negocii e delio é negociu appellatur. .·LL/82 egocio qᷓtuor pricipaliter at qui locus ſecundus erat. De IS: quæ negocus attributa tributa ſubi ee Teunanen Ach ip * ⸗ ”́”ͦYMVhKe+ è”Yñůll gocio ẽquæ cõtinẽtia cũ ipſo nego/ cio appellauit.i. ꝗbus illud factum dequo qᷓſtio ẽ ꝓpbat᷑ & quæ ab ipſo negocio uident nullo mõ pu/ taſſe ſeparari ſecundum attributũ ẽi quo illa q in geſtione negociiſint neceſſe ẽ uidere. Aliud ẽ. neip ſumnegocium., Aliud illa q ĩ geſtione negocii cõtinẽtur: utpta occidit:i negocium ẽ. In pſis aùt nego/ cii geſtione illa ſunt.Illo tpeoccidit:i illo loco occidit. Fuitoccaſio: ut occideret:& reliꝗᷓ quæ ĩgeſti one negocii cõtinẽtur. Tertiũ attributũ eſt quod adiunctum negocio noĩatur. Hoc quoq; neq nego ciumneq; ĩ geſtione negocii ſed extra negocium ẽ. Hocaboratore ſumit᷑:cuiusaſſumptõe resilla de q̃ quæſtio ẽ aut ſimilis:aut diſſimilis demõſtrabit.ltaq; oĩa exẽpla tributa negocio ſunt. Sed qm ex/ trinſecus uemuntadiunctanegocium noĩlant. Quaꝶ attributum ẽ negocio quod geſtum negocium conſeꝗt᷑. Hoc quoq; extrinſecus c. nõ.n ĩnegociouej geſtione negocii cõtinet᷑: ſed an poſt negocium cõtigerit cõſiderat: utputa factum milonis hæ res cõſecutæ ſunt: ut de eodẽ facto legẽ nouã ſenatus tulit cædẽ quæ ĩ appia uia facta eſſet cõtra. r. p. factam eſſe iudicauit. Hæc oĩa non in negocio neq; in geſtione negocii ſunt:ſed geſtum negocium cõſequunt᷑. Et qm ſcimus quot attributa negocio ſunt: nuncin ſingulis quæ nobis ſint ad argumẽtum ducẽda uideamus. Ac primoilla cõſideremus ꝗ cõ tinẽtia cum ipſo negoio appellãtur: ſine qbusnegocium: & ſine negocio eſſe nõ poſſunt. Hæc ſtaq; quinq; ſunt. Summaipſus negocii Summæ cã: & facti tria tpa. Ante. In/ poſt. quod factum iter gene ra factoꝶ ſecundum eſſememorauimus. Summa negocii talisẽ: ut parẽtisocciſio. Patrem. n. occidit negocium eſt. Negociiſumma eſt ut parentispcciſio.in hoc de ipſisnomimbus de ꝓnunciatione fier argumẽtum ſi cum quadãadmiratione dicamus occid ſſe patrẽ: ſextus roſcius dicit. Deinde cã illa ẽtutputa occidi:quia inimicusfuit. Autcontra: quiamimicusnõ fuit. nõ occidit. lam poſt cã facta cõ ſiderare debemus: qbus illud factum de quo quæſtio caſſeramus. Hæc facta ꝑ tria tẽpora: ut ſæpe iam dictũ ẽ diuidunt :ut cõſideremus quid ante factum ſit:ꝗd in re ipſa factum ſit: quid poſtea fa/ ctum ſit. Vt milo ꝗd ante fecit. In ſenatu fuit: domũ uenit. Calceos & ueſtimẽta mutauit: ꝓfectus ẽ. Deinde qd fecit in re ipſa.Ad albanum puenit ſi impetusĩ illum factusẽ. Tum ille reiecit penula de reda de ſiluit: ſe defendit. Clodiusocciſusẽ. Poſtea ꝗd fecit ꝓfectusẽ lauimnium. Flamines crea/ uit pp inuidiã romã cito noluit reuerti Ergo hisfactis factum ꝓbat: aut defendit illud puod ĩ qſti one ẽ.i.milo clodium occidit. Neceſſeẽ itaq; hæc qnq; ĩ eodẽ negocio dequo quæſtio ẽ cõtineri. Fru ſtra n. aliquod factũ obiicimus unonec factumẽ nſi eius ſummã dicamus:niſi cãm eiuſdẽ facti do/ ceamus: niſi qdante: qd in re: qd poſtea factum ſit demonſtremus. Recte ergo cõtinẽtia cum ipſone Maaio noĩiata ſunt. Deĩde cã eius ſummæ per quam & quãobrem & cuiusrei cauſa factum ſit quænit. ualtæ quidẽ cauſæ ſunt. Nam ut oĩa iſta naſcãtur quæ ĩ mundo ſunt neceſſe ẽ cãpᷣcedat. Et hocip ſumnegocium: de quo dſtio ẽ cã dicit᷑. VYeꝶ hæc cã hoĩs circa factum duplex : aut.n. pp rẽ al ꝗᷓ iam ante aĩo ꝓuiſam quodecunq; faciamus: & erit cãquæ ratiocinatio dicit: aut ſubito neceſſitate aliqua præſentis tpis in factum aliquod præcipitamur:& erit cà quæ impulſio dicitur, Et quæcunq; ca ex cõᷓ feſſione ueniam meretur: impulſio eſt. Haꝶ nunc utranq; cãam Ci. hic tetigit per quam quamobrem ingꝗt & cuius cã factum ſit quæritur. Quãobrem ratiocinatio ẽ cuiuscà impulſioé in geſtione nego/ cii hæc ꝗnꝙq requirenda ſunt. Ingeſtione negocii,, Locus:. Tempus. Occaſto. Modus. Facultas-In tuor ĩ geſtione negocii ſunt. gocii ẽꝗdẽe: ſed ĩ ipſanegocii geſtiõe geſtione autem negocii: ꝗ locus ſecunduserat. De ſeptẽ elementis perſona iam dicta ẽ Remanſerunt ſex: quæ negocioattributa ſùt. Quid: cur: qñ: ubi: quẽadmodũ: ꝗbusadminiculis. Ex his rurſus duo qd cur. i. factumillud rier & facti cãm cõtinẽtia cum ipſonegocio eẽ mõſtrauimus. Rel iqua q; bi:qũ:quẽadmodũ ꝗbusadminiculſis. Addidit Cic. ꝗn tam occaſionẽ de ꝗᷓ poſt dicemus. Quiq; itaq; res ſecũdo attributo ſubdidit locũ:tẽpus:occaſionẽ modu: facultatẽ Et recte hæc in geſtione negocii eẽ dixit. Illa. n. ſupiora quinq; ſummanegocii ſummæcauſa ꝗd an- te factum ſit quid in re factum ſit S . J poſtea factũ ſit negociu i. factũ ſunt ꝗritur: locus:tẽpus:modus:occaſio: facul:ates. Lo 1. A lhonen nl cus cõſideratur ĩ quo res geſta ſit ex oportunitate quã nõſunt. Veꝑ i geſtione negocii ne/ uideatur habuiſſe ad negociũ adminiſtrâdũ Ea autẽ ceſſe ẽ:ut hoc rurſus ꝗnq; ſint locus: itas quæritur er mnagnitudic: iterua llo:lõgin tpᷣus:occaſio:modus:facultas. Geni oportumitas quæritur cx nagiut alloO:og! cũ dicimus. Milo ĩ ſenatu fuit: do/ ꝗtate:propinꝗtate: ſolitudie: celebritate :natura ipſius mu uenit, poſtea pfectus égeſtione ſoci cx uicinitate totius regiõis. Ex his ẽt attributiõi- Busoſtédimus. i. miloné hora. x. p bus ſacer an profanus: publicus an priuatus aliẽus an ectů Deidecũ dicimus uenitad al ipſius de quo agitur locus ſit: an fuerit. Tepus auũt id banũ. Impetus i illũ factus e geſtio Pinn de quo ag Pus al a negocii eſt: ſed ĩ ipſa negocit ge quo nũc utimur 6. Nã ipſu gdẽ diffinire difficile Eiꝑs one & occaſiõe oſtẽdimusꝙ; neceſ quædã æuritatis cum alicuius animi mẽſura diurna ſeẽæ habuit illac iter facere: & locum. oſtẽdimus ꝙ de loco fupiore ĩpetus ueſptina nocturnaue ſpacii ex certa ſignificatione. In I illũ factus ſit: & facultates:ꝗq; clodi ohoc et quæ præterierũt cõſiderãtur er corũ ipſorũ ꝗᷣ us habuit armatos. Ergo geſtinego 1 1 õ cii ſine his qnq; eẽ nõ PStzloco . e⸗ pꝑ uetuſtatẽ abſoluerũt: ut ĩcredibilia uideãtur:et iam occaſiõe: mõ facultatibus. Quod ſi fabularü numerum reponantur: et quæ iam diu ge- ſine his ꝗnq; negocii geſtio eẽ nõ põt recte hoc ĩ geſtione negocii cõſidera ſta et amemoria noſtra remota: tamen faciant fidem re debemus. Locus cõſiderat ĩqus 67 res geſta ſit ex oportunitate quã uideat habuiſſe ad negociũ adminiſtrãdũ. Vt ſciamusquẽ locũ cõ ſiderãdum pᷣcipiat ꝗ ſint alii loci uideamus. Ac primoſecũdũ Lucretii cæteroꝶq; ſnĩam. Inane totũ locusẽ:quod inane patet rebusoccupaturq; ab elemẽẽtis.lgni:aere:aqua:terra. Ergo hæc elemẽta ĩ lo co ſunt.i.ĩ inam. Sed rurſusipſa elemẽta lociſunt:ut ignisſyderibus locusẽ: aer:auibus:aquanatanti pus: terra gradiẽtibus: uel hisoibusquæ i eadẽ naſcunt. Itaq; & terra oĩs locus eſt:& rurſus in terra lo Cus E:qui locus nobis nõ ex eo: quod locus ẽcõſiderandus eſt:ſed ex eo quod qualis ſit: aut ex opor/ runitate eius. Aliquid ĩ eo:aut fieri potuiſſe:aut fieri nõ potuiſſe doceamus. Hoc itaq; ſi præceptum in loco qualitatem eiusatq; oportunitatẽ nos ĩiſpicere atq; æſtimare debere Neceſſe eſt. n. nobis ubi⸗/ cunq; eſſe. Sed illud ubi ſumusquale ſitcõſiderandum é. Atq; hæc oportunitas loci per multa conſi deranda é. Nã & magnitudo loci iſpiciẽda ẽ, utꝶ ibi tot milia hoium cœperit. Deide ſteruallum in ſpiciẽdum ẽ: ut ĩ qntiana ſeptiginta milia biduõ eẽ decurſa. &quoniã interualli duogenera ſunt:lõ ginquitate inꝗt & ꝓpinquitate. deinde cõſiderãdum ſi motus locusan celebris ſit. Deinde natura ip ſius loci uidẽda tumuloſus:decliuis:plãus:ſaxoſus: plauſtris: ſilueſtris: quæ ſir p̃Cterea uicinitas eius loci ĩ qua natura ſit: ut iõ ibi aliqd fieri potuerit uel nõpotuerit ꝙ uicinia talis ſit: uel oĩs regio. Etiã hoc inquit in loco cõſiderare debemusſacer an ꝓphanusſit: publicus an priuatus: alienus an ipſius de quo agitur. Quod ſi ipſiusnõ erit: etiã hoc uiuẽdum an aliꝗᷓdo ipſius fuerit. Ex hisigit tot opor tumtatibus loci multa ad negociũ colligere poſſumusargumẽta. Tempusautẽ eſt id quo nunc uti⸗ mur. Quod tempus ſemper fuerit neceſſeẽ: ſiue ante mundum, ſiue cum mundo. Multi. n. natů mũ dum: multi natũ nõ eẽ cõtendũt. Ergo hoc tp̃sgenerale: qa nec initiũ nec finẽ hẽt æternitas ẽ: quam græcci appellãt. Veg qm hoc tempus defmniri difficile eſt: illud definit: quo nunc uti/ mur. Tempus inꝗt pars quædã æternitas: aut annuũ: aut diurnũ: aut nocturnũ ſpaciũ ſignificans. Excurſu.n. ſidegꝶ certistpibus certum nomẽ ĩpoſitum eſt. Septẽ ſtellæ ſeptẽ circulis cõtra cœlũ uo/ luuntur quæ cum ſingulæad id ſignum unde ꝓfectæ ſunt fuerint reueriæ certu tps ĩicludũt. Quod ſi oĩs ſeptẽ ſimul ad eaſſigna unde ꝓfectæ ſunt reuertant nunc fit illud tp̃s: quod annus magnus dr̃ &eceſſe eſt ommia rurſusp ordinẽ ſuũ quæ ante nata ſunt renaſci. Ergo ſi ad exordium ſuũ ſimul oẽs ſtellæ reuertant᷑: annus magnus dr̃. Singulag aũt curſus habet tẽpus ſuum: ſed omne tps certig uocabulisnõ tenet. Na ſaturni curſushẽt tpᷣs ſed tp̃s ipſũ nõ hẽtnomẽ. lItẽ iouis: Martis Veneris atq; Mercurii:Solis uero curſus cũ ſe expleuerit annus eſt. Lunæ cũu ſe expleuerit menſis eſt. iã uero & So „* . le fupra terras poſito diem uocabimus:& Sole ſubterris poſito noctẽ. Horànꝶ autẽ.xii.hæc eẽ origo memorat. Quodã tẽpore trimegiſtus c eẽt inægypto ſac quoddã aĩal ſerapidi dicatũ cum i toto die duodecics urinã feciſſet pari ſemp ĩterpoſito tpe per duodecim horas diem dimẽſum eſſe con/ iecit: &exinde hichoragꝑnumeruscuſtodit. Deinde alii dicunt exquadratura cœli quæ ſecun dum muſicam rationem rducRiecim partes dicitur eſſe diuiſa: horas duodecim eſſe e nominatas, Aquam udo Pr ſeal tate gi⸗ caran hur⸗ nitasi Jude K lue tatn cete lure. renn dus docii eſtea⸗ Telicd. exact endi tanaſ⸗ temſin aliquie Cmm therci⸗ Anitas. Uwet n md dum ſtno Aute lult t dem Win⸗ dhi mreriun du nebcen lolo mam Wwenin nunm eenalo eropor Aeprum Obes vd/ Umoo walumnn. nſn: emuma eN6 d 8a s iiwr onN5N/ nutin e: nunc u) nlicas. Clüuo/ i⸗ed gead⸗ imn eihsenn jvero . eh⸗ 4 autĩ mẽſibus aut ĩ mẽſe: aut ĩ diebus uel die:aut ĩ nocti enim per totum diem exceperunt tenui ſſima cauerna defluentem & hanc maioresnoſtri in duode cim ptesdiuiſerunt. Ex his ptibus horisnumeg ipoſuerut. Sed iã tẽpus ẽ ut ad rationẽ tẽporis reuer tamur. Quod tẽpus.i. hoc quonuũcutimur, ſpaciũ acci Duatnus:uod aut ĩmultisannis ſit: autĩ anno us uel nocte: aut ĩ horis uel hora uel momẽ/ to. Vegꝶ hoc tẽpus noſtꝶ philoſophiĩ duo tẽpora diuiſerũt: in pᷣteritum futuꝑꝶ. pᷣſens autẽ eẽ negaue runt:quod ĩ eo ꝙ præſens dicimus ſiqd iam aliqua ex parte cõfectum ẽ p̃teritum ſit ſigd mox pfici uere tradita eſſe quod eorũ monumẽta certa in litteris exiſtãt:et quæ nuꝑ geſta ſint quæ ſcire plæriq; poſſint: et itẽ ꝗᷓ ſtẽts præſentia:et maxime fiãt et ꝗᷓ cõſequã- tur. In ꝗbus põt cõſiderari qd ocius et ꝗd ſerius futu⸗ rũ ſit:et itẽ ĩ tẽpore cõiter ꝑſpiciẽdo lõgiꝗtas eius ẽ cõ ſiderãda. Nã ſæpe oportet cõmetiri cũ tꝑe negociũ:et uidere potuerit ne aut magnitu do negocii:aut multi⸗ tudo rerũ ĩ eo trãſi gi tẽpore. Cõſideratur aũt tẽpus et ani:et mẽſis:et die i:et noctis:et uigiliæ:et horæ:et aliqᷓ parte alicinius horũ. Occaſio aũt ẽ pars tẽporis habẽs ĩẽ ſe alicuius rei idoneã faciẽdi aut nõ faciẽdioportuni/ tatẽ. Qua re cũ tẽpor̃ hoc differt. Nã gener̃ ꝗdẽ utrũ q; idẽ eẽ ĩtelligitur. Verũ ĩ tẽpore ſpaciũ quodãmõ de claratur quod ĩ annis aut ĩ anno:aut aliqᷓ anni ꝑte ſpe ctatur. In occaſione ad ſpaciũ tpis faciedi qdã oportu nitas ĩtelligitur adiuncta. Quare cũ genere idẽ ſit: fit aliud quod ꝑte ꝗᷓdãet ſpecie ut dixius differat. Hæc di ſtribuitur ĩ tria tẽpora uel genera:iĩ publicũ:cõe:ſingu lare.Publicũ ẽ quod ciuitas uniuerſa aliꝗᷓ de cã frequẽ? tat:ut ludi. dies feſti:bellũ. Cõe quod accidit oĩibus eo dẽ fere tẽpore ut meſſis:uindemia:calor:frigus:Singu lare aũt ẽ quod aliqᷓ de cã priuatim ſolet alicui accide/ re:ut nuptiæ: ſacrificiũ:funus:cõuiuium: ſamnus Mo dus aũteſt in quo quemadmodum:et aĩo quo factum gocii magni tudo potuerit impleri: & utrum tot ſimul res potuerinteffici. habeat futuꝑꝶ ſit. Ita Virgi. Tot iam uoluẽtibus annis. quod. n, uoluitur nõ ſtat:quod nõ ſtat præſens nõ ha/ betur. Oratores autẽ tẽpus noſtꝑ in tria tẽpora diuidũt:ĩ illud tẽpus ue tus atq; abſoletũ: & perantiquũ. De inde i illud quod licet uetus ſita no ſtra memoria: remotũ tamẽ in litte ris cõtinet. Poſtremo ĩ illud ꝙ nu per geſtum cẽ. & cuius de his quiuũt plæriq; meminerunt. Præſens uero tẽpus ĩ duo diuidunt: in præſens:& magis ræſens: Magis præſens tẽpus t ut Nunc nunc iſurgite remis. Hoc eſt quod ait:& itẽ quæ inſtent ĩ pᷣſen tia:& cũ maxime fiant.ĩſtãs.n.tẽpus præſensẽ ut ait iuno ad iuturnam. Cum iĩiã fata turnum tenerẽt atq; in ſtãtilais eripe fatis Deniq; ſciamusil la præſentia fata dixiſſeaddidit po ſtea tẽpus quod magis præſenseẽt ſi ꝗd pᷣſentius audes. præſens ergo tẽ/ pus duo tẽpora hẽre dixerunt:præ/ ſens: & magis præſens: futuæ autem tempus ĩ duo diuiſerũt: in ocius: & ſerius.i. in id ꝙ mox futuꝶ é & in id quod tardius futuꝑc, Atq; hæc tria tempora cũ partibus ſuis. hic in hoc attributo: ꝙ de tẽpore eſt continen/ tur. Et itẽ cõiter in tempore perſpici endo longinꝗtas eius ẽ conſideran/ da. Tẽpus eẽ diximusſpaciũ: quod annis:mẽſibus:diebusinoctibusho riſq; uerſet. In hoc ĩquit cõiter tem/ pore lõginꝗtatẽ eius debemus ĩſpi/ cere. In qua lõginqtate duo oportet attẽdere:utꝑ& in illo ſpacio huiusne Quod.n.i rebus difficile eſt: aut numeroaut magnitudine ſit᷑neceſſexſt. Occaſioautem eſt pars temporis habensin ſe alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi oportunitatem. In illa menſura temporis ex motu cœli facta ex actibus noſtrisuel ipſusmundi qualitas proueniens occaſionẽ parit faciendi aliquid: uel non faci endi In tempore.n. mẽſura ac ſpacium conſideratur. In occaſiõe qualitastemporis ex qua oportuni tasnaſcitur faciendi aliquid uel non faciendi:Hoc itaq; inter ſe diſtant tempus & occaſio genere au/ tem ſimilia ſunt Verum hæcoccaſio: ut diximusex actibusnoſtris: uel ipſius mundi parit nobis ad aliquid oportunitatem, Verum hæcoccaſio: uel oportunitas in triagenera diſtribuitur. Publicũ: commune: ſingulare. Occaſio. Publica. Communis. Priuata. Publicumeſt nalr , ad totamp tinet ciuitatẽ:ſi autbellum ſit: autludi: aut aliquis dies feſtus. In hac utiq; publica occaſioneeſt opor tunitasaliquid faciendi: uel non faciendi. Commune eſt inquit quod ex actibusmundi prouenit: ut ſi meſſis ſit calor:ſi uindenua frigus. Singulare autem eſt inquit ꝙ unicuiq; poteſt prouenire priua rim. Si nuptiæ ſint ſacrificium: funus: conuiuium: ſomnus: & recte in priuata occaſione ſomnum ett am poſuit. Non enim exneceſſitate temporis:ſed ex corporisatq; animi ratione dormitur. Inter/ dum.n. laſſi aut mœſti p diẽ dormimus. Interdum ſoliciti atq; occupati nocte uigilamus. Tri plex itaq; occaſio:publica:cõis. priuata. Ex his occaſiõibus multa poſſumusargumẽéta colligere. Modus aũt ẽ in quo quẽadmodũ & quo aĩo factum fit quæritur. Modum Ci. diligẽter iſpexit atq; ita defini uit ut nemo unꝗᷓ. Nãq; modũu ĩ duobus ĩſpiciẽdũ docet:ĩ mõ facti: & aĩo ĩ faciẽtisi ut ſi qicas clamẽq dem modus facti ꝙ quaſi res facti occulte geratur. Verum mn eo eſt & aĩus facientis inſidioſus latens atq; inſtructus dolſis. lta in eo quod clam diamus &modns & animusinuenitur, Similiter omnes modi ex modo facti: & ex animo inſpiciendi ſunt. Verum in ipſo ammo duo rurſus debemusinſpice re:prudentiam &ω imprudentiã, i,. utrum aliquid cõſilio an animi impulſu fecerit. In his n, cauſa fa cti ꝗritur:quã duplicẽ eẽ ſupra diximuscirca faciẽtis uolũtatẽ. ratiocinatõnem.ſ. & impulſicnẽ. Ita ratiocinatio erit prudẽtia animi. Impulſio uero iprudentia. Vege hi erunt ex prudẽtia modi: cla: pa lã: ui:perſuaſione. Hæcoĩia prudenter admiſſa ſunt. i. ut res fieret conſiliũ ante pceſſit. Imprudentia porro ad purgationẽ iungitur: quæ parsueniæ eſt. Cuius purgationis partes tres ſunt mnſpiciendæ: in ſcientia: caſus: neceſſitas.ln his quo/ ,1 modis factum quidem man “ ſit quæritur. Eius partes ſunt prudentia et ĩprudẽti a. Ad en geutrmocos eri⸗ Prudentiæ aqt fatio quæritur ex his quæ clam. Pa lam . affectio ꝗᷓ paulo ite ſonæ diximus ui:perſuaſione fecerit. Imprudentia autem ĩ pur gatio irl bu Aä ltloneen 4 e nem confertur. Eius Partes ſunt inſcitia:caſus: ne ceſſi cauſa pmutationc. Veg hic quoniã tas:et in effectionem animi.hoc eſt moleſtam: iracun- in mõ animusattendendus ẽ:ammi . .— . 1. Plascircaafiectiche poſuit cõmuta diammmorem: et cætera quæ in ſimili genere uerſan- tões.i.moleſtiã: iracũdiam: amorẽ. tur. Facultates autẽ ſunt:aut quibus facilius fit: aut ſi⸗ Itaq; his affection: bus animi impru 1,, 1. . — .B de⸗ in factũ pelluntur. & recte ĩ Pru ne quibus aliqui 4 con fici non Poteſt. Adiunctum au des: ꝗppe affectio repentiammi tem negocio id intelli gitur:quod maius: et quod mi- cõmutatio. Ergo quod repẽtinũ eſt . ꝓſpici nõ põt.Si ꝓſpici non põt im/ „ 9as 1 Früdentis Facultatcsſunr au quod æque magnum: et quod contrarium:et quod bus facilius fit:aut ſine quibusaliqd e . . . c confici non põt. Facultates Ciꝑ d⸗ „diſp eratum: ct genus: ct pars: et euentus: maius: plici qualitate definiuit: duaſq; illis èð . potentias dedit: ut ſit primũgenus facultatũ illud ſine quo aliquid fieri nõ põt. Aliud quo aliꝗd fa ciliuscõpleat. &, n. hæc duo prima ꝓpponamus fit: nõ fit: lã ex eo ꝙ fit rurſus duo deſcendũt. Faci/ le fit: diificilæ fit. la ĩ duobus ponit᷑ facultas. in genere.i.. eo ꝙ fit: & ĩ ſpecie.i.in quod facile fit.illud qut quod difficile fit ita potargumẽtis torqueri ut illud uideat eẽ ꝙ nõ fit:& iccirco ĩ hocnõ ſũt po/ ſitæ facultates, dupliciter igit facultates eẽ teneamus. Prio illas ſine qbus aliqd fieri nõ põt. Deinde illas ꝗbus aliqd cõplet: ut ſi qs uelit rhetoricã diſcere prima erit ei ad diſcẽduũ facultas ſine q effici no põt. iaĩus: igeniu: inſtrumẽta artis ipſius: & magiſter. Deinde erũt illæ facultates ꝗbus faciſius fit ſi ſit doctus & beniuolus magiſter. Ita &ad mortẽſacultas ſine qua fieri nõ põt uenenũ facilius fir uenenuũ cũ poculo. Staut i pane det᷑ uenenũ pars illaẽ quæ difficile fit quæ ita põtargumẽtistorque ri ut pars illa uideat eſſe quæ nõ fit ꝙ ꝗdẽ Ci. ꝓcluẽtio diſputauit cũ negauit ĩ pane dari uenena po tuiſſe. Hoc aut ſcire & tenere debenius: ẽt tẽpus: & Iocũ: & ctera præter modũ facultates ef poſſe ſi generaliter cõſiderent᷑ nõ ex ſpecie uel ex oportunitatibusſuis. Neceſſe ẽ:n. & quodcũq; tẽpus & quẽ cuũq; locũ f uiſſe cũ aliqdfactũù ẽ. Alioꝗn facultas pria nõ erit faciẽdi niſi iſta ſint. Ita Cice.ĩ roſciana. Nõpotuit inqtuoccidere patrẽ roſcius cũ abſcens fuit. Hicargumẽtũ a loco fecit. Deĩde ait. Agenũc uideamus reliquasf acultates, Ergo iã & locusfacultas ẽ. Sed facultas ſi generaliter cõſideretur: At ſi opportunitas elus fuerit iſpecta tũc ex loco argumẽta ſumẽtur. Adiũctũ negocioãtid intelligitur quod maius: & quod minus, & qquod ſinule erit. Attributa negocio duo iã trãſacta ſũt. Continẽtia cũ ipſo negocio:& illa quæ ĩgeſtione negocii cõtinẽtur. Ac prima qdẽ cu attributis ſuis pſona trãſacta ẽ 1. 4s. Demde ꝗd & cur cõtinẽtia cũ negocio demõſtrauimus. Deinde qdo: ubi: quemadmodum qui/ busadminiculis in geſtione negocii poſita docuimns. lta ſeptẽ prima illa elemẽta in duobus negocio attributis uidemus icluſa. Neciam amplius uidet᷑ relictũ quod ĩ alus duobus negocio attributisad argumẽtum cõſiderare debeamus. i. in hisquæadiũcta negocionominãt: & ĩ his quæ geſtũ negociũ cõſequunt. Vega his eadẽ ſept ẽquæ &i ſupioribus cſiderare debemus, nec aliquod negocii ſine his ſeptem elemetis unꝗᷓ poterit iueniri:ut quis homo ſine liniamẽtis ſuis. Itaq; cum ĩ noſtro negocio ex omni circunſtãtia argumẽta cœpimus: &fides in aliquo claudicarit ex alienis argi mẽtaſumenda ſunt: quæ cumaſſumunt: aut fidẽ faciunt: autaugẽt. Vegꝶ hæc cũ aliena ſint. i. extra noſtrã cauſam uidendum eſt qua noſtro negocio parte copulẽtur: quæ copulatio reſpectus dicitur: quem reſpectũ græclIl —M dicunt. & enim cum etiam iſta aliena a negocio ſeptem illa elemẽ ta cõtineãt: quæ in noſtro negocio continentur non poſſunt ſibi omma conuenire. Sed quædam ĩ hoc cõſiderare debemus ĩ alieno negocio:quæ per noſtęg negocium reſpiciant: ut præuiſo & præcognito copulationis genere ad argumétum noſtri negocii facta collatione copulent. Vegꝑe hu lus reſpectusnouc modi ſunt. Scilicet ut ſit adiunctumnegocionmoſtro: & ꝙ maius eſt:& ꝙ minus: ꝙ ſimile ꝗquod æ que magnum: quod diſpatum: quod cõtrarium: & genus: & pars: & euẽtus. Hæc itaq; nouẽ oĩa toni & puncti ſunt.i.ad aliquid. ltaq; quaſi ſemper in binis ſunt & recte,. niſi enim ad aliꝗqd nullus poteit eſſe reſpectus.ltaq; cum dicimus maius:tunc intelligimus maius: ſi minus conſidere/ mus,Rurſus tunc intelligimus minus ſi malus cõſideremus. Ita & reliqua ex aliorum collatione co/ gnoſcimus, Verum nuncun deamusquemadmodum hoc reſpectusn egocioꝶ conſiderare debemus nus et quod ſimile erit einegocio de quo agitur: et M ſce loll u ſtim⸗ milt mn negeh Ute ſunl ſuur (. n git uri occid gnüͤen beriun gicene orbete gacch weec chid moue⸗ ilcere. dic N wer⸗ titar c ſitſin itage umſit plüͤ⸗ lüpe lismn pect tüm ture 1dſo heexè tonihr cöpl Aliach ſehac vocant tüitert ſediue Wus N Ciuef⸗ Ut nhin Gaeur dorro nchet, anba .livst Gtorae nenn bo doleſt lern, Menuca umgu/ edel Unegol OeN XU 0 euhn mins,/ Hecicg dall ſidat⸗/ wope / Cemg Maius & minus: &æque magnũ ex ui & exnumero: & ex figura negocii: ſicut ex ſtatura corporis cõö ſideratur. Hæc tria. i., maius & minus: & æque magnũ tribus modisconſiderare debemus. vi. nume ro:figura: uis: quæ ſingulisnominibus uerbiſq; conſtat: & perſona. Omnis enim res: & omne dictum factum ue habet uim ſuã: etenim ſi dicas parricidium ſtatim ꝗtum hocſit:& in qua ui ſit ammo exi ſtimamus. Ita homicidium: adulteriũ: & reliqua facile quid ſint. cũ fuerintaudita cognoſcimus. Si militer & perſonæ habent uim ſuam. Etenim cũ dixeris Ciceronem ſtatim ex boni uiri conſidera/ . H . tione quæ in illo uisſit agnoſcimus minus:et æque magnum ex ulet numero:et ex figura Heindecim dixeri E ex cõ „ 1 CQ lideratiõe peſſimi hoĩs ſtatim quæz negocii:ſicur ex ſtatura corporis conſideratur. Simile iillo uis ſirnen leimtas Nucrus ct autem ex ſpeeie comparabili: aut ex cõferenda atq; af cũ minusac maiusñ ex ui: ſed ex re ſimilanda natura iudicatur. Contrarium eſt quod po l Pertonelknumier ddemon H ſitum in genere diuerſo ab eodẽ: cui cõtrariũ eſſe di- gocio cõſideratur.i. p oĩa illa ſeptẽ citur plurimũ diſtat: ut frigus calori.uitæ mors. Dapa elementa: ut cõſideres quid factum t „ 2. ſit:ꝗs fecerit:ubi fecerit:qñũ fecerit: tum aute e id quod ab aliqua re per oppoſitionem ne HD qus dmodäfecerit reliqua quæ jiſ. r Rag nn ſanere nen ſsners iet figura totiusnegocii: ita è ut cor gationisſepafatur hoc modo: ſapereet non ſapete. hrisſtaturaii dtaturaoia imiame Aaaaa corpor continentur. Iraq; ut me Hius itelligamusnotũ ꝓponamusexẽplũ illud.ſ.ꝙ Ci.negocio ſuo adiũxit.Nã cũ Catilinã diceret occidẽdũ exadiũcto ꝗd maiusuel minus eẽt arguoiẽta collegit:ꝙ utiq; maius& minus& æque ma gnũ ex ui:nũero:figura:iãdudũ diximusapprobãdũ.Ita & Ci. an uero.P. Scipio põtifex maxius TIy berium gracchũ mediocriter labefactãtẽ ſtatũ reip.priuatus ĩurfecit Catilinã orbẽ terræ cæde at/ qꝙq; icendſisuaſtare cupientẽnos conſules pferemusHic ex ui res intelligimus minus eẽ ſtatũ reip.ꝗᷓ orbẽ terraꝶ, deinde ſimiliter ex uritelligimusminuseẽ labefactare ꝗᷓ uaſtare. Ita ex ui pſonarũ cũ gracchus & Catilina nominat Catilina magistimẽdus agnoſcit: pᷣterea ex numero itelligimus ma ius eẽ duos conſules ꝗᷓ ſcipionẽ. Hicfigurã nõ poſuit totius negocii.i.quẽadmodũ occiderĩt Grac/ chũ Scipio:ubiocciderit:qñocciderit: unde occiderit. Veg hæc ꝗa nihil ꝓderant. prætermiſit: atq; uno uerbocõcluſit:ꝙ ait ĩterfecit: cuiusuerbi cõſiderata uimaius eẽitelligimus ĩterficer̃:ꝗᷓ ex urbe 1 eiicere. Veg inaliisexẽplis & ex figura debet cõparatio fieriut maiusaliꝗd minus ue demonſtres. Si dicas illud tũc factũù ẽ: ubi factũ ẽ: ita factũ ẽ:ppea factũ ẽ:& reliqua quæ ĩ elemẽtisprĩcipalibus continent: Simileãt ex ſpeciecõparabili: cũ facimusargumẽtũ ex aännc negocio p ſimilitudi⸗ nem: in ea ſimilitudinequlalitascõſiderãda ẽ. Supiora.n. maius: & minus: & æque magnũ ex quan/ titate cognoſcimus: nec putemus:hoc eẽ par: ꝙ ſimile: &. m par exmẽſura definita: & ex cõpata utri/ uſq; quãtitate cognoſcimus. Simile ẽnõ in eo ꝗtũ ſit:ſed ĩ eo ꝗlle ſit attendimus. Ita non ex menſura ſitſimile:ſed ex uultu: & ſuperna quadã facie declarat.Icon. Simile. Parabole. Paradigma. Smile itaq; duobus modisconſiderare debemus. in ſpecie formaꝑ: &natura reꝑ: & ſcriptores quidem arti um ſimilegenusponunt ſub ſimilia tria. Icon.i.imaginẽ: parabolẽ.i.collationẽ: Paradigma. i. exem plũ.per imaginẽ ſimile fit:cũ exſimili ſpecie uultusuultibuscõparamus: ut os humeroſq; deo ſinii lis pcollationẽ ſimile facimus:cũ rege diuerſarũ cferimus:& copulamus:ñſpeciẽ: ſed naturã. ut q/ lis mugitus fugit cũ ſaucius arã. Taurus. Aut pœnoge ꝗlis ĩ aruis. Saucius ille graui uenãtũ uulnere pectus:tũ demũ mouetarma leo:hic.n. Vir. ut ꝓbaret turnũ rebus oĩbus fractis: nõ deiectũ: ſed ira tu magis:qauix eredit negocio ſuo:fidẽ fecit:ex adiunctonegociopꝑ ſimilitudinẽé: quæ ſit ĩ pte na/ turæ. Sic ĩꝗt: & leo magis iraſcit:poſtꝗᷓ fuerir aulneratus:p exẽplũ ãt tũc ſimile facimus:ſiĩ exẽplo ipſo qᷓlitas oñdat᷑.Sæpe.n,exẽ̃plũ ĩ ꝗ̃titate uerſa.i.iĩui:uel nuero:uel figura.Inuenit᷑ tñ & qualitasſi ne exẽplo: ut Ci. cũ circa bellũ cãgſimiliũ cõparatnaturas ait:ut Helena inquit Troianus:ſic tu n . . „ . 7. . „ — „ . . . „ . . — . toni huius belli ſemẽ fuiſti. Contrarium ẽ quod poſitũ ĩ genere diuerſo ab eodẽ:cui contrariũ eſſe drᷣiplurimũ diſtat: ut frigus: caloriuitæ: mors Ariſto. oppoſitagenus poſuitcõtrariũ: diſperatũ: ad aliꝗd ſub oppoſitis. Cõtrariũ porro Ariſto.ſic definiuit: ſubeodẽ gener̃ ſpeciesmultũ ĩter ſe diuer ſæ hac rõne: ut oĩa ad unũ illud genus referãt: ꝙ ſupra oẽs respricipalesgræci ponũt. i. ꝙ latini ens uocant.i.ꝙ eẽ poſſit. Verũ cõtraria tribus modis ĩueniri poſſũt:cũ aut ſubeodẽ genere ſpecies mul tũ ĩter ſe diſtãt:aut cũ ſub ſingulisgeneribus diuerſis:ſpeciesẽt diuerſæ ſũt:aut cũ duogenera inter ſe diuerſa ſũt.ltaq; hic.Ci.ĩ diuerſisgeneribus poſita cõtraria demõſtrauit fri gus. & calorẽ. His ãät genusꝗᷓlitas: ſed diuerſa. Deĩde ſimiliter ſub diuerſis generibus ſpẽs lõge inter ſe diuerſaspoſuit. i. uitaã: & mortẽ. Vitæ ãt genus bonũ: mortismalũ. Itaq; contraria ſunt ꝗ ſe e regiõe ſpectant: & quæ ex diuerſo poſita plena ſũt: ſub diſpatoãt Ariſto. duas ſpecies poſuit: prmuãtia: & negãtia Priuãtia ſũt ut cæcitas: ĩfœlicitas:uiſio:& fœlicitashitus ſũt: cæcitas: & ĩfœlicitas id agũtiut pr̃ia id ꝙ habuert ñ hẽant. Nũꝗᷓ/ n. cæœcitas fiat neceſſe ẽ: mſi uiſio ãte tollat:necẽ ifœlicitas: niſi prius fœlicitas exclu dacur. Iccirco ergo hæc priuãtia noĩata ſũt: ꝙ primoꝑ priuationẽ ſecũdãdemonſtrent. Negantia porro ſũt quæ negatõe ſeparant᷑: ut ſapit:ñ ſapit:ſedet: nõſedet. Negatio hic illud agit: utprimum neget:nõ tñ cõſtituat ſecundum, nã cum aitñ ſedet:ſolũ ſedere negat:nõ tñ cõſtituit ꝛutrum ſtet an ambulet: ſed ſufficit ei genere ꝙ ſedeat. Hicãt Cicun diſperato ſolanegantia poſuit.i. ſapere non 4 ſapere eẽ: tamen ĩter diſperãtia priuãtia noſſe debemus: Genuseſt quod partes aliquas amplecti/ tur: utcupiditas. Notũ eſt quid ſit genus.i. ſub quomultæ ſunt ptes: partesautẽ ſunt ea quæ ſubge/ nere ſunt. Verum cũu de his facimusargumẽtũ exadiunctis: negocio facimus argumentù. Quotiens aũt de genere quæſtio ẽ: ex ſpecie faciendũ eſtargumentũ. Quotiens de ſpecie quæſtio eſt: eæ genere faciendũ ẽargumentũu: ut Ci. cũ pro Roſcioageret idẽ ſpeciemſuſcepiſſet Roſcius. n. ad filium pe cies eſt. Argumentũ fecit: ex genere: cũ dixit tam feros moresin filium caderenõ potuiſſe. Filius.n. genus Roſcius ſpecies ẽita & cũ de ge nere quæſtio eſt:ex ſpecie colligen/ dum cargumẽtũ ut ſi quæratur an oës matres ament filios ſuos & tu ex ſpecie facias argumẽtum. Adeo oẽs matres ſ amẽt filios ſuos. ut Medea filios ſuosẽt occiderit. Ita & ĩ reliqs Eeuentus ẽ exitusalicuius negocii: ĩ quo quæri ſolet ꝗd ẽ quaq; re euene rit: eueniet euenturũq; ſit. Euẽtum illũ accipiamus: ꝗq unicuiq; rei natu raliter, ut uidet adiunctusqui rẽ ſu am:poſtꝗᷓ res ipſa cõtingexit:neceſſe ẽ cõſequat᷑:& tũcuere de vᷣuentu fa/ cere poſſunnisargumẽtu ſi ipſe euẽ tus certusſit:alioquin ſi euentũ illũ accipiamus ꝗex caſu uenit fieri ide non põt argumêtũ: quod adiuncte negocio eẽ poſſit: Facit itaq de euée . 4 * cGtoritatis eius et inuentionis cõprobatores atq; æmu- I ſolẽtẽ futuꝶ ſpondeasarrogantem Ita ĩ ſolentiæ euentum arrogantiam doces ꝗᷓ rurſus arrogâtiam ad odiũ caãm eẽ demonſtras. Quare hocĩge tu argumentũ:ſi eũ quẽ probaueris Genus eſt quod partes aliquas amplectitur ut cupidi tas:Pars eſt quæ ſubeſt generi:ut amor: auaritia. Euẽ tus exitus eſt alicuius negociiĩ quo quæri ſolet quid . . % . ex quaq; re euenerit: eueniat: euenturum ſit. Quare hoc ĩ genere: ut cõmodius quid euenturũ ſit ante aĩo colhgi poſſit: quid ex quaq; re ſoleat euenire conſide randũ ẽ hoc mõ:ex ar rogan tia odiũ ex inſolentia ar- rogantia. Quarta ãt pars ex his quæ negociis diceba mus eſſe attributa conſecutio. In hac hæ res quærũ- tur quæ geſtũ negociũ cõſequuntur:Primũ quod fa ctũẽ: qdᷣo id noĩc appellari conueniat: Deinde huius facti qui ſunt principeset inuentores qui deniq; au- li. Deinde et quæ ea de re et aut eius rei ſit lex conſue tudo actio:iudicium. ſcietia artificium. Deinde natu nere utcõmode ꝗd euẽtuꝑꝶ ſit: añ aĩo cõcipi poſſit ꝗd quaq; exre ſoleat euenire cõſiderãdũ ẽ. Vtĩꝗt ex enentu facile poſſumusargumẽta colligere primo ipſi nobiſcu ptractare & cõſiderare debemus ꝗs uniuſcuiuſq; rei eẽ ſoleat euentus: & ut ſciamusnaturalẽ euentũ nõ fortuitũ nobis cõſiderandũ eniq; ſoleat: inꝗt euenire. Conſuetudo ppetua ẽ: quod ppetuũ ẽ:fortuitũ eẽnon põt.Ergo conſide randus nobis erit ĩ rebus ſinguliscertus & naturalis euentus. Quartaãt pars ẽ ex his quasnegociis di cebamus eſte attributas. Negocio quatuor eẽ diximusattributa: dictũ iam detribus attributiseſt. oſtẽdimus quæ eent cõtinentia cũ ipſo negocio ĩ geſtiõe negocii adiuncta negocio. Nũc de his docẽ dum eſt quæ geſtum negociũ conſequũt: quod ꝗdẽ qartũ attributũ uidet cũ ea pte pugnare: quæ ĩ prioattributo ẽ poſt negociũ. Scimus.n. qnq; eẽ ĩprimo attributo. Smã negocii:cãm ipſiusſũmæ: & factum triplex: ante negociũ: inegocio: poſtnegociũ. Hocextremũ factum quod eſt poſt negociũ uidet ſimileec huic attributo: de quonũcagimusquod dr̃ cõſecutio. nã utrũq; poſtnegocium eſt. ſed hoc diſtãt ꝙ ſupra poſt negocium facta illius coſiderãda ſunt de quo agit᷑: & ꝗd aliqd feciſſeme morat.hicãt facta cõſiderãda ſunt: ſed extranea. Itaq; cõſiderãda ſunt: ꝗqᷓ geſtum negocium cõſequã tur. Hæc ĩ duobus ſẽp debemus attẽdere:ĩ pſonis & ĩ natura geſti negocii:in perſoni ſic. Si aladuer tamus ꝗd degeſto negocio hoĩes fecerint: aut ſenſerins: aut iudicauerint: ut de facto Milonis: ut de lege Clodiinatura ipſiusnegocii ſit.ſi res illa facta ſit: cui neceſſe ſit euẽtum aliq uẽ eẽ coniunctum ut parricidiũ furor.neceſſe ẽ cõſequat: & rurſus parricidã ueriſimule nõ ſit dormiſſe. Hæc.n. geſtũ negocium cõſequunt ꝗnõ in pſonisaiaduerſa ſunt: ſed in natura geſtinegocii. In his itaq; duobus & Ci.aĩaduertenda dixit ea quæ geſtumnegocium conſequunt Acprimo de pſonis, primo inqt ꝙ fa ctumẽ: quo id appellari cõueniat. Vtiq; hoc cõſeqt. res. n. prima reinomẽ Hõãt neceſſe ẽ rei no/ men ponat,. Ita Ci.denoĩe cõſtituendodiſputat in diuinatione. Nõ tã inqt hæc accuſatio.ꝗᷓ defen/ ſio ẽ exiſtimãda. Deĩde iĩꝗt eius facti ꝗ ſint priĩcipes et iuentores:q deniq; auctoritatis eius & ĩuentio nis cõprobatores: atq; æmuli. Hæc quoq; poſtrem ſint neceſſeẽ: neq; n. poteſt inueniri niſi quod la tet: Eſt porro quod latet aiaduertendum Itaq; q fuerint illi ꝗ prim illud fecerit unde nunc agitur ꝗ deinde factum ꝓbauerit: acſecuti ſint: ſioptimi ſunt laudas factunnſi peſſin rephendis: ut Ci. ĩdiuinatiõe dicit ſẽp hoĩesnobilesaccuſaſſe: & eoscũ magno cõmodo reip.magnã ſ Epgloriã cõſecu tos. Deĩde ĩꝗt: & ꝗᷓ de ea re: aut eius rei ſit lex: lex ẽt cõſeꝗt᷑. lex.n. ſẽp in re: ꝗa res talis uiſa ẽ cõſtitui tur. Vege ꝙ ait de ea retotũ ẽ Quod ait eius rei ps c. Interdumn. totum factum aliqꝗ lege: aut danat aut abſoluit ſterdum ꝑs facti. Ninde ꝙ ait: cõſuetudo: actio: iudiciũ: ſciẽtia: artificium & hæc oia geſtũ negociũ cõſequet. Nã & cõſuetudo rei: iãantegeſtæ & rurſusrẽgeſtã ſolet aliqua actio cõſe qui:uel iudicium: ut Siudicium natũ eẽ uideat: deĩde neceſſe cẽan ali qd fieri: ut ex eo ſciẽtia cõſeq̃t uel :artificium. Veꝶ hæc oia. & ĩ pſõaꝶ actibus puidẽda ſun:& i negocii ipſius natura. iccircoan. Deiĩde ꝗd ex natura eius couemre uulgo ſoleatan ĩſoléter, tnegoci ipſiusaiaduetrendâ eẽnaiurã du Au m tioe (cConl quub ſtant euse bich (ltere mici W⸗ n Ua Cre lun teere prob git). fruan lch, dee/ den ehere Re luen. md de ur ei N. tua⸗ dab⸗ ui⸗ nod ethui gu, end. oule⸗ emun SN lchands and nuel, nidoci e 1 Glöm. tnegoel cunch, calene cſegi aindver ut iundum Analli vng 4 4 tirein Gefen Kiuenno ghoc . negiu 6ed. nicel iclnn rdin hare ideſt qui ſoleant euentus factũ iſtud conſequi:ſed hic euentusabillo euentu:quẽ in adiũctisnegocio demonſtramus: hoc diſtat: quod ille euentusnaturaliter certisrebusaffixus e: & rem ſuamquadam ui ac nece ſſitate conſequit. Hic ãt euentus interdũ neceſſarius & naturalis ẽ: ut parricidium furor neceſſe eſt conſequatur. Interdũ uarius: ut commutabilis: ut amornoceat neceſſeẽ: &utnõ noceat neceſſe eſt. Spe. n. malũ euentů amor hẽt: ſæpe bonum. Deniq;ut oſtenderet, Cice, euentum iſtum ex natura negocii ita eẽ conſiderandũ: ut ſcias & in contrariũ poſſe cõuemiri. Deinde inꝗt: ꝗd exna . s tftuuura eius euenire uulgo ſoleat: an in rxa eius uenite uulgo ſoleat:an iſolẽter et raro. Poſtea Dlchter crarauulzo-i-baſim fre⸗ n EE :. lůuenter. Ergofirmiusargumentũ ẽ homines id ſua au ctoritate comp robare:an offendiĩ ſi de quo agimus euentus frequẽtius his conſueuerint: et cætera quæ factum aliquod ſimi SSleguntil di amormaoknocet 2 ID—. —— „„5 KF 1 ræterea hoc ſciamus itereſſe inter le cõfeſtim: autiteruallo ſolent conſequi. Deinde po iſtum euẽtu & ill ſuperiorét hic ſtremo attendendũ eſt:nũ quæ res ex his rebus quæ rtiusn gogi cactus F Ile ge uni re neſatie rtilirac. vſ“Uſcuiuſq; rei: At. n. ſupra qre hoc ĩ ſunt poſitæ in partibus honeſtatis. aut utilitatis:conſe genere: ut cõmodius qd uenturum quãtur:de quibus ĩ deliberatiuo cauſæ genere diſtin Utants nigeorid poſſ z quid qu . . „ II-g rmn. Arnesri& ienm, fere res hr.: exre ſoleateuenire cõſiderãdũ eſt. ctius erit dicẽdum: Ac nesoclis quidem fere res hæ: Poſtea heiesid ſua auctoritate com quas comemorauimus ſunt attributæ. Omnis auũt ar Prenarean offendi ĩ his cõſueuerit Srtin S ee ie rie s Serzs r, Ethiceuentusq naturã negocii con Sumetatlo e cx his locis Quos comemorfauunus ſu ſequit: qualis apud hoĩes habeatur metur:aut probabilis:aut neceſſaria debebit ẽe. Eteni .i. bonus: anmalus attendendum eſt tum ex aliquo genere:rẽ aliquã. aut probabiliter oſtẽ rint: nõ. n. ex eo quua aliquid conſeꝗ dens:aut neceſſarie demonſtrans. Neceſſarie demon tur argumentũ ẽ: ſed quia aut bonũ dens:aut neceſſarie demonſtrans. Neceſſarie de autmlumelegtii,noguma eſt ſtrantur ea quæ aliter: ac dicutur: ac fieri:nec probari ꝙ conſeꝗt:ſed ꝗa tale c. lta ſempũ do. Si Debdrir cum iro Exre: ſed ex qualitate fitargumẽtũ: P oſſunt hoc modo. Si Pepri cum uiro con 5 ubuit & cætera:quæ factũ aiic ſimili èl ttter cõfeſtim: aut ex interuallo ſolẽt cõſequi interdũ.n. uicinior: ĩterdũ tradior ẽ euentus: utputa ſi quẽ uoluero occidere uicinusẽ euẽ/ tus:ut mox me oderit Oeinde ſi tradoalicui diſciplinãtardior hiceuentus. Primo.n. fortaſſis offẽ ditur: deinde amat. ac diligit: deinde poſtremoattendendũ eſt. Dat poſtremũ breue & cõmune pce ptum: utrũ aliqꝗd honeſtũ ſit: anutile: ĩ hisẽ cõſiderandũ ꝗ geſtum negocium conſequũt. Verum quæ ſint ptes honeſtatis: atq; utilitatis ĩ deliberatiuæ p̃ceptisſe demonſtraturũ eẽ promittit. Oĩs aũt argumentatio:quæ ex his locis:quoscõmemorauimus ſumet᷑: autprobabilis:aut neceſſaria eſſe debebit. Ait ſupra: cũ de cõfirmatione loquæret. Huius ĩquit ptis certa ſũt p̃cepta:quæ in ſingula cã rum genera diuident: Verũtñ non incõmodũ uidet quãdã ſiſuã atq; materiã uniuerſã ante pmix⸗ tam: & confuſã exponere olumar. gumentatiorſũ. Tria nobis in cõfirmatione tradunt: materia ar⸗/ gumẽtũ: argumentatio. Materiã nobisiã tradidit. i. locus:de qbusargumẽta caperemus: quos locos diuiſit ĩ attributa pſonæ: & ĩ attributa negocio: Attributa pſonæ. xi. eẽ dixit negocio quatuor. Atq; hose hoĩum ptes enumerauit: actradidit:nuc itaq; dicturus ẽ de argumẽto:nec nos cõfũdat ꝙ ꝓ ar gumẽto: argumẽtationẽ ponit. Antiq genusponebãt argumentationẽ: ſubargumentatõe uero argu mentu & argumentationẽ. Itaq; hocuerbo cõmuniterutebant: utpro argumentorecta argumenta⸗ tio diceret. Vegꝶ anteqᷓ dicamus: quæ genera ſint argumẽtorum: dicamus priusquid conſiderare & conferre debeamus: ut argumenta faciamus. Secũdu Ariſtotelẽ decẽ cathegoriæ ſunt. i. deceni res ĩ gquibusoĩa quæ ĩmũdo ſũt cõtinent᷑: Haꝶ rerũ una ſubſtãtia ẽ: reliquænouẽ qualitates. i. quæ ſub/ ſtantiæ accidant. Itaq; cum resnudaẽ nihil aliud ꝗᷓ res ẽ. Tuncãt ex ea poſſumusfacere argumẽtũ ſi eius qualitatesĩſpiciamus.Itaq; oĩa uerba: & noĩa hẽnt res ſuas. hẽnt & qualitates: quæ ꝗlitates cũ ſi/ bi cõueniũt faciũt argumẽtũ:Cũ nõ cõueniũtnõ faciũtargumentũ:Vtputa põamusoccidit. Occi dit:res ẽ huius rei ꝗ ſit qlitasattendamus. i. quædã aſperitas:quædã ĩmanitas. Deinde ponamus mi⸗/ micũ. Rurſus inimicus res ẽ. Eiut rei porro ꝗlitas ſimpliciter aſpſa: atq; crudelis. Itaq; qm utraq; ſibi hæc qualitas conuenit factũ ẽargumentũ. Ita duæ ſimiles qlitates: cũ fuerint copulatæ faciunt aliã qlitatẽ. i. occidit: ꝗa inimicus fuit:quæ ꝗlitas ẽt ut argumẽtũ probabile eẽ uideat. Ita ſi dicas occidit qa gladio pcuſſit: argumẽtũ ẽ ꝗa utriuſq; rei qitas ẽ ſimilis.Alioqn cũ in eo ꝙ occidit: iamnota ſit & res& qlitas rei. Deide ponas uirgã: cuius res & qᷓlitas nota ẽ:qm ſimuiles ſibi nõ ſunt iſte qlitates cõ iuncte inunum nõ faciunt argumẽtum ſi dicas pcuſſit uirga & occidit. Sempitaq; nõ res ſed qualſta tes reꝶze debemus attendere: atq; cõferre ut argumenta faciamus. Argumẽtoꝶ porro genera duo ſunt probabile &neceſſarium, Probabile ẽ ꝙ ueriſimilitudine fidẽ facit. Vtputa ꝗa ini micus fuit occi/ dit. Veg de ꝓbabili poſt dicemus. Nũc ãt de argumẽto neceſſario diſputauimus. Neceſſarie demõ ſtrant᷑ ea quæ aliter ac dicunt:nec fieri: nec ꝓbari poſſunthoc mõ,Si pepit cũ uiroconcubuit: Neceſ c ii ſarium eſt inquit quo aliter ac dictum ẽmec fieri :nec probari poteſt neceſſariũ argumentum ad fi/ dem cogit: ac trahit. Probabile aũt irrepit: atq; pſuadet. Neceſſariũ porro tale eſtargumẽtum: ſi ea proferas: quogꝶ talis ſit natura: ut ſic fieri neceſſe ſit:ſi dicas ſi natus eſt morietur:ſi peperit cũ uiro concubuit. Hæc neceſſe: ut ſe conſequantur: ꝙ ſin e:neceſſar tum. Illud tñ ſcire debemusargumentũ neceſſariũ pœnæ noneſſe ſolũq; eẽ inter homines probabi le. Nempe nobisneceſſariũ uidetur:ex ueroconſtare: nam ſi probabile ex ueriſimili : ex uero neceſ ſe eſt neceſſariũ. Inter hoĩesaũtue rum later:toring⸗ ſuſpitionibusge Hoc genus argumẽtandi quod in neceſſaria demõ- ritur: ergo neceſſariũ nonpõt eẽ ar,/ gann, e. J; . gumentũ: ſed itum inter homines ſtratione uerſatur:maxime tractaturĩ dicendo aut ꝑ poteſt ece ſarli rum Keüda on cõplexionẽ aut ꝑ enumeratiomæ: aut ꝑ ſimplicem cõ nionem humanã ualet:alioquin ſe- 2. ern õ cundũcriſtophori opinionem nõ cluſionẽ: Comp exioẽ in qua utrum cõceſſeris repre neceſſa riu⸗ rgumern Feperit . cũ henditur in hunc modũ ſi improbusẽ: cur uteris ſi uiro cõcubuit. Neq; hoc rurſus ſina 1. I ſee Preyt . , museſtzmorieturin apud cos mani- probus:cur accuſas. Enumeratio eſti qua pluribus re feſtu en ſine uiro natum &nõ mor bus expoſitis: et cæteris ĩfirmatis una reliqua neceſſa tuum. Ergo neceſſariumiillud argu C. . D e, — . . . mentũ eſt quod iam opin ene pſſia rio confirmatur hoc pacto Neceſſe eſt aut inimicitia ſum eſt: Atq; ut ſcias hoe neceſſarin rũ cã ab hoc eẽ occiſũ:aut metus:aut ſpe : aut alicuius non eſſe omn no neceſſari oſtẽdit cã amicimut ſi horum nihil eſt ab hoc nõ eẽ occiſum Ci.ẽt hoc hoĩbus perſuadet: cũ ait ed neceſſarie demonſtrant᷑ ea quæ ii⸗ Nam ſine cã maleficiũ ſuſceptũ non põteſſe ſed ne- ter ac dicũtur:nec fieri:nec probari „ inimirxiri . Pofime, Ersoli probat iam erut q; inimicitiæ fuerunt ec metus ullus nec ſpes alicu⸗ neceſſaria. Quicquid n. probat po ius cõmodis: neq; ad amicũ eius aliquem mors eius tuit: &non credi. Itaq; neceſſarium pertinebat. Relinquitur igitur ut ab hoc nõ ſit occi- argumẽtum teneamus illud ꝙ; faci . —3 55 „ le populo perſuadet orator. Hoc ne ſus. Simplex aũt cõcluſio ex neceſſaria conſecutione ceſſarium tribus modis fieri docet: conficitur hoc modo. Siuos me iſtud eo tpe feciſſe di quos modos ĩ genere dictiõis ponit . ——. —— . . †. . hic. n. iã dictũ eſt ſuperius ĩ materia citis:ego ãt eo ipſo tẽpore tràs mare fui relinquitur ut locos poſuit:de qbuscõducta ad ar iq quod dicitis non mõ nõ fecerim. ſed ne potueri g4q gumẽtationẽ dictionaſceret, Fieri Itaq; neceſſariũ argumentũ docet. dem facere: atq; hoc oportebit diligenter uidere ne aut p cõplexioné aut per enumera quo pacto genus hoc refelli poſſit ut ne confirm atio tionẽ:aut ꝑp ſ mplicẽ concluſionemn . e ne imitimat Cõplexioeſt in qutru cõceſſerisre modũ ĩ ſe argumentandi ſolum habeat: aut quanda pᷣhendit. cõplexio forma dictioni ẽ poſita in ratiõibusneceſſariis. Veꝶ cõplexio duplici later̃cõſtat. Vnde cg fuerit electũ. neceſſe ut cõtrariũ ſit. In cõplexionẽ itaq. duogenera ſunt pponẽdi: nuncp ſimples:nũcpneceſſariũ.Simplex hocmõ. Sr hoc ẽcur illud fa/ cis. Sillud ẽ., curhoc facis. Deĩde p neceſſariũ ſic. Aut hoccõcedas:neceſie ẽ: aut illud lta hic exem plũ cõplexionis conſiderare debemus: factũ p ſimplex. Si improbus ẽ inꝗt cur uterisSi probuscur accuſas: cita & in Verrinis Ci. autamicos inqt confiteri ficulos:neceſſe ẽ:aut inimicos. Si amici ſunt credamus teſtibus:ſi inimici ſũt inuiti pecuniascõtulerũt. Enumeratio eſt in qua pluribusrebus ex poſitis & cæteris ĩfirmatis: una reliqua neceſſario cõfirmat. Enumeratio quoq; forma dictionis eſt poſita ĩ rationibusneceſſariis. Veꝑin enumeratione multa ponũt:et excluſis multis unũ ꝙ reliquũ ẽconfirmat᷑: utputa ſi hoc noncẽ:iſi illud:& illud nõ eſt.reſtat igr ut iſtud ſit. Ita in Verrinis. &i ne⸗ q; carbo attigit: neq; Sylla uidit: neq; ĩ ærarium relatũ eſt: reſtat igitur ut tu Verres pecumam ſuſtu leris. Veꝑ enumeratio duobus modis fit: c aut multis rei rebus excludit : unã quæ reliqua ẽ confir mas:aut cum rei rebus excluſis contrariã confirmas Multis rei rebusexcluſisuna quæ reliqua ẽ cõ firmat :ut ſupra ipſe Ci.cõtra Hermagorà: Nam aut nullũ cãæ genus ẽ:aut iudiciale ſolũ aut&iu⸗ diciale. & demonſtratiuum, & deliberatiuũ. Hic multa enumerauit: ſed excluſis duabus rebus: reli quã tertiã cõfirmauit. Nullũ ĩqtcãæ genus eẽñ põt dicere ꝗ artis pᷣcepta dat: unũ eẽnõ põt dicer̃ qa hoc:& hoc. Relinꝗt᷑: ergo ĩꝗt utoĩa tria genera cauſag ſint. Ergo hic multis rei rebus ſublatis po⸗/ ſtremaé: cõfirmata. ODeimde oibus rei rebusexcluſis cõtrariũ ſic cõcludit᷑: ut hic ipſũ exẽplũ poſitũ eſt. Neceſſe ẽ inquit:aut inimicitiarum cã ab hoceè occiſum: aut metus: aut ſpei: aut alicumus amici gratia. Atſi horum nihil eſt ab hocnon eſſe occiſum. Itaq; hic res eſt occiſio. Huius rei omnes res ſu ſtulit.i.cauſas occidendi. Poſtremo contrariarum concludit. ſic igitur horum mihil ẽ non occidit. Simiplex autem concluſioex neceſſaria conſecutione conficitur: & in hocneceſſarium eſtargumẽtũ ſed in una re poſitum: & ideo ſimplex concluſio nominatur: utputa ſi illo tempore. quo uos me iſtud feci ſſe edicitis: ego trãmare fui relinquitur: ut id ego non fecerim: ſednec potuerim facere. ſi neceſſe habes credere: neceſſariũ factũ eſtargumẽę rnr zu, on cerll lunn un weis tocc⸗ mu nmig ne e mato⸗ unli ncerenm ds maiſon the rehic 5.Khe/ mnſulu 14. aol e — — 1 „ 1 W dabe. Cicetc Clee 2 ( p0/ 14800 tl Müpon⸗ l 1c TIE sat. Etenĩ hoc argumẽtũ tertiũ ubi : ex altero alteꝑ probamus in 5 ſü hunc t ut in opiniõe poſitum eẽ uideat ut ſoleat fieri: ſi is ꝗ patriã prodit pœna meret ille q patriã defédiv pmium meret: ut ĩ opiniõe ſit. Si ipiis apud inferos tornienta præparata ſunt inocẽtibus ꝗes parata Hic itaq; ſimplex res eſt in ſuperioribus uero duplex:in complexione ſ. & enumeratione:& com/ plexione quidem aperteduas res continet: aut hoc eſt inquit:aut illud:ſi illud ẽ cur facis: ſi illud ẽ cur non facis. Enumeratio eſt cũ multas in ſè res habeat collocatas: duplex tamẽ ẽ: ea.n. cmnia quæ tollis ꝗuis multa ſint: una tamen parte ponuntur. in altera id quod concludis ſiue aliquid de rebus ſit:ſiue contrarium rei: ut ſupra docuimus. Atq; hoc diligenter uidere oportebit. Præcepta dat: ut neceſſaria argumenta non ſola dicendi ſpecie faciamus. i. ne cõplexio uel enumeratio in ſolo gener 4. „ H dicendi poſita eẽ uideatur:ſed ut ra ſimilitudinem neceſſariæ concluſionis: Verum ipſa ar tõe ipſæ& res neceſſariæ ſint: & hoc gumentatio ex neceſſaria ratione cõſiſtat. Probabile S diccdiproſctanturirriplid. . . . ſaut p cõplexionem:aut p enume autem eſt 'd quod fere ſolet fieri: aut quod ĩ opiniõe rationẽ: aut per ſimplicem cõcluſio eſt: aut quod habet ſi ad hoc quãdam ſimilitudinem nẽ Qactii itaq; deneccſſarmoargumé .— . . 1 to:& quale ſit: & quot modis dctio ſiue id falſum eſt: ſiue uerũ. Verum ĩ eo genere quod misproferatur: nuc de probabilemn fere ſolet fieri probabile huiuſmodi eſt: Si matẽ dili cipit diſputatio quod ut melius itel . c1. .⸗k . . . . ligamus pp umm expoſitiõis hæc pri git filium Si auarus eſt negligit iuſiurandũ: in eo aũt usnobis ẽt pictura cernat. Argumẽ quod in opinione poſitum eſt huiuſmodi ſunt proba t. Neceſſariũ: Pfobabile. Comple 1. I 1 - xio:eniæ ratio: ſimplex: cõcluſio.p quam philoſophiæ dent operam non arbirari deos obiniôe-Per cac hnrad hæcquad 1 .. . . . .—WU ſimilitudinem, Per cõtrarium., Per. eſſe. Similitudo autem in contrariis et in partibus: et paria. Per eas res quæ ſub eadẽ rõne ĩ his rebus quæ ſubeãdem cadunt rationem maxime. cadunt. Peruera. ber falſa- Velpue “”” riſin lia. Probabile ãt cid quod fe — re ſolet fieri: aut quod ĩ opinione po ſitũ ẽ:aut quod hẽt ĩ ſe ad hæc quandã ſimilitudinẽ ſiue id falſũ eſt:ſiue ueg.Octũ ẽ deneceſſario argumento:& de eius modis techurs Einamn de probabiliargumento dicamus: . ſolo uirtusoiĩs fi dei continet. Vt ſupra. n. diximusneceſſariũ inter hoĩesnon épræſertim: cũ etiã ipſũ probet: probabili itaq; ſolo oĩs fides nititur:adeo ut græci officiũ & finẽ oratorisſic definierint ₰+ .i. probabiliter ad fidẽ dicere. Probabile autẽ per ſeipſum nõ põt definiri : neq; in p̃ceptum quoddã exprimi. Sed probabile eritargumentũ pro moribus patriæ: populi: temporis. Neq; n, oibusunũ at q; idem probabile eſt. Aliud- n. iuſt romanis: aliud barbarisui det Itaq; ut probabilia argumenta faciamus primũ nobis patria inſpicienda eſt ĩ qua ſumus:& eius patriæ inſpiciendi mores: dende ĩ ſpicienda ẽ ciuitas: quæ pars patriæ ẽ. Oiĩs, n. ciuitas hẽt ꝓprios mores. Deinde inſpiciẽdũ ẽtemꝑus. tẽpora. n. ſæpe mutantur. Poſtremoẽt eius apud quẽ dicimus cognoſcenda natura ẽ: ut ſecundum mores eius probabilia argumenta faciamus. Itaq; hæc præcedũtanteꝗᷓ probabilia argumenta profe ramus. Veꝶ ipſum probabileargumentũ: primo tria diuidit. iei id quod facile fere ſolet fieri: & in id quod in opinione poſitũ ẽ: & in id quod hẽt ad hoc quandãſimili tudinẽ. Deindein. iii. ſignuũ credibile: iudicatũ: cõparabile. Veg illa tria resſunt: ꝗqbus probabile conficit argumentu. Illa autẽ iiii. quæ ſequũtur. reg haꝑꝶ triũ effectus ſũt. Primo itaq; illa tria uideamus: inquæ probabile diui ditur argumentũ pid quod ſolet fieri probabile argumentũ ſic fit: ſi ea ad fidẽcolligas quæ ĩ actus conſuetudinguerſant: utputa ſimater ẽ diligit filiù, S auarus ẽ negligit iuſiuranduü. Ita & Terenti-/ us meretriceſnꝛalas: auaros lenones: triſtes: ſenes: edaces: paraſitos eẽ cõmemorauit, Hæc itaq; ad fi/⸗ dẽ dicta ſũt p id quod fere ſolet fieri Oeirde p id quodin opinione poſitũ ẽ ꝓbabileargumentum ſic fit: ſi ad fidẽnõ ea quæ in uſu ſũt agẽdi: ſed ea quæ ĩ opinione ſũt poſita colligamus. Si dicas ĩfe ros eẽ & impiis apud ĩferos pœna. Si dicas oẽs ꝗ philoſophant cõtra deos facere. Multi. n. credẽt ꝙ philoſophi contra deos faciant. Etenimſi deosaſſerunt: & me forte ſtultũ eẽ dicũt: qm metalẽ deus cẽe uoluit cõrra deos faciũt cũ me rephẽdũt. Deide ĩ. r. p. cũ bella aut pax ex dei uoluntate cõtingat ipſi aũt multa cupiũt pſuadere contra deos faciunt: ſi id ñ aſſerũt agendũ ꝙ deoꝶ uoluntate centiĩ git. Ergo ut diximus ex his quæ ĩ opinione ſũt poſita. probabile collgit argumentũ: ſi dicasinferes eſſe uel non eẽ: deoseſſe: uel non eſſe:mundu natũ: mundũ nõ eſſenatum. Iſte opinieones di cunt .ngræce opinio: & opiniones nuncupat Adeo mam feſtũ éoĩa quæ in mundo agunt argumentis probabilibus pſuaderi quãdo ẽt philoſophoꝶ ꝓfeſſionibus ex opinione nomẽ ipoſiu c ut dogmata dicant᷑. Tertiũ illud ẽ ut doceamus quẽadmodũ ꝓbabile fiat argumẽtũ ex co duc d hẽtad hæc quàd ſimilitudinẽ. 1. p ſim litudmnẽ: utputa ſcis ꝗ patriã prodit pœnã meret alle ꝗq pa/ triã defendit pᷣmiũ meret. Verum hic ex altero alteri fides fic: & ſicquaſi fuerat nominâdũ. Sc Ci. nõ quẽadmodũ fieretargumẽtũ: ſed unde fieret iudicauit: c ait Aut quod htad hæc quãdã: ſi- militudinéad hæc. 1. ad ſupiora ad id quod fere ſolet fieri: & ad id quod fere ĩ opinicne poſitu eſt. unc tale põt eẽ ut ſoleat ficri nunc tale eſt Itaq; hioc quod hẽtad hæ quandã ſimilitudinẽ. i. ſimilutudo tribus modis probabile efficitar Imilitudine.1.4 udo tribiis n e i amicisnon poteſt eſſe portuoſus. Ex gumentũ: aut p contraria: aut ꝑ paria: aut per eas res:quæ ſub eandẽ rationẽ cadunt. Per cõtraria ſic Nam ſi his qui imprudentes læſerunt ignoſci conuenit iisqui neceſſario profuerũt ha beri gratia non oportet. Hic contraria ſunt pdeſſe & nocere: ſed ipſa contraria non faciunt argumentũ: mſi ha beãt inter aliquã ſimilitudinẽ. Hic itaq; animoꝑꝶ ſimilitudo c.nã ſi ille iprudenter obfuit: hic neceſ ſitate profuit:neq; ille uoluit obeſſe:neq; hic uoluit prodeſſe: ergo ſi ignoſcitur eiquinon uoluntà⸗ re: ſed imprudentia læſit::& illi gratia non habenda eſt qui non uoluntate profuit:ſed neceſſitate: Per paria ſic:cũ nõ ex contrariis re/ bus. ſed ex ſimillimis p naturã pro/ ſpectatur in contraris hoc modo. Nã ſi his qui ĩpru- babile colligimus argumentũ: utpu 12 — „ 1 . N ta:nam ut locus ĩ mari ſine portu na dẽter læſerũt ignoſci conuenit: his qui neceſi atio pro uibus intutuseſt ſicaĩus ꝗ ſine fide ẽ fuerunt haberi gratia non oportt ex pari fic. Nam ut locus in mari ſine portu nauibus non poteſt eſſe tutus dunt. probabile facimus argumẽtũ ſic aius amici ſine fide ſtabilis eẽ nõ põt. In his rebus his autem quæ ſub eandẽ rationẽ ca eimnan ddceetendtlu quæ ſb eandem rationem cadunt: hoc modo proba uẽdere. Hæc uerba ad ſe inuicẽ ſpe bile eſt. Nam ſi rhodiis turpe nõ ẽ portorium locare ctant.itaq; ex unius rei ratione alte-· nec H . .. „ clant. itache nec Hermocreonti quidem turpe ẽ conducere. Hæc rius rei rationem probare debemus me tr idem Pee onau e. x. utputa neſcio:ꝗ pr̃e uendẽte emit fi tum uera ſunt hoc pacto. Quo nia cicatrix e: uulnu S Iid iniquã rẽ dicit feaſſſe. Hic facis fuit. Tũ uꝑriſimilia hoc mõ. Si multus erat in calceis argumẽtũ probabile. Nãſi is qui uẽ didit rẽ iniquã fecit: & hic ꝗ emit rẽ puluis ex itinere eũ uenire oportebat. Omne ãt ut cer iniquam fecit Oeĩde ꝙ Cice. poſuit Jas quaſdam in partes diſtribuamus: probab ile quod exẽplum apud rhodios porteium — . 1]17 resuilis uttlis erat. Et Hermocreon ſumitur ad argumẽtationẽ: aut ſignũ ẽ: aut credibile: uir ampliſſi musid cõduxit portori aut iudicatum:aut comparabile. Signum ẽ quod ſub um Defẽdit quod rẽ turpẽ nõ fece⸗ lictie . 7 nod er rit,Facis itaq; argumẽtu ꝑ eas res ꝗ ſenſum a iquem cadit et quiddam ſigni cat quod ex ſubeandẽ rõem cadunt. Nam ſirho ipſo profectũ uidetur: quod aut ante fuerit: aut ĩ ipſo dis turpe nõ fuit locaremme Hermo/ 1 creonti quidem turpe eſt conducer negocio:aut poſt ſit ſecutum:et tamẽ indiget teſtimo Siue autem inquit uera ſint: ſiue fal ſa ea: unde fecimusargumẽtũ: nihilad nos dummõad fidẽ faciendã probabilia eẽ uideant: Falſũ cẽ ſiue ueriſimile:ſi dicasnõ occidit Medea filios? Quippe mater filios nunꝗᷓ potuiſſetoccider̃. Hic falſũ ẽ quod aſſeris: tñ feciſti argumentũ ꝓbabile: ꝑ id quod fere ſolet fieri : ut Medea filios nõ occi diſſe credat. Aut ſi dicas qa multisĩ calceis puluis fuit ex itinere regreſſusẽ. Verũ ẽ autẽ argumẽtũ probabile ſi dicas. Quoniãcicatrix é: uulnusfuerit neceſſe ẽ. Nũc autẽ ut ꝓbabilis argumẽti oẽs p tesſcire poſſumus, Hæc quoq; nobis aiaduertenda é pictura. Per id quod fere ſolet fieri. Signũ. Cre dibile. iudicatũ Religioſũ. probabileargumentũ: per id quod ĩ opinione poſitũẽ. Cõmune. Appro batũ. Cõparabile. Per ea quæ habentad hæc quãdſimilitudinẽ. Imago. Collatio. Exẽplum. Om neuaũt: ut certas quaſdã in ptes tribuamus.probabile quod ſumitur ad argumentationẽ: aut ſisnum eſt: aut credibile aut iudicatũ: aut comparabile ſupra diximusprobabile argumentim ĩ tres partes diuidi:ĩ id quod fere ſolet fieri: in id quod in opinione poſitũ ẽ:&id quod habet ad hæc quãdam ſimilitudiné. Sed has tres ptes ipſas res eẽ diximus: de qtibus probabile ſit argumentũ. Verũ ihis tribus rebus hæc rurſus quatuor collata ſunt. i, quod ex illis rebus cõficit᷑ autſignũ dr᷑:aut credibi le: aut iudicatũ: aut cõparabile. Atq; ut ſciamus hæc quatuor illistribus eſſe cõnexa tid quod fer̃ ſo let fieri:nihil aliud het ĩ ſe niſi:aut ſignũ:aut crechblle Deinde id quod in opiniõe poſitũ ẽ: nihil in ſe hét iudicatũ- Poſtremoid quod hẽtad hæc quãdã ſimilitudinem: nihi l aliud hẽt mſi cõparabi/ le. Videamus itaq; hæc quatuorĩ illis tribus eẽ. Nec hæc tm ſibi copulata ſũt ſed oĩa quæ ĩ argumen to ſunt probabili:ẽt argumentis attributi spſonæ: & attributis negocio conſtat eẽ cõnexa. Na quatu or negocia eẽ dicimusattributa continentia cum ipſo negocio:& ingeſtione negocii adiũcta negocio quægeſtum negocium conſequuntur. Itaq; in continentibuscum ipſo negocio: & in geſtionenegocii ſignum eſt. In his quæ geſtum negocium conſequuntur iudicatumeſt. In hisautem quæ adiuncta ſunt negocio comparabile eſt. In attributcis uero perſonæ credibile eſt. itauidemus: & locus argumẽ torum: & res & exitus certis rationibus ſibi eſſe copulata. Nulla itaq; uideatur eſſe confuſio quod probabile argumentũ iãdudum in tria diuiſimus. nunc in quatuor: quia id quod fere ſolet fieri duo in ſe continet: ſignum: & credibile Quod m opinione poſitum eſt unum habet in ſe: ideſt iudi catum: quod habetad hæc quandam ſimiſitudinem ſimuliter inſe unum continet: ideſt compara bile, Itaq; probabile argumentũ in quatuor partesnunc diuiditur. namaut ſignum ẽ: aut credibile: aut iudicatum :aut comparabile. Sgnum eſt quod ſub ſenſumal iquẽ cadit. Quinmq; ſenſus ſuut in homine: uiſus: auditus odoratio ſapor: & tactus. ltaq; quicꝗd fub hos ſenſus cadit: cũ argumentũ fueriattractũ: ſignũ eſt. Quod ſignũ ꝑ ſenõ ad ſe ualet: ſed ex eo aliud proficiſcit.i.aliud aſſe erit „ e⸗ 1 ſici aadt ni⸗ eti gall o teret ne es nce⸗ wod lble lſb de ſtno 1M lei H- meni ios 1 Ppto 4,0 m umn und idem. üihis gechbi ltiſ nihäm abi/ moen r Negoel unch geun. crod letkien ect Iu owp cabl Plutn VmeNi alent malãue ad unã ptẽ hoĩesicl cat. Cõpabile ẽ qꝗ res ĩter ſe diuer appellant: Collationẽ quam græci . appellant. imago ẽ oro circa res diuerſas aut corporũ aut naturarũ coparans ſimilitudinẽ: ut os humeroſq; deo ſimilis ut qualis mugitus fuit cũ Saucius arã Taurus euſn fiagatur: anneſcio ꝗs ex itinere uenerit: aſſeraseum ueniſſe. nã iĩ ca E. 7 iorisargumẽti ĩdigetapprobatõe. ita ꝓbabile ꝗdẽ ẽargumẽtum:ſednõ ualidum ſẽp q hoc argumẽé/ nii et grautons cõfirmationis: ut cruor: fuga: palor: puluis: et quæ his ſunt ſimilia. Credibile eſt quod ſine ullo tecte auchtoris opinione confirmatur hoc mõ. Ne mo eſt qui non liberos ſuos incolumes et beatos eẽ cau piat iudicatũ eſt res aſſenſione: ut auctoritate:aut iu- dicio alicuius:aut aliquorum comprobata. Id tridusi generibus ſpectatur: religioſo: communi:et approba- to. Religioſum eſt quod iurati legibus iudicauerunt. Commune eſt quod omnes communiter probarunt et ſecuti ſunt:huiuſmodi eſtut maioribus natu aſlur- gatur: ut ſuplicantium miſereatur. Approbatum eſt quod homines cum dubium eſſet: quale haberi opor teret ſua coſtituerint auctoritate:ueluti Gracchi pris factum quem populus. Roma. obid fatum quod ĩſci ente collega in cenſura nihil geſſit: poſt cẽſuram fecit conſulem. Comparabile autem eſt quod in diuerſis re bus ſimilem aliquam rõem continet. Eius ſunt partes tres: imago: collatio: exẽplum. Imago eſt oratio demõ ſtrãs corporũ aut naturarũ ſimilitudinẽ. Collatio eſt oro rẽ cũ re ex ſimilitudine cõferẽs. Exẽplũ ẽ quod rẽ auctoritate: aut cãu alicuius hoĩs aut negocii cõfirmat aut infirmat. Horũ exẽpla et deſcriptiões in præceptis diuiſit iudicatũ Nãaſſenſioi religiõe ẽ auctoritas ĩ cõi:iudiciũ t0 cõiectura tractat: & io aut aliud firmius argumẽtum: autteſtimoniũ reqrit. Sed qc pauloantedi DB xi ſignũ eẽ ĩ eo qd fer̃ ſolet fieri.Vti q; cũ dico ex itiere uẽit. na multus ĩ calceis puluisé. & hoĩem occidit, nã cruẽtusẽ.argumtũ facio ex his fer̃ ſolet fieri: nâ ꝗ ex itiere uẽitſolet fi eri ut puluerulétus ſit: & q hoiem occidit ſolet fieri: ut cruẽtus ſit.cx ſigno uero ĩ oĩa tpa circa fcm ſacere põſſumusargumẽtũ: utputa occidi ſti hoĩem ꝗa cruẽtus es& hic cruor ſignũ ẽ. Occidiſti at hoĩem tp̃s pᷣteri tũ.Deĩdeocidis hoĩem, nã uulnus figis ſignꝗ ẽ. Occidis hoĩem:tpᷣs pũs Oeide occider uis hominẽ. nã arma tus ĩcedis:hic armatusĩcedis ſignũ ẽ Occidere uis hoĩem tpᷣs futug. Ita ſi ghnũ ad oẽ t̃s argumẽtũ cẽ. Credibi ole ẽ qd ſine ullo teſte auditoris opi/ o niõe fimnat᷑ hoc mõ. Credibileẽ ĩꝗt argumentum: qc per ſeipſum fidẽ facit, Neq; ad ꝓbãdũ deſiderarteſtẽ Sed facile cũ prolatum fuerit apud opinionem &ſententiã iudicis pſua det᷑. Hoc credibile ĩ eo eẽ diximus dd fere ſolet fieri: & rurſus ĩ attribu tisperſonæ:ita ĩ exẽplo qd ſubdidit Ci.utrunq; & uideamus. Nemo eſt inquit quinon liberos ſuos ĩcollu/ mes& beatos eſſe cupiat: utiq; & ſo/ let fieri utnemo ſit qui nõ amet libe ros ſuos:& attributũ perſonæ eſt.i. fortunæ: ꝙ liberi noĩant: & ꝙ ait ne mo ẽ. ludicatũ ẽ res aſſenſiõe: aut auctoritate: aut iudicioalicuius:aut aliquoꝶ cõprobata. lã & hinc in tria ĩ approbato. in tria. n. iudicatum di uiſit: ĩ religioſũ: ĩ cõe ĩapprobatũ.Religioſũ ẽ inquit: ſi ꝗd de realiqua iurati iudices iudixarũt: &rõ religioſũ: qa iurati iudicarũt: qd; aſſẽtiri nos neceſſeẽ, Aaduertamus tñ ut iudiciũ geſtũ ſẽꝑ negoci um cõſeꝗᷓt. Cõe ẽ qdᷓ oẽs uulgo ꝓbarunt.Cõec ĩqt q ex more uulgi iuſti auctoritatẽ tenet: ut neceſ ſe ſit maioribus natuaſſurgi: ut ſuppliciũ miſerer= Hæcut ſeqmur hẽmusuulgiauctoritatẽ, Deĩide hoc ẽt aĩaduertãus ꝙ conſuetudo quæcũq; rẽ ſemꝑaliquã cõſeq̃t. Inter id qc fere ſolet fieri: & cõe hoc ĩtereſt: id qd fereſolet fieri ex quadã natura eſt. Cõe iudicatoſtringit. Approbatũ eſtqd hoies ☛ ℳ — „ „ cum dubiũ cẽt: quale hr̃i oportet. Approbatũ ẽ inquit qd; cum dubiũ eẽt circa qualitatem bonam auerũt: utiꝗt cũ ſororẽ Hor.occidiſſet & de facto eius populuseẽt ĩcer tus tñabſolutus ẽ Deinde ut tyberius CGracchus cẽſor ĩſciẽte collega quoſdã ĩ ſenatu nouiſſet& de eius facto dubitaret.poſtea tneius factum populusapprobauit is fa t. nã eũ cõſulẽ fecit. ita ligioſũ:& cõe & approbatũ: ꝗa ĩ ludicato ſũt geſtũ ſẽꝑ negociũ cõſequũt᷑. Cõpabile ãtẽ qd irbo diuerſis ſimilẽ ali quà or̃onem cõtinet.Dictũ ẽ iã de encaecredibii⸗e iudicato. reſtat extremũ ut de cõpabili di⸗ 4 Imaginẽ quã græci Exẽplũ gbrri is aliqua rõne cõiũgit. Hæc cõpatio.i. ſimilitudo ptes habet tres appellant Collatio ẽoratio: quæ res ĩ ſe diuerſas ex ſimili cparatõe cõiũgit:i ut ẽ iſtud: Ac uelutimagno ĩ po/ pulocũ ſæpe cohorta ẽ ſeditio exẽplũ eſt quorẽ aliqᷓ alicuius hoĩsautnegocii auctoritate: uel caſu aut dehortamur. Hortamur ſic: ut Antenor potuit m ediis elapſusachiuis illyricos penetrar̃ ſinus de hortamur ſic, atnõ uiderũt mœnia Troæ neptuni fabricata manu cõſidere ĩ ignes. Hæc ꝗdem nos exmpla grammaticalibus artibus ſuppoſuinius Cic, autem ſe exempla his: quæ ſunt ĩcomparabili raat itinere uene lceiseius multus puluis uluis hic ſignũ ẽ: & ſignũ qc ſubſẽſũ oculog: cadit. Aut ſi dicas qacruẽtus ẽ hoĩem occidit. Dein ſi dicas: Seditiõ facta ẽ:nã tumultusauditusẽ. Hic tumultusſignũ e ſed ſignumqꝗ ſubauriũ ſenſũ cadit.lta & reliqᷓ ſimilia. Veꝑ hoc argumẽtigenus.i. ſignum nõſatisad fidẽe ualet: ſed alterius ſit ma ſuppoſituꝑg eẽ ꝓmittit:cũ cœperit de elocutõe tractare. Nunc ãt de inuẽtõe tractatusẽé. Ac fõs qdẽ cõfirmatòis: ut facultas tulit aptusẽ: nec minus dilucide ꝙᷓ reinatura ferebat demõſtrarusẽ. Ea oĩa ꝗ ad cõfirmatõem ptinebãt demõſtrata ſũt: itaĩꝗt ut rei ipſiusnatura flagitabat: ſed hic cõfuſe oĩa ꝓp lata ſingulatim ſe ãt circa ſingulas cãstraditug eẽ pᷣcepta i.ii.libro ꝓmittit. In pñtia tãtummõ: nu/ meꝶ:& modos:& ptes. Numege accipimusattributa pſõæ undecim negocio ꝗqtuor: dei genera argu mẽtog duoneceſſarium: ꝓbabile. Modosãtaccipiãus. i.ĩ neceſſarioargumẽto. Cõplexioné: enume ratõem: ſimplicẽ cõcluſionẽ. Deide i ꝓbabili argumẽto id q fere ſolet fieri qd in opie ne poſitũ ẽqd hẽtad hæc dã ſimilitud nẽ partesãt acci piãus: ſignũ credibile:udicatumcõ parabile: & ea ꝗᷓ ſub hisſunt. Atq; in uẽiri qdẽ oĩs ex his locis argumẽta/ tio poterit.pñt ꝗqdẽ oĩa iã argumẽta ex his locis quos pcepimu inueniri. ſed hæc ipſa argumẽta debemus iqt artificioſa dctõe diſtinguere: qa & ſuaue & neceſſariũ c. itaq; nũc pauca de dialectica ad rhetoriꝙ& trâſlatu/ rusẽ. Hẽbitq; locum de ſylogiſmis ad quos capiẽdos & tenẽdos lectorẽ uehementer hortatur: ut ipſeait. uod ñn rei ſolũ magna è utilitas: ſed pᷣcipiẽdi quoq; ſumma difficulꝰ tas.diximnus itaq; argumẽtom ꝓba/* bile ĩ qtuor diuidiſignũ credibile: iudicatũ cõpabile: credi bile eẽ dixi musĩ duobus negocio attributis pſo næ. Signũ eẽ dixius ĩ duobus nego/ cio attribut ĩ cõtinẽtibus cum ipſo negocio:& ĩ geſtiõe negocii. Cõpabi le eẽ dixĩus ĩadiunctisnegocio. ludi catum uero ĩ his ꝗᷓ geſtũ negociũ cõ ſequunt. Itaq; oẽ argumètu factum ex attributis pſonæ credibile dicet. Deiñũ emẽargumẽtum factum ex cõ tinẽtibus cum ipſo negocio: & ex his q ĩ geſtiõe negocii ſunt ſignũ dicet. Heln oẽ argumẽtũ factũ ex his q ne gocioadiũcta ſunt: cõpabile dicet. Poſtemo oẽ argumentum factũ ex his quæ negncio & negocium confe/ quunt: iudicatũ dicet᷑: Sed cũ ꝓba⸗- bile fuerit alioqn i oibus attributis tã pſonæ ꝗᷓ negocio:& neceſſariũ eẽ poteritargumẽtũ: cuius tres partes eẽ diximus: cõplexionẽ: enumeratõ nẽ: ſimplicẽ cõcluſionẽé. Ois igit ar gumẽ elocutionis co gnoſcẽtu r. Ac fons ꝗqdem cõfirmatiois ut facultas tulit aptusẽ: nec mus dilucide ꝗ rei nata- ra ferebat: demõſtratus ẽ. Quęadmodũ aut oĩs cõſti- tut o:et ꝑs cõſtitutõis:et oĩs cõtrouerſia:ſiue ĩ rõne:ſi⸗ ue ĩ ſcr ptouerſetur tractari debeat:et quæ in quã q ar gufnẽtationem cõueniat:ſigillatim in ſecundo libro de unoquoq; genere dicemus. In præſentia tãtummõ numeros:et modos: et partes argumẽtandi cõfuſe et pmixte diſparſimus et poſt diſcrete et electe in genus quodq; cãæ quid cuiq; conueniat ex hac copia digere mus:atq; inueniri quidem omnis ex his locis argumẽ tatio poterit. Inuentam exornari:et certas in partes di ſtin gui:et ſuauiſſimum et ſumme neceſſariũ: et ab ar⸗ tis ſcriptoribus maxime neglectũ. Quare et de ea præ ceptione nobis et ĩ hoc loco dicẽdũ uiſum eſt ut ad in uentionẽ argumẽtandi quoq; abſolutio adiũgeretur: et magna cum cura et diligentia locus hic omms con ſiderandus ẽ: quod non ſolũ rei magna utilitas ẽ: ſed præcipiẽdi quoq; ſumma difficultas. Omnis igitur ar gumentatio aut per inductõem tractanda eſt: aut per ratiocinationem. Inductio eſt oratio quæ rebus non dubiis captat aſſenſionem eius qui cum inſtitutaẽ: qui bus aſſepſionibus facit: ut illi dubia quædam res pro- pter ſimilitudinem earum rerum:quibus aſſenſit pro- betur:uelut apud ſocraticũ Aeſchinẽ dlemonſtrat. So crates cũ Anophontis uxore:et cũ ipſo Xenophõte — tatio p ĩductõem tractãda ẽ: aut ꝑ rõcinationè. De materia &argumento iã dictumẽ. Nunc ter tium illud ẽ ut de argumèétatiõe dicamus quæpertinet ad elocutõem: & quam Ci. ex dialectica ſum ptum ĩ rhetoricà poſuit laxiorẽ, argumentatio eſt itaq; arti ficium: non inuentendi: ſed dicendi. Hac duobus modisfit: aut per inductõem: autꝑ ratiocinatõem. ita & Ariſto.ĩ argumẽétatõe duoeẽ dixit. Atq; Ariſto breuiterac ſtricti o exẽplum ĩductõem eẽ dixit:qd aius auditorisab eo qc'nõ dubium ẽad credẽdum id qd dubium ẽ iducat: duo itaq; ſunt genera argumẽtãdi:ductio & rõcinatio. Veꝑꝶ ĩductõe philoſophi utunt: & hicnuncad exẽplum iquctio phica inducit: ad hoc utitelligamus qd ſit inductio:uel quẽadmodum fiat. poſtautpcipiet ꝗlis inductio poſſit eẽoratoris. Inductio ẽ oro quæ rebusnõ dubiscaptataſſenſionceius: ꝗqcum inſtitura ẽ. Generaliter hic inductõem definiuit: q — defin tiõe oſtendit ubiq; nos inductione uti poſſe: & in phiĩca: & in oratoria: & in qcunq; cõtentõe uer boa etiam in fabulis. Nam ubiq; neceſſe eſt pſuadere: & iõ perſonam certam hic non poſuit: ſed hoc aitInductio eſtoratioquæ rebus non dubiiscaptat aſſenſiones eius: qui cum ĩſtituta eſt. Ei us inquit i. ſiue ille philoſophusſit: ſiue iudex: ſiueorator: ſiue amicus: ſiue inmicus. Inductio itaq; ſicfacic/ da eſt ut primo ꝓponanuus illa quæ extra negocium ſunt:ſed tamẽ quæ ad negocium per ſimilitudi nemſpectant. & talia inquit eſte debentulla quæ proponimus: ut neceſſario his cum quoagis ita eſſe Qchi keoi . mornl, Eheme mos l Uan, coſt Wr Colh umn oblee ngenn ncher Apm unesd ab 1 kaper Guadin erur nnucon l Sonun karer busnon nedli es No⸗ 4 „. rt ürr noor eee Neciaſun ndik Aore Imno⸗ NE umg choe dehwiong entent itletke nnn nagche/ ſinlvd c1 . tont Afſpaſiam locutã: hic mihi ingꝗt quæſo NXenophontis uxor ſiuicina tua melius hẽat aurũ: quã tu habes:lli- us ne an tuum melius. Illius inquit:quod ſiueſtem et cæterum ornamentum muliebre precii maioris habe- at quam tu habes:tuum ne an illius malis. Illius uero Age ſi inquit illa uirum meliorem habeat:quam tu ha bes: uirum ne tuum an illius malis. Hic mulier erubuit Aſpaſia cum ipſo Xéhophonte ſermonem inſtituit. Qurſo inquit Xenophon:ſiuicinus tuus equum me liorem habeat quam tu habeas:tuum ne equum malis an illius. Illius inquit quod ſi fundum meliorem ha- beat:quam tu habes utrum talem fundum habere ma lis. Ilum inquit meliorem: ſcilicet quod ſiuxorem me liorem habeat:quam tu habes:utrum illius malis: atq; hic Xenophon quoq; tacuit poſt Aſpaſia. Cuoniam uter ꝙ. n. ueſtrum inquit id mihi ſolum non reſpon- dit quod ego ſolum audire malueram egomet dicam quid uter q; cogitet. Nam et mulier optimum uirum mauis habere:et tu Nenophon uxorem habere læciſſi mam maximeuis. Quare niſi hæc perfecer itis ut ne melior uir: neq; fœmina lætior terris ſit profecto ſem ꝑ id quod optimum putabitis eẽ multo maxime reqꝗ retis tu ut maritus ſis ꝗᷓoptimæ mulieris:hæc ꝗoptimo uiro utputa ſit. Hoc cum in rebus non dubus eẽt aſ- ſenſum:factũ ẽ ꝑꝑ ſimilitudinẽ: ut ẽt illud quod dubi um uidebatur:ſiꝗs ſeparati reret id profeſto ꝑꝑ rõ- nẽ rogãdi cõcederẽt hoc mõ ſermonis plurimuũ uſus ẽ Socrates:pꝑea quod nihil pſe afferre ad pſuadẽdũ uolebat:ſed ex co quod ille ſibi dederat ille ꝗ cũ diſpu tabat.aliquid cõficere malebat: quod ille ex eo quod iã conceſſiſſet neceſſario approbare deberet. Hocĩ ge nere præcipiẽdũ nobisuidetur primũ ut illud quod ĩ ducimus ꝑ ſimilitudine eiuſmodi ſit: ut ſit neteſt con cedi:nam quo poſtalabimus illud quod dabiũ ſit cõ cedi dubiũ eſſe id pſum quod iducimus nõ oportebit Deinde illud cuius cauſa confirmandi fiet ĩidu ſtio: ui- dendũ eſt ut ſimile his rebus ſit: quas res quaſi nõ du bias ante diximus. Nã aliquod ante cõceſſũ nobis ni- hil proderit: ſi ei diſſimile erit id: cã cuius illud primũ concedi uoluerimus. Deinde non intelligant quo ſpe ctant ille primæ inductiões:et ad quem ſint exitum ꝑ- uẽturæ. Nam qui uidet ſi ei rei:quæ primo rogetur re- ſe aſſenſerit illam quoq; rem quæ ſibi diſpliceat eſſe fateatur atq; cõſentiat. Quod cũ cõ/ ſenſerit: tũc paulati ad id un dubita hat᷑ deſcẽdis: & his ꝗᷓ ſupra conceſſa ſuũt:ſimile eẽ cõfirmãs. dat ergonũc exẽplum ph cũ. Aſchies Socraticus fuit. i. diſcipulus ſocratis. Is multa ſcripſit. Quodã ẽt loco ĩducit ſocra t referẽtẽ. Nã his erat mos diſcipu lis: ut ĩgẽio pꝓprio r̃pta ad magr̃os re ferrẽt: & qᷓſi abeis ſuẽta põerẽt.ĩdu/ xit ĩquã Aeſchines ſocratẽ referentẽ d eẽt:uel quẽadmodũ eſſet locuta Aſpaſia cũ uxore Nenophõtis: uel cùò ipo Xxenophõte. Nã Xenophõ& eius uxor frequẽter dſcordebat. pſuadet ergo Aſpaſia ut ĩ gratiã reuertãt. Aſ paſia ãt pitiſſima fuit phiĩæ. Hac ita q; iductqg uſã iduxit Aſpaſià apud Aeſchine ſocrates. Interrogauit ĩiꝗt Aſpaſia Xenophõtisuxorẽ.ſi iqtui⸗/ cia tua auꝑ melius hẽat ꝗᷓ tu hẽs. Tu iqt Xenophõtis uxor iducta ſimili/ otudie ſupioꝶ: qm ſniam mutare nõ e poteras tacita erubuit. Poſtea ĩꝗqt Aſ paſia cõuertit ſe ad Xenophõtẽ ipᷣm & ſimiliter cũ illo ĩſtituit iductõem Dicmihi ĩꝗt Xenophõ ſi uicinus tu us equũ aut fũdũ mliorẽ hẽat: qᷓ tu hẽs: tuum ne mauisan illius. i. niſi ĩ gr̃am rᷣgreſſi fueritis ſẽp & tibi uxor lætiſſima & tibi uir optius derit. hic itaq; ĩductio hoc egit ut Nenophò& uxor eiusab his ꝗ uelle ſe negare nõ poterãt:ad id ẽt qd dubiũ hẽbãt ꝑ ſi militudinẽ deducerẽt. Hoc mõ ſer mõis plurimũ ſocrates uſus ẽ ſocra/ tes ĩqt ĩ diſputatõibo ſuis ĩiductõe fre quẽter utebat ppea ĩꝗt q optimũ ducebat: ut nõa ſe rebo ꝓlatis ſed cõ feſſiõibo ſuis aduerſarius uinceret. Hoc i gener p̃cipiẽdũ nobis ur̃ pri mũ ut illd qd iducẽusp ſimilitudi/ nẽeiuſmõi ſit ut ſit neceſſe cõcedi.ĩi iductõe iqt tria etare debẽus. Prio ut ſimilitudiestales ꝓpõamus ut eas ſitneceſſe cõcedi.nã illd dubi um eẽ ñ dẽt. unñalteri fidẽ uolumus facere. Deiñ ĩqt illd qd cõfirmãus ei rei:ꝗᷓ ꝓponius ſimilee dẽt: nenihil egerit ppõ ſi illud diſſinule ẽ: cuius cã ppoſuimus. Tertio ĩꝗt idager de bẽus ut nemo ĩtelligat quo ſpectet ſi militudis ꝓpõ. Nec cũ ꝗqſpia ntelle xerit ſe ex cõfeſſiõe ꝓpõnis:ẽt illi rei fidẽ facere quã negauit: aut nõ rnde at: aut male praueq; rndeat, ſiaũt ne ſciat quo tẽdat ſimilitudis ꝓpoſitio ſecurus confitetur. Qua confeſſione etiam. Illud: quod negabat ante ita ut tu uis concedit eẽ. Cum autem in quit hoc diligenter in facienda in- ductione ſeruaueris ut & propoſitio ſimilitud iniscõcedatur & illud pro poſitioni ſi mile ſit cuiuscauſa ſimilitudo ꝓpoſita eſt: &nemouideat quo ꝓpoſitio illa contendat of ficio tuo piſta diligẽter ĩpleto. Rurſusdebebis reſponſionẽ cõtẽdẽtis attẽdere. Vnumãt de tribus fa ciat neceſſe eſt. Nã aut tacebit: aut cõfitebit: aut negabit. Ad hæcſingula dat præcepta: qd in hisſingu lIis tu facere debeas.Et primoa difficilioriparte icipit.Si ĩꝗt negabit ita eſſe illud.uñ cõtẽtio ẽ atq; il lud q; ĩ ppoſitis cõceſſiſq; ſimilitudinibus cõtinet: duo ĩꝗt facere debemus, Aut illas res ꝗs antecõ ceſſitfſini les docere huic rei eẽ: de qua cõtentio eſt:aut ſi pnegabit alias ĩiducere ſimulitud nes. Sinau cõcſudẽda è Deiñ ĩꝗt ſi tacebit duo facies aut rñſionẽ de eo eliciesaut ſi rñũder noluerit:ꝗa genus cõfeſſionis ẽtaciturniras cõcludẽda ẽ argumen tatio.ita iꝗt hoc genus argumẽtãdi triptitũ ſẽꝑ ẽ.Prima ĩqt pscõſtat ex una ſimilitudĩie pluribuſue: ut ĩ hoc ipo exẽplo cõfeſſionẽ tacẽtiũ cõfir/ mwat aſpaſia. Et tu ĩꝗt mulier uig op timü uishre. Et tu Nenophõ uxorẽ hr̃e lætiſſimã maxime cus, Deide ex hac cõfeſſione qd cõficiat ondit. · .. . .ẽ elicienda eſt reſponſio:aut quoniam taciturnitas mi- melior. neq; fœmiĩa lætior i terrisſit Quar᷑ ĩqt niſi hoc pfeceritisneq; uir dqdit ſupra phiſicæ ĩductõis exẽplũ . — dat nũc in rhetorica:nõ quo inꝗt diꝰ uerſa pᷣcepta ſint:ſed ne qs fæ te pᷣceꝰ ptũ i phiam dati rhetorica uiderin poſſit. Exẽplum autẽ nune põit apd græcospuagatũ cuius exẽpii huiuſ- modi thema eſt. Epammnundas ĩpa tor cum ei ſucceſſum fuiſſet reinuit apud ſe exercitum aliquot aplius di ebus ꝗᷓ ex lege oportebat.Illis ipis di ebus Lacedæmonios funditus euer/ tit ac uicit. Accuſat ꝙ contra legem exercitum retinuerit, Proponitur ãt hic tacita exceptione lex illa: ꝗ ſuc/ ceſſori ex lege exercitum ſtatĩ nõ tra diderit pœnas ſoluat. In hoc thema re põt ꝗqdem eẽ cõpenſatiuus ſtatus principalis fecitſed ꝓfui. Veꝶ ſecun da conflictio ĩ ſcripto & uolũtate co ſiſtit. Scripto utit᷑ accuſator ꝗ dicit a uerbis legis recedi nò oportere. Vo luntateutit epaminundas ꝗ dicit le gè iubere qdẽ exercitum tradi: ſed ſinihil urgeat, Alioqn ſi reip. cã pau cis diebus reteatiur nullã pœnã ſub eſſe retinẽti. Itaq; hic inductionẽ po teſt facere accuſator ille ꝗq contra ſẽ tentiã legis ſcripta defendit: & ſim/ litudinẽ non extra cãm: ſed ex eade cã facit. S inqt Epaminundas id qqd; ait legis ſeriptorem ſenſiſſe: ad legẽé ſuis uerbis addat idem damnãdum eẽ exercitum non tradat pᷣter eum Areip. cauſa retinuerit: hoc ſi addat nunquid pati poteſtisnon opinor. Deide ſi hoc.i.legi additum uos ue ſtra auctoritate ad populum feratis nunquid id populuspatietur: nõ pa tietur. Ergo inquit quod addiad le gem ꝓ uerba non põt id tanꝗᷓ addi/ tum ſit:ſequi nõ dehetis: ꝙ ſi inquit tẽ ĩqt eõfitebit habita argumẽtatio neceſſarie cõcedendã plærũq; aut nõ reſpõdẽdo: aut male reſpõdendo:lõgius procede re rogationẽ nõ ſi- nit. Quare rõe rogatõis ĩprudens ab eo quod cõceſſit ad id quod non uult cõcedere deducẽdusẽ. Extremu ãt auu taceatur oportet:aut cõcedatur: aut negetur. Si negabitur aut oſtendenda eſt ſimilitudo harum rerũ quæ ante cõceſſæ ſunt:aut alla utẽdum inductoe.Si cõ cedetur cõcludenda eſt argumentatio:ſi tacebitur aut tatur cõeſſionem pro eo:ac ſi cõceſſum ſit cõcludere oportebit argumẽtatiõem. Ita fit genus argu mentäãdi tripartitũ. Prima pars ex ſimilitudine cõſtatuna pluri buſue. Altera ex eo quod cõcedi uolumus cunus cã ſi⸗ mil tudines ad hibitæ ſũt. Tertia ex cõcluſiõe:quæ aut cõfirmat cõceſſionẽ:aut quod ex ea con ficiatur oſten dit:Sed quia nõ ſatis uidebitur alicui dilucide demon ſiratum: niſi quod ex cãrum genere exẽptũ ſubieceri- mus uidetur huiuſmodi quoq; utendũ exemplo non quo præceptio differat: aut aliter hoc in ſermone: atq; ĩdicer do ſit utendũ: ſedut horũ uoluntati fatiſfaciat qui quod in loco uiderint alio ĩ loco niſi mõſtratur:ne queunt cognoſcere. Ergo in hac cauſa quæ apud græ cosẽ perũagata:cũ Epaminundas thebanorum impe rator:quod ei qui ſibi ex lege ſucceſſerat prætor exer- citum non tradidit: et cum paucos ipſe dies contra le- gem cxercitum tenuiſſet lacedæmonios penitus deui c it. Poterit accuſator argumentatiõe uti iductiõem cum ſcriptum legis contra ſententiã defendat ad hũc modũ. Si iudices id quod Epaminundas ait legis ſcri ptorem ſenſiſſe aſcribat ad legem: et addat exceptõem hanc extra quam reip. cã exercitum non tradiderit pa tiemini nõ opior. Quod ſiuoſmetipſi quod a ueſtra religione et ſapiẽtia remotiſſimũ eſt:iſtius honoris cã hanc eandẽ exceptõem in iuſſu populiad legem aſcri bi iubeatis: populus thebanus id patietur ne fieri pro- feco nõ patietur. Quod ergo aſcribi ad legem nefas ẽ:id aſſequi quaſi aſcriptum ſit redum uobis uideatur Noui ueſtram intelligẽtiã nõ poteſt ita uideri iudices ſont u X uit ſoe u ung ne hetl Pone nil wer beui ſun tn Ptt un che Mer kuik £ * rtf ſententiam ſeriptoris:in 1 iptoris:ine E duss oris:neq; Epaminundæ: neq; noſtris litteris uie * u lud re ipſa & iudicio ueſtro mutarinõ eneq; noſtris litteris uidermats corrigiofe nfe, n dyalogis ſe zesno diè nõ põt:quod ne uerbo ꝗdẽ rrigi poſſe mul s 0 a EPnene eẽ nõ dictionẽ. Dictionẽ at ESoratort dé mutari or Ven⸗ hoc ſeired De il⸗ mc, re: ñſi q; ĩ dicẽdo ſitutẽdũ. Sermophiloſo hi. Di is ĩ ciuilibus cauſis: iccirco ait. Ar ennsin tcd ſi ſit paulo ſplẽdidiorelocuti hiloſophi. Dictiooratoris. Oro ãtpõ rco ait. Aut aliter hoc ĩ re ei kaner dior elocutio. ꝓprium tñ oratorisẽé. Deĩ oris. Ofro ãtpõt &ad dyalogum cõ ci d appellatos: ut hic: cũ Epaminundas thebanope ipatorc-. Deid enotaredebẽus S etratun krone⸗ . anoꝶ ipator ꝙ ei ꝗ ſibiexrege p̃ magtſtratus ptores or. . . . 2 Iex rege pᷣtor ſucceſſerat cũ impatori ⸗ Quod ſi neque Ifis corrigi:neque ab illo: neq ſfuccedere debeat i. a cun hPatol w⸗ ſc. iptoris uoluntas põt:uidere ne multo ĩ di l Krlaciat dEof exipſa re Clt ſit id re et iudicio ueſtro mutari:quod ne 604 BSede . ae Aicies a4. „* E s t A ecuerbo qdcdce expoſitũ & per ſe cognitũ Comm ſt. A de inductione quidem ſatis di- Argumætatior ui&r5ne Siirme HS . eLe A lem ſatis di- rgumẽtationũ du⸗ Imet. . ctumeſtin I. lem ſatis di- aSsSerS ũ duæ ptes ſunt: ĩdi ſtin præſeatia. Nunc demmceps ratiocinatõis uĩ reai,0 hade a duatd m ac naturam conſider mI nhatdis⸗ Snd ge nat tractatus c.i. de De rratiocin S „— 4 ogiſmis. Vege utad geusſi Em re/ ELatoCGnaH he. H eramus ſylogiſinusnargumé n0 u Atiocinatio eſtor̃o ex i ſa mẽẽè: ſed argumẽtatõi lai Srl n0 mi cliciens. dod & 10 X I re probabile aliquod non inuenlendi Kar Talci ir ni iens nod boumn et per ſe cognitũ ſua ſe madlccglt Qusobreſi re ui ct rone corirmet: ioc egenere ccogmtu ldalic röôcinatoem, I. ſylogiſmũ, R inatie .. e eB equi diligentius cõ Eiqtoro ex re ba p nu. Rocinatio iͤd ihenndumpanacnmtcä deinuf nene eroi alrd Eecnnd ai iri uir paululum in præcipiendirncd ſſeſerut. Nãpar - ne reKike⸗ elimei kai mm quinquc cius ptisc dewuntptimnõ plus quam Gatocibarepfoae le ahad eu in tres partes po e diſtribui putau Pus quam eſciés tà rociatõi probabile aliqd . uerſiã nõ in eõ ir ni putauerunt. Eorũ contro ãt portdreciateise ĩductiõis. hoc ue 4 dans in eõmodũ uidetur cum utrorũque rõnc ex tͦ &p ſeo Olitd ſii aiscſc- expoſi bin⸗ nihii dicere patẽtur. Et locus hic nobis dizsdo mini felnce bldarcihm Hrack⸗ ommn menegligendus uidetur ——r r. nes añ pᷣcedut. Recte reiſimiench⸗ bui tut. Qmn putat AiAtic diſtri finita é.i. or t. Recte itaq; rõciatõ de ee⸗ ae e hor mmodol. ponete Gtinez ſimilitudie: ſedp Ronche AlK rn argumentationis hocinodo Nfehin cu⸗ a . ſnn ſeui röneconfimat. Vese uur rantur qux ſineconſilioadminiſtrantur- Hancprimã Adrzcr efeGreenun age 1e; einceps rationibus uariis et micusfi itnõ eritargumẽtum. Si ini unin quam copioſiſimis uerbis apptobari putant oportere micusfnitocctdn-edcfittarini hoc modo. Domus ea: quæ rtatione regit oportere, if inin rgumẽtum ꝓbabile fit. Si D A c tna nt chunz quæ ratione regitur omnibus igit inimicus fuit occidit. Hoc dege ;S bus et appatahor quaInen qaa c. .Rõciatio ẽ igit᷑ or nit⸗ eeer nullo conſilio adminiſttr nen e acſiia ui &r5 Siteo ple cosall. RK llo conſilio adminitratur. Eeercitus 1s c ſ & rõne cõfirmata ex te cõfeſ . præpoſitus eſt ſa .. e ſa ſumptum ad fidẽ ꝓferẽsargumẽ Ahi⸗ merltatc ali odiu Srcglteir Ana his qui ſtulticia et te⸗ nenf ad ſylogiſinos. Syiogiikroye it 6 — uius giur Pa nauigi ratoé. Nãnzauis multi Arireze⸗ Larurearre de, optime cur G adc nangn Er sE N , r r tres eẽ dixerunt. ſed utro/ Negen utitur. Cũ um cõſicit ea à ſcientiſſuno gubernatore rumq; inqt rõnes debemus inſpicere . itur. Cũ propoſitio ſit h 5656 quia & breuis infectõ ẽ &oratori res cen partes tranſicti Sõ oc pacto approbata: ct duæ neceſſaria Opusquidẽ iguirutt res luntt tranſictint rõcinatiis: trrtia parte aiunt quod conlin lee naaltrigzer & ppof 5 MUDUHP E T ionẽ habet & approbatõem ppoſiti S nem, Vem, inati ð onis&rurſusalumptionem Nap, gein Ps ſit: aitde iſmum in quĩq; ptes diui brilnetimannlreRrt F Ren , 6 ai Eiufto.il barl prrrater umptione. rhetnoakmptle grat ur Ppoſiovn * rSS ui tres ptes in ſyle iſmiseſſe conte APP mptõis: ut quinta ꝑsſit co poſitionis unam parten ſylogiſmiseſſe contendunt propoſitionem & ap ta Psle cotz partem enumerant. Rurſus lunt propoſitionem & approbationem pro/ N ram partem num umerant. Rurſus aſſumptionem & approbationem nem pro’ ris numerus diuerſus. lam uero qt cluſionem. Ita utrorumque- ſinu le ſed ĩ alte/ guidenn Dlia- us dimnerſus. iam uero quinqu A — en que opus ſinuleſed ĩi membris ope Hur. la poterimus agnoſcere. quinquepartiti ſylogiſmi ſiue tripatiti in ipſi nbris ope d agnoſcere, Verum quædann ipatiti in ipfis libris exem A J præcepta in his partibus poſita intelligamus. Propoſitio ĩquitgeneralis in ſuo eè debet:& id quod aſſumẽdum eſt in ſe neceſſario continens. Approbatio .Rn. multis uerbis & diuerſis römbus facienda ẽ. Aſſumptio ueroex ui p/ poſitõis capiẽda è ut hicaſſumptio c. Nihil aut meliuscõſilio quã om/ nis mundusadminiſtrat.Hæc aſſũ ptio ex ui ꝓpoſitionisaſſumpta eſt. uæ 6. n. ꝓpoſitio, melius accuran tur ꝗ cõſilio regunt:ꝗᷓ quæ ſine cõſi lio adnuniſtrãt᷑. ODeide inꝗt etia aſ/ ſumptiõisapprobatio multis rõni⸗ husfaciẽda ẽ. Extrema cõcluſio ẽ qᷓ qᷓtuor modis fit:quosmodos alio in loco oſtẽdemus:cũ de bipartito ſy/ logiſmo cœpimus hẽére tractatum. Quĩquepartitã igit hoc pacto pu tãt eẽ argumẽtatõem,.ꝗ ingt ꝗnque partitã eẽ dicũtargumẽtatoem hoc aſſerũt qd/ ſupra ondimus. i. ſepari ꝓpoſitionem abapprobatiõe ſua:& rurſusaſſumptõem ab approbatiõe ſua. Qui ãt tripartitã eẽ dicũt. illi iꝗt ꝗ tripartitaargumẽtatões eẽ cõ tẽdut:eodẽ mõ ꝗdẽ tractãt argumẽ approbatões & rurſusa ſſumptiõem cuũ approbatõibus ſuis. Sed hæc bia cõnectunt & reddut ſingula: ut ꝓpo ſitõem cũ approbatõe ſua ſimul iun gãt& rurſum aſſumptõem & appro batõem eiusunũ efficiãt. Negãt aut recte neq; ꝓpoſitõem neq; aſtumpti onẽ dici:niſi fuerit approbata: tũcq; eẽ aiunt ꝓpoſitionẽargumentatõis: ſi approbata ſit. Sinauté approbata OcOriE Certunn icpakan OPortcrc: ecsProbolrene nõſit eẽ ꝗdẽ ꝓpſitionẽ ſed argumæ abſolutã neq; aſſumptionem ſibi perfecta uideri: quæ-. one latior: & expolitior elocutio eſt. ltaq q hoc contẽduntnegãt eẽ am plius quã tripartitã argumẽtatõem Ab his Ci. diſſentit & cõtra diſputat pꝓbatilloꝶ ſentẽtiam ꝗ dicunt ꝗn/ quepartitamargumentatione m. lra q;ʒ hoc Ci. ſecundumartem teſtibus &argumentis probat. Teſtibus ſit: s re hoc pacto. Nihil autem omnium rerum cõſilio me lius quã omnis mundus adminiſtratur. Huius aſſum- ptionis quarto in loco aliam porro inducunt approba tionẽ hoc modo. Nam et ſignorũ ortus:et obitus de- finitum quendam ordinem ſeruant: et annuæ com- mutationes non modo quadam neceſſitate ſemꝑ eo- dem mõ fiunt: uerum ad utilitas rerum quoq; omni um ſunt accõmodatæ et diurnæ nocturnæq; uiciſſitu dines nulla in re unquam mutatæ nocuerũt quicquã. Qu? ſigno ſunt omnia nõ mediocri quodã conſilio . n aturam mũdi adminiſtrari. Quinto loco inducunt complexionem eamq;: aut id ĩfert ſolũ quod ex omni- bus partibus cogitur hoc modo. Conſilio igitur mun . . cõficiatur ad hũc modũ. Quod ſimelius gerũtur ea quæ cõſilio quã quæ ſine cõſilio adminiſtratur. Nihil 1 ſilio igitur mudus adminiſtratur. Quiquepartitã igi tur hoc paclo putãt argumẽtatõcm. Qui aut triparti argumẽtatiôem: ſed partitõem horum reprchedunt. bationes a probatione cõfirmata nõ ſit. Quarce quas illi duas unam partem uideri propoſitiõem: quæ ſi approhata nũ ſit propoſitio non ſit argumentatiors. Itẽ quæ ab illlis aſſumptiò et aſſumptionis probatio dicitur: eadẽ Quam &εrab Ariſtorele & theo argumentatio tractata aliis tripartita aliis ꝗnqueparti phraſto ꝓfecti maxime ſccuti ſunt. Nam quemadmodummquit ſu/ c ſuin ſu/ ta uideatur. Quare cuenitut resnon tam aduſum di- periusargumentatioisgenHαν%6, ⁄. (endi pertincat ad rationẽ præceptionis. Nobis au- ductõnisſocratesmaxime & omnes ſocratiei tractauerunt. ita hocgenus tem comodior illa ptitio uidetur eſſe quæ in ꝗnq; prr argumentaticn sadkitactocinatio tesdittibutaeltquam ommnes ab Ariſtotele ct ꝗqnquepartita ab Ariſtotele & Theo „ phraſtouel tum atq; tra net tor rhetòricam ſcribens importune pene philoſophos ad teſtimoni/ um uocat:quia de dialectica iſte tra ctatus eſt:recte philoſophos fibiad Rar Ipateticis frequẽta/ hibet: quia rhetoricam ſcribit. 0 . 7. . . .„ phraſto profecti maxima ſecuti ſunt. Nam quemad- atumeſt: ſed quia ora modum illud ſuperius genus argumetãdi ꝑ iductio nẽ ſumitur maxime Socrates et ſocratici ꝑtractaueft:·· ſi quod hoc quod 2 rõcinatõem expolitur ſũme ab oſtendere uelis id ex ui propoſitiõis oportere aſſume dus adnuniſtratur: aut unum ĩlocũ cũ cõduaxerit bre- uiter propoſitionẽ: etaſſciptõem adiũgit:quod ex his aut rerũ oium melius adminiſtratur quã mũdus. Cöo⸗ Neganenntq propoſitiõe: neq; aſſumptiõe appro- arum ſcparati oportere: neq; propoſition- partes unnerant: propoſitionẽ et approbationẽ ſibi ſibi aſſumptionem ſolam uideri. Ita fit ut eadẽ ratide Ariſtotele atq; ꝑipateticiset Theophraſto freqntatu len 60 Deinde a rhetoribus his qui elegantiſſimi atq; artifici oſiſſimi probati ſunt. Quare dũ nobis illa ma gis par- ticio probatur dicẽdũ uidetur:ne temere ſecuti pute-⸗ mur:ct breuiter dicẽdũ:neĩ᷑ huiuſmodi rebus: diutius quã ratio præcipiẽdi poſtulat cõmoremur.ſiquadam ĩ argumẽtatiõe ſatis uti propoſitiõe et nõ oportetad- iungere approbationẽ propoſitiõi: quadã autẽ ĩ argu mẽtatiõe ĩfirma ẽ propoſitio:niſi adiuncta ſit appro- hbatio ſeꝑata ẽꝗqᷓdãa propoſitõe approbatio. Quo.n. adiungiet ſeꝑari ab aliquo põt.id nõ põt idẽ eẽ quod z id ad quod adiũgitur:eta quo ſeꝑatur.ẽ ãt quædã argumẽtatio ĩ qua propoſitio nõ ĩdiget approbatiõe: et quædã ĩ qua nihilualet ſine approbatõeut oſtẽde- mus. Separataẽ igitur a propoſitõe approbatio. Uſtẽ- detur autẽ id quod polliciti ſumus hoc mõ uæ pro poſitioĩ ſe ꝗddã cõtinet ꝑſpicuum:et quod ſtare ĩter an — — . . 4 4₰ ıD oẽs neceſſeẽ hãcuelle et approbare et affirmare nihil. attinet. Eaẽ huiuſmodi. Si quo die romæ iſtacædes fa cta ẽ ego Athenis eo die fui itereſſe ĩcædẽ nõ potui: hoc * ꝑſpicue uerum ẽ nihil attiet approbari. Qua re:aſſumi ſtatim oportet hoc modo:fui autẽ Athenis eodẽ die:hoc ſi nõ cõſtat idiget approbatiõis:qua iĩdu cta cõplexio cõſegꝗtur. eſt igitur quædã propoſitio ꝗᷓ nõ ĩdiget approbatiõe nã eſſe ꝗdẽ quãdã quæ ĩdiget ꝗq attiet dicere: quod cuius facile ꝑſpicuũẽ. Quod ſi ita ẽ ex hoc et ex eo quod propoſuerãus hoc cõficitur ſeparatã eẽ quãdã approbationẽ a propſitione. Si aũt itaẽ: falſumẽ nõ eẽ pluſꝗᷓ tripartitã argusnẽtatiõem. Simili mõ licet alterã quoq; approbationẽ: ſi quadã ĩ argumẽtatò ſatis eſtuti aſſumptione et non oportet adiungere approbationẽ aſſumptiont: Quadã autẽĩ ₰☛ argumentatõne infirmaẽ aſſumptio:niſi adiuncta ſit approbatio. Separatum quidã ẽ extra aſſumptionẽ approbatio. Eſt autẽ argumẽtatio quædã ĩ qua aſſum ptio nõ ĩdiget approbatõis: quædã aũtĩ qua nihil ua let ſine approbatõe: ut oſtendemus. Seꝑata ẽ igitur ab aſſiumptiõe approbatio: oſtẽdemus aũt quod polliciti ſumus hoc mõ. Quæ ꝑſpicuã ĩ oĩbus ueritatẽ cõtinet aſſumptio nihil indiget approbatiõis: ea ẽ einſmõi. Si oportet uelle ſapere dare oꝑam philoſophiæ cõuenit hæc propoſitio ĩdiget approbatiõis: nõ. n. pſpicua eſt neq; conſtat ĩter oẽs:propterea qu od multi mihil pro deſſe philoſophiam: plæriq; etiam obeſſe arbitran- Adiungit & multosoratores elega tiſſimosatq; artificioſiſſimos iudica tos qui uſi ſunt hac argumẽtatione quinq; partita. Deinde inꝗt a rheto ribus his qui elegãtiſſimi atq; artifi cioſiſſimi putati ſunt. Itaq; teſtibus probauit non errare illos qui aſſerãt quinq;partitã argumentationẽ. Sed qa poterat dici Cice-etiam illiquos cõmemoras errauerũt: oſtẽdit ſe ex emplũ nõ temere illorum ſecutum probatq; argumentis ſuis nonerrare eos: qui quinq; partitam argumenta tionem: errare autem eos qui tripar titam eſſe cõtendant.ltaq; hæc eſt qᷓ ſtio. utrum tripartita: an quadripar tita:an quinquepartita ſit argumẽta tio. Ci. multisſyllogiſmis ſuis nunc quinquepartitis: nunc tripartitis ꝓ bat qu quepartitam eſſe argumen tatiõem: & primoaſſerit propoſitio nem & approbationem inter ſe eſſe diuerſa:in qᷓ aſſertione primo argu mẽti. Deinde exẽpli eſt ſyllogſmus dehi ſimili ratione aſſerit aſſump tionè & approbationem eius inter ſe eſſe diuerſas in qua rurſus aſſertiõe primo argumenti. demde exempliẽ ſyllogiſmus. Itaq; poſtquam proba uit propoſitionem: &aſſumptiõem ab approbationibus ſuis lõge eſſe ſe paratas:concludit cẽõmode partitos eſſe eos ꝗ quĩquepartitam dixcrũt argumentationc. Quinq; igitur par tes ſunt eius argumentationis quæ per ratiocinatiõem tractatur. Illius autem argumentatiõis quæ per ĩdu ctionem tractatur tripartita ẽ argu mentatio. Verum hoc ĩ primis tene re debemus. Argumentum nũc uici num eſſe quæſtiomi: nũc a quæſtiõe longinquum. argumentum. n. prola tum nunc ipſi quæſtiõi prodeſt nũc ei rei quæ uicina eſt quæſtioni. Itaq; argumentum nunduicinum ẽ quæ ſtioni:nunc loco tertio: nunc quarto nunc quinto naſcitur. Ariſtoteles au tem dicit etiam loco decimo poſſe fieri argumentum. Sed cum ſæpe ar gumentum tam longe a quæſtiõe ſit hoc tantu ſyllogiſmi eſt: ut id quod longe a quæſtione eſt eidem quaæſti oni dicẽdi ratiocinatione coniũgat. Ac uicinum argumẽtũ taleẽ: Quo niam hic inimicus fuit occidit lõge a quæſtione argumẽtum tale eſt. Ini micus occidit:Hoc quia generale ẽ primo diſſerendum ẽuerum inimi cus ſemper occidat. Quod poſtquã aſſeruerisnõ ſtatim probas hũc occi diſſe. Sed ad hoc proficit: ut rurſus doceas hũc ininucum niſe Quo poſtꝗᷓ aſſerueris hũc inimicuùᷣ iſſe tunc domum redis ad quæſtionem. Ergo hic quia ininucus fuit occidit. deinde longe petitum argumẽtum etiam illic licetanimiaduertere: ubi Cicero redarguit hermagoramnon recte ſub qualitate pofuiſſe delibe rationem: & demõſtratõem: ubi pri mum docet genera eſſe cauſarum- Quod ſi genera ſunt cauſarum:par tesgeneris cauſæ eſſe non poſſe:ut ſi Hrter generis cauſæ eſſe non poſ unt multo magis partes partumeſ ſenõ poſſe. Poſtremo redit ad quæ ſtionem male igitur deliberatio: & demonſtratio ſub qualitate ponun tur.ltaq; argumentum nunc longe a uæſtione eſt. nuũcuicinum eſt quæ ioni. Deide debenuis hoc ammad uertere argumentum quodginq; ſu mimus utrum in genere ſit an in ſpe cie. Si in genere ſine deliberatione proponere debemus. ODeinde appro bare eandem propoſitionem: tertio Ioco ſpeciem aſſumere. Quarto lo co aſſumptionem ſpeciei muis ra tionibus approbare: poſtremo con cludere. Huius ſyllogiſmi ſubiicia mus exemplum illud ipſum epami näc. Om mes legesiuncces ad com modum reipubli. referre oportet & cætera hæc propoſitio eſt generalis ſine ulla dubitatione. Dẽinde ap probat eandem propoſitionem. tur aſſumptio perſpicuaẽ. Etenim hoc oportet ante ſa pere.hoc autem quia ipſum ex re perſpicitur:etuerum eſſe ĩtelligitur nihil attinet approbari. Quare ſtati cõ cludenda eſt argumentatio. Eſt ergo aſſumptio quæ- dam quæ non indiget approbationis. Nam quãdam indigere perſpicuum ẽ. Separataẽ igitur abaſſumpti- once approbatio. Falſum ẽ igitur non eſſe plus quam tripartitam argumentationem. itaq; ex lͦs illud iam perſpicuumẽ eẽ quandam argumentationem: in qua neq; propoſitio: neq; aſſumptio indiget approbatio- cã ponamus:Si ſummoperc ſapientia ẽ petenda:ſum mopere ſtulticia uitanda ẽ. ſummopere autem ſapien tia petendaẽ: ſummoperc igitur ſtulticia uitãda ẽ:hæc et aſſumio: et propoſitio ꝑſpicua ẽ: Quare neutra quocq indiget approbatione: Ex hiſce omnibus illud ꝓperſpicuumẽ: tum adiungi approbatione: tum nonad iungi:ex quo cognoſcitur neq; in propoſitione: neq; ĩ aſſumptione contineri approbationem: ſed utrãq; ſuo loco poſitam uim ſuam tanꝗ certam et propriam opti nere: Quod ſi ita ẽ commode partiti ſunt illi quiin quinq; partes diſtribuerunt argumentationem: Quĩ q; ſunt igitur partes eſus argumentationis quæ per ra tiocĩatiõem tractatur: Propoſitio per quam breuiter lo locus hic exponitur:ex quo omnis uis oportetemanet ratiocinationis. Approbatio per quam id quod breui- terexpoſitum ẽ rationibus approbatum probabiliuser apertius fit-Aſſumptio per quã id quod ex propoſitio ne ad oſtendendum pertinet aſſumitur: Aſſumptiõis approbatio: per quam id quod aſſumptm ẽ rõnibus firmatur: Cormplexio per quam id quod conficiturex omni argument atione breuiter exponitur: Quæ plu rimas habet argumẽtatio partes ea cõſtat ex his quin qꝗq partibus:ſecunda ẽ quadripartita: Lertia ẽ triparti- ta:Deinde bipartita:quod in controuerſia ẽ⸗ De unaꝗᷓ⸗ ꝙ] parte põt alicui uideri poſſe conſiſtere:Eorum gene rum quũ dubia ſunt rationes afferemus:Horum quæ conſiſtunt exempla ponemus: Quinquepartita argu mentatione huiuſmodi:Omnes leges iudices ad com modum reipubli. referri oportet et eas ex utilitate con muni non ex ſcriptione quæ in litteris eſt interpretati: Ea enim uirtute et ſapientia maiores noſtri fueruntut ĩ legibus ſcribẽdis nihil ſibi aliud niſi ſalutẽ et reip. uti litatẽ proponerẽt. Neq;.n. ipſi quod obeſſet ſcribereuo lebãt et ſi ſcripſiſſent cũ eſſet intellectũ repudiatũ iri legem ĩtelligebãt. Nemo.n.leges legũ cauſa ſaluas eſſe uult:ſed reip.quod ex legibus oẽm rẽpu.optime putãt adminiſtrari. Quãobrem ig tur leges ſeruari oportet * — . . — ad eam cauſam ſcripta oĩa ĩterpretari conuenit: hocẽ quoniam reip.ſeruimus ex reip cõmodo atq;utilitate interpretemur. Namut ex medicina nihil oportet pu- tari profciſci niſi quod corporis ad utilitatẽ Ipectet: quoniã eius cã ẽ inſtituta. ſic a legibus nihil conuenit arbitrari:niſi quod reip. conducat proficiſci: quoniam eius cã ſunt comparatæ. Ergo ĩ hoc quoq; iudicio deſi nite litteras le gis ſcrutari et legẽ utæquunmẽ ex utilita te re p. conſiderate. Quid n. magisutile fuit thebanig quã lacedæmonios opprimi:Quid magis epamini dam thebanorum ĩperator qua uictoriæ thebanorum cõſulere decuit: ꝗd hũc tãta thebãorũ gloria tã claro quã exornato tropheo carius atq; antiquius habere cõ uenit: Scripto uidelicet legis omiſſo ſcriptoris ſenten tiam cõſiderare debeat.At hoc idem cõſideratum ſa tis E:nulla ee lege niſi reip. cauſa ſcriptam. Summã igi tur amẽtiam putabãt cẽ quod ſcriptum erat reip. cau- ſa ialuuis: id nõ ex reip. ſalute interpretari. Quod ſile- ges oẽs ad utilitatẽ ẽ re pu. referre conuenit hoc autẽ r ip profuit: profecto eodẽ nõ põt fõ et cõibus fortu nis conſuluiſſe: et legibus non obtẽperaſfe. Quatuor autem partibus conſtat argumentatio cum autem proponimus: aut aſſumimus ſine approbatione. Id fa- cere oportet: cum aut propoſitio ex ſe ntelligatur: aut aſſumptio perſpicua ẽ:et nullius approbatiois ĩdiget: propoſitionis approbatione præterita quatuor ex par tibus argumentatio tractatur ad hunc modũ. Iudices qui ex lege iurati iudica is: legibus obtẽperare debetis Obtẽperare autẽ legibus non poteſtis niſiquod ſcnip- tũẽ in lege equamini. Quod.n. certius legis ſcriptor teſtimoniũ uolũtatis ſuæ relinquer᷑ potuit:quã quod iple magna cum cura atq; diligẽtia ſcripſit: Quod ſi litteræ non extarẽt magnopere eas requiremus utex his ſcriptoris uolũtas cognoſceretur. Hæc tamẽ epãi nundæ ꝑmitteremus. niſi extra iudiciũ ꝗd eẽtut is no is ſentẽtiam legis interpretaretur: ne dum nũc iſtug Ea. n. uirtute:& ſapientia maiores noſtri fuerunt & cætera. Tertio loco ſpecies aſſumitur. Ergo in hoe quo q; iudicio deſinite litteras:legẽ quo qʒ iterpretari & cætera. Quarto loco approbat aſſumptionem. Conſide rate quid magisutile fuit thebãis qᷓ lacedæmõios opprimi & cætera. Po ſtremo concludit. Quod ſi legesoẽs * & cætera. Hoc au tem argumentum lõge a quæſtione petitum cognoſci musfacile. Argumentũ ueroquod ĩ ſpecie ẽ ſemper cũ dubitatione ꝓpo nitur. & hoc eſt illud igiturnon eſt. Aut hoc faciamus aut illud faciãus Verum cum in propoſitione ſi eſt. AAAicirur ců i ppo ſitione autẽe eeft. diciti argumentumi ſpecie ẽ debet ſemper cum dubitati one proponi:huius propoſitionis fa cienda eſt approbatio. Deinde aſſũ ptio eiuſdem ſpeciei faciẽda eſt per eandem ſpeciem, Sed per confirma tiomm. Cuius aſſumptionis facien da eſt approbatio. Tunc erit poſtre ma concluſio. Talis in miloniana ra tione ſyllogiſmus eſt. Si inquit do ceo cauſas fuiſſe clodio ut occide runt milonem probo inſidiatorem. Hancpropoſitionem aprobauit: & ſi boni ne magno quidem emolumẽ to impellunturad fraudem impro bi ſæpe paruo. Deinde ipſam ſpeciẽ aſſumit per cõfirmationem. Habu it autem cauſas clodius: Hanc rur ſus aſſumptionem multis rationi busapprobat. Poſtremo concludit. uare ſi habuit cauſas clodius ut occideret milonem conſtat inſid ia torem fuiſſe. Ergo quotiens argu/ mentum in generè fuerit:ſpecies aſ/ ſumenda eſt. Quotiens argumen/ tum in ſpecie fuẽrit:ipſa ſpecies aſ⸗ ſumenda eft:ſed per confirmationẽ Hoc autem tenere debenius in pro/ poſitionem uim totiusargumenta/ tionis conſiſtere. Siue autem in ge nere: ſiuein ſpecie ſit propſitio: ex ip ſa tamẽ ſenip generatur aſſumptio. gitur quod ĩ Docuit itaq; quinquepartitam argu mẽtationẽ p exẽplum epannnuũdaæ. Deinde docuit quadripartitã argu mentationẽ duobus modis. nũc pro poſitiõis approbatiõe. nũc aſſumpti omis approbatõc ſublata Deĩde do cuit tripartitã argumẽtatõem utraq; approbatiõe ſublata: Nunc quæſtio ẽ an ſit bipartita argumẽtatio. Si pe perit: uirgo nõc̃.peperit aut. Multi dlicunt eẽ bipartitã argumẽtatiõem hac ratõe. & inqunt approbaticnes lLæpe ꝗa manifeſtæ ſunt ſubtrahunt cur nõ & cõcluſio cũ manifeſta ẽ ſub trahat ut ſi bipartita argumẽtatie p ꝓpoſitionẽ & aſſumptionem. ſi pe/ perit:uirgonon eſt.⸗Peperitautẽ. Ci cCe. hanc illo& ſentẽtiam rephendit. Dicitq; ſemper argumẽtaticꝑem cõ cludendam eẽ:nec unꝗᷓ tamè utẽdũ ellſe manifeſta concluſione. Tuncau tem hoc fieri poſſe ſi cocluſicnem genera cognoſcamus.ſunt ãt quatu/ or. Quaꝑ cõcluſionum una talis cũ breuſter facimus ppoſition òn ſſu ptionis& poſt adiunginius id qued ex oĩ argumẽtatõe cõficit Dataãtip ſe exẽp Qued ſi leges oẽs ad utili tatẽ reip. referri cõuẽit hic ãt ſaluti reip. ꝓfuit ꝓpfecton põt eodẽ pacto & ſaluti cõi cõſuluiſſe & legibusnen obtemperaſſe, ſecũda aut cencluſio talis ẽ ut argumẽtatio ex contrario cõcludat᷑.& dat exẽplũ.ſumma igi/ tur amẽtia ẽ in coꝑꝶ f̃ de ſpecie habe re quoꝶ perfidia totiẽs deceptusſis. Propoſitio.n. hums ſyllogiſmi talis eſt, Qui ſepenumero nos ꝑ fidẽ fe/ fellerunt: eog orationi fidẽ habere non debemus. Hoc poſtꝗᷓ probatum eſt ita concludioportuit.lgit cartha ginenſibus fidem non habere debe/ mus. ſed contrarium potius i cõclu/ ſione conſtituit. ſumma igitur amẽ tia eſt ĩ eog fide ſpem habere queꝶ perfidia totiens ecepernin, Tertia concluſio taliseſt: ut id ſolum quod ex omni argumentatione conficitur inſeramus:& dat exemplum. urbem ięitur diruamus, Quarta concluſio talis eſt: cum non id quod conficitur inconcluſiõe pommus: ſedid quod cam rem quæ conficitur cõſequat: & dat exemplum. ſi peperit cum ui ro concubuit. beperit autem. Hic cõ ficitur. Cum uiro igitur ccncubuit. ſed hoc in concluſione quia manife ſtũ eſtnon ponit. ſed illud penit qd manifeſtũ illã concluſionẽ cõſe ui/ tur. Igitur fecit inceſtum: &. n. ſi cũ uiro concubuit id conſequitur ut fe cerit ĩceſtũ, Antiqui aut quẽcũq; ho minũ coitũ nceſtum appellabant. partiamur:cum præſto lex ſit non ex eo quod apertiſ- ſime ſcriptum ẽ ſed exeo quod ſuæ cauſæ cõuenit ſcri ptoris uoluntatẽ ĩterpretari. Quod ſi uos legibus ob- tẽperare debetis:et id tacere nõ poteſtis niſi quod ſcri- piumẽ in lege ſequamini quid dubitatis quin iſtum contra legẽ feciſſe udicetis. Aſſumptionmis aũt appro⸗ atione ꝑterrita ſic fiatargumẽtatio.Qui ſæpenume r0 nos ꝑfidiæ fefellerunt eorum orationi f'dẽ habere nõ debemus. Si quid. n. pf dia illorum detrimẽti acce perimus nemo erit præter noſmetipſos quẽ iure accu ſare poſſumus. ac primo quidẽ decipi icõmodũ ẽ: ite rum ſiultum:tertio turpe. Carthaginenſes uero ꝑſæpe iã nos fefellerũt. Suma igitur ametia ẽ in eorũ fidẽ ſpẽ habere:quorũ pfidia toties deceptus ſis. Vtraq; appro atõe prætsrita tripartita fit hoc pacto:aut metuamus garthaginẽſes oportet: ſi ĩcolumes eos relinquerimus aut eorum urbẽ diruamus aut metuer̃ quidẽ nõ opor tet: Reſtat igitur ut urbẽ diruamus. ſunt aũt quĩ putãt nõnunꝗᷓ poſſe complexione oportere ſuꝑſederi: cũ id pſpicuum ſit quod cõficiatur ex ratiocinatiõe. Quod ſi fiat bipartita quocqp fieri argumẽtatõem hoc modo. Sipeperituirgo nõ ẽ: peperit ãt hoc ſatis eẽ dicunt pro ponere etaſſumere:quoniam ꝑſpicuum ſit quod cõfi- ciatur ex ratiocinatione. Quod ſi fiat complexiõis rẽ nõ indigere. Nobis ãt uidetur: et oĩs ratiocinatio con- cludeda cẽ et illud uitium quod illis diſplicet magno pere uitãdum ne quod ꝑſpicuum ſit id ĩ cõplexionem inferamus. FPloc autem fieri poterit ſi complexionum genera intelligentur: Nam aut ita complectimur: ut inunum conducamus propoſitionem et aſſumptio⸗ nem hocmodò. Quod ſi leges omnesad utiltatem re pub.reſerri conuenit. Hoc autem reipubli. profuit: proſeclo non poteſt eodem pacto et ſaluti communi conſuluiſſe:et legibus non obtemperaſſe:aut ita ut ex contrario ſententia conficiatur hoc modo. Summa igitur amentia eſt ineorum fidem ſpem habere quo⸗ rũ perfidia totiens deceptus ſis: aut ita ut id ſolũ quod conficitur inferatur ad hunc modum: Vrbem igitur diruamus: aut id quod eam rem quæ conficitur ſequa tur neceſſe eſt: ideſt huiuſmodi: Si peperit: cum uiro concubuit:peperit autem. conficitur hoc modo: con- cubuit igitur cum uiro hoc ſi nolis inferre: et inferas quod inde ſequitur: fecit igitur inceſtum et cõcluſeris e At gu⸗ mi huli woti nnto „** in cus lun ke mu neal nl urpt Cog⸗ uer retur: ſamn wrr om n met. ſünng voel 4 Necd Ptio tum idur pod cleſt ſuisn ille Wonn Crdn un ach keros o⸗ me den e eine m ad⸗ tösl oco⸗ argumẽtationem et perſpicuam feceris complexionẽ. Quare in longis argumentationibusex cõductõibus aut ex cõtrario complecti oportet. In breuibus id ſolũ quod cõficitur exponere.ĩ his ĩ quibus exitus ꝑſpicu- usẽ cõſecutõe uti.Si ꝗ ãt exuna ꝑte putabũt cõſtar̃ ar gumẽtationẽ poterũt dicr ſæpe ſatis hoc mõ argumẽæ tatõnẽ facer. Quoniã peꝑit: cũ uiro cõcubuit: nã hoc nullius neq; approbatõis:neq; cõplexionis ĩdiger: ſed nobis ab abiguitate noĩs uidẽtur errar᷑. Nã et ar gumẽ tatio noĩe uno res duas gntkerl quod et ĩuẽtũ ali ꝗ ĩ rẽ probabile:aut neceſſariũ argumẽtatio uocatur.et eius ĩuẽta axtificioſa expolitio. Quãdo igr ꝑfer̃t aligd huiuſmõi. Quoniã peꝑit:cũ uiro cõcubuit:iuẽtũ pro ferũt: nõ expolitõnẽ. Nos ãt de expolitõis ꝑtibus loꝗ- mur. Nihil igr ad hãc rẽ rõ illa ꝑtinebit: atqnac dictio ne alia quoq; quæuidebũtur: oflicer̃ huic partitõi pro. pulſabĩus. Si ꝗ ãt aſſũptionẽ alido tolli poſſe putene aut propõnẽ: Quxæ ſi ꝗd hẽt probabile aut neceſſariũ quoquo mõ cõmoueat audire neceſſe ẽ qꝗ ſi ſolũ ſpe cCtaretur id quod inuẽtumẽ ac nihil hoc pacto tracta retur id quod eẽt excogitatum referret nequaꝗᷓ inter ſummos oratores et mediocres intereſſe exiſtimare- tur: uariare autẽ orationẽ magnopere oportebit. nam omnibusin rebus ſimilitudoẽ ſocietatis mater:id fie/ ri poterit: ſi non ſimiliter ſemꝑ ingrediamur in argu- mẽtationẽ. nam primum omnum generibusipſis di- ſtinguere conuenit: hoc ẽ tum inductione uti:tum ra- tioeinatione. Deinde in ipſa argumẽtatione non ſem pa propoſitione inciꝑe nec ſemꝑ quinq; partibus uti nec eadẽ ratne expolite partitiones ſed tum abaſſum ptione incipere licet. tum ab approbatone alterutra: tum utraq;:tum hoc:tum illo genere complexionisuti idut perſpiciamus aut ſcribamus:aut in quolibet exẽ- plo de his quæ propoſita ſunt hoc idẽ exerceamus:fa- cile ſit fadu. Ac de partibus quidem argumẽtationis ſatisnobis dictum uidetur.Illud autẽ uolumus probe itelligi nos tenere. Aliiſq; rationibus tractari argumẽ tationes in philoſophia multis:et obſcuris: de quibus certum et artificium conſtitutum. Verum illa nobis abuſu oratorio uiſa ſunt aliena. Quæ pertinere autẽ ad dicendum putamus:ea nos commodius quam cæ- teros attẽdiſſe nõ affirmamus:ſed perquiſitius et dili- Quare in longis argumentatõibus Dat præceptũ ut ſciamus q concluſi one unaquæq;argumentatio conclu denda ſit. Quotiẽs inqt lõga fuerit argumẽtatio aut pp memoriã facere ĩ cõcluſione debemus: aut ſi erũt ĩ memoria quæ ſupradicta ſũt. Argumẽtatio nobis ex cõtrario ceon cludẽda ẽ. Veg lõga argumẽtatio ñ ptibus:ſed mẽſura partiũ couſtat.i. nõ ꝗqnquepartita aut qdripartita ar gumẽtatio lõga ẽ. Sed ĩ qcunq; argu mẽtationequotiẽs latiores fuerit ap probatões:tũc lõge erũt argumenta tões.lta & qn quepartita argumẽta tio ex mõ approbationũ breuis pote rit inueniri. Quare inꝗt quæcũq; lõ ga argumentatio fuerit duobus mo discoroludẽda ẽ. Aut per cõductio nẽé. i. Aut ꝑ cõtrariũ. Quo tiẽs autẽ breuis fueritargumẽtatio: hoc ſolo quod cõficitur cõcludẽda c. in illisuero argumẽtatiõibus qu?z exitum man feſtũ habẽt conſecutio nẽ pohere ĩ cõcluſione debemus. ſin aũt ex unaquaq; parte putabt cõſta re argumẽtationẽ. reprehendit ẽt il los ꝗ ex una parte dicunt fieri poſſe argumẽtationẽ. Hi inquit errant de nominis ambiguitate. Nãargumẽta tio duas ſignificationes habet. & ar/ gumẽti: & argumẽtatiõis Quare cũ dicũt ſi peperit cũ uiro cõcubuit: in uẽtum ꝓferũt:nõ expolitõem.i.ar/ gumẽtum ꝓferũt:nõargumẽtatio⸗/ nẽ. ſed talisargumentatio eẽ nõ põt mſi cũ expolita ꝓfert᷑ oratio. Eodẽ mõ inqt & illi errãt q dicũt aliquan do ſubtrahi poſſe minc ꝓpoſitionẽ: nucaſſumptõnẽ.Nã qm utraq; hage mõet auditorẽ: neutra neceſſe ẽ ſub trahat᷑ expolitõi. Itaq; magnopt ſtu dendum eſt: qa inuentio cunctisora toribus cõnminisẽ. ſed ipſi oratores dicẽdi mõ aut optimi ſũt aut medi ocres:aut ſunt ĩfimi. Variare ãt ora tõnẽ magnopere oportebit:pp faſti dia uaria inꝗt uti oratiõe debemus utnũc ꝑ iductõem argumẽtatiõem argumẽtemur: nũc ꝑ rõciatõem. De ide ĩ ratiocinatõibusnũc ꝗnquepar titãnũc qᷓdripartitãnunc tripartitãä faciamus argumẽtat onẽ. Demde ut nõ ſemp prima ſit ppoſitio ſed ali qñ aſſumptio pria ſit. Hæc ĩquit ut melius ĩſpiciamus aut inſcribamus ip̃‚i& nos exerceamus:aut ſi id piget ſacere ea qᷓ ſupra poſita ſunt. exẽpla uideamus & ĩ ipſis hc exerceamus uarietatem. illud autem præcipit ſy logiſmos oẽs in dialectica contineri hos paucos ide deratos oratori conuenire uidebantur. Deniq; iſti non ſylogiſmi ſed epicheremata dicuntur. Reprehenſio eſt per ꝗᷓ argumẽtando aduerſarioge confirmatiodiluitur: aut infirmatur: aut alleuiatur. lIam de quatuor par tibus orationis dictum eſt. De exordio:de narratione: de partitione:de comparatione: de confirma/ tione. Nuncſecundum ordinẽ de reprehenſione tractãdum eſt⸗Reprehenſſo eſt oratio quæ poſt no ſtram confirmatõem aduerſariog conſirmationem reprehendit, hæc duoagit: aut oĩo tolli ad/ uerſarius dixit: aut infirmat ac léuius reddit. Vege ipſa reprehenſio ex illis locis argumentoꝶ capit᷑ ex quibus confirmatio.i. ex attribu-/ —.⸗ à2.: tis perſonæ & attributisnegocio. Ma gentius perſcripſiſſe polliceamur. Nuncut ſta tumus m conl imanti d reptchedet d. Proficinci ordine adreliqua pergemus Reprchenſo? cum tria ſint data confirmatõi. Ma/ per ꝗᷓ argumẽtando aduerſarionim confſematio dilu teria: argumentu argumẽtatio. Ma/ teria non reprehendimus: quæ nu/ da atq; communis ẽ. Sed argnmen/ tum:aut argumentũ ratõem repre/ hendimus, & qm confirmatõemuel reprehẽſionẽ cõmuniter hactenuspᷣ cepta tradidimus. debemus ſcire certos modos reprehenſions. Sut ãt quatuor principalesmodi. ſi aut ſũ pta rephendamusaut cõcluſiõe:aut genusargumematiõis. At ſi hæc tria nullomõ reprehendi poteruũt quod extremũ ẽ facere debemus: ut aliud contra argumentů firmũ: aut cirmi us proferamus.ſumpta ſunt quæcũ q; nobisad fidè ſumimus: Ad fidem at ſummusargumẽtũ. Ergo argum̃ ta ſumpta ſunt: & qm argumẽtũ nõ niſi ex confeſſo fit recteea quæ ex cõ feſſisargumta ſumimus ſũpta dicũ tur. ſunt aũt ſumpta ſemp quatuor ꝓbabilia tria neceſſaria. Probabile &. n. argumẽtum in qtuor diuidit᷑. Crecdibile: ſignum: Cõparabile: iu/ dlicatu, Neceſſarie i tria diuiditur. Coplexionẽ: Enumeratienẽ: ſimpli cẽconcluſionc.ltaq; quia ſeptẽargu menta ſeptẽ ſumpta ſunt: de ꝗqbusar zumennscteadue ſantugqauschüc libi ad fidẽ ſumpſerit tu cõtinuo cer tis modis poteris reprehẽdere:quos modosa Ci. traditos in ſingula ſum pta rephendenda diligenter debea/ mus attẽdere atq; retinere. Quod ꝓ credibili ſumptũ erit id infirmabit᷑ ſi aut pſpicue falſum erit hoc mõ. Numerauit ſeptẽ eẽſũpta. Nũc do/ cet unũquodq; ſumptũ quot modis rephendi poſſit:& a probabili argu mẽto ĩcipit:in quo quatuor cõtinen tur. Credibile. ſignů. Comparabile iudicatũ. Itaq; iꝗt ſi aliud ab aduer ſario ꝓ credibilſargumẽto fuerit ꝓ latum:quinq; id modis poſſumusre phẽdere, ſi aut ĩꝗt quod ſoliduũ aut primũ eſtargumẽtuũ ipſum falſum eẽ doceamus: aut ſi ex cõtraria quo/ itur aut: infirmatur: aut alleuiatur. Hæc fonte iuentio- nis eodem utetur: quo utitur confirmatio propterea quod ꝗbusex locis aliꝗᷓ res confirmari põt iſdem põt ex locis ĩfirmari. nihil. n. cõſiderandũ eũ ĩ his oibus ĩ- uentiõibus niſi id quod perſonæ aut negociis attribu- tum eſt. Quare inuentionẽ:ct argumẽtationum expo litionẽ ex Ilis quæ ante præcepta:ſut hanc quoq; ĩ par tem orationis tranſferri oportebit. Verumtamenutx ꝗ dam præceptio detur huius quoq; partim exponemus modos reprehenſionis quos qui obſeruabũt: facilius cea quæ contradicuntur diluere aut infirmare poterũt Omnis argumentatio reprehenditur: ſi aut ex his quæ ſumpta ſunt non conceditur aliquod unum pluraue aut his conceſſis complexio cõfici ex his negatur: aut ſi genus ipſum argumentationisuitioſum oſtenditur aut ſicontra fimam argumentationẽ alia æque firma aut firmior ponitur. Ex his quæ ſumuntur aliquid nõ conceditur: cum aut id quod credibile dicũt negatur eſſe huiuſmodi:aut quod cõparabile putant: diſſimile oſtenditurmut iudicatum aliam in partem traducitur: aut omnino iudicium improbatur: aut quod ſignum eẽ aduerſarũ dixcrunt:id eiuſmodi negatureſſe: aut ſi complexio: aułuna: aut ex utraq; parte reprehenditur aut ſi enumeratio falſa oſtenditur: aut ſi ſimplex cõclu ſio mali aliquid continere demonſtratur. Nam omne quod ſumitur ad argumentandum ſiue probabili: ſi- ue pro neceſſario:neceſſe ẽ ſumatur ex his locisut an- te oſtendimus. Quod pro credibili ſumptum erit id infirmabiiur ſi aut perſpicue falſum erit hocmodo.ne mo eſtqui non pecuniam ꝗᷓ ſapiẽtiam malit. qui ex oõ trario quoque credibile aliquid habebit hoc modo: q; parte credibile eſſe monſtremus. Aut ſi oĩo erit ĩcredibile. Aut ſi id quod paucoꝑ ẽ oĩum eẽ dicat Aut ſi id qd raro cõtingit fieri oĩo deneget. Falſum ẽqd ĩ re falſumõ.& qd oĩo aliter eẽ cõtẽdimus: ſicut ipſe ait. Nemo ẽ quinon pecumam qᷓ ſapientiã malit. Hoc itaq; falſum eſt: ut ctiam ſi unus fue/ xit inuentus:qui ſapientiam malit. Arguůmentumaduerſari falſum eẽ dicatur. Ex contrarioquoq; credibile erit ſi ꝗd abaduerſariis: pro credibili prolatumnihilominus credibile ſit ſi cõuertatur. Vo Cet gedl bile⸗ ilpl u ete n eb⸗ cven ofte ſa⸗ Al tus Ptan ſume tur cetel cei dabi wor Wor 1 ſen⸗ ben An pech cr Ad uti) ciſi dibi (atu goot proſ lohet Ubus . Umuern kacum nzoc ecut Unenta umem⸗ Aument diclar exloen⸗ Fir⸗ r Rum huam h ſenan der m, Kno N, Gt no. blil⸗ u eui done jercs mode e lel iama nufe/ nol Nuun. Vrtputa quisẽꝗ nõ officiicupidior gus pecũiæ ſit. hoc utiq; aduerſario p eredibili platù ẽ. Qvod cduerſũ. Rhillominus icredibileẽ ſi credibile reprehẽditur quod ex cõtraria parte cõuerſũ. nihilominuscredibile põt uideri. Incredi bile ãt dicetur quod ab hoĩium opinione diſſentit & hoc ĩtererit inter falſũ &credibile quod falſũ Tipſa re eſt ineredibile uero ĩopinione. Itaq; inꝗt incredibileẽ: utputaſi auarus dicat mediocris of ficii cã maximã pecuniã cõtẽpſiſſe. Hot itaq; apud opinionem hominũu credinon põt: qm n. auarus cæẽ rei ſignũ proprium ꝗᷓ de reagitur: ut cruorẽ cædis . negocio.Quæ facta & dictatr 1P dicas. Quis eſt quinõ pecuniæ cupidior quã officu ſit. Eręo maximã pecuũiã contẽneret medio Quis eſt quinõ officii cupidior ſit quã pecuniæ: aut crisofficu cã q ob puã pecuniã ſæpe officia magna cõtẽnit. Inter falſum crit omnino incredibile ut ſi aliquem conſtet eſſe au S&& incredibile hociĩ rereſt qd falſu ẽ rum et dicaralicuius mediocris officii cauſa ſe maxi- credibile eẽ põt & icredibile. deide — 10,, qq wuod ĩicredibile ueg eẽ põt & falſũ mam pecumam neglexiſſe. aut ſi quod in quibuſdam Sed ueg duplex ẽ:nũc id quod uere rebus aut hominibus accidit: id hoĩbus dicatur uſu u enüͤcich duod uere geſtuͦeé . . 1, 8 buſdam rõnibusapprobatur., ltaqꝗ; euenire hoc pacto. Qui pauperes ſunt his antiquior pepe quod uegeeſt: &quia falſũ eſſe officio pecunia eſt. Qui locus diſertus eſt in eo cædẽ nõ põt: ĩcredibile c. Vegen. quod Si mon uolauit: ſed tñ ĩcredibile ẽ. Deĩ factã eſſe oportet in loco celebri hõ occidi qui potuit de ſi dicꝗs uno die duas controuerſi R „ ner a ror An nene dé falſũ: ſed tũ quia fieri potuir cre uus P 10 fulo 10.ne n cino P oteſt uno aſpe neqac dibileẽ. Kurfiuscaredib argnnucn præteriens in amorem incidere:quod aute pro ſigno tũ rep̃hẽdi põt ſi qd paucorũ com ſumetur: id ex iiſdẽ locis ꝗbus cõfirmatur ifirmabi- isf: dicat: utputa. qui paupes ſũt — — =„ 1. his n ficiu magis qᷓ pecna cordi tur. Nã ĩ ſigno prĩo uerũ eẽ oſtẽdi oportet. deide eius c. Hoc ꝗa generaliter dictũ ẽ rephẽ di põt. Na pe aliꝗ pauperes iucniri quibusofficiũ magis cordi ſit ꝗᷓ pe äl cüia. Nec nos moueat ꝙ i argumẽto credibili quod ꝗdẽ ex pſonis fieri diximus exẽplũ de loco poſuerit. Credibile. n. argumentu. i. pro babile maxĩe 8 ẽperſonaꝶ c. Sed fit ẽt ex attributis negocio.i.ex loco tpe:uel reliquis, Itaq; ſub hoc mõ reprehenſionisduo exẽpla poſuit:unũ a pſona:aliuda loco.lIlludaũt quod tertiũ uidetur exẽ plo illiqd ſub extrẽomẽ poſitù ẽ cõgruũ:nõ tertiũ ẽ exẽplũ:ſed ſecũdi cõcluſio:ut primũ exẽplũ a pſonis ſit. Ouipau es ſũt his antiquior officio pecũia ẽ, Secũdũ exẽplũ a loco ſit. Qui locus de ſertusẽ in eocædẽ factã eẽ oportet.ln loco celebri hõ occidi quipotuit.Itaq; hoc precepii tenere de bemus qd ex attributispſonæ maxie credibile argumẽtũ cõficit. Eſt tñ & in factis credibi le. Signũ ãt nõ miſi ex factis cõfici.Scire tñ debemus ex attributis pfonæ fieri: & neceſſariũ argumẽtũ.ſi dicas pedibus æger quinquaginta milia ꝗᷓ potuitãbulare. Poſtremo credibileargumẽtũ põt rep̃hẽdi ſi id qd raro fitnũꝗᷓ fieri poſſe dicat.) tputa nemoẽ ꝗ puellãpᷣteriẽs adamet. Hoc & rurſusgentraliter ꝗa dictũ ẽ põt rephẽdi Nã frequẽter & ſemel uiſa puella põt adamari: ut ĩ eunuchoò adamatcherea ut iVir. ut uidi: ut peri: ut me malusabſtulit emor. His itaq; quinq; modis credibile poterit rephẽ di ſi aut pſpicue falſum eẽoñdat: aut cõuerſũ ex cõtraria partemihilominuscredibile ſit: aut ſi lIcre AQ bile demoſtretur: aut ſi quod paucoꝶe ẽoĩum eſſe dicatur: aut ſi qd raro fit id nunꝗᷓ fieri poſſe di catur. Quod autem pro ſigno ſumetur id ex hiſdem locis quibus confirmatur infirmabitur. Dixit quot mods credibile poſſit reprehendi. Nuuc tranſitad ſignum. ſi inquit ab aduerſario aliquid proſigno feretur id hiſdem locis reprehendi poteſt quibusconfirmantur. Verum quoniam deſini tLione ſignum eſſe dixit quicquid in ſenſuscad itmaxima ſigna ſunt: & quæ in controuerſiisfrequen tibus neceſſe ẽ iueniri. Oculorum & aurium, Oculorum pa llet puluerulentuseſt: cruentuseſt. Auri um uero hoc dixit: hoc locutuseſt. Itaq; præter hæcſigna quæ oculis digitoq; monſtrantur. Omne factum: ao dictum ſignum e Quæ ſacla & dicta negocio attributa ſunt. ideſt continentia cũ ipſo Rciter conſiderantur: antenegocium: in negocio:poſt negociũ. ita que cum ex hisquæ negoco attributa ſunt argumenta ſumpſerimus ſignum eſti deſt ex his quæ c tinentia cum ipſonegocioi ſunt:& quæ ingeſtionenegocii continentur: demdeſi ex his fecerimusar ₰ gumentum quæ perſon s attributa ſũt credibile erit: & hoc ideo argumentum dicetur: ut quaſi ar gumentuma perſoms fiat ſignũ a negociuis: & ideo Cicero in ceciliana argumẽetisa gemus ſignis Iuce oĩ clarioribus crimma refellemus. Igitur ſi aduerſarius inquit aliquid proſiꝑno protulern hiſdem ex locis reprehendere debemus: quibus confirmatur & quoniam ignoratu rquibus ex locis ſignũ cõ firmari debeat idipſum docet. Confirmaturautem quatuor modis. Primo inquit ſignum mamiſe ſtum ipſum eſſe debet:ideſt ut cum dixeris pallet: uere palleat. Oeinde poſtquam conſtiterit eſſe ſi gnum conſtet rurſus eius rei eſſe ſignum de Auaagernr lut dicasocciditi nam cruentus eſt. Et quo niam di æi mus factum omn ſignum eſſe: mn facto autem &Gfacta & dicta ſunt confirmamus inquit nignum ſiaut id factum dicamus ꝙ non oportuerit: aut id factum quod oportuerit. Sed quia inter Adum per iguorantiam pueniettut aut idnon faciamus quod oportet:aut id factamus ꝙ nõ oportet Tuncautem grauius delictum eſt:ſi faciamus quæ non facienda ſunt. Quia in eoquod facimus fa ciendum: uel ſi non faciendum: meſt ſcientia delinquentis. Si enim quia aut faciendum eſt: aut non faciendum. iccirco poſtremum illud addit ad cõfirmationẽ ſigmi ut nõ mõ aliquid fecerit ſe debet ſcieri: faciendu eẽaut nõ eẽ faciendu. Poſtrẽo inꝗt ſciſſe eũ dequo quæritur eius rer legẽ & conſue tudiné. Itaq; qtuor mõis ſignũ cõfirmãus. Primũ ut uerũ ſit. Deideuteius rei dequaagimus ſignù ſit. Deinde ut doceamusaut id factù eẽ quod non oportueritaut id nõ factũ quod oportuerit. Po ſtremo ct ſciſſe eũ utg fuerit facien . — Auueinen mnciend- Tia qtuor cõ Deinde factum eſſe quod non oportuerit aut non fa irmãdo ſigno attributa ſũt: quoru q⸗ . P .E— S1 Radueriautus quodlibet ad cont r Qu quod oportuerit. Poſtremo lciſſe en de oA,⸗ mandll Brulern tu id qunne modis ritur eius rei legem et conſuetudinem. Nã hæ res ſũt reprehéẽdis. Dicere. n. debebis ngt re c JIrltn 3.: . m aut ñ eẽ ſignũ.i.ſi dicat᷑ homacldili ſigno attributæ quas diligẽtius aperiemus cum ſepa = biluerulgtus eẽ utiq; ad ho ratim de ipſa coniecturali cõſtitutiõe dicemus. Ergo micidiũ puluis ſignũ ẽ nõ põt: aut n nr. nſione:aut nõ ſiono eſ pard magnoc ieho:en-Aom urimnquodq; horum reprchenſione: aut nõ ſigno eſt Fnu ꝓferedu eſt: ſed & plenũ ſignũ ſe aut parum magno eſſe: aut ab ſe potius qua abad n illdi Tere l ſcio magnũ ſignũ erſaris ſtare: aut omnino falſũ dici:aut in alia quoq; aut a ſe potius ꝗᷓ abaduerſariisſtare a. aelect ſi dicat ſcelus fecit:nã eibuit: cũ ſuſpitionem duci poſſe demonſtrabitur. Cum autem tucõtra poſſisdicer ĩmo ſcelusñ po pro comparabili aliquid inducetur: quoniam id per tuit facere: ꝗa erubuit: autoĩo falſo ED Pe— . „ *pe dici ſi dicat. Neſcio ꝗs pallerec ñ ſimilitudinem maxime tractatur ĩ reprehendẽdo cõ Ppalleat. Aut inaliam quoq; ſuſpitio⸗ ueniet ſimile id negare eſſe quod cõfertur ei qui cũ nem duci poſſe demonſtral tur: ſio . . — - . dicat ꝗa pallet occidit hoĩiem cum cõfertur. Id fieri poterit: ſi demõſtrabitur diuerſum ſit pallor: &τραtαπinis, itaq; ſi d cſſe genere:natura:ui:magnitudine: tẽpore loco: per ad cõfirmãdũu ſignũ fuerit ꝓlatum . S5 . his ꝗnq; mõis rephẽdi oportebitqd ſona. opinione: ac ſi quo ĩ numero illud quod per ſi/ Adeẽ le ĩ ſecudo libro de cõecturali militudinẽ afferetur. et quo ĩ loco hoc genus cuius cã cà ſignatius tractatuge eẽ ꝓmittent. Fi cõuit:oſtẽdetur: deid Tre diff Cõpabile argumẽtu ex ſimilitudie afferetur hri cõuẽit: oſtẽdetur: deide ꝗd res cũ re diffe coiſtitqd ut reprehédas: id quod rat demõſtrab'us ex quo docebĩius aliud de eo quod aduerſarius ſimile eẽ uult: tu cõtra —- 1. 55 — - diſſimile dbebisaſſerere, Diſſimmle cõꝑabitur et de eo ꝗ cũ cõꝑabitur exiſtiari oporter̃ hu ãataliqd aut ſimile ſit ccto fbusoſtẽ ius facultatis maxie idigẽus: cũ ea ipſa argumentatio dit᷑: genere: natura ui: magnitudie: e n tꝑe loco:pſona: opiniõe. Veꝑ in his . aiaduertere debemus ꝗd aduerſariuscõparet: ac ſimile eẽ pſuadeat. Quod poſtꝗᷓ pſpexerics illud ipᷣm nos diſſimile debemus oñdere qd aduerſariusſimule eẽ cõtẽdit. Alioquin ſtultũ ẽ: ut cũ aduer ſarius res inter ſe eẽ dicat ſimilesper naturã nos eas. aut magnitudie eẽ dicaus diſſimiles:aut genere aut loco uel cæteris, Sd id ꝗd ſinuleeẽ dicit ĩ natura noscõtra ĩ eadẽnatura diſſimile debẽusoñde re. Quod rurſusdicit ſimile eẽ ĩpſona: nos ĩ eadẽ pſona diſſimile eẽ doceamus. Octo itaq; modis diſſtaile aliquid neceſſe cõpro ari Genere natura: ui:magnitudine: loco:pſona: Spinione. Gene ris triplicẽ ſignificationẽſcimusec. Eſtãt gẽus. i. ſanguis aut patria. Eſt gẽus ſubquoplures prescõti nẽt Eſt genus reꝑe ꝗlitas: hic itaq; genus duo illa ſigniſicat ſubquo ſũt ſpẽs:& illud quod qualitatẽ deſignat. Genus illud ſubquo ipẽs ſũt:ta ad ſimilitudinẽ ducit: ut ĩ hoc exẽplo.Si iisꝗ iprudẽtes læſere ignoſci oportet hisquis neceſſario profuere gratiam haberi nonoportet .In hisenim ambo bus unum genus, uoluntasabſens:cuiusſpecies ſunt. Imprudentia & neceſſitas ita que hæc ſpecie: di uerſa genere ad ſimilitudinem referuntur: ideſt quia ĩ utroqueabſens uoluntas. I lud autem genus quod qualitatem ſignificat confertur: cum utile: utili: honeſtum: honeſto: conferimus. Vtputa tam hoc utile ꝗᷓ illud tam honeſtum ꝗᷓ illud. Tertiũ illud genus quod aut ſanguinem oſtendit:aut patriam ad locum referri oportebit. natura autem confertur: ita ut in hoc exemplo inquo populi natura cum maris comparatur: ut mare inquit quod ſua natura trãquillum ſituentorum ui agitari atque turbari ſic.r. p. ſua ſponte placatam hominum ſeditioſorum uocibus & uiolentiſſimiſ tempe ſtatibus cocitari. Vim ſæpe eſſe diximusſingulorum uerborum ſimplicem ſigmficationem. Hoc eſt illud neſcio quid: quod intelligimuscum dictum fuerit ſacrilegium: iam magnitudo erit ipſi us uis exaggeratio: utputa ſacrilegium atrox. In loco illam quæ iam abudæ tractatã eſt qualitatem lociinſpiciamus. Tempusitidem ſuisinſpectu ſemper partibusconferamus: ut ſi oportumtasẽ op portunſtatem: ſi ſpacium: ſpacium conferamus. Perſona autem omnino mamfeſta eſt. Opinio ue ro eſt iudiciũ populi. Hæc ita conferetur ſi dicamusſic de illa re iudicatum eft:ſic de hac iudicatũ aut iudicatũ ẽ: aut aliter de illa re iudicatuũ: aliter de haci udicatũ: aut iudicatũ eſt: ſi ꝓ nobis cõfir metur:ſi contra mutetur opinio ac ſi quo in numero illud quod per ſimilitudinẽ affertur: hocnen 5 — Aun eten viwe coril ur r u ut 1ept ſri⸗ ſen ſun leti mi udt guu bie dr cel ſi acc. cu der u uen 54 td amnt wen höre odl vos hi ſon zun tur: ſtio uen ndde len lud adoer Vne md Cee Nescdld Nitate ders amdo R ngenos Nrun Crau pll Sllatl enpe ,Bo- nt liumm veo iole deNd Gcot en quaſtaliusaliquis modus eõferẽdi ẽ ne forte ꝗs credat:ſed opinionisexpoſitio. Quæ quidè unã par tetenet ſolã.i.:illã cũaduerſariiscõtũcta diſſoſuimus. In iudicatũ aliqd infert: qm id ex his locis ma xime firmat: & ad hoc nihilominus cõfirmandũ ipſe nobisindicat cõfirmationẽ. Nam quatuor mo dis dicit cõfirmãdum nobis eẽ iudicatũ: ꝗbus utiq; ſublatis infirmari poſſe declarar: hoceſt laude henſum iudiciũ: ſed aboĩbus cõprobatũ: & ſi difficilius& maiuseẽ doceamus illud udicatũquod — r1. afferat ꝗᷓ id quod ineſt: cum. n. affe quæ ꝑ ĩductionẽ tractatur erit rep rehẽdẽda. Si iudica rimusiudicat ut idnoſtræ cauſæ p tur laude eorũ: ꝗ iudicre ſimilitudie eius rei: ꝗᷓ deagi mur. Periudicantiũ enim auctorita tur ad eã rẽ ꝗᷓ deiudicatũẽ et õmẽorãdo nõ mõnõ eẽ temiudicati auctoritas cõſi rmat. de 1— 1,. — -= — indeut id qd iudicatũ pferimus ſi reprchẽſũ iudiciuũ: ſed ab oĩbus approbatũ:et demon mile ẽ ei i deagat eẽ treusti ſtrãdo: difficiliter: et maius fuiſſe adiudicatũ quod afß . uos iudicatum adiuuabit: ſi huic feratur: & ide odi õä ſimile demõſtret. Veꝶ hæc fimilitu feratur: ꝗᷓ id quo inſtet cõtrariis locis: ſi res. aut uera. dooctoillis ſimiliter partibus faciẽ aut ueriſimilis ꝑmittat ifirmari oportebit:atq; erit ob da ẽthæc genere: natura ui magnita Eruãdudiligetct miladi fFF dine locꝙ; perſona: tpe: opinione: & leruadu diligeter ne m ilad id quod ꝑtineat id quod oio hoc ià tenere debemus quancun iudicatũ ẽ etuidẽdũ ẽ nũ ea res proferatur ĩ ᷓ ſit ofſẽ queſimilitudinẽ hisnobis partibus . 1 — ... . t. . . . . X. eẽ faciẽdã., Deinde tertio mõ iudica ſũ: ut deipſo ꝗ iudicauerit iudiciũ fieri uideatur. Opor tu cõfirmamuæ ſioſtẽdamnsim iu tet ãt aĩaduertere:ne cũ aliter ſint multa iudicata ſoli dicatu nõ e rephẽſum: &nõm nõ rin aliqnod: aut rari iudicat a rephéſe: ſed ẽt ab oĩbus approbatũ tariũ aliquod:aut rarũ iudicatũ afferatur. Nã is rebus uthi iudices de hoc negocio ſimilia auctoritas maxiĩe põt ĩfirmari atq; ea argumẽta ꝗdẽ qᷓ ſperarecogantur. Extremũ illud ſi b qca argameta Aag difficilius: & maius iudicatum ꝗᷓ id quaſi probabilia ſumetur ad hũc modũ tẽtari oporte Juodeaeite doceãus, Nuᷓ enim iu bit: quæ uero ſicuti neceſſaria dicẽtur: ea ſi forte imita Re nnere negocio facerẽ dubita bùtur mo neceſſariã argumẽtationẽ: neq; erunt eiuſ⸗ Heddeacs heaib ceir modi ſic reprehẽdẽtur. Primũ cõplexio quæutrũ con finnat mhiſdẽconuerſis ĩfirmat R ceſſeris tolli debet. Si uera ẽ nũꝗᷓ reprchendẽtur ſi ĩ fal ae endeut zeſheſun. n ſa duobus modis:aut cõuerſione:aut alterius partis in diciu illud gemeſres,s diud i firmatiõe. Cõuerſione hoc modo. Nã ſiueretur gd eun feae nmins ſtedas deide doce⸗ 34 accuſasꝗ ẽ probus:ſi ĩuerecũdũ aĩ poſſidet ĩgeniu ꝗd uitia ĩ nalnerſarid erutarini in cũ accuſes:ꝗ id ꝑui auditu exiſtimet hic ſius uereri di ienta⸗ carterenr Nrs neg n i xeris:ſiue nõ cõcedẽdũ hoc putat ut neges eſſe accuſãa hil ꝓſit: &ne illud Plerat judiciũ ĩ dũ quod cõuerſiõe ſic reprchẽdetur: imo uero accuſa ſim. iescn . tfe dusẽ:nã ſi ueretur accuſes:nõ.n. ꝑui audii exiſtiabit ſi nobis 4 milia ſi hr multa iu cͤ cia a uerecũdũ aĩ ĩgẽiũ poſſidet. tamẽ accuſes: nõ.n. probus aerſarian n ahuod iſhne 1 E, Alterius ãt ꝑtis ĩfirmatõe hoc mõ reprehẽditur ueru ꝓbabile pro probabili ꝓpfertur. Nã U— „„ iadquod uere probabile eſt nullo mõ ut d ifficillime poterit infirmari:hoc quod ait. Contrariis locis ſi res natura: autueriſimiliæ per amittiinfirmarioportebit: quæ uero ſicuti neceſſaria ducẽtur. Ttrãſita Pbabili ad neceſt. ariu argu mentum: ꝙ neceſſariũ argumẽtũ: ſi neceſſariũ rebusipſis fuerit: nulla rõe poterit rephẽdi: ſinautẽ nõrem:ſed modu ac formã neceſſariæargumẽetationis habuerit reprehẽdet, nouimusitaque tribus modisfieri neceſſariã argumẽtationẽ: p cõplexionẽ:p enumeratienẽ?p ſimplicẽ cõcluſicnẽ. Cõple xioẽ ĩ qua utrũ cõceſſerisid cõtra te future ẽ. Hæc itaut diximus ſi o0 neceſſaria ẽnon poterit repᷣ hẽdi. Sinaũt ſola formã neceſſariæ argumẽtationis tenebit duobus modis rephẽdetur: aut p cenuer ſionẽ:aut ꝑpalterius partis infirmationẽ quosmodos facile poſſumus agnoſcere: ſi ipſa nece fariæ ar gumétatõis forma ponat. Si ueret qd accuſes. ꝗq ꝓbus ẽ. Si nõ ueret᷑ qd accuſes ꝗq puiauditũ aſtima tur: hoc p cõuerſionẽ ſic rephẽdimus: utcãcellato ueluti reſpectu primã ꝓpoſitionẽ ad ſecũdæ ꝓpo ſitionis cimittamuseuẽtũ:deĩde ſecũdã ꝓpoſitionẽ ad primæ ꝓpoſitionis ſubrigãus euétu, Ita tñ ut euẽtibus negatio adiũcta copulet: hoc modo.ſi ueret᷑ laccuſes: qa id nõ parui au ditu aſtimat. De inde ſi nõueretur accuſes: quia nonprobuseſt. Ira conuerſienum euentũ accuſandum efle aſſeruit: quem aduerſarius dixerat nõ accuſandum. Accuſatio aũt hicnõ publica ẽ: ſed priuata obiurgatio unius uero partis huiuſmodi reprehẽſio ẽ. Cũ ex propoſitis duobus ununquodq; frangitur. Altero enim infirmato uacillat alterũ. S ueret accuſa: facile enim uerecdusab errore flectetur. Enumera tio uitioſa intelligitur: ſi aut pᷣterit quiddam dicemus: quod melius cõcedere aut infirmiare aliꝗd annumeratũ. Enumeratio parsneceſſariæ argumẽtationis ẽ. Hæc cuiuſmodi ſit ſupra diximus. Ve rũ c ab aduerſario ꝓponet: duobusmodis poterit reprehendi. Siaut aliquid p̃termiſſũ eẽ ĩ enume ratione doceamusquo ꝓ nobis ſit: aut ſi oĩa ꝗdẽ enumerata ſut::ſed ĩ his aut cõtrariũ poninius & fal ſum eè mõſtremus:aut cõfitemur ali quid ita eẽ & oſtẽdemus eẽ ꝓ nobis. Primus itaq; modus ubi aliqd præ teritũ demereamus ꝙ; ꝓlatũ noſtræ cauſæ ꝓficit: ut ẽ illud de equo. quẽ poſt aduerſarii enumerationẽ ex ho ſtibuscaptů eẽ memorauit. i. ex pᷣda quæ ꝓpriaxcuiq; non quæ cõfuſisom nibus fuerit cõiter diſtributa. Alter ẽ modus reprehẽſionis ĩ enumeratio ne:in quo duo reſpicimus. Vtrũ ali qd cõtrariũ poni poſſit:analiꝗd cõ fiteãur ex his: quæ ED enu merauit: ꝓpterea ꝙ honeſtũ ẽ. Con trariũ ponimus:ſi cum aduerſarius equum neget hæreditate ueniſſenos hæreditate ueniſſe doceamus. Cõfi temur autẽ aliꝗd qd honeſtũ ſit: utꝰ ſi aduerſarius dicat:aut ĩſicas face re uoluiſti:aut amico morẽè geſſiſti aut cupiditate elatus es nos dicamus amico morem geſſiſſe:quod utiq; in cõfeſſione turpe nõẽ: maxme ſi ea ꝗbus cũ hoc poſitũ ẽ cõſiderẽus. Ita in reprehenſione enumeratiõis: aut pᷣtermiſſũ aliqd oſtẽdemus. Quod tñillatũ ꝓ nobis ſit: aut ex oĩbusquæ poſita ſũt: nũc aliꝗd pꝑ contrariũ re futamus:nũc ꝗa ꝓ nobiseſt confite mur. Simplex aut cõcluſio reprehẽ dit᷑:ſi id quod ſequit:non uideatur neceſſario: cũ eo q ãteceſſit. Hæc quoq; ſi ex utroq; quo cõſtat. i. ſi ex ꝓ poſito et adiũcto erit neceſſaria re Phẽdi oĩo ñ poterit. Eſt ãt huuſmo di:ſi diesẽ lucet:ſi natus ẽ morietur Vtiq; hoc ita neceſſariũ ẽ :ut frangi tucàt ſimplex concluſio poterit repᷣ hẽdi:ſioſtẽderis adiũctù ñ cohærer ꝓpoſito: utputa ſi mater eſt diligit. 4 ſemel peccauit nunꝗᷓ corriget uti q; hoc eũ adiũctũ cõſideras: neceſſa rio cohærere nõ poſſe: neceſſariũ eẽ non poterit. Eritq; potius ꝓbabile: Ita neceſſariũ ꝑſe conſtat probabile multis aſſerit argumẽtis. Hoc ãt ſi ſemel peccauit nũqᷓ corriget: multis aſſerẽdũ ẽ arenmetige⸗ uero mul tisaſſerit argumẽtis neceſſariũ nõ ẽ Tcte igr̃huiuſmõi rep̃hẽſa cõcluſio ẽ ſi formã neceſſariã: rẽ uero ꝓbabilé còtinere mõſtret. Verũ hæc cũctapᷣ cepta d dyalectica traxit quæ magna ſi ueretur accuſatione tua correptus ab errato recedet. Enũeratio uitioſa ĩtelligitur: ſi aut præteritũ ꝗddã di- eẽus quod uelimus cõcedere:ut ĩfirmũ aliꝗd enuũera tũ quod aut cõtradici poſſit:aut cã nõ ſit qre nõ hõe ſũ poſſumus cõcedere præteritur ꝗddã i eiuſmoi enu meĩatõibus:quoniã hẽs iſtũ equũ:aut emeris oportet aut hæreditate poſſideas. aut mũerc accepis: aut domi tibi natus ſit:aut ſi horũ nihilẽ:ſurripueris neceſſe eſt. Sed non emiſti:neq; hæreditate uenit:neq; domi tibi natus ẽ neq; dono accepiſti: neceſſe ẽ ergo.ſurripue- ris hoc cõmode reprehẽditur:ſi dici poſſit ex hoſtibus equus ẽ captus:cuius prædæ ſectio nõ uenerit. Quoil lato ĩfirmatur enũeratio:quoniã id ſit ĩductũ qꝗ præ teritũ ẽ ĩ enũeratõe. Altero ãt mõ reprehẽditur ſi aut cõtra aliꝗd dicetur:hoc ẽ exẽpli cã:ut ĩ eodem uerſe mur poterit oſtẽdi hæreditate ueniſſe: aut ſi extremũ illud nõ erit turpe cõcedere:ut ſi 9 cũ dixerit aduer ſarii: aut ĩſidias facere uoluiſti: aut amico morẽ geſſiſti ut cupiditate elatus ex amico morẽ geſſiſſe fateatur. Siĩplex ãt cõeluſio reprehẽditurſi id quod ſeqtur nõ uideatur:neceſſario cũ eo quod ãte ſit cohærere. nam hoc ꝗdẽ ſi ſpiritũ ducit uiuit. Si diesẽ lucet:eiuſmõi ẽ ut cũ priore neceſſario: poſterius cohærere uideatur Hoc ãt ſi mr ẽ diligit filiũ:ſi aliquãdo peccauit nũꝗᷓ corrigetur. ſic cõuẽiet reprehẽdiut demõſtretur nõ ne ceſſario cũ prior̃ poſterius cohærer̃ hoc gẽus et cæxtera neceſſaria: et oĩs argumẽtatio:et eius reprchẽſio maio rẽ ꝗdã ui cõtiet:et latius patet:ꝗᷓ hic expõitur:ſed eius artifici cognitio huiuſmõi ẽ ut nõ ad alicuius artis ꝑtẽ aliqᷓ adiũgi poſſit:ſed ipſa ſepatilõgi tꝑis et magnæ at q arduæ cognitõis ĩdigeat ꝗᷓre illa nobis alio tꝑe:arq; ad aliud ĩſtitutũ ſi facultas erit explicabũt nũc his præ ceptõibus retorũ ad uſũ oratoriũ nos cõtẽtos eẽ opot tebit: cũ igr ex his qᷓ ſumũtur aligd nõ cõcedit ſic ĩfir mabitur: cũ ãt his cõceſſis cõplexio ex his nõ cõficitur 8 lftie lis Sie 6 ſi facultas fuerit poſtea tractuꝑꝶ ſe eẽ ꝓmittit. Cũ igr ex his quæſumũtaliqd cõce n irnmnabl QOẽm argumẽtationẽ qᷓ̃tuor mõis dixit poſſe rephẽdĩ ſi aut ſũpta rephẽdaus:aut coc lone. aurſ. Seus m argumétatiõisuitioſũ eẽ mõſtrẽus: autſi cõtra firmu argumtũ alid nrẽ̃m qꝙ ntmi atq; tmiusopponus. Itaq iã ſũptog: dicta rephẽſio c. Sin ãt ĩꝗt rephẽdi ſũptanñ potert 0 vel rlian nuele m e An Tenu um enam lme Idenun urnii tnone 4cn 1om Nel G mop⸗ agren eng hope Eoe uſe öton⸗ Ac 30 nmn Heæc erunt conſiderãda:unum aliud cõficiatur:aliud dicatur hoc modo. Si cum aliquis dicat ſe profectũ eẽ= adexercitum cõtra eum quis uelit hac argumẽtatiõe uti. S ueniſſes ad exercitum a tribunis militaribus ui- ſus eẽs:nõ es autem uiſus ab his nõ es igitur profectus ad exercitum. Hic cum conceſſeris propoſitionẽ: etaſ ſumptionem cõplexio infirmanda ẽ. Aliud enim quã colligitur illatũ eſt. Ac nunc quidem quo facilius res cognoſceretur perſpicuo et grãdi uitio præditum po ſuimuscxẽplum: ſed ſæpe poſitum obſcurius uiqum pro uero probatur:cũ autem parum memineris quod cõceſſeris: aut ambiguũ aliquod pro certo conceſſeris ambiguũ ſi cõceſſeris cxea parte quã ipſeĩtellexeris cam partem ſi adueſarius ad aliam partẽ per cõplexio nem uelit accõmodare demõſtrare oportebitmõ exco quod tu cõceſſeris:ſed ex eo quod ille ſũpſerit cõfici . cõplexionem ad hũc modu. Si idigetis pecuniæ pecu niam non habetis:et ſi pecuniam non habetis paupe rxes eſtis. Indigetis autem pecunia. Mercature enim ni ſi ita eſſet operam nõ daretis pauperes igitur eſtis hoc ſi reprehenditur cum dicebas:ſi indigetis pecuniæ pe cuniam non habetis hoc intelligebam: ſi propter ino piam in egeſtate eſtis:pecuniam nõ habetis:et iccixco cõcedebã:cũ ãt hoc ſumebas: idigetis ãt pecuniæ illud accipiebã. Multis ãt pecuniæ plus hr̃e ex ꝗbus cõceſſi onibus nõ cõficitur hoc. Paupꝑes igr eſtis: cõficeretur at ſi tibi prio quoq; hoc cõceſſiſſẽ: ꝗ pecũiã maiorẽ uellet hr̃e cũ pecuia nõ hr̃e:ſæpe ãt oblitũ putãt quod cõceſſeris:et iccirco id quod nõ cõficitur quaſi cõficia tur in cõcluſione ĩfertur hoc mõ. Si ad illũ hæreditas ueniebatueriſimile ẽ abillo hæreditate eè necatũ:dein de hoc approbãt plurimis uerbis: poſt aſſumũt ad il- lũ hæreditasue nibat:deĩde ĩfertur.Ille igr occidit. I.d que ex his quæ ſũpſerãt nõ cõficitur. Quare obſerua re diligenter oportet:et ꝗd ſumatur: et ꝗd ex his cõfici atur. Ipſum aũt genus argnmẽtationis uitioſũ his de cauſisoſtẽdetur:ſi aut in ipſouitiũ erit:aut ſi nõ ad id quod ĩſtituetur:accõmodabitur: atq; ĩ ipſo uitiũ erit ſi oĩo totũ falſum erit:ſi cõe:ſiuulgare:ſileue:ſi remo tũ:ſi mala definitio:ſi cõtrouerſum:ſi perſpicuũ:ſi nõ cõceſſum:ſi turpe: ſi offenſuũ: ſi cõtrariũ: ſi cõſtãs:ſi ad uerſum. Falſum ẽ:ĩ quo perſpicue mẽdaciũ ẽ hoc mo do. Nõ põteſſe ſapiens qui pecuniã negligit: Socrates tuͦc erit reprehdẽda cõcluſio cõclu ſione.Itaq; hoc aladuertẽdũ ẽ prici paliter:ne cum in ꝓpoſitione ſitali udi:aut eẽ poſſit aliud iconcludatur Hoc itaq; uitium erit dicẽtis. Vitiũ porro:aut apertũ:aut obſcuruũ. Atq; apertũ in cõcluſione uitiũ erit: ſi res cũ alia in ꝓpoſitione teneat alia oĩo res ĩ cõcluſione ponat: utputa ſi aga tur:an neſcio ꝗ ad exercitũ ſit profe ctus & cõtra eũ ꝗsſic uelit argumẽta ri. Si ueniſſesad exercitũ a tribunis militaribus uiſus eſſes: nõ es ãt uiſus ab hisnõ es igit ad exercitũ pꝓfectus hic utiq; apertũ uitiũ . Nã propoſi tio tenet:ſi ueni ſſes ad exercitũ. Cõ cluſionõ es igit ad exercitũ ꝓfectus cũ iuſta ꝓpoſitionẽ debuit cõcludi nõ igit acexercitũ ueniſti. Hoc ita que apertũ uitiũ. In obſcuroãt duo nobis attẽdẽda ſunt:ne aut ambigui tate ꝓpoſitionisaut obliuione falla mur. Ambiguitas in ꝓpoſitione talis ẽ. Si indigetispecuniæ: pecuniãnon habeti Nã oĩo qui pecuniã ñ habet indiget pecuniæ: & ille ꝗ habet. ſed maiorẽ habere deſiderat: indiget pe cuniæ. Indigere,. n. uolũtatis : hæc ita q; ꝓpoſitioambigua eſt. Si indige tis pecuniæ: pecuniâà nõ habetis: hu ius propoſitionis quãcunq; aduerſa rio ppoſitã cõcluſionẽ alterius rei ĩ terp̃tatiõe poteris rep̃hẽdere:ut ſi cõ cluſione mẽdicos poſuerit. Tu dicas eos ꝗ pecuniæ indi geãt:nõ te mendi cos intel lexiſſe: ſed eot ꝗ cũ haberẽt maiorẽ tñ pecuniã uellent. Demde ſi ille huiuſmodi homines ĩ cõcluſiõe poſuerit. Tu cõtra ĩ pꝓpoſitione dicas te ĩtellexiſſe mèdicos. Ita aduerſarii cõcluſionẽ ppoſitionis uiſa ambigui tate ſubuertes. Deĩde aliud obſcurũ uitiũ ẽ:cũ obliuiſcimur ꝗd ĩ ꝓpoſiti one ſit poſitũ:& aliud ĩ cõcluſiõe cõ ficit᷑:utputa ſi ad illũ hæreditas ue niebat:ueriſimile ẽad illũ necatum hic ueriſimilitudo poſita ẽ. Deinde hãc ppoſitionem pluribus uerbisap probãt. ſ. ut mẽoria ꝓpoſitõis ex ani mis auferatur: Poſt aſſumũut ad illã ät hæreditas ueniebat. Poſtremo ĩfe rũt cõcluſionẽ.Ille igit occidit. Vti que i hac cõcluſiõe obliuio noſtra tẽ tat. Supra enim poſitũ ẽ: ueriſimile ẽab illo necatũ. Hic poſt approba tionẽ lõgiſſimã ꝓpoſitiõs ñ cõcludi tur. Veriſimile igr ab illo necatũ: ꝙ; ꝓbabile c. Sed ille igit occidit neceſſariũ ẽ: quodq; a ꝓbabili propo ſitione diſſentit. Itaque diligẽter debemus attẽdere ut concluſiònem uerſarii: aut ambiguitate propoſiti oniscòuertamusaut ꝗqa memimmu: quid inpropoſitione ſit poſitum ean dem cõcluſionem falſam eſſe doce amus.lpſum autẽ genus aumetae⸗ onis uitioſum his de cauſis oſtẽde tur. Tertius reprehenſionis modus eſt:cũ ipſum genus argumẽtationis uitioſum eſſe mõſtrat. Verum hoc tenere debemus: quod ſumpta ſola nuda & generaliter patientia modis ſuis reprehenduntur. Genusautem argumẽtationis in cauſa & in ſpecie poſitum cõſiderare debemus quod quidem ſũptis ſuis & forma dictio nis quantum in ſe eſt: integrum eſt. Sed cum in cauſa poſitum quid ope ret: attẽdimus:tunc ĩ eo uitia poſſu mus inuenire., Itaq; ipſum genusar gumentationis duobus modis uitio ſum eſt. Cum aut in ipſo utium erit aut cum id quod inſtituit nõ accom modabitur. In ouiu eſſe qua tuordecim modis poſſumus inuemi re. Deinde non accommodari ad id. Aocd ſſtiruit duodecim modis poſ⸗ umus deprehendere. Quunia Cice.partim: quia aperta ſũt ſolis propoſitionibus partim quia obſcu riora ſũt etiam exemplis propoſuit & explicauit. Nos eadem erkann i mo repetere longum ac ſuperfluum eſt. Quartus modus erat reprehẽſio nis:per quem contra firmam aduer ſarii argumentationem æque firma aut firmior põitur. Quare reprehẽ ſio pertenuiseſt & defectis omnibus extrema neceſſitate ponenda. Nam && ſũpta uera eſſe concedimus cõ cluſionem recte habitã fatemur & ipſum genus argumẽtatiõis uitioſũ non eſſe concedimus. Sed contra fir mam aduerſarii argumẽtationẽ nos aquoniam mhil poſſumus reprehen dere aliam argumentationem æque firmam: aut firmiorẽ proponimus:. Verum hoc in deliberatiuo genere cauſæ uſu prouenit:cũ aut utile ali quid aduerſario cõcedimus:ſed nos aututilius aut hõeſtiusaliꝗd demõ ſtramus: aut honeſtũ aliꝗd aduerſa rio cõcedimus.Sed nos honeſtiusali quid aut neceſfſariũ eè monſtramus aũt pecuniam neglexit: nõ igitut ſa piẽs fuit. Cõmune eſt quod nihilo magis abaduerſaris quã a nobis facit hoc modo.Iccrco iudices quia ueram cauſam habebã breui peroraui. Vulgare eſt quod ĩ aliam quoque rem nõ probabilẽ:ſi nõ cõceſſum ſit trãſſerri poſſit ut hoc modo ſiueram cauſam nõ haberet:ſi uobis iudices nõ commiſiſſet. Leue eſt:quod aut poſt tẽpus dicitur hoc modo ſi in mentem ueniſſet non commiſiſſet aut per- ſpicue rem turpem leui tegere uult defenſione. Cumte expęctabant omnes florentiſſimo regno reliqui nunc deſertũ ab omnibus ſummo periculo ſolusut reſtitu- am paro. Remotum eſt quod ultra quam ſatis eſt peti- tur huiuſmodi. Quod ſi non. P. Scipio Corneliam fi- liam Tyberio Graccho collocaſſet:atque ex ea duos fi lios graschos procreaſſet tantæ ſeditiones natæ: nò eſ ſent. Quare hoc incõmodum Scipioni aſcribendum uidetur:Huiuſmodi eſt illa quoque conquæſtio. Vti- nam ne in nemore pelio ſecuribus cæſæ accidiſſent ad terram trabes. Longius enim repetita eſt. quam res po ſtulabat. Mala diffinitio eſt: cum aut cõmunia deſcri- bit hoc modo.Seditioſus eſt is qui malus eſt:aut muti lis ciuis eſt. Nam hoe nõ magis ſeditioſi quam calum niatoris. quam ambitioſi: quã alicuius improbi homi nis uim deſcribit. aut falſum quiddam dicit hoc pacto Sapientia eſt pecuniæ quærendæ intelligentia aut ali⸗ quid non graue nec magnum continẽs: Sic ſtultitia ẽ imenſæ gloriæ cupiditas. Eſt hæc ꝗdem ſtultitia. ſed ex ꝑte qiladã nõ ex oĩ genere diffimita. Controuerſum eſt in quoad dubium demõſtrandum dubia cauſaaf- fertur hoc modo. Ehou dii quibusẽ poteſtas motus ſuperum atque inferum pacem inter ſe concil iant cõ ferunt concordiam. Perſpicuum eſt:de quo non ẽ cõ trouerſia. ut ſiquis cũ Oreſtem accuſet planum faciat abeo matrem eſſc occiſam. Non cõceſſum eſt:cum id quod agitur in cõtrouerſia:eſt ut ſi quis cum Vlyem accuſes ĩ hoc maxime commoretur: indignum eſſe ab homine ignauiſſimo uirum fortiſſimum Aiacem eſſe necatum. Turpe eſt quod aut eo loco in quo dicetur aut homine: qui dicat: aut eo tempore quo dicitur: aut his qui audiunt: Aut ea re: de qua agitur indignum propter in honeſtum uidetur. Offenſum eſt quod eo mũ qui audiunt uoluntatẽ lædit: ut ſi quis apud equites Por ſude un dcn leau Cuul ut oen Nucl tiſe lt⸗ e i etenn uboe lnn.. rhor U r⸗ Cr W teln aduß rndd⸗ bom ſio i⸗ lenen nnasp lacelan⸗ Z cdun Gabon orgin 1at⸗ Romanoscupidius iudicandi. Scipion is legẽ agrariã laudet. Cõtrarium ẽ quod cõtra ea dr:quxæ hi qui au- diunt fecerũt: ut ſi quisapud Alexãdrum macedonẽ dicens contra alique urbis expugnatorẽ diceret nihil eẽ crudelius ꝗurbes diruere:cũ ipſe Alexãder thebas dituiſſet. Incoſtãs ẽ quod ab eodẽ de eadẽ re diuerſæ r̃ ut ſi ꝗ cũ dixerit qui uirtutẽ habeat eũ nullus rei ad bene uiuẽduim̃ idigero neget aũt poſtea ſine bona ua litudine poſſe uiuere:aut ie amico adeſſe ꝑꝑ beniuolẽ tiã ſperare tamẽ aliquid cõmodiad ſe ꝑuẽturum ad- uerſumẽ quod ipſi cauſæ aliꝗᷓ ex parte officit: ut ſiꝗs hoſtiũ uim et copias:et fœlicitatẽ augeat cũ ad pugnã dũ milites adhortetur. Si nõ ad id quod iſtituitur ac- cõmodabitur aliqua pars argumẽtationis horum ali quo in uitio reperietur. Si plura pollicitus patiora de mõſtrabit:aut ſicũ totum debebit oſtendere de parte aliqua loquatur hoc mõ. Mulierũ genus auarũ e: Nã Eriphila auro uiri uita uendidit. Aut ſi nõ id quod ac cuſabitur defendetut ſi quis cũ ambitus acculſabitur manu ſe fortẽ eẽ defendet: ut Amphion apud Euripi- dem. Itẽ apud Pacuuiũ ꝗ uituperata muſica ſapientiã laudat.Aut ſi res ex uitio hominis uituperabitur ut ſi quis doctrinã ex alicuius docti uitus reprehendat: aut ſi qui cũ aliquem uolet laudare de fœlicitate eius non de uirtute dicat. Aut ſi rẽ cũ re ita cõparabit: ut alterã ſe nõ putet laudare niſi alterã uituperarit. Aut ſi alterã ita laudet ut alterius nõ faciat mentionem: ut ſiꝗs cũ aliꝗ deliberent bellũ geratur an nõ: Pacem laadẽt oĩo nõ illud hellu inutile eſſe demonſtret. Aut ſi cũ de cer tare ꝗretur: de cõi ĩſtituetur oratio. Aut ſy ratio alicu⸗ ius rei reddetur falſa hoc mõ. Pecuniã here bonũ eſſe propterea quod ea maxime uitã beatã efficiat. Aut ſi ĩ firma ut Plautus:Amicũ caſtigare ob meritã noxã im mãeẽ facinus. Verũ ĩ ætate utile et cõducibile. Na ego amicũ hodie meũ nõ caſtigabo pro cõmerita noxa. Aut eadẽ hoc mõ. Maximu maluẽ auaritia. Multos n. magnis ĩcõmdis affecit pecuniæ cupiditas Aut pa- rũ idõea hoc mõ. Maximũu bonũ ẽ amicitia. Plurimæ n. delectatões ſunt ĩ amicitia. Quartus modus erat re prehẽſionis ꝑ quẽ cõtra firmã argumẽtatiõem æque firma aut firmior ponitur. Hoc gẽus i deliberatõibus maxie uerſabitur:cũ aligd quod cõtradicatur æquũ eſſe cõcedimus. Sed id quod nos defendimus neceſ⸗ Verum nunc tranſit ad concluſionẽ ideſt ſextam eandemq; extremam partem totiusorationis. Quo loco Hermagoras digreſſionem ſuppo/ nit: ideſt orationem in qua præter cõtrouerſiam cauſæ aut laus noſtra aut aduerſarii uituperatio continea tur:aut quæad aliam rem tranſitũ faciat:non per argumentatõem. ſed per amplificationem. Hanc Tullius non partemorationisuult eſſe: ſed in omnibus orationis partibusinſer tari ac ſubiici poſſe declarat ut cer/ tis locis poſt rem aliquam probatà: autamplificatõem aliquam ſubuci as:aut: Iaudem: aut uituperatõnem Itaq; non digreſſionem ſexto loco: ſed concluſionem Tullius ponit. Cõcluſio eſtexitus & determinatio totiusorationis. Concluſio eſt iquit finisac terminusorationis: ſed toti/ us orationis nos epilogos accipia/ mus.Huius concluſionis partes ſunt tres enumeratio: indignatio: con/ quæſtio. Verum hoc diſtant: quod indignatio & conquæſtio tantum animos mouent diuerſo tamen exi/ tu:nũcuero iracundia contra aduer ſarios commouẽtur:nunc nuſericor dia circa nos: Enumeratio uero: & animos mouet & fidem facit. nã cũ repetit quæ dicta ſunt fidem cum uero omnia coaceruat & colligit ani mos mouet. Hæc enumerationon ſẽ . uniformiter ea quæ dicta ſunt.col Iigere debebit. Ne cum odioſum:tũ ctiam quod maxime convarium e fieri uideatur ex arte. Itaq; ſupra di ctorum repetitio uitanda eſt. Varia tur ãt mõis quatuor: ſi aut eas res qs ante dixiſti breuiter perſtringas & colligas:quod quidem factum faci/ le eſt:aut ſi in memoriam alQlienti/ um reuocesquas partes in particiõe propoſueris & quibus ratiõibus unã quanq; partem confirmaris: aut ſi in terroges iudices quid amplius ue/ lint cognoſcere:cum hoc & hoc do/ cuerimus cum hoc & hoc planum fecerimus.Atq; hæc nunc per noſtra rum argumentationem repetitionẽ uel confirmationem. Nunc etiam aduerſiorum nentaenu re prehenſionem. Demde hæc ipa enu merationum genera non ſemper a noſtra perſona facienda ſunt: ſed nunca ne ſtra ſuppoſita: nunc a re.A noſtra perſona quemadmodumac/ cipiat orationem in promptu eſt. Suppoſitæ autem perſonæ accom/ modatur oratõ:ſi dicas:nam ſi legis ſcriptor aſſiſtat: & quærat a noebis: quid dubitetis quid poſſetis dicere cũ uobis hoc & hoc ſit demonſtratũ ſarium eſſe demonſtramus. Aut cũ id quod illi defen dãtutile eẽ fateamur. Quod nos dicamus honeſtũ cẽ demõſtremus. Ac de reprehẽſione ꝗdẽ hæc exiſtima uimus eẽ dicenda. Deĩceps nũc de cocluſione dicemus Hermagoras ãt digreſſionẽ: deinde poſtremã cõclu- ſionẽ ponit. In hac aũt digreſſione ille putat oportere ꝗdam ĩferri orationẽ acã atq;a iudicatione ipſa remo tam: quæ aut ſui laudẽ: aut adue ſarii uitperationẽ cõ tineat: aut in aliã cãm deducat ex ꝗᷓ cõficiat aliqd cõ⸗ firmatõis: aut reprchẽſiõis nõ argumẽtãdo:ſed augẽ- do ꝑ ꝗdã amplificatõem. Hãc ſi ꝗs ꝑtẽ putat eẽ oratio nis ſeqᷓtur licebit. Nã et augẽdiet laudãdi:et uituꝑãdi et præcepta a nobis partĩ data ſunt: ꝑti ſuo loco dabũ⸗ tur. Nobis aũt hoc placuit hãc ꝑtẽ ĩnumero reponi:ꝗ de cã digredi niſi ꝑ locũ cõem diſplicet. Quode ge⸗ . nere poſterius ẽ dicẽdum. Laudes aũt et uituperatiões nõ ſeparatim placet tractari:ſed in ipſis argumẽtatio- nibus eẽ implicatas. Nũc de cõcluſione dicemus. Con duſio eſt exitus et determinatio totius oratõis: hæc ha bet partes tres: enumerationẽ: idignationem conquæ⸗ ſtionem. Enumeratio ẽ res dilꝑſæ et diffuſæ dictæ unũ ĩ locũ cogũtur:et reminiſcẽdi cã unũ ſub aſpectũ ſubiiciũtur:hoc ſiſemꝑ eodẽ hoc mõ tractabitur ꝑſpi cue ab oĩbus artificio quodã tractari ĩtelligitur. Sinua rice et ſocietatẽ:et hac ſuſptionẽ uitare poterunt. Qua te tũ oportebit ita facereut plæriq; faciunt ꝑꝑ facilita tem ſingulati unãquãq; rem attingere:et ita oes tran- ſire breuiler argumẽtatões:tũ ãt id quod difficilius & dicere: quas ꝑtes expoſueris ĩ ꝑtitione de ꝗbus te pol⸗ licitus ſs dicturũ et reducere . memoriâ quibus ratio nibus unãquãq; ꝑtẽ cõfirmaris:tum ab hisꝗ audiunt quærcre ꝗd ſit quod ſibi uelle debeãt demoitrari hoc modo. Illud docuimus. Hoc planũ fecimus ita ſimul et in memoriam redibit auditor et putabit niluil eſſe: præterea quod debeat deſiderare atq; in his generibus aut ante dictũ eſt: tum tuasargumentationes tranſire ſeparatim:tũ id quod artificioſius eſt cũ tuis argumẽ tationes contrariam cõiũgere.et cũ tuas dixeris argu mentationes: tũ contra eas quod afſeretur quemad- modũ dilueris oſtẽdere. Ita per breue comparatiõem auditoris memoria et de cõfirmatõc et de reprchẽſiõe reintegrab tur. Atq; hoc aliis actionis quoq; mods uariare oportebit. Nam ex tua perſona tũ cnumerare letl ein lote ſan u lun ele dus ib lore fſüt! n u ler er e la ellüt⸗ Ain emn oponer re oree⸗ 6 lur⸗ tceorli uinhil cochbu⸗ ni Mcke, Uperis vmind Co zuluch ncn⸗ Mledi au O an 10es⸗ Auche buͤt l besn ölruihe i nl uhl⸗ Eepeit⸗ s anin us Ap luabnß poſſis ut quid et quo quicq; loco dixeris admoneas tũ uero ꝑſonam aut rem aliꝗᷓ indicere: et enumerationẽ rei totã attribuere. Perſona hoc mõ. Nã ſilegis ſcrip- tor exiſtat et quærat ſic id a uobis ꝗd dubitetus ꝗd po- ſcatis dicẽdũ nobis cũ hoc et hoc ſit uobis demõſtra tũ. Atq; hoc itẽ ut in noſtra perſona licebit alias ſigil⸗ latim trãſire oẽs argumẽtatões alias ad partitiones ſin gula genera referre: aliss ab auditore quid deſideret qᷓ rere: alias hæc facer̃ per cõparatõem ſuarũ et contrari arũ argumentationuũ. Res aũt iducetur ſi alicui ret hu iuſmodi legi locout urbi:munimento attribueturoro ꝑ enumerationẽ hoc pacto. Quod ſi leges loqui poſ- ſent nonnc apud uos quærerentur: Qu:dã amplius iu dices deſideratis cum uobis hoc et hoc planũ factum ſit. In hoc quoq; genere oibus eiſdẽ modis uis licebit. Cõe ãt præceptu hoc datur ad enumerationem: ut ex unaquaq; argumẽtatõe: quoniam tota iterũ dici non ⸗ põt:id eligatur quod erit grauiſſimu:et unũquodq; ᷓ preuiſſime trãſeatur ut memoria nõ oro renouata ui/ deatur. Indignatio ẽ oratio: ꝑ ꝗᷓ cõficitur ut in al quẽ hoĩem magnũ hodiũ: aut ĩ rẽ grauis offenſio concite mur In hoc genere illud primũ itelligi uolumus poſſe oĩbus ex locis:his quos ĩcõfirmãter præceptione poſſu mus tractare indignationẽ. Na ex his rebus quæ perſo nis: aut negociis attributæ ſunt: quæuis amplificatiões naſci Poſlntſr tamẽ ea quæ ſeperatim de indignati one præcepti poſſuntcõſideremus. Primus locus ſu- mit ab auctoritate cũ memoramus ꝗtæ curæres ea fue rit diis imortalibus aut eis quorũ auctoritas grauiſſi⸗ ma debeat eẽ ꝗ locus ſumitur ex ſortibus: oraculis uati bus: oſtẽtis: prodigiis:reſponſis: ſimilibu rebus. Itẽ ex maioribus noſtris: ̃gibus:ciuitatibus:gẽtibus: hoĩbus ſapientiſſimis: ſenatu: populo: le gũ:ſcriptoribus. Secũ dus locusẽ ꝑ quẽ illa res ad quos ꝑtineat cũ amplifica tõibus ꝑ idignatõem oſtenditur aut ad oẽs:aut ad ma- iorẽ ꝑtẽ: quod atrociſſimũ ẽ: aut ad ſuperiores: qu ales ſũt hi quorũ ex auctoritate ĩdignatio ſumitur quodi digniſſimũ ẽ: aut ad partes aĩo fortuna: corpore quod iniꝗſſimũ ẽ: aut ad ĩferiores:quod ſuꝑbiſſimũẽ. Lerti us locusẽ: ꝑ quẽ quærimus ꝗdnã ſit euẽturũ:ſi idẽ cæ teri faciãt: et ſimul oſtendimus: ſi cõceſſum ſit multos æmulos eiuſdem audaciæ futuros ex quo quid mali ſu euenturũ demõſtrabimus. Quartus locus ẽ per quem ueluti accuſatoris e A — Rei etiam ſic accõmodatur oratio: ſi aut lex:aut locus:aut urbs:aut mo numentum aliquidaccipiat oratio/ nem per enumerationẽ ſic. Quod ſi leges loqui poſſent:nõne hæc apud nos quærerentur. Quidnam ampli us deſideratis iudicescũ uobis hoc & hoc planum factum ſit. Verum/ etiam in his enimerationibus: quæ aut ſuppoſitæ perſonæ aut rei dan/ tur.Ita ut in noſtra perſona illa om/ * nia enumerationumgenera uarian- da ſunt ut nunc ſingulatim ſingula noſtra argumenta percurrantur: nunc partitionis promiſſio ſuis rati onibus exequenda ſit:nuncinterro/ gatio: an iudices facienda: nunc & noſtrarum &aduerſariorum argu/ mentatiqyum copulanda collatio. — Commune aũt hoc erit ĩK enume ratione præceptum ut ex unaquaq; argumentatione quomam tota non poteſt: recẽſeri: unumquodq; quod o ualidum eſt deligatur ut memoria remouetur:nõëomnis repetatur ora tio.Indignatio eſt oratio perquam conficitur: ut n aliquem hommem magnumodium aut in rem grauis offenſio concitetur. lndignatio & cõ uæſtio tantummodo motus exci/ tant ad iracundiam: uel odiumi in/ dignatioad iram: ad miſericord E conquæſtio. Quæutraq; hiſdem lo cisſumi poterit: quibus argumenta tio cuncta conſiſtit: ideſt ex attribu tis perſonæ: & attributisnegocio. ex his enim & fides comparatur & cu/ mulus. Verum indignatio propria ut iram in re um ſuſcitet. Conquæſtio autem ue lut propria defenſoris ẽ: ut in reum ſuſcitet miſeratõem. Sed cũ idigna/ tio uel conquæſtioapud pſonas agẽ tiũ ꝓprietate præualeant. Vtrunq; tamen ab utroque faciendum. Nam daccuſator iram in reummi/ ſerationem uero per ſe ſuſcitare de/ bet: & rurſus defenſor miſeratiee. nem pro ſe: iram uero in accuſato/ rem ſuſcitare debebit. Hoc ita faci/ endum quemadmodum etiam ab utroq; & proprie argumentationes confirmantur& aduerſariorum re prehenduntur. Verum cum indi/ gnationi & conquæſtioni iam dede rit generale atq; commune præcep/ tum quod cxattributis perſenæ uel negocio ſumi poſſunt. Dat tamẽ ſin gulis proprios locos, indignationi quidecim, Conquæſtioni ſexdeci. nec nos locorum ipſorum ordo mo ueat quod in quoidamnumerosor/ dinantur, nulla etenimetiam ipſo ordine rerum auxeſis eſt. gullus gra dus ad maiusaut ad mimnus. Sed ic/ circo locis ipſis numerus datus eſt quia melius& tenentur ſæpe præce pta: nullamq; recipiunt confuſio/ nem ſi ad memoriam numeruscol/ e locetur:quãàquam indignatonis pri mum locun: recte ſumpferit ꝙ& ex rebus ommibus a numin bus traxit exordium. Sed ut diximus in hoc lo corum numero rerum ordinemnul lo quæramus: ſed ex more manife/ ſtioris præcepti factum eẽ memine rimus.lam ipii loci diligenter inſpi cientibus mamffeſti ſunt: ideſt res quæ præcipiũtur facile perſpici poſ ſunt.lllud tamen preceptum tenere debemus ſiue in indignatione ſiue in conquæſtione nos locis omnibus uti non oportere:ſed his quos cauſa ſuggeratneq; his ommbus: ſed quo ad iudicantium ammi moueantur quod ſi etiam uno aliquo loco factũ ulderimusorationem continuo fi/ nire debemus. Ita eminruel lachry/ mæ dum incipiuntac recentes funt plurimum ualent. Coenquaſtio eſt oratio auditoꝶ miſericord à captãs Diximus cõquæſtiomis opus hoc eẽ utanmos iudicantiu ad miſericor- diã moueat. Huic aut dat ꝓprios lo cos ſexdecim in quibus ut diximus non erit nobiz reg ordoquærendus, demonſtramus multos alacres expectare ꝗd ſtatuant ut ex eo quod uni cõceſſum ſit ſibiquoq; ralidere ꝗd liceat intelligere poſſint. Quintus locus eſt ꝑer quem oſtẽdimus cæteras ꝑperam cõſticutas ĩtellecta ueritate cõmutatas corrigi poſſe. Hac eẽ rẽ quæ ſi ſemel ſit iu⸗ dicata neq; alio iudicio cõmu tari: neq; ulla pot ante corrigi poſſe. Sextus locusẽ ꝑ quẽ cõſulto:et de indu ſtria tactũ oſtẽditur et illud adiũ gitur dolũtario ma- leficio ueniã dari nõ oportere:iĩprudẽtiæ cõcedi nõnũ ꝗcõuenire. Septimus locusẽ ꝑ quẽ ĩdimur quod tetrũ crudele: nefariu tyrãnicũ faccu eẽ dicemus ꝑ uim ma nũ opulẽtã quæ res ab legibus ab æquali iure remotiſ ſima ſit. Octauus locus ẽ ꝑ quẽ demõſtramus nõuul- gare:neq; factitatũ eẽ neq; ab audaciſſimis quidẽ ho minibusid male factũ de quo agitur: atq; id a feris ho minibuset a barbaris gẽtibus et imanibus beſtiis eẽ re o motuũ.Hac eru nt: ꝗqĩ paren tes. liberos:cõiuges:cõſan . guineos. ſupplices crudeliter facta dicũtur: et deĩceps ii qua proferatur ĩ maiores natu:i hoſpites:iuicinos: ĩ amicos ĩ eos ꝗbus cu uitã egeris ĩ eos apud quos edu⸗ ratus ſis:in eos a quibus eruditus:in miſeros mortuos: in miſericordia di gnos:i hoĩcs claros nobiles: et hono re uſos: in eos qui neq; lædere aliũ: uel defendere ſe po tueruũt:i. pueros: ſenes:mulieres: quibus exoĩbus acri⸗ ter excitata ĩdigna tio:ſummuũ ĩeu ꝗ uiolarit horũ ali- qd odiu cõmouere poterit. Nonus locus ẽ ꝑ quẽ cum aliis quæ cõſtãt eẽ peccata:hoc de quo quæſtio ẽ cõpꝑa ratur:et it cõtẽtõem ꝗᷓto atrocius et ĩdign as ſit id dequoa gitur oſtẽditur. Decimus locuse quẽ ola ꝗᷓ inegocio gerẽdo acta ſunt quæq; poſt nẽgociũ cõſe- . . — O00 „ . — . —2 . . .— cuta ſunt cũ ùniuſcuiuſq; indignatiõe et criminatiõe colligimus:et res uerbis ꝗmaxie ante oculos eius apud quẽ Ir̃ ponimusut id quod idignũẽ ꝑinde illiuidea- tur indignũ:ac ſi ipſe iterfuerit:ac preſens uiderit. Vn. decimus locusẽ ꝑ quẽ oſtẽd mus ab eo factũ ĩ quo mi nime oportuerit:ct a quo ſi alius faceret prohiberi cõ⸗ ueniret. Duodecimus locusẽ ꝑ quẽ idignamur quod nobis hoc primũ acciderit:nec alicui unꝗᷓ uſu euene- rit. Tertiuſdecimus locus eſt ſi cũ imuria contumelia iuncta demonſſiratur ꝑ quẽ locũ ĩ ſuperbiã et arrogã⸗ tiam odium incitatur. Quartuſdecimus. locus eſt per quem petimus ab his qui audiunt ut ad ſuas res no: ſtras imuras referãt ſiad pueros pertinebit de liberis ſuce hum gicl ce ſaece huuul eorau lum⸗ gotl coctd hom eirtet niie coſc. hrin ſuton gbuin Tertus monteh canoet gorſti Cun nete⸗ riuel moc o undl möſt Aept Hae eipet Ocan etitaut Gideno Ppiri⸗ hochi Ws Okanid dom mus e comm doe hun regl ten Lunn t ⸗ Mme d ⸗ Non Arni c oratio auditorũ miſericordiã captãs. In hac primũ ſuis cogitent ſi ad mulieres deuxoribus ſiad ſenes de parentibus aut patribus. Quintuſdeci museſt locus quẽ dicimus inimicis quoq; et hoſtibus ea quæ nobis acciderint: indigna uideri ſolere et ĩdignatio quæ his fere de locis grauiſſime ſumetur. Conquæſtionis aut huiuſmõi de rebus partes peter̃ oportebit. Cõquæſtio — * ₰ — . à. . — . — aĩlum auditoris mitẽ et miſericordẽ conficere oportet: quo facilius cõquæſtiõe cõmoueri poſſit. Id ex his lo- Sed quicunq; locus ad miſericordi/ amefficiendam pro negocii quali/ tate ſumendus. Hoc ſcire debe/ mus eſſe multoscommunes locos& indignationi & conquæſtioni: & re/ cte. Neq; enm iudex poteſt nobis præbere miſericordiam: niſi iräad uerſarioꝶꝑ conſequantur: aut naſcci poterit aduerſarioniſi in hoc ipſo nobisanimũ præbeat miſericordé. cis cõibus efficere oportebit: ꝑ quos uis fortunæ i o's et hominu ĩfirmitates oſtẽditur qua rõne habita gra- uiter et ſentẽtioſe maxie demittitur aius hoſum et ad miſericordiã cõꝑatur: cũ ĩalieno malo ſuã infirmitaté cõſiderabit. Deide primus locusẽ miſericordiæ ꝑ quẽ prius ꝗbusĩ bonis fuerint et nũcꝑ quem ꝗbus ĩ malis ſint oſtẽditur. Sccũdus ꝗ in tẽpora diſtribuitur: que. ꝗbus ĩ malis fuerint:et ſint:et futuri ſint demõſtratur. Tertius ꝑ quẽ unũquodq; deplora tur icõmodũ ut in. morte filii pueritiæ:delectatio: amor: ſpes: ſolatiũ: edu⸗ catio et ſiqᷓ ſimili ĩ genere quolibet de ĩcõmodoꝑ con- quæſtionẽ dici potuerũt. Quartusẽ ꝑ quẽ res turpes ethumileset illiberales proferũtur et idignæ ætate: ge nere:fortũa:priſtio honore:beneficiis ꝗs paſſi ꝑpeſſu- riue ſint. Quĩtusẽ ꝑ quẽ oĩa ante oculos ſingulati ĩcõ moda ponẽturut uideatur his qui audiet uidere. et re quoq; ipſa quaſi adſit non uerbi ſolum ad miſericordi am ducatur. Sextus ꝑ quẽ præter ſpem in miſeris de- mõſtratur eſſe ut cũ alꝗd expectaret: nõ nodoidnõ adeptuũ eſſe:ſed in miſerias ſummas ĩcidiſſe. Septimus p quẽ ad ipſos qui audiũt ſimile caſum conuertimus et petimusut de ſuis liberis: aut parentibus: aut aliquo ꝗ ilis carus debeat eſſe nos cum uideant recordentur Octauus ꝑ quẽ aliqd dicitur eẽ factũ quod nõ oportru erit: aut nõ factũ quod oportuerit hoc mõ.nõ aflui: nõ5 uidi:non poſtremã eius uocẽ audiui:nõ extremũ eius: ſpiritũ excæpi. Itẽ in manibus inimicorũ mortuus eſt hoſtili in terra turpiter iacuit: inſepultus a feris diuue xatus:cõi quoq; honore in morte camuit. Nonus ꝑ quẽ oratio ad mutas et expertes res aĩ refertur ut ſi equu: domum: ueſtẽ: ſermonẽ alicuius accõmodes: ꝗbus ani mus eorũ:quĩ audiũt et aliquẽ dilexerũt uchementer commouetur: Decimus ꝑ quẽ inopia: infirmitas: ſol· tudo demõſtratur. Vndecimus ꝑ quem liberorũ aut g in 1 S Rotoniatæ quondam cũ fſfliorerét oĩbus copiis & in C litalia cum i prims beati npnnumerarent templum Iu nonis: quod religioſiſſi/ me colebant egregiis picturis locu/ pletare uoluerunt. Omnis præfatio gquaſi ſimilitudoeſtante id quod di cturi ſumus. Ita in ea ſemperſinuli/ tudo captanda eſt quanquam ſæpe ad hoc deducitur ut ſimilitudo tol latur: unde ſiue futura ſimilitudo eſt:ſiue non n eoad quod præfatio præparatur:i ammaduertẽdum ſem per eſt utrum etiam tota ſinulitudo præfationis paretur an in partibus an in parte: frequenterenim cuncta conueniunt: frequenter diuerſis in præfatione poſitis cum ea e ad quã præfatio ducitur quædan? in præ/ fatione ſimilitudo confertur hic ad quod ducitur præfatio: illud eſt ex multis artium ſcriptoribus electa multa &ad unam quam ſcripſit ar/ tem quo pulchrior reddereir præ cepta ex multis multa collecta: hu/ Ic igitur rei præfatio ſilla eſt Zeu/ ſin pictoremnobilem Helenæ ſimu lacrum pinxiſſe:ſed cum conductis & in unum uocatis quinq; uirgini/ bus quicquid eſſet pulcherrimum delegiſſe: hoc ut perſpici lcet i ſum ma conuenit quia hic & ille multa de multis. Verum præfert Tullius opus ſuum quod magis multa ipſe ſiquidem præteriti temporis ſcrip/ tores & præſentis in iudicio habuit: & non umus ciuitatisnec umus lin- guæ. Quippe cum & græcos: & Iati-/ nos. At uero Zeuſis ex una ciutate & ipſius temporis eligendi habuit facultatem. Crotoniatæ quondam cum florerent:ſi partibus conductis tota conueniunt pulchra ſemper & præcipua præfatio eſſe dicetur. Cro toniatæ roman ſunt cum florerent omnibus copus romanis conuenit. Item conuenit & in Italia cum in pri mis beat numerarentur. Iunonis ue ro templum ꝙ locupletare egregus picturis uoluerunt. Sic& eloquen/ tiæ uel facundiæ templum. parentum:aut ſui corporis ſepeliendi: aut alicuius rei eciuſmodi cõmẽdatio tir. Duodecimus ꝑ quẽ diſiũctio deploratur ab aliquo:cuũ deduca ris ab eo qui cum li- bentiſſime uixeris: ut a parẽte: uta filio: ut a fratre: uta familiari. Tertiuſdecimus per quẽ cum indignatione conquærimur: quod ab his a quibus nõ cõueniat ma- lettaci emur.propiꝗs amicis: qbus benefecerius: quos . auditores fore putaremus: at a gbus idignũ ẽ:ut ieruis . libertis:cliẽtibus:ſupplicibus Quartuſd ecius:ꝗ ꝑ ob- ſecratõem ſumiturĩ quo orãtur mõ illiꝗ audiut humi li er ſupplici orone ut miſereãtur. Qunuſdecimus ꝑ quẽ nõ nr̃as:ſed eorũ ꝗ nobis cari debẽt eẽ fortũas cõ quæri nos demõſtramus. Sextuſdecimus ẽ p quẽ ani mũ nĩum ĩalios miſericordẽ eẽ oſtẽdimus: et tamen amplũtc ec1¹lu et icõmodorũ patiẽtẽ eẽ et futurũ ſi . q acciderit demõſiramus:nã ſæpe uirtus et ma gnifi * cẽtia ĩ ꝗᷓ grauitas et auctoritaſẽ plus proficit ad miſeri cordiã comouẽdã ꝗᷓ humilitas et obſecratio. Cõmotis ãt aĩs diutius i cõquæſtiõe morari nõ oportebit. Quẽ admodũ. ndixit rhetor Appollinius lachryma mhd citius areſcit. Sed quoniã ſatis uidemur de oĩbus pti⸗ bus oronis dixiſſe: et huius uolũinis magnitudo logi us proceſſit:qᷓ ſequũtur deĩceps ĩ ſecũdo lib. dicemus FEñnplicit liber primus. Incipit Liber ſecundus. . Rotoniatæ quondã cũ florerent oĩ- N bus copiis et in Italia cũ in pruùmis be N X ati numerarentur: templum Iunomis quod religioſ ſſime colebãt egregus picturs locupᷣletare uoluerũt I taq; Eracleotẽ Zeuſin qiun tum lon ge cater S excellere pictoribus exiſtimaba tur magno precio adhibuerũt conductu. Is et cæteras ꝗplures tabulas pinxit: quarum nõn ulla parsuſq; no- ſtra ad memoriã ꝑ P fani religionẽ remãſit:et excellẽ tẽ muliebris formæ pulchritudinẽ muta ĩ ſeſe mago cotineret Helenæ ſe pingere uelle ſimulachrũ dixit. Quod Crotoniatæ qui eum in corpore muliebri pin gendo plurimũ alus præſtare ſæpe accepiſſent libeter audiuerunt. putauerunt.n. ſi quo in genere plurimum poſſet ĩ eo magnopere elaboraſſet egregium ſibi opus in fano illo reli ctũ.neq; tamen eos illa opinio fefellit. —,ꝛ— — S — . . . ———— — . S Uir i⸗ Guml. Ret narone füt⸗, Sa eu. lcd⸗ Uhum n undH Jm Aumen tumi mmgi Amu nors Q. muhl ibu ⸗ Na m Zeuſis ilico quæſiuit an his quaſnam uirgines xer ũt ĩ palæſtrã: atq; ei pueros oſtẽderũt multos ma tæ multum oibus corporis uiribuset dignitatibus an tur: Tũc crotoniatæ publico de cõſilio uirgines locũ inunũ cõduxer̃t et pictori quas uellet eligedi ptãtem Qdederũt. Ille autẽ quinq; uirgines delegit quarũ noĩa- dicio probatæ: ꝗ pulchritudinis hr̃e ueriſſimũ ĩdiciũ Qebuiſſet. Neq. n. putauit ola quæ quæreret ad uetu Plici ĩ genere ex ꝑte ꝑfectũ naturã expoliuit Ita q; tan qquã cæteris nõ ſit hitura quod largiatur: ſi uni cũcta coceſſerit: aliud alii cõmodi aliquo adiuncto ĩcõmo⸗ do nũeratur. Quod quoniã nobisuolũtatis accidit: ut artẽ dicẽdi ꝑſcriberemus nõ unũ aliquod propoſu imus exẽplũ:cuius oẽs ꝑtes quocũq; eẽntĩ genere: ſi W ue ĩ iud iciali:ſ ue ĩ demonſtratiuo deliberatiuo expri- mẽdx nobis neceſſarie uiderẽtur. Sed oĩbs unũ inlo cũ coactis ſcriptoribus quod glq; cõmodiſſime Præ cipe uidebatur excerpſimus:et ex uariigĩ. geniis excel- lenſſimã quæq; libauius: ex his. n. ꝗ noĩe et memoria AQgni ſut nec nihil optime:nec omnia: præclariſſime ꝗbuſdã nobis dicere u debatur. Quaꝑ ꝑ ſtultitia uiſa E:aut a bene inuẽtis alicuius receder̃.ſi quo ĩ uitio eius eall. offẽderemur laut ad uitia quoq; eus acceder: cuiu Sali e as benePracahrodlleercui? Quod ſicteri: quo uon ꝗ ſiudiis a multis eligere hoĩes cõmodiſſimũ quod- n .RM q; quã ſeſe uni alicui certo mallent adiſcere minusin iac⸗ Arrogantiã offenderẽt non tãtopere in uitiis ꝑſeuera n. e xent: aliq uanto leuius ex ĩſcitia laborarẽt: Acſi par in an nołis huius artis: at in illo picturæ ſciẽtia fuiſſet for n ſ ale genG⸗ Nrin os egrepn Zaln inu etcxes zuß 1o na pictura nobilis eniteret. Ex maiore m copia nobis gna præditos dignitate. Etenim quodam tꝑe Crotõia te ſteterunt: atq; honeſtſſimas:e gymmco certamine uictorias domũ cũ laude maxima rettulerũt. Cũ puce rorum igitur formas ercorpora magno hic opere mi raretur. Horũ inquiũt illi ſorores ſunt apud nos uirgi nes. Qua re qua ſint illæ dignitate potes ex his ſuſpi cari. Præbete igitur mihi inquit quæſo ex iſtis uirgini HW bus Formofiſtandäping- id quod pollicitus ſu uo bis ut mutũ ĩ ſimulacrũ ex aiali exẽploueritas trãſtera mulae tmulti poetæ memoriæ tradiderunt quod eius eẽnt ic ſtatẽ uno ĩ corpore ſe repire poſſe. Iõ quod nihil ſim taſſe: hoc magis m ſuo genere opus noſtrũ quã illei⸗ . . O * * 1 Zeuſis& Tullius cum multa dicèdi fpor moſas haberent. Illi autem ſtatim hominem dedu penera ſint: ut iter picturas multas Helena ita ĩter cæteras dictiões emi net ſemp oratoria et ut Zeuſis ĩ pin gẽdis fœmineis uultibus ſũmus ita in oratiõibus Tullius pinxit Zeuſis multa quæ uſq; ad noſtram memo riam manẽt ſlæcula poſteriora tenẽt quicquid pĩxit oratio tulliana Zeu fis Helenæ ſeſimulacrũ pingere uel le dixit: non enim in Helenam: ſed ſimulacge fuerat traditurus: ita Tul lius ſcribendo artes:nõ oratiões: nõ ipſam eloquentiam: ſed ſimulacrũ eloquẽtiæ fuerat traditurus:Hoc cõ uenit: & illa ſententia: quod ex aĩa li exemplo murum in ſimulacrũ ue ritas trãſferebatur. Mutum enim ſi eloquẽtiæ ars eius. Ipſa au tem eloquentia quaſi animal: ſta p partes poterit ei ret ad quam cõfert præfatio cõuenire: relicto eo quod poſtea præponit᷑: quod cũ Tullius ex onibusmulta quæſierit: & om ni tẽpore Zeuſis ex una ciuitate: & uno tẽpore comparauit. Ac ſi par ĩ nobis finito præfationis uno genere ſimilitudinis. ſ. nũc prælationẽ quæ etiam ipſa ĩ præfatione faciẽda ẽ: in cipit dicer̃ exemplorum eligẽdi po teſtas: ideo hoc opuseſſe poſſe meli us principe illo: atq; nuentore tiſia Corax & tiſia artes primi oratorias apud græcos ſcripſiſſe dicunt ſicurt & ipſecuius inſtituta ſequebãtur fe cerat: gloria Xenocrates philoſophi motus Ariſtoteles philoſophiã exe creuit: Gloria Iſecratismotusrheto ricæ præcepta conferipſit. Artis ſi bi curãaſſumebat. Voluit. n. Ariſto les pp. craie : cu nhiloſapis atq; enodate et diligẽter expo ſuit: ac tantũ inuentori bus ipſi ſuauitate et breuitate dicẽdi praſtitit ut nẽo il lorũ pracepta ex ipſorũ libris cognoſcat:ſed oẽs qui quod illi præcipiãt uelit ĩtelligere ad hũc ꝗᷓſi ad quen eſſet etiã præcepta dicendi tradere. Altegꝑ cõi hoĩum iĩfumitati: alteg ſingulari nõ itelligere ommiũ poteſt eſſe: & eſt uitium commune. Sin gulare uitium eſt: ut cum nen intel Iigat in eo quaſi ĩtelligat pſeuerarer quam illi fuit exemplorum eligedi poteſtas. IIle ung ex urbe et ex eo numero uirginum quæ tum erant eli gere potuit. Nobis omnium quæcunq; fuerunt ab ul t mo principio huius præceptionis uſq; ad hoctem:- pus expoſitis copiis quodcunq; placeret eligendi po teſias fuit. acueteres quidẽ ſcriptores huius artis uſ- qye ab principe illo:a tq; iuentore tiſia reꝑetitos unu in locũ conduxit Ariſtoteles et ndminati cuiuſq; præ cepta magna conquiſita cura perſp cue: conſcripſit. dã multo cõmodiorẽ explicatorẽ reuertatur: atq; hic gdẽ et ipſeſeſe ipſũ nobis et eos ꝗ ãte ſe fuerat ĩ medio di reliquerunt: atq; alii quoq; alio ex fõte præceptores dicendi emanauerũt: ꝗ itẽ ꝑ multum ad dicendum ſi quid ars proficit opitulati ſut: nã fuit tpe eodem quo Ariſtoteles magnuset nobilis rhetor Iſocrates cuius Tonnnaree cæteros et ſeipſũ ꝑ ie cognoſceremus. Ab hoc aãt ꝗ profecti ſũt quaꝗ ĩmaximus philoſophiæ p iulibus ope primũ cõſupſert: ſicut et ipſæ: cuius iſtituta ſequebãtur fecerattamẽ ꝑ multa nobis præcepta dicẽ pſius quã cõſiat eẽ artẽ nõ ĩuen us Diſcipulorũ ãt at q; eorũ ꝗ protinus ab hac ſut diſciplla profecti: mul- ta de arte præcepta repimus. ex his duabus diuerſis ſi cuti ſamilus rum altera cũ uerſarctur i philoſophia nõnullã rhetoricæ quoq; artis ſibi curã aſſumebat. Al tera uero omni in dicendi erat ſtudio et præceptione occupata uni quoddã ẽ cõflatũ genus a poſieriori· 4 bus qui ab utriſq; ea quæ cõmode dici uidebãtur ĩ ſu- as artes cõtulerunt: quos ipſos ſimul: atq; ſuperiores nos nobis omnes quod facultas tulit propoſiumus. Et ex noſtro quoq; nõ miil ĩ cõe cõtulimus. Quod ſi ea: quæ in his libris exponuntur tantopere eligẽda fu erunt quanto ſiudio electa ſunt profecto neq; nos: ne q; alios induſtriæ noſtræ pœnitcbit. Sinautem teme re aliquid alicuius præteriſſe aut non ſatis elceganter tentiam commitabimus. Nõ enim parum cognoſce re: ſed ĩ parũ cognito ſtulte et diu perſcueraſſe turpe H mati: alterũ ſingulari uniuſcuiuſq; uitio attributũ ſecuti uidebimui: ſimati:alterũ ſingu t⸗ Uer let 6 ux⸗ line guc inn d eſt. Quare nos quidẽ l tes dubiranter in dẽ ſine affirmatione ſimul axrE 4 inlumſainin uiquod ꝙ dicemus nedum quærẽ Oeditenim præcet . 1 lequimur: ut ſatis hoce s hedam hoc par omnfcauſatn ceptum quomodò? uideamur: illud amittan ccommodo perſea E dum ſit Ere mgenereargume 194 icdinr: amittamus quod maxiimni cripfiſſe Cata argt rgonuncad ſpeci ntan. l. , cul rel cemere: at. 3 Juod maximuũ eſt: ut ne alsutnentate dictururn appli l Utei! at& ar 1S. eE cur.ita tmain r. rum ſe l hoc quidem . nle en aſſenſerimus. Verum ongargunttranstsch non d ae Rar , ſtudioſe: quo ad facul * empore:erin oehni uta ttaca Aled drargumten . autem ne longius oratio 8 feret conſequemur. Nunc ze nksdteen qu x pricipicnchaui 0 progreſſau deatur: der R arione: &crteriseincidetibun Uber tipienda uidentur es dicemus. Igi ac rei borrie ckcemnocee a antnginr. tiol er expoſito genere huius elon⸗ primus Ipecialiter de conſticctjogihe ut . materia et ptił L artis: et officio: et cine et in quocunq; tionibus dice et iudicationes conti ouerſiarum et iuẽtiões quæ rep̃hẽd irmandi præcepta: Scontiuechat, Deinde partc- luettocs ibſa phẽdendi. Verum a epta⸗ 11. meas onr . Deinde partes oratiois et Pla quoq; ger. erum quoniam Iur . s omnes omnia ræ Partes oratiols et ter hinod: Senera Qufarum 1 diederenmedalindinchkchnaccedn cum ĩ eocxte cchradet derantcu i diuerapra- A confirmatione.et reprehenſia ur. diſperſe autem de AEien csannlttar abe r mandiet reprehẽdẽdi ĩ ſin 1one:nunc. cert & confr-⸗ qtem de eref uri 1 . rradendos arbitramur. Ei Sula cauſari genera locos i drrtenr quæ cſt neheden r ueniret argumẽtatione tquia quo pa cto traſtari cõ* cank as liuilet in iudiciali Schere nd ter expoſitumẽ hi es In libro primo n on idiliæz eSrnielr an libri parte de wo rem exponetur ſi eh ipſa inuenta unam 1 Dsri o Dorid ali luor eractatule lunt ex hoc inue 1 õ exorn Mi. tia ervaltoenere Qu eio qtien oc inuenta ſpſa ex ornatioe:ut däquæſti apla par oden. 10 ecX ee e, eUtE da quæl 42—Wα☚ séciuil comm petarur Quan Pperdote Autdin expoltio iuẽ 4ad nisalfii Eurlis erluf an confirmationemo e Xc quæ nunc præcipiẽtura 4 aarrecknekie édũ. Finis p i Wopottebit Ormmisdemo Erehelioues Pittes ete Nrnuemermna aruoiut Gorgi nun⸗ nudiciali 4 emonſtratiua:et delil 2— uUt . saut etiam 1SE lalis Caulia: ct dellber. „7 uoluit Herr 3 r es1 Reſit ſa:neceſſle eſt in aliquo eorur ckatlidct tio diſpoſiti magoras partibus ĩuẽ expoſita ſunt conſtitution quo eorum ꝗquæ ante Ramelatio locurio:memri 5 nn Getſecur hocquiquiita temeu uao plaribily iume SEer. Dr de oĩbus præcipi paſſin Etaine cum cõiter qu ed. Baun damonſeuthumeucmnd wore AIe ereT& Trler int:ſepati quo alia „ 1* lamt uinq; partibusor 8 che Schers ierſt portenrbes Alun alix lũt cuuſ-/ tes inuenrionemeractat enennſo han⸗ tuꝑatio. Aliud ſuiæ dictio:alii iud’n- laus aut ui reprchenſis exordium nartatiein urlt⸗ tio cõficere debet. In i. ora⸗ lud accuſatio aut recuſa pacto nrnnenmncluſtden quo s In de — et. In iudiciis quid EHH a tatiões ſylogiſn nuentrent argumẽ busut nos arb ieraemrr H 1 oneſtum. In deliberatôi menr Annamalran argu utilitatis modo —„ —— Eet qd utile. nes i iudiciali 1. Coltitutioes , õs odo finẽe in ſiadendoeti d .—½ Idiciali gener̃ cãge som gictt adedo exponi o s finẽ in ſuadendo et ĩ diſſu S ner̃ caꝑe tractabunt ne eneken ineset exitus duerſi ſũte e um igitur K een eiſds ineid n poſſunt. Ne nunchæc en . * leedereconſtimiars: rrd cicinds 130 * neat ad ibl hne er genere cauſæ naſcitur ARoAre ſev⸗ tiæ dictionem: Quare nũ utratione naut ad ſentt ui⸗ iiudiciali gener Arc nuc m exponẽd s cõtrouerſii. m 4 qꝙ in cætera quoq; carum Denenſtmlim L . —, Nunc ab cõiecturali cõſtitutione proficiſcamur cuiusexemplumſit hoc expoſitũ Secũdus liberr? firmationẽ & reprehenſionẽ ipſis cõſtitutioibusapplicauit cu primus liber generaliteroẽm materi am onmibus dederit. Ac primo de coniectura proponit excmplum: nõ ipfù exéplum tractaturus: qm in exẽplonõ oĩa ineſſe poſſũtquæ cadut in cõiecturã. Oia. n. exẽpla quæ in comectura uemunt uel uenire pnñtpræcipiẽda fuerant. Inargumentisergo de cõiectura erit præceptio, quia exide i the ma quodlibet cõiecturale quod neceſſariũ fuerit facile poterit deuocari: hoc autem fieri a Tullio ĩ telligamusẽt in oĩbus cõſtitutiõibus ut exẽplũ cuiuſſihet cõſtitutõis det nõ tamien ipᷣm tractet exẽplũ propo ſito:itaq; cxẽplo cõiecturali ſecũduũ præcepta primi libri docet quæ ſitĩ tẽtio:quæ depulſio ex ꝗbus duobus quæ ſit cõſtitutio: deinde admonet ; in cõiectura non concedit eadem % quæ quæſtio ipia idicatio. Occi —— erit:ne in cõiectura. n. factũ nõ cõ cedit: unde nõ põt ex deductõe rõis & r̃futatõe naſci poſt quæſtonẽ pri mã:alia quæſtio quæ dicit& iudica tio. Subiugit poſt admonitionẽ dar̃ ſe pcepta huic cõſtitutiõi &argumẽ torũ locos oẽs coniecturæ cõuenien tes ex ꝗbus i qualibet cõiecturã ꝗ ne ceſſarii fuerũt deuocabunt. It igr coniecturæ loci hi principalés. Acã a perſona: a facto. A cauſa eſt quam obrem fiat aliquid: & quæ parit uo lũtatẽ.ODe cauia emn m loquit he mi nisnon rei qua cã uolunmus probare ꝙ uoluit facere is cui ĩtendit factũ perſona autem omnis ille ẽ qui feciſ ſe dicitur: hocẽ illa ex omni uita ꝑp attributa perſonis ſumpta approba tio ad id quod intenditur factu. At uero a facto ꝓbatiões habebũt facta illa omnia quæ probant factũ illud unde iudicium eſt: nã factum tria ſi gnificat. Eſt factum & illud quod ſtendit ipſum illud quod dicit oc cidiſti. Eſt factũ tertium hoc ꝙ tri buit argumentumad factum illud: unde iudiciũ ẽ: ut tranſiſti clamaſti quibus ꝓbat occidiſti. hoc ergo ul timum eſt quod dixit a factoqc ip ſũ pſpicietur ĩ tribusillis ante nego ciũ: in negocio poſt negociũ ſimul cum ſententiusper quæ ſe explicant facta loco tempore:modo: occaſiõe facultate. Ergo hæc tria quæ conie cturæ ſuggerunt argumẽta: cauſa ꝑ ſona: factũ. Cauſa ipſa diuiditur ĩ duo:ĩ ĩpulſionẽ & ratiocinatienẽ ĩ pulſio motum habet repentinũ nõ uoluntariũ: ut amor: umolentia: & omnino omnia huiuſmõi: quæ ue niam merentur: ſi confiteatur ad ip ſũ q feciſſearguit:nã ſi negat argu mẽta ſũta cãut ſit. Feci uiolẽtus fuiſti: feciſti qa amor̃ feciſti: facer̃ potuiſſe qd negat plicata controuerſia nulla cum difficultate trãſferen tur: poſt autẽ ſeparatim de reliquis dicemus. Nuũc ad conmiecturalem conſtitutionem proficiſcémur: cuius exemplum ſit hoc expoſitum. In itinere quidam pro ſiciſcentem ad certum quendam:et ſecum aliquantũ nũmorum ferrentem eſt comitatus. cum hoc ut fere ſit in ma ſermonem cõtulit. ex quo factum eſt ut illud iter familiarius facere uellent. Quare cum in quãdã tabemam diueruſſent: ſimul cœnare et ĩ eodem loco ſomnumæapere uoluerunt. Coœnati diſcubuerunt ibi dem:caupo autem nam ita dicitur poſt inuentum: cũ ein alio maleficio deprehenſus eſſet: cum illud alterũ uidelicetꝗᷓ nummos haberet animaduertiſſet noctu poſtquam illos artius iã ut fit ex laſſitudine dormire ſenſit acceſſit et alterius eorum qui ſine nummis erat gladium prope appoſitum e uagina eduxit: et lũ al⸗ terum occidit: nũmos abſtulit: gladium cruentum in uaginam recondidit: pſe ſeſe in lectum ſuum recepit: Ile autẽ cuius gladio occiſo erat facta multo ante lu cem ſurrexit: comitem ſuum inclamauit ſemel et ſæpi us. Hum ſomno impeditum non reſpõdere exiſtima uit: ipſe gladium et cætera quæ ſecum attulerat ſuſtu lit ſolus pidfectus eſt. Caupo non multo poſt clamat hominem eſſe occiſum:et cum quibuſdam diuerſori bus illum qui ante exierat cõſequitur initinere homi nem com prehen dit:gladiũ eius e uagĩa educit: reꝑit cruentũ:hõ ĩurbẽ ab ille deducitur ac reus:fit. In hac itẽtio eſt criminis occidiſti:depulſio non occidi Exꝗ bus conſtitutio eſtaidem quæſtio eſt eadem in conie Qurali quæ iudicatio. occiderit ne:nũc exponemus lo cos quorum pars aliqua in omnem coniecturalem in cidit cõtrouerſiã Hæc autẽ et ĩ horũ locorũ expoſiti onẽ:et ĩ cxterorũ oportebit attẽder̃ nos oẽs ĩ ẽm cãm feciſti ꝗa iracũdus es qbo cãis ꝓbat „£ — õcĩatio ãt cã ẽtẽt ipſa uolũtatis:hæc rõe faciẽdi fuiſſe or̃dit uolũtatẽ: aut ñ faciẽdi q ſũit᷑ ex rõcinatõe uel bõi uel mali: ſiue iã p̃ᷣteriti bõi: ſiue:futuri piter mali uel p̃teriti uel futuri qd nos dixius malũ uel bonuũ. i. ut gloriæ cã: ut amicitiaꝑ ut iimicitiag ulciſcẽdaꝑ: & metus & pecùiæ:his igr̃ cõmodis: uel ĩcõmodis hosgradus dat prios cõmodi rtmẽdi utiq; ꝙ hẽt & augẽdi deĩde adipiſcẽdi id utiq; &qdnõ hẽbat:cõtra ĩcõmodi reuciẽdi piter deuitãdi utiq; ꝙ futuru erat ci. vel pt⸗ bie fun o on 11 o ej lab itt dec uol ſeſt Ap⸗ te erj me: un kol Gtated teng! — Ita tria hæc tribus ſuperioribusreſpõdẽt cõmodis:ĩcõmoda illic retinendi:hic reiiciendi illicaugẽè di. hic minuendi: illic adipiſcendi: hic deuitandi: ꝗbus etiã illaaccidẽt: utaliquid ccmodi ſu mus uel ut maiuscõmodũ cõſequamur:uel ut mams cõmodũ uitemus aut rurſũ ut incõmodũ aliquod prætereamus: uel ut maius ĩcõmodũ adipiſcamur: uel ut mamsincõmodũ deuitemus. Nà& ſuſci pi cõmodũ parũ põt: ut maiusaliquod comodum conſequamur: uel ncommodo mamsutetur: & rurſum cõmodũu cõtẽni põtiut Leno cõtẽtus fuit ſine lucro meretricẽ dare:ne abæſchino uerberare l ttur & uel ut in uerrinis accipi poteſt conuenire. Nam ut omne nomen: ex aliquibus nõ ex malonghabete gart Rurli 66 omnibus litteris ſcribitur:ſic omnem in cauſa no 018 d ro tiani lad iiiranio argumẽtorũ copia: ſed corum neceſſario pars aliqua nerk⸗ — loc negl Serennaxi 8 . . . . . num interduù ett Iucrũ. quæſtio ue eonueniet. Omnis igitur ex cauſa cx perſona:cx fa to roeadem cõiecturalis der & iudi iplo cõiectura capieda E. Cã diſtribuitur i ipulſiõem catio ꝗa rõ deeſt:nõ.n, factũ i cõfeſ — —- . . — .— — ,— — ſiõôe éuõ eadem erit iudicatio quæ et ĩ rõciationẽ. Impulſioẽ quæ ſine cogitatiõeꝑ quã quæſtio:& ĩ hopelocopequerconecti di affe ai onẽ animi facere aliquid hortatur:ut amor ralia ſũt è in cœteroꝑ.l., cœterarum —R——— „ „ „. 2, in eis ani Colſtitutionũ couemre. i, Iocos. Om iracũdia: ægritudo: uiolentia: et oio dia in quibus ani nis igr ex cã ex pſona: ex facto ipᷣa cõ mus ita udetur affectus fuiſſe ut perſpicere cum con ern ra Ab ẽ. Ois hic locus a cã i. —„ i lue ĩpulſionis ſiue röcinationiscen ſilio et cuna nonb otuicxit: et 4 quod fecit R eti quo itctara maximum ẽ fůdamẽrũ nõ dam animi potius cogitatioe fecerit. Raclocinatio ce ſit einuo:G faani cõpro 1, zdi aliquid: aut “ bet: ſed qm facunusnullũ eſt ꝙ non eſt autem diligens et conſiderata faciedi aliquid aut, det. acelkerit: Suppomre Je G non faciendi excogitatio. Ea dicitur iterfuiſſe: tũ cũ locos quibusaccuſator utitur cũ aſ aliquid faciẽdi certa de cã uitaſſe:aut ſecutus eſſe ani ſeritipulſionealiqd e factů. Ex ”l “ — bus primus ẽ ãplificatõ eiusrei quæ musuidetur: ut ſi amicitiæ cauſa quid factũ dicitur ſi e ĩpulſionẽ pariat. deĩde approbatio: uod ex ea fiat per exẽpla ut amore ſe imterfecit. Tertio loco comparationem facinus: &declarata impulſiõe: euentum eiuscauſæ fuifle concludimus. Histribus locisaccuſator utitur inipulſione. In ratiocinatione uero hi ſunt quos nuc dicani demonſtratione: quid petierit. quid fugerit. Argumenti quanta res ſit:quã appetierit: aut fugerit. Præter hæc duo: unũ etiam illud accuſator cõſiderare debebit: ne forte iſta:quæ ſecutusſit aut fugerit: in opinione tantum habuerit reus: neq; conſecutus ſitcommoditatem: neque illum ma lum fugerit. Sed dicendum eſtei ita fuiſſe uiſum: quia arguitur: & ſit ſua opinione deceptus. Opi nio autem dupliciter decipit: modo dum rem aliter putatatque eſt eadem res: modo dũ aliter eue mt ꝗᷓ putauit. Res fallit ſi mala credit cum bona ſit: uel contra: uel neutrũ:uel utrunq; Ergo cũ hoc intel ligi poſſit ꝙ opmio fallit hommes:tum in re: tum in euentu cum infe reus uti ac cœperit ſorte defenſione non ſibi antiquiorem fuiſſe pecuniam uita: aut fratrisautamici. Accuſator debet uerũ argumentum concedere: eſtenim credibile ſedæonfirmare debebit. hoc ei qui arguitur non ita ui ſum fuiſſe. Et hoc approbare ex attributis perſonæ non illum habuiſſe opimonem: ſed illam poti us habuiſſequod taliseſt. ſ. perſonæ eſt. Sicargumentabi turaccuſator de eocuiusopiniofalſa eſt in re, Cumauter euentusfallit quod acciditexémpli modo: cumaliquisnuſſo telo alterum interie t:ut in ſcholæ cõtrouerſiis. Vtueromncauſis forenſibus cum quiscum dicatur necaſſe cnushæ/ xes non ſit: ſed tamen ſperarit hæredem, accuſatoris eſt locus: eſt cogitationem ſpectari debere non euentum. Et hæc de ratiocinatione. In cauſa autem omni: ſiue in impulſione: ſiue in ratiocinaticn- laborandum eſt fuiſſe illispoteſtatem: aut facultatem aut uoluntatem. Poteſtaſ eſt qua poſſe oſtẽ ditur facultas eſt qua adiutores &ctera demonſtrantur. Voluntaseſt qua uelle ueluolu iſſealiqd declaratur: lta aliud erituoluntas: aliud cauſa ſiue impulſio ſir ſiue ratiocinatio. Illa emm efficiut uolũtatem. Non autem quod afficitur hoceſſe debet quodeſt illud quod efficit. Nam ſæpe cau ſæ ſunt: & deeſt uoluntas quæ probari poteſt: uel fuiſſeuel non fuiſſe: tametſi cauſa præceſſit. Hoc ex perſonæ potiusattributisconfirmabitur: quibus talisdoceatur: utpotuerit cauſiscomnioucri. Hæc igitur accuſator dicet: &umuolet alios defendere: quibus fuiſſe cauſa faciendi declarabitur De.nde adiũget ẽt alios locos:quos defenſori tullius dabit ad ſe purgãdu: Quibus locis utet ſicuti dixiusaccuſator: cũ defẽdet alios: ſed hoc breui faciet. Illoꝶ. n. deféſion aſtegalius uult accuſare ñ ipſos oñdere ĩnocẽtes: ita in maiore eſſe actunõ põt quod alteri proficit. Ommis igtur ex caula⸗ experſona: ex facto ipſo coniectura capienda ẽ Quæ parit uoluntatéuellei uel uolurſt. edeſt cauſa qua dortum ſitoſtendimusattributum perſonædeſt perſona Attributa autem negociondeſt quod ait facto cauſa tribuitur in impulſionem G& ratiocinationem. Ratio ſcilicet non ratiocinatio nem illam aut ſupra legimus ſyllogiſmi: ut amoraracudia ægritu do. Inter iracũdiã & iram hoc in gereſt: quod iracundia perperua eit: ira ad tempusſuſcipitur. Atq; hoc fit ut iracundia ſit ipulſio 1ra ratiocinatio: ut odio quisiratus: uel metu occidiſſe dicatur: quod eſt ratiocinationiscæterum iratũdũ eſſe quia ſemper eſtad im pulſionem dicimusquæ ꝓptertalẽ naturãadmiſſũ facimus poſſit oſtẽ der̃.Aegritudinem uero morbũu ani mi poſuitnõ corporalem. In quibus aut cõmodi aliquid maioris adipi/ ſcendi cauſa:aut maioris uitandi in commodi ſuſciptur: aut aliquid cõ modi ſuſcipiatur ꝓpter duas resuel ut maiusaliquod commodum cõſe quamur:uel ut maius incommodu deuitẽus. Hic locus ẽ. i. cã niſi ali quid quare factũ ſit oñdit. Quæ ſit cã quæ parit uolũtatẽ: ſiue per ĩpul ſionẽé:ſiue per ratiocinationẽ. Ergo accuſator cũ impulſionealiquid fa ctum eſſe dicet. Locis infirniationis cãper impulſionem primo datis re dit ad rephenſionis modox. Quiſi mili ĩpulſu aliquid cẽõmiſèrunt &ſi militudinẽ collatõe ut applices exẽ plũ & doceas ſimile cõpando& ipſi usanimi affectionis explicatione cu randũ ẽ: ut ipſiusaffectiõis hoc ẽ rei ⸗ 1 — —. oſe dicet. Hec et exemplorum commemoratiõe qui ſi⸗ mili impulſione aliquid comm ſerũt:et ſimilitudinũ ſit explicatio. Vt nõ miruũ uigeat ſi quod ad facinus tali perturbatione cõmotus acceſſerit. i, ut ueriſimile ꝓbet:& p exẽplũ & p explicatiõem aĩ affectionis: ut quod eius fieri poſ ſit qᷓ̃tum in hac re fieri põt: ꝗd ĩ opi nione eiusquem arguet fuerit ut nõ ſolũ quid conſecutus ſit. Verum ẽt ꝗd ſperauerit. Si oſtendi põt ei uiſũ eſſe garguatur ut uolũtatem crimi netur.ẽt ſi effectus defuit: ut ex eo cãm hHabuerit: ꝗa timuit:ꝗ ſperauit etiam ſi nihil aut cẽõmodi: aut ĩcom modi accepit: nã opinio dupliciter fallit hoĩes. Opinio fallit ĩ re cũ opi nio uera non eſt: & errat ab eo quod in ueroeſt:ut cum res mala ſit hbona credat uel contra euentus fallir opi nionem cum opinio quidem uera ẽ ſed eam ĩteruenis caſus decipit ut cũ res bona eſt & bona creditur: ſed aliquocaſu in malum uertitur. Iam ĩcã ipſa hoc mõ poſſumus dicere.i. ut dicamus:16 occidiſti: qa te hære dẽ fore putaſti. Licet ille alium hæ redẽ fecerit: ita ſemper in opimone ẽ euẽtus fallit & res:cũ aut aliuſmo di ẽquã creditur autaliter creditur ꝗᷓ putat habuiſſe ꝓuenire. Aut non is euentus eſt quem arbitrati ſũt:cũ aut ipſa res qualis ſit ignorat aut cũ res certa fueritaliter eueniat ꝗᷓ puta tum eſt:aut id quod bonum ẽmalũ Furane⸗& rcliqa. Hoc ĩtellecto qd omines impellantur: non ſola ra/ tiocina tõe u era rerũ: ueg etiãfalſa inimici ulciſcendi: ſi meius:ſi gloriæ:ſi pecuniæ: ſi de niq; ut omnia generatim amplectamuralicuius reti- nẽdi:augẽdi:adipiſcendiue:cõmodi:aut contra reiici endi:diminuendi: deuitãdiue incommodi cauſa. Nã in horum genus alterutrum: illa quoq; incidenti: in ꝗbus:aut incõmodum aliquod maiorisuitandi incõ modi cauſa ſuſcipitur: aut commodum aliquod ma⸗ ioris adipiſcendi cõmodi præteitur: Hi locus ſicut aliquod fundamentum eſt huius conſtitutionis. Nã nihil factum eſſe cuiquam probatur: niſi aligd qua- re fatum ſit oſtẽditur. Ergo accuſator cum aliquidĩ pulſione factum eſſe dicet illum impetum et quendã commotionem animi:affectionemq; uerbis: et ſenten tiis amplificare debebit:et oſtendere quanta uis amo ris ſit: qugnta animi perturbatio: ex ir acundia fiat:aut ex aliqua cauſa:qua earum impulſum aliquẽ id feciſ collatione:et ipſius animi affectiõis explicatione curã dum eſt: ut mirum nõ uideatur:ſi quod ad facinus ta li perturbatione commotus animus acceſſerit. Cu au tem non impulſione: uerum ratiocinatione aliquem commiſiſſe quid dicet commodi ſit ſecutus aut quid incommodi fugerit quid demonſtrabit: et id augebit quam maxime poterit uti:quod fieri poſſit idonea maxime cauſa ad pecandum hortata uiedatur: ſi glo riæ cauſa quantam ſe gloriam conſecuturũ exiſtima rit. Itẽ ſi deminatiõis: ſi pecuniæ: ſi amicitiæ: ſi inimi- citiarum et omnino quicqꝗd erit quod cauſæ fuiſſe di cet:id ſumme augeri debebit: et hoccuntmagnopere conſiderare oportebit: nunquid ĩ ueritate modo uerũ etiamuchementius quid in opinione eius quẽ argu cet fuerit. Sthil. n. refert nõ fuiſſe aut nõ eſſe aliqd cõ modi: ſi aut ĩcõmodi oſtedi poteſt ei uiſum foreꝗ at guatur. Nam opinio dupliciter fallit homines cũ:aut res alio mõ eſt quã putatur: Ac nõ is euentusẽ quẽ arbitrati ſunt. res alio modo eſt tũ: cum aut id quod bonum eſt malum putant: aut contra quod malũ eſt bonum:aut quod nec malum eſt:nec bonum malum aut quod malum aut bonum eſt: nec malum:nec bo. num: hoc intellecto ſiquis negabit illam eſſe pecu⸗ niam fratris: aut amici uita: aut deniq; officio ſuo an- . DtI quiorem: aut fuauiorem: non erit hoc accuſatorine mno 5 r zutſ ſic⸗ ted⸗ wil N miin l; D 8 lau N ann⸗ id enc laen an urn it⸗ wdin umr “L u d ſumn⸗ Binn⸗ D doben Eug ii 0 oleg Ga nbeche gol nlich nmd rnech, . lehen⸗ olon Nouce gandum. Nam in eũ culpa et ſmum odium tranſſe- rvetur:qui id quod tam uercct pie dicetur negabit. Ve mm illud dicendũ erit illi nõ eſſe ita uiſum. Quod ſu mi oportebit ex his quæ ad perſonã pertinẽt: de quo poſt dicendum eſt. Euentus autem tum fallit: cum ali ter quid accidit. atq; hi qui arguuntur arbitrati eſſe di cũtur: ut ſi quedicatur aliũ occidiſſe acuoluerit quod aut ſimilitudine:aut ſuſpitione: aut demonſtratiõe fal ſa deceptus ſit:aut eum necaſſe cuius teſtamẽto nõ ſit hæres quod eius teſtamento ſe hæredẽe arbitratus ut: Nõ.n.ex euẽtu cogitationẽ ſpectari oportere:ſed qua cogitatiõe animus et ſæpe ad maleficiũ profectus ſit conſiderare: et quo animo quid quiſq; faciat:nõ quo caſu utatur. ad rem pertinere. Hoc autem locꝗ caput illud erit accuſatori:ſi demonſtrari poteri t:alimemi- ni cãm faciendi. Secundariũ ſi tantã et tam idoneã ne mini. Sin fuiſſe aliis quoq; uidebitur cã faciẽdi: aut po teſtas: aliis defuiſſe demoſtrãda aut facultas:aut uolũ tas. Poteſtas ſi aut neſciſſe: aut nõ affuiſſe. aut cõfice- re aliquid nõ potuiſſe dicetur. Facultas ſi ratio adiuto res:adiumẽta:et cætera quæ ad rem pertinebunt defu iſſe alicuidemonſtrabutur. Voluntasſi animus a tali hus factis uacuus et ĩteger eſſe dicctur: Poſtremo rati ones quas ad defenſionẽ reo dabimus:his accuſator ad alios ex culpa eximẽdos abutetur. Verũ id breui fa ciẽdũ eſt:et in unũ multa ſunt cõducẽda ut ne alteri- us defendẽdi cã hunc accuſare:ſed huius accyſadi cã defendere aliũ uideatur: atq; accuſatori quidẽ hæc fe re ſunt in cauſa facienda et cõſiderãda. Defenſor aũt ex cõtrario primũ impulſionẽ:aut nullam(uiſſe dicct aut ſi fuſſſe concedet extenuabit:et pamulã quãdã fu iſſe demõſtrabit. aut nõ ex ea ſolerc huiuſmodi facta Hoc qnod fefellit eũ res. illi itanon eſſe uiſum :ut quãuisuerũ ſit qued dicatur ipi tamẽ nõ fuerit iſta ſentẽ tia. Ex his quæ ad perſonam perti/ nent.Attributa perſonæ quæ probãt perſonam. Vt ſi qui dicaturaliũ oc cidiſſe acuoluerit. Exẽplũ ad euẽ tum falſum probãdum poſuerit nõ ad probationem cauſæ per coniectu ram:aut eumnecaſſe cuius teſtamẽ to non ſit hæres. Exemplũ in cauſa. Nõ quo caſu utatur ad rem ptinere iiui.. euétus. Acciden/ tia:effectus:caſus:poteſtas. Si aut ne ſciſſe: autnõ affuiſſe:& reliqua. NõI fuitneceſſe facere:etiam ſi cauſa fu iſſet: Et ſi fuiſſet cã uidendi ppter æs alienum gion tamen neceſſitasut deospatrios uenderet. Defenſor au tem ex cõtrario primũ ĩpulſionem aut nullam:aut ſi fuiſſe cõcedet aut extenuabit. Dati ſũt loci accuſatori busuti debeat ad probationẽ cau/ æ per ĩpolſionẽ.ltem alii dati ſunt ꝗbusuti debeatad probationẽ c⸗aæx per ratiocinationem. Nun c ſuppo nit dfẽſoris locosĩfirmãda ĩpulſiõe & ĩfirmãda rõcinatione. Infirmãdæ ĩpulſionis loca ſunt quatuor: negare minuere:negare eius effectũquæ in tendit ĩpulſionis ipſiusnaturæ do/ cere. Cõfirmare exẽplis & ſimilitu dinuũ ꝓpoſitõie.Rõcinatiõis loci ſůt quatuor. Quoniam ratiocinatio e: aut ĩ re: aut in opinione.In re como di: uel ĩcommodi. Loci eiuserũtne gare: cõmodum minuer Dicer̃ aliis magis fuiſſe aut tãtum & ſibi quan / tum: & alus. Aut ĩcõmodum maius quã cõmodum. Pariter & de ĩcõmo dis iſta dicẽtur quod dicitur euita tum nullum fuiſſe incõmodum. nõ tantũ fuiſſe ĩcõmodum. altis magis fuiſſe incõmodum: autalustätum quantum ſibi: autmaius commodũ quã incõmodũ.Si accuſator dxerit naſci docebit. Quo erit ĩ loco demonſtrãdũ quæ uis et natura eius ſit affectiõis quã ĩpulſus aliquis reus cõ miſiſſe dicetur ĩ quo et exempla et ſimilitudines erũt proferẽdæ:et ipſa dili gẽter natura eius aff ectiõis quã leuiſſime quietiſſimã ad partem explicãdam ut et res iIpſa a fado crudeli et turbulẽto:ad ꝗddã mitius et trã quillius traducatur: et oratio tũc ad animũ eius ꝗ au diet:et ad anim quẽdã intimũ ſenſum accõmodetur Ratiocinatõis aũt ſuſpitiões mfirmabit:ſi autem com modũ nullũ fuiſſe: aut parũ: aut aliis magis fuiſſe: aut nihilo ſibi maius quã aliis:aut ĩcoõmodum ſibi maius . 1 Si in ratiocinatione opinio ponetur ĩifirmitatis loci ſunt quatuornon ta leeſſe uel cõmodũu ut poſſit aliquẽ fallere maxĩe ſenõ poutuiſſequod firmabitur perſõa. Poſt hæc oia de fẽſor uti poteritt omnibus locisaccu ſatoris:iſi in alios crimen tranſferre uoluerit. Qucẽadmodũ enim accu/ ſator cum conuincat defendit alios & utit ptibus ac locis defẽſoris: ita & defẽſor:ut ſe purget accuſabit ali os:& ĩ hoc utitur ptibnsac locis: ac/ cuſatoris :aut ſi funſſe concedet exte nuabit quæ auget accuſator: Ex ꝑſo na autem coniectura capietur. ſihæ res quæ perſonisattributæ ſunt dili genter conſiderabutur. Explicitisp ceptisomnibusad cauſang pertinen tibus ſubiunguntur præcepta perſo næ attributa: & quẽadmodũ his uti poſſit accuſator quẽadmodum etiã defenſor in coniecturali cõſtitutio „ defenſoris locis utetur. ſic his locis qui accuſatori dati ne.Et hæc ꝗdẽ perſonæ attributa in primo libroquãquã ſingulæxpoſu erit & explicarit:hic tamen nuũc bre uiter repetit quæ ipſa fit:& quid ſit. poſt pᷣcepturuùs quẽadmodu his uti poſtit accuſator quẽadmodũ defen ſor. Quo in genere eſt uirtus & ſcien tia animi: quæ eſt ſtultitiæ cõtraria amor:iracũdia: Affectio enim fac- le euentum ſuum declarat: ſignoq; ipſa eſt eius rei ꝗqᷓ ex ſe parit. Et ipſo rum uis quid ipſa ſint nõ quid ex ſe gignant: et quæ res harum aliquam rem conſequantur. Quid ex ſegi?- ſæ poſſint. aut iie⸗ iiitis: quod Clodius: aut Cæcilius: aut Mutius uocaren tur dediſſe. Et de natura licet aliꝗtulu ducere ſuſpiti⸗ gnantnon quid ex ſeij . . . . aut cui cõmédũ dicet ut nequaꝙ fuerit illus cõmo- dli quod expetitũ dicatur magnuudo:aut cũ eo incõ mõ quod acciderit. aut cu illo penculo quod ſubea- tur cõmoranda. Qui oẽs loci ſimiliter ĩcomodi quo q; uitatione tractabuntur: Sin accuſator dixerit en iid eſſe ſecutũ quod ei uiſũ ſit cõmodtun:aut id fugiſſe quod putarit eſſe icõmodũ:quãquã funeriti fal ſa opi- nione: demonſtrandu eritdefenſori nemiuẽ eſſe tãtæ ſtultitiæ quitali re poſſitueritatẽ ignorare. Quod ſi illud cõcedatur: id non conceſſu irinec dubitaſſe qui dem hũc quid eius iuris eſſet. Sed id quod falſum fue rit: ſine ulla dubitatione pro falſo: quod uerũ pro ue ro probaſſe Quod ſi dubitauerit ſũmæ fuiſſe amẽtiæ dubia ſ te pulſũ certũ ĩ periculũ ſe cõmittere. Quẽ? admodu autem accuſator cũ ab alus culpã dimouebit ſut utetur reus cũ alios ab ſe crimẽ uolet trãſferre. Ex perſona autem cõicctura capietur: ſi hæ res: quæ pſo- nis attributæ ſunt diligẽter conſiderabũtur: quas oẽs in primo libro expoſuimus. nã et de nomie nõnuquã aliquid ſuſpitionis naſcitur. Nomẽ autem cũ dicimus cognomenq; et agnomẽ itell gatur oportet. De hoĩis eni certo et proprio uocabulo agitur utſi dicãus iccir· co aliquem calidũ uocari: quod temerario et repenti- no conſilio ſint:aut ſi ea reuerba hoĩbus græcos impe onis omnia enim hæc uir: an mulier humusan illius ci uitatis ſit. quibus maioribus: quibuscõfi guineis: qua xtate:quo amimo:quo corpore:quæ naturæ ſunt attri buta ad aliquam cõiecturã faciendam pertinebũt. Er ex uiclu multæ trahuntur ſuſpitiones. cum quẽadmo dum et apud quos.et a quibus educatus et eruditus ſit quæritur:et quibuscum uiuat:qua ratiõe uitæ: quo more domeſtico uiuat. Et ex fortũa ſæpe argumẽtatio naſcitur: cũ ſeruus an liber pecunioſus an pauꝑ nobi lis an ignobilis: felix an infelix: priuatus an cũ poteſta te ſit aut fuerit:aut futurus ſit conſideratur:aut deniq; aliquid eorũ quæritur quæ fortunæ eſſe attributa itel ligũtur. Habitus autẽ quoniã in aliqua perfecta et cõ ſtãti animi aut corporis abſolutione cõſiſtit quoĩ ge nere eſtuirtus: ſciẽtia et quæ contraria ſũt res ipſa po- ſita cã docebit et ꝗd hic quoq; locus ſuſpitioms oſte r Nen 1 go nolt lesi tos tars ios ride x. ilo cit tur ura netaa e⸗ olted (uſat er ⸗ ig ma ic. quo cu: uſa ſige lane tebit cum uitis auto m Een eunt ein teel le i⸗ Ulen teuid ult 1 ⸗ kĩ lan me orr n nehit üdai eE 1o bos D nn gnd caen ihn⸗ 1sn tann Admo Audi irde veuco. rl tdeng bont 7 ige po⸗ r. n 1 iber Tah. dant. Nam affectionis quidẽ rõ ꝑſpicuã ſolet poſſe ge nerare cõiecturam. ut amor: iracundia: moleſtia pro- pterea quod et ipſorum uis ĩtelligiruret quæ res harũ aliquã rẽ cõſequẽtur: faciles cognitu ſũt. Studiũ aũt quoniã ẽ aſſidua etuehemẽs ad aliquã rẽ applicatã cũ uolũtate occupatio facile ex eo dicetur argumẽtatio ꝗᷓ res ipſa deſidexabit ĩ cã. Itẽ e cõſilio ſumet aliqd ſuſpi tõis. Nã cõſiliu ẽ aligqdaciẽdi:nõ faciẽdiue excogita ta rõ. Iã facta caſus et or̃0ones quæ ſũt oĩa:ut ĩ cõfirma tõis præceptis dictũ ẽ: tria tẽpora diſtributa facile erit uider:et ꝗd afferãt ad cõiecturã cõfirmãda ſuſpitõis ac ꝑſonis ꝗdẽ res hæ ſũt attributæ: ex ꝗbus oĩbus unuũ ĩ locũ coactis accuſatoris erit ĩprobatioe hoĩsuti. Na cã facti parũ firmitud mis hẽt niſi aius eiusꝗ iſimula tur ĩ eã ſuſpitionẽ adducetur: uta tali culpa no uidea tur abhorruiſſe: ut. n. aium alicuius ĩprobare nihil atti nẽt cũ cã:ᷓre peccauerit. nõ ĩterceſſit ſi cam ĩterceder Peccati leue ẽ: ſi aius nulli minus honeſtæ rõni affinis oſtẽditur. Quar uitã eius quẽ arguit ex ante factis ac cuſator ĩprobare debebit: et oſtẽdere: ſi quo ĩpari ãte peccato cõuictus ſit. Si id nõ poterit ſi ꝗᷓ in ſimilẽ ante ſuſpitõnẽ uenerit.ac maxie ſi fieri poterit ſimili aliquo ĩgenere eiuſmodi cã aliꝗᷓ cõmotũ peccaſſe:autĩ æque magna re:’aut ĩ maiore:aut ĩ minore: ut ſi quẽ pecumia dicat ĩductũ feciſſe poſſit demõſtrari aliqua re eius ali quod factũ auarũ. Itẽ ĩ oĩ cã naturã: aut uictũ:aut ſtu diũ:aut fortunã: aut aliqua eorũ quæ perſonis atrtibu t ſãtad eã cãm qua cõmotũ peccaſſe dicet poterit ad mũgere: atq; ex diſpari quoq; genere culparũ ſi ex pari ſumẽdi faculias nõ erit ĩprobare aium aduerſari opor tebit: ut ſi auaritia inductũ arguas feciſſe et auarũ eſſe eum quẽ accuſes demõſtrare nõ poſſis aliis affinẽ eẽ uitiis doceas:et ex ea re nõ eẽ mirãdũ ꝗ in illa re turpis aut cupidus: aut petulãs fuerit:hac quoq; in re eũ deli gꝗſſe. Quãtũ.n. de honeſtate et auctoritate eius qui ar guitur detractũ ẽ tãtũ de facultate totius ẽ defẽſiõisĩ. munitu. Si nulli affinis uitio poterit reus ãte admiſſo demõſtrari locus ĩducetur ille ꝑ quẽ hortãdi iudices crũtut ueterẽ famã hoĩs nihil ad rẽ putẽt ꝑtinere. Nã eũ ante cælaſſe nũc manifeſto teneri. Quare nõ opor tere hãc rẽ ex ſuꝑiori uita ſpect ari. ſed ſupiorẽ initã ex hac re ĩprobaret aut poteſtatẽ ante peccandinõ fuiſ ſe aut cãm: aut ſi hoc dici non poterit: dæẽdũ erit illud Ac perſonis quidẽ reshæ ſunt attri/ butæ ex quibus omnibus unumĩ lo cum coactis accuſatoris erit ĩproba tiõe hominis uti.Expoſitis breuiter attributisperſonæ: quia ita res repe tita pðſcebat dat accuſatori ex hispᷣ ceptũ:ut excutiat uitã præteritam. parum eſt enim cam cõmendans ſe ſolam: ſi nõ quæ ab hac ĩpellipoſſet pſona conſentiat. Ergo accuſator ex uita præterita ꝓferre deber ſimilia peccata:ſimilescauſas in rebus: uel ĩ baribus: uel minoribus: uel maiori/ bus:uel ſimules ꝓferre ñ poterit: diſ paresproferat: atq; hæcnocẽtis uitæ ſunt. Si ĩnocẽs uita præterita eſt illi us qui reus eſt locuscõmunis induci tur uitam p̃teritam ſpectari ñ opor ter̃. Quoqa poterit eẽ occulta:aut fortaſſe ad pecandũ cum animusfu erit: defuerit cauſa: uel poteſtas uel occaſio. Deinde alius locuscõmunis nõ ex uita præterita pᷣſentis iudiciuũ vſed ex præſẽti iudicio uitã expecta ri oporore. Sin autem uita alicuius ignorabitur prætereũdusab accuſa tore:hic locus eſt. Dicendumq; cur prætereatur quod ignoret uita: ſta timq; ad alia argumenta properan/ duũ: quæ ſunt ex ipſo negocio ĩ factis dictiſq; eius: qui reus eſt collocata. Defẽſor autẽ primũ ſi poterit de pebit uitam eius qui iſinulabitur ꝗᷓ honeſtiſſimã demõſtrare. Qui de/ fenſorisa perſona cõtrarii loci ſunt Nam primũ laborar̃ debetut hene ſtam rei uitã demõſtret: quæ decla/ rabit᷑ officiis:ueĩ cõibus & notis: uel maximis& raris: aut c piculo: aut cuũ labore præſtitis officii cãmnon ne ceſſitatis & præſtitis ĩ parẽtes cogna tos:amicos: rempu.Sed iſta benefici orum cõmemoratio parua eſt: quia multorum uita exẽplo eſt:naturam poſſe mutari: ut morũ ſſtituta pſe/ uerarint: declarãdũ eſt nihil aliquã do deliquiſſe nũꝗᷓ ab officio receſ/ ſiſſe. Fuiſſe & cãs & facultatẽ:nũꝗᷓ tamen uoluiſſe peccare. Atq; in his oſtẽdẽdis ccaſiõibus lasdorandum eſt earum rerum copiam fuiſſe in fa ciẽdo:& facere uoluiſſe:quarum re rum nunc crimen ĩ iudicio eſt: ut ſi auaritiæcupiditatis: Deinde locus eſſe cũ quæſtione declaranũ ẽ: ut qua cauſa impellũtur ad peccandũ uitiis omnibus pleni :ac cuius uita pᷣ terita purgata ſit impulſuseſſe dica tur. Deinde alius Iocuscõmunis ui/ tã honeſtæ actã reo debere prodeſſe ipſami eſſe certiſſimã teſtem morũ: & uolũtatum. Criminationẽ inimi corum inuidia facile poſſe compõi Hæc ſi honeſta uita eſt. At ſi ineruũt aliquæ turpitudies laboraädum eſt ut alſa eẽ dicamus innucoꝶe crimi natõe collecta: uel eo uitio mẽtis ad miſſa quo facilius ueniã ꝓmeremur ultimũ nõ eſſe mirum:ſi nũc primũ deliquerit. Nam neceſſeeſt eum quiuelit peccare:aliquãdo primũ deli qvwuere:ſi uita ante acta ignorabitur hoc loco præterito et demõſtrato: cur prætere atur argumẽtis accuſatio nẽ ſtati cõfirmar oportebit:Defenior ãt primũ ſi pote rit debebit uitã eius ꝗ ĩſimulabitur quã honeſtiſſimã demõſtrar. faciet:ſi oſtẽdet aliqua eius nota et cõia officia quod genus ĩ parẽtes:cògnatos: amicos affines neceſſariosẽt quæ ma gis rara et eximia ſũt:ſi abeo cũ m 881 o aliquo labore: aut periculo: aut utraq; re cũ ne Ce. quos eorũ ꝗ mõ expoſiti ſunt facta eſſe dicet. Deinde ſi mhil deliꝗſſe nulla cupiditate iĩpeditũ ab officio re ceſſiſſe quod co cõfirmãtius erit: ſi cũ poteſias aliqd impunaciẽdi minus honeſtæ fuiſſe diceturuolun- a lrcnchsdicceſden: tascils faciẽdi demonſtrabitur abfuiſſe. Hoc autem e nõ eẽt ofſicii cã: aut ĩ rẽpu aut ĩ parẽtes:aut ĩ ali- ipſum genus erit eo firmius ſi eo ipſo ĩ genere quo ar guetur iteger aĩ fuſſe demõſtrabitur ut ſi cũ auari- tiæ cauſa fecifle arguatur:minime omni mn uita pecu næ cupidus fuiſſe doceatur. Hæc illa magna cũ gra uitate iĩducetur ĩdignatio iũcta cõqueſtioni per quã miſerũ facinus eſſe:et ĩdignuũ demõſtrabitur: cũ aius in uita fuerit omni a uitiis remotiſſimus eã cãm puta- re quæ hoĩes audaces iĩ fraudẽ rapeĩr ſoleat:caſtiſſimũ quoq; ad peccãdũ potuiſſe impellere: aut iniquũ eſſe et optimo cuiq; ꝑnicioſiſſimũ: non uitã honeſtæ actã tali ĩ tꝑe ꝗᷓ plurimũ prodeſſe: ſed ſubita ex criminati one quæ Sfingi facile poſſit nõ ex ãte facta uitaꝗᷓ ne iudiciũ. Sinautem in ante acta uita aliquæ turpitudi- nes erunt ut łlalſo ueniſſe in eã exiſtimationẽ dicetur aut ex aliquorũ inuida:aut obtrectatiõc:aut falſa opi nione: aut prudẽtiæ neceſſitudini:aut ꝑſuaſiõi adolo ſcẽtiæ:aut alicui nõ malit oſe aĩ affectioni attribuetur aut diſſimili genere uitiorũ: ut aiusnõ modo integer ſed atali culpa remotus eẽ uideatur. Ac ſi nullo modo uitæ turpitudo: aut ĩfamia leniri poterit: oratõe negaĩ̃ oportebit de uita eius:et moribus quæri:ſed de eo crie quo de arguatur qre ante factis omiſſis illud quod ĩ ſtet agi oportere. Et facto autem ipſo ſuſpitiones ducẽ tur: ſi totus adminiſtratio negocii ex oĩbus ꝑtibus ꝑ iẽperabitur: atq; hæ ſuſpitiões ꝑtim ex negocio ſepa 1atim: ꝑtim: cõiter ex ꝑſonis: atq;ex negocio profici ep- lne d eri ute lpor ni Rcii ͤn Ndci re kince Wor wln⸗ en gvor un⸗ een en Mu dlins nun⸗ ni ni ae rali muna i theer nudi Cenn ao ado⸗ thren D onwc eeocit gntͤ nesc gih⸗ co ly opwni Negligẽria: neceſſitate: adoleſcẽtia: uel quolibet alio affectu animi nõ pnicioſo.amore:uel aliquo huius generis. Poſtremo laborãdũ eſt: ut turpitudinesuitæ præteritæ: uel ĩ diſſimili genere uitioge eſſe doceãtur ut quoniã inocentẽ probare nõ poſſumusab hoctantũ facinore quod in iudicio re motũ eẽ doceamus. Si uero uita turpiſſima nullo genere defẽſiõis ſupra oſito purgãda locus cõ/ munis iuduci deber uitã præteritam ſpectari nõ debere. Neq; de moribus hoc crimẽ quod intendit᷑ cõprobari. Ex facto autẽ ipſo ſuſpitiões ducẽtur:ſi totius adminiſtmtio negocii exoĩbusparti buspꝑ ſcẽtur. Ex negocio duci poterũt ſi eas res ꝗͥ negociis attributæ ſũt diligenter cõſiderabimus. Ex hisigitur hac cõſtitutõ cõueni uidẽtur genera eorũ oĩa par/ tes generũ plæræq;. Videre igitur primum oportebit quæ ſint cõtinẽtia cũ ipſo negocio:hoc ẽ quæ abre ſe⸗ pararinõ poſſũt. Quo ĩ loco ſatis diligẽter erit cõſide randũ quid ſit ante rẽ factũ:ex quo ſpes perficiẽdi na quoru uniuſcuiuſq; uis diligẽter in cõfirmatiõis præ/ ta:et faciẽdi facultas quæſitauideatur: Quid iipſa re gerẽda:ꝗd poſtea cõſecutũ ſit. Deĩde ipſiusẽ negocii geſtio ꝑtractãda. Nã hoc genus earũ rerũ quæ nego cio attributæ ſũt ſecũdoĩ loco nobisẽ expoſitu.hoc er go ĩ genere ſpectabitur locus:tẽpus:occaſio: facultas:. ceptis explicata ẽ. Quar᷑ ne aut hocnõ admoniſſe aut ne cadẽ iterũ dixiſſe uideamur breuiter demõſtrabi- mus ad ᷣq; ĩ ꝑte conſiderare oporteat. In loco igitur oportunitas:i tẽpore lõginꝗtas:i occaſiõe cõmoditas ad faciẽdũ idonea. In facultate copia et poteſtas caru rerum ꝑꝑ quas aliꝗd facilius fit: aut ſine quibus oĩo cõ fici nõ poteſtcõſiderãda : Deĩdeuidenduũ eſt ꝗd ad- iũctũ ſit negocio: hocẽ quid maius: quid minus:qꝗd æque magnũ ſit: quid ſimile. Exꝗbus cõiectura quæ- dã ducitur: ſi quẽadmodũ res maiores: miores æque magnæ ſimileſq; agi ſoleãt diligẽter conſiderabitur. Quoĩ genere euẽtus quoq; uidendus erit:hoc ẽ quid ex una quaq; re ſoleat euenire magnopere cõſideran dũu eſt ut metus:lætitia: titubatio. Quarta ãt pars erat ex his ꝗᷓs negociis dicebamus eẽ attributas cõſecutio In ea quæ geſtũ negociũ cõfeſtim: aut ex iteruallo cõ ſequũtur. In ꝗᷓ uidebimus et cõſuetudo ſit: et ꝗ lex quæ actio:er quod eius rei artificiũ:autuſus: aut exer citatio hoĩum: aut approbatio:aut offenſio ex quibus elicitur: nõnũꝗᷓ aliquid ſuſpitionis. Sunt autem aliæ ſuſpitiones quæ cõiter ex negociorũ: et ex ꝑſonaru at tributiomibus ſumũtur. Nã ex fortuna: et ex natura:ct ex uictu: ſtudio: factis:occaſu:oratiõibus: cõſilio: etex habitu aĩ aut corporis pleraq; pertinẽt ad eaſdem res: quæ rẽ credibilẽ: aut ĩ credibilẽ facere poſſũt et cũ fa- tẽtabitur. KReſtat tertia pars ꝓbatio nis in coniectura ex negocio. Huius partes quatuor ſũt: ut ĩ libro primo expoſitum ẽ. Etenim attributa nego cio quatuor ſũt:cõtinẽtia cũ nego/ cio in geſtione negocii adiũcta nego cio: quæ geſtũ negociũ conſequunt Hæc breuiter hic repetit: quoniã iã ĩ libro primo tractata ſũt hac diciti cõiecturã oĩa genera inciderenõ oẽs ptes ĩ cõtinẽtia negocii ante negociuũ ĩnegocio:poſt negociũ.facta oia ĩ ſu ſpitionẽ ocẽus.ſtẽĩ geſtiõe negocii locũ:tẽpdᷣs:occaſionẽ facultates De modo cõticeſcẽs qà rei manifeſtæ& ĩ cõfeſſiõe habitæ modus ſemp eſt. Itẽ adiũcta negocio:uel maiora: uel minora: uel paria: uel ſimilia maxie q; euẽtss cõiecturæ ꝓdeſt. Quarta et parsquæ geſtũ negociũ cõſequit ad cõiecturã tribuet argumentaubi quærit᷑ lex: cõſuetudo: actio: uſus: exercitatio. Atq; hæc ſũt attributa negocio ex ꝗbuscũ ducit argumtũ ĩplet argumẽtatio ex negocio. Inue nit ãt argumẽtatio: præterea quæ cõiter ſumat ex attributis negocio & attributis perſonæ: ut attributa ꝑ ſonæ:nõ mihi pſonà: hoc eſt uitam præteritã hoĩs declararent: ſed hoc facimus approbẽt ꝙ intendit: ſicut declarabunt: quæ ſupponunt exem plo. Suſpitiones ducent. i. cõiectura capiet ex ipſisoĩbusptibus pertenta bitur:ut nõ mixta ſint attributa per ſonæ: ſed tantũ ſola ſint facta in ip̃o negocio: uel actione totius negociii pleta. Hoc.n.iĩ gener̃ ſpectabitur lo cus:tẽpus: occaſio: facultas. Modũ ĩ coniectura non poſuit: ꝗa in facino re cõfeſſio ſem per iſpicitur. Sunt ãt aliæ aliquæ ſuſpitiones: ꝗᷓ cõiter ex negocioꝶ & pſonaꝑe attr ibutiõibus ſumũt. Cõiecturæ argumẽta ſugge rũt:icã:pſona:factũ. Vtiq; ideo tria quia ſingula. Suis igit rõmibus cau⸗/ ſa ſuis perſonã:etiã approbat:Eodẽ modo factũ quod cum ſingula ſuis rationibus p ſe in cõiectura fidẽ præ ſtẽt merito ad ꝓbatiõem cõiecturæ triplex materia collocat. Monet ta⸗/ men ratio duo: pſonã. ſ.atq; factum ad unam fidẽ poſſe cõſociari: ut ex utroq; materiæ genere negociorum ideſt factorum & perſonarum fides coniecturæ quæſtionibusafferatur . h iii Hoc ut facilius fiat intellectuq; capiat meminſſſe debemus attributa pſonis quæutiq; cũ ſunt ipſ⸗ uidétur approbare perſonã quã cu probauerint: i cõiecture locusé, Atali uiro id quod ĩtendit᷑ fac nus nõ potuſſiecõmitti. Ergo attributũ ꝑſonæ facit ſo fidẽ: actioaut pdeſtanprobara pſoacu ita ſit nouũ præceptũ dedit poſſe quoq; ex pſonæ artributis: &negociort ꝓbari actũ: hoc énegociu. lcireo Tul. præceptuũ dedit poſſequoq; ex attributispſonæ & negociorum approbationes naſci ex utraq; ſuſpitiõe cões. Inter attribata pſonæ accipimusfortunã: naturã: uictũ: ſtudia factũ: caſus Oor9 nes: cõſi lia:habitũ. Hæc utiq; ſi at/ tributa pfoæ accipius ſicut ſupra di xiuspſonã ꝓbabũt. Verũ pꝑſpiciẽte rone & negociũ probare poterũt. In fortuna inqt ſpectatur dignitas di/ uitiæ: cõditio.Hæc licet pſõæ attri buta ſint:tñ cũ dico diues eſt affe⸗/ ctat tyranidẽ. Seruis potuit occider cõſulnõ pdidit patriã argumẽtũ fa ctis:ac pſonæ attributis facio, Pari modo decõſilio:ſi ꝗbus cõſiliis ali Aqdo uſus ſit: dicã pſõa ẽ approbata ſi quo nũc uſus ſit cõſilio S attri Sclaꝑc iĩ buto factũ ꝓbato. Ergo ſa cõſtitutõe Cõiecturali argumẽta fie ri poſſe cõiter: & de pſonæ attribu tis: & negocioꝶ ut factum probetur Præcipit præterea in hac cõſtitutio ne cõſiderãduũ principaliter gquod ĩ quæſtione ẽ: an fieri potuerit?deĩde anabalio potuerit: deinde an facul ras fuerit. Inter poſſe & facultatem hoc ĩtereſt cum ſubſtaãtia efficiẽdæ rei ĩeſt:aut deeſt de facultate tracta tur ut ſũt uires:mimiſteria: pecunia. Aſi aut ꝓnaturã res negat᷑: aut p lo cũ:aut 5 tẽpus de eo quæritur an ꝑo tuerit. Si dicat Tul. interfeciſſe ro/ mulum:quod utiq; fieri non potu/ it per tempus:nec habet & poſſe.Itẽ loco fit:ſi ſed alicuius ꝗq arguit cx/ disab eo loco ubi cædes facta ẽ abſẽ tia declarat. Tertio qrit utg id fa cinus ſit:qd pœniter̃ fuerit neceſe Itẽ ꝙ ſpẽ cælãdi nõ hẽret: deide q/ „„ ð rit: an neceſſe fuerit id fieri:in quibus omnibusſpectat ſempcõſiliũ. Quod ſi ĩ hiscõſiliũ cernit:& cti ſuſpitione iunguntur. Maxime.n. quærioporter? haccõſtitutiõe primũ potuerit ne aliquid fieri. deĩde et quo ab alio potuerit. Deĩde facultas de qua ante di ximus:deĩde utrũ id facinus ſit quod pœ nitere fuerit neceſſe. Itẽ quod ſpẽ cælãdi nõ haberet. Deĩide neceſ-⸗ ſitudo ĩ qua non neceſſe fuerit id: aut fieri: aut ita fieri quæritur. Quorũ ꝑs ad cõſiliũ pertinet quod ꝑſonis attributũ ẽ: ut ĩ ea cã quã expoſuimus:ante rẽ erat ꝗqd ĩ itinere ſe tam familiariter applicuerit quod ſermois cãm qua ſierit qui ſimul diuerterit cœnarit: In re noꝝ ſomnus poſt rẽ quod ſolus exierit quod illũ tã famili ariter comitatũ tam æquo animo relique rit: quod cru entũ gladiũ habuerit horũ pars ad conſilium ptinet. Quæritur.n. utrũ uideatur diligẽter ratio faciẽdi eẽ habita et excogit ata:an ita temere:ut nõ ueriſimile ſit quẽquã tã temere ad maleficiũ acceſſiſſe:ĩ quo quæ ritur unũ:quo alio modo cõmodius potuerit fieri:uel a fortuna adminiſtrari. Nã ſæpe ſi pecuniæ adiumẽta ſi adiutores deſint facultas fuiſſe faciẽdi non uidetur hoc modo:ſi diligẽter attẽdamus apta inter ſe eſſe in telligimus hæc ꝗᷓ negociis:et illa quæ pſonis attributa ſũt: hæc neq; facile eſt: neq; neceſſarium diſtinguere, factum probatur: cõſiliũ autẽ attributũ perſonæ eſt. Ergo attributo perſonæ factũ probatur huius rei docẽdæ cauſa fupra poſitum thema tractando excutit habere argumenta ante rem: quod ĩ itine reſe tam familiariter applicuit: quod ſermoniscãm quæſierit:quod ſimul diuerterit:cœnarit. ltẽ ĩ re:nox: ſomnus. Poſt rem quod ſolus exieri t: quod illud tam familiarem comirat æquoanimo re liqueri t: quod cruentũ gladiũ habuerit. Hæcante remĩ re poſt rem attributa negocio ſũt quæ faci unt fidem negocio. Sed quoniam in hisomm bus:etiam conſilium ſpectatur: fiet ut cum confſiium perſonæ ſit attributum:& hæcomnia negocio ſũt attributa: efficiatur negocii ex attributis perſonæ & negociis cõmuniterapprobatio. Quærit n. utrũdiligêter ratio faciẽdi uideat habita: & excogita ta: ut nõ ueriſimile ſit quẽquãtã teniere ad maleficiũ acceſſiſſe: i qua re quærit unuũ alio mõ cõomo dius fieri potuerit: uela fortũa, Frequẽter. n. ſi pecũia: ſi adiutoris adiumẽta deſint uidet facultas faciẽdi defuiſſe:ꝙ utiq; ĩpugnari ñ Põtniſi pꝑ cõſiliũ: ut alio mõ fieri potuerit: uel fieria fortũa. Er go ad expugnãdas facultates quæ deſũt:iſi ſubuẽtat ſæpe cõſiliũ cũ dicit᷑:aut alio mõ fieri potuiſſe p fortunã cſilio ꝙ pſonæẽ attributũ: res ꝓbat. Ex hoc: & ex ſi upioribo illa cõcluſio ẽ naſci poſſe cõi terargumẽta: &ex pſonæ attributis: & ex negocioꝶ, Hãc igit rationẽ: ſi diligẽterattẽdere uoluerĩus lſta attributa ĩter ſe apte cõtũcta & copulata cernẽusnegocioꝶ & pſonag. Subiũgit noporter̃ hisoks buspᷣceptis ſubiici exépla: ut doceat quẽadmodũ his uti accuſator debeat quẽadmodũ defẽſor: ut ĩ — ſupioribus docui t& dicit nõ neceſſariũ eẽ nõ facile. Nõneceſſariũ ita ꝙ ſi ꝗ aliqd diligẽtiæ afferre uoluerit ad iſta pcepta: iſta oĩa ꝓ materiæ genere facile cognitionẽ retinebit. Nõ. napceptor omnia tribun ſed ex dictisad ſimilitudinénõ dicta ĩtelligẽda ſupponit.Nõ facile aũt 15 dixit ꝙ ifinitũſit illis oibus pceptis exẽpla ſupponere: quoante rẽ dicat accuſator:quũo defẽſor: qũoin re? quomodo poſt rem.ltẽ alia quæ multa ſunt: hue accedit quo maior difficultasſit: quod illaoĩa per partium. 4 Nar r u⸗ hoe wbi re⸗ hui opo mnus nbit te coni gun lerſ. ſion uli⸗ un At⸗ „ com ntipſe dik. cün Lani, e e ic⸗ arc hut nea⸗ te ſoni 1 ds teno kunl dcn aner. die nieſt oge i unen ent Eein lon guene, huins linne kei moſt N zcnn culs tüak orule ſeci hiol ſorevt! ene omm nitiͤl⸗ Nroc⸗ Ine. ideſt accuſatoris & defenſoris locos uerſa utilitate tractantur. Nec. n in utiliter conueniunt. Vnde il lud melius eſt conſiderare cuncta expropoſitothema tenego genter attendere & ſic ſuſpitiones atq; argumenta colligere ii, & ſi itẽ &aduerſarii rationem dili/ Quare quid factum ſit:quo cõſilio: qua ſbe perficiendi: cur hoc modo factum: cur ab hoc factum: curnullo adiutore: cur hoc: cur nemo ſit: cur ſit: cur hic ſit: cur hoc ante factũ ſit: cur hoc ante actum non ſet: cur hoc in ipſonegocio: cur hoc poſt negocium: cur dẽ induſtria factumaut rem iꝛa ſitconſecutum an conſtet oratio uel cumre uel ut nemo ĩ ſupioribus ꝑtibus quo pacto quodq; accu⸗ ſatorẽ et qũo defenſotẽ tractare oporteat. Nõ neceſſa riũ propterèa quod eã poſita ꝗd ĩ quãq; cõueniat res ipſa docebit eosꝗ nõ oĩa.hæc ſe iuẽturos putabũt ſed et ea ꝗᷓ præcepta ſũt cõꝑatõis mõ ꝗdã animii cqᷓe me⸗ diocrẽ ĩtelligentiam cõferent. Non facile aũt quod et infinitũ eſt tot de rebus utrãq; in partem ſi gillatim de unaquac re explicate: et alias aliter: hæcĩ utrãq; partẽ cauſæ ſolent conuenire. Quare conſiderare hæc quæ expoſuimus oportebit. Facilius autem ad inmentionz animus incidet ſi geſti negocii: et ſuam et aduerſarii. narratõem ſæpe et diligẽtet pertractabit:et quod quæ?* q; Pars ſuſpitionis habebit eliciens cõſiderabit. Quar quo cõſilio:qua ſpe perficiẽdi quicque factum ſit: cur hoc modo potius quam illo: cur ab hoc potius quam ab illo: cur nullo adiutore: aut cur hoc: eur nemo ſit cõ ſcius:aut cur ſit:aut cur hoc ſit: cur hoc ante factũ ſit: cur hoc anno factum non ſit:cur hoc in ipſo negocio: cur hoc poſt negocium: aut factum de induſtria aut ꝗd rem ipſam conſecutum ſit. Cõſtet ne oratio aut cũ re aut ipſa ſecũ hoc huius ne rei ſit ſignũ an illius an huius:et illius et utrius potius quid factũ ſit: quod nõ oportuerit:aut non factũ quod oportuerit: Cum ani- mus hac intentione oẽs totius negocii partes conſide rabit:tum illi ſpſi in medium conſeruati loci procedẽt: de quibus ante dictum eſt:et cum ex ſingulis: tum ex coniunctis argumenta certa naſcentur. Quorum ar- gumentorum pars probablli pars neceſſario ĩ genere uerſabitur. Accedunt autem ad cõiecturam ſæpe quæ ſtiones:teſtimonia:rumores:quæ contra oĩa uterq; . miliuia præceptorum torquere ad ſuæ cauſæ commo — ipſa ſecũ hoc huiuſne rei ſit ſignum an illiusan & huius & illius &utriuſ q; potiusqd factũ ſit q; nõ oportue rit: aut nõ factum qc; oprtuerit: hac adhibita ĩtentione cũ cõiecturã om ne negocii corpus intrauerit: tũ faci lIius uidebitur eſſẽ præceptio ut lo/ cosomnium argumentoꝑꝶ ſe quodãa mõofferẽtes uidere poſſimus. Ex ꝗ busut ſupra diximus mõ ex ſingulis attributismõ ex cõiunctis argumen ta naſcẽxur ꝗ aut ꝓbabilia eruùnt aut neceſſarla ad eas resquæ rem credi/ bilem aut ĩcredibilẽ facere poſſunt Qux rem inquit non perſonam cu⸗ iusſ.attributum ẽ:ſed cum facti ſuſ pitiõe iunguntur. Et hic rei eius un/ de iu cium eſtnõ perſonæ cuius at tributum eſt ut nõ id facinus ſit:qd Pœnitere fuerit neceſſe. An notanda noua locutio pœnitet menon illius rei: ſed pœnitet me hancrem. Tum. ex ſingulis: tum ex coniunctis: aut a cauſa:iauta perſona: auta factis: aur ex cõiunctisargumenta certa naſcen tur ut attributa pſonæ: attributa fa“, cto uideantur, Accedunt autem ſæ/ pe ad coniecturam quæſtiones: teſti monia:rumores:quæ contra omnia uterq; ſimili uia præceptorum tor- quere ad ſuæ cauſæ commodum de bebit, Præter hãc materiam qua cõ iectura argumenta tribuuntur:a cã: a perſona: a facto: accedũt aliæ pro/ bationes ſoli coniecture ſemper ad/ iunctæ: tormenta: teſtimonia:trumo res. Hæc. n. in aliis conſtitutioni/ busnon ualent:quia nõ adhibentur iſta niſi cum resnegatur: quæ omnia iſta ad partis commoda retorquen- da ſunt, Hoc probationisgenus græ cum hisorator utitur: fidem quidẽé facit ſed non oratõe. Hoc Tulliomi. nie placet. Dicit. n. ẽt hæc ꝓbationũ genera ĩdiger arte & pari mõ ut ex ca & pſona:& facto argumẽta duci cũ de tormẽtis: teſtibus: rumoribus diſ putat᷑ exillis. ſ.attributõibus:ꝗᷓaut negocio aut pſõis uidẽt eẽ ſubiũctæ. nãq; cũ cõtra teſtes dr aut ꝓ teſtibus utiq; attributa pſõæ cõtigẽda ſũt p naturã: uictũ & cætera: ut fides ſit data teſti ut autpoſſi: aut ñ poſſit adhiberi. Hoc & ĩtormtisnã eius ꝗ torqt excutiẽda pſona ẽ. Ergo oĩa argumétis ꝓbãda ſut. Quogꝶ argumẽtoꝑꝶ genera duo ſũt:unũ ꝓpriũ: cõe alid. Propriũ ẽ quod ipius cauſæ & eßocn 6 Vt ſextus roſius. Cũ cædes facta eſt romæ non fuit: non ergo parrem interfecit. Commmme el tranſferri in ſimiles cauſas põt: filius patrẽ interfecit. Reclamat iſtiuſmodi ſuſi pitionibus ipſa natu⸗/ ra. hoc argumentigenus: quiatranſferri in ſimiles cauſas poteſt communis locus dicit Locoꝑ autem commumũ genera duo ſunt. Vnũ cũ certæ rei certa ẽamplificatio: aliud:cũ rei dubiæ ẽ diſputatio. Amplificatio rei certæ ẽ: ut in parricidã: in ſacrilegiũ Dubiæ uerorei cõislocusẽ ꝗa græcis dicitur. uocant quod quæ habet partes duas: quæ iccirco locus cõis dicitur ꝙ ex materiæ genere non certum ꝗd deſignat: ſed hẽt tractatũ ex generalitate cõi ut uilẽ moralẽue teneamus:nõ illã q apu d philoſophosnaturalis é, Q ſuſpitõibus credioportere uel nõ oportere. Sed hãc theſim cr P uilibet aũt hoꝶ locoge cũ inter/ ponitur: interponiaũt raro debet: ornatoratõem. Neq; interponẽdus locus niſi cũaliꝗd iam ꝓbatu eſt. Etenĩ ſi locus cõis generalia Ilotur ꝗſi cãm tenẽs deſcẽdit ad cãm. lus iudicẽ tenet: qa iure iura/ tusſedésaudire deſideratunde ſnĩam ꝓlaturus ẽ. Ergoaut parte cauſæ ꝓbata iudici utẽdũ c:aut iĩ peroratione.i. epilogis: ut aut reno/ uct: aut ſuſcitet᷑ adiutor. Ois, n. lo cus cõis locutionũ cũcta ornamenta deſiderat: quæ aut uerboꝶe ſunt: aut ſnĩarũ. Quæ dũ apte ac neceſſario dicũtur oratoremaboratore diſcer nunt. Eteni cũ loci cões cãrum ſunt cões oratoribus ſimilitudine dictio nis eẽ nõ poſſunt. Quæſtiones:teſti/ monia: rumores cum auctoritas fi⸗ dem facit: cum tormenta ſunt. Hæc autem omnia quæ non oratꝓgne ar/ gumentorum fidem faciunt᷑ a græ/ nominantur non quidem recte uter q; ſimili uia præceptoꝶ & accuſator & defenſor. Nam & ex queſtione ſuſ pitiones:& ex teſtimonio & exvumo re aliquo pari rõne, Iõ fit ut arte ege at huiuſmodi diſputatio. Quoni/ am & cõtra hæc & pro his ſæpe dicẽ dum ê: ut ex cã & ex perſona & ex fa cto duei oportebit. Quæ ex cõfeſſio ne argumẽtis materiã tribuũt: utex facto iꝗt ducioportebit.Ecce iã nõ è ideſt fides ſine arte. Hoc cætese artifici ñ putant indigere cũ appellãt. Aliter hoc de genere ac de omni coniectura præcipiendum pu tant: ut dicãt alias diuiſiones eſſe ad ꝓbationem coniecturæ:nonquas ſu pra diximus: cm: perſonam: factũ. Nam cum & eius ꝗ in quæſtione ali quid dixerit & eius qui ĩ teſtimonio & ipſiusrumoris cã. Vt ea quæ mate riam argumẽtis præbent: & cumilla quæ quaſi habere artem negantur hiſdem attributionibus tribuãt tra ctatum probatio ex hiſdem attribu — &Saip ſe declarat ĩo&siuſdẽé generis cãs trãſferri ñ ſatis mode poſſit:hoc argumtũ ẽ ſolũ nõ argumi tionibus reperietur quæ ſemel præ/ cepta ſunt de cõiectura. omni aut in cã parsargumẽtog ẽ adiuncta ei cau ſæ & locus cõis argumẽtumè Argu⸗ mentog autem duo genera unũ qd- ipſiuscauſæ proprium eſtialiud qd & ipſius & ſimilium, Hoc quod ſe/ cundum ẽ locus cisappellatur. Ve rũ locoꝶ cõium genera ſunt duo: ut dũ debebit. Nã et ex quæſtione ſuſpitiones ex teſtimo niis et ex rumore aliquo pari rõne: ut ex cã:et ex perſo⸗ na. et ex facto duci oportebit. Quare nob et hiuiden tur errare qui hoc genus ſuſpitionum artifici non pu- tant ĩdigere: et hi ꝗ aliter hoc de genere ac de cõmuni coniectura præcipiendũ putant. Ois. n. iſdem ex locis coniectura ſumẽda eſt. Nã et eius qui in quæſtione ali quid dixerit: et eius qui in teſtimonio: et ipſius rumo- ris ueritas ex iiſdem attributionibus reperietur Omni autem in eauſa pars argumentorum eſt adiũcta ei cau ſæ ſolum quæ dicitur ita et ab ipſa adducta: urab ea in Jua eſt ſeparatim ĩ omnes eiuſdem generis cauſastrãſ ferri non ſatis cõmode poſſit. Pars autem eſt peruaga tior: et aut in omnes eiuſdem generis aut in plæraſq; cauſas accommodata. Hæc ergo argumenta quæ traſ ferri in multas cauſas poſſunt locos communes nomi namus. Nam locos communes aut certæ rei quandam continet amplificationem ut ſi quis hoc uelit oſtende re eum qui parentem necarit maximo ſupplicio eẽ di gnum quo loco niſi perorata et probata cã nõ eſtuten dũ aut dubiæ quæ ex contrario quoq; hẽant probabi les rõnes argumẽtandiut ſuſpitionibus credi oporte- re:et contia ſuſpitiõibus credi nõ oportere. Ac pars lo corum cõium aut ꝑ idignationẽ: aut . cõqueſtionẽ in ducitur de quibus ẽ ante dictum: pars pèr aliꝗ proba- bilem utraq; ex parte rationem. Diſtinguitur aut ora- tio atq; illuſtratur maxime raro inducendis locis cõi⸗ bus et aliquo loco iam certioribus illis auditoribus ar- gumentis confirmatis. Nam et tum cõceditur cõmu- ne quiddam dicere: cũ diligenter aliquis proprius cau ſæ locus tractatus eſt: et auditoris aĩus: aut renouatur ad ea quæ reſtãt: aut omnibus iam dictis exſuſcitatur. tũ p locũ cõem. Quæ ex cõtrario duoq; hẽéat ꝓbabiles rões credẽdũ:ũ credẽdũ. Suſpitõibus ñ opor — epilogis.il ccluſiõe. Aliꝗ ꝓhabilẽ utraq; ex Parte ofoné. Hæc tere credi: aut oportere. i. theſis. Per cõqõnẽ qd ẽ ꝓpriũ epilogoꝶ de ꝗbusañ dictũ ẽĩ lib. i.hoc ẽ in ẽcredẽdũ nõ credẽdu certioribusillisauditoribus.ſ.nã tũ ei concedi cõe quiddã dicere. Nõ debet. n. Iocus cõisĩduci cum adhuc nihil probatum eſt. Et animus auditoris renouaturad ea quæ reſtant. Poſt probationem per loc communcm. Aut oninibus iam dictis exſuſcitatur. Quia & in epilogis ſunt loci ſæpe cõmunes. ———— 1 e co⸗ 1 lh nd cot cep Clti. lrid lider ſin lisne Giei Wr leg u ſunt uen gon hien mer, al ti lno dn no⸗ mnl las tum Oom uan dan rl mug g udl 8 ſende ve Kurn obabi orn unh lwen pobr , Nic⸗ tba⸗ tcin Ninge onmn nun agu söe Gvci m cenl O Qia. n. ornamẽta locutõis.i. figuræ qᷓ ſunt aut ſchemata dianoras aut ſchemata lexeosaut ſchema/ ta logii ut quidã uolũt.Sicoratoꝶ quoq; multoge cões loci ſunt. Nã cũ loci cões iõ dicantur ſimi⸗ Oĩa.n. ornamẽta elocutõis in ꝗbus et ſuauitatis et gra uitatis plurimũ cõſiſtit: et oia quæ inuẽtõeuerborũ et ſentẽtiarũ alꝗd habẽedignitatis ĩ cões locos cõferun tur. Quar̃ nõ ut cãrũ ſic oratorũ quoq; multorũ cões loci ſunt:nã niſi ab his ꝗ multa in exercitatõe magnã ſibi et uerborũ et ſentẽtiarũ copiã cõꝑauerint tractari nõ poterũt ornate et grauiter: quẽadmodũ deſiderat eorũ natura: atq; hoc ſit nobis dictũ cõiter de oĩ gene re locorũ cõiũ:nũc exponemus ĩ cõiecturalẽ cõſtitu- tionẽ ꝗ loci cões ĩcidere ſoleãt. Suſpitõibus cædiopor tere et nõ oportere. Rumoribus credi oportereet non. oportere. Teſtibus credi oportere et nõ oportere. Vi- tã ante factã ſpectari oportere et nõ oportere. Eiuſdẽ eẽꝗ inullã rẽ peccaret. Et hoc quod ; quoc admiſiſ- ſe dicitur et non eiuſdẽ cauſæ eẽ maxime ſpectari cam oportere et nõ oportere. Atq; hi ꝗdẽ et ſig eiuſmõiex proprio argumẽto cões loci naſcẽtur in cõtrarias ꝑtes deducũtur. Certus auũt locus ẽ accuſatoris ꝑ quẽ au- get facti attrocitatẽ:et alter ꝑ quẽ negat malorũ miſe reri oportere. Defenſoris ꝑ quẽ calũnia accuſatorũ cũ indignatõe oſteẽdituret ꝑ quẽ cũ cõqueſtiõe miſeri-/ cordia captatur. Hi et cæteri loci oẽs cões ex iiſdẽ præ- ceptis ꝗbus cæteræ argumẽtatões:ſed ille teſuius era- cutius et ſubtilius tractãtur. Hi ãt grauius et ornatius er cũ uerbis:tũ ẽt ſentẽtiis excellẽtibus. In illis.n. finis ẽ ut id quod dr̃uerũ cẽuideatur. ĩ his tieiſi hoc quoq; uideri oportet.tamẽ ẽ finis aplitudo. Nũc ad aliã con ſtitutõem trãſeamus. Cũ ẽ noĩs cõtrouerſia:quoniam uis nocabuli definiẽda uerbis ẽ conſtitutio diffinitiua dr:eius generis exẽplo nobis poſita ſit hæc cã. C. Fla- minius qui conſul reipubli. male geſſit bello punico ilo: proprium rei pbatæ amplitudo captãda é. Vnndeſatistl lescas cõueniant cũ ab oratoribus tamẽ dicantur diuerſitate dicẽdi uix poſſunt eẽ cõmune? Verbo rũ: & ſentẽtiaꝑ lexeos: & dianorasſchemata. Atq; hoc ſit nobis e, are ,, coꝑe ut & genera duo dixerit cõium locorum i. Certæ rei & ince ceperit. Sed hoc generaliter inoibuscõſtitutõibus. Nũcaũt in dictũ cõiter de omni genere cõium lo eræ: & quẽadmodũ ſint dicenda per/ hãccõſtitutionẽ proprios coniecturæ locos cões dabit. Nũc exponemusin cõiecturalẽ conſtitutionem qui loci cões incidere ſoleant. Loe oge cõmu/ niuũgenera dicta ſunt quẽadmodũõ dicãtur præceptum ẽ. Itaoĩa quæ de locis cõmunibus præcipiẽda uidebã tur expoſita etiã ſunt. Nunc ſubiun git certos coniecturæ locosqui ĩ aliã cõſtitutionẽ non cadunt. Sunt.n. con iecturæ tantum & in quãlibet conie/ cturam dictã ſimilitudinẽ tranſfe/ rentur. pitionibuscredi oportere &nõ opor̃tere & reliqui uel qui ſup poſiti ſunt uel qeẽ poſſunt. Quioẽs ex tethico genere orti ĩ contrarium argumẽta ſumunt,. Et non tã loci cõ/ munes ꝗᷓ locoꝶ cõium loci ſunt. Sũt alii prærii in coniectura accuſato/ ris & proprii defenſoris: atq; accuſa⸗ toris duo:unus qui attrocitatem fa⸗/ cti cumulat:alter per quẽ negat ma logꝶ miſereri oportere.Defenſoris ẽt ſimiliter duo ſunt. Vnut declaratio calũniæ accuſatorũ: alter cõqueſtio captandæ miſericordiæ. diſtant au tẽa tethicis hoc modo ꝙ illi habẽt ex utraq; parte tractatus:& ĩ cõtrari um ſuggeruntargumẽta. hi unius tã tummodo partis ſunt:& aut ĩdigna tionem ſolam: aut ſolã exprimũt cõ queſtionẽ. lIta duogenera locoꝑ cõ/ muniũ eẽmanifeſtũ eſt. Vnũ qd ex duplici ra atugencraliter conſtat qcd tethicũ dicit. Aliud quod gene/ rali quidẽ ſed unius partis:aut indi⸗ gnatione ſola:aut cõqueſtiõe tracta tur. Sciamusautem hosomneslocos ideſt iſta duo genera ex hiſdem at/ tributiõibus tractari: ex quibus ar/ gumentationes: ideſt ex attributis perſonæ &attributis negocio illa tã tum diſtantia & dicẽdi diuerſitare: utargumẽtatiões ſubtilius:tenuius: acutius explicent. Loci uero cõmu/ nes grauiusornatius uerbis & ſentẽ/ tiis excellentibus. Nã ĩ argumẽtatõi bus ſola quærit ueritas. ĩ locis autẽ cõibus ꝗᷓꝗᷓ &ueritasaſſerat: tũ qd ẽ aꝝe eſt etiã locos argumẽtationũ uim tenere: ita tamẽ utampliusaliquid agere uideant: cum præter fidem rei cumulumuideantur i l e re:qui in contrarias partes deducent tethici ſunt, Credi oportere & non oportere: & multa talia. Cer tusaũt locus accuſatoris p quẽ auget facti attrocitatẽ. Superiores loci in con trarias partes deduci poſ ſunt.Iſti uero loci proprii dant᷑ aut accuſatori:aut defenſori ſuo. Cæteræ argumẽtatões aut a pſonæ aut negocii attributis: ut id qc dicit᷑ ues efſe uideat quod ẽ ꝓpriũ argumẽtatiõis ſumptũ.Et ſi hoc quoq: uideri oportet: ut & in locis cõibus ueritas qrat᷑: ſedoratões modo diſtẽt ab argumẽtatiõe: Cũ noiĩs cõtrouerſia qñ uisuocabuli diffiniẽda uerbis ẽ cõſtitutio diffinitiua dr̃. Sequit᷑ diffinitiua cõ/ XſKcutio:ꝗa cõiectura pᷣceptis ſuperioribusterminata ẽ⸗ Hæc definitiua ꝗa tunc exoritur: c noĩs con/ rouerſia éaoπα quia uis nominis definienda uerbis ẽ: definitiua dr cõſtitutio. Huic ſupponitexẽplum — * . Cu reusfit pater maieſtatis: ꝗ filiũ prohibuit ſeditioſe concionãtẽ.i. fi liũ tribunũ plæbis. Et in hoc thema te ẽt alia cõſtitutio: uel relatiua uel compẽſatiua: uel abſoluta. Nã lich/ it mihipater ſũ. Abſoluta ẽ: meruit Relatiua eſt profui. Compẽſatiua. Verum hoc ĩ themate:nõquid ſit cõ ſiderari Tul. uoluit: ſed ĩterim mo nuit id percipi: atq; hoc exemplum ideo dedit:ut finem tantũ cõſidere mus quia nõ propter finem ſubiecit exemplũ:præcepit autẽ ĩ omni hoc libro cõſiderationem adhibendam eſſe circa omnescõſtitutiões & earũ ptes & cõtrouerſias. i, legales quæſti ones, præceptis ommbus ĩ omni cau ſa ĩ qualibet materia omnigquæ iuł ta fuerũt genera quæſtionũ poſſunt tractari ſumptis ſuæ ptis præceptis Vtrũ ĩ themate cõiectura fuerit eius diuiſionibus utamur uel aliarũ ſiq incideriĩt cõſtitutiones. Subiũgit igi tur ĩ definitione locoa partenccuſa toris: Sut autẽ & iſta quatuor defi/ nitio approbatiodefinitõis: dductio diffinitionis ĩ ipſam certam ſpẽm qua agit Diſtinctio diffinitionisad uerſæ ptis quæ cõſtat ex locis qua/⸗ tuor ſi demõſtretur falſa ſi turpis: ſi inutilis:ſi collatio utriuſq; ſexus de finitionis fiat. Falſa demõſtrabit ex opinione hominũ ſi docebimus de eo undequærit: quemadmodum ex timet populus:quẽadmodũ ĩ cõſue tudine locutionis utat eo uerboqdᷣ definimus. Turpis aut iutilis demõ ſtrat aduerſario & definitio ex ho/ neſtatispartibus & utilitatis d ꝗbus i deliberatiuo genere: hoc ẽ ĩpoſtre ma huius libri tractabit. Exprime mus igit quæ ĩcõmoda futura ſint ſi ita accipiet quod definitum cab aduerſario. Collatio uero definiti/ onũ ꝗ qrtusĩ reprehẽſione locus ẽ: hoc auget ut noſtrã: dfinitõem oſtẽ dat uerã honeſtam utilem quod ad uerſarii oſtẽdimus falſam:turpẽ.iĩ/ utilem. Afferemus præterea ad defi nitionisnoſtrã cõfirmationẽ res aut maiori: aut: minori: aut pari: ĩnego/ cio ſimilesut ad definitionẽ noſtrã ſimilium comparatione collecta ſecundo: cũ tribunus plæbis eſſet inuito ſenatu.et oĩo contra uoluntatem omnium optimatũ per ſeditõem ad populũ legẽ agrariã ferebat:huũc pater ſuus cociliũ plæbis habẽtẽ de templo eduxit: Accerſitur maieſtatis Intẽtio eſt: maieſtatẽ minuiſti:quod tribunum plæbis de templo eduxiſti. Depulſio eſt: non minui maieſtatẽ Quæſtio: eſt minuerit ne maieſtatẽ. Ratio ĩ filiũ ꝗ uã — .R 0 — — — habebam poteſtatem ea uſus ſum. Ratiõis infirmatio At enim qui patria poteſtate hoc eſt priuata quadam tribunitiam poteſtatẽ: hoc eſt populi poteſtatẽ ĩfirmat Minuitis maieſtatem. Iudicatio eft. Minuerit is maie ſtatẽ:qui ĩ tribunitiã poteſtatẽ patria poteſtate utatur Ad hãc iudicationẽ argumẽtatiões oẽs afferri opor- tebit. At ne quis forte arbitretur nos non inteiligere: aliam qαue incidere cõſtitutionẽ in hanc cauſam „cam nos partẽ ſolam ſumimus: in quã precepta nobi⸗ danda ſunt. Oibus aũt partibus hocĩi libro explicatis quiuisomni in cauſa ſi diligẽter attendet:oẽs uidebit cõſtitutiones et earum partes et controuerſias:ſi quæ forte in eas ĩcident:nã de oĩbus perſcribemus. Prius ergo accuſatoris locus eſteius noĩs: cuus deui quæri tur breuiset aperta ex opinione hominum diffinitio hoc modo. Maieſtatem minuere eſt de dignitate: aut amplitudine: aut poteſtate populi: aut horum quibus populus poteſtatem dedit aliquid derogare.- Hoc ſic breuiter expoſitum pluribus uerbisẽ et orationibus confirmandumet ita ut deſcripſeris eſſe oſtẽdẽdum Poſtea ad id quod definieris cõmuni loco cõfirma re:per quem ipſius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum ĩdignatione augeatur poſt erit ĩ firmanda aduerſariorum deſcriptio. Ea autem infir mabitur:ſi falſa demonſtrabitur:hoc ex opinioneho minum ſumetur: cum quemadmodum et quibus in ebus honines in conſuetudine ſcribendi aut ſermo cinandieo uerbo uti ſoleant conſiderabitur. Item in- firmabitur ſi turpis aut ĩ utilis eſſet eius deſcriptionis approbatio: et quæ incommoda conſecutura ſint eo conceſſo oſtendetur. Id autem ex utilitatis et honeſta tis partibus ſumetur de quibus in deliberationis præ ceptisexponemus: in definitione noſtra aduerſario- rũdefinitionẽ conferemus: et noſtra: uerã honeſtãuti lẽ eẽ demõſtrabius: illorũ cõrra. Quærẽus ãt res aut maiori:aut miori:aut pari in negocio ſimiles cx ꝗbus ot⸗ ſa ſut I te ur, gur Aia Gele ,all Collar Gucx. uelr lece N! d llrch Wtde We 10, tict Udee nitoi ſml lubel ſa Dbrin unon Plcatn idchi slie in igiei ftnnio men naltis e ſc oſtendamus quanto uerior: honeſtior utilior ſit noſtra deſcriptio:hæcin ſimplici diffinitione: Sed ſi duæ resplureſue definiẽde ſunt: iſta omnia pro definiendarũ numero duplicantur. Quæritur. n. ſæpe fur ſit: an ſacrilegus qui uaſa ex priuato ſacra ſurripuit: uel de ſacro priua ta:qm parte accuſato ris & quid ſit ſacrilegiũ: & quid ſit furtũ definiendu eſt in ſin . præcepta cõplebit, definietapprobabit: deducer: infirmabit: faciet rurſus in definiendo furtomutata tãtũ tertia parte præcepti. Accuſator. n. ꝗ ſacrilegium uult affirmetur noſtra deſcriptio. Tã ſi res plures erũt defi niẽdæ ut ſi qlæratur fur ſit an ſacrilegus: qui uaſa ex priuato ſacra ſurripuærit: erit utẽdũ pluribus definiti onibus:Deinde ſimili rõne cã eſt tractãda: ut ſi fur eſt de furto:ſi ſacrilegus de ſacrilegio. Locus aut ceis in eius malitiãqui non modo rerum:uerum etiam uerbo rum poteſtatem ſibi arrogare conatur: ut faciat quod uelit:et id quod fecerit quo uelit nomine appellet. De inde defenſoris primus locus.Itẽ nominis breuis et ap ta ex opinione hominum deſcriptio hoc mòo. Ma- ieſtatem minuere ẽ aliquid de reipublica:cũ poteſtatẽ . nõ habeas adminiſtrare Deinde huius cõfirmatio ſi milibus et exẽplis et rõnibus poſtea ſui facti ab illa dif finitione ſeparatio. Deinde locus cõis:ꝑ quẽ facti utili tas aut honeſtas adaugetur. Deinde ſequitur aduerſa tiorũ diffinitiõis repræhẽſio: quæ iiſdõ ex locis oĩbus quos accuſatori præſeripſimus conficitur: et cætera poſt eãdẽ præter cõem locũ iĩducẽtur. Locus ãt cõis erit defẽſoris is ꝑ quẽ idignabitur ſui periculi cã accu ſatorẽ nõ re ſolũ cõuertere:uerũ ẽt uerba cõmutare co nari. Nã illi ꝗdem cões loci: qui aut calũniæ accuſato gulis definitionibus. i lla ſupra poſita quæ cum fecerit ĩ definiẽdo ſacrilegio approbare negar uult furtũ. Ita defi nitõe ſacrilegii qc; ꝓbare nitit᷑ utet illis ſupra poſitis pceptis. In dfini/ tiõe uero furti ꝗa furtũ negabit ute tur pcæptis dfẽſori datis. i ut poſt d finitionẽ & eius approbationẽ ſepa/ tionẽ ſpeciei faciat a diffinitiõe: fiet que ĩ hoc themate & ĩ eiuſmodi cõ⸗ plexione ut dfinitionẽ uertat ſimili ter pcepta ẽt defẽſor. Nã quoniã fur tũ ꝓbare uult ille ꝗ ſe defẽdit poſt definitienc & eius approbationẽ de ductionẽ faciet ad ſpeciẽ: Cõtra cũ ſacrilegiũ definierit qui hocadmi/ ſiſſe ſe no uult illic: faciet loco tertõ ſeparationẽ ſpẽi a definitione: Er/ go his modis & ptibus dfinitõnẽ ſuã accuſeeor ĩplebit. Habebit autẽ cõ munẽ locum ex ipſa definitiua con ſtitutione ſumptũ ĩ maliciam eiusq nõ mõ rerum: uerum etiã uerborum poteſtatẽ ſibi arrogare conetur ut & faciat qd uellit: & q&; fecerit id quo uoluerit nomjie appellet. Exẽplum generis ideſt finitiui. C. Flamĩus is qui conſul. R. hiſtoriã a poſt ſequẽé/ tibus dedit iudicatio eſt ex ratõe && refutatiõe rationis cõtrouerſia. Ad hac iudicationẽ argumẽtationes oẽs afferre oportebit: ad hãc iudicatio/ né.i. definitiuana: ne aliã cũ feceris Cõſtitutionẽ: hic aliam facies udi- rũ demoſtrãdæ: aut miſericordiæ captandæ: aut facti cationẽ & non conueniat⸗ Hæcpræ/ cepta quæ nunc finitiui ſtatus poni/ mus& earum partes ꝓpter qlitatem quæ ptes plures hẽt & cõtrouerſias legalesſtatus dicit: maieſtatem minuere: ẽ definitio ẽ rei de qua quærit pluribus uerbis & rõibuscõfirmãdũ, Superior definitio ẽ hæc cõfirmatio definitõis. Poſtea adid q definieris: deductio diffinitionis aèſpeciẽ: hocexopinione homimnũ ſumet quo deſtruat deſcriptio diuerſæ ptis uerã. hõeſtã: utilẽ demõſtrabimus: Cũ tria dederit defẽſori uitia definitõôis i. falſã: turpẽ: in utilẽ. Tria dat accuſatori cõtra ornamta definitõis. idẽ uerã honeſtã: utilẽ. Vt ẽt ex collatiõe melior accuſatorisdefinitio ꝓbet. Oeinde ſimili rõne cã tractada: ut definias: approbes: de ducas ad ſpeciẽ. hfirmos definitionẽ aduerſæ ptis docẽdo falſã turpẽ:ĩutilẽ Cõparesẽt quæ utilior ẽ: uel reliqua auta maiore:aut a minore:aut a pari. Sed in tot definitiõibusoĩa hæc quot res definiẽ/ dæ defẽſoris ſũt deĩde prmaus ẽ locus: ltẽnoĩs breuis &aperta & ex opiniõe hominũ deſcriptio hoc mõ: & huic dat ꝗᷓtuor ad actionẽ definitiõis Iocos. Sed ĩ Abuſch ptibusin tertio loco diſcre pauit. Su pPra.n.i.ĩ pte accuſatoris hæc ꝗtuor ſũt: definitio: approbatio ꝓpriæ definitõis: deductio ĩ ſpém pro priæ definitiõis: deſtructio definitiõisalienæ. At hic ĩpte defeſorisẽ ſimiliter definitio ſiue appro batio eius: & qc;mutat ſepatio definitiõisa ſpẽ de q querit deſtructio definitõis aduerſæ ptis defẽſo ris. Deinde primuslocus é: &reliqua datis oĩbus locisaccuſatori ad ſuã definitionẽ defẽſori quoque ad defẽſionẽ eiuſdẽ pprios locos tradit: exꝗbus primusẽ definitio & ia breuis deĩde eius affirma/ tio. Tertio loco a definitõe ſua ſepatio eiusſpẽi de qua quærit: poſt quẽ locũ locus cõis ifert p quem facti utilitas: aut honeſtas auget: Quẽ ꝗdẽ locũ hẽtẽt accuſator: ſed ecõtrario. llle. n. ĩdi⸗ gmitatẽ rei auget hic utilitatẽ. Qu irto loco ſeqt aduerſarioꝶ definitõis rephẽſio eadẽ illaoĩa retinẽs quæ defi nitõis rephẽſio ĩcludit.i.ut falſa: ut turpis: ut ĩutilis doceat fiatq; utriuſq; definitiõis ét a defenſore ſimilis cõpatio, Oia. n. deféſor facer poteritac dicerer q acuſator pᷣter locũ cõem eiuſdẽaccuſatoris habebit ãt defenſor locũ cõem pquẽ ĩdi gnabit accuſatori ſui piculi can ſolũ res cuerter aduerter Vege ẽtuerba mutar̃ conari. hic ſimiliter locus defẽſoris ex ia diffmitiuaeõſtitutõeſuſceptusc: un ꝓprius hic locus cõſtõnis defẽſoris.nã eẽ ꝗdẽ pit alii cões loci ex cã:ex negocionatimex cõſtõne ut ĩ Ge . calumniatorem: ut conqueſtio miſericordiæ: ut indignatio facti: & cætera huiuſmodi: quæ ex per culi magnitudine genita nõcõſtitutõis definitiuæ: ut diximus:ſed ex cõpoſitõe circuſtãtiæ nomina⸗ mus ꝓcreant: ſed hi cões loci nõ in omni cã ſunt:ſed ĩ oẽ genuscauſæ icidũt:hocẽ ĩ oẽs cõſtitutões in cidũt:nõ in oẽscauſas: quas unaquæq; habere poterit cõſtitutio. Ac de his lociscõibuspericuli magni tudine ꝓcreatis ĩ cõiecturali cõſtutõe fecimus mẽtionem: ꝗ qualeſq;: ſicut explicãtes. Vtemur autẽ his: & eosinducemus in oronẽ: cũ cauſæ ipſiusneceſſitas flagitabit. Smilibus exẽplis& rõnibus:quæ ad defenſionem ſuam poterunt per tinere. Acilla definitione ſeparatio ut ſeparet factũ ſuũ ab ea defintiõe: quã habuit aduerſarius:pquẽ facti utilitas:aut honeſtasadauget. Quo mõ accuſatorad ſpeciem deſcẽdit: ut igat defimtõem ſuã.cũ ſpecie ſic defenſor deſcẽdit ad ſpeciẽ: ut ſepa ret definitõem ſuã a ſpecie.i.a facto unde quæſtio eſt:& uterq; utet loco cõi:ſed accuſator ut augeat factũ p ĩ dignationẽ reus utile eẽ dgeat &ho neſtũ. Omnibus locis:quosaccuſato ri pᷣſcripſimus: ut hic curſuscõuer/ tat ĩdefinitionẽaduerſari præcepta ſuperiora: & dicat eã falſam: turpẽ: inutilẽ. Cõparct ex mmore: maiore pari: quæ habet. ſ. accuſator am & hic ꝓpriũ lIocũ cõem de fine hẽbit- nam & extra finẽ quẽ põt cã ſuggere habere põt uterque aliũ locũ com/ munẽ.oſt eadẽ pᷣter cõmunẽ locũ: .i, collatio ipſarũ definitionũꝑ mio ra maiora paria.nã illi ꝗdẽ cões loci idi gnãdi:aut a miſericordia deterendi cã ſumũtur ex iculi magnitudĩe: nõ ex cãæ gener̃ ducijtur. Quare nõ in omnẽ cãm:ſed in omne cauſæ gẽus ĩcidet.Eoruũ mentionem in coniecturali conſtitutione fecimus. In cõductiõe autẽ horũ locorũ cũ cã poſtulabit utemur Cũ auũt actio tranſlationis aut cõmutatiõis indigetur uidetur:qd nõ aut is agit quẽ:oportet: aut cũ eo ꝗ eũ oportet:aut apud quos qua pœna: qua lege: quo crimi ne: quo tꝑe oportet: conſtitutio trãſlatiua appellatur huius nodis exẽpla ꝑ multa opus ſũt ſi ſingula traſla tionũ genera quærimus ſed ꝗa ratio præceptorũ ſimi „ — — — .* — . — — — „ lis ẽ:exẽplorũ multitudiĩe ſu ꝑſedẽdũ ẽ: Atq; in noſtra ꝗqdẽ cõſuetudĩe multis de cauſis fit ut rarius ĩcidãt trã ſlatiões. Nã et prætoriis exceptõibus mult æ excludun tur acties et ita cũ ius ciuile hẽmus conſtitutũ ut a cã cadat is qui non quẽadmodũ oportet et egerit Qua⸗ ꝗ in quacunq; parte eſſe poſſũt cau/ Ibi eni — ſa ſuggente ex periculi magnitudie e in liure plærumque uerſantur. Ibi enim et exceptioes nõ excauſæ genere dicunt᷑: ut nõ ꝓ prius ſit locus cõis ex fine natus:ſed exnegocii genere:cuiuscircũſtãtiæ ꝓ qualitate: uel quãtitate pe riculi locos cões dabit:non inomnẽ cauſam::ſed in omne cauſæ genus incidũt hi loci cões:q ex com poſitione negocioꝶ naſcunt:nõ mnomnibus cauſisſunt: ꝗa non oĩs cauſa ſimiliter cõponitur: ſed ca dũt inoĩa genera cauſarũ.i.in oẽscõſtitutiones:quia quælibetcõſtitutio modo attroci negocioꝑꝶe cõ poſitione fingit: modo ſimpliciter cõpomitur: Cùaũt actio tranſlationis aut cõmutationis indige/ reuidet: Tertia ẽ cõſtitutio: quæ trãſlatio ẽga ita Tul. ordinẽ dedit. Hæc cõmutationẽ iudiciicum actione tenet: cũ perſona: locus: lex crimen: poœna mutat: uel cætera quæ ſimilia ſunt: His ſingulis ſupponere exẽpla & infinitũ: & ſuperuacuũ ẽ: uel ꝗa multis modis efficit ruel qa omnibus mõis ad dicendũ una præceptio ẽ. Omnisaũt trãſlatio apud antiquos tẽporibustulliamis ĩ ipſa cauſaꝶ actio ne:aut nõ erat:aut rarior inueniebatur: Prætores & enĩ quibusdicebat & iudices cãæ dabant & cõtro uerſiæ: uel agendi genusĩſtituta actione formabãt.ita S perſcribebãt prætor qua accuſator qua re us deberet actione uti in præſcribẽdo quid fieret excipiendoq; quid non fierettranſlatiõis cõtrouer ſiã actiõibus auferebat. Erat præterea ĩſtitutũ: ut a cã caderetis quinõ quẽadmodumoportebat egiſ ſet. Ergo etiã ꝓppter hæcforma taliter ad iudiciũ ueniebat. Apud ipſũ ueroprætorem: cũ litis ipſius forma cõponeret. illic ptesaut excipiebãt aliqd aut: ſimplicẽactionẽ accipiebãt. Vnde in ipſo ut di xi iure hoc ẽ apud prætorẽ demõ agẽdi cũ quærereturtractareturexceptio atq; tranſlatio. Cũ ãt iã litis forma eſſetaccepta in iudicionulla iã poterat eẽ trãſlatio. ergo in iudiciis trãſlatio rarius ĩiuem tur. Et ſi qñ iuenta fuerit ipſa ꝑ ſe paꝑ& firmitudinistenet: aſſumitq; uiresalia conſtitutione firmari. hoc namq; præceptum tullianũ é: trãſlationem exalia conſtitutione firmari. Ad quod p̃ceptum ex emplum ſubiiungit: non ut tranſlationem doceat: ſed ut oſtendat tranſlationem alia conſtitutione firmari. Reusparricidii factus probatis: aliiscriminibus an damnandus ſit quæſtio eſt. Vtitur tran/ ſlatione reuscũ dicit ſe non parricidii damnãdum eſſe: quianihil improbatum: ſed aliorũ crimmũ quæ probata ſint afficioportere ſupplicio. Acne eo quidem ꝙ non inde iudicium conſtitutum ſit. ita ſi neq: probatorum criminumpœna eſſe debet:quia non inde iudicium cõſtitutum eſt: Neq; par ricidii: quia nihil probatumcõfirmat non eſſe damnandum. Veruũtamen purgandisaliis crimini/ bus per comecturam opera danda eſt: ut reusnõ tãtunm tranſlationis utatur. Ergo probatum illud eſt tranſlationenraliaconſtitutione firmari. Subiungit uero exemplum tranſſationis: Cumagit i luriagꝑ præciſa in anniseſt: & is quis præcidit exceptionem ſuam poſtulat: ut in hoc iudicio de ma leficionon fiatpræiudicium: ĩ hoc genere conſtitutionis præcepta hæc ſunt quæ utrique parti den tur: ut explicent quid fieri ſoleat: a quo: per quos quomodo: quo tempore; quemadmodum: ſun tein ſith lt r du Gor l bos a,,n lti kelen ani⸗ 1der mina; ed wmenn rat ge Ue Nur o uh noltn üri dn ac os vipe adon tſeda o nage icncom nen!⸗ nral Ko cod oqate ccer rhategl ts ta glovtc Cuitt nwiden . mlt pce mnone r Nan/ cnme Numtt Negnn crumn, VE ngtt nocen eman noln. poſtulantur:et quodãmodo agendi poteſtas datur:et omnis conceptio priuatorum iudiciorũ conſtituitur. Quxæ autẽ ĩ ipſis iudiciis rarius incidũt:eiuſmodi ſũt ut per ſe minus firmitudinis habeant. Confirmantur aũt aſſumpta alia aliqua cõſtitutione:utĩ quodam iu dicio cumuenefici cuiuſdam nomen eſſet delatum.cet quia parriciduũ ſubſcripta eẽt extra ordinem eẽt acce ptum:cum ĩ accuſatione alia quædã crimina teſtibus et argumẽtis cõfirmarẽtur. parricidiũ ãt ſolũ mentio facta eſſe:ut defeſor ĩ hoc ipſo multũ oportet:u diu cõſiſtat cũ de nece parentis nihil demõſtratũ ſit:indi nũ facinus eẽ ea pœna afficere:cũ parricidæ afficiũ tur. Id aũt ſi dãnaretur fieri neceſſe eẽt: quoniam et id cauſæ ſubſcriptũ et ea re nomẽ extra ordinẽ cceptũ. Ea igitur pœna dãnatõnẽ neceſſario cõſequatur. Hic defeſor poœnæ cõmutatione ex trãſlatiuo genere ĩdu . cẽdo totã ĩfirmauit accuſationẽ. Verumtamen cæte/ ris quoq; criminibus defendendis cõieturali cõſtitu tione:trãſlationẽ cõfirmabit. Exemplũ autem trãſla tionis in cã nobis poſitũ ſit huiulmodi. Cũ aduim fa ciẽdã ꝗdã armati ueniſſent. armati cõtra præſto fue- rũt:et cuidam eꝗti romano ꝗdam ex armatis reſiſtẽs gladio manum præcidit. Agit iscui manus præciſaẽ iniuriarum poſtulatis qui cum agitur a prætore exce- ptionem extra quam in reum capitis præiudicium fiar Hic his qui agit iudiciũ purum poſtulat. Ille qui cũ agitur exceptiõem addi ait oportere. Quæſtio eſt ex cipiendũ fit:an nõ:Ratio. Non.n. oportet in recupe-/ ratorio iudicio eius maleficii:de quo ĩter ſiccarios quæ ritur præiudicium fieri. Infirmatio ratiomis eiuſmodi ſunt iniuriæ: ut de hus ĩdignũ ſit nõ primo quoq;ʒ tẽpo re iudicari. Iudicatio. Atrocitas iniuriarũ ſatis ne cau ſa fuit:quare cuũ de ea iudicetur de aliquo maiore ma leficio:de quo maleficium comparatũ ſit præiudice- tur:atq; exẽplum quidẽ hoc ẽ. In omni autem cauſa ab utroque queri oportebit: a quo: et per quos: et quomodo:et quo tempore:aut agit: aut iudicari: aut ꝗd ſtatui de ea re conueniat. Id ex partibus iuris deꝗ bus poſt dicendum eſt ſumi oportebit: et ratiocinari nũ unde cõmutatiõe pœnæ uis accuſatõis tota tollet: cæterisq agi:quẽadmodum indicari: quem admodũ ſtatui:quod utiq; ex parti bus iurisagnoſcit: de qbus pribus ĩ qualitate tractaturusẽ: debet ẽt tra ctatuqd ĩ ſimilibus rebus fieri ſole at,Aut.n.ĩ re cautũ è id dequoquæ rit: aut ſolet fieri:aut non ſolet: aut ad id qd ĩ iure ſolitũ ẽ id quod ſimi le ẽapplicatur. Demde ꝑ coniecturã tractandu utæꝶ malitiaagaturaliud cũ aliud ſimiliter:an ſtultitia: anne ceſſitate. Locusautẽ cõisunuseſt cõ tra trãſlationẽ fugere iudiciũ & pœ nam cũ.ſ.qui trãflatiõe utat. Atrãſ latione unus locus cõmumseſt per/ turbari oĩa ſi non eo pacto agantur: quo oportet. Hæ ſũt tres cõſtitutio nes ꝗᷓ ſpesesnõ hẽnt: cõiectura: finis trãſlatio. Trãſlationẽaũt intelliga⸗/ mus formã eẽ: ſtatus.ſ. legalis. Præ ſcriptionẽ uero eãdẽ appellari poſ-/ ſe:& eãdẽ exceptionẽ:ſed ab orato/ ribus: ĩ iure aũt præſcriptionẽ dici: ipſũ ꝓpoſitum ius:exceptionẽ autẽ cũ ius ipſũ propoſitum aduerſus ſe actor alius excipit iterpoſita aliqua conditõe.Sit nobis præſcriptio imu riarum de cæde exceptio:niſi præiu dicium facias. Singula tranſlationũ genera quæramus: ut exemplũ: quẽ admodũ alia lege: quemadmodum alio crĩe. Et ad ſingula Quibus trã/ ſlatio uidet᷑ ĩpleri. Sed ꝗa ratio p ceptorum ſimilis eſt: exemplorum multitudine ſupſedẽdũ ẽ. Cũ.n.p/ cepta in oĩ genere trãſlationis eadẽ ſint ad diuerſitatẽfruſtra exempla quærent. eadẽ.n. præceptogꝶ ratio in ommibus tranſlationis partibus: & ubiq; ſeruabitur. Multis de cauſis fit:ut rarius incidant tranſlationes. Quoniam per prætoris formulas actionibus integritas datur: neq; in iudiciis ulla poteſt eſſe præſcriptio: quæ non quemadmodum oportere egerit apud prætorem: quare in iu/ rẽ plerumq; uerſantur tranſlationes lbi enim exceptionespoſtulantur in cauſis autem: aut raro: aut nũquam priuatorum iudiciorum cauſa con ſtituitur: ideo non poteſt in iudiciis eſſe tranſlatio:ſed eſt apud prætorẽ Hic defenſor pœnæ commutatienẽ Quoniam cũ dicit: non hæc pœna afficiẽdus eſt: ſed tali aliorũ crimi num probatorum. Cumq; tali non oporteat: quia eius crimẽ non proba tũ ẽ ita ne aliaqui dem pœna affici oportere dicit quæ ſitaliorũ crimi uoq; cribus defẽdẽdis qᷓ ꝓbata dicut ℳ cõſtitutõe cõiecturali trãſlationẽ cõfirmabit: ut ifirmitatis ẽt ĩ cribus illis: q ꝓbata dicut rei poſtit ℳ - releuar̃ pſonã. Excplũ ãt traſſatõis ĩ cã poſitũ nobis huiuſmõi. lllud exẽplũ ꝙ ſupra datu ẽiad hoc datũ ẽ ut ꝓbaret trãſſationẽ alia cõſtitutõe neceſſariocõfirma ri. Nũc dat exẽplu traãſlatõis. Poſtula . . . . . ti isquicũ agitur a prætore exceptio nem ne pᷣiudiciũ fiat ĩ hac imuriaꝑ dãnatiõe futuri cris quod de capite ẽ.i.cædis indignũ fit: non prio quo/ q;ʒ tpe iudicarii ut ẽt ĩ iudicio inifria rũ indignũ ſit:ñ ẽt de cæde iudicari Id ex ptibus iniuriisde quibus poſt dicẽdũ ẽ qualitate abſoluta. Cõtra eũ qui trãſlationẽ inducit ꝗ accuſa turiniuriarũ. Atrãſlatiõe aũt oĩum fore pturbationẽ hocẽ a pte ea quæ utitur tranſlatione. Nã illa ſuperio or cõtra trãſlatiõẽ. Quopacto opor teat:hoc ẽ ſiautcũ eo agat qui cum nõoporteat. Nũc generalẽ cõſtituti onem & ptes eiuscõſideremus. Ge/ neralis hoc ẽ ꝗlitatis cõſtitutõis pᷣce pta ſupponit:cuius ſpecieluas eſſe dixit iudicialem: &negocialẽ. Duas ,n. deliberatiuã & demonſtratiuam ĩ priori libro ſuſtulit. Acnunc prius de negociali tractat: qm ſimplex eẽ noſcit᷑.iuridicialisĩ ſpẽs ẽ diſtribu⸗ ta.Hæcnegocialis hẽt litẽ ciaſſtio ẽ ꝙ eẽ debeat. Quod colligit᷑ ex iure iã cõſtituto:quũ id ſit hẽndũ:uñ cõ trouerſia ẽ. Suppõit exẽplũ ꝙ ſecũ/ dihæredesſibi eâ hæreditatẽ uẽdi cẽt q uenerit pupillo: qꝗᷓ ſibi uẽdicãt agnati. Facit ſtẽtionẽ agnatoꝶ: dein rõnẽa ſeçũdis hæredibus: ꝙ unius ecuniæ hæredes diuerſi eẽ nõ pnt. it refutatio: ſed nõẽ una pecunia. Erit iudicatio an una pecũ a ſit. Hic admõet poſſe ĩ una & ſimplici cõſti tutõe iueniri plurimas rõnes: reſuta tioneſq; rõnum:& itẽ iudicatões:ut ĩ hac cã. Nã cũ rõ ſitñ poſſe plurimis de cauſis unius pecuniæ hæredes eẽ diuerſos:cũq; in ſupioribus refuta/ tio facta ſit:nõ ẽ una pecunia. Omiſ ſa hac rfutatõealia r̃futatio ſuppõi põt.vVti dicat eẽ poſſe unius pecu⸗ niæ hæredes plures diuerſis de cãis Et apte ĩ ipſo Tul.poſitũ ẽquæ rões Dat ãt huic cõſtitutõi locos ad argu mẽta cõiter utriq; pti:uel oĩbus pti bus:ſi plures exiſtẽt. ut ius: uñ cõſtet cõſiderẽt. cõſtat ãt ex tribus duci na tura cõſuetudie ſeqᷓnter deiñ lege. poſtrẽonaturãeiusdiuidit ifex ptes qs ip̃e ptitusẽ. & definiuit.ltẽ cõſune tudinis certas ſpèsa p̃ᷣtoribus poſitas dereliqt. Res firnuſſimas ſubiecit: pactũ:par.ludicatũ legitimi ãt iu/ ris1 reliqtiuis & natura & gẽusipſius negocii qrif. Quale ſit negociũ ĩ tribus his qᷣrit: natura:genere:iuſtũ:an iiuſtũ:utile risſciam ediſcẽdis legi an mutile. An mortuusẽ ꝗqĩ ſuam tu depulſionẽ hæredũ ſecũdog. Tuc ſtio ẽ:quoꝶ ſit hæreditas. Affert quid in ſimilibus tebus fieri ſoleat:etuidere utrũ ma- litia ꝗd aliud agatur:et aliud ſimuletur: an ſiultitia: an neceſſitudine: ꝗa alio mõ agere nõ poſſit: an occaſiõe agẽdi ſic ſit iudiciũ: aut actio cõſtituta:an recte ſine ul la re cuiuſmodi res agatur. Locus ãt cõis cõtra eũ qui trãſlationẽ ĩducit fuger̃ iudiciũ ac pœnã: ꝗa cãæ detfi ciãt. A trãſlatione ãt oĩum forte pturbatvnẽ: ſi nõ ita res agãtur:. iudiciũ ueniãt:quo pacto oporteat:hocẽ ſi aut cũ eo agatur ꝗ cũ nõ oporteat alia pœna: alio cri minalio tꝑe: atq; hãc rõnẽ ad ꝑturbationẽ oĩum iudi ciorũ pertinere. Tres igitur hæ cõſtitutiões quæ ꝑtes nũ hẽnt ad hũc modũ tractabũtur. Nuũc generalẽ cõ ſtitutõnẽ et ꝑtes eius cõſiderẽus. cũ facto et facti noĩe cõceſſo: eq; ulla actiõis illata cõtrouerſia uis et natu- ra et genus ipſius negocii quæritur cõſtitutionẽ gene ralẽ appellãus. Huius primas eẽ duas ꝑtes nobis uide ri diximus negocialẽ: et iuridicialẽ. Negocialisẽ quæxi ipſo negocio ſuris: ciuilis hẽt ĩplicitã cõtrouerſiã. Ea c huiuſmõi ꝗdã ꝑupillũ hæredẽ fecit: pupillusãt ante mortuusẽꝗꝙᷓ ĩ ſuã tutelã ũeniret de hæreditate quæ ue nit pupillo. Inter eosꝗ pris pupilli ſũt hæredes ſecũdi et agnatos pupilli controuerſia ẽ. Poſſeſſio hæredũ ſe cũdorũ ẽ. intẽt o ẽ agnatorũ:noſtra pecunia ẽde qua is cuius agnati ſumus teſtatus nõẽ. Depulſioẽ imo no ſtra ꝗ hæredes ſecũdi teſtamẽto patris ſumus. Quæ ſtioẽ utrorũ ſit. Rõ ẽ: pater. n. et ſibi et filio teſtamẽtũ ſcripſit:du is pupillus eẽt. Quar̃ quæ filii fuerũt teſta mento patris nr̃a fiant neceſſe ẽ:infirmatio rationis ĩ⸗ mo pater ſcripſit et ſecũdi hæredem nõ filio: ſed ſibi iuſſit eẽ. Quare præterꝗᷓ quod ipſius fuit teſtamento illius ueſtrũ eẽ nõ põt. Iudicatio poſſit:ne ꝗſꝗᷓ de filii pupilli re teſtari an hæredes ſecũdi ipſius patriſfamili as non filii quoq; eius pupilli hæredesſint. Atq; hoc non alienum eſt quod ad multa ꝑtineat: aut nuſꝗᷓ aut uſqueꝗq; dicatur hic admonere. Sũt cãæ quæ plures hent rationes inſimplici conſtitutione quod fit. cum id quo factũ ẽ:aut quod defenditur plurimis de cau ſis reclũ:aut probabile uideri põt:ut ĩ hac ipſa cã. Sup ponitur ab hæredibus hæc rõ. Vnus.n. pecunia plu- res diſſimilibus de cauſis hæredes eẽ nõ poſſũt: nec nuũꝗᷓ factũ eſi:ut eiuſdẽ pecuniæ alius teſtamẽto: ali n mutile. us lege haredes eſſent. Infirmatio autẽ hæc erit nõ ẽ telam ueniret: ut nõ poſſet facere te mn⸗ una pecunia: pꝑea quod altera pupilli iã erat aduẽti ſtume paler Ahli Ctor⸗ 1r uc n⸗ tach use⸗ mon Mlot Cuni Ge⸗ top tesch ſtimun appe prtl erii agve aon Ienen Cien Nnm Ginmn ore⸗ Uercer upa⸗ lmune Demn mmlme b⸗ ctan n⸗ i aloe nell eckl nii loai nuc ⸗ e 4 1 voe et ſtumentũ: quia minor eẽt. Cuiusagnati. i. peritores. De qua iscu iusagnati ſumusteſtatusnon ẽ.ideſt pater pupilli: uel pupillus ipſe. Ratio eſt ratio quæſtionis eorum ꝗ poſſeſſoresſunt. Pater. n. & ſibiꝛ & filius teſtamentum ſcripfit:qᷓ diu non licebat filio ſcribere teſtamètum: infirmatio rõnisa pte pe titorisnon frlio. Si extrinſecusaliud aliunde filius haberet: Sed ſibisuſſit eſſe. i. rebus ſuis ſubſtitu it. Iudicatio ex ratione & refutatione rõnis. Poſſitne qſꝗᷓ de fili᷑ pupillii re teſtari:ꝗᷓ nõ ipſe haberet tia cuius hæres nõ illo ĩ tẽpore ĩ teſtamẽto quiſꝗᷓ ſcrip tus erat: ſiqd pupillo accidiſſet: et de altera pris et nũc mortui uoluntas plurimũ ualebat quæ iã mortuo pu pillo ſui hæredibus cõcedebat. Iudicatioẽ una ne pe- cunia fuerit: Ac ſi hac eruntuſi ĩfirmatione poſſe plu res eẽ unius hæredes pecuniæ diſſimilibus de cãis: de eo ipſo iudicatio naſcitur. Poſſit ne ciuſdẽ pecũiæ plu res diſſimilibus generibus hæredes cẽ: Ergo una ĩcon ſtitutiõe ĩtellectu ẽ quõ et rõnes et ſõnũ ifirm tiones et ꝑꝑea iudicatões plures fiãt. Nũc huius generis præ cepta uideamus. Vtriſq;: aut ẽt oĩbus ſi plures ambi- gent: ius ex ꝗbus rebus cõſtet:ẽ conſiderandũ.Inituũ ergoeius ab natura ductũ uidetur. Quædã ãt ex uti- litatis rõne:aut ꝑſpicua nobis:aut obſcura in cõſuetu 2. dine ueniſſe uidẽtur. Poſt ãt approbata quædã autẽ a conſuetudie:aut a uero utilia uiſa leg bus rẽ firmatã. Acnaturæ ꝗdẽ uis eſt quod nobis nõ opinio:ſed quæ dã innata ins afferat ut religionẽ: pietatẽ: gratiã. uindi cationẽ: obſeruãtiã: ueritatẽ. Religionẽ ea quæ in me tũ:et cæxrimoniam deorũ ſit appellant. Pietatẽ quæ er ga patriam aut parentes: aut alios ſan guine iunctos:· officium ſeruare moneat. Gratiam quæ in memoriaet remuneratione officiorum et honoris: et amititiarum obſeruantiam teneat. Vindicationẽ ꝑ quam etcontu meliam defendendo:autulciſcẽdo propulſamus a no bis eta noſtris qui cari nobis eẽ debent:et ꝑx quam pec cata punimus. Obſeruantiam ꝑ quam ætate: aut ſapiẽ tia: aut honore: aut aliqua dignitate antecedentes ue- neramur: et collius. Veritatẽ: ꝑ quã damusopã neqd aliter quã confirmauerimus fiat: aut factu: aut futura ſit Ac naturæ quidem iura minus ipſa quæruntur ad hanccontrouerſiam. Quod ne ĩ hoc ciuili iure uer ſantur: et a uulgari intelligentia remotiora ſunt. Ad ſimilitudinẽ uero aliquam: aut ad rẽ amplificandã ſæ pe ſunt inferenda. Conſuetudinis autem ius eẽ puten tur id quoduolũtatẽ omniũ ſine lege uetuſtas cõpro barit. In ea autẽ quædam ſunt iura ipſa iam certa p uetuſtatẽ. Quoĩ genere et alia ſunt multa et eorun? &ꝗᷓ non pupillusaliunde quæſiſſet. An hæredes ſecundumi pſius pr̃ifamilias: nonfilu quoq; eius pupilli hæredes ſint: quia hærescũ AIf eius eſt ſecundus ꝗ hæreditatẽ re miſit. Vnde hæres eſſe non poteſt: nſſi eius cui ſecundus hæres c. Elus aut h eres non poteſt eẽ cui nõ eſt ſe cũdus. Iudicatio una ne pecunia fu erit. Aut ſi hac erutuſi ĩformatiõ»e· Duas ĩfirmationes poſuit ex pte pe/ titorũ, i. agnatorũ cõtra unà roénem poſſeſſorù: hocẽ hæredũ ſecundo rũ ꝙ diceret unius pecùn æ pulres hæxtedes dlimilibusde cãis eſſe n poſle erit una ifirmatio:ñ ẽ una pe cunia, Item aliam poſſunt unius pecuniæ diſſimilibus de cauſis di Perſ hæredes diſſimilibus generi- u= Reroges eſſe: ut alius teſtamen to:alius Rge:alius agnatione, nunc huius generis præcepta uideamus. Exemplum dedit qualitatis & neo cialis. Dedit & præceptum quõ ra⸗/ tiones multæ eẽ poſſent. Nuũc ſubiũ git ĩ hãe negocialẽ qualitatem quẽ/ admodũ & unde argumenta ſociã da ſunt:iutriq;.i. petitori & poſſeſſo ri: aut ẽt oĩbus ſi pluresambigẽt. Si plurescontra unum poſſidentẽ pe- tant: ut nõ duæ partes ſint: ſed plu2/ res, Initiũ eius ergo ab natura du/ ctũ uidet᷑: ut cõſtẽt ius natura: uſu lege, Omniũ autem trium ſuppõit partes. (Qu edam autem ex utilita2 tis ration? ut perſpicua nobis: aut obſcura. Interdũ. n. cõſequimur cõ ſgeruc nem kloc qui⸗ conſuetudo nõ: quia ſcimusuti eeẽ quod ſequi mur. Poſt autem probata quadam aut a conſuetudine: auta uero. A cõ ſuetudine quoniam conſuetudo eſt aut a uero: quoniam ratio eius per ſpecta ẽ: & utilitas uiſa. Vindicatio nem pro uindicta: ꝓ ultione ad häc controuerſiam, i. cà genus iudiciale Conſuetudine autem ius eſſe putãt id quod uolũtate oium ſine lege ue tuſtas cõprobarit. Fmitis pribus iu/ ri naturali ſuppoſitis:nuc conſuetu dinis iuri ptes ſubiicit. Voluntate oium ſine lege uetuſtas cõprobarit ut prudentia rõ: auctoritate data cõ ſuetudin: de cõſuctudie ĩ poſteros miſert legẽ. Qu xdãà ſut iura ipa iã certa pp uetuſtacẽ: utputa maioribe aſſurgat᷑: ius ẽ hoc: ſed cõſuetudinis . . iore minoreue naſci Diuiſe mamus:uel ꝗ ex ipſa re ſumut uelꝗͥ ex ſimili:aut maiore: aut minor̃. Lo cos aũt cõmunes dare ſe negat poſſe certos fingulas cõſtitutiões. Eteni cũ duo genera ſũt: quor alte& rei dubiæ approhationẽ ducẽdæ gene/ ralẽé tractatũ habet. alteꝶ rei certæ cõtinet ãplificationẽ neceſſario cãæ ipſius facultas ſuggerit:ſi ꝗd ampli ficationis:aut ĩdignatiõis conc ſtiõiſ q; naſci. Sed qm in negociali qlitate mriæde iure tractatus ẽ rũt loci cõ munesuel ab auctoritate iuriſpito/ rũ uel cõtra corũ auctoritate. PHæc denegociali. Subiungit iuridicialis uæ ipſa cu genus ſit ĩ duo diuidit᷑. ĩabſolutã & aſſũptiuam. Abſolutæe ſuppõit excplũ qd trophêũ ahene um cõtra morẽ poſt uictoriã graiid grais ſtatuerũt: facit ſtẽtienẽ & de/ pulſionẽ:ſuppõitq; rõnẽ poſtea: ſed abſolutæ cõſtitutõis ut naſcat iudi catio. Iuſte fecimus: ꝗa æternũ uir/ tutisnt̃æ monumtũ relinqre uolui mus. Snaũt dicatur i5aheneũ: qa meruiſtis: erit rõ de relatiua qlitate Vñn ĩtelligius ĩ unã cãm conſtitutõis icider̃ poſſe plurias prĩcipales. Veꝶ& ẽt abſoluta ꝗqlitas eoſdẽ hẽbit locos argumentog, Quos negocialisex p tibus iuris naturæ: an utilitatẽ ſuã cõ ſuetudis legũ. Sed ĩ abſoluta ipſa iu Multo maxima pars: ꝗᷓ prætores dicere conſuerũt. Non ex legũ præceptis & iuſſionis: ſed ex coſue tudinequæ proponat a pᷣtoribus ex bono& quo. Par quod moẽs æquabile ẽ: ut ꝗ Proponn aliqd tale proponat: ut quo iure aliũ teneat:hoc ſe alliget. Iã ſura legitima ex legibus cognoſci oportebit Hæcquæ dicta ſũt de cõſuetudine tractata ſũt. Nũc cũ ſupereſt ius legitimũ cognitionẽ eiusad eos tranſtulit ꝗ legitima ura fecerut. His ergo ex ptibus iuris quod autex ipſa re: ut ex ſimili: aut ma uidebit᷑. Diuiſo iure oĩ ĩ naturã: cõſuetudinẽ: legis dat pcepta: ut argumẽta ſu multo maxima pars: quam prætores edicere cõſueue rũt. Quædã ãt genera iuris iã certa cõſuetudine facta ſunt. Quod genus pactũ: par: iudicatũ. Pactũ ẽ quod ĩter aliquos cõuemit: quod iã ita iuſtũ putatur: ut iure praſtare dicatur. Par quod in oĩ æquabile ẽ. Iudicatũ de quo iam ante ſnĩa alicuius: aut alquorũ cõſtitutũ .Iã jura le gitia ex legibus cogn oſci oportebit. Hiser go ex ꝑribus iuris quicꝗd aut ex ipſa re: aut ex ſimili: aut ea maiore: aut ex minore naſci uidebitur quiſq; at tendere: atq; eligere ꝑptentando unãquãq; ꝑtem iuris hẽbit. Locorũ aũt coĩium:quoniã ut ante dictũ ẽ duo ſut genera:quorũ alterũ dubiæ rei: alterũ certæ conti net amplificationem ꝗd ipſa cã det:et qu id augeri per cõem locũ poſſit:et oporteat cõſiderabitur. Nã certiꝗ in oẽs incidãt locis præſcribi nõ poſſũt ĩ plæriſq; for taſſe ab auctoritare uriſcõſultorũ: et cõtra auctorita tẽ duci oportebit Attendẽdũ ẽ ãt in hac et ĩ oꝛbu nũᷣ quos locos cẽes præter eos quos expommus oſtẽdat Nũc iur diciale genus et pteseiuscõſideremus. Iuri- dicialisẽ ĩ qᷓ æqui et iniqui natura:et præmii:aut po⸗ næ ratio quæritur. Huius ꝑtes ſũt duæ: quaru alterã ra pferiusut factũ defẽdas: uel ſlege abſolut: alterã aſſumptiuã nominamus. Abſoluta ẽ uel cõſuetudĩe: uel natura ĩ negocia liãthæciura pferut: ut poſſit cõſti quæ ipſa in ſe nõut negocialis implicite et abſcondite tui quo iure eẽ dẽat id de quo nego ſed patẽtius et expeditius recti: et nõ recti quæſtion- ci u eius cõſtitutiõis ad futu 5 rũ ſpectãt ĩtẽtio: aut ex ipſa re:aut — ſimili maiore minoreue naſci uidebit. At jſiure poſita ẽhæc ſpẽs:quæ quærit᷑ litis: aut ex eo quod i lure cẽad hoc negociũ: ſimuilitudo traducit᷑ dubiæ rei theſis.ſ.certæ cõtinet ampli ficationẽ locis cõi bus iã reprobata argumtũ facies.lllud. n. adhuc ĩ quæſtõe ẽ ꝙ augeri p cõem loc poſſit: & oporte at cõſiderabit. De re ꝓbata locũ cõem: pargum̃tũ: nõ theſis. Nã certi ꝗ ĩ oẽs ĩcidãt locid ſcribi ñ pũt in ſingulas conſtitutiones certi loci ꝓprii dari non poſſunt. Merito ergo & in negocial:qm̃tamen in negociali de iure tractatur loci cões hic eẽ pnñtcontra auctoritatẽ iuriſpitorũ., Nunc iuridiciale ge/ nus. lpſa. n. ẽ quæ diuiditur. Abſoluta ẽ quæ ipſa inſe nõ ut negocialis ĩ negociali: quærit ꝗd eẽ de/ beat iurisĩ abſoluta ꝗd ẽ iuris. Nõut negocialis. negocialis. n. nõ habet ius certũ: ſed quærit de eo ju re ꝙ eẽ debeat ĩ negocio pᷣſenti. Apſoluta ẽ quæ ipſa ĩ ſe nõut negocialis. In negociali qlitate iuseffi cit. Sniaudicis in abſoluta ꝙ poſitũ ius &ntũ é aboratore ſumit. Implicite & abſcõdite qa adhuc incertũ eſt:& quæritur quod eẽ debeat. In hancargumentationes & hiſdẽ locis ſumendæ ſunt: atq; i cãm negocialẽ de qua ante dictũ ẽ: utex ptibus iurisnaturæ cõſuetudinis legu argumẽta ſumamus Hoctñ cũ de ĩ negociali hæc ſint. Oiſtat abſoluta abnegociali :ꝙ illatus aſſumit: ut ꝓbet quẽadmo dum nouũ iuseẽ poſſit de quo qrit. Ahſoluta ãt ipſa iura: ut ꝓbet factũ. Aſſũptiua igit tũc dr̃ cũ ip ſum ex ſe factũ probari non põt. Aſſũptiuæ qualitatis p̃cepta tractaturus docet qd ipſa ſit. Et eius p tes quatuor ſupponit. Ac primãcompenſationẽ ꝗᷓ & cõparationẽ appellat: huius exẽplũ ſubicit. Im peratoris eius ꝗ inſtrumenta & arma tradiderit: ut exercitũ abobſidione hoſtiũ liberaret. EHic qm finitiuus ſtatus eẽ potu:quid ſit lædere maleſtatẽ. Certi.n. nominis reus ẽé. Huius cõctitutionis id eſt finitiuæ tractatu omiſſo ipſam conſiderat cõpenſaticnẽ. Ac præcepta hæc conſtituit ut ſi ꝗqe p —– ◻ N — — —⏑RZ — ahe min. nic mon age MAA Nlii IDrH e/, üiri ni⸗ Conce. eloti 1 11 elo b S R ce ai de Cecon eivuel aadhn⸗ orag lommmi ginn ciig Eeus biore monds cõtinet:eaeſt humulmodi. Cũ thebani lacedæmonios bello ſuperauiſſent: et fere mos eẽt graiis:cum ĩter ſe bellum geſſiſſent: ut hi ꝗ uiciſſent trophæuũ aliquod iĩfinibus ſtatuerẽt uictoriæ mõ ĩ præſentia declarãd e cã nõut in perpetuũ belli memoria maneret: ænꝛum ſtatuerũt trophæũ: Accuſantur apud Amphitrionas ideſt apud cmune græciæ cõſiliũ. Intẽtioẽ nõ opor tuit. Depulſio ẽ oportuit. Quæſtio eſt oportuerit ne: Ratio ẽ:cã.n.ex bello gloriã uirtute peꝑimus:ut eius æterna ĩ ſignia poſteris nrs relinquere uellemus Infir matio ẽ.at tamẽ æternũ inimicitiarum monumẽtum graios de graiis ſtatuere non oportet. Iudicatioẽ cum ſumæ uirtutis cælebrãdæ cã graii de graiis æternũ ini micitiarum monumẽtum ſtatuerint: recte ne an cõ ra fecerit. Hãc ideo rationẽ ſubiicimus: ut hoc cãæ gẽus ipſum de quo agimus cognoſceretur. Nã ſi eẽ ſuppo. ſuiſſemus qua fortaſſe uſi ſunt:nõ enim iuſte:ne pie bellũ geſſiſtis in relationẽ criminis delaberemur: de qua poſt loquemur. Vtrun ꝙ autẽ cauſæ genus in hãc cãm incidere perſpicuum ẽ. In hanc argumẽtationes et iiſdẽ locis ſumendæ ſunt. Atq; in cam ne Socialcm de qua ante dictũ ẽ. Locos au tẽcõmunes et ex cã ipſa ſi quid ĩerit indignationis: aut cõqueſtionis etex iu- ris utilitate: et natura multos:et graues ſumere licebit et oportebit:ſi cãæ dignitasuidebitur poſtulare. Nũc aſſumptiuã partem iuridicialis conſideremus. Aſſum tiua igitur: tunc dicitur:cũ ipſũ ex ſe factum probari non poteſt: aliquo autem foris adiuncto argumento defẽditur. Eius partes ſunt qua tuor. Cõꝑatio. Relatio crimimnis. Remotio criminis. Cõceſſio. Cõparatio ẽ cũ aliquod factum quod per ſe ipſum non ſit probãdum eyx eo cuius id cã factum ẽ defenditur. Ea ẽ huiuſmõi Quidam imperator cum ab hoſtibus circũ oblſidere tur: neq; effugere ullo mõ poſſet depactuseſtcum ho ſtibus:ut arma et ĩpedimẽta reliquere t:milites ed ace⸗ ret. Iitaq; fecit. Armis et ĩpedimẽtis amiſſis præter ſpẽ milites cõſeruauit. Accuſatut maieſtatis: ĩcurrit huic definitio: ſed nos hunc locũ de quo agimuscõſidere mus. Intentio ẽ. Non oportuit arma et ĩpedimẽta reli quere. Pepulſio ẽ:oportuit.Quæſtio ẽ:oportuerit ne Ratio ẽ: milites. n. oẽs piſſet. Infirmatio ẽ:aut cõie ctu ralis: nõ pꝑiſſẽt: aut altera conie ſturalis:nõ ideo feciſti Exꝗbus ſunt:iudicatiões piſſent ne:et ideo ne fecerit coniecturam tractãd ũ ſi prima par te tractetur: uel hoc nõ obfuiſſe uelł hoc non futuꝑ fuiſſe: propterquod iſtud und reus ſit dicatur eſſe com minum. Iſta cõiecturalia ſunt. Item ſi definitio fuerit cum alio qui certi nom nis reuseſt tranſferenda. Huc ſuntomn a quæ ſunt definttiõismo netq; nunc alteram: nunc utranq; cõ ſtitutionem. i.& finem & coniectu/ ram in prima parte tractari. & item alias tractis.ſ.huc rationibus: ſingu larũ: & confirmationis: & inf rma/ tionis. lpſius autem compenſationis præcepta hæc ſunt:ut comparemus id quod admiſſũ eſt: & ppter quod admiſſuniẽ ex partibushoneſtatis: utilitatineceſſtatis:ut neq; fuiſſe aut honeſtum:aut utile. aut neceſſa rium: ubi & gradus tangi poteſt: nõ tam honeſtum:nõ tam neceſſarium- quæ ptes.i.utilis:honeſti:neceſſarii pleniusintelligentur i præceptis de liberaoue.Sic facta ſepatione & emus beneficii:quod præſtitiſſe ſe dicit & eius maleficii quod admiſſit. Actio poſtrema ducẽda ẽ ad formam deli beratnie:ut ita agat᷑ quaſi ſuadeat: aut diſſuadeat orator faciendũ: aut non faciendum quoniam accuſato/ ris pars eſt: utiq; ut diſſuadeat. Defẽ ſor uero hæc onmia contraria actio ne cõuertit: cum ille cõiectura uſus fuerit comecturaliter reſpondeat. ltem contra fidem aſſumat argumẽ ta officii: ipſiusautem compẽſatõis contrarias partes tenebit: ur doceat utile honeſtum: neceſſarium fuiſſe quod fecerit. Aut tantopere per gra dum utile fuiſſe honeſtum: neceſſa riũ. Loci communes abaccuſatore erunt duo:im eum qui de turpi faci nore cõfiteatur: & quærat aliquam defenſionem: &alter ipſius inutili- tatis& turpitudinis expreſſio cũ in dignatione. Ad defenſore tres ſũt ni hil p ſe turpe: aut inhoneſtum puta ri niſi animo facientis conſiderent᷑ Alter amplificatio beneficii præſti/ ti. Tertius expoſitio ipſius & piculi & beneficui, Ex ꝗbus iudicatões duæ ſcilicet iudicationes coniecturales. 11 1 Aut hæc comparatiua: cuiusnune Idigemus, Hæc iudicatio ꝓpria éip ſius cõpenſatiuæ cõſtitutionis. Hoc cauiæ genus compenſatiuũ.ſ. opot⸗ tebit adhibere cæterarum quoqscò? ſtitutionum rationem: atq; præcep/ ta: ſi tamen incidant cæteræ cõſtitu ctiones. Iſtæ. n. conſtitutiones: quæin aſſumptiua ſunt qualitate poſſunt præcedentes omnescõſtitutiones re cipere: ut hæc nunc quæ compenſa tionis eſt: habet & finem & ce mectu rã: ldeo quæcunq; genera ſunt quæ ſtionum ſuis coſtitutionibus tracta/ da ſunt. A maxime coniecturis faci endis: ut per coniecturam: quæ qua I incidens eſt compẽſatio illa tolla tur: qua isꝗ accuſatur maieſtatis uti tur dicẽsperiturum fuiſſe exercitũ niſi arma concederet hi ꝗqaccuſabũ tur comparabunt: ut periturum fu⸗ i ſſe cxercitũ negamus: quod ſumit hic qui arma prodidit & inſtrumen taa Aut ſi alia ratione. Quonim ſu/ perius duas rõnes & duas iudicatões poſuit coniecturales: non futurum fui ſſe: ut periret exercitus:& nõ hoc animo factum:iccirco hic eandẽ ra tionem reperit: ut coniecturã dicat in hãc conſtitutionem tractandam Ex coniecturali cõſtitutiõe ſumet. Quia partibus ſuisipſa tractada ẽ Snqutem certo nom ne malefici: ut nũc certonomie reus elt maieſta tis. Poteſt. n. ſine certo nomine reus eẽ& nõſtatim ad definitionẽ aſtrin gitur cũ crmunis nomẽnullum ui- derur abiectum, Spautem certono mine maleficii uocabitur i judiciũ. lam hic incipit icidentisad hecthe ma alteriusſtatus. i. finis quem ſta/ tũ finẽ: & ſupra poſuit dicendo: ꝗd ſit maieſtatẽ minuere: præcepta tra ctare. Snaliud quoq; aliquod genus quarumliber conſtitutionũ: uel præ cedentium:uel ſequentium quaplu rimis infirmet römbus ut dicat nõ futurum funſſe: ut periret exercitus Aut aliter nõ hoc ammo feciſti: ſed ut perderes feciſti. Deide oportet ac cuſatorẽillud quod ipſe arguat ab coquod defenſor cõparet ſẽparare Polſt illa ſuperiora etià hoc dicere oportebit accuſatorẽ cõtẽder̃ cẽpar̃ aut hac comparatiua cuius nunc indigemus. At. n. ſa tius fuit amittere milites ꝗᷓ arma etimpedimenta cõce dere hoſtibus. Ex qua iudicatio naſcitur: cũ oẽs ꝑitu ri milites eẽnt:niſi ad hãc pactionẽ ueniſſent utrum ſatius fuerit amittere milites:an ad hanc cõditionẽ ue nire:Hoc cauiæ genusex his locis tractari conueniet Oportebit adhibere cæterarũ quoq; conſtitutionum rationẽ:atq; præcepta:ac maxime cõiecturis faciẽdis infirmare illud quod cũ eo quod crimini dabiturhiꝗq accuabũtur comꝑabunt. Id fet:ſi aut id quod dicet defeſores futurũ fuiſſe niſi id factũ eẽt : quo de facto iudiciũ ẽ futurum fuiſſe negabitur: aut ſi alia ratione et aliam ob cãm:ac dicet ſe reus ſuiſſe demonſtrabitur eẽ factũ. Eius rei cõſirmatio:et itẽ cõtraria de pte ĩfir⸗ matio e Roniecturali conſtitutione ſumetur Sinautẽ certo nomine maleficii uocabitur ĩ udiciũ: ſicutĩ hac cã:nam maieſtatis accerſitur definitione et præceptis definitionis uti oportebit. Atq; hæc ꝗdem plærunq;i hoc genere accidit:ut coniectura et definitione uten- dum ſit. Sin alud quoq; aliquod genus incideteius generis præcepta licebit ac pari ratione tranſſerre. Nã accuſatori maxime ẽ elaboranduũ: ut id ipſum factum ppꝑ quod ſibi reus concedi pu tat oportere: ꝗᷓ plurimis iĩfirmet rõnibus. Quod facile ẽ:ſi ꝗ plur bus conſtitu tionibus aggredictur d iprobare. Ipſa aut cõparatio ſeparata a cæteris generibus contiouerſiarum: ſic ex ſuaui cõſiderabitu r:ſ illud quod comparabitur: aut non honeſtum:aut nonutile aut nõ neceſſarium fu iſſe:aut nõ tantopere utile: aut non tãtopere honeſtũ aut nõ tantopere neceſſarnim fuiſſe. Deinde oporrtet accuſatorẽ illud quod ipſe arguat abeo quod defẽſor cõparat ſeparare. Id aũt faciet ſi demonſtrabitur non ita feri ſolere:neq; oportere:neq; eẽ rationem: quare hoc ꝑꝑ hoc fiat: ut ꝑꝑ ſalutem militum. ca quæ ſalutis cauſa comparata ſunt hoſtibus tradantur. Poſtea cõ parar̃ oportebit cũ beneficio maleficiũ:et oĩo id quod. arguitur cũ eo quod factũ ab defenſore laudabitur: aut facieduũ fuiſſe demõſtrabitur cõtẽdere. Ex hoc ex tenuãdo maleficii ma gnitudi nẽ ſimul adau ger. Id fi eri poterit:ſi demõſtrabitur honeſtius: utilius magis neceſſariũ fuiſſe illud quoduitarit reus: quam illud quod fecerit. Honeſti autem et utilis neceſſarii ius et natura in deliberationis præceptis cognoſcetur· De ſee lbbe cati lies ul nte Natis Ccic u en Ca tran pal atr g⸗ 4 .„. ₰ 4 K. . * . 1 r Deinde oportebit ipſam illam cõparatiuam iudicatio Et hoc extenuando maleficii magni nẽ exponere tanꝗᷓ cuſam deliberatiuam: et de ea ex de BreAdaugcrenu enui Pu 1— s — d. 1 . 1. lie ſe dicitaugeat ꝙ admiſit liberationis præceptis deinceps dicere. Sit. n. hæc iudi Oein deoporrebitnriaim l é. 4 catio:quam ante expoſuimus:cum omnes perituri mi Pafatiuam iudicationem cxponere „ nene ii zi. tniadh — Derito mi tãꝗ cãm deliberatiuã. In oĩbusaſſũ/ nin ltes e echt Mad nanc pactionem ueniſſent: utrũ ſati⸗ ptiuis qlitatibus poſt oĩa argumẽta „ us fuerit perire milites: an ad hac pactionẽ uẽire. Hoc ex cõſtitutõe ꝗᷓ ſunt ppria: locus ex/ ð In locis deliberationi ſi ali KE . ” 1. rrremus iterponitur: quaſi delibera ex locis delibarationis quaſi aliquam in conſultationẽ? tiuæ cauſæ ĩ ꝗᷓ quærit qd facienduũ xes ueniat tractari oportebit. Defenſor autem quibus ĩ ſit er hocRe ꝗd faci Edu f eri . , „ tand cam deliberatiuaut no iudicia locis ab accuſatore aliæ cõſtitutiones erunt inductæ: ĩ lis 4 ſirſed deliberati ua: & codege dr his ipſe quoq; ex iiſdẽ conſtitutionibus defenſiomẽ cõ nere agaſur:cſſt ſola ipa et:i.cadeli elado⸗ 14„ — 10 . eratiua in aliꝗ cõſultationẽ ut rGd⸗ parabit.cæteros aut oẽs locos qui ad ipſam coparatio- Eberatina:sidalccialisra nszurcke⸗ . r nẽ ꝑtinebũt ex cõtrario tractabit. Loci cões erũt accu Staie elenſen auͤt abus ilo/⸗ mr ee i re rl.ee. (isabaccgatore aliæ conſtitutiones r ſatoris in eũ qui cũ de facto turpialiquo: aut ĩutili: aut ĩducentur ſtaccuſator cõiectura: re eMXx utroq; fateatur. quærat tamen aliꝗᷓ defenſionem:et fa⸗ artacir apenede dicendi cõiectu Unant rrn „S. .. .— ra defenſor utet,. Pari gener nGE e cti ĩu tilita tẽ:aut turpitudinẽ cum indignatiõe profer⸗ pari genere retet⸗ eanern n⸗ J rihe re. Defenſoris nullum factum inutile: neq; turpe: ne q; . trario tractabit: ut quod ille inutile: epeih jtem urile:nech honeſtut D „*. r *. * hicutin: quod ille ihoneſtũ:hic ho em utile:neq; honeſtum putari oportere: niſi quo ani neſtũ dicat & cætera hisſimilia, Lo/ ig mo:quo tempore:qua de cauſa factum ſit intelligatur 4 ches. erunt accuſatoris ĩ eum ꝗ cũ nn⸗ Qui locus ita cõis eſt: ut bene tractauis in hac cauſa Gf urhialidncniktiti ali cal magnoad perſuadendum momento futurus ſit. Et al dcfenſionem faci inurilitat? aut Gnag magnitudo ex utilitate: aut honeltate: aut facti neceſ qued agiturconfeſſus alterius ſe in ſan bheies ãte occulos eorũ qui audiũt: ponitur: ut ipſi: ſe quos litatis relatiõem poſuit. Hãc defi/ nH que idem facturos fuiſſe arbitrentur ſi ſibi illa res at; nuũee Pdcinitem. GQuæ coitirurie facizdi b näic cũ alterius peccato ſe feci ſſe re cen ca faciẽdi cauſa pe r idem tẽpus accidiſſet. Reltio cri- idici dequid aidmie Hauiusexe .’A minis eſt:cum reus id quod arollitur- Ireri Plum fubiecit Hor. qui ſororem ſun un 1 . m e id quod arguitur confeſſus alteri⸗ am flentem interfecit. Et ſubiũgit pᷣ nt uss ſe inductum peccato iure feciſie demonſtrat. Ea eſt cepta: primũ ut ſi qua cõſtiturio an/ veli huiuſinodi. Horatius occiſis tribus curiatibus: er duo- te am H boſir wwet bus amiſſis fratribus:domũ ſe uictor recoepit.Is cũ ani hocaĩo feciſti. Hoc utie ſ factum H ngg maduertetit ſororem ſuam de fratrum mortenõlabo. eſt & incõparatione. Deinde qm rela ddac ſo oem ſuam de frattum mortenõ labo tio refert actusad alteg ut ſe defen/ Inn rantem.ſponſi aut nomen appellãtem identidem cu⸗. dartdicit n. feci ſed ui meruit. Ne latis ci 1 Tamztatõè idione mſſiis niræinem ceſſaria ẽt hic cæteꝶ cõſtitutionũ rõ gun xiatls cu Scennin et lamẽtatõe ĩdigne paſſus D gn nem Tactabitur,Cum,. cœperimus di uH occidit:accuſatur. Intentio ẽ:iniuria ſororem occidiſti cere ille nõ meruit: & cõiectura eſſe cs Depulſio E. Iure occidiſti. Quæ ſtio eſt:iure nũ occide poteſt: & finis:& lanalie cõſti 1c in Rclatioé. Illa. n. hoſtia mort uscat: fratrun tutio. Ergo accuſator ĩ defẽſiõe eius od i Re n g. E. alinn morte lugehar ratrum igar reiß raſier Thnenarictahi 1 negligebat:me et populum rom num uiciſſe meoleſte alias coſtitutiones., Hoc pacto fit ut n. 7 8 8. n tp h . m romanum uiciſſe moleſt lIicet relatio ſit conſtitutio.In hãcta wee erebat. In irmatio eſt. Tamen a fratre indẽnatam ne men adhibeamusalias conſtitutões cari nõ oportuit: ex ꝗᷓ iudicatio fit. Cum Horatia fra- duobusmodis- vel circapiona 5 r.0ů 1. „., us rci quo animo rit: 1 tram morte negligeret:hoſtiũ lu geret: fratris et po- ſonã illã in quã reus träſfert crimen. 10, puli Romani uictoria non gauderet:oportuerit ne eã Poſt hæc igr tractãda ipa latio cri n fratré indénatä necari oenere mis. pceptis ab eodé ſubiectis cui iis a Tratre in enata necari. Hocĩ genere cauſæ primũ: ſi uls facile ẽ recognoſcere. Vſq; ad illã . gdex cæteris dabitur cõſtõnibus ſum opoxrtebit: ſicut partẽ ꝗᷓ ſempꝑ ſicut ĩ ſupiore pᷣcepto — traditũ ẽ propoſitionem habet ſi deliberatiuã: quæ ex utilitatis höe ſtatiſque partibus quid agẽdũ ẽ qſi res i cõſultatiõe ſit: declarat. Defen ſor habebit cũcta cõtraria, Sed ici dẽtes conſtitutiones: aliæ fueriĩt oĩa ex earũ diuerſa parte tractabit.Iẽtꝑp praæcepta cõuertendo modũ ad ſuã partem argumentando deducit euũ lociscõibus tã accuſatori:ꝗᷓ defenſo ri datis: quos ipſe ſupponit. Poſteaſi qua facultas exrit ãte relationẽ crimi nis: & eius argumenta cæteris conſti tutionibus accuſator & reũ onerare debebit:& illũ defẽdere in quem re us traſfert crimé. Nãcq; dici pot qc- feciſti: nõ hoc ammo feciſti. Quod eelſkalterius conſtitutiono demnde & ille quẽ meruiſſe dicis autnõ meru itiaut nõ hoc pacto meruit. Quod utiq; aliaꝶ eſt cõſtitutionũ. Ita ãteꝗᷓ ex præceptis relationisaliquid agaz mus conſtitutionibus reliquis: & eir ca rei perſonã utipoſſumusait eũ ar gnamus:& circa pſonam eius: ĩ quẽ crimẽ tranſfert:ut eũ defẽdẽtes reũ accuſare poſſlumus. Poſtea traſlatio nis uti partibus: præſcriptione, Nõ tibi. n. I cuit occ dere. Demde negar audiri oportere: ut dicamus hedie audiendus tu mi es? Siquidem tu Illam quã pumtus es audire noluiſti Et idquod iudicatum non ſit ꝓ ifec tohaberi oportere, Mentiris: quod dicis ſororẽ fleuiſſe: quia non eſt in de iudicatum. Nuũc apud iudices ac cuſent:quam ſine iudicibusipſi con demnarit, M crimé ingens poſtea ꝗᷓ pœnas ſũpſiſti de ſoror᷑. Ac ſiidẽ facere ipſe ꝗ nunc accuſat: ualuiſſe: ne hocquidem ipſo quicꝗᷓ opus fuiſ ſe iudicio: ut & hic qui Horatium aceuſat potuiſſet ſine iudicio il/ lam quaſi peccantem occidere. in comparatione præceptum eſt Poſtea ſi qua facultas crit per alquã cõſtitutionẽ illum ĩ quem crimen trãſ fertur defendere. Deinde leuius eſſe illud: quod in alte rum peccatum reus trãſferat:quam quod ipſe ſuſcepe rit. Poſtea tranſlationis partibus uti:et oſtẽdere a quo et per quos:et quomodo:et quo tempore:aut agi:aut iudicari:aut ſtatui de ea re cõueperit:ac ſemul no opor tuiſſe oſtendere ante ſuplicium: quam iudicium inter poncre Tum leges quoque et iudicia demonſtranda ſunt?: per quæ potuerit id peccatum: quod ſpõte ſua re us punitus ſit moribus:et iudicio uindicari. Deinde ne gare debebit: audiri oportere id quod ĩ criminibus cõ feratur. De quo is ipſe ꝗq conferat iudicium fieri nolu erit:et ig quod iudicatum nõ fit pro infecto haberi oportere. Poſtea ĩpudentiam demoõſtrare corũ qui eũ nuũc apud iudices accuſet: quem ſine iudicibus ipſi cõ dẽnarint:et de eo iudiciũ faciant:de quo iã ipſi ſuplici um ſupſerit. Poſtea perturbationẽ iudicii futuram di cemuset iudices lõgius quam poteſtatẽ habeatur pro greſſuros: ſi ſimul et de reo:et de eo quẽ reus arguat iu dicarint. Deinde hoc ſi conſtitmutum ſit: ut peccata ho- mines peccatis: et iniurias iniuriis ulciſcantur: quantũ incẽmodorum conſequatur. Ac ſi idem facer ipſe qui nũc accuſatualuiſſet: ne hoc quidem ipſo quicquam opus fuiſſet iudicio. Si uero cæteri quoque idẽ faciant omnino iudicium nullum futurum. Poſiea demõſtra bitur he ſ iudicio quidem illa damnata eſſet: in quam id crimen ab reo conteratur: potuiſſe hunc ipſum de il la ſuplicium ſumere. Quare eſſe indignum eum qui: ne de dammta quidem pœenas ſumere potuiſſet:de ea ſuplicium ſumpſiſſe: quæ ne adducta quidem ſit ĩ iu- dicium. Deinde poſtulabit: ut legẽ qua lege fecerit pro ferat. Deinde quemadmodum ĩ comparatione præci- piebamus ut illud quod comparabatur extenuaretur ab accuſatore quammaxime ſit in hoc genere oporte bit illius culpã in quem crimen tranſferetur cũ huius maleficio qui ſe iure feciſſe dicat comparare. Poſtea demonſtrandũ ẽ nõ eſſe illud eiuſmodi: ut ob id occi ſio fieri cõueniret. Extrema ẽ: ut ĩ cõparatiõe aſſũptio iudicatiònis:et de ea ꝑ amplificationẽ ex deliberatõis præceptis dictio. Defenſor autem quæ per alias conſti tutiones inducentur: ex his locis qui traditi ſunt ĩfir mabit. Ipſã autem relationem comprobabit:primum augendo eius in quem ferret crimen culpam et audaci am:et quammaxime per indignationẽ: ſi res ferret iũ- cta cum quæſtione ante oculos ponendo. Poſtea leui us demonſtrãdo reum punitum:quam ſit ille promeri tus:et ſuum ſupplicium cum illius iniuria conferendo Deinde oportebit eos locos qui ita erũt ab accuſatore tractari ut vefelli:et contrariam in partem cõuerti poſ- ſint. Quo in genere ſunt tres extremicontrariist õni/ bus infirmare. Illa autẽ accerrima accuſatorum crimi- natio per quam perturbatiõem fore omnium idicio- vũ demonſtrant:ſide indẽnato fupplicii ſumendi po- teſtas data ſit leuabitur. Primũ ſi eiuſmodi demonſtra bitur iniuria:ut non modo uiro bono:uerum ctiã ho mini libero uideatur non fuiſſe tolleranda. Deinde ita perſpicua:ut ne ab ipſo quidem qui feciſſet in dubium uocaretur. Deinde eiuſmodi: ut in ea is maxime debu⸗ rit animaduertere: qui animaduerterit: ut non tam re- Qum:non tam fuerit honeſtum:in iudicium illam rẽ peruenire quam co modo atq; ab eo uindicari quõ et abquo ſit uindicata. Poſtea ſic rem fuiſſe apertam. ut iudicium de ea re fieri nihil attinuerit. Atq; hic demõ ſtrãdum eſt rationibus et rebus ſimlibus per multas ita atroces et perſpicuas res eſſe: ut de his non mõ non neceſſe ſit:ſed ne utile quidem quĩ mox iudicium fiat expectare. Locus communis accuſatoris ĩ eũ qui cum id quod arguitur negare non poſſittamen aliquod ſi bi ſpei comparet ex iudiciorum perturbatione. Atʒ hic utilitas iudiciorum demonſtratio: et de eo conque ſtio qui ſupplicium dederit indemnatus in eius autem qui ſumpſerit audaciam et crudelitatem indignatio. Ab defenſorc in eius quem uultus ſit audaciam ſui cõ queſtione:rem nõ ex nomine ipſius negocii ſed ecõ⸗ ſilio eius qui fecerit: et cauſa: et tempore conſiderari oportere: quid mali futurum ſit: aut ex iniuria: aut ex ſcelere alicuius:niſi tanta et tam perſpicua audacia ab es ad cuius famam: aut ad parentes aut ad liberos per Si ſero cxteri uoæq;: idem faciãt: oĩo iudiciũ nullũ futurum. Foritici ſy logiſmi fecit formà qui in infinitũ ſemper de ĩtecta rei definitione por reit:utgranum: cumulus: aceruus: Occidit Horatius: Occideret accu/ ſator.lta ſemp ſine iudicio erit pe/ na: potuiſſe hunc ipſũ de illa ſume/ rẽ ſupliciũ:quaſi de ſorore. Et de ea per amolificationẽ ex deliberatiõis præceptis dictio: ut dicas iuſtũ: ho/ neſtũ utile: uel cõtra: quæoĩa i deli beratõis præceptis rractãt᷑: ut refel/ Ii & in contrariã ptem cõuerti poſũt ut cum ſupra uerbi cã dictum ſit ab accuſatore: non debuiſſe a fratre in terfici ſororem. Dicat hic magisafra tre delwiſſe: utne ab ipſo quidem feciſſet in dubium uocaret᷑. ut nega re nõ poſſet quod admiſiſſet: ꝙ hæc uictoriam romanam lugeret: ex iu/ diciorum perturbatione quoniam non erat occiſa iudicio: quæ occiſa ẽ tinuerit:ad aliquam rem quam carã eſſe omaibus: aut neceſſe eſt: aut oporteret eſſe fuerituindicatt. „ ⁹ ° ⁶ 60 Bryßmotio criminis eſt cum eeius intentio facti quæ ab aaguerſario infertur in ali umꝛaut in alilud demoue/ tur. Definitio. Hæc terria ſpeciesa/ ſumptiuæ qualitatis remotio crimi nisdicitur quæ definita eſt ſic. Cum intẽtio facti remoueretur: uel in ali um: uel maliud.ipſa autem remotõ nunc rei eſt:nunc cauſæ. Sed ſi cau/ ſa remouetur: uel ĩi hominem remo uetur: uel in rem. Smautem res re/ mouetur: tantum in hommiem re- mouetur: uel ab homine cauſæ re/ motionem in hominem docuit per exemplum de legato rhodiog cau/ ſlæ remotionem in rẽin eodem exẽ/ plooſtendit cum dixit morgio quæ ſtore ſi legatus uiaticum non acce⸗/ piſſet. Verum præcepta tradidit ꝗq/ bus uteretur accuſator cum argue/ ret eum qui cauſam facti in hominẽ remoueret. Et eſt primum: utaccu/ ſator eum defendat in quem eulpa remouetur. Sed ſi hoc non potuerit dicat hoc iudicium aliud eſſe illud aliud deide dicat unicuiq; ſuũ eẽof ficium hunc non potuiſſe peccare. Illum rerum eſſe poſſe non debere tamẽ cõlungi defẽſionẽ huius cu il lius accuſatione ·Hæc in remotionis partibus integris complẽdis accuſa toris ſunt.ODefẽſoris aut hæcprimũ ut quæcũque accuſator ex aliis cõſti tuitonibusargumenta feceritſoluat demde accufet eũ cuius cauſa pec/ caſſe dicit. Deidne doceat ſe aliter facere:nec potuiſſe:nec debuiſſe nõ potui ſſe:exutilitatis partibus:nõ de buiſſe ex honeſtatis. de utroque aut in deliberatiuo genere tractabit. dei de dicat a ſe oĩa facta eẽ quæ facere potuerit. Percurret oĩa uitæ ſuæ pte ritæ dicta: facta: cõſilia: ut ꝓbet ſuã nõ fuiſſe culpã cũ hocnõ impleue/ rit: cũ uero cãnõ in homimnem: ſed ĩ rem remouet: oia eadem præcepta accuſatoris & defẽſoris erũt. Excep/ ta uel accuſatione hoĩs in quẽ remo tio fit. uel defẽſione rei. Remotiocũ fit dedit exẽplũ de adoleſcente qui porcã tenuit, Remouet enia ſe factu F 11 quam cõuenerit factum ſit culpa id alterius accidiſſe. & dicit non fuiſſe ſuæ poteſtatis. paratim illum ſicut hunc accuſari oportere:et nõ cum ꝗbusẽ neceſſitudinis uis iplicata demõſtrabit. Quod nõ debuerit: ex honeſtate con ſiderabitur. Deutroq; di d— — Eñmotio criminis eſt:cũ eius intẽtio facti G . r ab aduerſario ĩfertur ĩ aliũ:aur in aliud demo auuetur. Id fit bpartito. Nã tũ cã:tu res ipſa re- mouetur. Cãæ remotionis:hoc nobis exẽplo ſit Rodii quoſdã legarũt Athenas. Legatis ꝗᷓſto res ſũptũ quẽ oportebat dari nõ dederunt. Legati profecti nõ ſunt. Accuſantur. Intẽtio eſt. Proficiſcj oportuie. Depulſio ẽ. Non oportuit. Quæſtio ẽ. Oportueri tne. Ratio eſt. Sumptus. n. qui de publico dari ſolet: is ab quæſtore non ẽ datus. Infirmatio eſt. Vos tamẽ id quod publi ce uobis datũ era t negocii conficere oportebat. Iudi . catio eſt:cum is qui legati erat ſumptus qui de publico debebatur non daretur:oportuerit necos conficere ni hilominus legationem. Hoc in genere primum ſicuti cæteris: ſi qꝗd aut ex cõiecturali: aut ex alia conſtitutio de ſumi poſſit:uideri oportebit. Deinde pleraq; ex cõ⸗ paratione: et ex relatione criminis: in hanc quoq; cau ſam conuenire potuerunt. Accuſator autem illũ cuius culpa id facum reus dicet:primum ſi poterit defendet Sin minus poterit negabit ad hoc iudicium illius: ſed huius quem ipſe accuſet culpam pertinere: poſtea di- cet ſuo quẽq; officio cõſulere oportere: nec ſi ille peccaſ S ſet hunc oportuiſſe peccare deinde ſi ille deliqueritſe . huius defenſione cõmungi illius accuſationẽ. Defeſor autem cum et cætera ſi qua ex al is incident cõſtitutio- nibus pertrctarit:de ipſa remotione ſic argumentabi tur. Primum cu us acc derit culpa demonſtrabit. Dei- decum id aliena culpa accidiſſet: oſtẽdet ſe aut nõ ps tuiſſe: aut non elebuiſſe d facere quod accuſator dicat Quod nõ potuerit: ex utilitatis partibus ſtinctius in deliberatiuo genere dicetur. Deinde oia fa da eſſe ab reo quæ in ipſius fuerint ptãte quod minus Deinde in alterius culpa exponẽda demonſtrandum eſt quantumuoluntatis et ſtudii fuerit in ipſo:et id ſi gnis confirmandum huiuſmodi ex cætera diligentia ex ante factis:aut dictis:atq; hoc ipſiutile fuiſſe facere iutile ãt nõ facere:et cum cætera uita fuiſſe:hoc magis cõſentaneũ quã quod ꝑpꝑ alterius culpã nõ fecerit. Si at nõ in hominum certum:ſed in rem aliquam eauſa Enm eate er locs ent⸗ e leno ute, . r. i l dimouebitur: utin haceadem re: ſi quæſtor mortuus eẽt et iccirco legatis pecunia non data eẽt:accuſatione alterius et culpæ depulſiõe dempta cæteris ſimiliter uti locis oportebit:et ex cõceſſionis partibus quæ cõueni⸗ ent aſſumere:de quibus poſt uobis dicendũ erit. Loci autem communes idem utriq; fere qui ſuperioribus aſ ſumptiuis ineident. Hi tamen certiſſime accuſatoris fa cti indignatio. Defenſoris cum in alio culpa ſit:aut i ip ſo nõ ſit:ſupplicio ſe rerũ affici nõ oportere.Ipſius aut rei fit remotio:cũ id quod datur crimini negat neq; ad ſe:neq; ad officiũ ſuũ reus pertinuiſſe: nec ſi quod ĩco ſit delictũ ſibi attribui oportere. Id cauſæ gẽus hu iuſmodi. In eo fœdere quod factũ ẽ quondã cuũ ſãniti bus: quidam adoleſcẽs nobilis porcam ſuſtingi tiuſſu impꝑatoris. Fœcere aũt ab ſenatu ĩprobato et imperato re ſãnitibus dedito:ꝗdã ĩ ſenatu eũ quoq; dicũtꝗ por-. &culpæ depulſione adempta: cæte⸗ cã tenuerit dedi oportere.intẽtio ẽ. Dedi oportet. De- pulſioẽ. Nõ oportet.Quæſtio:ẽ oporteat ne.Rõẽ.Nõ n. meũ fuit officiũ nec mea ptãs:cũ et id ætatis et priua tus eſſem:eteſſet ſumma cũ auctoritate et ptãte impe/ rator quiuideretut ſatis honeſtũ fœdus feriretur. In firmatio eſt. Aut.n.quoniã particeps tu factus es ĩ tur piſſimo fœdere ſumæ religionis deditæ cõuenit. ludi catio. Cum is qui poteſtatis nihil habuerit iuſſu impe- ratoris in fœdere ct in tãta religionce interfuerit: dedẽ? dus ne ſit hoſtibus nec ne. Hoc genus cauſæ a ſuperio re hoc differt:quod in illo cõcedit ſe reus facere opor- cui rei aut homini cãm attribuit quæ uoluntati ſuæ fu erit ĩpedimento ſine coceſſionis partibus. Nam eorum quædã maioruis ẽ quod paulopoſtiĩtelligetur. In hoc facere:uelnon facère. Hic naſcit᷑ il/ lIud nouum:ut fiat remotio rei non in hominem ſed abhomine: & exi/ ſtat conſtitutio ab accuſatore cum dièitur. Quod feciſti: non tu facere debuiſti: Exemplum dedit de præ/ tore qui cum conſules deberent:ipo⸗ pulum ad arma cõuocauit: hic præ cepta dat uti exprimamus quid cu/ iuſq; ſit poteſtatis:quid officii ex uti litatis partibus & hõeſtatis: & ut hoc probemus exemplis: deinde adiun/ git locos cõmunes:ſi ꝗ eſſe poſſunt: aut indignationis: aut conqueſtionis ut uterq; ſibi ꝓ ſuis partibus ſumat in alium: aut in ahlud demouetur: aut in perſonam: aut in rem de utrro q; diſtinc& us:& de honeſto:& de uti Ii.Si non in hominem certum: ſed ĩ rem aliquam cauſa demouetur. hu cuſq; in perſonam: nunc in rem cau/ ſa remouetur. Accuſatione alterius: ris ſimaliter uti locis oportebit. In tua depulſione. Reliqua talid per/ſe uerant in rem:qualia fuerunt in per ſonam. lIpſinsautem rei fit remotio: cum id quod datur crimini negatne q; ad ſe:neq; ad officium ſum reus p rtinuiſſe. Nunc remotio rei. Nam ſu pra cauſæ docuit remotionem:& in ominem & in rem:ſed remotio rei tantum in hominem fit:& fit duo/ bus modis. Nã nunc remotio fit rei ab eo qui reusẽ:nunc remotio fit rei ab eo q accuſatorẽ:quod erit nouũ: ut ſtatus abaccuſatore naſcatur.At/⸗ q; in hocgenere remotiuæ cõſtitutio nis ubi tantum res nõ cã remouetur. tuiſſe id quod fieri dicat accuſator oportuiſſe: ſed ali autem non accuſare alterum: nec culpam in aliũ traſ ferre debet: ſed demõſtrare eam rẽ nihil ad ſe:neq; ad poteſtatẽ: neq; ad officiũ ſuum pertinuiſſe: aut pertine re. Atq; in hoc genere hoc accidit noui: quod accuſa⸗ tor quoq; ſæpe ex remotione criminationem conficit ut ſiquis ceũ accuſet qui cũ prætor eẽt ĩ expeditionẽ ad arma populum uocarit: cũ cõſules adeſſet. Nã ut ſupe riore exemplo reus ab ſuo officio ac poteſtate factum dimouebat:ſic in hoc ab eius officio: ac poteſtate qui H aceuſator: ipſe accuſator factum remouendo hacipſa ratione cõfirmat accuſationẽ:ĩ hac ab utroq; ex oĩbus . utilitatis partibus: exemplis: ſignis ratiocinãdo quid V ed Onceſſio eſt per quam nõ c factum ipſum ꝓpbatur ab reo: ſed ut ignoſcatur id petitur. Quarta ſpecies ẽ in aſſumptiua qualſitate conceflio. Hanc definit ita: cum non factum purgamus: ſed ut ignoſcaturprimus Hanc partitur in duo:in purgatio⸗ nenu& deprecationem. Et purgatio nem definit ita:cumnõ factum pur gamus ſed uoluntatem. Id fieri di/ cit tripliciter. Si aut imprudentes fa ciamus:aut caſu: autneceſſitate. Im prudentiæ dat exemplum de uitu/ . immolato. Item caſut de eo: qui hoſtias præſto non habuit ad diem certum. Item neceſſitatis de roſtra/ ta naui in portu ubi non ecebat in/ uenta. Hæc tria exempla iccirco iun Cta poſuit:quia eorum omnmium ſi/ milis præceptio eſt. Nanq; ut & in ſuperioribus: ita & hic primum con iecturaliter agendum abaccuſatore Vt id quod reus negat ſe uaſluntate feciſſe:conſilio factum doceat acuo luntate. Deinde ſubiungit fimitiui ſtatus tractatum. Qui ut ſupra do/ cuit quad ruplex eſt: definitio bre/ uis. Aſtrictio definitionis. Et tertio loco ſi aſſerit deductio eſt definitio nisad ſpeciem: ſi uero non aſſerit: ſe paratio definitionisa ſpecie. Quar/ to loco:deſtructio definitionis par/ tis aduerſæ. Verum hicomiſſa de ſtructione definitionispartis aduer ſæ:ireliqua tria cõplebuntur. Vt bre uiter definiat caſum: imprudentiã: neceſſitatem. Deinde adiungatad ꝓ bationem definiticnis perexempla. cuiuſq; officii iuris: ptãtis ſit quæri oportebit: et fuent ne ei de quo agitur:id iuris officii ptãtis attributũ nec ne. Locos autem cões ex ipſa re ſi quid indignationis ac cõqueſtionis habebit ſumi oportebit. De conceſſione. Onceſſioẽ ꝑ ꝗᷓ nõ factu ipſũ ĩprobatur ab reo c ſedut ignoſcatur id petitur. Cuius partes ſunt pQduæ: purgatio: et deprecatio. Purgatioẽ ꝑꝗᷓ eius ꝗ accuſatur nõ factu ipſum:ſed uolũtas defend- tur. Ea het partes tres: Imprudẽtiã: caſum: Neceſſitudi nẽ. Imprudẽtia Ecũ fuiſſe aligd is ꝗ arguitur negatur Vt apud quoſda lex erat:ne ꝗs dianæ uitulũ iĩmola- ret. Nautæ ꝗdã cũ aduerſa tẽpeſtate ĩ alto iactarentur. S “SSðůZ e r. e e e . uouerũt ſi eo portu quẽ cõſpiciebãt potiti eẽnt: ei deo ꝗ ibi eẽt ſe uitulũ ĩmolaturos. Caſu eratĩco portu pha num dianæ eius qui uitulum immolare nõ licebat. Im prudentes legis cum exiſſent uitulũ immolauerũt. Ac cuſantur. Intẽtio eſt. Vitulum ĩmolaſtis ei deo cni nõ licebat:depulſio eſt in conceſſione poſita. Rõẽ:neſci/ ui nõ licere. Infirmatio ẽ. Tamen quoniã feciſti quod nõ licebat:ex lege ſupplicio di gnus es. Iudicatio ẽ cũ id fecerit quod nõ oportuerit:et id nõ oportere neſcie rit ne ſit ſupplicio dignus. Caſus ãt ĩfertur ĩcõceſſionẽ cũ demõſtrabitur aliꝗᷓ uis fortunæ uolũtati obſtitiſſe ut in hac, Cum lacedæmoniis lex eẽt: ut hoſtias niſi ad ſacrificium quoddam redẽptor præbuiſſet capitale eſ ſet:hoſtias is quĩ redemerat cum ſacrificii dies inſtaret in urbem enagro cœpit agere:tum ſubito magis com motus tempeſtatibus fluuius eurotas is qui ꝑꝑ lacedæ monem fuit: ita magnus et uehemẽs factusẽ: ut eo tra duci uictimæ nullo mõ poſſent. rcdemptor ſuæuolũ- tatis oſtendẽdæ cauſa hoſtias cõſtituit omnes ĩ littore ut qui trãſflumẽ eẽntuidere poſſent. Cum omnes ſiu dio eius ſubitam fluminis magnitudinem ſcirent fuiſ ſe impedimento:tamẽ quidam capitis accerſierunt. In tẽtio eſt. Hoſtiæ quas debuiſti ad ſacrificiũ præſto nõ fuerunt. Depulſio ẽ cõceſſio. Ratio.Flumẽ enĩ ſubito accreuit:et ea re traduci nõ potuerunt:Infirmatio ẽ ta men quoniam quod lex iubetnõ factum ẽ: ſupplicio dignus es. Iudicatio ẽ. Cum in ea re contra legem redẽ ptor aliquid fecerit qua in rei ſtudio eius ſubita flumi- geo ue hectl Wnen olr 100 ume unge lan N lin⸗ nit ſhi⸗ Ttoni Ter Dud bhi lule mn- kuir bß⸗ luso ceſſn unar idebi ctione fmort nior Noeel d in inl⸗ etben Atüner ationis urire⸗ . 7 1 3 H . 7. N Tenar. cidod phe ln in A un l⸗ toel rnelar Aore rle gnühal nun lre con D lood rucl⸗ lte Glu rbul lS . iſhi⸗ en uni ſſet, C⸗ nis obſtiterit magnitudo: ſuppliciis dignus ne ſit. Ne ceſſitudo autem infertur cũ iri ꝗᷓdam reus id quod fe- cerit feciſſe defenditur: hoc modo. Lex eſt apud Rho dios: ut ſi qua roſtrata in portu nauis deprehenſa ſit publicetur. Cũ magna alto tempeſtaseſſet uis uento rum inuitis nautis Rhodiorum in portũ nauim coe- git. Quæſtor pauim populiuocat. Nauis dominus ne gat oportere publicari. Intentio ẽ. Roſtra nauis in por tu deprehenſa eſt:depulſio eſt conceſſio. Ratio. Viet neceſſario ſumus in portum coacti. Infirmatio eſt. Na uimex lege tamen populi eſſe oportet. Iudicatio ẽ. Cũ roſtra tam nauim in portu deprehenſam lex publica- rit. Cũq; hæc nauis ĩuitis nautis ui tempeſtatis in por- tum coniecta ſit oporteat ne eam publicari. Horũ tri- um generum iccirco in unum locum contulinſais exẽ- pla:quod ſimilis in ea præceptio argumẽtorum tradi- tur. Nam in his omnibus primũ ſi quid res ipſa dabit facultatis:cõiecturam induci ab accuſatore oportebit ut id quod uolũtate factum negabitur cõſulto factũ ſuſpitione aliqua demonſtretur. Deĩde inducere diffi nitionẽ ſuſpitionẽ neceſſitudinis:aut caſus:aut ĩprudẽ tiæ et exempla ad eam diffinitionẽ adiũgere: in qbus 8 4 prudentia fuiſſe uidea ur:aut caſus:aut neceſſitudo:ct ab his id quod reus ĩferat ſeparare:et id oſtendere dif- ficile: quod leuius: facilius:non igauorabile: no fortui- tum:nõ neceſſariũ fuerit. Poſtea demonſtrare potuiſ- ſeuitari:et hac ratione prouidere potu ſſe: ſi hoc aut il lud feciſſet: aut ne ſic feciſſet præcaueri:et di initioni bus oſtendere non hanc ĩprudentiã:aut caſum:aut ne ceſſitudinem.ſed inertiam:negligentiam: ſatuita tẽ no minari oportere. Ac ſi quã neceſſitudo turpitudinem uidebitur habere oportebit per locorum cõium impli cationem redarguentem demonſtrare quid uis perpe ti mori deniq; ſatius fuiſſe quam eiuſmodi neceſſicu- dini obtemperare. Atq; tũ ex his locis de quibus ĩ ne- gociali parte dictũ ẽ: iuris et æquitatis naturam opor tebit quærere:et quaſi ĩ abſoluta iuridiciali per ſeĩ hoc ipſum rebus omnibus ſeparatim cõſiderarc. Atq; hoc in loco ſi facultas fuerit exẽplisuti oportebit:quibusĩ ſimili excuſatione non ſit ignotum:et contentõe ma- gis illis ignoſcendũ fuſſſe: et ex deliberatiõis partibus tur pe aut ĩutile eſſe cõcedi eã rẽ quæ ab aduerſario cõ m iſſa ſit et per magnũ eẽ:et per magno futurum detri Tertio loco ſepareta definitione qdᷣ reusfecit: & id oſtendat eẽ diſſimile qcd ſit eius facinus:nõ ignorabile:nõ fortuitum:nõ neceſſariũ demõſtra bit:poſt hæc potuiſſe uitari:potuiſ/ ſe ꝓuideri. Et id doceat quẽadmo/ dum deinde adiungat accuſator al teram defimtionem: per quam noĩa alia ſupponat imprudentiæ: caſii: neceſſitati. Inertiam: negligẽtiã: fa tuitatem, poſt hæc illud adliicit uti excutiamusne forte neceſſitas habu erit turpitudinẽ. Vt diſputari poſ⸗ ſit mori meliusfuiſſe:ne tantã tur/ pitudinẽ ſubiremus.Poſt hæc dicit adiungendum eſſe tractatum de iu ris & æquitatis natura de qua & ĩ ne gociali qualitate tractatũ ẽ,. Et ma/ xĩe ĩ abſolata iuridiciali:quæ duæ qualitates ſolis uidentur diſtare tẽ/ poribus:nã rerum tractatu eod ẽ cõ tinẽtur: Poſt hæc dicit adiungenda e exempla:ſi tñ facultas dabit in ꝗbus doceans ſimili de cã neſcio ꝗbus ueniã non eẽ conceſſam: & adiunga mus illis fuiſſe magis tribuendam. poſtrẽo ex ptibodel beratõis: turpe mento:ſi ea tes ab his:qui poteſlatem habent iudican & iutile doceamuseẽ cõcedii& ma/ gnũ picul u futuꝶ cũ tãta resadmiſ ſa litiſi n fuerit a udicibo uidicata. cõtra hæc defẽ ſor cõuerſiõe ut ho rũ. Maxie ât ut defẽdat uolũtatẽ: & augeat qd uolũtati fuit iped/niẽto: &' doceat nihil aplius ſe potuiſſe fa⸗ cer̃ ꝗᷓ fecit: dein ĩdicat locũ cõem uo di neglecta ſit. Defenſor autem cõuerſis omnibus his partibus poterit uti. Maxime autem ĩ uolũtate defen denda cõmorabitur:et in ea re adaugẽda: quæ uolun tati fuerit im pedimẽto:et ſe pluſꝗᷓ fecerit facere no po tuiſſe:et in omnibus rebus uolũtatem ſpectari oporte- Iũtatẽ expectari oportere, deĩde cõ — qſtiõem:cũ culpa car̃a tiſe affici ſup plicio cõem hoĩumeẽ ĩfirmitatẽ. Lo ci uero cões accuſatoris hi fũt ĩ eũ ꝗ cõfitet & alteri peccãdi licẽtia tribui itur:ſi nõ de facto: ſed de uolũtate qᷓ rat᷑ Oefenſoris cõqõ ẽ de calamitate ꝓñ culpa ſua ſed ui maiore pecarit. Alter locus de fortunæ prate & ifir/ mitate hoĩum. Tertius cus aium nõ euẽtũ cõſiderari. Poſt exẽpla at/ q; tractatus admonet: qd ĩ oĩbus exẽ plisſupra poſitis leges ſint. Vn neceſ ſario ĩciduůt tractatus ẽt legales: ſed hoc negat eẽ miranduũ: ꝙ cag ſaꝑ ge nera qdà ſimpliciter explicant: qdã cõiũcta ſunt.Vn ꝗ oĩia pcepta cogꝑno uerit: ꝗcqd pſpexerit ĩ excplo traſla tõe locoꝶ neceſſaria pſequet. Nãcũ hic & leges ſint neceſſario:quæ legũ pcepta ſũt cõplere debemus:de qbo poſt dicet. Nuũc tm ea pcepta poſuit quæ cõceſſiõn:de qᷓ tractatus erat cõ uenirẽt. Si ꝗd res ipſa dabit faculta tis cõiectura ĩduciabaccuſator̃ opor tebit:iut dicat accuſator ꝑ cõiecturã aut prudẽter feoſſe: aut nõ caſu fe/ ciſſe: aut nõ neceſſitate:ſed uolũta/ te feciſſe. Atq; tũ ex his locis iurisat.- æ tatis naturã oportebit quærere . — . . 2 „„ Ectan⸗ b uzierc plis conceſſionis ineſt omnil us ſcripti cõtrouerſia ea Et qſi ĩ abſoluta ꝓ uridiciali ſe hoc ipᷣm ab rebus oibus ſeparatim coſi/ derare: qm cõuenit negociali abſolu ta qlitas tractata rebus: & diſtat tm/ mõ tpe: qa negocialis de futuro iu/ ſto agit. Abſoſu ta de pᷣterito: ſi aut ĩ his: aut ĩ aliis exẽplis ſcripti quoq; cõ trouerſiã adiũctãà uidebit. Hoc p̃ce pto oſtẽdit icidere ſemꝑ legalespoſ ſe controuerſias cõſtitutionibus prĩ cipalibus: necaliqndo legales ſtatus poſſe exiſtere principales. Depᷣcatio E in ꝗᷓ nõ defenſio facti: ſed ignoſcẽ/ di poſtulatio cõtinet: hoc genus uix ĩ iudicio ꝓbari põt. Secũda parscon ceſſioms Pcati⸗ ẽ. Hanc defimuit ita cũ nõ factũ defendimus: ſed ap/ te:et ſe conuici non poſſe:quod non abſit a culpa:et ex ſuo nomine communem hominum iĩfirmitartẽ poſſe damnari:Deinde nihil eſſe idignius: ꝗᷓ eum qui culpa careat ſuplicio non carere. Loci autem communeshi ſunt accuſatoris in confeſſione et quanta poteſtas pe candi relinquatur:ſi ſemel inſtitutũ ſit: ut non de fa- cto:ſed de facti cauſa queratur. Defenſoris eſt conque ſtio calamitatis eius qui nõ culpa:ſed in maiori quãdã accide:et de fortunæ poteſtate: et hominũ infirmi- tate: et uti ſuum animum non euentum conſiderent In ꝗbus omnibus conqueſtionem ſuarum erũnarum et crudelitatis aduerſariorũ indignationẽ ineſſe opor tebit. Ac neminẽ mirari cõueniet:ſi aut ĩ his: aut ĩ alns exẽpli ſcripti quoq; controuerſiam ad unctam uide- bit. Quo de genere poſt erit nobis ſeparatim dicẽdũ Propterea quod quædam genera cauſarũ ſimplic ter: ctex ſua ui cõſiderãtur. Quædã autẽ ſibi aliud quoq; aliquod cõtrouerſiæ genus aſſumũt Quar̃omnibus cognitis non erit diffic lenn unãquãq; cauſam tranſ ferre:quod ex eo quoq; genere conueniet: ut : his exẽ- quæ ex ſcripto:et ſententia nominatur:ſed quia decõ ceſſione loquebamur in eam præcepta dedimus. Alio autem locade ſcripto et ſententia dicemus. Nunc in alteram conceſſionis partem conſiderationem intẽde mus. Deprecatio ẽ:i qua nõ defenſio facti:ſed ignoſcẽ di poſtulatio cõtinetur. Hoc genus uix ĩ iudicio proba ri põt:ideo quod cõceſſo: peccato difficile ẽ abeo qui peccatorũ uindex eẽ debet: ut ignoſcat impetrare:qua rc ꝑpte eius generis cũ cauſam nõ ĩ eo cõſtituerisuti lice bit:ut ſi pro aliquo claro:aut forti uiro cuius in remp. multa ſint beneficia dicer̃ poſſi. cũ uidearis nõ uti de te ueniã poſtulamus: hoc ãt actõisge nusnõ frequenter incurrit ĩ uidiciis ſed in ſenatu aliquotiens: & apud po pulu Oat exemplum uel quintinu/ mitori: uel Syphacis: ubi aperta nul la alia conſtiuutione uema poſtula/ ta ſit. Subiungit præcepta: primo precatione: uti tamẽ ad hunc modum. Quod ſi iudi- ces hic pro ſuis beneficiis: pro ſuo ſtudio quod in uos ſeꝑ habuit tali uos tempore multorum ſuorum recte factorũ cauſa uni delicto: ut i gnoſceretis poſtularet: tam dignum ur̃a manſuetudie: quã uirtute eus eẽt ſuun teto tüdien ndurhe rn Utdl ctemi Uhurn ur M malen unehi rlhup⸗ nieh⸗ hone eſer⸗ REE Klbe0. 1 mu⸗ . . △ ſccil KW. co D hisch/ Cetlaa uche⸗ Nncn. nme“ ue gumle pten⸗ zuit Alich, 4 let ſlnen els a iudices auobis hanc rẽ hoc poſtulãte impetrari. De inde augeri beneficia licebit et iudices ꝑ locũ cõem ad ignoſcẽdi uoluntatẽ deducere. Quare hoc genusꝗᷓ⸗ ꝗᷓ in iudiciis non uerſatur: niſi quadam ex parte:tamẽ quia pars ipſa inducẽda nonnunꝗᷓẽ: in ſenatu aut cõ ſiio ſæpe omni ĩ genere tractãda:in id quoq; præcep ta ponemus. Nã in ſenatu et ĩ conſilio de Siphace diu deliberatũ ẽ:et de ꝗnto Numitorio pulſo apud. Lopti mũ:et eius cõſiliũ diu ductũ ẽ:et magis in hoc quidem ignoſcẽdi ꝗᷓ cognoſcẽdi poſtulatio ualuit. Nã ſemę animo bono ſe in populũ romanũ fuiſſe:nõ tam faci- le probabat cũ cõicecturali cõſtitutione uteretur:quam ut propter poſterius beneficiũ ſibi ignoſceretur:ut de precatiõis partes adiũ geret. Oportebit igitur gũ:ꝗ ſibi ut ignoſcatur poſtulabit: ſi ꝗᷓ ſua potert beneficia cõ⸗ memorare:etſi poterit ea oſtedere maiora eẽ:quã hæc. quæ deliquerit: ut abeo plus boni:quã mali profectũ eẽ uideatur. Deĩde maiorũ ſuorũ beneficia: ſiqua exta bunt proferre. Deinde oſtẽdetur nõ odio:neq; crudeli tate feciſſe: quod fecerit:ſed ſtulticia:aut iĩpulſu alicu- ius:aut aliqua honeſta: aut probabili cauſa Poſtea pol liceri et cõfirmare ſe:et hoe peccato edoctũ:et benefi- cio eorũ:ꝗq ſibi ignouerint cõfirmatũ:oĩ tꝑe a tali rõe abfuturuũ. Deinde ſpem oſtẽdere aliquo ſe i loco ma- gno his qui ſibi cõceſſerint uſui futurũ. Poſtea ſi facul tas erit ſe aut conſan guincũ:aut ẽt a maioribus:et pri- mis amicum eẽ demoſtrabit et amplitudinẽ ſuæ uolũ tatis:et nobilitatẽ generis eorũ: qui ie ſaluũ uelint: et dignitatẽ oſtẽdere: et cætera ea quæ perſonis ad hone ſtatẽ et amplitudinẽ ſunt attributa:cũ quæſtione ſine arrogant a in ſe eẽ demõſtrabit: ut honore potius ali- quo quã ullo ſupplicio dignus eẽ uideatur. De ĩde cæ teros proferre:quibus maiora delicta conceſſa ſunt ac multũ proficiet: ſi ſe miſericordẽ in poteſtate propen ſum ad ignoſcendũ fuiſſe oſtendet: atq; ipſum illud peccatũ erit extenuandũ:ut ꝗqᷓminimu obfuiſſe uidea tur:et aut turpe:aut inutile demõſtrãdũ tali dé homi- ne ſupplicium ſumere. Deide communibus locis mi- ſericord am captare oportebit: ex his præceptis: quæ ĩ primo libro ſunt expoſita. Aduerſarius autẽ malefacta au gebit: nihil imprudẽter: ſed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet. Ipſum immiſcricordẽ ſuperbum fu iſſe: et ſi poterit oſtẽdet ſemper inimicum fuiſſe:et „ eius qui ut ignoſcatur poſtulat: ut ſua beneficia commemoret: ſi qua habuerit in uita præterita: & ea do/ ceat eſſe maiora quam eſſet factum unQe reus eſt. deinde maiorum ſuo rum beneficia oſtendat. Deinde di/ cat ſe non odio:neq; crudelitate fe/ ciſſe: quod fecerit: ſed ſtulticia: aut alicuius impulſu deinde pollicea/ tur ſe alicubi profuturum: deinde oſtendat ſe conſanguineum: magnis ac principalibusuiris: uel amicum: deinde amplitudinẽ ſuam& uolun tatis & generis: & eorum uolunta/ temoſtendat:qui de ſe iudicent: & omnia quæperſonæ amplitudinem hon eſtamꝗq demonſtrent. Sed hæc cum cõqoe lione potius quam cum arrogantia. Poſt hæc adiungere ex/ empla debetin quibus doceat: aut ſimili de cauſa ignotum multis:aut maiora conceſſa delicta. Deinde do ceat ſe in poteſtate item fuiſſe: & id ignouſe quamplurimis. Poſtremo ipſum peccatum extenuare debebit & comparare propter paruum ad/ miſſum ſe hom nem tali honore ex cellentem ſupplicioaffici non opor tere: quo afficiuntur cæteri: qui ma lora committunt.Hæc confirmare locis communmibus: qui ad captan/ dam miſericordiam in primo libro uidentur expoſiti. Sed contra hunc qui dicit primum maleficium auge bit. Deinde dicet mhil impruden/ ter factum: ſed crudeliter & immi/ ce omnia ipſum immiſericordem: immitem: ſuperbum: inimicum ſemper fuiſſe. Amicum nunquam futurum & ſi beneficia protulerit il le: qui ueniam petit his: qui contra dicit docere debebit: cauſa alia non beniuolentia præſtitum. Aut aliud maius poſtea conſecutum: & hoc ma lo beneficia ſuꝑiora deleta: aut leui ora beneficia maleficus: aut ut ho/ nor habitus eſt benefactis ꝓ malefi cio pœna ſumatur: deinde ut ꝑ locũ communem dicat turpe eſſe: & in- utile ignoſri: deinde opratum fuiſ- ſe: ut reus aliquando fieret: & nunc non uindicari. Poſtremo cogitare debere quali animo circa eum fue/ rit: & quali odio. Loci communes eius erunt indignatio maleficii: & alter ut eorum miſereantur: qui fortuna non malitia peccauerint. Nam & in ſenatu de Syphace diu de liberatum eſt.lIta hic docet poſtula/ tam eſſe ueniam per deprecationẽ. k ii Nam ſemper animo bono in popu/ lum fuiſſe non tam facile probabat cum coniecturali conſtitutione ute tur. Ita excludebatur eiuscomecti⸗ ra:qua factum negabatur: quod er/ ga Populum Romanum bono ani/ mo fuiſſet: & relinquebatur ſola de precatio. Quoniam ergo in gene- rali conſtitutione tamdiu propter eius partium multitudinem com/ moranur. Omnes quatuor conſti/ tutiones cum ſuis ſpeciebus expoſu/ it. Supererat iam de controuerſus le galibus diſputari: ſed quoniam par t tus qualitatem ſpecies ei duas de/ derat: iuridicialem & negocialem: ipſamq; rurſus iuridicialem diui/ dens in abſolutam & aſſunptiuam: ſpecies ei duas dederat: juridicia/ lem ipſam ita definierat: ut in ea æꝗ & iniqui natura aut præmii:aut po næ ratio quæreretur: æqui & mqui natura in omnibus expoſita eſt ſu/ pra tractatibus circa cmnes ſpecies iuridicialis. Vnde nunc nece ſſa- rio admonet de pœnæ ac pranni ra tione eſſe tractandum. Quod mul ta exiſtunt genera cauſarum ex præ mii petitione ſimiiter & ponæ. Nam Cicero de pra mio tantum lo quitur:nos tamen & ad ꝓęœnæ actio nem ratione tradita præceptum de præmio per ſimilitudimnem tranfſfe remus, Petuntur inquit præmia & apud iudices: & in ſenatu: & in ali/ quo conſilio hicadmonet: quod in ſenatu dixit: ne quis arbitretur de del beratiuo diceéndi genere ſum/ ptum eſſe tractatum: cum de iudi⸗ ciali genere dicendiomnmis tractatus haberetur: hoc inquit neminem mo ueat: quomam & apud ſenatum li/ cet ſententiæ dictio ſit: qued dicen digenus del beratiuæ conuenit: ta men iudiciale genus dicendi eſt ex/ timandum: cum & in ſenatu licet de probando hom: ne: mproben/ doque tractetur. Er omn noinquit iſta tria genera cauſarũ forma qua/ dam & primogenere diſtant. Altio re tamen & pleniore intellectu im plicita ſibi& connexa ſuis partibus continentur, Nam & apud iudices de prænuo ſæpe accuſator queritur amicum fieri rullo modo poſſe. Si beneficia proferet reus aut aliqua de cauia facta non propter beniuolen tiam demonſirabit: aut poſtea odium acre eſſe ſuſcep- tum: aut lla om nia maleficiis deleta: aut leuiora bene. ficia quam maleficia: aut cum ł eneficiis honor habi- tus ſit:pro maleficio pœnã ſumi oportere. Deniq; tur- pe eẽ: aut iutile ignoſci. Deinde de quo uepoteſtas eſ- ſet ſæpe optar nt in cũ poteſtatem nõuti ſummam eſ- ſe ſiulticiam:et cogitare oportere: quem animum ĩ eũ „● ⸗ . et quàmoptime habuerint. Locus autem communis erit indignatio malefcii:et alter eorum miſereri opor tere. Qui propter fortunam: non propter malitiam ĩ miſer's ſint. Quoniam igitur in generali conſtitutõc tamdiu mopter eius part um multitudinem cõmora- Trur ne forte uarietate et diſſimilitudine rerum dedu- us alicuius animus in quendam errorem deferatur.- Quid etiam nobis ex eo genere reſtat:et quare reſtat admonendum uidetur. Iuridicialem cauſam eſſe dice bamus:in qua æqui et iniqui natura et præmii: aut po næ ratio quæritur. Eas cauſas in quibus de æquo et ini quo quæritur expoſuimus. Reſtat nuncut de præmio et de pcna explicemus. Sunt enim multæ cauſæ: quæ ex præmii alicuius pet tione conſtant. Nam et apud iu dices de præmio ſa pe accuſatorum quæritur: eta ſena tu aut conſilio aliquod præmium ſaæpe petitur. Ac ne minem cõueniet arbitrari nos cum aliquod exemplũ ponamusequod in ſenatu agatur ab iudiciali genere exemplorum recedere. Quicquid n. de homine pro- bando aut improbando dicitur: cum ad eam dictõem ſententiarum quoq; ratio accommodetur: id etſi per ſententiæ dic ionem agitur:et deliberatiuum eſt. Sed qa de homine ſtatuitur: iudiciale eſt habendum. Om- n no autem ꝗ diligẽter omnium cauſarum uim etna- turam cog nouerit:cum genere primo:tum etiam for⸗ ma eas intelliget deſidere. Cæteris autẽ partibus aptas inter ſe omnes: et aliam in aliam implicatam uidebit. Nunce d e præmiis conſideremus. L. Licinius Craſſus conſul quoſdam in citeriore gallia nullo illuſtri: neq; certo duce:neq; eo nomine:ne q; numero præditos ut digni eſſent: qui hoſtes romani populi eſſe diceren- tur: qui tamen cum excurſionibus et latrociniis ĩfeſta prouinciam redderent conſectatus eſt:et confecit:Ro mam rediit. Triumphum ab ſenatu poſtulat. Hic et in dept gonn ne zon tel⸗ ent iß la ſ . ſn ſte cen Eeſ cul He ut bus en n ne⸗ hon lee⸗ Modot mi⸗ amt- c⸗ a. kle lir mo Lcr n 1l Lere, nele e⸗ och deprecatione nihil ad nos attinet: ratõibus et infirma tionibus rationũ ſupponendis ad iudicationem perue nire:propterea niſi alia quoq; incidet conſtitutio: aut pars cõſtitutionis ſimplex erit iudicatio:et in quæſtio ne ipſa continebitur. In deprecatiõe huiuſmodi opor teat ne pœna affici. In hac huiuſmodi:Oporteat ne da ri præmiũ. Nunc de præmi quæſtiõe appoſitos locos exponemus. Ratio igitur præmii eſt qᷓtuor in partes diſtributa:in beneficia: in hoĩem: in præmii genus: in facultates. Beneficia ex ſua ui et ex tꝑe: ex aĩo enus: qui fecerit:ex caſu conſiderẽtur. Ex ſua ui quæruntur hoc mõ: Magna: an parua: facilia an difficilia: ſingularia ſint: an uulgaria: uera an falſa: quanã ex ratiõe hone- ſtentur. Ex tempore aũt:ſi tũ cum indigeremus:cum cæteri nõ poſſent:aut nollent opitulariſi tum cũ ſpes deſeruiſſet opitulatus ſit. Ex animo ſi nõ ſui commodi cauſa:ſed eo conſilio fecit ola:ut hoc conficere poſſet Excaſu:ſi nõ fortuna:ſed induſtria factum uidebitur: aut ſi induſtriæ fortuna obſtitiſſet. In hominẽ aut: ꝗ bus rationibus uixerit:ꝗd ſumptus in eã rem: aut labo res etiã ſumpſerit:etſi quid aliꝗdo tale fecerit: numali eni labores aut deorũ bonitatis præmiũ ſibi poſtulet: num aliquãdo ĩpſe talẽ ob cauſam aliꝗᷓ præmio affici negarit oportere: aut nũ iã ſatis pro eo: quod fecer t honos hitus ſit. aut nũ neceſſe fuerit ei facer̃ id quod fecerit:aut num huiuſmodi ſit factumut niſi feciſſet ſupplicio dignus eſſet: nõ ꝗa fecerit præmio: aut num ante tempus præmium petat:et ſpem incertam pro cer to uendicet precio:aut num quòd ſupplicium uitet eo præmiũ poſtulet: ut de ſe præiudiciũ factũ eẽ uidea- tur. In præmii aut genere ꝗd:et quantũ: et quãobrem poſtuletur:et quo et quãto quæq; res præmio digna ſt cõſiderabitur. Deinde apud maiores ꝗbus hoibus et quibus de cauſis talis honos ſit habitus qretur. De- inde his honos nimium peruagetur. Atq; hic eius qui cõtra aliquem præmium poſtulãtẽ dicet: locus erit cõ munis præmia uirtutis: et officii ſãcta et caſta eẽ opor- tere:neq; ea aut cum ĩ mprobis cõmunicari:aut in me- diocribus homtinibus peruulgari. Et alter mius homi nes uirtutis cupidos fore uirtutis præmio peruul gato quæ enim rara et ardua ſint ea: expediendo pulchra et iucunda hoĩbus uideri. Et tertius ſi exiſtant: qui apud maiores noſtros ob egregiã uirtutẽ tali honore digna 2 Accuſatoribuslege præmia daban/ tur hoc ipſo quod accuſabant: ex⸗ emplum dat Tullius: Nullo præ⸗ mio adductus ſum. Item nonenm ſpolia Caii uerris concupiuiidnon ſi per ſententiæ dictionem agitur de liberatiuum eſt. Deliberatiuum eni ſic definierat: ut diceret: Cum res poſita inconſultatione ciuili habet in ſe ſententiæ dictionem. Ergo cũ agitur in ſenatu de homine proban do uel improbando:nmon deliberati ua exinde dicenda eſt:quia habet ſẽ tentiæ dictionem: ſed iudicialis cau ſa magis:qa de homine probãdo:ĩi/⸗ probàdoque tractatur, Nũc de præ miisconſideremus. Hinc dare præ/ cepta ungbr t:quæ ſeruanda ſuntcũ præmium poſtulamus: quod ſolũ ſupat d conſtitutiõe iuridicialitrac tata:ut natura æqui & recti: aut præ mii:aut pœnæ ratio quæratur. Dat exẽplum:in quo præmium poſtula tur. e eo qui triumphũ petit:poſt quod exemplum admonet:neq; hic neque in deprecatione nos facta itẽ tione:& de pulſione: &nata quæſtio ne:aut rationẽ inquirere: aut depul ſionem ratioms ſed ipſam eſſe udi cationem quæ ſit quæſtio. In depre catione hoc modo: Oporteatne affi ci pœna in præmii petitõe: oporte/ at ne dari præmiũ. Nuiditergo di/ cenda in præmii petitione in quatu or:beneficia in hominem: ĩ præmii gẽus:ĩ facultates:quibus ſigulisptes certas ipſe ſupponit. Smuilq; docuit locos cõmunes:quos tantũ in hispti bus ex quatuor habemus in præmii genere: & in facultatibus. Hæ enim duæ partes affectus tenẽt: & poſſũt audientes publicæ rationis præmiũ & facultas plurimũ cõmouere. Ac de cõſtitutiõibus ꝗdẽ ſatis dictũ ẽ. k iil Nunc de his controuerſiis: quæ in ſcripto uerſantur dicendum uide/ tur. Conſtitutiones rationales eſſe ſtatus & in primo docuimus: & ip/ ſas eſſe principales, Hocquemad/ modum compleremus in dicendo ſuperiore tractatu docuit: ſed quia ſunt præter ea genera controuerſia/ rum:quæuerſantur in ſcripto: quæ ĩ cidunt conſtitutiõibus:quæ ipſa qn q; ſunt:neceſſario etiam de his datr pᷣ cepta. Suntautem controuerſiæ ꝗn/ tambiguitas: ſcriptum: & uolũtas: leges contrariæ: ratiocinatio: & defi nitio. Scriptiautem controuerſia eſt cum in quocunq; ſcripto naſcitur cõ trouerſia:aut in legibus:teſtamentis pactis:& dictis: & cxteris:qicæ ĩ ſcri⸗ ptura ſunt. Ergo principalideſtam/ biguitas: quia ita ord nem fecit: cu/ ius definitio adhibita eſt: com quid ſenſerit ſcriptor obſcurum eſt: ideo quia duas aut plures res ſigni ficat: huicexemplum dedit: ut hærss da- ret uaſa cælata uxori:q uellet: quo/ nhiam ut diximus conſtitutiões non ſunt:ſed inc dentes ſunt controuer/ ſiæ:non conſtituit quæ ſit int ntio: quæ depulſio:neq: quæ ratio & refu tatio rationis:& quæ iudicatio: ſed cõtinuo dat præcepta: quæ ſunt par ti utrique commuma: Sunt autem hæc. primum ut negemus ambigu/ um: & doceamus locutionis ipſius conſuetudinem:deinde ut ſuperio ra uerba & inferiora conſideremus: ex quibus colligamus: quæ ſit uera ſententia. Deinde excutiamus per ſonam eius:qui ſcripſit: ut ex cæte/ ris dictis eius: factis: ſcriptis: ani/ mo:atq; uita quid ſenſerit poſſe in/ tel ligi. Deĩde excutiamusomne ſcri ptum:ne ĩ aliquo uerbo: aut nosad iuuet: aut impugnetaduerſarium. ti ſunt:nõne de ſua gloria cũ pari præmio tales homi nes afficiuideat deliberari putẽt:et eorũ dinumeratio et cũ eis:quos cõtradicat comparatio. Eius autem: qui Fræmiũ petet facti ſui amplificatio: et eorum ꝗ affecti ſunt præmio cum ſuis factis cõtentio. Deinde cæteros auirtutis ſtudio repulſum iri: ſi ipſe præmio nõ ſit afle Qus. Facultates autẽ cõſiderantur: cum aljiquod pecu niarum in præmiũ poſtulatur: iĩ quo utrũ copia ne ſu agri:et uectigaliũ pecuniæ: an penuria cõſideretur. Lo cicões facultates augere:non minuere oportere: et im prudentẽ eſſe:qui pro beneficio nõ gratiã:uerũ merce dem poſtulet. Cõtra aũt de pecunia ratiocinari ſordi- dum eẽ:cũ de gratia referẽda deliberetur: et ſe preciũ nõ pro faco:ſed honorẽ ita ut factitatũ ſit pro bene- ficio poſbᷣler ac de cõſtitutiõibus quidem ſatis dictũ 2ſ.Nuc de his controuerſiis: quæ in ſcripto uerſantur dicendum uidetur. In ſcripto uerſatur cõtrouerſia:cũ ex ſcriptionis ratione aliquid dubii naſcitur: id fit ex ambiguo:ex ſcripto et ſentẽtia:ex cõtrarüis legibus: ex ratiocinatione:ex diffim tione. Ex ambiguo autem na⸗ ſcitur controuerſia:cũ quid ſenſerit ſcriptor obſcurũ eſt: quod ſcriptum duas plureſue res ſignificat ad huc modum. Parerfamilias cum filium hæredẽ faceret: ua ſorum argẽteorum centum pondo uxori ſuæ ſic lega uit. Hæres meus uxori meæ uaſorum argenteorũ pon do centum:quæ uolet dato. Poſt mortem eius uaſa ma mifice: et precioſe cælata petita filia mater. Ille ſe quæ ipſe uolet debere dicit. Primum ſi fieri pot erit demon ſtrandumẽ non eẽ ambigue ſcriptũ propterea quod omnes in conſuetudine ſermonis ſicuti ſolent eo uer- bo uno:pluribuſue in ea ſentẽtia:in qua is qui dicet ac cipiendum eſſe demonſtrabit. Deinde ex ſuperiore et inferiore ſcriptura docẽdum id: quod quæratur fieri perſpicuum. Quare ſripſa ſeparatim ex ſe uerba con- ſiderẽtur omnia: aut plæriq; ambigua uiſum iri. Quæ autem ex omni conſiderata ſcriptura perſpicua fiant hæc ambigua non oportere exiſtimari Deinde qua in ſententia ſcriptor fuerit ex cæteris eius ſcriptis: di- Gis:et factis:animo atq; uita eius ſumi oportebit:et ea ipſam ſcripturam: in qua inerit illud ambiguum: de quo quæritur totam omnibus ex partibus pertentare: ſi quid: aut ad id appoſitum ſit: quod nos interprete ge ſa Ge . lſ⸗ larn woe (ou U ſ h hon hett n aecl (Tetos ltaſe nen diel am nen lo,⸗ emi ha⸗ D taci in buse loe mur:aut ei quod aduerſarius ĩtelligat aduerſetur. Nã Kacile quid ueriſimile ſit eum uoluiſſe qui ſcripſerit ex comuni ſcriptura et ex perſona ſcriptoris: atq; his re- bus quæ perſonis attributæ ſunt cõſiderabitur. Deide erit demõſtrandũ ſiquid ex ipſa re dabitur facultatis id quod aduerſarius intelligat. multo minus cõmode fieri poſſe:ꝗᷓ el quod nos accipimus quod illius rei ne cy adminiſtratiõe exitsullus extet nos:quod dicãus facile et cõmode tranſigi poſſe: ut ĩ hac lege. Nihil.n. prohibet fictã exẽpli loco ponere: quo facilius res ĩtel ligatur. Meretrix coronã aureã nõ hęeto ſi habuerit publica eſto:cõtra eũ qui meretricẽ publicari dicat ex lege oportere poſſe dici: neq; adminiſtratione ullã eſſe publicæ meretricis: neq; exitũ legis in meretrice publicãda. At ĩ auro publicãdo et ad admini Arationẽ et exitum facilem eſſe:et incõmodi nihil ineſſe. Ac di* * quæarguimusne forte quod aduer ligenter hic quoq; attendere oportebit: num illo pro bato quod aduerſarius intelligat:ultior res:aut hone ſtior: aut magis neceſſaria a ſcriptore neglecta uidea- tur. Id fiet ſiid quod nos demõſtrabimus honeſtum. aut utile:aut neceſſariũ demõſtrabimus:ſi id quod ab aduerſariis dicatur minime eiuſmõi dicemus eſſe. De inde ſi in lege erit ex ambiguo cõtrouerſia dare opam oportebit ut de eo quod aduerſarius intelligat: alia iĩ lege cautũ eſſe doceatur. Permultum proficiet illud damonſtrar̃ quẽadmodũ ſcripſiſſet:ſi id quod aduer ſarius accipiebatur fieri aut ĩtelligi uoluiſſet: ut ĩ hac cauſa in qua de uaſis argẽteis quæritur poſſit mulier dicere nihil attinuiſſe aſcribi quæ uolet: ſi hæredis mittere uolũtati:eo enim non aſcripto nihil ineſſe du bitationis:quin hæres quæ ipſe uellet daret. Amẽtiam igitur fuiſſe cũ hæredi uellet cauere id aſcribere:quo nõ aſcripto nihilomius hæredi caueretur. Quar̃ hoc genere magnopere talibus ĩ cauſis oportebit uti ſi hoc modo ſcripſiſſet iſto uerbo uſus non eſſet:non iſto lo couerbum iſtud collocaſſet: Nam ex his ſcripti ſentẽ tia maxime perſpicitur. Deinde quo tẽpore ſcæiptum ſit quærẽdum eſtut quod eum uoluiſſe ĩ eiuſmodi tẽ pore ueriſimile ſit intelligatur. Poſt ex deliberationis partibus quid utilius et quid honeftius:et illi ad ſcri- bendũ et his ad cõprobandum ſit demõſtrãdũ: et ex his ſi quid amplificatiõis dabitur cõmunibusutroq; ODeinde dicèdù id qdâ aduerſarius ĩtelligat minus cõmode fieri quã ꝙ; nos itelligãus:huic pᷣcepto exẽplum dat. Meretrix coronã aureã ñ hẽto. Si hũerit publica eſto. Hic. n. tracta ri põtñ bene ſẽtire eum qui publicã dã dicit eẽ meretricẽ ꝙ publicæ me retricis nullus exitus:inulla admim ſtratio:hoc ẽnullũ quodãmodo ue ctigal. Inauro uero publicando ma gnãa eſſe utilitatem. Poſt hæc adiun git utilitatem præcepti: ut interpre tetur quanto ultior res: aut honeſti or prætereatur: ſi id intel lectum fu erit ꝙ aduerſarius interpretatur. Hoc autem apertius fiet:iſi id quod nos interpretamur doceamms eẽ ho neſtũ: utilg:neceſſariũ, Sed quo/ niã ſcripů controuerſia: ſicuti ſu⸗ pra docuimus poteſt eſſe & in teſta mẽto:& hoc exemplum dedit. Po/ teſt autem eſſe & in lege:adiecit præ cepta:ſi ãbiguitas fuerit in lege.Vti ſarii intelligant alia lege cautũ ſit: deĩde ut dicamus quẽadmodũ ſcri bi oportuiſſet:iſi id ſẽtiret quod ad uerſarii dicunt ille qui ſcripſit. Hu ius præcepti & argumẽti ſe themate ſupra poſito ſumpſit exemplumiut doceat ſcriptorẽ ſi hæredi cõfuler uellet: ut ea uaſa daret quæ illicom modum erat dare:non aſcriberent: quæ uellet. Hocn. nõ aſcripto quæ hæres uellet ipſe daret. Nunc quia aſcripſit utriq; eorũ cautum uoluit qa hoc nõaſſcripto cõſuluiſſet hæ redi. Ergo concludit præceptũ ĩ hu juſmodi cauſis ita deber̃ tractari. Si hoc mõ ſcripſiſſet illouerbouſus eſ ſet: hoc non eſſet iſto loco uer bum poſuiſſet:aut non poſuiſſet. Deinde adiũgit pceptũ uti quæramus: quo tpe ſcriptũ ſit quod ſeriptũ ẽ: quia ex hoc intelligit uolũtar ſcriptoris. Deindeq; quaſi deliberatiuo modo tractandun quid utilius: quid ho neſtius ſit. Eſſe autẽ locos cõmunes utriq; parti:ſi quid per amplificatio nem dici poſſit: quod illius rei neq; adminiſtratio ꝗᷓ aduerſarius dicit. Nihil emm prohibet fictam exẽpli loco ponere.Fictam materiã.i.theti cam legẽ ſine certa perſona: dei de ſi in lege erit ex ambiguo cõtrouerſia non in aliqua alia ſcriptura:alia ĩ re lege cautũ eſſe uideatur: ideſt quo/ modo tu intelligis. Permultũ auté ꝓficiet illd dmõſtrar̃᷑. Adiuũgitalid p̃ceptũ eẽ cõſiderãdũ qu cadmodũ ſer bi poſſit ab eoꝗ ſcripſit ſi ſic ſẽ/ ſiſſet quẽadmodũu dic aduerſarius 3 1 Ex ſcripto & ſententia controuerſia conſiſtit. Legales cõtrouerſiæ ſunt quinq; quæ extra conſti ſpdet tutionestractatus ſuos habent. Ex his Tullius primam tractauitambiguitatem,. Scriptum & uolũ/ p tas nunc explicatur. Scriprũautẽ omne accipere debemus quicquid in legibus: aut in teſtamẽtis: aut Cei edictis: aut in omnibus ſcriptis ĩtelligitur. Hoc definiuit ita. Cum alter utit uerbis quæſcripta ſut. W . Alter ſctiptoris ſentẽtiã interpræœatur. &ad id quod ſcriptũ ẽanmũ ſcribentisadiugit, Idé autem luser qui ſententia utitur duplici modoaſſenſit ſententiam ſcriptoris. Aut. n. ſemꝑ dicit ſcripti eius unũ n eundẽq; ſenſum eẽ: aut ad tẽpus:aut ex euẽtu accipi oportere id quod ſẽ locisuti oportebit. Ex ſcripto et ſẽtentia cõtrouerſia cve tit ille qui ſcripſit. Dat exẽplũ quẽ/ 5ſiſtit:cũ alterucrbis ipſis q ſeripta ſututitur:al . admodũ: unũ & idẽ ſemp itelligg Coluitit:cu alteruerbisiPs q icripta iut titur: alter ad di⸗ tur ſeoretl npCl haes e id quod ſcriptorẽ ſẽſiſſe dicet:em adiũ get dictiõem ton undus iſtitutus ſterpræta xær . . . —G — . dẽ eẽ iuſtũ ſiue natus filius eſſet: ut Scriptoris at ſniam ab eo gui ſentẽtia ſe defendet: tũ is re: eſer Imrn fuerar⸗ ueng ſemper ad idẽ ſpectare:et idẽ uelle demõſtrabitur:tũ veal tusnõ fuiſſet: ut alius nullus eſſe A,. ,,, 1. — — — ipſe qui ſecũdus eſt ĩiſtitutus. Hãc ſẽ aut cx facto:aut ex cuetu aliquo 4 tẽpus id quod ĩſti En. eriamun⸗ memorat 5 ſenper ean tuenit accõmodabitur. Semꝑ ad idẽ ſpectare hoc mõ. ln dem eſſe. At uero cũ ſẽtẽ ſcripto Ii c 1 — 1 — xis ita expõit: ut ex factoaũt ex euẽ/ Paterfimilias n liberorũ haberet nihil. uxorẽ ãt ha- uin Ea repus inretßtad ſit docet Dũü beret:ĩ teſtamẽto ita ſcripſit.Si mihi genuus ſit filius id ubqualitate aſſũptiuæ ptis in hoc — Pj „ —- genere cõtineri. In qua Ppeſatio eſt unus Pres ue is mihi hæres eſto. De ide quæ aſſolẽt. cbui relatio rt ſoriakam: 6 * Poſtea ſi filius ante moriturg IE tutela ſuã cuenerit nod ceſſio.In his.n. oĩbus ſpeciebais aſſũ — . - J7. — prium qualuarisnecefario ex præ ti mihi decebat ſecũdus hæres eſto. Filius natusnõẽ relze: dua cũ ſcriprũ habeat habe/ abigut agnati cucoge ſecũdus hæres: ſi filius anteꝗᷓ ton bit & ſententiam: quã is ꝗ ea utitur 7αt⁸1⅞1 ſ H . .- 2 dicit ad tẽpusaccõmodari: dat exé 1 tutel 10 4 ucnent morinus ſit. In hoc gcnereno por tef plum Kllocet nõad dem ſpectar ĩ hoc dici ad tempus:aut ad euẽtũ aliquẽ ſentẽtiã ſcri- H his exẽplis ſentẽtiam ſcriptoris: ſen.d Prori Fmegar f. ex tẽpore ſemper ĩtelligi.Poſt hæc P 10 15 9 cte accõmodari P ropiterea quod D ſola len uhil git præcchti qbusuti deber is ec demõſtratur. ꝗᷓ fretus ille qui cõtra ſcriptum dicet qui ſcriptũ defẽdit:& isqui ſcripto c harreditate en Ire 2= 3 Trucrur Sutätlurclaucdiesfcribto ſuam eſſe hæreditatem defendit. Ilud autẽ genus eo 3 ris. 6socusi quo docet᷑: nhila rum qui ſententiamĩducũt:in quo non ſimplex uolũ u iudicibus ſpectarioportere:niſi ſcri . . . nicibus iPpectarioporteenuni criptoris oſtenditur: quæ :et ptũ & magisſi legitimũ ſcriptũ ſit- tas ſ. Pto oſte e ur. quæ in omne tempus: et n li Tertio loco debet ĩducere factũ ab omne factum:idem ualeat:ſed CX quodam facto: aut un aduerſario. ODeinde poſtea cõparare cum ſcripto id quod factum eſt. De „ in inde dicere quod iudex ĩ legẽ iuratus ſit. Deinde interogare ꝗd ſit quod ex adue rſa pte dicat. Mo dis autem uariisinterrogareimodoiudi cẽ:modoaduerſariũ: modo ipſum ſe cũ admiratione inter 1 rogare. Et interrogar hæc utrũ ſcriptum negetur eſſe ſicquẽadmodũ loquitur: & an ab aduerſario aliud/ factum ſit quãdicatur:an contradici nihil poſſit: deinde concludere. Cum ſcriptu ita ſit &ab aduerſario factum: & ita factum non negetur: quod ſùma ſtultitia ſit cõtradicere. Deinde recitatio n ſequitur ipſius ſcripti frequens: & cõparatio facti cum ſcriptouario modo:nuncad teipſum ut rede n asinuncad iudicesiſta tractes: Sed ad iudicescum dicitur: oſtendendum ẽꝗquid ſequi iudices debe/ ant quod duabus de cauſis ſit apud iudices dubitatio: ſi aut obſcure ſcriptũ ſit: aut aduerſarius ali ten quid neget. At hicutrũq; manifeſtum eſſe. Vnde iudices parere legi oportet:non interpᷣtari legem: le⸗ Poſt hæc ſubiunguntur ea quæ contra eum dicũtur:qui utitur ſentẽtia. Et quoniã ſupra diximus ſẽ tẽtia: aut ad idẽ ſempſpectat: autad tẽpus accõmodatur. Si ad idẽ ſpectar̃ dicit ſnia ille quiſcripto Cn nititur dicit non oportere nos de uolũtate quærere: cũ ſcriptũ extet quod iudiciũ ẽuolũtatis. De n inde incõmodumeſſe ſi hoc ĩſtituat ut ab ſcripto recedat᷑. Nam ſi nec ſcriptores reatũ crederẽt eẽ: & ſibi debebũt ĩterp̃ᷣtari habere quod ſcripſerit: & iudiciuũ incertũ ſequẽtur: ſi aſcripto receder̃ cœ F perint: deinde dicere magisuolũtatem eu ſeqũi qui ſcripta defendat ꝗᷓ eum qui interp̃ᷣtetur. Certi⸗/ us.n. iudicium eſt uoluntatisipſũ ſcriptũ. Hæc aduerſus eũ quiſniam ſempad idem ſpectar dicit. Snautẽ ad tẽpus accõmodari ſnĩam dicit aduerſarius. debet ille qui ſcriptoniti t negare iuſtu eſſe e. Vt cũ aliquis ſe cõtra legẽ feciſſe fateat: aſſerat cãm: ueltẽporis: uel euẽtus: uel aliam ſimilẽ: Deĩde 1 debet dicere ſempaccuſatorum fuiſſe: ut c crimẽintenderent: facticãmafferrent. Nuc reoge e ut cũ feceritiq; nõ licebat: facti ſui afferãt cãm. Poſt hæc tres locos debet aſſerer ꝗ pro ſcriptomitit. Sũt n⸗ aũt hi. Nuſla ĩ legẽ cãm cõtra ſcriptũ accipi: i hac lege nõ accipi: hãccàm mie accipi. Hæcuti deber aſſerere. Ac prim illud ĩ nulla lege cãm accipiẽdà eẽ: hẽbit hæc pcepta. Quod ſcriptorinecd; igeni de um defuit ad inueniẽda &a: neq; ſermo ad proferẽda: ſi aliqd excipiẽdũ putaret eſſeconſuetudinẽ i „WD Cl metie 4 Tiri Ceauten Meisuni dobert ralerad dchöen nleren burn odi iemd. letluue Wnei nde „* n n. iſa⸗ a nd en mnun uclu eern Noaut Peruro nürdrr⸗ Ieatann nurted. vgebe⸗ lusali lgem⸗ noͤſ⸗ hi⸗ itee⸗ Ceice Ceru/ idil. züce veel n gao is ꝗ ſcriptũ defẽdet his locis plærũq; oĩbus maior feren autẽ parte ſemꝑ poterit uti:Primu ſcriptoris collau- hãc legẽ ferat ſcire ſe uelle: ut ſiali⸗ ſi flusitetl fciptoribusexcipere. Hoc pbabitſi recitet leges quæ habẽtexceptionẽé. Erit autẽ uehemẽetius: ſi eius ipſſus ſcriptoris aliã legẽ recitet: autĩ ipſa lege aliquod caput ſueniat: quod excipiat. Dcĩde quaſi P definitionẽ inducere: quomiã nihilaliud ẽcãmiaccipe mſi legẽtoller̃.Idq; fieri ſicãaccipiatur: quæ extra legẽ eſt. i,. extra ſcriptũ. Deĩde oĩbus peccãdi licẽtiã dari. ſi cauſa ſemperaccipiatur: & iudici bus errorẽ mitti: cũ a ſcri Ereccferi ſẽper cãs ſequant᷑:quæ ſeiptæ nõ ſint. Oẽsciues ꝗd agant io ꝗſq; agat: & cãm legi applicet. Poſtremo hos locos ĩducet qd oẽs actus ignoraturos:ſi ex ſuo cõſi —. . rreip, legibusexercedt: quod hi iudi ecuẽtu ad tẽpus ĩterpretãda dicitur. Ea ex partibus iuri Getiancsociis ſuisabiint ꝙ iurẽt i —.—. PP. enir N nener eSe Uerhba certa: quod nullãexcuſationẽ tinetur. n autalicu en elze er en dicialisaſſuiuæ ſuſti⸗ ett Nã tũ inducitur cõpara aut aliquã cãm r̃cipiãt Qua cũ tene tioꝛut ĩ eũ qui cũ lex Aperiri portas noctu uetaret ape atur ad iudicãdũ abeſſe poſſit: niſi . 1. 2 IS& rer ſi eadé cauſa utat᷑ quæ ſit i ipis legi . eadẽ cauſa utat quæ ſit ĩ ip̃is legi⸗ ruit quodã ĩ bello et auxilia quædã in oppidũ recipit businſtituta, Quoll ſi oes legibus re ne ab hoſtibus cõprimerẽtur: ſi foris eſſent: quod pro nẽtur: iniquũ cẽaduerſarios: nõ te/ pe muroscaſtra hoſtes haberẽt. LTũ relatio cris utĩ eo neri. Deinde perargumétationẽ illa Pe murosc ſt a1 oſt Sn tio cfi utie gquæ inducto noĩiatur explicare an p milite: qui cu cois lex oium hominẽ occidere uetare mittãt iudicesad legẽ addi eã cãm tribunus militem ſuũ:q uim ſibi inferre conaretut oc qua ſe tuæ aduerſarius, Quod ſi ip Dee ee nneee eee Ii nõ pmittant: aut etiã ſi uẽlint ipſi cidit. Tũ remotio criminisut ĩ eo qui cũ lex ꝗbus di- addere populus ſinat: ſi neq; ipſi ne ebusĩ legationẽ proficiſceretur præſtituerat:Ja ſaptů & populuspernuttataddi cãm ini/ 55 1r . 5 e. Ta .FEgquüd eéë: ut hodie ita iudicent: quaſi n dedit quæſtor:pro ectus nõ eſt Iu cõceſſio Per. iam cã legi uideat aſcripta indignũ purgationẽ et per ĩprudẽtiam facti ut ẽ iutili imola- efſe denogari legi: autabrogari legẽ BB* . FE —⸗ ——— aut ex aliqua parte mutari. Deroga tione et per uim: ut ĩ naui roſtrata:et per caſũ:ut ĩ euro riẽm uitupationẽ uenire. Abrogari tæ fluminis magnitudie. Quare aut ita ſẽtẽtia ĩidice- totãpenitus tollere. Tertiũ uero eſt cũ pars aliqua cõmutat &uertit: de turut unũ quoddã uoluiſſe ſcriptor demõſtretur: aut inde adiuger populum hodienihil ſiciut in eiuſmodi re et tꝑe hoc uoluiſſe doceatur. Er/ ſcire. Iniquũ eẽ: ut illo iuito & igna⸗ rH FE olidd de legibus iudicet eẽ certũ Hæ legis tẽpus. Quod ſialiqs Sõ 7. Jc. .. . . . d ſit captioſũ aduerſariũ: ut cõtra datione et loco cõi:nihil eos ꝗᷓ iudicent: niſi id quod 4 timuũ ſcriptũ proferetui.i. aut lex ipſa: aut ex lege ali qiſpli ceat licentiã cõmodari: ut uel quid. Poſtea quod uchemẽtiſſimuũ ẽ facti aut ĩtẽtiõis abroget: uel corrigat legẽ Deide po R—— , SE E e; 12². — „ ſtréo loco cõcluditgeminé pmiſſu/ aduerſariorũ cũ ipſo ſcripto cõtẽtiõe:quid ſcriptũ ſit rũ fuiſſe de wopulseut eerins quid factũ:quid iuratus iudex: Quem locum multis hãc cãm adderet legi:ẽt ſi ſine alicu factu: quid iuratu: iudex: Quem locum multis haccimadder t ſepack modis uariare opottebit Tum ipſũ ſecũadmirantem ete den Arae quiddam cõtradici poſſit:tũ ad iudicis officiũ reuer ſemp hoc eẽ in hac lege quod ſenſe Tesr er .— er,, ir,mrit ſcriptor: ut quod nos ſeſiſſe ſcri/ tentẽ et ab eo quærentemꝗd prxæterea audire autex ptorẽ dicius. i.ad quã ſniam ſcripta pectare debeat:tum ipſum aduerſarium: quaſi inten- uerba accõmodãus: ipſa ſempſit ne . 7 . - gqaliquo tempore mutet᷑: ne exiſtat tantis loco producẽdo: hoc eſt interrogãdo utrũ ſcri a rebreniint 8 akrcſtan ptum eſſe neget:aut cotra contẽdi neget: utrum ne rentia defẽdit cõtra ſcriptũ ſic dicit gare auſus ſit ſe dicere: deſiturum. Si neutrum neget: hoc ſẽſiſſe ſcriptorẽ: utñ ſemp idẽ gare aulus it le diccrc: dellturum. ornehtrumneget: :, ſeſiſſe dicif: ſed p tpe: peuẽtu . ſitalia: atq; alia ſnia & his duobuspᷣ ceptis ſuppõit exẽpla: ſẽp ad idẽ ſpectar hoc mõ unius ptis uel pcepti & tractatusexcplũ ꝗᷓ ſuã ĩ tute lãuenerit ĩter ãnosꝗqᷓtuordeci:qbus expletispõt facer̃ teſtm cũ eo qẽ hæres. Secũdus.ſ.& tũc hæres ĩ ſuã tutelã ueniat moriat: ĩ hoc gener nõ põt hoc dici:ꝙ ĩterpᷣtat᷑ ſcripti ſemp eandem — — tᷣsaccõmodari: qua fretus & ille ꝗ ſcriptuũ dicit. i ſecũ dus: qſecũdus de nuũero factus ſniam nõa hæresahagnatis ſcripto ab hæreditate ſũmouet᷑: qa ſecũ dus ſcriptus:cũ ſit nõ nato filio ſecũdusnõ eſt:quæ ĩ omne factũ idẽ ualeat:nõ quod ſupra:ſed hic pro tẽpore: ut qd fiat lex ſenſerit. Cum pro pe muros hoſtes caſtra haberẽt: probauit hucuſq; cõpẽſatiuã ſiibeſſe ĩterpᷣtatæ uoluntati cõtra ſcrip tũ cũ uoluntas expectatur ex tẽpore ſubiũgit & relatiuã ſubeſſe. Tum remotio criminis acläginſe & remotionẽ criminis ſubeſſe iterpᷣtatæ uolũtati. Cõtra ſcriptũ: cũ uolũtas mutatur i:utadtps ſit Icat. Eſſe turpia & iutilia hæcquæ- ſcriptum ſit pe are oportere:et hoc eo masgis:ſi legi aduerſarii dicũt. Nuc legẽ qualiſcũ btam. ſped Soborte magisl- E q; ſit debere ſeruari- Poſt populoſi Supponit etiã quartã ſpẽm aſſũpti/ uæ. i.cõceſſionẽ ei ſubeſſe.Tũ cõce ſio per purgationẽ:qa cõceſſio ĩpur gationẽ: & ĩ depcationẽ diuidit: ſed depᷣcatioñ ſubeſt. Purgationẽ ſpeci ebus ſuis ſubiicit. Quare aut ita ſẽtẽ tia ĩducet. Redit ad cõcluſionẽ duo rũ Prcehterd ſupra poſitorũ cum uolũtatẽ ĩterpᷣtamur cõtra ſcriptũ Scriptũ ergo is ꝗ defendit. Hinc ĩci piũt pᷣcepta ꝗbouti debeat isꝗ ſe de fendit ſcripto: ꝗd factũ ſit ab eoui/ delicet qui ex legis uerbis arguitur. Quid iuratusiudex.i.ĩ quã rem iu ratus iudex ſedeat. Hocẽ ĩ leges ſe/ deat iuratus. Siue utrũ neget. i. aut ſcriptã eẽ legẽ:aut hocſe feciſſe⸗Cõ tra at dicet ſic ut prorſusaliud ſen ſiſſe ſcriptor:& ſcripſiſſe aliud de/ mõſtrabitur. Cõtra ãt dicet ab eo ſe cõtra iuſtũ qui ſcriptonitit uolũ tate defẽdit:ſed huicnũc locos dat nõ quo ad eius partes iam tranſierit ueꝶ ut ĩtelligamus cõtra ques locos eius qui ſe uolũtate defendit. reſpõ dere poſſit. Auta cauſa aſſũptiua in feret. Quoniã cũ ad tẽpus uolũtas ſcripti accipiẽda oſtẽdit neceſſario p aſſũptiuæ qualitatis ſpeciẽ argu/ mẽta ſumũtur.Sialiud ſenſiſſe ſcri ptor:aliud ſcripſiſſe dicat. Prima ps qᷓ is utit qui ſe uoluntate defẽdit cõtra quã nũcpræcepta dat ſcripto ri. In cãm affert is qui a ſententia ſta bit.Secũda pars qua utit isqui uolũ tate ſe defendit: cõtra quã præcepta nũc dat ſcriptori. Sin cãm afferet is qui a ſentẽtia ſtabit: dictus primus locus ab eo ꝗ ſcripto nitit᷑ per partes ſuas:ꝗ per præcepta ſeqtur ſecũdus locus in quooſtẽdit᷑:ſi ĩ cæteris legi bus cauſa accipiatur:ĩ hãc legẽ cãm accipi ñ oportere. Hoc ut ꝓbari poſ ſit demõſtrãdum eſt: qa lex uel ſcri ptum quodlibet ad res maxias uti/ liſſimas: honeſtiſſimas: religioſiſſi mas pertineat. Vnde inutile: turpe: nephaseſſe doceatur: legi tam dili/ genter ſcriptæ non obtẽperari. Dein de docendum quod ommia cauta in hac lege ſint: & proſpecta: & expec/ ta:quæ excipienda: perſpicienda: ca uendaq; eſſe uidebantur., Subiũgi/ tur tertius locus:ĩ quo docetur hac cãm accipi non oportere: i quo quo niam aduerſarius: qui contra ſcri/ tum dicet:aliqua æquitate ſe tuet Laborãdũ eſt uti doceat:qui ſe ſcri pto defendit illudæquum non eſſe ꝙ aduerſarius dicit. Quo loco bene tractato:ut doceat æquum non eſſe efficiat: ut non oporteat Concedere et contra tamen dicat nihil eſſe quo hominem ĩpudẽ tiorẽ quiſꝗᷓ ſeuiſurũ arbi tretur. In hoc ita cõmorati cõueniet:quaſi mihil præterca dicẽdũ ſit: et quaſi cõ tradici:nihil poſſit ſæpe id quod ſcriptumẽ recitãdo ſæpe cũ ſcripto factum aduerſarii cõparando:atq; in terdum acriter ad iudicẽ ipſum reuertendo. Quo in loco iudici demonſtrandu ẽ qiʒid iuratus ſit:quid ſeꝗ debeat: duabus de cauſis iudicẽ dubitari oportere ſi aut ſcriptũ ſit obſcure:aut neget aliquid aduerſarius Cũ et ſcriptũ ſit aperte:et aduerſarius oĩa cõfiteatur: tum iudicẽ legi parere nõ interpretari legẽ oporter̃. Hoc loco cõfirmato:tum diluere ea quæ cõtradici po terant oportebit. Cõtra aut dicetur ſi aut prorſus ali ud ſeſiſſs ſcriptor:et ſcripſiſſe aliud demõſtrabitur: ut in illa de teſtamẽto quam poſuimus cõtrouerſia: aut .cã aſſũptiua infereretur. Quãobrem ſcripto nõ potu erit: aut nõ oportuerit obtẽperari. Si aliud ſen ſiſſe ſcri ptor:aliud ſcripſiſſe dicetur is qui ſcripto utetur hoc dicet non oportere de eius uolũtate nos argumẽtari ne id facere poſſemus: iudiciũ nobis reliquerit ſuæ uolũtatis. multa incõmoda ſeꝗ ſi inſtituatur: uta ſcri pto recedatur. Nam et eos qui aliquid ſcribãt nõ exi- ſtimaturos id quod ſcripſerint ratũ futurũ:et eos ꝗ iudicẽt certũ quod ſequãtur nihil habituros ſi ſemel a ſcripto receder̃ cõſueuerit. Quod ſiuolũtas ſcripto ris cõſeruãda ſit ſe et non aduerſarios a uolũtate eius ſtare. Nam multo proprius accedere ad ſcriptoris uo luntatẽ eũ qui ex ipſius eã litter is interpretetur:ꝗ illũ q ſentẽtiã ſcriptoris nõ ex ipſius ſcripto ſpectet quod ille ſuæ uolitatis quaſi imaginẽ reliquerit: ſed dome ſticis ſuſpitiõibus ꝑſcrutetur. Sin cãm afferret isꝗ a ſentẽtia ſtabit primũ erit cõtra dicẽdum:qua abſurdũ ſit non negare cõtra legẽ feciſſe:ſed quar fecerit cau- ſam aliquam inuenire. Deinde conuerſa eſſe omnia ante ſolitos eẽ accuſatores iudicibus ꝑſuader affinẽ eẽ alicuius culpæ cũ ꝗ accuſaretur: et cãm proferre quæ cũ ad peccãdũ ĩpuliſſet. Nunc ipſum reũ cãm afferre quare deliquerit. Deĩde hãc ĩducere partitionẽ: cuius in ſin gulis partibus multæ cõueniũt argumẽtatões. Primu nulla in lege ullam cãm cõtra ſcriptũ accipi cõuenir. deĩde ſi ĩ cæteris legibus cõueniat hãc eẽ hu iuſmodi legẽ: utĩ ea non oporteat. Poſtremo ſi ĩ hac quoq; lege oporteat hãc quidem cãm minime accipi „ opor negn ſ. gn eX teq d P. oportere. Prima pars his locis cõfirmabitur ſcriptori necq ingeniũ:neq; operã: neq; ullã facultatem defuſſ ſe quominus poſſet aꝑte perſcribere id quod cogita- ret. Non fuiſſe ei graue:neq; difficile eam cãm excipe re quã aduerſarii proferant:ſi quicquã excipiẽdũ pu taſſet: cõſueuiſſe eos ꝗ legẽ ſcribãt exceptõ busuti. De inde oporte recitare leges cũ exceptõibus ſcriptas: et maxie uidere ſi ꝗᷓ in ea ipſa lege de qua agitur: ſt ex ceptio aliquo ĩ capite:aut apud eiuſdẽ ſcripto rẽ:quo magis probetur legis eũ fuiſſe excepturũ:ſi ꝗd excipi endũ putaret: et oſtẽdere cãm acciper̃ nihil aliud eẽ niſi legẽ tollere:iõ quod cũ ſemel cã cõſideretur nih 1 attineat eam ex lege conſiderare:quippe quæ in lege ſerrpta non ſit. Quod ſi ſit ĩſtitutũ oibus dari cãm et poteſtatem peccãdi cũ intellexerint uos ex ingenio eius qui cõtra legẽ fecerit:nõ ex lege m qua iuraui ſitiæ rem iudicare. Deinde et pſis iudicibus iudicãdi et cæ teris ciuuibus uiuendi rõnes perturbatũ iri:ſi ſemel a le gibus receſſum ſit. Nã et iudices nec ꝗd habituros ſe quãtur:ſi ab eo quod ſcriptũ ſit recedãt: neq; quo pa/ cto aliis mprobare poſſint: quod cõtra legẽ iudicarit et cæteros ciues quid agant ignoraturos: ſi ex ſuo ꝗſ q; conſilio et ex ea ratione quæ ĩ mẽtem aut libidinem q; rẽ adminiſtrabit. Poſtea quærere a iudicibus ipſis: quare in alienis detineãtur negociis:cur reip. munere ĩpediãtur: cũ ſæpius ſuis rebuset cõmodis ſeruire poſ ſit: cur ĩ certa uerba iurẽt:cur certo tꝑe cõueniãt: cer- toq; diſcedãt: cur nihil ꝗſq; afferat cauſæ:quo minus frequẽter operam reip.det:niſi quæ cãĩtlege excepta ſit:an ſe legibus obſtrictos ĩ tantis moleſtiis eẽ æquũ cẽſeãt: aduerſarios uero noſtros leges negligere cõce dãt. Deide itẽ ĩꝗrere ab iudicibus: ſi eius rei cauſæ pꝑ quã ſe reus cõtra legẽ feciſſe dicat exceptorẽ ipſe in le ge aſcribat paſſuri ne ſint. Poſtea hoc quod faciat in dignius et ĩpudẽtius eẽ quã ſi ꝗd aſcribat.Age porro ꝗd ſi ipſi uelĩt iudices aſcriber̃ paſſurus ne ſit populus atq; hoc eẽ ĩdignius: ꝗᷓ rẽ uerbo et Iris mutare nõ poſ ſint:eã rẽ ipſa et iudicio maxĩe cõmutare: Deinde ĩdi gnũ eẽ de lege aliqd derogari: aut legẽ abrogari:aut aliqua ex pte cõmutari:cũ populo cognoſcẽdi et pro bandi aut ĩprobandi fiat poteſtas nulla:hoc ipſis iu d icibus inuidioſum futurum:non hunc locum eſſe. — aduerſario ham ſuperiores loci hoc agebant:quaſi non liceret id fieruq; aduerſarius uellet. Hic autẽ locus: ut dixi in quo docetur æquum non eſe quod aduerſarius dcit: demon ſtrabit eum non oportere audirucũ iuſtum nõ uideatur eẽ quod dicit. Deinde deſcendendum erit ad aſſũ ptiuæ qualitatisſpecies per tracta/ tus. Abeo ꝗ ſcripto nititur uti p ea pᷣ cepta quæ ſupra dicta ſunt compen ſationis:& relationis: remotionis:cõ ceſſionisexplicet locos partis ſuæ:ꝗ nititur contra eum: q ſe uoluntate defendit ſupponendocauſam ex lo cisaſſũptiuæ qualitatis: demnde rõ/ nisafferẽdæ ſũt:& cauſæ: quare aut iIn lese G teſtamẽto: ita ſcriptum ſit:quod ſcriptum eſt:ut ex hoc mo do non ſcripta tantum defẽdere: ue rum uolũutates interpretari uideat ille qui ſcripta defẽdit primũ nulla in lege ullam cauſam. Præcepta par titionis quibusuti debeat isꝗ ſe ſcri pto defendit. Prima pars his fere lo cis cõfirmabitur. In nulla lege cãm accipioportere. Demde item quære re hoc totum per iductionem: ut ex eo quod conceditur: id quod non conceditur concludatur. Secunda. uenerit:nõ ex cõmuni præſcriptio ciuitatis unãqui⸗, pars eſt inqua eſt oſtendnedum: ſi i. cæteris legibus oporteat: in hac non oportere. Secunda pars ſcipit de par titione eius ꝗ contra ſententiã ſcrip tũ defendit. Si qd igit ex hac ipſa ꝗppiam accuſator deroget.i. æqui tate. Quoniam ille qui ſe ſenteptia defendit cõtra ſerbr æquitatẽ de bet aſſerere. Neceſſario is qui ſe ſcri pto defẽdit: debet rurſusdetrahere æquitati. Contra ſcriptumautemꝗ dicet primum: inducet eum locum p quem æquitas cauſæ demonſtret nunc tractus eſt eius qui uoluntate ſetuetur contra ſcriptum: quod ſu pra tractatũ ẽiſq; inducet primum locum æquitatis: ut oſtendat quæ & qualisilla ſit cauſa Juaß adhi/ bet per interprætationem Iegis. neq; hoc tẽpus legũ corrigendarum apud populum hoc et per populu agi cõuenire: quod ſi nuncid agãt uelle ſcire ſe qui lator ſit. et qui ſint accepturi ſe actiões uidere et diſſuadere uelle. Quod ſi hoc cũ ſũmæ ĩuti lia:tũ multo ſint turpiſſima: legẽ ciuiuſcunq; modi ſit cõueniat in præſentia cõſeruari a iudicibus. Poſt ſi di ſpliceat a populo corrigi cõuenire. Deide ſi ſcriptũ nõ extaret magnopere qu æremus: neq; iſti niſi extra peri culũ quidẽ eſſet crederemus. Nũc cũ ſcriptũ ſit amen tiam e eius rei qui peccarit potius quã legis ipſius uer ba cognoſcere. His et huiuſmodi ratiõibus oſteditur cãm extra ſcriptũ accipi nõ oportere. Secunda pars ẽ in qua eſt oſtendendũ:ſiĩ cæteris legibus oporteat in hac nõ oꝑortere. Hoc demõſtrabitur. ſi lex aut ad res maxias:honeſtiſimas: u tiliſſimas:reli gioſiſſimas uide Pi ur pertinere. Aut inutile: aut turpe:aut nephas eẽ ta liire nõ diligẽtiſſime legi obtẽperare debere:aut ita lex:diligẽter perſcripta demõſtrabitur ita cautũ una quaq; de re:et ita quod oportuerit exceptum: ut mini me cõueniat quicꝗᷓ ĩ tam diligẽti ſcriptura præteritũ arbitrari. Tertius locusẽ ei qui proſcripto dicet max me neceſſarius:ꝑ quẽ oſtẽdat oportet:ſi cõueniat cam cõtra ſcriptũ accipi: eam tamẽ minime oportere quæ aduerſarius proferatur: ꝗ locus iccirco ẽ huic neceſſa rius: quod ſemꝑ is qui contra ſcriptũ dicit: æquitatis aliud afferat: oportet. Nã ſũma iĩprudẽtia eſt eum qui contra quꝗᷓ quod ſcriptũ ſit aliquid probare uelit:nõ ætatis præſidio id facere conari. Si ꝗd igitur ex hac ipſa quippiam accuſator deroget oĩbus partibus iuſti us et probabilius accuſar uideatur. Nam ſuperior ora tio hæc omnis faciebatuti iudices:etiam ſi nollent ne ceſſe eẽt:hoc aũt etiam neceſſe nõ eẽt:ut uellent cõtra iudicare. Id aũt fiet: ſi quibus ex locis culpa demõſtra bitur eẽ in eo ꝗ: aut cõparatione: aut remotiõe: aut re latione crĩs:aut cõceſſiõis partibus ſe defendit:de qui bus ante ut potuimus diligẽter ꝑſcripſimus de his lo cis quos res poſtulabit: ad cãm aduerſariorũ ĩproban dã trãſferemus: aut cauſæ et rationes afferẽtur: quare et quo cõſilio ita ſit ĩ lege:aut in teſtamẽto ſcriptum: ut ſentẽtia quoq; et uolũtate ſcriptoris: et nõ ipſa ſo lum ſcripturæ cã cõfirmatũ eẽ uideatur: ut aliis quo- q; conſtitutionibus factum coarguetur. Cõtra ſcrip- tum autem qui dicet primum eum inducet locum ꝑ . “ clem cin . usan mora et on an 1le⸗ cacoꝛ o ſecn na umt cgi tu Vunb ind e umu n u n n null Utats nq i ar uſ ton nite cot väſ quem æquitatis cauſæ demonſtrẽtur: aut oſtẽdet quo animo:quo cõſilio:qua de cauſa fecerit:et quamcun: cãm aſſumet:aſſumptionis partibus ſe defendet:de 1 bus ante dictum eſt. Atq; hoc in loco cũ diutius cõ- moratus ſui facti rationẽ et æquitatem cauſæ exorna uerit:tũ ex his locis fere contra aduerſarios dicet cãm oportere accipi:demonſtrabit nullã eẽ legem quæ ali- quam rẽ inutilẽ:aut iniquam fieri uelit oia ſupplicia ꝗᷓ alegibus proficiſcantur culpæ ac malitiæ uindicandæ cã conſtituta eẽ. Scriptorem ipſum ſi exiſtat factit hoc probaturum:et idẽ ipſum ſi ei tale accidiſſet factũ fuiſ ſe:et ea re legis ſcriptorem certo ex ordine iudices cer ta ætate cõſtituiſſe præditos ut eſſent nõ ꝗ ſcriptũ ſu- um recitarent:quod quiuis puer facere poſſet ſed quæ cogitationem aſſequi poſſent:et uoluntatem interpre tari. Deinde illum ſcriptorem: ſi ſcripta ſua ſtultis ho/. minibus et barbaris iudicibus committeret: omnia ſũ ma diligentia ꝑſcrutaturũ fuiſſe. Nuncuero quod in- telligeret quales uiri iudicaturi eſſent: iccirco eũ quæ perſpicua uideret eſſe nõ aſcripſiſſe. neq;. n. uos ſcrip- ti ſui recitatores: ſed uoluntatis interpretes fore puta- uit. Poſtea ꝗqrere ab aduerſarũis: quod ſi hoc feciſſe ꝗd ſi hæc accidiſſent:eorum aliquid in quibus: aut cauſa ſit honeſtiſſima:aut neceſſitudo turpiſſima:tum ne ae cuſaretis. Atꝗ hoc lex nuſꝗ excep t. Non omnia ergo ſcriptis ſed quædã quæ perſpicua ſint tacitis exceptiõi bus caueri. Deinde nullam rem. neq; legibus ne ſcri- ptura ulla:deinde neq; in ſermone quidem quotidia- no atq; imperiis domeſticis recte poſſe adminiſtrari: ſi unuſquiſq; uelit uerba expectare:et non MäMuolũtatem eius qui uerba habuerit accedere. Deinde ex utilitatis et honeſtatis partibus oſtendere ꝗᷓ inutile:aut quã tur pe ſit id quod aduerſarii dicant fieri oportuiſſe: aut oportere:et id quod fecerimus: aut poſtulemus ꝗᷓ uti- le:aut quã honeſtum ſt. Deinde leges nobis caras eẽ nõ ꝑꝑ litteras:quæ tenues et obſcuræ notæ ſint uolun tatis: ſed ꝑꝑ earum rerum: ꝗbus deſcriptum ẽ utilitatẽ et eorũ qui ſcripſerunt ſapientiã et diligentiã. Poſtea quid ſit lex deſcribere:ut ea uideatur ĩ ſententiis:nõ in rebus conſiſtere et iudex is uideatur legi obtẽperare ꝗ ſentẽtiã eius non qui ſcripturã ſequatur. Deinde quã indignum ſit eodem affici ſupplicioæum qui propter aliquod ſcelus et audaciam contra leges fecerit: cum deinde aſſumpriuæ partis euiuſq; p cepta ſeruabit dicens:hoc quidẽ ſcri ptum in lege eſt. Sed ego feci: ut pro deſſem: uel reliqua quæ aſſumpti/ uæſunt qualitatis: ut facta ipſa ſua enumeret & exequatur. deinde tres illos compleat locos ex aduerſa par te: quibus uſuseſt is qui ſcripta defẽ derat. Hic ex contrario doceat ĩ om nes leges accipi cãs:& i hãc legẽ acci/ pi debere & hãc cãm accipi dẽre. In oẽs leges accipi cãs:ĩ hãc nõaccipi mi quum aliquod conſtitui:? ut omnia ſupplicia culpæ: & malitiæ uidican dæ cauſa cõſtituta ſint. Nũcſe ni/ hil malitioſe feciſſe: ipſũ ſcriptorẽ ſi hodie pᷣſens eẽt factu ſuũ probatu rũ: aut ſiopſe hoc ageret factuꝑ fuiſ ſe. Hac de cã uiros bonos electos & dignitate & ætate ut nõ ſcripta legi recitarẽt:ſed ĩterpretarẽtur ipſũ le/ gis ſcriptorem non barbaris homi⸗ nibus ac ſtultis cõm ſiſſe ſcripta ſua Nam ſi hoc crederet diligenter cun ctas exequerentur:mucquædam po ſuiſſe ex quibus etiam nõ ſcripta co gnoſci poſſunt pꝑ intellectam uolun tatem. Poſtea dicẽdũ eſt qd fieri po tuiſſet ĩ:aut quid accidere potuiſſe ꝗqbuscã cum collocatur oſtenditur recedẽdum fuiſſea ſcriptis pp necef ſitatem: uel honeſtatẽ. Oẽs leges cõ prehendere omnia non poſſe: quæ uelit exprĩere uel excipe:ſed eẽ na/ turaliter ĩ legibus cũctis tacitas exce ptões.deinde locũ hunc debebit exe : quia neq; ſermo hominum: neq; ſcriptũ aliquod plane ſe exprimat: aut eloꝗtur uoluntatẽ:ſed ſemp ex/ pectari ex ſcriptis reliqua quæ in uo Iuntate intelligipoſſunt:deinde uti Iitatis & honeſta Hepearter explican/ dæ ſunt:in quibus docebimus quid nos fecerimus & quid aduerſarii ue/ lint:ut noſtrum utile aduerſariorũ inutile demonſtretur. deiĩide locum communem debemaus inducere: nõ litterasnos ſequioportere:quæ & te nues & obſcuræ ſuntnotæ uolunta/ tis:ſed ipſam illam uoluntatem: de inde inducere definitiõem:quid ſit lex:& ſic definire:ut hoc potiusuo/ lũtas:quam ſcriptura uideatur. Me ritaq; iudices inſeruiant legi: qui uo lIuntatem legis interpretantur: ini/ quum eſſe affici ſupplicio eum aui non aperte contra legẽ fecerit: ſed ex aliqua rõne utilitatis reipu.his ratio nibus & rebus tres illi loci approbã/ tur: qui ſunt contrarii ſuperioribus tribus: uti doceamus: & accipi cau/ ſam in ominibus legibus: & in hanc legemaccipi & hanc cauſam nccipi pPræterea operam dare debemus: ut eſt ſcriptũ ipſum:ſi quo pacto poſſumus conuertamus: ut id ui/ deat tenere uerbis: quod nos itertamur: faciamuſq; tale alacke ſupra fecit: quoſcriptonitit: ut ad ſcriptũ applicet uolũtatẽ. Sic hic ꝗquolũtate mitit᷑ in ſcripro de cõueniat uolũtati id faciet ſi ambiguũ aliꝗd ĩ ſcripto nuenerit autp collectõem ex eo qd ſcriptũ ẽ: id quod ſeriptù nõ ẽ oſtẽderit ſiafieri: ut cũ leue neſcio quod ĩuenerit: ſcripto tamẽ: cũ æꝗtatẽ oſtẽ ĩ ſcripto eſſe aliqd quod it ei uo/ Iũtati:qᷓ iterpᷣtat. Poſtremi loci ſut cões qui ſumi potuerũt ex paruibus aſſumptiuæ qlitatis: qd ſupra dixi/ mus. Veꝑꝶ erit ꝓprius locus eius qui ſcripta defendit leges ex ſe intelligi debere:nõ ex utilitate iterp̃tãtiũ. de inde critalternihil legibus cariuseſ ſe deber᷑ Aut uero erut alu loci cões eius qui ſe uolũtate defendit leges ĩ conſilioſcriptoris eẽ & urgrate cõi. deinde idignum eẽ æqtatẽ Iitteris pᷣ mere & urgere cum æqtas magis n uolũtate cernatur. ex his locis quos tres ĩ partitõe ſupra poſuit & accipi cãm & ĩ hac lege accipi & hãc cãm ac cipi. Repetit ꝑ anacephaleoſin ĩ cõ/ cluſione tresillos quos ĩ partitiõe po ni locos dixit: & ꝓ ſcripto & contra ſcriptũ: aut ex ſcripto nõ ſcriptu ali qqdᷣ ĩducere.i. ſyllogiſtice tractare. Cũ æqtate cã abundabit neceſſario multuũ ꝓficiet. Fit & hic cõcluſio: ut & is ꝗ ſe uolutate defẽdit operã det ut ipᷣm ſcriptũ ꝓ ſe faciet: uel ambi⸗ guo aliquo rephẽſo uerbo uel cæte/ ris: ut nõ uoluntate tñ ſed ẽt ſcripto niti uideat quemadmodũ illi ipſe ſupra ꝗ ſe ſcripto defendit ita pcepe rat: utn ſola uerba amplecteret: ſed ẽt ſcriptoris oñderet uoluntatẽ.loci autẽ cões cæteris ex aſſumptõis par/ tibus ĩ u tranq; partẽ cõuemiet. Vt aut remoueat: aut cõpenſet aut refe/ rat:aut cõcludat.Ex contrarus autẽ legibus cõtrouerſia naſoit: cũ iter ſe duæ uident leges: aut plures diſcre pare hoc mõ.De legal ibus cõtrouer ſiis tertia eſt ꝗ ex contraris legbus conſtat. Nam dicta eſt ambiguitas: dicta etiam controuerſia: quæ con/ ſtat ex ſcripto: & uoluntate. Con/ trariæ uero leges nũc duæ ſunt: nũc plures:nunc una ſi duplex eſt qqᷓ & una ſimplex facere leges contrarias poteſt. At una duplex facit leges con trarias: cum una parsnitit legis par te altera rurſus alia legiſ parte dimi cat & repugnat, Apud rhetores ẽ ſſta controuerſia. Rapta raptoris mortẽ aut indonatas nuptiasoptet: ut rap/ ta una parte nitatur ac dicat mortẽ ſe optare debere raptoris. Altera nu ptias inducat:ac fiant leges cõtrariæ ex duplici parte legis. Itẽ upa lex con ”MR * derit ĩ ſua cã eẽ plurimũ ꝓficiet: & ſubducet aduerſario argumtũ ſuũ: i quo ille poſuit ſcripta tm iu dices ſeꝗ dẽre. cu & hic docer̃ cœpit qu honeſia: aut neceſſaria de cã nõ ab ſnĩa: ſed ab lit- teris receſſerit legis: itaq; his et huiuſmodi rõnibus:et accipi cãm:et in hac accipi lege et eam am quam ip- ſe afferat accipi oportere demonſtrabit. Et quẽad mo- dum ei dicebamus: quia ſcripto diceret:hoc fore utiliſ ſmũ ſi quid de æquitate ea quæ cũ aduerſario ſtaret derogaſlet: ſichuic ꝗ cõtra ſcriptũ dicet plurimũ pro derit ex ipſa ſcriptura aliquid ad ſuam cãm cõuertere: tum ambiguũ aliquid oſtẽdere. Deinde ex illo ambi- guo eanptem: quæ ſibi proſit defendere: aut uerbi dif efinitionẽ inducere:et illiusuerbi uim quo urgeri uidea „ — — . . tur ad ſuæ cauſæ cõmodum traducere: aut ex ſcripto nõ ſcriptũ aliquod inducere ꝑ ratiocinatiõem de qua poſ enus dicemus. Quacũq; aũt ĩ re ꝗuis leuiter pro- babili ſcripto ipſo ſe defendit:ẽt cũ æquitate cauſa abũ dabit:neceſſario multũ proficiet:iõ quod ſi id quo ni titur aduerſariorũ cã ſubduxerit oẽm illã ciusuim et acrimoniã lenierit ac deluerit. Loci aut cões cæteri ex aſſumptionis partibus in utranq; partem conuenient. Fræterea ãt eius ꝗᷓ a ſcripto dicet leges ex ſe nõ ex eius qui contra commiſcrit utilitati ſpectari oportere et le- gibus ant quius hẽri nihil oportere. contra ſcriptũ le/ g1 conſilio ſcr ptoris et ut litate cõi:non in uerbis cõ ſſier Quã indignum ſit æꝗtatem litterisurgeri:quæ uoluntate eiys qui ſcripſerit defendatur. Ex cõtrariis aũt legibus controuerſia naſcitur: cũ inter ſe uidentur duaæ leges: aut plures diſcrepare hoc mõ. Lexẽ qui ty rannu occiderit olympicarũ præmia capito: et quam uolet ſibi rem a magiſtratu depoſito:et magiſtratus ei concedito. Et altera lex ẽ tyranno occiſo quinq; eius proxios: cognationẽ magiſtra tus necato. Alexãdrũ gapud phereos i Theſſaliã tyrãn dẽ occuparat: uxor ſua cui nomẽ Thebe fuit noctu cũ ſimul cubaret occi- dit. Hæc fil um ſuũ quẽ ex tyrãno hẽat ſibi ĩ præmii loco depoſcit. Sũt ꝗ ex lege puerũ occidi dicant opor tere:res in iudicio eſt. In hoc genere utranq; in partem iidem loci eademq; præcepta conuenient. ideo quod utriq; ſuam legem confirmare et contrariam infir- et aliqd iuenire qcᷣ ĩterpretet:q rnin s Ccenl cerle Dend ſcae ec⸗ kes qo goo⸗ Wer ni 4t7 Um lge Crt here ſa⸗ tonb ung Elno⸗ Urnll oluet md o dener l ⸗ tnick ni ſ e R i cni un. rud Venen. els geelle⸗ tpuͤl⸗ rtun R denu git⸗ 1gan mwel gan idnl eunot goc⸗ pmi n u . got . trariasleges facere poteſt hoc modo. Cũ lex eſt: ut uir fortis petat præmiumqc uolet:& duo adole/ ſcentesfilii fortiter fecerũt:petit pᷣmii noĩe unus:ut pater eiuxq reus factus fuerat ꝓditiõisante iudi ciũ liberet᷑. Alter petit:ut agat iudiciũ.lIta ex una lege diuerſa petẽtiũ uolũtate leges contrariæ eſſe dicẽtur, Verbũ hisomiſſis Tul. definit ꝗd ſint legescõtrariæ: Dem ponit exẽplũ de eo ꝗ tyrãnũ occi derit: ut pᷣmiũ accipiat. deinde alterã legit. ꝓponit ut tyranno occio qnq; pximi facile interficiant. Deinde reliq pcepta dat cõiter in utranq; partẽ. Etenĩ cũ ambæ partẽ. Etenĩ cũ ambæ parteslege nitã mare debebit. Primũ igitur leges oportebit contẽde- re conſiderando utra lex ad maiores hoc ẽ ad utilio- res et honeſtiores ac ma gis neceſſarias res ꝑtineat. Ex quo cõficitur ut ſileges duæ:aut plures erũt:aut quot quot erunt quæ conſeruari non poſſunt:qꝗa diſcxepẽt inter ſe maxime cõſeruanda putetur quæ ad maximas res ptinere uideatur. Deinde utra lex poſterius lata ſit nã poſtrema quæq; grauiſſima ẽ. Deiĩde:utra lex iube- at aliquid: utra ꝑmittat:nã id quod ĩ peratur neceſſari umẽ illud quod ꝑmittituruoluntariũ ẽ. Dei Me ĩ utra lege:ſi nõ obtemꝑatum ſit pœena afficiatur: aut in utra- maiori pœena ſtatuatur. Nã maxime cõſeruãda ẽ eaꝗ“ dili gentiſſima ẽ et ſancta. Deinde utra lex iubeat: utra uetet. Nã ſæpe ea quæ uetat quaſi exceptiõe quadam corrigere uidetur illã que iubet. Deideutra lex de ge nere oĩ: utra de parte aliqua:utra cõiter in plures: utra in aliꝗᷓ rẽ certam ſcripta uideatur. Nã quæ ĩ partẽ aliꝗᷓ et quæ in certã aliꝗᷓ rem ſcripta eſt promptius ad cãm accedere uidetur et ad iudiciũ magis ꝑtinere. Deinde ex lege utrũ ſtatim fieri neceſſe ſit:utrum inhabeat ali ꝗ morã et ſuſtẽtationem:nam id quod ſtatim facien-⸗ dũ ſit: pfici prius oportet: deinde operã dareut ſua lex ex ipſo ſcripto uideatur niti. Cõtraria ãt: aut ꝑ ambi- guũ:aut ratiocinationem:autꝑ diffinitionẽ induci: et ſanctius:et firmius id uideatur eẽ: quoꝗ apertius de ſcriptũ ſit. Deinde ſuæ legis ad ſcriptũ ipſum: ſentẽtiã quoq; adiungere. Cõtrariam legem:item ad illã ſentẽ tiam traducere: ut ſi poteſt fieri ne diſcrepare quidem uideantur inter ſe. Poſtremo facere ſi cauſa dabit fa- cultatem: ut noſtra ratione utraq; lex conſeruari uide atur et aduerſariorum ratione altera ſit neceſſario ne- gligenda. Locos autem communes: et quo ipſa cauſa det uidere oportebit. et ex utilitatis et honeſtatis am- pliſſimis partibus ſumere demonſtrantem per ampli ficationem ad utram potius oporteat accedere legem. tas quoq; ĩterpᷣtata cõſentiat. Dare ẽt oprã:ut aduerſarioꝑꝶ lex c tur ꝗ præcepta data fuerit uni parti ad alterã partẽ:quæ ẽt ipſa lege nite tur p̃cepta eadem trãſferunt. Eritq; unicuiq; parti hoc principale:ut ſuã legẽ laudet aduerſarii:uituperet:re præhẽdat. Erit ergo tractatus talis: utra utilior lex ſit: utra honeſtior: utra magis neceſſaria: utra ad res plures ptinet: utra ad maxias: utra lex poſterior ſit. Melior.n.ꝗ poſteri or: utra lex iubeat: utra permittat: utra uet. Nã iubet: deſertor capite pũ iat.Peêrmittit adulteriuũ:cũ adul tera liceat occidere: deinde utra lex pœnã cõſtituat ei ꝗ obtẽperet: utra maiorẽ pœnã: deĩde utra lex iubeat utra uetet:in eo.n. quod iubet & p/ mittit qſi unũ genus ſit:cõtrariũ ẽ ĩ eo qc uetat. Veg& ĩ eo quod ĩperat & pmittit ſit diuerſitas ꝗᷓ ſupra po/ ſuit:i cum illic ẽ neceſſitas:hic utẽdi uoluũtas. At his duobus contrarium ẽqqd uetat ut infamisne militet uti ĩpudicus:ne cõtionet. Maior aũt eſt auctoritas legis: q uetat: ꝗᷓ illa quæ ĩ perat.Ois.n.lex ꝗ uetat fortior ꝓp/ terea:qꝗa corrigit illã q: aut pmittit: aut ĩperat. Et enĩ cũ oẽm hoĩem ad concionẽ uenire liceat: & ſithæc lex ꝗ̃ſi pmittat: hæc quæ uetat: infamis ne cõcionet corrigit illã Iegẽ q: aut iubet᷑ aliqd aut pmittit. Deiĩde cõſi derãdũ: utra lex de pte cõſtituta ſit: utra de oĩ: uel re: uel actu: utra lex ſpãliter ſcripta ſit:utra generaliter. Melior.n.quæ de ſpecie ſcripta ẽ nõ cõiter. Et eſt cõiter: ut hoĩem occide re ne liceat. Specialiter uiꝶ fortem occidere ne liceat. &alia huiuſmo/ di/Deinde cõſiderandũ ex qua lege ſtatim fieri aliqd:aut nõ fieri neceſ ſe ſit & ex qᷓ ſit aliqua tarditas. Nam ẽ tarditas:ut in illa lege legatusĩtra diẽ triceſimũ ꝓficiſcat. Hæc oĩa cũ dicta fuerint operã dare debeat. una quæq; pars:quæ pro lege ſua nititur uti doceat legem ſuam & iuſtam eẽ & apertã.aduerſarioꝶ aũt uel miu/ ſtã:uel obſcurã: uel ambiguã. Autra tiocinatõe colligit ꝙ uelintadhibe/ re aliꝗᷓ definitõnẽ aduerſariii ut ĩtel ligi poſſit ꝗd ĩ lege ſit:ĩ noſtra ãt le/ ge oĩa eẽ manifeſta. Deĩide debemus adiũger̃ uolũtatẽ ut a ſcriptũ uolũ õtrariã hẽat uoluntatẽ, Et ſi fieri põt aduerſarioꝶ legis ita ẽ interp̃tanda ſentẽtia: ut pene ẽt ipſa lex aduerſarioꝶ& p ſentẽtiæ interpᷣtationẽ pro nobis facere uideatur: ut ambæ legesnræ ſint partis. Vna nr̃a per ſcriptũ aduerſarioꝑ per uolu/ 1 ii * tatem. Poſtremi ſunt loci communesqui in legibus contrariis ſumipoſſunt:& utilitate & honeſtate legis cuiuſcunq; ea maxime conſideranda putetur: quæ ad maximas res pertinere uiderur. Præcep/ tum hoc eſt. Comparandas leges eſſe utrum inter ſe duæ uel tres diſcrepent leges: & ſeruari non poſ ſunt ambæ: qa diſcrepent: ea maxime conſeruet quæ ſit in comparatione utilior: honeſtior: magis autneceſſaria. ex ratiocinatione autem naſcit controuerſia cũ ex eoquod uſpiã eſt adid quod nuſ ꝗᷓ ſcriptum ẽ uenit. Ratiocinatioſyllog ſcriptum ẽ: id quod ſcriptũ non eſt colligit Cice.ait: cũ ex eo quod uſpi am ſit ad id quod nuſꝗ ẽ ſcriptũ ue nit: & habet modos ſuos: quibus cõ prehendatur: uel ſimile cumcolligi mustuel cũ minus colligimusex ma iore uel cũ conſequens dat excplũ Sed hæc in marcomãno exẽpla ſunt poſita dat exẽplum Ci.de co ꝗ da/ natus parricidii ĩ carcere teſtamẽtuũ fecerit. Nulla quidẽ lex teſtamẽtũ facere prohibet eũ: ꝗ damnatus ſit parricidii. Sed ſunt aliæ eges quæ multa facer̃ prohibẽt parricidii reũ & damnatũ. Ex qbus colligitur etiã hoc faciendi teſtamenti illũ non ha buiſſe poteſtatẽ.ltẽ multæ leges ſũt teſtamentorum faciendoꝶ: ex ꝗbus Iterũ colligitur hũc faciẽdi teſtam ti poteſtatẽ non habuiſſe. Tractatus uero hẽt & locos argumenteꝑg tales Primumut ſcriptů laudemus: & cõ firmemus. deinde cõferamus cũ eo facto quod colligimusaſcriptũ. deĩ de ut ſimile eſſe doceamus deĩde ut ſi illud æquum ſit: hoc quoq; eſſe æquum iudicemus, deĩde ut dicãus cũ de hoc ſcriprũ ſit cur de alio ſcri ptum non ſit ꝙ qſi manifeſtum fue/ rit ex eo quod ſcriptũ: eſt etiã quod ſcriptũ nõ ſit & iccirco aſcriptori le gis prætermiſſum eẽ uideat: Deide docebamusi multis legibus multap terit:ſed accipi: hæc ſinon ſint præ terita: ex his, ſ.quæ ſcripta ſunt: hæc dicit qui utit᷑ collectione. Qui con tra pugnat ante omnia laborare de/ bet ut ſimilitudinem tollat:& dicat aliud eẽ in eo quod ſcript ẽ: aliud in eo quod admiſſum eſt ac propte/ rea eſſe diſſimile & non debere acci pi ex eo quod ſcriptum eſt: id quod non ſcriptum eſt: cum ſit multa di/ ſtãtia diſſimilitudinis & ſimilitudi nis: de quibus in primo libro expo/ ſuit Cicero. Addere præterea etiam poterit is qui cõtra collectionemni titur uti & ipſe utat aliq collectiõe Quod ſi & cõtigerit iſſdem argum tis utetur quæ ſupra dedimus erqui utitur collectione. Sinautemnõ po/ terit uti. hocaget: ut oſtẽdat ſcriptũ ſolũ cõſiderari oporter̃. Periclrtari iura onmia:ſi ſimilitudies accipiãt nihil emm eẽ pœne: quod nonalteri ſimile eẽ uideat. Poſtremi loci ſũt Iſmus drcontrouerſia legalis eſt. Habet tractum cù eoquod Ex ratiocinatione naſcitur cõtrouerſia cũ exeo quod uſpiam ẽ ad id quod nuſꝗᷓ ſcriptum ẽ ꝑuenitur. Hoc pacto lex ſi furioſusẽ agnatoru:gentiliq; in eo pecu niaq; eius poteſtas eſto. Et lex paterfamiliasuti ſuper familia pecuniaq; ſua legaſſet: ita ius eſto. Et lex ſi pa⸗ terfamilias inteſtatus moritur: familia pecuniaq; eius agnatorũ gentiliumq; eſto. Quidam iudicatusẽ parẽ tem occidiſſe: ei ſtlatim quod fugiendi poteſtas nõ eſ ſet ligneæ ſoleæ ĩ pedes inductæ ſunt. Os aut obuolu- tũ ẽ folulo et præligatu. Deide ĩ carcerẽ deductus: ut .ibi eẽt tantiſper:dũ culeus in quem conicctus ĩ proflu entem deueheretur: cõparareiur. Interea quidâ enis a miliares in carcerem tabulas afferunt:: et teſtes addu- cunt. Hæredes quos ipſe iubet ſcribunt: tabulæ obſi- gnãtur. De illo poſt ſuppliciũ ſumitur. Inter eos ꝗ hæ redes in tabulis ſcripti ſunt:et ĩter agnatos de hæredi- tate cõtrouerſia ẽ. Hic certa lex quæ teſtamenti facien di his qui in eo loco ſint adimat poteſtatem: nulla pro fertur. Ex ceteris legibus quæ hunc ipſũ ſupplicio hu iuſmodi afficiunt:et quæ ad teſtamenti faciendi pote ſtatem ptinet:ꝑ ratiocinationem ueniendumẽ ad hu iuſmodi rõnem ut quæratur:habuerit ne teſtamẽti fa ciẽdi potſtatẽ. Locos aũt in hoc genere argumẽtãdi hos:et huiuſmodi quoſdã eẽ arbitramur. Primu eius ſcripti quod proferas laudationem et confirmatio- nem. Deinde cius rei de qua quæritur cum eo de quo cõſtet collationem huiuſmodi:ut id de quo quæritur rei de qua cõſtet ſimile eẽ uideatur. Poſtea adminiſtra tionem percontatione: qui fieri poſſit: ut ꝗ hoc æquũ eſſe cõcedat: illud neget:quod aut æquius: aut eodẽ in genere ſit. Deinde ĩccirco de hac re nihil eẽ ſcriptum: quod cum de illa re eſſet ſcriptum:de hac re is ꝗ ſcri- bebat neminem dubitaturũ arbitratus ſit. Poſtea mul tis in legibus muilta præterita eſſe: quæ iccirco præteri ta nemo arbitretur: quod ex cæteris de quibus ſcriptũ ſit intelligi poſſint. Deĩde æquitas rei demonſtranda eſt: ut in iuridiciali abſoluta. Contra autem qui dicet ſimilitudinem infirmare debebit: quod faciet ſi demo lubiti Ninmgr nume Mnle ſpe zred gucj Ura Nonil jnun⸗ etle ntio Alqu⸗ Ges ſcher l. ünte s dorun d tint⸗ nau! eteor Cann wlle wem mn mir con phi Ue⸗ nnan lell ſo⸗ n 1 – Eudonde kor. w gwd hock . — — — — = Ndood Ror nenke *MW un bigoh ianan NN * ,1 . eret⸗ A5RNI MN mar neabhr l Wii mmmno⸗ e⸗ mm AE ſ g ſn oſten Nl ptrr ſirabit illud quod confertur diuerſũ eẽ genere:natura ui:magnitudine: loco:tẽpore:pſona:opinione:ſi quo in numero illud quod ꝑ ſimilitudinẽ affertur:et quo il lud in loco cuius cã affertur:haberi cõuẽiat demõſtra bitur. Deinde quid res cũ re differat de monſtrabitur ut non idẽ uideatur de utraq; exiſtimari oportere. Ac ſi iple poterit quoq; ratiocinationibus uti iſdẽ quibus ante dictum eſt: utetur:ſi non poterit: negabit oporter quicꝗᷓ niſi quod ſcriptũ ſit conſiderari periclitari oia iura: ſi ſimilitudines accipiantur :ihil eſſe pene quod non alteri ſimile uideatur multis diſſimilibus rebus: et inunamꝗᷓq; rem tamen ſingulas eẽ leges. Oĩa poſſe in ter ſe uel ſimilia uel diſſimilia demonſtrari loci cões a ratiocinatiõe oporter̃ cõiectura exc anodlarſ ſit: ad quod non ſit ſcriptũ peruenire:et nemine poſſe oẽs res per ſcripturã amplecti:ſed eũ commodiſſime ſeribere qui curet: ut quædam ex quibuſdã intelliga tur: Contra ratiocinationẽ huiuſmodi:comiecturã di/ uinatione eæ: et ſtulti ſcriptoris eẽ non poſſe oĩbus de rebus cauere quibus uellit. Definitio ẽ cũ ĩ ſcripto uer borum aliquod ẽ expoſitũ cuius deui quæritur: hoc modo. lex eſt qui ĩ aduerſa tempeſtate nauim r elique rint oĩa admitunto: eorum nauis et honera ſũt qui in naui remãſerit. Duo quidam cum iã ĩalto nauigarẽt et eorũ alterius nauis alterius onus eẽt: naufragu quẽ dam natantem et manus ad ſe tẽdẽtem aduerterunt: miſericordia cõmoti nauim ad eũ applicuerunt:homi nem ad ſe ſuſtulerunt. Poſtea alĩquãto ipſoꝰð quoque empeſtas cœpit iactare uehementiusuſq; adeo: ut do minus nauis cum idem gubernator eſſetin ſcapham confugeret:et inde finiculo quia puppi religatus ſca phã annexã trahebat naui:quod poſſet moderaretur, Ie autẽ cuius merces erant in gladiũ in naui ibidem incumberet. Hic ille naufragus ad gubernaculum ac ceſſit: et naui quod potuit eſt opitulatus. Sedatis autẽ fluctibus:et tempeſtate iam commutata nauis in por tum incolumis prouchitur. Ille autem qui in gladiũ incubuerat leuiter ſauciatus facile ẽ ex uulnere recrea tus. Nauim cum onere horum trium ſuam quiſq; eſſe dicit. hic omnes ſcnipto ad cauſam accedunt et ex no/ minis in naſcitur controuerſia. Nam et relinquere na uem: et remanere in naui. Deniq; nauis ipſa quid ſit definitionibus quæritur. Iiſdem autem ex locis om- communesabeo qutitur ratiocina tione extra ſcriptum per coniecturã id quod ſcriptum nõ eſt accipi opor tere. Deinde neminẽ poſſe ſcriptura cõplecti uniuerſa. Illud ttummo/ do bene ſcribere legem qui quædã contingat ex quibusalia præteriti telligi poſſint. Loci uero communes cõtra eũ q collectione nitit uſti ſunt Coniecturam nõ eẽ firmũ argumen tum:ſed eẽ diumationẽ. Deĩde ſtul ti eẽ ſcriptorisnon oĩa quæ cauenda ſũt ĩ lege cõſcribere.His ꝗ in eo loco ſint adimat poteſtatẽ:neque pnmnitat ſed ut quaſi permiſſio eẽ uideat᷑ col lectio fit ex alus. Oefinitio eſt cum ĩ ſcriptouerbũ aliquod ẽ poſitũ: cu/ ius de uiquæritur hocmõ. Subiugit poſtremã &alẽ controuerſiã: qᷓ de/ finitõnẽ nomiauit. quænulla pte di ſtat a cõſtititiõe rationali:niſi ꝙ uer bum ĩ lege poſitũ: uel ĩ ſcriptura ali qua cum defimit quod ſignificet ꝗd ſit tunc fit legalis definitio. Suppõit exẽplum de his qui nauẽ ſuã dicunt . unus icubuerit gladio: alter remũ iperitusgubernãdi tenuerit Guꝙ/⸗ bernator ĩ ſcaphã fugerit hic cũ cõ tendant: cuiusnauis ſit: ex lege mniti um capiunt controuerſiæ. Quærit tamẽ uerbũ quod ĩ lege poſitũẽ ꝗd ſit nauis: deide qd ſirnauẽ deferre: & quid ſit in nauẽ remanere. Hæc ſo la diſcrectio ẽ data inter definitionẽ legalem & conſtitutionẽ. i. rationalẽ ſtatum præcepta autẽ dicẽdi eadẽ ſeruabimus quæ ſupra ſut poſita: ut dfiniamus: & cætera quæ præcepit. Tunc expoſitisargumtatiõibus quæ in iuditiale cauſarum genusacom/ modãt. Finitis omnibuspræceptis quæ dari fuerant ad omnes conſtitu tiones: & ad omma genera cõtrouer ſiarum quæ in legibus ſunt: dutaxat in iudiciali genere cauſarum ranſit Tulliusad deliberatiuam cauſaã: & ad demõſtratiuam. Non ꝙ aliapræ cepta eſſe poſſ nt deliberatiuæ & de mõſtratiuæ ꝗᷓ fuerint ſupra in iudi ciali genere dutaxat in cõſtitutioni bus. Nam part mõ cõlecturæ: finis: & cæteræ conſtitutões: & omnia ge⸗ nera controuerſiarum uerſantur in deliberariuo & demonſtratiuo qué admodumiĩi iudicialibus. Vndenõ alio modo dicenda ſũt in iudiciali: &alio ĩ cæteris:ſe edeadẽ dicẽdiubi que pᷣcepta ſeruabũt. Verumetiam qm in libro primo docuit: & hic ad monet fines ſuoscertos habẽtgene⸗ ra iſta cõtrouerſiaꝑ neceſſario Ppb- ter fines. Alia quædã pceota: & alis 1 iii £ quædam argumenta tradenda ſunt de quibusnunc tractabit., Finem ha bet iudicialis cauſa æquitatem. De/ lIiberatiua finem habet utilitatem: ut Ariſtoteli placet:ut Ciceron uti/ litatem & honeſtatem. Demõſtrati/ ua finẽ habet honeſtatem. Ergo pp finesquaſi alia argumenta ſunt ne- ceſſaria. Aliud enim cogit in tracta/ tu præter conſtitutionem quamli/ bet:ille qui æquitatem cupit iudici bus perſuadere: aliud ille qui oſten dere cupit uti litatem & honeſtatem aliud qui oſtendere uult honeſta/ tem. Vnde ipſius utilitatis & hone/ ſtatis præcepta danda ſunt: quæ & deliberatiuæ cauſæ uidentur: & de monſtratiuæ propter fines proprios conuenire: & poterat quaiem ſup/ ponere exempla deliberatiuæ per ſingulas conſtitutiones: hoc eſt: ut doceret incidere in deliberatiua cõ lecturam: finem: & reliquas conſti/ tutiones. Item pari modo in demon ſtratiua: ſed quontam res aperta eſt dicere præteriit: ne rem ſatisclaram dum apertionem per exempla uult reddere obſcuriorem exemplorum diuerſitatem feciſſet. Rerum expe/ tendarum tria genera ſunt. Par au⸗/ temnumerusuitandarum ex contra Tia parte., Deliberatiuæ & demon/ ſtratiuæ cauſæ fines dixit eſſe utile S& honeſtum. Verum eſt quiddam honeſtũ quod purum ſolum & per ſe honeſtum eſt. Aliud ucro hone/ ſtum: quod habet mixtam utilita/ tem quod iccirco honeſtum dici- turiquia ſemper in copulatis rebus nomen a meliori parte componitur: ut demonſtratiuam cauſam: cum in telligamus habere laudem & uitu/ perationem. Quidam tamen hanc eandem cauſama parte meliore ſi/ cut di ximus laudatiuam eſſe dixe/ runt. Ergo cum honeſtum nunc per ſe ſolum ſit: nunc ſit aliud quod iunctumẽ ex utilitate: tamen etiam hoc honeſti nomen nuncupatur. Sunt igitur tria quæ expetuntur:ho neſtum purum: honeſtum cum uti⸗ li:& pſum utile pugac ſeparatum. nibus quibus conſtitutio definita tiactabitut. Nũcex poſitis his argumenta tionibus quæ in iudiciale cauſa rum genus accommodaãtur: deinceps in deliberatiuſ genus et demonſtratiuũ argumẽetãdi locos et præcep ta dabimus nõ quo non in aliꝗᷓ conſtitutione omnis ſemper cauſa uerſetur: ſed quia proprii tamen harum cauſarum quidam loci ſunt non a conſtitutiõe ſepara iudiciali genere finem eſſe æquitatem: hoc eſt partem quandam honeſtatis. In deliberatiuo autem Ariſtote li placet utilitatem: nobis autem et honeſtatem etutili tatem. In demonſtratiuo honeſtatem. Quate in hoc quoq; genere cauſæ quædam argumentationes com- munite ac ſimiliter tractabũtur: quædam ſeparatius ad finem quo referri omnem rationem oportet adiun gentur atq; uniuſcuiuſq; conſtitutionis exemplum . ſupponere non grauaremur: niſi illud uideremus: quẽ admodũ res obſcuræ dicẽdo fierent apertiores: ſic res apertas obſcuriores fieri oratione. Nũc ad deliberatio nis præcepta tendamus. Rerum expetẽdarum tria ge- nera ſunt:par autem numerusuitandarum ex cõtraria ꝑte Nam ẽ quiddã quod ſua ui nos alliciat ad ſeſe nõ emolumento captans aliquo:ſed trahens ſua dignita te quod genusẽ: uirtus ſcientia:ueritas. Eſt aliud autẽ nõ propter ſuam uim et naturam: ſed propter fructũ atq; utilitatem petendum.quod pecunia eſt. Eſt por- ro quiddam ex horum partibus iunctum: quod et ſua ui et dignitate nos inductos ducit: et præ ſe gerit quã dã utilitatẽ:quo ma gis expectatur: ut amicitia:bõa exi ſtimatio. At; ex his horum contraria facile tacenti- bus nobis intelligentur. Sed ut expeditius ratio trada tur:ea quæ perſcripſimus breui nominabuntur. Nam ĩ primo quidem genere.quæ ſunt honeſta appellabũ tur. Quæ autem in ſecundo utilia: hæc autẽ tria quia partem honeſtatis et utilitatis cõtinent:et ꝗa maior ẽ uis honeſtatis iunctæ eſſe omnino ex duplici genere intelligentur: ſed in meliorem partem uocabuli confe rantur: et honeſta nominentur. Ex his illud cõficitur ut appetendarũ rerum partes ſint: honeſtas: et utilitas uitandarum turpitudo et utilitas. His igitur duabus rebus res duæ grandes ſunt attributæ: neceſſitudo ti: ſed ad fines horum generũ accõmodati. Nã placet ĩ Nin ee ar Ceon N d buun mide r Nin; mn A temendl re in nes ⸗ lru⸗ N tmag elere lellberano Mc ge Acorkatl. dſend md es al. 1 1 N WodE „ . eH‚I 2 H 1 . Nence Nutm ,Nn lbi nine . n lico hinn . Uehen An Prouidentia per quam etaffectio: quarum altera ex ui:altera ex reet perſonis conſideratur. De utraq; poſt apertius perſeribemus. Nunc honeſtats rationes prim explicemus. Quod autem totum: aut ex aliqua pte propter ſe petitur ho neſtum nominabimus. Quare cũ eius duæ ptes ſint: quarum altera ſimplex: altera iun cta ſit:ſimplicem pri us conſidelemus. Ect igitur eo genere omnis res una ui:atq; uno nomine amplexa uirtus. Nã uirtus eſt ani mi habitus naturæ modo:atq; orationi cõſentancus. Quãobrem omnibus eius partibus cognitis erit tota uis ſimplicis honeſtatiscõſiderata. Ha bet igitur ꝑtes Juatuor: prudentiam:iuſtitiam: fortitudinem: tempe rantiam. Prudęetia eſt rerum bonarum et malarum et utraꝙ; ſcientia. Partes eius: memoria: in tell &tiarpru- dentia. Memoria eſt per quã animus repetit illa qua fuerunt. Intelligentia ẽ per quam ea ꝑſpicit quæ ſat. factum eſt. Iuſtitia eſt habitus animi cõmuniutilitate conſeruata: ſuam cuiq; tribuens dignitatem eius ini- tium ẽ abnatura profectum. Deinde quædã ĩ cõlue tudine exutilitatis ratione uenerunt. Poſtea res et ab natura profeſtas:et ab conſuetudine probatas lega metus:et religio ſanxit. Naturæ us erit quod nõ opi nio genuit:ſed quædã inata uis inſeruit:ut religionẽ: pietatem:gratiã uindica tionem: obſeruantiam: uerita tem. Religio eſt quæ ſuperioris cuiuſdam naturæ: 4 diuinam uocant curam: cerimoniamq; affert. Pietas per quam ſanguine coniunctis Patriæq; beneuolis of ficium et diligens tribuiturcultus. Gratia in qua ami citiarum et officiorum alterius mem oria et remunerã di uoluntas cõtinetur. Vindicatio ẽ per quam uis:aut iniuria:et omnino omne quod obfuturutuẽ defendẽ do. aut ulciſcendo propulſat. Obſeruantia per quam homines aliqua dignitate antecedentes cultu quodã et honere dignantur. Veritas eſt per quam imutata ea quæ ſũt:aut ante fuerunt:aut futura ſut dicuntur. Conſuetudine ius eſt:aut lelliter nataura tractum ali ud et maius fecituſe us:ut rellgionẽ aut ſi qd eorũ quæ ante diximus ab natura profectũ: maius factuũ pp cõ ſuetudinẽ uidemus:aut quod in morẽ uetuſtasuul- gi approbatione perduxit quod genus pactũ eſt: par iudicatum. Pactum eſt quod inter aliquos conuenit. —.—. . . iturũ aliquid uidetur antegꝗ *△D Sed histribus expetẽdis hoe è hone ſtoutili: & illo tertio quod mixtũ ẽ adiugũtur duoad tractatum necef ſaria:neceſſitudo & affectio: de qui bus plenius poſtea diſputabit. Atq; honeſtũ ipſum quod pp ſe expetit: c duas presut d ximus: diſtributũ ſit prius tractat de eo ipᷣo quod puꝶ eſt nulloutili ſociato quã diximius eſſe uirtutem hãc diuidit in partes quatuor: pruden iam: iuſtitiam: for titudiem: temperantiam. Et definit Prudentiam: eiq; tres ſpecies ſubiu/ gitimemoriam: intelligentiam Ppro un dentiam:quæ ratione temporum conſtãt. Præteriti tẽporis ẽ memo/⸗ ria-Pramentis ſtelligentia Futuri P uidentia: has ſimilſter definit. Item definit iuſtitiam ſecundum uirtutẽ eiq; ſubiicit partes ſimiliter tres: na turalẽ iuſtitiam: cõſuetudinis: iuſti tiam legitimã iuſtitiã eaſq; ſimiliter definit:?& datexempla. Subiũgit ter tiam uirtutem: quã appellat fortitu dinem: hanc definit: & ei ſubiicit p tes quatuor: mignificentiam fiden/ tiam: patientiam: pſeuerãtiã, Quas itẽ definit:ſi icuti omnia. Quarta po ſtremo ſubiũgitur uirtus:quæ tẽpe rãtia dicitur:& dat ei partes tres: cõ tinentiam. clæmẽtiam: modeſtiam Jquas ptes def nit: ita ut omnia ſupi ora: quibus explicitis: aperte docuit id ſolũ ꝙ propter ſe expetit᷑: & qd ſit: &quale ſit uerum: cam honeſtũ hoc intelligamuseſſe quod propter ſe expetitur:nõ ꝓpter aliquod emo lumentum quod ipſum utiq; uirtus eſt:quoniãicidebat quæſtiotan uir tur: ideſt honeſtũ propter ſe expete retur. Epicurei enim dicũt uirtutẽ expeti ipſam ꝓpter uolũtatem hu/ ius quæſtion s: cũ clarior uidet eẽ tractatus diſtulit: &negauit ad hoc iſtitutũ debere ſociari? ubi tin pcep ta traduntinõ rerũ diſi putatio con⸗/ tinet. Nam primo ingener̃ quæ ſi ut honeſta appellantur: uirtus: ſcitia: ueritas: quænullã obutilitatẽ: ſed Propter ſè expetuntur. Veritasẽ per quam ea quæ ſũt:aut fuerũt: aut fu tura ſunt: dicuntur. Hucuſq; natu/ ram & iuſtitiam curq; his quæ natu raliter iuſta ſunt explicauit. Nunc ea d ocebit cũ ptibus ſiis: q p cõſue tudinem iuſta ſut, Iuſtitiã. n. tripli cẽ eſſe uoluit naturalẽcõſuetudinis l.moꝑ: legũ: lege iuſtitia eſt q in eo ſcripto quod populo expoſitũ ẽ. Hucuſq; iuſtitiã cõſuetudinis di⸗ xit. nunc incipit legum. Fidentia eſt er quam magnis & honeſtis rebus. In honeſtis actibus fidẽtia ẽ. Cæteg in malis confidentia: na multũ 1pie animus in ſe fiduciæ certa cũ ſpe col locauit: ur eſt illud. Turnæ ſurmeri to:ſi qua ẽ fiducia forti,neq; ad hoc noſtruminſtitutum pertinet. Epicu rei enim & ipſam uirtutem dicum propter ſe nõ expeti:ſed propter uo luptatem: quæ ſecta Epicureogeeſt. noc utiq; reuincendum. Sed quia 16 gioristractatuseſt &alteriusoperis. Rhetorica emm nunc exponit: ideo & hinc dicere præternufſit, Propter ſe autẽ uitanda ſunt. Docuiohone/ ſtatem ſequentẽ. Subiũgit uitanda curpitudmmem: ſed turpitudo in his ẽquæ cõtraria ſunt uirtutibus. Fidẽ tiat ut ſupra poſuit uirtusẽ huic (6 traria ẽ: defidẽtia &audacia uitãda pari modo iter uirtutes & contraria media iuemuntur: quælicet uicina ſit uirtutibus: tamen uitada ſunt: ut uitantur ipſa contraria. hæc autem quæ uicina ſunt: ita ſunt ut certu no mé teneant: nũc ita ut uocabuli nõ habeant. Fidentiam diximus ee uir tutem: defidẽtiam intium. At id ꝙ fidẽtiæ uitium eſt: habetnomenꝗd appellaturaudacia. Item religio uir tus eſt. Irreligioſitas uitium: atq; re/ ligioni uicina uitium taméeſt: & ſu perſtitionomunat: quæ & ipa ſit ui tanda: ſed hæc ut dixi media uelui cina habent nomma. Nam ſunt aliqᷓ quæ non habent: ut iuſtitia cumuir tus ſit iniuſtitia: uitiũ punire. hoſtes etiam uictos uicinuũ: iuſtitiæ tamen quia parcẽdum uictis eſt: uitium eſt aliquando: cui rei uocabuluũ nomẽ: ut aſpitas: aut crudelitas: ſuperſti/ tio auducia. Sũt igit᷑ multa quæ nos tum dignitate: tũ quqα fructu ſuo ducunt: docuit ea quæ propter ſe ex perenda ſunt. itemq; dixit quæ pro pter ſe uidenda quæ honeſta pura: noiauit. Nunc docet illa quæ mixta ſunt: & habẽt partẽ honeſtatis: par/ tẽ uero utilitatis: quæ tamen etiam ip̃a hõeſtatis noĩe appellauit. ſũt ãt gloria: dignitas: apluudo: amicitia Par quod inter omnes æquabile eſt. Iudicatũ de quo dicinus: aut aliquorũ iam ſententiis conſtitutum eſt. Lege lusẽ quod in eo ſcripto quod populo expoſitũ eſt:ut obſeruet cõtinetur. Fortitudo eſt cõſiderata pe- riculorum ſuſceptio et laborum perpeſſio. Eius ꝑtes magnificentia:fidentia Patientia: erſeucrantia lunt. Magnificentia eſt rerum magnasum: et exelſarũ cũu anima ampli quadam et ſplendida propoſitione cogi tatio:alcq; adminiſtratio. Fidentia eſt: per quam ma- gnis heneſtis in rebus multũ ipſe animus in ſe fidu-⸗ tiæ cum certa ſpe collocauit. Patiẽtia ẽ honeſtatis: aut utilitatis cã rerum arduarum: ac difficilium uolũtaria ac diuturna perpeſſio. Perſeuerantia eſtĩ ratione be/ ne conſicrata ſtabilis:et perpetua ꝑmanſio. Tempe untia ẽ rationis in libidinem: atq; in alios nõ rectos ĩ betus armimi firma et moderata dominatio. Eius Ptes: 7 continentiatclæmentia: modeſtia. Continentia elt: p quam cupiditas conſilii gubernatiõe regitur. Cæxme tia per quam animi temere in odium alicuius ĩuentio nis concitati comitare retinentur. Modeſtia ꝑ quam pudor honeſtlus claram: et ſtabilem comparat auctori tatem. Atq; hæc omnia propter ſe ſolum: ut nihil ad- iũgatur emolumenti petenda ſunt. Quod ut demõ ſtretur: neq; ad hoc noſtrum inſtitutum pertinet:et a breuitate percipiẽdi remotum eſt. Propter ſe autẽ ui tanda ſurmt non ea modo quæ his cõtraria ſunt: ut for titudini ig hauia:et iuſtitiæ niuſtitia: uerum etiam illa ꝗᷓ propinqua uidẽturet finitima: eẽ abſunt autem lõguũ ſime. Quod genus fidetiæ contrarium eẽ diffidẽtia et ea re uitium ẽ. Audatia non contrarium:ſed appoſi tum eſt ac propinquumet tamẽ: uitium ẽ. Sic unicui q; uirtuti finitimum uitium reperietur: aut certo iam nomine appellatum: ut audacia quæ fidentiæ:pertina tia:quæ perſeuerantiæ finitima ẽ: ſuperſtitio quæ reli gioni propinqua eſt:aut ſine ullo certo noĩe: ꝗᷓ om- mia itẽ uti cõtraria rerum bonarum in rebus uitandis reperiuntur. Ac de eo quidẽ genere honeſtatis quod omni ex parte propter ſe petitur ſatis dictũ ẽ. Nũc de eo in quo utilitas quoq; adiũ gitur: quod tamen ho⸗ neſtum uocamus dicẽdũ uidetur. Sũt igitur multa ꝗ nos cum dignitate: tum quoq; fructu ſuo ducũt:quo iĩ gener ẽ gloria: dignitas:ãplitudo: amicitia. Gloria ẽ echa 5 i elip O ſ ne deno ne⸗ me ui u! bli lein HM Umi 4 O 1.: ds frequens de aliquo fama cum laude. Dignitas alicuius honeſta:et cultu:et honor̃:etuerecũdia:di gna: aucto ritas. Amplitudo potẽtiæ: aut maieſtatis: aut aliquarũ copiarum magna abudan tia. Amicitia:uolun taserga aliquem bonaruũ rerum illius: ipſius cauſa quem dili- git cum eius pari uolũtate. Hic quia de ciuilibus cau- ſis loquimux fructus ad amicitiam adiungimus: ut eo rum quoq; cauſa peienda uideatur: ne forte qui nos de omni amicitia dicere exiſtimantur reprehẽdere in cipiant:quanquam ſunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam: ſunt qui propter ſe ſolũ ſunt qui propter ſe et utilitatem: quorũ quid ueriſſi/ me conſtituatur alius locus erit conſiderandus. Nũc hoc ſic ad uſum oratorium relinq uaturutt nq; pro⸗ pter rem amicitiam eſſe expetendam. Amicliaru aũt ratio: quoniam partim ſunt religionibus iunctæ: parꝰ tim nõ ſunt:et quia partim ueteres ſunt:partim nouæ partim ab illorum:partim ab noſtro beneficio profe/ ctæ:partim utiliores:partim minus utiles: ex cauſarũ dignitatibus ex tẽporum oportunitatibus: ex officiis: ex religionibus:cx uetuſtatibus habetur. Vtilitas au- tem aut in corpore poſia eſt:aut in extraneis rebus ꝗᷓ; rum tamen rerum multo maxima pars ad cõmodũ corporis reuertitur: ut in re publica quædã ſunt quæ ut ſic dicam ad corpus pertinent ciuitatis: ut agri por tus pecunia: claſſes:nautæ:milires:ſocii: quibus rebus iĩcolumitatẽ: ac libertatẽ retinẽt ciuitates. Alia ſi quæ iam quiddam magis amplum et minus neceſſariũ cõ ficiunt: ut urbis egregia exornatio: atq; amplitudo. ut quædã excellens pecuniæ magnitudo: amicitiarũ ac ſocietatum multitudo. Quibus rebus non illud ſo lũ conficit: ut ſaluæ:et incolumes:uerũ etiã:ut amplæ atq; potentes ſint ciuitates. Quare utilitatis duæ ꝑ- tes uidentur eſſe incolumitas: et potẽtia. Incolumitas eſt ſalutis tuta aque integra conſeruatio:potẽtia ẽ ad ſua conſeruanda:et alterius obtinenda idonearum re rũ facultas. Atq; in his omnibus quæ ante dæcta ſũt: quid difficulter fieri:et quid facile fieri poſſit oportet conſiderare. Facile fieri id dicimus quod ſine magno aut ſineullo labore: ſumptu mo leſta quã breuiſſimo tempore confici poteſt. Poſſe autem fieri: quod quã- * 2 Hæc difiniuit:ĩ quo ſimili mõ ami/ citiã docet eẽ honeſtatem quidem mentis:ſed cum aliqua utilitate ſo/ ciatam. Ioquitur. n. deamicitia ciui lisquæ utilitate nõ caret. Deinde p/ tes eius amicitiæ marrat &cauſas. o ſtremo adiũgit illud tertium utiſe paratam utilitatẽ exſuisptibus do/ ceat eſſe cũ ipᷣa illa commoditas ho neſtate carẽs pſpicit : uel ĩ republi/ ca:uel in ſingulis ciuibus. hæc autẽ ĩ republica nũc ad uires prinet ciuita tis:nunc ad ornamentũ: quæ ip̃a tñ ĩ utroq; conuenienter nominatur. Sed uiresnomine appellat ĩcolumi tatis. At uero ornamentũ potẽtiam eẽ dicit:ut ſint partes utilitatis duæ incolunætas: & potẽtia. Poſt hæc tra ctat quod græci appellãt latũ quod fieri poſſit:au t nõ poſſit: in quo etiam illud docet: ꝙ his uicinum eſt: & quod facile fie ri poſſit. Prope enim fieri non poſſe credit: quod cũ magna difficultate cõficit᷑: hæc ſunt detribus:hoc ẽ ho neſto puro ſint utilitate: deide mix to cũ utilitate:tertõ d ſola utilitate. Vtilitas autem: aut in noſtris rebus: aut ĩ corpore poſita ẽ hucuſq; de ho neſto cũ utili:nunc de ſola utilitate diſſeritur. Quoniam ergo de hone ſtate: & utilitate diximus, Reſtat: ut de neceſſitudine uſq; pſcribĩus.Ho neſtati & utilitati ſupra poſitæ:atq; tractatæ duas res neceſſario dixerit attributasneceſſitudinẽ: & affectio nẽ:de hisnũc pᷣcepit. Acneceſſitudi nẽ docet eſſe illã:quæ neq; mutari: neq; ab exitu ſuo flecti poſſit. Affe/ ctionẽ uero quæ ex tempore: aut ne gociorum euentu: aut hominũ ad/ miniſtratione ſæpe mutatur: ut res non tales ſint quales eſſe conſuerũt. Ac neceſſitudinem quæ prima eſti duo diuidit: ut nunc neceſſitas ſit: qᷓ aliter exitus ſuos habere non poſſit ſed ſua cogat effecta ſine ulla excep tiõe: dicit eſſealteram neceſſitatem ubi fieri aliter poſſit cum aliꝗd ad/ mittit. Poſtremũ càæ genus demon ſtratiuum eſt quod adiũgit dat præ cepta quibus laudes:uituperationeſ q; tractentur: ideſt quibuslocis. Ac primum dicit eoſdem locos eſſe lau di & uituperationi: quos in libro pri mo iudicialiscauſæ: hoc eſt omnia attributa perſonæ. Partit tamẽ bre uiter laudes & uituperatiões ammi uel corporis: & extrĩſecus:animi uir tutes:artes ſciæ: uel cõtra uitia cor/ poris:totius uel in partibus: ut pul/ chritudo: ualitudo: integritas: & cætera Ruiuſmedi. ½ Extrinſecus ſunt patria:parentes co gnati:amici: magiſtratus: diuitiæ: & cærera huiuſmodi⸗Poſtremũ præ/- ceptũ dat ĩ laude: & uituperatõe: nã tam noscõſiderare deber: quid gor porisſit: quid extriſecus ſit: quã ꝗd ſit ĩ aĩlo. Ola enim: uel laudãda: uel uituperanda nõ rebus externis: non rebuscorporis: ſed animomentiut. Sin aliquæ res inciderint difficiles d impoſſibilitate dicit quædã ſimpli ces ut aliter omnino fierinõ poſſint. Caſſilẽſesſe deder hãnibali niſi ue lint fame perire, Ergo hic exceptio caſſilinũ uenir ĩi hanibalisptãte. hic aliter oĩo fieri ñ põt:tũ adiũcto ubi exceptio:niſi ꝓpaliquã cãm. Ita ñ ẽ neceſſitas ĩ ciuiliquæſtiõe illa quæ ſine cõditione eſt. partim dũt ex his multas eẽ res.i. neceſſitudine: nã oĩ tpꝑe id ptinebit. i. exceptio ipſa. Ac ſũma quidem neceſſitas uidetur eẽ honeſtatis duo ſũt ꝗqdem honeſtũ: & utile: ſed utili cũ duo ſubiaceant cõmoditas: & ĩcolumitas qſi tria ef fecta ſũt.uerum honeſtas præponẽ da:ſecũdo loco habẽda ĩcolunntas ẽitertio commoditas deinde & quæ q; res ſit: aut honeſtatis: aut incolu/ mitatis: aut nõ eo cõſilio quoariſtip pus ut ſociorum cadauera tempeſta tibus liberaret. Laudes autẽ: & uitu perationes. Demonſtratiua quæ ſu perat ſola tractatur per honeſtatem quæ demõſtratiua partes habet du/ as.laudem & uituperationem: utrũ 4 tamen exattributis perſonæ tra-/ ctatur. Dum ſint. xi attributa perſo nis quibusapprobatur cuiuſq; perſo na nomen hominis certis ſuis deſi⸗/ gnans & ſanguinem & hominem no minibus explicatur cum nullo ſoci um:neq; nomine:neq; attributo. Na tura eſt attributum extra ipſum ho minem: ut in patria: gente: ſangui⸗/ ne:cæteriſq;. Hæc enim licet dent homini cõmodum:non tamen pro prium.In ipſo uero homine eſt natu ra:circa corpus& aiani:quæ dat plu rimas. & animo: & corpori qꝗlitates. Ergo natura accidẽs res ẽ: quæ aper tiorem hominem ad unumquod/ facit. Itaq; non orator natura eſt ed oratorius: ideſt qui orator eſſe Poſſit. Verũ has qualitates: uel di/ ligentia comparat: facitq; perfectas & habitus nominatur: aut in hasca ſu quodam ac repentino motu fre/ quenter incidimus: & afſectio dicit aut in has inclinamur ſtudio quodã quod ipᷣ̃m ſtudium per ſe nihil ali/ ud eſt quàuolũtas applicata ĩ aliꝗᷓs R quã laboris ſumptus: moleſtiæ: Ionginquitatis ĩdiget atq; aut omnes:aut plurimas:aut maximas cauſas ha- bet difficultatis: tamen his ſuſceptis difficultatibus cõ pleri:atq; ad exitum perduci põt. Quoniam ergo de honeſtate:et deutilitate diximus:nunc reſtat: ut de his rebus quas his attributas eſſe dicebamus neceſſitudi ne et aflect ione perſcribamus. Puto igi tur eſſe hacne ceſſitudinẽ cui nullaui reſiſti poͤteſt:quæ neq; muta⸗ ri:neq; lenirii põt. Atq; ut apertius hoc exemplis ſit: licet eũ rei qualis et quanta ſit cognoſcamus. V ti poſ ſe flãma lineã: materiã neceſſe ẽ. Corpus mortale ali quo tꝑe ĩterire neceſſe ẽ: atq; ita neceſſe utuis poſtulat ea ꝗᷓ mõ deſcribebãus neceſſitudinis: cui nulla ui reſi ſti põt quæ neq; mutari:neq; liniri põt huiuſmõine- ceſſitudhes cũ idicendi rõne incidẽt recte neceſſitu Aines appellabuntur. Sin aliquæ res incidẽt difficiles ĩ lla ſuperiori poſſit ne fieri quæſtiõe cõſiderabimus Atq; etiam hoc mihiuideor uider̃ eſſe quaſdam cum adiectione neceſſitudines quaſdam ſimplice s: et abſo lutas. Nam aliter dicere ſolemus neceſſe eẽ. Caſſ ilinẽ ſes ſe Aedere Hãnibali. Aliter autem neceſſe eſt. Caſſi linum uenire in Hannibalis poteſtatem. Ulic in ſuꝑi ore adiũcto eſt hæc:niſi ſi malunt fame perire. Si.n. id malũt:non eſt neceſſe:hoc inferius non item pro- pterea quod ſiue uelint. Caſſilinenſes ſe dedere: ſiue famem perpeti: atq; ita perire neceſſe eſt. Caſſilinum uenire in Hãnibalis poteſtatem. Quid igitur hæcꝑ ficere põt neceſſitudinis diſtributio prope dicã. Pluri mũ cu his locus neceſſitudinis uidebitur incurrere. Nã cũ ſimplex erit neceſſitudo:nihil erit quod multa dicãus:cũ eã nulla rõe lenire poſſumus. Cũ ãt ita ne- ceſſe erit ut aliqd effugere:aut adipiſci uelimus:tũ ad iũctio illa ꝗd hẽatutilitatis: atq; honeſtatis erit conſi derandum. Nam ſiuelis attendere: ita tamen: ut id quæras quod cõueniat ad uſum ciuitatis: reperies nul lam eſſe rem quam facere neceſſe ſit niſi ꝑꝑ aliquã cau ſã quam adiunctionem nominamus. Præter hæc aut iuenies multas eẽ res neceſſitatis ad quas ſimilis adiũ ctio nõ accidit.Quod genusut hoies mortales neceſ ſeẽ interire ſine adiũctione: ut cibo utãtur non neceſ ſeẽ:niſi cũ illa exceptione extra quã ſi nolint fame ꝑi re. Ergo: ut dixi illud quod adiũgitur ſẽꝑ cuiuſmõi ſit genit cba⸗ funn umm ſyra lyrr eut. ſun ſeĩ nece reu den lſs 8 tbuci dpoce cehs lncd kure gan, lor Väh llenl ohlu i vin QA qualitates. Ergo afficimur qualitatibushis modis: ortu: & natali: & eſt natura. Afficimur repentinis caſibus &affectio ẽ. Afficimur induſtria: ac conſtantia & perſeueratione & habituseſt. Arueroi pſũ ſtudium quod eſſe definimusamplicatam i qualitatemaliquã animi uolũtatem. hoc iquam ſtudi umnũcaffectio eſt: ſi pro tempore eſt:nũcſi perſeuerauerit habitus ipſum ſtudium non iam qua/ ſi præceptio quædam ineſt rei eius cui nomen eſt ſtudium ſi perſaierauerit. Sed ut ſtudium intel- ligam: illud debeo conſiderare quod ipſo ſtudio petitur: ut litteratura: aut geometria quod ſi p̃ce ptum ſit habitusſtudio præceptus ẽ erit cõſiderãdũ. Nã oĩ tꝑe id ꝑtinebit: ut autad hone Ergonatura accidẽs qualitas eſt: ut Nar/ - nẽda neceſſitudo ſit neceſſe ẽ ſihõöe animæ uel corpori uel extriſecus & ſtatẽ hoc mò exponẽda nec ſſ eceſſe ẽ ſi hõe accidẽs ab ortu:acnatali. Accidit au . . — . . — — ſte uolumus uiuer̃:alſt ad incolum tatẽ hoc mõ neceſ tem mariucl fæminæ. Nam marẽ ſeẽ ſi icolũes uolumus eẽ:aut ad ĩcõmoditatẽ hoc mõo eẽ aut ſœ mnam non iam inter com ſeẽſt ĩcolũes uolum rad . mo moda computat. Affectio è accidẽs neceſſe E:ſi ſine ccõmodo uolumus uiuere: ac ſumma qualitas:uel ſponte uel ſtudio:mox quidẽ neceſſitudouidetur eẽ honeſtatis: huic proxia deſitura. N ſi pmaneat: fit habitus . . . . — —- . . . dicta affectio quod ĩficiat qualitate icolumitatis:tertia aC leuiſſima cõmoditatis . Acuᷣ his Serit affectio incipiens habitus: uel nũquã poterit duabus cõtẽdere. Haſce ãt ĩter ſe ſępe uictus:non enimomniaad exitũ té = . 2— 40 AQuüt. Habitus ẽ perceptio qualtatũ. neceſſe cõparari:ut quãꝗᷓ præſtat honeſtas incolumi/ Nã hæc pcepta phĩ dixerunt. hic ;/ tati:tamen utri potiſſimu cõſulẽdum ſit de beretur. litates: uel cõmoda ſur uel ĩcõmoda .. . — . Dt midetur — Qu ?e quoniã tribus mõis qualitates QCuius rei certũ quoddã ꝑſcriptũ uidetur ĩ ꝑpetuũ da- euẽmiunt: multa his cõmoda uel in/ ti poſſe. Nã qua in re fieri poterit: ut cũ incolumitati Commoda Ctter eueniunt. Verũp 5ſalucri dſiri ſentia dehoneſtate deli exiſtẽtiã ea qᷓ euentũt ſecernẽt. Nã cõſuluerimus quod ſit in præſentia de honeſtate deli alia uis ĩ eo cõmodoqd p naturã eſt: beratũ uirtute aliquãdo iĩduſtria recuperetur:cũ ĩco/ alia ĩ eo q; paffectionẽ alia ĩ eo ꝙ p ltacnitqti iouidebitur habẽda. Cüũ aũ id — habitum habitus nõ põt eẽ niſi hoc Umitatis ratio uidebitur ha 4. .☚ aut 1 no pouu- quod non aliud E:atq; illud qd ha/ erit honeſtatis eſt. Ita huiuiuſmodi quoq; re cum in-/ betur. Nã quod ignis calet: putãt ali lumitati uidehi ſul . d qui habitum eẽ qa perpetuu ſit: cd columitati uidebimur conſulere uere poterimus dice hoc ipſum ſi ignis: ut caleat. Iraq; po re nos honeſtatis rationẽ habere:quonia m ſine iaco/ ti narur Rabt zem mulki non . 2 T. – „ 1 mſi deo dant: &- uerũ e: ille. n-habet lumitate eam nullo tepore poſſumus adipiſci. Qua ĩ omnia percepta. Ar uero hõ nun/ re uel concedere alteri:uel ad cõditionẽ alterius deſcẽ quam in quid Bccptum habe ut nõ „„. —. . „ 1 16 . in profectu quotidie ſit:& hunc pro dere:et in præſẽtia quieſcere:atq; aliud cẽpus expedta fectum. Addixerunt. 1. progreſſionẽ re oportebit. Incõmoditatis uero ratiõe:mõ illud attẽ Am habitum dixerunt. ergo p 4 1.. 2, „„2=JelenE .. ſtimtoe maioris perceptionis ho datur digna ne cã uideatur: ea 4 ad utilitate ꝑtinebit. m ne habitum intelligimus: ut ſi af Quare aut de magnificẽtia:aut de honeſtate qdã de fectione duad aliauid au agat: ut — —R—1 . oꝓrator in foro non profectus: tamẽ rogetur. Atq; hoc loco mihi caput illud uidetur ee ſ mneo progreſſtoâ aliqua habitus ut qrãus ꝗd ſit illud quod ſi adipiſci:aut effuger̃ ueli dicet᷑: &certe procõmodo ſuo: uel habitum: uel affectionem faciet:nõ 4 mus aliꝗᷓ res nobis ſit neceſſaria: hoc ẽ 4 ſit adiũctout exaltero uero erit. in rebusenim no proĩde uti qᷓ; res erit laborẽus:et grauiſſimam: quã- m na ſunt certa ar ltenun ſigni⸗ õ mnen r ann A.H&αιος ficent ut irac dus habitus eſt: itarus cãmuchemẽtiſſime neceſſari iudicẽus Affectioẽ. affecttonishutus, . cum ſtudio& diligẽtia euenit: habi tus eſt: cum naturaliter natura. Studium eſt autem: uel adipiſcendi aliquid: uel retinẽdi uolũtas.i. quod uel adipiſci aliquid: uel retinere optamus: uel adepta ret nemus. Vctuseſt: uel quod ipſe ho ma agit: uel quod circa ipſum agit:oĩa quæ hẽt quænatura habitus: affectio: ſtudium nãoratorem eſſe qd eſt habitus ẽ: & uictus eſt:ſi in ea cxercitatione ſit.itaq; Ci.qaſſidua ſtudia pſeueranti dili/ gentia ita rhetori cã pcepit: ut ea ĩ eo ppetua eẽt: habitũ cõſecutus ẽ. Sed quia eius actũ ſibi inſtituit ad uſũ uitæ i.ĩ eadẽ re & ĩ hitu: & ĩ uictu. Itaq; multũ plærunq; de uirtute habitus dtrahir ſi uictus abfuiſſe dicat᷑.nã licet orator plẽus ſit ꝑceptõe ipſiusartis:t aliquãtũ argumẽto detrahit: ſi neges ĩ eadẽ exercitatõe uixiſſe: ut ipſe cõtra Ceciliũ:qaaufert uictũ: ĩfirmahat hiĩtũ:cũ dicit. Quãdo tu te tui piculũ feciſti:plærũq; ẽt ſi nihil agat ex habitu: hocipᷣm qd mhil agit ẽ illi uctus. i, uitæ mo dus. Nã ut in uictuẽ: quibus amicis utat: ita in uictu ẽ: & ſi nõutat Et cerre quia mihil hoꝑꝶ debet de eſſe pſonæ põt habitũ hr̃e ex geometriæ pceptõe ĩ ꝗᷓ nihil agit & ctud uſu rhetoricæ. Victusaũt isad qualitatẽ tendit: ſed ea qualitas uel in affectione: uel i habitu erit: deimde ut oratione; uel α aliquid rhetoricæ noſſe quod ẽ affectionis: ad loquẽdũ: aut diſcdũ aptũ eẽ ꝙ ẽnaturæ: aut loꝗ aut ſtuder᷑:uel qcẽ ſtudii:& cætrea huiuſmodi hẽtuictus. Veꝶ ĩ hoc cõſiderabit uictusicirca hæc oĩa: ſi ita agat uitã: ut hoc exerceat/Nõ.n. quia natura loq: aut ſtuder̃ peſſumusq ꝓp riũ naturæ ẽ iccirco & ĩde uiuimus:ſed ſi ſitordinata: ſic uita noſtra ad oẽm ſubſtãtiã rei familiaris quærẽdã: ut . deuiuamus.i. ĩdenobisoĩa ſuggerãt ad uictum: merito uictus ex exercitatiõe dicit᷑ Itẽ & ſiſi thabi tus: &nõ in ipſo habitu agat uitã: & uirtutẽ oratorie cõſecutus ſit: erit habitusnõ uictus eodẽ mõ: & affectio ẽ:ſi ẽꝓ tpe.i. ꝓut res aliq̃ tu lerit:ut locus fuerit:ñ ppetua cõſue tudĩe:ĩde uiuẽdi eodẽ mõ & ſtudiũ ẽſiñ ſtudiũ quodlibet ĩ exercitatõe uitæ tulerit: ũde uictus noĩandus ſit uerbotenus: ut cãsager̃: ut docere: ẽ huius ſtudii: ſed ꝗa ordinata uolun tasẽ ad uſum uitæ: merito dr̃ & uic/ tus. in ſingulis. n. his resquæq; ĩ eo ꝙ ſũt diſtribuẽdæ ſũt: ut ſtẽſeruus cir ca hæc qd in hac cõditiõe eſt. fortũa eſt ſi ſeruitute ſeruiat totouita uic/ tuseſt: ſic & cætera de fortuna. Fac/ ta uero & caſus: & or̃ones:& conſilia aut ſuperueniẽtia accipimus erunt ſuis noĩbus. Nã uictusnõẽ ſine factis caſu:oroniho:cõſiliis:ſed ſic uẽit fu it ut dicere poſſet:ut ei aliqd accide ret: ut cõſilio uteret. & hæcoĩa ſi ſic accipius: ut actiões ñ ord ĩatas:neq; ĩ ſtitutastoto uiuẽdi tpe erũt ſuis no minibus:ſinautẽ ĩ eo genere uiuẽdi poſita fuerit:ĩ quo oĩa ſũt cõſtituen da tibi cõſtituẽdi ad uitã uniuerſam uictus moĩa bit᷑ nõ ſuo quiq; noĩe. Fa ctaãt:caſus or̃ones cõſilia: cũ ex fu/ turo tpe argum̃tũ dabũt: ex pᷣteritis cõfirmabũt. Nã qa hoc illi accidit: iõ5 hocilli accidet:qa h c feẽ:hoc iõ facturusẽ ꝗa hoc dixit: hoc iõ dictu rusẽ: qa hoc cõſi liatusẽ:iõ hoc cõſi quædam ex tẽpore:aut ex negoc iorũ euẽtu:aut admi mſtratõe:aut ho ĩum ſtudio cõmutatio erũ: u nõ ta- les quales ante habitæ ſint aut lærunq; hr̃i ſoleãt ha bẽdæ uideãtur eẽ: ut ad hoſtes trãſire turpe uidetur eſ ſe:aunõ illo aĩo quo Vlixes trãſiit: et pecuniã ĩ mare deiicer̃ iutile:at nõ ĩ eo cõſilio quo Ariſtippus feẽ. Sũt gitur res quædã ex tꝑe:et cõſilio: nõ ex ſua natura cõ derãdæ: ꝗbus ĩ oĩbus qd tꝑa petãt: aut ꝗd pſonis di gnũ ſit oſ derãdũ ẽ:et nõ quid ftat:ſed quo quidq; aĩo qui cũ quo tẽpore:ꝗᷓdiu fiat attẽdẽdũ ẽ. His ex ꝑ . tibus ad ſniam dicenda locor ſumi oportere arbitran tur. Laudes autẽ et iituperationes ex his locis ſu mẽ- tur: loci ꝑſonis ſũt attr buti:de quibus ante dicũ ẽ. Sin diſtributius tractare quis uolet:patiatur ĩ animũ et corpus:et extraneas res licebit. Anim laus: uirtus: cuius de ꝑtibue pauloante dictũ ẽ. Corporis ualitudo di gnitas:uires uelocitas. Extraneæ:honos: pecunia: af finitas genus:amici: patria: potẽti a:et cætera quæ ſimi li eẽ in genere intelligentur. Atq; in his id quod in liaturus ẽ. Negociũ factũ: uel dictũ ẽ: uñ iudiciũ ẽ. in iudiciũ.n. uel in del beratĩonemuel ĩ demon ſtrationẽ nueniturmiſi ppter factũ. Singula igitur quæq; quæ hominiiaut obiiciunt᷑: aut de homi ne quæruntur facta fũt ĩpſa igit ſingula facta negiũ ſunt. Suntalia facta quæ pbationẽ tribuunt ipſi facto: unde quærit ſub quolibet ſtatuſũttria facta quæ extra ip̃m factũ: & extra facta quæ uicia ſuntad fcm̃: & phaãt fem uitæ præteritæ: hæcperſonæ attributa dicunt. Ergo cũ negociũ fem: dictũ ue ſit hẽat attributa quatuor cõtinẽtia cũ negocio inquit in geftione negocii adi uncta negocio: quæ geſtumne 1. — ocium cõſequũt᷑. Ex his duo prima cõtintiacũ negocio & m geſtione negocii totũ ten Et ꝗcquid habere. põt. cã oĩs i. negociũ oẽ pptes ſuas geſtũ. duo alia ſũt ex quibus aſſumut: primũab oratore ea quæ negoci o adiũcta ſunt. Quartũ ãt illud qd ẽcõſecutionõ negocii ipſius geſtioẽ: ſed aut extrinſecusueniẽtia per hoĩes hẽtut p naturã generaliter: ut poſt docebimus. Igitur prima de at tributis continentia hẽt ptesquinq; ſũmãnegocii? ſũmæ cãm: facta illa quæ probãt factum diuiſa p tria tempora. Et oẽ ipſũ qd; diximusnegociũ eẽ factum. ſ. cõtinetur abhis: a ſũma quæ breuẽ ppo ſitionẽ hẽt totũ claudẽs:ut patriæ inquit ꝓditio & cætera. hẽt& cim quæ gemina ẽ ĩipulſio & rõcina tio. Impulſio ẽ pquãcuius cã factũ ſit: Rõcinatio ẽ ꝑ quã factũ ſit demõſtrat. Sequit᷑ ꝑ tria tempora factorũ enumeratio quid ante rẽ factũ: quid ĩ re: quid poſt rem ſit: lgit quodlibet negociũ de ſtati bus interim loco ſit exẽpli: Milo occidit:mõ occidit: occidit: & nõoccidit. Partesſi unt fingulæ quæſti onis. Sed iã parẽtis occiſio hoĩs: occiſio patriæ ꝓditioſũma ẽ:ergo factum ſolũ negociumẽ ꝓpoſitio facti cum perſona eius qui arguitur: uel quolibet alio modo inuidiã cõparans: aut extenuans ſũmã dicetur. Et hæc ẽ ꝗᷓ Cato ĩ libro ſuo appellatuires cauſarũ: hoc argumentu ſequit cãm ꝗᷓ partiti ſu mus: quæ utiq; aduerſusnegantem factũ danda eſt: ut feciſſe doceatur. Quẽadmodũ autem tracte tur: uel ab accuſarore: uel a reo in ſecundo habemus. Quod ſi aliusſtatus fuerit præter cõiecturam non cauſa erit: ſed ratio: decuius tractatu in ſecundo docuit: Poſt hæc ſequuntur facta ommia ante: 1in poſt: in quibusomma illa quæ in geſtione negocii poſita cuique enim facto ineſt. Locus. Tempus. Modus. Occaſio Facultast In geſtione negocii locus: uel naturalis eſt: uel qualitatiemus. Naturalis locus eſt: com argumentũ præſtat: nõ erit illud argumen/ ta ſunt: ſi tamen proſunt aſſumumtur uni tũ a loco: ſed a facultate. qualitatiuus autẽ locus præſtatargumentũ ex oportumtate qᷓ oportuntal obet Ubuͤn 1scin uer tiage D juch tur. hec Cn⸗ ciar Wr⸗ — — — — — —+☛ quibus rebus poſſit intelligi ip̃e poſuit. Tempus qui d eſſet dudumgeneraliter docuit: pars quæd am 1 quit æternitatis:hocquoq; in tria tempora diuiſit: quæ ipſa tempora partituseſt. Nam præteritum: tribusmodisconſideratur. Præſens: & futuꝑe: binis. Veg hæc omnia magisad cognitionem tempo/ risdixit quicꝗd eſſet inſinuare cupiebant: quã utapta ſnrin geſtione negocii. Quid ergoaptũ huic parti erit.- Nam huic attributum eſt tempus: exiſtimatio eiuſdem temporis & collatio cum geſtione: ut id quod factum dicis eo tempore ex quoargumentum ſumis fieri potuiſſeuideatur. Itaq; ſic ait. S Nam ſæpe oportet commetiri cum omnia ualet oportebit:contraria quoq; quæ et qualia tempore negacium.Oecalio autem . — I . . 1. oportunitas eſt quædam tẽporis ad ſint intelligãtur: Videre autemi laudando ct ĩuitupe afiquod faciendurme Li Gporcim rando oportebit:non tæ quæ ĩ corpore:aut in extrane tas tribus modis nlderat oelus . . autem eſt quonon ſolum factum in is rebus habuerit is de quo agetur:ꝗ quo pacto his re- dicarur⸗fel quemadmodum factũ bus uſus ſit. Nam fortunã ꝗdem et laudare ſtulticia:et ul modlus mimum indicat.i.uo . . K .. luntatem diuidit aut per prudenti/ uituperare ſuperbia eſt. Animi autẽ et laus honeſta: ect am:autper inprudetttianuehiis quæ uituperatio uehemenseſt. Nũc quoniã omne ĩ cauſæ birun dain:alamm ui:perſaſionetim .. . „ 2. 1. 1,, r„ prudentia purgatur caſu:neceſſitu/ genus argumentãdi ratio tradita ẽ:de mentloe prima dine & aff n animi. Facultates ac maxima parte rhetoricæ ſatis dictũ uidetur. Quare autem duplici moo argumentum . en ; præſtant. Nam eiuſmodi ſunt: ut quoniam cet una pars 44 cxitum hunc b ſupcNore li⸗ eas: aut faciliusaliquid fiaraurſin⸗ o his effici non poſſit. Adiuncta nego cio:ad factum quod ĩ negocio ponitur:unde iudex laturus ſeneẽtiam eſt: ut ꝓbari quoquomodopoſ ſit ꝑ quãlibet cõſtitutõem: ſumunt de his rebusargumẽta ꝗ res poſſunt in ipſum factũ affectõe qua dam cõtineri. Has res affecta nominamus ueꝑ affecta accipimus. Nunc de ipſo negocio.i. de ommi cã rebuſq; in cãgeſtis. Nuncad res in cãgeſtasalia qſi quodammõ extrinſecus: quæconuenire uideant: aut inde ut ꝓueniat: autad illa cõiuncta ſint hæcaffecta quæſupra diximus negocio adiuncta: & cõ ſequentianegocium dicuntur. Illa prima continentia in geſtiõe. Sed de illis iam ſupra dictum ẽ. Ad/ iunctauero ea ſunt:qꝗ̃ illisipſis ſupra poſitis ſingulis aliquo mõ:uel extrinſecus cohærent: ut ſummæ ut cauſæ: cæteriſq;. Sed cũ nõ in ipſa ſunt:ſed aliundeaſſumantur: cõueniẽtia tamẽ erunt in collatio ne ſiue aliena ſint nõ hinc nata cũ erit: aut maius: aut mius:aut par.Itemq; ſimile cõtrariũ diſparatũ Si uero his adiuncta ita ſunt: ut extra tamẽ ſint: erunt: aut genus: aut pars: aut euentus. Nihil. n. hoꝶ non ex hisad hoc eſt: non tamen in cauſa poſitum. Et ſi poſitum eſt in cauſa:ideſt ĩnegocio:quæ hyp potheticen:ideſt quæſtio circa perſonam propriam: ueluti non poſitum.Ergo genusſit:licet cauſæ: tamen quia genuseſt: uelut extra cauſam eſt: cum perſona propria ineſt in cauſa. Item ſpecies. lam ue ro euentus cum tria tempora teneat: poteſt eſſe ex cauſa: ideſt exnegocio de quo loquor: qui probat quid eſt denegocio quod euenit rebus geſtisid quod in negocio eſt. Quomam tamen &præteriti tẽ/ poris euentus:& futuri temporis euentusaliquotiens ſumitur: & hicuideri extraneus poteſt a nego/ cio: ex negocio tamen oriens: unde probatum eſt adiuncta nuncomnimodis externa affecta. Tamen aliquo modo adiungi: ut certa quæ ſupra diximus. Nuncaliqua ex ipſo uel in pſo negocio: alio mo dotamen ſe habentia quam geſti negocii: textus ipſe & ordo conſiſtit circa perſonamcertiſſimæ quæ ſtionismaius: & minus: & æque magnum tum exui: tum exnumero: & ex figura negocii conſideran/ tur. Vis in eo eſt: quo ipſa ſignificatione uerborum diuerſas res intelligimus. Itaq; cum prolata uerba diſtant ſenſibus noſtris ſigni ficatione ea quæ proferuntui diſtant: ideſt potentia quadam qua quid quæque res poſſitĩtelligimus de numero perſpicuum eſt. Figura eſt textus& ordo negocii per circu ſtantias ſuas. Simile autem ex ſpecie: aut ex comparabili: aut ex conferenda: autaſſimilandanatura iudicatur. Simile hoc eſt ſpecies comparabilis & ſimilanda natura: & in illisocto. Genere. Na- tura. Vi. Magnitudine. Tempore. Loco. Perſona. Opinione. Sed ipſum ſimile quod per hæc ſuprapoſita efficitur illic eſt in ontrarii: partibus & quæ ſub eandem rationem cadunt hoc di/ ſtinctius poſitum eſt in differentiis. De conſecutione inſuperioribus duobusattributis negocio:negꝑo cium omne teneri diximus tertium quod eſt adiunctum negocio ueluti extra eẽ præci pimus: ſed na/ turaliter cohærcre extra ipſam hyppotheſim: aut aboratore aſſumi: quanquam & ea quæ extra ſunt naturaliter ab oratore ſumantur. & de hoc præcepta jam dedimus, Quarta attributio quæ conſecu/ tio nominatur. & ipſa ea tenet quæ extra ſunt. adhærẽntia tamen rebũs negocii: quæ no aboratore ex uoluntate ſumantur:ſed quæ ipſisrebusnegocii rationaliter acciderunt. Ac propeca omnia quælqr taattribunione in conſecutione ſunt id uidentur eſſe quod euentus. Verum euentusaliud eſt: aliud conſecutio uel res conſecutionis. Etenim euentus conſideratio eſt ex quadam natura rerũ quaquid perſpicitur: quid ex quaq; re euenerit: eueniat: euenturum ſit. Inconſecutõne autem non ex rebus ꝗd eueniat tractat orator: ſed quid rebus eueniat ideſt quid rebus contingat. Deinde quod in euẽtu duo ſunt: utarrogantia & odium in hac conſecutione unum. Nam ipſi facto conſecutio eſt: quod uel ra/ ro uel frequenter: hæcautem omnia collocata ſunt in hac conſecutione aut nomen contingit rebus m *8 % uel imitator: inuentor. Lex de ipſa re conſuetudo: pactum ut frequen/ ter fiat: uel non frequenter utilitas uel honeſtas& cætera quæq;: ut dixi rebusaccidunt nõ ex rebus ipſis ſed ad res ipſas quadam geſtione groue niunt. F INIS, è bro perducta eſt. et hic liber non parum continet litte rarum: quæ reſtanti in reliquis dicemus. Marci Tulii Cteronis ora toris clariſſi mi rhetori corum ueterumli berultimus explici . „* 9 –◻☚ — te ſci⸗ cigie ſo⸗ n gocn grut lubet rlee 100 cuoet un anty⸗ cidu runden Cüoncht Theror deqᷣ beret⸗ eſtho⸗ ſtume torhe Pus⸗0 ſmus ſequo Ulnſen erit. Cnasan paache terRh nnext mocar temne bſec ſexe⸗ kende ons N r l A! l re (Et⸗ ſere æineſciẽtes. Ciceroni ita ingenitamfuiſſe eloquẽtiam quẽ ꝗdemait L. discauſis regnaſſe uelut media regnet baſi 0 Olebant malores in exponendis libris multa inquirere quæ nunc omittuntur. Titulus tiam ueteris qua cripfite 51sS ExX ꝗ multi dicant ætate lam ꝓuectũ ſcripſiſſe propter eloquẽtiam maxmam ꝗq in illa uſus lut & incuriis uideatur ornate dicere potuiſſe licus harena. Vbi. n. Cic. — — actantius ĩ oran q. oναπτ⅓ ₰ℳ ſi negociis familiaribus impedi .„ — NNR1 . . ti uix ſatis ocium ſtudio ſuppedita re poſſimus:et idipſũ quod datur ocii libẽtius ĩ philoſophia cõſume recõſueuimus: tua nos tamen Cai taumnp, —— talis ẽ. M. Tulii Ci-Rhetoricænouæad Heréniũ liber primusincipit. Noua ad differé inadoleſcẽtia ſcripſit de ꝗ ĩ oratore ait. Qui Iibria nobis exciderunt ꝗᷓ orabat nõ oportebat ut alius qſqᷓ lo/ queretHerẽniũ legit fuiſſi ſorori/ um Cice. Terentiæ fratrem. Hic igi tur primus habet tria. ſ. titulum de quo diximus: ꝓemium & tractatũ Proemiũ hẽt tres effectus neceſſari os ut apparet ĩ textu/Negociũ uero ĩ terdũ eſt opera laborioſa: nũc uero occupatio. Familiaribus ĩ rebusami Hlerẽniuoluntas cõmouit ut de ra tione dicẽdi cõſcriberemus:ne aut tua cauſa noluiſſe: G 71LT aut nos fu coꝝꝶ tractandis qbusipſe occupatiſſi mus fuit ut in defendẽdo Milone ꝓ Põpeio:ꝓ Deiotaro rege ꝙ ipſemet ĩ principig Pompeianæ teſtatus eſt. Omne relſquũ tapnsin amicoꝶ ne/ Ler ſſe N. gociis tranſinutandum putaui. Im/ gnoſcere rhetoricã itelligebamus. Nõ.n. pari fructus . 5 ediestridintenbasutedent nialo, habet copia dicendi et cõmoditas oratõis:ſi recta in- res noſtri: plurali ꝓ ſingulari: aut in . 8 . . . . . —— „△ telligentia et diffinita animi moderatõe guberneturſ? giſſe laborẽ putaresiet eo ſtudioſius hoc ne gocium ſuſceperimus: quod te non ſine cauſa uelle co „ dignationeiut moriamur inulti hu mllitate: ut hic & ſtili ſublimatione - ut Lucanus: luſq; datum ſceleri cani musOcium: nunccapi f ꝓ litterario ocio:quod tunc fit cũ relictis oĩbus rebus litterisoperã damus quæ resẽ nobis ꝓ ocio. Ci, tamẽ appellat ocium litterariũ, idipſumſubſtantiuu éoci ꝗetis & ceſſati/ onisab opere. Libẽtius ĩphiloſophia: morali: quæ p excellẽtiam moralis dicit licet & aliæ partes di/ cant philoſophiæ eo quod reddãt hoĩem bonũ: cumaliæ ſolum doctũ: qua rẽconſiderans. ſocrates cũ diu incub uſſet illiparti philoſophiæ. quæ facit hominem doctum: diſceſſit ab ea & morali ope ram dedit: qm melius ẽ eẽ bonũ quam doctum, & triplex ẽphiloſophia moralis: quæ dicit ethica & diuidit in monaſticam: iconomicam: &politicam. Philoſophia logica: ᷓ diſtribuit i dialecticã: & rhetoricam. Tertia ẽphiloſophianaturalis: q phiſica dicit: latne ap pellamushiſte riam naturalem de qᷓ Virg. Felix ꝗ potuit rege cognoſcere cauſas. ergo ſi ꝗs dicat quõ libentius Ci. in philoſop hia ſcri Peret: cum & rhetorica ſit parsphiloſophiæ: dicendũ & eum ĩtellexiſſe de morali: ꝗq pexcellentiam eſt hoc nomen cõſecuta pauloante diximus. Voluntas: bencait q dicit appetius rei honeſtæ: & hene ſtum deſi derium oſtẽdat nõ poſſe reſiſtere petitioni ſuæ cum ſit honeſta. De ratione dicendi: diffni tio rhetoricæ. nam quod latine dicinõ põt:p periphraſim dicere fuit neceſſe dicere: ut ait Quintiliꝗ anus: ornate: copioſe & diſtincte dicere aliquid eſt. Vnde dicimusexarte loquimur anatura. Coſcri pPg ſimus: quum nõ uacat: qa ĩ ueteri ſolum de muéaone ſcripſit: in hacuero de oibuspartibus. Noluii/ ſe: quod eẽt ſignum inuidiæ. Fug ſſe: ut uideret iners. Duæ ſunt cauſæ quæ ĩpediuntad ſcribendum: ut inſeruiat libenteramico & mertiam fugiat, Et eo ſtudioſius. Secunda pars humus procminmqua aperit fructumartis oratoriæ. Suſceperimus:ad ſoluendum accepimuse Nam ſuſcipere cſt aliquod onusamplecti. Sine cauſa: quia magnam eſſe utilitatem in arte dicendi ſcis:& cſt cauſa im pellens Co pia dicendi: quod eſt proprium oratoris. Interrogatus, n. Zenoprinceps ſtoicorumquid intereſſet ĩ ter Rhetoricaméè dialecticam: ꝗqᷓ ſunt partes philoſophiæ. Reſpõdit: tantum quantum pugnusa na nu extenſa. Cõmoditas orationis:ad ſtilos: qui tresſunt: ut Virgi, facit: in tribus ſuisoperib us acceom modauit uerba rebus. Recta & diffinita: quæſtio quorũdam eſt: quam Quintilianus ponit hanc ar/ temnon eſſe artem & his duabusrationibus nituntur. Prima id quod fuitanteartem nõ dicitur eſſe ars ſed ante thiſiam & gorgiam quiꝙuerunt prim inuentoresartis huius inuẽti ſunt pluresqui in cau ſis exercuerunt penitusoratoris officium ſ. laudare: uituperare: ſuadere: difſuadere: accuſare uel de fendere. Secunda eſt ꝙ etiam illiteratus ruſticusante prætorẽ ueniens utetur on- nibus partibus ora tionis:ac ſi eſſet orator: ſed eosconfutat hac ratione: quia neq; ars primũ meq; natura deditextremu. Præterea probantartẽ dicendi nõ eſſe utilẽ: ꝗa mulpiorarunt contra bonos uiros&hρaaatut. ciderentur: quos frangit hac ratione. Quod fi ꝗd malinaſcit ex arte dicendi non artis ẽ ſed eius qui orat. Quẽdamodũ uidemus medicinam non eẽ uituperandam exco ꝙ multi medici uenena mter/ dum poculisadmiſceãt. dicit ergo Ci, ars dicẽdi habet multã utilitaté:ſi recta ĩtelligẽtia & diffinita animimoderatione gubernetur: abſoluens hancultimiam quæſtionẽ qars dicẽdi nõ admodum uti/ lisuideat. Recta. i. cognitõe oĩum ſcientiag: nam ad bonũ oratorẽptinet ſcire ornate dicere deomm re ꝓpoſita ꝙ ipſe ĩ libris de claris oratoribusteſtatus ẽtac mea ꝗqdẽ ſnia nemo accumulatusorator & ...— cætera: aut dicit recta ad uirtutẽ cõſumpta ex quo ceſſat obiectio ꝙñ ſit utilis. Animi Subernet . pp manu furioſi. terea dicit: orator ẽ uir bonus & cætera: qm eloquẽtia ſine ſapientia eſt tanꝗᷓ gladiusin manufi . . . AQuns obres: ac diceret cum fit utilis & facit beniuolũ oſtendens qualisſit in eũ:ꝗᷓꝗᷓ èt in principio Cum⸗ .. e , oës effectus exordirbreuiter cõplexuseſſet. græci nõ dicũtillos priſcos: ut Socrates: Ariſtoteles: Pla/ Pumi DL οα&ali præſtantesquos uniuerſi decantãt. Vnde illud: uos exemplaria græca nocturna uerſate ma ormor .7 nu: uerſate diuma & id: Graiisĩgeniũ graiisdeditore rotũdo muſa loq &iipſe Ci Sræcis diſciplnam ſolune ovxntuu E †αnoſtrisuirtuté e captandam: ſed ant deꝗbus coætaniisſius ꝗꝑ arrogantiam & cupiditatẽ pecuniæ wdn multa ſcripſgrunt ad artẽ nõ ptipentiaut cũ ars difficilis ſit ipſi plus ꝑræmii mereri a diſcipulis ui- aure „ deantur. Nepageimomultů ſcire . — . . de multis. Nosofficiũ ſuũ ſine arro Quasob res illa quæ græci ſcriptores:inanis arrogan adt gantia &a pſona aduerſarii ducunrt ix cauſa ſibi aſſupſere reliquimus Nam illi ne parum hang eũ in odiũ hercẽnii. Ad rationẽ:ad — . . 1 eA — ſarun regulas. Gloria:loqt de inam glo/ multa ſciſſe uiderẽtur ea ſiuerũt quæ nihil ad pro tui ria: quæ uitioſa ẽ:nã fuit apud roma poſitũ attinebat:ut ars: difficilior cognitu uideretur/ e⸗ nos maxima laus cupiditate gloriæ . . onz dicẽdipri turl⸗ accingi ad uirtutẽ qnimo dicebãt ſo Nos autẽ ea quæ putauimusiad rationẽ dicẽdi ptine- t⸗ lägloriä relictaähoibusimercedem re ſupſimus. Nonn. ſpe quæſtus aut gloria cõmotiue ſan [= -O.r araa. oium laboꝑꝶ: ut Ci.iĩ Archia teſtatus . i qucéadmodũ iſed ut indi- d ſe ẽAInduſtria ẽ labor circa res hone,/ mmus ad ſcribendũ ꝗqueadmodu cæteriſed ut indu- Ad ſtas: unde appellamus ſæpe mercato ſtria noſtra tuæ morẽ geramus uolũtati. Nũc ne nimi „ res induſtrios nunꝗᷓ aut latrones: lI/ 2 diceicicin: Sed ſon cet multa ũinſidiis patiant᷑cẽmoda um longa: ſumatur oratiode re dicere icipiemus/8 Dei Volutati:acſi diceret honeſiæ cu ſi re illudunũ monuerimus:artẽ ſine aſſiduitate dicẽ piditati. Nimnũ: qſi dicat ne ſubin r. — — utitelligas h —=: . e trem illud uitiũ arrogantiæ dicẽdo di nõ multũ iuuare ut ĩte Igas hanc p rceptols ratio⸗ nene ſupflua: dequo græcos accuſamus: qæg ad excrcitationẽ accõmodari oportere/ . ſed ſubaudi ĩcipiemus. Aſſiduitate e LD officio. N. Uenen frequẽti exercitatione. Intelligas: oratons ofticio.eſe — In hoc p̃ceptũ eius,. Rationẽ pceptòs/ Oo Ratoris officiũ ẽ de his rebusſſes ad uſũ ciuilẽæ irde Beina &ipiadocumemaruspci, S moribus et legibus cõſtitutæ ſũt cũ aſſenſiõe und pere ẽ docere. 1 et egibt anennoe . Ratorisofficiũ: totus hiec— .. „. . . .. Ai o liber ĩ qtuor uolũina diuiſusé & maleqdâ ꝗnq; dicũt faciẽtes unũ libe:e ptẽ qᷓtti:iqᷓ cõ AA . futat græcos ꝗ dicebant exẽpla abaliis &nõ ex ſeipſis e ſumẽda. Prius igit liber ĩ pemiũ inn . diuidit &tractatũ: ſed exacto pemiotractatũ agredit᷑. Prĩioa diffinitõe ĩcipit:nã ut ipſe ĩ Rin officiis ĩqt: oĩsqᷓ de aliqᷓ re fit inſtitutio dẽta diffinitõe ꝓficiſci ut ĩtelligat id de quo diſputat: ad ꝗᷓ ſir⸗ ꝗdẽ explicandam qtuor ſunt cõſideranda: ars: artifex: materia: cuius corporis mẽbꝑꝶ ſit &finis. Arti 4=S fex põt eẽ duplex: & ꝗ dat artẽ: & ꝗ exercet dicimus oratoré: unde Ci utrũq; cõplexus ẽofficium: & “ rhetoris & oratoris. Plutarchus ĩ oratõibus Cice. nõoratorẽ ſed rhetorẽ appellauit. Sophiſta medi/ in us ẽ ĩter utrũq; nam & artẽ mediocriter ĩtelligit & mediocriter dicit ornate: al quando ſophiſta ſy/ KWr loiſmoꝑe cõpoſitor ẽ. Cato igit cẽſorius qd ſitorator ſic diffimt, Vir bonus& dicẽdi peritus & peri ni tiſſime ꝗdẽ. nam cũ is q oraturus ẽ maximamĩ dicẽdo peritiam hẽre debeat:ĩprimis eũ cõuemit eſſe eeii uig: & ĩ oĩ certe uirtute ꝓbatũ. Vnde Auęguſtiusi osgrauitate ſermonis maiuspõdus hẽtuita dicen id tis: cuius rei nõ ĩimemor. Virg. uolẽs bonũ deſcribereoratorẽ: eloquẽtiam er tribu t: & ĩ primis aucto ritatẽ ĩ prio libro. ſic. T pietategrauẽ meritis ſi forte uiꝑ: & cætera. Materia uero ẽ laus uel uitupe/ ni ratio: utile uel ĩutileuuſtuũ uel ſiiuſtũ:hoc ẽſcire ornate: copioſe:diſticte deoĩ re p̃poſita dicere:ſiueſi 4 demoõſtratiuo uel deliberatiuo: ſiue udiciali genere eauerſet materia. Et notandũ ẽꝙ Ci.ĩ prio de md e⸗ AM bet ora, meminit multos eẽ ꝗ dicut oratorẽ oportere eſſe muſicũ & aſtrologũ:& ĩ oĩ arte peritũ: ſi debet KW”äe Wr 4 Sc; ta. g copi ſticte dicere: qbus ibſe rñdet aſtroloæi eſſe officiũ ſuæ ar wel n nIi ſo‿mi dHτι⅓¹ä1q de qcůq âſibi ppoſita ornate& copioſe diſtĩcte dicere: ꝗbus ipſe rñdet aſtrologi eſſe at qna . tiscognitõem hére. Adoratores ueronõ tinet cuuſlibetſciẽtiæ cognitionẽ habere pfectam: ſe d ſci/ Unt⸗ re dumtaxat diſtribuere ĩ oratõe ſecundũ pcepta artis dicẽdi ea ꝗᷓ de aliqᷓ re ſit dicturus: ꝙ ẽt gram/ W .—.„ maticus facit. Nõ. n. ſibi cõuenit ĩ oĩ ſcia peritiã hẽre: ſed ſatis ſibi eẽarbitrat ſi ĩ unaquaq; ſciaꝑ ſer⸗ ſ⸗; mon cõgruũ aſſeuerauerit. Mẽebꝑꝶautẽ &ſi becies iurisciuilis: ꝙ Kiſtributũ ĩ politicam: hocĩrẽ:uti S?ð are Pag litatẽ: & rhetoricam inis uero ẽ duplex: itriſecus: & extrĩſecus. Intrinſecusẽ: ſemꝑẽ ĩ oratore & ĩ ui ſargumæetog ĩ copia dicẽdi cõſiſtit.Extriſecus eſt ĩ auditoribus ꝗ aut pſuadẽter: aut ñ pſuadẽter n “ ꝗ res ꝑ ſagittariũ declarat.tũc n. dicitur ſagittarius hr̃e finẽ itrĩiſecum: cum totis uiri bus arcum ex irioſ a extri habuiſſe. Orato Ad tendit & ſagittam ĩ auem dirigit: quam ſi percuſſerit tunc dicitur finem extrĩſecum habui rate d „ ris officium: hoc eſt diffinitum quod reqritur ĩ diffinitõe perfecta:tangit autẽ artificem. Officium 1 “ uerocapitur ꝓ eo quod ꝗſq; debetefficere. Poſſedicere. i. habere facultatem tractandiornate: copio 2 4 Rr ſe & diſticte ĩ omni genere cauſarum:ideſt de honeſto:ijuſto & utili: tangitmateriam. Vſum ciuilẽ tangit cuuscorporisſit ſpecies. Rhetorica. n. eſt pars iurisciuilis ut diximus: quoniam ad utilitatem 1l N ciuſum uidet bertiere. Moribus & legibus: his duobuscõſtat unaquæq; ciuitas quæ dicitur multitu C. dociuiũ. Morcé quẽ uetuſt robauit, Lex ueroé iuſſi li & ſanctio redacta ĩ ſcripta. Et ſciẽ yfſes lex 1 1 .ρα*π c Uetuſtas approbauit. Eex ueroé iuſſuspopuli & ſan dact11 ecinii W . dum quod tribusmodis diſtiguuntur hæc duo: quia mos uetus eſt& ſine ſcriptis & ĩ uõluntate ciuiũ permiſſus. Lex uero poteſt eſſe noua & ſemper eſt ĩ ſcriptis.Prætereanõ ĩ uolũtare eſt: ſemper cogit- „ . . 2„ 52 . Nr . 5 5 . RRNNNV . — ssä . . „ d . Re HE . .ᷣ— . . „ 2 . . Lumaſſenſione auditorũ:tangit finem extriſecò. Quoad eius. finẽ intrinſecum: & bene ait gquãtũ ẽé AÄtum iĩoratore. quia intel ligebat ſagittariũ nõ ſemp auẽ percutere:nec medicũ ſanare ægrotatẽ. nec m oratorẽ perſuadere, Quoadeius: una dictio: male eiusquod abeo more græco cũ alibi ſcribat in epi umd ſtolaad appium pulchrũ quoad eius facere poteris. . Eenunt-apomtgſien- b, us dixerat de his rebus præeſſe ech cere:hoc ẽoſtẽditquæ ſit materia oratiõis quæ licet ab a iq bus di . catur quicꝗd ornate tractari põt: ut tractar̃aliqua de amicitia: de mortuo.tamen reducta eſt omnis Venn . 4 rae materia ad hæc tria quæ& ſub his nun auditorũ quoad eius ficri poterit.Tria ſũt genera cau generibus oẽs ſpeciescõtinẽtur. Vnd —— ciber debetor. ademoftratiud delibera ſciẽdũ ẽ ꝙ materia dialectici inhoc A ſarũ quæ rciper debet orator,demoltratiuu, delibera qiffert a materia oratoris. nã mate - te tituiũ:iudiciale demõſtfatiuũ genus ẽ quod attribui Ei naſeckie taſtat generalfter: ut W 7 „ . .. — 2 —„XKI. dlicit Platonẽ uel Socratẽ generali/ in⸗ turĩ alicuius cærtæ ꝑſonæ laudẽ ueluituꝑiũ/ Delibera ter occurẽtẽ:intelligit de Saotnislit 6 dr tiuũ eſt quod poſitũ ĩcõſultatione habet ĩ ſe perſi la⸗ Apellario:orator uero ſpaliter e Wons er di S(Iudiciale & que rſ in dere, are debet: nã ſi narraret ꝗſpiã d PõO nch, „2 ſionẽ et diſſuaſionẽcſudiciale . quod poſitũ m ctro peio ĩperatore del igendo:& diceret enini uerſia habet accuſationẽ in ſe aut petilionẽ cum defen oss ineratores duihur eetſcietia rei W E rr - — d. militaris: ctus & oĩa neceſſaria: & us ſione Nũc ꝗᷓs res oratore haber oporteat docebimus, norractar k ſhaliter j Põpeio eè ne i Deinde qũo has cauſas tractari cõueniat oſtẽdemus cõueniretpræterea et ſien dun 4M49 c⸗ ,. ð J „ eO. materia oratoris uocat dupliciter 4 Oporrtet igitur in oratore eſſe inuẽtionem:diſ dſitio⸗ generaliter & ſpaliter. Sals cauſa, nem:elocutionemt memoriam et pronũciationemiln „appelat rce iporheſis. tuect rr üitkinit Kae quæ habet cõtrouerę 4 uentio eſt rerum ueraruũ aut ueriſimilium cxcogitatio⸗ ſiam in dicendo poſita cũ certa prr 1 DR’j S ðèMLMW ſonarũ ĩterpoſitiõe: ut ſi dicat cæſa/ ur⸗ ri reuertenti ex albistriuphus det:& hæc:morit Cicero ab inſtato: hæreditas Ciceroni filio detur enle nam oĩia hic ſpãliter ſuntnoĩata. Generalisappellat quæſtiogræcetheſis: & ſic diffinit:iquæſtio ẽres — quæ habet controuerſiã in dicendo poſitam ſine certaꝶ ĩterpoſitiõe pſonarũ: ut ſi dicas: ĩpatori uai id ctori triũphus det: & morit pater abĩteſtato. hæreditas uiciniori det. Et eſtnotandũ qd cãhæc ſ Pe ii cialis deſcẽdita materia generali: nõꝙ i ea ſe exerceat orator ſicut ĩgenerali:ſed ꝙ ea exercecẽusad cõ Ku. 1 . firmandam ſpãlẽ materiã hoc mõ:ſi dicas cæſari reportãti uictoriam ex gallis iriũphusdet: quo- Dn niam lex ꝙ impator uictoriâ reportansdebettriuphũ hẽre &iitẽ ſi morit Cicero abĩteſtato: Cic. fi/ na9 lius petit hæreditatẽ.ꝗ.frater petit:hæc ẽſpecialis cauſa ad quãcõfirmanda ẽ generalis hoc mõ mo⸗- tas it 1 Cicero eſt filiusuicinior: ergé Cice, filio hæreditas me riẽte patre ab ĩteſtato hæreditas uiciniori detur Ciceroe ſtfiliusuicinior;: ergé Cice, filio hæreditas . det. & p hoc eſt nomẽ oratori enthymema hoc eſt ſylogi ſmus ĩpfecttusad probandã minorẽ. i. cm mc/ ſpecialẽ pgeneralẽ. Tria ſũt mõdicit quæſtionũ: ꝗa generaliequæſtio ñ tractat ab oratore: ſed ca uti liß/ mur ſolũ ad cõfirmationẽ ſpãlis marcrie. Qnoclſint tantũ tria: Quitilianusaffert hãc ration ẽi quo her niã quicꝗd dici põt ſub his tribusgeneripuscõtinet et uocant hactria genera generaliſſima. a Qui nche aliano ſũt eſſẽtialia: ꝗqa ſine iis rhetorica eſſe nõ pot.Oifferũt auttribus modis: loco:tẽpore:& fine Idm nã demũõſtratiuũ ĩ capo marrtio tractabatur ubi eligebant magiſtratus: nã ibi neceſſaria erat lauda/ nn tio uel uitupatio. Deliberatiuũ ĩ ſenatunudiciale in foro: tẽpore: qa demũ tẽpus præſens denotat: nde, nãnatura lauseſt de præſenti: licet aliquando miſceãustẽpus futurũ & præteritũ ad maioré cõfi r2 eſi mationẽe præſẽtis laudis: ut Vir. de Marcello: Ion Marcelluseris. Deliberatiuũ de futuro: ut ſi eẽt cõ toe rrouerſia utꝶ Carthago eẽt delẽda. ludiciale eſt de præſẽti fine: ꝗa demõſtratiui finis eſt honeſtas ebel uel ihoneſtas. Oeliberatiui utile uel iutile. ludicialisæquũ uel iniquũ Cõfũdut tamẽ aliquãdo ut za dictũ eſt. Demõſtratiuũ latini dicuntꝙ laudẽ uel uitupationẽ demõſtrat: uñ qdã laudatiuũ appel- (ſ/ Ianta meliori: ſicutauguſtinus de ciuitate dei cu eſſet ſicſcriptũ de ciuitate mũdi:a græcisaut dic- , ticon: qa dixis dicitur demõſtratio: unde dicticosaduerbiũ uel epẽticos. In lau dẽ: lausẽ id ꝙ tracta V tur: laudatio ie modustractãdi i genere demõſtratiuo ſicutuitupatio & uitupiũ certæ pſonæ: ab ſeri eo ꝙ cã ẽ certarũ pſonarũ ĩterpofitiõe. Oeliberatiuugræci uocãt ſymbuleuticon: ꝙ ẽ cõſulo. Cõſula din tioẽ tractatro cõſiliorũ: & quicqd ẽante liberationẽ. Iudiciale: dicũt dicamicon ꝙ ẽ iuſtũ, Cõtro⸗ dcen nerſia dictiõe & cõtradictiõe. Accuſationẽ: quo ad crimmalẽ petitioné. In ciuilibus: c defenſione nad S&ad utrũq; Nunc quas: declarata materia oratoris accedit ad regulas ꝗbusuti debet. arorem O.D habere: iſtaquæ ſequutur ſunt accidẽtia oratorisquoniã ſine ipſis nemopõt eẽtorator: na ſicut ho/ Gm mo uiuẽsſine ſãguie & ſpũ eẽnon põt: itaorator ſine his ptibus nullo mõeẽ põt: na ꝓpr- leiſtæ qnq; p. copo tes ſunt eſſẽcialia oratoris.i.ſine quibusorator eẽnõ põt. Oratorẽ, i.illũ dicit qui exercetar enno cule autrhetoré: nã ſine mẽoria rhetor eẽpõt: qa libroshẽt uñ doceri põt. Tractari deducere in cium en Has cãs. ſ. illa tria genera cauſagꝑ quæ dixi Oportet. nexeſſi Itatẽ importat. Inuẽtio: iuemir ſ ea X DP Neth . re facit quæ facis firmare: potesaduerſarioꝑg cogitata deſtruere: Excogitatio cogitare e fecadnd oH⅓ rre in mẽtẽ ad aliꝗd inꝗrẽdũ & mẽtẽ adhiberelexcogitare uero adhibitiõe &, ex ealnationt mẽtis aliqd inuenire. Reg uerage: argumentoꝶg & materiaꝶ ueraꝑ. & iĩ hoccõuenit cù dialectico: qa 6 hil ꝓbat niſi ueris ratiotbus. Aut ueriſiniiliũ: in hoc differ ꝗqaiorator debett facere orationẽ: aut r nihil ꝓbat niſi ueris ratiõibus. Aut ueriſi . gaion m ₰ ω .α ueriſimilem: aut pbabilem: aut credibilermi ut in animum auditoꝶ cadere poſſit. Inrerdum põt iti mẽdatio alicuius ſalutis cã: utd ueriſimile uideat᷑: ut Ci. ꝓ Milone.ĩducit. n. Clodiũ dedit opa ue —. „5. Ger-nc. niſſe ut ĩterficeret Milonẽ: ꝙ nõ ueꝶ& eẽ tradũt hiſtorici. Sed qa resueriſimilis eẽ uidebat: licuit Ci. e- 3 . „. ꝓ ſalute Milonisuti mẽdacio. Probabilẽ quã unuſe qſq; approbat ꝙ Diſpoſitio: duplexẽ: naturalis = Rartificioſa. Naturalis ẽꝗᷓ factaſunt primo ẽtpriĩo dicant q ſecũdo ẽt ſecũdo dicant.Arti ficialis eſt quando pᷣuertit ordo:ut poſt ꝓemi ũ ponerecõfutatõem cũ narratio eẽ deberet: uto regina nouã:ex/ ordiũ: nõ uosaut ferro. Cõfutatio:ñ . = „ ea uis aĩo: nec tãta ſupbia uictis. Eſit quæcãm probabilẽ reddãt. Diſpoſitio ẽ ordo et diſtri ordo quãtũ ad collatõem naturalẽ. Diſtributio:ꝗᷓtũ ad arti ficialẽ.i.ĩ di butio rerũ quæ demõſtretꝗd quibuſq; locis ſit collo⸗ herlieloci; tributio ĩ ꝗbus ere de cãdũ Elocutioẽ idoneorũ uerborũ et ſentẽtiarũ ad ĩ E bemus. Reg: marerie. Quibuſqa; ααnaαnαahaO †τιkkKIJemoriaz; . roeαR locis:autꝑ naturalẽ:aut partificialẽ uẽtionẽ accõmodatio. Memoria firma animi reru et orains d dixerunt iudiciũ eẽ Der uerboru diſpoſitiõis ꝑceptio Pronũciatio ẽ uocis:uul ceſſariũ. Sed Quinti. reſpõdet iſtis: —— er , e. ee ere dicẽs eẽ ſuꝑfluũ:qm in ĩuẽtiõe cõclu tuset geſius moderatio cũ uenuſtate Hæxc dia tribus cC dit᷑ iudiciũ:qa ĩuẽtio ſinemndcio 5 rebus aſſequi poterimus:artenmitatione:et exercitatio ancn* nõ põt. Sit collocãdum. gdebitolo H Arseſtor . 1 —.. . co ponẽdũ put neceſſe fuerit. Elo c Ars eſt præceptio ꝗquæ dat certam niam rfationem cutio: pars eloquẽtiæ. eloquẽtia ue q; dicendi Imitatio eſt quia impellimur diligenti ra- ro generalisẽ: ſed elocutio aptatioq gonendkli . 4 n „ dã uerbox pmateria circa ſentẽna tioncualiquorum ſimilò inducendo eſſe ualeamus & uerba.nã ſi tractamus magna: alti . =èG loqꝗs uocabulisutẽdũ eſt. Si parua:hurhilibus:ꝙ Vir.diligẽtiſſime ĩ ſuis operibus executus ẽ.In bu/ colicũ humilibus: ut cũ uelit ſignificare noctẽ:ſicĩꝗt:& ia ſumma ꝓcul uillaꝶ culmina fumãt. nã ſi fuiſſetmateria altiloqua dixiſſet: Aureusoccaſum iã ſol ſpectabat equoſq; ꝓnum iter urgebat facili trãſm tterecurſu. In georgicisuero mediocribus: ĩ æneidosaltiloꝗs: quã rẽ ſeruãdã Horatius docet Restn Nane uerſibus expõi tragicis res comica nõ uult. Indignarunt itẽ priuatis ac ꝓpe ſocco digmis carminibus nu narrari cœna Thieſtæ. Accõmodatio: adaptatio. Memoria: q uerſat circa duo. ſ, circa res &uerba utputa ſolũ memoriter dicere. ſ. arma uirũq; cano: Circa res ſcire collocare rẽ: utputa cũ uenerit Ae neas. Prio poſt ĩcẽſã Troiã:& ꝙ ĩter habueritq; cõfecit Aeneas a troia uſq; ad ltaliã. Verboge: ut recor dari aliq uerba ſimpliciter. Præceptio: cõpræhẽſio. Arma aninu: eo ꝙ nobis memoriahẽret. Di ſpoſitiõis:quoad ipᷣm ordinẽ.Multi dicũt iterofficia oratoris memoriâ annumerarinõ debere: cum eanobis a natura data ſit:nõ ĩtelligẽtes oẽs artes anatura nobis datas:& deide pꝑ artẽornari & expoli/ ri. Pronũciatio: idẽ ſignificat ꝗᷓ porroenũciatio aliter ſignificat leuẽ traditõem: utcũ dicimusiudi/ cẽ ꝓnũciaſſe ſentẽtiã. Moderatio uocistã ĩſermone q dicit ſermo remiſſus:quã ĩ cõtẽtõe ꝗ dicit᷑ ſer moacris: ut Virg.ĩ ꝗqnto.illũ elabãtẽ teucriac riſere natãtẽ.In cõtẽtõe:ut ĩ bucoli. Quid dni facient: audẽt cũ talisfures.Idẽ ĩ æne. dateciti feræ:date tela fũrdtemuros. Vultusut ſi mœſta ſit materia uultũ quoq;mœſtũ cõtrahamus. Geſtus: ad motũ mẽbrogꝶ tã manuũ ꝗᷓ pedũ: hãc particulãnon mõ medliocriter ptinere ad pſuaſionẽ idicauit. ODemoſthenes:nã ter iterrogatusꝗd maius eſſet ĩ oratore Reſpõdit hyſiocriſim& ſaneita eẽt Hortẽſius ſignificauit.is.n.ppꝑ optimã eius ꝓnũciatiõem multas obtinuit cãs cũnõ maximã ĩdicẽdo uim haberet:nani cice.lõge eũ p̃celluit:& tn ꝓnũciatione ſua nõ mediocrisorator habitus ẽ. Tribus rebus:qa poſſent uideri difficiles ĩ oratore illæ ꝗnq; ptes eſſen tiales ꝓbonunt ꝗᷓdam facilitatẽ: p quam:ea ola facillime cõparemus,. ſ. partẽ imitatiõem: & exercita « r⸗ tlone. Hæc ola: has qnq; partesoratoris eſſe entiales: Aſſ equi:facillime cõparare & obtinere. Præ ceptio:doctrina. Certam uiam: nõ ſine cã:nam ĩ hoc ceſſat obiectio eoꝶ& dicunt nõ eẽ artẽeo ꝙ mal ti fuerũt ſine præceptisartis eloquẽtes: ut orpheus: amphiõ. nam ut ipe cic. ait ĩ oratore hoc illis coti git bõitatenaturæ. ſed nullam habẽt dicẽdi certitudinẽ. Alii ſunt ꝗ dicut ñ eẽ artẽ: ꝗa nõ hẽbant ma teriam ꝓpriam ſicut medicĩa habet herbas& reliquæ artes: ſed certe ignorant or̃onis materiam eſſe ꝗcqd dici põt& ſermone explicari: Rõeq; dicendi: adiuxit hoxut ſeparet hoc diffinitũ abaliisora — — toribus:inam& reliquæ ptes hñt: Certamuiam: quoad ipſa p̈cepta artis: q dant nobiscertitudinem Et rõnem dicendi: quo ad exercitatõem ut ſcire allegare cã: qre ita fiat, nam poſſet aliꝗsſcire pcep ta artis& rõem dicendi nullam hr̃e: aut dicit./” Certam uiam.i.regulam. Rõnemq; ut ſcirem allega re rõem qre ſit. Imitatio eſt: icluſit ĩi hoc uerbo neceſſitatem. nam q aliũ imitat urueſti giisalterius Quci a quo ſi deſcendat nihil penitus cõſeqt. Diligenti rõne ac ſi diceret uſq; ad minima uocabula . debemus limitari: uñ ĩ limitatõe tria ſũt cõſideranda quos ꝗdem & ꝗᷓtũ imitemur: quosut idoneos uirosnõ illos uetuſtiſſimos: ut fuitcato cenſorĩus qaadhucn uenerat t illũ ſuccũ eloꝗntiæ lacteũ ne q; modernos:p̃terea ſi nolumusexerceri ĩ ꝓſanõ ſeᷓmur comicosnec poetas:ſed Ci.illũ q & idone us eſt& præ cæterisornatiſſimus. uñ ait Qui. cic. ut mihi ꝗdem ur & iucudus incipientibus quoq; & apertus ſatis eſt ꝗqnõ tantũ ꝓdeſſe: ſed amari põt: tũ ut oſq; ſimillimuscice. erit romani maximusau ctor eloquii aut uerſusaliqd amauerit Vir.ſibi p̃ponat de quo laus deſiiteſſe laus. Quæ ſane ꝗd ut imitatt ꝓbabilia & om ttere mala uocabula. nam funt conceſſa oĩa quibus poetæ utuntur: utcum ait Vir. Steteruntq; com æ. &alibi uſtam dederitisin undis & iis ſimilibus non utinon poterimus. cie ien uãtũ uero ĩmitemur pertinet ad figuras: ut illud ſuſcipiâ. qd a naturà nobis cõceſſum: quẽadmo — kontc dum Horati ait: Sunute materia ueſtris: ſcribitisæquꝗ . Viribus: & uerſate diu ꝗd ferre recuſant SWM Valeanthumeri. Exercitatio: utuirus fecit. na priuſꝗ publiceaiꝗd ſcriberet: ſcripſit moretum: & iltck multa alia: ut prõptitudinẽ cõpararet. Ci.quoq;: multa cõuertit: in latinũ ſcripſit: & declamauit. Wuin, Solebãt ẽt antiqui ſe exercere in thematibus factis: ut facere accuſationẽ: defenſionẽ: deinde aliqui dicunt ꝙ maior eſt cõſuetudo ꝗᷓ uſus:quoad ſe ipſos:dum ſecũ ſe Nerceticſncruda ꝗtum ad alos * . ” qñ publice ſe exercẽt. ut orãdo in fo ll Exercitatio eſt aſſiduus uſus conſuetudoq; dicendi 3 euel iſenatu:il alid ezeroitade Pcanαααααα ncob, —XNXnI ſ 2. — , nſſi frequẽter uti. Et notãdũ ĩ his di ꝗ Voniã igitur demõſtratũ ẽtquas cas oratorẽ tribusuariti ctfectii contineri:nam recipere oporteat:quaſq; res habere conueni, ſars ẽ emẽdata natura: ideo dat certi mmme atin ũc quẽadmodũ ad or̃onem poſſint oratoris offi rucink⸗ Abin ſarer Pecpti⸗ mta⸗ — hocsu . — . ð T art . n eh O abl ltate aptitudinẽ. 2. 4 uvans = r . CIa accõmodari dicẽdũ uidetur,. In tio ĩ ſex ptesoro ercitatio uero prõptitudinè ĩ qua re c uti niscõſinmmitur:ii exordiu narratione: diuiſionc: confir diligenter ſeruauit modum & orͤ — eſ rin en ulr nem. nam primoartẽcapimus: dein -ta rre tno mationem: cõfutationẽ:et cõcluſionẽExordiũ ẽ prin de imitamur: tertio exercemus. redn Annen cipium oronisiper quod aĩus auditoris:aut iudicis cõ „ bni P ſicad oñdit qbx H n⸗ ſtitui uel⸗ d audiendũ N „2 0 7 rebus poſtumusornaté ex . d ituituriuel apparatur ad audien arratioe rerui ercere dos dicẽdo:& for Nanmnane taru: din eſtarũ expolitios Diuiſio . mauit bonũ oratorẽ: for/ J geſtaru aut proinde 4 geſtaru cxpo ſitio⸗ Di uiſio ſ. mauit ip̃am or̃onẽ: ꝗq dicit ĩſtrumẽ re 1 p Juam aperimus quid cõueniat: et qd ĩ cõtrouerſiæ f oratoris: ſicut muin tæla: & ha mun ſit et p quã nimust rebi d Anr* ſtæ:aratoris uomer: & alia: uñ dicit enmui ſitetqua cponüämustqbus de tchus ſammus diduri Im trãſgreſſio color ĩ quo facitaudi unln ” ⸗ torẽ cautũ: ꝙ uulgo: & ſeruari ſolet Unudor quotiẽſcũq; de una re ĩ aliã trãſimus: utpote poſtqᷓ eiusbenignitatẽ laudaueri:nũc d fortitudĩe eius mmd dicer̃ ĩcipia. Quascãs demo.deli. &lu. Quas resinuẽtio:diſ.elo.& cætera. Officia bñ dixit offi⸗ Tauete cia ĩuẽtionẽ: & cætera:qmeſſẽtialia ſũt:nec ſine illispõt eẽorator. Adoronẽ tanꝗ ĩſtrumẽtũ. Inuẽ IX tio conſumit᷑:ac ſi dicat:ita diuidit: ut plus nõ reſtat. Multi tñ addũt egreſſionẽ: ſed ea eſtpsconfir Eron mationis. nã ſemp poſita ẽ ad cõfirmãdũ: utilioneus. Eſt locus heſperia. unde Quint.ſic diffiniuit n. A Egreſſio ẽ diſpoſitiorei extra rem ad rem tñ ptinens. Exordiũ tãapertũ ꝗᷓoccuſtũ: quod dicitur. heronn agræcis ꝓlogus: uel ꝓemiu. itaa latinis ẽappellatũ:ꝗa ſit ĩ re dicẽda tanꝗᷓ cirrus ꝗdã &claujis ĩ oſtio tdce p quod oĩa interius patent. Principiũ of̃onis: uelut radix deducens ramos. Animusauditoris: ſigni W ficauit genus demõſtratiuũ & deliberatiuũ. ludicistetigitiudiciale. Cõſtituit: ptinet ad exor di egccin um apertũ: quo auditoaĩusauditoris quieſcit.Præpa tat pp inſinuationẽ: p quam animusaudito/ „ Zathom risnõ intelligens ꝗd uelit dicere pparat᷑: ut ſi ꝗsorãs ꝓ filio Ci. ad iudiciũ adducto dicat. Nemo eſt ſitmum ueſtrũ iudices: q ignoret quãtos labores: ꝗtas aĩ moleſtias Ci. p paſſus ſit:dũ ſtuderet patriã a ma linnri nibus hoſtium liberare: quare cũ null ꝓ hac re p̃ᷣmiu a nobispr tulerit: nunc tps ẽ: ut Ci.filio confe Tricrne ramus:ſed multi quærũt no eſſe neceſſariũ exꝗydiũ: hac rõe: qa cu p̃dicator: uel alius multitudini cõgregatæaliꝗd declaraturus ſit: iam oẽs parati & cõſtituti ſuntadaudiendũ:ẽt ſinfaciat exordiũ. rlun Reſpõdẽt hisduabus rõnibus ſecundũ Qum. primo ꝙ ſi pparati ſunt ad audiendu: hoc ꝑ naturam ln faciũt: ꝗa non loĩ renatura dat princi. pium: ſed ꝑ exordiũ fiuntattentiores. præterea licet p naturä Paenn ſint pparati:tñignorãt: de qua re ſit dicturu quod p exordiũ declarari ſolet: unde dictu c: exordi⸗ *α um: quaſide materia ortů⸗ Narratiohaãc uocãsalio uocabulo expoſitionẽ: quæ habet duplicẽ effe NOHn ctũ. cõtinet n. & resueras &ueriſimiles. Geſtaꝑꝶ in hoc oſtendit narrationẽ eẽ de præterito ſemper nuog, & continere res ueras.lõnarratio propria ẽgeneris iudicialis. nã ipſe Ci, ait uera narratio ẽ de his re hel⸗ bus: de ꝗbus iudiciũ futug ſit. Si aut ĩ demõſtratiuofiet: aut in deliperatiuo incidens ẽtñ ꝓpriaẽ ne him ata agamus: quod uetamur ueteri ꝓuerbio: ut inꝗt Cato maior.nã cũ narratio de pᷣterito ſemꝑ ſit: = nsẽõ põt haberi depᷣſenti: nec de futuro: ꝙ ſi fier ad cofirmationẽ pᷣſentis laudis ptincbit. QAut ꝓpĩde iie ut geſtarũ: hocad res fictas:ad fabulas:ad inſomnia: &ad res ueriſimiles ptinet: nõ. n. res ueras ſolũ Nnd cõtinet: ſed ẽt ueriſimiles: ut ſi ꝗs dicat. Cauete uobis romani:ne huic cõcedatis: ꝗcꝗd a uobis petie h xit: ꝙ ſi feceritisnõaliter uobis ꝗᷓ qd de ruſtico legimus, nã cũ isa ſilua lignũ ĩperaſſet ad manubriũ nilc ſecuri cõficiendũ:poſt paucosdiesmagnã ptem ſiluæ frcidizGenrboribus oẽ genusuna ruina tra/ alinn hit. Diuiſio hãc etiã ptitionẽ Ci. alibi appellauit: ꝗᷓ Quint. dicat ptitionem eẽ generalem p ſpes . ocn factã. Oiuiſionem uero: ꝗᷓ inalias ſpẽs diuidit generalemnut ſi dixero: qmm pollicitusſũ uobisme di/ idonen cturù de huius uiri parentibus: de pria: de uirtuteprinmũ cognoſcetis: quis: & quãtuseius auus: ꝗs eein pater: poſtremo pudica generatio eius extiterit. nã prima diuiſio generalisẽ: ſecũda uero ſpecialis, gaͤn Quid nobis: qd ĩ cõtrouerſia.i.ꝙ diſcõuennt hocmõ. Cogite oiudices hũc mihi pecunias reddere sge nõ n negat ſe mutuo easa me accepiſſe: ſed dicit mihi inſtituiſſe: egouero id ſedulo nego:conuenit nunin .pn. qñ abo fatent pecunlas eẽ datasmutuo: ſolutio.n. pecuniage diſcõuenit: p quâ cxpomiusetaee ſe elve N ſecù dã ſpẽm diuiſiõis: ꝗ diuſaẽ ĩ alilasduas ſpẽs ĩ diſtributionẽ p ꝗᷓ oñdimus:d Zens rebus dicturi rueton tumus: & i expoſitionẽ: ꝗ ẽ cũ abſolute exponius: q ſumus dicturi: ut ſieqm expectets: ut huc ſaãctũ nds S = ẽ corroboratio earũ rerũ quæ ſunt diuiſæ: ut ſic qm̃ de parẽtibus: de patria: demoribus huiusdictu rus ſum: primo ab auo incipiemus:q ꝗqdemdmniũ p̃ſtãtiſſimus fuit:nec ĩ litteris ſolũ:ſed ẽt ĩ re mi * tatioabaliquibusrefutatiodicit. Diſſolutio: Ci. ꝓ Archia dicis: o Cirachæ: ꝙ Archias nõ eſt ciuis: adeſt Lucullus hõ iuſtiſſimus ꝗ di/ nias nõ reſpõdiſſes te reddidiſſe: ců ueratiõe Cõfuta noecotranoru locorũ diſſolutioCõ Antõiuste de eare iterrogaſſet. Mul cluſio ẽ artificioſus termius ororis Nuũc quoniã una ti tñ uolũt cõfutationẽ ſub cõfrma⸗ er tiõe cõtineri: & ta. cõnexã: ut ſepara AQaſe⸗ ret: & hocſi reddidiſſes mihi pecu orationis: ſedeos uehemẽter errare. Quinti.oſtẽdit: pp uarios earum ef fectus.Nãaliud eſt ſua cõfirmatr̃: & aliud aduerſarios cõfutariꝙ p ſimi litudinẽ caſtroꝶ cõprobat uid.n. ꝓdeſſet ad uictoriã:ſi ĩ uallo mu/ . = nitiſtiſſimo cõtineri: niſi caſtra hoſtiũ diſſolueris ls ꝗnq; ptes Hierònymusĩ hoc dicto demonſtra uit ĩ libro de uirisillu. Lactãtiusommiũ ſuoꝶ tẽpoguir eruditiſſinus Criſpu Cõſtãtinifiliũ latinis Iris erudi uie utinã tã nr̃a confirmaſſeuꝗ facile aliena deſtruxit: ĩi hisãt duabus tota uis pſuadẽdi conſiſtit: ut ipi poſita ẽ. Cõcluſionẽ pite artifficioſũ dixit:utoſtẽdat nõ eẽcõcluſionẽ: ſiꝗs diceret de his ſatisplura nõ dieã ſatisad cauſam: fitautẽ p enumerationẽ: cõmiſerationẽ: & indignationẽſimul:aut ſaltẽper uẽtionis rationẽ accõmodaremustde exordio primo dicẽdũ uidetur cauſa poſitatqũo cõmodius exordiri poſſumus: genus cauſæ conſiderandum eſt ræterea ſciendũ hasoẽs ꝑtes ĩ or̃one ſempꝑnõ eẽ neceſſarias.nã ĩ demõſtratiuo:& dliberatiuo gene 3 — —— re or̃oni: ſicut dedomibus:qu aꝑ quæ pauperũ ſunt:pauciorũ indigeat rerũ: ꝗ diuitũ ædesmagnifi drſirr aPre otete- ticula licet in multiscũ exordio ſignificat:cõueniat: tñ in hocdiffertabillo:qa in hac licet totos ef Lor ſe⸗ πσ f⁰ 4 ricordiã: uelad amoré: uel idignationẽ: ad cæteros aĩ motus: hoc ẽ ꝓpriũ exordii & cõcluſionis: ꝗꝗᷓ in oĩ pteoronis ſemp auditog aĩosmouemus: & attentos nobis conſeruamus ad audiẽdu debet docere:& hoc faciũt cæteræ partes: utnarrariocõfir 5* lime uictoria cõſeꝗt: unde ait cũ aſſenſione auditogꝶ Oelectare uero affert au toris officiis: bene officia appellauit ea:ſine ꝗbus orator eẽ nõ põt:ea ſuperius eſſentialia eẽ dixius ab efficendo aut dicta ſũt: ea oĩo efficere debet: quo facillime cognitis. n. officiisoratoriis: & ptibus tanꝗᷓ corporis ſanguis ꝓ oẽs ptes:tũc igit ptes or̃onisad inuentionẽ accõmodãt:cũ oĩa inuẽta ꝑ ſin lent, n. cũ ægrotati medicinã daturi ſunt: prius rõéemcõplexionis hr̃e: ut cognita ægrotãtisnatura fa cilius de qualitate medicine declarare poſſ int:& eã ægrotantisnaturæaccõmodare, eodẽ mõ Cice. a Dik. 4 25 trackarurus de ptibus oronisprimoexordiispponit quãdã cautela: pquaãualeamus rõem exordioꝶ ad diuerſitatẽ miateriæ: & ad genuscãæ accõmodare: CGa äenus cãæ, hoc ꝗle genusſit cognoſcẽdũ:& ꝗlegenus:qꝗtuor genera caufarum ſignificamus: quæ genera ſpecialia:accidẽtilia & ꝗlitatiua dicũt᷑ uirũ uobiscõmendẽ: primo depr̃ia: de parẽtibus & demũ uirtutes eiuscõmendẽ:/Cõfirmatio: hæc 7 Ititari: pater ueroiuſtiſſimus: & rerũ humanarũ peritiſſimus: mater uero pudiciſſima fuit. Argumẽ toꝑꝶ.i. eage rerũ quæ ſũt facturæ figẽauditori. Aſſeueratiõe.i. cũ quadã ſeueritate uerboꝶ. Confu citſe affuiſſe cũ heracliẽſisciuiscr̃a ¶ Cõfirmatioẽ noſtrorũ argumẽtorũ expoſitio cũ aſſe cũ oratoris officiis quo res cognitu facilior eẽt. produ ri nõ poſſit: &uolũteẽ ꝗnq; tm ptes cti ſumus: ut de or̃onis partibus loqueremunet easn e Ci.poſt dicturus ẽtota ſpes uiuẽdi rõne pſuadẽndi in confirmatione: & cõfutatiõe unum hoꝶ triũ: ad has. ſ.partesor̃onis multiaduiciũtegreſſiuã:quæ dicit narratio intercurrẽs: qua ſecunduù Quint. dicit alicumus rei extra cãm: ad cauſamtũ pertinẽs tractatio: ut ſi dicat: dicitiſte:q; Antonius mihi pecuniasnõ reddidit: & ut iidẽ habẽtisnemo ĩ hac urbe unꝗᷓ iuſtior fuit: nemo ma gisſeuerus: nemo magis cõtinẽs inuenit: ſed his occurrit Qu n. hoc mõ: ꝙ ola quæ incidũt in ofone Punci palesor̃onis ptesnõ eẽ ſicut nec fimbriæ partes ueſtisnõ ſũt: licet adornamẽtum poſiti ſunt. re nõẽ ſempneceſſaria narratio: pp diſconuen ientiamtẽpog, Aliæ ſunt ita ſim plicesor̃ones:q non 4 2 Ep n ſay eẽt neceſſaria diuiſio. utſi dicamus dicit iſte: ꝙnõ uerberauit ſeruũ ſuum: ſed aſpicite plagaso iudi cces: ꝗbus totusaffectus ẽ. Cõfutatio uero & cõfirmatio ſempneceſſariæ ſunt in qua re ita ſolet eueni cæ: ſatis n. pauper habet: ſed magnificẽtiam hr̃econuenit: &lectos: & uaſa argentea. Hæcautê par fundere effectus: ut ait Quinti. In illo aũtbreuiter aperimus qaæ ĩ or̃one tractanda ſunt. Tria ſunt officiaquæ ſeruare debet orator in oĩ or̃one cõficieg da: mouer᷑: uel flectere: uel ad irã:uelad miſe noc fac matio:cõfutatio. Debet p̃ᷣterea delectareaudito rem p elegãtiã ſnĩage pornatũ uocabuloꝑꝶ: pſuauitatẽ dicendi P colores rhetoricos:& hocptotum corpusor̃onis efficit:ſed hæc tria: ut Auguſti. ait: ĩ libro de doctrinachriſtiana: ꝓa libro de claris oratoribus uidet traxiſſe diuerſũ hñt effectum. Docere. n, uel probare hñt neceſſitatẽ:qa cũ orator uelit ꝓpſuadere: utnarret & ꝓbet p argumẽta quæ: uel ad pſuadendũ ſunt accõmodata:flectere: uel mouere hẽt in ſe uictoriam: ꝗᷓ auditisor̃onibus:& cũ ſubinducit cõmotioaĩoꝶ ꝑ cõcluſionem faci] e eoribn ſuauitatẽ. Nuũc qa more ſuo facit tranſgreſſionem colorẽ:p quẽ oñdit ꝗd dectũ ſit: & breui ꝗd ſequat. Ora eoꝑꝶ ꝗbus cõſtatoro: facilius eage tractatio cognoſcet.Ad iuẽtionis:inuẽtio.n.pꝑ oẽs ptes ẽ diſtributa . gulas ptes diſponunt. Cauſa poſita: ppoſita nopᷣis cãad orandum: ꝗ dicit res habens cõtrouerſiã ĩ ſe cũ certarũ pſonaꝶ interpoſitione. Quo ſacilius boni mediciuſus ẽ officio: ĩ hac declarãda. SO dupliciter ẽ cõſiderandũ.ſ.ꝙ; & le cũ diciusqle genus intelligimus quatuor genera cãꝶ ſignifica- musintelligit de tribusgeneribus cãge: quæ umuerſalia generalia: eſſentialia ſunt appellata: cu ät ſ E u 16 ſind pelto⸗ —.— li⸗ ! tut un⸗ 1 ho cot cor vo mun tin r- lt 1 bar ſon⸗ rl⸗ mp lubel Ciftl. Uirär guoc perͤe Perſo audit dia⸗ tetib ficien hasd hocè bia. Rarta ſad algr⸗ leiad d ike (Xd corch dicen heer Eiffi eate⸗ fohee Nad * Cn . . ehnr c nſſ⸗ Ahne ſcnd⸗ di N cat 4Ee OlIaAIA 4 1 reA le,N Ulemi —. 1 QA Truuc & ſunt honeftũ: turpe: dubiũ: & humile ſecundumquoꝶ diuerſitatẽexordior quoq; rõ diuerſq ab oratore habẽda ẽ. Quidã tñaddũt obſcurũ:ſed inſulſiſſime quidẽ. nãutait Quinti. obſcurum ſub dubio cõtinet. Genuscauſæ: qualis ſit cauſa: uel honeſtaiuel ĩihoneſta:turpis uel dubia: uel hunun lis. Genus. n. cauſæ ꝓp uale accipit: nec unqᷓ dicimus quale Senusquatuor hæc genera quæ ſpecia/ lia dicunt cõtinentur ub ſingulo gener̃eſſentiali: ita Funa cã poterit in genere demõſtratiuo & ho neſto: uel turpi: ueldubio: uel humili: exẽpli gratia de r Ciceronẽ: 2 patriã ab impetu Cati De quatuor generibus cauſarum. linæ defenderit: turpi & demſtra 2„2 — tiuo:ſi uituperet ſenectutẽ:aut lau/ rt . 8 E era cauſarũ ſunt guatno honeſtũt tirpe: ger uitia: &ſic de ſingulis. Poterũt dubu:et humileſHõeſtũ genus caæ putatur ẽt eadem on ſub disliberarſun eẽ: ut cũ ait:id defẽdimus quod ab oĩbus defedẽdũ ui daliberet de deliberido Maarcel- cu alt: squod ab oĩbus defedẽdũ uidetur lo uiro grauiſſimo ĩ exlio cõſtituto aut id oppugnamus:quod ab oĩbus oppugnari uide- qm Põpeianus extirerit. in iudiciali tur deber:iut iro forti cõtra parrici al dSehoneſto ut ſi accuſat᷑ Catilina ꝗfſ 1 ber . P roni ofo⸗ Lcotrap ar urpege lium occidit:ut Aureliã Oreſti filiã nus cauſæ ĩtelligituricũ aut honeſta res oppugnatur uxorẽ hẽret: quæ nolebat priuignũ aut defeditur turpisi Dubiũ genus ẽcũ hẽt in ſe cãm Aucre: defeder Ci. qiñ Catilinæ ... 7 . ſocios & Giuratores morte dãnaue/ honeſtatis et tur pitu dinis partẽ Humile genus e cum rituel eodẽ mõ d e reliꝗs cõſideran cõtẽpta res anteferturi/ Cũ hæc ita ſint cõuesietexor dum eſt. Honeſtũ unũquodq; ho/ diorũ rõnẽ ad oẽ gẽus cauſæ accõmodar Exordiorũ, modis cõſiderãdu &:a re ipa:a perſo duo ſuũt genera. Pricipiũ quoxl græce appellatur proc“* naauditoris: &a pſona dicẽtis Ho- „ e —. T GD ES . e . L n neſtũ. n. ẽgenusa perſona dicentis: ſi miuiet iſinua tlot epodos Olata rIncipin e cCu 1ta Squiſp lam reli gioſus paupertatẽ co⸗ ti auditoris aium nobis idoneũ reddimus ad audiẽdũ mẽqdauerit: & luxuri uitupauerit. “ A re ipſa honeſtũ: ſiꝗs uirtute p̃di⸗ H „ ðDẽ . . tum & lIitteratũ uirũ laudet: & inter cem & ignarũ uituperet. Aperſona atauditoris honeſta erit mareria: ſi ꝗd quod auditori placuerit ꝓferemus: ut ſi ꝗs laudet apud Actheontẽ uenationem: & audaciã apud Achilẽ: poterit tũ honeſtũ ratores. Turpe quoq; genus ca perſona dicẽtis: ut ſi religioſus homo uituperat religionẽ: & còpro batuitia. A re ipſa ẽ turpe genuscauſæ: cu defẽdit res turpis a quocunq; aut oppugnat honeſta. Ap ſona auditoris: cũ uituperat tyrãnus: & laudat libertasapud tyrãnũ Turpis. n. res eſt a perſõa audi eſſe turpe reſpectu auditoris: ut laudare libertatẽapud Dionyſiũ: &apud Catilinã uituperar̃ cõiu⸗ toriꝗ ſibi diſplicet. Eſtetiãturpea reipſa de ꝗᷓ Ariſtophancsaccuſauerit Socratẽ. Duhiũ eſt: qc ex una par te honeſtũ E: & ex altera turpe: ut eſt cũ Agamnon exercitũ ĩ aulidẽ duxit uentů aduerſum habebat cõſulunt᷑ dii. Refpõdẽt ſi filiã ſacrificet .K phigemiãſe poſſe propitios uẽtes haber ꝓ utilitate cõi filiã ad ſacrificiũ duxit: ꝓ quare fuesũt Cl yYtẽneſtrãmotãfuiſiead agitationẽ mortis: qua poſtea quod cũ intellexiſſet Brutus ſecuri filiospercutũuſſit. Hæc igit duo honeſta ſũt:cũ ꝓ rep.res caras perdere uoluerit: ſed turpeconſideratur ꝓprios filios trucidare. Vilis res dupliciter conſiderat: a- perſona audiente: & a re ipſa⸗A re ipſa ſi quiſpiam accuſare alium de ſuffurata gallina. A perſona auditoris: ſi uilem rem deferretad principem:poteſt tamen eẽ honeſta abaudiente: utſi, prætorau dita cauſa de Te uili eam tractaret benigne:qmdfficium E Prætoris etiam de reuiliſſima iudicar pe tẽtibus:Cũ hæc ita ſint: iam declarata ſunt duo:quæ oratorẽ plurimũ adiuuãt ad inſtrumentũ con ficiendũ.ſ.genera cauſarum generaliſſima: & cuius cõplexionisexiſtant. ſequit nunciut applicemus has diſtractiones materiæ adexordioꝶ rationẽ: & regulas adexercirationẽéacccémodemus, lta ſint hoc ẽcũ materiæ poſſint eẽ diuerſæ cõplexionis: qaalia eſt honeſta:alia turpis: alia hunulisialia du bia. Rationẽ exordiog regulas iquæ tres ſũt. ſattẽtio: docilitas: & beniuolẽtia. Accommodariada ptari æqualiter cõcinari tanqꝗᷓ medièusſolet medicinã ad cõplexionẽ ægrotantis. Ad cauſæ genus: I. ad qualitatem: ac ſi diceretad complexionẽ materiæ. Principiũ hoc appellant exordiuũ appertũ qd; græci pemiu dicunt meliusꝗᷓ latini:ut ait Quinti.ĩ libro exordioꝶ:nã principiũ magisgenera- le ẽadoĩa ptinẽs:dictũ a præ & captio:quaſi prima captio, Proemiũ a pro:& Aſignificat uiam eo ꝙ ſit præãbul uũ quoddãa cæteras or̃onis partes exponẽdas: uela ꝓ & hinnis: himi quod latine ſi gnificatpludiũ: hoc quædã ficta cytarizatio: & tractatõcordarũ añ uerã & ſeriã molodiã cãtilenæ ex qua intelligit qualis cãtilena ſit futura.Inſinuatio dicta ẽtꝙ ſinũ quendã& uiã obliquã ad ex/ ordiũ ueniamusa græcis epodosnoĩat ut apud Virg. de Turno Duani miſerere ſenectæ & illd Re cordare die patrũ nr̃oꝑe Abraa: & Iſac, Hæcaũt uocabulaa Cic. inuéta ſunt. nã ante ip̃mqũo latine uirũ affecit. Item expulſio Tarquino& filius. Filii Bruti regio moreuiuere ſoliti curabãt regẽ ĩ urb dicerẽusnõ habebamus uñ adhucuocabulũ rhetoricæ inuétũ non eſtnomen niſi p periphraſim: necmirũ ſiaddidit uocabula græca:qm ſuo tpe ſolis græcis uocabulis utebant Principiũù ẽ: hæc ẽ diffinitiq exordii aperti: cuius finis eſt diſponere amimos ad audiendum dicendo. Statim ſignifi eat exordium breuitate gaudere: & ambagibus eſſe uacuum:ne in caputvoratio creuiſſe uideatur oneſto& mõſttatiuoſimul: ut ſiqs laudet uHG erwvt O rũ quatuorgenerũ ſpecialiũᷣ T Dus evſo . ſ rietng auentoſ Id itaq; ſumit᷑ tribus effectibusauditoris animũ diſponimusad audiendũ attẽtione: docilitate & beniuolẽtia: quæad exordiu perfectũ ſunt accõmodate:Docilitas enim anatura nobis ẽ data: & om nibus ingenita: c oẽscupiãt doceri ea: quæ ab ips ignor ant: ut apud philoſophuũ oëshoĩesa natura ſIcire deſiderãt. Veꝶ qa hicappetitu sdiſcẽdi P6 t eẽ breuis& fragi. dus. Attẽtio neceſſaria uidet᷑ quæ facit ea: quæ cupit cũ diligẽtia: &effectu quodã attẽdere:dicta ẽ ãtabattẽdẽdo aĩo: & ualde ĩtẽdo. Nã ſicut dicimus auresarrectas alaudiẽdu: ita g&animũ attẽtũ uocamusc oĩ ſtudio relicto omni bus rebus ei rei: quam cupitdoceiir xentere, ſeen ren diiisgetericilt-t eren in⸗ audi Id ita ſumituriut attẽtos beniuolos:dociles auditores tori diſplicere põtorator: ſincõpte Papef S 7 . t & infulke mareatzeluas cuperet gPer haber poſſumus igenus cauſæ dubium habemus: 4 ſet attẽtus:ideo beniuolẽtia neceſſa beniuolentia principiu conſtituemus: ne qui turpi⸗ ria ſeꝗt᷑ illas priores ſine his tribus: ef I n L,i& beſſe noſſi & rr er- efſectibus:oro ẽ nullius momẽti: &ςꝭ⁊ tudinis Pars illanobis obeſſe P oſſiſet humule erit 87 uelutquoddã cadauer exiſtimãt: ut nu Wi turpe erit genus cauſæ:inſinuatione utẽdũ eſt / ait Quintilia. poterit unde bonũ ex deꝗᷓ poſterius dicemus:niſi qd nacti erimus. Quare ordiũ cõſtare: & unoquoq; ipſoru. ef . . . „ 4 Sigenus dubiũ habemus applica. 7 uerſarios criminando beniuolẽtiam capere poſſu⸗ — . — — .₰ pa-d — . . . . . nuc exordiogroem ad Se alia 4“ m Wi honeſtum cauſæ genus eritilicebit rectæ uti: litatiua. Abeniuolétia. 1. 2†rona qᷓ . . . —. — . . . dam & inclinata libẽtia audiẽdi: ſed uel non uti principio:Si uti ptincipio uolemus:aut id cũ pluribus modiscaptet bemuolẽ oportebis oſtẽderetquarè cã ſit honeſta: aut breuiter. tia ad hocgenus dubiũ uidet aptius accõmodari. S exponemusqles fue * rimus in remp.uel in eos ipſosꝗq aud iũtquale eſt hocexemplum Catilina intentus coniurationi be niuolentiã iuuenũ cõparabat eoſq; largitionibus corrũpebat: urbediſceſſiſſet: & ad caſtra ſuorũ ꝓficiſceret filius quidãful is cum ꝓpter diligentiã Cicerenis ex uiusoĩbusbonis artibus deditiſſimus ſed tñ hoc ſolo uitio correptus:ꝙ Catelinæ amicitia de lectabat illũ deſcedentẽ perſecutusẽ pater: eum abitinere retraxit: eq; uita priuauit:i ꝗ ĩ iudiciũ uocatushoc exordi uti potuiſſet: ſiuobis unꝗᷓ dubiũ fuiſſetoiudices: quãtus amor: quãtacarit oad purgationẽ criminis as habeat in patria teſtio nio Fuluii declarat: ꝗqut cõſeruaretpatriã & libertatẽ romanã ꝓpriofilio n pepercit:&eum ita occi dit: ut eũ patriænõ Catelinægenuiſſe uideat. Accuſat Thymoleon: cuns Cormthius: q fratré ccci derat ꝗ principatũ urbisappetebat. poterit orator hoc mõ expediri. Credo iudicesuos nõ latere ́ ta fuerit Thymoleõtis beniuolentia ipatriã: ꝗq & amicitias &affinitates ꝓp riũ fratrẽnulliusæſtima uit: ut cõem oĩbuslibertatcab tyrãnoꝶ ĩpetũ uẽdicaret. Sihumile genus. i. cũ res cõtẽpta antefert incitabimus auditorẽ adaud ẽdũ: autꝑ res nouas:autquæ ad rẽp. ptineant: hoc modo accuſabitur dio uti. Noli hãc adoleſcẽs apud principẽ: ꝙ flores de cacello furatus ſit. poterit accuſator hoc exor remcõtemnere magmifice princeps: licet parua & humilis uideat. naex parua ſcmcilla ignis ſolent p maxima incendia ꝓcreari: & paru isuitus ſolet ad maiora perueniri: ex ꝗbus ciuitas oĩibus corrup- 5 = — r . 2 ut Virg. de apibus. Admirãda tibi leuiuũ ſpectacula rerũ, Mipnamimoſq; duces:totiuſq; agmina gen tis more: & populos & propria dicã. Si turpe cauſæ genus.i. ſi materia ſit talis: ꝙ diſph ceat audi toriloppugnando honeſta uel defẽdendo turpia. iſi qd nacti: hoc ẽniſi inuenerimus: facitãt ex „ ceptionẽi qua hoc docet ſi materia talis fuerit: ꝙ diſpliceat aud itoribus tñ: ſi nuenirer cẽmodita t &G οοαaſioné dicendi aliqua turpia de aduerſario:p quæ poſſit facere anmosai ditoꝶſibi beumo Ios:tũcaperto exordio uti poterimus: quod Scipiõi a aticocõtingere potuiſſet. Erat &ipio magnæ integritatis ui & maxime expectationis apud romanos: 1s cotra Anthiochũ fuit cũ exercitu m ſſus ꝗ cũ poſtbellum cum uictoria reuerſuseſſet: unde aſiaticus eſt dictus n iudiciũ a quodã Petilio uo catus fuit: &apud iudices accuſatus: ꝙ pecuniã publicã ſutil ter cõſumpfſi t. Oiſplicet res ſenatoribus pecuniã publicã fruſtra dilapidari. poterit igit Scipio ĩ hoc genere licet turpis materia ſit hoc prin cipio uti. Moleſtũ eſt mihi udicesmeã uitã in dubio eſſe poſitã quã ſemper ſtudui ducere innocen tem:ſed certe longe mihi moleſtũ fuit: quod isme accuſauerit: E in oĩgenere uitiorũ contamma⸗/ lus: &Q omnibus artibusmalis deditiſſimus. Si honeſtum. i. ſi uiaplacebit auditori. Licebit cõceſſũ ẽ, Quare cauſa ſit honeſta: hocfecit ꝓ Archiapoeta: q eum litteris græcisͤ inſtruxerat: & quibustin oſſet. Accuſatusergo Archias racultatisoratoriæ conſecutus fuerat: ut omni genereorareniaxin nep præceptor ſuusa Grhaccho qui ciuis non ſit: ux cõſequeret ip ſius Archiæ hæreditatema Ci.defen ſus eſti& huiuſmodi exordio uſus eſt. ſiapud maioresnoſtros eſt conſeruatũ o iudices: ut præcepto res pro parentibus haberent: debeo quantũ ẽſcitũin me huic præſtãtiſſi mo uiro: & integerrimo.: opem: & ſalutemafferre: & eo magis: qm illius doctrina & optimis pceptis it a inſtitutus ſum: ut non tisad hac ré adipiſcẽdã nullosaliquando defenderim, nã ſi cæteros adiuuamus: a ꝗbusnihil utilita cõlecutiſumus:quãto magisei attribuer̃ debemus: a quoid acccpinms: qch ẽt ignotis deſſe epoſſu 0 n ſit ci mus, Aut br euiter: ꝗbusde rebus hoc mõ:cũ ergo ĩ iudiciũ ſit uocatus rchias a Gracchoꝗ uis: e oſtẽd eù eẽ ciuẽ: & id qdẽ ꝑ teſtes locupletiſſimos:& fide digniſſimos, &arma uirũq; cano⸗ Breuiter aut dicit hoc faciẽdũ.ſ.docendo ſolũ neceſſaria : neq; confirmatione futura ſunt in exor/ PPI . . O — . . . — — dio poccupemus: has duasoοes: in exordio huiusartis Cice. cõplexus :Aſſignauit.n. cauſam eée . . X Prrm AS . .. . . 7 8 A„„6α GewGS α Nℳ n honeſtã dicẽdo: ne aut tua cã nos noluiſſe:aut fugiſſe laborẽ putares: & et illud qdyte nõſine cã hãc keicn artẽ itelliger̃ cognoſcebamus. Præterea dicit de ꝗbus rebusſit dicturuscũ aut tua nos uolũtascõmo a uit:ut de rõne dicẽdi cõſcriberemus. A lege Principiũ hocmõ morit Paulus æmilius ab inteſtato fi⸗ lüe lius eius baulus& frater Pauli petũt hæreditatẽ a lege: poterimu ſicexordiri. Et diuinæ& huangz Cnn leges petuto iudices: ut filius moriẽtepfe hæreditaté habeat: qm Iliur ex ſanguine pfiscreatus ẽ: & 2 4 nemo ſibi magis ꝓpinquus: nec debetoriri dubitatio: ꝙ dicat. Si uitãus pricipiũ: pricipiũ ab lege fie re, . . ri debeat. Naprimũ illdponit p ex gbus de rebus ſumus dicturi exponerefſſi pricipio uti hoing Atultimun oĩ ini 2 1— B S.. r. . tio poſitũ ẽ. Aut a ſcriptura: differt ln⸗ noléusa legeuela ſcriptura: autab alio firmiſſimo no n. Iex a ſcriptura. nã lex ẽ ſanctio po ertoe ſtræ cauſæ adiumeto Principiu capere oportebitiquo Fuli:dux iiſe honeſta: & phibet ĩ 1143 s . 8 oneſta:ſed ẽ ſpecialis. Scriptura ue ch⸗ naa Igitur docilẽ:beniuolũ:ct attẽtũ habere auditorẽ ro generalis eſt: &allegatio alicutus e uolumus:quo quod eorũ cõfici poſſit a lemusHo ſcripti ut & aliqua generalis nia hoc drui uiter exponemus:etſi attẽtos eos aciemus Nã docilis amor: & nos cedamus amori.ñ igit mi Eille ꝗ attẽte uult audire Attentos habebimus ſi pol- rot Thare Katin ſlio eber HDõ licebimur nosde rebus magnis tmmouis: inuſatisuer noluiſſe. Itẽ illud mihi uidet in pri ba facturostaut de his rebus quæ ad remp. pertineant/ mis ſeruari: qd apud Cice. legimus. . . „ Honosalitartes & o&ẽs itẽdũt᷑ ad ſtu & inte aut: ad eos ipſos qui audiẽt: aut ad deorum immor-, dia gloriæ. C igit hic ciuis p pria n tllimm religionemautad pictatem nos es dicturos. er:üubusnadctitmerwonhi e. un⸗ ⸗ maiore uſusẽ uerſibus Eninii poetæ “ quos ſũpſit ĩ initiſ abaliquo argumẽto hocmõ. Quid o iudices:ꝙ magisciuitas cõſeruet: qiuſtitia . & æqtas iurisꝗᷓ cũ iubeat:ut mortuopfe filio potiuſꝗᷓ fratri hæreditas debeat: debetis huie concede re æqtatẽ quæ q dẽ uinculũ ẽci uitatis: & pᷣſertim cũ ubi Xtas nõ ſeruat:nõ ẽ habitãdum. Quoniã igit trãſitio ĩ aliã tranſit materiã. Oocilẽ beni.&at. mutatus ẽ ordor lIibrarioꝶ diligẽtia. nã eò ordĩe *R Ci.cõpoſuit:quoẽ tractaturus: qnimo naturale ẽtut prio uelimusdoceri: poſtea c oĩ diligẽtia & at * tentione audiamus. Inde his q oraturus ẽ nobis fiat beniuolus⸗ deo: & abeo libẽtius qᷓ a cæterisaudi amus Docile ut cupiãt doceri. Si ſummã cauſæ breuiter: hoc ẽ ſine ulla copia dicẽdi reducamus ĩ quãdã ſummã neceſſariis uocabulis ea quæ ĩ cõfirmation ei & cõfutatione: diffuſione tractãda ſunt Mytridates aſprimisbellis romanosagros urgebat, uenit Maniliusi ſenatũ ut pponat ei aliq de re- Ge bus gerẽdis. Poterit hic exordio uti boni ciuisofficiũ S.P. C. ut ea quæ gerẽda ſunt uobis ꝓponat cũ igit de hello Mytridatico nobisdicẽdũ ſi t: ſeꝗt ut de ĩpatore diligẽdo exponamus:q mihi Põpeius eẽ uidet. Ttria. n. hic ſũmatim collectaũt:quæ ĩtrorſũ exordiũ efficerent:ſi nimis diffuſis uerbis exponẽtur:ut ſi hoc modo diceret:cũ de bello mytri datico dicẽdũ ſit:qc& ꝗdẽ maximũ eſt: ex oĩ ge nere hoĩum: & fortiſſimis militibus copioſiſſim: nã hæcoia ĩ cõfirmatõe dici debẽt:ꝗq artẽ te uult audire: qa ꝗqattentus ẽ:neceſſe ẽ ut prius ſit docilis. Attẽtos habebimus. i. uehemẽter dociles: & in clinatos toto aĩoad audiẽdũ. Attẽtio.n. adanimũ arrectũᷣ ptinet: arrectio uero ad aures: undea græ — — — un cis dr JDi pollicebimur: perite uſus ẽ uerbo futuroĩ ut oſtẽdat ĩ exordio ponẽda eẽ mera uo/ oen cabula quæ ſit guſtus tanꝗᷓ guſtus ꝗdã eorũ qc& ĩ aliis pti buscopioſiſſime enumerãt᷑. De rebus ma tummm gnis nõ uſitatis:magnæ dicũt resquæ cõem formã excedũt in ſuo genere: ut hec modo hodie dema NNg trimonio nobis tractandum: ſed quæ abaliis omiſſa ſun tipp eius rei ꝓfunditatẽ dabo operam: ut nH quæad illius intelligẽtiam pertineant ea uobis exprimant. Nouum ẽ quod nunꝗᷓ fuit ut credo ho/ bon die aliqua audietis: quæ nunꝗᷓ ad ueſtras aures peruenerũt Inuſiatũ eſt quod licet ſit factũ xamen emun fit raro:ut hoc ẽ. Quanqᷓ ſciã uos non ignorare quæ ad bonum imperatorẽ pertineãt tamen qa raro , narrari ſolent: oſtendam quid ad eam rem neceſſariũ mihi eẽ uideat: ſic & Virgi. fecit in geor. Ad- l, miranda canã leuiũ ſpectacula rerum. Et notãdũ ẽ ut hæc uocabula artis euitent non enim di cen Loa m. dum eſt Dicam uobisnoua: aut inuſitata: aut magna: qm artificioſa uerba reddũtoratorẽ ſuſpectui 4. Nnn auditoribus utnon ad utilitatem communem: & ad ipſam ueritatem: ſed potius ad oſtentationem . deken artisomnia di ci uideantur. Itaq; ne putent arti confid? re: noni pſisuocabulis artis utemur: ſed per * Crhi⸗ alia uerba ſententiam complectemur Ad rempublicam pertineat: quoniam ſtatusnoſter magno nod diſcrimine uerſatur propter crebros impetus Mytridatis:hæc conſultatio erit: per quam longe a no t ſtrisfinibus arceatis: &patriam cõmunemabhuiuſmodi periculis tutã poſſitis efficere. Aut ad eos MiH ipſos ꝗq audiunt: multi ſunt patres. c. ex noſtris militibus: ꝗq conquirunt nullàam prudentiam con/ NOH tra Mytridatem a uobis factam. Quam quidem rem ſi neglexeritis magnam ignominiam ſenatui romanoaffereret. Si autem contra: cum aliquis imperator dili geretur magnum fructù: & magnũ decus ex ea re popu. Roma. conſequetur. Aut ad deorũ reli gonẽ. Religio ẽ ueruscultus dei: cui cõ , . 1 tra ẽ ſuſpitio hoc modo. Miramini quiritesnoſtrã rẽpu. retrolabi: & quot chebus in peiorẽ partẽ cor 6 rure: negligentia ẽ deoꝑ:quæ ſi a romanis diligentiusconſeruaretur: omnia proſpera eſſ. ent nobis. —— — —— — Curate igit᷑ ut boni ſacerdotes eligant:optimi uiri pro ſuismeritisp̃ᷣmiẽtur: & mali dignis pœnis af ficiant᷑. Etſi rogabimus: ut ſupra diximus nõaperte dictũ ẽ: uos rogo: ut quæ dicturas ſum audia tis: ſed uerba exarte uitabimus: ut Virgi. Mentesadhibere docebo. &etiã hoc. Si aures ueſtras mihi pauliſper pᷣſtabitisad audiẽdũ dicã ea quæ uobisſalutẽafferant.itẽ Ci.ꝓ Archia: Quod ſi mihi a uobis cõcediq; ſentiã: multa perffciã profecto: ut huc. a. Licimũ nõmodo non ſegregandũ: cũ ſit ci/ uisa numerociuium. Veꝑg etiã ſi non eſſet putetis aſciſcendũ fuiſſe. Etſinumero.ſ.pernomina nu/ meralia: ut tria ſunt: quæmihi uidẽ . M .. tur ad noſtrã remp. pertinere: ut bo Etſi rogabimus: ut attẽte audiãt: talinumero expone ni magiſtratus eligat uſti præmiẽt . . & iniqui pœnisafficiant. ltẽꝗm de . ñä õ benignitate ueri ſaluatoris tractatu facere quatuor modis poſſumis a 141 ab aduerſari ẽtoſtendã eius gratias: p terrã: pPp ma Eerore AEeTLe : re: paerem: & deniq; p oẽs cœliptes orũ auditoroꝑſonact rebub ipſisja nr̃a ꝑſona beni eſſe diffuſam. Itẽ Virgi. Quid faci/ uoſe mus res: de ꝗbus dituri ſumus Beniuolos auditores tia cõtrahemus:ſi noſtrum officium ſine arrogã . „6* TY i. E =W „ — — . 6 — . at lætas ſegetes: quoſidei terra. Ver tia laudabimus: aut ĩ rep. quales fuerimus: aut in parẽ- tere mœcenas: ulmiſq; adiũgere ui/ tes. Conueniat quæ cura boũ. ꝗs cul tes:aut ĩ amicos:aut ĩ eos ipſos:ꝗ audiũt aligd refere-⸗ tus habẽdo. Sit pecori & Quãta api uas-dũmôhæco' 7., 2. 4— r bus experiẽtia percis. Beniuolosau/⸗ ma dũmõ hæc oĩa ad 64 1P ſã rẽ:de qua a itur ſint ac di: hoc ẽ ꝑp oẽs pceptiones & regulas cõmodata. Itẽ ſi noſtra ĩcõmoda proferemus:inopia: ꝗbus beniuolétiã cõparamus ſerua ſolitudinẽ: calamitatẽ. Etſi rogabĩus: ut nobis ſintau- re debemus: ut ſemper bemuolos fa . . *. LSO Soien. ciamus auditores:nõ eos d ꝗbus Ioꝗ xilio:etſi ſimul oſtẽdemus ĩalii pe nos hr̃e noluiſſe. mur. Apſona noſta dupliciter in- telligimus aut a pſona ipusoratoris: aut a pſona laudati: uel accuſati: uel deliberati ꝓ quo oramus: ut ſi dicamus: aut pſona Ciceronis: aut Põpeii: quo ipe orat. Si ſine atro põt eẽ quplex cõſideratio utaut ſitregula gener alis: quæ poſtea diuidit ĩ ptes ſequẽtes: &idẽ hoc ſit cõſequẽtibus: aut ps ẽqu?z p ſe cõſiderat: ut ſine aliqua iactãtia uerboʒꝶ noſtrum officiũ laudamus. nã ut ipᷣe aitĩ Lelio odioſũ0“ ſane genus hominũ officia exprobãtiũ., Mortuo Achile orta ẽodioſa contentioe darmmsipius: qmn a Vulcano facta eẽ dicebant. Aiax. n. ꝗpatruelis erat Achiles iure ꝓpingtatis ea depoſcebat:ſed quia nulla rerũ peritiã habehat: temerarie ĩ huc modu orauit. En quopueniusnunꝗᷓ putaui fore: ut Aiax cũ VIyxe cõparet. etenim ĩ tãta uos beneficia cõtuli: ſi ꝗd cõſilio meo: minimũ ẽ uobis unꝗ ꝓfui: meritutribuatis: &primis honoré meũ reſtituatis. Atq; ĩ rempu. Cæſari ex gallia cũ uictoria reuex tẽtitriũphus denegabat᷑: & maxime a Catone uticẽſi: ꝓ qua re ĩ ſi natũ uemit:& huiuſmodi cõtionẽ ſenatoribus habuit: iãfaduenittempus ut Cæſaris recordemini: qĩ gallia ueſtro imperio ſubiugãda multa incõmoda paſſi us ẽ: & ꝗnullis periculis: nullis laboribus. & demũ uitæ ꝓpriæ nõ pepcit: ut rẽ pu. ampliaret: &ſtatũ omniũ ueſtrũ: dignitatẽq; totius populi cõſeruaret.¶Aut in parẽtes parẽtes appellamusnõ ſolũ a ꝗbus geniti ſumus: ſed ẽt auos & pauos Aeneascũ magmisincõmodisuenitĩ iia liã. Anchiſen gentorẽ 1ſiciſia amiſit: multos ĩ italla habuit aduerſãtes: q ne fauorẽ italoꝶ ſimili cõ pararet dignitati ſuæ derogabãt: & ipſũ imperiũ eſerebãt: ꝙ oſſa pr̃isſui inſepulta reliquerit: ꝗ du ſtudetei diuimnos honorestribuere: &magnificisexequiis eũ decorare: tot impẽſas:tot labores paſſus E: ut merito pietatis nomẽ cõſecutusſit & ab oĩbuspiſſſimis uocitet. ln amicosoraturus Cice.primo Põpeio impatore deligẽdo ĩ ſenatũ acceſſit inſolitus:ſed ꝗa eius audiẽtiã mirar nõnulli potuiſſent ĩhuũc modũ exorſusẽ: Nolite mirari.p.c.ſi añ hacninꝗᷓ ĩ ſenatũ oraturusacceſſeri. Sciebã. n. ofTonẽ prõptã & optime exercitatã ĩ hoc locouerſari: nihilq; huc niſi ꝑpfectũ ingenio: & elaboratũ induſtria afferri oportere. Itaq; ĩ foro me priusexerceri uolui: & ita me exercui: ut nulli amicorũunꝗ defue rimln eosipſos Flaccus accuſat:quẽ Ci. defendenshuiuſmodiexordiũ habuit. Conſidero ciues ro mani res ꝓ cõſeruãda repu, a Flacco geſtasnõ poſſum nõ admirari:qꝙ ſitaccuſatus: ſed plurimo affi ciorgaudiouos eẽ teſtes: ꝗᷓ prõptus:ꝗ diligens:ꝗᷓ curioſus ĩ defendẽdis uobis onmibus dies: nocteſ/ qʒ fiunt: cũ ſceleratiſſimus Catelina urbẽnoſtra: & omniũ liber̃tatẽ occupare uoluiſſet. Dũ hæc oĩa Iimitat has regulas:& dicit hoc eẽ cõſiderãdũ:ne cũuolumusoſtẽdere au ditoribus quales ſumus ĩ eos ꝗ audiũt:nõ dicamus ea quæ ad rẽpu.cõuenirẽt: & ita de reliꝗs partibus. Si noſtra incõmoda ꝓ feremus Roſcius Amerinushabuit patrẽ ditiſſimũ: quẽ Clodiãi milites occiderũt: ut ip̃ius diuitias cõpararẽt filius patricidii accuſat: quẽ cũ Ci defendẽs:hũc ĩmodũ exordiũ facere potuit. Cũ mo leſtũ ſit Roſcio:ꝙ uelut patricida uocatus ſitĩ iudiciũ multo certe moleſtusẽ ꝗ ꝓ eo cãm hãc ſuſci pere uoluerit: & ꝗqex tãtis diuitiis: ex tam felici ſtatu ad eã miſeriã puenerit::ut unde ſibi uictũ quæri ter nullo modo hr̃e poſſit. Inoꝑiã inopes dicunt: ꝗ nullũ habẽt auxiliũ. Solitudinẽ: ut eẽ abom nibus deſtitutis: ut ẽapud Terẽ. Oẽs menoti: atq; amici deſeruerũt. Calamitatũ: & dicit duobus aurp deriuationẽ: & tuc ẽcũ ꝑ impetũnimboꝑꝶ uſq; ad radicẽ culmi cõcidũt: aut ꝑ ethimologiã: & tunc dicit calamitas: ut ſiꝗs dealto gradu dignitatis: & ex magnis fortunis ad paupertatẽ & uilẽ ſta tum pueniſſet. Vt ſint auxilio:Rolſcius ꝓfecto ſuã cõſolat mœſtitiã:cũ intelligat uos eaſeueritate eẽ: u nõ pmittatis adnerſarioge calũniãaduerſus æquitatẽ ulla ĩ re potẽtiã hr̃e. Itaq; a uobis magn pere petit:ut eũ ab impetu inimicoge ſuoꝶ ſeruetis incolumen.In alus ſpem: cum multi oratores fe — == — – did Auci Wumh' Ummhi ülte, e l eun in lue⸗ nſr ni ru⸗ . taw. derno⸗ wee „ . fareue iinm tini Men n peno len ni nim i e noak le/ ci mui nocep Aiuina⸗ Cüm ſ Oa ben Non 1 Hiſu M. oo Nh⅞ perantiam aliquid differt. Quicꝗd aut per iuſtitiam fit: ſemper magnifice & recte factũ exiſtimẽét: „ J HW . – HZ ð RL – õs P wS AuAN * WLAuA offerrẽt ad Roſcii defenſionem ſeueriſſimi iudices nihilominus uosi pſoselegit: qbus ſuam uitam cõmitteret etenĩ ſi iuuenẽcõplectemini nihil ẽꝙ aduerſariogꝶ calũmreformider. Ab aduerfarie k⸗ primoaduerſarios uocamus illos ꝗ nobiſcũ ĩ fite uerſant. Odiũ ẽiclinata cupiditas nocẽdi &ira * ä terata. Inuidia: ꝗ dolor animi exaliena fœlicitate ꝓpueni Es:alias ſignificat odiũ: unde appellan ince inuidioſs uper ezlaBbis elatioanimi quæ cupitparibus& imparibus dominari. Spincea: dien 10°6α ſerrc Arſuibs i tur ꝗq immunde uiuunt & ſine puritate dicti pethymologiam 6tr Pueren porci: ut ſi diceremus: iraa R 1 „ „ „ „ „ ita cu ſorore ſicut cũ uxore miſcet. Abaduerſariorũ perſona beniuolentia captabitur:ſi Perfidioſe dicimus qui promiſſis ðs SR; ee. α 2 — „ . . . . 2 Qy SL V eos in diu:ie inuidiz icontemptionem adducemus ullan Kuemt 4 Paditases ,— ☛ Wev* 2⸗— — „ . 1 4 1† 4 eS In odiũ rapèmus:ſi quid eori ſpurce: ſuperbe: ꝑfidio gAgruorẽ hoĩum delẽtur. Cõfidẽtes?: * . . — 7 „ . △ —* „ . . . „ 5 ſe:crudeliter:confiden ter: malitioſe:flãgi tioſe fa tum jiocant ſpẽ hñti uitiis. Fidẽtes qui — ..— — pem bonã hñt pp uirtutem et cõſei proferemus. In iuidiã trahemus: ſi uim:poten tiam: ta entiã bonã.Muilitioſi ſunt qp ĩſidias ctionem:diuitias:incõtinẽtiam: nobilitatem: cliẽtelas aliquod faciunt: &qĩ unum ſimu/ . . . . . „. 3 lant & aliud faciuntut ſi quisalium hoſpitium: ſodalitatem affinitates aduer ſariorum re inuitet adgcrnem:6 eum fallat. Fla AXArn Io ſpA .„A rr ren) . neſ⸗ git . ſi⸗ di A 2 feremus: et his adiumentis magis quam ueritati eos Sitioſi: pprie icuntur libidinoſi: D ian ng 4 7 1Cc08. & q faciunt oĩa: ut libidini inſeruiãt confidere apericmus. In cõtemptionem adqucemus hæc oĩa exemplo ſpurii uel mallii 4q ſi ĩjertiã: ignauiã:deſidiã: luxuriã aduerſariorum pro per potẽtiam & diuitias principatů ſer 2. 11 . p ambiebat. An laudemusan uitupere eremus.4 Ab auditorum perſonabeniuolentia col-. mus ſeueritatẽ ueſtrã iudices certe 2 .* . =èð * 7 ligetur: ſi res eorum fortiter: ſapienter: manſuęte: neſcimus. I. ꝙ huic ſceleratiſſimo tere rr. Er ee br eg hominiaures ur̃as adhibeatis ꝗ ĩ oĩ magnifice iudicatas proferimus: et ſi ꝗquæ de his ex⸗ flagitii genere uſq; ab infantia ſem pP timatio:et quæ iudicii expectatio ſit aperiemus. uolutatus qnq; nulla hẽt curãde le/ gibus mõ in eodẽ noſtroꝶ ciuiũ con . . tiue uerſari poſſit. Vim corporis: po tentiam:ut habere fauorem & adiumenta ciuium. Factio:ſigni ficatnunc cõſenſum cõſi Ppiratoꝑ mulI togꝶ ad malum: ꝗqnꝙ; ſign ficat nobi litaté: &pulentiam: ut eſtapud plautum. Incontinentias nuncẽ? elatio in ciuitate per potẽtiam per ꝗᷓ ſeipſum non cõtinet:nõ aũt pereffrenationem contra libidinem ſignificat ſicuti alibeinueniturinamtumodium ptinet. Nobilitatem: generis claritatem. Affinitates ꝓprieſuntaffines ꝗq p uxorem cõiuncti ſunt:ſed tam ꝓ agnatisꝗᷓ ꝓ cognatis ponit᷑. Et his adiumen/ tis pitiſſime dixit hoc. Ci. i, nã aliter illæ res ꝗscõmemorauitad laudem& gloriam ꝗᷓ iuidiam ĩdu/ cendam ptinerent. Cõfidere aut datiuo melius ꝗᷓ ablatiuo cõiũngit. Solentoptimi ciuesdiuitias: no “ bilitates:uirtutesomnesad laudem & utilitatem ciuiumoſtẽdere: hæc autemad uitupium ſuum cõ ctuium. ad ĩcõmoda totius populi & acdeſtructtõem totius naturæ ciuitatis his oĩbus rebus abutit᷑ & itaabutit ut magisicõmodo nro ꝗᷓ utilitate eas res hẽre uideat.Inertia:ĩersẽ ꝗqnullam hẽt iduſti „ am ſine cõſilio &arte penitus ignorans. Ignauiautem: licet artem fciant: tn frigiditate aninn nõ exer? f 6 cent. Qeſesuero qmhil pentusagit dictusa ſedendo- Luxuria eſt ĩ omni re ſuperflua abundantiazut eſes apud Virg. Puxuiriã ſegefum fenera depaſcit ĩ her ba. Non poſſum non admirari ſeueriſſimi iudic-ces ne qꝙuniusuiri teſtimonio aures ueſtrasa dhibeatisqui cõtra me uenit: qui nullisatribus penitus incum bit in dies: nocteſq; in ſomno ĩertia cõſumit: nũc autu igilans & diligẽs factusẽ: ut inocentes & bonos uirospoſſit opprimere. Benolentia colligi t. i ſi diceremusnoshre iudicia reꝑep fortitudinẽ.eſt.n. Q fortitudo regemagnagꝶ appetitio & hunuliumcõtemptio: Sapienter tangit prudentiam ꝗᷓ dr ſcientia ſas te laede cuiuſſibet rer & calamitas re ꝗᷓ põt hẽre delectum bonog⸗ & malogꝑ, Sapientia uero ẽ humanaꝶ rege diuinarũq; cogmitio. Manſuete: tangit temperantiamquæénulla paſſionẽ animi moueri cõtra offici . um:neq; ira: neq; auaritia: aliꝗd cõtꝑa nõeſtatẽ facere. Magnifice uideri:hocẽ piuſticiam factas quæ 52. S magnificum reddit habentem & 9 qmagnifice aliqd fier exiſtimat. Nam ut Ciain libroofficiogꝑ imn ꝗt: cæteraꝶ uirtutum finis & effectus eſtuarius& humilis reſpectu iuſticiæ: fortitudo.n. facit terrbi lem. nam qu magna petit &ctinuit humilia uidet terribilis. Prudentia facit ſuſp ectũ pꝑ calliditatẽ & pitiã. Manſuetudo frigidũ efficit hoĩem: qm nõ uidetur nuqᷓnegociũ ad effectũ ducere cũ pté/ qm bonusnõ putatur aboſbus q uſtitiam exercet & colit: talt igẽ utemur exemplo Roſcii quẽ pau loante accuſatũ dixiusa ſyllanis militibus ut eſt ab hæreditate pris depelleret nulla inter tãtas mole ſtias ſolicitudies roſciusefficit udicescũ ꝓprie itelligat uoseiuſmõi eẽ: ut nullas ſyllanoge nu lito mias formidetis: nullas pces audiatis: neq; ulloargẽti auriue põdere moueamini qn ipſũ ado leſcẽtẽ præſerti innocẽtẽ ab ĩpetu crudeliũ hoĩium defẽdatis. Exiſtimatio bono & optimo quidem ciuitas Q Areno art noſtra pendet iudicio: cum ſciamustali ingenio uos eſſe prædictos utnullius timeatisiniurias: nulli D „Q g6. us inimicitias: nullum deniq; mpetũ improborum hom num: q animum ueſtrumabofficio deter Rd. di reant expectatio: cum hoc ita ſit iudicesnulla incidit dubitatio inter naros ciues quin abſoluatis G . X n . 1 , . huncorædintem adoloſcentem :q i ab improbisaccuſatur ſolum ut eum depaterhis boniseiiciãt . . . i Arebus ipſisbeniuolẽtia captabitur abauditoribus per res quasde eauſa & materia ipſa dicemus Abaduerſarioge: p cõtemptũ duobusmodis: hæc ultima rõ dictaſi t: ut abſolute: aut cõparatiue:ſi ab ſolute ſimpliciter intelligẽdum ẽ: tunc hæ duæ regulæ p ſe diſtinguẽdæ ſunt: & in diuerſis materiis conſiderandæ: ut eẽt laudareieiu ium: & uituperare rẽ militarem: altera abaltera ſaparata: nãoĩs cã aut laudat:aut uituperat:neq; eſt ſemp neceſſe e:ut laudatanoſtra cã rẽaduerſarioꝶ deprimamusqd Cice.& fecit in pemio artis:nãarte dicẽdi tãtummodo laudauit:cum dixit.neq;.n. in ſe pag fuctus habet copia dicẽdi & cẽmoditasora . .— . . .. . tõis & cætera:neq;.n. fuit opus ut ali/ A rebus ipſis beniuolũ auditorẽ efficiemus: ſi noſtrã zaresuttuperarciquod letangene cãm laudãdo extollemus: et aduſatiotũ cõtẽtonẽ ibi neceſſariũ eſt ut noſtrãcãmextol deprimemus. Deĩceps de ĩſinuatõe aperiẽdũ E. lamus:& aduerſariog deprimamas ſiue comparatiue intelligamus:tunc coniuncte & per cõparationem faciẽ Oecr tribus temporibus. dumẽ: ut audatanoſra marcti ui “ tuperemus aduerſarios quẽadmo/ .— 1. „ 2. „ „ „ dam ꝙ dictum eſt in deliberatiuo fi Ria ſũt tpa diligẽtes ſunt cõſiderãda:ĩ ꝗbus eri genere oportere:& ita una ſola re I prĩcipio non poſſumus. Aut cũ turpẽ cãm ula ẽ coniuncta:& per contentionẽ 2 „F. lar re⸗ egendum eſt: nam contendo ſigni/ lubemus:hoc ẽ:cũ ip animũ auditorisa ficat comparo: contentiones cõpara feaien-r oTIs Tafiz ui ⸗ . nobis alienat:aut cu aius uaſus uidetur eẽ tiones uocantur. Vt ſæpe apud Plu/ bis alienat:aut cuajĩ auditoris aſis did e . . aE . — 5 N tarchum legimus: ut ẽ in hoc exem/ ab his ante cotra dixerũt:aut cũ defeſſusẽ eos audiẽ lo. Quidam pater ẽꝗ cõſulit fami dò 4 ante dixerut. Si cã turpitudinẽ habebi : exordiri iarem ſuum utg filium in litteris: . . r . „ ee e . . aut in re militari inſtruat:poterit fa poterimus his rationibushoicm nõ tem:re no hoĩem miliarisilli in hunc modũ reſpõde/ re:non poſſum non admirari quold eo deueneris: ut magnopere dubites:utrum potius: uel litteris:uel rei militaris filium tuum deduces cum litteræ ſint quæ laudem: quæ rationem beneuiuendi hominibus afferant: & qᷓ ĩmorralem quẽ? . — 3 ſπι En que efficere poſſunt. Resautem militaris labores: incommoda: claſſes: & mortem hominibus deniq; parere ſolet. Ria ſunt tempora: ſuperius in duas partes exordium diuiſit:ſcilicet i prĩcipium& inſinua tionem. finitis igitur principii regulis:nunc diuino quodam ordine inſinuationem aggre/ ditur:quæ ideo ſic appellata eſt ſed per occultas uias & obliquos ſinus ducat orationem. Principio utinõ poſſumus:ſequitur ergout inſinuatio ex neceſſitate ſempꝑ fiat:cũ ad præ cepta aperta utamur exordio. Diligenter: cum magna attentone: quia pertinet ad ſciẽtiam oratoris modo permutari: nec abuti his regulis: unde attent orem faceret auditorem: cũ dicat ea quæ adau ditorem pertinent: Turpem cauſam: quia poteſteſſe turpismateriaa ſe & reſpectu auditoris ut lau/ dare continẽtiam apud libidinoſum. ideoperite ſubiecit: cum res ipſa animũ auditoris alienat: hoc eſt cum materia non placet auditori ut oſtendat inſinuatione potiſſimũ uti debere oratorem: cũ ta lis materia ſit: ut eam auditorab horreat:nam licet mareria ſit turpisa ſe: ut eſt tyrannidem laudare tamen diſplicererauditori: ut. ODionyſionon uideturinſinuatione eſſe utendum. Perſuaſus: in duc/ tus ad credẽdum unde dixit ſupra cum aſſenſione auditorum: ut Cæſaris iunonicis & ſenatus: Tur/ pitudinẽ:hoc é: ſi talis erit materia quod auditor eam non libẽter audiat etiam ſi eſſet honeſta per Ie. His rationibus: ac ſi diceret: in cauſa turpi ab eo quod offendit ad id quod delectat confugiendu eit:ſi perſona non placet auditori: rem ipſam quæ placet ſubiiciamus. & econuerſo. Rem pro homi⸗ ne: pyrrhus rex epyrotarum omnium ſuo tempore rei militaris peritiſſimusa tharẽtinis in auxiliũ uocatus bis romanos exercitus profligauerat-habuit ſecum histemporibus in caſtris quendam me/ dicum Nyciam ſiue Democarem litterati ſſinnum uirum: & philoſophum maximumqui forte ali/ quibusaffectus iniurisa Pyrrho:ſe ſe contulitad Romanos &eis mortem Pyrrhi policitus eſt:ſi illi id gratum ĩtelligerẽt. Romani aut uiribus uictoriam quærentes nõdolisiunctum illum. Pyrrhore miſerunt: qua re ductus eſt ad ſuplicium. materia igit᷑ hæc turpis eſt reſpectu auditoris:uerum:qa Pyrrhus doctiſſimus fuit & litterarum amãtiſſimus: res ipſa uidet honeſta. Itaq; orator poterit hoc uti exordio, Cumnulla in ꝓditores habenda ſitmiſericordia o pyrrhe magnifice nõ negabo Demo carẽomniũ ſuplicio eẽ diguiſſimũ: uerũ cum mediciæ peritiſſimus: philoſophusmaximus: ſit om/ niq; bonarum artium ſapientia eruditus curandum eſt a te o pyrre ne tanta ſcientia: tot bonæ artes multis ac maximis laboribus comparatæ in breui hoc ſpacio depereant. Itaq; non homini: ſed eius doctrinæ ignoſcendum uidetur, Hominem non rem: ſcilicet cum homo ipſe placet auditori ſed res pſa inuiſa. Accuſatus eſt Sebi Aphricanus de pecunia male tractata: materia diſplicet auditoribus iterum eſt honeſta perſona quia Scipionis nomenomnibus romanisgratiſſimum ſemper fuit:tali igi tur exordio utet. Vita Scipioishuiuſmodi eë cchetapud uospatxes conſcripti ut eius uiri a pud uos — 1 . Ie lel Pl. tte ore⸗ wa leb⸗ 1 ge ecr da⸗ del en le⸗ Ne X. . n . . e . cuen rẽ diu auxckimnus nihil ſimile a nob tactum eẽ caccuſatus adoleſcens de pollutis ſSrr&E EH oſtendemus: aut aliquorum iu eenn e . . cerimoniis poterit aliqs orator uti — cium d R auſa: hoc exordio illum defẽêdendo. Si cõ aut de eadem: aut de miori:aut de maiꝗ ri pro cremus. ſiderar̃ uolumus:nulla iniuria, nul el — lusammus edetentim accedemus: . SEHANA D —riedoß terapen he Pe mmuaher ruſaz lenn commemoratio ſit habitura: quia cum tantæ ſit auctoritatis noſtra repu. tantæ prudentiæ uiri tot beſieh reipu, beneficia contulerit: danda opera eſt: ut plus poſſitapud uos uera uirtus & ipſius Scipionis uein præſtantia ꝗᷓ accuſatoꝑ & improborum obtrectatio. Itaq; hominii. pi honeſtiſſimo potiusquam ob/ hidis, . trectatoribus fidem tribuatis. Notãdum ẽ Ciceronchoc in locoaut defeciſſ eiaut ignorantia & defe tnndd ctu liberariorum prætermiſſũ fuiſle: nam! pſeinarte ueteri & inmultis aliis cõme moratad iĩſinua⸗J n tionem ptinere etiam enere réẽprore& hoiem pro hoĩe. Rem prore:hocmodo piſiſtratusciuispri AR A t Nolacar. X„ =W=M mariusathenarũ filiã habuit: cuius w ſpee nopontere:non placere nohis ipſis quæ facta di amore adoloſcẽsquidam mirum in Z b aduerſariis:et es indi aautne aria. Deide modũ tenebatur: is oblata occaſiõe A. caniuran ciucrIa-:ctcc indigia: aut cldEc loci & temporis puellam oſculatus 6 nulla cupiditas nocendi Deinde oſram Lafam eti fecit ut hicadoleſcẽr filiam tuamo i &t ſimilitudinem cohferemus. Item ſi negabimus nos ſculare: ueg amor ipſe improbiſſi . 4. de ad erſ. Us;: aut de aliqua re eorum dicturos: et ta mus & Propéſiſſima ĩ filiã tuã beni/ Ncn c aducrla us aut de aliqua re corum a os: et ka uolétlaadoleſcẽétem huc ad hoc fa lun men oce tare dicemus inceriectione uerborum. cinus inſtigauit. Itaq; amori ipſi nõ ee⸗ iniuriæ hoc uitium debetis aſcribe we . „ l „ re. Hominem pro homine: Turnus gul⸗ cũ ænea imarchia pugnans ſi uccubui tturpe ſi quidẽ era thoſtẽ ab hoſteueniꝗ ipetrare:idq; nõ ſibi: er. ſed patri ſuo ia ætate cõfecto expoſtulat: q audita filii morte illico ĩteribat: atq; ita inqt Daum mi⸗/ n. ſerer ſenectæ fuit & tibi talis genitor. Nõ placere nobis:ꝗ; aperte P inſinuationẽ fieri non poteſt oc/ n. culte ſeruat:nã cũ aꝑ te dicamus rẽ pſã atcẽtũ facimusauditorẽ: ꝗ prius turpẽ cãm abhorrebat qrnñ ſeparataligd magnu: aut nouũ eè dicturũ. Roſcius reſtabat Pimendus: ſyllani milites eius diuitias cõpararenti quẽ cũ iuſte ipſi ĩterficere nõ poſſent ad iudiciũ falſo Prouocarunt patricidii eũ accuſã . tes:heuꝗdnon mortalia pectora cogis:aur- ſacra fames. & itẽ Salu auariria fidẽ probitatẽ: cæteraſq; an bonasartesſubuertit: & illud pPars maxima egeckr taꝶ feciſtis opem pro certo cũ aĩo uoluo iudices nde beneficia pris in filium nihil in rebus huanis celeſtius:nihil horribilius'nth il deniq; de teſtabili/ g us uidet Abatrem occidere q nos in lucẽ Pduxit: qaluit, ꝗ nu triuit: & q nos in fepu. collocauit quo ꝗdẽ ꝗto & flagitioſius eo mihi minus credendu uidet ꝙ cũ nõ ſit credibile: nec aures ueſtrasa dhi- , ber debetis: na & ipſe patrẽ pietate fouebat ut defender̃ eũ potius ꝗᷓ occidere uoluiſſe et. Aut aliquoꝶ im iudiciũ de ſimili cã:hic Iocusdictusẽ cõparatiuus, ondit, n. iſinuationes P cõpationes rerum fieri: G re uidet᷑ orator hoc ſeruare debere: ut ſuã cãm exponat:& P compationẽ aliã a pplicet: ꝓ ꝙ auditor Gen, Abrius turpitudinẽ cãæ abhorrebat maxime fit attẽtus: nꝗ Ipſe facit turpẽ materiꝗ oppugnari deber n ſuſpicat oratorẽ alia ſpali orone cãm ſuſcepiſſe, Itaq;:aut nouum pillã cõparationẽ e auditurum: ns ut ſi Ci. defendens mijonẽ ꝑ cõpationẽ afferat. Horatiũ quoq; ſororẽ occidiſſe & ſaluũ & abſolu⸗/ AAdu tũ fuiſſe hoc mõ:ꝗd eſto iudice q oratorẽ acciflare: aut eẽ admirari debeat ꝙ Milonẽ defendat: nõ int Clodium ciuẽ romanũ ſe occi de cõfitẽtem. m emimiſtis. Hora, quoq; qui ſororẽ occiderat imatu/ mdo rũ ſui uiri amorẽ deplorãtẽ in udiciũuocatũ &ab cocrimine liberatù &abſolutum fuiſſe. Aut de tin eadẽ ſimilis uidet ca:cũ id ſceluscõmiſſũ ẽ:ſed eandẽ cãm dicimus cũ & idẽ ſcelus:& cũ ob eãdem wdne caãm commiſſũ ẽ: ut ſi duo eadem cãipellentè hoĩem cõmitęrentut hic cẽiſi ꝗſꝗᷓ eſt ꝗ dicat ligarium i non eẽ defendendũ o. Ci. Cæſar abhorreret profecto ab humanitate tua: qui non recordant te. M. / Marcello Bruto & mihioratori uenia cõceſiiſſe:& alios non nullos ĩ patriã abs te phumanitus eẽ ſu r ſceptos. Aut de minore ſi orator defẽdẽs Roſciũ ſuſpitiõibus & cõiecturis ſolis accuſatũ dicat ma/ ol iores noſtrosuoluiſſe pꝑ ſuſpitiones ſolas: & in re pecuniaria ſniam ꝓferre. hoc mõ accuſatus ẽ Roſci Tpnn us apud iudices & qdẽ falſoꝙ; pattẽ occiderit: & p ſuſpitiões & cõiecturas ad iudiciũ ad ductus: ſed Hoi debetis recordari maiores nr̃os: quorũ in oĩ re ſẽp ualuit auctoritasnolui ſi e aduerſus quẽꝗᷓ eẽ fur/ moe/ ti ꝗcõiecturis accuſatus ſniam iudicis proferret, uosigr̃ Roſcium falſo ſuſ pitonibus tiñ accuſatũ in / re criminali damnabi tiS. Au t de maiore ad minus. ſ. utſi quis dicat Luciũ Antonium non eẽ damnã lli dum quod ſeruũ ſuũ ꝑ factionem ad Pomperũ fuxientẽ occiderit hoc modo:non nulli ſunt q u1,L. . Ihorte Antonii accuſãt: ꝙ ſeruu ſuũ ab itinere tractatũ u; ad necẽpulſauerit: ſed hi mihi non uidentur —KZV recordari fuluiũ eius filiu catilinæ caſtra ſequentẽ occidiſſe e& addidiſſe: ſe filiu ſuũ priæ nen catili ntho⸗ næ:nõ ꝓditoribus genuiſſe * Pedetéti: ſẽſi paulatim. Et ſimilitudinẽconferim us:ẽ udiciu alicger Deno cõpationẽ:aſſimulabius hoc ẽ ratiocinabimus hoc mõ. c igit fuluius fili unon erbenauer itied c ſton/ ciderit ꝓ pria: Sed Antomusnon occiderit: ſed tmmõſ eruu pulſauerit: na ne debe 11S. L. An, abſol-/ NH uere ab hoc leui crimine: cũ ille i tãto: ac tã imani ſceler fuerit abſolutus. Occul te dicemus, occu ſleu pationẽ colorẽ hoc mõ ſi diceret Roſciusmoleſtũ ẽqmihio ludiceshoc cr mé: cu ego filius bius pa/ ſii tricidu ſim accuſatus:ſed eo moleitius ẽ ꝓa Groſogao ſe celeratiſlimo ſeruo: & qin cæde hor um ſe . b⸗ uerſatus ẽ huius crimis fratrũ accuſatus: cuius flagitia facer iſtitui: ꝗ picaloſi arbitror oia declara⸗ ni re:qᷓ de illo dici poſſũt: ꝗa lingua non nũqᷓ uocem dicẽtibus abſtulit. Occulite d icẽus:hoc ẽ dixit. n ii d 6 . * .*½ . — e perſuaſus fuerit:nihilaliud eſteſſe pſuaſum ꝗᷓ dictisaduerſarioge fidem habere. Itaq; more Virgi ver = liano ſe ipſum expoſuit: ille. n. ait: Prodimur: atq; italis longe diſiun limuroris. Fides hæc apudora ſente tores ponit pro quadam firma opinione & crudelitate & aphiloſophis ſtoicis nõ ut ait Ci. in officiis tey AAcl. dicta eſt , fiar dicta ẽ tũc pmiſſogsobſeruatio. Aduerſaru: dicunt illiqĩ eadẽ cã cõtra nosuerſant. ſnd SU Nõ facile:imo facileꝗs mediocriter eruditus ſcire poterit ꝗbusrebusutp ueriſimilia teſtimonia ho dic minum ĩſtrumentoge oraculoꝑe& ſcripturaꝶ Fidem puta: repetit illud idem ſi pſuaſusauditor fue rit: ne ſit obſcurus: nam minuslon/ ne⸗ ga parentheſis uidebatur. Inſinuabi Si- perſuaſus auditor fuerit: ideſt ſi oratio aduerſario/ — mus: exordio occulto ueniemus ad ditoribus fid feccrit: .— ne⸗ eſt ſi pollicebimur nos dicturos con poterimus:quoniam non ſumus neſcii quibus rebus fi tra illudargumentumĩ quoaduer/ gesfieri ſoleat. Ergo ſi fidẽ f . 1. ſariusputatſuam ieſſe uictori exd es fieri ſoleat. Ergo ſi fidẽ factam putabimus his nos n re attentio occulta ĩ naſcit auctori/ rebus inſinuabimus ad cauſam. De eo quod aduerſa-⸗ buſq; apta fieri ñ poterat: ꝗᷓ rem Lu jj firmiſſi ſibiadi “ðd canus ĩ pricipio ſeptimi libriegregie rii firmiſſimum ſibiadiumentum putauerint primum Faun hicdicin efre g ud nos ducturos pollicebimur: aut ab aduerſarii dicto ex Speiũ oraſſe ꝓ prœlio faciendo: ꝗ „. . . . RopeioraitlS& pmptitudien ordiemur: et abeo maxime quod ille nuperrime dixe- . litum arguiſſe crane ldiori areu rit:auj lubitatione utemur quid potiſſimũ dicamus: mento ait mõ ipſi ſua ſigna reuellẽt: . 1. Plteacientpauloboſt: Vibrat Mt cun n prinm reſpenden-us aunalmk n rela manus uix ſigna morantia ſ a. Sone: Si defeſſi emunt audiendo ab aliqua te Qquez . Expectant ppterca nectetua claſſi riſum mouere poſſit exordiemur b pologo: afa⸗ — 7 ca liquant Ferre ſenatus auet miles ouefe pollit cXοτσπϑυd.r àa⸗ te magne ſeꝗ̃tur. an Comes Põpeius bula ueriſimili: imitatione: deprauatione: nuerſio- Pe omiſſisaliisargumentis ꝗᷓ plurima . “ ec erant huic ipſi tanꝗᷓ ualidiori ĩ hunc — te modum rñdit.Si placet hocĩꝗt cunctis:iſi milite magno Duce tp̃us egetnil ultra fata morabor. Fecit 9 . noc idem ulyxes contra Aiacem: cum de armisachillis contenderent: hoc enim modo Aiax orauit ere qui patruelis fuit Achillis a peleo & Thelamone fratribus ſi nulla ratio reliqua uos mouet iudi/ 1 ces utarma Achillismihi adiudicetis: ſaltem pro pinquitate & nobilitate moueamini: qa achillis pa truelis ſum: ꝗqd. n. digniusẽ q achillis erant patrueli ſuo adiudicari. Vlixes autẽ tali argumento cõtra aiacemuſusẽ: nõ ego eſſe dignum o iudices: ut q̃ affin sſunt ppingꝗtati adiudicari debere. Sed ſi ita faciendum ẽ:cur potius Peleopatriaut finio Pyrrho nõaſcribunt.Nuperrime dixerit.hoc di/ . cit:qᷓ in fine & in principio ualidiora cõſtituũtur: tanꝗᷓ machinæ in acie robuſtiores milites: nam ut e diſtributione dicturus eſt:ſi in reſpondendo argumenta uilia ponerentur auditor nõeſſet attentus. 1 Præterea quoniã ea quæ ĩ fine memoratur firmiusab auditoribus ĩ memoria conſeruant᷑:neceſſe eſt in ultimo loco ualida argumenta ſint poſita.tali igigur exemplo uti poterimus ex parte aiacis: nulla N eſt res o iudices:quæ magisaĩum militis moueat ad pericula ſubeunda ꝗᷣ pᷣmioꝶ expectatio: quare ſi me hæcarma mihi tributis promercede meoꝶ laboꝶ miꝑꝶ in modum militum alos alabitisad labores quo honos alit artes icendunt᷑q; ad ſtudia gloriæ: Ex pte uero VlIixis hoc mõ qm ab aiace dictum eſt ex optatione præmio aiosmilitum magnopere ad lapores incitari qm honosalitartes oſtẽédam uo 0 . hDeiaisquæ ſint merita ꝗbus aiosmilitum incendatisut p ea intelligatis hæcarma mmhi potius ꝗᷓ aiaci eẽ it a pr⸗u oe? rribuenda. Oubitatione utemur cum admi. cum cõſidero ꝗᷓta ex hisarmis ſecutura ſit gloria uicto/ A ahr . rrrnſp riaq; ĩ hac re de honore de auctoritatecertetur non poſſi um nõadmirari ꝙ aiax tam ifirmiter tã pue 4 i eremphi riliter tam nugatoriæ rönesſuasadduxerattanꝗᷓ perplexe argumenta oĩa pmiſcueritut cui bot- ſſi⸗/ ⸗ . mum ſuoꝶ argumentoge tanꝗᷓ robuſtiori reſpõdeam Kenirus ignorem. Si defeſſi erunt tanꝗᷓ pp lõgi loα tudinemor̃onis: ꝗ ꝑp dicendi turpitudinem. Riſus e abilitas quædam uultus ad ſign ificationem d e e lætitiæ. Apologus ẽ ſermo cõfictus ad mortalitatem & uitæ humanæ inſtructiõenut ſunt Eſopi fig we menta:nam cum aues oẽs ut rem eligerent ĩ unum cõueniſſent & pauor ornatior ꝓceſſiſſet decreue⸗ ſuc runt eũ cunctæ tanꝗᷓ pulchrioreme igere: ſed cũ ĩterrogatus eẽt ut ſniam ꝓferret ſuam qm̃ rauce lo ſin . cutus fuerat ab cõſpectu auium abiectus eſt &aglam: ꝗ illiusæmula fuerat ſibi delegerunt. poteriter 1 go hoc apologo uti hoc modo. ui detisoẽs iudies hunc aduerſarium meum tanto nuore corporis & do ornatu ueſtium ĩ cõſpectum ueſtꝶ ꝓceſſ ſſe tanq̃ in haccauſa ſe principem eèê, Sed qm rauce locutus eſt tanꝗᷓ pauo ab cõſpectu ueſtro abiciet. Fabula: eſt quæ ſtat tota ĩfando hoc eſt ꝗqᷓ poteſt eſſe uera & — nõ uera ut ſunt comœdiæ & tragœdiæ ut ſi mõ dicatur. Video apud Teren. gnatom sofficium eſſe ĩ . . troducat Trhaſonem & Thaidem: & faciat ut einsopera aliqñ uti poſſit ſimul cum phedria. eodem miriont mõneceſſarium eſt o iudices: ut beniuolentia noſtra ut aures ueſtrasclauſit: utamplius audire uobis — moleſtum uideatur. Veriſimiliimitatione: ut ſi qsalteriusgeſtus imitet. Deprauatione: depraua DW” 8 Pe- KAnt . j7 ti dicunt libri ĩ qbus pꝑmtata ſunt uocabula & textum oĩo corruptum habent: ut eſtapud Suetoni/ . O0“ um: Claudiut: Tyberius: iberius. Nero igit utet ſiꝗs dicat Claudius Biberius Mero. Item unus co/ tenderat cũ Plinio: ꝗcum ocaref herboſusa familia uerbofum en magnu Plinms eẽ dicit. Inuer/ — Pi ſione:hoc fit duobusmodis:inſermone & in ſententiis:in ſermone hoc modo non eſt miꝑ:ſi hicad/ , en ſeke dor errinsmeusrecrenunon habet bonasaures ad dicendum: & bonos oculos ad audiendum. In M Cllig ſententiis uero ſieꝗ dicetnon. M. T. ſe uidiſſe: ſed tracon Marcũ: & cũ uellet. M. uarronis ſnĩas dice —j Ulni, re Varri Marroms te ſentias dixit. Ambiguum: hic puertibi boues mortui curſitent. ducẽdus. i. pul „ cuho ſungqdus eſt. Itẽ duo adinuicẽcõtendebant. Monoculus. ſ. & Claudus qui cumſe irriderent Claudus 2 nrie dlicebat monoculo. Vellem eqꝑide n,p tua hoc pacto: ambigue lcque bantur. na in me beninolentia . D .. d E QA. e utalter ẽoculus &alteꝶ haberes to⸗, ne:ambi 1 eſaſpitione: triſione: ſtu titia: exuperatio deni modo:& dac cu lelle⸗ beni⸗ .. . i. — n tus ſignificare ſe cæcos eẽ & claudos elr necolſi- non erabieion tterarum mutatione prxæ, uehementer cupere: &item hic idu uut t ea eꝑpectatione: imilitudine:nouitate: hiſtoria: uer tan Qucſte pellibus papagaliũ & de iin ſu:aut a b cuius interpellatione: aut arriſione. Si pro Per e ecceder Aligat zallos x½ miſerimus Htet acparatifuerimus nos eſſe gicture 9S iectione. ſ. litterage ut nõ dixit opti-/ nos non codem modo ut cæteri ſolean Tuerba fau- me: ſed opime & nõ poculis bibit. m ð i ſinmaghreuti ſed oculis. Suſpitionem: qdã litemĩ/ . K. e ros:quid alii ſoleant:quid nos facturi ſumu sbreuiter Pro ſacebanticuiuspi rex appella ð 4 ehe . „„2 iri atur: aduerſariusaũt inꝗt:nõ ẽ mi ſ A .A Lt—α Nl⸗ exponemus.Inter ĩſinuationẽ et prĩcipiũ hoc intereſt vamſi RA elati oculior dnac SS A n ſe WY’ quia principium eiuſmodi debet eſſc:ut ſtatim apertis bet patrẽ hoĩem trium litteraꝶ cũ aee rrartie CA . .* „ WRR . . fyrr = nn = ℳꝰ mwier tationibus quibus præſcripfſimus:aut beniuelum:aut AuneRerz inregem:an furem la lecz e . 1 1ĩ1. eran⸗ Ixi ſſet. Itẽ hic ſibi arrogat: qm hẽt α ρ So o Rret ean attentum: aut docilem faciamus auditorem.a ifinua:⸗ patrẽ q nunꝗᷓ niſi feſtis diebusĩ ter N S . . . — . . 5„ . . . „ tio eiuſmodi debet eſſe:ut occulte ꝑ diſſimulationem rã ſpuit. Item ille filius eſt uniusqui N, eſe. nilla ommi⸗ X C. . nunꝗᷓ niſi cubito naſũ mungit cũ ma eeadem illa omnia confitiamus: ut ad eandem commo cellatorem eum eẽ intelligat. Irriſio Ini⸗ ülllle⸗ h. ur. en Qitatem in dicend' opereuenire poſſimus. V m hæ ne:nõẽ miꝑ ſi uosattentos fecit: & ip H ratca af. kre, 6 Fa ie ſinr Nefer * ſum litteris impeditum ꝗ ſẽper Ci.) N W a res utilitates tametii in tota orone lunt comparadæ: fabio ſtudet & boetio. i. ciceres -ma-/ N riin eeaAeehe bat: fabas & boues. Stultitia. ſ. aduer) Qalnner cemp AI lſarioꝑ. (. ut hic nõ eſt eligendus imperator: qm uiſus ẽ in forocũ corona ueſcicaꝑ & in tẽplo ſalſitias u habere pr patratusnoſter: & cũ caudisuulpium p foꝶ diſcurrere: & ſciendum ẽ ꝙſtulticia refert ad a aduerſariosnõ ad oratores. nã ſtulticias facit cũ auctoritatẽ retinere debeat. Exu peratione. ſ. ueritas — an .‚ tisgræcæ hyperbole: ut nõ eſt miꝑ ſi uos oẽs pſuaſit: qm tanta eloquentia p̃ditusẽ ut ẽt arbores& ſa,-⸗ N Xvißle .dd4 xa ad ſe trahere ſoleat: cu eũ aliqñ lapidatũ fuiſſe & fuſtibus uerberatũ ĩtelligat. Collectione. utad Dollurtona r⸗ ueniens hodie honũ omen cœpi quo ſpero uos ſnĩam ꝓ me ꝓlaturos:cõcurrerunt. n. m ihi obuiã ſor — = wiu marius meus piſcatores:fartores. Lanii. Litteraꝶ mutatiõe: ut hic dat operãnõ ut legat ſed ut lin/ rX. mn. gat.ltem non eſt miꝑ ſi hicme in cã ſuperat:qm̃ nõ ſolum eſt legum lator:ſed etiã legũ latro dico Ex — uc pectatione. oculos paulus moratos ſuſtalit ad ꝓceres:nãcũ hoc dicunt paululum carent & cù quodãa can interuallo reſpondent: ut ẽt apud Ouidi. in. xii expectatoq; reſoluit oraſ. ono. militudine: nõẽmi/ ⸗ auen rum ſi cum temeritate locus eſt aduerſarius meũs: quoniam putat ſe hic in conſpectu ueſtro eẽ tan ore⸗ ſi minusinter anſeres ĩnouitate debetisaures mihi præſtare: qm audiui aſinũ cũ tibicine ſilentiũ no = unch bis imponentẽ. Hiſtoria: ut de pectore gallio orator ꝗdam fuit ĩcurruus& Catonis aduerſariusꝗq ců aſor gemyis mo Octauiano ſpenumero dixiſſet ut eũ corri geret ſi peccaret:. eſpõdit ei ſeñ poſſe eũ corrigere qn acſi galluseẽt: ſed emendare poſſet. Verſu: orans cõtra gallũ hoc mõ incipit: fert Hyemẽ nautis ſpumo/ *r P ren uce ſa p æquora delphi. Interpellatione: interpellare ẽ dicentẽ uel facientem impedire ut ſi ꝗs loquentis ”MM rtin aliꝗd more faciat uel mungeret naſum. Arriſione: arrident illi ꝗ riſum ada ianem cõuertũt ꝓ aliqᷓ — KS el re:ꝗqſi ad aliqd ridere. Si ꝓmiſerimus multa domi argumẽta & rönesampliſſimas excogitaueram ol Sed cũ uideam uosadmodũ defatigatos dabo operã ut ꝗᷓbreuiſſime potero ratione: measabſoluam S nõ eodẽmõuideo reliquosnullã rationem hẽre auditoꝶ. tempoꝑ nec dignitatis ueſtræ ꝗ u oratões ſol oñdunt potiusauresueſtras defatigant & obtũdunt: ego uero res ſu ꝑfluas abſcindã & nece arias ſo⸗/ e) lũ ſoluam: principium tale debet eẽ: perite poſt regulas. principii & ĩſinuatiõise oſtẽd it breuiter i gi Veclo buscõueniant & ĩ ꝗbus diſcõuenientiam hẽntſtatim ſine ulla circuitõe quod cõtra iſninuatõem fit ti gantel bioĩo occulte dicunt. Apertis rationibuscontra ĩſinuatiõem: pdiſſimulatiõem fiũt:aut beni 1651 i . denns aut attentum: aut docilẽ. In hoc cõueniunt: q inſinruatõe dicit hæc eadem eẽ facicnda: ſed 11— 2 D tim: &apertis rõnibus. In hac aut occulte & p diſſimulatõem ut apud Virs Larmi miſerere ene : “ end fuit & tibi alias anchiſesgenitor: nõ.n. decuiſſet & hoſtẽ inimico capitalẽ ꝓ ſe ipſo ZenAK LFi e Ni & cuiusuitæ inſidias ſemp tetenderat. Notandũ aũt ꝙ hos treseffectus cõiunxit p cõiunctõemdiſiu⸗ e ctiuã. ſ. aut oſtẽdat nõ oẽsneceſſarios eẽ: qm ex ſola exordiũ pfecte cõſtare põtut apud Vi 1g. georgi. . Protmusaerii mellis cœleſtia dona exeqᷓr: & in prĩio æne. atnũc horrentia martis Arma uirũq; cano: ex duobustm̃ ut paulo poſt. Nunc te qñ: docilis attentusauditor efficit ‚Cõmodi tatem.i. ad eff e⸗ ctum docilitatis &attentioms & beniuolentiæ: ex ꝗbusorator cõmoditatẽ cauſæ cõſeqtur: ut ſi an Ga oraret: pro filio Ciceronis ꝗ ſceleribus deditus ab ineunte ætate fuit hocmnod . Quuquam din dices filius omni ſupplicio ob eius ingentia uitia digniſſimusuideatur: tamen Cic.patri conſulendum eſt tänn qui doloribus cõficeret & magis ꝗᷓ ipſe nullos doloresnulla pericula euitauit ut noſtram rempu. ab gun hoſtium manibus incolumien. liberaret. Veꝑg eſſe tres: ponit quandam conditionem exordioꝑ: quæ ſoo licet ꝓpria fit exordii tamen toti orationi conuenire põt. Vnde ſciendum ẽ ꝙ hæc cõuenientia & cõ iign ditio ꝓpria cõiter appellatur qmita ſibi cõuenit: quod etiam aliis poteſtaccõmodari: Sed alio modo ſl ꝓprium dicimus quod ita uni cõuenit quod nullialii rei cõuenire põt. Perpetuo:nõ uſq;ad finẽ cau⸗ ice⸗ ſæ:ſed a principio or̃onisinam ppe/ —ſe ared, tuum dicimus: quod fit ſine inter/ hoc eſtut auditores ſeſe erpetuo nobis qttentos: do⸗ . pin miſſione ut: Ad mea perpetuum de lces: beninolos fa Rer F„ E ducite tẽporq carmen. Vt ſe ppetuo Clcs: benidolos præbcant: tamen hoc Per exordium ut in crzibe rlepenum ero ſerua/ cauſæ maxime comparandum eſt. Nuncne quãdo ui e e ide . 1. . Ah &c &ο o elerac acitw itiered lea. tioſo exordio utamur: quæ uitiauitanda ſunt doceho . h chia poeta: & n m diligenter at/ In exordienda cauſa ſeruandum eſt: ut lenis ſit ſe mo . aombus hiar len r md ut uſitata uerborum conſuetudo: ut non apparata ui m ſeruari hoc mõ. & qm multasad op/ deatur eſſe oratio. DNeuitioſo exordio. 0 timum ĩpatorem neceſſaria ſũt per Põpeiũ cõſideranda eè qᷓtuer potiſ/ ſimum cognoſcetis. Nuc ne qn:audi tores ut diximusattẽtos facit & doci . r R—P . Itioſum exordium eſt quod in plures cauſa Y= *4 20 FEe „ . — E Ab poteſt acco modan: uod uulgare licitur. Itẽ esut diximusa- uitioſumeſt quo nihilon les ĩ q re imitari uidet bonos agrico cnr n . . “ inus = poteſt uti:q ſ⸗ las q priuſꝗᷓ ſemina terris cõmẽdent quod commune e atur. Item illud quo gduerſa- de nitis bellis & uterq; prætunam peteret uitio: exordio uti potuiſſet hoc pacto. Si Appius dixiſſer. 1 herbas malas: & ſentes extirpant ne aνrι αααν⅜en: Sõ Arrt,S 2 bona ſemina a malis radici n fuffo cius cxcohα⅝,fop erit uti. Item uitioſum eſt quodntn ece cẽtur: ne poſſint fructus meliores ꝓ S=ð =ðMBM no ducere. In exordiẽda cã lenis tã ad ſnĩas ꝗᷓ aduocabula utauditornõ laboret:nã exordium ẽ tanꝗᷓ cla uit in oſtio papud qcqd intus latet demõſtrat᷑: ſed ſi obſcure dicat nihil de his quæ ſequunt itelli/ gi põt: qle ſi diceret deum altitonantem ꝗq olympi & terræ tecta qtit depræcatus ſumut qad rempu: dol ptineant dicere poſſim leuiter diceret hoc mõ deum ĩmortalem. p. c. dep̃catus ſumut de his q ler ad remp. ptineant dicere poſſim. iſitata uerboꝑ: bñ frequẽtatiuo uſus ẽ:ut onñdat nõ ſolum q ĩ uſu DðJJM ſunt:ſed q frequenti & in attrita dicẽdi cõſuetudine haberent ĩ exordio & ubiq; poni debere hocmo do. Cum dc rep.dicturusſum nõ debeo timere quẽadmodum fit ut hoſtes pulſant muros:cõtra au/ er tem eſſet: ſi diceret cum de monocratia dicturus ſum:nõ debeo ita horrere: quemadmodum cumꝑ . Ni duelles pulſant muros. Item ſuſq; deq; ferotabulam aduerſarii mei ſputati loco uti ſermone. Fugien i da. n. huiuſmodi ſunt obſcurauocabula. Octauianus nãq; ſcribensad quoſdã ſuosnepotes:cões facit li⸗ eos ut ita fugiant nouitates uocabuloge ſicut naturæ ſcopulos. Apparata oro:ptinet. n. ad puerilẽ dicẽ Te di modũ: ut lenociniis ĩ ſermone ꝙ cõfici ſolet ex coloribus uerboꝶ ſimuliter cadentibus: Nudus in di⸗ — ignota palinure lacebis harena.& itẽ ſi dicet mihiſi pare liben qa dignitas ur̃a mihi iubet: ai magni/ hi ——r tudomer & æ qtatis ur̃æ: pꝓmptitudo ciluitatis huiusamplitudo mihi uictoriã pollicet. Apparatus 8 4 n. dr nimis diligésapparatio & puerilisé &̃orator glauitatẽ ꝗdã ſeruare debet. ſ Pa ta Art on Itioſũ exordiũ:hoc capitulũ diuidit ĩ tot ptes quot ſunt genera uitioꝑꝶ. Ad plurescãs ſiue he u furti:ſiue homicidii: ſiue cuiuſiiis criminis: qle ẽ illud: ſpesmihi magna allata ẽ me uicto 1. 1 riãa eẽ cõſecutug.Audio.n. ur̃am ĩ audiẽdoidiligẽtiã:ĩ ꝓfũdo iuſticiã:ĩ iudicãdo acum. Ita⸗ q; nõ dubito ꝗn uictoria mihi futura ſit. Vel ſᷣ tua iuſtiſſime p̃tor ĩ idagãdo ſubtilitas:ĩ iu/ dicãdo æqtas hic mead tribunal uentre pſuaſit: nec. n. uitioſa ſunt: qm exordiũ ut ait Quint. debet X ptinere ſolũ ad eam ipſam cãm de qᷓ ſumus dicturi:cum autẽ dr̃ differenter ad oĩa põt piſere:& quo . oẽs uti poſſunt bono:aut ſpaliexemplo uſuseſſet ſi hunc ĩ modum exordinm dixiſſet: ſpero me re⸗ . portatuꝶ uictoriam iudices ꝗ intelligo uosodio hẽrecõiuratoresꝗli uſus ẽ inoratõe archiæ, ꝙ ſimi hi cõcedi tribuiq; a uobis ſentiã:pficiam ꝓfectout hunc. a. licinium nõ mõ nõ ſegregandũ cum ſit ci uisa numero ciuium: ſed etiã ſi nõ eſſet putetis ad ſciſcendum fune Nihilominus Domiciusmiles Põpeii ptibus ſtudioſiſſimus& Tyberiusgracchusp̃ᷣturam a Põpeio poſcebant ambo: igit ꝓ ſuiserga . Põpeium beneficiishocmõ exordiri potuerũt., Credo Pompeiicũ magnis periculis laborauerim ho . nori & dignitati tuæ ſemp te mihi ĩ petitione p̃ᷣturæ fu tuꝶ: Vel ſi tua pompeii humanmitas: beneficio „ rũq; tuoꝶ remuneratio hortata eſt meut præturi abs te peterẽpſertim cum tot pericula ꝓ te ſubireñ dubitarim. Nihilominus duæ negationes ſunt q ſignificant multomagis ſimiliter: tãtundẽ. Cõe po/⸗ teſt appellari:põt ptinere tam aduerlario ꝗactori.ſ.accuſatori cõemtunc dicimus rem quæ ſit par⸗ ticipata cunialiquo &ad plures & ad pauciores poteſt ptinere. Ex contrario: leuiter cõmutatis: illud. P præcedens uitioſum eſt: qa aduerſarius eodem penitus poteſt uti.hoc aũt põt uti:ſed eo ſolo cõmu⸗ 4 tato in quocã uidet differre: quod ideo Quimt. uocat exordium cõmutabile hoc mõ. Erant duo ci/ ues cæſarisamici ſſimi: quoꝶ alter. ſ. Curio cum eſſet tribunus Cæſarẽ adiuuerat & in belle & in pace . Alter uero: ſcilicet Appius:tantum in bello adiutor fuerat. Cum ueniſſet ergo Cæſar Romam fi⸗ . l 2 . . J .„„ ,„ * 2 * hnng 2 e eo—”ie . 7 * 5 1 4 ee N cũ nullus labor fuerit mihi grauisnullũ piculù a me fuerit euitatũ. C. cæſar in bellogerẽdo. ut di — W gnitati tuæ inſeruirẽ peto abs te: ut mihi hac pᷣGturæ petitõe faueas,. nã hoc eodẽ mõ utet curio hoc mdö olo mutatonin quo differtcã.ſ.ꝙ ipſe in utroq; bello: & ĩ pace ſihi fauorẽpræſtiterit. Nimis appara omod ris: ut ĩ lenocinus uerboꝑꝶe: qualia ſũt ſimiliter cadẽtia: & ſimiliter deſinẽtia: qui colores a Ci.ẽt ĩpo ic Iiti ſũt:nõ qd laudandi ſũt:ſed Alalid euitari nõ pnt: niſi magnz adhibita diligentia. Vitioſa.n. jded ſunt: ofendlur aurcsau ltogꝑeiſmo maxima ſuſpitio Ene Grator utat illis lenociniisuerbog: * rch⸗ . 7 Te-. „ Dſ rn Sn ueritate & grauitate cauſæ: quæ rin . nimium appar tisucr AS compoſitum e:aut mmium pmademenlont niclet Heinere ci een . „ . uaſione pluspoſſit auctoritas di W hongumeſtatduodegner ipſa cauſa natum nidetux ctis: quã eloquẽtia. nam lenocinia * quod ſepartum uooatur: in quo etiam trãſlatum coõ derbapucriles Elore⸗ magis ſüt qᷓ 1. „ 1— rFP1e: Sh Oratoresgrauiſſimi. Apparata. n. di RMR D cluditur: ut Proprie cohæreat cu narrationet quod cuũt ꝗᷓ dedita opa facta ſũt cũ ſuper gcg. neq beniuolũ:neq; docilem:neq; attentum facit audi flua õäs ẽt mulieres fuca s diata & Deincepè 1a narrie tas: & artificioſe ornatas: apparatas torem. De lio ſaris dictũ ẽ. Deinceps ad narrati uocamus: ꝗa uege colorẽnõ hñt: ſed onem tranleamus. fſfſupfluũ & Hini Is nuiuſinoi ”l . r rL ornamẽtis uerboꝶ utit magis ſuper W De tribus narrationum generibus. Ruoorn inéto uidet deleckari qus 1 Q — K u n Arration?᷑m genera tria ſunt. Vnumẽ cũ ex õäsäs nimium i 2 er- t M Welr ⸗ . „ . ],7 oc Hora. ait ne mea caput creuiſite d nuno ſet e e FPonums rem geſtam:etunũquodq; trahius uidet: ꝗa cætere ofond tes: nõ cor 9 laſ — hzal⸗ſ 1 e ad utilitatẽ noſtram muncendi cauſa: quod btinesad. eſpadet.ni Krordii e et cũ cæte ePn. 29 rles n d n h baceen Tnſeer eee n J e! ris ptibus cõformari. Autñ ex ip̃a ciö L⸗ rher cas Caà as:de quibus iudiciun futurum eſt. Altcrũ ge . qudal uocat Quinti. extremũ 1 gañũ 5 nus narratiois e quod ĩtercurrit nonunquã:aut fidei extractũ ẽ ex uſſteribus cauſæ. Ac/ imi cuſat Clodius adulterſi: ꝗ uitioſe irl . hoc exẽplo tueret᷑.Sed ſi q res eſt ĩ q̃ ſun poſſim gloriari ẽmaxĩa amicitia ueſtra ꝗ ego ſempuſus ſum. nã ex tali amicitia magna lausſeꝗ ſo/ tuaf let:itaq; a uobis peto ut huic crimini ueniã tribuatis. ad cãm. n. pertinuiſſet hoc mõ. Si quid feci ĩ ui᷑ jini ra o iudices laudabile:ſi qcꝗᷓ mihi nunqꝗᷓ gratũ fuit maxime pudicitia delectatus ſũ. dediq; ſemper N operã: ut recte uiuerẽ: &ne ullocrieaccuſari unquam poſſem. Neq; beni.neq; docilẽ: huiusgenus Wn exordii appellat tranſlatũ qd obſcuꝑ& eẽt:niſialibi Clarius tractaret. Dicit. n. Quintiltria eẽgenera wamg itioſa. ſ. extraneũ: uel ſepatũ: qlle illud eſt quod nõ ex ipſa cã tracttũ ẽ. Secundũ qd a ppellat trãſ eEuein Iatum qdfit qñ facimus docilẽ:cũ debeamus facere attentũ: & ſic dealiis. Sed qd uperius ĩ regu/ la lIis exordioꝶ& tractatũ ẽ: quale eſt hic: ut cũ Vir. dixerit deapibus. Admiranda tibi leuiũ ſpectacula lecci reæx Magnanimiq; duces totũq; exagmiĩe gentis: ſi dixiſſet nõ dicemusapes. &apum uiliſſima cura: cusn & itẽ isqui gallinà pdidit: degallĩa tm dicat hoc mò: cũ ſit mihi ſublatagallina: o iudices dbetis mi nn/ hi ius meũ tribuere. dicãigit degallinæ recte. n. dixiſſet hoc pacto.nolite cõſiderare gallinam iudi Nn ces quæ mihi ſublata eſt. Sed conſiderate ꝗ̃tus tumultus: quata diſcordia : quantus furor quantus ſanguis ſecuturusſit: ſi huiuſmodi furoribuslicntiam Pmittatis. Tertiũ ẽqd fit penituscõtra regu Ser Ias:ut ſi faceremusmaliuolos ꝓ beniuolos: ut ſi dicet putatis nos eẽ pricipesciuitatis: ꝗd mihi ẽ: rei Neudo uohiſcũ:& iſtuc ueni ad uos iudices is ſupbos: crudeles: & iuſtitiæ puerſores. Deĩcepsfacit attẽtuna aln⸗ auditorẽ modusapud Ci. frequẽtiſſimus, Si Idem finitisexordiiregulis: quibus uti debemus: &ui Ki tiis & aſſignatis:quæ ſunt infanda: ſecundã ofonispartẽ: hoc eſtnarrationem aggredit᷑: in q quidẽ S R re ẽnotandũ qc'eodemordine ptibus or̃oms utidebemus:quo etiam a Ci. tractatur. r Arratiõem plurali numero uſuseſt: quia plura eẽ dicit genera apud oratores: hoc uocabu nen lIũ ponit proſpecie. Cũ exponimus rem:bene dicit rẽ geſtã: qm narratio uera dep̃terito E dae ideo iudicialisẽ propria ꝗᷓqᷓ & iudiciali ĩproprie accuſtmus de futuris: ut ſi domus uicini ſri caſura eẽt ſup meã:tunc boſſet illud de erriad iudices: tãq̃ᷓ ſi eẽt factũ:ſed ſi ĩaliisgeneri s buscõtingat incidens ẽ:& fitad confirmationẽ:& tanꝗde pteritoſit. nã in demõſtratiõe nõ põt cade re: qm̃ uera læus: & ſermo cũ honore rege geſtaꝑ. deliberatio aut de futuro ſemp eſt: & uocat hoc * genus pprie oratoriũ &ordinenaturali E tractat. Vincendi cãſ. eparauit hic oratoriũ poetico . Eco nã hoc uincẽdi cãfit: & illud delectandr quale exẽplũ eſt Clodii & Milonis. nãut Mlo uic oriãcon . drei ſequeret pbat Ci.eũ inermem: & in curru cum ſeruis ſimphonianis ad uillam profi ciſcentem. cu * B * edo/ Clodiusarmatus in inſidiis fuiſſet.Quod incurrit nonnunquam: ergo imcidens eſt: geciudicn 15 M WD generisproprium: nam ncurrit: &non ſemper:tñ quæ duo ſunt: nõ eſt de principali usparti us n Orationis:hoc autem na rrationis genus multis uocabulisa latinisappellatu m eſt. Vocant.n.incur/ lns rntẽ egreſſionẽ: &degreſſionem a græcis echaſis quod eſt egrediorne minata eſt quæ a nn Qu ntiliano hunc n modum diffimt᷑. Eugaſis eſt rei extra rem ad cãm:ta men pertinens tractatio. noc⸗ Aut fidei: ut eſtapud archiam. Fidesenim eſt firma opinio quæ fieret hoc modo.Si Cicero uolẽsd ⸗ un fendere M lonem adducat teſtem fide di gnũ: & ut ita audi tores poſſ: int credere eius laudes pſequã D’ tur hoc pacto: ut credatis iudices hũc teſtẽ optimuũ eẽ: uir ẽ iuſtitiæ amanſſimus: nullã hẽt opimẽe Reommehn, uirtuti deditiſſimus:dedit.n. operã: ut c ſũma ĩtegritate ĩter ciues uiueret: nec ẽ ullus noſtrorũ c uium ĩoĩ uirtute præſtãtior. Autcrĩationis: cõtra ſi adiiceret teſtis iniquusex pte clodiana hoc pa CcCto digredi poſſet. nolite adhibere fidẽ humsteſtimonioꝗ cũ clodio ſẽper cũ ſůma turpitudine di xit hõ ſangumnolẽtus: & ꝗ pro parua pecunia turpiſſimũ facinus aggrederet Aut trãſitiõishoc gene re utũtur perſæpe poetæ: & ab Ouidio maxime celebratũ: nãm cõnectendis fabulis hãc narratiõem facit ĩtercurrẽtẽ: qlis ẽ ea machuunusabeſt unoq; recõditus antro fletibusaugesaquasnatamq; mi/ ſerrimus: 16 luget: ut amiſſã: uolens nimnozſ xorn de, mn. contugere ecded fabulã cum ſe aut criminationis: aut trãſitionis: aut alicuius apparati quẽti ea narratõe uſusẽ.Aut appara ic. mie - 4 tiõis maxie exornatõisqd fecit Vir. onis: uel laudationis cauſa. Tertiũ genus eſt id quod ĩ apparatu Didoniserga troianos & a cauſa ciuiliremotum eſt: in qoo tamẽ éerceri cõue in tempeſtate: quam æneas in italiã – . Toznwnſ. . uermespaſſus eſt. breuibus,. n. uerbis nit quo cõmodius illas ſuperiores narrationes in cau oſ — . PoeN „. „ ea res dici poterat: ſiue ierũa eẽt or̃o Wis tractare poſſumus. Eius narratiõis duo genera ſũt & ut auditores delectaret diffuſſe aut laudatõis: utap põpeianã: lega tres habet partes: fabulã: hiſtoriã: argumentum. Fa- tur. n. plura d geſtis põpeii q ad lau . dationẽ dicta ſũt: facit id Yir.ĩ pri⸗/ bula ẽ quæ neq; ueras:necqʒ ueriſimiles continet res:ur mo. Iterrogati.n. trolani qui eẽnt: & hæ quæ a tragœdis fraditæ ſunt. Hiſtoria res geſta nobis:quo iuſtior alter. Nec pietate ctum eſt ficta res: quæ tamen fieri potuit . uelut argu! funrmesbella maier arm. ué — —, ſi fata uiꝶꝑ ſeruãt.ſi ueſcit aura Ae- AACI. —. . 1 therea: neq; adhuc mortalibus occu in perſonis poſitum eſt:debet hr̃e ſermõis feſtiuitatẽ: mentacomoœdiarum. Illud genus narrationis quod ßun4/0—W,‚— =?èðè patumbris. Tertiũ ẽ a ciuili c re⸗ — do- 1 . V α motũ ꝛac ſi diceret qc poeticũẽ: & — MAr . . . — . 2 ₰ . „. . . Y ⸗ e5 . abofficio oratorio penitus remotũ qd ad ciuiles cãsexercet᷑. In hoc genere ſunt ficta & uerſimilia: 4 Fr: P utargumẽta ĩ comœdus: aut uera: & ueriſimilia hiſtoriæ ĩ quo tñ: ut in declamatiõibus ꝗqᷓ uocant a græcismelete: &a latinis themata facta: ſicut ſolet fieridiſcipulis p magiſtros: quãtũ aũt exercitatio neceſſaria ſit Ci.& uerbis & oper̃ declarauit, nõ. n. priusad ſcribendum acceſſit quã ĩ declamationi bus tranſferẽdo: & ĩ oĩ genere exercitatiõisſe diligẽter exercuiſſet. facit idẽ Virg.ĩmoreto: & ĩ aliis pluribusuerſibus fecit idẽ homerus:& demũ oẽsꝗ aliquã ĩ dicẽdo faculiatẽ ſunt conſecuti.Vnum in negociis. i. in rebusquæ ſunt extra hoĩem: ut ſunt geſta æneæ. Alterũ in expoſitione nego: ut de ſcribere iratũ ſimonẽpãphilũ amantẽ. Fabula eſt: pauloante poſuitapologũ: & fabulã. Similiter oſtẽdens fabulãcontinere res ueriſimiles:& apologũnõ ueriſimiles. Sed ſciẽdũ hũc locũ nõ diſcre pari a ſuperiori: qm duplex ẽ fabula: ueriſimilis: &non ueriſimilis. Veriſimiliseſt fabula quã Terẽ tius pomit de pamphilo. nam & ipſe inquit: atq; in eo diſputant contaminari non decere fabulas. Non ueriſimiliseſt quæ in tragœdiisſcribitur de Cerere& triptolemo: utſi diceret. dico uobis iudi ces quod omnia in medium ſunt conferenda: imitanda eſt Ceresꝗᷓ triptolemum ſacerdotem ſuum miſit in curru per aera a ſerpentibus uectum: ut artem ſeminandi mortalibus daret: quod licet ueri ſimilenon ſit: tamen habet immortalitatispartem. nam per hocarandi modus ſignificatur. arãtes enim ſerpentesquoſdam uidentur facere in terra. Præterea eſt ſerpentum ueſtigia delere cum cau da. Quæ in tragœdiisaliqua in tragœdiis falſa ſunt:quale eſt illud modo dictũù: & item illud quod ſcribit herculem ad inferosdeſcendiſſe: &tricipitemad ſuperos extraxiſſe: uerum & multa in Ilis uera ſunt:ſicut illud quod atreusa fratre thieſte capitali odio diſcedẽs filios comedit: ad eodẽ fra tre ſibi in cœna poſitos. Hiſtoria eſt resgeſta. Seruius: &alii uolunt hiſtoriam: & annales in hoc dif ferre: quod hiſtoria ſit aarum rerum: quas: uel uidimusuel uidere potuimusab hiſtoreo græco: qd eſt uidere. Annales uero de iis quasnon uidemus: uel uidere potqimus. Vnde Liuius cõſtat: ex anna libus & hiſtoriis. Vege uidetur Ci. hicaliter ſenſiſſe dehiſtoria: &alibi Virg. de hiſtoria. Et uacet an nales noſtrorum audire laborum: quãquam dicat Seruiushoc poſſe licẽter cõfundi: &ãnales eo lo co pro hiſtoriis eẽ poſitos. Præceptor meus: neutꝑꝶ dicitaccuſandũ eẽ: ſed uarias ccopiniões:taleigi rur de hiſtoria exemplum poteſteſſę. benefecerunt maiores noſtri qui uoluerunt ciuitatesfiliis lo/ cupletari quia eos damnarent: qui ætatem ſuam celebem uſq; ad ſenectutem perducerent. Argu/ mentum eſt res ficta: quale eſt hocobedite patribusueſtriso filii ſi laudari uultis. namapud Teren tium: magna reprehenſione dignumabomnibus putatum eſſe uidemus: qui inuito patre latenter nuptias parabat. Argumentum quandoq; ſigni ficat rationem ueriorem ſuper alias: & de hoc poſt ea in hoc libro dicetur.ſignificat etiam quamcunq; materiam: uteſt cum dicimnsargumentum ſcri bendi nobisnon eſſe relictum. eſt præterea oratio rei dubiæ faciens fidem. llud genus hæc eſt ſecunda parsterti generisquod remotum eſta cauſa ciuili: in perſonis: ideſt intractabili more: qua rumlibet perſonarum: ut deſcribere auarum ebrium. ſermonis feſti : ut illud Terentii: aĩa miphe- dria: & item de milone cõera fratrem: licet ĩterdum iuuenesſcortari: fores effringere uirgine eripe narraret: &apparitõe uerbeguſusé Unu qn od ĩ negociis:alterũ quod ĩ ꝑſonis poſitumẽ: uirmd eelen Epatie ilus⸗ cordu wwum wenn ſenca inhpe ctun Wo t ni⸗ quo m nnit büm⸗ w⸗ Uta pp ſeti⸗ orate latio wöe lun we lan⸗ du in Ut Au ſin ui dh dt ſc Meri 1 ho 1 dei mo, ℳ ℳ Mu o Mcie wnan uſi wu wgel men⸗ rrer c e ſyp 44 1 m miao⸗ wm H*M.:: Ks Animorum diſſi. ut eſtin eadẽ ſcoœna: in qua oſtendit᷑ demeâauſterũ: & mitionem humaniſſimũ eẽ: & leni ingenio natũ. Grauitatẽ: ut ſermo de pãphilo:poſtꝗᷓ exceſſit ephebis: facile omnes pferre: ac pati cũ quibus una erat eoru obſequi ſtudiisaduerſus nemini nuꝗ præponẽs ſe aliis:Spẽ ut idẽ pã philus ubi inquit mihi imortalitas parata ẽſi huic gaudionulla ægritudo iterceſſerit gaudio a cri tone clicerium eẽ ciuem & chremetisfiliam. Meru cũ dicit de carino: hoccine eſt credibile tanta ue cordia cuiquã innata: ut ſciet: ut malis gaudeat.Item de Dauo cũ Pamphilo quærebatur ut uindi/ èſ . dam inferret: atq; hoccõfiteor meri animorum diſſimilitudinem: grauitatẽ: lenitatẽ: ſpẽ: mihi canrigiſ R i iners . .B . CIan NeS —„2. . ſum:tänullius coſilii &πι de chreme metum: ſuſpitjonem: deſiderium. diſſimulationẽ:mi- te: de quoait Thaisopuseſt pfono: ſericordiam: rerum uatictates fortunæ Mcõmutatione: Au defewre Re artolle Pallium, . — —̃„¶c5 TEA ι Suſpitioné: Simo exploras filii ui/ inſperatum incõmodum:ſubitam letitiam: ius 1dum tam prima luce exurgebat: & ueniẽ exitum: reru .Verum hæc in exercendo trãſigẽtur. ſcruos terrosnbefiqul⸗ heri chri W Sdr . ſidem habuiſſet. Deſideriũ: cupidi A . P 11 IUlud uero 9 d aduerita tem pertinct quomodo tra, tas rei abſentis: ut de menedemo qui Ctari cõueniat apericmus. Lres res cõuenit haber nar filii Cliniæ aduenrum gſideraba: . . . 11 ( 1— 1. — ut æneas inquit.O paſſi grauiora da rationem: ut breuisut dilucidaut ueriſimilis ſit: quæ pit deus h quoq; finem-ODiſſimula quoniam fieri oportere ſcimus quemad modum faci tionẽ: hic ponitur generaliter ꝓ oĩ ſi L * mulatione: ut Simo ſimulat nupti/ amuscognoſcendum eſt. . H aaosfuturas: cum iquit iſtec ĩtro affer De breui narratione. e te: abite. Soſia ades dũ paucis teuo/ . „ L e e, lo. Miſericordia: ut apd Vir. damiſ x Em breuiter narrare poterimus:ſi inde lcipie“ rlisindttzuuͤ nnal cali genut mus narrare: unde neceſſe erit:et ſi nõ ab ultio & crudelia Reu faia lycci. Nrie — = —— earj tẽ uenit crito ad hæreditatẽ Criſi/ initio repeter uolemus et ſi ſumatĩ nõ ꝑticulati narra qis cõſequẽdã: q aduẽtu ſuo cuncta bimus:et ſi nõ ad extremũ:ſed uſq; eo quo opus erit: uariauit. Inſperatũ incõmoduů: ut è de ænea ꝗ in italia qetem ſperabat: r 868paſiuseſthella. Cõmutationẽ for tunæ ut ſi ꝗs forte cõſecutus eẽt uictoriã de hoſtibus: & mutatide fortũæ ꝓfligaret. Lætitiã ſubitã ut æneas quẽ quæritis adſum troius æneas. lucundũ exitũ reg:hoc ĩ oĩbus comœdiisſeruat earũ ꝓprium ĩfœlicẽ ſtat reducere. Veg exercẽdo:tacitæ quæſtõi occurrit:nã poſſet quæri has partes Ietius intrare ad cognitionẽ ſine oppoſitõe exẽploꝶ:illud qdad ueritatẽ ptinet diffinitioorationis oratoriæ quæ ſẽp resuerascõtinet, poeticũ. n. factũ ẽ: ſed ſi quærat ſi poſt exordiũ ſequat ſempnar ratio reſpõdẽdù ẽ. Cõſideranda ſũt genera oratoria: qa ĩ demõſtratiuo& deliberatiuo narrationẽ nõ poſſe fieri pp diſconuenientiam tpoꝑe: niſi ad ꝓbationẽ: & cõfirmationẽ id fiat iniudiciali regu lariter ſemp ſequet exordiũ:niſi forte tit remouendusaĩus auditoris:iã pſuaſusp ſuſpitionẽ aliquã ut ẽ apud Vir. O reginã nouã uſq; partas uetere ꝑdas. Vol és, n-Diomedes declarare pfectionem tro ianog in italiã prius remouit ſuſpitionẽ p confirmationem: deinde na rrauit. Sciẽdũ ẽ præterea ſe/ cundũ Quint.ꝗqᷓtuor modis nõeſſeopus narratione.ſ. qñ ẽ iniecta ſuſpitio: ut dictũ ẽ de ilioneo:aut Ire breuſ: aut qñ res ẽ cognita & uulgata: aut ĩ reſponſione. Tres tescõuenit n. pp uarios effectus narrationis. nã breuiseẽ debet pp memoriadilucida pp intelligentiam ueriſimilispp crudelitatem ut & auditor perſuadet:ꝗ quidẽ effectusnõ ſeſe aliter habere uident cũ ofenci] ſicut ſe habet ſan- guis cũ corpore:diffuſus.n.ẽp oĩa mẽbra: ita & quælibet ꝑps or̃omis breuitatẽ diluci ditatem. & ueri ſimilitudinem hr̃e debet: præterea ita neceſſ. arii ſũt: & inuicẽ cõiecti ꝙ quẽadmodũ utdemus ſan guinẽ habere uarias cõdi tiones. hic quia eſt rubeus calidus: & liquidus: & ita quælibet locus: & pun ctus oronis eoſdẽ cõiunctus ſeruare uidetur: & notandũ qd breue aliquid nõꝑ uerba cõſiderat ſed ad neceſſitatẽ. nã breuis resappel lat illa ĩ ꝗᷓ ſũt neceſſaria: & omittũt᷑ ſupflua: uñtotus Vir. breuis eẽ dicit. licet pluribuscarminibus ſcriptus ſit. Fieri oporter̃ ſcimus:facit attẽtũ auditorẽ:co ꝙ; oĩbo⸗ neceſſaria ſũt: & ꝓdeſſe uidẽt:ñ ſolũ or̃onibus: ſed ẽt in quotidiana loquẽdi cõſuetudĩie. unde ne/ ceſſe erit: hoc ptinet ad prĩcipiũ ppiquũ: ꝙ ꝓpriũ chuius narratiõis hoc mõ. Rus ꝓficiſcenti milo ni cũ uxore in curru uecta: & cũ ſeruis ſimphoniacisgſequentibus occurrit Clo/armatus & ſin abul/ timo initio tãgit prĩcipiũ remotũ ꝙ apud oẽs ſcriptores recte loquentes: uitioſũ eſt: de hoc Hora. ita inquit. Nec bellù troianũ gemino exorditur abouo: falſũ ſiquidem fuiſſet ſi diceret Clodius ciuis præſtãtiſſimus ĩ urbe romana:is uxorem duxit fortiſſimã: & nuptias magnificas feciti ex es auteé ſu ſcepit filiũ noĩe Clodiũ ꝗ cum capitaliodioa milone diſſederet ei iſidiastetendit: quem tandem rus ſine armis pfiſciſcentem gladio cõfodit. Abultimo initioa priĩcipio remoto:nã qi ælibet res di citur habere duo initia: propiqua: & remota: & ſimulatu: ſcilicer dicendo res in ſumma redactas: &pertinet ad mediam narrationem. Non particulariter. quod uitioſum eſt: ut narrare ſingulos ſeruosquomodoeſſentarmati. Et ſi nonad extremum: tangit finem remotumqui uitioſiſſimus eſt quale hoc occiſo Clodio fecit nulo eũ diſtrahi & ſub paleis ſepeliuit ſine ullo honorc ſepulturæ. . EO HRM — — . * Seduſq; eo: tangit finem ꝓpinquũ ꝑ neceſſariusẽ hocmõ purgabãt ad ĩuicẽ Clodius & Milo qui cũ ſe tůeretur clodium occidit: & ſi tranſitionibusnullis: quales ſunt hæ occiſus eſt Clo. ante fundum gracchorum: quẽ uxor illius ꝓ dote dederat. Etnon deerrabimus: hocidẽ ſignificat: qd præcedẽs ſed dictũ ẽ per ephexegeſin ad maiorem declarationẽé. Et ſi exitusrerũ: uitioſũ. n. eẽt dicere pam/ philium glicerium grauidam fęciſſe: & ex ea filiũ ſuſcepiſſe cũ ex ipſoexitu:hoc ſit ex ipſo partuĩ telligatur eam prius fuiſſegrauidã. Nõ modo obeſt: ut ſidicat milo ẽt patusuenerat:& cũ occur/ rerũt ſibi: clodius nihil dixt: ſed ex pectauit quod poſſet eum gladio at tingere: & ſta eu occidit. Sed etiã id quod neq; adiuuat:hoc modo erat Clodius in equo apulo:& albo:& ha bebat caudam uictã egregie deceno det᷑:paret qd genus quale eſt hocac ſi diceret: uerbi gratia, Ne ſæpius: &G& idem dicamus: milo iermis ueheba tur ĩ curruiꝗq cũ ueniſſet ad eum lo cũ ubi Clodius latebat deſcẽdit de curru: ſed ꝗa erat iermist dixumnõ potuit ſe defendere, Deſceps dicat hæc pt inet ad ſnĩas. na repetere finẽ oronis præteritæ p colorũ gradati onẽ honeſtu ẽ: qa fit per uerba. Me/ gara ciuitas eſt: de qua fuit euclides. Veſperi:dictus ꝓablatiuo poſitus ſed eſt notandum in narratiõe ſecũ dũ Quin. ꝗqd minus lõga ſit diuidẽ da ẽ ptres ptes. ſ. p ea quæ facta ſũt oſtẽdã uobisquõ Clo. armauit ſe de ide iſidiasquõ fecerit: poſtea quem admodum a milone occiſus eſt. Em dilucide: ita primũ ex poneus:ac ſi diceret ſi nar bimusordienaturali; qd ẽpropriũ oratog: Artifici alisaũt poeticus ẽ: quẽ ſeruauit egre gie Vir, facit enim initium ab abitu æneæ de Sicilia: deinde appulſum tẽpeſtatibusad littus carthãginis: & perſequemur: et ſi tranſitionibus nullisutemur: ct ſi nõ deerrabimus ab eo quod cœperius exponere: et ſi exitus reru ita ponemus: ut ance quoq; quæ facta ſint ſciri poſſint tametſi nos reticuerimus. Quod genus e:ſi dicam me ex prouincia redifſe: profectum quoq; ĩ prouinciam intelligatur: et omnino non mõ id quod obeſt: ſed et id quod: neq; obeſt: neq;: adiuuat ſatius eſt præterire: et ne bis: aut ſepius idem dicamus. Cauẽ dum eſtetiam ne id quod ſemel ſupra diximus dein ceps dimus hoc modo Athenis megaram ueſperi e aduenit ſimo:ubi aduenit megaiã inſidias fecit uirgi iinſidias:poſtquam fecit uim in loco attulit. De dilucida narrationne. Em dilucide narrabimus ſi ut quicquid pri mum geſtum erit: ta primum exponemus: et ferum: ac temporum ordinem conſeruabimus: ut geſtæ res erunt: aut potuiſſe geri uidebuntur. Hic erit conſiderandum ne quid perturbate: ne quid contorte: ne quid ambigue: ne quid noue dicamus neq; ĩ aliã rem tranſeamus: ne ab ultimo repetamus ita apud dido ẽ: reſumit pricipiũ narrando ei exitũ urbis troiæ cũ ordo fuiſſet primo dicer̃ uerſio nẽtroiæ: deide aduẽtũ ſuũ iĩ ſiciliã:poſtremo ĩi talam. Aeq; ſeruabimus:aliq dicunt hoceẽ idẽ cum ſuperiori ꝑp ephexegeſin: aliꝗ dicùt dilucidã eẽ oronemei mungemus noia ordinalia & ſignficantia tempus: curre ipſa: & cũ negocio hoc mõ dicãprimũ: utſe armauit Clo. ſecun do:quõ fecerit iſidias milõi: poſtrẽo quõ a milõe occiſus fuit. mio:qa itus aius ipedit: neordo innarr Ne ꝗd pturbate.pturbate qdã dicũt cũ iracũdia & furor̃ni atione ſeruet: ed cõfuſionẽ uidet᷑ facere:qd certe hic ñ uide tur eé: qm orator debeteẽ uir bonus: ꝗqnimo ĩtelligẽdũ ẽ pturbate ꝗqtumad locationẽ uerboge: gaqũ nimiiũ turbatac facit obſcuritatẽ hoc mõ cũ dicat Ci.ſi qd ẽ in me ĩgenii iudices: ꝙ; ſentio quã ſit exi guũ obſcuꝑ eſſet:ſi diceremusſi ꝗd ẽi me exiguũ: ꝙ ſentio ꝗᷓ ſit ingenii. Neq; noue: ſecundu ſniam Octauiani ꝗ ſcribensad quoſdam ſuosnepotes iuſſſt nouitates uocabuloꝶ nõ ſecus euitadas eẽ: ꝗ ſolét ſcopulosa nauigatibus: ꝗle eſſet ſi uellemus dicere. decreſenatus nullo mõcuro & diceremus dephe & geruſia: ſuſq;: deq; fero: ꝗa dephe ſignificat decretũ geruſia ſenatu: ſuſq;: deq; fero:negligo ne quid contorte: & imoderatis metaphorishoc modoaddidiſti mihi rebus tuis quandam muſcam ad legẽdũ: muſcã pro ſtimulo intelligens: quæ ſolet mordere canes: ſi quidẽ contorta dicuntur ea q uidentur p uim duntaxat remorũ cõfecta ſicut: & cõtra lẽnos. Et ſuauis in qua uidemusuocabula fluere: quaſiquodam melle dicituruemire in elaboratis: quia auditor: uel legens nihil uidet i itel ligendo elaborare: pᷣterea ſicut cũ prudẽtia facta eſt uocatur oratio: cana:ſi cum grauitate dicitur ueniſſe cũ ſenectute. Ambigue. Ambiguu eſt qd põt ad plures ſnias trahi qle eſt hic aĩo re eacide. Romanos uincere poſſe & ite hoc ſi uultis diligenter aſpicere o iudices: patet Clodium iuaſiſſe Mi/ lonẽ.Dilucidu aũut eẽt ſi diceret p iudicatiuũ hoc mõ:ſi diligenter cõſideratis iudices manifeſtum quẽadmodu Clodius muaſit nulonẽ. Inaliã tranſeamus rẽ: hæ fũt regulæ breuitatis ſuperius da tæ ſiquidẽ ẽt ꝑptinet ad diluciditatẽ ab icœpronõ digredi.ꝙ ſitranſitio fiat ĩ rẽnõ neceſſariã efficit cõfuſionẽ Ab ultimo repe, ptinet hocad principiũ remotũ: ꝙ ẽ uitioſum a propinquo enim inci piendum eſt: ut ſupra diximus: & eſt propinquum illud a quo tota cã dependet. VlItimo autẽ dixit pro principio:nec debemuòmirari: qa cuiuſſibet rei duo ſũt ultima ſiue extrema.ſ.pricipiũ & finis . Gen E 1 i cnas mos ero . menes UIC . 1 1, , 5—, ei abu klite ncirut e. ſed, „: . in qua omittũtur res neceſſariæ: & ¶ Iu fac lior narratio fiet. ℳM 4 xęæaquæ ad rem pertineant: & de hhac — De ueriſimili narratonc. 1. re logquebaf Hora. alia & breuitas lau nunn.α u WEriümilis narratio erit: ſi utmos ut opinio: ut data iqua nihil requiſitum ommir Wαα 2 M . — . 5 . . „ „„5„ —- .* 9 WEE Wνο. αο αKäοαευνυ‿Gα Longe proſequa. dertinet hoc ad finẽ remotũ. Nequid ꝙ ad rẽpu. hoc eſt ne ea quæ nece ſſaria ſut præonuttamus: ſed hocnõ ſolũ inarratione: ſed in tota oratione ſeruatur hoc pacto Milo iermis: in rheda cũ uxore & ſeruis ſimphoniacis: & cũ ueſte telari aduillam proficiſcebatur: cumnon pau loaburbe diſceſſiſſ t Clodius occurrit armatus de ſeruis armatiscòſpicatus:quẽ Milo cũ ſe defen deret gladio interemit. obſcureaũt dixiſſet hoc mõ Milo ꝓficiſcehatur rus. cui Clodius occurrit * in itinere:& ita inuicem impetum fecerunt. Breuior eodilu. oĩs. n. ſuper fluitas dicendi audienti/ . bus affert obſcuritatẽ:nec deber nos è ne longe perſequamur ne quid quod ad rem pertine oncreAd attora. Bren eſefr- — . . . . rE 8 Oü 8 præcepta ſũt. Nã quo breuior:eo dilucidior:et cogni l — tur:quoniã duplex eſt breuitas. Vna 4 1. AE titur: & hæc eſt quæ narrationem ef natura poſtulat dicemus:ſi ſpacia tẽporum:ꝑ/ ficit clari rem. e. —,1. . 17 .r rrNee r Eriſimilis narratio credi Cnarum:dignitatr conſiliorunn an Ohes lo oimn / ſ Po⸗/iP- Dilis ꝓbabilis: & cui adhi oportunitates conſtabant:ne vefelli poſſit: aus tempo ⸗d ⸗ bet fides. hoc. n. mõ apud is parũ fuiſſe:ut cãm nullam:aut locũ idoneũ nõ fftu Pphs &oratores expomit: Paru fuiſſe: cam ullam ut cu nennofa, er alutem apud dialecticos ſigni ĩſſe: aut hoĩes ipſos facere aut pati non potuiſſe: Si ue ficat: nã ipſi uocãt ueriſimilia. ꝙ ne ra res erit: nihilomius hæc ola narrãdo conſeruãda. ceſſario cõſeꝗt. hæcautẽ tertia ps „ . .. plus momẽti dent:& ĩ narratione ꝗᷓ ſunt. Nã ſæpeueritas niſi hæc ſeruata ſint fidem fa cxtere duæ ad pſuadẽdũ nã ex hac cercho põt. Sin e ut licᷣ co magi 6ſe u res & argumẽta fruſtra ſũt poſita in 4⸗ð ä qꝗᷓ quodã ueriſimilitudie cõficiẽda cõſiderãdæ ſũt qᷓdã circũſtãt æ negociisipſisaccedẽtes.ꝗᷓ in hoc uerſu poſitæ ſunt. Quis:quid: ubi D on quibus auxiliis:cur: qũo: qũ. Quale genusẽ: Clodiuspria luce ciuitatẽéexiuit armatusſeruis cõſtipa õ –— — tusĩ agro Mecœnatisiſidias miſoni tetendit eo cõſilio: ut eũ occideret metuens ne ſibi ĩ petitõe tri⸗/ bunatusĩpedimẽto foret:põt tũnarratiõe ueriſimilis eẽ ſi: oẽsñ eſſent: ut apud Virg.de Pigma. lm pius ante aras: & cætera. Vt mos: mos ẽcõſuetudo lõga cũ oĩum cõſẽſu approbata:ut hic eſt:Scipio uxorẽ duxit nuptias fecit: ut ex ea filios haberet. cõtra morẽãt diceret hoc mõ, Papa mortuus eſt: te ſtamẽtũ fecit:& nepotes filiosĩ papatu hæredesreliꝗt. Vtoptio:quæ ẽ dealiquo hoĩe æſtiĩato: ut Cæſar magni anmi uisex urbe diſceſſit cũ Põpeio ſocero ſuo cẽflixit: utſe toti italiæ prĩcipẽface⸗ ret: cõtra at diceret Cæſar ĩpator maxius arma depoſuit: & religionẽ igreſſusẽ: aut ep̃us cypriusuir magnæ religiõisrelicto Sarnaiutlien pfectus é, Vtnatura: éaũtnatura uis quæda ĩgen ta illi d quo loquimur hoc mõ. Clamãt diſcipulioẽshocle nõ eẽ legendũ: qm hic dies feſtus ſit: & ah oĩbus celebrat/pueros.n⸗oẽs ab laboribus libenteruacare manifeſtũ eſt. cõtra aũt eẽt puer hic nullus la/ boribus fatigatus. nullis ſpectaculis delectat a ſenis latere nùꝗᷓ digredit᷑: neca ſuo ſtudio ceſſare ui ſusẽ.Sed ẽ notãdũ quod ſialiqd narraret: contra moresopinione & naturã dici uideat᷑:confugien/ dũ ẽad ꝓlepſim: & quandam præoccupation?: & ta loquẽdũ eẽ de ea re ĩcredibili: ut nõ ex opini one: ſed exadmiratione dictũ eẽpotiusuideat: quã rẽ egregie ſeruauit beatus Hieronymus: q ita in quit leæxnã ꝓ hoĩe dimicaſſe:& q̃ le hoc eẽt. Quiscrederet puerũ decẽ annoꝑ tãtope bonis artibus d lectari:ut a ſtudio eaꝑ:neq; dies:neq; noctes dẽmoueri polfir⸗cgo quoq; uehemẽteradmiror. Spa/ cia temporum tangit circùſtantiã: quæ dicit qñ ut uuæ maturæ ĩ menſe ſeptẽbri collectæ ſunt. Per ſonarum dignitates. i. conuenientiq & decogcuiuſq; perſenæ: & & circũſtantia: quis: ut iuuenis gu lIoſus inſidias fecituirgim:& ex taberna meritoria exire uſus ẽ᷑: & auarusquidam furtum fecit in ur/ be maximũ. Cõſilioꝶ rõnestangit: cur Cæſar cũ Põpeio bellũ geſſit: iperiũ urbis cõpararet & Clo dius Miloni iſidias tẽdebat:ut eũ opprimeret metuẽs ſi uiſiſſet:ne ĩ tribunatu cõſequẽdo ſibi ĩpedi mento foret. Locoꝶ oportunitas tãgit ubi Clodius poſt quandãſepẽ delituit: ut facihus ĩ cautũ mi lonem aggrederet. Refelli poſſit:qa ſi circunſtanti prædictæ ſunt: non eſſent ueriſimiles: facile 2 argumenta ab aduerſariis diſſoluerentur.ſ. dicendo. Temporis parũ: ut ſi dicet uuas ĩ tempore maii maturasnõ inueniri: qm̃ pauloante uites eẽnt putatæ. Cãm nullã: hoc ẽ cõtra illud cõſiliorũᷣ rõnes: ut ſi diceret Clodiũ nullãcãm habuiſſe: quapropter miloni debuiſſet ĩſidiasfacer᷑. Locum idoneum:hæc omnia ſunt ex parte aduerſarii: ut hic quomodo Clodius potuit latere poſt ſepeculã ꝗm milo p latos campos: & uacuos ſemper iter habuiſſet. Aut hoĩes ipſos facere hoc mõ iuuenis qui dam armatus per ſiluam proficiſcebatur: quem ſenex icuruus tremens: & ſolo baccillo ueſtigia ſu ſtentas ſua audaciſſime aggreſſus eſt. nã hoc quidem ſenex facere:neq; iuuenispati ullo mõ potuis? ſet. Nhilo magis: multo magis. Hæcomnia ſeruanda ſunt.ſ. quæ decirtunſtantiisdicta ſunt. Fi dẽ nõpõt facere:qle fuit de lẽæna ſuperius dictu. fidesãt ſignificat firmã: opinionẽ & uẽilldouids — —— de thyſpe:audacẽ faciehat amor: namueriſimile nõ erat puellam uirginem tpe noctis oberrare:ni/ ſi amor maximus ipuliſſet. De his rebus caute: qa ſi tabulæ & auctoritas alicuius interfuerit plus ualet quã cæteræ res: quod ſeruauit Cice. ꝓ Archia.nã cũ Gracchusnegaret ip̃m eẽ ciuem heracliæ: quoniam ipſegræcus eẽt: & heraclia eẽtciuitas initalia: ſiquidem relictuserat hæres: & eam hæredi tatem haberet:nõ poterat niſi caus fuiſſet Ci. hoc mõa teſtibus probauit: adeſt Lucullus ſúma reli . gione & fide præditus ꝗ ſenõ opinati: ſed ſcire ñaudiuiſſet: ſed uidiſſe: nõ ĩterfuiſſe: ſed egiſſe cam dicit. Adſũt heraclienſes ciuesno biliſſimi hoĩes huius iudicii cãcum mandatis:& publico teſtionio uene rũt q hũcaſcriptũ heracliẽſẽ dicũt Cõfligẽdũ:ãt cõtẽdendũ:& ẽ uerbũ militare:nã ita oratores ĩ foro cõten dere ſolẽt:ſicut in caſtris iperatores Adhuc quæ dicta ſũt tractata narra tione cũ ſuis regulis: & oĩbus requiſi tis ſubiicit quandam conuenieutiã & diſcõueniẽtiã cũ cæteris ſcripto/ De his rebus caute cõfligẽdũ ẽ quibus in rebus tabu læ aut alicuius firma auctoritas uidebitur interfuiſſe. an on artis ſcriptoribusmiſiqa de ĩſinuatiõjbus noua exco⸗ gitauimus: quod eã nos ſoli præter cæteros i tria tẽpo pora diuiſimus:ut plane certã uiã:et ꝑſpicuã rõnẽ ex ordiorũ haberemus. Nũc quod reliquũ ẽ: quoniã de N X △☛= b . „. — 9„. 2 Adhuc quæ dicta ſũt arbitror mihi cõſtare cũ cæteris ribus græcis. Adhuc huceſq;: alias ſignificat rurſus. Cõſtare: cõue nmr & cũ maxia moderatiõe loqui/ rerum muentione diſputãdũ ẽ:in qua ſin gulare cõſu mitur oꝑatoris officiũ:dabimus operã: ut nihilomius tur.nõ.h, arroganter dicit ſi melius qs Rriz, e rer nrili AGRIRi ſige ni . Feciherij ontenird dicit ſecualiis, iduſtriæ ꝗrei utilitas poſtulabit quæſiſſe uideamur: ferme cũ ommibus conuenire. Si qui „ſi prius pauca de cauſarum diuiſione dixerimus. dẽ cũ illi materiã turpẽ hñt genera liter dicebat ab eo qd diſplicet ad id quod placet cõfugiẽdũ eſt. Ci. an tem hoc non diſconuenit: neq; ned E gat hoc flerinon oportere:ſed diſcz † . . .„„ 2 uenitin modoprocedendi: & tractã C un in duas ꝑtes diſtributa eſt. De diuiſione cauſarum. „ 7 . .. . —– . . .. —— fn. b re . diregulasiſinuationis,na quod illi Primu perorata narratlone debemus aperire una regula cõplexi fũt ipſe ĩ trespar 1 13 EOEe tes diuiſit: & unãquanq; diligẽtiſſi — r nobis conueniat Eum aduerſariis:et quid 1cotro me pſecutus éci cœreris artis ſerip. Gerſus relinquatur:ſi ea quæ nobisut lia erũt cõueni ſ.græcis: ut fuit Socrates Ariſtoteles — — a Rs A . . Plato: Socrates: & præceſſores: alii. ent hocmõ. Interfectã eẽ matrẽ ab Oreſte cõuenitur nãan Cr. nemo undꝗſcripſeratlanmee = r dearte dicendi: niſi ꝗa hæc diſcõueniẽtia. Noua excogitãus: agitãdo ĩuemmus. noua ãt: qm ad me diũ tractãdi & ꝓcedẽdi: ꝗa illi breuiter ego copioſius de iſinuatiõe tractaui. Plane certãà qᷓñ falle mur. Exordiog: pluraliter dixit pp duo genera. ſ. apta& iſinuata. Nũc qd reliquu. 1. qd reſtat. ſ. de reliquis ptibusoronis: De rerũ iuẽtiõenſtæ de ctrmatione: & cõfutatiõe: & notãdũ qd eas ſolas appellat res quaſi certa argumẽta: qm in eis cõſtat tota uictoria: & eſſentialis totus finisor̃onis ſiqdẽ ẽ effectus earũ & ꝑrobatõ: ut ſuꝑpiusdictũ c: unde ipſe paulo poſt dicturus ẽ tota res uincendi rõq; p ſuadẽdi cõſtat ĩ cõfirmatione& cõfutatione. Oiſputandu: diſputata dicimus diligentet: & acute 4 tractata: & ĩ qui bus nece ſſaria tãtümodo collocata: &abſciſſaſuꝑflua ſunt. Cõſumit᷑: cõprehẽditur rotũ. Nihilommusinduſtriæ: hoc dicittâtopere laborabo quoduidebitur mhi ꝙ poſſisproficer̃ ĩ qua eloquẽtia: in qua re facit & benmolum: &arteummmm luuſſio cãꝶ petite: addidit cãge: ut ſeparet diuiſionẽ oratoriã: quæ ĩ cãis uerſata diuiſiõibus dia lecticoꝶ ꝗᷓ torum ĩ ſpẽs: & etiã a diuiſiõe colore:deqᷓ ĩ qᷓtuor li.dicturus ẽ diuiſio cãg: quæ ſe/ parat cõueniẽsab in cõuenienti-auditisiudices hũcpeteregecuniã: ego uero fateor me accepiſ⸗ ſe: ſed dicome reddidiſſedd' ille negat: & tũc ſic diffinit: diumioẽ nr̃aꝑ: &aduerſarii ꝓpoſitionũ cũ quodãordĩe collata expoſitio. Fructusãt eiusẽ aius auditorisalienat & memoriäconfirmat p optie: ſed puã ui hẽt ad ꝓbationé. Perorata narra, 1. finita. nã & poratio ſigmificat aliqñ concluſio nẽ & ĩ hoc latẽter demõſtrat diuiſionẽ tertiũ locũ obtier̃ ĩ ofone. Cõueniat c aduer. Agamẽnon relicta domiuxori clytẽneſtra ad troiã ꝓfectuserat: ea cũ forte Oreſtes filiusabeſſet cum ægiſto co gnato Agamẽnoniscoôcubuit: quo admuiſſo de morte umri cogitare cœpit: cũ igit domũ redi ſſet occi ſus ẽ:regnauit itaq; aliquod annosadulter cũ clyténeſtra: ſed Oreſtes c pueniſſet ad ætatẽ adultã matrẽ:adulterã occidat:accuſat: &ad iudiciũ ꝓductus ẽ: poterit igit accuſacor narrãtis his rebuspᷣ dictis deligere id qd nõ põt negare:accuſat mõ: id utile ſibi uideat hocmõ ex pte accuſatoris nõ ne gat Oreſtes o iudices ſe matrẽoccidiſſe ſuã: ſed dicit id ſibi licuiſſe. ego uero dico eũ male feciſſe: qm cõtra pietatẽ ẽ matrẽ ſuã occidere:ſiꝗdẽ hoccõuenit cũ utroq; ne põt negare eẽ factum. Præte rea utile ẽ accuſatori:qm offẽdit is pietatẽ ꝗq matrẽ occidit. Cõtra ãt dixiſſet oreſtesa clytẽneſtra oc ciſũ eẽ patrẽ: ſeq; illũ eẽ uxtu: ꝗqre dicit bñfeciſſe:ego ueronego eẽ factò. nã hoc noceret accuſatori m hoc utile ẽ Oreſti cũ pietas ſit patrẽ ulciſci. ltẽ ex cõtrario: ex pte Oreſtes hoc modonon negat . 9 adus gero ſoriu cgon hoce feſe win cot nel ſem. ſui⸗ wer cie tin ſor⸗ ſc⸗ Do Ultus negrt dosro dinn or poltr doſe peeptn lrus rsens whe ſone gare tepo⸗ oblin orön⸗ güpt notrar famen Wurr⸗ oons Rher tmeri⸗ Wra Gr mo hilt . tum mech Neal lec deim darne naen;, erithhn hencli⸗ mhantd mwaret Alecn osnnt uethul B icren Gen, m inee Wwnüͤcd U CN 11 Man 1 aenm Uidemt ue — — — hndce pu unl DNoH ſorauo — minn eroce ti Allu higrehip, vors vo alekule. le n. a alra . Aarott woneg aduerſaria Clytẽneſtra patrẽ meũ occiſũ fuiſſ. e: ſed dicunt me patrẽ meù ulciſeiĩ nõ debuiſſ e. Fgo uero dico me uuſte feciſſe: ꝗ pietatẽ erga patrẽ ſeruauerim. Delegit quoq; Oreſies rem quam advuer/ ſariusnõpõtnegare: & ſibi affert utilitatẽ: cõtra ãt dixiſſet: dicunt aduerſarii me matrem occi diſſe: ego ueronego id eẽ factuma me: uerũ dico me eam occidiſſe: ut patẽ meum ab ea occiſũ ulciſceret hoc enim tametſi cõueniat cũ aduerſariis: tñ nõaffert Oreſti utilitatem: qm contrapietatẽ eſi: fum a re ſe matrẽoccialiſſe. Iure fecerit: ſecudum leges ſcriptas: licuerit.ſ. ius diuinũ. Agamẽncnem: bene . . — — . . en. elegit uocabulũ: quod auditores ſẽ mihi cũ aduerſariũs iure fecerit: et licuerit ne' facere.i.i pgratũ habuerãt: & uenerabilẽſi ꝗ trouerſia. Iu ecõtrario Agamenonem eſſe Clytem cotroucrla. lir ecd 10 menonem elle Aytem regé: ſicut apud troianos gratũ erat neſtra occiſum cõfitentu cuũ id ita ſit me ulciſci paren paiami nomẽ magis ꝗᷓ regis: & ita lo A AAnn⸗ . . — . — . 1 t: S. it tem negant oportuiſſe. Deinde cũ hoc fecerimus di- Aliae di rlr grocider ſtributiõc uti debemus. Ea diuiditur ĩ duas partes: enun & uenerabilis. 3 Clyteneſtra:ac ſi di rnersn 2 = - ceret:quæ ẽ tãſcelerata & tam horri merationem:et expoſitionẽ. Enu meratone utemur. cũ pilisſiqdẽ & ĩhoc indixitplusodii dicemus numero:quot de rebus dicturi ſumuseã pluſ ꝗᷓ ſi dixiſſ reginam Diſtributione: ꝗᷓtriũ partiũ numero cõtineri nõ oportetet nã et pe- hrce⸗ eücan V ede riculoſum ẽ:ne quãdo plus minuſue ut dicamas:et ſu ſtedit ꝙ hæc ſecũda pars ſemp poſt „ — .1— — - Ar o ℳ41 E', . „ —☛ ſpitionẽ affert auditori meditatiõis et artifici: quæ tes Ponit: quãdopræcedit ſeparatio cõ 1 — .—„ . — uenientis ab incõueniẽti: hoc ẽ quã fidẽ abrogat or̃oi.Expoſitio ẽ cũ res ꝗbus de rebus di ⸗ do demõſtrauimus quid cõueniat: . & diſcõueniat nobis: cũ aduerſariis „ „ „ GMG neceſſariũ ẽ: ut ſequat hæc ſecũda pars:p quãoſtẽdamus uerũ eẽ id: qd diſcõuenit. &ut pbemus id:qd negat abaduerſariis hoc mõ: Dico iudicesa Clytẽneſtra patrẽ med eẽ occiſũ:quod etiãaduerſarii cõfi tẽtur: qᷓre cũ ego patrẽ meũ ultusſim:dicũt me male feciſſe: ego aũt tribus rõnmibusoſtendam uobis me iuſte feciſſe: & t hoc nõ negat:aduerſarius meus ſe pecunias a me mutuo accepiſſe: ſed dicit ſe mihi reddidiſſe ego uero tri bus rõnibusoſtẽdã easnõ accepiſſe:ſed ſi nõ ꝓcedit illa pars:quæ ſeparat cõueniẽs ab incõuenienti poſſimusuti ſimpliciter hac diſtributõe: hocmõſi ad hãc huſus hominis cõditionẽè explicãdã:oſtẽ dã uobisgenus:nobilitatẽ: honores: magiſtratus nenumeratiõe.ſ. oſtẽdẽdop ne mina numeralia: d quot rebus ſumus dicturi: ut prĩo dicã d ſẽtẽtia reimilitaris:ſecũdo de fortůa:tertio deal ctoritate: poſtremo de uirtute.Expoſitionẽ.ſ.dicẽdo qre res ſint:de qboſumus dicturi:qle ẽ oſtẽdã uobis hec poſſe fieri iure:cõſuetudine: æꝗtate. Triu numero:dat hic ꝗᷓdã doctrinã. dictũ: aſſignat rões huus pceptiõis:quæ ꝗdẽ Cice.nõ ſũt:necſumptæ ſũtex medio foro:& abexercitatione:ſed abangulisſco/ larũ: &ab ĩperitia magiſtroge: ꝗ ſibi in legendocõtĩgebãt: ꝓpter quã exertitationẽ ita ẽt ĩ foro ca te/ ris eueniret. Minuſue ditã hæ ſnut rõnes quas efferehãt: prima erat:ꝙ pluſꝗᷓ tres res policebim ur utputa ſi diceremus nos quatuor uel quiq; rõnibu cã noſtrã eẽ ꝓbaturos ĩcurrebat hac ĩccmoda: ne forte prõnesaduerſarii: uel du ip̃e oraret aliquod'argumẽtũ uemret ĩ mẽtẽ: ꝙ plus uiriũ hẽrt ꝗᷓ ea quæ eẽnt excogitata. & qm̃ eẽmus polliciti dicere ſolũᷣ quatuor uel quĩq;:nõ poſſemus uti ea rõne ex tẽporaria. Secũda rõ erat: ꝙ dicebat periculoſum eẽ: ſi policeremur plura poſtea ꝓpter memoriam obliuiſceremur: & pauciora diceremus: quãĩ dauiſione eẽmuspolliciti. Tertia rõ eſt: ꝙ illa multæ orõnes excogitate faciũt ſuſpectũ oratorẽ ne meditatus ſit demialiqua mẽdatia: & Ita ea dicat ma/ gisp fallacias: &oſtentatiõem artis:quã ad ueritatẽ: ſed certũ ſtultũ ẽauctoritate harũ rati unculeg nõ tranſirenumege trinarium: primocõtra primam rõnem: qa licitum eſt cuiꝗ ornati addere:ſi qdẽ in mentem uenerit: cum licentia auditorem hoc mõnõ deliberabam iudices: niſi tres rõnes afferre. Veg licentia ũeſtra: qm uos attentos uideo:alteram rõnem uobisoſtendam: ꝗqᷓ mihi interdicendum occurrit:dicit.n. Quin. lIicere cniauam addere quicquid uelit:ſialiter non poteſt comparari uicto⸗ ria: & quoq; pro honeſtis rationibus efle uncendum. Præterea cõtra ſecundam raticnem ſunt ferme omnes Ci. orationes. Nam pro imperio Pompeiiorans: q̃tuor dicit eſſe in bono oratore neceſſaria: & Rhetorica ait ſex eſſe oratorisofficia. Præterea nuentionem in ſex partes eſſe diuiſam: nec unꝗᷓ orãs metuit ne multitudini reꝑ dicendagꝑ ſuccumberet. Quippeuir bonus & dicendi peritus: cui eſt me/ moria neceſſaria:ſine ea orator nemo perfectus eſſe pòteſt. Cõtra ultimam ratic nem mittitur eadẽ diffinitiooratiomis. Nam ſi orator ẽ uir bonus ſuſpitõem mẽdacii: aut cuiuſꝗᷓ fallaciæ auditoribus mouerenõ debet: quinimmo inquit Plutar. parum prudens is exiſtimatur: quiacceditad orandum niſi prius domi ea:quæ dicenda ſunt excogitauer t: quod per auctoritatem Demeſtheniscomproba tum eſt. ter. n. rogatus: ut in ſenatu Athenienſium ſententiam diceret ſuam:ter reſpondit. non. n. præ meditatus ſum. Prius dicamus:ſi quid interdicendum uenerit in mentem: uel ex uictis aduerſari ogealiquid dicendum occurrat. Minuſue: propter paruam memoriam. Suſpitionem meditatio/ nis:quæ fallaciam aliqᷓ uel mendacia uideturafferre. Artifici: quia ſignum eſt oratõis. Abroegat: remuet, Exponemus: hoc uocabulo declarauit quare appellatur expoſitio. Sumus dicturi: hoc participio futurooſtẽdit ĩ diuiſione dicẽdũu eſſe breuiter: ꝗa diſfuſiustractant i cõfirinatõe futura 0 dem plus pietatis habet qᷓ ſi dixiſſet äl ₰ dint anſfoeſbuh Mv o⸗kſ teſαο u e 8 Breuiter autem dixit: tam ad uocabula ꝗᷓ ad ſententias. Ad uocabula quando dieimusſine ali/ quo circuit uerboꝶ:ſed merisuocabulisutimur: ut dicturus ſũ de uirtutibus Põpeii: & de laudibus: & de nobilitate. Vitioſũ. ãt eẽt dicer̃ loco nobilitatis dicturusſũ: de hums uiri: de ãtiqᷓ ꝓcreatõe, Per tot dicta uiros antiqᷓ aborigine gẽtis. Ad ſnias:in ſnĩas dicimus breuiter: ſi ſ upflua omitamus hoc genus iudiciale. Ratio pſaadédi: ad narratio: & cõfirmatio: & confutatio doceant: & oẽs ſimul delectẽt. Vi/ „ 6 , nuir Py1 MXFZ8 ſ en “ ſtria:neq; cũ toto ptes cõmiſcere de mõ:quõporuit cõmittere furtũ? qa ea die ĩ urbenõfuit: ſpfluũ autẽ fuiſſet dicere eumnõ potuiſſe fu rari. Vitioſum. n. ẽ ꝑ plura dicere: quod ppauciora cõfici põt. Præterea ſpeciescũ genere ponẽdæ nõ ſunt: ut ẽ dictũ de uirtute & de indu . .B . . . cturi ſumus breuiter exponimus. Nunc ad confirma- tionem tranſeamus. „ De confirmatione et confutatione. OQOta ſpes uincẽdi rõq; perſuadẽdi poſita ẽ ĩ cõ n firmatõe et cõfutatõe. Nam cũ adiumẽta no- ſtra cxpoſuerimus:contrariaq; diſſoluerimus: abſolute nimirũ munus orator ũ cõfecerimus. Vtrũ- q; igitur facere poterius:ſi cõſtõnem cãæ cognouerĩus De cauſaxum conſtitutionibus. Auſarũ cõſtitutiões alii quatu or fecerunt:no⸗ ſter doctor Hermeſtes tres putauit eſſe: non ut de illorum quicꝗᷓ detraheret inuentiõe: ſed ut oſtẽderet id quod oportuiſſet ſimpl citer et fingula ri mõ docere illos diſtribuiſſe dupliciter et bipartito. — Deconſiknione. Onſtitutioẽ pria de tecatio defenſoris cũ ac cuſatoris inſimulatiòe cõiuncta. Cõſtitutiões bemus. Abſolute pfectead ſnĩas tã tũ ptinet:hocmõ dicã de hoc uiro: ꝙ neq; uoluit:neq; ſciuit:neq; tunc in urhe fuit. Vitioſum aut fuiſſet: & ñ abſolute dictũ:ſi tacuiſſet eũ ĩ urbe nõ fuiſſe: quod magisneceſſariũ ẽ. nã cũ hocad cãm ptinet dicere eum ñ ſciuiſſe: nec uoluiſſe:ſed hoc ulti mũ magis:forta ſſe uincẽdi: qᷓtũ ad reliqᷓ duogenera: ſi ꝗd etiã duæ par tes totam uim or̃ois ĩ ſe hñt: nec ad alias referunt: cũ ab iis reliquæ oẽs dependeant.nã cũ tres effectus ſint ĩ . tota or̃one:ꝗ diuerſaꝑ partiũ ꝓprii,· c ſunt: qa exordiũ & cõcluſio mouẽt: dent hæ duæ partes ſolæ hos tres ef fectus ſeruare & totũ oratoriũ mu/ nus ĩ ſe cõtĩere: ex quo ꝗ bñ his dua/ busutit partibus his uidet᷑ uictoriã fportare facile poſſe. Adiumta ex oſuerĩus:qᷓ ũ ad cõfirmatõemdiſ/ Cc olueriusad cõfirmatõem ſut. n. hæ cõtrouerſiæ taꝗ ꝗᷓdã caſtta:i ꝗbo pa rũ pdeſt ad uictoriã ꝓprias uires eẽ cõfirmatas& ĩ oĩ rõe mũ itas:miſi ad — uerſarioꝶ uallũ cõſternãus ad terrꝗ. uũ ẽt ſæpenumero militaria uocabula ponĩusad oratoriũ offi cium: utpauloante de his rebus cautecõfligendum eſt. Munusoratorium: officium illius: ꝗ ꝓfite/ tur artem dicendi: quem uocamusoratorem. Rhetor. n. aliud eſt: &aliud Sophiſta: ut ab mtio attin gimus. Abſolute: perfecte: ut nihil deneceſſarus Ræternuſſum ſit. Cõſtitutionem cauſæ cognoue/ ma: iuridicialis. Cõiccturalis ẽ cũ de 3. cõtrou — ð rimus. i. õſertationem accuſantis: & defendentis: dicentis: &reſpondentis. Cauſæ autem: dicit quæ ſit cõtrouerſia in dicenqopoſita cum certage perſonaꝶ interpoſitione: & ſpecialis eſt: quam græci uo cant hipotheſim ad differentiam quæitiomis: quæ eſt propria dialecticoꝶ: & eſt generalis: quam nun ꝗ tractant oratores.ſed dat cognitionem oratoribus? ut ſciant tractare ſpẽcialem. Vnde ſciendum eſt eſſe tria genera cõſtitutionum:ſiue cõtrouerſiag:unum ĩ quonegat factum: ſed quærit lure an iniu ria ſit factum, & hoc uocatur materiale: uel qualitatiuum: quia cõtrouerſia ẽ qualitatis: uſtitiæ: uel iniuſtitiæ: uel iuridiciale. Tertium eſt: de quo eſt cõtrouerſia diffinitionisuocabuli: ur ſiquis accuſa tus de latrocinio: dicat nõ eſſe latrocinium: ſed defendiſſe: & hoc uocatur legitimum: quod ĩ plures ſpecies diuidit᷑: quia diuiſione decepti ſunt ii: ꝗ dicuntnõ tres m: ſed plurespartes cõſtitutiõis. De/ traheret: qa Hermeſtesnõ negat dictas partes plures eſſe ꝗᷓ tres: ſi legitima: quæ eſt ultima pars diui/ daturp ſuasſpecies. Oupliciter diſtri. quod ẽuitioſum: ſub legitima. n. cõtinentur qdam aliæ par/ tes: quas ipſæ p ſe ponebant:ſed ut ante diximus uitioſum eſt ponere ſpecies cum genere: & partes cũ toto:qle eſſet illud dicam deuirtute: & de induſtria dupliciter. Cõtra ſimpliciter bipartito: contra ſingularinumero. Coſtitutio eſt prima: ſi quidem omniscõſtitutio capit uocabuluma repõſiõe de fenſoris: qa ſi negat factum: uocatur coniecturalſis. Si cõcedit & dicat iuſte feciſſe appellatur iuridi/ cialis. S deneutro fiat cõtentio: ſed de uocabuli diffinitione tm cõtendit᷑ fit legitima: & pp hoc dicit prima deprecatio: qa licet in eadẽ cã interdum ſuboriant duæ cõſtitutiones diuerſæ:tn capit nomen a prima reſponſionè accuſati:hoc modo:occidiſti Clodium o Milo: occidi & iuſte feci: hæc eſt conſti tutio iuridicialis: licet ſuboriatur coniecturalis: ſi reſpondeat alter hocmodo: niuſte feciſti: quia ip ſe non uolebat interficerete: immo uolebat: hæc. n. eſt coniecturalis. Depræcatio: depulſio remotio criminis quantum ad defenſorem. In ſimulatione: accuſatione quantum ad accuſantem. Conſti/ tutiones tres ſunt: easgræci uocant ſtaſes. Ponit autem diffinitiones, deinde autem more bom medi ci ſubiicit exempla: &appl icabit ea ad diuerſitatem eag: deĩde unã quãq; per ſuas regulas cxplicabit. itaqp:ut ante e istes ſrcoiearali jegit. . rſia eſei wlai⸗ nüd Uimre ſtnun ſelr ü mord naus ſcer N umee ſaiine no:⸗ tinqn quiaun pollin cipem ſelecel ofumm Uurhah⸗ uzerg neo⸗ rp lionah Eeprehe lumed Wo R koren dibo, cuſar Eſtin hünor Doren ä S — αανυ sh⅜sdãW„ it eam günuhont tamen Raeer m ad iudic S0 — CIes tra oſcebant: pe : 40„ nte eũ ĩ ſtqᷓ hiſtoria tootaded e nac Vi Atal e eper ars oe inuſtetn . „ hdreiſe Aiax:poſtꝗᷓ hiſto Mortuo Achille Aia. iadiudicata ſunt. Icibus: & Vlyxe: a ꝗbus ruemit: S AANs⸗PQ ere. 6e diſertior bat ꝓ iudicibus VIyxes inte luci fu atim atting oratioe dam pulſaba . it a caſu. Xe ret: ſubſecu An umma h bita ab utroq; Carmenta quædam! dem ſilua ĩterem olorẽ ſe occideret: eri Aede uentũ eſſet hab pfedtus ẽ: &ar Iqqmotus ſe iea een Esne ꝑp do ore: dem momẽto: iĩ uicinã ſiluam ꝓ ſſet: dolore cõn Aiacis metu em: & eode bat umnhe ia ĩ uicinã ſilu reſciuiſſet: de lũ. Teucer frater A Renͤ tuas eſt fratr nu tenebatr nia ꝗᷓ rem cũ re itgladiũ. Teucer frat n** h, IS ladiũ in manu 6ſti mici uamorte Imſera Aa⸗ i reſciuit: quæ fec et.encen Auralisdm Vlyx snegat ſ hoc modor- iax ĩ ſilua po Vya sitcrucnit occi- Kacd. Kelcwe,reap Sanien au d . eſt:hoc modo: buit. E itce — diccti- factu. t:ſe ſup ecit capu „lrer inſani adio inei e Je ducit. Teucer ĩ- dire. ĩcubuit:ſe ſu erſit: ad iudiciũ inſaniamg! rẽ txſu craetũ e is cũ gladio di fixo. Capitis acce eagit. Ex eo cõ õſpicatur: corpo . leu Kratris cũ g ĩ uocat: ubi decapiteaę Gibſe in r⸗ cõſpica - E - micufra – eu uocat: let fieri quaſtio ꝗᷓ ipt . . . ſum . bi occiſu fra retinu onia coniectura ſtitutio:poſſet fieriq cõiecturalis ſit tii ErcRtU. el:capitis accer Hicquoniã o cõſti rhetorica fct ſeutge⸗ Ponit n. tri⸗ A nerus ſnee alis nomiatur Leg- e naſcitur . lckei 56 Eite. ala Scipio eer Sis. liqd cõtrohs at factů p̃ſens tỹ nat. nam mun tio cauſxc. —o⸗ ſ. pti alig „. sle- nega 4 ginẽ ibuspugr nobis Ccñ ex ſcripto: tuũ et ſniam: 2 nuccn rerg ſi ſunt: ſſet hocer CNSRXIEII - ex: ſcrip et Scinationem. ulti dies elap liꝗs.n. poſt =ð artes ſex iſlatõem: rõcinatio multi die diſceſſit. Aliꝗs. n. poſi e 9 idiuiditur ĩ p . — . Iſlatöem: rõ X „ exercitu 1 — e: ma tepe Eidiuidiuriputonſetleri, nide Rereeerfr-ine Re nbiouu: diffinito . a: E Uie „2* dicere illũnõ Stiqn negat p̃te Fnmbigk⸗ Eacianaſeu cgatreekudd gid anbun hocmozocci diſtt Aadem cen Ex ean cũ Keripreit tẽpeſtatem na- Vyxet, NMioffend Saari ſang „7 cripto En. ceos: rop . Zriitr, anu tenete: eratus mtiekl tur — iube cOsS: Propter! tera q; eſie nolétum imanute 1illũ miſera mô. Siles Ilr. e corũ nadim: cæ itudine & nõ occidi: ſed caſun e: de futuro eſu mäbil Krarſoinz erer 1 tiĩ naui magnikuge⸗ glndale riolnldt ansſin di- lary uim re ta ſit:qᷓ remãſerin it:et iri ſcà xe!⸗ 6. & mitto filiũ ſtudia: ne i scõſeruata ſit:ꝗ rei . iquerut: eti E g. Rocm’: ic uigẽt optima ſtudia:ne nauis cõſeru . relique . hoc illic uigẽt optima ſt tri illi ſi nauis rriti nauim Is ptopter ſcer: qm ill diſcet:nã ui , õ unum ægrotum. l top jtu Elenondiſe ollus dele ” zuaux P 17 nderũt præ uit. Caſu et fortui Iaſciui ſunt: ẽnotãdu ꝙ licet ha HD hã conſcene on potuit. Ca anf Præterea delicet: ecturd WWNN P ordum ereetkigeren 1 1 eſt IIlam F oe Poſ r rger werginen macant e mon rrũ incolumis de r⸗ 5ſtitutio legi- Sstiuridiciali eris iuridicia Ugenn . 1 portũ incolum ſtitutio leg lis:iur eneris iuridic en. auis ĩ po . Hræc cõ . nmõ eſſe ꝓpria gener unt uer/ e nauts i ĩpetit ille:cuius fuerat riis legibus cõ⸗ mmmociecph oſitũ.tñ poſſi Sſti⸗ J tit riis le . éplum poſti tima coſti⸗ . ſidet. Nauñi pe ſentẽtia. Ex contra pp ex SEponsanir, Legit celre cnüofki tima e ex iuo:hic. n eẽt Runc pſo textu uer O. erſia ex re CT in/ 2= . ĩ demõſtratiuo:h f. In ſeri to: ex Pie naſcitur controu coõſulto res ad Ap . tond nlebus Xilegendarebusuenhi tima cõſ Radoualeei no iiniine onium eſten Pri moa 3 Or 1 bus & i ii et. Tegitima coit do:qua us: reſp 1 dam oe io: q in legibu ac ſi diceret. tummodo: ꝗ egnaturus: eſpo ſculan tago,, tutio: ꝗq in le ex textuiac ſi erba tantumme imo anno regna etricem o m .—1 35 und extex lam alterue ſſet proxime tes ad gem communen data riisduxſequn ſententia is romanoꝶè ſſet pro elligent t: & terram comm ahd iderat! ere quis ron Iti uerba ĩt S lauit:& te — us uide nptaid a uns os quæiere laretur. Mult Ilabiſimulauit: miqn teete mice n gina rromanose ſuam oſcularetur. lligens ſe collab Ambiguun onem, Videa ctewr Ilinem pe lor matrem ſuam m intellig timæ. igatonem. nenm po fore:ꝗq prior matr uidé ſententia tur legi e fer caſtig Cesisiread ie forei q p ꝛcõtra quidẽ Es appel antun lam:immo dicestis NNcuN cidemrot uere: cotrac rtes:quæ oẽ tibi iniuriam: idam ad iudices Volũ * leriter rap 6 Sex partes: quæ uod feci tibi ſacerdosqui dum eſſe. nan ſeſe ce moſculatusẽ mõ: tu dicisquodſ Gunrnac epieopurncundr pe inopia Ulr⸗ olu plures ſente ſtigatio. Tra tur: quinimmo romani quo tempeſtate n hahere plure iuria: & ꝗd caſtigatio. bligantur: quinir Si lex ſit: rom unt: & cum tempeſtate NM. tcur d ſit iniuria: bus legibúsnõo ſcribentis. Si facti ſunt: Proui/ e nus ergo ꝗ ici ciuilibus leg luſdam ſcriber smulti fa busuacuæ. Cifn maseS An re ſlegum: uel cuiu bant mercatores bernatoribu Scapha: na . N eos negatiqt ſententia latori 8 decoqueba speribant gu pſo apparet. Scap ocaz e enten ſæpenumero decos Itæ nauesp ntextu ipſo ap fortuito ca R tas ſcripto.i. ſet ia multi ſæpet bant: & ita multæ na bat:quo inſt rtuito: hoc fortu orabant: ex qua im relinquebant: dum dæctitabat: Caſu & fort ad homines. Iabora ba mnturnauim in huncmo ei ſubminiſtret. quantumadh uis Pparx rehendeban m:quæ in ꝛut ei ſubm Aut caſu:quant ex ſuis pa me depre per lege eratam:u at &auro. . m ex toto ꝗqex ſi ad nl, icula breuis: quæ ſeqꝗ d Virgilium: Pai ſos. Cõſtitutio legit itexemplum: Iſtare: aut ita hoſiet⸗ mcuid r eui n: ſicut apu & ad eos ipſos. ſecundo ſubucite ſſunt ſimu ſidio/ hin 1 ſi per endiadim: nad fortunam: imo definit: ſe æ& ſunt: ꝙ non poſſun empore obſi 10 Urun⸗ urp itu: quantum ad fo more ſuo prim t ita cõtrariæ ſunt: do: duicunq; ter scomedat tẽ/ c Fortu õtrariis legibus: mo de his: quæ aut x iubet: hocmodo: nene carnexcome ttura hact tibus. Ex cõt iis autem dixit or eſt. Lex 7* ätur: & ita d habitandi miuttu T1 rariisaut G& maio . 1te um rit emad hæ Itat atcres. Pinn, auſam. Excõt talteram: eatur: capitep nuitatemed hapite babitaton caulam ꝙ una exupera iut patria tueatu in noſtramc int m arbitric lhie iſſ iles:q u 6 Armatustun . uemrem —— nquunt Mmaib- 11 n n enairmopozzm ctim ke dicnur permittere: qm relinꝗ 9 , ugisabiuurla holiiichleruet:horan 6 ,B 8 In 4 ,n maglsab mmnn c — „. 2 * — „ ia quonoic ſctumappellct hoc ẽ:cuni cõtrouerſia ẽ:quo uocabulo res ſitexponẽda. Luciusſatur * — 1 . —A SAar er „„ .„ .4 77 æ:&ignificatlibram. Quæuolet: ecdireclſegr atarcederele nihilom Repetundispecuniis: damnatur repetundage pecuniaꝶ:eos uocamus: ꝗ donis: precio:lIargitiõibus: uel aliomõ corrupti ſentẽtiã aliꝗᷓ: uel decretũ aliquod cõtractus tulerunt. Orationẽ hẽre: cõcionẽ poſuit:inũc hic ꝓ loco:uel multitudine ad audiendũ tantũmõ cõgregata:nulla ſigdem multitudo cõcio dicit:niſi ad audiendũ citata ſit:alias ꝓ or̃oneipſa poni ſolet. Altera lex.ſ.quæ huic p̃cedenti cõtraria ẽ: & lex ſanctio populi? Loc nominare: hocẽ: ſi aliꝗs mortuus cẽtanteꝗ fuiſſet magiſtra tum cõſecutus: & unusaltereligẽduseẽt. Lex erat:quæ iubebataugurẽ deligere:quẽ uellet: & eumno mĩare publice Gracchũ de caſamo: ut ſuccedat indemortuo. Indemor/ trouerſia conſtat:cum alia lex iubet: aut permittit. Alia “ tui.n. uocant: ꝗ in magiſtratu nõdgi i fer ⸗ . fini motictat Vir cam ſ augur uetat qinpplam ficri hoc modo: lex uetat eum qui de noĩauit: q; cõtra primã legẽ. Mul pecuniis repetũdis dãnatus ſit: in cõcione orationem ra.uocabulũ oſcũ ẽ ſine.c.ſcriptů & L.u⸗.. . 1 z; 1. —, fignificatpona pecuiaria. er habere. Altera lex iubet au gurẽ indemortui locũ: g ti0 leirin: Aru al totũ. Ex cõtra petat in cõcione nominare. Augur quidã damnatus riis legibus: qtũ ad ptes uocãt græci ef is; 3— . ris legibus⸗ õ gücn, de pecuniis repetũdis ĩdemortui locũ: ꝗ petat nomĩa- : uod amphi & circũ agit: neq; ad uit: petitur ab eo mulcta Cõſtitutio hæc eſt legitima or ex cõtrari s legibus. Ex ambiguo cõtrouerſia naſcitur: ambiguis. Paterfamilias: hoc ex?/ cu res in anam ſententiã ſcripta duas: aut plures ſentẽ certã ſnĩam dirigit. Cõtimit. n. ſæ/ penumero oratori tractare de rebus plũ uidet Cõpoſitũ cxgræco& Iaticias ſigniſicat hoc modo. Paterfamilias cũ filiũ hære & ſignificat illũ: ꝗ hẽtptãtẽta ſupra „dẽ teſtamento faceret: uaſa argẽtea uxori legauit. Tul pſonas ꝗᷓ ſupra diuitias.unde & Te/ rẽĩꝗt: Vix mihi decè dieꝶ familia ti legatariũ: cũ legata reliquũt. Nã & legata dicimus hæreditatẽ: & di/ 4 . = 1. 2 „ —-, cit hæres: qm fit hærus in teſtamẽéto quæ ipſe uolet ĩ. xxx. põdo ei debere dicit. Cõſtitutio le &ultima diſpoſitio hoĩs. Teſtamẽ citima ex am tũ cã mortis factũ:de quo iuriſcõſul 8 „ reer ti dicũt: uoluntas hoĩt eſt deambu/ ucria e: latoria uſq; ad mortẽ: ꝗa pĩt mulra Iucius Saturnius legẽ frumẽtariã de ſemiſſibus et tri facere teſtamẽta: ſed ultimũ ualet: q; tñ cã mortis ẽ factuͦ. Vxori:hæc entibus laturus eẽt. Quiĩtus Cepio:ꝗ ꝑ id tẽporis quæz Terẽtia:cũ eẽt pulſus Cic.ĩ exilium ſtorurbanus erat:docuit ſenatũ ærariũ pati non poſle Clodio male rẽ familiarẽ guberna/ bat. uñ cũ eẽt reuerſus eã repudiauit largitionẽ tãtã. Senatus decrcuit:ſ eam legẽ ad popit “ IAren & ut ĩꝗt Aulus Geli.nupſit Salutio lũ ferat a uerſus rẽp.uideri eu facere. Safurnius ferre/ inimico Ci. Pondo:indeclinabile apkeloH et Erloiet lomius ceſtellade⸗ hic tãgit Puñdfubfſaäusé hoi tulit. Cepi ut lu cõtra ſenatuſcõſultũ itełcedẽtibus tiuus. Poſt mor.bñ poſt mortẽ ꝗa LN — .1 E — ,—ℳ0— — „ hirs ñ adit hr̃ditatẽ: niſi mortuorre collegis aducrſus rempu uidit ferre: cũ uiris bonis im 7. — . —= e1 . „ — ſtatore. Nã licet aliꝗs teſtm̃ fecerit petũ fecit:põtes diſtiibuat:ciſtas deiecit. ipedimẽto E. tñ nõ adit hæreditas ꝗa ut diximus õt mutari & uolũtas hoĩs ẽ deäbu6· — “ atoria uſq; ad mortẽ, Cælata: ſignisimp̃ſſa: græci emblemata: eo ꝙi eis iprimant᷑ imagines: nosab eis uocamus emblamato.Sic Vir. Gratera ſignis impᷣſſũ magnifice cũ magnis ĩpẽſis. Cõſtitutioa to to ex ambiguo apre eius diffinitõis legitiniæ. Ex diffimitõe: diffinitio. n, éoro: q declarat peſſentia nius triẽtibusple. laturusut prinionunciaret & ꝓmulgaret: ut a cõſulibus & a populo toto cõfirmare lius hæres meus Terentiã uxori meæ triginta pondo é. Hæredẽ: quẽ appellãt iuriſcõſul uaſorũ argenteorũ dato quæuolet. Poſt mortemeius uaſa præcioſa:et cælata magnifice illa petit. Tullius ſe biguo, Ex diffinitõe cõſtat cã:cũ ĩ cõtro die — .* * uo noie factũ appellatur:ea ẽ huiuſmodi.Cũ . tur. Lex. n. ẽſanctio cũ totiuspopuli cõſenſu approbata: Frumẽtariam legem laturus: cum eſſet ma O „ ſ— Tren, Agna caritudo romænolebatp hanclegem diuidere frumẽta publica ĩ ritum: ut fauorem populi com OOòèðR 4. . Pararet. De ſenuſſibus & triẽtibus romani diuidebãtoẽ totũ ĩ. xii.ptes: quaꝶ ſingula dicebat uncia ſir. —e H tot inuocabantas aſſis:ꝙ ꝗ dem diuiſum in duas partes:faciebat duos ſemeèſſes. Si ĩ tres dicebat tri RLerabelſ ap lan ens. Vndenũcait deſemefl: bus.i de medio: uocatusſemis. Trientibus de quarta parte afſis: ꝗ con èJMB ſtat ex.xii. unciis. Quæſtor urbanus: præfectus ærarii: ad differẽtiã ꝗſtoris: ꝗ dicit ſociusimpato/ — ſe * A. risi exercitu. Aliter. n. or dicit iudex: q p̃eſt iudiciis exercẽdis & maleficiispuniendis. Largitio gr-r Jun nẽ tantã: largitiout plurimũ ẽ uitioſa: &ad malã partẽmagis dicta. unde largtõibuscorruptos iudi/ A.. en Tcn- ſh- Iges dicimus. nã ad bonũ dicimus munificẽtiam: liberalitatẽ. Ferre cœpit: inuito ſenatu. Collegæz 7 eius: intercedere& cæteri ꝓhibeant: una cum ſenatu. Detulitceſtella: oibus ĩuitis ꝗ remp. amabat ĩ pupit um: in qua leges cha erãt: quas domi decertauerat: bonis optimatibus pontes ſcalas diſiecit „ 4 r Or Wen i nmngs an⸗ lanr D uitl pond wmen lut ir td W Werri ruger le⸗ . libus noim neo⸗ 7 nd word Csr ru ſama Gicom N ain. nnn 00/ Ala . erEiR = dinindicians haç uris ci-⸗ uilis ſciẽtia iuuabit. Ini. cumn farliagino perulaas ebortcre llne partitio le/ ” 2—/ . . SSõ * . „ „ . — gitimæ conſtitutionis his de Ckufis rarouenit ĩ iudiciũ Secius:ut lex aliter pmulgaretur: & eſtcomparatiuum à ſecus: quod habet primam breucm& cõ paratiuũ ſecius longã hẽt. Maieſtatis:accuſat crimine maieſtatis læſæ. Eſtaũt maieſias amplitudo iticetiaimna 180 Ccoliitit. Minuere maieſ aieſtatẽ cõö ſtare ex utilitate reipu. Saturnius uero dicit: ꝙ cõſiſtit ĩmagiſtratibus: ꝗq quotiẽs ipediunt facere offſi & magnificẽtia: in qua iustotiusciuitatiscõſiſtit. Minuere maieſtatẽ: Cepio. n. dicebat ciũ ſuũ:dr̃ maieſtasoffẽdi. Ex trãſlatõe:hoc ẽ ex trãſmutatõe:uel lœi:uel tpis:uel iudicis hecappel lat ẽt mutatiua: ꝗa ĩ ea nõ negat factũ: ſed mutat ĩ aliã rẽ: aut tẽpusdifferẽdũ: utſiꝗsa quo modiũ 4l — Ern. IE. „frumẽti peteret: ſetpe autũni nõ de quo ſecius feratur lex. Accerſitur Cepio maięſtatis S bere: ſed maii. Accuſatõem: ſi dñs ac ſtitutio . legitima ex diffinitiõc. cabulu enim di ĩIſo: aut patronusa Cliẽte: aut patea nitur ipſum. cum ꝗritur:ꝗd ſit minuere maieſtatẽ. Ex filio. Cauẽt. n. leges: ut ꝗs iſtoꝶ p̃di⸗ SX feEY1 — . — S 3 0. . 2 * tranſlatõe controuerſia naſcitur: cum aut tẽpus diffe adiutet. e ucc ut Eecer rendũ:aut accuſatprẽ mu andu: aut iudices mutãe os/ cat ſe iure ptoris nõ obligari:ſed epi. t . 541 An— ͤ 2 . „ — — - o PrTE 12 atn Reus dicat: ille cuius resgerat ĩ cõ trouerſia ſiue nocẽs ſit: ſiue innocẽs. in iure ciuili plærũ Et itẽ ſi miles accuſatusad pᷣtorẽ d Aumur in Khartena ti iciis tame nõ nihil utimur: ut hoc —AAP 3 24 tea pũblica de loco priuato dicatur ſuſtuliſſe: poſſit di Pœna uelut ſiqs ĩ carcerẽ correctus —. —. . — ν oſtédat ſe carcere nõ eẽ dignum: ſed cere cũ diffinitõe ſituſus:qd ſit furtũ:ꝗd peculatus ſe * poœna tm pecamaria quas dẽ par/ tes duabus rõnibus in hoclibroniide tur pᷣtermiſiſſe:aut ꝗqa hæ partes: qᷓ poſitæ ſunt: multasalias cõprehẽde tandum: ĩtelligant. Locus ẽt eẽt: &pœnam eẽmutandam: aut qa ĩ hoc libro ĩtẽdit Cidiffinire traſ — latiõem p modum exẽpli: ſed extra nõ oĩa requirit: quæ ſub eocõprehendi poſſunt. Parte cõſtitu/ tõis: poſita diffinitiõe aſſignat quandam differẽtiam iuris tractandi inter græcos & romanos: ut ap- pareat hanc tranſlatiõem aliter a græcis & aliter a latinis tractari ſolere. illi. n. nullum ordinẽ hñtes reipu. gubernandæ: & tractandi iuriscõfuſam quandam rõnem: nullam de accuſatoribus ꝓuidẽtiã habebant& ita ĩcõſiderate accuſabant. uñ ferme ſub eodẽ iudice res criminales& pecuniales tracta/ bant᷑.uñnẽt hac tranſlatiõe tam ĩ iudiciis qᷓ ĩ iure ciuili ĩdifferen teraccuſabant. Romani ueroaliter & aliter ĩ iure traãctdo ab illis ſe hũtes: & pp magnam diligẽtiamaccuſatoꝑꝶ a p̃toribus habitam ficri tranſlationõ poterat in re iudiciali. Hac parte: bene appellat partẽ: qm ſub toto legitima cõtinetur. Græci I iudiciis: ĩ rebus criminalibus. In ureciuili: ĩ rebuspecuniariis: & in ꝗbus agitur deciue: utſi/ ꝗs hæreditatem fratrispeteret: &alter dæat eam nõ ad fratrẽ: ſedad filium tantummodoptinere. luris ciuilis ſciẽtia: ſiqdem oẽs rõnes: ꝗbus poſſumus recte iusnoſtꝑ& tractare ĩ legibus poſitæ ſunt. unde nõ ẽ dubium iudicialegenus ſine peritia legim cõmode exerceri poſſe.In iudiciis tñexceptio ẽ accid it tũ aliqᷓdo: ut etiam latini in eocriminali traſitione uti poſſint:exẽplum poſitumẽ ĩtextu. Si quis peculatusaccuſatur: de crimine. ſ.peculatus. Peculatus rei dicunt: q remp. furant: ut ſiꝗs res ſa crasſurriperet: ærarium fraudaret. Vaſa argẽ. ut crucesſacras: calices: & huiuſmodi res: quæ ad totã rempu. pertinent. Priuato: de aliqua officma locus priuatus ẽ. Primusauum ſignificat ꝓpriunmi. unde & priuilegia: & priuata res in ſolius hommisporeſtate poſita eſt. Locopriuato: ex hoc pendet tranſlatio: poſſẽtdicere cum diffinitione ab accuſatore: ꝙ peculatus ſit in rebusſublatis de loco pu/ blico:accuſatuspoterit facere tranſſationem hoc modo.ſ⸗ꝙ furtum cõmiſerit:nõ peculatum: qm nõ cantur. Erataut maior pœna: ſiꝗs pœulatum ꝗᷓ ſi furtum cõmiſerit quoniam tenebatur fur mõ in du plo pecuniam reddere: ſed peculatores capiteguniebantur. Nec debet nos mouere: ꝙ hic dixerit dif finitione opuseſſe: eo ꝙ putemus inteream & tranſlationen: nihil inter eſſe. Verum diuerſam: ma gnam inter ſe habent. nam in diffinitione uocabulum diffinimus: ut crimen penitus euitemus. hoc . . . . 2 . . 2 —— . . ₰ . * . modo feciſti iniuriam filio pater: immo potiuscaſtiæui: & nihil eſt cõtra ius: tranſlatione aut duæ diffinitiones ſunt:quaꝶ una maior eſt:ut ambasdiffiniui: ut maiore crinunne euitato minus incurra/ mus. Furtum aũt eſt ĩterceptio rei alienæ inuito dũo facta. Hæc partitio legit mæ: quia ſupra di/ ctumẽ tranſſatõem ſemp agræcis in re criminali: alatinis uero raro fieri. Nunc ponit rõnes: qa ĩ pri- uata actione prætoriæ cxceptões fiunt: hoc eſt priuata rõ: qua prætores: ꝗ erant auctores ius dicendi: ſuſpẽdendi: liberandi: puniendi:& dimittendi: ut cũq; libitum eſſet dabant aliquas regulas: quas ſer uarent accuſatores in criminalibus rebus: qbus ſeruatis non erat opus tranſlatõe: utputa dicebant: ꝙ genus perſonaꝶꝑ poſſetaccuſare: & non accuſare: ut liberi:non ſerui:nec liberi. pater:nõ filius: patro/ nus: nõ cliens. Præterea docebat: buo tempore: &qquo loco eſſet accuſandum: ꝗbus rebus ita inſtituti adeo conſideratisoĩbus rationibus ad accuſationem ecſcendebant: qa accuſatusde ferre cr men non . u°.b iif cuſaret a liberto & ſeruo iã mãaumii cat ſe nõ pᷣeri:ſed cẽſori militũ obli =– — M eggatũ eẽ:alias tũ tranſlatõis rõnes po/ꝰ mõ. Siqs peculatus accuſatur:quod uaſa argẽ fſuit Ci. ĩ rhetorica ueteri: utputa de re 2 . „ 4 3 re poſſunt:ut ſi dicimus iudicẽ mu⸗/ de loco publico:ſed de priuato: ut deofficina priuati ſuſtulerit. Secum furtiagi: cõtrouerſiam age/ re de furto:nõ de peculatu: agi.n. dicitur: de qua agitur. i. litigatur in foro. unde actiões & actores uo D o — — I r% N 0 2, — — tranſſlatione opusnon erat. Acauſa .In. dicitur cadere:ꝗ litẽ ꝓdu: & ſol/ / . 7 „ 4 . 7 17 R„ bed poterat:& hæ rationesexceptiones præto Iæ appellantur. nam exceptio diciturcauſæ declinatio: & eſt ratio:p quam aliquis crimẽ euitat. Actione priuata: in quaagitur controuerſia ciuis ad ciuẽ: per ſonæ ad perſonam. nam in ꝓpditionibusin patriam: in latrocinus: in adulteriis: in homicidiis: quæ pu blicæ actiones ſunt: expoſitiões pᷣtoriæ nõcadunt. Prætoriæ exceptiones: regulæ datæ a p̃ᷣtoribus de ratione accuſandi. Prætores. n. ſont a ꝗbus iura exercentur & ſuſpenduntur, Vnde ius ciuilep̃torium ſiue honorarium appellant. Ciuiledicit p excellentiam. Acauſa cadit: aſſignat ſecundam rationẽ: quæ ẽ: ꝙ illi iniuſte accuſabantur: “ς g rwa P en —— petebantur expeſegotua: Diuncban quod in priuata actione prætoriæ ſunt exceptões:et cã . inſtructi accuſa bant: u — ——— zur lco 112 A.* † cadit:is qui et nõ quẽadmodũ portet gerit: etĩ pu- —„ . . . „ 11 blicis quæſtionibus cauetur legibus: ut ante ſi reo cùm cive Pri uatsaionibus: prirec ie exce cuſare:necne.Exr atlione cotrot Era cõſtat: cum lu⸗ tionesad hibitæ ſunt: aut eſt de pu WI r in Iief. 2 bl b lcisquæſtionibus: & ĩ his leges “ Tecs lmne Pro Pria lege ucnit In iudiciũ: quæ tamẽ ab aliis Ieruntiut ſi placet accnſa tor dilisen legibol mi igiins ꝗda aucupatur. Ea E uneerel di ter ĩdagaret: ſi accuſatorſpeoſſet accu Piei P. ree .er eee. ſare:aut non ccugafe: gudel in uer/ Si furioſu c tagnatoru . gẽtiliũq; 1co cuniaq; rinis demonſtratum èſt: in quibus eius ptas eſtolet lex. Pte necaſſe iudicatus ent 4 quæſitum eſt de Cice. utrum eſſet t is obuolutus etol tuis curio deuchatur ifluẽtẽ noj dignus accuſare: uel non accuſare. t 2aAE& 4 C,uerrem:quo facto: ſi dignuserat Etle paterfamilias uti ſup amilia pécuniaue ſua lega ſec * accuſator:reusnõ poterarmutareac ucrit: ita ius eſoꝛctle Si paterłamilias ĩteſtatus mori po cuſatoreg. Si comodum é: ſi placet: „ C — —1..- 5 B . ut apud Terẽ. Dabitur argẽtum cũ tur: familia pecuiaq; ens agnatoru: Etiliũq; ſto. Ma ſor erit cõmodum. ſ. dilapidare utilenõ ſeolus iudicatusẽ matrẽ necaſſe:eo Anatg ſtati folli⸗ boe erat: ſequebatur.n, ſiaccuſator legi/ — E E Ee. time cõſtitutus eẽt: tranſlationem fi culo lupio 0⁵ buclutu E:et ſoleæ li nex pedibus idu wor erinon poſſe ab aduerſario. Ex rõci &æ ſũti carcerẽ ĩductusẽ. Qui dęfẽdebãt eũ: tabulas an natõe.qᷓ græci uocãt ſylogiſmos uel · . — — SSS .—. E „ . ſylogiſtichi/pã: ſylogiſeme ſigmifi/ ATcareere aflerũt: teſtametij ip præſete cõſcribũt: te- cat rõcmor. Cu rescaſus: negocium: ſes rcle affuerũt:de illo ſuppliciũ ſumitur. Hiꝗ hære „»nr hoc ẽ ſine lege peculiariter facaꝛut 2 Dr.. . 2= feg. t mior Maleoli: ſ caueret eam rem qlis eêt: ſicut filius des erãt teſtõ hæreditatẽ adeut. Frater mior Ma eo Fn n a patre hæreditatem cõſequitur iur̃ q eũ oppugnaueratĩ eius ꝑĩculo ſuã uocat hrditatẽ le ꝓbingꝗtatis: ſta ut ipſe nulla rẽne im Snishice lexj lla af er t, men 1 pediente: cui libitù fuerit: relinque, ge agnationis: h certa lexlten 14 1 ettur: et tamen ter re poſſit. Venit ĩ iudicium: ut fera multæ afferũtur. hæ ꝗbus rõciatio na citur:qre potue “” tur ſententia de ea: & a iudicibus. . „55 „ . ſtametũ fa. re. Cõſti 10 1 DM ine Iactarerur:aucupatur. Snulitu rit: aut no Potner te tetameti kacctc. Co utio e 1 do latenter aſt unntt erſnindi gitima ex rõcinate: cuiulmodi ꝑtes eẽnt legitiæ cõſti ſon nem qda ab alus legibus: quæ –⏑ „ — 1- — . 1. . f. r.. 57. nolint latc töiultemurcgrd aauccet tutõls oſtẽdius: nũc de iuridiciali cõſtitutiõe dicamus. D aliquo mõ: tñaudenterad eam rẽ cõ “ ”Ml ſi uemre. Furioſus exiſtat: Mileolus ꝗqdam: qm habebat matrem ſibi aduerſantẽ in adminiſtratione i uel potius ĩ dilapidatõe diuitiaꝶ eãoccidit: accuſat. defenſores hẽt quoſdãhæreditarios uiros: ad/ Qal uerſat ei frater: occidat.tãdẽ ductusĩ carcerẽ teſtamẽtũ facit: fratrẽ hæreditate priuat: defẽſores at ſen reliꝗd hæredes. Eo mortuo ĩ iudiciũ ueniũt: &diſputat utꝑ potuerit iure teſtamẽtũ facere:nõ/ꝓpri ert is legibus: ſed aliũdepꝑ ꝗᷓdã ſimilitudinẽcapitis. Furioſusexiſtae: hæc lex facit ꝓ frẽ Maleoli: & fũp- el taẽ ex ſimilitudine. Nã Mileoluscũ fratrẽoccidit reuera furioſus nõ erat: licet ita uideat. Agnatoße ”” affiniũ ex parte patris. Gẽtiliũ: familia. Lex ꝗᷓ parẽtẽ: hæc ẽt lex ꝓ fratre maleoli facit contra Mia leolum: quam ſumit ex ſinulitudme ꝓbando ꝙ Maleolusoccidendo matrẽ fuerit furioſus. In pflu entem: quia matrẽoccidiſſet: quod nõ feciſſetiaiſi p inſaniã. Inteſtatus: hæc itidẽ ꝓ fratre Maleoli 8 ẽ. Famtlia: quantũ ad pſonas: ut ſecãdum mancipia. Pecuniæ: quicqd poſſidet. Paterfamilias . hoc facit: p hæreditariis fit: qualẽ teſtator ordinauerit. Iudicatusẽ: hic fuit tẽpore Marii. Folli- culo: pelle nõ ſciſſa: &alluſit ad agleum: ꝗ fiebet ex pellenõ ſciſſa in mediũ ſacchi: ĩ quo ſymia & ſer pens icludebant ad maius ſuppliciũ rei incluſi: hocgenus tormẽti Ci. graphice deſcribit noratiõe ꝓ S Roſcio. Soleæ: cyppi. Ipſo præſente:ac ſi diceret: cũ cõſenſu: & ſua uolũtate. requiritur. n. p̃ſentia teſtatoris. Teſtesaffueruũt: qa ſine teſtibus non ualeret. Ex teſtamẽto: iure teſtamẽti: & nõ ab inte/ ſtato: oa ſi teſtamentũ nõ eẽt factũ: iure hæreditatesad eosnõ deueniebãt. Qui huiuſmodi tranſitu RW n rẽ nuan: Elce,uti tranſitione ſemper ſolet: quod et a nobis diligenter ſeruandumeſſe indicd . 2 »* 7 . W . .⸗ Rr . . 4 .J — „ 5 9 „ . RR “ Xα . RctK cc WαERE . . . ☛☚ . . . . ain Vridicialis eõſtitutio:hãc græci uocãt dieæologia,Aliter&a latinis qualitatis conſtitutio uel ge WD i neralis: qm apdoratores genes ſignificat qualitatẽ ꝓpriã & huius cõſtitutiõis ẽ de qualitate rei Nlurte ilidagare: ut cũ cõfiteatur Miloa ſe clodiũ eſſe occi ũ: dicit tñ ſe iuſte feciſſe: dicunt aduerſarii Prun ciuẽ ñ iuſteoccidi poſſe. Itaq; de qualitate iuriscõſtitutio efficit᷑: hanc alibi Cice. appel latconſtitutio . mi nẽ de præmio& pœna nõ ſatis cõmode: quod cũ ẽtreliquæ de præmiis & pœnis ſint: ſed hunc erro- . e rem fecit præceptorũ ſuorũ ĩperitia:quibus cũ artenũqua exercuerint ſæpenumero in multis erra .à.. rrrrr contingebat ſiquidẽ de urina pe/ ancin⸗ De Iuridiciali conſtitutione, . rius medtcns mel e imperitui tal „1 e en 2= P %¾& „.πu0ν udicare pöt. Itaq; Ci. ſecutus uolun Vrdicialis conflitutio eſt cũ actã canenif ſtaté ogerrorenocaruit. Conue- ſed iure an iniuria factãũ ſit quæritur. Eiu cO zui qñ bpoceclieur ſaglu & in hoc de —„ . „ . r dliffert a coiecturali. Si iure an iniu nes ura quarũuna ablolu ria: bene ergo cũ de qualitate quæ/ ta:alter? alſiptiua nolztur- A lolur⸗ e: cũ idipſũ ꝗqd rit generalis uel qlitatiua põt appel —ðð 6. — — . EPA— — ari ea* Rni „ 7 dn fadtũ ẽ:ut aliud nihil foris diſaimatur. recte faſtũ eſſe lari. Aſoluta plecta cuinihi de- NNr ef W Cin lE SHid Roir eeſt Aſffuüptiua: adiũctiua quæad ſe A.rcrAE ma dicemus. ea Shuiuſmodi.mimmus ꝗqdã noĩat Acti- Prlurinn: um er ſ non alcar. 9 Nan HW J -öngeſiattitfe n † ius iniuriar taliq&: qᷓuisnihil aliud aſſumit: . um poetã cõpellauit ĩ cænculoĩco At nr ritecs& hos diilertafluptiuaici per ſeñ anuen agit:hic nihil aliud defẽdit niſi licere eũ nolare cuius ualeat. Eoris:nũcãt de loco. Qua rche noiĩe ſcripta dẽtur agẽda. Aſſumptiua pars R: cum ꝑ lte hocexéplũ ee taccuſat filius patrẽ lul iafi 5. SR 1. ꝙab eo iniuriã paſſus ẽ:cõcedit hoc lulen ſe defenſio infirma ẽ:ſed aſſumpta ex contraria re cõꝰ⸗ „ fact fuiſſe: ſed id ſibip paternã au ◻ mol probatur. Aſſumptiux artes ſunt quattuor: conceſ- ctoritatẽ licere dicit & ſine reprehẽ R 4, . .. - Ser . . 1 . — ſiõe poſſe filiũ ſuũ pulſare cũ libue &αnr enn kh ſio:remotio crimĩs:traſlatio crimĩs:cõparatio. Cõceſ- rit. Mimis: mimos appellamus u ibl⸗ ſto ẽ:cũ reus poſtulat ſibi ignoſciea digidicqt ĩ purga dios uel ludiones: aut hiſtriões dici DW —— . - . — — G * mus autores comœdiarum a uerbo — wih tionẽ:et deprecationẽ. Purgatio ẽ:cũ cõſulto negat ſe græcoa mĩmuioqꝗ ſignificat imi/ M Gs reius feciſſe. Ea diuiditur ĩ fortunã: iprudẽtiã: neceſſita tor. Actiũ poetã: ꝓprio noĩe appel V . 45. Bortu atCe o apud tribund nl is d T luiuit: quod ꝗdẽ apud maiores iiuria te. Fortuna: ut Ccpio apud tribunu plæbis de amilt fuit: ſi ida minoribaserga maiores or one exercitus. Inprud'tiãutille q de eo ſeruog domi Eruarerucenam irs. abull olum .— — . . — c. = fecit noiĩe dignitatis appellare iuu r num occiderat ſuppliciũ ſũpſit:cui frater eſſet: anteꝗᷓ ncn ach ar enet aniratiszcot J ele l UU S tra uero paulo poſt luno eolũ dicit. Licere dicere:adaptatexemplũ. rñſio autem mimmi fuita ſeipſoaſſũpta hoc mõ ꝙ putabat ſibi li Humen cere appellare actiũ eo nomine quo ètaſus eſt dum comœdiam quandã ipſius ꝓnũciaretur: in qua Er ſcriptum erat: incipit comœdia Actiipoetæ romam ſermonis. Agenda: ꝓnuncianda: ſicut apparet e1. in comœdus. Acta ludis megaléſibus: unde & pnunciatio quæ eſtparsofficiorum oratorisa mul/ ine. tis actio noĩata eſt. Aſſumptiua eſt:beneappellatpartẽ:qm iuridicialis conſtitutio bipartita eſt. Aſ cſli. ſumptiua. n. eſt dicta: quodaliunde ſibi uendicetdefenſionẽé: qa per ſe eſt inualida. Extranea: extra reum poſita conceſſio ſupra dicta eſt: conſtitutio eſt prima deprecatio defenſionis apparet ergo in cums hac re nullam cõſtitutionem poſſe fieri: qi doncedimus factũ:ſed dicendũ eſt ꝙ in coniecturali cõ ſtitutione fit controuerſia tantummodo de facto. In aliis autem non de facto:ſed de defenſione & Nrte rõne facti:quæ ducit in cõtrouerſiam poſt cõceſſionẽ:iõ prima cõceſſio ꝑ ſe cõſtitutio nõ ẽ:ſed reſpe ids . ctu defenſions:quæ ducit ĩcõtrouerſia poſt cõceſſionẽ. Ignoſci:ĩ hac parte naſcit cõſtitutio pp de iri fenſionem nõ exconceſſione. Ponit enim alius ueniã traductionisſuæ: qa per fortunam ĩpeditus ẽ: nirt ex hac qdẽ ĩpeditiõe fortunæ naſcitur controuerſia ĩter dicentem & contradicentem: cu aliter diict ANH eſſe ĩpeditũ: aliter dicat ſe ĩpedirt nõ potuiſſe. Imprudentiam: ĩprudẽtia pomtur ꝓ eo ꝙ dicat ali M — Pc Aasſe nõ ſciuiſſe. Fortunam & neceſſitatẽ: fortuna ẽcaſus ĩopinatusper quẽ ipeditur uolutasfaciédi ne vne utputa: aliꝗs reuertes patriã ſpedit a fluuiis: neceſſitas uero ẽquæ cogit nolẽtẽ: utputa fluuiusco/ e git eũ tardare: ꝗq ĩ patriam pꝓficiſtit᷑: has tamen duas partes Cice.ĩ rhetorica ueteri alio ordine ponit Mlol nam ꝓ fortuna ponit neceſſtatẽ: & ecõuerſo:quoccertenon eſt mirandũ: qm̃ diuerſis rõnibus habi ſunila tis de utra ; faci leambæ ĩ alteram cõmutari poſſunt:nam cũ dicimusĩcrementa fluuiorum ipediſ/ D ſe iternoſtrũ ĩcœptũ: eadẽ rõne poſſumusdicere nosper eadem ĩcrementa coactos ut tardaremus. 6„ der Qui de eo ſeruo: ꝗqdam ciuis ſeruum habuit:quem qm̃ ſeruiebatei liberaliter ĩ ægrotatione ſua li vpnαα²ορ pi berũm fecit priuſꝗᷓ ab eo morboabſolueret᷑: factus igit ciuis eſt ppteruim & magnitudinem liberta tis: quæ ẽ propria romanoge: & in dando: & ĩ remouendo: omnes. n. ſerui libertati donati illico ciui/ tatem acꝗrebant:timen? igitur ille ne ſi uixiſſet dominus ſuus. Iucrus forte redigeretur ĩ ſeruitutem ꝗa teſtamenta poſſunt reſcindi: eũ ĩterfecit, Reuerſus autem frater Lentulus illiusocciſi: ꝗ ruſtica/ 9 datur audita morte fratris ſtatim ſeruum illũ priuauit uita: ut ſeruũ ſuũ: ꝙ cõceſſũ erat:nõ iunuenẽ e occidere putãs. Frater eſſet:hoc ẽ: ꝗaa ſeruusocciderat dominũ ſuũ: cuius domini ipſe erat frater. . Aden R. Tabulas teſtamenti aperuerir:ergoclater crant tabulæ: pertinet ad ſolẽnitatem: quæ ficbat S inteſtamẽtis antiqs: ſiquidẽ uocabant teſtamẽta ĩ ſcriptis taniũ: qm in eo includebat uolũtasteſta/ zum toris ſine teſtibus decl eo facto accerſebant teſtes ꝗ cõfii mabãt:& ſu bſcribebãt ſe uidiſſe teſtamẽtũ. 2² . Itaq; claudebat &ſigillabat: hoc aũtgenus teſtamẽtiabnoſtra ætate ſelcnelt Fa-n- Abusneſin utũ inn⸗ . turuocãturnũcupatiua: qm uocai teſtes cõfirmãtcoram teſtatore uolũtatẽ ipſiusteſ atoris. Naa que⸗ numiſſus eſt.ergo ciuis pꝑp rõnẽ ſupradictã.Itaq; ccciclins poterat. Fortunãut Cepio: Cepio exer- e cit ĩ quadã uallecollocauerat:q ꝓ S P- pterpluuiã ſubitã inge Dtenmen tabulas teſtamẽti aperuerit:cũ is ſeruus teſtamẽto ma ars exercitusamiſſa ẽ: accuſat apd „ .. . — Habunosplaebis totius populi , numuſſus e Reeelltudinerdeilͤn 3 diem co ei r ascrer ernor aur excplu mune meatus non uenit: quod eum aqũ intercluſiſſet. De lue Snece .—— — Y e chuert bo leteenece nue a precatio eſt cum et peceaſſe et conſulto reus feciſſe cõ i ualle NA ter pluuias cxle no pote fitetur et tamen poſtulat: ut ſui miſercatur. 5 ocĩ iu- dcec Tat. le cComeatus: lacedæmoe r „EGn 1. ARue n ſparta fiebat quoddã ſolẽéne dicio nõ poteſt fere uſu enire:niſi quand roeo di- Rerificiu ad qd cũ mult bou zue⸗ cimus cuius multa recte facta eſſe conſtaht : Boc mo- ceſſarii erãt:negociũ emẽd&αa bouũ , —- . —PEEeE . Er. mercatori cickgcrrtit Eaiesre do. In loco eeer amplificatonem iniiciemus: ut nerlionk cSlirurun Eiis pp melcme quod ſi hoc fec et:tamen ci pro priſtinis he eficiis 1 ta fluuioꝶ ĩpeditus cũ ad dictũ diẽ „☚ E. A1 o e er ee r Een nenirene potuifſeraccuſatus es abs — et. erum nihul poſſulatſignoſci: er⸗ ul — ęeo multa poſcebãt ꝙ ꝑ eã tarditatẽ! fiudiciuũ nõ ue t: ſed aut 1 ſenatũ: autante iĩperato —, deg ( rꝗ SPuIi & icemo N LaR.- . —AAιπτ veERpen E ſan . 111 enn ohul 4 canu 1 et cõci iu talis ca Potucnie. Ex tral atiõe crimi . icl =O Tac ſi diceret ꝓfectiõis ĩ patriãa. De/ caã cõſtat:cu feciſſe nos nõ negamus:ſed aliorũ pecca ger ri LAEN Pc iehemés ratto ſit ati . 1.· — - . . . 4 — 3 Featoueheme pcatio. ſi Pplicatio tis coactos feciſſe di cimus ut Oreſtes cũ ſe defẽdit in .- OEr peccaſie confitet᷑: in hoc apparet ctomdes etee. e .. . . e 1 ꝗd eſt per cõſtitutiões cõectu. C5!“ matrem cõfer cximẽ.Ex remotiõe crimiriis cã cõſtat. ſulto:ĩ hoc differta purgatiõe:ĩ illa 11 . .Rn. cedimus tãtũmodo factũ ipſũ wo⸗ in hacaũt factũ & cõſi liũ ipſius facti:hoc modoaccuſatus Brutusꝙ pompeianas partes ſecutus ſit 4 & Cæſariaduerſatus: rũdet ſe & peccaſſe: & dedita opa: & ſponte & ſibenti aio id feciſſe:in hacuero parte: licet uideatur nullã cõſtitutionẽ eẽ: ꝗqm oĩa cõcedũtur:tamẽpoſſet inde oriri cõtrouerſia ſi di e ceret ꝙ conſulto pſecutus ſit Cæſarẽ: ut uinceret:fecit ut libertatẽ defenſaret. hoc in iudiciũ: hæc ꝑs nunꝗᷓ tractatur corã iudicibus hac potiſſimꝛũ cã: qm iudicesiura admumſtrãtesapud romãos aſtrin gebant iureiurãdo affirmare ſe cõfirmaturos oẽs leges& inſtituta populi romãi: iuſtitiãq; ipſã ſerua ſer turosoĩ rõne præmi ſſa. iõ non ſecundu auctoritatẽſuã abſoluęre poterat: ſed ſecundu argumentàa &ε rõnes allegatas ab ipſis litigatoribus dignispœnisunũquẽq; afficiebãt. Vſu uenire: cõtingere. Cu ius multa: qualia eent cõſeruaſſe rẽpu. ductaſſe exereitus: uictorias multas cõtra hoſtes reportaſſe. d In loco cõi: in ſentẽtia generali tanꝗᷓ locoalicuius ꝓuerbii accuſet᷑ malius furti ꝗ capitoliũ agallis 4 ſenonibusliberauit: aut Cato maior demale fũpta pecunia ꝙ carthaginé fecit tributariã. poſtemus huũcĩ modũ uti loco cõi:nõ ẽ alicuius iudicisaut magiſtratus caꝑe pniciẽ huiusciuis:ꝗ ſit tanta noY 1 bilitate præditus totiens uictoriãah hoſtibus reportauet: quéq; ingẽtia reipu. beneficia cõtuliſſe ne gare ullo mõ poſſemus. Peramplificationẽé: mouẽdo uelexponẽdo hoc modo: non recordamini iudices quot pericula ꝓ republiea ſubiuerit: quantu ſanguinem effuderit. Priſtinis beneficiis: qꝗᷓ d Brutus pompeianas ptes ſecutus fuerit & contra uoluntatẽtuãpugnauerit Cæſar magnifice: tamen „ni quia tam utilisciuis reipu. fuit: & tätus amator patriæ ſemp extitit: dignustibi uideri debet cui hæc uenia cõcedatur. Nihil poſtulat: cũ ſciat ſe grauiter peccaſſe cõtra ĩperiũ tuũ nõaudet uemamabs no tepetere: uerũ ueſtræ partesuidẽt iudicesulſtro ei ueniã tribuere: sec finẽ: ut tantus ciuis: & tam p/ m ſtans depereat. Quodaut dicit ſe non petere ueniam uideturnonuelle petere rẽ n uſtama iuſtis ꝗa No iurati udices ſunt. Nenconuenit:refumit id inquonõ poteſt uerſari hoc genusconſtitutiõis & ſub Le iicitapud quos miagiſtratus tractari poſſit. In ſenatum: ꝗ poteſt & condere & ſuſpendere & reſcide n re leges:ut libuerit ſine auctoritate & confirmatione cuiuùs nulla lex fieri poteſt. Solebant enĩ ꝗ legez AN * daturi erant primo eamad ſenatum referre: ut confirmaretur: unde hoc dicebatur: uelitis ubetiſ d quaſiſine ipiis hæc fieri non poſſit. In iperatorem: ĩ quoeſt auctoritas totius populi. ſignificat au/ ́”YUVƷN tem imperator hoc in loco ductorem exercitus: namcum Cicero ſcripſit hancartem iuuenis admo dum erat:neq; Cæſar occupauerat rempublicam a quo poſtea imperatores uocati ſunt omnes cæſa . res. Ex tranſlatione: uocatur etiam ſtatus compenſatiuusuel relatio crimmis. Aliorum peccatiss bene ideo uocatur relatio criminis: quia fit referendo par pari in ſimili crimine ipumto. Confe⸗-/ 45 rens crimen: accuſatus enim Oreſtes:q; matrem occidit:confitetur:ſed tranſferendum crimen ĩ ma d trem: dicit ſe bene feciſſe: quoniã ea patrẽ occiderat ſuum: &nõdũ pumtafuerat. Remotiõe crimis Y crimen hic ponitur pro reaccuſata:utputa ſiquisnon negathominem occidiſſe uel furatum eſfle. 4 eſx. Si culpã ipſa: in hoc aũt differt a ſuperiore ꝙ in tranſſationẽ tàqᷓ moti magnitudinẽ criminis alio udi, rum ulciſcimur eos ĩpunitos: & cadit in uolẽtẽ: par pari referendo: ut ĩ forte ferre mortẽ pro morte Ani abaliisnõ punita. In hac aũt excuſatio culpæ per obediẽtiã perſonæ maioris ĩperãtis & poſſet eandẽ — 1. M, in nolẽtẽ:utputa ſi conſules ĩ quoꝶe poteſtate eſt tota ciuitas tanꝗᷓ in regibus impaſſent littoribus ut oe, quẽcũq; interficerent.non liceret aũt ſi a punito imparetur illud fleri abaliquo mortaliũ ſine pœ . næ punitiõe. Vel ĩ hoĩem: puta in ſenat cõſules iperatores ꝗ ĩperaſſent littoribus: ut aufferrẽt ma Wdm „ r n r f Il hoiem de ciuitate: ſeditioſũ rol/ lüni cum a nobis non cirmẽ ſed culpã ipſam amouemus. lerent. In rem quãpiã: res appella/ l etuel in hoian trãſferimus. uel ĩ rẽ ꝗpiam cõferimus. arA ericA u arntgf⸗ . In hoĩem tranſtertur: ut ſi accuſetur is qui Publiũ Sul fieri ĩ ciuitate. P. Suſpitiũ: fuithicſe W . „ 1. r 1 —,.1- 1 Si er tereed t / pitium ſe fatetur occidiſſe: et id iuſſu cõſulũ defendat ditdibus ded itus: quẽcoſulesa lit- dri⸗ . „ 2. toribusĩterfici uoluerũt. Rõnẽ:quo N et eos dicat nõ mõ imperaſſe: ſed rationẽ quoq; oſten- q; duos he⸗ her deicnl. iszn deli/ N dſſſe:quare i . . 1 cet obedietia littoris ad conſules: 4/ diſſe: quare id cere liceret. In Kem confertur bus parere neceſſe ẽ: & ipſã iuſtitiã ꝗ ex teſtamẽto quod facere iuſſus ſit ex płebiſcita ere- uidetur concedere: ut ſeditioſus hõ tur. Ex cõparatione cã cõſtat:cũ dicimus neceſſe fuiſſe poſrlete occidi quocg;. Inrẽ etkrh — . —R—— H i ex teſtamẽto:qdã moriẽs reliquit alterutrũ facere:et id quod fecerius ſatius fuiſſe facere. hæredẽ amicũ ſuũ ea lege nõ prius r Ea huiuſmodi. Caius Põpeius cũ a gallis opſideretur adeat hæreditat quãiß a:ſtatuerit irnn ſſ UornS doſſet: uemit d hoſt a „ colũnã in medio tẽplo:& ſtatuã ipſi aifnet neqʒ eftugere ullo mo poſiet:uenit c hoitiu ucibus, us ſupipoſuerit. Explæbiſcita ute. ec collocutõem:ita diſceſſitut impedimẽta relinquerxet: tur: quod ʒ hipet oco publico tüpern ſ=zctciti ed ſatius cſſe divit amitterc impedi LEWν qua: quale téplũ é& forũ ædificari e. cxercitu uceret. atius eſie dixit amittere impedimg. poſſe. Plæbiſcita aũta tribunis fieey. Küld ta quã exercitũ:æxercitũ eduxit: impedimẽta reliqt ac bãt hoc mõ. Cõuocato,n, populo zi ſletie, e.. . —. ſenatu his uerbisutebant: decreut/ tionũ ꝑtes ſint ſatisuideor oſtẽdiſſe. Nũc qũo easet uoz uelitis: ſic iubearis Ex Cõpara Cta dia tra tari cõueniat deméfrz Hdz: ſi brins aperi- tiõe: & ſi diceret ex duobusextremis M r qua Ula tra couenlat demol ebe SA eri cõp aratis utrũ fuerit melius Cõpa H — emus ꝗd oporteat ab ambobus ĩ cã deſtinari quo rõ raè ſoaut põt eẽ triplex: p magis: per len — ⸗ s mmw inus: & p æque. Alterutrũ facere nüher oĩs totius ratõis cõfer r.6 õſtitutione igitur reperta uelarmauel equostraducere: hoſti eHI . ASEEPErA —— . —— ä niin ſtatim quærenda ratiò eſt. Ratio eſt quæ cauſam facit busaut cũ toto exercitu fame perire Mlau Satius fuiſſe nihil ẽ cõparatio: qa di mnnd ” „.»ꝰ cit hancalterã eẽ uel fuiſſe cõditio . 1 nem præſtantiorẽ. Cum a gallis: hic pugnabat in liguria: quæ dicit gallia Ciſalpina: uel Iõbardia quæ eſt citra ianuã: & illicdeductus in anguſtia circũſedebatur ab hoſtibus. Obſidebatur:ita clau agl Qebatur undiq;: quod oẽsaditus erant ſibi occluſi hoſtes dicunt: undedicant᷑ hoſtes qui ſe uolunt laun adæquare: c aduerſario ab hoſtiendo dicti uel oſtãdo. lIta diſceſſit modus breuiãde or̃onis.præter urmd miſit. n. ea quæ per ſequẽtia intelligi poſſunt. Tacet. n, quæ in utrunq; ducem de conuentione dicta Gulſen⸗ ſunt.Impedimẽta:uaſa & reliqua neceſſaria militibusad uſumquotidianum: quæ alio uocabulodi rü cuntur ſarcinæ. Accerſitus. ſ. crimen: poſſetaũt oriri alia per eiuſdẽ conſtitutionis quæ eſt ex diffi etac nitione: quia poſſet populus ſe non defendiſſe: ſed conſeruaſſe maieſtatem. Conſtitutiones quan emn tum ad genus & tres ſunt ut dictum eſt. Quæ partes: ad ſpecies. Oſtendiſſe: cum magna modera —F / tione loquitur. Nunc quomodo: tranſitio ad resnouasconiungenda aptiſſima: hoc modo hacte/ neng nus tractatæ ſunt omnes conſtitutiones & controuerſiæ ſecundum diffinitiones & ſuaspartes ſolum un per deguſtationem quandam & cògnitionem. nunc autem tractandum eſt quomodo orator peri- luſtsg tus debet proceder e ad exercitationem harum conſtitutionum: pro cognitiõe cuius ſciendum eſt ꝙ a in omni controuerſia concurrunt quinq; partes: uidelicet accuſatio: defenſio: ratio defenſicnis: ra- cce tlo accuſatoris quæ uocatur firmamentum: uel ratio contraorationem: & iudicatio quæ conficitur giglee ern iudicatione &collectione: ratione utriuſq; aduerſarii exeo ordine conſideran dæ ſunt quomo/ „. ubeng do poſuimus:quod exemplo magis declarari poteſt a perito lectore. Qua uia tractari i, ad exer cnau⸗ citationem reduci. Ambobus: abaccuſatore & defenſore. Oeſtinari:præponi:conſtitui, animo cõo in⸗ ſulari ad finem dirigi. Ratio conferatur: hoc melius declarat quod dixit in cauſa deſtmnari acſfi di np ceret:ſi priusoſtendero aliquem finem ambo litigantes debeant dirigere argumenta ſua. Conſtitu , tione reperta:neceſſarium quidem eſt prius cognitionem habere conſtitutionis: quia diuerſæ cauſæ lun diuerſas requirunt rationes: nam & medicus ignorato morbo ægrotantis rationesmedendiapplica- Tx non poterit. Statim ratio quærenda: ſcilicet a defenſore: conceſſo crimine quærenda ratio eſt: n quare iuſte uel iniuſte factum ſir. Ratio: quæ cauſam facit: quia in ea defenſio continetur: ſine qua defenſione accuſatus: quamprimum ponitur: ideo ex ratione centrouerſia conſtat. 5 ANN 4 Continet defenſionẽ: ac ſi diceret ſupra ea fundata eſt cõtrouerſia: quæ fit defẽdendo. Docẽdi cã: uerbi graria. Cõſiſtamus, ſ. ſuperius iam inchoata: &abomnibusoratori busdmuulgata,. Qui⸗ dem eſſet: qa cã eſt quædã dictio: & contradictio: uelaccuſatio: uel depulſiocrimmis. Patrẽ meũ occiderat.rõ hæc ſũpta eſta pietate: & ẽ lex defenſoris ea ratio eſt. ſequaproxie cõmemoraui. Inuen ta ratione. ſ. ex parte defenſoris. PTirmamẽtũ ſ. ab accuſatore ut rõnẽ defenſoris: quæ præceſſe/ rat deſtruat & infirmet: ſuã autẽ cõfirmet: uñ uocatũ ẽfirmamẽtũ rõ accuſatoris:ꝗa ꝑ eã còfirmat aduerſa ſub eodẽ uocabulo.igr ĩfir matio & cõfirmatio diuerſis reſpe/ ctibus cõtinet.abaliisetiã dicit con tra rationẽ nõabs te occidi oportuit ratio cõtra rationẽ. nã licet ipſa di/ gna eſſet morte: tñ ipſam abste non oportuitoccidi. Indẽnatã: duæ rõ/ nes ſunt: & ꝙ ab ipſonõ debuit occi di: & ꝙ a nemine occidi debet: niſi prius ſudice cõdẽnatus ſit. Pendere ſoluere. Ratione defenſoris: ponmit ex pte iudicis qd ſeruandũſit. Cri monenon pticipiũ ẽ auerbo paſſiuo græco: & ſign ficat iudicatũ. Appel latzeugma ab iferiori. Ea cõſtitue tur ex cõpatiõe rationũ accuſatoris: &aduerſarii. Rectũ ne fuerit: ĩ hoc pendet iudicatio utꝑne recte: an in Iuſte factũ ſit. Totiusoronis.ſ. tã ac cuſatoris:qᷓ defenſoris. In oĩbus cõ ſti. põit regulãgeneralẽ ad legitimã & iuridicialẽ cõſtituticnẽé. Præter ꝗᷓ in cõiectu. facitxceptionẽ. Sub/ eſt ratio:ac ſi diceret deficiẽte cã de cit effectus.nã ubi cõceſſio nõ eſt: rõ crĩs eſſe non poteſt:neq; firmamẽtũ quod eſt correlatiuũ rationis. Qua re ex intentione & ificiatõe: hoc c ex accuſatione & negatione.nonaũt ex ratione & firmamento:ſicut in reli/ ꝗs ſupra dictis. Occiderit ne:ac ſi diceretutꝑe. Si plures generaliter: hoc ptinet ad oẽs cõſtitutões. Iud ca ſ⸗ tiões quoq;: ut i hac cã ſeruus manu mifſus iut ſupra dictũ ẽ in cõtentiõe ꝗdam dñm occidit ſuum: a uilla re uerſus frater occidit eu: accuſat cũ aut ſe dicitoccidiſſe & recte feciſſe: qa fratrẽ umdicauit: pp hoc nõ ta/ mẽ Romanù ciuẽ pꝑ legẽ portiam in dẽnatũ occidi nõ oportuiſſet: & ip̃e reſpondit hoc pꝑ ignorãtiã eẽ factũ: neceſſaria quoq; erit altera iudica/ tio: utꝑ p ignorantiam quoq; tantũ ſceluspoſſit excuſari.Itẽ quoq; hoc ĩ utile nonerit:ut itel ligamus hãc ar/ tẽad exercitationem accommodari - 1 eE E et cõtinet defenſionẽ hoc modo:ut docẽdicã in hac potiſſimũ cõſiſtamus Oreſtes cũ fatetur ſe occidiſſe matrẽ: niſi attulerit facti rationẽ peruertit defenſionẽ ergo affert eam quæ miſi intercederet: niſi cauſa ꝗdẽ MW. A.. . — 1 — . — eſſet. Illa. n. ĩquit patrem meũ occiderat. Ergout oſtẽ . 2 L1 f ratio ea eſt quæ cõtinet defenſionẽ ſ ne qua nec par * . 1-2— 0 — e — . L . . — ta eigen dubirtiofot zengtätldinanone Iuus ta ratione firmametu quæredu eſt: idẽ quod accula- tionẽ cõtiget et quod atfextur cõtra rationẽ defenſio ni:de qua ante dictũ ẽ:id eõſtituetur hoc modo. Cum uſus fuerit Oreſtes ratione hoc pacto iure occidi. lla enim patrem meum occiderat utetur firmamẽto accu — ri E —-* „J —õ ſator hoc modo. Sed nõ abs te occidi: neq; indenata n⸗ pœnas pendere oportuit. Ex ratione Qcfenſionis et ex firmamẽto accuſatõis iudicii. quxſlinalcatturpor tetquam nos iudicationem: graci crinomenon appel lant. Ea conſutuetur ex coiunctione firmamẽti: etra tonis defenſione hocmodo. Cum dicat Oreſtes ſe pa tris ulciſcendi cauſa matrem occidiſſe: rectum ne fue rit a filio ſine iudicio Clytemneſirã occidi. Ergo hac ztarloncludicatienen tperuc conucnir Repy tra thdli omnem rationem totius orationis eo coferri 12 catlone tlomnse oportebit. In omnibus conſtitutionibus: et partibus cõſtitutionum hacuia iudicationes feperientur: præ- terꝗᷓ in coniecturali conſtitutione. Nam in ca nec ra △ . . . . P .. „ ð tio quare fe erit quæritur. feciſſe enim negatur: nec firmamentum cxquiritur quoniam non ſubeſt ratio quare ex intentione et cx inticiatione iudicatio con⸗ „ „ rranee S= ſtituiturhoc modo. Inæntio occidiſti Aiacem. Infica tio nõ occidi. Iudicatio oceiderit ne. Ratio oĩsutriuſ err iS qorationis ut ante didtum eſtad hac udicationem —— oportere. Accuſatus Milo c dicat ſe conferla eſt. Si plures erunt conſtitutiones: aut par occidiſſe Clodium iuſte:qm licet ſe ab hoſte defendere. Orit iudicatio utrum recte ſit factůù, Interea cum dicat ſe occidiſſe inimicum oritur alia iudicatio. Operam breuiter per neceſſariam tantum:de qua bre uitate Horatius ait: quicꝗd pcepe/ ris eſto breuis. In altero: ſecundo. tes conſtitutionum: iudicationes quo † plures erunt in una cauſa ſed et omnes ſimili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam: ut breuiter et dilucide: qui bus de rebus dicendum fuir diceremus. Nunc quoniam huius uoluminis magnitudo ſatis creuit commodius eſt in altero libro de cæteris rebus. N colon wen temi foult aͤltg⸗a dein mun nrc niri, Ver⸗ wun leo et c⸗ Guin M ſor⸗ Cli cile⸗ boe guon boen Nn Pard ol one led deco uge e ind con voti mor cih Ni Aͦ weil nuen le, lut 2 . * * 4 R 67 „einceps: per ordinẽé. Nequa fatigatio: tengit ipſerafionæ quare ſcriptores diuidãt ſcripta ſua ĩ uolumina: hoc ẽ uoluntasſcriptoris: ꝗ more uſatorisfrequẽti ĩtermiſſiõe leuat: huiuſq; rei fructus memoria ẽ: ut ſiquisallegare uelit facilius pernumeg libroge memmiſſe põt. Singulos: Ci. n. ꝗn/ Resgr⸗sekes e me tuæ largiamur uoluntati. N primo libro Herẽni breu ter expoſuimus monujmus cauſas eſſe quam plures in quibus plures cõſtitutiones ac ꝑtes cõſtitutionũ accõmodarentur. ternõesmittebat: quos p̃ᷣe breui ſpatio tẽporis lectitabat: quã Tul. conſcriberet. Magmitudim dif ficultati:quoniã ante eũ nemo latine ſcripſerat. Occupa. ſicut ſupra ait in proemio. Matura. cũᷓ diligẽtia feſtinabimus. nam ꝗ rem ex nimia præcipitat maturatiõe: maturar̃nõ dictt deinceps exponer̃:nequa propter multitudinẽ littera rum poſſit aum tui cfatigatio retardar̃ Sed ſiquo tardius hæc' ꝗ̊ ſtudes abſoluẽtur. cũ rerũ magnitudi ni:tũ noſtris quoq; occupatõibus aſſignar debemus. Verũtamẽ maturabimus:et quod de negocio dimi- nutũ fuerit exequabimus iguſtxiamut ro tuoĩ nosof 5 7 . . — EE Lb Pctoe een.. fæio et noſtro in te ſtudio munus hoc accum atiſſi Aertci IUr,.4 i qquas cauſas recipere oratorẽ oporteret:et in quibus officiis artis elaborare cõueniret eteꝭ officia qua ratione facillime conſequi poſſet. Verũ quia neq; de oĩbus rebus ſimul dici poterat:et de ma- ximis rebus primũ dicẽdum fuit quo cætera:tibi faci liora cognitu uiderẽtur. Ita nobis placitũ ẽ:ut ea quæ difficillima eſſent potiſſimũ conſideremus. De tribus generibus cauſarum. e Auſarũ tria ſunt genera: demõ ſtratiuũ:deli⸗ beratiuũ:iudiciale:modo difticillimũ ẽ iudi- ciale:ergo id primum abſoluemus. hoc et in priore li- bro egimus:cũ de oratoris officiis ꝗqn trꝭ taremus: quorũ inuẽtio et prĩa et diffici llima ẽ. Ea quoq; no bis erit in hoc libro propemodũ abſoluta:ſed ꝑpuam partem eius in tertium uolumen tranſfesemus. De ſex partibus orationis primum ſcribere ĩcipiemus. In pri mo libro locuti ſumus de exordio:narratione diuiſi- one:nec pluribus uerbis quã neceſſe fuit:nec minus di lucide quã te uelle exiſtimabamus:deinde cõiunctim de cõfirmatione:et confutatione dicendũ fuit. Qua re genera conſtitutionum et earũ partes aperuimus ex quo ſimul oſtendebatur quomodo cõſtitionẽ et partes cõſtitutionis cauſa poſita reperiri oportere. De inde docuimus iudicationẽ quemadmodum quæri conueniret: qua inuenta curandum: ut omnis ratio totius orationis ad eandem conferatur. Poſtea ad- N prio libro: habita degu ſtatione: nũc exeqtur exer citationẽ earũ:& in modũ ꝓemii reperit oĩa quæ fa/ cilius dicta ſũt: ut facilius in memo ria conſeruentur: quaſi oĩa in unoaſ pectu redacta:ſed primo aperit cam ſui cõſilii quod ẽ prius tractat̃ diffi ciliora:ut reliqua leuiora fiât. Reci pere:ex neceſſitate qdem: & pfeſſi one oratoris eſt:ſicut medici curar membra“ Auſa uero ut diximus ab initio eſt:quæ habet in ſe controuerſiam:uel habe/ re poteſt cum certarum re rum interpoſitione. Officii: inuen tione:diſpo.elocu.& cætera. Elabo rare autẽ maxime propter inuentio nem: quæ difficilia eſt. Cõſequi arte imit. exer. Verum quia agit cauſam conſilii ſui. Primum abſol uemus:ſylogiſmusè in forma: inuẽ tio prima eſt:nam fecit ĩuentionem primam. lImuenta. n. & d ſpoſita or⸗ namus: & pronunciamus. Abſolu/ ta quia in ſuperiore libro tractatæz ſunttres partesprimæ orationis. In hoc autem de confirmatione & con futatione. Concluſio uerum inter tium librum tranſferetur. Dicendũ fuit: hocgerundium dicit neceſſita tem, nam altera alterius auxilio ĩdi get ad uictoriam cõſequendã: unde quidam unam partem eẽ uolerunt: & male propteruarios effectus:quo niam multi ſunt qui bene cõfirmãt ſed aliena nõ deſtruunt: & econtra: quod de Lactantio Hieronymus ĩqt utinam tam bene noſtra confirmaſ ſet: quam facile aliena deſtruxit. Cõ ſtitutiõum quæ ſunt ſedes cõfirma tionis & confutatiõis. Oportet: ꝗa ſine reprehẽſione accuſati conſtitu tio nõ habet locum. nam ſi negatur eoniecturaliseſt. Si concedit᷑: iuri dicialis ẽ. hoc modo occidi: & iuſte feci:nam licet me defendere: legiti ma uero eẽt ſi diceret:nõ occidi: ſed defenſio. ludicationem quæri: tãꝗqᷓ in ſagitta dirigatur ad ſignum. Oiĩs ratio tam accuſatoris: quã defẽſoris & tetigit rationẽ: & firmamentum: ac ſi diceret totius or̃onis cõplexiõi cauſæ. Cõſti. accõ, qa dixit in una dcaã plures conſtitutões poſſe exoriri –— * mmmm sõü eeeee . . 1 AN ℳ „ 2 . Ratio poſſet:quia alia inuentio argumẽtogedebet eſſe ĩ re cõceſſa:alia ĩ re negata. Sequi & euita re uel bonas uel malas: qa aliquæ rõnes ſunt quæ faciũtpro accuſatore: aliquæ proaccuiato cõtra ratiões accuſatoris: ut Milo ſe occidiſſe Clodiũ ut ſe defenderet: accuſator dicat ppodiũ occidiſ- ſe iãdiu inueteratum. Epychiremata: Quinti. ĩ quinto diſtinguit ſylogiſmũ abepychirematibus hoc modo ꝙ ſylogiſmusẽ argurmẽtũ: tumubi tradit resuera: & ptinet ad dialecticũ qui cogit ẽrno lẽtem p uim argumẽtoꝑ cõſentire.Epychiremata ſũtquæ habent uel uera uel uerſſimilia: & ptinẽt ad oratores ꝗ nõ in aliqua: ſed quo ad pñũtpſuadeant. Vitari qa alia pro ſe faciũt:alia pro defenſore: iõ dixit quales argumẽtatões: utrunq; ſ.ſeqꝗ & euitar᷑̃. Cõcluſi.pluratiue dixit pp.iiii.ptes cõcluſiõis.ſ.enun ciationè: cõmiſerationẽ: amiplificati onẽ:& difficillimã. p hoc.n. uidet difficilior: qa negat factũ. Prima ꝗtumad diuiſionẽ ſupius factã In teriectas:cõtendens accuſator:& ad uerſarius d morte Clodu òrit cõtro uerſia ꝙ Milo p ueterẽ inimicitiâ occiderat Clo. pbatpꝑ ſuſpitõnẽ ꝙ; eũ occiderit dum ſe defenderet hoc modo:non ppterodiũ ad uillã pro ficiſcebatur ſĩermis:cũ uxore:qd cũ pſenſiſſet Clodius obuiã Milom ue nit armatus: & ea ꝗqdẽ uia qua ſciei bat Milonẽ eẽ uẽtuꝶ:cũ per alias qᷓ plures ĩ urbẽ proficiſci poterat: p̃te rea cũ ſeruog armatoꝶ copia:cũ añ ea duobustantũ: & mermibuscõten tus eẽt. Nihil actũ: ut ſe & ſeruosar mauit ĩ equũ cõſcẽdit. Nihil dictũ dixerat pauloante ſe in micũ hr̃e:q i conſequenda prætura impedimen to erat. Vẽtũ: cũ multæ eſſent uiæ eruiã milonis cõtendit. Factum: ocuocabulocomplexusẽ oẽs ptes prædictas:nã facer̃generaleẽ ad oẽs actiões humanas: ager ãt diximus ũñ principaliterunũquẽq; actũ conſi⸗/ deremus. Simplicẽ & dilucidã: ꝓp fecturus ĩ urbẽ. Clod usĩtelligẽs ea loca inſidioſa &a latronibus frequẽ tata ſe: & ſeruos ſuos armati iuſſit: quo tutus in urbem proficiſceretur. Ratio: regula. Quid ualeat: ad quã rem efficax ſit. Robabile uocabulo rheto rico ſignificat argi mentũ qd ꝑ excelẽtiã qᷓdã uĩ ma/ ximã hẽt ad pſuadẽdu. ex pediſſe utile fuiſſe:alſas neceſſe eẽ. Peccare ut occidere hoĩem. Aſmilitur tis induxit ad ſcelus: ut ſi quis hoiem occi Reliquũ uidebatur eſſeut ſtẽderemus quæ ratio poſ ſet ĩuẽtiões ad unãquãq; cõſtitutionẽ: ux partẽ coſti tutõis accõmodare. Et itẽ quas argumentatiões quas græci epychiremata appellãt ſeꝗ: quas uitari oporte ret:quorũ utrũq; pertinet ad confirmationẽ et cõfuta tionẽ:deide ad extremũ docebimus cuiuſmodi cõclu ſiõibus oratõe uti oporteat ꝗ locus erat extrẽus de ſex ꝑtibus oronis. Primũ ergo quæremus quẽadmodũ quãq; cã tractari cõuebiat:et nimirũ cõiecturalẽ 4 prima quæq; difficillima ẽ potiſſimum cõſideremus. . De coniecturali. i Ncauſa coiecturali narrtio accuſatoris ſuſpi tões ĩteriectas et diſꝑſas hr̃e debet:ut nihil actũ nihil dictũ:nuſꝗᷓ uẽtũ aut habitũ nihil deniq; factũ ſi ne cauſa putetur. Defeſoriis narratio ſimplicẽ et dilu cidã expoſitionẽ debet hrĩ̃e cũ attenuatione ſuſpitio nis. Huius cõſtitutõis ratio in ſex partesẽ diſtributa: probabile:collationẽ:ſignũ: argumẽtũ:cõſecutiõem approbationẽ. Horũ unũquodq; ꝗd ualeat aperieus. De probabili argumentatione, p Robabile.eſt ꝑ quod probatur reo expediſſe pccare:eta ſimili turpirudine hominem nũ quam abfuiſſe. Id diuiditur in cãm et in uitã. Cauſa eſt ea quæ iducit ad maleficiũ cõmodorũ ſpe:aut in- cõmodum euitatie. Ita cũ quæritur: nũquid cõmo dum maleficio appetierit num honorem: numpecu niam:nũ dominationẽ:nũ aliquã cupiditatẽ amoris aut huiuſmõi l bidinis uoluerit explere. Aut nũgdi cõmodũ uitarit: inimieitias: ifamiã:dolorẽ:ſuppliciũ. deci pitudine: ut ſẽpĩ cæde bonoꝶ oblectatus ẽ. Cã ẽꝗ ĩduxit atq; duplex E càmpulſiua. ſ d& ratioc natiua. impulſiua eſt quæ de repente: uel per iracundiam: uel per aliam motionem animi: hoĩemad naleficiùduxit. Rêcinatiuaieſt quæ cũ cogitatiõeutilita/ dat: ut eius dignitatẽ uel diuitiascõſequatur. Cõmodo rum ſpe: ut Clodius milonẽaggre diebat: ut præturã haberet imanu quã:nõ poterat eo uiuente: ꝗ cõſulatũobtinebat. Incõ. euuatõe: hoc ẽt numerat ĩ pa diustollere milonẽ de medio qui erat ſi latũ:quod ſi conſulnonfuiſſet pᷣtor illico factus eẽt. uxorem ſuãhẽret. Inimicitias: plusẽ quã hoſtilitas urbe: quia poſſet ſibi obſiſter nſamam.ille qui erat expecłabãt: ut eũ aliquaꝑte priuaretcorporis. S rtecõmodorũ. ſ. euitatiopicli curabat Clo bi magnum frenumad præturam igrediendã ꝓpter cõſu/ Nũ honorẽ: exẽpliiicaicõmoduũ. Amoris: ut quia odiũ priuatum: utnemoeſt potentior in appellabat eum tyrãnumcrudelem. Dolorem Suppliciũ: nõ timebatoccidi abaliquo:niſi ab iſto nite erd ve e 1 ica Aue l- te⸗ cetec nern win col jdn ai uil ln nin Ma et⸗ teni aſe mbi cpo⸗ ur dein ach, Ade terno prnit üen d nd lier/ noen ne⸗g 1 S len ſ⸗ — 4 4 . 4 bah ee &&CRCLOAAAE 4. R „ FN — mũut hoc mõ:nõ eſtmirum ſi hic furatusſt:quia nemo uùnꝗᷓ fuit cupidior:neq; auarior. In euitatiõe periculi non eſt miꝑe ſi per inſidiasoccidit hunc quoniamonmniumtimidiſſimus eſt: nec eo uiuente quieſcere poterat præ formidine qua continue præmebatur. Deſenſornegabit: non poteram ego ex/ ercere præturam ſine conſulatu ſuo. tantam habeo poteſtatem & fauorem in urbe a præſiãtibus ciui bus ꝙ conſulatum eiusnon timebam. Extenuabit: page mihiobeſſe poterat eiusconſulatus:quoniam Hic acculator in ſpe commodi cupid tatem oſtendet aduerſarii: inuitatione incommodi formidinem auge bit. Defenſor ſutem negabit cauſam fuiſſe ſi potuerit. aut eam uchementer extenuabit. Deinde iniquũ eẽt di cere oẽs:ad quos aliqd emolumenti ex aliqua re perue nerit in ſuſpitõem maleficii deuocari. Deinde uita ho- minis ex ante factis ſpectabitur. In quo primo primũ cõſiderabit accuſator: num ante quid ſimile fecerit. Si id nõ reperirt:quæret num quãdouenerit ĩ ſimilẽ ſuſ- pitionẽ:et in eo debebit eẽ occupatus:ut ad eã eim pec cati ꝗᷓ pauloante expoſuerit: uita hoĩs poſſit accõmo⸗. dari hoc mõ. Si dicet pecuniæ cã feciſſe: oſtẽdet eum ſemꝑ auarũ feciſſe: ſi honoris ambitioſum: ita poterit animi uitium cũ cã peccati cõglutiare. Si nõ poterit par animi uitiũ cũ cã reꝑire: reperiat d ſpar. Sinõ po terit auarum demõſtrare. demõſtret corruptorem uel perfidum ſi quoquo modo poterit deniq; aliquo aut ꝗplurimis uitiscontaminare perſonam: deinde qui fe cerit illud tam nequiter edũdum:hoc tam perperam fe ciſſe nõ mirãdũ. Si uehementer caſtus et integer exiſti mabitur: aduerſarius dicet facta:non famam ſpectari oportere:illũ ante occultaſſe ſua flagitia ſe planum fa- Rurũ ab eo maleficiũ nõ abeſſe. Defẽſor primũ demõ ſtrabit iutã integrã ſi poterit:id ſi nõ poterit: recurret. ego potiusaliquo pacto ĩpedire po- tuiſſem:præterea non eſt tanta prz tura: uel dignitas: uel fructusꝙ pp/ ter eam cõſequẽdam de cæde tãti ci uiscogitaſſẽ.lIn quo eẽ dicit: magna uidẽ iniquitas eſt. oẽs qui bus ĩ con alatu obeſſe poterat huius criminis accuſari & oẽs pauperes & egẽtes fur ti reosaccuſare: uel indicare: ac p eâ ſuſpitõnẽ ĩ iudiciũ deuocari. Emo Cupiditatem:eum dicimus aliqd eſſe factum ſempera diungere debemusaliqd uitium ſibi finiti⸗/ lumentũ ſignificat fructù & utilita- rẽ. Vita hominis: exequitur hic ſecũ dam partem probabilis. Vita autem capitur ꝓ ipſis moribus & modo ui uẽdi ex quo quidẽ aĩus cuiuſmodi ſit iudicari plærũq; põt, Ante factis qm̃ præteriti ratio ſcire futura facit & qui ſemel ẽmalus ſemꝑ pᷣſumitur eẽ malus:ut ſi dicat:nõ eſt miranduũ ſi mihi uoluit inferre mortẽ:qm̃ uſ/⸗ q; ab neunte adoleſcẽtia ĩ huiuſmo di flagitiis delectatus ẽ. Quando ſi⸗ mile fecerit:paꝶ tempus eſt qd aliũ ciuẽ occidi:& ut uosſcire poteſtis:ip ſe romãos multosaggreſſus ẽ ex quo apparet:quod me ſi potuiſſet liben/ tiſſime occidiſſet. Suſpitiõen: ſi/ milẽ:fama non ſolet temere oriri.et .n. cũ ꝗdam iterfectus eẽt: &auctor mortis ignoraret: ipſe in hanc ſuſpi tionẽ habitus eſt. credebantq; oẽs. ſe illum occidiſſe. Occupatuscum ma gna attentione & diligentia expone/ re debebit:& augere ſuſpitionem cõ iũgẽdo ſi mors põt cũ cauſa hoc mõ quis dubitabit eũ honoris cã mortẽ eiusappetiſſe: etenim nemo unqᷓ am bitioſior fuit:qm̃ ut ipſealiq̃ dignitatem comparare poſſet:omnia ſcelera cõmiſiſſet:& quia uidebat ipſum primarium: uoluit. n. tollere de medio ut ipſe emergeret. Animiuiti: quod ẽ ambitio auari tia. Cũ cã: quæ eſt honor pecuniæ. Auarum de. corruptum: exponit ꝗd ſit illud quod ait: reperiet: & diſpar: hoc eſt:ſi non poteritoſtendere uitium uitæ conuenire cum cà: ut oſtendere furem eſſe auaße nam hæc duo cõueniunt: tunc poterit eum oſtendere ꝓdigum ꝓpter quod furatus ſit. nam ꝓdigali/ tas contraria eſtauaritiæ hoc modo. occidit certe eum uirum ut eiushæreditatem adiret. nam prodi galiſſimus eſt: & ut ad aliud aliquod maleficium corrumper kecunia ibi comparare. nec modum ullum habens ꝓfunden e poſſet iudices omni ratione conatur di: modo uoluntatem ſuam inſceleri us exequatur. Corruptores. n. dicuntur qui data pecunia uoluntatem ſuam optinent. Perfidum hic eſt qui ut pecuniam habere poſſit nullam fidem & promiſſionem non ipſi patri ſeruaret. Itaq; facilli me propter magnam hæreditatem eius conſequen am illum debetoccidiſſe. Contra perſeonam: gu/ loſus iſte ſemper fuit ſui dilapidator: alieni cupidusꝛuoluptatibusomn ibus deditus: libidinoſus: pa trimonium: hæreditaſq; muſtas conſumpſit: pro quibus rebus quoduis facinus aggrederetur. Tam nequiter: arguit a ſimili:cum ipſe tam improbus inſupra dictis uoluptatibuscomparandus fuerit & tam ſtudioſus:quid miran anne ſi ut in eis diuitiis pſeuerare poſſet: mortẽ hommis deſideraret. Nõ famam ſpectari: multosfefell cesmirum in modum extitiſſe. Occultaſſe: nemo eſt ſubtilior in tegenda uita magnus eſt ſimulator & nypacrita & de uirtute locutus clunes agitat: oſtendam enim eum uobismultis ſcel eribus eſſe præ ditum. Integram: u q; ab ineunte ætate uſq; adeundem hoc modo: uos ſcitis iudices: qua fama: ꝗᷓ lau/ le inter uos ſemꝑ uixiiut ĩtelligatisme ſine turpitudine & macula eẽ:q̃ iſti me ppꝑ ĩuidiã iſimulant. P ama & ego quoq; multosuidi hommes habitos bonos & ramen falla — o r 32 8 1 A * . . Ad imprudentiam: ſiquid forte ſuperioriætate pp imprudentiam egeri: ignoſcendum eſt mihi: ſcie qm neſciebam quo modo in ea ætate uiuerètur & adoleicẽtiæmores nõnouera ꝗ fructus furabarnen ſenf amplius id facerem cũ in ea ætate de fama tm: nunc aut decapiteagatur. Sultiadole, cõſiderate ᷓ/ m tas uires adoleſcẽtia hẽat in ſe:themeritas.n. florentisætatis eſt: ſed prudentia ſenectutis: arnuncalla L . fi ætasalios morespoſtulat. Vim: cogebant me certe ſoci mei hoc delicto p uim extrahebant: itaq; ne/ n . ceſſe erat eog uolũtati parere ꝓsoſtra amicitia conſideranda. Perſuaſionc: nunꝗᷓ deſinebant meora e re & obſecrare: ut eisaliquàâdoobſe/ . — Dẽ . querer:atq; d n cile Cen eoꝑꝶ bn ſte ad imprudẽtiã:ſtultitiã adoleſcẽtiã: uim: ꝑſuaſionẽ: E hen tioni. Ext E . . . . . r. Qareiudicesqum iadoleicentiam bus de rebus uitupatio eorũ ꝗᷓextra id crimẽ erũt non 4 p imprudentiam: per uim at' co debeat afſignari. Si uehemẽter hoiĩs turpitudine ipedi “ FRafunthutc rattemeum gradiar etur et Ifamia: prius dabit operãut falſos rumores diſ Ax ſignare deherisal luc S.n. hortos fu ſipatos eẽ dicat de ĩinocente etutetur loco cõi: rumori⸗ wan ſi ſæpe ſir⸗ tuseſſet: deinde pulſatũ extrema defenſione et dicat nõ ſe de moribus apud cẽ e D eflet,lnt⸗ lidu flnent deß⸗ ſores:ſed de crimibus aduerſariorũ apud iudices dicer H Eien & Pbindu iã und rr de eo De collatione. maledicerẽet & flagitioſũ p̃dicarent: .„Ollan . r . — Gramt.l: laborabitoratsc ſua afferẽ Ollatio eſt eu accuſatorid quod aduerſar orũ 1ba⸗ do ratões ĩ SGrtari Difipatos:audi . C feciſſe criatur alii nemini niſi reo bonũ fuiſſe cn ui quoq; & ego iudices multos calũ/ . Arr. 6 . nibresdiz iniq dixiſſe. ueæ nuos * demoõſirat: aut aliũ nemme potuiſſe P erficere no dẽt latere id mchi p inuidiã odiũ niſi aduerſarium: aut.n. ipſum aliis rõmibus facere nõ W maximu fieri ſiolere: ꝗqa re lpſa noce IſI⸗=: & ſſe: 7 . re nõ poſſunt ore ui pcco ddtrachecs P otuiſſet aut no æ qie cõmode P otuiſſe:aut eu fugiſſe hi . de me falſas diſſemunãt: ꝗ ſimpſtu/ alias rões cõmodiores ꝑꝑ cupiditatẽ. In hoc loco deſẽ rxa . dui cũ ſũma itegritate ætatẽ ducere Pr-zr alif Rn i-. Ratel tüne Begerai ictig for ut demonſtretoportet: aut aliis quoq; bonũ fuiſle: KM ꝓuerb hoc mõ ueilli iudices circa aut alos quoq id quod ipſe iſumuletur facer potuiſſe. an duẽ ꝑ ĩfamiã dicit: qm uidemus ſæ⸗/ Deſiono. pe multos bonos inocẽtes uiros per xr — 8. 1 n-.. 88 calunias & infamiã ſuſpectos hẽri & 1 Ignum eſt per quod oſtẽditur idonea ꝑficiẽdi uut demũ multis affici pœniæs. ſiq dẽ fa/ 2ðs hera ma magnũ malũ tã ficti ueriq; tenax: quapp nõuidetur ſe mæ ꝗꝙ ꝗcredi oportere. Extrema defẽſi Acin one: ac ſi diceret debili: nã extrema ſolẽt peſſ:i ma eẽ & ifirma. Cẽſores: dicũt aduerſarii:me ĩ ſu piori nte . ætate fligitioſũ fuiſſe cõcedat certe ĩadoleſcẽtia aliqñ pecesuerim. at nũc deuita pᷣterita nõ agit: ut lr acẽſoribus cõdẽnet: ſed de pſentibus moribus cᷓ tractat᷑: quosaduerſarii me falſo Iſimulat: ꝗbus nõ dl condemnatio pecuniag: ſed uſta meæ depoſciturr.“—— n Ollatio: hæcparticula ſempfit puocabula cõparatiua: qa per eᷓ itẽditur demẽſtrare illud Nhe ccrimẽ ad aliud magis ptinere & futius fuiſſe: aut cõmodius fieri potuiſſe. Bonũ fuiſſe: poſu nud it Clodius iſidias Mhloni. n nullus erat mag ſtratus m urbe: cui cõſulatus Milomis gratiſſi ad mmusnõ fuiſſet: & q magnũ ex eo fructũ nõ expectaret niſiipſe: cu mores potius ꝗᷓ uita cxpe au dire uidebat ad præturã comparandã. Perficere poruiſſe: meliusquam Clodiushoc facere poterat alte cum nulo penes eiusuillam & præd um iuer habuiſſet. Aliis rariomibus: ad uillam proficiſcentem oc hore cidere uoluit: quoniam in urbe non poterat. Acq; commode: quem ſæpius nocte proficiſcẽtemoppri mnoc mere potuiſſet nam id poſſea ſe meliusfieri in loco deſerto arbitratus eſt. Cupiditatem: licet poſt ſteoe eiusuillam ſilua quædam eſſet multis denſata arboribus: in qua eum occultius occidiſſet: tamẽ ſum Epar mum indicium eiusum interficiendi ulterius progredi nullo mddo ſubſtinuit. Id quoq; fuiſſe bonũ mnnn dicunt aduerſarin hoc mihiſoli fuiſſe utile. non enim multi ſunt in urbe inimici eius: qui libentius un eummortuum ꝗ incolumẽ aſpexiſſent: &quidem magna ciuium parscum ſummo odio exercebut wen Alios facere potuiſſe: nonnulli ſunt inimici eius in urbe: qui longe commodius & cum maiori opor⸗ iti tunitate loci eius mortem per feciſſent. . . — lne * UUnit primo diffinitöem: deinde diuiſionem: i ſius igitur ſignumeſt quædam aptitudo re dne rum approbandarum: quaſinegocii expreltoie appellatum ger excellentiam: quia inhæ oann ret ipſi facto tanꝗᷓ ſigillum. Vnde eſt ſciendum quod aliqua ſunt accid ntia tributa abora N toribusappellata: quorum aliqua conueniunt ipſi perſonæ: ut mores: uita:iut ſi diceret auas uulen rum uel pauperem furatum fuiſſe: aut iuuenemuitiaſſe uirginem: aliqua conuemunt ipirnegocio & Mia cto: ut tempus & locus: & ſimilia: de quibus nunc hic agitur: ut ſi diceremus furtum in no beg dis tempore eſſe factum: aut in loco derſerto. Qtæſita: nunc capitur facultas pro abilitate rei in n „ Anle elrai ond ble e ier tcern naätl 1 lNc in le ⸗ . e nmceſin neiſopori 1degt l u ade Are on lafcmun emn hor gfuſeban Oul hemtis elenebil mon chol/ Irmoole gonaln dceletan lneg um 1 Palene l. melius fit die feſto: ſaciendæ:aliter ꝓ copia rerum & diuitiis:quan da pro doctrina & ſcientia cuiuſlibet rei. Capax:a rem faciendam quæritur diſputando tam abaccuſatore quama defenſore, n deſertus: qua fẽdum eſt an locus ſemper ſit frequentatus tantum: ut ſi diceretur: furatus ſt in foro in meridie:cu memnes opifices res uenalesexponunt: quod non eſt ueriſimile: deſertus tantum ille locus ut furatus eſt in po merisunum equum paſcentem. Solitudo: tangit tertium genus loci ouod eſi medu mimter celebre & deſertum:quia aliqua ſunt:qᷓ interdũ celebrantur: & interdum uacua ſunt.ut ſi diceremus: eſt in quadam uia publica ueſtem: cù om nes iuerant ad prandendum. An p/ phanus:nõ.n. ueriſimile eſſet dicere aliquẽ occidiſſe:aut furatum eſſe in templo:cum mſſa celebraretur. Cõ tra prohabilius eſſet in loco nõſacro Phana autem dicta ſunt:aut ideſt ab apparatione ſimu lacrorum & deoꝑ: qui ibi apparere ſolebant: ut a uoce deoꝶ reſponden tium mraculis:quæ uox dicit: vvonde locusnon ſacer pro phanus appell tur: ut forum: uia & quicqd extra eccleſiam eſt. An priua tus:quia ueriſimilis eſt: aut cæxdem: facultas eſſe. quæſita. Ild diuiditur in partes ſex: locum: tempus:ſpatium:occaſionem:ſpem perficiendi: ſpem cælandi. Locus quæritur celebris an deſertus: ſemper deſextus:an tum cũ id factum ſit:fuerit in eo loco ſoli tudo. Sacer an prophanus:publicus: an priuatus fuerit cuiuſmodi loci attingant nungd eſt paſſus: perſpectus et exauditus Alepolt, Horum quid reo:quid accuſa- tori conueniat perſcribere non grauemur: niſi facileꝗ uis cauſa poſita poſſet iudicare. Initia enim inuentiõis ab arte debẽt p roficiſci.cætera facile comp arabit cxer aut furtum: & reliqua delicta com/ citatio. Temporis ita qæritur:qua parte anni:qua ho „ m ſſa eſſe in domo & poſſeſſione p ra:noctu:an interdiu: qua die: quota no tis hora factũ W ſbe n itzuel pul ſernpla⸗ e eẽ d'catur:et cuiuſmodi tẽporibus. Spatiũ ita cõſidera mo propria patrem fuum: aut ſeruũ bitur: ſatis ne longũ fuerit ad eã rẽ tranſigendã: ſcierit autquenuiis alium dueun locu . 1 5 — - . . . prouen ſſet:quoniam ibi nullus tũc ne ſatis ad id perficiẽdũ ſpatii futurũ. Nam parui re- fert ſatis ſpatii fuiſſe ad id perficiendũ:ſi id ante ſciri: aderat. Cuiuſmodi loci attingant: facilius certe peccatur in loco uicino et ratione prouideri non potuerit. Occaſio quæritur ſolitudini ut in domo quæ ſit apud pomeria & in uilla ſi luæ ĩtima. Pro fectus eſt: paſſus dicitur: aut occiſus aut pulſatus:ut ſiaccuſator dicat ita lõge locus illea frequãtia hominum remotus erat: ꝙ; nec uideri necaudiri quidem uox eiusclamantisullo modo poterat: aliqui ponunt paſſum pro ipſo ueſt Igio: quia ſæpe per ueſtigia aliquid eſſe factum deprehenditur: ſed hic non uidetur ſic poni: quia ſe/ queretur quod auditus eſſe poſſit: & alibi poſtea de ueſt gio dicturus cẽ. Horum quid reo: hæ 1e/ gulæ generales datæ ſunt: nec cui accommodari debent dictum eſt: de re excuſat ſe Cice. quoni am ita facile cognoſcere poteſt quæ ſint pro accuſatore & econtra pro defenſore. Quis enim tam ignarus qui neſciat furem in foro: tempore quopmnesopificesuendunt furari non potuiſſe, Initia inuentionisadeſt argumentorum mueniendorum abarte: ac ſi diceret ab ipſo præceptore. Exerci/ tatio comparabit: ideſt deductio in actum ſi quidem momni facultate docendainam cmnia quæ di ci poſſunt exempla ponenda ſunt: ſedea tantum quæ ipſius rei cognitionem præſtare poſſunt: re li/ qua per uſum comparantur. Tempus ita quæritur: tempus hicaccipitur pro qualitate: alias ſignifi/ cat commoditatem ut ueni in tempore quod omnium optimum eſt. Statius: Vnde magꝑnumq; tem pore regem aſpicit: ſignificat etiam alia quædam. dicitur autem græcæz H zideſt com/ moditas temporis. Quæritur autem: dicit: quia quænon ſunt pro accuſatore faciunt pro defenſore: ideo diligenter quærendum eſt: quæ utriq; accommodari poſſunt. Parte anni: quia ſunt quatu or partes anni: æſtas: hyems: autumnus: & uer: & quælibet harum partium habent tres partes: ut ſi di camus primum: uer: medium & exremum in quibus ſane partibu: aliquid commodius fieri po/ teſt: ut ſi diceret: quidam ingreſſus eſt domum uicini cumomnes abeſſentrure. Tempore æſtatis metentur frumenta: aut non potuiſſe furari: extra domos exire non poſſunt. Quuare: quia meh/ us fit furtum in hora prandii: aut cum nuſſa celebratur: aut cum ĩ meridie dormſtur. Quo die: qua ꝗᷓ operario. Quota hora: nam prona horacommode nemo poſſet ocâàd: quema adhuc non dormit & unoclamore edito oẽsuicini confluerent. Cuiuſmodi tẽporibus: qualitas ſere noan nubiloſo: uel luna lucente. Spatium conſiderabitur: ſuperius tẽpus pro qualitate. Reus ſcient: hæc duo neceſſario corrumpunt: uidelicet & ꝙ tempus longum fuerit & ꝙ α lengr mfuiſlet: ꝙ, re/ usſciuerit hoc mõ poſtqᷓ diuulgatũ eſt milonem rus profecturum eſſe ad quand mſolénitate per fici endã. tm em oris feiuit Elo ſiisfutuæ fuiſſe anteꝗᷓ proficiſceretur ꝙ poterat cõuocate ſeruos ab ur be & abaliis locis & eos armire. Contra uero milo neq; ſciuit Clodiũ in urbem peandem uiam uen/ turum nec ſi ſe uiſſet tempus præparare potuiſſet. Occaſio: differt cauſa ab occaſicne: cauſa eſt ex qᷓ aliquid fit: ut ex pluuiiscreſcãtaquæ & uiæ fiunt cenoſæ. Occaſio: oportumtas quæ naſcitur p actus humanos non umpedientes: puta dormire: prandere & ſumilia faciunt furantibus occaſionem. P ii Idonea ne inquiritur per argumenta utrum fuerit ĩdonea uel non idonea ac ſi dicat: coſideratur ab utroq; litigante: abunoformando: abalteronegandoaliquid per humiliratemeſie factum: ut ſichoc modo diceret teucer:ſignum eſt iudicesꝙ; ulyxesnoleba t occidere alacem fra trem meum: quoniam conſiderauit qui locus erataboĩbusdeſertus & oẽsĩtra tẽtoria prãdebãt. Cõtra VlIixes ĩgꝗt quõ.n. hoc potuirꝑ humilitatẽ eſſet ꝙ qũ occiſus frater tuus:totus exercitusuigilabat ĩ armis& oẽs uiderunt eũ cxire caſtra. Analia melior: dicitq;. Ego uolui occidere: ſi ea uoluntas fuiſſetnõne potuiſſet cõmo dius ĩter hoſtes pugnantes ubi igno . . rr ſumar. Vel ſic:S uol nr iſſem eci igdonea ne fuerit ad rẽ adoriẽdam:an alia melior quæ dere Clodiuũ nõ potuiſſem cõmodi rerſt ſit⸗ ,. — Dn us pauloãte c ad ĩuicẽ litigaremus aut Præterita ſit: aut nõ expectata. Spes herficiẽdi hæc &fere o. adauxilig meũ corruiſſẽt quæ fuerit ſpectabitur hoc mò ſi quæ ſupradicta ſunt An expectata tanta fuit cupiditas oc irreorineſi rer r. r ipeCen⸗ cidédi ꝙ, non potuit expeclare locũ ſigna concurrerint:ſi præterea ex altera parte uires:pe eõmoaorem dc ſic cognoſcebat ꝙ; cunia:cõſilium:ſcientia:apparatio uidebitur fuiſſe: ex nunc ſi nõ occidebat poſtea nõ pottu aſi IReciliras:meoma: Qritri- mnrmrderria:: iſſet: quia non cũ tã paucis ſeruis rus altera Parte imb ccillitas mop aꝛſt ulticia imp udentia: ꝓfecturus Srat.contea: ſi uoluĩiſſem ĩappꝑatio demõ ſtrabitur fuiſſe. ꝗre ſcire potuerit:utru occidere nõ expectaſſẽ patius eiusre qiftidẽdũ an cõfidẽdũ fuerit. ſpes cælãda qᷓ fuerit:ãri uerſionẽ Spesperficiẽdi.ſ.bona uel di dẽdũ an c0 idẽdũ fuerit. ſp . cxlãda ꝗᷓ fuerit mala. Signa cõcurrent.i. ſi uidebi/ tur ex cõſciis arbitris: adiutoribus liberis:aut ſeruis:aut tur habuiſſe cõmoditatẽ loci & tpo vtriuſcè& Dergeimzte ris. oportet. n. ſi ſpes debet eẽ ueriſi/ ut iuſq „ Dea Sum . . .. milis quod pᷣcedat uia mala & cauſæ * Rgumẽtũ ẽ per quod res quo arguntur certio puta inimicitiæ odiũ & cõſuetudo * 2à ribus argumẽtiset magis firma ſuſpitõe.Id di furàdi: auaritia & cõmoditas loci & .1. O— . . - A . tpis & aliag reꝶ quæ faciunt ſpem uidituri pa tria:præteritũ:inſtãs: cõſequens. reiperficiendæ cõſeq potuiſſe. Al In præterito tꝑe oportet cõſiderare ubi fuerit: ubi ui- tera ꝓpe probabilitas: ut ſi orator ex iſi 4 .. cuſans Milonẽ ꝙ nõ dedita opera te ſus ſit:quo cũ uiſus ſit:nunꝗd apparauerit:num quem tẽdit ĩſidias dicat hoc mõ: Clodius cõuenerit: num ꝗd dixerit: num quem habuerit de cõ erat robuſtus & iuuenis: Miloauteni . „ . 15 id in loco debilis & ætate confectut. Inopia: ſciis: de auditoribus: de adiumentis: num quid in loco Clodius ditiſſimus eſt & prodiguæ pecũiarum quibus poterat ad quecd· cunq; facinus uiros impellere. milo ueroanguſta re familiari eſt: & fere omnia in repu. utilitate con/ ſumpſit. Stulticia: cui contra eſt cõſilium quod diciturratio acuta ad aliquid pficiendũ: Clodiusẽ homo callidiſſimus plurimuaſtutiis ad faſlendumaptiſſimus. Milo uero uir ſimplicitate qᷓdã natu re pᷣditus eſt. Clodius in re militari peritiſſimus fuit: arma ſciebat exercere: eqtate: hoſtẽ circõuenir̃. Apparatio: Clodiusarmatos ſeruoshẽbat. Milot ĩermis cũ uxore ĩ rheda & ſeruos paucos cytha ras exercẽtes hẽbat. Iludexauditis his rõnibus ab ueroq; litigãte facile cognoſcere poterit in utro fue-/ rit uolũtas pugnãdi:uel ñpugnãdi ſignis ipſis declarãtibus. Spescælãdi: hac pte nemo aliqd facius aggrederet: na oderũt peccare bõi uirtutisamore: oderut peccare mali formidĩe pœnæ: Cõſtiis: Clo dius maleficiũ cũ hoĩbus obligatis & ſociis fidelibus: cũ ꝗbusuſq; ab adoleſcentia ipſe educatusẽc. Cõ tra Milo: oẽs ignotos ſeruos hebat: quosnũꝗemerat: plurimũ. n. põt ſocietas: nã ſolẽt dicere nõ ĩpera tores ſe neſcire ꝗbus confidant. Arbitris: accuſatoribus oẽs uicmi ꝗcircũ hĩtabãt amici ſui ſunt & fa nuliares: eiuſq; cõiunctiſſini. Adiutoribusillis: q tulerunt malũ ad maleficiũ: ſicut ipſe Clodius. Seruis: Clodiusad maleficiũ uenit cũ ſeruis ſuis obnoxiis:qui tenentur ei obtẽperare: Milo autẽ libertos tantũ qui negare imperium potuiſſent. . Rgumentum eſt:per hoc uerborum uenatus eſt propriam ſignificationem argumenti:quia erargumenta & ſigna arguimus: ꝙ per excellentiam appellaturargumentum: quia: eſt Pp atio quædam in coniecturalibusmultum adhærensad rem &propinquitas ad negocium . accedere. Firma ſuſpitione: illa enim parsſuperior: quæ probat per mores & uitam debi/ lior eſt:ut cum dicit aliquemin ſuſpitionem furti deueniſſe: quoniam pauper erat aut quia ei utile erat: ſatis infirma ratio eſt:quia multi poſſuntæſſecircumuicin :quibus eadem res utilitatem attuliſ ſet: ſed hæc certior eſt & magis ad ipſum negocium accedens. Suſpitione: crudelitatis. In præterito: uiſus ſit: in principio ſiluæ occiſus eſt: quo in loco ambula re præcedenti uia uiſuseſt. In ſilua: cum ip ſe ferrariã eo die iuiſſet. Vbi uiſus ſit: uiſus ẽ uxta eã ſiluamp unũ miliare cogitabundus. Quoſit uiſus eſt log cum quodãalio inimico Milonis. Nunꝗᷓ apparauerit: uiſus eſt ingredi officinã & inter⸗ rogaſſet officinarium: ſi haberet loricam & thoracem pfectã:quẽ cũ uenit allocutus ſit:auditus ẽ cũ diceret cuidam: uis cras uenire mecũ: & grandẽ mercedẽ feresà me. De cõſciis: appellauit me & di/ xXit: habeo inimicũ quẽdã ſi uisme adiuuare liberabo me a magno piculo & ſollicitudine. De adiu⸗ toribus:qᷓrũ ad pſonasut habuit decẽ robuſtos milites ſecũ ꝗ ſemp conutãtur illũ. Adiumentis: qua tumad res inanimatas: ut habere nauẽ uel cymbam: ut poſt cædeni factam ipſe ultra mare traiiceret. pretert 6 retltnenn ſtunnitem nequo⸗ Ntumiudh Nunimata pert inltunn numq⸗ conin nct potk 0o cin Cicetaun Facdum numel nA wundq Ummden con ongr 0 8 len Cnadll lrlun ſgned Ucölid aen⸗ wudne ſenant lek iuen Euda lcorc ncote Dunniit N halcel wba Ume ünr Uuntnt Ultenirr lbar Nlidice Wl⸗ gir ace Gature Uſche Gwenien on he⸗ Cennti Rcn ior in R Z ſuu Uremn köeltd tciu⸗ 1 cec nl mec (odui jlimm cövenii. Csn uno e/ mi enöie⸗ ſeC M DAN/ Enimml hirenn rcN 1s. , Gnmell tntac/ Ntadl/ : u⸗ iicen Præter conſue, nunꝗqᷓ uiſus eſt in ea uia ubi cogitans & expectans ſedebat. ret ſtare in agro ſuo ad laborandum: uiſuseſt in taberna meritoria uel ino ſtanti tempore:in ipſo facto uidi ipſum currentem: &impetum facientem. Strepitus: audiu ſtrepi tum equorum currentem. Clamor: audiur uocem clamantisopem & gemitum lamentantis. Cre pitus auditus: audiui arma collidentia & concurſum haſtarum &fractarum: crepitus emm rerumẽ inanimatarum colliſio. Tactu: cum tetegi eum ſenſi arma & loricam ſub eius ueſte latentẽ. QOdo præter conſuetudinem fecerit: aut alieno tempore. In inſtanti tempere quævitur num uiſus ſit cum facicbat num quod ſtrepitus clamor:crepitus exauditus ſit aut deniq; num aliquo ſenſu præceptum ſit: aſpectu: au- ditu tacttu:odore: guſtatu. Nam quiuis horum ſenſus poteſt conflare ſuſpitionem. In conſequenti tempore ſpectabitur nunquid re tranſacta relictum ſit quod iu dicet aut factum eſſe malificium: aut a quo factum ſit. Eactum eſſe hoc modo.Si tumore.aut liuore olecolo⸗ ratum eſt corpus mortui ſi gnificat eum ueneno neca⸗ tum. A quo factum ſit hoc modo:ſi telum: ſiueſtimen. „△ tum:ſi quid eiuſmodi relictum ſit: autueſtigium reꝑ/ tum fuerit:ſi cruor in ueſtimentis:ſi in eo Peo uiſus: aut comprehenſus fuerit tranſacto negocio:quo in lo co res geſta dicitur. De conſecutione. Onſecutio eſt:cũ quæritur quæ ſigna nocẽtis et innocentis conſeꝗ ſoleant. Acenſator dicet ſi poterit aduerſariũ cũ ad eũ uẽtum ſit erubu iſſe: expalluiſſe: titubaſſe: inconſtanter locutum eſſe: concidiſſe: pollicitum eſſe aliquid: quæ ſigna cõſcien- tiæ ſunt. Si reus nihil horum fecerit arcuſator dicet eũ uſqueadeo præmediatũ fuiſſe ꝗd ſibi eẽtuſei futurũ ut cõfidentiſſime reſiſtens reſpoderet:quæ ſigna ſunt cõfidetiæ nõ ĩnocentiæ. Defenſor ſi ptimuerir magni tudine ꝑiculi nõ conſẽtia peccati ſe cõmotũ eẽ d cet. re cũ ingreſſusſũ cubiculũ comedẽ do. Guſtu: cũ enim guſtauit ama/ rũ eẽ dixit: cui quanta ineſt amari/ tudo. Conflare: fabricare tã adiu/ menta haꝑ coniecturarum tanꝗᷓ fa/ ber conflat ꝑ ſpiritum folliculorũ. Inconſequenti tpe:perillud qd fa/ ctumẽ in tranſacta iam re & eſt con tiguũ ipſi facto poſt mortẽ auſuseſt contigua ut ſi poſt quattuor diesali ꝗs interrogaſſet de cæde facta & ru buiſſet:& ſciendum ꝙ p hanc ptem declaratur & factũ ipſum & auctor ipſius facti. Relictũ ſit: puta tu ſcis uel neſcis:uel arma aliqua:uel ueſti gia. Præceptor meus ait ſe audiſſe quẽdã militẽ uxorẽ occidiſſe & ĩ tra iectione fluminis calceũ reliqſſe inuentus cũ auctor cædis ignorare delatuùs ad cordonẽ ẽ & iterrogatus ſi meminiſſet forte cui illũ calceum uẽdidiſſent:& ita declararuũ fuit ui rũ occidiſſe uxorẽſuã. Tumorem pp uenenũ inducẽs & inflãs. Liuo re: liuor ẽ palliditasex uariis colori bus facta. Veſtigiũ rei: uel ſanguinis ſpſi: uel melius pedũ ſignũ uel ma/ nus:nã huius rei pitus cacus uacas ꝗᷓs herculi furatus fuerat ꝑ caudã ĩ ſpe luncã traxit: ne ueſtigia declararẽt. Onſecutio hæc:ut diximus c differta ſequenti ꝙ illc cõ iuratũ eſt cũ ipſo facto:ut ſi ẽſis ĩuẽtus ſit cruẽtatus:hæc ãt ſi qñ aliqꝗ ſigna a natura ueniut in hoĩem poſt negociũ factũ ut rubor: palliditas. Vnde ſciendũ ꝙ ſũt aliqᷓ accidẽtia uel attributa ꝗ ihærẽt ip̃i facto:uttpᷣs:locus:aliqᷓ pſona ut hæc Alio tempore: cum debe/ fficiana armasaccuens:in. 9 „ ſigna naturalia. Nocẽtis: ad accuſatorẽ. Innocẽtis ad defenſorẽ. Cõſeꝗ ſoleant:hocuocabulo ui det ĩuenire ethymologiã cõſecutionis. Si potit: ꝗa orator eſtuir bonus: nec debet mentiri ulla in re. Erubuiſſe:ꝙẽ ſignũ uerecũdiæ: qa dicit timor ignominiæ. Expalluiſſe: pp timoré ſanguinisfugi t ad pᷣcordia. Titubaſſe: ĩcõſtantẽ fuſſſe ĩ ſermone:ut ſi ĩterrogaret teucer Vlyxẽ qñ uemſti huc mõ: nõ ego te uidi iãdudũ: ego bũñ ẽt fui ante:ſed nõaudebã cõfirmare . timorẽ p has rõnesnaturaliter homini inſitas: iudices uolũtq;ut aliquisprocurator cãm dicat ꝓ abſente: qm multa ꝑ teſtes nõ p/ bant: qm corrumpunt quæ uiderent p ipſa ſigna naturalia. Concidiſſe: propter anxietatẽ timoris piculi debilitas ĩuaſit membra. Cõſtare: ut ſi aliꝗs qicat qñ ſcripſiſti litteras heri: qin ſciuiſti hodie ergo ſequeret ꝙ & hodie litteræ ſcriptæ ſũt. Pollicitũ eẽ: cũ primũ iuiad eum palluit: & ſnterroga uit me ſi tacerẽ: & ſenõ proderẽ pecuniam grãdẽ mihi daret. Cõſciẽtiæ: aliqua ſũt uocabula quæ agrãmaticisappellant meſſa: ſicuti uenenũ quod græce dr̃ .V fama & cõſcientia ue rum tanta eſt conſuetudo ut in nalo utamur quod adiungat epitheton ſignificat malum ut hici po ſuit enim conſcientia pro mente maculata: & recordatiõe cõmiſſi ſceleris: quæ græce dicit ſmideſis. Virg. autem: & men ſibi conſcita recti. Præmeditantẽ fuiſſe: ſolent homines in ſceleribus exercita ti iudices ſubita occaſione nõ moueri meq; rubere: neq; pallere: quia nolite putare eu inocẽtẽ: ꝗa con ſtans ſit et intrepidus:qꝗa eſt ſignũ potiusmmiæ cõſuetudmispeccandi: ꝗᷓ puritatis & lõga exercitatio & agitatio mentis in malo. facit rẽ nimisſubditã uideri. nam ut aiunt: prouiſa minus lædere ſolent. Non conſcientia. uident nobis hæ resnon timidæ non fama: nondignitas. Sed de ipſa agitur uira. L 11¹ NGAWMWι ½. ☛ νEECαιοοEEνW1ι Innocentia: equidem ſcio me rem habere non iuſtiſſimis uiris diligenter inueſtigaturis qui pecca/ uit:itaq; nihil metuo innocentiæ meexz. a èòèG Prprobatio: hæc pars tractatur: nam probatocrimĩe p ſigna & cõiecturasprædictasnõ ſubii acimus rationesper locos ad aggrauationem peccati. Cõfirmata fuſpitiõe p ſigna coieétu/ ralia. Quibusniſi accuſator uti poteſt utueſtꝑꝶe ẽ malog non miſereri: qa una miſericordia prost facere audaciã ex ꝗ ciuitates corrũpũt. Niſi defenſor: ut ueſtꝑ ẽ depellere calũniato res. Aalia in cauſa:ab reo cões loci uo ——RN— cantur ſniæ generales tanꝗᷓ quædam Si nõ ꝑtimuerit fretũ ĩnocẽtia negabit ſe eẽ cõmotũ. ꝓuerbia: qbus ĩ una cã utitur aceua „„ ð tor: & in alia poteſt uti defenſor:hoc ” mõ credendum eſt teſtibus imonen EE De approbatione ẽcredendum:qm corrumpi poſſurt Dnr, Latn nn ttt. 22 &malediciſune Ci.n oranmone pro Pprobatio ẽ qua utimur ad extremum co nfir ricco hoc frcis: aliquancdonn. dicit a mata ſuſpitione. Ea habet locos proprios atq; teſtibus credendum aliquadonegat — Drene n es re Lre r ſeer & ira credendum eſt a me: mmo . cões. Proprii ſunt hi quibus niſi accuſator po nn eſt creden dum n D mala teſtis teſtuti:et hi quibus niſi defenſoruti nemo poteſt com eſt fama:cum ſit ueri fictiq; tenax. n. 1r ti eIr- Sõ Atrocitatem: nihil eſt peus ĩciuita munes ſunt A alia cauſa ab reo:alia ab accuſatore tra te quã crimen impunitum dimitte/ Gtanturn cauſa coniecturali proprius locus accuſato re ꝗq mmia miſericordia oĩa corrum seſt: curmdicitn . - r 7 pit. ODefenſoris prius: ueſig eſt inno riseſt: cum dicit malorum miſereti no oportere:ct cu⸗ centibus miſericordiam habere & re o auget peccati atrocitatem. Defenſoris proprius locus pudiare caluniatores: quoniam nul um miſericordiam captat:et cum accuſatorem calũ- Haeſtmainspeccatuen dpiomunte cun miſetcordim capatetcumaccuſatorem calſ- re calumnia: innocentes cõtaminare niari criminatur. Cõmunes loci ſunt cum accuſatoris: Còes loci ſunt:diuidit quibus ratio tũ defenſorisa teſtibus contra teſtes. A quæſtionibus nibuspoſſumusarguerea locis cõi⸗ — . s bus. & ponit quattuor ratiões tractà Contra quæſtiones:ab Ar gumen tis cotra ar gumeta —et. di locos cões quæ cũ ꝑ ſeſint mõar/ arumoribus contra nimores. A teſtibus dicemus ſecũ tificiali docebit amare eas per ratio-⸗ 1 . . . . nes artificiales. A quæſtionibus: dum auctoritatem et uitam teſtium et cõſtantiam te- quæſtionesproprie accipiuntur pro ſtimoniorum. Contra teſtes uitæ turpitudinem:teſti- iis quæ dicuntur per um tormento . ⸗ . I.. — rum & quæ a teſtibus audiuntur eo momorum inconſtantiam:ſi aut non fieri potuiſſe di⸗ qui torquetur quæ alibi appellant cemus: aut non fadlum eſſe quod dicant: aut ſcire il tormenta. A teſtibus dicenius: do/ s n iſle: s cetquomodoarmandiſunt teſtes li los non potunlle: aut cupide dicere et argumentari: cet pro ſe ad probationem ualaeant-ẽl. ð unde eſt notandum quod quædam 2 ⸗ ſunt argumenta & probationescogitatæ artificioſe quæ grecæ dicuntur entechna: hæc ſunt quæ tra/ ctanturex arte oratoris: utarmare ipſum teſtem a cauſa uela uita & aliis rationibus artis hoc modo. Credendum eſt huic teſti qui quidem tãta uixit auctoritate apud omnes: ut etiam ſoli uerbo fides haberi ſoleat. Quædam ſunt inartificialia excogitata & dicunturathechna: hæc ſuntquæ afferun/ tur ab ipſo cliente ad oratorem: ut diceret cliens ipſi defenſori: habeoteſtes hos duos qui afferunt cũ ipſeaccepit a me pecuniam mutuo:ergo hi teſtes & omnia quæ dicuntur ab ipſo cliente quæ uocata ſunt mexcogitata argumentaarmanda ſuntorandaq; ab ipſo oratoreper argumenta artificialia: te⸗ ſtes enim per ſe nartificialia ſuntargumenta: uita autem ipſorum & cauſa criminis ſunt artificia lia Auctoritatem: adeſt lucullus uir famma auctoritate & reſigione & fide: quiait ſe non opinari: ſed ſcire nonaudiuiſſe: ſed uidiſſe: non interfuiſſe: ſed uidiſſe &egiſſe dicit. Et uita teſtium: adeſt Xe⸗ nocrates uir magta fide & uirtute præditus quicum tanta integritate& laude ſuos interciues ſemper uixerit: ut ſibi etiam ſolo uerbo maxia fidesadhibeatur. Conſtantiam teſtimoniorum perſeueran do in tota cauſa in eodem propoſito: utſi dicatſe uidiſſe in equo cum factusſiit ciuis. Vitæ turpitu/ dinem: ex parte defenſorisnon habenda eſt fideshuic teſti onudices. quoniam tam perfidus& tam aſ ſuetus crudelitati ꝙ proparuo precio honunem occiderit. conſucuit enim cauſa lucri adire aliquos litigantes eoſq; interrogare:ſi teſtimonium mutuum quærunt ſe illis ſatiſfacere poſſe teſtimonio/ rum inconſtantiam. uidete iudices ſi hoc credendum ſit ꝙ dicunt hi teſtes: aliter. n. dicit in curia in calendismais pecunias reddidiſſe& in foroaliter & in calend isauguſti. Staut fieri non poteſt: docet quomodo cauſa ſua armanda eſt.i.ſi non poſſumus dicere cõtra uirtutem teſtium. Dicemus non fa⸗ ctum ecitu dicis ꝙ erant tres& ipſe ſolus quomodo iſtud factum quod unusuellet aggredi: tres præ terea ea die ipiæ romænon erant armantur enim cauſæ contra teſtes & cum teſtibus per locum tem/ pus: diem: horam: ſim lia. Non potinſſe:aderasne tu cum resgeſta eſténon: ſed arbitror: quomodo igitur fare potinſti? Dicere & argumentari: quia ſciebar ipſe Clodium eſſe in micum Milonisnunc atbitratur abeovſſe occiſum uolens facere rem gratam Clodio quen ipſe amabat ſtudioſtſſime. lu⸗ beb n Cher n n Giur Peria wo⸗ e unn eſtenm D culſto ett l base 1i⸗ luors donb⸗ nd ulel mm mneali⸗ lec⸗ liter Na: et . nodd. vohde ffenn/ . “ 4 . . .° * . . Hxc ad iprobatienẽ reſumit breuiter dicta de teſti bus: & ptinet hoc ad defenſoris approbationẽ. quantum adaecuſatorẽ. Argumentationé: ad utrq;poteſt pertinere ppargumẽta utriuſq; qbusar manturteſtes. Aquæſtiõtbus dicamus: ſcaurusnoctu comitãtibusſeruis ibatad uxorẽ Titiiiipſe fu git: & ſerui ducti ad ſuppliciũ: inquirit abeisueritas ꝑ torturã: ĩ qua re primo orator debet oſtedere tortùrã eẽ inuentã: ut uerum quæratur. Tornientis: ꝗqᷓtũ ad ipſa m torturã. Cruciatus:plusé & pti net ad lacerationẽ mẽbroge: &applicationẽ lamiage. Voluiſſe qri: eredẽdũ éo iudicestorturæ: & ᷓ .„ M „ ſfſtionibus: qm noſtri maiores hoc ge hæc ad iĩprobationẽ et probation teſtiu pertinebũt. nustormenti inquirẽdæ ueritatis ex Aquæſtiõtpus dicenuscu demõſtrabimus maiores nmaneranoaudezüt pfiteriipcttieia noſtros ueri inueniẽdi cauſa tormentis:et cruciatu uo cogãt.nã n uri ſnr ſerui q dñm TC— . . . ,—1LS. fu nõ accuſarẽt:miſi p torturã coge lniſſe Ari: et ſumo dolore hoĩes cogi: ut ꝗcquid ſciat rent. Sumo dolore den:bene ergo dicant. Et præterea cõfirmatior hæc erit dſputatio ſi hoc genusuertin durendlip torturi, äü i E appellat nõuolũtariũ: qa puim co quæ dicta erunt: argumẽtãdo iiſdem uiis quibus oĩs funt. um illud:qu A conie Rura tractatur trahemus ad ueriſim le ſaſpitio an dicqum uolũtariũ ſit. nã ipſi aur —14 — . elir –☚ põte ueniũt ante: aut rogati. Et nẽ idemq; hoc in teſtimoniis lacere oportebit. Contra Pteren batior docer 85 lio quæſtioes hoc modo dicemus:primu malieres uoluiſ armane aſe⸗ Au pernner ad artẽ = ertis rehwis interponi quæſtiones: ca quæ u „Gratoris. Argumẽtandorita rei ue-/ ſe certisi. rebus interponi quæſtiones: cũ quæ uere d as eznee dubid lud a Clodtopr: cerentur ſciri:quæ falſo in quæſtiõe pronũciarentur usg rell um e ilone. Sciti: n. elo „ odo.Nuein loro aeuid noſitir diũ milõis in micũ ſemp fuſſſe: nec refelli poſſent hoc modo. Quo in loco duid Poſitum tribunatũ eſſe ꝗ poreratach nõ uide ſt:et ſi quid eſſet ſimile quod uideri:aut aliquo ſigno hat ſibi ſatis tutũ eẽ:ſi milo uiuus fu ſimili percipi poſſint:deĩde dolori credi nõ oportere: nr⸗ Idé ;: hoceodémõ cua teſti/ — s busargn f p cõlecturas teſtes armã/ quod aliis alio ſit recentior in dolore quod ingen oſi dr fũt. Cõtra quæſtiõesex pte defen or ad cõminiſcẽdũ:quod deniq; ſæpe ſcire:aut ſuſpi- ſoris. Niſi certis romibus: puta niſi 52 . . 1t. 1. H. udu ſſet enſem ĩ corpore fixù: & caius cCari poſſit:quid quæſitor uelit audire quod cũ dixerit enſi i Ile fuiſſet: exploratũ haberẽt. itelligat ſibi finẽ doloris futurũ. Hæc diſputatio com Qu iĩfalſa pnũhac decã uidebat 5’7 11 . 2— iron. bus ſicertis uti tortura poſſunt probabitur:ſi refellemus ꝗ in ꝗſtiõibus dicta erũt pro cosgnoſci:ſi ita ſunt ſicut dixit p aliq babili argumẽtatiõe. idꝙ ꝑtibus cõecturæ quas ãteex ſigna conecturx:&Ilaꝗ ſunt dicta r. PE — falſo poſſunt cõfutar:qd' depoſitũ poſuimus facere oportebit. Ab argumẽtis et ſignis et eſt: iõ ĩſigno ĩcertoñ erãt neceſſariæ cæteris locis ꝗhus augetur ſuſpitio dicerehoc mõ cõ quæſtiones: n poteſt reus a tortura — 5 — .dQdaepoſitus confurare ꝗq falſo dixerit: uenit. Cu multa cocurrat argumeta ct ſigaa 4 1Cer ſe ſi ſicerta ſint ſigna coniecturarum ſi conſentiãt rẽ ꝑſpicuã nõ ſuſpicioſam uideri oportet. autem uerum dixerit i tortura: hoc ””Mẽ s bbbgſum poteſt ſciri p ſigna coniectu/ rr c quæ dixerituera i rortura: & poſſunt confutari quæ dixit falſo:quoniam eſt depoſitum. Quo ĩ loco:per has rationes cognoſcit᷑ ueritas ſine quæſturus: & falſitas confutatur: ut ſi ſcaurus:qui reprehenſusnõ erat diceret quo ĩ loco me aſpexi:aut teucer dixerit VIyxi: audite:corpusfratris contemplate. Quid poſitum ſit: mmueni gladium tuum in corpore fratris infixum. Si quid infixum ſimile: ut uidr calceum ueſtimentum: uel contra: ſi accuſatus qixiſſet is tortura ſe occidiſſe: & præterea negaret: & dicereti ubi uidiſti me: & quid ĩueniſti. Aut ſimili ſigno:ſi ſanguis in manibus: uel in ueſte conſpectus fuiſſet. Recentior: proeo quod ſequitur id quod præcedit. nam ponit receptionem pro delicato, cum tamen ex recen/ tia ſequatur lautitia tractatũ a carne: nam quanto miagis recens eſt: tanto magis dolet. Ingenioſior non eſt credendum quæſtionibus: quoniam multiaſtuti ſunt: qui ſead uoluntatem torquentis ac/ comodant& falſa confitentur: cum intelligant ea Talſa iudiciplacere. Refellemus: ut ſi in quæſtio ne propter dolorem confeſſi eſſemusnon uera: poterimus demde refellere ea per ſigna coniecturæ: ut dicere ubi eum uiderint:qua hora:quibusauxilus. Abargumentis& ſignis:quæ habent tria tem pora:præteritum:præſens: & futurum: quia diſtributa ſunt ĩ ea quæ ſuntante rem: in re: & poſt rem. & hæc ſunt entegna. Dicere oportebit. ſ. conducendo an bus augetur ſuſpitio ut ſi aliquid dixiſſet ſuſpitioſum: ſi apparuiſſet armatusante remiſi promiſiſſet aliqd contrad ctoribus. Non ſuſpitio ſam uideri:qm ſigna afferunt certitudinem rei:& ſuſpitio eſt incerta hoc modo:quia iudices cũ Cla diusſlemperoderit Mlonem: & magnam cauſam eins mortis haberet propteraſfecuta commoda & periculi euitationes, præterea cum fit uiſusarmatuscum ſeruis: dixiſſetq; ante ſe poſt paucos dies a , magno perculo euaſum, dubitatis Clodium dehita opera aggreſſum eſte Milonem. 2 Si gnis: utoccaſioni: tpis: loci: ſpacii. Argumentis: aut ubi:& c quo uiſusqd dixit. Teſtes corrũ pi: credendũ eſtargumentis oiudices &nõ teſtibus: qm teſtes multis rationibuscorrumpi poſſunt. Si gna aut ita ut geſta ſũt oĩa declarant. Precio uel imultat: aur alidu offenderet inimicum ſuuũ teſtificarũt cõtra eũ: ſignificat enim ſimultas ipſumodium. Et cæteras ſuſpi. quæ ſunt in conſtitu/ tione coniecturali. Non ſuſpitionibus: indignum ego arbitror oiudicesſigniscredi potius quam teſtibus quoniam nemo eſt tam integer: tam uir ſanctus qui non per coniecturas criminari poſ/ ſit cũ & utilitates: & occaſiões: & cõ/ . . moda: et cætera ſigna ſibi æque er Item plus oportere ſignis et argumentis credi teſti aliiseuenire poſſent. Attẽuabimus hæceni doe 4 -= dicraduerſarii ueniſie Clodiũ ar bus hæc enim eo modo exponi qqomodoreuera ſũt marum Eerus none Kirs e2 lora geſta:teſtes corrumpi poſſe:uel præcio: uel gratia: uel emper fuiſſe ſuſpecta eta latroibus B . . frequentata: &per quæfine magno metu: uel ſunulate. Contra argumenta:et ſigna:et cx- cõmitatu ſatis tuto rrafire n poruiſ teras ſuſpitiones dicemus hoc modo:ſi demonſtrabi- ſe.præterea dicũt eù uiſũ fuiſſe an . 11 . HSSõ te fdù ſuu:non ego iudices:ſed ipi. mus nullam rem eſſe quam:non ſuſpitionibus quiuis nõcõſiderant eũ nupa uiſ iun⸗ poſſit criminari. deinde unãquanque ſuſpitionem ex ſe:nec ultra adhuc proceſſiſſe cũ il . . , . ürpcraucrür, Conucnirc: cumſa tenuabimus et dabimus operam: ut oſtendamus ni⸗ turninus qucq; ibidẽ armatus uiſus hilo magis in nos eam quam in alum quempiam cõ- ſit: poterit igitur & ipſe in hãc ſuſpi enire indi . = r tohem dentart, & té dtcit ſeucer uenire indignum facimus eſſe ſine teſtibus conieciu ꝙ ego occidi Aiacẽobutilitatẽ: igit ram:et ſuſpitionem:firmamenti ſatis habere. A rumo etiã Menelaus: & alii uicini: ad quos . . j 1aU5. elll⸗ i . temer eadem utilitas:& occaſiones uenie/ ribus d cemts ſinegabimus tem . efamam naſci ſole bant occidere potuiſſent. Sine teſti re quin ſubſit aliquid:etiam ſi dicemus cauſam non bus:ac ſi diceret ſine illisqui dicant ſpiam confi mini . EIIIS uare nfingeret iſceretur ſe uid: ſſetaut affuiſſe. Firmamenti: fuiſſe ꝗ quiſpiam cor fi et cominm ſe ret crudelitatis: & fidei. Arumoribus Etpræterea ſi cæteri falſi ſoleat eſſe argumẽtabimur dicemus dd fama græce dicatur & hunceſſeuerum. Contra rumores dicemus primum latine: rumor tamena latinisſiq di- .. ſtinguitur: & maximea Quin. ꝙ fa ſi docebimus multos eſſe falſos rumores: et exemplis ma ſit uox diuulgata ſine certo au/ utemur:de quibus falſa fama fuerit: et aut inimicos no ctore:rumor uerocũ certo auctore . ès certitudine ẽ& rumor ſupra argu/ ſtros: aut homines natura maliuolos: et:maledicos cõ mẽta in artificiale & entegna: q af / finxiſſe dicemus:et aliqua: aut fictã fabulã in aduerſa- fert ad oratorẽ ꝑcliẽtẽ: uel pꝑ popu/ —. . - — lIlũ. Si negabimus: armatnúc famã riOs afferemus qua elicamus oĩbus in ore eẽ: aut ueru per entegna. Quid ſubdit aliqd: an rumorem paoferemus quiillis aliquid turpitudinis af ſit aliqua certitudo:& cã qꝗa fit no/ 2 . 141 1 . cẽs. Qua cõmiſceret:nõ temere na ferat neq; tame ei rumori nos fidem habere dicemus ta eſt fama huius ſceleris: nã qua růe ideo quod quis homo poſſit quemuis turpem de quo debuiſſet hoc fingere quod ſi factü ᷑1· 1. —— iſſ eſſet eodem modo: & Menelaum: & libet rumorem proferre: et cõfictã fabulam diſſipare. alios quoq; duces criminari potuiſ⸗ 1 ſent. Hunceſſe uerum famæ ſit tam falſa:quam uera narrare: tamen non eſt de hoc dubitandum: quoniamſſupra cadauercum telo ſtri/ cto abaliquibusnon ſuſpectuseſt. Contra rumores: dicemus quod fingatur ꝙ accuſator arguiſſet ſica rumore non dubitandum eſt Aiacem occiſum eẽ ab Vlyxe. nam ſi iniquitatis diligenter ꝑ oẽm exercitum intelligetis eam rem in ore omniumuerſari. Eſſe falſos:quoniam iudicesorta eſt fama alicuiusquam poſtea conſtat non eſſe uerum. atq; famæ: hoc eſt proprium: ut fermæ nunq uere ſint. Exemplisutemur: ſatis proceresnuper uulgatum fuiſſe Priamum uelle reddere Helenam: & bel/ lis finem imponere:quod tamen uerum non eſt: exempla quidem plus afferunt certitudinis: & incer ta ab incertis meliusconfirmantur.Inimicos confſhxiſſe famam falſam: & hocpoteſtis iudicare: qd ab inimico meo conſicta eſt: creditisenim inimicum meum peſſimum recte deme dicere uoluiſſe. Aut narura maliuolos:credendum eſt famæ iudices: quoniam ita homini ingetitum eſt ſuis ciui/ bus inuidere: & maledicere: ut omniafere confingant: & ueritas ſupponatur. Aut maleficos: credi tis huic famæ: cumnata ſit abuno:qui nunquã uere proferre didicit: & qui utaliquod ſcelusadmit/ teret ommia mentituseſt. Confictam fabulam:in aduerſarios dicendum eſt o Menelae ꝙ miſiſtinũ tium ad Priamum ad pacem conficiendam: & ꝙ contentus es Helenam accipere: & belli finem face- re. Rem non eſſe uerammullusignorat: & ſimulando cum aduerſariis plurimum adiuuatnoſtram cauſam: undeeſt dicendum pares cum paribus facillime congregantur. Aut uerum rumorem profe remus: quiseſt qui poſſit euitare calũnias maliuolorum: dicit ſiꝗdẽ publice de teo diomedes cum 2 . ℳ — l epte vern . .* . ⁶ ni frumenta inexvereitum duxiſti pecuniam omnem defraudaſſe: quod certe non eredo: cum intelligãꝗ ferenunꝗᷓ uera dici ſolere. Quusunus: p uiſq; ponit: quis. n. generale eſt: unus uero ſpeciale: ſicut l apud Terentiu::pleriq;omne gcuqgprobabilieuidebe hocmõ: ſ diceret in exercitu: non eſt mi⸗ d rùm ſi occidit aiacem: qm credendum eſt eiusĩſiduis diomedem quam falſo pernſſe. Abrogare: ſa gin ma ꝓfecto incerta eſt: & tam facti prauiq; tenax. cũ.n.eſt illud credibile: ſi interfeciſſem quantas ini — dol⸗ micitias a tanta familia mihi conflaſſem: fugiendum quidem eſſet de exercitu: & cum ꝗto periculo „ — cum habuiſſem totũ exercitũ mihi d . Veruntamen ſi rumoruchementer probab liseſſe ui inunicu: Rc quantoicmodocum gare:quod et difficilima tra ctatu eſt conſtitutio cõe- pitud necui oecid n: to⸗ . „ ſſe enteeſre BLSE L .. toexercitunoſtro magnú ſplẽdoré? tn turalis ctin ueris cauſis ſxæpiſſime traſtãda ẽ: eo d li- ſis rebus geſtis anuller, Quod S getius oes eius partes perſcrutati ſumus:ut ne paruu⸗ ffielim eeccludendt enen cãs: J ü a prius tractauerat de coni ali hin laquidem titubatione: aut offenſione ĩpediretur: ſi ad Tactatualdtcendoimeritertati⸗ ne hanc præceptiõis aſſiduitatem exercitationis accom- 9 50 practicã. Sæpe tractãda eſt:qmm w modaſſemus. Nũc ad legitimæ cõſtitutiõis partes trã ra Siurtdici ad ⸗ Wi ſeamus. .„„ Keanice G shec COccid. . „ fſfit Clodtù: occidi: & recte feci: qm li n De ſcrip to: etu occccc. cet cui ſeab inimico ſuo defendere: ln Vm uoluntas ſcriptoris cũ ſcripto diſſidee hxcshtuti und calicſe ſ 1. . - nidebirzrr ſi a ſerinto diremnse his loris at- iicit hoc mõ: occidiſti illum: dedita ll c uigdhebitur ſi a ſcripto dicemus his locis ute- Opa: qmnedoderas:tunenaleitccune nuon mur ſecũdũ narratione.primu ſcriptoris col ckura i Pteren di feris ri⸗ 8Aatige: deide ſcriori rerirariꝗ⸗ deide veun us tractaui: ſi ĩ aliis conſtitutiõibus wen laudatiõe deideſcrip reat e urmur deil⸗ Bon. ſubtrahatur diligenter ſciamus tra- . ige ſerenerilgliti ſcriptũ Nr e eiccadtn pediamur: Tituba mẽto aut ĩ ſti i6e: aut i io ſcribto . ide. Offenſione: ipe/ run teſtamẽto aut ſtipu rioc: aut in quolibet alio ſcrip 0 dimẽto. Ncad legitimæ: ordin? s s rrrractandi ſeruat ſemper c attentio Gnn ne:nam ſecundũ diuiſionè conſtitutionũů primo declarauit dictionẽ:& contradictionem cõiectura osn lis cõſtitutionis:nũc autem ſequitur legitimã eo modo tractandi qui etiam ſuperior fuit: uidelicet e⸗ tam ex parte accuſatoris:q̃ ex parte defenſoris. H . ⸗ OQOlllutasa ſcripto u det᷑:ſicut dequodã monacho fama ẽ uulgata.isquidẽ cũ mulierẽ for ut⸗ u maſã cõſpexi ſſet: acpeã ad libidinẽ puocatus eẽt illico gladiũ efflagitauit: ut oculos ſibi . edguceret qc ĩtelligẽs uir p?'udẽs & doctus expoſitũ ẽ ſibi nõ de corporis oculis: ſed de enn nauis cogitationibus ĩtelligẽdu eẽ. His locis: argumentis ſumat aùt thema ſupius ꝓpo nis ſitũ cõficiẽtẽ in merchaturã. Roman ſæpe tẽpeſtatibus agitati:ac perterriti naues relinquebãt & pe rihat: & inde ĩopia pp æsalienum multi decoquebãt: cui rei ꝓuiſũ ẽ ꝑp legẽ hãc:nauis ſit ren anẽtis ĩ naui ſi nauis ſeruet incolumis ſecũdũ narrationẽ: finita narratiõe: quæ põt eẽ talis. orta tẽpeſtate iu/ c dices per maxima adeo ꝙ: ut Vir. inꝗt: Præſentẽq; utris intẽtant oĩa mortẽ: omnes qui poterant ĩ ſca pham conſcenderũt:at uite ſuæ cõſulerẽt: nullã ſane curã de naui retinentes qd cum uiderem cœ/ n. pi ego fugam de naui deſſuadere:ac poteſtati ſi nauim relinquerẽt eam ſeruatam meam fore: itaq; diuina credo uoluntate incolumis in portu ortu delata ẽ. ut qui in ea remãſit fructũ aliquem conſe Jatur⸗ Scripto lauda:plurimũ lauda:plurimum laudibus:accumulandi ſunt iudices maioretno/ dohnn ri: ꝗ legẽ hac nobis ſaluberrimam cõdiderũt non uerbog ambagibus: ſed eis tätumodo poſitis uer t bis quæ ſibiad iĩtelligentiã neceſſaria putauerũt: ut legentes faſtidioafficerentur. Scripti recitatio/ pen nei: hoc tanꝗᷓ una monere cum ſyHogiſmo cum maior præcedat. ſ. laus ſcriptoris hoc modo laudan- Ar di ſunt certe ſcriptores:quũo. n. cõmodius dicere potuerint nauis ſitremanentis in naui. Percuncta⸗/ rrir. tione: petoa te gubernator nõ ſciebas hanc legẽ eẽ:ꝙ nauis eſſet remanentis:& nõ fugientis: & ille re nit ſpondet utiq; ſciebam: tunc ægrotus nquit: cur igitur audes poſcere: aut mecumin cauſa litigare. * Aut teſtamento:quia teſtamenrum eſt ſignũ extrvemæ uoluntatis: non ſciebas ꝙ; hæreditas non de/ . e bet peruenire: niſi præcepta in teſtamento conſeruentur: aut ſic:quidam laborans morbo comitiali e teſtam entum fecit in hunc modum: hæres meuseſto quicunq;uicinior erit: diſcedunt filii ne in ern ⸗ dem incidant morbum: relinquitur ei ſeruusadminiſtrans filio mortuo patre: redeunt: & hæredita s ul tem adeut: ſeruos eos in udicium uocat &negat abeuntibus filiis hæreditatem deberi. & eos ſic iter zi 7 rogat:non ſciebas ꝙ teſtamentum erat tale ꝙ u ciniori dabatur hæreditasſeruus. n. tantum uerba ſe ten quebatur filii uerõ ſententiam: aut ſtipulatione.i.ĩcontractu facto per interrogatienẽ firmatã ſu bſe nii quente rñſione:ut ſi quis dicat:uisſcribere mihi Liuiũ:&ille rũdeat:uolo decẽ aureos te ntum.item me ille: uolo: & es contentus ſolũ accipere pecunias pro ſingulisquinterniombus. Volo: hæc ſ qdẽ iter- ba roʒgatio ſubſequente reſponſiõe appellat ſtipulatio. Aut alioſcripto:ſicut de Deucallõe: & pyrra ꝗ is . accepto reſponſoaboraculothemisproiactuoſſium matrispoſſ ereuocare genushumanum. Deuca lion ſnĩam intellexit: & lapides poſt terga iactauit pyrrha uero tmmõ uerba ſequebatur. Ad eadẽ rẽ ptinebit:ac ſi dicat ĩoĩ re ſcripta:ĩ qua naſcat taliscontrouerſia. Collatione: Iex ẽnauis remanentis in naui& perdãt eã qui deſerũt eã: ego remãſi: tuuero receſſiſti: quid igit cõtẽdis de hacnaui: pſer/⸗ tim cũ tumet ꝓfitearis te deceſſiſſeex naui utte a ꝑiculo eximeres. Quid iudices ſeqꝗ: ueſtrũ eſtiu/ dices uerba ſequi &non ſnĩam falſo: & cogitatã: & nõ adhibere fidem uerbishuius. Sententia exco/ gitata:ſi ſecũdũ legẽ ſit remanentis Iea naui: nonne pdidiſti: & qũo au/ des excogitare hoc qd dicis de hoc textu lucidiſſimo:quẽ certe corrũ/ pi ſi hoc mõ itelligat: nullomõ po/- terãt ihærere fugiẽtes niſi adime/ rent ſpem nauis fugiẽtis: quare fugi enda ẽ hæc ſnia cũa ſcripto penitus diſcedat. Quid obfuerit: cu fuerit diligẽtiſſinius ſcriptor: ꝗd nocebit eiaddere pauca uerba: ut eẽt diluci/ dior hoc modo:& nauis ſit remanen tis in ea ad tutelã illius. Aut unde nõ potuerit:ꝗd ĩpediebat eũ adiũgere nauẽ eiuseẽ qui remãſit: ut tueretur eã:ꝗnimo ſcriptor intellexit cuiuſli het remanentis ĩ naut hac cã:qm co⸗- gitabat ſcriptor qd nullo alio modo poterat facere ne fugeret: & ut aliꝗd remaneret: putauit eã legem ſibi ſcri bi: uel ſicitu dicis ꝙ hæc lex cõdita fuit:ut opes ſeruarent: iõ addidit re manentis in naui ut ſeruaret nauis: cum nõ propter nauem: ſed ppui/ ros facta ſit dilucide ſine aliqua per plexione: quæ facit rem obſcuram. Breuiter: quantum ad neceſſaria. Cõmodeadutilitatem: ꝗa aliter nõ poterat fa cere ut remanerẽt ĩ na/ nauis. Perfecte: nihil deficiendo. Cũ rõne certa.ſ. ut hoies ſaluarent: ñ nauis:ineq; opesquæ ĩ illis ſũt.Exẽ pla ꝓfitẽtur: nuper cum cauſa age/ retur ante prætorem de ſimili aicri quod ſcriptum ſit: aut non poſſe fieri aut nõ lege:aut pto:& nõa ſentẽtia iudicatũ ẽ. Quã periculoſũ ſit: ſcitis ſudices leges eẽ latas: ut per eas honunes gubernent quod ad rem pertineat. Deinde collatione quid ſcri- ptum ſit:quid aduerſarii ſe feciſſe dicant:quid iudices iequi conueniat:utrum 1d quod diligenter perſcriptũ ſit: an id quod acute ſit ex cogitatum. Demdeea ſen- tentia quæ ab aduerſariis excogitata ſit: et ſcri pto attri buta contẽnetur: et infirmabitur. deinde quæretur quid eiobfuexit ſi id uoluſſſet perſcnibere:an non po⸗ tuerit perſcribi. deinde a nobis ſententia reperietur: et cauſa proferetur: quare id ſgriptor ſcripſerit quod ſcri pſit:et demonſtrabitur ſcriptum illud eſſe dilucide: heuiter: commode: perfecte certa cum ratione. deide exempla profetentur: quæres cum ab aduerſarii ſentẽ tia redderetur: et uolutas afferetur: a ſcripto potius iu dicatæ ſunt. deinde oſtẽditur ꝗ Priculoſum ſit a ſcri pto recedere. Locus cõmunis eit contra eum qui cum fateatur ſe contra id quod legibus ſancitum eſt:aut te ſtamento per ſcriptum ſit feciſſe tamen facti quærat defenſionem. A ſentẽtia ſic dicemus. Primum lauda- bimus ſcriptoris cõmoditatẽ: atq; breuitatem quod tã ui ne periclitarent: niſi adimere ſpẽ? tũ ſcripſerit quod neceſſe fuerit illud quod ſine ſcri- pto intelligi potuetit non neceſſario ſcribẽdum puta rit. deinde dicemus calumniatoris eſſe officium uer⸗ ba et litteras ſequi:negligere uoluntatem. deinde id quæ miſi obſeruẽtur: multa mala fu W = l tura ſunt: quod ſi diceret legibusaddere pro arbitrio noſtro uolumen maximum de lege una tantũ creſceretur: quamobrem iudices cauetote dum ſequimini ſententiam: ne uobis eueniat: quod etiam Anchiſæ troiano contigit: is quidem accepto oraculo ab Apolline antiquam exquirit matrem: ſequ/ tus eſt gloſas:& profectus in cretam a peſte maxima uexatus eſt. Locus commumis nulla eſt tanta re/ prehenſio: aut tanta pœna: quam non mereatur isqui non præſunnt leges gloſare: & ſuo arbitrio in/ terpretari: & cum uideatur ſe feciſſecontra ſcriptum: legem tamen per commutationem ſententiæ conatur ſe excuſare. Commoditatem: & breuitatem: laudandus eſt lator huius legis iudices: qui nobis legem hanc tulit cum ingenti aptitudine: & breuitate: quia cum ſcripſiſſeteam uerbis tantum⸗/ modoneceſſariusaddere noluit plurane lex aliquid ſuperfluum haberet in ſe. Illud quod ſine ſcri pto:putauit ſuperfluum addere pro defenſionenauis: quoniam ſub ipſis pñtibus uocabulis neceſſa ciotõtinẽtur. Caluniatoris eſſeof. conſiderate iudicesnonpertinere ad uirum bonu: ſed caluniato risofficiũ eẽ ſyllabas & uocabula ſequi: & ſniameffugere: ſit. n. ægrotus. Iegẽ hoc pacto ĩtelligi opor tere uirum calùniator: & falſo hoc cominiſcitur: utnauem conſequatur. Calũniari autem eſt ſcien⸗ ter & falſo accuſare. Quod ſcriptum eſt non poſſe fieri.ſ.niſi ſubaudietur hoc modo:aliquod ipoſſi bile eſt nauem eſſe remanentis in naui: qm anchoræ: funes: remi: catuli: qui & ipſi innaui erãt poſſi/ dere eam non poſſunt. Aut non lege:ſed quæ eſt in ſcriptisad differentiam moris qui eſt ſine ſcri/ ptis. leges enim prohibent udices extraneum quenquam: aut aduenam: & qui ante ciuisnon fuerit quicꝗquam Romanum poſſidere: uel ſicomnes legesprohibent ſeruosteſtamentum adire poſte-· — W poß eno⸗ eu⸗ Conta ſencus. Nöm dace lutte contr. inick ase 1 Dei (alo ltet et kerero dre (il gor uril unlis Udere⸗ Wen erd kerexe tame etcſpi celun a ube cepnl Locn verba . din Mriul Aeni n Renn leeln utee onfit m Wid G id et⸗ len i n lle r dii a⸗ ue⸗ eun W cun eſou⸗ Dt wo u nun/ cela nnato gohol ſoen/ oſ/ elan/ j uent e Non more:nunꝗᷓ auditũ eſt ꝙ præmia dentur nõ laborantibus:eft at mos confuetu do longi tpis aboibus robar mnã natura certe nõ patit᷑ ea oĩa:quæ in naui ſuntnauẽ poſſidere: qm res nmamma⸗ 1 tæ nõpoſſidẽt. Nõ æquo & bono:legẽ ex æquo & bono:ac ſi diceret ſecũdũ officiũ bonorũ hoc mõ quæ utilitatẽ cõem uidetur eos afficere præmiisquinõ laborarint: nam potuiſſet& ipſea naui. Irem contra dignitatẽ cõem uidetur matronã iã ætate grandẽ in ius democari. Quæ oĩa: legitur duple textus, Rectiſſime fieri. i. dicemus latorem legis recte ita condidiſſe legẽ: ut nihil ĩ ea contineret᷑: quod eẽt: aut ĩpoſſibile:aut cõtra le nõ more:nõ natura:nõ bono et æquo poſſe fieri:quæ ant⸗ cõtra morẽ & æquũu. Vel no/ oĩa ſcriptore uoluiſſe quã rectiſſime fieri nemo dubi gure ſerl:n a nolu ede tet: at ea quæ a nobis facta ſũt utiliſſime facta. Deinde bilis. luſtiſſime facta: qsé ꝗ dicat contrariã dicemus ſentẽtiã:aut nullã eẽ:aut ſtultã:aut nosmale feciſſee naui ob nimiã tẽ/ peſtatẽ d ſceſſiſſe: &. n. placet magis iniuſtã: aut nõ poſſe fieri: aut nõ cõſtare cum inferiorit populo romano cẽtũ hoies ꝗĩ ea na bus:et ſuperioribus ſententiis:aut cũ iure cõi:aut cuom ui erit ſaluoseffugiſſe ꝗᷓ neq; naues . — — . . . n. n neq; opes. Autnullã eẽ:ñ cã uenit ad aliis legibus cõibus:aut cũ rebus iudicatis diſſentire. facere leges: quæad beluas: & ad res Deinde exemplorum a uolũtate:et cõtra ſcriptũ iudi inanimataspiter c noĩbus ptinent 3. . AAut ſtultũ: quid ſtultius quãuelle catorũ enumeratione.deinde legu et ſtipulationũ bre anchoras & canesobid qd i naui re uiter exceptarũ: in quibus intelligitur ſcripteris uolũ manſerit mumpoſ dere aut iniu⸗ . —2,. — —. — ſtäcotra oẽm iuſtitiã fit ſi pmia dãt᷑ tas et expoſitio. Locus cõis cõtra eũ qui ſcriptũ teciꝰ nõ laborãt bus. Nõpoſſe fieri: co/ tet:et uoluntatẽ ſcriptoris non interpretetur. * tra natura ẽ&οο Impoſſibile ꝙ ca⸗ e. e. nis poſſideat. Ateſtibus:aut nõ cõ⸗/ De contrariis legibus. ſftitiare cũ ſupiobus: ſubaudiat hoc Vm duæ leges diſcrepãt inter ſe uidendam quod ſcriptũ eét ĩ rubr ca legis: qa „ — . . . uidebamusmultas nauespiſſe pro/ S e primu:num 4 abrogatio.aut derogatio ſit. pter fugientes guberna tores: uolu⸗ Deideutrũ leges ita diſſetiãt: ut altera iubeat: mus ꝙ nauis ſiẽremanẽtisi naui.ſeꝗ tur ergo ꝙ pp hãc rubricã hæc lex p H 8 tiuineat ad nauis defenſores: & non ad oẽsremantes ĩ naui cũ n cõuenit ſupior.ſ.rubrica cũ ĩferiori: hoc ẽ cũᷣ ꝓpoſito nr̃o.ſ. Ieges poſitæ. Cu lege cõi: ut pᷣmian dent occiſ s. Aut cũ aliis legibus: oẽs leges iubẽt ꝙ bñfaciẽtibus bufiat: uel ſic leges uetãt: ut excernis: & ꝗq ciuis nõ ſit naui poſſideat: niſi eã ſua diligẽtiã ex tẽpeſtate receperit. Cũ rebusiudicatis: uidete ſt nuꝗᷓ uidiſtisꝙ Pm daret nõ laborantibus. Deinde exẽploꝶ uolũtate:nup cum lis eẽt ĩter iſtos de mercatura: ſnia pro ĩtellectu uerboꝑꝶ lata ẽ: uel ſic:lex erat ꝙnullusexternus auderet arma ſuſcipe in tumultũ populi: euenit ꝙ igrediẽtibus ciuibus hoſlibus cruitatem quidam aduena tutatus eſt urbẽaccuſatus:& abſolutus eſt:ergo ſic quẽadmodũ externusille liberatus pro/⸗ pter ſniam legis in qua cõtinebat neceſſitas liberatus ẽtita uosſniam potuiſtis ſequi debeatis. Breui ter exceptag: lex ẽ ꝙ nemo poſſideatnauẽ:niſi prius fuerit ciuis:ſic oẽ promiſſũ firmũ eſto:a ſenter⸗ tia tñ excipitur pueri ꝓmiſſio quæ nõ hẽt rata. exceptæ. n. legesdict: quãdoc;al iquid ſpãle licẽter excipitura generalitate. Aut ſtipulationum: bonæ ſtipulatiõesſũt quæ in ſcriptis ſunt: &a uiris fa⸗ ctæ ſunt. Exceptæ ãt dicurur ſi ſententiã intelligimus in puero nõ ualere: uel ſiſe Criptæ non exiſtant a quibus poterimus dicere hoc modo. Quẽadmoõdũ uidemus iudices ĩ legibus & ſti pulaticmibus ex ceptis ſnĩam ſequi & nõ uerba:ita ĩtelligcndu ẽ hanc legẽ p ſniam potiusꝗᷓ per uerbacxpeni debere. Locus cõis: Cõſiderate ꝗtũ ꝑiculũ futurum ſit in rebus publicis ſi leges exponerentur ſecundum. uerba: ꝗd.n. eẽtopustot doctoribus: tot iudicibusad ĩterpretãdas leges ſi ſnia ñ cõſiderãda fuerit. Vm duæ leges: tranſit ad ſecũdam ptẽ legitimæ conſtitutionis: diſcrepãt: diſſonãt hæcaũt C diſcrepantia dr̃agræcis: ut in themate ſupius facto: nam una lex dicit. Nemo poſſit noĩare locũ ĩdemortui:niſi per augurẽ: ut ſi dicat ſicaugur: mortuus ẽ lentulus ĩconſulatu., ueniat Fabius & ei ſuccedat donec fimatur annus. Altera lex huic contraria in hunc modum: ne- mo dãnatus repetundarũ poſſit orationẽ in cõcionem habere. An abrogatio: abrgata eſt lex ꝗ eſt penitus ſublata hoc modo. Lex erat apud antiquos romanos talis: ſi debitor moriat anteꝗᷓ ſoluat æs alienũ: & iaceat ĩ ſepultus: & liceat creditoribus illiuscorpus dimembrare: & unuſquiſq; partem pro . e WWάρ C Arbe quãtitate pecun ag accipere: ut eiusaſfines exigant ipſum:hæc lex ſublata eſt penitus ꝓpter crudeli Hatem: & quia ciuitas ſæpe maloodore mortui inficiebat: cõdita eſt hæc lex. oẽ corpus infra biduũ ſepeliat :neq; quiſqᷓ ſepeliatur ĩ ciuitate: hoc appet in epiſtola Seruii ſulpitii de morte. M. Marcelli. An derogatio: derogata eſt lex ex parte ſublata: ex parte pmixta hoc modo: cõſenſus uiri & fœmi/ næ faciat legitimũ mitrimonium. Item alia: niſi conſenſus partis interueniat leginmũ mati momu non ſit:hæ aũt leges derogate ſũt: qa parsconceſſa ẽ pars ſublata p hanc legẽnouam: ſi ĩ iuſſu patris młmꝗiu fit: legitimũ ſit: ſed dore priuet. Vraltera iubeat: hoc mõciues romãt ĩ bachanalibuspatẽt Alterauetat: romane mulieres uſũ uini nõ hẽant. nã ut ait Valeriusuſũ uini romanismulieribusñ cõcedebant. Alteracoget: chriſtiani omnes leiunẽt ĩ quadrageſima: & in uigiluisp̃ceptis. Altera p/ mittat ſexaginarius ſinolit ſãctio nõ ieiunet: infirma. n. fuit: dat rationẽĩ tractado: plus ualet pmiſ/ ſione ergomeliusẽ augur nõnoĩat: & ppꝑ leguũ ſãctietatẽ legi pmittẽti.ſãctio.n.ẽ firmatiop pœnã ſa/ guin Is: unde ſacroſãcta dicũt᷑ offigia & magiſtratuscõfirmati p ſaãguinẽ: ut trihunatus cũ licebat ĩpu ne occidere quos uellet. Cuilegeabrogatũ ſit: paruã uim hẽtad uictoriã lex quæ ſãcita fuerat:ſi po/ ſtea abrogatũ ſit palterius legisemẽ̃ “ . .V Sarieeiurpon Bua 8 ſe⸗ jdefen altera uetet:an ita ut altera cogat:altera ꝑmittat. Infir orẽ: ſi augur dicat ſibi licere locum „ ſe ee inde mortuinolare: maugureſſet: Ia eni erit cus defenſio qui negabit ſe leciſſe quod ga alia lex ẽ qd reus repetũdagnen cogeretur:cum altera ſex permiteeret.plus enim ualet põt fe or̃onẽ ĩ cõciõe:idq; poſterio ₰ Miaz . ſs6 ocaz, Hicgeceneglecf cotinuateu ſupio ſandio permiſſiõe. Item illa defenſio tenuisẽ cũ oſtẽ ri hoc mõ: = defenſio illiusꝗq di ditur id factum eſſe quod ea lex ſanciat:cui legi abro cit ſecutũ eſſe legẽ ſancitã: & poſtea mſir- . alSatd,wolits iegis expoiiene: Zatum uel derogatum ſit id quod poſterior lege ſan Imer to certe accuſatus ſum iudices citum ſit eſſe neglectum. Cum hæc erunt conſiderata cũ nr̃a lex ſit ꝙ nemo poſſijdemor nafſtrelecvi . ren. rp coun = tui locum noĩare:niſi augur fuerit. ſtatnoſt elegi exp oſtione: recitatione: collaudatõe Collaudatiõe: bene fecerut maio utemur. Deinde contrariæ legis enodabimus uolunta resnri qd hoc mumus nemini dede tem: et eaſh trahemus ad noſtræ cauſæ cõmodũ. De- rũt niſiauguribus:nemo ꝓpfectoma „ „. „ . „ . . ioris dignitatis eſt nemoq; pſtantior inde de iurndiciali abſoluta ſumemus rationẽ iuris: et Recitatiõe: lex.n, mea udices a/ Suæremus partem iuris: utrum cum ea faciat de qua ptiſſima: augur ĩde mortui locũ no minet &ñ alter. Cõtrariæ leges bũ Partc poſtea diſſeremus. dicit augur hoc offici ĩidemortui De ambiguo. nemini niſi ad ſe pertinere uegꝑ dico —' —— .: eũ nõ nõ eẽ augurẽ:qm & ſceleratus: Iambiguũ eſſe ſcriptũ putabitur quod ĩ du & accuſatus petũdaꝶ auꝑur eẽ põt ſ as:aut ĩ plures ſentẽtias trahi poſſit:hoc mõ & de magiſtratu deſcẽdiſſe putädus I e. . E . zdi 6, Praheinusadnfæcãæ comodum tractãdũ ẽ. Primũ ſine ambiguũ quærẽduũ lex tua page ualet: qꝗm ẽ abrogata per eſt:deinde quomodo ſcriptũ ẽ:etſi id quod aduerſarũ noſtrãqᷓ dicit qc ĩdẽnatusor̃onẽ in cõtionẽ hr̃e nõ põt:cuimagis paren⸗ . dũ cẽſeo:qm̃ poſterius ẽ facta. Itẽ lex tu⸗ puã uĩhẽt:qm̃ eſt derogata per noſtrãquæ dicit in iuſſu pa trislegitimũ ſit matrimonium: ſed dote priuetur. tu igit oréha aliter fieret paucæ puellæ locarẽtur. Sumemus rõnẽ iuris. ſ.à natura: cõſuetudine: more: pacto: ſure: æquo: & bono: quæolĩa rõnes iuris ſũthocmodo: ꝓfecto ſi umuerſas legesiudiceseuoluatis: nullasra tiones poſſe fieri per leges: ut indẽnatusĩ concionemorationem habeat: apparet igitur has conſtitu/ tionum cauſas eſſe neceſſarias: quia altera adiuuatalteram,. Supra enim dixit pemio ſecundi libri coniecturalem ſæpe incidere in aliis duabus: hic uero iudicialis adiuuat legitiimm. lambiguũ: docet nõſolũ qũo ducat ĩ exercitationẽ pargumenta: dicit᷑ græce ãphibolõ eo ſꝓlectorẽ nõ ducat certo curſu ĩtelligẽdi ſicut Arma uirùq; cano: ſed circũagit p dubias: & uarias ſnĩas: utputa ad memoriã diffinitiões ſupiusfactas. Pluresſn ſas: trahi põt.ſ.tã abac cuſatore ꝗᷓ a defenſore. argumẽta.n. quæ ſequũt᷑ cõia fũt tã accuſatori ꝗᷓ defẽſori: notat ĩt — hæcambiguitasſicutapud dialecticostã ĩ ſolouocabulo Sn rõne totius cõtõis ambiguitas quæ ĩ ſo lo uocabulo cõtinet: ſicutcõprehẽdit duas res: quæ diuerfimode diffiniũt: & uocato equocato alio uocabulogræace hocmõ: mulier hæcclara ẽ ꝙ radiũ ſuſtinet: radius autẽ ꝙ teſtorisẽ & ſolis:uel alterius rei ſplẽdor ex aliqua re mãdãs.Am bisn tas uero: ꝗᷓ ĩ tota orone uerſatur dicitur latine ãbiguů græce ſic cõſtat clodiũ iuaſiſſe Milonẽ: dubiũ.n. eſt: ut prior inſidias terẽderit:ſit ne ambiguũ quærẽdũ ẽ abutroq; litigantiũ:dirigẽda ſũt oĩa argumẽta ad hæc: utappa reat ueritas: qa ſunt aliqᷓ quæ uideãtur ãbigua: quæ ſi bene excutiãt abigua nõ ſunt: ut ſi dixero con/ ſtat Ciceronẽ ſcripſiſſerhetoricã nouã: hoc. n. liget cõueniat cũ ſupiore: cõuenire tñnõ ẽambiguum quia ſnĩa cõtraria locũnõ hẽt ſi quidẽ remota ãbiguitate ꝑ rõnes tollit᷑ oĩs cõtrouerſia: deinde quan do ſeriptũù ſit: qa conſideratio tẽporisremouet ambiguitatem: ſicut hic ẽ apud Vir. iã redit &uirgo redeũt ſaturnia regna: aliqui. n. de chriſto dictũ uolũt: quẽ certe de ſalonino pollionis filio dictum cõſtat propter tpis ueriſimilitudiné. Nã Vir. fuittꝑe Octauiani & polliõis:nõ ãt chriſti. ꝙ de eo pro phetizare potuit nõſitueriſimile: & pollio fuit ductor exercituscõtra germanos: quos cũ uiciſſet & cõſulatũ adeptus eẽt: cõſtat ei filiũ eo anno natũ. & imediate poſtortũ riſiſſe ꝙomnem fuit ifelicita tis nãinter ipſa primordia defunctus ẽ. ltłẽ cu hocteſtamentũ conditũ eſt rixe ĩter Ciceronẽ:&& uxo/⸗ rem ingentes exãt: filii aũt amiciſſimusfuit. nam tuneſcripſit ad eum de officiisin quo dixerat ha beas.huic.n.legi parendũ ẽ: qa ſi besia tmet tſſet ſcere ſiui mcl wer de ſen go⸗ ſoin We ag urn mar logiu 4 . Kin nuen il ⸗ boni⸗ Al⸗ lutn B diceba diaiuo cinbus orioc tegnu voſüͤ, obſcu gldc⸗ urdic⸗ gekell ſunben . ſitn glie hecizl emort (omati nerbäͤ nreſdu bes iam unum libæ marce fili: quod eratliam beniuolentiæ ſignum. tinet ad utrũq; & hoc parte filii ſic maluit filiũ eẽ hæredẽ quã uxorẽ taſſet hoc effugiſſe ſignũ parui amoris:quod cũ ita ſit creditisꝗ ſderet: ſiꝗdẽ hoc eẽt nõ hæredẽ:ſed pauperẽ filiũ efficere. Cõtra ex parte terẽtianæ uultis credere ſidixit quæ uolet.ſ.uxor.cõſiderauit.n.menõ poſſeam plius ſocari uroniſi quæ uellẽ dediſſe pᷣſer/ tim cũ filu ſemꝑ in fide& matribusaduerſi ſunt. Fieri potuiſſe quod ĩpediebat ꝗn filiũ potius hære interpretãtur ſcriptor fieri uoluiſſet oſtẽdẽdũ eſt. De inde id quod.nos inteꝓpretemur et fieri poſſeet hone ſte: recte:more:lege:natura:bono et æquo fieri poſſe: quod aduerſarii iterpretãtur ecõtrario:nec eẽ ãbigue ſcriptũ: cũ intelligatur utra ſentẽtia uera ſit. Sunt qui arbitrãtur hãc cãm tractandamuehemẽter pertinere cognitionẽ ãphibologiarũ eã quæ a dialecticis profer tur. nos ãt arbitrãtur non mõ adiumẽto eẽ: ſed potius maxĩo impedimẽto omnes eni illi dialectici agiphibo logias aucupãtur easẽt quæ parte ex altera ſen tẽtiam. nullã poſſunt ĩterpretari. Itaq; et alieni ſermonis mo/. leſti interpellatores:et ſcripti ſui:tũ odioſi:tũ obſcuri interpretes ſũt:et dum caute et expedite loqui uolũt ĩ antiſſimi reperiũtur. Ita dum metuũt indicẽdo neꝗd ambiguũ dicãt nomẽ ſuũ pronũciatr᷑ nõ poſſũt. Verũ horũ pueriles opiniões rectiſſimis ratiõibus cũ uoles refellemus. Impræſentiarũ hoc ĩterdicere non alienũ fuit. ut huiusĩfantiæ garulã diſciplinã cõtẽneremus. De diffinitione. cabuli diffinitõnẽ:hoc mõ:maieſtatẽ is minuit dã magi L ſcriptoꝶ artis quos ip̃e ubi laudauit dẽ faceret:quã uxorẽ. Honeſte: de decus certe fuiſſet pr̃is maxmiũ ſi uxore filiũ obliuiſceret & recte offi ciũ ſuũ fuit bñ facere bñ merẽtibus: nã filius ſẽp ei bonus & obſeqᷓns fuit More:nũq̃ cõſuerudofuitut filius hæreditate priuaret. Lege: leges iu bẽt ut hæreditasuiciniori det:oſtẽ/ dit. n. honeſtatẽ iurisꝑ partes legis: uñ iuridicialisadiuuat legitimã ſi/ cut ſupra. Natura: qa pater & fili/ useadẽ pſona cẽſeant:uñ Vir.perite dixit:Proiice tela manu ſãguis meus Ex æquo & bono:iniquũ eẽt & con tra bonũ ciuitatis ꝙ pr filium priua ret hæreditate & uxorẽ aliũde natã diuitẽ efficeret. Ecõtrario: ꝗdam bona ſua legauerat hac lege: hæres meus eſto ꝗ ſtatuã aureã haſtã ĩ mãu tenẽtẽ fecerit.morit᷑ teſtator &orit cõtrouerſia utꝑ de haſta dicet an de ſtatua. accuſator ſtatuã aureã fieri d bere ꝗ defẽſor a cõtrario ſi dicat nil p̃bet. Nec ambiguũ eẽt dictũ:ꝗd du itat teſtatorẽ haſtã & nõ ſtatuã au/ reã fieri uoluiſſe:cũ ipᷣe ſciret paruã eẽ hæreditatẽ,ſtultus.n. eẽs d ſtatua itelligere. Recte:nõ rectũ eſſe plura ĩpare:quã ualeat hæreditas. Natu ra:nuſꝗᷓ poſſet facere pluſꝗᷓ ẽ poſſibi le. Sut ꝗdã:carpit opinionẽ quorũ eiculon græcoꝑꝶe nõ uetege Aduerſarii interpretantur: per orẽ cui certe nihil reliꝗſſet niſi pu/ ꝙꝓnoluerit me hæredẽ eẽ & alius poſ/ tigit & in ſermonibus quottidianis hoc mõ:fortiſſimus qdãuir fuit:imo potius temerarius difir qd ſit fortitudo. Afferemus breuẽuocabuli diffinitõem: ponit᷑ ꝓ deſcriptõe:ſignificat. n. utrũq; ſa uel dicebat. n. multũ ꝓdeſſe ad hasãbiguitatescognòſcẽdas audir argumta ſophiſtica. Sed ĩpedumto: qa oĩa ĩuoluit ſuisargumẽtis:nec ſinũtoratõem hẽre effectũ ſuũ ad pſuaſionẽauditoꝑ iꝑſis ita eẽ iudi cãtibus. nã impedit ille effectus ꝑargumẽta. qa dialectici cogũt ſine iudice:nã ſæpe cõtẽdũt & tamẽ nõ aĩo cõſentiũt: aucupãtur:de oĩ uerbo conãtur piſcarialiꝗd ad dubitatõem faciẽda. Exaltera par te: ꝗqa uoluũt ꝓ ſnĩa ſua oĩmodo:ita ut ipſi dicãt ĩtelligãtur: & ſinullo mõ poſſit: & aliã partẽ intelligi uolũt. Qdioſi:qa nõ ẽad ueritatẽ hiſtoria ſed fictũ. Interpellatores:qa alios ſeqꝗ nõ ſinũt.tã ſunt obſcuri:ꝗa magis faciũt dubitatõem. Infantiſſimi:neſciẽtiſſimi & ĩperitiſſimi loquẽdi: ꝗa neſciũt ꝗd dicãt. Nomẽ ſuũ: qa ſiqs ĩterrogat qũo uocẽt: timẽtes errare ſubiiciũt qris degẽte uel de patria: aut dicũtſe reuera neſcire: qm paruiĩ erãt cũ nomẽſibi ĩpoſitũ fuit: ſed tñ uocari ab alns Gulielmus. Reefellemus:hoc feci poſtea ĩ Iibro triũ chartaꝑ:quẽ ſcripſitad Trebatiũ: quẽ cõmentatusẽ Boeti. pluribus chartis: puta quatuordecim.,. Vm diffinitõe utemur:thema ſupiuspoſitũ ẽ. Saturninustribunus plabis uolebat ferre le c gẽfrumẽtariã ĩ hũc modũ.placeat ſenatui populoq; romano ut frumẽtũ diuidat ĩ plæbẽ: ueg ꝓhibẽte cepione:põtes & oĩa diſtributa ſũt: accuſat læſæ maieſtatis qd ꝓhibuerit tri/ bunũ facere officiũ ſuũ:ex quonaſcit cõtiduerſia:ꝙ ſit lædere maieſtatẽ:hoc aut re ⸗ iniui ne dialectici quæq; ita diſtinguut: diffinitõem eẽ eã quæ declarat res peſſentialia: ut hõ eſt aĩal rõna le mortale. ODeſcriptio uero ẽ declaratio quædã alicuiusrei ẽt p accidentalia: ut homo eſt aĩal bipers comatũ & barbatu: ſed utraq; tamẽ debet eẽ talis ꝙ cõuertat cũ definito: puta idẽ ſit id quod eſt poſt uerbã ẽ cum co quod p̃cedit:dialectici diffinitũ & diffinitõem appellant: breuem autem inquiipra neceſſaria tamen: ut homoeſt animal:nõ autẽ eſt resquædam habẽs in oĩbus mẽbrisanimam. Etra tionem: non autem habens deſcriptõem in omni re cõfidẽda: dicũt autẽ: deſcriptioa græcis Maieſtatẽ is minuit:intellige ex parte Saturnini accuſantis: ꝗa cepioninõ cõuenit. 4 — 4 „ „ 1 dbE EX. “ * „* .* * A —Pberr . —„ . Amplitudo: ciuitatis: bene autem ciuitatisnõ urbis:quon am maieſtasa maioribus dicta in ciuibus & magiſtratibusnõ ĩ mœnibus. ampl tudo aũtut ſempa doctis notata ẽé ꝓ ꝑotẽtia cũ dignuate Suf fragia & magiſtratus: & ii maieſtascõſtat in libertate dand ſuffragia & icõſilus magiſtratuum: ergo læi ſti maieſtatẽ cuũ diſturbaſti pontes & ciſtellã.tu iterpellaſt. ciuẽne daret ſuffragia ad hac legem appellandàâ: & me tribunu uetuitiaperire cõſiliũ meũ populo de legisutiliate. Suffragia: dicunt libertas deſignadi p fabas uel teſtulas &nõ deſignãdi uolutatẽ. Suffragatio uero exercitatio & actus neq; ſignificat auxiliũ: ut inqur mul ti. Nẽpe igitur ita: diffinitio hæc i modũ ſylogiſmi facta ẽ. nã hæc ẽ tã⸗ ꝗuna minor: diffinitio uero maior E. Itẽ ex cõtrario: ex parte defenſo/ ris. Detrimẽtoaffecit:negat maio/ rẽ. Ille. n. dicit: ꝗ tollit potẽtiã luf fragãdi maieſtatẽ lædit. hic uero ꝗ detrimẽtoafficit. Ego naffeci:negat minorẽ. Detrimẽtu dictũ a detero: ſicut dãnũ a deo.Sẽtẽtiam uocabuli breuiter deſcri bet: maieſtas ẽ defen dere rẽp.ab omni icõmodo.ltẽ pru⸗ dẽs ꝗdẽ ẽ hic uir, nam cautelam ha bet magnã in decipiendo alios & lu/ crãdo. Factũ noſtꝑ cũ deſcriptiõe cu ita ſit ego remp.ab ĩcõmodo ſer/ uaui cũ põtes diſturbaueri. ea.n. res maximũùů icõmodum eratallatura. Ratio refellet: uidet tibi ſeruare maleſtatẽ: cũ eã daãno afficis:ꝗs dice ret Gracchũ maleſtatẽ ſeruare: cũ ipſe rẽp.peſſlundabat. & aut falſa: ꝗa aliter dicis qu ã resſeſe hẽat: ut ſi dicam: ſapiẽtia ẽ habere cautelà ĩ de cipiẽdo:mõaliꝗd lucret.ltẽ ſi ſerua ret cù detrimẽto reip.ad quod crea ti eẽnt cẽſores & dictatoresad iperi/ um maloꝶ & li bidinẽ cõprimendã: aut inutilis: ut ſapiẽtia ẽ cautela lu/ cradip fas& nefas. Turpisq affert: ĩfamia magna prudẽtia ẽ curare: ut corpus bene ſe hẽat quo ſeruato etiã aius ualet. Aut imurioſa: cõtra par tes iuris bonũ ẽ qd patres exhæredet filios: puta ſi diceret feciſti cõtran o — . —ẽ xcẽo Cepio:qm officiũ cẽſoris eſt uetare qui ea tollit: ex quibus rebus ciuitatis amplitudo con⸗ ſtat. Hæc ſũt ea quæ capiunt ſuſfragia populi et magi ſtratus cõſiliũ. Nempe igitur tu et populu ſuſfragio et magiſtratũ conſilio priuaſti:cũ pontes diſturbaſti:Itẽ ex cõtrario maieſtate is minuit qui amplitudinẽ ciuita tis detrimẽto afficit. Ego nõ afſeci: ſed prohibui detri- mẽta:ærariũ cõſeruaui libidini maloru reſtiti:maieſta tem oẽm interire nõ paſſus ſum. Primũ igitur uocabua li ſentẽtiʒ breuiter et ad utilitatem cauſæ accõmodata deſcribetu. Deinde factũ noſtrũ cũ uerbi deſcriptiõe Coniũ getur:et deſcriptionis ratiõc aptabitur. Deide cõ trariæ deſcriptiõis ratio refelletur: ſi aut falſa erit: autĩ utilis aut turpis: aut nur oſa. ld quoque ex iuris ꝑtibus ſumetur de iur diciali abſoluta: de qua iã loquemur. De tranſlatioerrr. ⸗è Væritur in trãſlatiõibus:primũ nũ aliiqs eius Aq tr0!ci actõem pet tõem: aut executõem heat quã nõ oporteat. Nũ alio mõ:alio tꝑe: alio loco:nũ alia lege: nuũ alio quærente: aut agente. Hac legibuset moribus de æquo et bono reperiuntut: de ꝗbus dice- tur in iuridiciali abſoluua. De ratiocinatiooen Ncauſa rationali primuũ quæritur quid in rebus malos:nõ tuũ. Værit.i. dputãdo: tã abaccuiatore ꝗa defenſore. In trãſlatõibus: ĩ dilatõrbus& cõmuta q tõibus thema ſupius fuerit poſitu de co ꝗ ſubſtulerat uaſa iacra de loco priuato: ꝗ cu accu ſatus eẽt ſacrilegu dicebat ſenon ſacrilegiu: ſied furtu coõnui ſſe: qm ea de leco priuato ſub/ ſtuliſſet. Actõem: ut ſi filiusa debitoribus patris iã mortui exige ct pecunias: illinegarétſi bi ꝗcꝗᷓ deberi:qminthil unꝗᷓ eis mutuaſſet. illeaut ſe hæredẽ: & filiu: & eadé pionãa eẽ diceret cu pfe: ꝗa pecun æ ſibi iure mutui debeant Actioaũt nihilaliud équà uis& modus ꝓlequẽdi i ſudicioqd ſibi debet. Petitõem: ut ſiqs ꝓcurator uel alter iſtitutus dicat alteroi& petat ut ſibi debeant pe⸗ cuniæ noie ipſius litigãtis. Aut executõem: ut ſi duo litigaret: & lite adhuc pẽdẽte alter recederet: & alium ꝓ ſe d cẽtẽ relſqueret ꝗ cãm ſuꝗ exequeret. Alio mõ hẽéat: ut ſiꝗs pignus tollat alteri priuſꝗᷓ uocet ſius. Alio tpeiut ſiꝗs petata debitore pecumasĩ calẽdis mans qs debeat calédis auguſti. In altera lege: debeotibi pecuniasnoie pẽſiõis:nõ mutui: ꝗa nõ mutuaſti ꝗcꝗ. Nu alio locopetis apud ædiles: cu clericus ſim: & ad ep̃ᷣm iusmeũ pertineat. Nu alio quærẽte: hic nõ põt petere quia ſeruus eſt. Agente: quia tu es inaliena poteſtate:non poteſt cauſam agere pro quoquam: uel ſerui non poſ/ ſunt eſſe teſtes. Moribus: ſunt adhucaliquæciuitates: in quibus epiſcopus dat iura tam epiicopalia quam ſecularia. ODicit ergo moribus & legibus reperientur. quia per leges & cõſuetudines quo hæc fie ri debeant cognoſcetur. N cã rationali:in q multæ leges nõ ꝓpriæ ſed a ſimlli ſum ptæ afferebant hoc me do. Male i olus matrẽ occidit: mm carcerẽconucit: teſtamẽtu facit: & adeunt hæreditatẽ exterm: & Pri⸗ uatur: eã ipſe petit his legibus ſũptisa ſimili. primo quod furioſus ſit: qm furoris eſt matre occidere. inde ꝗa teſtamẽtum furioſi nullũ eſt. & promhilo reputatur. Poſttiemoqued 44 yit. ſtebat eruat erit ncidt guen mo⸗ liun au ſci ⸗ ſre⸗ en cic⸗ td We ben ! ſu h denen ne m. eo in cnnt da hecn, i np hber le tann l⸗ mrl Euoch R ſani Deci eir ui s cu Ant gieis tuci onl 1 MMet vcce⸗ . . „ . K 4 . . 7 . 7 . .RW „* „ „. .* moritur quiſpiam abinteſtato:puta ſi teſtamentum nonualet: hæreditasuicinioribus datur. Sigc ĩ rebus muoribus:ĩ maioribusteſtamẽtisſempquodiudicatũ ẽ: aut quod ĩſtitutũ ẽ a teſtatore: uelꝗ ſeruari debeat: & hæreditas puemat ad eosquos teſtator iſtituerat. Aut mioribus uultquod ſiꝗs oc/ ciderit ſeruũ iudicet furioſus: ꝗᷓto magis ꝗ matrẽ, Autſimili bus:q damol; moccidit patrẽ & reusꝑà tricidii iudicatusẽ.ergo ꝗqmatrẽ negat a ſimili iudicãdus ẽ. Aut iudicatũ: ſecũdũ eas leges:quasnõ quærimas fieri. Vtrum ſimilis:quia ſiquisocciderit matrem nõ minuspeccat quamſi occiderit pa ⸗ — „. tré, Vtꝑe cõſulto: noluerunt facere maioribus: aut minoribus: aut ſimilibus ſimiliter ſcrip tot leges ge re⸗Eadrrglu to. n. cõſti . .. 2-2 L. N— e eſirm ilis ſir ei vei tueretur facer̃ legẽ de ꝛqm de tũ aut iudicatũ ſit. Deide utrũ ea res ſim ilis ſit ei rei de pre ſatis ſi Triptu Saeer welliil 4 qua agitur. an diſſimilis. Deinde utruũ cõſulto ea de re mare ꝗ ad patrẽ Drinare puta neruͤr . S „n. r e n his aũt partibus is plus poſſe ui ſcriptũ no ſit: quod uoluerit cauere: quod ſatis cautu debat ꝗ plus habuit eloquẽtiæ cum putarit propter cæterorum ſcriptorum ſimilitudiem. Sac gekuſe tork defenſore ptine/ —2 e ris di ant. ODe partibus legitimæ. ſ. ꝗ de De partibus legitimæ conſtitutionis ſatis dictum eſt. ſriptio ſnia,. Reuertamurſ-tra Nuũc ad iudicialẽ reuertãur. cctãdo p regulas artis diffinitõem ſu periusbrèuiter & loco deguſtatõnis . . . .. datum. De iuridiciali adſolun. o Bfholuta iuridiciali: ea par a te iuris ꝗ ẽ ꝑ ſe pfecta & ali eno nõ ĩdigetauxilio ĩ quo cõcedĩus factũ & ſcriptũ. Bſoluta iuridiciali cõſtitutiõe utemur: cũ ipſꝭ rẽ quã nos feciſſe cõfitemur: iure factã dicemus . ſine ulla afſptiõe externæ defẽſiõis. In ea cõuẽitquæx Feciſſe cõfitemur: i hocdifferta cõ . f. — . 1 . iect arali. Sſe aſſũptõe:p hoc exclu iure ne factũ ſit. De eo cã poſita dicere poterimus: ſi ex dit partẽ iurisaſſũptiuã. lurene ſit quibus ꝑtibus ius cõſtet cognouerius Cõſtat igitur ex hctũ: arait Qui usqrit p hæcuer . . E . . 1.. ba iur̃ an imur a:oportet uel ñ opor his ꝑtibus natura:le e:conſuetudĩe:iudicato:æquo et tet:recte uel nõ recte: decet uel nõ de bono:pacto. Natura ius ẽ:quod cognatois aut pieratis cet ergo hæcpars maxiĩe uocat ꝗlita —2 1„. . - E - tiua uel generalis: qm gẽusapud ora cã obſeruatur:quo iure ꝑetes a libris et a ꝑẽtibus liberi tores pro ſpecie vontrur. Quæri itur. leze ius Eid ai ijuſſu ſãcitũ ẽqu conuenit: tam ab accuſatore: quam colũtur.lege ius ẽ id quod populi iuſſuſcit e:’quod concnm ccadktſi Am occidi:& recte feci:ideonõ recte fe/ ciſti. De eocauſa poſita:ideſt ꝑræpoſita controuerſia de iurc:ideſt utrumaliquid iure: an iniuria actum ſit. Notandumautem eſt quodlut a turiſconſultis diffinitur. Ius eſt ſcientia & ars æqui & bo- ni quod ad honunespertinet: unde hæcconſtitutio græce uocatur dicæologia: fas uero deorum eſt. Præterea ſciendum quod duplex eſt ius:ſcilict ſcriptum & non ſcriptum: ſcriptum iusex iis parti/ pusconſtat. ſ-legibus quæ ſuntad remp. gubernandam & continendam & plæbiſcitis: quæ ſunt ſtatu ta facta per tributos & ſenatuſconſulta: quæa ſenatu inſtitutaſunt, item ex decretisprincipium quæ ſunt ab imperatoribus ex auctoritatibusprudentum: quæa iudicibus ab reliquis a magſſtratibus fa- cta ſunt. Iusautem ſine ſcriptiseſt quod de more conſtat& ſic diffinitur. Iusex more eſt:quod lonęa uetuſtate comprobatum eſt. & differta ſuperiori quod illud in ſcriptis: hoc ſine ſcriptis: illud poteſt nouum hoc ſemper uetuseſſe debet: illinun qᷓ cõtradicitur: quia pœna conſtituta facit aſſentiri: nuic omnes ſponte ſequantur: neq; quẽquam cogit. Prætereaaliud ius eſt qu od appellatur ciuile quodad ciues pertinet: ut ſi dixero: nemo in nocte ambulareſine cãdela audeat. aliud eſt quod dicitur ius g&⁰⅞ tium: ut ſi dicat:nemo poſſit ducere pluſꝗᷓ unam uxorem. Naturæ ius eſt. i. patu rale ius quod qua/ dam natura ingenitum eſt unicuq; animali: ut appetereſolem. Cognationis: ſicut patris ad fihum uel econuerſo:qm filius obligatus eſt patri: iure naturali impellente aut pietatis: ſicut erga maiores & maxime erga deum, unde ẽt pro religioneſæpe ponit: qua græci uocat euſcbia. Obſeruat:cuſtodi tur uel uenerat. Quo iure: applicatad ꝓpoſitum. Aparentibus liberi colut: puta ſi pater ꝑp fili/ os paſcendos in furtõ deprehẽſus eſſet: is poterit ſe tutari iure cognationis: quod amor ei ingenitus erga filioseum impulerit. Aut parentes a liberis utſi quiſpiam pater perumm litiorum trahéret in carcerem: & filius uetuiſſet. Accuſatur igitur filius: quod magiſtratusuiolauenit potenit ſe excuſare iurenaturali: quod pietas patris eum coẽgerit a pietate etiam ſeruata erga deũ hoc modo .Si aliquis ſacerdos: uel uir religioni deditus uiderit alium res ſacrasfurantem ciuem occiderit: cum eas fes de- ponerenollet. Lege ius eſt: cũ lex ſit: quod filiusmoriturmteſtatus forte patruus Nrcditgte occu/ pat: uetatur a filio:q uocatus in iudicium excuſat ſe lege: & filiusno fra ter mortuj patris poſ ldeat. Lex autem eſt: quæ fit in ſcriptis concedente ſenatorio ordine: & popule per hæc uerba fer etis legem ſic uelitis:iubetisne. Sancitum: pœnas ſanguinisfirmatum: inde cogit ſem per: cũ nosipſe permittat ut ſi dicatur: quicũq; hominem interfecerit capite priuetur: unde magiſtratus quibus eſt poteſtas: ea ſacroſanta uocãt᷑: ut erat poteſtas tribunitia: cuius reuerẽtiã ſiqslæſiſſet poenã ſanguim 6 ded ſſet. 2 it — — Quodgenus:uerbigratia:ut ĩ iuseas cᷣ uoceris: ꝗqdam uocat ſeruumin ſus:quoniam mncrimine de prehẽſus ſit negat his:qm̃ ſerui ſub iure ptorio nõ ſunt cũ alterius ſit ptãtisille eu coegit per legem 4 dicit: ut oẽs qui uocati ſint in ius qprimũ uemiãt. Cõſuerudine: ut ſupra diximusmultismo 1S dif fert iusa more: a iure ſcripto: ſedaddit᷑ hoc aliud ꝙ locus legisẽuel tabula: uel charta: uelcodex: ſed locuscõſuetudinis ẽ ipſa memorſa. Ac ſi ſit legitima. i. in lege ſcriptũ. Vſitatũ: in hoc frequẽtatiuo incluſit ꝓpriã naturã cõſuetudinisquæ ex lõga uetuſtate continet. Quodargẽtario.i.ꝙ umi trape/ zitæ uel menſario: ut appellat ſæpe Tullius depoſiti lege cõmiſeris. Re- petere poſſis:quida trapezita cemuũ deponit aureos: & in mercaturã ꝓfi ciſcit᷑: interea morit is ꝗ pecunias ſu asa ſocio poſcit:qui cũ neget ſe ab eo cꝗᷓ accepi ſſe iura conſuetudinis al legare põt:& dicere quod mos ſemp ſeruatus ẽ ꝙ qui hæreditatẽ teſtato ris hẽt.is pro ommi re parẽtibus reſ/ põdere debeat. De quo ſnia lata ẽ: hæc eſt declarata ĩ aliqua c per uer ba iudicis uel prætoris: uel alterius magiſtratusallegauit in ſimili cauſa ut idẽ ĩ præſenti cã iudicẽt:q ẽt in il la præterita iudicatũ dicãt. Hoc mo do nõ recordamini iudices iã tribus annis controuerſiam apud prætorẽ urbanũ agitatã: & iudi catã hoc mo/ do fuiſſe: ut fratri tang filie hæredi tascælata ſit: quare ueſig eſt ut ma/ log noſtro& ſentẽtià mitemini: aut decretũ quod ptinet ad ſenatores:& fiebat hoc mõ: ꝓuincialesqui in ſin gulas ꝓuincias mittebantur: pſape putabat prætores ciuitatũ ſentetias ſuo arbitrio ſempꝑ ferre: quapropter ipſead ſenatum pſcribehat: ut de ea re ipſa indicarent: quã puinciales ue genus eſtut in ius eas cũ uocers. Cõſuetudine iusẽ id quod ſine lege æque ac ſi legitmmũ ſit uſitttũ eſt:quod genuseſt id quod argẽtario obtuleris expenſũ a ſocio eius recte repetere poſſit. Iudicatũ eſt id de quo ſeten tia lata ẽ: aut decretũ impoſitũ ẽ. Ea ſæpe diuerſa ſunt: ut aliud alii iudici:aut prætori: aut cõſuli: aut tribuno plæbis placitum ſit:et fitut de eadẽ re ſæpe aliusaliud decreuerit: aut iudicauerit: quod gẽus. M. duſus præ tor urbamus quod cũ hærede mãdatia geretur. Iudici um rddidit. Sextus Iulius nõ reddidit. Itẽ Caius Gæli as iudex abſoluit iniuriarũ eũ ꝗ Luciliũ poetã in ſcœ na noĩatum læſerat:Publius Mutius eũ qui L. Actiũ poetã noĩauerat cõdẽnauit. Ergo quia poſſũt res ſimi lide cauſa diſſimiliter iudicatæ proferri: cum id uſu uenerit iudicem cum iudice: tempus cum temporemu merum cum numero iudiciorũ proferemus. Ex æquo et bono ius conſtat quod ad ueritatem et comu- nem utilitatem uidetur petinere. Quod genus eſt: tuiſſent:quo facto decretum interpoſituùm eſſe dicebant. Aut prætori:quia poteſtatẽ hẽbat feren/ di & tollẽdi:leges ſuſpendendi:& reli. qua quæ ipſis placuiſſent: unde catexochin iushonorarium uo catũ eſt ius prætoriũ. Aut cõſuli: pꝑ maximam eag poteſtatem: quia ipſim hila regibus differebãt: niſi quod annui tantummodo erant cumilli perpetuo eẽnt: aut tribuno pla bisqui coſtitut ſunt: ut plæbem tueat a conſiliis ſenatus. Vnde nihil:licebat fieri ſinetri bunis:quoꝶ potentia propter mul titudinẽ plæbis & dignitatem ſignificauit Ci Tepiſtola ad Thermetẽ legatũ: ubi ait: cur ego te nelĩ ĩ cidere in terrores tribunit os: quàpropter Valerius quoq; antiaseum magiſtratum facem tribunitam ſæpe commemorat. Aliud decreui: quantum ad decretum ſenatus: nterpoſitum iudicauit ad reli quos:ut magiſtratus iudices. Cum mandatt ageretur: quidam aureos centum com miſerat merca tori in mercaturam proficiſcenti is itinere mortuus eſt:isqui cõmiſit ab hærede pecunias repoſcit: neq; ille quicꝗᷓ ſibi debere lisad. M. druſum defertu r: qui pro petente ſentẽtia tulit: unde ueroad ſex tum Iulium delata aliter iudicata fuit. Iudiciũ reddidit: pro uoluntate petentis iudicauit hoc eſt: dixitaureospetitori reddendos. Mandatum aurem eſt offitiu mgratuito ſuſceptum: unde mandata rii ſunt quibus illud cõmittitur. Lucilium poetam: ſcilicet ſatyrieum. Nominauit. i.nomme pro prio appellauit: apud maiores uetitum fuit & Pœna cõſtituta his qui maioresſe ſine nomine dignita tis uocaſſet. Vſu ueneri t:hoc eſt cum hoc contigerit. dicunt autem rationes ad exercitationem do/ cet enm quomodo debeamusoſtendere per regulas iurisaliquid fieri uel non fieri debere quamuis ſcitaliter abaliquibusi udicatum iudicem:cum iudicem conferemus alteꝶ altero præſtantiorẽ eſte dicemus hoc mõ.imperitus qdẽ ille iundicanduse ludex ꝗ hoc ita iudicauit cũ cõſtet p textum ip/ ſum iuris uel legẽ alio pacto fuiſſe iudicatum: quia huic potius qui excellentior hẽtur fides eſt adhi benda. Tempusc tem pore:nondũ condita erat lex ꝙ filius ſuccederet patri: qm illud iudicatum fuit quod fratri deberent:aut tenmipora turbulenta erant & bellicoſa.itaq; cũ leges ſileant inter arma illi iudicato credere nullo mõ debemus. Numeꝑꝶ cum numero:quãqam uno ſudicatum ſit fratrem 1. ſuccedere debere: tamẽcredere non oportet: qm multi innumerabiles aliter ſe habere rem iudicarũt Ex æquo: & bono hoc genus iurisex xquo& bono:quandoper diſpenſationẽ nouæ legis miiorismi t Saàmas ſeueriorem legem ad utilitatem communem ciuitatis hoc modo:lex erat:ꝙ nemo crearetur Inperator ante uigeſimum quartum annum. forte cõtingit ꝙ duo ſcipiones imn hyſpama ꝓfligati ſũt. Cut rei:uiſi romani ꝓuidiſtent ſtatuseorum peſſi nie ſehabuiſſetaitaq; facta eſt mitior ꝙ licebat añ nig Cott lati jor: en⸗ ſore ſcl le⸗ lur 1 Lon lrn cume ſeden x cetan ſnad doer m Conn⸗ u ſren wW. ncrir. ſorrat unl oleni bunrn Itadi en men hoet manann nne maco/ awuis ee vmi/ Kachi carun cram: mm lorn atnl nſi⸗ a 7— N — —7 uigeſſimum quartum annum imperatorem creari.electus igitur eſt. Scipio qui ſi accuſareturquod cõtra legẽ creatus eẽt: & lege æqui & boni põt accuſari: græci. n latini uocãt æquũ & bonũ quoniã ex legis unius fractiõe ius al ior ãànis. Ix. cũ lex ſit ſupra ꝙ ſenes & ægroti p eã lehẽ coheren genariu annũ liceat nõ ire in ius. modo cognito rẽpro ſe det. ſores hoc modo ꝙ procurator ẽ cãm alienã agi in loco abſenti ut maior annis.lx.et cui morbus cauſã cognitiorẽ det. Ex eo nouũ genus cõſtitui cõuenit ex tẽpore et ex ho- minis dignitate. Ex pacto ius eſt ſiquid inter ſe pepige runt:ſiquid inter quos cõuenit. Pacta ſũt quæ legibus obſeruanda ſunt hoc mõdo. Rem ubi pangũt:oratio nẽ pangunt ĩ comitio:aut in foro ante meridiẽ cãm cõ iicito. Sunt itẽ pacta quæ ſine legibus obſeruãtur ex cõ uẽtu:quæ iure præſtarce dicũtur. His igitur partibus in iuriam demonſtrari iusc onfirmari conueni:idque in abſoluta iuridiciali ſeruandum uidetur. De comparatione. „ Vmex cõparatione quæretur utrum ſatius fue- rit ager id quod reus dicat ſe feciſſe: aut id quod accuſator dicat oportuiſſe fieri:primũ quæri conuenit utrũ fuerit utilius ex cõtẽtiõe:hoc ẽ utrum uenuſtius: uocãt hoc genus iuris epichia:& bene iquãdo ſeruat & utilitas cõſeqt. Ma t.Itaq; mitigãus & ſcriptũ ẽ ꝙ; ĩter ſexa diſtnguũt autiuriſcõſulti carũ defẽ/ :puta ſiquis exiſtẽs ferrariæ mittit bo/ noniã quẽpiã ꝗ ꝓ ſe cãm dicat.itaq; pro abſenti dat᷑ cognito alicui pᷣſen⸗ ti & ꝓpinquo:ut ſiqs cãm dicat ꝓ al tero utiq; in eadẽciuitate exiſtẽte pa tronus ẽ:ꝗ proalio orat & uadit ad aduocatů: aduocatusaũt eſt qui re/ cipit cãam. Nouũ ius cõſtituti cõue nit:hoc ẽ cõuenit condere nouã legẽ quæ diſpẽſet & mitiget priorẽ ſeue/ rã. Ex tpe: ꝓ ĩcõmoditate tẽporis: utde exẽplo Scipiõis ſupradicto:uel unicuiq ex neceſſitate ius petere die bus ſanctis & nõ faciatis. Ex dignita te hoiĩis ut ſi diſpẽſetur lex ſupiusdi cta in iùs eamus cũ uocẽ hoc mõ lice at uxori ĩ iusuocarenõ ad ius ſecula riũ: ſed ad ep̃atũ cãm ſuam dicete. nã uidebãt inhoneſtũ matronãad pᷣ torẽ ire.lItem ſi lex eſſet talisprinci⸗ pis:liceat unum ꝗ pro ſe ius dicat ex hiberno tepore eẽprincipẽ quot die bus in publicum prodire. Ex pacto ius eſt. i.ex priuata cõuentiõe. eſt.n. duoꝶ uel plurium in idem conſen/ tiẽs. ideo a pace dictum putant eo factointer diſcordes concordia facta ſit. P epigerit: ꝗᷓtum ad ſolẽnitatem uerborum & ſcriptura/ rum. Conuenit: pertinet ad pactum quod ſine ſolẽnitate fit: puta ſine teſtibus ſtipulatioms & legi tima uerborum ſtipulatione. Pacta ſunt: quæ legibus ſeruanda ſunt: alias pacta ſunt quæ leges ſpon/ te conſeruant: quia cũ ipſis legibus cõueniunt ſuper legibusfundata ſũt hoc modo,lex eſt ꝙ nemo operarius pluſquam decem ſolidisoperam uniusdiei exiſtimtt: uenit unus eius operam petens & am bo conueniunt ut decem ſolidi ſoluantur: ſicut lex præcepit: & non eſt contrarium. Rem tibi pan/ gunt:orationem pangunt:hoc genus pacti quod fir ſecundum leges:non eget aliqua ſolennitate nec teſtium: nec alterius ſtipulationis: ſed nudistantum uerbis: & ſimpliciter componitur quoniam pro pter leges uideri non poteſt. Itaque cum rem paſciturſola oratio requiritur & uidetur pertinere ad illud quod dixit: pepigerit, hoc uerbum autem pango antiquum eſt: nam nosdicimus pango. In co mitio aut in foro:per exempla ipſe quo Romulus& Titus tatius in unum regnum conuenere:fecerũt hoc pactũ quod licitum eſſet eis dare iura ſiue ĩ comitio:ſiueĩ foro iuridiciali:cum tamen ea loca di uerſisofficiis conſtituta eſſent. nam comitium erat locusubi conueniebant cũᷣ aliquid de ſtatu ciuita tis erant tracturi. Forumautem iuri dandoconſtitutumeſt. Hoc autem pactum ſine aliqua ſine ſolẽ nitate ſtipulationis uel teſtium: uel ſcripturaꝑ obſeruant: quia noneſt contrarius. Coniicito: con/ ducito. Sunt autem pacta: hoc eſt alterum genus pacti: quod ſit: licetcontra leges: tamen ſeruat pp ſolẽnitatem teſtiumſtipulationis ſcripturæ hoc modo de utroq; pacto. Exemplu oſtendendum e quod acceditad operarium: & uno dieeiusoperam cõducit decem ſolidis: ſicut ẽ ex more: hoc ẽ pa/ ctu quod ſeruatur legibus: uerũ & penuria eſſet operariorum: & unus peteretuigiti ſolidos: cũ de iu re non dentur niſi decem: tunc ſtipulatione & ſolẽnitate opus eſt: &tunc ſeruatur hoc pactũ ſine legi bus:quoniã pacta ſolẽnitate facta dicuntur frangere leges. His igitur partibus: concludit partes iuris per quas nospoſſumus demonſtrare utrum aliquid iure an iniuria factum ſit. . Vm comparatione: exequiturnunc ſecũdã partẽ iuridicialis: quæ dicitur aſſumptiua: quã c in plures partes diuiſerat: thema ſuperius poſitum Pompilii fuit: ꝗ cũ ĩ anguſtias mõtium deueniſſeta gallis obſeſſus eſt. & tandem ut exercitum liberaret ĩpedimẽta reliꝗt: accuſat ꝙ ſtatũ romanũ prodiderit: quod romanũ eſt ſemper in armiseſſe: necunquã ꝗeſcere: qd cum arm perdiderint neceſſe eſt ut romani hoſtibus ſuccumbant. Quæretur. ſ.improbando: de/ fedendo facta Pompilii. Vtrum fuerit ſatius: quæro a nobis iudices: utrũ fuerit melius arma dum taxat:aut uiros ſimul cum armis perdere. Contra ſi exercitustotus cum hoſtibus egregie pugnaſſet li cet cum armis interiſſet ſtatus romanus maiorem laudem & fructum reportaſſet. primum poſito ca ſuad utrunque litigantem pertinet, adhucoſtendit regulas perfuſas: quibus uterque utatur. Ex contention?:ſideſt comꝑarando utilitatem & damnum reipu. permiſſſonem armorum tantum:aut 111 „ J armogecum uiris ſimul: noc extar expoſitiue. Eꝗqdẽnõ uideo ꝗ honeſtas ſit cũ incõmodism⸗ cilius pugnãdo exercitũ adduxiſſe. Cõducibilius: iter feciſſes quã arma turpiter dimitter tũ ptinebat. Interponet᷑ ſuſpitio:ñ ẽmirãdũ ſi hoc fecerit:qm̃ ſemp ha buit odiũ militũ ſuoꝶ: itaq; cõtẽtus fuerit hoc euemiſſe:ut iracũdiã cũ ĩ/ cõmodismilitũ exaturare potuſſſet uel ſiꝗs dubiteteũ grãdẽ pecuniã ab hoſtibusaccepiſſe cũ ſemp auariſſi mus fuerit. Sed dolo malo: cũ odi um habuerit:ĩ oẽs militesarma di/ miſit:nõ ut utilius putaret:ſedut irã ſuã exaturaret. Poterat ne uitari:ñ debuiſti cõſiderare ſi ĩ anguſtias iuiſ ſes te nõ ñ poſſe ſine ĩcõmodis exẽ/ ptuꝶ.itaq; nõ poteras potius collem aſcẽdere quã ĩ uallẽ & anguſtias de/ ſcẽdere. Ad defenſorẽ cã refellet: qũo qd pecuniã & ꝓparua utilitate ſubiſſẽ̃ ĩgẽs damnũ & uitæ piculũ: nõne ſciebã ſi id feciſſẽ romæ peſtea puniũdũ fuiſſe:aut qũo ꝓ odiomi/ lIitũ id feciſſẽ nõni fuiſſet mihi ma/ ior ignominia ex turpi deditiõe quã utilitas & iracũdia exaturata. His ſic tractatis: poſitis regulisab utraq; arte & cõfuſas & ſeparatas adiũgit ocoscões ꝓ utroq;. Accuſator utet loco cõi:ſi dimittitis udices Põpili um ipumtu: cõſiderare qᷓtũ piculũ ſtatui romano factu ſitis. eteni ocs ĩ/ peratores paruopiculoaudebũut de utili iudicare & ſtatũ noſtꝑꝶ ĩ picula cõiicerẽt pmaxima cũ ad ienatũ pti neat. Per cõqueſtionẽ: duo ſignifi/ cat & locũ miſericordiæ & ſit cõſide rare ꝗ ſtatus ĩpatoꝑꝶ ſit hũt multos fatores cũ fortunam habẽt ꝓſperã: modis maximis pugnare: facilius cõducibiluus. Deinde oportebit quæri ipſũ ne oportuerit iudicare:utrũ fuerit ut lius: an aliorũ fuerit utilius ſtatuẽdi poteſtas. Deinde interponetur abaccu ſatore ſuſpitio ex cõiecturali cõſtitutõc. quare putetur non ea ratiõe facũ eſſe: quod melius deteriori antepo neretur: ſed dolo malo negociũ eẽ geſtũ de aliqua pro babili cauſa. Deinde quæretur potuerit ne uitari ne in eũ locũ uẽiretur. Ab defeſore cõtra refelletur argumẽ tatio cõiecuralis: de qua ate dictũ eſt. His ita tractatis accuſator utemur hoc loco cõi in eum ꝗutileutili ꝑræ hoſuerit:cũ ſtatuẽdi nõhaberet ptãtem. Defenſor cõ- tra eosꝗ æquũ cenſeãt rem ꝑnicioſã utili preponi: ute tur loco cõi per conqueſtionẽ:et ſimul quæret ab accu ſatoribus et ab iudicibus ipſis ꝗd facturi eſſet ſi in co lo co fuiſſent: et tẽpus: locũ: rẽ diliberationẽ ſuã ponetan te oculo. De tranſlatione. Ranſilatio criminis ẽ cum ab reo facti cauſaĩ ali orũ peccatũ trãſteretur: ĩ qua primũ quærẽdũ eſt uere ne ĩ alterũ crimẽ traſferatur. Deinde ſpectan dũ eſt an æque magnü ſit illud peccatũ quod in aliũ tranſfertur. ac illud quod reus ſuſcepiſſe ſe fateatur. Deinde oportuerit ne in ea re peccare in qua aliusan- te peccarit. Deĩde oportuerit ne iudiciũ ãte fieri deĩde ſi uero perdũt oẽsꝑſequunt᷑. habenda certe nobis miſericordia cũ detanto culmine poteſtatis & ho noris ad tam ifimũ ſtatũ puenerim: ut per cõqueſtionẽ hoc ẽ per lamẽtatõem hoc mõò infelices certe ſunt imperatores oẽs qui licet oĩa pericula pugnando ꝓ repu. ferant: tamẽ nõ Hon unt ciuibus ſuis ſa/ tiſfacere, Quod facturi eſſent. quæroaboibusueſtgꝶ quid faciendũ putau etisſi in eo ſtatu fuiſſe tis. Tempusaãnte oculos:cõſiderate incõmoditatẽ tẽporis:erat mẽſisauguſti:nõ erant pluuiæ: aridi tas maxima: uel erat hyems. Itaq; cumnon poſſemus ſtare ſub aquisneceſſe erat diuertere in eo loco: ubioĩa erant parata ad hyemãdũ. Rem: eramusoés bello fameq; cõfecti: unde milites minabant ſe ad hoſtes fugituros. Locos: locus erat ſterilis: ſaxoſus: ags mmuaisneq; fontes: neq; flumina habe/ „ bat:quibus equi homineſq; uti poſſent. Ranſſlatio crimis: abaliis dr relatio: uel ſtatuscõpẽſatiuus: eoq; par pari uideat referre is 4 t icit ſe occidiſſe quẽpia: qmẽt ipſe ĩſimili crie peccauiſſet. thema põt eẽ duplex uel Hiore/ ſtis ꝗ Clytẽneſtrã occiderat: aut oratiæ a fratre occiſæ qm publica lætitia ſola plorabat ma ritũ: & nõ fratrisſalute lætabat. hiſtoria ẽnota: hogaut exẽplogꝶalterutro utemur: & tex- tus regrere uidebit. Cã facti: puta morsagamẽnomis: aut lachrymæ oratiæ. Inalioꝶ peccatũ traſ/ ferre: ĩ hac aũt cã nõ defẽdius peccatũ: ſed cãm ꝑ cõpẽſatõem alterius facti. In qua primũ qrẽdũ eſſe uege ne det regulas tractadi, dicit ergo: uidẽdũ e prio ſi ille ꝗ occidit aliũ moriatur morte. Aut illa ꝗ exponit.n.quid ſit utile Sciendum eſt. n. ſecũdum phi loſophosutile ab honeſto ſeparari nõ poſſe. Venuſtius: ad laudẽ & formã: q romamsfuit igenna. ꝗn potius temerariis ifamia affert fa/ maior utilitas reipu. acceſſiſſet ſi gladius ſtrictis e:cũ romanũ ſi pugnando penitus mori quã turpiter uiuere. Oportuit iudicare: fuit ne cõceſſalicẽtia iudicãdi ut& fueritmagisutile illud qd feciſti:etenĩ a ſena deflet maritũ &õ fratrẽ: ſicut oratia. Atq; an magnũ ſit: occidi matrẽ. nã ipſa patrẽ meũ occiderat: quod æque ĩdignũ fuit. Cõtra uero debuiſti oratiã occidere: ꝗa lachrymæ nõ ſunt uere cãocciſioms. In qua alius peccauerit:licet Clytẽneſtra occiderit patrẽ tuu:nõ tamẽ debuiſti eam punire:cũ tur/ piſſimũ ſit eos imitari: quos improbas, Itẽ nõ eſt imitadus malus mos: ut hæc tin pro lachrymisocci-/ derat. Iudiciũ ne ante ferri: leges ſunccõditæ: ut ſiquis peccauerit puniat a iudicibus& nõ ab alifs, — ſa⸗ tio exa 4 . B 5 9 . — „ Cum factum iudicium non ſit: ſunt hic duopexcata conſideranda: & morsmatris:quod eſt contra oẽm pietatẽ: & ꝙ eã ĩdẽnatã occidiſti: factũ. ſ. ex culpa tua: qa tuoccidiſti eã. Locus cõjs: nõ dubium &aα quotiés uiolẽtia regnat: &nõ ius: ciuitasnõ ẽciuitas: ſed latrocimũ. nãad qd ergo ſunt ĩuẽtæ le ges &magiſtratus. Percuctabit: cũ dicas recte abs teocciſãcẽmatrẽ. Quæroabs te: ſitudicas recte te occidianteꝗᷓ iudicaris. ualidũ ꝗdẽ hoc argumẽtũ ẽ Quid credis alios. ſ. facturos hoc tibi cõcede/ rẽt. Oĩa iura cõfoderent᷑: &o&ιsπÜο0ε1:171οριτ.derit. Si ipſe acchſator: qd diceres: ſi ego cadẽ rõe cum factũ iudiciũ nõ ſit de illo crimine:quod in aliũ trãſferatur. Oporteat ne de ea re iudiciũ fieri: quæ res ĩ iudiciũ nondũ uenit Locus cõmunis aecuſatoris con tra eum: ꝗ plus cẽſeat uim ꝗᷓiudiciaualere oportere et abaduerſariis percũ ctabitur accuſator quid futurũ ſit ſiidem cæteri faciant: ut de indẽnatis ſupplicia ſumãt: quod eos idẽ feciſſe dicat. Quid ſi ipſe accuſator idẽ facere uoluiſſet. Defeſor eorũ peccati atrocitatẽ profe ret in quos crimẽ trãſfert: rem: locũ:tẽpus:ante oculos ponet: ut hi qui audiunt exiſtiment: aut non potuiſſe: aut mnutile fuiſſe rem ĩ iudicium uenire. „ De conceſſione. Onceſſio e:p quã nobis ignoſci poſtulamus. E Qiuiditur in purgationẽ et deprecationẽ. Purga tio ẽ cũ cõſulto a nobis factũ negamus. Ea diuiditur ĩ neceſſitudinẽ: fortuuã: ĩprudẽtiã. De his ꝑtibus primũ oſtẽdẽdũ ẽ deĩde ad deprecationẽ reuertẽdũ uidetur. lLEc neceſſitudine. — Rimũ cõſiderandũ ẽ.num culpa uentũ ſitĩ ne ceſſitudinẽ: num culpa ueniẽdi neceſſitudo fece rit. Deinde quærendũẽ: quomodo uis illa uitari potue rit: ac leuar Deide is qĩ neceſſitudiᷣem cauſam cõfe- ret exꝑtus ne ſit ꝗd cõtra facere:aut exco gitare poſſet deinde num quæ ſuſpitiones ex cõieturali cõſtitutio ne trahi poſſint quæ ſign ificẽt id cõſulto factum eſſe quod neceſſatio accidifſe dr̃. Deinde ſi maxie neceſſi⸗ tudo quæpiã fuerit:cõueniat:ne eã ſatis idoneam cau- ſam putari. De imprudentia. Iautem imprudẽtia reus ſe peccaſſe dicet primũ „ .⸗ %. . . * quæritur utrum potuerit ſcire an non potuerit. tus rei ſit:multis modispotuiſſeseuitare:ſed peſtate in portũ rhodi ſtas quã remis cõtra nitẽti nr̃a uerſari ueniſti ut pᷣdarerisñ ĩpulſusa tẽpeſtate. Si maxĩa nece ſlit ann. peſtas:ꝙ nullo mõ reſiſter epotuiſſes. Cõueniatne cãm: qd ad nos tẽpeſtas fuerit te occiderẽ ĩdẽnatũ?nõne eẽt ꝓcede reĩ infinitũ. Defenſor facti atroci⸗ tatẽ:cõſiderate iudices ꝗd ſitoccide te regẽ ad occidere maritũ ſuũ? & nõ ſolũ nõ dare pœnas ſuas:ſed ẽt re gnare cũ adultero. Rem: cõſidera re qᷓtus dolor:qᷓta ignominia ſit ui/ dere occiſorẽ patris regnãtẽ. Locũ: regĩa erat & ĩ arce ſe cõtinebat. Ita⸗ q; 1 ius uocari nõ potuiſſet. Tẽpus:ea hora ſola erat:cnm mox ſtipatoꝶ co pia acceſſiſſet.ltaq; ſi diſtuliſſẽ fru/ ſtra poſfea in ius uocaſſem. Vutile iudiciũ uẽirẽ:utiliſſimũ iudices ẽ ad rprimẽdũ maloꝶ mores:ſi ubiq; iuẽiãt:puniãt potius ꝗᷓ ĩ ius uocare. Er ꝗᷓ ignoſci poſtulãus: ſi p poſt cõceſſionẽ. facti unde peoſſit oriri dubitatio: quõ ſiit cõſtõ:cũ nulla ſit cõtro uerſia. Soluit ãt ſic: ꝙ ĩ iuridiciali nõorit cõtrouerſia de facto:ſic ĩ cõ/ iecturali: ſed orit᷑ de recto: uel de ue nia dãda: uel nõ dãda. Reus. n. dicit ueniã eẽ cõcedẽdã: qa factũ ẽ nõ ſpõ te: aliter negat id fieri oportere. Pur gatio: dat diffinitõem: ſed poſterius tractabit. negamus. n. apud Ci. ſem/ exponet ꝓ dicimusnõ. Cõſulto actũ negabimus: ſẽtiebã neſcio quẽ ſternẽtẽ:itaq; cũ uox eẽt credẽs eſſe camẽ hoĩem percuſii. Eceſſitudinẽ:qᷓ dr̃ ĩpellẽs n nolẽte ſortuna:ꝗq dr̃ caſus ĩ pᷣmeditatus:q ĩpeditne fa cias: ꝙ uolebas. Imprudẽ „ tiã capit Snaratia⸗ Primũ cõſi/ derãdũ ẽ. Erat lex apud rhodios: ꝙ nulla nauis roſtrata uẽiretad portu: ꝙ ſi fieret ĩpune caperẽt :& publica eẽt: euenit ꝙ nauis cypꝑ cRSda tẽ appullſa ẽ: fupuenit ꝗᷓſtor & eã petiit:ad iudici um differt᷑: itaq; his regulis utẽdũ ẽ Nu culpa uẽtu ſit ĩ neceſſi.unũ ꝑꝑ D tctẽpeſtatẽ excuſandus nam anteq uõ tus eẽt nõ debebas appropinꝗqᷓre ad portũ, Nã culpa cõtra excuſandusſu: qa lõgc graà lu. erat uerſa ĩ cypꝑe:ſed uis tẽpeſtatisnauĩ uicit: & huc ĩpulſa Enobis ĩhibẽti us. Quõui ſũtalia loca:p ꝗᷓ poterasnauigare:i. taq; cũ ſcires piculuũ eẽ tẽp rẽdũ fuit. Leuari: nõ fuit tãta tẽpe ndusſũ: ꝗa lõge erã a littore & nauis rari potuerit: eſtate ſurgẽte: neamitteresnauĩ aliud ꝗ bus & uellisnõ potuiſſetis ſupare. Exp neq; tẽtaſti:neq; curaſti uitare: itacq; excuſandus nones. Qusr ſignificẽt id qd cõſulto factũ: tu ſẽp exercuiſti practicã: &cu ſcires multas nauescirca littora ſſitado:puta ſi fuſſſet ſeuera tãta tẽ zuelnõ fuerit quo- uis pacto puniẽdus es:nam lexnr̃a nõ noiat tempeſtatẽ. ſ Iautẽ propter imprudentiam: atqui duplex eſt: mprudentia ſcilicet facti & iuris facti. Itẽ duplex.ſ.facti ꝓprii: uel alieni ĩprudẽtia: facti ꝓprii nõ meret ueniam: puta ſigsnegaret e . . quicꝗᷓ debitori cum pecuniasnon meminerit ſeaccepiſſe. Facti alieni meretur uenſam:ut ſiqs in alie nã patriã ꝓficiſcẽs cõtra mores eius patriæ arma geſtaſſ. et. Imprudẽtia quoq; iuri duplex. ſ. ſcripti & nõ ſcripti.Nõ ſcriptũ iusmeret ueniã: ut fi filius dicat ſc gnorare eẽ cõtra pietatẽ:ꝗ ei cõtradicit.Scri ptuũ ueronõ meret: ut ſiꝗqscõfiteat p ĩprudẽtiã ſe pulſa epatrẽ: qm nõ ſciret legèé eẽ: ꝙ qui patrẽ pul ſat hæreditate priuet: hæc aut de qnũcagit ẽ iprudentia facti: & meret ueniã: t ut ĩqt Ariſtoteles ĩ ethicis: debet ſubſeꝗ dolor utzepotuitſcirean nõ. Notãdũ ẽẽt:ꝙ aliq ignorãtia ẽcraſſa:ꝗq ignorat ea: q oẽs ſciũt:puta ꝙ nõ comedant᷑ car nes ſabbato:& hæc nõ excuſat. Si ãt aliꝗs ueniẽs rure portaueritarma: q ipſo abſente phibita fuerãt: is uenia meret. Erat ergo lex: ꝙq nemooccide ret ciuẽ: & oĩs ſeruus factus liber eẽt ciuis. Quidã habuit ſeruũ: quẽ mo/ riẽs libeꝶ facit abſente fratre:is cum reuertitur iter aperiendũ teſtamen tũ: ueniũtad cõtẽtõem:& ſeruũ libe rũ & ciuẽ occidit.ergo lis ſic tractat ex parte rei rure eram: cũ factus ẽ li/ ber: nec potui ſcire ꝙ; frate? teſtatus ſit.nã claudebant teſtamẽta ſtripta P teſtatorẽ:& teſtesnõ ſciebãt quid ĩ ſcriberent: niſi ꝙ eo facto ſcribebãt ſe audiſſe illud teſtamẽtũ ĩ ſcriptis nũcupatum. Itẽ põt eẽ aliud exem plũ. rhodi lex erat: ꝙ nemo ſacrifi/ caret de uitulo. forte ꝗdam in tépe/ ſtate uouerũt ſe ſacrificaturosde ui tulo cũ eẽnt i littore:ẽ ergo ĩpruden tia facti alieni. Vtg data ſit opera: potuiſſe ſcirea multiscũ ĩgreſſus es ciuitatẽ: ꝙ arma nõ ferebant:ſi q ſi/ uiſſes: ꝗa lex erat publicata. V caſu nõ potui ſcire:ꝗa ĩterfectus fuit auus:& ſubito facta ẽ lex:q̃ nõduũ au dita eratab oĩbus. An culpa: qa fi cã principalis ĩnos fuerit nõ meret ueniã: Deinde utrũ data ſit opera:ut ſciretur:aut non demde utrũ caſu neſcierit an culpa. Nam ꝗ ſe propterumum. aut amorẽ: aut iracũdiã fugiſſe rðem dicet: is animi ui tio uidebitur neſciſſe nõ imprudẽtia:quare nõ im pru⸗ dẽtia ſe defendet:ſed culpa cõtaminabitur. Deĩde cõ-⸗ iectnrali cõſtitutione quæretur utrũ ſcierit an ignora- uerit: et cõſiderabitur ſatis:ne imprudẽtia præſidii de⸗ beat eẽ cũ factũ eẽ cõſtet. De fortun,.. Vm ĩ fortunã cauſa cõferetur:et ea re defenſor igbſci dieet reo oportere: eadem oĩauide ntur ſiderada: quæ de neceſſitudine præſcripta ſunt. Ete- nim omẽs hæ tres partes purgationis ĩter ſe finitimæ ſunt ut in oẽs eadẽ fere poſſint accõmodari. Loci cões in his cauſis acuſatoris cõtra eum ꝗ cũ ſe peccaſſe cõ- fiteatur tamẽ:orone iudicis cõmoretur. Defenſoris hu manitatem miſericordiam:noluntatem in omnibus re bus ſpectari cõuenire:et quæ cõſulto facta nõ ſuntĩ eis fraudẽ eẽ nõ oportere. De deprecatione. & appellaturpeccatũuiolẽtũ. Sed culpa:ergo duplici poœrna mulctandus erit: & pp crimẽ: & pp ebrietaté: uel amorẽ: ut ſi dixiſſetſe uoluiſſe igredi ad am: cam ri ualẽinuidiſſet. Iracudia:ſi riualis cõtẽdiſſet:& ad iracũdiã ꝓuocaſſet. Cõieckuralicõſtitu tõe: ꝓſe cto ſciebat eũ ciuẽ: ſed ſimulabat. nã ſempꝑ fuit ſibiinuiſus. Nẽ ſatis pſidui:occidiſti hoĩem & ciuẽ ro/ nuandͤatac nõ ignorantia excuſat peccatum. m ĩ fortuna:quæ dicit accidentale ipednẽtũ ad res humanae ciues: cãab oĩbus ignora k. q Caſusuerogeneralis ptinet ad res inaĩatas:ut mari:domibus.Eſt ãt uocabulũ mediũ: ſicut græci dicũt demonẽ tã felicẽ ꝗ ifelicẽ? thema hoc: imperator ꝗdãĩẽ mõte caſtra metatus ꝑp uicinitatẽ hoſtiũ in uallẽ deſcẽdit:ut tutus eẽt:uenit ꝙ propter mmiã pluuiam ſubitꝗ ma/ gna parsexercitus periit. Accuſatus: eſt & quæritur utg dignus an nõ dignus ſit pœna. unde poſſetq̃ri ſicut ſupra quomodo ſit cõſtitutio:ubinõ eſt controuerſia. Soluitur aũt ꝙ licet non ſit in prima par⸗ te:hoc eſt in facto:tamen eſt in defenſione. In fortunam conferatur: hoc tãtum dicit imperator ſe amliſſſe exercitum propter ſubitam: & mpræmeditatam pluuiam. Defenſor: imperator: ꝗ amiſit exercitum. De neceſſitudine: primo num culpa uentum ſit: ut quare caſtra metatus ſit: es ĩ uallibus non debebas conſiderare fortunam: quæ fieri poſſet. N umneceſſ tudo:egodiſceſſi de monte m ual lem: ut eſſem magis remotusab hoſtibus & tutior: tum impellente fortuna effugere non porui. Vi/ tari: non potuiſti ſtare in monte: quis impediebatur. Aſt leuari: tum potuiſſes effugere: uel defende rea pluuiisaliquo modo: ſi uoluiſſes. ne ſi poſſes euitare. Inter ſe fimtimæ: xXpertus ne ſit: cum ſenſiſti pluuias tempore noctis tentaſti: propinquæ partes, nam ut in ueteri ait diuerſis reſpectibus for tuna poteſt neceſſitudo eſſe:& econtra. Tamentudicescommoratur. confitenti ſepcccaſſe condem natur: datur qui cum hoc ipſe fateatur: & tamen uerbis ſuis indicium tardatnullã meret uemã. ueꝑꝶ tamen licet confiteatur ſe peccaſſe: non tamen fatetur punitionem: quoniam eſt ex fortuna peccatũ. Defenſoris humanitatem.ſ.locuscommunis. Conſiderate iudices nullam eſſe rem in rebus huma nis:quæ non ſit ſubiecta caſibus & fortunæ: quæ profecto in om nibusdominatur. Miſericordia: ae ſtrum eſt miſereri nõ ſponte peccantium: ſed quia fortuna miſerabiliter decepti ſunt. Voluntatem ſpectari: conſiderãdum eſt ĩ omni pecca to:quo animo:& quo conſilio quis peccat: etenim ego id feci ut ab hoſtibus ſepararer: & exercitum ſeruarẽ incolumẽ. In his fraudem: nõ cõuenit igit iudices eos pumri:qui ſponte non peccarent: & digni ſunt uenia. Sciendũ eſt differentiã eſſe inter malum facere ziust 1o He⸗ mu Nezen hum Minu omn guen mmnit lortun Neing, Adem ſurbe bnim Locci lig⸗ nar . 1 mid doe. † napan ELRERE . „ mamII oepte Aaetd nann brim/ ſepolag rwa⸗ 0l.an⸗ oenh l, Utint⸗ 5 enNt Siuſot ecoNdn peccan boshun corcun nten — . NuAXANt & miefecere ꝙ malefacit aliꝗs cummala p̃ceſſerit uoluntas. Malus aut fecitcum bonus præceſſerit aius: & inde a fortuna decepti ſunt famulus & dñs inter bond facere & benefacere. —R Vm fatebimur nos peccaſſe:ĩ hoc conuenit cũ purgatõe: puta ſi dicat Cato:uel legarius fa/ c teor me fuiſſe põpeianum: & Cæſaremoffendiſſe: & hoc ſciẽter: prudenter: & ſpõte feciſſe Hic ignoſcẽdi conqueritur:ex hac parte depende conſtitutio.ſ. in danda &nõ danda ue ntieia., Stpluraofficia: ad numeg maiora: ad quanti temhoc modo-Cöſi Eprectione utemur: cũ fatebimur nos peccaſſe neque id imprudenter: aut fortuitu: aut neceſſa rio feciſſe dicemus: et tamẽ ignoſci nobis. poſtulabĩus Hic ignoſcẽdi tatio quæritur ex his locis. Si plura aut maiora officia ꝗᷓ maleficia uidebuntur conſtare ſiqua uirtus: aut nobiſitas erit ĩ eo qui ſuplicabit:ſi qua ſpes erit uſui futura: ſi ſine ſupplicio diſceſſerit: li ille ſup⸗ plex:et mãſuetus et miſericorg in poteſtatibuʒoſtẽde- tur fuiſſe: ſi ea quæ peccauit:nõ odio:non crudilitate: ſed officio et recto ſtudio cõmotus fecit: ſi tali de cau- . ſa. aliis quoque ignotũ ſit: ſi nihil ꝑiculi nobis futurũ uidebitur: ſi eũ miſſum faciẽus .· ſi nulla a nr̃is ciuibus aut abaliqua ciuitate uituperatio ex ea re ſuſcipietur. Loci cões de humanitate : fortuna:miſericordia:rerũ cõmutatione. His locis oĩbus ex cõtrrario utemur is:ꝗ cõtradicet cũ ãplificatõe et enumeratione peccatorũ. Hyæc cauſa iudicialis fieri nõ põt:ut in primo libro oſtẽ dimus:ſed quod poſt: ſed poteſt: uel adſenatum uel ad conſilium uenire:non uiſa eſt ſuperſedenda. De remotione criminis. RM Vnma nobis crimẽ remouere uolems:aut ĩ rk aut ĩ hominẽ noſtri peccari cauſam cõferemus nesenim te laudabunt: pium: miſericordem :clementiſſimumu dera Cæſar quot Laberius uictorias: tibi ꝗᷓpluresciui tates exercitus cõparauit: eo adiuuꝗ te magnã gloriã cõſecutus es. Nobi litas: Cato dignus ẽ uenia Cæſar: cũ e tanta familia: ꝗta fuit portia ſolus ſit ſupſtes: is. n. ea cõſeruat: auget: & amplificat. Virtus ſolus ĩ urbe cõ/ ſtans: ſolus ſeuerus:ſolus exemplum continentiæ. Si qua ſpes: cõſidera ꝗᷓ ta ex eo uero tibi futura ſit utilitas. Potes eo uti ĩ magiſtratibus:inconſi Iiis: in legationibus. Si ſupplex: di⸗ mittẽdus ẽ legarius benignitate tua Cæſar:præſertim cũ florebat miſe/ ris ipſe fuerit benigniſſimus:manſu etus: miſexicors: afflictis oĩo compa tiebatur: ſed officjo & recto cõfiden ter ſe ſecutos eẽ Pompeium: & te de ſeruiſſe. Verùtamen ſi factum con/ ſideras: non odio aut crudelitate ul la in te:aut in tuos id fecerũt: ſed ut libertatem tueretur: quam Pompe/ ius ſequi uidebat. Aliisquoq; igno/ tum eſt: non debet eſſe Cato peioris conditionis ꝗᷓ Brutus: ꝗᷓ ligarius: qui bus peperciſti: quoniã nullo odio: ſed Iibertatis gratia id fecerunt. Nõ periculi non eſt dubitandum de ſa/ lute Catonis: uel laberii: &. n. non ui detur tam potens quod uideatur ti/ bi:aut nocere:aut illo modo im pedi mentoeſſe poſſe. Anoſtris ciuibus aut ciuitates: magna eſt tibi futura gloria:ſi Laberium abſolueris: om/ mappellabunt. Loci communes:de humanitate: nihil intereſſe uidentur inter hominem & beluam:niſi quod homo in commodis ho/ minum mouetur benignitate: uihil humani alienuma ſe putat. Forruna: conſidera communem omnibus eſſe fortunam:nemini parcit:& cui dominari cœpit penitus euertit. quenquam fortiſſimum:& imperioſum uirum eſſe clementiſſi Miſericordia decet mum: benignum in ſubditos: atq; hu manitate plenũ: miſericordem. Rerum commutatione: memento te eſſe hominem: & caducum:& fortune ſubiectum:quæ ommia pro uoluntate commutat, Conſidera quantus fuit Cato:quantus Põ/ peius: & quo tandem eos fortuna pe duxit. In his locisexc trario: quæ ſupradicta ſunt ad defenſo/ rem pertinent: nuc uero docet omnino ſupradicta percontrarium abaccufatoreeſſe tractanda: puta nulla beneficia cõtuliſſe: ſed potiusoffendiflenõ eſſe nobilem: ſed degenerem. Cum amplificatio ne: conſidera quam crudelis fuit Domitiuserga te Cæſar: quam impius: quam tibi ſem per aduerſus ſiue Romæ: ſiue apud Maſſiliam: & ubicũq; geſta ſun bella. Gerebatur enim quando ſciebat ſe Cæ/ ſarẽ offendiſſe. Hæc cauſa: ponit apud quos tractari poſſit hæc pars:quædicitur conceſſio. Nã non poteſt eſſe iuridicialis:neca iudicibus tractari:quoniam iudices ſunt irati & eos oportet iudicari ſe/ cundum argumenta allegata: & cum ſeueritate iuris, Ideoad eos defertur: ꝗ ſunt dommi legum:pu/ ta ſenatus:populus: imperator. Vma nobis crim̃: differt trãſlatio ſupior a remotõe criminis: qd ĩ trãſlatõe dat male merẽ c tibas: ut cædes p cæde. unde dicta ẽ relatio: uel ſtatus . cõpenſatiuus. In remotõe aut crimi nis reddit obediẽtiã maiori iperãti: & excuſatio criminis P potentiã maioris ĩperãtis:ĩ qua ꝗdẽ duplexnotat tbema. Craechusſeditioſusuir habuit laſiũ cumanũ amiciſſimũ & cõ plicè cõiuratõis:q cũ ĩ crimine ipſo coluratõisdeprehẽſuseẽt: ad iudiciũ ductus: ſi ĩ capitoliũ Grac/ chus ĩꝗt faces ferre uoluiſſet:pᷣbuiſſem. Item Sp. meliuspropter inopiam frumenti: ꝗᷓ plebs afficieba tur: cũ ipſe mignam copiam haberet: regnam affectauit Garm a parauit: ſenſit ſenatus & ciuicmati . . 7 “ — „* . .₰ . dictatoremcreauit: & ſeruiliusala datus ei magiſter equitum: ꝗei obtemperauit. Iuſſit ergo ſpuriũ citari &niſi uellet cõpere: ut occideret factũ ẽ: & Iiudiciũuocat.Sciẽdũ ẽ uero:ꝙ Seruilius neceſſa/ uü⸗ rio obligat obedire dictatori Blaſiusueronõneceſſario: ſed ſpõteobediebat Graccho. Cũcrimen wn remouere uelmortis ſpurii meliifactæp Seruiliũ alã: aut cõiu ratõis Blaſii pobediẽtiam Gracchi. 6. Aut ut ĩ teſtamẽtũ: ſtatutũ: põtẽ: tẽplũ: & deniq; oĩa:q ſunt extra hoiem. Idoneã:puta ĩ obediẽtiã fe dctatoris uel amicitt Gracchi. Quærẽdũ: rõeaccuſatoris: uel defẽſoris. Quãtũ reus demõſtra bit hoc fuerit:me cautæ poteſtatis il/ 2. . “SDò lug le in quẽ cauſacõfertur: ꝙ ei aere Si cauſa in hoĩem conſeretur qhrr dĩ grit primum gvo nereſſ er echctarelalfl⸗ Kel potuerit ne tãtũ quantũ reus emõſtrabit is:n quẽ uen abimperio: uelamici: uel imnpatoris cauſa cõferetur: et quoniã modo:aut honeſte: aut ſine men eiot Autone 1 epor periculo potuerit obſiſtere: ſi maxi me ita ſit num ea re unn fare amico tuo obliuiſci: & dicere te cõcedi reo cõueniat:quod alieno inductu fecerit. Deĩ ifirmũ: uel nõ eẽ honeſtũ cõtra pa/ qeĩ cõiecturalẽ trahetur cõtrouerſiã: et differetur nũ WD”” triã. nã ab amicis hõeſta pëda ſũů=t. — — . ol Nulla. n. excuſatio ẽ: ſi amici cauſa cõſulto factũ ſit. Si cauſa in rem quandã cõferetur: et m peccaueris. Contra Seruilius ala cer zfere.-foia: Jinen rntis eſtem honeſte recufareim hæc eade fere: etoĩa:quæ de neceſſitudinepræcepimus an eriũ dictatoris. Sine periculo:ſire cõſiderãda erũt. De Argumentis = cuſaſſes Blaſtnõerattimẽdum:neil Voniã ſatis oſtẽdiſſe uidemur. ꝗbus argumẽta . le te offendiſſet. Non. n. obligatus * ei er en r Be Erre⸗ MlI erat. cõtra Seruilius: ſi dictatori non tiõibus ĩ unoquoque genere cauſæ iudicialisuti aruiſſem: fortaſſis me occidiſſet. ñ cõueniret: cõſequensuidetur: ut doceamus quemad- 1 enĩ dictatori ſine piculo reſiſti põt. dü inſas ar —„ lute Aal plus.n. poterat ꝗ ſenatuſcõſul. &oẽs mo P 38 argumęetatoes ornate et abſo ute tractare hre magiſtratus. Num ea re conueniat: poſſumus. Nã fere nõ difficile ẽ ĩuenire ꝗd ſit cãæ ad A cõcedi qualicũq; cauſa impulſus es Sto'difficillimũr siutti exdolite et gi Au ad parendum Graccho puniendus iuumẽto:difficillimu uero ẽ iuuẽtu expolire et expedi u es. Nã porius erat dſcindede Srac⸗ te pronũciare. Hæc enĩ res facit:ut neque diutius ꝗᷓ ſa- V icitia: quã cõtra patria ire. co r... . . e. .. - . 1 =Ire Zar Ail aic gernilius ane obedire di tis ſit in iſdẽ locis cõmoremur: neque eodẽ iĩdẽtidẽ re 1e ctatorẽ:& occiderchoieng ſnäſ⸗ uoluamur:neque inchoatam argumentationem relin KHWK’”MW tria interire: Dein in coiecturaléin „ 2 S DEI miderisexcuſanduso Seruilipp hoc quamus: neq; incõmode ad aliã deinceps trãſeamus. 4 nãnõ ĩperio dictatoris motuses:ſed . 4 odio ĩ Sp.meliũ: & ut eũ occideres: &exaturaresſub pᷣtextu obediẽtiæ eũ libẽterocci diſti. Nẽ ĩ obediẽꝰ d tiã amici tui hoc faciebas: ſed ut urbẽ diriperes & lucrareris. unde ñ ĩperiigratia: ſed pecuniæ corrup “”” tõe cõiurabas. Si cã ĩ rẽ: qdam hoc mõteſtamẽtũ cõdiderat: hæresmeus eſto: qcunq; ſtatuã Aeneam n⸗ in foro locauerit: quidam hæreditatemadiẽsaſtatutopublico ſtatuã ĩ publico loco ꝓhibẽt:& ab hæ/ reditate depellũt: res ĩtudicid delata hoc mõpõt tractari:q de neceſſirudinep̃cepimus: puta utꝑꝶ cul ture pa fecerit neceſſitudinẽ: uelecõuerſo hoc mõ: iniuſte hæreditatẽ poſſ ides: immoiuſte. Nã nõ culpa HM mea ſtatua ĩ foronõ ẽ:ſed impediẽte ſtatuto. cõtra immo tua culpa neceſſitudo facta ẽ: ꝗ poterasau/⸗ dire ſenatũ afferre aliquid ærario: ut ĩipetrares: ſed nõ teſtamenti. — tato Voniã ſatis:hucuſq;tractatum ẽ demateriacauſaꝶ:hoc eſtargumẽta:ꝗbus poſſit quis liti ͤ gatoruti: nũc oſtẽdit formãargumẽtandi: ita ꝙ hucuſq; uidet᷑ exorditũ fuiſſe:nũc autco/ hl . texere. Sciẽdũ ꝙ duplex ẽ modus:argumẽtandi.ſ.more philoſophico& dialectico & ora/ lin⸗ torio. Illi. n. hñt ſylogiſmos: nosueroargumẽtatões. idemur: more ſuo extenuat. Qui Im bus argumẽtatõibus:nũc capitur argumẽtatio ꝓ argumẽto & ratione: & ẽquantumad ipſam mate/ An riam. paulopoſt ꝓ ipſa collectione argumentoꝶ in modum ſylogiſmi: &eſt quantũ ad formã. Cau Ure ſæ iudicialis:hæ aũt conſtitutiõesapud iudicesut plurimũ tractant. Cõſequi uident: cõtinuandũ eeſtapud Ariſtotelem dicitur habitũ: cũ uolunt dicere cõtinuandũ: qm græce dicit echomenon.i.cõ i tinuatũ ab i. habeo. Argumẽtatiões ſylogiſmo rhetoricoornate ad exornatõem colo dun rũ. Abſolute: ad uim ſuadendi& pbandiutnihil deſit. Expedite: ꝙ pertinet ad uim ſuadendi: ut oĩa ſuo loco collocari:nõquæ in tertio loco eẽ debẽt:ponant ĩprimo. Hæc.n. res: ponit factũ huius argumentationis: & ex parte oratoris & iudicisaudientis: dicinaũt ꝗdam rector hancpart culãutilio rem eſſe in tota rhetorica:ſiue orando:ſiue quouis modo dicẽdo:nã p hanc argum ẽtatiõem oſtẽdit: ſle quod de breui materia grauiſſimã & copioſiſſimamorationem poſſumus facere: & prædicationem r multarum horarum: ſed primo oſtendit: quæ uitia in eauitanda ſunt. Neq; diutius commemore⸗ bin mur: quia non eſt tempusconſeruandum in ſolo argumento: ſed uno finito ad ſecundum tranſeun/ pei⸗ dumeſt. Nein eadem re: ſæpe. n. recitatio ad eandem rem magis obtunditurquam ꝓficiſcatur uictoriam. Identidem crebro: inchoatam: &non perfectam: ut ſi poneremus:? & non confirmare/ mus per rationes incommode. adaliam: ut non bene finita oratione trãſiremus ad confirmationem. Woſuri neceſly ücnmen unch,, Adini ſr umm R meif⸗ vgmi Cicilun / * lütr nI eaumds „ e! (deae niz S c Nd IILNR Ae. . . — 5* — Itaq; hac rõne: hic eſt frctus argumentationũ:ſingula argumenta ĩ omni parte ſylogiſmi. Percipe re & mem niſſe:hæc duo maxime ĩ ingenio pfecto neceſſaria ſunt.ſ. ut bñ apprehẽdãt:&optime re/ cordent Ergo hæc particula ẽ icœptiua: uel illatiua ad pcedentia. Aſolutiſii ma:in qua ſũt oẽs par tes.nã põt etiam cõſtare ad minusa tribus & ex quatuor. Propoſitio:cũᷣ multa ſint quæ in hoc ſtu/ dio laudanda ſunt ſummatim dicã: de philoſophia ſeruadũ eſt:ii qui artẽ legãt cõmodiusẽ exẽpla ſequẽtia ad unãquãq; partẽ ſubiicere. Ratio:eſt cauſa: ex qua pendet ꝓpoſitio. Intendimus quod ĩ MJMUUw ooſone poſuimus. Breui ſubie/ Itaq; hac rõne:ct ipſi meminiſſe poterimus:quid:quo ctone. Propoſitio enim & rõ breues —n eſſe debẽt. Plurimis argumentis: in quo loco dixsrimus: et auditor cu totlus cauſæ:tũ um hac.n. licet expãdere totã eloquẽtiã uſcuiuſq; argumentationis diſtributionẽ percipere et dNe hanſtandæ nnbee exornatio 1 ,Aiſſ. uos effectus, ſ.amplificãdi & exor meminiſſe poterit. Ergo abſolutiſſima 1c efectiſſima nãdi: niſi pertineat ad partẽargumẽ argumẽtatio e ea:quæ i quinq; partesẽ diſtributa pro tarionisquantu ad ꝓbationẽ. VYerũ D . . rrarianz.: Fes pbatas: & amplificat: & exornat rõnis contirmationem:exhortationẽ: amnplitt mat. Poſitionẽ ronc: rollscol t. mationem exho tat Nρπι Ideonunꝗᷓ in cõplexione repetimus complexionem. Propoſitio e per quam oſtẽdimus ſũ ea: quæ dicta ſanrin exornatõe & ſi im d ſit: quod probare uolumus. Ratio é cauſa pe ea facitis eſſe põt argumentatio. matim a ſit quod P ob. e amus. R 9 4 ſa Coõdplexio: hoc eſt in argumentiõe quæ demũſtrat id uerũ eé: quod intẽdimus heui ſub ſicutcõcluſio ĩ tota or̃one. Cauſam iectione. Rationis cõfirmatio ẽ ea:quæ pluribus argu oſtẽdemus Vlyxi:oñdit exẽpla uni/ H 1 5 „% uſcutuſq; partis: quæ tñ in legendo mẽtis corroborat breuiter expoſitã rõnem. Exornat unicuiq; ꝑ ſe applicandæ ſunt: ergo eſt qua utimur rei honeſtand æ: atq; locupletãdæ cau- ſic mtellizi põt de uocato in iudiciũ e 124 RS P N. — Vylyxe pꝑ Teucrũ potuiſſet ĩ hũc mo ſa cõfirmata argumentatioe. Cõplexio ꝗquæ cõclud t dũ argumẽétatio tractari. Occidiſti breuiter colligens ꝑtes argumẽtationis. Hiſce igilur Alacẽ Vlyxes: imo uerooccidi: pro-/ D + 5 7 poſitio uero ſubiiciet. Ego uero on/ quinq; partibus ut abſolutuſime utamur hoc modo: dã cauſã illius occidẽdi tibi fuiſſe- tractabimus argumentationem. Cauſam oſtendimas. Inimicũ: rõ ppoſitionũ: a quo ſibi FJ. . . . . . r.. . . Coöfirmatio rolis ſumpta a pbabili ꝑ VIyxi luiſſe quare iterfecerit Aiacem Inimicũ enim cauſam & uitã. Perite ãt dixit: a quo acerrimũ de medio tollere uolebat: a quo ſibi nõ iniu qua abipo ut arrẽ occultaré: &,n. a ſümdi verieula bat. Widebat illo incolumi ur ait Quin. multæ pticulæ ſunt: ꝑ ria lumd periculu metucbat. VIdcbat illo incolumi quasarsoſterat. ſ. qa ꝙ, n. & ſimilia ſe ĩcolumẽ nõ futurũ:ſperabat illius morte ſalutẽ ſibi quæ ſi ĩaliquo recludut ars tegitur — zſe ſi uure no qgquod orator maximusmaxime de- coparate colucucrat: ure ho potsrat hiuria quauls berefficere uideat euitatio pericu/ in mico exitum machinari: cui rei mors iqigna Pala ⸗ Sperabariaſſccuttocsmdi- 06 . K. —,— „— . 5,n ſueuerãt:argumẽtũ a uita. Imiuria medis teſtimõiu dat. Ergo et metus Periculi hortaba- quauis p fas & nefas. Mors ĩdigna tur eum interimere:a quo ſuppliciũ uercbatur:vt con Palamnen is: Telamonius a futt — 2. . . r e . . cui c eſſet cũ eẽt iimicus VIixes lit ſuetudo peccãdi malcficii ſuſcipẽdi remouebat dubi teras ficticias fecit: ĩ ꝗbus cõtinebat᷑ tationẽ. Omnes.n. cũ minima de cauſa peccata ſuſci- nomẽ priam ut ꝗprimũ Porerari õ — 11.—„ ec, cinus occiſiõis maturaret & pecuias biut: tum ucro illa quæ multo mauima ſunt maleficia factas ſe ꝓmittere. Noctu uero Vli/ aliquo certo emolumen. o inducti ſuſcipere conãtur xes ftorto Palamedis hecuiasoffe Q. . ð . ri iu ſſit:accuſat mae Palamedes: ꝗ Simultos induxit in peccatum pecunix ſpes:ſi com? cũ negarũt ſedulo ſubiecit Vlixes plures ſcelere ſe contaminauerunt imperii cupiditate. hoc facile fognoſe Boſe:ſi ĩ tẽtorio 1 L . mauimrais„ becuniasi litteris ſcriptas héret ergo Si multi leue compendium fraude marmma com? D metuas epilogus ad ſupradictas mutauerunt: cui mirum uidebitur iſtum a maleficio tres presq phric iu. neceſari i ar . .1. DSDH gumẽtatiõe: fit ĩtad mẽoriã iudicis propter acerrimam formidinem non ſe temperaſſe. At at Ci,. Oes n. expli exomatis ”ÿ”MUD “ & arguit ad mamus hoc mõ: ſi hoĩes ſolẽt ꝓ parua c ſuſcipe ĩgẽtia picula &ꝗd mirãdũ ẽ:ſi Vlixes ꝓ ſalute uitæ uoluit fratrẽ meũ occi/ dere. Certo emolumento: utilitate: fructu: & eſt hoc maius:ſi multosargumentum quod a ppellãt inductio: quod fit per aliqua ſingularia. Spes pecuniæ: ut facere teſtamenta falſa. Cupiditate im/ perii: ut facere beneficium:ne regnum habeas. Compendium: utilitatem. Sed fraude cõmutarunt: ſ.cõmunicati ſunt paruam utilitatẽ: cũ magno periculo uel ſcelere. Propteracerrima fortitudinem bene iunxit uitam cum cauſa dicẽdo timidum uoluiſſe ſe liberare & periculo: ſicut auarũ furat ũ ecẽ. ₰ . Virũ fortẽ:cõtẽtio colore urbis lo cis plurimũu ualeas: & ſæpius tẽdas. Iniuria laceſſitũ: qa cũarma Achil lis iure ꝓpiꝗtatisad Aiacẽ puenirẽt VIyxes itercepit. Beſtias: feras pu/ ta: equus: taurus. Ammũ ferù: ſtat i ſinulitudinem ĩ hacparte argumẽ tatiõis maxĩje faciũt hi colores: exẽ/ plu: cõtẽtio: ſimilitudo:contrariũ. Si ergo:facit cõplexionẽ colligẽs ſũ/ mati:qᷓ ſuperius dicta ſunt: uti ꝗnq; ptita: & pfectiſſima. Supſedendu: omittendũ: & regit datiuũ. Vt faci le memoria. nihil. n. ptinet: & ad rẽ ꝓbandã:ſed ad memoriam tãtũ iu⸗ dicis:ergo ſi breuis eſt materia ñ eſt nexeſſaria ꝗa ſublata cã remouet ef fectus. Sin breuis: & res tenuis: aut humilis: ꝗqdã uolẽs laudare aliquẽ ĩ hũcmodũ dixit: cũ uires & naturã terræ cõtẽplor: uideo multas res cõ modas ꝓduxiſſe ĩter quas roſa prin cipatũ obtinetiilla, n. magnũ cõmo dũ attulit rebus humanis: ſiue odo rẽ uelis.nullus pᷣſtãtior: ſiue uim na turalẽ multisĩ rebus uitæ noſtræ ſa Iutaribusadmiſcet:ſiue odorẽ Nul lusgratior aut pulchrior repiri pör adeo ſiꝗs rẽ pulchrã debet ſignifica re:ſicut roſa eẽ dicimus hacuſq; ẽ ar gumtationeceſſaria:poſſet tñ dilata ri hoc modo:potæ roſas plurimũ cõ mẽdãt:roſeũ colorem plærũq; uſur pãt:ut apud Statiũ:llliusi roſtro flã ma erat purpura uultu. Hæc rõ: hic reſpectus utẽdi ſolũ cũ ẽ opus:nõ ãt ſi res ẽ breuis. hic aut argumẽtatiõe nõutimur:niſi ĩ cõfirmatiõe & con/ futatione. .— = Vod abaduerſario rep̃hẽ ꝗq di põt:hocgenus themiatis cũ uitioſũ ſit:iñ qa ptinet agd cãm oſtẽdemus quo re prehẽdi põt:quale ẽ hoc oẽ aial ẽ bi pes.nã hæc diuiſlo & diffinitio ñ cõ tinet oĩa aĩalia. ſolet.n. fieri: quãdo de ſpecie fit genusſic: ꝗqdam merca toresmulta Iucrati ſũt: itaq; uidet omnes brixianus eẽ lucratos. Alterũ nugatoriũ: ꝗga ad cauſamnullo mo/ do pertinet. Nõ eſt dignus reprehen ſione:nõ indiget ut de ea tractem & reprehendã:qm ita aperte fallum ẽ ꝙ omnibuspatet:ſic uidetur philo⸗ ſophia utilis.nam homines ſegnes uitioſos effecit. Quæ caute contẽni Podmntiliquæ nõ tractando p ſe itel . gũt uitioſa:ſicut bæc danoſa ẽ me diciaqa multosmedici uenenis oc/ cidũt: Hæc cognitio parat duplicẽ fructũ. Quæ uitia uitãda: facit do culcẽ. Vt & Ppſi:facit attentum. cõplexioe ꝗᷓdripattita: Virũ fortiſſimũ.integerrimũ:inimicitiarũ perſequẽ- tiſſimũ: iniuria laceſſitũ: ira exuſcitatũ:homo timidus nocẽs:cõſcius ſui peccati:ſidioſus inimicũ icolumen eẽ noluit: cui tandẽ hoc mirũ uidebitur. Nam cũ feras beſtias uideamus alacres et erectas uadere: ut alteri be ſtiæ noceãt:nõ icredibile e putandũ iſtius quoq; ani- mum ferũ:crudelẽ:atq; humanum cuple ad inimici permniciẽ profectum:præſertim cũ ĩ beſtiis nullã: neq; bonã:neq; malam rationem eẽ uideamus iſto pluri- maset peſſimas ratiões ſemper fuiſſe iĩtelligamus. Si ergo pollicitus ſum me daturum cauſam:qua ĩductus Vyxes ad maleficiũ acceſſerit:etſi in micitiarũ acerri mã rõnem:et periculi metũ ĩterceſſiſſe demonſtraui: nõ eſt dubiuũ quin cõfiteatur cauſam malef cii fuiſſe. Ergo abſolutiſlſima argumentatio ea eſt. quæ quiuq; ꝓpartibus conſtat: ſed ea non ſemper eſtneceſſe uti.Tu enim complexiõe ſuperſedendũ ẽ:ſi res breuis ẽ: ut fa cile memoria cõprehẽdatur: tum exornatio permittẽ- daẽ:ſi parũ locuples ad amplificandum:et exornãdũ res uidetur eſſe. Sin et breuis erit argumentatio: et res tenuis: aut hunvlis:tum exornationc et cõplexiõe ſuꝑ ſedendum ẽ. Iõ ĩ oĩ argumentatione de duabus parti- bus poſtremis:hæc quam expoſui ratio ẽ habẽda. Er- go ampliſſima ẽ argumẽtatio quiq; partita. Breuiſſi⸗ maẽ tripartita:mediocris:ſublata:aut exornatiõe: aut De argumentis. Vo ſunt genera uitioſarũ argumentationũ Aꝗ. unũ quod ab aduerſaro reprehẽdi põt:idq; YVM pertinet ad cauſam. Alterum quod tamet- ſi nugatorium eſt: tamen nõ iĩdiget reprehenſione. Quæ ſint quæ reprehẽ ſiõe cõfutare cõuẽiat:quæ taci tecõtẽni:atq; uitari ſine reprcheſioe::ſi exẽpla ſubiece ro dilucide itelligere nõ poteris. Hæc cognitio uitioſa rũ argumẽtationũ duplicẽ utilitatẽ afferet. Nã et uita re in argumẽtatõe uitiũ amonebit:et ab aluis nõ uitatu cõmode ĩ prehẽder᷑ docebit. Quõiã igitur oſtẽdimus commod Qu B 3 pfecta et plenã argumentationẽ ex quinq; ꝑtibus co ſtare:ĩ unaquaq; parte argumẽtatiõis: quæ uitia uitan da ſunt cõſideremus:ut et ipſi ab his uitis recedere ac aduerſariorum argumẽtationes hac præceptione ĩ oĩ bus ꝑtibus tẽtare: et abaliꝗᷓ ꝑte labefactare poſſumus. 610 Necin An nn ͤ⸗ nnd Cnen nalkeng trie hm, Annn ud Mie ninen Wonln Kcäibl⸗ necn ſeuak usenh ermn⸗ ma o il Hrul⸗ noe u nuroni zin Ngane- eno⸗ 1 lbe M n ucaud fims . . 7 . .* .— crrverd 9 ſ XArvͥpoſitio ponitur pro ipſa propoſitione:licet ponaturquandoq;narratõne cò aliqua. Aut e miore: ut dicunt dialectici ad ꝓpoſitiõem umiuerſalè eſſe uerã inqrit & pticularem eſſe eram:ut ſi dixero oĩs hõeſt bipes:ſi autem cõtra fiet eſt uitioſa q̃lis hæc:oẽs hoĩes ſut ru/ bpei: Nece ſſario oĩbusattributa: falſum. n. eſt oẽs hoĩes eſſe rubeos: qa licet multi ſint rubei uiſi. Officio. hõeſtate ſiꝗs adaptat uitiũ cũ exẽplo & apit ipſũ. Qualis rõ:q facit ꝓpoſiticem talẽ: nec cõſulerẽt ꝗᷓ rationem aslataturus ſit facile reprehendet. Faſſo:ꝗa multi pauꝑes ſunt ac philo⸗/ De uitioſa ex poſitione tc ad omnes conᷣfertur id quod nõẽ neceſario oĩbus attributum.ut ſi quis hoc modo exponat. Om-⸗ nes quiin paupertate ſunt malunt maleficio parare di uitias:ꝗᷓ offieio paupertatem tueri. Si quis hoc modo expoſuerit argumentationẽ: ut nõ curet quærere qua lis ratio:aut rationis cõfirmatio ſit:ipſam facile repre hendemus expſitionem: cum oſtendimusid quod in aliquo paupere improbo ſit: in omnes pauperes id fal- ſo et iniuria conferri. Item uitioſa expoſitio eſtcumudꝰ quod raro fit fieri oĩo negatur hoc modo: Nemo po- teſt uno aſpectu neq; præteriens in amorem incidere. Nam cũ non nemo deuenerit in amorem uno aſpectu et cum ille neminẽ dixerit oĩo nihildiffert raro id fie- ri dũmodo aliquando f'eri: aut poſſe fieri inteligatur. Item uitioſa expoſitio eſteum omnes res oſtendemus nos collegiſſe: et aliquam rẽ idoneã præterimus hoc modo. Quoniã igitur hominẽ occiſum conſtat eſſe: neceſſe ẽ:aut a prædonibus: aut ab inimicis occiſũ eſſe aut abs te:quem ille hæredẽ teſtameuto exparte fece- rat: prædones in illo loco nunꝗᷓ ſunt uiſi:inimicũ nul — . . . — lum hẽbat:relĩquitur ſi neque a prædonibus neque ab inimicis occiſus ẽ: quoniã alteri non crãt: alteros non habebat: ut abs te ſit interemptus. Nam in huiuſmodi expoſitione reprehenſione utemur: ſi quos præter eos quos ille dixerit potuiſſe ſuſcipere maleficium oſtẽdi mus. uelut ĩ hoc exemplo cum dixerit neceſſe eſſe: aut a prædonibus: aut ab inimicis: aut a nobis occiſum eẽ: dieemus potuiſſe uela familia uel a cohæred bus nr̃is Cum hoc mõ ipſorũ collectõem diſturbauerimus: no bis latiorem locũ defendendi relinquemus. Ergo hoc quoq; uitandum eſt in expoſitione: ne quando cum omnia collegiſſe uideamur aliquam idoneam partem relinquamus. Item uitioſa expoſitio ẽ quæ conſtat ex falſa enumeratione:ſi cum:aut plura ſunt:pauciora di camus hoc modo. Duæ res ſunt uidices quæ homines ad maleficium compel lũt. lunuries et auaritia. Quid 2* ſophi. Item uitioſa:hocuitiũ ẽ cöç⸗ trariũ ſuperiori: illud.n.eſt qũq; a partealiq uel maiori pte maiori do minis:hæc aũt eſt qñ a pte negamus totũ: ad hanc autẽ parrtẽ multum af fert ratio dialectica. Nemo põt: erãt ꝗdam ꝗ accuſabant ĩhoneſti moris: ipſe excuſat ꝙ nõ debita opera ama/ uerit eam: ſed quod in tranſitũ eue/ nerit: ut &amaret. & amaretur: nam cũ nõnemo.i.cũ multi ſubito ama⸗/ uerit ſicutdegit de cypriano cartha/ ginẽſi:ꝗ in tẽplũ amauit quandam fubito qᷓ cũ ui demonũ cõſequi non poſſet chriſtianus factus eſt: aperit ĩ quo autem ſit uitium. Nihil: dif/ fert quaſi dicat qᷓᷓ pauci inueniãtur * tamen cũ ipſe dicat neminem opor/ tet eſſe falſum.ltem uitioſa eſt: hæc parsdiminuta appellatur collectio in ea colligamus aliqua & aliqꝗᷓ ne ceſſaria omittamus.Idoneã:aptã ad ꝓbandum: pp hoc autẽ uitioſa: ꝗa cœpit uià & rõnem cõfirmandiad/ uerſariis:nam potuerũt ipſi hoc mõ cõtradicere. oſtendit treseſſe cauſas oſtẽdã ergo quatuor. Quoniã igr̃: in hoc exemplo ĩtelligamus quèdã fuiſſe teſtatorẽ pꝑ hæreditatẽ multis dederat: qa caſũ uéatus fuit unus ex hæreditariis accuſat & cõtra eũ ſic arguit᷑ urneceſſariũ eẽ uideat ab eo fuiſſe occiſum. Quẽ hæredem fece rat:qa ipſũ ac ſi diceret: ꝗqa hæredi tas pendet a morte teſtatoris & teſta mẽta poſſũt reſcidi timensne muta ret ꝓpoſitũ: tu. n. occidiſti. Prædo nes in illo loco:prima pars quæ mo/ uet᷑: Alterinõ erant.ſ. prædones al teros.ſ.inimicos:inam in huiuſmodi aſſignat rõnem uiri. Reprehenſio nẽ:quia dr̃ cõfutatio. Afamilia: pu ta a ſeruis libertatem qrentibus. Ab hæredibus: quos multos reliquerat. Collectionem diſturbauerimus: fi militudoẽ multoꝶ collectoꝑꝶ ĩ aciẽ cui rei remp fere ars cõfutandi com parat. Latiorẽ locum: quia cũ oſtẽ derimus alios occidere potuiſſe ex/ cuſari nos poterimus in ea re proban da occupari. Ergo quoq; hocuitan dum eſt:corrigit uitum& dat reme dium contra notauit etiam alibi Ci. in oratione quod neceſſe eſt ad hoc uitandum: utorator colligens argu menta ſumat perſona iudicis & ad/ uerſaru: & cogitet quid uterq; obiice r . . Lort . „„ 4 re poſſet.ſtẽ uitioſa expoſitio in ſuperiori peccat᷑ in partitione diminuta: hic in falſa enumeraticne. Luxuriesomium reꝶ ſuperflua copia. Auaritia aliarum reꝶ cupiditas. Quid amor. ſ. laſciuus hic aperit uitiũ. ambitus: honoriscupiditas. Quid metusmortis: pp quẽ Vlyxes dicebat occidiſſe Aia cẽ: iperii cupiditas:ſicut Romulus:de quoaſ Lucanus: Fraterno primo maduerũt ſanguine muri. Plura dicimus:hoc ẽ cõtrari nicri fit qñnõ ĩtelligit: cõprehẽdãt ptẽcũ toto. Sollicitus: cõ⸗ piditas:expectatio boni ſic ſpes. Quãdo ægritudin?᷑: qtuor ſũt mouet. Metus:expectatio mali. paſſionesanimi q̃s Cic.ægritudines uocat.itaq; generale eſt:& ſpes unde falſo ad ptes ipſas adiũgimus:ẽ autẽ ægritudoaĩus aliqᷓ paſſione affectus Quæ nimiũ repetit: hocquoq; uo/ ceat Hora. ubi ait: Nec bellũ troianũ gemiĩo exordiat abæuo:qd Sta. fa/ cit de Cidippi natiuitate tractatu/ rus& ſic ĩꝗt lõga retroſeries. Quoni am malog: uolebat ꝗqdã ꝓpbare ꝙ al ter furatus erat uel occiderat hoiem pp auaritiã. Materies ꝓait ab ea na ſIcit᷑: materies prout ab ea mutatur & uerfat. Ad quiduismalũ impellit Vir. Quidnon mortalia pectora co gis: & Salu. Auaritia fidẽ: probitatẽ: cæteraſq; bonasartes puertit. Apo/ ſtolus: radix oĩum maloꝶ ẽ cupidi/ tas. Admiſerunt: peccauerunt: unde admiſſum. Quod tñ admiſſum: qᷓ ſit umdicta docebo: hic id ꝗqdẽoſtẽ/ ſerũt. Hic id quod extremũ dictum eſt fuit ſatis expo dit uitiũ in exẽplo. Quod extremũ ſ.auaritia hoiem ad quoduismale/ ficiũ ĩpellit. Ne imitẽur. ſ. nos quos oportet loqui emendate. Conceſ/ ſum ẽ.ſ.p artẽ poeticãmã cõceſſus ẽ eis color ꝗqdã & decorũ poeticũ quo loquunt ſecundũ dignitatem perſo naꝑ:ſic Vir. Et quis fuitalter: quod intelligensois tanꝗᷓ exprimens utili tatem uitioſe loqutus eſt. Vtinam ne: uerba Ennii de ancilla conquerẽ Ehzro ſua in græcia a iaſone ab/ ucta ſit: nã cũ aliquot annos uixiſ/⸗ ſet cũ iaſone incidit inter eos diſcor dla: qua illa irata filios occidit & de turri præcipitauit itaq; digne con querebat ancilla. Trabes abiegnæ: de abiete qua naues optimæ fiunt. rrabes autem dicitur & trabs: quem textum allegatpriſcianus. Argo: di Cta &a uelocitate quæ dicitur argos ſign ficat, n. candidum aut argilla. Colchis: populi ſunt ꝗbus impera bat Oeta medeæ pater. Imperio pelliæ regis Eſon & Pellias fratres fu ere:mortuo autem Eſone patre iaſo nis: uolẽs ſolus ĩpare pellias: callide iubeat iaſonẽ gloriã appeter̃ & ad pꝑi cula ĩicẽdebat eum ut ſolus imperaret. gquoq;:hac cauendum eſt ne in hac pro docuimus etiam innarratione ſuperi U amor inquit quiſpiam: quid ambitio:ꝗd irreligio:ꝗd metus mortis: quid imperii cupiditas:ꝗd denique alia .60 — „ permulta. Itẽ falſa enumeratio eſt:cũ pauciora ſunt et plura dicimus hoc modo. Tres res ſunt quæoẽshomi nes ſollicitãt: metus:cupiditas:ægritudo. Satis fuerat dmiſſe metum et cupiditatẽ: quando ægritudinem cũ utraque re coniunctã eſſe neceſſe eſt. Itẽ uitioſa expo⸗ ſitio eſt quæ nimium lon ge repetitur hoc modo. Om nium malorũ ſtultitia eſt mater quæ præ cæteris parit immenlas cupiditates: menſæ porro cupiditates infi- nitæ ĩmoderatæ ſũt: hæ pariut auaritiam. auaritia por ro hominẽ ad quoduis maleficiũ ĩpellit: igitur aduer- ſarii noſtri inducti auantia hoc inter ſe facinus admi⸗ ner:ne Ennium et cæteros poetas imitemur: ꝗbus hoc modo loqui cõceſſũ ẽ. Vtinã ne ĩ nemore pelliæ ſecu- ribus ceſæ cecidiſſent abiegnæ ad terram trabes: neue inde nauis inchoandæ exordiũ cœpiſſet: quæ nũc no minatur argo:in qua argiui dilecti uiri nect petebant pellẽ illã iauratam arietis colchis: imperio regis pelliæ per dolũ:nam nunquã hæra mea errans Medea pedẽ efferret domo ægra amore ſaucia. Nã hic ſatis erat di cere ſi id modo quod ſatis erat curaſſet pocta. Vtinã ne hæra mea errans pedẽ efferret domo medea: amo ægra et amore ſaucia. Ergo hac quoque abultimo re- petitione in expoſitione magnopere. ſuperſedendũ eſt non enim reprchenſione ſicut aliæ complures ſed ſua ſponte uitioſa eſt. Deuitioſa ratione. Itioſa ratio eſt quæ ad expoſitionem nõ ẽ accõ modata uel ꝑ. infirmitatem: uel pꝑ uanitatem Infuma ratio eſt quæ non neceſſario oſtendit iſta eẽ Nam id ſatis: oſtendit ubi ſit uitium & corrigit illud. Ergo poſitione qua fit uitium in me repetitionis: quemadmodum us. Nun eget reprehenſione:ac ſi diceret nonuitioſum eſt ſi/ cut ſuperiora ui tia: quæ omnino falſa ſunt: ſed etiam nugatorium titaq; percepit quæ ſupra pollici/ rus fuerat cum dixit:iſi exempla ſubiecero intelligere dijucide poteris. ₰ u Irioſa rõ ẽ: ſecũda parsargu mẽtatõisacõmodata: cõglutĩata: hoc ẽ qᷓ nõ cohæret cũ ſẽſu ip⸗/ ſius ꝓppõis. Quæ nõneceſſario:oñdit hoc uitiũ fit qñ ĩuito nõ ĩeſt rõni q̃ differimus: ſed ĩ nobis ipſis hocmõnullus debet appetereamicitiam: qm ego nõ ſoleo multũ ea delectari. . P⸗ 6 6, Ce⸗ 1⸗ . tal en gob Ae gut ig tol tti ds oe ſcĩ necl nün Ail ble⸗ 4 o⸗ tui negn amt n werg⸗ . lalhede, Ate du dbplai . . daleg pud Plautum:in comedia trinùmo lannc, ei. ſ ius Ennius fecundumaliqucg perſenen Crorſt adoleſcentes caſtig ũ facilitate. Ex eo quod iy la. iolebant. n. maiores õ perſenat durfi nis., Rat oe caſtigandi non ſunt:qm̃ ea oquod ipſe oſtẽdituitũ ĩ ipſ rröe fait larea tate Partit erdi „Ratiocinat: rnéaffert, Vnai xtasnoneftcapax morum aröefeiſſ. alcisr be , Ae ial Amor nggemitanlenen aeneneitenfamorem 7.0 h un älursheemech de A fugiendus.iſ.inhoneſtus:erxat aute qu al e: nam illa ſuperio Phia inepta & exps rõ/ igri quema drriodũ . rarsufequdafiimsquit parierenipalhn ſitinprma ihno 2 uũ expoſitũ eſt:u lut apud Plau —141 nimium ſcũ Sa at: am̃ amorib donhe AL . — — e ut apud Pl- Vri1 . ium ſĩcũů bebat cui ij 1bus e ca ob merita dᷣ 8 . autu. Ami- affert. Vert bat cui ipſe hanc rõnẽ . bmeritã ſfloxã ĩ mane caſtig: mi- affert. Veriſſime pſe hanc rõnẽ Etitn ætate utile et cõducib le. H ligare eſt facinus uerũ in ꝗ pp libidinem aumtien uoch. ali mii ſtigabo pro cõmiſſan nego amicũ meũ hodicnõ ca cmbas euitinn quippe qm ex c⸗ o quod fieric . piI n j J urd:non ex deſidia ĩ ia: ẽt ſocordia & ẽ ĩaio . 4 „— õuenit:utile quid ſi ct ratioci E idia ĩ corpore. rsifirm E mwhel ratio ẽ quæ ex falſa cã conſtat I ratiocinatur. Vana cituitioſa: ſed e. Neifirna nodi Ain dus nõéë:nãe conſtat hoc modo. Amor fugie ria: qa illa rõnõ co⸗ nis. Nõneceſſa alguf us nõ ẽ:nã ex eo ueriſſima naſcitur: Amorgie eẽ ut ddar et lntan ita . 500: Fitotopnia ka lẽda c. aff. „ 5 miloſophe uas opiniones inqt unin ſidiã. Na ert. n. ſecorch er de- iloſophox eſſe de forti mat mradn, q; earũ ueras eẽ confiterem Kecar rubol ie qua. nari: ſed unt la ſortimn uber⸗ nuuad neceſla riã cãm affert expoſitiõis cein maroegqnone iad arecaunenuünen eſſe fortunã hnn nã inſaniã eẽ et cæcã et brutã ꝑi tpacuuius fortu potiusomnes carent lam in qua res tnen ad ĩſtar globoſi 10 utã ꝑibent philoſophi:ſaxi ꝓ mnes icitduam Rümiat, l 1Uar g Iprædicãt eẽu lubil iõ dicãt e XIE„Eÿ⁊ꝑ una opiniophi brutam: hæc eſt- bilẽ: 7 olubilẽ iõ dicãt eẽ uol ma opinio philoſophorum quæ eſt swr mat. Cæcam ob eam reme ſſcugcam: ortuna autu⸗ aleretienefaen ineulla ratione & Etün quo ſeſe applicet. Inc na: nt: quia nil cernant Areeetda Sed temerita ir :inſtabiliſq; ſit. Brutam: quia dignur ia atron: icct quensg oge cui ſubiicitur rõſe 1el nequeat interr uia dignum aut indigni tas ꝗfortur magis uideatur temeni ele queat internoſcere.S indignũ tas qfortuna: am in e⸗ cmeai h namne e. unt item philoſo hi qui fortu buasex nob qm in experiendis re/ tagl Rain negant ullam eſſe:ſed temerita bin qin fortu basrnor eiPsuidenmsrnia d⸗ aud inan magis ueriſimile eſſe ritate omnia regi au- tis:ſicut Greinaeticn Zubernan S eriſimile eſſe auùt quod uſu res i merariũ deſumn: naufragiũ te . ſa a ſe experiendo ed uut quod uſu res ip ſeriam d deſumn rto nun — periendo edocet:uelut H . P ſeriam deſcendi moculmine ad nii- i actus eſt mendicus mo- it Horeſtes mo fuit rex: oſtẽdi eſcendit: nãutraq; opimõe mun obtigit. Erg- 2dicus modo naufragio nemper s iſta eereen erraſſe iĩ ſecunda WCant Sit. go id non forte nec rortuna oł e 71 SnioneRneRanturnteehan Cd imeritatè tione utiur cu ait uerius eẽ te teſt eẽ ꝗd it mint eueniunt: qm po/ mlih⸗ un. quam fortuna res geri. N eriscetc“ run al a fuit uolũtas ipſius for⸗ hiloſophe Seri. am utraq opinion tunæ aut eare „ E 1 P iloſophorum fieri . . 4 aρpbnione euemret Arénõ curauit quæcunq; dicus factus eſſet.I Pe- uit: ut is qui rex fuiſſet: men⸗ ennirer GAuid magi; Men nOl nen H et. Item firma ratio ẽcum uidetur pro one ſed diueri cadé cũ ꝓpoſiti rationc afferri id . um uidetur pr ſed diuerſis uerbis ſub ccta. be/ id quod in B 1 pro ne.n. cõfirmaſſet ſi ecta. be/ unrm 1 quod in cxpolitione dictum e he. n. ofirmaſſet ſi dixiſſer auaritis modo. Magn . one dictum eſt hoc ideo malã hoibus eẽ: da oẽ auaritiã . o malo ẽ hoĩbus auaritia: i O 2 Mlal oĩbus eẽ: qa oẽs bon⸗ ltiee hori 8 oĩbus auaritia: iccireo quod tes fubuertit. Itẽq; mi asat omines magnis et multisi a: iccirco quod putaſi tit. Itẽq; minus idonea E uta ENE. zili r; eas ropterimmn 3 t multis incommodis conflictãtur hon ilrnder di rõne quæ ſs uerbis i m pecuniæ cupiditatẽ. N m his aliis nis. Quia pie gmitudine ppoſitio ude ErIs idem per rationem di . 7 . am E is aliis rut: hæc al tatem colere coſueue/ mimg expoſitionem. Itẽ infi icitur:quod dictumẽ per lis & tetam. portt eſt: ſed nimis exi cſmt Fre EHII. te in irma ratio eſt quæ minus i de S .. „ albeſtſibmme pe obüicit espairioni hos modo öperent baciuité, benccehlu 6 1a .. K“ ciẽdum ẽ 1 pietatem eclere canlil Prren di An ſapientes ſunt Jore nnanttcn gunti Ebcnunt n 4 in Qeros labere: ha euerunt. Item utule eſt amicos anr. Hation&btmeconuenire bhol der ere: nabeas enim quibusc l 0 s ⸗ de modo ſapientia ideo uti/ 222 uscumiocari poſſis. Ra unn per eam homines bene & 4 * Non uniuerſalienam bene rationes ſunt: quæ uniuerſaliter ad omnesptinere poſſunt uramiciuti/ lſes ſunt: qm mediãte anuco ꝗ pauperes ſunt opibus abũdant & neq; ad illã miferiã puenire põt. Vel alii: alteri expoſitõ ſupius uitiũ ẽ: cñ idẽ i rõne dr̃:iqd ĩ expoſitõe dctũ ẽ:hocuero fit cũ eadẽ rõ põt cõuemre cũ diuerſis ꝓpoſitõcbusꝗᷓ cæca: qᷓ bruta: nã pp ea rõnem pp quã fortuna eſt cæca p ean/ Qdem poteſt uocari etiam brua. ” Nconfirmatione rationis: tra rönmsappellata ét & q untia uuitãda. prio faciẽs audito 4 6* rẽ attẽtũ oſtendit momen tum confirmationis margumenta/ tõe.deinqũo maxie corroborari ꝑõt cõfirmatio p ſloeiſt mũ conutum. ragere illũ ſylogiſmm Tertio docet Multa ſüt cõſiderãda:facit attẽtõ nẽ oñdẽs ea q ad auditorem ptinẽt. Totã ꝓbat argumẽtatõemnò ma⸗/ gna adhibẽeda diligẽtia: q ſi bene — corroborat cõfirmatio: tota argum tatio. Vtunt igit᷑: ondit formã ſylo giſmicornuti:ſ ue duplicis concluſi omsad hene cofimandũ. Studio/ ſi: uctoriæ cupidini. Iniuriaa teaf ficior: apud Enmiũ fuit qdapr̃ ꝗ cuù filiã locaſſet & poſt aliquot anos ui/ tioſũ geneꝶ& cognouiſſet duortiu fi eri poſtulauit cõtra quẽ filia arguẽs ſylogiſmũ ĩ hũc modu facit: aut pro ſi probus: curme ĩ uitam ſuperas. Si àt iprobus: cur illiusnuptusme tra/ diſti: huiuſmodi cõcluſionem fecit Virgi: de ereuſa roga uit Angã mari tũ ne ĩcẽſa trola ipſã reliquerit ꝗ ſic alt. & pirurus abis & nos rape ĩ cia te cũ. Snal ꝗ expertusſupt's ſpé põis iarms Hac primum tutare demu. Inf n ta muitũ rel nquere hoc eſt ꝙ dicit abs teaſficior iniuria. nã oli flebat diuortiũ ſi altera parsinſtiga pat ueꝑ: ſi ambo contenti erãt nullo mõ feri poterat. Ea quæ hecmodo cõcludunt: ondit formã ſylogiinu: nuc docet qũo põt diſſolui aduerſa rius eo uſus fuerit: in qua re apparet eũ exeꝗ ꝙ intẽdit.ſuitia quæ uitan da ſunt ĩ hac parte argumetatõis. Ex cõtrario hoc mõ:ſi talis eſt ꝙ; poſſit ullomòô diſſolui ex cõtrariisdiſtol- uit ſicinã da dixit filia: ſi bonus cur driſſoluis: fi maluscur com mẽdaſti: nũc ita pf diſſoluit capiẽs ex cõtra/ rio q dicta ſunt & dicit: ego locaui ꝓ bus:ſi iprobus te diſſolue I hac figura X:iõ appellat᷑.ſimplici apparet ex parte: ſecũdus modusdſſoluẽdi „ nã ſi una pars deſtructa ẽ: reliq ẽt ni hil operat. Duxiiopinatus ſumer/ go:rephenſio ponit effectũ. It uitio tñ põt ptĩerea d plures res:puta ſi dicimus aliquẽ nece £ ctaturus tertiamargumentationis partem Ci. quæcõfirmatio Nam huiuſmodi in rationibus nõ uniuerſalis meq; ab ſoluta: ſed extenuata rõne expoſitio cõfinnatur. Itemi firma rõẽ quæ uel alii expoſitioni poteſt accõmodari: ut facit Pacuuius qui eandem affert rõnem quare cæ⸗ ca:eandem quare bruta fortuna dicitur. Dee cõf rmatione uitioſa. = NANconfirmatione rationis multauitanda ĩno- iira et obſeruãda ĩ aduerſariorũ rone ſũt uitia tTppea ꝗᷓ diligetiuæcõſ derãda ſunt quod accu⸗ Lata affui matio rõis totà uchementiſſime coprobatar- mẽtatõem Vtutur igitur ſtu dioſi ĩ cofumãda rõoe duplici cõcluſione hoc mõ. Iniuria abs te afficior indi gna pater nã ſi improbu ee treſpontem exiſtimabas: cur me huius locabas nuptus: ſin et probus:cur talem inuitam iu tum cogis relinquere. Eaq; hoc modo con cludentur: aut ex contratio conuertentur: aut ex ſim- plici parte reprehendentur. Ex contrario hoc mõ. Nul la te indigna nata afficior iniuria.ſ probus eſt:colloca ui:iinautẽ ẽ iprobus diuortio te deliberabo ĩcõmodis Ex ſmplici par e reprchendetur ſi ex duplici cõcluſio ne alterutra pars diluitur hoc mo. Nã ſi im probuũ eſſe treſpõtemexiſtimabas: cur me huius locabas nupuis: duxi ꝑrobũ: erraui: poſt cognoui: et fugio cognitum. Igitur reprehẽſio huius cocluſioms duplex e acutior illa ſuperior: facil or hac poſterior ad excogitandum Item u tioſa eſt conſitmatio rationis cum ea re quæ plures res ſgnificat abutimur pro certo unius rei ſi⸗ gno hoc modo. Neceſſe eſt. quomã pallet a grotaſſe: aut neceſſe eſt peperiſſe: quonmiam puerum infantem. Nam hac ſua ſponte certe ſ gna non ſunt: ſtnõ cætera quoq; ſmilia concurrant: qua ſi concurrerint non mi- hil huimodi ſigna adaugent uſpitionem. Itemui- tioſa eſt: quandouel in alum uel in cundem qui dicit D ſa: ifirma cPhidualiärẽunmaur uno ſigno tanꝗᷓ certog ario furatum e&: qa ſit pallidus: nã hoc poteſt facile cõfatari:ſ reſt Põdeataccuſatus pallorẽ nõ ſolù eẽ cõistimoris:ſed ẽt naturæ & ægrotationis: ue rumtamẽillud ſignũ ſi adh mat abaliqua alia coniectura hébitaliꝗᷓ efficacia: ut ſi quis dicateſſe eũᷣ pallid obmetum ſuppliciu quẽ iuenerit cũ gladio apud cadauer. Nõ hntcerta ſigna: ꝗqa pallor p/ tinet ad timoréẽ Ga d morbu⸗& ga geſtare Ppue ptinet ad matrẽ &ad ancillꝗ. Suſpi. comecturam. ẽuiteoſa: cauẽdũ ẽẽt in accuſando neacclſator dicat illud ꝙ ẽtad aliospertinetuel ad ſe: qacs arrtede waluſk compaun Col i liſen ſoſum Peun⸗ punin f u ſueh inlen n N auſi dolu⸗ benn nonc⸗ woeke lians mdk tllne bols xda noe bas tad 1troc Eſhm inam unlg itl ſqua ns⸗ en⸗ ind⸗ innunn An⸗ nobun⸗ nichi corne unes wan Al⸗ wüNl Roclon M cöc hacl uupn M . aneg te. zul⸗ un. 6 M ni⸗ Nemul 60 – . — — OWè . catere debet omni uitio qui in altegeparatuseſt dicere. Miferi funt: quia auaritia eespræmit. At tu dixiſti alteram: hæc eſt aduerſari confutatio: na accuſator ẽt duas habueratuxores? qbus multas omnisnon conſtat:tenuiseſt rO cũ affert Id quod ĩ dubioa uita ſi tputa re põſioab uxore d ſſeciatus aArgut contra: ſocegꝶe hocmõ debes 0 ſocer mecu uluerei pace: qmn Et dii paci ficeuiuut ĩ cœlo:nã hoc ẽtapud antiquos dubiũ hẽbat:numero uero putat falſiſſimũ: ꝗanõdii:ſed peſſimi hoiĩes extiterũt: „ „ . .... „ „ namét Socratesdſputãs ſ urile ẽre quod in aduerſarium dicitur poteſt cõuenire hoc mo i ſub iperio: dubt tãs utꝑ dii ha- ri ſhmnr rOres ducit: ar tn Atiziſt, alrer Irge berét iperiũ ſub loue fecir talé arggu Miſeri ſun QuXores Jucũt: at tu duxiſtialterã. It mẽtatõem:ſi Iuppiter ẽ:bene ẽab o tioſumẽ id quod uulgarẽ hẽt defenſionẽ hoc modo. regieſ nõemecminusutile Quoch “ n Ji- Re--,- ir: atir 4. g . Ir nare läſecdo factu: illud ẽt utile ẽ ꝙ ar Iracundia ductus peccait: autadoleſcztia: aut amore Qeaftert:puia c dimusdt id cl humſmodi n. deprecatiões ſi probabuntur pune ma- ſemhoe nõ feciſſem uidet᷑ nos ſero ima peccata diluẽtur. Itẽ uitioſa ẽ cũ id pro certo ſũ camafferre peoògqchante pactũ eſt. tur quod inter oẽs nõ conſtat:quod et nũc ĩ cotrouer cuſatusẽ Je exerci tuù amiſſo hoc mõ ac hoc mõ. Eho tu:d i ꝗbus ẽ poteſtas ſuperũ atque ſe excuſat:eʒe turpe eſt in re milita ſia ẽhoc Eho turd ꝗbus Potettas luperu atq .ri dicere nõ putabam. Aut hic:ac ſi inferũ pacẽ inter ſeſe conciliã:conferũtque concordi dicerẽ: aut aſcẽd ſſem montem aut am. Nã ita pro ſuo iure uiſũ treſpontẽ Ennius induxit. deſcendiſſem in locum tutiorem. ee — „ Expyxpectabant o&s: ſeruus qdam a quaſi iã ſatis rõnibus certis ita eẽ demon ſtraſſet. Item o. dñno ſuo fugerat cũ ipſe eẽt ĩ fœlici uitioſũẽ quod iã quaſi ſero at q; acto negocio dici ui- ſiatu:ſed cũ dsad miſeriã puemſ⸗ . 3 PE 5 — . ſet tüc reuerſusé & fugã ſuã excuſar debitur hoc modo.In mentem mihi ſiueniſſet ꝗrites hoc mõ. ego fugi: qm non indigebas non commiſſſſẽ ut hunc in locũ res uẽiret:nã hoc aut mei: ac nũc cũ maximeopus ſit opa „. — . . — mea adſum:hæc rõ leuis eſt ꝓ tanto hoc feciſſẽ: ſed me tũ hæc ritio fugit. Itẽ uitioſa eſt ců peccaro: qm ſiad eam miſeri nõper id quod in aꝑto delicto poſitũ eſttamen aliꝗᷓ leui legi ueniſſet ſeruusnõ rurſus fuit & dici Refenſione h 5.G it oz Hore mus tamen iniuriã priſtinã pateret᷑. tiſſimo regno reliq nunc deſerto ab oibus ſũmo ꝑicu pſã parſimoniã cõmẽdauerit:nam Ii loſol⸗ eſtirni z2 uitioſi ẽ quod i aliã cet parſimonia utilis ſit tñ putabit ac dictũ ſit poteſt accipi hu uſmodiut ſi ꝗs potens ac bus eẽcõſueuit. Rei augẽdæ cã re ue acioſus dixerit: ſatiuscſtuti regibans uti malislegi- N Rlubriorts ſune tegts bo q leges acholus dixerit: latius elt uti regibus ꝗuti malis legi- ſi ppetui eẽnt: nã pñt & loq & cogere bus. Nã ex hoc tãctſi rei arguendæ cã poteſ:. ſine mali & miuere pœnã ꝓ tempore ſed lex „Frr e e. z, 1.. — .. eadẽ ſempꝑ ẽ neq; remittere neq; coge ua dici:tamẽ ꝑꝑ Potetia cius cun dicit no dicitur ſine re põt. Sine atroci: quia agit de uita atroci ſuſpitiõe. Itẽ uitioſum eſt falſ s aut uulgaribus ud itg d regnũ — pirat. Fal g.iran . nAte ISne ſisautuulgaribus: tangit duo q ma/ diffinitionibus ut lalſæ ſunt huiuſmodi ſiquis dicat ĩ ximeneceſſaria ſũt ĩ bonis diffimti⸗/ iuriam nullam niſi quæ ex pulſatõe aut cõuitio cõſtet onibus.i. ꝙ diifinrio dieat totũ ill „ 1 ͥ„ 17 — ,Hv Cõprehẽdit ſub ſe diffinitũ: puta unlgares ſunt quæ nihilominus in aliã Parte trãſferri Jiſfmitio hoſs phibet comp̃hende/ poſſunt:ut ſi ꝗs dicat:qᷓdruplator ut breuiter deſcriba retotũ illud ꝙ continet ſubſe hõ ſ. caditalis eſt.5.n. probus et peſtifer ciuis. Nã nihilo ma rõnale & mortale: ſed ſi nõ facit ẽ fal capitalis elr.. P Heit Na mulo ma 1a: aiud ẽ ꝙ diffimitio deh eret dice/ gis quadruplatoris: quam furis:quam ſicarii:aut pro- re talia ꝙ facit ciſferrechiffinin 35, 3., —. Irfeniei, fe „arn ef auliis rebus: puta rönale & mortale fa ditoris attulit diffinitionem. Item uitioſum eſtp ro aͤr cir differ hoĩem abaliisaĩal bus ꝙ gumento ſumere: quod in diſquiſitione poſitum eſt ſinõ faceret eẽt diffinitio uulgaris. „ „ . . IAut cõuitio:hæc è falſa: ꝗa plura cõp̃hendit diffinitũ ꝗᷓ ĩa diffinitio:qa iniuria & exp̃claris & multisaliis rebusmorsfieri põt. Qua druplator:ei q hẽt q̃rtã partẽ accuſatõis: ut ſi os duniat pœna qᷓtuorducatoꝶ qᷓdruplator unũ hêt. uolens igitur quidam diffinire breuiter quid eſſet quadruplator dixit eum eſſe peſtiferum ciuem: ſed eſt uulgaris diffinitio: quoniã nõ facit d fferre ab aliis malefactoribus: qm oẽspoſſunt eſſe peſtife ri. Sicariia ſica: gladius eſt qui occulatur & non apparet uel in ligno uelalio modo:quo utunt plu/ rimum gernumi: quãdoꝙ ſimolex d citurgladius breuiſculus. In diſquiſitione poſitum eſt:hec ui tium ſit ponendo firma ratione rẽquæ ſit ĩ dubio: qm cõfirmatõe ẽ tota uicforia & uiget firmis rõni/ bus. Sed ſi dubie & inepte efferũt nhil ꝓticit argumẽtatio: nã ꝙ iquirit id ſane ĩ dubio dicitureſſe. 2 r. iit 7 1 „ . . — X 4. 174. 4112* . . Controuerſiam excontrouerſia diſſoluere:uitioſa eſt excuſatio quæaffertur in aliqua controuer/ ſia per id qd; nõ eſt punitũ ĩ alia puta cenſornõ debet me punire:quia non ſum dignus:ꝙ ſi hanc p œ/ nã meruiſſè: altercẽſor puniuiſſet me:hæcrõ uitioſa ẽ: ꝗa forte nõ punitus fuerat abalio cenſore:om̃ nõ erat eius reſcitũ crimẽ. Nõcòuenit nobis: ſunt uerba oratoris defendentis. erat aut ĩ caſtris roma nis ꝗdã magiſtratustribunoꝶ q èurabant milites. & ſiqs deerat pumebat euenit igit ꝙ ꝗdã miles iuẽ tusẽ romæcù abeſſetexercſtusuocatus ẽad ius cẽſoriũ: dicit ſe fuiſſe i caſtris:ſed negocusĩpedienti⸗ bus Romãuenſſe.& iõ nõ eẽ pumẽ⸗ dũ ꝗa ſi ĩ principio cũ exuit exerci/ tus ĩ caſtrisnõ affuiſſetup̃e a tri.ple. punitus fuiſſet: hoc uitioſũ ẽ: qa du iu ẽ an reſciuerit tribuni:an forte ĩ uẽtusnõ ẽ. Et ĩ ſimili cõtrouerſia anõ hẽt maiorẽ certitudinẽ deilla re ꝗᷓ ipſe affert:ꝗᷓ de ea ipſa qᷓ Ve & utrunq; indiget cõfirmatõe. Quaſi tranſactũ relinꝗt:illud eſt unmõſũ: qd; nõ magiscõfirmat ꝗᷓ ſi de eo nul Ius dubitet. Apte fatur dctio: ora/ culum Appollinis:cũ arma Achillis abalace peterẽt nudicauitapollo ea adiudicari dẽre illi ꝗ eẽt par Achil lIi.Aiax igit oracul adducens dice/ bat ſua eſſe arma: qa eratpar.& Ro/ mulus erat cũ debuiſſet ꝓbare ſe eẽ parẽ ĩ geſtis:dixit tm ſe ccẽ Remulu & reliꝗt id tanꝗᷓ ſi nullus dubiaret cũ Remo eẽ part.Hæc ãt uerba ſunt alicuius poetæ:nã nõ apparet eẽ ſti/ Iu Ci. Fraternis: patruelis: qa the lamõ & Peleus & Phocus filii fuerũt Eaci:& Aegiæ uxoris. Sic di ſſentire: nã ſic dicit Arntttoperte⸗ memorẽ ecẽ mẽdacẽ.Vicioſũ.n.ẽ dicere ſe vel le aliquẽ accuſare:poſtea dicere ſe ñ uelle. Qua cã accuſem: uerba accu ſatoris:acſ diceret: nõ ꝗsaccuſare: qm̃ aut ẽ ꝓbus:aut iprobus. Sipro/ bus:nõ ẽ accuſandus: ſi iprobus:.m/ hil ꝓficiã accuſare iprudẽtẽ: tã id ex puẽdo& cõtẽnẽdo illũ ſe oino uelle accuſare. Nõ ĩcõmoda rõne:imo 10 Soptmzaig ꝓbãt p dilematõ. De tectu exordio: a principio uitæ tuæ operiã oĩa tua ſcelera. Si aut ptes ꝗ bus ſtudeãt: puta ſi ĩ cõtentõe religio ſoꝑꝶꝑ hoium: aut iudicisamãtis religi onẽ aliqs diceret ſibi nõ placere reli gioſos:qm ſunt oẽs hipocritæ. Item nõ oẽs confirmare: ſiquis diceret: di cam uobis de ſortitudine: religicne cõtinentia. deinde ſic omittam unã: dicens: fortitudo ꝗppe & religio oẽs exuperatalasuirtutes. nà hoiem fa moſumatq; beatũ efficiũt. In aliã cam deriuet: ut ſi quis laudans litte ras tm ꝓcedat ꝙ i arte muſicã oratio nẽ terminet:hoc mò optiniũ ẽ ſcire litteras:qm a litteris oẽsaliæ artes ꝓ ficiſcuntur:cũ etiam muſica quæ ꝗ dem magnũ humanæ uitæ cẽmodu affert. Zethus & amphion: ambo ut ſiꝗs furti quẽ arguat dicat eũ eẽ hoĩem ĩprobũ aua rũ:fraudolentũ eius rei teſtioniũ eẽ qꝗ ſefurtũ fecerit itẽ uitioſũ ẽ cõtrouerſiã cõtrouerſia diſſoluer̃ hoc mõ⸗ Nõ cõẽuenit cẽſores iuſtũ uerbis ſatiſfacere ex eo quod ait ſe non potuiſſe adeſſe:ita ut iuratus fuera: quod ſi ad exercitũ nõ ueniſſet id tribũo militũ dicere:hoc iõ uitioſumẽ:quia nõ expedita aut ĩdicata res ẽ:ſed ĩpedi ta et ſimili cõtrouerſ a poſita exẽpli loco profertur itẽ uitioſa c id de quo ſũma cõtrcuerſia eſt parũ expe ditur: et quaſi trãſactũ ſit reliquitur hoc mõ. Apꝑte fa .tur dictio ſi intelligã tali da armare qualis ꝗ geſſit fuit iubet potiri ſi ſludeãus ꝑgamo que ergo proſiteor eẽ mea me.n. eſt æquũ frui fraternis armis: mihiq; adiu dicarier: uel qd propinquus: uel quod uirtuts æmu⸗ lus. Itẽ uitioſa eſt ipſũ ſibi in ſua or̃one diſſentire et cõ tra ea ꝗᷓ ante dixerit dicere hoc mõ. Qua cã accuſem hũc tũ id diſputãdo euoluere. Nã ſi ueretur ꝗd eũ ac cuſem qui ẽ probus ſi uerecũdũ aĩ ingeniũ poſſidet: quid eũ accuſem qui id parui auditu exiſtiet. Non in commoda ratione uidetur oſtendiſſe quare non accu ſaret quid quod poſtea ait. Nunc ego tea ſummo ia detexam cxordio. Item uitioſum eſt quod dicitur con tra iudicis uoluntatem: aut eorum qui audiunt:ſi aut £△ . . . . 2* . . partes quibus illi ftudent: aut homines quos illi caros habent lædant: aut aliquo huiuſmodi uitio lædatur auditoris uoluntas. Item uitioſum eſt non omnes res confirmare quas pollicitus ſis in expoſitione. Item ue rendum eſt ne de alia re dicatur:cum alia de re contro uerſia ſit:inque huiuſmodiuitio conſiderandum eſt: ne aut ad rem addatur quid aut quidpiam de re detra hatur:aut tota cauſa mutata in aliã deriuetur. Vt apqᷣ Pacucſum Zethus cũ amphiõe quorũ controuerſia cũ de muſica inducta ſit diſputatio in ſapientiæ ratio nem et uirtut sutilitatẽ cõſumitut.Itẽ conſiderãdũ ẽ ne aliud accuſator's crimĩatio cõtineat: aliud defenſo ris purgatio purget: quod ſæpe conſulto multi ab reo filii Iouis & optimi muſicialiud defen oruropurget: pura ſi qsaccuſatus de auaritia excuſet ſæpius abamicis ſuis donatũ fuiſſe: abeo ex parte d ꝓfendentisreũ: coacti cũ deſunt ſibi rõnes tergiuerſant᷑: um at enirren WuN e, Nlreon runena imnlain⸗ .* * 1 mkon eN A Nhd liri weenrii fmn gellthi oliteott irig A usm⸗ rtd iantn gl r ilie 4 Mu nona mmoi ctntco rſae 1 aum oces. dela⸗ Lerecond wcunch faciũt anguſtiis cãæ coacti. Vti cũ quis accuſetur am- bitu magiſtratũ petiſſe ab imꝑatoribus ſæpenũero ſe apd exercitũ donatũ eẽ dicat. Hæc ſi diligenter in ad- uerſariorũ oratione obſeruauerimus ſæpe deprchẽde mus.:et in eiuſmodi deprehenſione oſtẽdemus eos de ea re ꝗd dicatur non hre. Itẽ uitioſum ẽ artẽ aut ſciẽtiã aut ſtudiũ quidpiam uituperare propter eorum uitia qui in eo ſtudioſi ſũt:ueluti qui rhetor cã uituperant: propter alicuius oratoris uituperandã uitã. Item uitio ſum eſt ex eo quod perperã factum eſſe cõſtat putare oſtendi a quo homine factum eſt:hoc modo. Mortu um:deformatum:tumore præditum:corpore decolo ratum cõſtat eſſe. Conſtat ergo necatũ eẽ ueneno :de inde ſi ſit uſqueadeo in eo ccupatus: ut miti faciunt uenenum datum uitio non mediocri cõfli tetur. Nõ eni factum ne ſit quæritur:ſed a quo faſtum ſit. Item uitioſũ ẽ in cõparãdis rebus alterã rẽ afferre de re al- tera mẽtionẽ nõ facere:aut negligẽtius diſputare: ut comparetur utrum ſatus ſit populũ frumentũ acciꝑe an nõ accipere:quæ cõmoda ſint in altera re curet enu merare quæ in altera re incõmoda ſint:uel ut depreſſa prætereat:aut ea quæ minima ſũt dicat. Itẽ uitioſum ẽ in rebus cõparãdis neceſſe uituperari alterã. cũ alterã laudes. Quod genus ſi quæratur: utris maior honor habendus ſit albẽſibus:an uegentinis qui reipubli. et populo ro.profuerũt:et is qui dicat alteros lædat. Nõ enim neceſſe ẽ ſi alteros præponas: alteroꝰ uituperare Fieri.n.põt:ut cũ alteros magis laudaueris aliquã alte rius laudis ꝑtẽ attribuas necupidius pugnaſſe cõtra ueritarem puteris. Itẽ uitioſum eſt de noĩne et uocabu lo rei cõtrouerfiã ſtruere:quam rem conſuetudo po- teſt optime iudicare:uelut Sulpitius qui interceſſerat ne exules quibus cãm dicere nõ licuiſſetreducerẽtur. Idẽ poſterius ĩmutata uolũtate:cũ eãdẽ legem ferret: aliã ſeſe ferre dicebat ꝑꝑ nominũ cõmutationẽ:nã nõ exules: ſed ui eiectos ſe reducere aiebat. Proinde quaſi fuiſſet in controuerſia:quo illi:noĩe appellarẽtur a po. ro. quaſi nõ oẽs quibus aqua et igni iterdictũ ẽ exules appellẽtur. Verũ illi fortaſſe ignoſcimus: ſi cũ cã fuit nos tamen intelligam us uitioſum eſſe intendere con- trouerſiam propter nominũ cõmutationem. NNMNMNMe exornatione uitioſa. — 7 . ,., Anrn Wr 2X 2.1. nio W. — . Voniã e r 1. . c lat e ſimilibag: etegẽplis & cãculũ tranſeũt in aliam eauſam. Ambitus:crimẽ petiti magr̃atus P pecuniã. Nõ hr̃e quid dicat: qa oſtẽ/ dęmus eũ apte deuiaſſe a pñti cã: & nihilad aliud ptinere. Artẽ aut ſci entiã: artè dicit nõ manualẽ ſcientiã quæ in aĩo ẽ:hoc uitiũ autẽ ẽ ĩ artifi ce qui eà exercet. Ex eo ꝙ pperã fa/ ct eſt:uitioſum eſt ẽt ꝙorator cre/ datſe demõſtraſſe auctorẽ ſceleris: cũ ſcelus ip̃ᷣm uitupauit. Præditũ habẽs. Ergo ueneno: hocẽ qd'dixit ex eo uod ꝓpriũ factũ eẽ cõſtet. nã ſigna ſũt ueneni: tumor& palliditas Non enim factum oſtendit uitiũ. Vtꝑ ſatius ſit:ſolebãt Romani fru mẽta diſtribuere ĩ plæbeios:ex qbus populares cõparabãt fauores:ſed ali qñ uetabat:aliqñũ ſuadebat ſenatus. itaq; magnæ cõtentões naſcebantur. Qu x cõmoda ſunt:ac ſi multi facti/ oſi ſurgt pauore popularium. Itẽ uitioſum ẽ. ſ. cũ aliquæ res inuicem cõparant᷑ unã laudare: & alterã uitu are qd iõ uitioſũ ẽ: qa mior laus ẽ ꝗᷓ tu lau des ſi cõparas eã c re uitupe rata nã de pᷣcio uicti pendet u ctoria ut uel quia uiderisaffectuoſe loꝗ:& cum ĩuidia cũ orator bonus eẽ debe at. Vtris maior: cũ Romani ĩ angu/ ſtiis eẽnt uen ẽtes: & albani auxiliũ albanoꝶ uituperabant uenientes. fie ri.n:poteſt:ponit quid in tali compa ratiione ſeruandum ſit:namnõ uitu perandi ſunt ueniẽtes:ſed minus lau dandi quam albani. Aliꝗᷓ: nõ tantã quantam albanis:quam rẽ conſuetu do:quia latinitas facile iudicat idẽ exules eſſe:& ui eiectos:uelut Sulpi/ tius hic orator fuit qui cum oraſſet ne quis exules reduceret: & alter po/ ſten perſuaſiſſet: utile eẽt: ut reduce xet contra primã ſuam oratõema te orauit in contrariũ ꝓbansutile eſſe: ut reducerent: ſed ne u deat dicere contra id quod prius orauerat muta uit diffinitionem uocabuli:quia eos quos prĩo uocauerat exules:nũc uo/ cabat ui eiectos. Nõ licuiſſet: qui ꝓ pter abſentiam defendere ſe nõ pote rant. Si facit cũ cauſa. ſ.ne nominã do exules populus dolore ſuorum afficeretur ciuuum. NVoniã exornatio:ut oſtẽ/ adat quæ uitia in hac parte uittãda ſũt: repetit ex ꝗbus rebus exornatio cõparat: ut in unaquaq; parte ſua uitia decla ret. Ex ſimilibus ſimilitudmibus: ſed uitauit uocabuli longitudinem. Eyxemplis: exẽplum eſt ſimilitudo cũ certi auctorisnomine, Similitu/ do aũt cõparatio ſine certo nomine. 4 . . Quæ ptinẽt:in hoc. n. differt ab argumentatione dialectica ſimilite do:mec habet rem. Ration? ðWBU An ut ſ quu de defendenda pria dicat:cũᷣ hoſtesmoœnia noſtra circũc dẽt:tanꝗᷓ Iupi rapaces mœnia no ee⸗ ſtra defẽdamus: cũ aptius tanꝗᷓ leonesdicere debuiſſe. et. Aut ſibi obeſtiut ſialiꝗs Catom ſmilis uo/ to lẽs exhortari ciues:nõtã ad bonã reipu.gubernationẽ quã ad ꝓpriãutilitatis ipſogꝑ: dicati ciuitate gun de⸗. bernãda bonos paſtoresimiratug qui pecudes mulget: atq; tõdetad ſui utilitatẽ. nã hæc dicere cõtra v ſe: quomam bonus paſtor prius curat bonum pecudit quam ſuum Aut falſum: ut ſi quisperſua/ A dens ſenes ſpernendoseéa filiis: iliiu re di. r/, arænc bris canilia ſugir re eu et amplificationibus:et U icatis:et cæteris rebus:quæ 1 ſimus ſemper fuerit unus onorè ſẽ᷑ . anmnn nn G „ „—„ — Sil. Erpater anchiſc dareustisucla tionẽ:quæ ſint his rebus uitia conſideremus. Simileui ani — — lIubebat.Aut iprobũ: ſi quis ſuadens nnne.l 1. T. 1—. — —- — , L pem irgineseé rapiendas: oſtendi Clau tioſũ quod ex aliqua parte diſſimi echet Pare ro ano⸗ Do or r, r oAI nerécuncprechcbinſſe ut nem coparationis: aut ſibi ipſi obe ꝗ attert. ẽplũ gor⸗ 23erit Tene n maius: ſi dis ſupnnad. ſeruofugi itioſũ e:ſi aut falſũ ẽ: ut repre endatur: aut improbũ en e DSSbe esente dicat eumefſc occidendũ: qc 2r... . . — apee 1 4 tra dim curabat ſcureri coura ut nõ ſit imitãdũ: aut maitis:aun lnus: qua res poſtu enun IE o τν rores ciuitatũ ſua pœna cruckitur 1.r. res itidic SH ee Png! h ir Ac aſ 226Aut minus: cõuertatur ex ẽplu: ut ſi lat res lud ata uitioſe profertur: ſi aut diſſimili de e Uute eA n Tinpaccuſator coluratorum dicat: iõ cõ profertur: aut de ea re:de qua cõtrouerſia nõ ẽ:aut im lioni iuratores ciuitatatis punire dẽt: quo proba aut eiuſmodi:aut plures:aut magis idonæ resi 8 niam etiam ſeruia ſuis dommisfugi P 5 ba- 9 ſme drat plu s⸗ au magjs ido i. ame entes pumuntur De re ſmili: quida dicatæ ab aduerſaris proferri poſſint. itẽ uicioſum eſt: une pater mortuusab mteſtato erat: &tu quod aduerſarii fatũ eẽ cõfiteantur de eo argumẽta- i dices filiù hæredẽ iudicauer̃t. Pau/ Anod actle aducee Outeay tur de co argum e lo poſt maritus ab inteſtato mortu/ xi et planũ facere ta ctu ce na ickau geri oportet. Itẽ uiti Urne⸗ use: &clusuxor hæreditatépetésdi oſuéid auger̃ quode conuenit doceri hoc mõ: Vtſigꝗs M cit hæreditatẽ ſuã eẽ deber̃: qm pau — 50 4 rAn 21. * lo ante iudices filio cmnuſdã idẽ ius que arguat hoĩem occidiſſe:ct anteꝗᷓ ſatis idoneas ar⸗ dusn tribuerunt: diſſim lis ẽudicatio de gumẽ tationes attulerit: augeat peccatũ: et dicat nihilĩ W filioad patre: &Quxoriserga mariti. Su ee . 2 —— ODe qua cõtrouerſia nõ ẽ: uitioſũ ẽ dignius eſſe quã hominem occidere. Nõ enim utru in cus⸗ ad f rmatoem terincertæ abduce dignum ſit an non ſed ſfactum ne ſit quæritur. 1 re certã: puta ſi uxor dicat: mea de, * PP complerioneniti K. bet eẽ hæreditas: qm moriẽte pre bb Le complexloncuitioa. “ 1 iteſtato filn ſemp hæredesiudicant Omplexio uitioſa quæ nõ: ut quodque primu l um ductus petat ſibi ignoſci: qa i eo CLicinecop ctitur: ct ꝗᷓ no rcuter cociucditar: un⸗ dẽ peccato Clodius liberatus ẽénõ u et ꝗᷓ nõ ex dueratiõc certũ: et cõſtãs aliqd: ut telliga- re. Aurtplures: plures n. in uitio mireld propoſitũ i aroumẽtatẽe ſit quid deide rati e: “ã adulterii daänati ſut ꝗ liberati: auat tur qd Hopolitu t argumetatcc t quid deidc 1 lic. en nas sdanea:hutartii beritreusſi⸗ quid cõlirmatiõe ꝗd tota argumẽtatioe lemõſtratu. cn oi uenia dari: qn & priceps eodé ui/ PTP . D—T—— MD tõ liberatusé: rndet aduerſarius ma Decõcluſionibus. totius argumenti. 4ð Min gis idoneũ fuiſſe ignoſcere prĩcipi ꝗᷓ Oncluſiones quæ ipud græcos epilogi nomimmna o⸗ Fruate hecepOetei uelici tur tri partit ſütna nſtat ex enumeratiõe: ⸗ leges & iura tol lere. De eo argumẽta ur tripattitæ iut:nam conitat excnun tesa⸗ ri cũ fusfarfe ſe peccaſſe uitioſu ẽ di amplificatione: et commiſeratione. In quattuor locis cüte cer̃ ſe teſtes hr̃e:qũo peccauerit au/ ä n princindio ſecundũ lee eri tm̃ oportet: ut ſi ꝗs cõtra milonẽ ut poſſumus concluſionibus. In principio ſec criu dicz⸗ cõſiderate ꝗtũ ſcelus ccémiie/ narr. ationem:ſecundum firmiſſimam argumentatio wit rit Mlo ꝗ hoiem occiditutilépfiæ: nemi Irmer eſt wer e Uigi & ĩ oĩ uirtute p̃ſtãtẽ. ltẽ uitioſũ: hoc m in concluſione. Enumeratio eſt per quam colig d de Ecõtrariũ ſupiori:nã ſupior- cc mus et cmonẽus quibus de rebus uerba fecerius bre- tur ĩ demõſtrado reũ cũ ipe ſefateat ulter: enur n reiteorenir orzitio et ordine: ut 1 cũ ipm peccatũ ꝗᷓ le ſit demõſtrauit: N ſic puta ſi ꝗsaugeret peccatũ ueneficii feadauere pallido cũ ĩterdũ ſcit e ueneficio eẽextinctũ. V ⸗ ꝗcꝗ primu: hæccõcluſioẽ qdã argumẽtatõis epilogatio: q uitioſa erit: niſi eoordinecolligat: quo ẽt N Tor̃one dictũ fuit. Nò breuiter: cauẽdũ. n. oportet ſũmã: cõſtas: & certũ ꝗd uitab t ſi ꝑ ordinẽ oĩa coᷣ hen cludùt᷑: qa auduor ꝗ notauit o&s pticulas:nũc ĩ repetitõc capitulat ĩ memoria: qd ſi nõ ordine dicę W ret: memoria cõfüderet: &n hil certũ: & cõſtãs relinqueret auditoris memoria. Ulr Oncluſiones: ultima pars orationis: quæ eſtartificioſus orationis terminus, 4 een. Mü A Kcder o 4 n n bini M mr eun nrtmi ounch Wur „ aleui iii⸗ MA/ mni cu mien en cnii MR velen Nnd olg bre⸗ eu i.N. e⸗ neo 2 S 8 Anolificatio:eſt commtioad indignationem quatuor. n:locis docti ſentiunt hunctextumaddi- tũ eẽ.nã ſi cõcluſio ẽ termimnus totius or̃oiscõſtat ĩ exordio eẽ nõ poſſe:qd ſi excuſari põt talis excuſa tio: qen illæ breues fũt: hæ lõgæ: in ꝗbus licet totos effundereeffectuscolli gimus ꝗtù ad rationẽ faciẽ deæ cõcluſionis monemusadeffectú. Amplificatio duplexẽ: unaꝗj ẽ ꝓpria oratoriscõtraria dialecti cæ:pp quam non unouerbo:ſed pluribus rem intelligimus: & de hacnhon intelligitur hic: alia eſtper quam id quod page prius putabatur: ſcelus ingensexiſtimatũ eſt:& diffinitur quo modo indignatio/ qcquid erit dictũ eramus: ut auditor ſimemoriæ mã dauerit: ad Mẽe quod ipſe meminerit reducarur. item curãdũ eſt: ne aut ab exordio: aut a narratione repeta- tur oratõis enumeratõ. Ficta.n et dedita opera cõpara ta oratio uidebatur eẽ artificii ſignificãd: ingenique uendicandi:ẽt memoriæ oſtẽtãdæ cã: quaꝑꝑ initium enumeratõis faciendũ ẽ a diuiſiõe. Deinde ordine bre uiter exponẽdæ ſunt res ꝗᷓ tractatæ erunt in confirma. tione: et confutationeæ. Amplificatioẽ res quoæ per lo cum cõem inſtigationis auditorũ cã ſumitur. Loci c munes ex decẽ præceptis cõmodiſſime ſumuntur ad augẽdi criminis cãm. Primus locus ſamitur ab auſto ritate:cũ cõmemoramus quãtæ curæ ea res fuerit dis ĩ mortalibus:aut maioribus noſtris regibus:ma giſttati bus. natõibus hoĩbus ſapientiſſimis: ſenatuiItẽ maxi- me qũo dc his rebus in legibus ſancitũ ſit. Secũdus lo cus eſt cũ conſideramus: lla res de ꝗbus cxriminamur ad quos pertineãt utrũ ad oes:quod atrociſſimum eſt an ad ſuꝑiores quod genus hi ſunta quibus auctori- tatis locus cõis ſuitur: an ad pares:hoc i eiſdẽ ꝑtibus aai ni corporis fortunarũ poſitos: in ad in feriores: ꝗ omnibus his rebus antecelluntur. Lertius locus ẽ quo percũ ctamur quid ſit euenturum ſi oĩbus idem con- cedatur:et ea neglecta oſtendemus quid periculorum aut incommodorum conſequatur. Quartus locus eſt — quo demonſtræar ſi huic ſit remiſſa:multos alacrio res ad maleficia futuros:quos adhuc cxpectatio iudi- cii remoratur. Quitus loeus ẽ cũ oſtẽdẽus ſi ſemel ali ter iud catũ ſa nullã rẽ fore ꝗ cõmodo mereri:aut ꝑ⸗ Perã factu: aut erratũ iudicin corrigere poſſit: quo ĩ lo conõ incõmodũ erit uti cæterarũ rerũ comparatione: dem rebus ſtudent:ut condifcipuli: legiſtæ: aut medici. Fortu „ nis. Per locũ cõem:p ſniam genera lem quæ ad omnes pertiet eiuſdem generis. Primusmodus ſũitur exau ctoritate.ſ.qn dicimusid quod accu ſamus eẽ factũ: præter auctoritatẽ: uel deoꝶg uel maiorũ: diis imortali/ bus Socratem apollo ſapiẽtſſimũ iu dicauit: & tamen a uitiis: & meliustã quã improbũ accuſarut: cõtra quos hoc m dici poſſet: ſinite iudicesat/ tytũ & melitũ impune eũ accuſaſſe quẽ tãtæ curæ duis fuiſſe conſtat: ut ante ſapientiſſimus iudicatus extite rit noſtris maioribus regibusnatio⸗- nibus creſcit oratõ Cæſari ob uictas — gallias triumphũ petẽti Cato maxi meadauer ſahatur: cõtra quẽ ſic dici potuſſſet:in patiam ni iudices de tri umpho priuari:quẽ maioresnri: ci/ uitates: nationeſq; oẽs iſtituerũt: ut p miũ eẽt labogꝶ periculog noſtrorũ oĩbus ſapiẽtiſſimisob occiſù Clodi uma M lone ſic ꝗſpiã dicere poſſet: cũ ſapiẽtiſſimi ſenatuſq; noſter ĩſti/ tuerint: ut nemo ciuẽ occidat:ne ci/ uitas ſit latrociniũ: ſinetis Milonẽ i/ pune abiete:ꝗ ciuẽ præſtatẽ occidit. Legibus ſancitum ſit: dada e hære ditas filio: n externo. nà lẽp leges ca uert ut filius hæres ſit. Secudus Io cus: ſecũdus modus amplificationis eſt de cõparatione. Cu dicimusaut paruosoffendiſſe magnos: aut pares uel ecõuerſo:utꝑ ad oẽs hoc modo nulla eſt habẽda miſericordia cõiu ratoꝑ: qui huic urbi iſidiati ſunt: & Pp quos nõ ſolũ magni ciues:iſed me- diocres: ifimi: ſenes: pueri: mulieres & qcquid ĩ urbe eſt: pereundu fuit. Anad ſuperiores: compatiẽdu: ut priuatus ciuis iudicem: aut igratum lædat: ꝓ quo tota ciuſtas gubernet᷑ Anad pares: turpe étut ſenes cũ ſe nibus pugnet: ut magiſtratus cũ ma giſtratibus. nam quod exemplu ali/ isſtatutum credetis: ſi ptor offẽdat prætoré, In eiſdẽ ptibus animi: de/ clarat quo ſint partes: ut ſunt hi q iiſ naꝑ ut mercatores. Ad inferiores ut ſi diuesminat pauperi: magiſtratus priuato. His rebus: quas dixit partibusanimi: corporis: & fortu Quid ſit euentuꝶꝑ quæroa uobis iudicesnõne periculum impen det ciuibusnoſtris: & rebus ſi coniuracores impunitos dimirtitis, Periculerum: adhommummorem. Incommodorum ad respertinet. Maltosalacriores: multi ſunt iudices qui ꝓpter metũ iuſticiæ afurtisſe continuerumt quos ꝗqdẽ pmotos & ſecuros facietisad peccatũ: ſi huc furé ipunitum abire ſinetis, Saliter indica- tũ ſit:ſi coturatoribus pcitisea incomoda huic urbi euentura ſunt: qutbusnullo modo remeduiafier ri poterir: ut ſupra mores: qnuꝗ reuocari pat: quo loco datunãadmonittoem. Ctcragerete c, õ ationemaltæ vesſunt perperamfactz: Tumbas Aetitas: aut coſiliu remediu affert: ſient nnie cõuitioge: aut alicuius furti: ſed neq; mala qᷓ in coniutatione fiunt reuocarinon poſſunt:neq; iudicid remedioullo corrigi imprudentia. luſtã deprecatõcm: facile dignusẽ uenia: api ſed ꝗ cõſulto peccauit nullomõparcẽdu ẽ. Tetge: turpe: crudele acruore fuſo. Nefariũ: qd ſii cõ/ rra fastuel qd' facile expiari nõpoſit. Imuria moueri: cõſiderate iudices ꝗtũ ſcelus:ꝗ ndięnu: fi liã de cõplexibusarripuit ipſã detraxit: matrẽ cruẽtauit: anne niuria dignus putãdusẽ? Bella ſuſci SS itercipe aliena: hocmõ nõ leue pautandũ ẽ ꝙ hic diuitias meas uxorẽq; arripuerit: cu ex uiuſmodi iiuriis bella priæ ĩferri plerd Ruidemut ſcerac o rap/ ut oſtendamus alias res poſſe: ut uætuſtate ſedari:aut tã Helenã: n uulgare uirginè ſtupra , rriti in endv ,A ri: rapialienañadmiror iudices:qtii cõſilio corrigi huius rei:aut lamendæ: auttorrigendæ uſitatũ ẽ: ſed ꝗs uen mt tamcũ in nullã re adiumẽeto futurã. Sextus locusẽ cũ oſtedeus ꝓpria domo occidi filios coctos ap- clult S jafacin ari mentl. Poni: aut ſangumé humand ad potã et cõſulto factu:er dicemus uoluntario facinori nulla dũ: pp qd ſcelusmalignitatẽ Exumnt excuſationẽ ĩprudetiæ iuſtã deprecationẽ paratam. Se am celeleriorè: & aſpiorẽ meret pox vrmi⸗ . ee en ,1 ,1 . Expeccaropecöpate nulla uéia Ptimus locus eſt cũ oſtẽdemus tetrũ: facinus: crudele dignus ur̃ ꝗquirginẽ Qupram pᷣſer / nefariũ tyrãnicũ cẽ:quod genus imurlam mulierum: tim c magnitudini ſcelerisnõ cõpa r crü aliduid, duatii rerii cã bella ſuſcidit. et zidusſit q acrilegi ccmiſerit: na aut earũ ierũ aliqu quaru rerũ cã bella ſuſcipiut.et ſacra furatus ẽal uemiã meret qd cuũ hoſtibas de inta dimicatur. Octauus locus eſt quo pp egeſtatẽ ĩpulſusẽ: hic uero n ne Mendimus nõ uulgare:ſed ſ re ec Icidm: ceſſitate: ſed peſſima uolutate ciuiũ elle chmus n0 uS ſed ſingula eec maleficium: hoc facinus deſignat quæ negocio ge Pu rcũ:nefariũ:et iuuiſitatũ:quo matutius:et atrocius! rẽdo acta qñ ĩ xponẽdo neſcio qͥ fa iudicãdu ſit. Nonus locus cõſtat ex peccatorũ cõpara cta ſunt ordine añ rẽ:ĩ re:et poſt rem · „ - 1. ——„ E. —— . hoc mõ hoiem pulſauit: de lectica tiõe:quaſi cũ dicimus maius eẽ maleticiũ ſtuprare ige traxit: juia occidit: mẽbrati ſeœcuit: nuã quã ſacrum lædere. quod alterũ ꝑ egeſtatẽ: alte- dein iſepult au bus reliqt. Miſſe 1 fE S ricordia cõmouebit: dicta ẽ eo ꝙ ſi tum propter iteperate luperbia fiat. Hecimus locus ẽ dolor cordis ſup miericors uaâρ per qué oia quæ iĩ negotio gerendo acta ſunt: quæque pellãt alii cõmiſeratõem:& ptiet ad e lonr — õ reũ ip̃ᷣm cũ aplificatio ptieatad au, rem cõſequi ſolent exponemus acriter:et criminoſe.et ditorẽ: qm ex idignatie auditegecõ’ dli genter: ut agi Ies:ct geri negotiũ uideatur rerũ cõ tra aduerſarios ſegf miſericefrdia „ & accuſari. Si uariã cõmutatiõeni:cogi ſec ueti enucradione. Miſericordia cõmouebitur 40 tate iudices ĩ ꝗqto honore fuerit: hic chitor bus:ſi uanã fortunarum cõmutationẽ dicemus: cũ paulo añn triũpharet: quẽ mõ ĩtã — —— — racalamitate uidetisadductu Si oß ſi oſtedem us: quitus cõmodis fumus:et quibns ico dimus ꝗbuscõmodispõt eu epoſttd modis ſu nais coparatée. Si quæ nobis futura ſint: niſi regulæ pcedẽtis. Cõpatõe: cpäaddo - . . K. pitin niaſa cu Pteritisſi 4 aioliagn cãm oł tinuerimus:enumerabimus: et oſtẽdeus. Si ſup Bur Smoc unteinſi cenati mi plical im us:et nos ſub eorũ quorum miſericordiã ca onẽ iudices oĩbo eritis driſiõi: nici – iS. Si atnd noſtris Baréti eius ĩſurgẽt cõtra eũ maledictis ifici E tabimus poteſtate ſubiicimus. Si quid noſtris Paret ererde ud eltate cr. S fup lus l ber s:cæteris neceſlaris cauſarum̃ ſit ꝑꝑ nr̃as ca plicabius: ecce iudices nuload pedes 15: ie erſimn HRëdznäIori ertes ur̃os puolutusorat& obſecrat: ut no laita tes aꝑieus et ſimuloſtẽdeusillorũ nos iolitudine: biscòmiſſus ſit uitq; ſuã ĩ ucbis po- et miſer a nõ nris icõmodis doler. Si de clæmẽtia:huũa oicttai Nic gae Taihr⸗ olo nitate m ſeticordia nra: qi aliosuſi fũus aꝑiãus: ſi nos rẽ pr̃is ſun mfis lachtyms filioꝶ de ſep laut diu ĩ malis fuifle oſtẽdẽus. Si nt̃m fatu: aut for enam uri ciallor dnι tuna cõgucréur. Si atum nrm fortẽ: patiẽtẽ: icõmodo dialiosufi rnusalid iudices: ego rũ oſtẽdẽeus futurũ. Cõmiſeratõem breuẽ eẽ oportet. quoq; ĩ magſtratibuscõſtitutus: ſed Pi n Lachrema citiis areſ- ſenrifſio: ulla maior gloria mihi fuit.ꝗᷓ ea qᷓ nihil.n. lachryma citius areſcit. Fe re locos obſcuriſſio — de humanitate mea: clæmẽtia: miſeticordiaq; ſuper miſeros cõſecuta ẽ. Semp.n. clæmens & miſeri/ tates deſeruerãt: qu nunꝗᷓ auxit ip̃a fortuna. Patiẽtẽ ĩcõmodoge: milo ꝓfectonullo mõ mortẽtime re: uidet: qanullas emittit lachrymas ꝗn ſe facile oĩa qꝗᷣ ſors tulerit paſſu& eẽ dicit: ueg ur̃a huamitas uut eũ uig tã pᷣſtãtẽ ꝗtũ ẽ ĩ uobis ſeruets: defẽdatis:nihil lachryma citiut at eſcit tñ icit a pceptor ibus cois: & reuera nihil dabit citius ꝗᷓ miſericordia quæ ſtaq; debet eſſe breuis: quare continuatio in muie ſerdia mouenda obdureſcit conſuetudine. Obicuriſſimos locos:quia genus iudiciale di fticilius. prudẽtiã peccat: cors fui erga accuſatos. Diuueromalis. credo eq dẽ ab ingenioad miſeriã eẽ natũ:quẽ nũꝗᷓ calami⸗ tonus huici Aui utcon cutus ettute xtab ore ſcot Eler un Ulocien decen tncd/ W ſſe cler dünan enc Gleeene dade Ci wckn lehcun aoci ciz Cede⸗ luse nE unnici buta mus tasrd nrui g i 4 ninsc⸗ ulr ulit 2 totius artificii tractauimus in hoc libro. Quapropter huic uolumini modus ſit: reliquas præceptiones quo ad uidebitur in tertium librum tranſſeremus. Hæc ſi ut conquiſite con ſcripſimus: ita diligenter fueris cõſe cutus:et nos ĩduſtriæ fructus:et tua ſcientia capiemus: et tute noſtram diligentiã laudabis:tuaq; perceptione lætaberis:tu ſcientior eris præceptorũ artificio:nos ala criores ad reliquũ ꝑſoluendũ. Verũ hæc futura ſatis ſcio.te.n. non ignoro:nos deĩceps ad cætera præcepta trãſeamus: ut quod libẽtiſſime faciemus: tuæ uolunta ti rectiſſime morem geramus. D omnem iudicialem cãm: quẽadmodũ con- a ueniet inuẽtõem rerũ accomodariſa tis abun/ dãterut arbitror ĩ ſaꝑioribus libris demõſtra- tũ ẽ. Nũc earũ rõnẽ rerũ inueniendarũ quæ pertineãt ad cãs deliberatiuas. et demonſtratiuas in hunc libre . 4 & vOH, XxI2 tranſtulimus: ut oĩs inueniendi præceptio tibi quã Artificii: artis. Quoad uidet᷑: qa ñ .⸗ Laoocutôem: ut id qd ꝓqd eęe qui mos Ci. nunc eag reg 1 reliqᷓs ptesoronistractabit in tertio: ſed tranſiert in quartum. rationem inueniẽdaꝶ traà ſitio color:& dicit hoc lſu perioribus librisoſtẽdimus: quo ea dem inuentio fieri debeat in demõ/ ſtratiuo: & deliberatiuo:et dicit. trã ſtulimus in præterito tempore quo niam boni oratores priuſꝗᷓ ſcribunt aggrediũtur oĩa ſecũ excogitãt ut i/ uenſẽdi pᷣceptio:ut ipſa ĩ medio ex/ pleat ꝗ ẽ prima ps officioꝶ oratoꝶe nobiſcũ:qa coraäribi declarabo. S eisnohi lIis:perite pgredi poſſis: ui elicet ut ita pgas:diſcendo ſicut & ego ſcribẽdo. Vt& potius oĩa delibe rãda uerſant:aut circa duas: hoc fit ĩterrogãdo ꝑ utg& & potius qᷓſi de du MReabus rebus: qua una ſit eligibilior: aut ſi de pluribus hoc fit ꝑ ꝗc& po/ tiſſimũ. Cartagotollẽda: uadebat hoc fabius arguẽs ꝙ quotiẽs cartha⸗ mum perſolueretur. Reliquæ quatuor partes erãt arti go ſupereſſet tãdiu romani bellis af l ficii:de tribus partibus in hoc libro dicemus:diſpoſtio ne: pronunciatione: et memoria. De elocutõe: quia plu ra dicenda uidebantur in quarto libro conſcribere ma P luimus: quẽ ut arbitror tibi librũ celeriter abſollitum mittemus:ne quid tibi rhetoricæ artis deeſſe poſſit. In Erterea pria quæq; et nohiſcũ cũ qoles:et ĩterdũ ſineno „. bis legẽdo cõſequereihe qad pediare ꝗqn ad hãc utilita „* . — . * — . d— — tẽ ꝑiter nobiſcũ progredi poſſis. c tu fac: ut attẽtũ zmann . — beratõnes partim ſunt huiuſmodi: ut quæratuꝑutru potius Keinddali Pasie uiuſmodi: ut quid potiſſi mum faciendam lirconſi eretur hoc modo: Vtrum . Kaerd oe e Pan . potius carthagd tollenda: an relinquehda uige . — Quid Stälauiin hoc pacto:ut ſi Hãnibal conſultat cum exitalia carthaginemiaccerlſitur:anin italia rema neat an domum redeat:an in ægyptum profectus oc cupet alexandriam. Item deliberationes parti ipſæ ꝑpꝑ ſeę conſultandæ ſunt: ut ſi deliberet ſenatus captiuos ab hoſtibus redimat: an non: partim propter aliquam extraneam cauſam ueniunt in deliberationem:et con-/ ſultationem: ut ſi deliberet ſenatus bello italico ſoluat ne legibus Scipionem: ut eum liceat ante tempus con ſulem fieri: partim et propter ſe ſunt deliberãdæ. et ma ſi deliberet ſẽatus bello italico ſociis ciuitatẽ detan no XX ficerent: qm cũ hoſtibus cõſpirabat: ſi per ſe ſatis potẽs erit ad bellũ ĩfe/ réẽdũ. Aut relinquẽda: hoc alii pſua debãt dicẽ tes oportunũ eẽ: ut roma ni iuuenes haberent ubi ſe exercerẽt ꝙ ſi ceſſarent bella oẽsnõ erãt laudi bus euaſuri:iut ſi Hãnibal conſultet cũ diu Hãnibal italiam igni ferroq; uaſtaſſet romani claſſẽ ĩ africã dele garunt: qᷓ ex ipſa urgẽtesrẽ carthagi nẽſem cogebat Hannibalẽ reuocari 1 ad primã patriã defenden dã. Itaq; te præbeas: nos ptoficiſci ad inſtituta Fergenas Delc chact rant qd potiſſimũ eſſet factu hunc ĩ modum dare potuiſſet: capti uos ab hoſtibus redimat captiuos in bello cannenſi ab Hannibale hos captos ſi ſenatus redimer̃ cõſularũt ea deliberatio fieret cã ipſoꝶ ſapien tioꝶ liberandoꝶ: & nõ alicui utilita ti extraneæ. Vt ſoluat legibus Sci/ pionẽ bello quo tota italia mouit cõ tra romanosliberatur de Scipione ĩ imperatore deligendo uegeqm̃ uige ſimun:quartum agebat annum: le/ gesnõ ſinebant inter uigeſimumꝗn tũ id fieriq; deliberatiuo non cauſa ſcipionis erat:ſed ꝑpp libertatem de/ fendendam partim aliquæ ſociũ ci⸗/ ulitatem:det finito bello italico. ciui tates auxilio romanis fuerant ciues fieri uolebãt eoq; cõſultauit ſenatus: nõ tam cauſa ipſoꝶ eiuiũ qui ĩ auxi/ lio fuerant:ut pᷣmiarent᷑:ſed & pp/ 5. — — 4 4 9 — L — ℳO ter ꝓpriam utilitarem: ut res roma/ at ſt . = a munitior eſſet & ciuibus plenior. gis propter extraneã cãm ueniunt ĩ cõſultationem: ut e Pitn Eoon ſee . B — — . 1121 R. — 2„ A. AS R and 4 ντ.1 3. Ade: naturã ipſius re ppquã fit deh mõ eligẽdusẽ. Scipio hẽt ſenilẽ or̃o nẽ: & conſilio pluſꝗᷓ ætas eiusexigat: ualet præterea audacã iuuemilẽ: uel ſimul ſciam reimilitaris: adeo: ut ui ctoriã ſperare facile poſſumus. Iu/ gẽdæ: ex pte pſuadẽtis aut deponen dæ: ex pte diſſuadẽtis hoc mõò nõ eſt eligẽdus Scipio. Quod ſi reſpueritis iuuenẽ:multo plus ualet ſenex: quã iuuenũ multitudo:& ſtẽt in urbe ci/ uesp̃ᷣſtãtiſſimi. Cõuẽiet utilitatis: ĩ oĩ cã deliberãda eiuſmõi iuſſit:diſti guẽda ſùt oĩa argumẽta ad fmutili tatis: ſiue pſuadẽusſiue diſſuadẽus ĩ ciuili cõſultatõe ꝗ ptiet ad utilitatẽ ſit: ſed qd ad uſũ cĩtatis ĩuẽta ſitĩ di finitõe officii oratoris ſupra poſuit. iſtãtis pñtis hoc mõ:niſicreet ĩpator poſſẽt. Cõſeqᷓntis:futuri & ſi Scipi. creẽus ĩprẽ multa pñtis belli dẽmus & ſt hoſtes tardior̃ẽt ad ĩferẽda:ꝗp pe cuius ñ oĩbus terribile exiſtimat᷑. In uim: agẽdonolẽtes. Dolũ:de/ cipièdo: uel alliciẽdo:aut ſepati:aut cũiuũcti:hoc mõ:ſi tp̃snoſtꝑ ĩ africã traducis pugnãdo hoſte ſupabius cũ . & rraο r PX 1p̃is hoſtiũ urbibo fautores héamus: . 6, Nrn Ab/4 ſine uobis libẽtes applicabũt. Re adketr — 7 4 4 . 0OρπππA uocatões ho. ut f uocare Hanibalẽ d . italia mittẽus Scipionẽ iafricã. In ſuda pecuniã:alliciendo hoſtes pecuniis. Diſſimulatões:occultare: & ſimilia: ut ſi cõtra hoſtes eũ du ſit diſſimula re te ab hoſtibus defẽſugn: utatões: pᷣuemẽdo hoſtes celeritate, Mtiões: . T mẽtiẽdo.ſ.unã rẽ facturusſit:al terã e napevurrtK Eode adicas tepparare. Si qñ te uidemus ĩ rP ſcribere. dicunt eũ feciſſe libꝑ de re mili. ſed ad nos nõ puenit:nſi forte taꝑꝶ reꝶ memoria ſapientiſſimus 9 cĩtatis oĩo ꝗᷓꝗᷓ & d aliis rebo fieri poſ. i multa iſtãt piculanob & rfip. obeſſe i li. de rep.ĩſeruiſſet delectũ boneg⸗ && maloꝑe: o fili nõ das operã uirtuti . . . “ bus per quas laudẽ & gloriam cõparare poſſes: cũ ſenex eris oĩbus lùdibrio futurus ex multaꝑ reꝑ me In quibus cauſis:poſt diuiſionem factam applicat unicuiq; modum tractãdi. Rei natura feciet de liberatõem:ĩcõſultatõibus:q pp ſe tm fiũt: debẽt oratores dirigere totã oronem: ut tota uerſet circa: Peractorut circa utilitatẽ ciuiũ captiucꝑ ediméde&ρ naturäuti/ litas naturaliſq; e rei de ꝗᷓ deliberamus ſit utilitati captumog:q ĩeſt tmm pᷣis captiuis red mẽdis. Ex . ipſacã erũt agẽdæ: iipſis câis ꝗ aliũ de ſumit or̃onẽ: debemusdirigeread ipſas cãs auꝑẽdoeas nõad rẽ puta & de eligẽdo laudãda ẽ uirtus Scipionis ꝗtuù ad utilitatẽ ciuſtatis:nõ ad utilitatẽ Scipicnis hoc In quibus cãais rei natura faciet del berationẽ: oĩs rõ ad — — — —. XMX ,.⸗ , ipſã rẽ accõmodabitur. In quibus extranea cã cõficier deliberationẽ: in his ipſa erit cã adiungẽda: aut depri- mẽda. Oẽs rões eorũ ꝗ ſniam dicẽf finẽ ſibi cõueniet õ utilitatis proponere ut oĩs &o kotiis οnis ratio cõfe ratur. Vtilitas in duas partes in ciuili cõſultatõe diuidi tur tutã et honeſiã: tuta ẽ quæ cõficit inſtãtis aut cõſe quentis periculi uitationem qualibet rõne Hæc diſtti buitur in m:et dolũ:quorxũ alterũ ſeꝑatim: aututrunꝗ 1. ſu memus cõiũcti. Vis diſcernitur ꝑ exercitus: claſ S arfmna: tormet res Dolusconſumitur Ipecuniã: pollic tatées: liſlimu lationes:maturatiões:mẽtiões et (æteras res: de ꝗbus magis idoneo tꝑe loquemur: ſi quando de re militari: 7 aut de adminiſtratiõe reipublicæ ſcribere uelimus. Ho neſta res diuiditur in recũ et laudabile: recũ eſt quod — . .—. . fr. . 1. . —— „ cũ uirtute et officio fiteꝗ d uiditur in prudẽtiã ſtiti . —„ FrerE —.1— . —„ am:fortitudinẽ:modeſtia. Prudẽti ẽ caliditas quæ rõ ne quadã põt delectũ hr̃e bonorũ et malorũ. dicitur Litẽ prudęẽtia: ſciẽtia cuiuſdã artificii: et appellatur pru dẽ tia multarũ reri memoria: et uſus pluriũ negocio/ rũ. Iuſtitia æquitas ius unicuiq; tribuens pro dignita te cuiuſq;: Fortitudo ẽ rerũ magnarũ appetitio:et reru huũiliũ cõtẽptio et laboris cũ utilitatis rõe ꝑpſio. o Qeſliae in aio cõtinẽs moderatio cupiditatũ. Pruden- . tiæ partibusutemur ĩ ditẽdo ſi cõmoda cũ ĩ cõmods cõferemus cũ alterũ ſequi alterũ uitari cohortabimur moria adhibeda eſt fides Catoni ꝗq ut diu uixit ita multa uidit multa exptus eſt: ex quo fit: ut ꝓ mul 3 t& dignus auctoritate. Scientia cuiuſdam artificii: creandus eſt Scipio impator pᷣfatus cum in re militari tantopere uerſatus ſit: urnihil iũgendis rebus fit qd nõopti ** mecaleat, lusſuũ tribuẽs: ſumẽdũ eſt bellum contra carthaginẽſes ꝗq fœdi fragi ſunt: ut aliquando ſuoꝶ ſceleꝶ pœnã patiant. neq;.n. digni ſuntq; debeant bonis ciuitatibus imperare. Reg magnaꝶ ap petitio. Romanumn. fuit ſemper ardua petere quod cum ita ſit aggrediamur bellũ contra carthagi nenſes: præſertim cummihil minuis imperifum ſit: & ex quo tantam laudẽ conſequi ualeamus. PHu milium contentio:nullam lacturam timeatis amittendæ claſſis: aut armoꝑ terrarumue ſeruilia exu menda ex nobis ſunt pro tanti imperii comparatione. Moderatio cupidntatum: non moueamini cõ tra ſociorum iniurias: ſed easparuifaciatis: quoniamnihilominus melius eſſe poteſt coniectura. Par tibus utem ir. i. argumenta facta a prudentia hoc mõ pſuadere poterimus. Si cõmodacum: ĩcõmodis cõferemus danda eſt uirtutibusopera: ꝗa quirtutem hẽt &nihil deeſſe põt ad bene beataq; uiuendu quiuero uirtutis expers eſt ſer uumeum eſſeconſtat uiliſſimum atq; ommum rerum egentiſſimum. per -. 1. . =2: Aredocatõcs hoĩum: ct alia huiuſmõöi Al neve o⸗ en, uſa ſipi get hüi Poun ſon lautin eSio demo mign tats ve⸗ ionp tcole gonie epr⸗ W keins it ie luter uc⸗ An Ppe lere lire duci lben ullu⸗ tet Cbe⸗ rſ dune ſeut ſuad; nenc ſortin Nn Moe lr Nunn cl uſni lllimn ked gol n aun lcur pl a/ onnnn ignn etlend Ulen⸗ d! „ypol 17 luch höopet e Itheg “ .*. . 7 . 5„ . 7 0 —–ú „ Aut fi qua mihi:illud ſupra pertinetad eam parłem prudentiæ:quæ eſt in bono ac malo eligendo hæc uero ptinet ad prudẽtiam:q̃ ẽ cu uſſibet rei ſcientia hoc mõ:hoc bellũ Scipione duce tractandũ ẽꝛiõ ꝙ rei militaris pitiſſimus ſit:atq; ĩ omni genere belloꝶ:ſiueexpugnatõibus urbiũ:ſiue ĩ his q ad optimum imperatorem pertinere arbitramur. Diſciplinabilem: diſcibilem: aut qua raticne fieri poſſit:eo enim imperatore protinus claſſeni in Africamtraiicere: & Carthaginem obſidente aut pup pem. Aut audita: ultima pars prudentiæ: quæ eſt memoria rerufn optimum eſſe duco patres: ut aut ſi qua in re cohortabimur aliꝗd cuius rei aliquã di ſciplinabilẽ ſciẽtiã poterimus habere:qũo aut qua ꝗd que rõe fieri porteat oſtẽdẽus: Aut ſi ſuadebius quid piã:cuius res geſtæ:aut præſentẽ aut auditã mẽoriam poterimus hr̃e qua in re facile id quod uelimusexem/ plo allato ꝑſuadere poterimus. Iuſticiæ ꝑtibus utẽur: ſiaut innocẽtũ aut ſupplicũ dicemus miſereri oporte re. Si oſtẽdemus merẽtibus gratiã referri cõuenire. Si demõſtrabimusulciſci male meritos oportere. Si fidẽ magnopꝑe cẽſebimus cõſe ruãdã.Si leges et mores ci⸗ uitatis egregie dicemus ſeruari oportere. Si ſocietates. atque aicitias ſtudioſe d cemus coli GSneue quod- . . — . — WREEFErſrgt 1.. . ius in parẽtes deos:patriã natura 5nrlr id religio D = 71 — . — Ere End, ntel ſe colendũ demõſtrabimus. Si hoſpitiaclientelas:co- gnationes: affinitates caſte colendas eſſe dicemus. Si N. nec precio nec gratia:nec periculo:nec ſimultate a uia recta oſtendemus oportere deduci. Si dicẽas æ quabi le ius in oĩbus ſtatui cõuenire. His atque huiuſmodi claſſisexercituſq; parenturad Car/ thaginẽ obſidẽdam Memini. n. no/ ¶ſtrospatres olim hoc pacto Africam expugnaſſe: urhẽ tributariã feciſſe. Iuſticiæ ptibus:huius iuſticiæ mul tæ ſunt partes:ꝗbus genera applica/ bũt:quaꝶ prima ẽ miſericordia hoc mõ:uenerũt nuper in urbe ſocii ſagũ tini fletibus repleti:roganteſq; ut au xiliũ eis obſeſſisafferemus cõtra pfi dam hoſtiũ noſtroꝑꝶ fidẽ & inuidã: quo ꝓfectonoſtra erit hũanitas ad/ iuuare. Benemerẽtibus meret: hæc parsẽ deferẽda gratia hoc mõ: ueni ſtisqui fideles nobis fiunt ſaguntini quos labores ꝓ uobis paſſi ſunt: quã obrẽ ſcelus eẽ exiſtimo:ſi eos ſine no ſtris auxilusdimiſerimus. VIciſci malemeritos: pſeqndi ſũt terra ma/ riq; carthaginẽſes:ꝗ noſtro ĩpioho/ ſtes atrociſſimi ſemp fuerùrt. Fidẽ ſeruandam: ſcitis uos ſemp fideicõ/ ſeruandæ magnam curã ſẽp habuiſ ſe:q̃re cũ ſoci eſtisoperã ĩ calamita tibus afferẽdam pmiferitis:nullo pa cto cõmittere debebitis:ut noſtroau xilio priuati ſint. Leges & mores: mos fuit ſẽp ĩ hac urbe:ſociosamare btibus uſticiæ: ſi quã rẽ in cõcione aut in cõſilio faciẽ colere: &adiuuare: uel ſiqs cõtra Sci — . . — — 1KKn 2 X e „ —. dã eſſe cẽſebimus: iuſtã eẽ oſtendẽus:cõttarſis iniuſta Ita fietut eiſdẽ locis ad ſuadẽdũ et ad diſſuadẽdũ ſi- mus cõparati. Si fortitudis retinẽdæ cã faciẽdũ ꝗd eẽ dicemus: oſtendemus res magnasetexcelſas ſequi et appeti opportere: Et item res humiles et indignas ui ortiles uiros fortes propterea contemnere opor tere: nec idoneas dignitate ſua iudicare. Item a nul- la re honeſta peticuli: aut laboris magnitudinem de duci opportere: antiquiorem mortem turpitudine haberi nullo dolore cogi: ut ab officio recedatur: nullius pro rei ueritate metuéte inimicitias: Quod pionem diceret:ubẽt leges ciuitatis moreſq; ſumme hucuſq; ſeruati ſũt: ut nemo ĩperator circa uigeſimũꝗn tũ annũ crearet:q; ꝗdẽ cõcẽnere nõ debetis. Religioſe colẽdũ: redimè diſuntſagantini ꝗ ꝓ partibus: Fro deoꝶ templis: ꝓ omni patria cõſer/- uanda & omnia pati incommoda., Hoſpitia:amicitias externas. Affi/ nitates: multi ſaguntinoꝶ ſunt nobis ſanguine coniuncti: quos adiuuare neceſſe ẽ:ſi nec precio:nulla res tan⸗ ta incidit.p. c. quã pſuadeat nobis ab officio recedere: quod ſi feceritis: ſo los ueſtrosamicos optios uiros & de fendetis. Aequale ius: pariter tra-/ ctandi ſunt ſocii. Nam ſicut alias ur bes defendere conſueuiſtis: ita hanc uobis commendandam exiſtimo. Contr arusmuſtumen eſt ferendum bellum carthaginenſibus:quod ad noattinet. F iwſi nn . nrcuce d beneficium no⸗ cent:ſi ſuum imperium ſeruire conantur: non ſunt adiuuandi ſaguntim. Namquo bis attulerunt ſem perfidi: ſemp aduerſum nos extiterunt: & eſt tal isſenſi un 1 dcna ment lu tiæ uti poterimus:& pſuadẽdo & diſſuadẽdo. Quare pſuadẽdodicemus luſtu eéër ſuadẽdo dicemus eẽ niuſtũ, Res magnas ſi ꝗs ſuaſiſſet nõeẽ ſumẽdũ bellũ cõtra carthaginenſes po- tẽtiſſimos: quod ſaguntim poſſent ſic refellere:imm fortia pati. nam non fit ſine periculo facinus magnum onullo modo ceſſandum eſt. Romanũ enim eſt & memorabile. In rebus autem fortibusnon ap 5 . . . . . . je 1r , pellatur magnum: niſi quod alia fortia ſuperat fœda. Reshumiles & dignas, non licet hoĩenrrtema nũ pecunias: aut incõmoda magnifacer̃ ꝓgloria & laude cõparãda. Nullare heneſta: cũ nobis fide liim: ſocii ſaguntini extiterint: adauuandos eẽ cenſeo: etſi monendu ect attingere meliore athe m sz 4 1 . . . . „ . . 4 — wern Quas iuſticia colere cogit:nullos labores tunò debemus in defendendo patriam ſocioſꝗ; ueſtros quibuũsobligamur: & in ꝓſequendis hoſtibus: ꝗq ſemp nobis infeſtiſſinn fuerũt. Si nimias libidines: comprimendi ſunt furores uiuirtutisnoſtræ: qui pro cupiditatibus ſuisnihil iuſtum nihil digaum exiſtimant. Certo nature ternuno: non, n. mihialiud id facerem: dumcenſeo: quod uobisipſis fie ri nonuelletis: ꝙ ſi carthaginenſes ſuum dilatant imperium ſinendi ſunt: cum idem & nosfacimmus in dies. Cuiq; ſatis ſit: ſatis nobis ideri poteſt: ꝙ ſæpiuseos ꝓfligaſtis: nũcuerodenuo eos ꝓſeq inmi coꝶ magisꝗᷓ amatoꝶ iuſticiæ poſſe .—. . ”MUl tis huiuſinodt dat mou⸗ Gentran libet pro patria: parẽtihuſchoſpitihuſam 1s et his re- tractandia uirtutibus. Amplificãa 1., Q. ee e 17 do maxima fortitudo:itaq; iuſtũ eſt bus quaſiuſticia colere cogit adire eric duer ucmi. hoc ſummũ bellũ ſu men ũ: ſed qd bet ſuſcipere laborẽ. odeſtix ꝑtibu ſucemur ſi nimi romanis magnis inuenit qᷓ fortitudo elibiq: CAli; ierrr, Pp imperid Sparaſtis p duä dri re as libidines honoriſ pecuniæ: ſimiliũq; rerũ uitupera . rum eſtis: p iuſticiam uero illud cõ/ bimus. Si unaquaque rem certo naturæ termino defi ſeruatis: fautores: & adiutores ſocios ib, n .eſ. zdeciriſt nitreiſ e habetis. Vtattenuant: nõ cõceden. . miemu erng ſatis ſit oſtẽdemuſ: nimiũ Pro. AWV. —„ . 5 — . . . .Q„ dæ ſunt ſed dimittendæ: quia ſi me giedi diſſuadebimus. modũ unicuique rei ſtaiuimus. „ 9* * deret id uirtuoſum erit: ſed fieri nõ Huiuſmodi partes ſunt uirtutiſamplific ãdæ: ſi ſuade debere mihil ꝓfitet:ex quoſic atte/ nuabunt nullã ĩ hoc bello gerẽdo ui deo fortitud nẽ: nullã iuſticiã: nul/ lIũ deniq; fructũ reip. ꝗppe remittis: bimus attenuãdæ:ſi ab his dehortabimur: ut hæc atte nuentur ux ſupra demõſtraui. Nã nemo erit qui ſen 1 — — dã etiã audet:& gladiatoria quæ/ ſtiat a uirtut recedendũ: uerũ aut reſ n0 eiuſmõi dicã damagęreſſio. In contrariis febus urutuirtutẽ poſſumus egregiã exꝑiri: aut ĩ cõtrariis potius:maior eẽt fortitudo ſi huiuſ .- r.,. . . . modi rebusnõ moueremur ad bel/ potiuſrebus ꝗᷓ in his uirtuſconſtare oſtendatur. Itẽ ſi lu inferẽdum: quamobrẽnoe ĩ ta quo pacto poterimuſ:quod is qui cõtradiceret iuſtici tispericulis:quippe fortitudo eſt ag 1 —n — . 2 greſſio periculogcumutilitate: ſed am uocarit: nos demõſtrabius ignauia ec et inertia ac nic plura ſunt dãna. Demõſtraui/ prauã liberalitatẽ:quã prudentiã appellarit ineptã:et mus ignauiam: dicitis prius mitten/ — ſcientiaimn cſſedi . Quã ile dos eẽ legatos ſecundù leges: ne qd garrulã et odioſam cientiam eſſe dicemus. Quã i e cum iuſticia fiat. Videtur hoc mi/ modeſtiã dicet eſſe eã:nos inertiã et diſſolutã negligẽ hi ex ignauia eſſe:nõ ex iuſticia. Praæ . dicemuſ eſſe. ille forrirudine. . O rerea dicitis iniuſte fieri bellũ cõtra tlam dicemui cile. quam ille fortitudinem nolarit ea Archaginenles:lrl anertasignauia: gladiatoriã et incõſideratã appellabimus temeritatẽ. præter quamnulla iuſticia. Prauu ? 1 30 c.. ,H ſontz.n, libertatem: dicitisdignum mortee? La udabile eſt quod cõficit honeſtã et præſentẽ:ct o. huius n ſed nõ in inſt eſt hæc ſequentẽ cõmemdrationẽ hoc nos co a recto ſapaui⸗ parua licentia: quam habetis i ciuii,/ .. Ernn Erticieirtts busperſequendis. Laudabile: ſecad mus: nõ qaod hæ quattuor Parteſ: quæ ſubiiciuntur da pars haneſ Cond. auentem. m⸗ ſubuqcabulo recti: hãc hõeſtatis cõmẽorationẽ dare turam apud poſteros hoc modo:ſi —= 1. g.ſ 2 1„ Er. ;= ſaguntinos defenditis nulla ætas ue 90 ſoleãt: ſed quãꝗᷓ ex rect 0 laudabile naſcatur: tamẽ rslauen onreret⸗ Kerhis⸗ reſ/ in dicẽdo ſeorſum tractãdum eſt ab illo: neque enim pondet obiectiõi tacitæ. Dixiſſet, n. 1 Lorne; . nit ſeq ſrla,1& rectunreſſenon poſſit ſine lau cõſequitur: duplicatur recti appetẽdi uolũtas. Cũ igi abili & æquo:ſicut albedo unius a , , . 1,,1IL n frigiditate ſeparari non poſſſit. Ne ur Ait demonſtratum rectum eſſe Hadablledem 4 q;. n. ſolus laucis⸗ cauſa comparabat ſtrabimus: aut ab idoneis hominibus: ut ſi qua res ho rationem aduer ſarii: ut poſt rationẽ „rer: r,‚Iſe, griori erdine imor confirmetur ſua:non. n. cõuenit quẽ neſtiori ordini placeat quæa deteriori ordine impto quam ſequi rectum ſolummodo ꝓp “ . teripſam laudem: quamconſequitur: ſed proptèr utrunq;: quod ſi aliter faceret: uiderẽt minus ipius recti dignitas: ſiqui dem quialicuiusrei finem tantummodo ſequitur. Arbitraturipſum finem mino ris momenti eſſe 4 il! udex quo naſcitut finis:quod ſuperfluum eſt. unde apparet unum cum alio eſ ſe coniunctum. Verũtamen ſi proponatur ſeparatimauditoribuscreſcit ad ferendos labores auda/ cia: mihi crede ſupplicat. Cũ igrtur: reuertitur ad materiampræbendam de laudabili & paulopoſt oſtendit ordinem imitandi. Laudabile eſſe demonſtrabimus: ſi bellum ꝓ ſaguntinis ſuſcipitis:non ſolum fortesac iuſti abomnibus iudicabimini: ſed & laudibus oẽs eos extollent honorabunt: & per to tũ orbẽ huius rei fama uolitabit. Abidoneis:nobilibus: doctisprudẽtibus. Honeſtiori ordini: ꝓ bat ꝗᷓꝗᷓ hæc res diſpliceat agricolis: quorũ ſi ita ſunt inagris: tum ciues cuncti ſenatoreſq; laudabunt. ut⸗ ntſer⸗ tiidle gu⸗ 4 . Ndk xde becur. uba. coli otchi, onibe clleri love ſueru demo Pci⸗ neri goli jdich ſtet ttnto cido Agn hon llloe iig⸗ e ten it ſeiril ſün nem guec dede⸗ dlea tco lhi le e tnie⸗ Rnn n eſ tam gi möicti cötrri ur. lel Nt iuii mir i üͤt ingi⸗ einii enut. letcᷣ hui⸗ C recn vemn db Ct jho einpo⸗ e mino maloe ad/ l gnw auo Gbun — — 11¹0 2 „ .* demõſtraturos eẽ: ſi alterũ demoſtraturi erimus ſim- nẽ tutã eẽ dicẽus. Diuiſiõe utẽur in uim et cõſdiu. Nã Argumentatiõis artificioſæ tractãdæ rõ de ſecũdo li- ta rõe: alteri ab hõeſta ſentẽtia ſit: ut ĩ deliberatiõe co/ roõnẽ ſeg ſuadebit his locisutetur. Nallã rẽ incolumi- dedecor et ĩſania leuiorẽ ee. Cõſiderit ſit turpitudo ud ꝑiculũ eẽ nos uẽturos uirtute ultro ad mortẽ profi . ⁹ 2 .* 1 rL S „ Aut abaliquibus ſociis:non ſolum laudabuntuir::ne ciuitateshoc faciendo:ſed & exemplumcapi ent ſeruandæ innosfidei. Nationibus:ſunt græci & barbarioẽs. Poſteriusuiris: pp illud: ꝓnotio- nẽ& ſequẽtẽ cõmemoratõem. Breuiter tra ãda: trãſitio color: hucuſq;. n. oñdit materiã: nuũc docet quo ea diſponẽda ſit ꝑ totũ corpusor̃oni deliberat. Vela prĩcipio: ab exordio apto ꝓ regulis ſupius tractatis ab iſinuatõe: qmauditoresſut defẽſſi ꝓ Craſſo:aut cũ cãẽturpis. Si cuiusnarratio ĩcidet: ac ſi dicat naturaliter nulla dẽt eẽ: ꝗaa de futurogẽus ẽ deliberatiuũe & narratio ẽ de rebopᷣteritis: ſed . ”Uÿs rt gdo cõtiget nõ ꝓpria ſed ĩcidens: betur:aut aliqbus ſociis:aut oĩbus ciuibuſ exteris nati fidetißn onibus poſteriſq; nr̃is. Cũ huiuſmõi diuiſio ſit locorũ ĩcõſultatõe bꝛeuiter aꝑiẽda eſt totius tractatio cãæ ex ordiri licebit: uel a priĩcipio: uel ab inſinuatõe: uel iſſdẽG. ſupra ea fũdet rõnes pro ſua forma: ſicut illa ĩ põpeiana or̃one de eligen do impatore ẽ:th orationchaber ad oſtẽdedã belli grauitatẽ: quod infer ve ler chridarezac hoc elit Tol at neceſſe ẽ ĩpatorẽ eligere. Quoni rõnibus ꝗbus ĩ iudiciali cã. Si cuius rei narratio ĩcidet: amĩ haiufnolt nn W ha eadẽ rõne narrari oportebit: quoniã in ciuſmodttiis bedaſici ronemtur & honeſa: din Hinissutilitas ct ea diuiditarin rõna tut atc; ciuiũ ẽ: ut finesnoſtros tueamur. on finisẽ utilitas:et ea diuiditur in rõnẽ tutã atq; hõeſtã dã hoc bellu tutũ eẽ nobis & hone/ ſiutrũq; poterius:utrũ q; pollicebimur nos in dicẽdo ſtũ. Nã ꝙ ur illud qd tanꝗ thetor & Br Te pᷣceptor aspellauit dolũ:qñ dolus ẽ uocabulũ mediũ id orator: ꝗcxer/ cet oroes dẽt cõſiliũ ignorare ſigni/ ficatõem uocabuli ĩ malã ptẽ accipi⸗ at. Quadriptita: diuiſionẽ ſecũdũ quod ĩ dicẽdo rei dilucidãdæ cã dolũ appellauimus. Jellor Ptes ſũt honeſti:neq; occuxr 14 .2 — . — „ —.. rat: q ſùpius dixit triplicẽ timõ id ĩ dicẽdo hõeſtius cõſiliũ abb ellabius. Si ronis nræ diniſonellert horteretenen. a p̃ce pliciter quod dicturi ſumus oſtẽdẽus. At ſi wamrõ- 2.0. cidet: quot erũt tot exponẽus in dicẽdo. Incõfirmatoe et cõfutatiõe utemur nr̃is locis quos ante oſtendiuscõfirmãdis cõtrariũis cõfutãdis. õ eẽ dicẽus:et oẽs ptes recti incidẽt ꝗᷓdrip ptoribo paꝑꝶ exercitatis ſuppreſſiſſe · ðð 6211— ..ρ EHüͤ, P . rita rõe utẽur:ſi nõ cige⸗ ur cũ ipatore bono ĩeſſe oportere ſci entiã rei militaris: fortunâ auctorita té. Vtemur nris locis: ĩ tractäda cõ firmatõe & cõfutatõeutemur rõibus — „ . honeſto: & a qtuorptibusurrturi? Terr ⸗ , Argumẽtatõis rõ: cũ ĩ formã lylo/ bro patet. Sed ſi accideritut in cõ ſultatione alteti atu giſmirönes formaredeberemus: ſer 2. r. . — ſſ Jeliler j iiittio fiat: deiñ rõ: cõfirmatio rõni & u:g poznis circuſeſſi delibetat J agat Qui ig. reliꝗᷓ. Sed ſi accideret: daret modũ teſtãdi:ſi euenerit: ut unus ſuadeata 4 ſesr tuto ſecudũ reſpectũ honeſti & al/ tate utiliorẽ eẽ. Virtutibus uti neminẽ poſſe ꝗſuas rõ terab honeſtoſcdm reſpectũ tuti. q Ponminvi .₰ — nuſinis: ꝗbus cũ obſiderẽt ab Hani ia nnOnn 3 1— - . — Nes1 tuto nõ collo arit: nec deos ꝗdẽ eſſe auxilio eis ꝗ a pœnis circũſeſſi hoc cõtigit. Ve/ ſe ĩcõſulto ĩ: piculu mittũt. Hũeſtũ nihil oporter exi pale romiani coceſſerut: ut ꝗ uellẽt .* 2525 — — 7 * . . „. ſtimari quod nõ ſalutẽ pariat:ꝗ tutæ rei proponet ro / ditionẽ Hãnibalis ſeqrent: coacti at nem hõeſtã his locis utetur:uũtutẽ nullo tẽpore relin ſũt. alter ſuadebat dedẽdu eecu uo EEH lütarepſonage- a lter potiusmorien/ dũ ꝗᷓ baro ſubiiceret: &nullomô de ſerẽdã eẽ fortitudinẽ. Nec deos:ac = —- . — 119, ſi dicat: Audẽtes fortuna muuat. In cõſecuturrat no imortalitatẽ neq; Xterna ſcolu mita- cõſulto:temere. Leuiorẽ eẽ: ſubeũ tẽ cõſeꝗ.nec es exploratũ illo uitato ꝑiculo: nullũiĩ ali du ẽ potius iugũ ſeruituti Siaut mori FE endũ ſi opus ſit ꝗᷓ ppetuã ĩfamiã ſub x. ire. Atnõ ĩmortalitatẽ: quã cõſed/ ciſci eſſe præclarũ fortitudini fortunã quoq; t᷑ſſe adiu mur icolumitatẽ: nũctñ ea futura ẽ - „ — —⸗ 12 —— ppetua: qm paulopoſt meliori fortu mẽto ſoler eũ tute uiuer ꝗ hõeſte uiuat.noꝗi præſen 32 na ſumus: at ĩfamia ipſa erit ſemper . „ — . . „. — . „ „ . tia ĩcolumis ſit:et eũ qui turpiter uiuat ĩicolumemĩ ꝑ/ apud poſteros pmaſura ꝙ idem con ieſſ. C= Cöcluſiorn fere ſimilibus i tingit: ſi uirtutẽ cõplectemur. Eũ Petuu elle non poſſe. Cõc uſiomibus fere ſimilibus in/ tute: ätu peſtuirtus incolumitati & quẽdã: uel dolorẽ ſi tieatur uel mortẽ ſiea formidetur 2 “ hoc perſpici poteſt: quoniam qui re/ &r uitæ ſemper eſſe uiderur Nſed qui in præſentia eſt tutus haud ſit cui paulopoſt peccaturus ſit fa cere ſim liter in mirando: am plificando & condolendo:niſi ꝙ oſtendit tantum: quare che fere. in qs pauloante ſũmatĩ dixit de tuto& uandusẽ ordo ſupius datus.ſ. ꝓpo/ . 7 maii⸗ 5 3 2 * . Voniã hæc cãꝗ ufr̃itertiũ guscauſæ:ĩ qdᷣo tractãdo priusoſtẽdit materiã:ĩ qᷓ uerſat :deiñ po fun Aꝗ net modũ diſponẽda ptiũ orois. In laude & uitupatõe a ꝗbus ſuſcipir uocabuli laudatũ a: nobili uel a ueteribus panagyricon: ut liber Plinii delaudibus 1oian ipatoris uocat Pana 1 gyricostalii uero appellãt enchomiaſticon ex cõtraruis: puta ſi ialiquo laudãdo dixerimus V ei eẽ ex uiliſſima ſtirpe procreatũ: q caſu:uteẽ diuitẽ:educatio ſub bonispeeptoribus huiuimodiin cliẽtel æ cõſuetudinis bonoꝑ, Quæhiscõtraria ſunt: c uidemusuituperare, dignitaspulchritudo 6772 naturalis eẽ grãdẽ bonæ cõplexionmis H iece —— . . . 1 4 patiẽtibus laboꝑe:ſi uetuſtas ĩ diebo: his et in iudicialibus cãis uti ſolemus niſi quod is ma noze & ꝗq cõtraria: ſicut eẽ temerariu iiu . . rer, Ire re e e. 22“ ſtũnincõtinẽtẽ & timidũ: ꝗ oĩa uitu/ xime cõducit ꝗpluria rerũ ate geſtarũ xep 3 profer perãdo uti poterimus.poſuit n. bo/ re. Nuc ad demõſtratiu genus cauſæ tꝛaſeamus. in na ad laudẽ: &mala ad uituperatio . nẽ: ex ꝗbus ipſa materia cõſtargene/ 1. Deir mchts.. e H risdeliberatiui ptractãdi. In huiuſ Voniã hæc cãa diuie itur in laudẽe et uitu patio/ . modi cãtin genere demõſtratiuo or-/ — êõäs ⸗ „— n aude c Uerius trarui. leean dine diſponẽdoprincipiũ: exordiũ egbus ex rebus lau . 0 id crin S arüiß , aptũ. Anoſtra pſona: ſicut & ſupi/ rebus erit uituꝑatio cõparada. Laus igit Ar poterit ce (kk usdixit a quatuor rebus beniuolẽtiã reri externarij eR. Reorg narũ ſunt ea SdiXitac u externaruũ et corpis etai. xternaruũ ſunt ea lo captari oportere. Officiosacere de extckhar 00 bucni Rerie re 7 . E bemus:ſi cui obligati ſumusp cõtra quæ caſu aut fortua ſccñlla aut aduerſa accidere poſ o ctiem ſanguims: & aiaduertit hoc ſunrut genus:educatio:qiuitiæ: poteſtas:gloriæ:cuni⸗ Gen mõ:qn.p. c.huic homini ſãguĩe ami UG.. . —.1 O Ee Ler j . Citiai officio litteraꝑe tãtopere cõiun tates: afficiiet quæ hu uimoi ſunt:et ea quæ his ut nuna ctus ſum uiſum & officiu nieu:uE sotτaria. Corpis ſut ea quæ nat ra corpi attribui co⸗ ſce ſint ipſius uirtutesoſtendere. Aut - r Berr Trnr . e. . H ſtudio:cupiditate:cu PP cõ;em eiuſ-⸗ moda aut coõmoda: ue Ocit. 8. ires: dignitasualitu 0 . nenmn. deéartis exercitatéemiquæ ppuirtu ct qd cétraria Ilit. Auini ſiint ea quæ cõſilio ct cogi u tẽſuã digna eẽt ab ommbus laudari on M. kiti⸗ huiusuirt laudibus dicturus fũ ac. ſlia:et quæ cõtraria ſunt. Erit igitur hæc confirmatio ii cedam, n. uirtute pᷣditũ eẽ uideo: ut 3s Dde a e enn nullo mõ dignus ſit: ut ſilentio ho/ Colutatoc, nobis. In hujuſmoi cã pri Ccipiu iumntur: le minũ ptereat: aut exaliaꝑe laude eca aut a nra:aut ab euis de quolo quemur autab e rum cen⸗ cã hunc laudare aggreſſus ſum. p. c. ui audietit pſona aut abe. AN raſila. dabin S. Jꝗa uelim uosintelligere nonnulliar Mäaucdicht piona aut abre. noſtra ſi audabimds: E⸗ 1i deditum: qui medicinæ operam: aut officio facere qluod cã neceſſitudis intercedat: aut tbost ꝗ dat in hoc uiro eſſe bſtt ſſime nen i . de: . mo dubitat. Aut merito facerei cõ U io quod eiuſmor uirtutis ſit ut oes comeorare de ſur tra illud õ ſi icc⸗ beantuelle:quod rłctũ ſit: aut ex liorũ laude oſtẽder bac ret uituperandooſtendemuseünal 1 EE .e.... e r faiEf. lama te laudem mereri: ſed merito qualis pſiue qiis ſit Si uituꝑabiin Aut meruto facer m en elberoneiij. Quod ita tracta quod ita tractati ſamus: ut ſtudio: quod utile Puten luſl ti ſumus: miuriæ huius i me uiri: sSs — 12 ääl ueneratõem ueſtrã ignorare credidi muz eſlead oĩbus unicãm alitia atey edtritia cog0 tn e rei turpitudinẽtm nõ ſci:aut quod placeat oſtendi quid nobis diſpliceat ex in Ualea, Aut ſtudio füma uolütrter — 2en . Vtile putemus: utile certe arbitror aliorũ uitupatôeabeius pfona de “ queur:ſi lau . inh Reuin hommis uitia declarari: ne ſi dabimusuereri nos dicemus ut illius facta uerbis cõſe gue oc1HHπ;: ent aliquãdo uos deciperet .αρNHn& Defne. es eſris il iafrenites n ⸗ Nequitiältbidmistplacet ondrco Juino poſſumus. Omnes hominis illiuſ uirtutes præ “ gitare uirti Eſtane⸗ ſſim huius libidi dicare portere ipſa facta omnium laudatorum elo- tinc nẽ tute nõ ſociaſſe ut uobis oſtẽdere . . r EC Telr, dit O nentiat .Si uituperabimus ea quæ uidebi⸗ ., nihil mihi eẽ magisaltenum quam Aueätliatn anteiré Sn erabimus ea ac uid bi Aep Iibi nese n hi huius continentia: muscontraria paucis uerbis com muta tis d ici poſſe di pi⸗ eillius facta conſequi expoſitione cenazeene eeirit a meonfſtr. hoc modo: etemm non miremini ci nisꝛut ſapta Redn li cauſa ino ſt — un ues:ſi me pal loroccupatora:quoniâà eſt. Aba It0. um pet onaſi laudabimus: quonmiame. nis eius uiri laudes aggreſſus ſum: cuius hil notri-nirl anesciognare zsRsr Wendici 9 88S 1 i: nihil a naros lat nos mouendi ca tot extent præclara geſtaiut ea a me . Inoui nihul 15 adig aros laudẽus no t dici poſie diffidam laudare oporte = 2 7 Mcor c:quis eſt: qui tantam uirtutem ſcire poſſit. Eloquentia: umbræſi adeſſent Homero:ſi uirgilio: ſi her Ciceroni pſe nunquam tam commode:tam copioſe dicere poſſent: quin eius uirtus exuperet. Con ſe traria paucis uerbis commutatis: dicendo nullum eſſe: qui eius uitia oratione complecti poſſet. eße Udari Gten N woctin drnch . K 1pooke lno⸗, 1 NW dere 1 de trcn⸗ —☛ * p Ae enon itci küik e Am chru lant hſtedi⸗ e, w. e At E deſe retraxiſſe aꝑt XNM21 pauca eſſe d ictu ros:aut ſu erũt ignoti ut talẽ lurũ uelit Pauca dicturos:qm̃ uosoẽs nõ fu/ „ 2 — - — . . O11 Er — . cognoſcere poterius:quonia leodẽ uirtutis ſtudi 0 ſit Vit huius uirtus doceri ꝗᷓ pauca quæ 2 ẽ Cõtraria uituꝑatio quoniã norit pauca de neqꝗtia eiuſ 4-E nos eẽ dicturos quod ſi ĩgnorẽt petẽus: ut agnoſcãt: ut malitiã uitare poſſint:quoniã diſſimiles ſunt gau⸗ diũt atq; ille uitupatur. Sperar̃ nosi lius uitã uchemẽ ter improbaturos. Arebuſ ipiisincertũ eẽ quod potiſ ſimũ laudẽus. Vereri ne cũ multa dixerius plura præ- tereãus: et quæ ſimiles ſentẽtias hẽbũt: ꝗbus ſentẽtiis cõtraria ſumuntur a uituꝑatõe. Principio ab aliꝗᷓ tra ctato harũ:quas ante cõmẽorauimus rõnũ. Narratio . ALLiO nõ eritulla quæ neceſſario cõſequatur: ſed ſi qua inci derit:cũ aliquod factũ eius? de quo loqueniur nobis narrãdũ ſit cũ laude aut uituperatione præceptio nar rãdi de prio libro repetetur. Diuiſiõe hac utẽur expoꝰ nemus quas reſlaudaturi ſumus at uituꝑaturi: deĩde ut quæq; quoue tꝑe res erit geſta ore die dicẽuſ: ut quic ꝗ tute cauteq; egerit intelligatur. Sed exponer̃ opor tebit aĩ uirtutes aut uitia:Deinde cõmoda aut incõmo da corꝑis aut rerũ externarũ qũo abaĩo traſtata ſint demõſtrare. Ordinẽ hũc adhibere ĩ demp̃ſtrãda uita debemus. Ab externis tebus genuſ ilaude- buſmaio ribus natus ſit:ſi hono gener purẽ aieiadlikin e ſihumili genere ipſu Iſuis:noit votũ ui tutibus ha baiſſe præſidiũ. In uituꝑatiõe ſi bono generi dedeco ri maioribus fuiſſe: ſi malo tamẽ his ipſis detrimento fuiſſe. Educatio quod in laude bene:hõeſte in bõis di — . 725½ in laude ſi ſirdignitas atq; formalaudi fuiſſe eã: non quẽadmodũ cæteris detrimento atq;ʒ dłdecori. Si ui- res atq; uelocitas egregia hõeſtis hæc exercitatiõibus et induſtriis cõparata. Si ualitudo ꝑpetua: diligentia . et tẽperantia cupiditatũ. In uituꝑatiõe ſi erũt hæc cor poris cõmoda male his uſũ dicẽus:quæ caſu ęt natu- ra tanꝗᷓ ꝗlibet gtadiator habuerit. Sin erũt præter for „ 74 mã oĩa ipſos culpa et intẽperatia fuiſſe dicẽus. Deĩde reuertẽur ad extraneas reſ:et ĩ his aĩ uirtutes aut uitia liaig. ſeiplinis cducatus tota pueritia fuerit in uituꝑatõe cõ 7 4 te? Qorpis cõmodis. Anaturz ti O I . Hartn ere:ꝗ illuſtriora nobis eẽ ui apud quos laudẽus: atq; ille ꝗ laudatus fuerit ſperare debunt. nos facile his qbus uelimus huius facta probaturos. Facta ꝓbaturos: qm̃ ſe mi nus nõ pari uirtute cũ hoc uiro eẽ cõ iũttosnõ dubitamus apud uos hono rẽ habere:ſperãs uos quæcũq; de eis dixero facile ꝓpbaturos. Malitiã ui tari poſſint:utile eſſe uobis arbitror huius uitia copioſe: quinuidebitis ꝗᷓ maxima uitãda ſint uitia qᷓ oẽs hoĩes infames efficiũt. Difficiles ſũt: qm amicoscõtinẽtiæ exiſtimaui:audaci u hucueni:ſperãs uos facile huius li bidinẽ iprobaturos. Incert eẽ ꝗd potiſſimũ laude:tãta mihi copia re rũ geſtagꝑ oborit᷑:ut a ꝗᷓ potiſſimũ i/ cipiã penitus ignorẽ. Plura pᷣtereas nũqᷓ tot ſdicere poterimus:ꝗ cũ mul ta dixerimus: plura tñ reſtareuideã/ rur. Et quæ ſimiles: ordo ẽ cõtraria q̃ habebt ſimiles ſunt quibus.i.illis ſentẽtiis uel ſtudiis. Sůmatimaui tuperatõe: hoc mõ flagitioꝑꝶ tãtus eſt numerus in hoc hoĩe: ut ꝙ prius uo/ bis oñdã:ego ipᷣe neſciã. Haꝶ rõnũ ſ.de pſõa ſua &auditoꝶ & rebus ip ſis de prio lib. repetat᷑.ſ.q; ſit breuis: dilueida: & ueriſimilis. Diuiſione: oñdã uobis quo genere quibus uirtu tibusornatus fit. Deiñ ut quæq; quo tpe:ptĩet hoc ad cõfirmatiõem & cõ fuùtatõem hoc mõ:cũ primũ exceſſit /ex ephebis relictis ſtudiis pueris bo/ nisartibus indulgere cœpit: qs qdẽé preuis cõſecutus illico ad rẽp.ie cõ/ tulit. Sed exponere oportebit: dat unã cautõem generalẽ.ſ. ut admiſce amus laudes animi cũ rebo externis: utappareat oẽm laudẽ ex aĩo pẽde/ re: nõ ex rebusexternis. Quõ tracta ta fuit:magnas poſſidet dmitias:ſed eas ita diſponit ad liberalitatẽ: utnõ ſuæ:ſed audiẽtiũ eẽ uideant:& ſic d reliqs bonis exterms: ad iuſtã amimi laudẽ ſeruãdũ cẽ. Pag aut excellẽtio rẽ: ꝗᷓꝗᷓ Scipio ex nobili familia natus ſit: iñ uirtutibus ſuisñ mõ parẽ:ſed excellentiorẽ ſe reddit: qppe luctus aadiecit nobilitati: ꝗq prius a ſuo gene re ignorabat. Noia ſuis hũſſſe pᷣſi/ 5 * diu: eius laudesadmirari nõ poſſũ: qcũ ex nobiliſſimo pr̃e natus ſitip̃e ſe:genuſq; ſuũ ad magnæ dignitatis culmẽ eucxit. inde ſe retraxiſſe:cũa pte uoluit dignitas: pulchritudo nõ detrimẽtocũ forma nõnullosad li/ bidinem ipellit.hic uirtute ſua ita ſe gubernauit: ut nulla in renunꝗqtur/ picorrũperet. Induſtriis: laboribus honeſtis. Qæ tñ & nõ:ac ſi dicat:qᷓ uitia ſunt: laudãda nõ ſũt. Deiñ reuertemur: poſtꝗᷓ laudauerimusa generee ucatõem: & a boniscorpis:q ĩi hoĩe ꝓpingora ſum: Raſten eirertegi⸗ ẽad bona:externa:q ab hoĩe lõginꝗora ſunt:ſimilia diuitiæ: amiciti: bus adminiſtrãdæ ſũt uirtutes: cũ ſicut paulo ſupius demõſtrauit ſũmatim ĩ nobis oĩbu amicitiæ: & reliq: i q- se faciẽdũ ſ iit . „ . — ordiũ illiconarret nõ mõ totasad ge abinſtitutõe artis profectu: a lterũ ad cauſam tẽporis . — 2 2 . n. — △●. . ⸗ . . — erale hoc mõ:ꝗᷓꝗᷓ doctiſſimus ſit & potẽti ſſimus:tñbeninus fuit & liberaliserga pauperes: utormamẽta ea len bona uere iudicari poſſint:nõ ſupbiæ & cæteris ꝗdẽſortit᷑: nihil unꝗᷓ ꝑiculi ꝓ amico cõſeruãdo eui/ en tauit: qn ſẽp ĩſeruire & amicitiã tutari ꝗᷓ oĩa aduerſa uoluerũt: cuius ca: ſicut ꝓ liberãda pria ꝓ pulſã 8 dis iniuriisbonoge. Qua fide: bona. ſ. nõ decipiẽdicã. Diuitiis: qlis liberalis benignus oĩbus facilis f Poteſtatibus:gerẽdis. Iuſtus oĩbus:& æquũ oĩbus dãdo ꝙ ſuù erat. Cuiuſmodi mors:ſi morbo e ꝓprio & nõuiolẽtia cõſũptusſit. Cuius res ẽ cõſecuta:tota ciuitas eius mortẽdefleuit:oẽsa labore p 4 doloribus deſinebãt aliud iuſtenüf —.. cuiq; ĩiuſte õ p̃nuadi quxæ faerint conſiderabimus: diuitiæ an paupꝑtas fue- xco gna oĩbus cõtulit. Hiud fortiter: cu „ õ — Iciti: et rer 7 uIut erat opus amicũ defẽdere:nihil unq rit: dui& Ptates: diæ gloria: quæ icitia er 44 fottiter 1 aduerſũ etaut. llad honcfle: iimicitiis gerẽdis fecerit: cuius Ca ſuſceꝑirinimicitiaſ. t multisuoluptatibus fieri potuiſſet: SEu e e i ikief ſun G ut uita cõtinẽtia fuit. Aliud prudẽ qua fide beniuoletia cio geſſerit aicitias: In diut . 7 ́ÿòMV! ter: nihil gn facc idetat mſſi pri qualis aut in pauꝑtate cuiuſmõi fuerit: queadino 4 Me rs n us fine cõſiderato. Ex hac diſpoſi/ „rie , mrzr 2 & rerrc. öte tTLõôe:ex hoc ordie tractandi laudes & habuerit in ptãtibusgerẽdi S aium Sii ne it cuiuſ- 1 r orr Porrnn uitupacer⸗ Tripartita diuiſio.i.di mõi mors fuerit:cuiuſmõi res mortẽ eius ſit cõſecuta. nnne 1 ”õ uiſio bonoꝶ aĩ & corpis & reg exter ANggc1 alus hoĩs maxie cõſideratur illæ &ᷓ uim sranernſ frnee, naꝶz». Vtnõ ſitneceſſaria:ſeut lau/ Adoẽs ãt res ꝗbuſ “ hoĩsm 1 ie cõſich rat c . dare uizegrauẽa pulchritudie capil tuor ai uirtutes erut accõmodãdæ: ut ſi hudab usan. toan loꝶ & ornatu corpis. Ad exitũ ciæx ud iuſte: &à fortiter: alumd hôeſte: aliud prudeter fa hoſ i fine or̃nis hoc mõ:ſi huius hois cõ .. .. ee e e J ſideratisgẽus educatõnẽ: bõa corpis cũ eẽ dicãus. Si uitu ꝑabimus aliud iiuſte: aliud igna mun diuitiaſq; cũ uirturecõmixtas: cẽdo aliud imodeſte: aliud ſtulte factũ eẽ dicẽus. Perſpi e uos iudicare cũ oĩ laude dignũ exti ee — tiſſe. In 1pa cã: iẽ ipa or̃one crebro ĩiſe cinle la nimiru ex hac diſpoſitiõe. quemadmodũ ſit . W rẽdæ ſũtamplificatões ꝑ ſnĩas grene tractãda tripartita diuiſio laudis et uituperatiois ſi il- ſm rales hoc mõ: uirtus & cõtinẽtia hu/ P. IE — fle cẽ - “ . ius uiri ꝗta ſit audiſtis: ſed tales ui/ lud etiã aſſumpſe lus no necelle ee nos oẽs has ꝑtes in ul ros nrfimaiores coluerũt: adeo uttã Iaudẽ aut uitupationẽ traſferre: propterea quod ſæpe mme q̃ diumi hoĩes hẽrent. Nõoportet . rciq E 1 ſ od le uelle qᷓ accõmodiſſime:ſi aliq resũ no nciduũt: aut ita tenuiter ut nõ ſint nece ar. Qua, mn accedere: ut aliqñ fieri poſſit ĩ ea tra propter eas ꝑptes ꝗ firmiſſimæ nidebũtur leger opor/ lun ctãda n debẽuscupe:ut ĩ cõſuetudĩe 1—- e ſre e .— ſit:ac ſi dicat ñ mius diligẽter tractã tebit. Cõcluſiõibus breuibus utẽur:cnueratioe ad exi zde⸗ daẽ res:q ſemel accedit: coꝙ raro ſi tũ caæ in ipſa cã crebras et breues amplificatiões inter Ep⸗ at: ꝗᷓ ſi frequẽter uſurparet: qre ĩ ea bitp! h raritate ẽt respfecta eẽ dẽt ĩ delibera Ponere 0 ortel it locos cocs: nec 0c genu Cas 1 1trt. cũt duo tm eẽ genera cãge. ſ.delibera E uideri põ le F: ut faciẽdu ſit alido- tiuũ & iudiciale: qd diſputat Ci.ĩ lIi. quel quoui eri pot accider: ut tacledu ir algao⸗ NMe „0 5 X Pn — — T. — CLC.rrn R oratog: qa demõſtratiuũ ꝓſenõ ẽ ĩ nooparckt uelle ꝗcõmodiſſime põt facere. etſi ſepara ueni uſu:niſi ĩ deliberatiuo:cũ laudatur . h ä minus ſ. at cãis iudicialibus laudat teſtis: ut fides adhibeat. etji deliberatiuis ſæpe magnæ partes uerſãtur laudis. die Vruã diſpoſitio: iuẽtõeq ur nituperatiõis: quare in hoc quoq; genere cãæ non i ꝗ cſũpta é Itribusgeneribꝰ aut uituperatiois: quare in hoc quoq; genere caæ non is egeK eifec ũ ae nihil induſtriæ cõferendum putamus. Nuc abſoluta ne h . ꝙ e diſpolito. In ordine re ., r-iſr = nnentior. digius: ac ſi dicat prio faciẽda ẽ inuẽ nobis difficilima Partc rhetoricæ: hoc eſt inuenen onc⸗ el tio:cle ide Gſponled ſuograduĩ ſu⸗ perpolita:atque ad oẽ cãæ genus accõmodata. Tem- ie is locis. Certo loco: c rõe iuẽta a —. cCLC. . . oratore: ſiue naturalis ſiue artificia/ puseſtad cœteras partes oratiõis proficiſci. Deinc Ps mln⸗ lis ſit. Abartit iſtitutõe.i.naturale: igitur dę diſpoſitione dicemus. Wil * P dd ſeruat ordo naturalis. nam ars De diſpoſitione: imitat naturã. Alteꝶ ad caſũ tpis. ſ. 7 —L ipe “W .. . rnm wen⸗ tliclalc: irad neceſſitatẽ: uel re Voniã diſpoſitio e per qua illa SEE inuenimul cunl rũ: uel auditoꝶ. Reꝑe: ut ſi eẽt ſuſpi,/ X Pirrnrn rcerto quod loco pro ſhedi tio: ſic Vir. Nõnos aut ferro libicos „ In ordinẽ redigimus ut certo quodꝙ; loco P 10 . hohulare penatez. Auchtont: utſ au nũciemus uidẽdũ eſt cuiuſmõi rõnem in diſponẽdo wen itor ñ poſſit laudare & of̃opᷣcede/ Pere -aeniat Gener diſpoſitionᷓ ſunt duo: unũ c ret:ſicut æꝗtatẽ peter̃t qſpiã poſt ex habere cõueniat. Genera diſpoſitionũ ſunt duo: unu d AE ien deul, Polci bale bo n C dinl co wi neralem diſpoſitionem totiusorationis: ſed ſingul hoc pertinetad ſpecialem patretuoratõnis: quæ dicitur argumentatio. Hxcigitur diſpoſitio: quæ antea proficiſciturepilogat ſupradictas duasna- turales d ſpoſitiões. deinde ſubiicit artificialẽ: una psorationisquæ generalis ẽp totã oronẽ:altera p argumẽtationes quæ ſpecialiseſt & tñ ambæ ſuntnaturalesad tempus: ad neceſſitatem: uel tempors uel ꝑſonage: ut cum auditor defeſſus ſit: aut occupatus. Sianarratõe: nuper ad amicũ meũ neceſſi⸗ tatecontendens in itinere percuſſus ſum. itaq; rogo ut impunę accõmodatũ. Ex inſtitutõe artis diſponẽus cũ ſeque- mur eã præceptionẽ quã ĩ prio libro expoſuiũs hoc ẽ ut utãur pricèpio narratõe: diuiſiõe et cõfirmatõe:cõ futatõe. cõcluſiõe:et hũc ordinẽ quẽadmodũ præce ptũ ẽ ãte ĩ licẽdo ſequãur. Itẽ ex inſtitutiõe artis non mõ totas cãs per or̃onẽ ſed ꝑ ſingulaſ quoq argumẽ tationeſ diſponẽus quẽadmodũu in ſecundo libro do cuimus:id eſt expoſitionẽ:rõnem:cõfirmationem ra- tionis: exornationẽ: cõplexionem. Hæc igr duplex di ſpoſitioẽ: una ꝑ or̃oneſ:altera ꝑ argumẽtatcss abĩſti tutione artiſ profecta. Eit ãt alia diſpõ: ꝗᷓ cũ abordie artificioſo recedendã ẽ oratoris iudicio ad tꝑs accõ⸗/ modatur: ut ſi a narratiõe dicer icipiẽus:aut ab aliqua firmiſſima argumẽtatiõe: aut aliquarũ rerũ recitatõe aut ſi ſecũdũ pricipiũ cõfirmatõe utãur: deindenar/ ratiõe: aut ſi quã huiuſmõi permutationẽ ordis facia muſ:Quorũ nihil niſi cã poſtulet fieri oportebit:nã ſiuehementer an reſ auditorũ obtuſæ uidebũtur: atq; aĩ defatigati abaduerſaruſ multitudie uerborũ cõmo de poteriuſ principio ſuꝑ erſedere et exord ri cĩm aut anarratiõe:aut aliqua firmiſſima argumentatiõe: deĩ de ſi cõmodũ erit:quia non ſemper neceſſe eſt princi pii ſententiã reuerti licebit:ſi cĩ nr̃a magna difficulta tẽ uidebitur habere:ut nemo æquo animo poſſit au⸗ dire principium:a narratione incœperimus ad princi pii ſententia m reuertemur. Si narratio parum proba bilis eſt exordiemur ab aliquà firma argumentatio⸗ ne hiſ commutationibuſ et tranſlationibus ſæ peuti neceſſe eſt: quum ipſa res artificioſam diſpoſitionem artificioſe commutare cogit? In confirmatione et conſutatio ne argumentationum diſpoſitiones huiuſ modi haberi conuenit firmiſſimas argumentationes præterirenon ſinas. Auta firmiſſima atgumẽtatione ſylogiſmo rhetorico oſtendam uobis hunc eſſe furẽ pau/ cis uerbis. Inuẽtus. n. fuit ſæpius no/ ctu ſolus ãbulare & ambire domos diuitũ: & pᷣterea ipſe multos hẽt fili os:unde eos paſcat:cõparare poteſt. Vel argumẽtatõe ſic:oſtẽdã uobis hunc a me habuiſſe pecũias mutuo adſunt.n.teſtesqui aiunt ſeadfuiſſe & cũ inſtrumẽtũ de ea re ſcriberet. Recitatione: hẽt chyrographũ & ipiius manu cõſcriptũ ĩ quo nũerus ẽ pecuniaæ. poſt confirmatione ute/ mur:o regina noua pœnates uenius. Niſi cauſa poſtulet:ergo ut dictũ ẽad tempus non ad uoluptatem faci enda ẽ hic ordinis pmiutatio. Nam ſi uehemẽter: oſtẽdit qc dixit: aut aliqua huiuſmodi ſupſedere omit/ tere ad principii ſententiã reuerti cũ ego ab hoc hoĩe pecunias measpoſce rem & mihi ſe ꝗqcꝗᷓ debere negauit quoniã dixi eẽ accuſatuꝑ:illico ĩ me ipetũ fecit:uidetis quomodo me tra ctabit: qᷓobrem uos rogo quoniam iuſtiſſimi eſtis: & ex iuſticia ut ius meu mihi tribuatis: nec ſinatis hu/ iuſmodi uiolẽtias in ueſtra ciuitate fieri oẽs ſciũt ꝙ nocẽt & quod ꝓſint uoci:miſi ad eosniſi forte &uoles. Si difficilẽ hẽre uidebit: puta ſi unus occidiſſet hoĩem & cõſideret male/ ficiũ & nõ defenſorẽquæreret. Vt nemo æquo aĩo:iudex.n.iuſticiæ cu pidus differenõ põt pecumiã cũ au/ dit ſceleris confeſſionẽ. Ad princi piũ:ſentẽtiã in proximiori ratiõe di xit nõ ſemp eẽ cmodum poſtnarra tiõem & exordia:at nũc cõmodiſſi/ me fiet hoc modo c in urbẽ cõten/ derẽ fit Milo obuiã armatus Clodi us cũ ſeruis ſequẽtibus ſtrictoq; gla⸗/ dio i me impetũ fecit.itaq; cũ euade re non poſſem niſi me defendiſſẽ fa teor me occidiſſenõ ad imuriã: ſed ad tutelã mer corporis: ꝙ cũ ita ſit iu dices ſpero iuſticiã ueſtrà eſſe tantã quod nihil temere in me cõmittetis Slerit parum probabilis: ſicut cũ troiani ad littus libicũ ĩpulſi latrocinii accuſabãtur: nam ſi narraſſet ſe iturosad Italiam & tẽpeſta- compulſusnon credidiſſet: ideoa firmiſſima cauſa fecit initium hocmodo: Nõ ea uis aio: nec tanta ſuperbia uictis: cũ ipſa res: nobilitas: neceſſitas. Artificioſe diſpoſ tõem cogit artificioſe cẽmutare: naturalis. n. ordo diſpoſitaꝶ ptiũ artificioſus appellat᷑: qa ex arte cõpoſitusẽ᷑.ꝗ ⸗ ſkaſrsfacteus huiuſmodi cõmutatõibus qñ neceſſitas uolet nos de artifi ter quoq; artificioſus dr & ẽ ꝙ ſi mutatus fuerit ali/ cioſo ordine pᷣpoſteritatẽ ordinis arti ficioſã facere. In cõfirmatõe: data regula de ordine generali 10 tius ofonis: oſt ẽdit nuc quõ di ponẽda ſunt argumẽta cõſirmatõis: ut facilius uctoriam cõparemus. äl 4 M 1 bE £ ι . 1 brms poſlremisextrahen ĩ primis v᷑t ĩ poſteris cãæ ꝑtibus collocare. Mediocres ep te telũ Vlyxe de corpore Aiacisſup-,-, e e neneſſae „5 „ uenit teucer frater ꝗq accuſans VIyxẽ et neq; iutiles dicendũ neq; neceſſarias ad proba ſelep t: cũ din fratrẽmeu iclagaſ dũi:quæ ſi ſeꝑati ac ſingulæ dicãtur ifirmæ ſint: cũ cæ tenn neq; ĩ loco publico inuenirẽ igreſſus C 2- DrOPDiles rerfer in e . ſyluam Vlyxẽ deprehendit c giadi teris cõiũctæ fiũt firmæ et Probabiles ĩterpõi et in me tan m abutero frattis ed ncererg ꝓfe/ dio collocari oportet:na re narrata ſtati expectat aius oite o cũ me uidiſſet expalluit & uoce Iirri& , 12 re = firmar, efſiranart . .Z tremula cœpit log. Firmiſſimasſi auditoris cxX qua tc ca cõſirmari Poſſit:quaꝑꝑ conti⸗ “”JMM curnarrata odia &mnns præteritas nuo firmã aliquã oportet ĩferre argumentationẽ. Et doe Mæediocres: ſicut pallor: uox dmiUiN Srim ere memrize anar ri, ſa. Qux ſeparatimifirme fintini duoniã nuprime dictũ facile memoriæ mhãdatur uti- ⸗ per pallorẽ ſuum autuocem tremẽ/ le eſt cũ dicere deſinãus recentẽ aliquã reliquere ĩ aĩs 1 tem non poteſt deprehendi malefici dirori; irmã aroumenmtationem. Hxcdiſpo-⸗ um cumẽ᷑t metu uolente iudicium auditorũ bene firmã a 8um Sõ onem. Hrxc diſpo- Atun h Eiuſinodiſgn ĩnocẽte appareãt. ſitio locorũ tanꝗᷓ inſtructio militu facillime in dicen iuc xpectet aĩus:ideo ĩ principio fir/ 112 nãdo parere poterit uictoria. ma dicẽda ſunt ut auditoris cupidi do: ſicut laip ug . P it uicto rer-enH vel tateſatiſtaciat. Nec diſpoo tio: pbõt. NA. Depronunciadcone. aa effectùp ſinnlitudinẽmilitarẽé. P D Ronũciationẽ multi maxic utilẽ oratori dixe- hle p ſupalia officia neceſſaria ?† nmnaää de quinq rebus plurimũ poſſe nõ facile dixeriu . Palia oncia unda quinq; rebusp urimũ poſſe nõ facile dixerius En Qui ueroait ut ondit ita mouet: uñ dacter cofirmauerius: nã comodæ iuentiones er con- n ilſud extat: nulla ẽtãta ofoq manca oidssss LL „ 2 nõſ tiniſiadiumẽro pnũciatõis ſu? Cclnnæ uerborũ elocutiones et ꝑtiũ arukcioſe iſße⸗ rian ſtẽtet: ẽt Hortẽſus iudicauit q ꝓſitiones et horũ oium diligẽs mẽoria ſie pronuci 6 D pter ꝓnũciatõem ſolã Cic.cõparaba on plaſ. r⸗ hi ð ſola ualere po tur cu lõge minusornate diceret nos non plu Aunc his rebus pronunciatio ſola ua ere po ꝗ Ci, derogat opiniom eoꝑe. Egre/ tuit. Quare: qa nemo deca ree iligenter ſcripſit: naq; & gia: ſup alia. Nemneobligãte: nul eer re ſſe de uoce:geliu dlucide ſeribicũ Ii latinæ: græci uero negligente. Ad osuix putarut poſſe de uoce: geſtu dilucide ſcribicu ſenſus ptineret: difficile é. n. mãda/ hæ res ad ſenſus nros ꝑtierentet qa magnoꝑe nobis dr re litteris modũ ꝓnuũciandi: qaudi d dicend i bsipla co äda: nõ neglieter ur tota elee tui noſtro ptinet & modũ mouendi A dicendu ꝑsipla coparada é: no negligeter ur tota tech ꝗptinctaduiſum. Inuocisfigurà: rescöſiderada. Diduur igr̃ pronũciatõ uocis figurã E an clara: an mediocris: an ifima uoox u:fisura us 1s6 quæ ſud qusdã polſſi- Aten eẽ debeat. Suũ habitũ: hẽt ꝓpriã eſ etcorpis motu: Igirà ocise dug 4 P A ſenrlacpa atd excrcitatoe ſua alke⸗ det hitũ rõne et ĩdaſtria cõpatatu Ea diditur itres ꝑ . rã ſiue mediocréſiueifimäã. RKone rr een en, Kaon, cõparatũ: q nõ ad arbitriũ orãtis utẽ tes maguitudine: fortitu ine:mollitudinem. Nagai lox da uox:ſed cum rſgulis rarjone: tudinem uocis maxie atura omparatnon nihil au- nit uta in re aſpera: clara in manſueta I er ii e. P ſrrz Aimen uo bumil maiori uti oportet. Indu/ ger ſed makiné õlerujt accutatio. Pirmmituclincm 5 u ſtriã: auget ccratlo uel euitãdo q cis maxime natura comparat non nihil adauget: et i noceãt: ſequẽdo quæ proſunt ĩ luũuuooooo AtiSis mOIIitia dicitur defeciſſe Demoſthenes ꝗqcũ maxuuc conſeruat excrcitato declamatiõs: mol ir⸗ . ſentt ut ait Qus-Pprimiarti Hſiæ litterã ꝓ dinẽ uocis:hoc eſt ut eã torre ꝑro nr̃o como poſſiũs de nuũciaré nõpoſſet lapillis nore coni Y cier everrirt Teelmet6is: ppdema- Ceptismatem aſetnderenund cur Haxic faciet excrcitatõ declamatis: Quapp dema- rere deſiſtebat: donec uocis prompti gnitu dine uocis et firmitudis ꝑte: quoniã altera cura: ⸗. 1 Kj —— —— — Aare⸗ e e. tudinẽ aſſecutus eſſet. Exercitatio Altera natura cõpatur: nihil adnos attiet cõmouerhi ⸗ declarat. ſ.ĩ thematibus fictisqᷓ græz » Rabiisens EA r e ce mallete cisnereteſl omacs ſcuͤt ſiut ab! isꝗqno iſci ſut eius artifici rocurãdæ uocis ⸗ quid noceat & proſit uoci. Niſi ad beratur niasfirenr Tre S tur roöne decla eos:niſi forte etiam uoles conſulere Petatur. De ea ꝑte lir mitudis Acoſe ruatu⸗ 1 cſlari 0to profeſſores uocis cenſeruand qui clamatõiset de mollitudie uOCIS maxie neceill aria 1 & ipſi remedia contulerint, Firma æ, qudea o moderatôe declamatõiscom- ergo: dabit triplicem rationẽ & quo orator quocaquoq; mo ge toe d “y ———— len modo principio in medio & quemo Paratur dicendũ uidetur. E irma igitur gmaxte poteri 1 doin ſine orationisſeruandum ſit. mus in dicendo uocẽ cõſeruare: ſi ꝗmaximc ſedata et i 7 SZnc . dere⸗ 2— — . . . — * tli depreſſa uoce ꝑr Tii dicemus. Nã lædũtur arteriæ ſi — 0. E r „* — „ üc aiceoxX bene Pm . la eſt acriclamore CO Plentur tet 1 Rnr teruallis lõgioribus uti couæiet. Recreatur.n.ſpũ uox tü et arteriæ cõticendo requieſcũt.et cõtinuũ clamorem Gnt⸗ oĩttete et ad ſermonem redire o Portet Piter. Cõmuta e h tiones.n. faciunt ut nullo genere uocis effaſo in omni N uoce integr ſimus:et acutas uocis exclamatõesi Are rii debemus. Ictus enim fit etuulnerantur artceriæ acuta atq; extenuata nimis acclamatiõe et ſiquis ſplendor 4 eſtuocis cõſumitur uno dhamorlinin erſuset uno ſpi ritu cõtinetur multa dicere couenit in extrema oratio ne. Fauces enim calefiut et arteriæ complentur:etuox W quæ uarie tractata ẽ reducitur in quendã ſonũ Xqua⸗ bilem atque cõſtãtem. Quia uero ſæpe reigi naturæ n Zratia quædam iure debetur: uelut accidit in hac re. Che Nã hoc diximus ad uocẽ ſeruãd prod eſſe idem at. tinet ad ſuauit te Ppronuciatois. ut quod natura uoci nec. . proſit idem uolũ tate audito ris probetur: utile ẽ ad fir v mitudinem uocis ſedata uox in pricipio. Quid enim? dũtet auditotiſpatiũ cogitãdireliqaut. Cõſeruat o tuct cem cõtinui clamoris remiſſio:et aqditorẽ ꝗdẽ maxie cn delectatuarietas et ſermõe aium eiuf tetinetct exuſci- iu tat clamore. Acuta exclamatiq uocẽ et fauces uulne⸗ u ratcadeé læditauditoré⸗hẽt cnum dendda illiberale et . ad muliebrẽ potiuſuociferatõnẽ ad uirilę dignitatẽ sg in dicendo accõmodatũ: in extrema orone cõtinens ln uox remedio ẽ uoci. Quid hæc eadẽ nõne aium uehe H metiſſime calefacit auditoris ĩ totius cõcluſiõe cauſxæ. emne Quoniã igitur xes eædẽ uocisirmitudini ct pronũci Fe⸗ ationis ſuauitatij proſut: de utraq; re ſimul erit in præ onn ſentia dictũ ẽ de firmitudie quæ uiſa ſunt:et de ſuaui Nii tate que cõũcta fuerũt certa ſuo loco poſt dicemus. Een⸗ MHMMeuocis mollitudie. zand. Ollitudo igr uocis quoniã oĩs ad rhetoris pr- eti ceptionẽ ptict diligẽtius nobis cõſider?da ẽ ea oes diuidiũs ſermonẽcõtẽtõnẽet aplificatõnẽ. Sermoẽ dech oro remilſſa et finita quotidiãæ locutõi. Cõtẽtio ẽ oro clen acris ad cõfirmãdũ et cõfutãdũ accõmodata. Ampli . ſicatõ eſtorĩo q aut itacdlii idunctt: iit ad miſericor qiã trahit auditoris aium, Sermo diditur i ptes ꝗtuor digitatẽ: demõſtratõnẽ: narratõnẽ: 0ocationẽ. Digitas rare lahor mihi iu Arteriæ: uena quæ habet ſangu I13 Q né ců uẽto. Aulusgelius reprehédit qaẽëdam ꝗ dixit ſe tangere uenã pul ſi.uena nõ ſolum habet ſanguinẽ in tœuallis: pulſationibus ut hoc. Ar/ ma uirũq; cano troiæ ꝗ priusab oris Italiã fato ꝓfugus:recitando p inter uallis: & ad cõtinuum clamorẽ hoc pertinet & ad mediû namubiq; non eſt ſeruandũ: ut clamoresad tpᷣus fi/ ant. Rediread ſermonẽ: ad pronũ ciationẽ remiſſam cum clamamus. nam paulopoſt dicet cõtentionẽ eſſe clamorem& ſermonẽ uocem remiſ ſam. Commutatiões ſ.modocla?- mandi:mõ remittẽdi uoces. Nõ ef fuſo:ad clamandũ ſparſo. Integri: pduraneæs& ſine offenſione. Vno clamore:ĩ extrema or̃one ut:& pul/ chra faciette ꝓle parentẽ. Sæpe re rum naturæ: gratia. i. ſæpe attulit q/ res naturaliter ĩſita alteri rei ad ne/ ceſſitatẽ habet & querelam: decorẽ ad amœnitatẽ ſicut ĩ arboribus q ad neceſſitatẽ fructuum peruenit fron des: ſed ad illam neceſſitatẽ afferũt ẽtornatũ. Probetur: placeat: nanq; placẽt hõini ipſe pbat. Vtile ẽ ad fir mitudinẽ uocis ſuperius poſuit ea qᷓ ſeruanda ſuntad firmitudinẽ ꝓpnù/ ciatiõis tam ĩ principio S medio & fine oratõis:nunc repetẽs eadẽ oſten dit ad ea pᷣcepta neceſſario cõſeruan da accõmodatum.eẽ quadam dele/ ctatiõe., Interualla: uocem quantũ ad mediũ. Clamoris remiſſio: re⸗- petit illud ſuperius continuum cla morẽ omitterẽé. Cũü ſermone eius animi:ip illud ſuperius dixit & acu/ tas uoces & clamationes uitare: & eſt uæ uiſa ſũt. ſ.dictum eſt. Cætera ſuë loco. ſ. de meusordo ſeruatus. mollitudine quæ ſola reſtat: nam de firmitudine quæ cõparatur exercita tiõe dixit. De magnitudine uero qa nõcõparatur de parte firmitudinis quæ cura cõſeruaturad eum nõ atti net dicere quoniam ad oĩs rhetoris pᷣceptiõem attinet ꝙ nõ facit magni⸗/ tudo:quia ẽ a natura & firmitudo qᷓ ex parte eſt cura. . OD confirmandum: accom aà modata ſicut Virg. de lu/ none:Aſt ego quæ diuum. “ Inuidiã inducit: Me ne i cœbto. Aut ad miſericordiã: ſicut de Sinone:Oro miſerere labogꝑ Tan toꝶ miſerere animi nõ digna ferẽtis Dignitaseſt oratio ſicut Eoli ad Iu/ nonẽ:tuuso regina Jlooris Exploe ſſa capeſcere fas é6. eſt autẽ dignitas aliter auctoritas — . * . . 1 .* 4 „ O● cum honore. Demonſtratioquæ docet:quæ ponit ante oculos rem geſtam ſicut de leucaſpi guber/ natõe. Excutit ꝓnuſq; magiſteruoluit. Iocatio:c or̃o ſicut de mneſtheo lllũ & labẽtẽteucri &ᷣ ri/ cn ſere natãtẽ. Etſalſos ridẽt reuomẽtẽa pectore fluctus. Riſũ prudẽtẽ: nõ.n. cachinos decet eos moue n reoratorẽ cũ ſoluto riſu ſitnihil ineptius. Acceleratioclamoſa: ſicut Virg. ĩ ſecũdo: Creditis auectos iua hoſtes aut ulla putatis Oona carere dolis danaũ. Sic notus Vlyxes:& bñur cõuenire acceleratioclamo . . ſa adaccendendosaĩos qremaxie fecitaut ad pſuadẽdũ: aut ad diſſuadẽdũ. Ofo fre. uẽs: cũ breui nt bus & raris ĩteruallis: ſicut illud. Da rr, ᷑4““”äl leciri ferge datctela:ſeandit nurds eſt oratio cum aliqua grauitate etuocis remiſſiõe. De u; uius rei aũt rõ uidet: qm cũ aio ſüt ſratiozë: —mnͦ; mnmedi accẽſi p cõtinuationẽ tunc interual/ monſiratio ẽ: quæ docet remiſſa nocegud quid Lieri mer. listreubu⸗ reficitur uox oratoris & potuerit aut no péturit. Narratio eſt rerũ geſtarũ ex (C auditor tñnõ remittit aĩum cito uer L . . 1. . auditor tn 1 1 . X al. note a cötnuido. Peccatampli, am, poſitio Iocatio eſt oro quæcx aliqua re ueriſumili ri⸗ n plfieat aut Beccatd nõ uno verbe ꝓ ſum prudẽtẽ et liberalẽ mouere poſſit. Cõtentio diui l duobus uocabulis: tam puta occidit „ .. eeee — — . .. e ſen, e un . . —4 Qmm hoiem: ſed addẽdocircũſtantias: ſi⸗ ditur in cõtinuationẽ et in diſtributionem. Continua cut Virg. de Pigmaliõe. Impius an tio eſt oronis enuũciadæ acceleratio clamoſa. Diſtr ibu Pin aras: atq;auri cæcusamoreCer me. tjo eſt in cõtentiõe oro frequens cũ rariset breuibus hir Ad iracũdiã: ꝗs. n. ẽ tã duri aninui . eee . r IANR de “ audita Sichei morre gmalione nò interuallis acriuociferatiõe. Amplificatio diuidituri cüc⸗ uchemter adierit. Incõmodoꝶ:am „r2n Seneſticnz⸗ Cor „2 fe . ncine: coOAνaD ationẽ et co . . ſor plificatio: ſicut de Sinone: Nec mihi cohort d e ctc queſti one Cohortatio ẽ gro: quæ iſ⸗ lã patriasãtiꝗᷓ. Igit mollitudo: Epi Aliquod peccatũ amplificãs auditorẽ ad iracudiã ad- nco logat diuiſiones de mollitudine fa- ducit. Cõqueſti . R-SnagJors, mliki s itucine Cõqueſtio eſtor̃o n plifica 15 ctas ĩ tres ptes.ſ.ſermonẽ: cõtẽtiõem ducit. oc eſt ltoroquæ! comodorũ amplifica riti && amplinicatiõem. Moto alias: dga Hone alum edmiſericordiã ꝑducit. Quoniam igitur loesh . = „0 .,—— . 5 . . . . . —]RoA . 4 . ſermo hẽt qtuor: contentio duas: & mollitudo uocis in pres Pteſdiun 2 e: et hæ ipſæ Ptes i „Aeut. totidẽ amplificatio cũ eſt ĩ dignitaa „RXE Ro.. NS teiĩ oratiõe graut. Plemis fauc:ibus: octo alias Ptes diſiributæ ſut: quæ cuiuſq; idonea pro ibze ” ofiior ſitficut illud: Tuus nũciatio ſu demõſtrãdũ uidetur. Sermo cũ eſt in di- ez Ho regia qd optes. Explorar labor m ? —— K — 1 T —„U ⸗ Ca: qua uttur mimmi recitates tra/ uoce uti cõuenlet-et ita tamen ne ab or atoria conſue- ctcri goœdias: quæ uox umiditaté hét ni/ . .— —- — — . èR” Amrã. In demõſtratõe ꝗᷓ narrat quo tudine ad tragicã trãſeãus. Cuũ aut in demõſtratõeuno dlin Gd geltu ſit: ſicut dictũ ẽ de leucaſ/ ce paululũ attenuata crebris interuall is et diuiſiõibus eien pli: Aſt illu ter fluctus ibidẽ Iorgt utipſ. . . cs cuasd ſtr agẽscircũ. Crebris Iteruallis, ſ. ur Oportet uri: ut ipia ꝓronuciatoc eas res quas. cmtra ſo det ſpatiũ cogitãdi auditoribo qũo bimuſ inſcrere atque interſecare uideamur in animiſ eutſer ſe hẽéat res. Miſcere: iprimere i aĩs ditoru. Cu aut ſ ;——.— rſer, auditoꝶ. Interſecare: iterſecãdo ꝑ auditorũ. Cu aut ſermo in natratloc e: uoc ruaricta/ monn tes ĩ aĩis poner. VYocũ uarietates:ꝓut te opus e:ut quo ꝗcα pa 0 gefta ſit: ita narrari uide Ulllrn uaria ſunt q narrant. Celeriuſcule 8 = nufoſted Kauäc leruſ- . dicemus: ſicut hic. Quadrupedẽéq; atut. trchuc quod candl odre ere factũ celeriuſ- nſt citũ crebris calcaribusurget. Alnid cule dicẽus at illud ocioſe re tardabius. deinde modo mnsh ocioſe: ſicut hic: Aſt ego quæ diuum eirer: t clæmz moſte: hulariter in oẽs pteſ 5- . Modo acriter: quos ego item ſi acriter: tu clæmeter: mœſte: hilaruer in ofs ꝑtel ce manu ſenim Daueren pnignum qech mutabius: ut uerba ita pronũciationẽ: ſiꝗᷓ inciderit in lehen Dicta rogata: reſpõſa ſicut in diaa narratõ . . ſ g0. eſ logis unusaltege interrogat &alte re nartatoe diclarogata: leſpõſa: quæ admiratiõeſ de iemt ſbgelckzallo modo puta in ne Kione quibuſ nos narrabimus diligeẽter animaduertẽus: ut ſubat lieſu chriſti rogat: cui me redditis: il 7 7 2 Ti 1 „ li reſpõdẽt:acriter crucifige:ſiciter ĩ oium ꝑſonarũ ſenſus p aios noce exprimamus. Sin tns mujtislocis, Sa aamitatke An erit ſermo ĩ iocatõe: leuiter tremebũda uoce cu pua ſi Gide ne ille Aeneas quẽ dardanioãchiſæꝰæ. onificatõe riſus:ſi Ennan S 4 K Signioris: no tamè ridendo quod gnificarde riſus:ſie ulla ſuſpi oeenmn cachiatisleui i ECtra digmitatẽ dratorts:lecl ſunat ter oportebit a ſermõe ſcrio torqre ad liberalẽ iocũuo dend do frõtẽ && apericdo os. Ad liberalẽ cg ca ãt cõtẽdé ot . 22 2 -⸗2 oc: iquo excidit᷑ cachiatio & ſolu CEich t cõtẽdẽ oportebit: quoniã id aut ꝑ cotiuaton wir tus riſus ſicut illud: Labẽtẽ teucrikc ? 12ðð inn riſerenatantem: Et falios rident reuomentema pectore fluctus. Cum contendere pportebit. i um 4 ntentionem facieémus:quæ eſt oratioacris per continuatiõem: p oratiõem clamoſam cũ tenuitate⸗ (ore lber, A/, wode che⸗ lemo dreu⸗ de lben tüer cũ cohortatõe utẽur aoce attenuatiſſima:clamore le- 2ððẽ / XN2- S Per diſtributionem:per orationem acrem cum'interuallis. Adaucto ſono uerbiscontinuatis: ſi/ cut de lichaonteo miſeri creditisaduectos hoſtes ſicnotus Vlyxes. Mediocriter: qa nima uoce acri monia raucitaté iducit. Clariſſima: ualde laudabili: nã clarusptinet tãad auditũ: quã ad uſũ. Tã tũ ſingula ĩterualla: ut tantũ ſilemus: ꝗtũ exclamaumus: ſicut illud: Aut hoc ĩcluſi ligno occultant achluiproſuntaũt tã ad cõſeruatõem uocis: quãauditoris itelligẽtiã. In amplificationibus:duæ. n. ſunt.ſ.commotio iracundiæ& miſericordiæ. Cu cohortatione: quandomouetur indignatio ſicut 11.. . . r .. — . —. Priamusde Pyrrho:Et tibi p ſceler̃ aut ꝑ diſtributionẽ faciẽdũ ẽ.In cõtinuatõe adaucto erclamar protalibusauſus. Dii ſiqua . . S-nriniidise e Ccloépietas: quæ talia curret Per- mediocriter ſono nocis uerbis continuãdis α£ ο oluäat grates dgnasceßmin reddãt. que iugere Oportebi t:et torquere ſonũ et celeriter cla Digna:ꝗ nati corã me cernere lætum more uerba cõficere ut uĩ uolubilẽ oronis uociſeratio Feciſti & patrios fœdaſti ſanguine nore t ec uen 21CrO uultus. Cmutatõe. ſ. cũ interual/ cõſeꝗ po lt. In di ſtributõe uocẽ ab imis faucibu s ex- lis, In cõqueſtione: ꝗᷓ miſericordiã clamatiõẽ ꝗclariſſimã adhibere oportet: et ꝗtũ ſpati moueatp ſiqua ẽquæ reſtat ad huc iammarleAe 1 48 ER A e moralibusuſꝗᷓ Intemerata fides oro P ſin gul s exclamatiões ſi ſũpſerius tatu inter ſingu miſerere laborum Tantog miſerere la ĩterualla ſpatii cõſuere iubẽur. In amplificati cibus animinon digna ferentis: commu/ Akehuatla 1e tttationibs. ſ. interualloꝶe. r uatenn . Otus corporis: hæc ẽ ſecũᷣ ui:ſono æꝗbili: cõmutatbus crebris maxiael eritate m da ps nuncia pnunciatidis Se. — . 1. eee eß ſine ꝗ oratio frigidior ui/ Incõqueſtiõe utemur uoce depreſſa:ĩcliato ſono:cre- Qet & ſine qᷓnullũ effectũ bris:lõgis ſpatiis:magnis commutatõibus. Do figurs hẽtꝑfuadẽdi. Pudorem: fugimus 35 I.— 5— — —Dhaooneſtatis. Acrimoniã: uehemẽtiã uocis ſatis dictũ emnuc de corporis motu dicẽdum ui grauitatis. Nec uetuſtatẽ: nec turpi detur. De motu corporis tudinẽ: mediũ igit ſeruandũ & iter Sr ,. — utrũq; & perite format orationẽ pri Otus corporis ẽ geſtus etuultus moderatio:ꝗᷓ usad generalia, aut hiſtriones: qppe Idã quæ pronũciãti cõuẽit et probabiliora red nimia uetuſtas facit nos uideri mini E & Dtonticiiunr, Couæit itttr iucdlin endorem mos ꝗ nimiũ ſubtiliter ſe gerũt.Aut Tit ea q Pronuclatur. Coueit igitur iuultu padorem opari: hoc refert ad turpitudinẽꝗ cõ etacrimonia eſſe: geſtu uetuſtate cõſpicuã nec turpi uenit agricolis h iccũ narrẽt- ectus udinz cne aut hiſtrio rii uideãtur cæ. Ad auditoris modicũ pcutiũt. Stãtes ĩ tudinè ce: ne aut hitrioes aut oꝑarii un catur. cc. A ueſtigio: tertio ꝗdẽ ptinet ad graui eaſdem igitur partes in quaſi uox eſt diſtributa:motus is beut illud qd ante dictũ Ko . — . T— — I. 6E lus hæc cötra tuus o regina quid op/ quoque corporis rõ uidetureſſe accõmodãda. Nãſi tas. nam &eſralia PRirzexeis luenti erit ſermo in dignitate ſtãtes in ueſtigio leui dexteræ re poſſi õ tam̃ uide „ — Llerteee H I Eene eturi eaſdé uerſari leui dexteræ de motu loqui oportebit hilarita tetri ſti ia: mediocritate motuuultus ſecũdũ motus diffiniti uultus ad ſermõis ſentẽtias accõmodata. Sin erit ĩ de onẽ hilaritate: ſicut illud: Tũcuictu — — sü reuocãt uires fuſiq;p herbã. Et tri moſtratoe ſermo p aululũ corpu ſaceruicibus d untte ſticia ſint: paulopoit. Ac pius Aeneas mus: Nã hoc ẽ a natura datũ ut ꝗᷓproxie tũ uultũ: tum nuncacrisoronti: Nũcamici caſum maniũ admoue us ad auditoreſ:ſi quã rẽ docer̃ eos et gemit & crudelia ſecum fata lyei for —= — 1 ————— tẽq; cloantũ. In demõſtratõe: Aſt il uehemẽter iſtigare uelius. Sin erit in narratiõe ſermo lũ ter Auctus ibidẽ: Torquet agens den teriti iseſſe i auloar ceircu: & rapidus uorat æquore uor/ idem motuſpoterit idoncus eſſe ꝗqpaulo ante demon tex. CGorpusaceruicibus demirte- ſtrabatur in dig nitate. Sin In 10 Catioe uultu quãd am mus: ꝓducẽdo caput 1 antit re ae Smrrs Dil aritar ſiænificaf fine cᷓ ze geſtuſſzim té, In natratõe: cauũ cõuerſa cuſpide cõtẽdẽus ꝑ cõtinuationẽ: brachio celeri:mobili uultu mine facto: Qua da porta ruumt: ri ter j. ntio fie rzri Sine cõmutatiõe: geſtus eodem ſem acri aſp en utemur. Sin onten tio fiet per diſtribu 110 p ftatu corporis pmanentes utillum nem cel exI porrectione brachii:ambula tlone pedis de & labentem teucri 86 riſere natãtem. Rr rar f Se:icri aſpe Si contendemus:ſi acri uoce atten En Jar ſupploſise: cue defixo aſpedluuti 9portct. nuabimus in pronunciando & ſuma Sin utemur amplificatiõe cohortationẽ paulo tar-⸗ tur quareum crempluma ſuperid lore:et con atione let uti Ui ribus in ambulatione ꝓporrigendo diore:et co ſideratione geſtu conuenietuti ſimilibus iclemintocimm vaſtese Sumtio Hone: percutiendo: ſcilicet terram. * . üuiuieiP 9 * — ð M . — Ay 2 . . . . . g 3 ðð . . . . * 0 ο gnitus: ut ab alſis differat quia ſimi YV J Cxæteris rebus atq; in coneinptio/ ne:reliquis geſtis utemur tam in co/ hortatione: quam in contemptione. Fœmineo plangore: capiant exc/ pla ſinonis ſupra poſita. Non ſum moagi:ꝗa nemo poteſt bene cogno/ ſcere uim rei niſi ita exprimat foris ſicut ſentitammus per geſtus ſic tan git Horatiusad Aeſuthrum: ad re/ poſitideem. “ Emoria:hoc eſt quartum m oratorisofficiũ: cuiusori/ geo tractatur in li. de claris oratoribus. Artificii: ar/ tis. Aliud dicendi tempus: alio tẽ/ pore magis idoneo oſtendam ſi hæc pars per artem uel pernaturamcom paretur.nunc ueronoſtro ſtion con/ uenit ꝓpoſito:quia decreuimus hũc libellum breuiad te perſcribere.tra ctauit autem neodem libro de ora tore:perinde atq; tanꝗ nulla ſit du/ bitatio qui artificioſa ſit ita tracta/ bo. Alias oſtendemus:oſtendit, n. in Ilibrooratorum ut diximus. In- ſita:naturaliter poſita:ſed quoniam in cæteris probat a ſimilibusartifici alem memoriam prodeſſe naturali Inutatur doctrinim: quia aliquis xx “ ignarusartis propter ſubtilitatem m genii ſciet ſtruerealiquod opus: ita commode quam is quiartem noue/ rit. Ita fit:adaptat ſimilitudinem: ſimilis ſit huic aftif cioſæ qualem huic Themiſtocles qui ſolitus eſt di gere ſe aliquando indigere: quia na- turalis confirmatio artificiali & arti ficialis ſine naturali eſlenen poteſt. Nec hocaut magis: aut minus. i, eo naturalis mẽora ſi cui data dem modo accidit in memoriisꝙ i cæteris rebusautars naturam adiu⸗ uet & econuerſo. natura. n. ferrum ĩ uemit &ars gladium:bene Quint. ne q; arsprimum neq; natura inucnit ex tremum ingenio naturali in ſubtili/ tate. Paulo poſt:cum legesac ſcrip ta. Tamen iuſta cauſa daretur: ex/ cuſat ſe quare hoc ſcribat remouens obiectionem hoc modo licet multi ſint:qui memoria per ſe ualent ſine arte ſicut diximus de Themiſtocle: — tamen multi ſunt tardiores: quibus prodeſſe poterit. Qui breuiter: quæ amplitudo loci:ſciẽtia tota do/ musmemoriam impedit. Perfecte ut locus ſit integer: continuus. Inſi/ Iitudo cõfundit ſicut columnæ plu res: aut anatura ſicut ortus arbori/ bus cõſitus manu ſicut inſtrumenta domus:hoſtia. Intercolummiũ: ſpa Stium iĩtercolumnas. Fornicem: cur ua tionem hoſtiorum. Notæ: ſigna minus1 præceptõe natura niteſcat. Quareet illis q natura me! teris ĩtelligere: ct n illi freti ſuo ingenionĩo nõidi- 8 . 4 . . . 4 ⸗ 6 „ — „— — „ ⸗ „ — cæteris rebus:atque in cõtentõe per cõtinuationẽ. Sin utemur amplificatõe ꝑ cõqueſtionẽ fœmineo plãgo re et capitis ictu nõnũquã ſedato et cõſtãti geſtu mo- neſcius:ponit excuſatiõem. Exâni ſto et conturbato uultu uti opor tebit. Nõ ſũ neſcius tũ ſuſceperĩ negociiꝗ motus corporis exprimere uer bis et imitari ſcriptura conatus ſum uoces. Verũ nec hoccõfiſus ſum poſſe fieri: ut de his rebus ſatis cõomo de ſcribi poſſet:nec ſi id fieri nõ põt hoc qꝗ feci foreĩ utile putabã: propterea qd hic admonere uoluimus qq oporteret reliqua tradẽus exercitatiõi: hoc ſcire ta men oportet pronunciationẽ bonã eo proficere ut res ex aio agi uideatur. Nũc ad theſaurũ ĩuẽtorũ at q; oĩum ꝑtiu rhetoricæ cuſtodẽ memoriã trãſeãus. De memoria: A. e Emoria utrũ habeat quiddã artificii an oĩs a natura proficiſcatur aliud dicẽdi tẽpus idone um dabitur. Nuũc pinde atq; cõſtet ĩhac re multũ ua ner r 1R . .. B lere artẽ et eterronein de ea reloe uẽur.placet.n. nobis eẽ artificiũ memoriæ: quare placeat alias oſten demus in præſentia cuiuſmõ ſit ea apieus. Sũt igitur duæ memoriæ: una naturalis altera rnela ann lisẽ ea quæ noſtris animis inſita ẽ:et ſine multacogita tioe nata. Artificioſa ẽ ea quã cõfirmat inductio quæ dã et ratio praceptiõis. Sed quia rebus in cæteris inge nii bonitas imitatur ſæpe doctrina: ars porro naturæ — . egregia ſimilis ſichuicar TrrSnen ð tificioſæ potro hæc artificioſa naturæ cõmoda retiner — . —r. — . Sõ cõmoda cõfirmatet auget: ita fit in hacre ut nõnũꝗ et ampllificat rõne doctriæ. Quapropter nafuralisme . õs motia præceptiõe cõfirmanda ẽ ut ſit egregia et hæc èäs —„ . d0rr . ê— quæ doctria datur indiget igenii nec hoc magis aut — paulopoſt geretta ne iuſta cã daretur ꝗre his ꝗq mius igei hẽnt adiumãto uelius eeé: nunc de artificioſa mẽoria loque mur Conſtatigitur artificioſa mẽoria ex locis et ima ginibus locos appellus eos ꝗ bteuiter: pfecte iſignite aut natura aut mau ſut abſoluti:ut eos facile naturali memoria comprehendereet amplecti quæramus: ut Ar ædes intercolumnium. angulũ. fornicem:et alia quæ — his ſimilia ſũt. Imagines iunt forma quæd et noæ hac re ꝗᷓĩcæteris art bus fit et ĩgẽio:doctrina: 1 –— etſt nus nõ ge lt ſ . inmg ipt um esr ete⸗ dins ero⸗ nüdi Kotd und⸗ inloe Cor Wn cion gr bühr Winl — di lin um Giz cruer tiͤnec Lcind abrj ling ſe. rd G entin 14 rlein hünii buce nremne zalee unsu cocdr zurme Uopol hnöid⸗ ⸗ . . — —— . — NX 2 XVV — r — RNS. rnln. . R . 7 * „ .— — l —2 2— hrree 2 f Porr- ℳ 2 et ſimulacra eius rei quã memiſle uolumus quod ge⸗ 9 rũ in certis lociscollocare noſ oportebit. Nunc cuiu⸗ mõi locos inueire et quo pacto reꝑre:et in locis ima- A y. — Quẽadmodum nus eꝗ: leõis:aglæ mẽoriã ſi uolemus hfe:imagies eo 8 — ê bir z ines cõtinere oporteat oſtendeus. raa igr g lr̃as ſciũt poſſunt id quod dictũ ẽ ſcribere et re citare quod ſcripſerũt: ita ꝗ in modica didicerũt poſ- ſunt quod audierũt in locis collocare et ex hiſmẽori- ℳ hehEhhEhhhrrSSfEEPeen ter pronũciare. Loci. n. ceræ aut chartæ ſimillimi ſut. —TLT. imagineſlr̃is diſpoſitõ et collocatio imaginuũ ſcriptu imag ſpoſitoet ginũ ſcrip * —— . — — rxæ pronũciatio lectois. Oportet igr̃ ſi uolumuſ ta memiſſe multos nobis locos comꝑarc: uti multis lo cis multaſimagies collocar oſſmuſ. Itẽ putãus opor tere ex ordie hoſ locos hfg nequ lo perturpatõe or⸗ dinis ĩpediãur: quo ſeius quoto loco libebit: uela ſu- periore: uel ab inferiore parte imagies ſeꝗ: ut ea:quæ mãdata locis erũt edere et proferr poſſimus. Nã ut in ordie ſtãtes notos qplures uidẽus nihil nr̃a ĩterſit: utrũ a ſũmo an ab imo noĩa eorũ dicer̃ incipiãus. Itẽ in lociſſex ordie collocatis euehit: ut in quãlibet partẽ quoto quoquo loco libebit imagibus cõmõiti dicere poſſumuſid quod lociſ mandauerius. Quare placet ex ordine locoſcõparare et locoſ quoſ aſſumpſerius: egregie cõmoditerq; notare oportebit: ut ꝑpetuo no- 2, be FE. PE bis hærere Polint. Na imagĩelſ ſicut litteræ delentur: ubi nihil utimur loci tanꝗcæra rem iere debẽt. Et ne forte in nuero locorũ falli poſſim deinde facile erit ꝗnto quoquo loco ſmilef notafcol rot or „ — — 1 / 1 o; . .„ locare.Itẽ cõmdiuſẽ in derel icta ꝗ in celebri regiõe —————---õ locoſ cõparare. Propterea quod frequentia et deam- bulatio hoium conturbatet infirmat imaginũ notaſ. Solitudo cõſeruat integraſ ſimulacrorũ figuraſ. Præ terea diſſimileſ forma atq; natura loci cõparãdi ſunt ut diſtincte interlucere po ſſint:nã ſi quis multa inter »nAXA t W .di — J⸗ . . . 5 colunia upſerit cõturbabitutr ſimilitudine: et ignora Iusequum: leonem cum hag reg êͦ An quẽg; locu litudinẽ d uſu corpali ad uſũ m̃talẽ placet notari quod gẽui ſii ꝗnto loco manu auream HM collocẽuſ in decio aliquẽ notũ cui prænomẽ ſſ᷑ decio: Eius rei quam meminiſſe uolu/ mus: puta ſi in diuerſis locs pingere meminiſſe uolumus. Locis certis: psæfinitishon in dubio poſitis. Poſ ſũt recitare ſicut qui litteras ſcit ſeri bendo easmeminiſſe poteſt perſcri ptas. Ita ꝗ litteras ignorat poterit P Wengur imagines recordari. Modica: ual? = Meran See de pauca. Quo ſecius:ordone immu ir pediãur ſeq imagines lecius tardius quo loco:quoto quoq; libebit. Ni⸗ hil noſtra interſit probat a commo/ do:qua ſi ĩ ordine locamus nomen munitum erit: ab quauis parte om/ — nium incipiamus. Egregie: tommo . e Lrn l de: unde hæc regula uocabitur de lo % o corum commendatione. Hærere: on in memoria fixoseſſe, Dictum faci le:erit.ſ.iſto exemplo de duobus pri mis:ſcilicet quinto & decimo facile poterimus in alus nomina collocare Conſeruat integras:quia ſine ulla intermiſſione recordamur. Diſſi/ mili forma: atq; natura: ut domus deſertæ:hoſtiũ: angulus:frons & ſi/ milia:quæ natura atq; forma diſſi/ milia ſunt. Oiſtincte: ſeparatim. nã ſiqui poſt regulam ſeruandam: do⸗ centq; quid fugiendum ſit. Interco lIum ina:ſpatia inter columnas: quæ ideo conturbant: quoniam ſimilitu dinem habentn ſi inter ea ſpatia ali quid diſſimile ꝓ loco ponat. Tũc nec mmisilluſtres: allud præceptũ de mediocritate lucis. Obeæcen/ tur: primo rñũdet. Perfulgeãt: ſupra modũ luceât, Pedũ trecenũ: trigin ta pedũ. Nã ut aſpectus: faciet ſimi — rRνh.ανnnntnẽ erii . . — 4 ,. . “ 1 D 5 s * bit ꝗd ĩ quoquo loco collocaritet magnitudie modi WNere N catet mediqcres locos hre oportet: na et præter modũ ãpliuagas imagies redduũt: et nimis ã guſti ſæpe nõui dẽtur poſſe cape imaginũ collocationẽ:tũc nec nimiſ illuſtres nec uehemẽeter obſcuros locos hr̃i oportet ne- aut obcæcẽtur tenebris imagies aut ſplẽdor̃ ꝑfulgeãt Videri:bene dixit:qa uidere ad uſũ & ad mentem pertmet. Qui paulo plura nouit: qui peritus eſſ multa/ rum rerum; qui multa loca uidit per urbes. Quanuis: quantumuiso Ad Iſta idnea ſi loca quæ alibi ui dit non uidentur ſibi idenea ad me moriam ſuam. Ipſe conſtituet: fin/ get ſibi in mente. Quanuis: qualibet Architectarenngemoſe deſignare architectus. n. eſt mag ſter non labo rans: ſed ædificia ſuo ingenio deſi/ gnans. Hac prompta. i. is ædificiis manualiter factis Quoniam ergo re rum:quoniam ex ommbus imago re præſentansdebet eſſe ſinulis. Smi litudines.i.notæ quæ in locis conſti tuuntur:tanꝗᷓ litteræ inchasta. No tas: ſigna illuſtria. Si formam deri/ nebimus:ſi illum cognoſcemus ali/ quem ægrotum illi ſimilem uel no/ mine uel aliqua re: non de minimo loco:ſed illuſtris familiæ: ſicut epiſ copum; principem. Dextra pocu⸗ Ium: pateram argenteam: non crate rem: quia parum ſuſtinet memoriã & per hoc ſignificat uenenum ſum/ ptum. Per tabulas: intelligemus hæ Teditatiscauſa factum. Teſticulos ariet nos:per hoc ſign ficamus teſtes & non ſine cauſa eligit teſtes arieti/ nos qui magni ſunt: ut omnia iſignia eſſe debere ad memoriam. Cæte/ ra omnia: ut ſi ogciſuni hominem pPingeremus imagine cum capite fi/ xXO. Diligentiratione: un notas face/ re rebus ſimiles cum diligentia,. Cũ uerborum: uocabulorum: & eſt ex/ primere expreſſe locare. Plusnego cii: laboris & induſtriæ in quo cſten dit difficultatem. Iam domi: dat ex emplum unius uerſusquomodo col locandus ſit perimagines. Tollen/ tem magnus in ſignum factæ ſibi ul tionis. Domitium quia domi a regi⸗/ bus martiisa Romulo & Remo: per quos duos reges intelliguntur. Eſo pum & cimbrum ſubornari: hi duo mimmi erant qui conſueuerant reci tare tragœdiã de Iffigenia filia Aga memnonis: unde ſic ait. & uolu/ mus recordari atridæ parant. Finge musduos mimmos in habitu Aga/ memnonis: & Menelai qui circum If figeniam filiam euagentur: tum ua/ let hæc imaginum annotatio prodeſ ſe poteritiſi illud quod uolumus re cordari: per memoriam naturalem exerceamus ut facile in pron ptu ſit: deinde cum bene memoriam naturalem exercuerint tunc expri/ mant uocabula cum maginibus & ſimul bis aut ter ea exerceat. 6* 2-AKNC. Interualla locorũ mediocria eſſe o ortepferre paulo ””c e . . pPlus aut mus pedũ tncenu:nã ut af pectus:ita cogita tio mius ualet:ſiue nimis procul remoueris ſiue uche- mẽter prope admoueris id ꝗu o vortet uideri. Sed ꝗꝗᷓ facile ẽ ei ꝗ paulo plu raeXploraut ꝗuis multos et idoneos locos cõpararet: tame ſigs ad iſta idoneòs in uẽire ſe nõ putauit:ipſe ſibi cõſtituat:quoꝗ uolet mul tos licebit. Cogitatio enĩ ꝗuis regionẽ põt aplecti eti ea ſitũ loci cuiuſdã ad ſuu arbitriũ fabricariet archi tectari. Quare licebit ſi hac prõpta copia cõtenti nõ eriprus noſmetipſ. os cogitatõe noſira regionẽ conſti tuere:et idoncorũ locorũ cõmodiſſimã diſtrictõnem compare. Delocis ſatis dictu E:nũc ad imagmũ rõnẽ &ν* Terrr reReE. trãſeãus. uoniã ergo reru ſim les imagies eẽ opor tet ex oĩbus uerbis noſmet notas nobis ſimilitudines rTerũ: alteræ uerboru: Reru ſimilitudies exprimũtur: cũ ſũmati ipſorũ négocis ũ imagiĩes cõparãus. Ver- borũ ſimilitudies cõſtituũtur:cũ uniuſcuiuſq; noĩset uocabuli memoria imagie notatur. Rei totius memo riã ſa pe una nota et imagie ſimplici cõprehendius hoc mõ.Vt ſi accuſator dixerit ab reo hoiem ueneno necatũ et hæreditatis cã factũ arguerit: et eius rei mul tos dixenit teſtes et cõſcios eẽ. Si hoc primũ utad de/ fendẽdũ nobise⸗ peditũ ſit memiſſe uolẽus in primo loco rei totius imaginẽ cõfirmabius: ægrotũ in lecto cubatẽ faceus ipſa ulũ de quo agetur. Si formã eius — detinchimus: ſi eu nõ agnouerius aliquẽ ægrotũ nõ . Alenrr. . — -— . . dem Im0 0CO ſumeus ut cito in mete uenire poſſit:et 3 . Z H r XLDE vdnhn — L.° 2 — . XELO. 2 . 7 . reũ ad lectum us ſtatueds dextra pocula ſiniſtra ta /Calasmmedi h 3 . . — — 3 Lulas medicéôëεſticulosarietinos tenerẽ: hoc mõ et te ſtium et hæreditatis et ueneno necati mẽoriã hrĩe po- tenmuſ.Itẽ deinceps cætera oĩa ex ordine in locis po nemus. Et quotienſcũq rem meimſſe uolemus:ſi for- arũ diponc et ima ginũ diligenti notatiõe utemur sä —0 t — — — — —— — facileea quæ uoſ mus memoria cõſequemur. Cũ uer Lorum Hmilitud nesimagibuſ exprimer uoleus pluſ 6„ b1 7 . . negoci ſumemuſ et magis ingenium noſtrum exer/- cebimuſiid noſ hoc mο facere oportebit. Iã domiul- 4) is ns. . . . * tionem regeſ. gttrida parantin loco conſtituere opor . .. —1 r * —— 6 — marrrr . . tet mauſ ad ccſu tolletẽ domitiũ: cũ a regibuſmarhs 2 . *nE.. . . . oriſ cadatur. hoc erit iã domiultionẽ reges. In altero — Irbgenne Wm △ . — . — 3 5 — — loco eſopũ et cimbiũ ſubornari: et iphigeniã uagãtẽ 4—— Qiger debẽus. Duplices igr ſimilitudies eẽ debẽt:unæ ret aleme dende ona⸗ eriſe nca ſmur uuper iniin ginbin cäutru mosete funn Alni . leni eMmMmin Atzud mgun I L xrxer! lel nanime olsm mrian Sonan le leto⸗ l ſenentt. nlteen iinoſ umeor. — Neu tnba⸗ Mrpr duum £ n Hocitit atrid parant lo molo oin uerba ecint cx Hlaturzſuppeditabitdoctrina adrrs he, preſſi:Sed hæc imaginu confirmatio tũ ualet ſi natu adiuuabit doctrinã multe plus ĩ ralẽ mẽoriã exuſcitauerius hac notatõcut uerſu poĩto 6 dach d 1n a ſci a brr⸗ ser ipfi nobiſcũ primũ tranſeamus bisaut ter eũ uerſum. Oburam breuitatem quæ prateri Rn deinde cum imaginibusuerha exptimamus hocmo- Wer:Aleretr or uneagenetn ẽ deai . ter ſeperata minus erit firma:ita tamẽ ut multo plus ikänmrace E Areilliras as chi in doctrina atq; arte perſidii ſiquod docere non gra⸗ uitemus: puta uulgares. e i uaremur ni metuerimus ne cũ ab ĩſtituto nro receſſiſ doaradrc ede er furpe cdt ſemus mius cõmode reſcruaretur hæc dilucida breui Egregie:honeſtum: formoſum ſi K tas præceptõis. Nũc quoniã ſolet accider̃ ut imagieſ . 5 ron nſign aut orre prmctbem m fümzeadmonendämhonczſmebümkeciles Krenisenn Kelemn a⸗ kope Annen nnke meonap oſſut excitare. Quare de urſi un res en ern Adinrs c utruc fiatcõſiderãdũ eſtut cognita cã quas uite- mis Sare fuit. Quxin pueritia inr Iglturhos iPla natura quid oporteat fieri: Na ſiquas dit memoriam naturalem non mo/ e⸗ reſiuita uidemus paruas: uſitatas: quotidianas memi- Heri propter rezuulaares. Necna/ H„ . niſſe nõ ſolemus propterca quod nulla niſinou⸗ 7 Nec. primum: icut Qummi, mqut: i adrmirabili re cõmouetur chnnl⸗ at a. 4 dennns Rircexntcmumquod n- munbi es bilre como at ſi ꝗ uidemas: busdaper. ee on m us re/ 5 aut audimus egregie turpe:aut hone ſtum incredibile numkerrum prcduxi: Rauran⸗ u magnum ridiculum id diu meminiſſe conſueuimus. igiruradeltr ll sPerficit. Quod Nen Itaq; quas reſ ante ora uidemus obluuiſſcimur plerun iructaeſ raleail drarnalnrimn tinl que quæ acciderũt in pueritia meminimus optime ⸗“Rã mutæ nr:aurocmofeæ:ſedal d e/ uc⸗ Pe. nec hoc aha de cã poteſt accidere:niſi quod uſitate 5 er wetſ nr nter n5 nere guns xo res facile e mẽoria labuntur: nſignes et nouæ didtiaſ P moriam. Si egregiâ: alins modus. ᷑ uinanimomanẽt. Soliscxortuscurſus:occaſus nemo ien⸗ admiratur: propterca: quia quotidie fiũt aꝗ eclypſim Z uͤbi ſolis mirãtur: quia raro accidit et ſolis eclypi mmagiſ ln miratur ꝗlunæ: quoniã hæ crebriores ſunt. Docet er un go natura uulgari etuſitata re non exuſcitari: nouita = hͤet te uero et inſigni quodã negotio cõmoucri-Imitatur ir e E natura etꝗd ea deſiderat inuẽiet: ſ quod oſte-Q ox dit ſequatur. Nihil ẽ enĩ quod aut natura Aemä in SS Gir uenerit: aut doctria pĩimu: qhæcrii pricipia abigenio — m profecta ſũtetex eius diſciplina cõpa rãtur. Imagines Ciua 121 noſin eo genere cõſtituere oportebit: quod gẽus 8 6u in meoria diutiſſime poſſit remãere id accidet ſi ꝗma er⸗ ime notas ſimilttudines conſtituemus ſi non multaſ en egregiq pulchritudinẽ aut unicam turpitudinẽ eis at tribuus ſi aliquasexornabimus: ut ſi corona aut ueſte Purpurea: quo nobis noôtactor ſit ſimilitudo: aut ſi ali . d— r 6 quam rẽ deformabimus: ut ſi cruẽtã aut cœno oblit? . —11 Rubricaicolore rubrico:quali utũ tur fabri in tabulis deſignãdis. Aut ridiculas:ſicut hominem ſine braca Nam quas res: non inſignes eſſe de bent:quia ſicut res inſignes quæ ue/ ræ ſunt facilerecordamur: ita & ſi p fectæ erunt ſimiliter poterimus me/ miniſſe: ut identidem. Primos quo q;ʒ locos:hoc antea ſeruandum eſt ut locosipſos ſæpius nobiſcum recenſe amus: ut cum imitabuntur imagi/ nes loci tamen in animo remaneant. Identidem: rurſus. Scipioplæroſ q;:confutat. Modoaliud:quia fore onitur imago unmius uocabuli:& uo am ponere alicuiusuocabuli: uel po nere imaginem huius uocabuli ar/ ma. & oportebit ponere arnnorum. nam ut ſæpe formam: ſicut cum di/ cimũusaliquam perſonam alteri ſi/ milem eſſe. non eadem opimo cæte/ ris uidetur: ſicut: & imagines alteri commodæ uidebuntur: & alteri mi nimæ:ſicut hoc ẽ: cum uelimus me/ minſſſe ceruum:alteri uidebitur po nere coruum:quia ab eadem incipit littera: & alteri uidebitur ponere Cẽ turionem. Poſtremo alia ratio: qa non oporteat dare exemplum uerbo rum:aut alterum: &̊ unum: uel duo exempla tantum danda ſunt: ut cũ de proœmiis: ſicut cum diximus be niuolosauditores habere poterimus ſi ſummam facti preuiter expone/ mus.:ſufficit dicere hoc exemplum. Atnunc horrentia martis Arma ui rumq;cano. Admouendus es: qui uerborum memoriam non improbe mus. Suadetabutili: nam hoc di/ cir ne labore abſterrearis: quia diffi/ cilis eſt minus utilis: & ut tibi uideri poſſit oſtendit:ego eamneceſſariam exiſtimo:ſcilicet quia prodeſt in dif iciliori exercitatione exerceri ut fa/ cilius memoriam rerum confirme/ mus in memoriisquæ duæ ſnnt:mon hn.ſicut a cæteris argumentum a cõ⸗ moditate:quia non ita impedimini in exercenda memoria a negociis ſi⸗ cut in aliis rebus exercendis & cum maxime:quare in negociis habemus copiam rerum collocandarum aut ftuo ſtudio defeſſo.nemo enim hor/ tatur:niſi quem frigidum ſentit. 4 AAVS — aut rubrica delibutã iudicamus quo magis inſignita ſit forma: aut ridiculas res aliꝗᷓs imagibus attribuaus Nam ea res quoq; faciet ut facilius memiĩſſe poſſimus nã quaſ res ueras facile meminerius: eaſdẽ fictas et di ligeter notatasmemiſſe non eſt difficile: ſed illud fa⸗ cere oportebit: ut identidẽ primos quoſque locos ima ginũ renouaãdarũ cauſa celeriter animo peruagemus: Scio plæroſque græcos qui de memoria ſcripſenint: feciſſe ut multorũ uerboru imagines cũſcriberẽt: uti qui eas ediſcere uellẽt paratas haberẽt:ne quid inqui- rendo conſumerent operis:quorũ rationẽ aliquot de cauſis improbãmus: primũ quod in uerborũ innume rabiliũ multitudine mille uerborũ imagines ridiculu ſit cõpar e. Quantuluũ enim poterint hæc ualere:cũ ex infinita uerborũ copia modounum: modo aliud nos uerbum memiſſe oportebit. Deinde curuolumus ab 1n U rIa queg remouerc:ne gi 1 le quærat: cu nos illi omnia parata quæſitaque tradàus. Præterea ſi⸗ militudine alia alius magis cõmouetur: Namut ſæpe: formã ſiquam ſimilem cuipiã dixenmuseſſe:non oẽs habemus aſſenſores: quod alii uidetut almud. Item fit in imaginibus: ut quæ nobis diligẽter notatæ ſit ea pa- rum uideatur inſignis aliis. Quare ſibi quẽq; cõmo⸗ do ſuo cõuenit imagines comparare. Poſtremo præce ptoris eſt docere:quemadmodũ quæri quicque cõue niat: etunũ aliquid aut alterũ non omnia quæ cius ge neris erunt exempli cauſa ſu ief:quo res dilucidior eſſe poſſit: ut cum de præmis quærendis diſputamus rationém:damus quærendi: non mille præmiorũ ge⸗ neradeſcribimus: ita arbitramur de imagibus fieri co uenire. Nunc ne forte uerborum memoriam aut ni⸗- mis difficilem: aut parũ utilem arbitreris:et ipſarũ me moria rerũ cõtentus ſis: quod et utiliores ſint et plus habeant facultatis. Ammonencdus es: quare uerboru memorã non improbeus: nã aliorũ putãus oportere eos quiuelint re faciliores ſine labore et moleſti afaci. le memmiſſe in rebus difficilioribus ãte eẽ exercitaroſ Nec nos hãc uerborũ memoriã reducimus,utuerſus õ memiſſe poſſumus: ſed ut hac exercitatiõe ill rerum mẽoriã quæ ꝑtinet ad utilitatẽ confirmetur:ut ab hac . . 4 — — ** — . difficili ſuereckee ſine labore ad illa facilitatẽ tranſir poſſimus:ſed cũ in oĩ diſciplia ifirma ẽ artis præcepto Hine ſũma aſſiduitate exercitatiõis:tũ uero in mẽoris miir alige mae imng nſc⸗ neita 1. cini ſacle⸗ ooͤhbe cogdi neank nn prin celle ſ u⸗ amn G uun Cor en Ula uüp lren gur⸗ boset i Amar M .α a ſti A 6 WWr minimum uajet doctrina: niſi induſtria: ſtudio. laboorer Voniã in hoc libro: cu Ci. WD diligentia comprobeturꝗᷓplurimos locosut hẽas et ꝗᷓ fere tpeoia græca tracdlaræ An ni Scad ra 8 tur & ipſeartem uellet la etdi maxie ad præcepta accommodatos curare poteris. In tine conſcribere milonem lan imagnibus collocandis exerceri quottidie cõuenitnõ r Hdium præceptorem maxie imi⸗/ . . o . ae. tatus cum exempla ſicut quoq; regu n.ſicut a cæteris ſtudiis adducimur nõnũꝗᷓ occupatio las datas per ſe excogitare inſtituiſ- Ginn zn⸗ H ne. ita ab hac re nos põt cã deducere aliqua. Nunꝗᷓ eſt ſetagræcis reprehendebat ꝗbus pu :n. n àalidusd . 4 1 tans eſſe reſpondẽdum.primo excu R n. qn alid memoriæ tradere uelimus:et tu maxie ſat ſe apud Herenniũ ut aiũt fratrẽ trnn cu aliquo maiore officio detiemur. Quare cũ ſit utile terẽtiæ uxoris:poſtea ratiões aduer/ w facile meminiſſe nõ te fallit: EE ſariorũ confutabit. poſtremo colo/ n⸗ acile meminiſſe nõ te fallit: quod tãtoꝑe utile ſit quã- res cũ exemplis propriis exequetur Wui to labore ſit appetẽdũ quod poteris exiſtiare utilitate Hoc libro conſcripſimus: ergo to/ c cognita. Plurib bis de dhortatinos tus hic liber continet confutationes Nune cognita luribus uerbis adetε tq adhortarthoe ſnia: græcorũ & exornationes contra eos i, ne autſtudio difficili aut nis ꝗᷓ res poſtulat dixiſſe uide qui dicun D eſſe uolumina., be . — . . ne plurasi dixit conſcripſimus: quo Ulrgl amur. De quarta Pte rhetorieæ deinceps dicemus tu niibrius librum conſtipſerat Jus u primas quaſq; partes frequenta: et quod msxime ne- hoc procmiuin auchſſer⸗ Ge elo/ U —— . 4 C — cCutiõe: quæ ultima eit pars officiop oln ceſſe eſt excrcitationc confirma. . Aratn Pats Aline . oratorispot ratiohem-. Noſtri cn nt D ) Voniam in hoc libro Herẽni de elocutione ſilii.duare nol non alior exem/ ln ““/ .r— . 10 7 „ plisuſus ſim. Neceſſitudine: qa p Mle conſcripſimus et ꝗbusi rebus opus fuit exe uocatus abobiectione græcorum re plis uti noſtris exemplis uſi ſumus et id feci- Põdeo: excuſtautem ſe quare bre- nutlyx 4. r J; RPn aEUiter non tractet: ſed præter conſue mußsp Lter conſuetudinem Sr Xcorum di de h c re tudinem faciat hanc digreſſionem: — ſcripſer nt: neceſſario faciendũ e:ut paucis ronemno neque autem ut in proemiis Nec „1* lr uaß Pr E/ — C — em:in aliquibus digreſſioni 1tri Cõſili demus. Atq; hoc nos neceſſitudie facere nõ Prrteceiun dikrenign, ſtudio ſatis erit ſigni quod ſuꝑioribus libris nihil ne- ciunt primo e mocdeſtiam uti ali/ cNn c anter em or eter tem icuti ſun Nrimne ſy cuius exemplis. Cum ipſi præcepe ere . * taren n *P 1Xcerkem locuti ſumus. Nuncſi Pau rint: cum regulasartis tradiderint. ca ꝗ res poſtulat dixerimus tibi id quod reliquũ eſtar Non ſatis habereconrtnto- non eẽ rcole⸗ tis: ita uti inſftuimus pſoluemas. Sed facili . Nosamare: placere nobiſipſis. Præ- de A nrr en ö uumus ꝑſoluemas ‚Sed facilius noſtra terea ſecunda obiectio: quæ eſt abau rationem intelliges ſi prius quid Uh dicãt coõgnoueris. ctoritate exemplorum: quia maio/ dt Combpluribus de cauſi puta art nſ prez rem habent auctoritatem antiquo/ . — P ,B auſis uatant opor kexecm 1 1. Præ rum exempla quam propria. Exé/ Rnhhs ceperint:qqo pacto oporteat ornare elocutionem aunt plo ſint teſtimonio:certiſſimum eſt . . ANo nA& &* inAHienb 1† 2 . ange⸗ uſcuiuſq; generis ab oratore aut a poeta probato ſump artem frigidius ſub intrare ſine exẽ/ i, — 2 1 . — . . — plorum appoſitione. Et teſtimonio , i Pponeig exẽplũ et primũ ſe id modeſtia cõmotos abutatur: bene abutatur quoniam P Uen⸗ acere dicũt propterea quod ide. aſtentatig prium teſtimonium in propria cau/ e dã 8 4 did atur eſſe oſtentatio ſa non ualet. Etenim neceſſe eſt: hoc 1 e Quiæ non atis habere præcipere de artificio: ſed Ip- dialematon faciunt aduerſarii aut aſ ſos ẽt uideri uelle artificioſe gignere exempla: hoc eſt Cice. præponis te & exempla tua ue . induntoſt .- —„ tuſtiſſimis hominibus: aut eos tibi pᷣ ahoru . ingunt 0 cntarce ſenõ oſtendere arte. Quare pudor ponis. Si eos præponis: arroganti ſ- 12 vnete ĩprimisẽ ad eã rẽ ĩpedimẽto:ne nos ſolos probare nos muses:quare & eorum exempla tuis . c. J guideã — — — —„ non anteponis. Non poteſtis dice/ tcdi amareui eãur. alios uero cõtẽnere et deridere. Et.n. cũ re.quia qui præſtãtiores ſunt & co/ nol poſſimus ab Ennio ſumere aut a graccho pdᷣere exẽ- rum exẽpla præſtantiora eẽ debent. galis plũuidetur arrogãtia eẽ illa relinquere:et ad ſua deuẽi ſaun rc. Prxterea exẽ pla teſtioniorũ locũ optinẽt. Id.n. qq phr ammouerit: et leuiter fecerit præceptio exẽplo ſicut te- ui ſtimonio cõprobatur. Nõ igitur ridiculus ſit ſigs ilite: nhi aut in iudicio domeſticis teſtimoniis pugnet: ut.n. te- ſtimoniũ ſi exẽplũ rei cõfirmãdæ cã ſumitur. Nõ ergo H e „ iii 5 . ⸗ AXA = M — AXXανα. oℳ Eα☚ Quid igitur auctoritas:argumen tum abutili:quia cum maiori ſtu/ dio legimus aliena exempla quã ꝓp/ pria. Poſtremo:tertia ratio obiccti onis quæ eſt a doctrina: quia ſignũ eſt maioribus peritiæ artis ſumere aliena exempla: & ſcire ea ad præce ptionem accommodare: Summum artificiũ: ſumma artis peritia. Hoc ſi induſtria: arguita minori: Nam ſi ne ſummo artificio.hoc eſt per indu ſtriam tantum cuiuſq; exempla de tot libris ſumi poſſent: tamen eſſe/ mus magnopere laudandi. Sed cũ ſine artificio ſummo fieri poſſet: ui/ dentur & maiorem conſequi laudẽ peritiæ. Separare: tranſferẽdo exẽ modare. Cæteri cum legunt: pro/ bat peritorum cum ignorantia im/ peritorum. Hæc illi cum dicunt: perire Cice. obiectis aduerſariorum ſpoliat eos auctoritate:quæ ẽ firmiſ ſimum argumentum illorum. nam ſciebat cum auditores ſunt perſuaſi oportere firmiora argumenta dſſol uere. Nec cui ſatisſit: ne aliquis ot ſit. Quod abea ſteterint: uel eſt aduerſartam partem defendunt in/ uentoresartis: quomam plus habent auctoritatisquam reliqui. Primũ igitur:hic eſt principii mconfutati/ onis poſt remotam græcorum aucto ritatem. Ne anpam ſi tacere:ac ſi dicat: omnis uirtus quanto maior eſt tanto eſt magis laudanda: puta quæ Iiberalis eſt in paruis laudabilior eſt in magnis largitionibus ergo ſit mo/ deſtia non ſcribere propria exempla modeſtiuserit mhil ſcribere. Cur ergo ſecius:ſi diceret uirtus quæq; in paruis conceditur tota: uirtium con/ ceditur aut ꝙ paruũ uetatur totum etiam uetatur. Quaſi ſiquis:hæc ſimilitudo ſit cauſa probatioms. Ste terit ut emittatur: paratu ſtet: ut cũ datur ſignũ: emittatur ad curſum. 4 7 . — 7 7 3 6. Ae . oportet hoc niſi a probatiſſimo ſumi:ne quod aliud confirmare debeat: egeat idipſum confirmatiõe.ct. n. neceſſe eſt:aut ſe ceedle onat i ſua maxime pro bent:aut non negãt optima eẽ exẽpla:quæ a probatiſ ſimis oratoribus: aut a poetis ſumpta ſint. Si ſe oĩbus anteponãt intolerabil arrogãtia ſũt ſi quos ſibi præz ponant:et eorũ exẽpla ſuis exẽplis non putẽt præſtar᷑ ar „ igitur ipſaauctoritas antiquorũ: Nam cũ res probabi lioreẽ tum hominu ſtudia ad imitãdũ alacriora red- dit. imo erigit oium cupiditates et acuit induſtriã cũ Ha poſſunt dicere quar ſibi illos anteponãt. Qui 8 ℳAe HoXνα AusbnaI Vres uariaset diſpares ĩ tot.poematibus et orationibus ſparſas ac uage diſieclas ita diligenter eligere: ut unũ gquodq genus exẽplorũ ſub ſin gulos artis locos ſubi 2 — . 34 „ 1t . . . — . cere poſſis Hoc ſi induſtria ſolu fieri poſſet: tamẽ eſſe mus laudandi:cũ talẽ laborem nõ fugiſſemus nũc ſi ℳ α◻½ ⸗FP. ⸗ 6 ⸗ ne ſũmo artificio fieri nõ poteſt. Quis.n.ẽ ũ non Wvenm 4 ſumeteneat artẽ poſſit ea:quæ iubeat ars de tanta et tã difluſa ſcriptura notare et ſeꝑare. Cæteri cũ legũt or̃o nes bonas: aut poemata probant oratores et poetas:ne q; ĩtelligunt quare cõmoti probẽt quod ſejre nõ poſ ſunt ubi ſit nec ꝗd ſit:nec quomõ factu ſit ĩquod eos max me deleciet. Airis gꝗet hac oĩia ĩtelligit:et idoneca maxime elegit: et eĩa in arte maxime ſcnibeda red git in ſin gulaarõnes præceptionis: eceſſe eſteius rei ium br e mus arcifex ſit. Hoc gitur ipſu max mum artificin ei arte ſuà poſſeet alienis exemplis uti. Hæc illi cũ dicur magis nos auctoritate ſua cõmonẽt quã ueritate diſpu tatiõis. Illud enĩ ueremur ne cui ſatis ad cõtrariã ratõ nem probandã: quod abea ſteterit hi ꝗ ĩuentores hu- ius artificii fuerũt: et uetuſtate iam ſatis oĩbus probati ſint.quod ſiillorũ auctoritate remota res oẽs uolẽt cũ r e cõparare.ĩtelligent nõ oĩa cõcedenda ceẽ antiquita ti. Primũ igitur quod ab eis de modeſtia dicitur uidea mus ne himium utiliter et pueriliter proferatur: Nam ſi tacere et nihil ſcribere modeſtia ẽ:cur quicquam ſcri bunt aut loquũtur. Sin aliquid ſun m ſcribũt: cur quo ſecius oĩa ſcribant impediuntur modeſtia. Quaſiſiqs ad olimpiacum uenerit curſum et ſteterit ut mittatur. impudenteſq; illos dicat eſſe qui currere cœperunt ip ſe intra carcerem ſtet: et narret aliis quomodo Ledas .D . * 7 4 ſpes iniecta ẽ poſſe imittado Gracchi aut Craſſi cõſeꝗ pla ab loco ſuo:& arti noſtæ accom “ rra. leg; Rfacultatem Poſtremo hoc ipſum eſt ſummũ artificiu mu! nton tlbusr polln Pon. w Cmnn mn Lealt cuten betee r len⸗ uc trch toſer Hoe⸗ Gtris lbori ile — inn liir hn kuch Uuln Ilse . 1* - aut boius cũ ſityoniis curſitarũt. Sic iſti cũ ĩartis ꝑicu lũ deſcenderit illos qui in eo quod ẽ arificii elaborent dicũt facere ĩmodeſte ipſi aliquẽ oratorẽ antiquũ:aut poetã laudãt aut ſcriptura ſic: ut ĩ ſtudiũ rhetoricæ ar tis prodire non audeãt:nõ auſim didere:ed ta mẽ uere or neꝗᷓ i re laundẽ modeſtiæ uchẽétur ĩea ipſare ſint ĩpu dẽtes. Qui. n. tibiuis aliqs iquiet: artẽ tuã ſcribis: gi- gnis nobis nouas præceptões: eas ipſe cõfirmar̃ nõ po tes:ab aliis exẽpla ſũis: uide ne facias ĩpudẽter qui tuo nomi uelis ex aliorũ laboribus libare laudẽ. Nã ſi eorũ Ar exẽpla quoniã teſtioniorũ ſimilia ſũt.ite cõuẽitur teſtionia ab hoĩbus probatiſſimis ſumi. Primũ omniũ exẽpla ponẽtur hic nõ cõfirmãdi: neq; teſtificãdi cã. ſed demonſtrandi. Non enim cum dicimus eẽ exor- nationem:quæ uerbi cauſa conſtet ex ſimiliter deſinẽ/ tibus uerbis:et põimus hoc exemplum a Craſſo quod poſſumus et debemus: teſtimoniũ collocamus: ſed exẽ plum. Hoc igitur intereſt iter exemplum et teſtimoni um. Exemplo demon ſtratur cuiuſmodi ſit id quod di cimus. Teſtimonio eſſe illud:ita im nos dicimus cõfir matur: Præterea teſtimonium oportet cum re cõueni re: aliter enim rem nõ põt cõfirmare:ad id quod illi fa ciũt cũ re nõ cõuẽit. Qurita:ꝗa pollicẽtur ſe artẽ ſcri- bere exẽpla ptoferet ab his plærũq;uel qui artẽ neſcie rũt:tũ ꝗsẽ ꝗ poſſit id quod de arte ſcripſexit cõproba re:niſi aliquid ſcribat ex arte: cõtraq; faciũt qui pollice ri uidentur:nam cum ſcribere artem inſtituunt uiden tur dicere ſe excogitaſſe quod alios doceant:cum ue- ro ſcribunt oſtendunt nobis quid alii exco gitauer Hoc ipſum eſt diff cile.inquiũt eligere de multis: ꝗd dicitis diff icile:utrum laborioſum an artificioſum. Si laborioſũ:non ſtatĩ preclarũ. Sunt.n. multa laborioſa ꝗſi faciatis nõ continuo gloriemĩ: niſi forte etiã ſi ur̃a uolumĩa prætẽderĩt:aut ꝗ oratores et poetæ:et ſuũ ꝗſ⸗ Jd libris tuis tulerit:nihil iſtis quod ſuũ relingꝗtur. int. H Cu ſityoniis:qᷓ nũc dicit᷑ clarentia optimicurſores erãt. Sic iſti cũ:ada⸗/ ptat ſimilitudinẽ:ĩ ꝗᷓ bñ ſeruat uoca beila ſimilitudis: & ẽ huiuſmõi: tales ſt ꝗ uetãt ꝓpria exẽpla põi:qlesil/ lIi cũ ad curſũ pati ſint dato ſignonõ excurrũt: ſed aliisnarrat quo curre re debeat: aut qũo lidas curſitauerit cũ curſoribus de ſityone ciuitate. Nõ auſim:pciſio ẽ ad irriſionẽ. OQOuid ſi aliqs:oñdit alid Suenzet, ac tiqꝗ ſcriptores:quoꝶ exẽpla fſpta eſ ſẽt ea ipa peterẽt nihil ꝓpriũ ĩ arte fmãet. At exẽpla:qm̃ r̃petit rõnẽ ad uerſarioꝶ ſupius poſitã: ut iteꝑ me morata facilius cõfutent, Primũ. n. cõfutat igit ĩ hũc modũ: qa ea exẽ/ 2% pla q dict græci qᷓſi teſtionia eẽ nõ ſoler̃ a ſcriptoribus põi:ut cõfirmẽt qſi teſtimõia: ſed ut declaret᷑ q per r̃gulã obſcurius uidebat᷑.ñ.n.cũ di⸗ clus põit añ oculos quo fiat declarã/ di cã ñ teſtificãdi. Quod poſſumus & debẽus ſũt uerba Graſſi ĩ qᷓdã or̃o ne. Teſtioniũ collocãus: ordo ẽnõ cCcollocãus teſtioniũ cũ dicius exorna tiõe eẽ ꝗ cõſtat ĩ ſimilit deſinẽtibus: & cũ ponius exẽpla a Craſſo:ac ſi di ceret ſĩere exẽpla ab externis: ſicut a Craſſo ñ ſit gr̃a teſtionii. ſed decla ed⸗ rãdi.Sed exẽplũ qꝗ fit.ſ.gr̃a declarã dicuiuſmõi ſit qle ſit pᷣterea oportet ex oĩ loco eos cõfutat:mã ẽ qd & exẽ/ pla põerẽc᷑ tãꝗᷓ teſtionia:tã cõtrario ſũtalièa ſumẽeda ꝗqm teſtionia dẽnt cõuẽéir cũ re ꝗᷓ ꝓbat ſed ꝗ artẽ ſcribit & aliẽa ſũit ſupenũero capit abillis Anere ignorabãt.Itaq; abſurdũ ẽ cõ/ irmar artẽ cũ ignorãtibus eã: ſicut & teſtis ĩterrogatus de pecuniis ñ rñ/ det ſe ſcire de iiuria illata. Cuů re: cũ ꝓpoſito ſcriptoris. At illius.ſ.rõ ſumẽdi aliẽa exẽpla. Ab his ꝗ artẽ neſciũt:hoc ẽ cũ re ñ cõuẽir.Niſi ali ſcribat ex arte: hoc pꝓbat illd pᷣdictũ ñ pꝓpoſito cõuẽtre:& ẽ differẽtia ĩter ſcriber̃ ex arte: & d arte:qm Ci.ĩ rhe torica ſcribit de arte:ĩ or̃vnibusuero ex arte. Cõtraq; faciũt:i hæc ẽ alia ĩ eptitudo:ꝗᷓ illi faciũt ſumendo alia exẽpla nõ ſua.At hoc ipᷣm difficile: hæc ẽ tertia rõ aduerſarioꝶ ſũpta ab artificio. Quid difficile dicitis: uerba Ci.ponẽtisdiffinitionẽ labo/ ris quẽ ipſi ĩ eligẽdis ẽxẽplis eẽ diut. Nõ ſtati p̃ᷣclarũ:qa q laborioſa ſũr non ſemp laudẽ habent. Niſi & quæ irronia cõceſſio:at eos mordet:quia aiũt aliẽa exẽpla trãſcribẽda. Star tificioſũ & egregiũ:q̃ſi nihil ſit ma/ . L ius ĩ arte tractãda. Maiorũ rerum qualia ſunt propria componere exempla. Rudis ꝗqdẽ nemo poterat:ac ſi diceret ẽt aliena exempla olligere doctũ aliquẽ hoĩem reꝗrit: ſed mu Ito artificioſius ẽ ꝓpria põere exẽpla. Multi.ſ.poſſũt, manu fabulas: aut orationes totas trãſcripſetis glorio- ſum putaretis. Sinautem iſtud artificioſum egregum dicitis: uidete ne inſueti rerum maiorumuideamini ſi uos parua re ſicuti magna delectat. nam iſto mõ elige re rudis ꝗdẽ nemo põt:ſed ſine ſũmo artificio multi. Oia uid ere poterit:nã ſolus liber elocutiõis docet oĩa: quæ ꝑtinẽt ad ornamentaita ꝙ pua ſcia reqrit ad eas cognoſcẽdas ſnĩas:ſicut: ꝗqd non mortalia pectora cogis Auri ſacra la mes. Periodos: clauſulas fimitas: ꝗs ẽt ãbitus & ãbitioſos: & clauſulas ap pellãus: ut illud: O tite ſiqd ego ad juro curãq; leuaſſo:Quænũc te co/ ꝗt & uerſat ſub pectore fixa. En ꝗd erit pᷣci. finituse ſẽſus: &nihil aliud expectatãplius. ptes aũt p̃ius piodi appellãt mẽbra. Quæ cerris ſignis: exẽpla diffinita ſint coloribus ar tificioſis. Nõ nihilialiꝗd ur te ſci/ re ex hoc ſigno ꝙ ſcis exẽpla cogno ſcer̃. Aliisſignis:ut ꝑ ſe exẽpla fin/ gere. Abaliis quo: ꝗ ꝑ ſe ſèitſcribe re& aliẽa poterit cognoſcer̃: ſed nõ ecõuerſo: ꝗ cognoſcit poterit & ſcri ber̃:undeappet hoc artificioſius eẽ ꝗᷓ cognoſcerealiẽa: Alio tpe utat: &t ſi artificioſũ eẽt exẽpla deligere: tñ ñ ſũt eligẽda:cũ aliꝗs tradit pce/ pta artis: qmin minuit 'ei auctoritatẽ &ui. Cõſumãt:i tradẽdo artẽ ip̃ᷣi ſi totos occurrẽt: ut ꝑ ſeiposoĩa inte gre cõponãt: cõtra ea facit colorem trãſitioné cõfutatiseni aduerſario- rũ rõibus duo ĩcipit diſputar̃ ad ſu orũ cõfirmationẽ.primũ dqd ĩutile ẽ a mẽbris exẽpla ponere ꝙ aliẽ̃a nõ ſumẽda ſũt q ultra confutationẽ fa ctam dicius. Ergefacit diuiſionem diſputãdoꝑꝶ. Sed de eo qd poſtea:d eoqd dem̃ ẽ ĩ ſcdo loco. Si cõcedẽ dũ oportet: arguit ſic exẽpla multis mõis ñ eẽ ſũenda.ſ.a multis acciper̃ neceſſe ẽ: ut cẽõmodiusab uno tamẽ ſuat duabus rõibo. primũ ꝙ ex mul tis quos imiteris cõce ſſũ ẽ ut unuũ eli geresqui tibi magis placeret: deide qꝗa utiliusẽ diſcipulo qui artẽ cupit ut exẽpla ab uno ſũpta ſint a quo & ipᷣe totã artẽ putet poſſe cõſeꝗ:ſicut & ille põt a quo oĩa exẽpla fũpta ſũt Cotranulla ſtaret rõ: ꝗa cõfutariñ poſſet abaduerſariis. Puerei icũ bere ihæreret. A Catone Cẽſorio qui fuit eloquẽtiſſimus: a Craccho Tiberio:& Caio fratribus. A Scipi one maiore: & galba:hic galba erat: qui & cum ipſe apud Auguſtum ora turus eẽt petiit: ut errata ſua cortige rent᷑: cui reſpondit Auguſtus: emen dare poſſem: corrigere autem nõ:& fuit æmulus Catonis: Craſſo & Anz- tonio:hi duo introducunt in oratio ne Ci. Vnius ſe ſimilẽ: Satis puta/ at:ſe putabat ſatis ſecũdũ uires hu manas didiciſſe ſi unũ quẽ adeqbit. nõ autem omnia poſſe conſequi ſpe/ rabit:cũ & alii ſinguli facere neqrit. Ae Quis enim audiuit de arte paulo plus ĩ elocutiõe præ ſertim: omnia uidere poterit ex arte quæ dicẽtur face re nemo poterit niſi eruditus. Ita ut ſi detragoediis en nii uelis ſetẽtias eligere:aut de pacuuianis periados ꝗ plane rudis id facere nemo poterit cum feceris te litte ratiſſimum: putes ineptus ſis: propterea quod id facile faciat quis mediocriter litteratus. Item ſi cam ex orati- onibus:aut ex poematibus elegeris exem pla quæ cæta-/ . . . p. Leknie ert . ——— . ris ſignis artifici notata ſunt:quia rudis id nemo facer poſſit: artificioſiſſime te feciſſe putas erras propterea quod ipſo ſignouidemus te non nihil eius rei ſixe: ali is ſignis te ſire multa intelligemus: quod ſi artificio- ſum eſtintelligere quæ ſunt ex arte ſcripta:multo eſt artificioſias ipſum ſcribere ex arte. qui enim ſcribit ip- 6 1 t. & ſe artificioſe ab aliis commode ſcripta facile intellige foltienr . — re poterit: qui eliget facile non continuo ipſe commo- de ſcribit:et ſi eſt maxime artificioſũ alio tempore utã tur ea facultate non tum comparare ipſi:et gignere et proferre debent. Poſtremo in eo uimartificu cõſumãt ipſi ab aliis potius cligendi quam aliorum boni electo res æſtimentur contra ea quæ ab his dicuntur qui di cunt alienis ſe exemplis uti oportere ſatis eſt dictum. Nunc quæ ſeparatim dici poſſint conſideremus dici- musigitur eos tum ideo quod alienisutantur peccare tum etiam magis deliquere quod a multis exempla ſu mãt:ſed et de eo qod poſtea diximus ãte uideãus. Si concederem aliena oportere ſumere exempla: uincerẽ unius portere:Primu quod contra nulla ſtaret eorũ ratio. liceret. n. eligere: et probare quælibet qui ſibi in omnes res ſuppeditaret exẽpla:uel poetã: uel oratorẽ: cuius auctoritatem nitẽrentur. Deinde intereſt magni eius qui diſcere uult utrum oĩa ab uno:an oĩa neminẽ: ſed aliud aliũ putet conſequi poſſe. Si. n. putabit poſſe omnia penes unũ conſſiſtere: ipſe quoq; ad ommium nitetur facultatem. Si id deſparit in paucis ſe exercebit ipſis. n. contentus erit: nec mrum cum ipſe præceptor artis omnia penes unum reperire nõ poterit: allatis igi tur exẽplis a Catõe: a Gracchis:a Lelio:a Scipiõe Gal- ba porcina:Craſſo:Antonio cæteriſque. item ſumptis aliis a poetis:et hiſtoriaru ſcriptoribus neceſſe erit eũ ꝗ diſcet ab omnibus ꝑutare omnia ab uno poeta pau cauix potuiſſe ſumi. Quare ſiunius alicuius eſſe. ſi milẽ ſatis hẽbit oĩa quæ oẽs hũerint ſolũ hre ſe poſſe * ſcl Dei ſen duice Cllo⸗ n Cian ne nul heat mino ium. lcii⸗ lunns ale⸗ u li i ln ad Poreba 1 nake 5 ni ce h c⸗ cale wut is incet⸗ tebii fbin tote nem benl omu enebit eptot nbͤig le/ lunne . 70 n 4 diffidet: ergo inutile ẽ ei qui diſcere uult non putare unũ omnia poſſe: igitur nemo incidet in hanc opinio nem ſi ab uno exempla ſumpſiſſet: nunc hoc ſignieſt iIpſos artis ſcriptores nõ putaſſe unum potuiſſe in om nibus elocutiõis partibus eminere: quoniam neq; ſua protulerunt:neq; unius alicuius aut denique duorum ſed ab oĩbu pratoribus: ut poetis exempla ſumpſerũt Deinde ſi quis uelit artem demõſtrare nihil prodeſſe ad diſcẽdũ nõ male utatur hoc adiumẽto quod unus omnes artis partes conſeg nemo potuerit. Quod igi tur iuuat horum rationem qui omnino improbẽt ar- tem:id nonne ridiculum eſt ipſum ſcriptorẽ artis iu- dicio cõprobare:ergo ab uno docuimus ſumenda fu iſſe exempla ſi ſemper aliunde ſumerentur. Nuc om⸗ nino ſumẽda nõ fuiſſe aliũde ſic intelligemus. Primũ omniũ quod ab artis ſcripto effertur exemplũ de eiuſ artificio debet eſſe: non ut ſiquis purpuram: aut aliud quidpiam uendens dica t:ſumea me:ſed huius exem- plum alinnde logabo tibi:quod oſtẽdam. Si merces ipſi quiuendit:ut aliunde exemplu quæritant mercis aut ſi aceruos dicãt ſe tritici hre er eorum exem plum pugno non habent quod oſtendant: Si Triptolemuſ cum hominibus ſemẽ largiretur ab aliis hoibus id ip ſe mutuaretur:aut ſi prometheus cũ mortalibus ignẽ diuidere uellet: ipſe uicinis cũ teſta ambulãs carbun- culos corrogaret: num ridiculus uideretur. Iſti ma⸗ giſtri omniũ dicendi præceptotes nõ uidentur ſibi ri diculũ facere: cũ id quod aliis pollicentur ab aliis quæ runt. Si ꝗ ſe fontes maximos penitus abſcõdit᷑os ape miſſe dicat: et hæc ſitiens ꝗmaxime loquatur: neque r⸗fr hẽat qui ſitim ſedat:nõ rideathr. Iſti cũ nõ modo do- minos ſe fontiũ:ſed ſeſe ipſos fontes eẽ dicant:et om-/ nium rigare debeãt ingenia nõ putant fore ridiculũ ſi cũ id pollicẽtur areſcãt ipſi ſccitate. cares a Liſippo 1 ſtatuas facere non iſto modo dicit: ut Liſippus caput oſtẽderet Milonis. brachia praxiteles: pectus policle- tus:ſed ola coram facientem magiſtrum uidèbat cæ⸗ terorum opera uel ſua ſponte cõſiderare poterat. Iſti eredũt eos qui hoc habẽt uelint diſcere alia ratiõe do ceri poſſe commodius: præterea nõ poſſunt ea ꝗqdem quæ ſumuntaur ab aliis exempla tam eſſe accommoda ta ad artem: propterea quod in dicendo leuiter unuſ⸗ quiſque locus plerunque tangitur ne ars appareat in tiuit. Aut ſi prometheus: hic homi P 2oαα e ſoli furatũ: ut aiam bomini infüde Quo nemo:propter quam rẽ nii mo ueniret in hanc deſperation?: ab uno tantù exempla ſumpta eẽnt Qu d'igitur iuuat: cũ ſcriptor ar tis aliena ſumens exempla: iudicio ſcit impoſſibile eẽ: ut ſolus tot om/ nia exempla facere poſſit. Non erit igitur ridiculum ꝙ ſcriptor artisad luuet rationem uituperantisartem: & eſt ordo non ẽ ridiculũ ſcriptorẽ artis comprobare id quod iuuat rõ nem eorũ quæ pollicitus ẽ ſeperati ſe dicturuma confutatione græcage rõnum,Eius artificio debet eſſe exẽ plum: quod applicatur regulis de/ bet eẽ factum ex arte ipſius qui re-/ 8 gulas ſcripſit:nonut ſiquis declarat “ perſimuitudinesa contrariis. El. triptolemus:hic fuit Cereas: qui re gulas ſeminandi mortalibus impar — — — nem finxiſſe prĩo dicit extra ignem 4 4 — ret a quo cæteri ignem ſuſciperent. Corrogaret:cũ precaret:uel reue ra rogaret, lſti: magiſtri. ſ.græci ſcriptores:& adaptat ſimilitudines penitus ualde intus. Quãmaxime loquat:ex multo enĩ ſermone cõtra hitur ſintheſi: & eos deridet. Ca/ res Liſippo: & ambo ex conſequenti bus ſtatuarii fuerunt:ſed Cares fuit diſcipulus Liſippi. Capuroſtende ret Milonis: capusfactum a Milone hoc eſt quum Liſippus docebat Ca rem facere ſtatuas:non iubebat ipſũ ſumere exempla a myrone: qui pul chre formabat:nequea reliquis: ſed ipſemet ſibi omnia conficiebat. Per brachia & praxitelem: hoꝑ ſta tuariorum oſtendit per tranſitum: in quibus membris fingendis præua lerent: uidelicet miro in capite. pra xiteles in brachiis: policletus in pe/ cctore & cruribusconficiendis. Iſti credunt ſcriptores græci poſſe com modius monire:quaſi dicat: non cõ modiusullo modo dicitur quam ꝑp exẽpla ipſius dicentis:præterea alia ratio eſt Ciceronis. Ne ars appare at:quia officiũ eſt oratoris occultar̃ artẽ ne fidei ſuæ deroget. In pᷣcipi endo:ĩ tradẽdo regulasartis. In di cẽdo:exercendo or̃ones fcãs ex arte poſtremo:tertia ratio hæc eſt:utſi bi quoq; aliquid in hoc libro ultimo cum laude tribueret: quia cumno/ mina coloruma ſe tranſlata propter nouitatem diſplicitura forte ſint ex empla ſaltema ſe poſita quæ aliquã ſibi laudem poſſint afferre. Nomina rerum: colorum. Quæ conuerti mus:ut conuerſio apoſtiophæ: & re liqua rei difficultate:quia ipſa uoca bula inuſitata fuerunt non noſtra: quia non eſt cauia ipſius inuentoris quod aſpera ſint. Reliquum ſcri- pturæ. ſ. exem exponunt uocabu lum coloris. Necaliena: arguit abĩ commodo ſiue ſecuturo. Ergo hanc incommoditatem hoc uocabulo oñ di: qua cauſa ipſe ad hanc rationem impulſus ſit. Nunetempus poſtu lat quaſi dicat neceſſarium eſt. Bi/ partita erit: hæc eſt ultima pars offi ciorum oratoris.Elocutõnis præcep tio: eloquentia conſtat ex omn bus off:ciis oratoris:ita ꝙ qui in uno de/ ficit eloquentiam habere nen dici- tur:qualis fut Socrates quinunquã perfecte orationem pronunciabat. elocutio autem pars eſt eloquentiæ. Quibusgeneribus: quæ tria ſunt oratoria dum exercetur in orationi/ bus. Figuræ orationis: alii genera: alii ſtilos: nonnulli caracteres uocat. N nu tioſa quia ſi uitioſa fuerit non eſt proaliquagenere: grauis fi/ gura diffinu unanquanq;: & excm/ pla ſubiicit. Si ingraui figura:cſtẽ dit quomodo tractetur. Siue pro/ pria: ſed primam ſignificationem priusab inuentoribus attributam: ſi ue tranſlara per methaphoram;: ut paſtor pro epiſcopo. Canet humus proalba eſt. Acοanαιοπdabuntur: ut diximus ponere paſtores pro gu/ bernatoribus generaliter: com pro/ prie ponendum ſit. In amplificati one:quæ eſt ad commouendan in/ dignationem ut ante in concluſione diligenter tractatum eſt. Nam quis eſt: hoc dicit contra Catilinam. Quod huic maleficio: hæc com/- præcipiendo expreſſe cõſcripta ponere oportet exem pla: ut in artiſ formã cõuenire poſſmt: et poſt in dicen do ne poſſit arſ eminere: et ab oĩbuſ uideri facultate oratoriſ occultatur. Ergo etiam ut magiſ arſ cogno- ſcatur ſuis exẽplis melius eſt uti. Poſtremo hæc quo que res mon ducit ad hanc rationem: quod noĩa rcrũ: græcaque conuertimus. ea remota ſunt a conſuetudi⸗ ne: Quæ enĩ res apud noſtroſ nõ erãt earũ noĩa non poterãt eſſe uſitata. Ergo hæc aſperiora prio uidean- Gn tur neceſſe ẽ idq; fiet rei nõ noſtra lultae reliquũ motio indignationisper colorem re petitionis:qui uehementiam habet & diu in hanc ſententiam immora/ tur: ut melius commoueat. Præte/ rea Iocusẽ qui ad EsPertnetidd ut ſupra dicitur atroci ſtlimum eſt. In hisq uiolaſſent: locus amplificatõis per comparatõem: & abauctoritate. õ ſcripturæ cõſumetur in exẽplis:hæc aliena ſi poſuiſſe mus factũ eẽt:ut quod cõmodi eẽt in hoc libro nrtjm non eẽt. Quod aſperius et uſitatum id proprie nobis attribuergur. Ergo hanc quoq; incõmoditatẽ fu gi⸗ muſ his de cauſis:cum artis inuentionẽ græcorũ pro- baſſemus:exẽplorum rõnem fecuti non ſumus. Nũc tẽpus poſtulat ut ad elocutionis præcepta trãſeamus. Bipartita igitur erit nobis elocutionis præceptio. Pri- mum dicemus de ꝗbuſ in generibus ſemper oĩs ora- toria elocutio debeat e. Deinde oſtẽdemus quaſ res ſemp hr̃e debeatS unt igitur tria genera: quæ genera nos figuras ap llaus in ꝗbuſois oro nõ uitiola cõſu itur:unã grauem: altera mediocrẽ: tertiã extenua- tam uocamus. Grauis ẽ quæ conſtatex uerborũ Sa⸗ uium magna et ornata conſtructione. Mediocril eſt: quæ conſiat ex humiliore. Neque tamen ex infima et ð õ peruulgariſſima uerborum dignitate. Attenuata eſt quæ demiſſa eſtuſque ad uſitatiſimam puri conſue tudinem ſermonis. In graui conſumetur oratio: figu ra:ſicq; cuiuſque rei poterũt ornatiſſima uerba repe- riri: ſiue propria ſiue exſtanea unamquãque in rẽ ac- cõmodabuntur:ct ſi graues ſententiæ quæ in ampli⸗ ficanone et commiſeratione tractentur:ꝛeli gentu 1. etſi exornationes ſententiasum aut uerborum quæ graui tatem habebunt: de ꝗbuſ poſt dicemus: adhibebũtur In hoc genere figuræ erit hoc exem plum. N 45 eſt ueſtrunt iudices gui ſatis idoneã poſſit in eum pœna egrer⸗ Bigene hoſtibuſ pattia cogitarit quod 7 maleficiũ cu hoc ſcelere cõparari: quod huic malefi- Rsbaſs 2 õ ſent ingenuã miemfamilias cõſtupraſſet: pulſaſſent aliquẽ: aut poſirẽo neca ſſent maxia ſupplicia maioreſ cõſũpſerũt.huic uero truculẽtiſſio ac nefario facion —. — — logen Alng Hench lbs⸗ 1080 nitare. (oo otint lnib Norb i neße netis uter⸗ lme wwipr Petock Orere Utaute⸗ cmuN iodce Perüü lau. lnioru noun n h⸗ ainun rc toresn nigu imti opr Wet 4 a⸗ in nſe r ge ur. . . õ . . „ — ie⸗ .,„₰ .* , e W —- ſingularẽ poehano reliquerũt. atq; in alis malcficiis Singularem: ante alias grauiffi⸗ ſingulos au li ara infyrig „ MWam., Ad ſingulos: quia qui homi⸗ ad ſingulos aut ad paucos ex aliẽo peccato iniuria p nem occidit poreſt offen dere: muii uenit huius ſceleris ꝗ ſũt affines oĩ cõſilio uniuerſis Cci eum quem iterficit ad paucos: ut ſũ r (rN. —. — —. . 1. ..M ptiqutrginis ad parentes: & f- uibus atrociſſimas calãitates machinantur. O fe btigaSins ad paremes: &. ratres, bu 3 ntur. Oferoces ? ur funt affines.i.qui hoc ſcele/ aĩios: o crudeles cogitatões.O derelictos hoĩes ab huůa repeccauerunt. Atrociſſimas: tan- NMNZOZ- E nitate. d aaeic au t: aui co tare poſſunt: Sit quod in concluſione dixit: ſiad ate. Qui auget ſiſu Zlta e poſſa owmne fligitium pertineant atrociſſi Quo pacto hoſtes fuulſiſ maiorũ ſepulchris deiectis mum eſt. Neq; iudices: concludit . 4A „ . . „ — — . fFr . mœnibus uates irruerẽt in ciuitatẽ: qũo deũ ſpolia- hincamplificationem factamingra ui figura. Nati: non egetis: quoniã tis tẽplis optiatibus trucidatis aliis arreptis in ſeruitu- uoſmet ſcitisquod pœnam merean tẽ mr̃ibuſfãilias et igenuiſſub hoſtilem libidinẽ ſubie ArbParr iæ proditores., Tyranmde: H Cr S e dominatu ĩ mediocri figura: quam ctisurbiſ acerbiſſio cõcidat ĩcẽdio cõflagrataꝗ ſenõ uocant ſtilum uel caracterem medi putãt id quod uoluerĩtad exitũ ꝑduxiſſe niſi ſãctiſſi um ſicut ſtiligeorgica. De miſerri/ 1 — — . . r. mis pauliſper:a ſummo deducemus mæ patriæ miſerãdũ ſceleritati uiderit cierẽ. Nequeo ita quod âd infimum non tendat. uerbis co egꝗ iudices ind ignitatẽ rei:ſed negligentius Quibus cum bellum gerimus: uult fei 858B05* — perſuadere per coniecturas quod ci id fero:ꝗqa uoſmeinõ egetiſ. Veſter.n. uos aluis aman- uitas quædam rebellauitnon ſuis ui tiſſimus reipu. facile edocetut eũg fortunaſoium uo ribus: id cauſa eſt ſecundum quod . . — 2 Aebeant eſſe coniuratores in urbe ꝗq/ luerit proder̃:præcipitẽ ꝑturbetis: ex ipſa ciuitate: Juâ basfreti illud fecerunt. Quipugna iſte hoſtium ſpurciſſimorũ dominatu nefario uolunt re:arguita Ntuetudne 1 Ne⸗ — : . SH quantum ad arma, Induſtria: ad cõ obruere. In mediocri figura uerſabitur oratio ſi hæc flia. Hicum ſe:arguita ſpe perfici ut ante dixi aliꝗtulũ demiſerimus: neq; tame ad infi- ch ac ſi arſ um eſſe uiribus . SS õõäs ins hoc modo eſſẽ conãtes qui cum mum deſcenderimus ſic. Quibus cũ bellũ gerunus ſr: & romanasopeslonge nuper eſſe iud ceſuidetis cũ ſociiſ qui pro nobis pugnare etim⸗ .1onr Cenn partim: ſead ber⸗ periũ noſtruũ nobilcum ſimul uirtute et indaſtria ſol⸗ Copiam:adpecumas: uelgenera liciti ſunt ſeruare. Hi cũ ſe et opes ſuas et copiã neceſ- le ẽut neccſaroram ut armorum ——— — 4.1— ꝗegquorum:telorum: propter propin-/ ſari orũ norit:cũ uero nihilomius ꝑꝑ propinquitatẽ qtatem. cum.n-nobis ppinqui ſint et olum rteru ſocietatẽ 44 in oibuſ rebuſ po.ro.pollet poſſent feire voſtin; opes. Societa⸗ Ar 2. HE TC.— Iel,Lene Lllds, vere tem: quam habemus cumuicinis po eſiare p oterãt. Hi un obiſcũ deliberarẽt hell gerer palis. Sociorum: ſcilicet noſtroꝶe. quæſo ꝗᷓ res erat ꝗᷓ freti bellu ſuſcipe conarẽcur:ſcireet Minere mnoflic oenon rebellaſſe. rr r SBri mjere ſeellie Partam ſibi multitudinem: nam eu mnain multo ſociorũ ꝑ te ĩofficio macre itellige nos milites habemuspſi non habẽt rent:cũ ſibi nõ multitudinẽ militũ nõ idoneoſ impa- Stangit Trin inballi gerendis neceſ —„ Fnm 1II er pſto eg aiderzsar. ne de- firia. Si cum fnitimis: arguita mi tores: nõ pecuni publicã præſto eẽ uiderẽtur: no de- Non Ponte ſun conarl:ſedns niq; ullã rẽ quæ res ptiet ad bellũ admiſtrãdũ. S cum freti coniu ron bi u nune dicis . E.. . .e. — ,r2.. ⸗ nent iſtos incitaſſe ad bella & eſtargumẽ/ finitimis de finibuſ bellũ gererẽt i roin certan en n tum ab ſimili: ideo iſta confutatio uno prœlio poſitũ: ftaret tamẽ oĩbuſ rebuſ iſtructio Quemadmodum: porerant eſſe . irxrẽ tüllud orbif terræ im- ſibi exemplo fragellæ quæ a nobis ꝓp res et apparatioreſ uenirẽt nedũ lud 0 bilte ræ im pterrebellationem deltructæ ſunt periũ:cui imꝑio oẽs gen tes:regeſ:natioões: ꝑti ui:ptim uolũtate cõſenſerũt:cũ aut armis:aut liberaliaite a po pu. ro. ſu ꝑati eſſent ad ſe tra ſferre tãtuliſuiribus cona . 1* 3/. . . — rentur. Qu xret aliquis quid fragellani no ſua ſpon- °c1E . . . . te conati ſunt. Eo quidem iſti minus facile conaren- tur: quo d ill quemadmodum deſtiſent: uidebant. Nam rerum imperiti qui uniuſcuiuſque rei de rebus ante Zeſtiſexempla petere nõ p. ſſenc hi ꝑ ipruden- J X — . . . ullaſpe feri.. pornſed cõiura Itiã facllie deducerẽtur ĩfraudẽ. At hi qui ſciũt quid toꝑ noſtꝶ& uerbis. Niſrid qd dico: vINJNAH. . Tnr r Sre ſtrise, ſn de cõiuratoribus, In attenuato: ter falusaeridert facile ex aliorũ euẽtis ſuis rõnibus poſ e⸗ riusſtilus. Quoti ſermoné:cx ho- ſint prouider: Nulla igr re ĩducti: nulla ſpe freti arma 1 apparet termonéantiquoꝶ litteralé? .. 1t gii;, uUllli 4 larine loqucbat & lia⸗ ignorabar, nuiſſe: ut imꝑiu po.ro.tetare auderet nullis copis fre Lelig Nam utforte materia hæchumilli?- . ſ 5 An! ayen ma eſt. narrat. n. quo filius cuiuſda tus. Ergo aliqd fuiſſe neceſſe e 44 aliudniſi 44 quod uiduæ lautiſſimusad balnea deſcẽ/ gdico põt eẽ. In attenuato figutæ genere id quod ad iti no⸗ daldr crant kanul tacg parege ma, mũ et quotidianũ ſermonẽ demiſſũ ẽ hoc erit exẽplũ enm ocum clamore flagitans ut ei ſati/ Naut forte hic ĩ balneas uẽit cœpit poſtꝗᷓ pſus confri nnp. aciat. puer autem timidiſſimus mu I. Deide ubiuiſ & ut i alued deſes ecce ibi iſte Cuitn titenspoterat, Delcrari:urlador cari. Deide ubiuiſũ ẽ ut ĩ aluèeuũ ſcẽderet ecc ibi iſte prouocaretur. Ire. ſ.cœpit alueum de trãſuerſo:heus inꝗt adoleſcẽs pueri tuimò me pul- e õ mgacneſer bieſtaqun⸗ ſe ſarũt ſatiſfacias oportet hic ꝗ id ætatis ab ignoto præ uerat. Pueri: ſerui. lIdæetatis: i pu ter cõſuetudinẽ appellatuset erubuit. Iſte clarius ea⸗ eritia ætate. Ab ignoto: p̃ter conſue qæ:et alia dicer̃ cœpit:hicuix tãdẽ inꝗt ſine me cõſide tudinem tribus rebus oſtendit in ſi- — D½ . . 0° . — 4 1 2 milem timorem pueritiam: conſue/ rar. Tùuero iſte cpit clamare uoce iſta:qᷓ ꝑ facileꝗ iſn tudinem: & hominemignotᷣ. Ru uis rubores miicere poſſet: ita petulãs es atq; acer ut ne lach bores eiicere poſſet: at tẽrrorem in/ — 2 1. .e r . ra currere. nam rubor uenit per uerecũ ad ſolariũ ꝗdẽ ut mihi ur: ſed penes ſcoenã: et in eiuſ fute dliam qu per timorem admittitur. modi locis exercitatus ſis: cõturbatus ẽ adoleſcẽs: nec . Müt pPetulãs: impetuoſusaudax appe/ irii cui Stnũc ded jilitcsad auricl 4 el tendo:hoc eſt aggrediendo. hocau/ Miru cui Et nuc pe agogi lites ad auricu las Ueriaren t⸗ tem fingebatad terrorem. non. n. pe tur imꝑio eiuſmõi cõuitiorũ. Vbi. n. iſte uidiſſet ſcur uben⸗ tulans erat ſed timidus. Ad ſolati/ ⸗ hauſto rubored ſe putaiet mihil hic queod decxi Z um quidem: ad locum ubi ſpeculan 1ae auſto ruboreꝗ ſe putaretni ul hic quo ecx neg tur horæ cum quodam heſpcrio:e ſumatiõe ꝑderet: ut oĩa ſine famæ detrimento facere ülg uirga eminente. in eo autẽ loco uer/ —2 ł — 1. . . . ſabantur honeſin uiri ſicur apud foy pboſſet.igrĩ genera figurarũ ex iſe exẽplis ĩtelligi po- uun rum. Sed hene ſcænam ubi ſunt terũt. Erat enĩ attenuata uerbotũ cõſtructõ quædã et farht tes: non eſt migſi timebat: quia ad/ alla ĩ grauitate:alia poſitai mediocritate. Eſt it caucdũ . gnii hus rerenterar 2 am naiorihui: nedũ hæc generz cõſectẽur ĩ finitima et propiquaui- cisme pedagogi illum uerberant. Exau/ . . . .- . . ſto rubore: omm ruborea ſe eiecto. tia ueniamus. .„ Vitiũ graue figuram. CCun Exſtmatione: bona de ſe S Ani graui figuræ laudãda ẽ:propinqua ẽ ea ne. Eſt autem cauendum: morẽ ſer õäsõü IIr: . uat boni agricolæ oſtendens quæ fu ꝗ fugiẽda e r teuidebitur appellari ſi ſuf gienda quæq; uitanda ſint. Ad l⸗ fulta nolabitur:na ut corꝑis bonã hitudinẽ tũor imi nitima uitia: omnis. n. uirtus confi?- . ne ir ſo f impitisuf̃ eagᷓ urget:et niseſt uita. . tatur ſæpe ita grauis oĩo ſæpe imꝑitisur eaq urget:et Ntulra: dli⸗ nonpropriep iflata ẽ:cũ aut nouis aut priſcisuerbis aut duriter aliũ liscc⸗ etimet. Nã ꝗ pduellidi Je trꝗſlar. j ſtul aaliad dici bus:hoſtibus: & ẽ uocabu 1.de tralatis: aut Srauior hau 4 res 5o ſhul daligde 1 ccpoſi alu hetus: &muſ tatu nam tur hoc mõ. Nã ꝗ ꝑduelliõibus uẽdic at patriã nõ ſa/ . antiqui dicebant produellisinonpy . . In nernrini dncllop hoſte. Neptuniasidcn e⸗ tis ſupplicii dederit:ſi Præœceps in neptunias depultuſ imare &e grauiter cti. Depal/ erit lacunas. Pœnitet igr̃ iſtũ Améterbell fabricatus “r tus: priſcum eſt. nã antiꝗ locospone 5 ul nus pleriq cũ declina bant ur pultare propulſare. Mon/ eil caposſuſtulitpacis. hoe Fenus Pienc; 6 SS xitatẽ bellogeſimilando mõtibus aſ uitatis fallũtur: nec proſpicere poſſunt orĩonis tuorẽ. ? peris quod dicitur tranſlatũ eſt cam mians fallutur: P dipr d P 0 ”ͦ”ͦ”èẽRM in pospacis leuitate: ut càpi. Vitium mediocris. 2M 4 otenan cieen = Viin mediocre genus o ratiõis profecti ſunt:ſi Ai ſtilo mediocri appel/ puenire eo no potuerut:crrates perueniuntad lat fluctuãsuel diſſolutũ cõfiniu ei iusdi . t fuctuàsuel diſolutũ cõfiniu eius generis quod appellãus diſſolutũ quod K ſi crebre collocabũtur obliꝗᷓ reddunt orationẽ. Sed fi . 1 ) 2 — 2 7 5 4 ESen elt ſine neruis et articulisut hoc modo appellẽ fluctu ans eo quod fluctuat huc et illuc nec põt cõfirmar̃:nec uiriliter ſeſe expedireidẽ huiuſmõi: Socii noſtri cum belligera re nobiſcũ uellẽt profecto ratiociati eſſent ẽt atq; etiã:ꝗd poſſent facere: ſiꝗdẽ ſua ſpõte facerent et nõ haberet: hig multos malos holes et audaces. Solet enim diu cogitare oẽs:ꝗ magna negocia uolũt agere non põt huiuſmodi ſermo tenere attẽtũ auditorẽ.dif- fluit. n. totus neq; quicꝗᷓ cõprehẽdenſus ꝑfectis uerbis amplectetur. Vitium attenuatæ- Vinõ poſſũt ĩ illa facetiſſima uerborũ attenua q tiõe cõmodeuerſari:uemũt ad aridũ et exãgue genus ora tiõis quodn 6 alienũ ẽ exil noĩari:cu iuſmõ eſt hoc. Nã ille iſtic ĩ balneis acceſſit:ad hũc po ſtea dixit. hc tuus ſeruus me pulſauit: poſtea dicit hic illi:cõſidera bo poſt ille cõuitiũ fecit:et magis magiſq; præſẽtibus multis clamauit. Friuolus hic quidẽ ia et il liberalisẽ ſermo. nõ. n. adeptus ẽ id quod hẽt attenua bent —— 10 ta figura puris uerbis:et ele ctis compoſitã Oorationem: omne genus oratiõis et graue et mediocre et attenua tũ dignitate afficiũt exornatiões: de quibus poſt loꝗᷓ mur:quæ ſi raro diſponẽtur diſtin ctã ſicuti coloribus gurã ĩ dicendo cõmutare oportet: ut grauem medio- crismedioctem excipiat attenuata. LDeide identidem comutentur:ut facile ſacietas uarietate uitetur. . — De ornamentis. WVoniã ꝗbus ĩ gener bus elocutõ uerſari debeat q dictũ eſt:’uideãus nũc qᷓs res debeat hr̃e elocu- tio cõmoda et ꝑfecta:q maxiĩe ad modũ orato- ris accõmodata eſt:tres res ĩ ſe debet habere: el egãtiã: cõpoſitiõem:dignitatem. De elegantia. Legãtia eſt qᷓ fatit utunũquodq; uerbũ pure et ce apte dici uideatur:hæc diuiditur in latitatem et explanationẽ. Latitas eſt ꝗq ſermõem cõſeruat purũ ab oĩu itiũ rfmotũ.Vitia ĩ ſermõe quo mius isla⸗ tius ſit:duo poſſũt eẽ:ſoloeciſmus eibarbariſmus Solo eciſmus eſt cũ uerbis pluribus cõſ equens uerbum ſu- ꝑiori nõ accomodatur. Barbariſmus eſt cũ uerbũ ali- quod uitioſe profertur. Hæc qua ratione uitare poſſi- mus in arte grammatica dilucide dicemus: e Xplanatio eſt quæ reddit apertam et dilucidã ℳrq viie oratoem:cea cõparatur duabus tĩ bus uſitatis uer — Quod huc& illuc:quoniam dum tenet humile nimium aſcẽdit:dum tumidum nimium deſcendit. Se expedire:nonſe confirmat ad pro bandum quod intendit ſed ambagi bus inuoluit. Socii noſtri: capit ex/ plum ſupra pactum de mediocri ut probat rebellationem factam ſignũ eſſe coniurationis ratione. Si quidẽ ſua ſponte ſignum eſt ergo confiſos eſſe coniuratione. Auditores. fau tores. Nec poteſt: aſſignatuitium. Diffluit:alludit quare uocatur diſ ſolutũ ꝙ græce dicimus. Vi non poſſunt:aſſignat q Qitium finitimum infimo quod uocatur aridum & exaugeat exile. Non alie num ſed proprium. Exile:ab exilen do. Iſtic ille reſumit exemplum ſu pra poſitum ut facilius ex eodẽ co/ gnoſcaturuitium et uirtus. Friuo/ Iustinanis. Illiberalis: ſeruilis com poſitum ex collatione uocabulorũ. Dignitate:pulchritudiĩe Obliquã reddunt:ſi rari ſunt colores omabi tur oratio.Si crebri: obliqua efficit Figuram commutare oportet: ſicut Hor.inquit:iterum & uocem conce dit tollat iratuſq; chremes tumido deligatore. Vt facile ſacietas: tan/ git cauſam huius ntutationis. Ver/ ſari ſemper:quia nõ datur unquã lo cus:orationem: exempla hæc tria di cendi genera. Pure: ad latinitatem Aperte:ad explanationem. Soloe ciſmus:a ſoloecenſibus dictus quæ eſt ciuitasaſiæ qua Pompeiusampli ficãt appellauit pompeiopolim. Ex inde ideſt uenientes romam huiuſ/ modi uitia proferebãt. Conſequẽs uUerbum:honeſta locutiõe dici. Su/ periori non accommodabitur. puta quando nomĩatiuuscum uerbo: ad jectiuum cum ſubſtantiuo diſcordã tur:uitioſe proferemus: ut in accidẽ tibus. Xrolanatio:hæc eſt ſecun/ e da parselegãtiæ ꝗ dicta eſt ab eligendo:quia electa & cum conſilio magno ſum pta in oratione ponenda ſunt uoca/ bula & ſententiæ. Apertam: ad uo cabula. Dilucidam:ad ſententias. Vſitatis.ſ.apd doctos & approbatos ut a Cicerõe: Virgilio & Terentio qᷓ eius rei ſũt: ut poeta petitiõisartis ue nit tellur̃ trinacria ꝑ nautica uada AM miTaj olocnſn 9 Nzban r —— 0 4 ex2 ₰ 1 . 4 , * D * Aequali: ne tanꝗᷓ per ſaxa uires offendantur. Vaſtam:incõpoſitam:inordinatam ſicut campus in taus cultus dicitur uaſtus: inuitusac ſi diceret in uitioſis exemplis ego utor libenter alienis: & ẽ excuſatio gaui propter diſpoſitienem paulo ante factam, O tite: habent uerſũ quem ſcribit Enniusad quendam Titum. Curus rationis ratio: huieuitio eſtſimiliter color traductio: ſed fit cum ratione ornamẽti il hib la uerborũ aſſiduitas:ut eſt qui nihil habet in uitaiucũdius ultaus non põt ſine uirtute uitã colore. Continẽter: quia ſine intermiſſionealiorum uerborum uitioſum eſſet uerborum tractatiõem uel tranſgreſſionem ſic eſt qua de requiu; . . .. obrẽ. Luci emiſüen incõcinna eſ bis et õ ſut ea eſ uerſatur ĩ ſermone ct — trãſitio:ꝗa facit obſcuritatẽ:nã nolu †τιιτι tidiana:Propria quæ enf rei uerba ſüurt „ — tt dicere Iucili: ſed diuiſa ſyllaba ad coſuet die quoti ahak Topriaqd c nin didit ea uerbo remotũ. Longã cõti aut ee poſũt de qua loqmur. De cõpo one.. lez. , ile nuationẽ. ſ. hipbaton ꝗa ſuſpẽdit ni Ompoſitio eſtuerborum cõſtructio Aquabili ter uel miã orationẽ:itaq; uitaãda ſũt nimia 1. ifugia „ ticipia: & aduerbia tẽporalia quæ Perpolita ea conſeruabitur ſi fugiaus crebrasuo wüsun aciũt talẽ ſuſpitionẽ: ſicut poſtꝗq cũ capulorũ cõuerſiões 4 uaſta atq; hyantem reddut oro men Cicero hæc uitanda poſuit: Qui.ad — „ utli jpendcbantet ſi dit aliqua ſeruãda: ur uerbed ĩ fine ꝓ nẽ:ut hæc ẽ uaccæ Eneæ amoœniſſime ĩpende antetr 1 gue maiori parte ponat: quod oratio cre uitabiũs eiuſde lræ nimiã aſſiduitatẽ: cui uitio hic uer nebi ſcat:quod ſeruatur ordo naturalis: t &ν&o: näã hic nini prohibet juitſis alienis uti locaun: quod H ſcaues ) inci exemplis. O tite tute tati tibi tãta tyranne tuliſti:et hic . piat in eã ſyllaba i qua finiuit pcedẽs — 1* —. — — — 2: ,ſi ut dorica caſtra. In dignitate: in or eiuſdẽ poetæ. Qucꝗ 9ſ uec; Aſq; ccuẽiat negetet ſi mamnepto colorum. Diſtinguere. ſ. eiuſdẽ uerbi aſſiduitate mimia fu g'ẽus ea ẽhuiuſmõi knuj f⸗ etatẽ ornatus —R . — „ = EA= = 36 * diuerſificansuarctatẽo nã cuius rõnis rõ nõ extet ei rõni rõ nõ eſt fidem ha- rin Epetitio gaſtnt bere.et ſi nõ utemur cõtinẽter ſimiliter cadẽtibus uer Cüter TDgræce noĩanda ſunt pauca = g⸗ jres 1ichrim teſtires, —„ .— .* . . . 6 7 ad cognitionẽ uerboꝑꝶ pti bis hocmõ fletes: plorãtes lachnmates obteſtates ee tagni vstia n orcine huͤcieruat ſiuerboruũ tractationem uitabius niſi ꝗᷓ erit cocla de GN Ci.ꝙ prĩo diffinit.ſecũdo põit exẽ/⸗ Pri1 an, I1c, 1 1t ej -litis ſſi .r pla.tertio oñdit coloris cuiuſq; effe re poſterius loquemur duo linci cælius aſſiduu zt,,, Gännn Ctun n ꝗbus Botrius uariascâs: &in 1 priore libro has res ad te ſcriptas luci miſiũs eli. Itẽ fil/ — 2 1½ . . . . quogneè utẽdi ſunt ꝑ diureſa exẽpla - öo& erborũ continuationẽ & et audi cognoſcere. n. oĩa libertate & aliꝗd guræ oportet lõgã uerbo u⸗ . . Var B e -— ſ. dicta ſũt noĩant t colores uerboru toris aures:et oratoris ſpiritu lædit. his uitis i copoll eoqd locatio uerboꝑꝶ ſplẽdorẽ hüch = niratis reliqui obis cõſumãdũ eſt in dignitate- facit ꝗ mutata mutat & color rpetiè toe uitatis reliquũ opiscbͤun du eſt in dignitate- tio continet ſine ĩterm ſſiõe aliqᷓ:ut . De dignitate. ſi oculos:ſc ille manus:ſic ora gere/ .⸗ „ 11 —⸗— di- ulos:icille 8 oronẽ uarietate bat falſũ aut eẽt ſi oculos ꝗ ꝗdẽ pul .* Ignitas ẽ ĩddit omnata — - — .— cdius⸗ cherrimi erãt & ſideribus ſinules: nã d ſiiguẽs hæc ĩ uerborũ et õ Mn: r, HWZ in is ſimiliter hæc iterpoſitio tollit rt Arsssr. Vye I exornatio ẽ qᷓ ipius HrH ecr lor E ſplẽdorẽ coloris. Ab uno nũero: ea/ DW””J”ð”Mð diuiditu Vcrbori iSne. Se e “ lelperi = oculi & ora ad corpus ptiet diuerſis ornatioẽë 4 nõ ĩ uerbis:ſed i iplis rebus quãda het di- 1 ꝗꝗ́ᷓ meoiles ſint tñ ſunt ita ſimiles . iri ſihrrte ſũit & diuer ſæ: nã falſũ eẽt dicere ſic gnitatem. Dej rebetitione⸗ . lisi T R—— oculi:ſicoculi: ſicoculi. Principia ſu x Epenuitio cũ cõtinẽtur abuno atq; codẽ uer ſel N Noz Wu „ munt ob hoc repetitio uocat. Vobis —— — 11 cipia ſumu uh epeni,cr agit gfas: ſeatuid trglitate pacis cõ bo ĩ bus ſimilibus et diuerſis pricipia mi W deE parata: x quoappet hcordnẽ urẽ tur hoc mõ. Vobis iſtud attribuẽdũ ẽ: uobis gr̃a hen N dũ eẽ ĩ genere demõſtratiuo. Itẽ &ci . . . Its S-io Numãtid ſuſtu lug⸗ pio.ſ. mior Lelii aĩcus deleuit. poſ/ da uobis res iſta erit honori. Itẽ Scipio Numatia iultu iun ut orarli unſco ne⸗ . pura lit. Scipio ca rthaginẽ deleuit Scipio paceè peꝑit.Scipio Nii lICc eiinnliter cadés: iedi ſfuis Iocis „ . „„ . . — „ = rfrigere declarãd ſũt. Itẽ tu: lucẽ accuſat ca/ cluitate ſeruauit. ltẽ tu ĩ forũ prodire:iu luce coſp ccte nalo zilina u laliuũ oinarete chng d t ĩ horũ cõſpectũ conaris uenire. audes uerbu facere iiudiciali genere hẽri põt,. põt ãt hic T N. - è Ari ! color cõtinere ꝗnq; clauſulas& non au des ꝗAcqua ab iſtis petere:audes ſuppliciuũ depr ccari. pauciores tribus ꝙ ſi plures:aut pau Quidé quod poſſis defedere:ꝗd ẽ quod tibi putes co Wun ciores tribus, ꝙ ſ plures:ant paucro/ HH liüſen res erunt deſi netur effecoſor. De cedeoportet: Nõ iuſiurãdũ fliqſti:nõ aĩcos prodidiſti precari: depellere & remouere heec tmpurn Aclſan Wendam umei 1lore, em el monect elaſit rr rano Uncio chanenſ nohcur Aensud Merhe Cetell uſmoi labhe⸗ Ahorer uit cwen aileti ſe Al icöl ignnn⸗ 1 geurc⸗ Haommndo Hiiu nnuel/ tu, no. ſtremũ f̃uertatur hoc mõ. ð,Ä ◻ 99 nõ parẽti manus ĩtuliſti:nõ deniq; ĩ omni decore uolu tatus es: æc exornatio tumultum uenuſtatis hẽt tũ rauitatis et acrimoniæ plurimũ. Quare uidetur eſſe adhibẽda et ad ornanda: et ad exaugẽdã orationem. H De conuerſione. c Onyuerſio ẽ ꝑ ꝗᷓ nõ ut ãte primũ r[perius uer bũ ſęd ad poſttemũ cõtinẽter ruertiur hoc mõ pœnos po. ro. iuſtitia uicit: armis uicit: libertate ui cit. itẽ ex quo tꝑe cõcordia de citate ſublata ẽ: r ſp.ſub lata ẽ.Itẽ. C. Lelius hõ nouus erat ĩgẽioſus erat doctus põis uiris et ſtudioſis amicus erat:er go in ciuitate pri- mus erat. Itẽ iſtos ut abſoluã t te rogas: ut peiorẽ ro- as ut exiſtimationẽ negligant rogas: ut leges po.ro. tuæ libidini largiatur rogas. De cqplexiõe. Omplexio ẽ ꝗ utrãq; cõplectitur exornatio c nẽ. et hãc et ꝗᷓ ant e expoſuĩus:et ut repetatur idẽ primũ uerbũ ſæpius et crebro adi dẽ po Qui ſũt ꝗ fœdera ſæpe ru perũt:carthaginẽſes ꝗ ſũt ꝗ ĩ Italia crudele bellũ geſ- ſerũt carthaginẽſes ꝗ ſũt:ꝗ ĩ Italiã deformauerũt.car thaginẽſes ꝗ ſũt:ꝗ ſibi poſtulãt ignoſci: carthaginen ſes. Videte ergo 44 cõuẽiat eos iĩpetrare.itẽ g9 ſenatus dãnauerit:quem po. ro. dãn arit: quem oĩum exiſtima no damnarit eum uos ſententiis noſtris abſoluitis. De traductione. Raductio ẽ ꝗᷓ facit ut cũ idẽ uerbũ crebrius põatur nõ mõ nõ offẽdat aĩcũ:ſed ẽt o ronẽ cõciĩniorẽ ̃ddat hoc mõ.ꝗ nihil het ĩ uita iu cũdius uita:is cũ uirrute uitæ nõ põt coler̃.Itẽ hc tu hoĩem appellas ſi fuiſſenhõ nuꝗᷓ tã ctudeliter hoĩs uitã petiſſet at erat iimicus ergo ſi iimicũ ulciſciut ip ſe ꝑiretur ĩimicus.itẽ d ĩtias ſine ditũ eẽ:tu uero uirtu tẽ præfer ditiis: nã ſi uelles ditias cũ uirtute cõꝑar̃ uix ſatis idoneæ tibi uidehũtur ditiæ ꝗ uirtutis pediſſe ꝗᷓ ſint. Ex eodẽ gener̃ ẽ exornatõis cũ idẽ uerbũ mõ põi tur ĩ hac re:mõ ĩ altera re ponitur hoc mõ: curẽt rẽ tã ſtudioſe curas ꝗᷓ multas tibi dabit curas. itẽ n amari iucundũ ẽ ſi curetur neꝗd iſit amari.itẽ uẽiã ad nos ſi mihi ſenatus datuẽiã. ĩ his qua tuor generibus exor-/ nationũi ꝗᷓ adhuc propoſitæ ſũt nõ ĩopia uerborũ fit: ut ad idẽ uerbũ r̃deatur ſæpius: ſed ĩeſt feſtitas:ꝗᷓ faci- lius auribus di iudicari quã uerbis demonſtrari pot exornatio duplicem hẽt effectum ſi ĩgener̃ demõſtratiuo ſit leuis:& ſua uis: & ornatus:ſi ĩ iudiciali grauis acer. Plurimũ aũt addidit: ut expri meset uim iuridicialis cõſtituticnis Quare uidetur: cõſuluit diſcipulo. Onyuerſio: hic color cõtra c rius ẽ ſupiori: nã ille a pri/ ciplo fit: hicãt a fie: Siĩgro phi:ſiquo nõ ſol ultimũ uerbũ:sed & duo r̃petiſolẽt. Cõtinẽter: ſicut ſupra ſine ĩtermiſſiõe: cõtra ſic. Viræ- tus ꝗᷓ boni ſoli nominãt: qa unicuiq; reddit q ſuũ ẽ:& q̃ rcte uiuimus & reuertimur hoc uocabulo uenatus ẽ hoc uocabulũ cõuerſiõisĩ latinitate Pœnos iuſtitia uicit ꝓpter hoc de prehèdit᷑ ꝙ nõ ĩ demõſtratiuo gene/ re uerſabit᷑: nã ex eo quoq; ĩtelligitur cartaginẽſiũ uitupatio. Ex quo con/ cordia: deliberatio. Noui dicũt: quorũ maiores ſine magiſtratu fue/ rũt.hic ãt color ſicut & ſupior ex ꝗn q; ptibus põt cõſtar̃tnec paucioribus tribus. Itẽ nã cũ iſtos ĩ genere iudicia li:ut petere togascõtra iuſiurãdũ fa ciãt iudices. Faciãt: iurati erant qᷣ aſtricti erãt punire cõfeſſos & eos ab ſoluere ꝗbus ius fauet:rogat ãt peie/ rare:qñ rogant abſoluere eũ q ſe pec caſſe cõfeſſus ẽ. Exiſtĩatio:ẽ bonæ famæ opinio. c mplexio:hæc dr a ſi pholocheo.i.cõplectior ꝗ ſũt ĩ deliberatiuo gener̃᷑. Videre er/ go hoc nõ ẽ de colore: ſed ſupiora c6. . cludit.Itẽ quẽ ſe ĩ ſudiciali gener̃icx cuſatõ eoꝶꝑ ꝗ Catilinã excuſãt. Exi ſti: bõæ famæ opinio. Eis quos: hoc n ẽ de color̃: ſed finit cõcluſio ſnĩiæ. Raductio: methateſis: græ t ceat fit duobus mõis: aut cũ põiũs unũ tãtũ ꝙ diuer ſe ſignifice. Cõciniorẽ: ſuauiorẽ: ꝗ nihil ẽ ĩ gener̃ deliberatiuo & carpit unũ q dabat opã ſolũ ut uiueret diu ñ ut cte uiueret.ltẽ eũ hoĩem hoc ẽ exẽplũ ĩ gener iudiciali ꝑ mutatio/ nẽ ſolius uocabuli de uno ꝗ hoĩem occiderat. Sine ditias: hoc ẽ exẽplũ p duo uocabula d uno ꝗ ſtudebat ni ſi diuitiæ pediſſe q ancillæ. Ex eo dẽ: põit ſcdamnaturã huius coloris. Idẽ uerbũ: ꝗᷓtũ ad uocabulũ ipᷣm. In altera re utit ſpius Ci. hoc uoca bulo res ꝓ ſignificatõe ſicut hic. Itẽ uẽiã qdà exul uocabat ĩ urhẽ abalig busaĩicis. Vẽ iã:licẽtiã r̃miſſionẽ pec cati. His qᷓtuor: pp magnã ſimilitu/ dinẽ ho& locoꝑ & eundẽ effectũ ſi/ mul cuctoscoplexusé. Ineſt feſtiui tas: ĩꝗt ꝗdã rhetor: habẽt ẽt acrimo niã ſicut ̃peti tio. Auriba dii udicari: natura.n. rõ ẽ huius ſuauitatis: ſéd quo fiat aures pnt diiudcar „ u I1 Dc Sonueftene Sone A e iTI1 60 p1 . los ab hellẽdu & roellionẽ cũ officiũ tuũ eẽt exhortari populos ut t̃bellionẽ ipã phiherẽt. Atiocinatio: dr̃ ſyllogiſmus. Vnuiſcuiuſq; expoſitiõis: explanationẽ hic color fitcũ alms . Ontentio græce antiteton:quoniã ĩ ea cõtraria cõtrariis ponũtur.fit ãtnõ ſolũ ex uerbis cõ mms c trariis ſed ex abaliquo mõ diuerſis: ut ĩ exẽplis ẽ. Rebus: põit ꝓ uocabulis: ꝗa hic color Vus ad uocabula ptinet. Côtrariis: nõ ſimpliciter cõtrariis: ſed aliquo mõ diuerſis. Hẽtaſſẽ 4 tatio: ꝗqdã reprehẽditaſſẽtationẽ cũ laude auaritiæ cõtraria. n. ſut pricipia exitusiucun luſnon dus & amarus ẽt color ſnia:Sed nũcnõ cõſiderat. Itẽ immicos docet quẽdãamicũ qũo ſe hẽre de/ mbit beat ĩ uita. In ocio tumultuarii: cũ paxẽmotũ facies:cũ uero bellũ nihil te moues. In re frigi.fphẽ dit quẽdã ꝗ ĩ ſenatu conſtrepebat qñ putib ñ erat opus vñ declarat exchloiſio De contentione. nerl ſcdo. Tacito: ꝓ taceri:ſicut dicto ꝓp Srs zes Srrariis merbis fie: 72 dici.ſignificat autẽ futurũ tps:ut aſt OUntẽtio ecucxcotaris uerbis oro confici ſeeei Priſcia. In cõcionũ:ſigificat & Io c tur hoc mõ.Hꝗt aſſetatio iucũda pricipia. ea ců &pſõas: & ofoneeitiibie pc:qa dz exitus mati E . r, mere neitdcdriedoaiacsaocado⸗nahr — cxitus amariſſios aftert:ite umicis te Pla crl nũꝗᷓ dr̃niſi dmuldtudie congregat cabilẽ: aĩcis ĩ exorabilẽ præbes. Itẽ ĩ ocio tumuliuani: gan ad audiẽdũ. Grauesornati duplex xumultu ſolus es ocioſus.i re frioidiſi ia cales ĩ re ſcruẽ 11 es ocioſus.i re frig cales i re cruẽ E igr effectus:& grauitas & ornatus: um tn o us scioſu 1 efngidi ſſia⸗ 8¹ eß⸗ Ine KKuen addit hoc d cẽs pceptor meus ꝙ me tiſſima friges Tacere cu opus ẽ clamas:cũ loꝗ coueit lhro mit ſe ſẽp legiſſe ĩ fbus C. rões & ar obmuteſcis: ades: abeſſe uis. abes: juerti cupis. In pace 5 gumẽta: actões & pbatõesp hũccolo 17 71 „ 1 — E Paun. rẽ cõcludi.taq; priusut ipe ĩqt exor bellu AJritas: bello pacẽ deſideras. In cõciõe de uirtu- Sl nationis maxime uidetur te loqrs ĩ prælio ꝑ ignauiã tubæ ſonituũ ꝑ ferre nõ po- . Aclamatio:ſchiliaſmos & ptĩet 4 61 P 1Snan 1o — E po nulut⸗ ad publicos pᷣdicatores ꝗ aliqn tes.Hoc gecnere ſi diſti guemusorone:et Ornati et gta l 5. ubi exclamãduẽ ſumiſſe loquut & ues poterius eſſe. De exclamatione. he ecõtrario faciebat hoc ꝗdẽ ꝙ cũ di/ matie & ie nificatsné dolori lbeetco ceret hñfactoresad padiſũ aduolari Xcdamatioẽ 4 cõficit ſignificatõnẽ olorISs. ,alis uocẽ ꝗᷓmax ĩe poterat extollebat: cũ e aut ĩdignat ois alicuius ꝑ hoĩs. aut urbis aut uero onderet peccatores ad iferosde 1 . iuſtii cane lationé h 2 wodun mitti hũan ſſie declmabat ex quo loci aut rei cuiuſpiã copel atione hoc mo. lie totus effectus cõfũdit Quæ cõficit Te nũc alloquor Africae cuius mortui quoq; nomẽ ſignificationẽ doloris: ergonũ poſ- ſpledori: aut decori ẽci ti: T i dari mi nepotes ſuo Wemn ſumus exclamariniſi aut cũ dolorẽ: lpledori: aut decori e citati. Iun c arii mi nepotes liuo zn⸗ gut taͤtgnatiene pas ſeeft caus, ( ſanguic abluerũt imicorũ crudelitatẽ. Itẽ o ꝑfidioſæ ele pellationc hoĩisip directu ſermonẽ „„ eEe S — e.r. ee . ad hoicm. Alloqr: affert cõpella/ fregellæ ꝗᷓ facile ſceler uro cõtabuiſtis: ut cuius aitor ler tonoſzen tgifraid lorne. Cui urbis italia nuꝑ UÜluſtrauit. eius nuücuiæ fudametoruũ un nep tes: duo gracchi filii i unius fi?ꝰ gege e — . . I. .. r.E “ coloe liæ Scipiõis. Fregellæ: citas ĩ Italia fligæ mãeãt.it ponorũ ini atores latrociniouitã cu- ullecs aſma ie bonoge. Seclamano iuſqp inocẽtiſſimi petiſtis ne tata ex inigtate iudicioru .* idignatõnẽ, Hæc exclamatõnẽ: dat —— 1. 4 — modu urédi. St locoutéuri tpe:n ueſtris cAlũniis aſſumitis facultatẽ. Hac exclamatõe ſi ir ſcu frarer qn Schxfur. Et r15: gani loco-utemur:et rara et cũ rei magnitudo poſtular̃ ul⸗ mia & freqntior exclamatiopdit e I elIemeis Irenatinns:- zanimü ito⸗ eet fectũ adeo aius hoisad doloré:in debitur ad quã nolemus ĩdignauonẽ: animũ audito- . dignatione referre nùꝗᷓ cõmouet: ris adducemus. De interogatione. terrogatio: non ois gene Irert n ⸗. neinna: Mhc⸗ i ris ẽ. miſcet effectũ cù dgii · Nterrogatio no oĩs grauis ẽ neq; concin nin nitlone. het . hie color 1 ſed hæc qᷓ cũ enumerata ſunt ea ꝗ] obſũt cau elte . uauitatẽ & ornamentum . orz oratio- mstüte cũ acrimonia & põt uerſarii genere „ adueriatiorũ: cõfirmat ſup criore ora o⸗ iudiciali. &notãdũ ꝙ ait nõoëm ĩter nẽ hoc pacto. Cũ igitur hæc oĩa faceres: diceres: admi rogationẽ eẽgrauẽ: qm excludititer niſtrares: 10 ſoci 1. remou ebas et l rogatões uulgars & poeticas ꝗlis hæc niſtrares:utrum a105 ſociorum ab tep a. lemon eba⸗ cr. ꝗqsfuror ociues: q ꝗqdẽ nõ eſt color & alienabas an non:et utrum aliquem exorari oportuit: qual'silla ẽp 15tsreſpöſiis ns in QAllalisilla dqebetitioisrelpoftiois na 1111 1. r: . er: n. dſdn ĩterrogatio rethorica eſt collectio ra quiiſiap rohibent ac fieri non lin ctetꝛan don : 8 tionũ ſupradictag p quas aliqd con α Atiocinatio eſt ꝑ quã ipſia nobis ronem poſci⸗ clin tra aduerſariũ cõclùdit. Grauis cuü — Agen auctoritate: ĩ qua cõtinet acrimõia. Cõcinna: apta &ornata & ĩ hoc tãgit eius odoris ſuauitatem Cuũ eſſe igit hic ĩtelligẽdũ é:hoc lectũ exaliq rõne ĩ q aliqs accuſatus ſit ꝙ male& crudeliter ꝓumciã ſ bi Kllen comiſſã zubernauerit ſicut funt Verres:qui Siciliã magiſtratu ſpoliauitmultos occidit:&ad rbellio damn r nẽ icitauit. Et utrũ oportuit. q.d. tu crudelitate & admiſtratione turpi ĩipellebasoẽsſicu/ ui liio⸗ rdide ((olor baſt uern ede, m dlo⸗ 7 1— 1— ASE. ⸗ = ⸗ qd Iuiris:idẽ ne hoc obſeruabãt minime: qd ita gaui⸗ lut. Mulieres ad oĩa maleficia cupiditas ana dacit.itẽ bene malores nri hoc cõparauerũt: ut neminẽ regem gquem armis cœpiſſet uita priuarẽt:ꝗd itaꝗa 4 nobis dit attẽtũ: ꝑ duos effectus ſequentes facultatẽ fortũa dediſſet: iniquũ erati eoru ſupplicio mus quare ꝗq; dicamus et crebro noſmet a nobis pe- ratiões tAzug ſxpius nos ĩterroga . . —- — . EL⸗ mus& ſingulæ rõi aliã rõnẽ expoſci timus uniuſcuiuſq; propoſitiõis explanationẽ. Ea éhu mus. S implici iiudi ut ſi ali muli iuſmõi maiores noſtri ſi ꝗᷓ unius peccati mulierẽ da/ er erat cõtũcta uno tãtũ uitio cõuin nabãtſimplici ĩ iudicio multorũ maleficiorũ cõiũ 4 rkktan Naberen coner poſt g — .— -— - ,„ T MAO — . 2„2 .„ 2. —— „ — putabãt. Quo pacto quonia 4 ipudicã iudicarant:eã poſitionẽ ſuhiicit rõnẽ.de ĩde ñ aliã —. „F L. . α☚n dicit rõnẽ ſecũdæ rõnis. Veneficii uccC uoq danatã exiſt labat Quid ita neceſ uertit nũc ſniam & facit alid exẽplũ ſeẽ eã 4 ſuũ addixcrit turpiſſime cupiditati ti- rõciatiõis. Caſũ nõ putarũt: ac ſi di 6 Bor Ar? „LV 2 /66* mere ꝑ multos cta:ſed cũ aĩus eſt corruptus ſtatĩ ad quosuidet ſui dedecoris ĩfamiã ꝑtinere. Quid poſtea uitiũ cui maxime ſubiecta ẽſe appli tãtote timeat eos neceſſe ẽ:ut qu 5 voſ- Qct. Quia uiri fortis: i iniuriasme Aos atoꝑ imn ele⸗ le⸗ ogao P of miniſſe nõ oportet:ꝗa fortes uiri de ſit ueneficio petat quae neceſſeẽ:ꝗa nulla põt hone bẽt iudicare eos hoſtes ꝗ pugnãt ut 4 —Le — . 2 .— .a .. — . fn „ʒ poteſtiz; ſed quãdo capti ſũtnõ am pãtia audacẽ natura mulieris ĩcõſideratã. Quid ꝗᷓ ue plius hoſtes: ſed hoĩes putandi ſunt neficii dãnatã putabãt.impudicã quoq; nec ſario: gaſ Fortitudo minet: bellũ qa nõ hu⸗ ella kaeili lt⸗ Hõ . ν manitashabẽda dum aduerſantur nulla acs ad id maleficiũ ca:qua turpis amor et i ſed debet fortiter obſtare ut bellũ ĩ rtẽperãs libido cõmouere potuit:cũ cuius aius mulie/) citat. Mõ tata ſapiẽtia fuiſtet: ſicut EPerd ð e aen reſpõdit cæſar: nos noſtris illi ſuſci/ ris eẽt corruptus:eius corpus caſtũ eẽ nõ putauerunt tãtur moribus. Vehemẽter accom . modatã:hic color cõcludit cõtrariũ deliberatiuo ut ipſi exẽplis apparet. Præterea cõcludit magis ſermoni bus: fabulari tãtũ ut ſi duo ĩtrodu cerent ad loquẽdũ ꝗᷓ or̃onibus forẽ ſibus: aut aliis dicendi modis. Red/ ros adunũ quoq; maleficiũ ſingulæ cupid itates ipel- 2 nã habet ornatũ & rationes reddit. L Entẽtiã ſr aut ſi cõſumer:quos eadẽ fortuna pauloãte ampliſſimo ſta ſgnificaſionẽ de rebus pti/ I 44 itũ cẽttaduxit. deſino memi nẽtibus ad rõnem uitæ ĩſti niſſe ꝗd ita:ꝗa uiri fortis ẽ ꝗ deuictoria cõtendãt: eos? ꝗᷓẽ ſimplex & ſine rõne: aſiq̃ duplex ſine rõe quædã ẽ duplex ſine rõibus hoſtes putar:q uicti ſũt eos hoĩes iudicar:at poſſit bel alia duplex cu roe:utipeĩ exeplis de lũ fortitudo minuere: pacẽ hũanitas auger̃et ille ſiui moſtrabit: ſed ſiqsdubitaret quo ſit ciſſet:nũ idẽ fuiſſet: nũ profecto tã ſapiens fuſſſet:cur color duplicatus cõſiderat ad uerba — . — — QE . &ad ſnias:ſi ad uerba dici põt color igr ei parcis.ꝗa talẽ ſtultitiã cõtẽner̃ nõ imitari cõſue uerboꝶ:ꝗ mõtractat ſimplicibus ra : . 5= tiõibis & modis uiuẽdi aut ꝙ fit ꝗᷓ/ ui:hæc exornatio ad ſermon uehemẽter accõmoda tũ ad uitia. Quid oporteat: ꝗtũ ad ta ẽ et alum Adjtoris retiet attẽtũ.tũ uenuſtate ſermo uirtutẽ difficile ẽ exẽplũ ſimplicis G. 5 t: 5 ſniæ ſine rõne: & qd ſit ſi ꝙ hoc ipᷣm nis:tu ron u exp ectatiõe. De ſententia. dr difficile ſed Aeberer elke e. Itẽ Ii/ Ententia eſt oro ſapta de uita: quæ autꝗd ber Ehor a ſjer deheat: eſthac . def . =ι quoq; ſimplex & fine roe inia: icut . ſitaut deſſe op orteat muid br euiterole⸗. & ̃liqᷓ ꝗᷓ ſequũt.Egẽs ꝗd ſit na pauꝑ dit hoc mõ. Difficile ẽ primũ uirtutes rfuere exiſtĩat᷑ is ꝗnihil ficur ze 4 heiſed Per is eft ſp dſiderat. Itẽoptia qd fieri debe ri:gq ſemper ſecunda fort una ſit uſus. Item uber is eſt. Pemolice fifſnin ſubiccte r exiſtimãd us: qui nulli turpirudini ſeruit. Item egens) tõis. Nõ ur Dobande beirekfſed 1 1S rri . bil Cari ſ b ſimplicis ſnĩæ q ñ eligẽda ẽ ꝗa ꝗqeius eſt 31 dun on ſatis habete eIScu nihil ſatis P oteſt? breuitasaufert audiẽtibus dlectatio eſſe. item o ptima uiuendi ratio eſt eligenda: eam non nẽSi rõnis ñ ĩdiget ac ſi diceret q ta dam conſuetudo reddet. Haiuſmodi ſententiæ non e ebcearcortadicet cd ſunt inprobandæ propterea quod habet breuis expo df eũ eẽlibegiq nulli turpitue di ſet ſitio:ſi rõnis nullius indiget magnam delectatiõem uit rliquos cẽ ſeruos uitioge phicam uos iſtos uirũ: parentes cæteroſcq; ad ceretnatura mulieris è libidĩ ſubie/ ſta rõ Iecte eꝙᷓ magitudo peccati facit timidã: intẽ uincãt& du ipſi pugnãt puniẽdi füt DPey u 4 — — Iis: ꝙ ſine rõe oĩbus uidet ꝓbabilis mosa tan „ . . .5 . liberateſeiſigedo⸗ en iilud qus Sed illud quoq; probãdũ ẽ genus ſniæ quod cõfirma q; ꝓbãdũ: hæc ẽ ſnia ſimplex qindii Lie giααααα = Ozs bene indi rSes in get rõe nobis placere debet. Itẽ ꝗ for tur ſubiectiõe rõnis hoc mo Oẽs bene uiuẽdi rões in tũ is: iuehit cõtra amicos nugaces: q & uirtute ſũt collocãdæ p rop terea quod ſola uirtus i ſua aĩcitiã nõ uirtute ſed utilitate pꝑria S S ie i. „ ſibi cõparãt. Deuolãt oẽs: trahit ſi/ Ptate oĩa præter ca ſubiecta ſut ſub fortunæ dom ia⸗ militudinẽ ab auibus:q uitãt frigo/ tiõe. Itẽ fortũis alicuius iducti aicitiã eius ſecuti ſüt mcsederan gadtobenis. Sapié Ahi ſimul cfortũa dilapſa ẽ deuoluãt oẽs.Cũ.n.rceſſu ter cogitãt: hoc exẽplũ duplicis ſniæ, ea res: fuit cõſuetudis cã niil ſuꝑeſt qua reĩ amuci-⸗ ſine rõibuscõſtat:& ex alio colore:ꝗq⸗ —— — ix duoluci frütt cCr COOrEAE Hint. em ſniæ lciter etterutur appellat cõtẽtio: ꝗa ex cõtrariis uo tla teneri poſſint Sut item ſ̃ S eterutur cabaulis cõfectusẽ, Impedimẽto: nãſt hoc mõ ſine rõne errãt ꝗ proſꝑis rebus oĩs ĩpetus for pueritia corrigit melius poterit ſtu diis ĩcũ bare. Snias: põit effectum. & uæ ſe Putat fugiſſe Sap ieter cog rat 4 tꝑibus ſe 1 7 Rei actores: ut uideamur ꝓnuũcia dis caſus aduerſos reformidãat cut 6e hoc pacto: Qui tores & eꝑ & oratores: nat pcepto/ doleſcẽtiũ peccatis ignoſci putãt oportere falluntur res ſed me occurrat ip̃ᷣm C hoc co/ n t. en. lore freqntiſſime uſu notadaẽ hæc propterea quod ætas illa nõ ẽ ipedimẽto bõis ſtudiis. eipue ĩteroratorẽ philoſophum at hi ſapieter faciũt ꝗ adeleſcẽtes maxie caſtigãt: ut differẽtia: qd orator ſolũ debet orna ath ſapi rraciut ꝗ àdalekctcs maxie aſtig⸗ „ te dicere, Philoſophusue routiliter busuirtitibus oẽm uitã tueri poſſint eas ĩ ætate matu —„„ . . èäs — „ . — — . . . ꝗd tullius ſuis ſcriptis ut opus fuit riſſimauelit cõpꝑare. Sni as ĩterpoi raro cõuenit: ut rei cõmodiſſime cõſecutus fuit. Præ// — FE . . ceptores: ſicut Ariſtoteles in ethicis: actores nõ uiuedi præcceptores uideãur eſſe:cum 1ta 1 Plato6 Ci, Iofficus, Cü ita terpo/ terponẽtur multũ afferẽt ornameti. neceſſe ẽ. n. eã cõ nunt ita pro raro poſuit. Rem cer . .- — . . tam: ſententiam illamad inſtitutio probet tacitus auditor:tũ ad cãm uideat accõmodari nem mia pertmentem. EIc certa exuita et moribus ſůptt. Decontrario- OOIntrariu idé: addit fere: 1 Ontrariii &cle d cõt?tio. c& tariũ c da licet ãbo fiur ex cõtra- Ontrariu e ide Tere guo cotetlo cottarine ruis uocabulisiti cõtramrũü c quod ex rebus diuerſis duabus alterã breui hoc plus hẽt ꝙ trahit argu mẽt a re certa ad ſĩcerſa uel ad maio ter et facile cõſirmat hoc Pacto. Na ꝗ ſuis r0 Ta. Bieunce & facile cõfirmat hoe mibus limicus fuerit ſemꝑ eũ quomõ alienis bus ami naccidit cotétioi: ꝗqa neutra magisaf % - .7 FEe . .— — firmat ꝗᷓ altera: ut ſi dicas: ne cte ui cũ fore ſperes ꝛet it na quẽ ĩ amicitia pfidioſũ cogno gilas & die dor nus, ſed cũ dico q ĩ ſu ueris:eu qᷓre putesinimici tias cũ fide hie poſſe:et aut 1s ̃bus ẽ tardus qᷓto magis i alẽispri EiIr fuerit ei c 1 et ſui ma cõfirmat. ſ. ꝙ i ſuiseſt tardus: & 9 P ritlatas ſolerabili ſuꝑbia fuer it en comod u et ſui trahit ad uitã dicẽdo ꝗᷓto magisĩ ali co gnoſcẽtẽ uidere ĩ ptate quis ſperet:et qui in ſermo/ enis qa hoc ĩcertũ qlisfuturus ſit ĩ alienis: licet ſit ĩ ſuis tardus cõtrarra 2 rrer —: ſut hæc i ſuis bus & alienis fuerit & Sctöibas credis a mẽdacio temperaturu.ſtem quos ex ore amicũ imicus: certû ẽĩ ſuis in Ieri K. e eieIe eente Aim in⸗ micũ fuiſſe: ĩcertũ uero amicũ alie/ col ib us deiccimus: cũ his in capo meunmus dim lca⸗ Nnis fore. Spes:quæ in reliquis exem re qui cu plures erat paucis nobis exequari no poter plis quoq; notanda eſt. xt. h poſtq ſ. ori⸗ m Embrũ demõſtratõe: ſicut Tat hi poſtꝗ Pauclores ſunt metuimus ne ſint ſu pori⸗ orpus toruer ptibus on⸗ ores.Hoc orationis genus breuibus et cõtinuatis uer-/ ſtat: ꝗꝑtes hnt aliq mbẽéra 2 feler. — = eſt au⸗ ſicut mãus digitos hẽt: ita una oroq bis perfectum eſſe debet:et ut cum cõmodu me ſi corpusplures hérptes:ſcd deinde ditu popter breuem et abſolutam cõcluſionem: tum diuidunt iĩ clauſulas ꝗg& qdã ſũt ex . Cõproba “ A ue ro ment Coprobat aliꝗbus mẽbris cõpoſitæ& illæ uo/ uchementerid quod ob 5 eſt oratori: cop . 3 cãt piodus ãbitus uel clauſula ſi cõ/ contraria re et ex eo quod dubium non eſt expedit il⸗ pletæ ſut neq; ex aliꝗq pte ſnĩia péde Iud au 1r /1 Irzinman t. aut mul at qle hoc & iimico ꝓderas & aĩcũ læ 4 od dubium eſtꝛut aur diluinon poſſũ aut me⸗ ſeras. ẽtota ſimul dr piodus: äbitus to diff cillime poſſit. uel clauſula ſed una tm ps dr̃ mẽbꝑꝶ r ſi tñ ĩ toto fuerit:ꝗa ꝑ ſe ñ dr̃ mẽbꝶ De membro. “” & põt talis clauſula hre tot ſy HIabas m Embrum oratiõ is appellatur res breuiter abſo gqguot hétae ſut exameter: & aliqdo luta ſine totius oratiois d emõſtr atiõe: 4 denuo nibus et cõuẽtu amicorũ uerũ nõ dixeri:nũꝗd eumi l go⸗ S 7 dun 160 Oli Mun lula Kni o ſir li niſ ſri U u Articulus grauis. ⸗-* a incido: qa eſt tanꝗᷓ mbrũ he - — . 11. 1.. paruũ. Nãillud fuperius àA Rtiiculus dr cũ ſingula uer ba ĩiteruallis diſti plura cõplectit ꝑ uerba di guẽturcæſa or̃0oe hoc mõ.Acrĩonia:uoce uul ſtincta pꝑ copulã. hic unum tantum . .. . . . 1. . . Uerbum diſtinguitur ſine copula. Q aduerſarios pterruiſti. Item Muntcos iuidia: iiuriis de Acrimoniauoce laudat Cæſarem n — . 1. : . RrrE . Na nbe . u protétia: pfidia ſuſtuliſti. Inter huius generis et illius ſu uel alium oratorem: ex quo apparet i Pioris Uchiemstia hoc itereſt:qldod ud tataſin eſſe in Aemonſtratiuo genere. Item Plioris ucheimngtia hoc itereſt:quod i ud tardiusct raàa inimicos:ad uituperiũ. Subſtuli- iug rius uæit:hoc crbrius et celerius ꝑuẽit. Itaq;sillo gener̃ ſti: interfeciſti. Illud tardius: ponit wau x Imotõe hrachii et cõtortõe d ladius ad effectũ utriuſq;. In hoc quoq;: illud EzxX Imotoe rachu et cotortoe extræ 8 4 ius a 1 c. r4 ſuperius tardius pronunciatur prop Ut tal prus afferri:i hoc ãt crebro et celeri corpus uulnere iſa- Nter plura uerba: ſicut qui cæſim per in iari uid Contiruuti diocris cutit hoſtem plus temporis cõſumit t tart Uldetur. „ ontinuatio me locris. in eleuando brachium:quam ille’ꝗ e „ö Ontiĩuatio ẽ dẽſa et cõtinẽs freq ntatio uerbo cuſpide ferit. noc c rũ cũ abiolutoe ſniarũ ea utẽur cõmodiſſi- QOnemoatio conficitur ex c ncu: niaru ca uteur como c tribus ſuperioribus colori GH me triꝑtito ſnia. In cõtrario:ĩ cõcluſione.In bus. ſ inunti der ipar ę, Pa . F-= — — E . tito poteſt etiam fieri: & p mt ſnia hoc Pacto einõ multũ Pot obeſſe fortũa A ſibi In. traductiõem commodi:ſed per hos n irtute firmius ꝗᷓ ĩ cau præſidiũ collocauit. In cõtrario conmociflime. uoles con un haoc mõ. Nã ſiqꝗs ſpei nõ multũ collocarit ĩ caſu:qd eſt: ——— rchendi prædictos du Saun quod ei magnoꝑe caſus obeſſe poſſit.In cõcluſiõe hoc Ornpar⸗quod Pabe n ſe 4 Ao. tSlar Fere 8 c méẽbra: dupliciter cõſide/ NMH P ado:quo dſiſcosp lurimũ fortũa p õt: ꝗ ſuas rões oes rat mẽbæ: qᷓtum ad ipſas u ſr1 caſũ ĩt. rũt:nõ ſũt ola cõmittẽda fortuæ: ne magna bareculast u bus cida ,. e ene ſ. L.e. Frr. cõti onitur: &quantum ad numege ſylla/ ab nimis nos hẽat Ptãtẽ. In his tribus genaribus ad coti baꝶ: ſi notantur tantum mẽbra: ex ⸗ nuatõis ui adeo freqntatio ẽ neceſſaria:ut firma facul quibus conſtat func dlcitur mem/ Srie zi re ſin; rArr rer -= Pyꝶe: ſi paritas ſyl labag dicitur com/ s or . lam: riui: Bei P VIIab. Om/ aum 1 ratoris uideatur: niſi ſnĩam:et cõtrariũ:et cõcluſi par: cum tamen idẽſit fere: quia ali “B onẽ freqntibus o fferat uerbis:ſed pro aliis quoq; nõ/ quando ſuperantur ſyllabe: quæ ad F. en s. r – uel ad plenitudinem n quantitatem: uel nunꝗ nõalien ẽ tãerſt necelſe nõ eloꝗ res aliqᷓs ꝑ hu Adæquantur. Nom dcenumeiatio iuſcemodi cõtinuationes: ne: hoc Praccbtunnſed ad diſcen t. — tes pertinet malum eſt:ſi ad peritos Compar grauc. —. „ „ ſatis commodum exiſtimar poteſt: . get⸗/ Ompar appellatur: uod hẽt ĩ ſe mẽbra or̃o/ referre poſſumus per exercitationẽ or zano üeen 5 3 terit p uhciarecd 4 c nis de bus ãte diximus: qᷓ cõſtãt ex pari fere orator poterit prot re de æqua tau⸗ c ns de Abus ate diximus: qq cõſtãt cxX ba c. litate ſyllabarum in pluribusmem/ 1 nũero ſyllabarũ:hoc nõ de enũeratõe nr̃a fi bris. In prœlio: arguit fillumabſen et:nã id . rile E: 1* 8 6 reitatio te patre in periculis domi bona cõſu oba⸗ c gdẽ Puerileẽ ſed tantũ affert uſu Xe⸗ mentem. Eſt autem hoc illi fœlicita rl⸗ facultatis ut al quodã ſẽſu par mẽbrũ ſuꝑiori Tferri poſ tem:in no genere alenenr rationẽ: ſimus hoc mõ. In prœli n pr appetebat: domi quia dixit ſuperius fere. nam & dixit n fili⸗ emo In P rœlio mortem prappetebat: æqualitatem ſyllabarum eſſe opor/ TIhus nuptias com parabat. hæc ola graues caſus admi tere: tamen aliquando unum mem/ niſtrabãt. Item illi for dHit foelicitatem huicidu brum poterit ſuperart una uel dua/ —. . ... m illi fortun a dedit feœlicitatem . 2 bus ſyſlabis: modo habeat ſyllabas ſtria uirtutem coparauit.ln hoc genere ſæpe fieri põt longas: quæ adæquentur tempore 4 — — — 7 ⁶ ei alio mẽbro orois excipitur hoc mõ. Et inimico prode ras.i.unũ quod appellatur mẽbrũ. Deide hoc excipia tur oportet ab altero:et amicũ lædebas. Ex duobusmẽ bris ſuis hæc exornatio põt cõſtar. Sed cõmodiſſima et abſolutiſſuma ẽ hoc pacto:et iimico proderas et ami cũ lædebas:et tibi ipſi nõ cõſulebas. Itẽ nec reip. cõſulu iſti:nec amæis profuiſti.nec inimicis reſtitiſti. unt nõ plane par ſit. numerus ſyllabarum:et tamen eſſe 4 — l 2 s — △ plures duabus uel tribus & excipit nomẽ a mbris:qa ſi hẽt duo dr di/ colos:ſi tria tricolos. Vnum ſolũ mẽ brũ habet: colon excipit᷑: quia aliud membrum ſubſequitur per interpo ſitionem copulæ. Nec reipublicæ: apparet quomodo nec ſignificat & non quia recipitaliud:nec ſed abſo/ Iute diciturnegationem. Rticulus græce ideſt propter breuitatem ſyllabarum. Aut plenitudo:quãtum ad nume rum litterarum facientium ſyllabas quia plenior eſt ſyllaba induſtria: ꝗᷓ in fortuna:quas pauloante dixit. Imiliter cadens: mepto/ ſ ton cum in una oratõe plu res ſũt caſus eodem modo terminantes ponit effectũ in tertio colore. L Imiliter deſinens:omote/ ſ leucon & fit in dictionibus non caſualibus. Hic duo: dat modum utendi quia melius ſimul coniunguntur ablati/ uoquam ſeparati:ut hic in hoc excẽ⸗ plo proximo. Nnominatio: paranoma/ a ſia. Acceditur: pe e fit ut ſimilis. Ad res diſſimiles de uocabulis diuerſæ ſi/ gnificationis fit ſimilitudo uocabu/ Ii:ut quaſi idem uideatur. Attenu atione: attenuando ſecũdam dictio nem cum prima plenior ſit. Eiuſdẽ litteræ: non inuenit antecedenteal-/ tera:ideſt qui inuenit. Vemiit: ꝓ ue A 4 ——Yðð uideatur:ſi una aut altera etiã ſyllaba eſt:alteri altero niuit: loquitur contra unum paupe/ rem factum diuitem. Ex contra/ rio:complexiõis exemplum. Pro/ ducunt: producendo eam litteram in ſecunda dictione: quæ ſit breuis ĩ prima. Nam &-animus habet a bre uem: & auius pro loco in acceſſibili. Nam curia pro mevtrice habet ri lõ breuius:aut ſi cũ ĩ altero plures ſũt:i altero lõgior: aut lõgiores ſyllabæ erũt: ut l!gitudo aut plenitudo harũ multitudinem alterius aſſequatur et exequetur. Simuliter cadens. o Imiliter cadẽs exornatio dicitur:cũ ĩ eadẽ cõ ſ ſiructõe uerborũ duo aut plura ſtuerba: ꝗᷓ hfimuliter iiſdẽ caſibus efferutur hoc mõ. Ho- minẽ laudas egẽtẽ uirtutis:abũdãtẽ felicitatis. Itẽ hu- ius ĩ pecũia ſpes ẽ a ſapiẽtia:ẽ aius rẽotus: dil gẽtia cõ- parat diuitias. negligetia corrũpit aium: et tamẽ cũ ita uidit nemnẽ præ ſdeſthoiem. Similiter deſmnẽs. Imiliter deſinẽsẽ:cũ tãetſi caſu nõ ĩſũt ĩ uer ſ dlis:tamẽ ſimiles exituf ſũt hoc pacto. Turpi ter audes facere:neꝗter ſtudes dicere:uiuisĩ⸗ uidioſe: deliꝗs ſtudioſe: loqris odioſe. Itẽ audacter ter ritas: hũiliter placas. Hæc duo genera quorũ alterũ in exitu: alterũ ĩ cauſis ſimilitudĩe uerſaturiter ſe uehemẽ ter cõueniũt: l ea re ꝗ his utũtur.plerũq; ſimulcollo⸗ caãt ea ĩ iſdẽ ꝑtibus oronisid hoc pacto facere oportet — „½ = 4.* AAA— T. 151 Xα iitir 5 „ r21/ Perdiſſima roẽ amorẽ petere: pudorẽ fugere: diligere formã negligere famã. Hic et ea uerba quæ caſus ha- bent ad caius ſimiles: et ea quæ nõ hẽnt ad ſimiles exi- 2 „ lan. l 4 nos wür mn n ſet oli, ka l.5 u eul gam: pro regula breuem. tus ueniunt. Annominatio humilis m ” Nnoiĩatõ ẽ:cũ ad idẽ uerbũ et nomẽ aceditur in er r r en a cmutatòe uel additiõe unius Iæ: aut lraru mi 35 . . de... — . . aut ad res diſſimiles ſimilia uerba accõmo- Wu lee i, de een dãtur ea multis et uaris rõnibus cõficitur: atten uatõe b eder Pee iſ af * aut cõplexioe eiuide lræ ſic hic gſe magnitice iactat: hi uenita te ãteꝗᷓ romauenit. Ex cotrario hic quos hoiĩes Ge alea uicit eos ferro ſtatim uĩcit: productiõe eiu ſdẽ lĩæ m hoc mõ hũc auium dulcedo ducit ad auiu. Breuitate tusd eiuſdẽe læ hoc mõ:hic tãetſi ur eẽ honoris cupidus: ta bpe mẽ nõ tãtũ curiã diligit tũ curiã addẽdis lris hoc pa pule do hic ſibi poſſet tẽꝑare: niſi amori mallet obtẽꝑare: lir Demẽdislris ſic: ſi lenões quẽadmodũ leoũes uitaſſet de uitæ tradidiſſe ſe. Trãſſerẽdis lris hoc pacto:hic iudi- (Wen ces uidete utrũ hõi gnano an uano cre der̃ malitis. Cõ mutãdis hoc mõ deliger̃ oportet quẽ uelis diliger hæ ſũt ãnoiatões ꝗᷓ ĩ laru breui cõmutatõe: aut producti “W one: aut trãſlatoe: aut aliquo huiuſmõi gener uerſatur H Sũt at alie ꝗᷓ nõ hẽnt tã propiꝗᷓ uerbi ſimilitudinẽ et ta R mẽ diſſimiles nõ ſũt:ꝗbo d generibo unũẽ huiuſmõi 1, Quid ueniã:ꝗ ſim: ꝗre ueniã: quẽ ĩſimulẽ: cui proſim Quid ueniam:hic fit quando de quẽ poſtulẽ breui cognoſcetis. Nã hic ẽ ĩꝗbuſdã uer⸗ muſsgarriburorat Pr mnt uo bis ꝗda ſimilitudo:no tã affectada Fillæ ſuꝑiores: ſed Alterum huiuſmodi: quan do ad fi- oꝑa Arites:necd oĩo.P. C. circũſcrippti putẽtur. Hæc ano ſunt mniliorcs quia non eſt fer⸗ 6 miatio magis accedit ad ſimilitudinẽ ꝗᷓ lla ſuꝑior: ſed gusrempo 4 mius ꝗ Ulæ ſuꝑiores: ꝓꝑea quod ſolũ additæ: ſed uno uenit. Anon tempore demptæ: ſic ⸗ tꝑe dẽptæ quoq; lræ ſut. Tertiũ gẽusẽ qq uerſatur in aum Rlum 10 ronibrit imn⸗ caſuũ cõmutatse: aut unius: aut pluriũ noium. Vnius cũ eũ occidiſſet Naſica. Pblara: ga 5 noĩs hoc mõ. Alexãder macedo ſũmo labore aium ad boſt ay de n Snechum morti⸗ uirtutes a pueritia cõfirmauit Alexãdri uirtutes ꝑ or- re leere agrariamfed mortuus eft. M bẽterræ cu laudæctglora ualgitæ ſat Nexidräo' eranam um iael te prole ine⸗ dAdH maxie metueratItẽ Plurimũ dilexerũt. Alexãdro ſiui rentu in Capitolium fugita quo cũ m ta data lõgior eẽt oceanũ macedonũ nomẽ trãſuolaſ- non poſer erragicigt 11 de uit: , ſet. Varie huc unũ nomẽ ĩcõmutatiõe caſũ uoluratũ de pecuniismale tractir cum in ge- =. Plura noĩa caſibus cõmutatis hoc mõ faciẽt ãnoĩati nere auicial⸗ zuell Brau 13 lu⸗ 5 “”M onẽ. Tyberiũ gracchũ rẽp. ãmũſtrãtem prohibuit ĩdi ponitetfecum. 8 ”MV u . gnainex diutius ĩ ea cõmorari. C. Graccho occiſio ẽ ob — Vbiectio hyppofora A balef nomna lata:ꝗ ip.uirũ amãtiſſimũ ſubito de ſinu cĩtatis eripu probrnmnl Krember n⸗ — n it. Saturninũ fide captũ maiorũ natu ꝑfidia ꝑ ſcelus diuitias: quas habet. T d uita priuauit. Tuus o druſe ſãguis dõeſticos ꝑietes: et W ⸗ uultũ ꝑetis aſꝑſit. Sulpitio cun pauloãte oĩa cõcedebar . eũ breui ſpacio nõ mõ uiuere ſedẽt ſepelliri prohibue l rũt. Hæc tria genera proxia exornatõnũ: quorũ unũ ĩ * u ſimiliter cadẽtib alterũ ĩ ſimiliter deſinẽtibouer̊. Ter . i tiũ ĩ ãnoĩatõibus poſitũ ẽ ꝑ raro ſumẽda ſũt: cu ĩue⸗/ . 8 ritate dicius: et ꝑꝑea q nõ hæcuidẽtur piri poſſe ſine claboratõe cõſuptõe ꝑhuiuſinõi t Rta dia ad dele- * catöem ad ueritatẽ uidẽtur accõ modatiora. ꝗᷓ re fi⸗ 45 des et grauitas et Eucrts;uarori miuitur: his exor⸗ le natoibus fteenter colloa S:ctc no mõ tollitur auctori ſ 7 4 tas dicẽd iſed ofleditur uo ĩ eiuſmõi ofone auditor 5 Eꝑea: quod ĩhis leposet feſtiuitas:nõ dignitas: neq; S Pulchritudo: jre ſut apla et pulchra diu placere poſ. e. ſũt. lepida et cõcina cito ſacietate afficiũt auriũ ſeſũ/ Ne faſtidioſuſimu. Quo mõ igr ſictebro his generibus . Ateur paerili uidebiur elocutõe delectari Ita ſi raro in lͤ terſere us has egornatões:et ĩ cã tota uarie diſꝑgerẽu 30 cõmode lumĩbus diſtictis illuſtrabimus ofonem e it DDe ſabicfdtione. —o.,. ( Vbiettio 5cũ iterrogamus aduerſarios: aut 4 M rius ꝗd ipſi abillis: aurge cõtra nos dici poſ 4 uüiit. Deide ſubiicius id quod oportet diei: aut ANLEN& Amplum:hoc eſt quod dixit ſu/ pra:ꝙ contra nos dici poſſet. At pa tris bona uenierut: hoc eſt quod di⸗/ cir ſubiicimusid quod oportet dici. Ex lite aut iudicio: potuiſſet. n. di cere aduerſarius eum fuiſſe patro/ num cauſarum. Sponſione: fideiuſ ſione ex aliqua re honeſta: quia mul ti ſuntaccuſati:qui licet per ſe nõ poſ ſint impetrare ueniam: tñ excuſan/ tur per uirtutes aliquas: ut per alias perſonas Dauni miſerere parentis. pPræſidium uosiurati iudices qui iuraſtis nil facturos contra iuſticiã. Item credo immicum:irrenice di cit. Nam oſtendit eum occidiſſe in/ demnatum: cum accuſare ipſum de buiſſet. Ne ſcriptas: iudicabas no/ ſtrat eſſe leges. Vt ad noſtram per/ ſonam:præpoſuit in difffinitõe hũc colorem fieri: & interrogando alios: & interrogando nos metipſos:hucuſ q; dixit ad ſecundam & tertiam per/ ſonam. Nam oſtendit quomodo fi/ ata perſona prima. Quid me facere concludit Scipio ducens exercitum ab Gallia Romama gallis ciſalpinis obſeſſus fuit:quamobrem accuſatus Romæ ſic ſe excuſabat. Antiquior: carior: melior. Eiuſmodi: ponit ef fectum grauitatis:quem & ſupra di⸗ xit, Identidem: ſimiliter & frequẽ ter:t eodem modo dicit Lauren. Val la in hac:ſicut in ſupiore:quæ fit ad ſecundam & tertiamꝰerſonam. Radatio:climax quæ ſigni ficat ſcalas. Quam ad ſu perius aſcenſum: ſimilitu dotracta a puero gradus aſcendente:is.n. propter imbecillIta tẽ in omni gradu ambos pedes ſiſtit Pr. uſqᷓ aſcẽdat cõſequentè: quod ro uſtusnum faceret. Quæ ſpes liber tatis:exemplum in genere iudiciali. quod non põt: aut nobis adiumenta furtũ ſit: aut oflu turũ ex cõtrario hoc mõ:ro igitur num iſte tã pecu- . — 5ROα „ — . — =. nioſus. ſit factus amplũ patrioniũ relictũ ẽ. At pris bo AE MATE na uenierũt. Hæreditas aliᷓ obuenit: nõ põt dici:ſed et neceſſariis oibus exhæredatus eſt. Præmiũ aliquod ex lite: au gin dicio cæpit:nõ mõ id nõ fecit:ſed ẽt ĩſuꝑ ipſe grãdi ſpoſiõe ictus eſt. Ergo ſiis rõibusl nõ ẽ:cur oẽsuidetis:aut iſte domiatut aurũ: autude nõ eſt licitũ capit. Item ſæpe iudices aiaduerti multos aliqᷓ ex hõeſia re: quã ne inimici ꝗqdem crimiĩari poſſint ſibi præſidiũ petere quorũ nihil põt aduerſarius facer̃. Nã — — . . — . — 2 „— . utrũ ad pris eius uirtutem cõfugiet:at eũ uos iurati ca pite dãnaſbs: an ad ſuã antiꝗᷓ fuertetur uitã alicubi ho neſte tractatã. Nã hic ꝗdem ante oculos ur̃os qũo ui- . 9 — 5 . xerit ſcitis &s. An cugnatos ſuos enũerabit: ꝗbus uos cõueniat cõmoueri: at hi ꝗdẽ nulli ſũt: amicos pProfer- . . „ AEe ret. At nemo eſt:ꝗ ſibi nõ putat turpe iſtius amicuũ no- miari Itiem credo amicũ quẽ inocentẽ putabas ĩ iudici ciũ adduxiſti: nõ. nã idemnatũ ne caſti Leges ꝗ idfa ⸗ cere prohibent ueritus es:ad ne ſcriptas ꝗdem iudica- ſti cũ iple te ueteris amicitiæ cõmõeret comotus es. At ES / . — .„ . — - nililomius: ſed ẽt ſtudioſus occidiſt. Quid cũ tibi pu eri ad pedem uolũtarẽtur: miſericordia cõmotus es:at eorũ prĩem crude liſſime ſe pultura quoq; prohibuiſti. Multuũ ĩeſt acrimoniæ et grauitatis ĩhac exoruatione: propterea quod cũ qſit eſt ꝗd oporteat: ſubicitur id nõ eſſle nal g facillime fit: ut exaugeatur ĩdignitas negocii ex eodem genere: ut ad nr̃am quoq; ꝑſonã re- feramus ſabiectõem ſic facimus. Nã ꝗd me facere cõ- „ / micarem: at cũ ꝑua manu:tũ prodiremus:locũ quoq; inimiciſſimũ habeãus neq; erat quo uitã producerem VNL caſtra relinqrem: at obſidebamur: uitã militũ neglige rẽ:at eos uidebar ea accepiſſe cõditibem: ut eos quoad poſſem ĩcolũes priæ et parentibus cõſeruarem: hoſtiu ARo — — .. M0 .. — — õditõem repudiarem: at ſalus antigor eſt militũ qua ipedimentaru. Eiuſmodi cõſequũtur identidem ſub⸗ iectiones: ut ex oĩbus oſtendi uideatur nihil potius quod factũ ſit faciundũ fuiſſe. Gradatio. Radatio eſt:ĩ qᷓ nõ ante ad cõſequens uerbũ g dejicenditur: quã ad ſuꝑius cõſenſum eſt hoc mõô. Na ꝗ reliꝗᷓ ſpes libertatis manet: ſi illis A. „ ( Sup “”l e „ XLVN DE ”cäͤ. rõibus locupletatus uenit: cũ a tãtã gallorũ multitudie circũſederet: an di ett auc lelt ſe wrt le⸗ tii v dĩ ten lun net plte d B NN ſt ſe⸗ is ) — * „—— — ttt „ et quocdhiber licet:et quod licet poſſũt et quod poſſũt audẽt: et quod audẽt faciũt:et quod faciũt uobis mo leſtũ nõ ẽ.lta nõ lenſi hoc:et nõ ſuaſi:neq; ſuaſi:neq; ipſe facere cœpi:etnõ ꝑfeci:et nõ probaui. Itẽ africão uirtutẽ ĩduſtria:uirtus gloriã:gloria æmulos cõꝑauit. Itẽ ĩperiũ græciæ fuit ꝑenes atheniẽ ſes: atheniẽſiũ po titi ſũt ſparclatæ: ſparciatas ſuperauere thebani: theba nos macedones uicerũt:ꝗ ad iĩperiũ græciæ breui tꝑe adiũxerũt Aſiã bello ſubactã. Habet ĩ ſequẽdã lepo- rẽ ſuperioris cuiuſq;ʒ crebra repetitio uerbi:ꝗᷓ propria ẽ huius exornationis. Diffinitio. Iffinitio ẽ: ꝗ rei alicuius proprias ãplectitur d prtãtes breuiter et abſolute hoc ihale „ — „ — — .1 . — 1. ſtas rei pu.ẽ ĩ ꝗᷓ cctietur dignitas e ãplitudoꝗꝭ 7 cĩtatis. Itẽ ſiuriæ ſũt aut ulſatiõe corpus:aut cõuitio aures: aut aliꝗᷓ turpirudie uitã cuiuſpiã uiolãt. Itẽ nõ iſta diligẽtia:ſed auaritia:eo quod diligẽtia ẽ accura ta cõſeruatio ſuorũ. Auaritia: iniuria: appetitio aliorũ. Itẽ nõẽ iſta fortitudo:ſed temeritas: propterea quod fortitudo ẽ cõtẽptio laboris et ꝑiculi cũ rõe utilitatis et cõpẽſatiõe cõmodorũ. Temeritas ẽ ĩcõſiderata do- lorũ ꝑpeſſione gladiatoria periculorũ ſuſceptio. Hxc igr cõmoda putatur exornatio: quod oẽm rei cuiuſpiã uim et ptãtẽ ita dilucide proponit: et breuiter explicat ut neq; pluribus uerbis oportuiſſe dici uideatur: neq; lucidius potuiſſe dici uidetur: Tranſitio. Räſitio uocatur: ꝗ cũ oſtẽdit bꝛeuiter quod dictũ ſit propõitſtẽ breuiter quod cſeqᷓtur N hoc mõ. Mõ ĩ patriã cuiuſmõi fuerit hẽtis: nũc ĩ parẽtes ꝗᷓ lis extiterit coſiderar.Itẽ mea ĩ iſtũ be neficia co gnoſcitis:nũc qũo iſte mihi gr̃a ftuleri t acci pite. Proficit hæc aliꝗtulũ exornatõ ad duas res nã et 94 dncritcsmeracad ſtigeil cO pat. auditorẽ. Cor. 1 Orrectõ ẽ:qꝗᷓ rollit quod dictũ ẽ:et pro eo c id quod magis idoneũ uidetur Ppsichae e cto quod ſiſe ſuo⸗ hoſpites rogaſſet:ĩmo nẽiſſet mo hoc facile ꝑf Ri poſſet. Itẽ nãꝗᷓ poſtꝗᷓ iſti uicerũt:atq; adeo uicti ſũt:eam qũo uictoriã appellẽ:ꝗᷓ uictoribus cti ſũt:eam qũo uictoriã appelle:ꝗ i . . . „ — 7, „ P plus calamitatis 4 boni dederit. Ouirtutis con iuidia ommunemdiceret: ſed ſi corrigi/ quæ bonos inſequeris: plerunq; atq; adeo inſectaris: tur animus auditorisexcitatur. Cõmouetur hoc genere aĩus auditores: res enĩ cõi ucr bo elata tãtũmodo diga uidetur ꝛea poſtipſius orato⸗ ris correctionẽ magis idonea fit pronũtiariõe nõ igĩ RRρνα¾ Amplitudo: eſt honor cum digni ase Ad èM Item non ſuaſi:exemplum indelibe ratiuo:& excuſat ſe unus orator:cui aſcribebatur ignominiæ: quod ma/ leſuaſiſſet populo. Item aphrica/ noò uirtuten exemplum in demon/ ſtratiuo. Item imperium græ⸗ ciæ: pon itordinem imperiigræciæ: quod pertinet ad hiſtoriam lacedæ monuii: & decl natur ſparciata: ſpar ciatũ ciuitas lacedezmo. Adiunxe/ runt:ſi propter Alexandrum habet in ſe effectum ponit. Ilffinitio: græca terminatio d diffinitio ẽ: quæ declarat unicuiuſq; rei eſſẽtiãp eſſẽ tia lia:quæ faciãt diffinitũ differre ab aliis rebus & habet genus & diffe/ rentian? ſed largo modo hic capitur Nℳ. ein ſn⸗ & ſi accidentalia breuiter ad neceſſa — . ria tantum. Abſolute: ut nihil deſit. tate: dignitasuero ipſe honor. Non . i eſt diligentia: carpit ordinem ſolen Eν e nem in diuitiis comparandis. & heꝑc). diffinitio habet duplicem diffinitii onem cũ ſuperiores ſint tantum ſim zhunalo A plices. Fortitudo carpit unum: qui M ſe temere obiicit periculis. Hoc ideo ponit effectum. Ranſitio: metabaſis a me/ tabeno ideſt tranſeo. Nõ in patriam:hoc tranſit de aliqua oratione: in qua ac cuſat unum de npietate: & erga pa triam: & parentes. Beneficia: uſtu/ perat quendam de magnitudine: & eſt in genere demõſtratiuo: & tamẽ poteſt uerſari in omni genere. Pro ficit aliquantulũ: propter breuitatẽ ſuam non ualde poteſt proficere: & tamen haber duplicem effectum ad memoriam dictorum:& attentionẽ futurorum promptum facit audito 9 t Orrectio: quod dictum ẽ: me P E. Ee c aut quia falſum eſt& mi/ ale= e ne nus efficax quod ſi iſte ſub arguit negligentiam um/ G us:qui facile poterat facere uolunta 22cRο tem ſuam. Adeo uicti ſunt: pro- pter bella ciuilia: ac ſi diceret: quæ fuit iniqua uictoria. Vituperat autẽ eum qui gloriatur ſe uiciſſe propri/ um ciuem. Commouet: effectus eſt talis quia ſi diceret tantum pri/ mum uocabulum: auditor multoti ens non adhiberet aurem: quia rem eſſe utile primo ſumer᷑ uerbu effica nec uerbi gratia animaduerſa eſſet. cius:quoniam ſi in commutandis & bus:ac ſi dicat: qui ſciuiſti te corum monuiſſe prodeſt: pi pecunus ad hoſtium uoluntatem * amonuiſle prodeſt: Quæx pertinebat alus oſtendere: nũ nõ poteſt fieri:aut facile poteſt reprehẽdi:aut utili- quia poſſet aliquis d cere: ꝙ aliena 2 õ && ſe excuſare quoniam in eo fatea- Eatius eſſet: mouet dubitationem ſatius eſſet: dicet aliquis ab initio: præſertim cũ ſcribas WvII- Seo . ommuni ſer . — —— „ „e nͤ Scribas. ſi dicat in c un ſer⸗ ad optimũ:et electiſſumum uerbuũ deuenireẽ: cũ non mone ſæpe homo dicit uocabula mi nusidonea: quæ poſta corriguntux: ẽ ſatius:ſi cõmutatio uerbi id erit demõſtratura huiuſ ſed qui facit orationes deberet pone reuocabulũ efficacius primo &non modi rẽ eẽ:ut cum eã cõi uerbo appellaris: leuius dixiſ deb leut corrigatur. Non ſatiusẽ: ſeuidearis: cũ ad electius uerbũ accedas ĩſi gniorẽ rem facias:quod ſi continuo ueniſſes ad icuerbũ: nec rei: pro contingit reſpondet ad obie/- cta hoc modo:ſæpius contingit non . corrigẽdis uocabulis talis ſnia erit: ut appellãdo ꝓ mĩori uocabulomi CLlecupatio ẽ cũ dicimus nos præterire:aut nũ nus idoncuni uideatur:tunc ſicacce nel- o c(ceire: aut nolle dicerei d tüc maxie di- dead efficatius res inſienis uideb- ° ſeire: aut nolle dicere id quod tũcmaxie di⸗ tur. Verbi: uocabuli. Rei: ſenten-/ cclimus hocmõ. Nã de pueritia ꝗdẽ tua quã e. enlio: batalibſt, br⸗ ĩum ĩtẽperãtiæ addixiſti dicercmus:ſi hoc tempus Ccupatio:paralipfls. Præz tu oĩum ĩtẽperãtiæ addixiſti dicerémus Ihoc tempus . Le eE. RAiſ. .1 nt⸗ o terire: omitreretur. Pue idoneũ putarẽ. nuc coſulto ruo:et illud prætereo: ritia: hic color uidetur ma quod rei nmlitaris te ĩfrequètẽ tradidiſti. Deinde quod gis contra ire ad genus de/ 4 monſtratiuum ꝗᷓ ad reliqua genera feciſti iniurarũ ſatis Labeoni:nihil ad hãc rẽ ꝑtinere AN r12 conſulto: cum deliberatione in fre/ puto:horũ nihil dico: reuertor ad illud de quo iudica quentem fugientema ſignis: &nun/ kE “ r. ee ne , ”õ ꝗpugna intereſt. Tradiderunt: uel Kucẽ̃. Itẽ nõ dico te ab ſociis pecunias accepiſſe:nõ ſum Per litteras: uelaccuſauerunt. Imu jeo occupatus:quod ciuitates: regna: domos oĩium de riarum ſatiſfeciſti. i. ꝙ damnatus es RH —R 5 En & coactos ſatiſfacere Labeoni pron Peculatus es:furta: rapinas oẽs tuas omitto. Hæcutilis luriis, Accepiſſe: ipſis ſponte danti E exornatio: ſi aut rẽ nõ ꝑtineat aliis oſtẽdere. Occulte rovwv. o Pwbi aut lõgũ eſt aut ignobile: aut pla- ditiacarparnon comtirutus accula- Us ſit occulte feciſſe ſuſt pitoõem:quæ huluſmodi ĩtẽdiſ tor per hunc colorem poterit dicere ſe orationęm quæ redarguatur. tur ſe dicerenolle. Si longum: ut Diſiunctio. „. . .ôêẽ Brediter dici oporteat. EnObile: IHiiũctio ẽ:cũ eorũ de ꝗbus dicimus:aut utrũ dictum aut planum ꝙ omnes ſciant . 7 T. rOri-Itidien . dux redarguntur: qua pofletredar, d ,autunũquodg certo concluditur uerbo: gui: quia ſi quisaccuſat uitia alhiorůu: . ſic pop.roma. Numãtiã deleuit Carthaginẽ aut dicat tempora aut longa: audi,- ſ ſirlir. .L. — J,E. .. . P. . 1. tores poſſent eum reprehédere: ſed ſuſtulit: Corithũ diſiecit: Eregellas euertit: nihil numã ſi breuiter dicat & occultenemo con tinis uires corꝑis auxiliatæ ſut: nihil carthaginẽſibus ſcia rei militaris adiumẽto fuit:nihil coânthiis erudi- tradicere poteſt. Iſiunctio:dialitio uel dia⸗ 11 . .. . . . . e d zeugma fit quando plures tacalliditas præſidii tulit:nihil fregellais morũ et ſer⸗ clauſulæ diuerſo uerbo cõ . ⸗ T r O 1;. chudumur tune copula, mõis ſocietas opitulata ẽItẽ formæ dignitas: ar utrunq; ad duas clauſulas. rantum bo defloreſcit: aut uetuſſfate extiĩguitur: hicutrũq; et ĩ unum quodq; ad plures. Numan/ 1 tia, ciuitasneapolis in hiſpania: quã ſuꝑiore exẽplo u nãꝗᷓq; rẽ certo uerbo cõcludiuidẽus. deleuitscipiaminor. Fregellis: ci . Coniunctio. = . ðM uitas italiæ. Frudita: propter uaſa Sniunio eſt n er ſiriz. i erſer, ( && ornamenta ſua,. Sermonis: quia Oniunctio eſt cum interpoſiriõe ue rbi et ſu ( ”èMcl utelarur osua latina. Hic utrun,/· C Periores par tes oratiois comprehenduntur: un (( in hoc exemplo. duæ tamen clau,y et iferio res hor m . tas: aut eeneg P⸗ch 41 TPlſulæ ſunt: in ſequenti colore pornt ,„ „ e iores hoc odo: formæ dignitas: aur OWOYJYZMWB Taal c medio c uerbů inteo „ Adiunctio. - 7 .. . nit. Adiunctio ꝓpzeuzmma Diunctio e:cu uerbũ quo res cõprehẽditur ab añriori: uel poſteriori. „ n iĩterpõimus:ſed aut primũ:aut poſtremuũ collo⸗ gnie lout teſep glag . wn honcs Lotus tepros koru⸗ euſce nutoc ing dl nli den Crin⸗ todo nuͤie⸗ nolo dollan tackti tameſ ncuce Dng er A l⸗ le ccho: nin umma eli⸗ e⸗ aſ⸗ ANAoTrνιρ* . 6 „₰° . collocamus. Primum hoc pacto. deftoreſcit formæ di gnitas:aut morbo: aut uetuſtate. Poſtrẽo ſic aut mor bo aut uetuſtate. formæ dignitas defloreſcit: ad uetu- ſtatẽ diſiunctio ẽ appoſita Qua re rarius utemur ea MRAE A TAR. . . * ne ſacietatem pariat breuitatem parit coniũctio. Qua re ſæpius adhibenda ẽ:hæq; tres exornationes de ſim plici genere manant.· Conduplicatio. OIͤnngdupli catio ẽ cũ rõe amplificatõis:aut cõ c miſeratõis eiuſdẽ unius:aut pluriũ uerborũ itetatio hoc mõ: Tumultus. C. Gracchi: tu- 4 7– 2 AXr2 multus domeſticos et inteſtinos cõpa ratiitẽ cõmotus non es:cum tibi pedes mater amplexaretur non escõ- motus:item nunc ẽt audes in horum conſpectũ ueni- re proditor patriæ: proditor inꝗᷓ patriæ uenire audesĩ norũ cõſpectum:Vehementer auditorem commouet eiuſdẽ reintegratio uerbi.et uulnus maius efficit in cõ trario cauſæ:qua ſi aliquod telũ ſæpius perueniat ĩ eã dem partem corporis. Interpretatio. Nierpretatio ẽ ꝗᷓ nõ iterãs idẽ reintegtat uer i buii:ſed id commutat quod poſitũ ẽ aliouer euertiſti ciuitatẽ fũditus deieciſti. patrẽ nefarie uerbe- A RKEROY/* raſti parẽti mãus ſcelerate ituliſti. neceſſe ẽ eiusꝗ au- dit animũ cõmoueri: cũ grauitas prioris dicti renoua tur interpretatione uerborum. Commutatio: Ommutatio ẽ:cũ duæ ſnĩæ ĩter ſe diſcrepan Slon⸗ nrre c tes ex trãſitione ita efferũturut a priore po/ . — . ⸗ „ .—— — — . ſtterior cõtraria priori proficiſcatux:hoc mõ eẽ oportet ut uiuas:nõ uiuer̃ut edas. Itẽ ea re ppemata nõ facio:qa cuiuſmõi uolo nõ poſſũ: cuiuſmõi poſſu nolo. Itẽ quæ de illo dicũtundici nõ poſſũt: quæ dici poſſunt nõ dicũtur. Item pocma loquens pictura eſt tacitũ poema debet eẽ. Item ſi ſtultus es ea re taces.nõ tams ſi taceò ea re ſtultus es. Nõ põt dici ꝗ cõmode fi- at cũ cõtrariæ ſniæ trãſlatiõe quoq; uerba cõuertãtur. Plura ſubiecimus exẽplaut quoniã difficile ẽ hoc ge nus exornatiõis iuentu dilucidum eſſe ut cibene eẽt ĩ tellectũ facili us ĩ dicẽdo ĩuẽiretur. Permiſſio. Ermiſſio ẽ cũ oſtẽdemus ĩ dicẽdo nos aliꝗᷓ p trẽ totã traderẽ et cõcederẽ alicunus uolũtati ſic. Quoniã oĩbus r̃bus ſurreptis ſolũ mihi ſuꝑ ẽ aĩus et corpus:hæc ipſa de multis ꝗ mihi ſola re⸗ licta ſunt uobis et ueſtræ cõdono poteſtati. Vos me 9„ C ret † rar9 Ad uetuſtatem: effectum horum tri umcolorum. Ad breuitatem: con iunctio ſub qua intelligitur: & adiũ ctio:quia uno tantum uerbo ambæ concluduntur: ſeduna a medio:alte r a pricipio uel fine de ſimplici ge,/ nere. Manat: quia de uno thema/ te ſuum umcuiq; dat uerbum. eſt di ſiunctum ſi unum tantum in medio eſt:eſt coniunctum: ſi unum tãtum a principio uela fine eſtadiunctum: Onduplicatio:anadiplo- c ſis ideſt duplico. Ampli-/ ficationis: ideſt coniun/ ctionisad indignationem Hloſtes comparat:quia concitauit ſed itionem in urbe. Non commo tus:hoc in pluribus uerbis reprehen dit crudelitatem filii in matrẽ. Au dis: contra Catilinam. Nterpretatio:ab interpre i tor. Iterans uerbum: ſit fa/ cit cõduplicatio quod po⸗/ ſitum ẽ: ideſt uocabulum ipſum prius dictum:ſcilicet dicen/ do idem per alia uerba: ſicut Virgil. Prodimur atq; italis. Rempu. cõtra catilinam. Neceſſe eſt. ponit effe/ ctum remoueturq;:is ſtimulo quo/ idẽ = dam impellitur. bo quod idẽ ualeat hoc mõ. Rẽp. radicitus Ommutatio:a priore. Poſterior. Teren. Nolunt ubi uelis:ubi tunolis cupi unt ultro quæ de illo di/ cunt.excuſat auatum accuſatum fal ſo- Item poemata: hac ubi uocare & glorioſa eſſe probat. Fieri: laten ter tangit effectum: commoditatem quãdam afferre uidetur: Eermiſſio:aphereſis ſicut p quoniam erat quidam ꝗ propter nimiã calamitatẽ ſubiiciehat ſe ptãti alicui: . —21 . D — 9 6 — OAX = ð — 1 1. „ Tametſi alias:ſicut ĩ captãda bẽiuo Iẽria & attẽtiõe. &ut ſubiiciendote alicui potentiam illius extollis. Vbitatio:hõ mortaliũ ſi/ d vneſceleratiſſime malitio/ ililiiſſ me libidioſiſſime sd Scuõãt effectustſed põreẽ ta⸗ Iis ꝙ ſæpius facit ad gẽus dmõſtrati uũ:& eſt uehemens ad commouen dam indignationem. e AXpedirtõ: ni d peticoſigni 6EFcat expediui cæteræ tol/ lũt᷑:ſed ꝑ negatõnẽ dicius eas ita enumeratas fieri ñ potuiſſe. Quod q ĩtẽdius:qꝗᷓ ꝓbare uolumus Næeceſſe ẽ.uult aliꝗs ꝓbare unũquẽ piã poſſidere agrũ alienũ iiuſte.Va cuũ poſſediſſe:uacuas res poſſideri diciĩus cũ ea poſſidẽus:qᷓ nilũ pri/ us poſſidẽtẽ hẽant. Vnde ẽapud Tulliu de aliqbus populis uenerũt ĩ uacua.Aut uſu uel capio cœpiſſe: uſu capio dr̃ cũ aliqs poſſidendo rẽ alienã pp longu tẽpus ꝓpriũ efficit nullo eã r̃ꝗqrẽte. Me uiuo:ex hocap paret teſtamẽtũ nõ hr̃e effectũ do- nec uiuat teſtator. Pecũiaupſe fun dus, nam pecuniam dicimus rẽ poſ/ ſeſſam. Reliꝗtur: reſtat: ſupereſt. Oniecturales: argumẽtati c ones qle ẽ hoc cõſtat hůc eẽ occiſũ aut ab inimicis: * aut a latrõtbus ſed nullũ ſimicũ hẽbat: milliushic hitar latro ergo reſtat ut a te ciĩo ĩterfectusſit Tãꝗᷓ ĩ pleriſq; ꝗqa multi ſũt colores quos facerepoſſumuscũ uolumusſi cut ſnĩas mẽbra: ſed nũc poſi mus niſi rationabili rõne interuemẽte: ut multa in alia enumerari poſſint. Iſſolutio:uel dſſolurũ cõ d iũctõibus: ſicut ſũt ꝗqᷓ & ue etq; &. Separatis ptibus: hoc ẽ qñ plures or̃ones po nũt ſine copula & differũta diſiun cto:hoc qa ĩ diſiũcto ñ cõſiderat ab ſẽtia copulæ ſed uerba ꝗbusſingula or̃ocõcludit᷑ ſed i hocñ ſolũ copula ſed cõſiderat abſẽtia. Gere morẽ. ſuadet filio:ut ſit obſequioſus pri. Deſcẽde ĩ te:hortat unũ dãnatũ q erat deprehenſus noctu ambulare cum ſeruis ut ſi ſcit eſſe inſõtem di⸗/ mitte examinari ſeruos. Ræciſio:fit cũ aliqᷓ dicĩus p ipfecta or̃one tacemus fli qᷓ aut p ĩdignationẽ:aut p cupid itatẽ ſicut Vir. Quo mihi tecũ: pcũctatio ẽ unus ꝗ uſu/ pat alteꝶ ĩ corcna. Itẽ iſta uitupat unũ q rep̃nẽdebat alios d ſtupro ali enæ domi:poſt ĩtuliſti ſtupꝑuel fur quo pacto uobis uidetur. utamini atqp abutamini. lice bit ĩpũne ĩ me ꝗdlibet ſtatuite.dicite atq; obtẽperabo. Hoc genus tametſi alias quoq; nõnũꝗᷓ tratãduũ eſt ta men ad miſericordiã cõmouendã uehemẽtiſſime eſt accẽmodatũ. Dubitatio. Vbitatio ẽ cũ quærer̃ uideatur orator utrũ d de duobus potius:aut ꝗd de pluribus potil⸗ ſinmũ dicat hoc mõ. Obfuit eo tẽpore pluri- mũ reip cõſultũ:ſiue ſtultitiã ſiue malitiã dicere opor Arwen tet:ſiue utruũq;. Item tu iſtud auſus es dicere homo oi- um mortaliũ quæro quonã te digno moribus tuis ap pellem nomine:· Eypeditio. XApeditio eſt cũ rõnibus cõpluribus enu „ — 6 „ e ratis ꝗbus aliꝗᷓ res: aut fieri: aut nõ fieri po- luerit:certe tollũtur: una relinꝗtur quã nos itẽdimus hoc mõ.Neceſſe eſt cũ cõſtet iſtũ noſtrũ fũ dum fuiſſe oſtendas te. aut uacuũ poſſidiſſe aut uſum .— tuum feciſſe: aut emuſſe:aut hereditate tibrueniſſe. Va cuum cũ ego adeſſem poſſidere nõ potuiſti: tũ etiam nunc uſu feciſſe nõ potes. Emptio nulla pro fertur:hæ reditate tibi me uiuo mea pecunia uẽire nõ potuit. Re linꝗtur ergo ut me ui de meo fundo deieceris. hæc ex⸗ ornat o plurimum iuuabit cõiecturales argumentatio nes: ſed nõ erit tanquã in pleriſq;:ut cũ uelimus ea poſ ſmus uti:nam facere id nõ poterimus:niſi nobis ipſa negocii natura dahit facultatem. . Liſſolutio. Iſſolutio eſtꝗ cõiunctionibus uerborum e d · medio ſublatis ꝑtibus ſeparatis effertur hoc mõ gere morẽ parẽti: pare cognatis obſe re aĩcis:obtẽ ꝑera legibus:iẽ deſcẽde ĩ itegrã: defenſionẽ noli ꝗcꝗᷓ recuſare. da ſeruos ĩ quaſtiones:ſtude uerũ ĩ uenire hoc genus et acrimoniã hẽt et uehemẽtiſlimũ ẽ et ad breuitatẽ accẽmꝑdatũ. Praæciſio. Raæc ſio ẽ cũ dictis ꝗbuſdã fliquũ quod co P pirũ ẽ dici lĩiꝗtur ĩchoatũ ſic.Mihi tecu præ certatio nõẽ iõ quod populus romanus me nolo dicer̃ ne cui forte arrogãs uidear. te ãt ſæpe igno minia dign ũ putauit:itẽ tu iſtud nũc audes dicere ꝗ nuꝑ alienæ dom ui nõ auſi dicere:ne cũ te digna dixe- re me ĩdignũ ꝗppiã dixſſe uidear hic atrocior tacita ſuſpitio ꝗᷓ diſerta explanatio facta ẽ. tũ. Atrocior: tacẽdo maior mouet indignatioauditoribus pp ſuſpitionẽ qdſi apte oĩa dicerentur Concluſio: ilchar 1 „ otral eitn ening kotuo keeclet. Geruan Wens Wünoe ſbl loter gerer nuſel Cetnon unoa⸗ le Adae li D Poterim Rranen Nonine 4 Ume. 1e⸗ mmno rl ne * . . . . 1 4 Oncluſio:ſympaſma ex iis q dicta ſũt.ſ.ex maiore & ex mĩore tãqꝗᷓ ſylogiſmus qᷓ cõficit & c cCoôcludit. Quod neceſſario:tã ẽt cõtra ñor̃o neceſſario.Philoctete ſagittis:philoctetes ſo cius herculiscuius hiſtoriam tangit Vir. parua philoctete ſubnixa petilia muro. Hæ ni/ hil:hæc eſt minor Alexandrum paridem. tEſtãt ẽt decẽ: ſeparat hoc coloresa ſupradictis: qm illi ſũt ꝓprie dicti thi ueroabuſiue per metaphoras. Vno genere:qſi ſub uno toto ꝙ ẽ de ĩproprietate uocabuloꝶ ſed hẽt plures Oncluſio ẽ ꝗᷓ breui argumẽtatõe ex his ꝗᷓ an c te dicta ſũt aut.facta cõficit quod neceſſario .fcCcöſétur hoc mõ: quod ſi danais datũ erat oraculuũ nõ poſſe capi troiã ſine philoctete ſagittis. hæ ãt nihil aliud fecerũt niſi Alexãdrũ ꝑeuteret. hũc extinguere id nimium fuit capi troiam paridem. HEHBlſtãt ẽt decẽ exornatiões uerborũ ꝗᷓs iccir- t co nõuage diſꝑſimus: ſed a ſuꝑioribus ſuꝑa uimus:quod oẽs ĩuno genere poſitæ ſũt:na eorũ oĩum hoc propriũ ẽ ut᷑abuſitata uerbołũ ptãte recedatur atq; in aliã rõnem cũ quadã uenuſtate orĩ̃o. cõferatur. Nominatio grauis. Egꝗbus exornatõibus noĩatio ẽ pria ꝗᷓ nos ad d monet:ut cui rei nomẽ:aut non ſit:aut ſatis idoneũ nõ ſit eã noſmet idoneo uerbo no⸗ mĩemus aut imitatiõis:aut ſignificatiõis cã. Imitatio⸗ nis hoc mõ et maiores ruder̃tuagire et murmurare et ſibilare appellauerũt ſignificãdæ rei cã ſic poſtꝗᷓ iſte ĩ rẽp.fecit ĩpetũ:fragor ciuitatis ĩ primis ẽ auditus: hoc genere raroẽ utẽdũ ne nouiuerbi aſſiduitas odiũ pa/ riat. ſed ſi cõmode ꝗs eautatur et raro nõ mõ nõ offẽ „ — „ — *⁹ P — . det nouitate ẽt exornabit orationẽ. Pronomĩatio. Ronominatio ẽ ꝗᷓ ſicuti cognotnie quodã p eyxtrãeo demõſtratid quod ſuo noĩenõ poſ ſũt appellari. Vt ſiꝗs dũ loꝗtur de gracchis at nõ aphricãi nepotes ingt iſtiuſmõi fuerũt. Itẽ ſi ꝗd de aduerſario dicat:uidete nũc igꝗt iudices quẽadmo dũ Plagio ſippus iſte tractarit hoc pacto nõ inornate poterimus et ĩ laudãdo et ĩ lxdẽdo ĩ corꝑe:aut aĩo aut . . . “ — extraneis rebus dicere ſicuti cognomẽ quod pro certo nomine collocemus. Denominatio. Erypnomiatio ẽ qͥ a propiqꝗs et finitimis rebus d trahit orationẽ ꝗᷓ poſſit ĩtelligi res ꝗᷓ nõ ſuo uocabulo ſit appellata. Iſta aut ab iuẽtore cõ fici tur:ut de tarpeio loquens cũ capitolium nomiĩet. Aut ab ĩuento ut ſi ꝗs pro libero uinũ:pro cerere fru gem appellet. Aut ab iſtrumento dominũ: ut ſiꝗs ma cedonas appella rit hoc modo non tamen cito ſariſſæ ſpecies. a poteſtate recedatur. i. a p/ pria ſignificatione per metaphoras. Cum quadã uenuſtate:na cũ una res ꝓprie dicta turpiter dicatur nõ proprie p ſimilitudinẽ ornabit ut ſi ꝗqſpiã fœlix florere dicat. Nomi natio:onomaſia. Nosmõet: diffinit eã utñ ſit penitus ut rudere aſinũ & mugir̃ bouẽ ꝗ uocabula aliqñ ñ fue rĩt turpia qꝗᷓ a ſono inuẽta ſũt. Satis idoneũ: ex pte.n. erat. Sed nõ rõ ſuf/ ficiẽsad gxprimendã ſignificationẽ ut fragor ꝓ populi clamore. Et flo ridus iuuẽis ꝓ rubicũda ſignificãdæ iſignis dicẽdæ & exprimẽdæ. Odi um pariat docet.n. octauianus ut ait Suetonius uitãda eẽ noua uocabula ſicut ſcopulinauigãtibus qd cõtra fa ciunt græci in ꝗbus noua uocabula funt intelligibiliora. Ronomiatio: atonomaſia hoc ẽ nom ꝓ noie. Suono mie ñ põt uel pp necaſſita tẽ uel pp turpitudinẽ aliꝗ:nõne afri at nepotes cũ nom̃ gracchoꝑꝶ eẽt iui ũ nepotes Scipiõis maiorisappella/ uit: qa eius filia cornelioꝶ mater fu it gracchoꝑ legit & ĩ mbulis cũ aĩa/ lia oĩa cõgregarent᷑ & ꝗſq; nom ſuũ dar̃tnoluiſſeſed dicer nullũ:ſed eꝗ nepotẽ ꝙ ꝓpria uolũtate dictus ſit. Plagioſis me r̃tractauit uolẽsnoĩare ſuũ aduerſariũ nõ nom ꝓpriũ dixit ſed tãꝗᷓ cognomẽ appellauit plagio ſũ ſignificat.n.illũ ꝗ ſuauitate uer/ boꝑꝶ retrahit iuuenes uel aliosa uir tute ꝓpoſita ut ſi a litterisad rẽ mili tarẽ aduerterea græco ſicobliquũ. Laudãdo& legẽdo:ergo demõſtra/ tiuo cõuẽitgeneri:illa ſupiusfit ma gis ad neceſſitatẽ cũ uocabulũ ido/ neù ñ iuenit. hoc uero ad laudẽ uel uitupationẽ laudãdo:ut Ecce philo ſophus uitupãdo ut Ecce taurus. In corpe adeſt: ĩ aĩo adeſt philoſophu⸗ extraneis rebus: Ecce ditiſſimus. . Enomiatio: p anomoſiã in d hoc colore põit noli ꝓn- lo ſed hic ẽ alia affinitas & ꝓpiꝗtasĩ ſupioribus. Nꝗ de tarpeio ꝗq de mõte tarpeio. Capi toliũ noĩet ſi ꝗs uolẽs dicere tarpeiũᷣ mõtẽ dicat capitoliũ:ꝗa ĩ eo iũctũᷣ caput: cũ fũdamẽta arcis effoderẽt. Pro miſtro dni ponendo tela mace —w donũ p ip̃is macedõibus utẽt: q di/ cunt ſariſſæ pila romana geſſa galli x ii ca uero ſũt. Græciapotitæ cſtat. n. alexãdrũ ſuperaſſe græciã in præci/ piendo:iin dam dandis regulis nul/ Ius. n. labor eſt inueniendis: ſed in oſtendendo quæ contineant & quæ eontineantur: aut quæ faciãt & qeæ fiant & ſic dereliquis. Ircuitio: periphraſis. Cir- c cũſcribẽès elocutiõe diffini enspplura uerba ornata ĩ GNG re iterrogatus Zéẽo rſpõ dit differre hãc artẽ a dia lectica ÿ illa eẽt ut pugnus: hæc uero: ut ma/ nus extenſa, Niſi eẽt ornatus: ur̃ hic tangere effectum: quod ornamentũ maximumaffertad attenitonem. Rangreſſio: r Quæ pturbat ordinẽ: cõ-/ tra rõnẽ grãmatic? quæ iu . bet ut nominatiuus ante/ ponat᷑ uerbũ in medio & reliꝗq poſt ponãt:fitãt trãſgreſſio ut ĩ uno uer/ bo tam ponẽdo pᷣpoſitiõem poſt: ut maria circũ: & qobrẽ. Aut ĩ tota co ſtructione: ut tuã rogabimus huma nitaté. Peruerfioe ut dere. Tra iecti6e: ut ĩ tota cõſtrucłone. Ad cõ tinuatiões populi: dixit pp triagene ra quédãnumeg pedu &-ad côſonã tia ſicut Arma iirũq; canomale eni ſonaret arma uirum cano. Pperlatiothyperbole: ſupꝰ I ueritatem non dicit uerita tem gptermédaciũ: quia eſſet Còta officiũ oratoris niſi eſſet cà ſuadendi aliquẽ cũ uti li Iitate ciuitatis: ſed dixit ſupans qſi. augẽs eã uel minués dicẽdo. Odana um fortiſſimæ gentis Titide. nõö. n. fortior Achille: ſed dixit ad laudé æneæ c quopugnauit ꝗ ſubtilius itelligi poſſit uelle eum ſigimficate ualde fortem adauxit ueritatem n0 eam negauit. Ad occaſum metie/ . mur:hoc falſum eſt: quia ut inquit Tallius in ſomno Scipiõiscum qui/ dam romani ſupra caucaſum mon/ tem aſtitiſſent: & interrogati qin eſ⸗/ ſent reſpondiſſe ſe eẽ romãos: ual/ de mirati ſunt romanu uitiũ. Aſi/ militudine: p tam & ꝗ. Ab æquali compatiõeia præſentia per magis & minus. Corporeniueuù caâdor é: de Cælſare dixit itra urbẽ cũ copiis re/ uertẽti cuiusore uerſus Homeri de neſtore quem ẽt poſuit ĩ Catone ma iore effectũ at miſcuit cũ diffinitiõe quia fit augẽdi minuend ue cauſa. Itellectus: ynecdoche p/ 1 ua de pt e ponendo partẽ pro toto ſicut lepidum ca put. TIc tibiæ: uxor re- prehendit maritum ſe repudiâtem. græcia potitæ ſũt aut idẽ gallos ſignificãs dicat:nec ta men facile ex italia armatura tranſalpiã depulſa eſt. Aut id quod fit abeo ꝗ facit:ut ſi quis cũ bello uelit oſtẽder̃ aliqd quẽpiã facile dicat. mars iſtud neceſſa- rio te facere coegit: aut ſi quod facit ab eo quod fit ut cũ deſidioſã artẽ dicẽus:ꝗa deſi dioſos facit et frigus pigrũ ꝗa pigros facit abeo quod cõtĩet id quod cõti netur hoc mõ denoĩabitur. Armis Italia nõ põt uici nec Græcia diſciplinis. nã hic pro græciset italis J cõ⸗ tinẽt notata ſut.Ab eo quod cõtineatur id quod cõti net ut ſi ꝗs aurũ uel argentũ: aut ebur noĩet cũ diuiti as uelit noiare harũ oĩum denoĩationũ magis ĩ præci- piẽdo diuiſio ꝗᷓ ĩqredo difficilis ĩuẽtio ẽ iõ quod ple- na cõſuetudo ẽnõ mõ poetarũ et oratorũ:ſed ẽt quo/ tidiãi ſermõis huiuſmõi denoĩationu. Circuitio. Nrccuitio ẽ or̃o rẽ ſimplicẽ aſſũptã circũſeri/ c b'ẽs elocutõe hoc pacto Scipõis proiudẽtia. Carthagis opes fregit:nã hic niſi ornãdi rõ dã eẽt habita. Scipio potuit et carthago fimpliciter appellari. Tranſgreſſio. Orii Rranſgreſſio eſt ꝗᷓ erborũ pturbat ordinẽ- t traiectiõe:aut ꝑuerſiõe. Peruerſiõe:ſt hoc uo beieres arbitror deos imortales dediſſe pietate prour̃a. raiectõe hoc mõ.Inſtabi lis in iſtũ plurimũ fortũa ualuit oẽs iuidioſe eripuit tibi bene uiuẽdi ca⸗ ſus facultates huiuſmõi traiectio ꝗᷓ rẽ nõ rddit obſcu rã multũ proderit ad cõtinuatiões de ꝗbus ante dictũ eſt in ꝗbus oportet uerba ſint ad poeticũ quendam ex tructa numerumiaut perfecte et ppolitiſſ ime poſſlint efſe abſolutez. Saperlatio. Vperlatio ẽ oño ſupansueritatẽ alicuius au f sæẽdi miuẽediue cã. hæc ſumitur ſeparati aut C(Cccuũ cõparatiõe. Separati ſic: quod ſiõcordiã retiebitis in ciuitate ĩperti magnitiidinẽ ſolisortu atq; occaſi metiemur cũ cõparatiõe aut a ſimilitudie: aut a præſẽtia ſuꝑlatio ſumitur. A ſimilitudie ſic:corpore niueũ cãdorẽ aſpectu igneũ ardorẽ aſſequebatur. A Præſtatia hoc mõ:cuius ore melle dulcior ſermo pro/ fluebat: ex eodẽ genere hæcẽ:tãtus eratĩ armis ſplen- dor:ut ſolis fulgor obſcurior uideretur. Intellectus. Niellectusẽ cũ res tota ꝑua de ꝑte cognoſ- i citur: aut de toto ps. de ꝑte totũ ſic ĩtelligitut nõillæ te nuptiales tibiæ eius matrimoni con goe aute liti nol ſai V nn bus esh ln litat ſu⸗ cleei lanis⸗ deen lh lelt c⸗, u ⸗ i⸗ g⸗ Uo. lo⸗ lein An ſ 4 Se⸗ c eo E* 9 cõmouebãt: nã hic oĩs ſanctimonia nuptiatmũ uno ſi- gno tibiarũ ĩtelligitur de toto parsiut ſi gs ei ueſtitũ: aut ornatũ ſũptuoſũ oſtendet:dicat oſtentas mihi di⸗ uitias et locupletes copias iactas. Abuno plura hoc mõ. Pœno fuit hiſpanus. auxilio fuit immanis ille trã ſalpius.in Iitalia quẽq; ſenſit nõ nemo togatus idem. Vnũ a pluribus ſic ĩtelligitur atrox calamitas pecto- ra mœrore pulſabat. Itaq; anhelans eximis pulmoni- bus præ cura ſpiritus ducebatur: nã ĩ ſuperioribus plu reshiſpani et galli et togati et hic unũ pectus et unus: pulmo ĩtelligitur:et erit ille diminutus numerus feſti- uitatis adiunctus grauitatis gratia. Abuſio. BBuruſio ẽ ꝗᷓ uerbo ſimili et propiquo pro cer a to et proprio abutitur hoc modo. Vires hoĩs breues ſũt:aut ꝑua ſtatura aut lõgũ ĩ hoĩe cõ ſiliũ: aut or̃o magna aut uti pauco ſermõe:nã hic fa⸗ cile ẽ ĩtellectu finitima uerba rerũ diſſimiliũ rõne abu ſionis eſſe traduſta. Tranſlatio. Ranſlatio ẽ cũ uerbũ ĩ quãdã rẽ trãſfertur t cx alia re:quod propter ſimilitudinẽ tſte ui detur poſſe trãſferri.ea igitur ſumitur rei an te oculos ponẽdæ cã ſic. Hic Italiã tumultus expgefe cit terrore ſubito breuitatis cauſa. ſic recens aduentus cxercitus ſubito ciuitatẽ extinxit. ob ſcœnitatis u tan- dæ cã ſic cuius mater quottidianis nuptus dele ctatur. Augendi cã ſic:nullius urbis calamitas iſtius expler̃ ini micitias et nefariã crudelitatẽ ſaturare potuit Minuẽ di cã ſic:magno ſe prædicat auxilio fuiſſe:ꝗa paulalũ ĩ ĩbus facillimis aſpirauit. Ornãdi cã ſic. aliquãdo po puli romãi uires ꝗᷓ malitia nocẽtũ exaruerant uirtute optimarũ fuireſcẽt. Trãſlationẽ dicũt pudẽtẽ eẽ opor ter̃ ut cũ rõe ĩ cõſimilẽ rẽ trãſeat ne ſine delectu teme re et cupide uideatur in diſſimilem tranſcuriſſe. Permutatio. Ermutatio ẽ or̃o alaid uerbis.aliud ſnja de/ P möſtrãs. ea diuiditur ĩ tres ꝑres: ſimilitudinẽ argumentũ et cõtrariũ. Per ſimilitudinẽ ſu-/ ſumitur cum tranſlationes una: aut plures ſtequenter ponuntur a ſimili oratione ductæ ſic:ꝛnam cum canes funguntur officis luporum cuinam præſidio pecua ria credemus. Per argumentum tractatur: cum a per- ſona aut a loco:autar. itonuendi cã ducitur: ut ſi quis druſũ gracchũ num te aliqᷓ ſimilitado augẽdi: aut mi Cõmouebãt:in memoriam reda cebant. Ab uno plera: ponendo ſin/ gula rem pro 5 urali: ut Vir. Vtrum q; armato milite complent. Pœno fuit hiſpanusauxilio.i.hiſpani fue/ ruint hanibali in italiam traiicienti. Tranſalpinus. alli. Togatus: ro mani,.. Apluribus: pluralem pro ſingulari. Pulmo:græci a flatu pueu mona:nos ueroa pulſando:quia ſia pulſu ceſſaret & uita deficeret. Græ cia:feſtiuitatis ponit effectum: nam ponendo hiſpanospro hiſpanis ha/ bet feſtiuitatem: hic grauitatis dicẽ do pectora pro pectus: & pulmonis ꝓ pulmone. “ Buruſio: catecriffs a ſſicut abuor. Procerto. i. . ponere certum prot pro/ pinquo& proprio pro cõ/ ſimili aut parua ſtatura hæc ſimili/ tudinem habent maximã: ſed pro/ prie debuit dicer̃ paruæ uires& bre uis ſtatura in qua re uidetur poni ꝗᷓ/ titas continua pro diſcreta quæ licet ſe cõtineat tamen diuidi poteſt quã titaspro alia quantitate. Ranſlatio. t propter ſimilitudinẽ ui/ detur poſſe tranſferri: pu ta dicimus iniuſtam cauſã e in me & aquas ſomno ſopitas & nix albet ficut homoſenex tremulus ex pergefacit. ſicut. n. dormiens ualde quieſcit fuperuenieatibus gallis ĩ fu ror ſuſcitata eſt. extinxit: remouit lIucem & ſplendorem quottidianis nuptiis: honeſtis. n. uerbis meretricẽ eã uocat ſicut qui dicit: tua maxie delectat uxor nouoagricola exple/ ri & ſaturare habent quandam ciui/ tatẽ & pertinet ad famelicum. Aſ/ pirauit: fauit: tractum eſtabhis qui flabello uentilantur. Errandi cau/ ſa Aæ ſæpiſſime fit:prudentem nõ obſcura quæ in expoſitione alterius uocabuli non egeat uel rata uel quæ ſit proprie accommodata. Ermutatio: antilogia uel p allegoria per ſimilitudinẽ tanquam metaphoram ſi cut hæc eſt: male ſeres ha⸗ bet quãdo paſtor comedit cães. Tũ eas res: erat quidam qui nõ audebat aperte inuehi contra tyrannum per argumentum. ſ. quod fit cauſa ap- probationis numicorem obſoletum dicat augẽdi cauſa hoc fit: nam fuit Numttor frater Aemilii: qui in exi/ lio miſerrimus fuit unde uolens qui dam ſignificare Druſum fœtidum & incultũ dicet:uideo munitorẽ.nã Xx ii 4 Obſoletum ſignificat ſpurcus: ſq̃l lidus ex cõtrario ſicut uidere hoiem uulpẽ dicas & ĩ hoc poſtrẽo facit li/ mitationẽ i iſtis tribus ptibusi qa cõ trariũ & ſimiitudo poſſur ãbæ dici pcõtrariũ argumétn tâa ſimili ꝗᷓ a cõtrario duci põt. Agamennõ ve ſter irridet Pompeiũ ꝗ poſſet facere pacẽ cũ Cæſat᷑:noluit:ſed ptinax uo Iuit ĩperar̃ duiu ꝓceribus romanorũ ſicut Agamẽnõ. Vel atreus:hic ſimu lata amicitia cũ fratre thieſte dedit ei filiũ comedẽdũ. Hyppolitusin uitatusa nouerca ad ſtupꝑ ñ cõſẽſit unde expulſusa patre icitãte nouer ca dũ ipſe mare àbularet ĩ currus di ſtractus ẽab eꝗs ipſa res mouet quia præmiſit ſupra duplices colores uer borum ſcilicet & ſententiarum. Iiittributio: hic é prusco⸗- d lor ſniaꝶ dianomi græce ĩ plures res: aut pſonas. oĩa. nMn. pöter hoĩiem noĩa reꝑ ſo ciãt: fit ãt qñ/ ꝓbat aliqd negociũ p allegationẽ multaꝑ reꝶ: aut pſona/ rũ ꝗbus ſingulis ſũ attribuat offi/ ciũ: qui ur̃m iudicesp hoc concedit uerſari ĩ genere iudiciali: hũc Cati lIinã ꝗ parẽteshẽtis:ac ſi dicat: ſtatui te & facite grauẽ pœnã ꝗ ſit exẽplo malos puniri ſolere cõſeꝗ uolũtatẽ ſ.ĩ gubernãdoofficia ſua ſicut pla/ cet ſanatui deliger̃ & ꝓpbare hoc cẽofꝰ ficium populi ẽ cõprobare p ſuffra/ gia id ꝙ ſeatus cctulit ĩ bonos uiros: nã cũ eligeret al qæmagiſtratus ſnĩa populi cõfirmabat:q ſciãt. Per rõ nes aut audiat :in qᷓ ipi opinãt qſto/ risiudicismaleficiorũ unqueq;. ſ. accuſatorẽ ut tm accuſet deféſorẽ ut defẽdat teſtẽ: ut cõfirmet ꝗre ĩ cau/ ſis hic nptiner ad colorẽ:ſed ẽ cõclu ſio illius or̃onis ex ꝗᷓ hoc tractũ eſt. Cõiectura ꝓſeq ut ſi teſtis diceret ego arbitror ita eẽ: ſed certũ neſcio. Ius miſcebis:ac ſi diceret: accuſato ri licet dicere p cõiecturas ꝗcꝗqd ue/ Iit:ſed teſti minime ĩcerta debet di/ cere:ſed ſi id patieris ius utriuſq; mi ſcebis,. Coôfirmabis: ſinẽdo. n. teſtẽ p cõiecturas dicere oñdis te cõſẽtire uoluũtati teſtis: ꝗ cupideñ uere loq/ tur. Duplicẽdefẽſionẽ: qa oporte/ bit cõfirmare id ꝙ icerte dixit teſtis & cõfutar̃ accuſatorẽ. Cuiq; tribuẽs officiũ:ĩ hoc uenatur ſignificationẽ Aiſtributionis. I Icétia: qſi aucto ritas ꝗdã repénẽdi. lIure: auctoritate nr̃a. Diligũt ſicut maledicere de maledicentibus apud: patronũ: defiliis apud patrẽ Miramini grites: hæc oro hẽbat 4 3 M „=S . — 7 rem obſqletũ dicat:Ex cõttario ducitur ſic: ut ſiquis hoĩem prodigũ et luxurioſũ illudẽs parcũ et deligen tem appellet. Et in hoc poſtremo quod ex cõtrario ſn ſumitur et illo prio quod a ſimilitudine ducitur per tranſlationẽ argumento poterimusuti ꝑ ſimilitudinz ſic:quid ait hic rex.Atq; agamẽnõ noſter ſineut cru- delitas eſt atreus potius: Ex cõtrario ſi quẽpiã ꝗ patrẽ uerberauerit æneã uocemus: ĩtemperãtẽ er adulterũ. Hyppolitum nominemus. Hæc ſũt quæ dicenda uide bãtur et uerborũ exornationibus nũc res ipſe monet ut deinceps ad ſnĩarum exornationes tranſeamus. Diſtributio. Iſtributio eſt cũ ĩ plures res aut ꝑſonas ne d gocia certa ꝗdã diſpartiũtur hoc mõ. Qui heſtrũ iudices nomẽ ſẽatus diligit: hũc ode rit neceſſe ẽ. petulãtiſſime.n. ſemꝑ iſte oppugnauit ſẽa tũ: ꝗ equeſtrem locũ ſplendidiſſimũ cupit eſſe ĩ ciuita tes. his oportet iſtũ maximas pœnas dediſſe uelit ne iſte ſua turpitudine ordini honeſtiſſimo maculæ atq; dedecori ſit: ꝗ parẽtes habetis oſtendite iſtius ſuppli- cio uobis hoĩes impios nõ placere: ꝗbus liberi ſũt ſta- tuite exemplũ quantæ pœnæ ĩ ciuitate ſint hoĩibus hu iuſmodi cõparatæ. Item ſenatus officiũ eſt cõſilio ciui tatem iuuare magiſtratus officiũ eſt opere et diligen- tia cõſeꝗ uoluntatẽ ſenatus.populi officiũ eſt res opti mas et hoĩes idoneos maxime ſuis ſententiis diligere et probare. accuſatoris officiũ eſt inferre crimia. De⸗/ fenſoris diluere et propulſare: teſtis eſt dicere ꝗᷓ ſciat: aut audierit. quæſtoris ẽ unũquẽq; horũ ĩ officio ſuo cõtinerè. qu are. L. Craſſi ſi ĩ cauſis teſtẽ præterꝗᷓ quod ſciat aut audierit argum entari et cõiectura proſequi patiaris eius accuſatoris tũ iure teſtimonii cõmiſcebis teſtis improbi cupiditatẽ confirmabis reo duplicẽ de fenſionẽ parabis. Eſt hæc exornatio copioſa:cõprchẽ- dit. n. breui multa ſuumuiq; tribuens officium et ſe- parat et res diuidit plures. “M Licentia. Icentia eſt cũ apud eos quos:aut uereri.aut 1 metuere debemus:tamẽ aliqd pro iure nro dicius quod eos minmie offẽdãt: aut quos hi diligũt cũ ĩ aliquo errato uere reprehẽdi poſſe uidea tur:hoc mõ miramini ꝗrites quod ad oĩbus ur̃æ rõ/ nesdeſeruãtur quod cãmur̃am nẽo ſuſcipiat:quod ſe nem be⸗ lug cke jdeo e di ccu! ſng nelun oo o⸗ Een den di ca teuid ſien nunci temor retine ſr kor lieb mni antei irn eer ltm 10s M⸗ cot adi lele umet drd — Gis W dei i⸗ x nemo ur̃i deſenſorem profiteatur id tribuiteur̃æ cul- Pæ:deſinite iſtud mirari.quod.n. eſtᷓre nõ oĩs iſta rẽ fugere ac uitate debeat. Recordaini quos habueritis defenſo res ſtudia eorũ uobis ante oculos propõite: de ide oĩum exitus cõſiderare:tũ uobis ueniat ĩ mẽtẽ utue re dicã negligẽtia ur̃a:ſiue ignauia potius illos oẽs ãte ocu los ur̃os trucidatos eſſe in imicos eorũ ueſtris ſuf⸗ fragiis ãpliſſimũ loci ꝑueniſſe. Item nã ad fuit iudi- ces ꝗ̃re ĩ ſentẽtis ferũdis dubitaueritis:aut iſtũ hoĩem nefariũ ãpliaueritis: nõ aptiſſime res erãt crimini datæ nõ oẽs hæ teſtibus cõprobatæ:nõ cõtra tenuiter et nu gatoriæ reſpõſũ:hic uos ueriti eſtis ſi prio eũ cœtu cõ⸗ dẽnaſſetis ne credules exiſtiaremini dũ eã uitaſtis uitu peratõem ꝗᷓ lõge a uobis aberat:eam inueniſtis: ut timi di:atq; ignaui putaremini:maximas et priuatas et pu⸗ blicas calamitates accepiſtis cum etiam minores ĩpẽde reuideãtur: ſedetiset oſcitamini. Nocte lucem luce no ctẽ expectatis aliquid quottidie acerbi: atq; incõmodi nunciatur:et eum cuius opera hæc nobis accidũt. Vos remoramini diutius: et alitis atq; reipublicæ perniciem retinetis quoad poteſtis in ciuita te. Eiuſmodi licentia ſi nimium uidebitur acrimoniæ habere multis mitiga tionibus lenietur: nam continuo aliquid huiuſmodi licebit inferre. Hic ego uirtutem ueſtram quæro:ſapi- entiã deſidero:ueterẽ cõſuetudinem requiro: ut quod erit cõmotum licentia: mitigetur id laude: ut altera res ab iracundia et moleſtia remoueat altera res ab errato deterreat. Hæc res ſicut ĩ amicitia: itaĩ dicendo ſi loco fit maxime facit: ut et illi qui audient a culpa abſint: et nos qui dicimus amici corum:et ueritatis eẽ uideamur Eſt autem quoddã genus licẽti æ dicẽdo quod aſtuta cõparatione cãparatur: cũ aut ita obiurgamus eos qui audiũt qũo ipſi ſe cupiũt obiurgari:aut id quod ſcius facile oẽs auditores:dicius nos timer̃ qũo accipiãt: ſed tamen ueritate cõmoueri ut nihil ſecius dicãaus horũ aborũ generũ exẽpla dicẽus. Prioris huiuſmõi nimiũ. Quirites aĩs eſtis ſunplicibus:et mãſuetis: nimiũ cre- ditis unicuiq; exiſtimatis unũquẽq; eniti: ut perficiat ꝗᷓuobis pollicitus ſit:erratis et fruſtra falſa ſæpe iãdiu detiemini ſtultitia ur̃a:ꝗa quod erat ĩ ur̃a ptãte abali- ispetere: ꝗᷓ pſi ſumere maluiſtis. Poſterioris licentiæ hoc erit exẽplũ:mihi iudices fuit amicitia cũ iſto: ſed iſta amicitia tamet ſiuereor qũo accepturi ſitis: tamen ₰ apud populum deliberãtem de ele/ ctione tribuni poſt mortem græcoꝑꝶ in qua unusarguit eos quod occidé/ rit gracchos:quia nemonon uult eẽ tribunus. Exitus: quomodo bene tractatis eos pro deféſoribus ueſtris quia occidiſtis eos. Inimicos eoꝑ: ſcilicet conſules prætores. Item nam dicit contra Catilinam quem occi/ dere romani auſi non ſunt propter metum:cum primum ſead excuſan dum in ſenatum ueniſſet:& eſt in ge nere iudiciali. Nugatorie: falſis ra tionibus. Primo cœtuc imu ueniſſet in cœtum. Aliquid acerbi? ſcilicet quod augetur exercitus Cati Iinæ, Mitigationibus: lenietur tan quam uulnus ex oleo ſolet. Hic uir/ tutem:hic coniungi debet cum exc/ plo ſuperiore tanꝗ medicamen po⸗/ ſitæ reprehenſionis. Veterem con ſuetudinem: harum rerum comme moratione animus mitigaturaudi/ torum. Altera res ab ira:ſcilicet mi tigatio:& primo reſpondet ſecundo Altera ab errato: ſcilicet ipſa reſpõ ſio. Sicut inamicitia: cum enĩ ami citia ſit inuenta ad quietem amico/ rum:raro debet habere reprehenſio nem:ſcilicet ſi habet ſuauis eſſe de/ beat:& eſt ſolitudo effectus ipſius li centiæ: quia ſicut amicum quodam ꝰmodo reprehẽdimus: ut bono & ue ritatis cauſa dicere uiderimus &ᷣ m licentia ſeruare debgmus. Eſt autem quoddam genusshæc eſt ſecũda ſpe cies licentiæ quam in duas diuidit particulas cum ſingulis exẽplisquo modo ſeuult obiurgari: in qua re/- prehenſione animus eorum non of fenditur. Secius dicamus: dicemus nos non minus deuiatores a uirtute licet dubitanus quomodo ipſi uer/ ba accepturi ſint. Nimium quiri tes:reſpondet populus minimæ libe ralitatis. Stultitia ueſtra: ſtultitia eſt ruditas naturæ contraria aſtutiæ & malitiæ. Mihi cum iſto: ar/ guit Romanos ingratitudinisquod dum ipſe fauet ſenatui ꝓdidit ami/ citiam. M. Anto. cuius erat amicus. Hæc exornatio:epilogat per enu/ merationem. Acrimoniam: quan/ tum ad primum genus licentiæ. Laude & ſimulatione: ad ſecunda genera poſita. Iminutio in eſſe nobis: ut d illud ſi quid eſt in me i genu. Quos defendi/ mus:ſicut in Archia poeta. Maturatangit tria bonorum ge/ nera: induſtria: ſic ſcientia: doctrina Pro iure:meo excuſat ſe Cice.con tra gracchos: qui dicebant eum igna rum miliig. Tenerem: ſcirem nunc:ſcilices cum dicimusnon in po ſtremis. Igitur ut& defendit quen dam damnatum furti & eſt exem/ plum bonorum fortunæ. Leuiſſi/ mum: hic eſt diminutio. Proferun — dis: Iaude. Eſcriptio d fit autem quãdo ponimus anmoculos quæ futura ſint: ſi quicquam deliberanius Dilucidam: quæanteoculos poni uideatur. Grauitate: ſermonis:ſci licet ſententiarum. Quod ſi iſtum dicit contra Verrem quem iudices accuſatum impunem dimittebant oſtendens mala futura: & eſt in gene re iudiciali per commutationem in dignationis. Sic ex caucaleo: hac ſi miiitudine ſeruatur grauitas: & ex/* preſſa rei ſimilitudo. Acuensden tes:detrahendo ſcilicet &a morden do. Depeculans: ſgolians uelut qc dam ſacrum. Quare uidete: hoc non eſt de colore Ned concluſio. Nam ſi iſtum: reuertitur ad colo/ rem. Item nam ſi: de hoc orat pro filio quodam accuſato: quem iudices pumre uolebant: & eſt ampli ficatio p cõmotionem miſericordiæ dicã uos me priuaſtis: ꝗd ita: qa ut uobis eẽm probatus eũ ꝗ uos oppugnabat imicũ ꝗᷓ amicũ hĩc malui.ergo hæc exornatio cui licetiæ nomẽ ẽ ſicuti demõſtrabius duplici rõe tractabitur acrimonia: ꝗ ſi nimiũ fuerit aſ- ꝑa mitigabitur laude: et a ſmilitudie de ꝗᷓ ſuꝑius dixi- mus: ꝗᷓ nõ ĩdiget mitigatõis: ppea quod imitatur licẽ- tiã et ſua ſpõte ad aium auditoris ſe accõmodat. Imiutio ẽ cũ aliqꝗd eſſe ĩ nobis:aut ĩ his quos d defedius: aut natura: aut fortũa: aut iduſtria dicemus egregiũ quod ne ſ gnificetin ar⸗ rogãs oſtẽtatio:dimiuiiur: et attenuatur oroe hocmõ. Nam hoc pro meo iure iudices dico me labore et ĩidu⸗ ſtria curaſie: ut diſciplinã militarem nõ ĩ poſtremis te nerẽ. Hicqi ꝗs di ſiet: ut ptie tenerẽ: tãetſi uere dixiſi ſet: tamẽ arrogãs uiſus eẽt: nũc et ad iuidiã uitãdã: et ad laudẽ cõꝑadã ſatis dictũ ẽ. Itẽ igr utrũ auaritiæ cã aut egeſtatis acceſſit ad maleficiũ auaritiæ: at largiſſi- mus fuit ĩ amicos quod ſignũ liberalitatis ꝗ cõtraria auaritiæ eſt:egeſtatis at huic qdẽ pater nolo nimiũ di cere nõ tenuiilimũ primoniũ religt. Fic quoq; uitatũ eſt:ine magnũ: aut maximũ diceretur. hoc igiturĩ no- ſiris:aut eorũ quos defendemus egregiscõmodis pro ferũdis obſeruabius. Nã et eiuſmoi res:et iuidiã cõtra- hũt ĩuita:et odiũ ĩ orone ſi cõſiderate tractes. Qua re quẽadmodu rõne iuiuẽdo fugitur iuidia ſic ĩ dicẽdo cõſilio uitatur odiũ. l 1 . Deſfcriptio. wo ie Eſcriptio nominatur ꝗᷓ rerũ cõſequentiũ cõ d tinet perſpicuã:et dilucidã cum grauitate ex poſitoem hoc mõ:quod ſi iſtũ iudices uris ſententiis liberaueritis: ſati ſicut e cauea leo miſſus: aut ali teterrima belua ſoluta ex catenis uolutabit et ua- gabitur in foro acuens multos dentes:in cuiuſq; fortu nas ĩ omnes amicos: atq; inimicos notos:atq; ignotos — 4 incurſans:aliorum famam depeclilan ꝛaliorum caput oppugnãs: aliorũ domũ acomnem familiã ꝑfringẽs remp. fur Nituslabefactans qua re iudices eiicere eum de ciuitate liberare omnes formidine. uobis deniq; ip- ſis conſulite. nã ſi iſtũ impunitum dimiſeritis ĩ uoſmet ipſos mihi credite:feram et truculentam beſtiam iudi- — E ces immiſeritis. Item ſi de hoc iudices grauem ſenten-⸗ ð tiam tuleritis uno iudicio ſimul multos uigilaueritis. . Ho ſeſ 1 du 1 . . at r 4 grãdis natu pãarẽs:cuius ſpes ſeneta tis oĩs ĩ huius ado leſcẽtia poſita E:qᷓre uelit ĩ uita mãer̃᷑ nõ hẽbit:filii pui priuati pr̃is auxilio ludibrio et deſpectui prnis ĩimicis erũt oppoſiti:tota domus hhius idigna cõcider cala- mitate: inimici ſtati ſãguiolẽta palma crudeliſſima ui- Roria potiti ĩſultabũ tei horiᷣ miſerias er ſu ꝑbire ſimul et uerbis iuchuũtur. Itẽ nãa neine ueſtru fu git grites ca⸗ a urbe ꝗᷓ miſeriæ cõſeꝗ ſoleãt: arma ꝗ cõtra tulerũt: ſtati crudeliſſime trucidatur:cæteri 94 poſſũt ætal uires laborẽ ferre:rapiũturĩ ſeruitutẽ:ꝗ nõ poſſũt uita priuãtur:uno dẽiq; atq; eodẽ tꝑe domus hoſtili flagra . bit ĩcẽdio:et quos natura:aut uolũtas neceſſitudie:be- niuolẽtia cõiũxit diſtrahũtur: ptiĩ liberi e gremiis parẽ tũ diripiũtur: ꝑtim ĩ ſinu iugulãtur:ꝑtim ante ædes cõ ſtauprãtur: nemo iudicesẽ ꝗ poſſit ſatis rẽ cõſeq uerbis nec referre oratõe magnitudinẽ calamitatis. Hoc ge⸗ neré οτatoisα ĩdignatio:uel miſericordia põt cõ . moueri: cũ res cõſequentes cõprehenſæuniuerſæ ꝑſpi cua breuiter exprimũtur oratione. Z Diuiſio. rr— luiſio ẽ ́ rẽ ſemouẽs a reutrãq; abſoluit rõe d ſubiecta hoc mõ:cur ego nũc tibi obiiciã ꝗe ꝗᷓ ſi probus es nõ meruiſti:ſi ĩprobus nõ co⸗ mouer. Ite 44 n ic ego de meis propriis meritis prædi cẽ:ſi memiſtis obtudã:ſi obliti eſtis cũ re nihil egerim: ꝗd ẽ quod uerbis Heolier Pollun e duæ res ſũt ꝗᷓ poſ ſũt hoĩes ad turpe cõpẽdiũ cõmouere:iĩopia:atq; auari tia te auarũ ĩ fraterna diui ecognouiu * iopem: a egẽtẽ nũc uideus g põt igr̃ oſtẽdere maleficii nõ fuiſ ſe ĩter hãc diuiſionẽ et illa:qᷓ de ꝑtibus orois tertia ẽ:de — - 1. 3 .„ — 1— — † . A. 1. —11 qᷓ ĩ lib.i.dixius ſecũdũ narrateem hoc itereft:illa diui- dit ꝑ enũeratõem: ꝗbus de rᷓbus totã or̃onẽ diſputatio futura ſcit:hæc ſe ſtati explicat:et brui duabus: aut plu ribus ꝑtibus ſubiicichs rões exornat orationem. Frequentatio: e Reqntatio ẽ cũ res ĩ tota cã diſpſæ cogũtur AXrvr-= f unũ ĩ locũ quo grauior: aut acrioraut crimi 14.2 n, all, noſior oĩo ſit hoc Pacto. Aquo tandẽ abeſt iſte uitio:qd eſt eur iudicio eũ uelit sliberare. Suæ pu- dicitiæ proditor eſtſidiator alienæ cupidus intẽperãs petulãs:ſuperbus:impius:. parentes ĩgratus:ĩ amicos ĩ feſtus:in cognatos: in ſuperiores contumax: in xæquos et pares faſtidioſus: i iferiores crudelis deniq; ĩ omnes Grãdis natu:locusab ætate. Pa/ ternistuimicis: quia qui offeſi ſunt a patre filiis iniurias faciunt. Vi/ ctoria:potiti ſi ipſum occidiſtis. In ſultabunt: alieno malogaudebunt: & irridebunt. Item nam nomen: dicit contra catilinam in genere de/ monſtratiuo per commotionem in/ dignationis. Neceſſitudinem: quã tum ad naturã:ſicutaffines: cogna⸗ ti. Beniuolentia:quantum ad uo/ - Iuntatem. Vel indignatio:ſicut in tate t. cexemplo primo & ultimo. Miſeri/ cordia:quantum ad ſecundum ex⸗ emplum perſpicua oratione ſicut ꝑp ſimilitudines. 1 uiſio: diereſiæ uel dilen/ Ad nia: & ſic cum ſcimus præ poſitionem duarum reꝑ: & ſtatim ſubiiciamus ra/ tionem utrinq;:ſicut Virgi.de Creu ſa. Si ſpem ponis in armis & cætera. Si probus es ſubaudi hanc diuiſio⸗/ nen:aut probus es: aut improbus:ſi cut & in ſequentibus exẽplis. Quod Prædicem eſt unus qui diſperſam omercedem ſuorũ meritorum apud iudices dolet: Obtundam:diſpli- cebo & faſtidio aures afficiam. Rẽ beneficio: & eſt aucſnentuma ma⸗ iori. Duæ ſunt res: probatur homi cidium per dilematõ. Ad compen dium:ad lucrum: ſicut contra diſ- pendium:expenſa. Illa diuidit per enumerationem:hoc eſt pernomen numerale. Sic dicturus ſum tria de hoc uiro: genus: mores: patriam. Per excuſationem: ſine nomine nu merali ſicut dicturus ſum de hoc ui 10 genus: patriam:mores. D Requentatio: ſynatriſis a ſynatriſio congrego: quia perhunc colorem colligi- mus omnia in unum aſpe ctum quæ diffuſe perparticulasdiſ putata ſunt: ut cum omnia ſimul moueant magis comnmoueantur. Criminoſior: uehementior ad accuſandum. A quo iudicio: ab/ ſoluebatur Catilina proditor: & ꝗq/ dam orator multis ration bus ui-/ tiorum ſuorum diſſuadebat: un/ de dicta omnia breuiter colligit. Eiuſdem generis: hæc quæ dicta eſt poteſt conuenire in genere iudici ali conſtitutione legitima: & in aliis generibus hæcquæ nunc ſequitur p tinet ad iudiciale: coniecturale: in. quo ſemperneceſſaria eſt. Opitu/ latur:adiuuat. Perſpicuam facere i, faciunt rem: quæ non credebatur eſſe credita: ſuſpitio enim dubia eſt inter ignorantiam: & credulitatem. Separatim ſpectare: accuſabatur unus homicidii per omnia ſigna con iecturalia quæ ſuperiusad probabi/ le poſuit in ſecundo libro: undenũc eaſdem regulas ſummatim repetit ſi commodum hoc argumentuma probabili:quod diuiditur ĩ cauſam & uitam. Animusauariſſimus: con iungit cauſam cum uita quod maxi me prodeſt. Bono nemini: argu/ mentum per collationem ut ſi dica tur: mors Aiacisnemin tamutilis eſ ſe poterat ꝗᷓ Vlyxi. Locus idoneus argumentum eſta ſigno per faculta tem loci: temporis:& ſpatii:ſpe perfi ciendi: occultandiq; homo occiſus: argumentum quod diuiditur in id quod factum ante rem: in re:poſt rẽ poſtera die tutatus: probatio per cõ ſecutionem licetpartem teſtimomis argumentum per approbationem: quæ fit poſt confirmatos ſuſpitione. Xpolitio:cum in eodẽ lo/ e co quantum ad ſententias quæ non imitantur. Ali ud dicere uidemur quan/ tum ad modum dicendi diuerſisuo cabulis factum. Eandem rem cum ſimpliciter tractamus. Pluribus uerbis:unam ſententiam: de eadem eſt cum ad unam ſententiam plures faciemus. Comnmuutationes: ſubii/ ciendo rationes: quæ licet ad eandẽ rem pertineant: tamen eadem pro/ poſitio eſt & ratio ſubiecta. Res.ſẽ tentia. bonis erit præditus rõ nibus:hic eſt exẽpload id qd ſuperi us diximus. Vitæ diſcrimèad illud nullũ periculù. Pro fortunisreip. ꝓ patria fugiendũ putabit: euitãdũ arbitrat:et erit ſemꝑ alia expolitio. — — ALSt — cõiecturalibus cãis opitulatur:cũ ſuſpitõesꝗᷓ ſeꝑati di ſictæ:iminutæ:et ĩfirmæ erãt unũ ĩ locũ coactæ: rẽ ui dẽtur ꝑſpicuã facere nõ ſuſptioſã hoc pacto. Nolite igi tur nolite iudices ea ꝗᷓ dixi ſepati ſpectare: ſed oĩa colli gite et cõferte ĩ unu. Si et cõmodũ ad iſtuex morte il lius ueniebat:et uita eſt turpiſſira hois aiis auariſſi- mus fortunæ familiares attẽuatiſſimæ:et res iſta neni ni bono præter iſtũ fuit: neq; aliis iſte cõmodioribus „ ĩtolerabilis. Eiuſdẽ gene n illa fre ntatio ꝗ plurimũ rõibus facere potuit: neq; præteritum eſt ab iſto quic/ ꝗᷓ quod opus fuerat: neq; factũ quod opusnõ fuit ad maleficiũ:et tũ locus idoneus: maxie tũ occaſio aggre iẽdi cõmoda: tẽpus adeũdi oportũiſſimu: ſpatiũ cõ⸗ iciedi lõgiſimũ ſũptũ ẽ nũ ſine occultãdi: et pficiẽdi ſpe maleficii maxia ẽ:et præterea anteꝗᷓ occiſus hõ isẽ iſte uiſus ẽ ĩ eo loco ĩ quo ẽ occiſio facta ſolus Paulo/ poſtĩ ipſo maleficio uox illiusꝗ occidebatur audita ẽ. deinde poſt occiſionẽ iſtũ multa nocte domũ rediiſſe cõſtat poſtera die titubãter: et ĩcõſtãter de occiſiõe Uli us loquutũ. Hæc parti teſtioniis: pti qſtiõibus: et argu . mẽtis oĩa cõprobãtur:et rũore populi quẽ ex argumẽ tis natũ neceſſe ẽ eẽ uerũ.Veſtrũ iudicesẽ his locũ in unũ collocatis certã ſumere ſentẽtiã: nõ ſuſpitõem ma leficii. Nã unũ aliꝗd aut alterũ põtĩẽ iſtũ cecidiſſe ſuꝑ/ ficioſe: ut oĩa ĩter ſe a prio ad poſtremũ cõueniãt male ficia:neceſſe ẽ caſu nõ poſſe fieri. Vehemẽsẽ hæc exor natio:et ĩ cõięcturali cõſtitutõe cauſæ ferine ſempꝑ ne⸗ ceſſaria:et ĩ cæteris generibus cãrum: etĩ omm orĩone adhibenda nõnunꝗ. Expolitio ðð B Xpolitio eſtcum in eodem loco manemus: et aliud atq; alied dicer̃ uidemu r. Dupliciter autem fit ſi aut eandem plane dicemus rem: aut ſi eãẽdem rem dicemusnõcodem mõ. nã id obtun dere auditorem eſt:nõ rem expoliĩe: ſed cõmutare de bemus:cõmutabimus tripliciter: uerbis pronunciãdo: tractãdo:uerbis cõmutabimus cũ res ſemel dicta iterũ aut ſæpiusaliis uerbis ꝗᷓ idem ualeant eadẽ res profite tur hoc mõ. Nullũ tantuũẽ periculũ quod ſapiẽs pro ſa lute patriæ uitãdũ arbitretur. Cũ augetur iĩcolumitas ppetua ciuitatisꝗ bonis erit rationibus præditus pro fecto nullũ diſcrimẽ uitæ ſibi pro fortunis reip. fugiẽ dũ putabit:et erit ĩ ea ſenretia ſeper ut pro patria ſtu 1 11. E , Err dioſe Auis m magnam deſcendat uitæ dimicationem — . 3õs n ibu⸗ lhi⸗ mu du con cui lun poor alun lune nl Uace⸗ berbis lemo Pburb niin laet⸗ E En ln u — — —— — — –☛ = Pronũciãndo cõmutabimus:ſitũ ĩ ſermone:tũ ĩ acri- . Tum in ſermone:in uoce remiſſa ,— . lio generc uocis: arq oeſtus endz ſicut in primo exemplo. Inacrimo monna: tu! alio tq alio Scnerc uocls: atcp geſtus eadẽ nia: in altiori uoce: ſicut in ſecunda uerbis cõmutãdo pronũciatõe: ucehemẽtius quoq; cõo/ expoſitione. Quia nõ eget exemplo –W +— mutauerĩus: hoc neq; cõmodiſſime ſcribi põt: neq; pa- ;liauox non Poteſt ſcribt. Si trati —* .“= „2 — Ote cliemus ſermonem. i. ſi poſtꝗᷓ feceri- TII eſt PÜU Are no eget exẽpli. Tertiũ geuse comutatt mus commutationem uocabuloꝶ 2 nis d tractãdo cõficitur:ſi ſniam traiiciꝗ .1 utin exemplis prædictis: poſtea in/ om o ct 2c0 icitur: ſi ſ lam trauciaus autad troducemius unam perſonam loqui ſermocĩatõem: aut cxc atõem. Sermociĩatioẽ de ꝗᷓ ple in ea ſenrentia pro ignitate: ut ſi ſa nius paulo poſt ſuo loco dicẽus:nũc breuiter quodad Piens loquatur de liberanda patria. P 10 . e ebre ncr quodad Recedamus:ut ſtemus in themate hãc rẽ ſatis ſit atigẽusĩ qᷓ cõſtituetur alicuius ꝑſõæ orĩ̃o ſuperiori: quo facilius intelligatur accõmodata ad dignitatẽ hoc mõ ut quo facilius res ſeipſum. i. ſecum loquitur de uirtu .è — ere.. .. 1 . te qualia ſequuntur. Non mihi ſo cognoſci poſſit:ne ab eadẽ ſnĩa diſcedaus. Sapiẽs oĩa li: coniungendo hæc exempla cum reip.cã ſuſcipiẽdi ꝑicula putabit:ſæpe ipſe ſecũ loꝗtur exemplis ſuperioribus expolitionis „ E⸗ IL F S apparet ſermonem de una expo/ nõ mihi ſoli:ſed et atcq adeo multo potius natus ſum litione uocabuloꝑ tranſiſſe ad expo Patriæ: uita ꝗᷓ fato debetur ſaluti patriæ potiſſimũ ſol- ſitionem tractandi. Saluti patriæ: Ali dhzetn hGcſte produgitafvad potiſſimum ſoluatur: cum ratio ne/ uatur. Aliud hæc me tute atq; hoeſte produxituſq; a⸗ ceſſe ſit mori: commodius mori de/ hãc ætatẽ:miuit meas rõnes bois legibus:optimis mo⸗ bemus ꝓ patria: quoniam omnia bo ibus:hoeſtiſſimis difſciplinis: qd d pine ſati atαda per eam ſumus conſecuti. Ali- ribus: noeltinms diciplinis: qd e quod a me ſatis ei ud tute: ab hoſtibus. Honeſte pro/ ſa igs.ſ. „„ iculis rei näi ſepi lã tug: Ic Bosärcsfidiciſſem, Jpareor/ aplies:ape ego i1iculis teip. aA culu lugi-lte do:ego nullum uitæpericufum fu⸗ mutatur res tractãdo ſi traducitur ad exuſcitatõem:cũ . Reliquum Der parentheſimn: = e „1. , 1,„ . S tem mutatur ſecunda pars expoliti et nos comot dicere uideamur er auditoris anindin „nis quæ fit per tractationem. Ad ex comouemus ſic. Quie E tam tenulcogitatoe præditus õ orationem quæ ꝓ/ Te 17,1& r ri JY õä nunelanda iit iermoeacri quam uo cuius aĩus tãtis angaſtiis inuidiæ continetur: qui non camas contentionenquæ hominũ hunc hominem ſtudioſiſſime laudet: et ſapientiſſimũ amimos exuſcitat. Praten fartunn 1 rr . . iratis Aalter color interpretatio. Quamuis iudicet: qui pro ſalute Patriæ pro icolumitate ciuitatis uãtum uis. Eadem igitur Cæcludit pro reipu fortunis:quanuis magnuum atq; atrox peri- Per⸗ enaterationcn fed bendem ir,. ini rnr 1 . ſe eret, re:ſicut in propoſitione dictum eſt. culum ſta lioſe ſuſcipiat: et libenter ſubeat equidem Rem ſimpliciter.i.cuius propoſi hunc hominem magis cupio ſatis laudare quam poſ tionem meram enrentia ratione di TJermnen R, H 1 G; enre- Ximus huic rei ſi ſequentia exempla ſum. Idem hoc certo ſcio uobis omnibus uſu henire Gingulisparttbusadibranturzreslau- Eadẽ res igitur his tribus ĩ dicẽdo cõmutabitur bus cidſior apparebit. Itaq; exempla non uerbis pronũciãglo: ttactãdo: ſed tractado dupliciter: tractum eſt de colore ſententia qui ſermociatõe:et exuſcitatõe:ſed de eadẽ re cũ dicemus poreſt Habere ſnenriam cum rari⸗ 2,r = S nciibus: & ſine ratiõibus pluri usmo⸗ P lu r bus ntentcoitatti6ibus:ni Cu rẽ ſimp liciter p 10 qisafferi cõtrariũ: color ẽ cõtẽtõi ſi nuciauerius:xõnẽ poterius ſubicer᷑. Deide duplicẽ: uel milis: ſed rönem her ĩcluſãa maiori ne raibus pronſiciare ſnizm. Teide: ötrariſ. ad miĩus: ut hæc ẽ ſi tua nõ curas qũo ſine rõibus pronũciare ſnĩam. Deide afferre cõtrariũ. cuurabisaliena. Deigimmilecxclu de ꝗbus oĩbus diximus in uerborum exornationibus i.ſi ml fuch ne Xéplu: 4 colores einde ſimitle: Splũ de ous hoc differũt:qq ſimilitudo ꝓfer Dein le ſum leer cxẽplũ de quo ſuo loco plura dicẽus ſine interpretatiõe ppriogenominũu: deinde cõcluſionem de quaĩ ſecundo libro quæ opes exéplũ ſemp here ſber Propria no 1 Iiretis Br & Rrree rem Srer r mina. Deinde cõcluſionẽ:ꝗqᷓ triplex fuerunt diximus Qemõſtrãtes argumẽtationem quẽ- eſt. prinia eſt ultima ex partibiud ora ad nodã cõcludere oporteat ĩ hoc libro docuimus cu tionis: ſecunda pars eſt c dc aeia iuſmodi eſſete j. Iſoni onis: tertia color rhetoricus: de qua iuſmno . eſler exornatio uerbi: cui conclu lioni nomen antedictame. Erge huinincdiso⸗ z. Ergo huiuſmodi uehementer ornata poterit eſſe ex mt quendam effectum expolitionis. politio:quæ cõſtabit ex frequentibus exornationibus ponentur ſed duplicẽ ſententiãthoc artibus tracta Bet ſnĩarũ hoc mõ.Igĩ ſeptem p plo: ut ſcire - ĩarũ:hoc mõ . daus exeplo: ſse tenti⸗ :qui dicitur ue⸗ r:ſed ab eiuſdem 5 thetoricæ reslmNenmalti⸗ Verone ſenten i et bia⸗ ¶ facile Te nullũ ee ais cũ m re: tione nouæ d polflis 1 r. Sapiẽ —I 1 it necet. parti eliqua quæ ſi n eandem ẽ puic ſæpe fit:ut cũ 1 ömedaa: iũt id bes! ri: & Ealid ntentiæ: qu facit co 0 uod xXPe — ſut oia com — . fugiũt . 4 ab eiuſe ctando p dicendi. et quo ãdũ: 8 t. a llte lam tractane copia ſi Peat:et quonla: raue p ſie faciut. tentiam apparet co ſt propo rep. ꝑ pro pria g dũ eſt ſtulte lLei ex quo hæc eſt ꝑp . „ E dũ pro p undũ e utur Ue SS: ex orecpu. n „. Quo ICOoNO ro rep. ſubeu : reꝑiutur u. pientiæ pr ſitionis. 6 um Iu quod pro rep. igrati ĩ ciuitatem SSäõ Sapientt nentnaiimplen An periculũ quod pro ĩgratiĩ ciuitatem rep s pu ug o:ideo ratio p a ſimp ſe Pericu u9 P.L nt:et ig ſit:hi ſapiete P 4 tio: ideo ma: ſententia: & qui ſe Pencul ere id poſſunt: iculo expetũt: hi ſapiete it: cͤlt ene Earuneree gecketulgeete he- Em reip reddurn KW quun dur inelchten Knruene Arꝗ patriæ bei quem ebenchonaren Eieniucheme . tiombusſuis: etenim litudo ſ inũ .L AE cu et ut:qua cũ mult 2.7 õſeruaue ? tiombus taq; uti ſim runhoceſt tadiſutcu nalũt: q a pꝑ pria cõſe HH He Aicerur hocet “ tpro multis ꝑir . naun. acceptaꝑꝑ Pe hõ darc. Et S F terpꝑp odmihi ben a ſe dimiſit. Et iniquũ uitã a riæ: cu ro S eerſe, Quodm Anuſit: a ſe églo/ eſt iniquu osat reddere puacu oge fia ĩterire — lum. la ſubſecuta ẽg e ter — 1. - ogat redde t hanote rOo p Wõ ecne katadcaki cäpocle äiſum uunſfttutece hofſe Haicfset keI ria. siahachinagndr Quodire cũ poſſis cũ ſum tignauiã ainetere elis pro rep.i mn is fam in dictmus “ us et igulau lire piculũ „ R ncluſiois ſam dicimus lle . lariis adire riæ cotinctun 3 kuafttns⸗ Gmdan uiiscxexce en cæteris neten ſumũ nomen e dr ag N e⸗ mutilis eſt in tin cis . IId A uti cõremnenæ 2 n ſolumu us: ſicut hi llud ſan uti cõremt . nonſo exercem Sesadhi qᷓ et hoc:et i ire. Itaq;uti c 4 z uituꝑa no.n dis peream ex lis. Rat et hoc: imine uenire. P icolumem:ita dis per nibuseepiſto atione facer get ĩ diſcrimineu ul olum tione fa lle diſcrim ä ſe mauult ĩc 5i cõſulut. Na ler bere: conue namusp . . — im laluti coi ce 2. Nanigichon ſerimini ſuo pluſꝗ aenfiagie . Een ionem: Se eliqua quæ fupr iĩrẽp.di Ames fuerũt: exn: idetur. Deci Peer polſit entias: &r , dusꝗ lĩcolumes fue ihi bene uide Prze ſa . aain⸗ moratio pimonc: as ue fracta ait enatar̃. Quod miibe pro kgionihusſe meno qu rmiſti/ usnemo uilic dicitnux: . et nopd us⸗ emerde cee usſtellexiſe eeneae ealekdeir ⸗ “ im ratione Ma ce ditur: hoſte *1 pua maxima ree *X½ cu! m Tu laud- atriã: uortdie magis ci 6ſtr ſirurenim Lu ua de Cæſaris cepit patria. ſtate qi ulũ: et rõe demõſtra- un maliqua lico ad ta uetu d piculũ:et rõ imãdi⸗ na qui cu- ſubiicitilli ſtas au Tlaude rodita ad icuᷣ ſt exiſtima di ſl tſubd r pote Tlau cp cedere Etes ſũt exi llle celli dixi non datu teſt ſe di X. d bere ac „ ſ. letes lu . e tiam non nen botenlect e pro ſep.de - tũ:hi ſap is igitur ge de etor mento: ſſpro roba itãt. lp his igi mn⸗ tori: ideſt auditor afeunune; é:et exemplo cõp icul uitãr. In SIit Maura ditori: firmiſſim is n eo * E:et exemp fiæ piculũ ui r. — ut plu mouere a ratori tu e: riæꝓp ſumus , neg dc mouere a f m eſt orator! Cæſa/ tu ũ pro ſalute pr̃iæ ᷓ producti 48 — 4E roprium uippe CX llũ pro tur:de &ᷓ pro icius,: adiuuat ete M Tr „Itad Enobr aiunt GnE pro. gnu P kti uerſatur: de ꝗᷓ p dicius:adiuu a⸗ i⸗ or⸗ ſrte Aon mm Or Oliti am ir ad eloc r Irote Tem cum Cicero O ⸗ mbus exp d nõ mo cuc . 5 exercẽur ad e do . . c eteſe . Aceremus: quo ulto maxĩe ꝑ ẽ im ĩ exercene A ⸗ ꝛnat or̃onẽ: ſed mi Sueniãt extra c cxornabius ornarorfone. uare cõueniãt uti cũ exornal is facultatẽ. Q tõis ĩ dicendou ſecũdo. tois fa olitõis i ĩ lbro ſecũ c. rões adhibere exp dere dirimusi lbre . N 4 rgumentatõem Qnoraiio. tl o:quo tota argume Commer oco firmiſ me ẽſæpius aut atioecuile iutius: et codẽ ſæpiu lin Ommorati. anetur diutius: it:eti. orato lün 7 õtinẽtur m — õuenerit:eti. iur tur ca co uti maxie c itori ptas ailum ccãcõt Ir: hacutir igori ptas aum Uns E ropriu n0. Hs 7 tremũ ceſſe risbõi maxie p ouẽdi:huic ext Eemge . elle de re firmiſſun ● ⸗ Unn na⸗ ide gen⸗ 77 9 n⸗ do vius ton 9tuo lum nẽ - ſubiici nõ potuit:ppꝑea quod hic locus nõ ẽ atota cã ſc paratus: ſic ut mẽbrũ aliquod:ſed tanꝗᷓ ſanguis profu ſus ẽ ꝑ totũ corpus oronis. Contentio. Ontẽtio ẽ:ꝑ ꝗᷓ cõtraria rferũtur:ea ẽĩ uerbo c rũ cxornatiõibus: ut ãte docuimus eiuſmõi. IInimicis te placabilẽ: amicis ĩcxorabilẽ præ- bes. In ſnĩara huiuſmõi uos:huius in cõmodis lu getis iſte reip.calamitate lætatur: uos ur̃is fortũis diffiditis. Iſte ſolus ſuis eo magis cõfidit. Inter hæc duo cõtẽtio nũ genera hoc intereſt. Illud ex uerbis celeriter relatis cõſtat.hic ſnĩæ cõtrariæ ex cõparatioe referãtur opor- Imilitudo & orĩ̃o traducẽs ad rẽ quãpiã aliqd N Der re diſpari ſimile. Ea ſũitur aut ornãdi cã: aut probãdi aptius dicẽdi: aut ãte oculos po nẽdi:qũo ꝗᷓtuor de cãis ſũitur ita ꝗᷓtuor modis dẽꝑ cõ . trariu: p negationẽ collatio nẽ: ꝑ breuitatẽ.Ad unã- ꝙ ſumẽdæ cãm ſimilitudis accõmodabius ſingulos modos pronũciãdi ornãdicã ſumitur ꝑ contrariũ ſic: nõ.n. quẽadmodũ ĩ paleſtra:ꝗ thedas ardetes accipit celerior ẽ ĩ curſu cõtinuo ꝗᷓ illeꝗ tradltt:ita melior im- Perator nouus ꝗ accipit exercitũ ꝗᷓ ille ꝗ decedit: pro- pPrerea quod defatigatus curſu integro lacermhic peri „ tux iĩperator ĩperito exercitũ tradit. Hoc ſine ſimili ſa/ tis plane ẽ ꝑſpicue et probabiliter dici poruit hoc mõ 7 APOide — dicitur minus bonos ĩperatores a melioribuis excrcitũ . accipere ſolere:ſed ornãdicã ſimile ſumptũ ẽ:ut orati oni dignitas quædã cõpararetur. Dictũ eſt an ꝑ cõtra riũ:cũ ei rei quã nos probamus aliquã rem negamus eſſe ſimilem: ut pauloante cum decurſoribus aſſereba- mus. Per negationem dicetur probandi cã ho c mõ: neq; equus idomitus:quãuis natura bene cõpoſitus ſit idoneus põt eſſe adeas utilit tes: et aptus quæ deſide rãtur ab equo:neq; homo indoctus ꝗuis ſit ĩgenioſus ad uirtutẽ poteſt peruenire:hoc probabilius factũ eſt: quod magis eſt ueriſimile non poſſe uirtuæm ſine do UDEAAE „ ctrina comparàri: quoniã nec equus quidẽ indomitus idoneus poſſit eſſe ergo ſumptũ eſt probãdi cã. Dictũ aũt per negationẽ:id enim perſpicuũ ẽ de primo ſimi litudis uerbo ſumetur:ct aꝑtius dicẽdi cã ſimile. Dici/ tur ãt ꝑ breuitatẽ hoc mõi amicitia gerẽda:ſicut ĩ cer- ceſſe ſit:uenire poſſis: ſed ut produãtus ſtadiœt uiri- . . 5 . * * tamine currẽdi nõ ita cõuenit cxerceri: ut quoad ne- lIigario uẽiſſet dixiſſe quoquo pacto ſe Occiſug ligariũ ſed cũù Ci. diu ĩclæ mẽtia Cæſaris cõmoratus eẽt nõ po/ huſſſe in ſuo propoſito permanere. 0 ́́”MUꝑ Ontẽtio:antitheſisẽ color e 1 . N1 l al. S c ſniar uos huiuſmõi & in/ au ä ale‚/ calamitate & lugere ĩcõomo = 1. da alicuius cõtraria ſũt ĩſnĩia: nõ pe/ nitus in uocabulis. Celeriter: relatis: quia ſi latius ꝓnũciaretur amitteret ſplendorem coloris. Ex comparati/ one: cõparãdo ſtartum unius altero. Imilitudo: parabolæ aut ſomiotes fit autẽ ꝗᷓdo trahi mus aliꝗᷓ ſimilitudinẽ ex rbus diſſimilibus: puta tra ducere ſimilitudinẽ fortitudĩis: aut magnanimitatis ex Cæſare leone cũ alter ſit hõ: & alter belua. Quãquã cãm applicamus ĩ dicẽdo huc colo/ rẽ cãm ꝓpter ꝗᷓ ſit cum ipᷣo mõ: puta q cã ꝓbãdi facimus cũ contrario: & nõ cũ aliismodis. Nõ. n. quẽadmo dũ: uolẽs pbare ueterẽ tpatorẽ meli orẽ eẽ ꝗᷓ nouũ:q ei ſubſtituit oñdit unũ cõtrariũ hoc mõ:ñ ẽ tã bonusi/ pator nouus:q ſuccedit ueteri: ſicut ẽ uetus: quêadmodum nouus curſor melior ẽ ueteri:cui ppꝑ ſuffragationẽ ſuccedit. Paleſtra:i ſtadio currẽdi apud olympũ ubi multa fiebãt ludo α rũ genera. thed dctesaccipit: cur) rebat ĩ urbe cũ face accẽſa.& cii nus fatigatuserat ſuccedebat alter in cur ſu:& ita cõmode rapiebat facẽ ex ma J nu priori ut neq; curſus tardaret: ne q; ea extigui poſſet. Hoc ſine ſimili: oſtẽdit quare hæc ſimili ꝓfit: tã orna mẽto ꝗᷓ aliarũ cauſarũ. Satisplane: ꝓpterillud aptius dicẽdi. Probabi Iiter:cã ꝓbãdi. Sed ornãdi cã: cum hæc ꝓbatio poſſet ĩ aliis dici cãis cõ/ mode ſine ſimilitud ne ſeqt: ꝙ hæc ornamẽti cã facta ẽ: & non aliqua cã. Dictũ ẽ ãt:oñdit cãm quare ornãdi cã facta ẽ:nũc oñdit modũ ipᷣm: neq; quũo ꝑ cõtrariũ fiat. Aliquã rẽ nega⸗ mus: puta cõcedimus curſorẽ & ĩipa/ torẽ fucceder̃ ſolere ſuis pᷣceſſoribus ſed diuerſo mõ:qm̃ unus ſuccedit ro buſtior: alter imperitior. Per nega/ tionẽ ſumit᷑:oñdit ſecũ dà cãm ſimi⸗/ litudĩis cũ ipſo mõ extracta eo ordi/ ne quo ꝓpoſuit. Neq; equus indo/ mi tus: p hãc ſimilitudiné ꝓbat uir/ utẽ ſine docttria ñ eẽ utilé. Quod magis ẽ ueriſimile: ꝓbat am cam i hoc exẽplo:qm adiuncta ſimilitudi ne eꝗ fit ĩ hoĩe magis ueriſimilce. er/ go propter ſimilitudinẽ ſptam ab equo. Dictũ ẽaũt: oñdit modu.ipm in eodem exemplo de primo uerbo — rn ns m dia pectus. Seruius ait non eſſe dctũ 6 7 . . S . — . . . . „ E* M α n*αα Pro collatiõe: quia diuinitasc mor . 2 I Prripei a, 4 — ſ⸗ õ — 5 rrensto ir. ſimilitudinis:quia in principio exẽ/ pli eſt poſita negatio: ubi dicit: neq; Romindoctur, Sumitur autem po nit tertiam cauſam ſimilitudis:quæ eſt cauſa aptius dicendi per breuita/ tem tangit modum hoc modo: fit au tem quado ambæ resaſſimulatæ iũ/ guntur ſub eodem uerbo cauſa bre/ uitatis: ſicut apparet ĩ exemplo. Cõ uenit exerceri: quoniam qui ĩ ſtadio currit ſatis putat eẽ curſum: cum ad calcem peruenit ſed ꝗ currit in ami/ citia non debet inde prodiri in amo/ re quantum ſat eſt: ſed etiam ultra ꝗᷓ neceſſe ipſi amico eẽ uideat. Quo ad neceſſe ſit: quantum ad curſum in quo ſufficit currere uſq; ad calcem ſed ꝓducto ſtudio qᷓntũ ad amicitiã in qua modus amorisabundans non eſt etiam ſi gmicus ipſe moriat. Vr aptius intel ſigas:’tangit cauſam: quæ ſit breutatis propter modum. Poſt mortem: uita autem hommis quida curſus ſicut ſtadium. Finis autem curſus eſt miors:propter quam amor ſiſtendusnon eſt: ſicut in calce ſtadii fleri ſolet. Ante oculos:ita ut res agi uideatur. Ponẽdi cauſa: tangit cau ſam. Per collationem: tangit modũ fit autem moduscollatiomis: quãdoe omnia ſimilitudinead unguem com parantur. unde ſuper illo uerſu Vir/ gi.Latonæ tacit en, pertentant gau- talibus non comparatur. Appolita accommodata: conuenientia. Quo nn melius iudicium: Ciceronis de iali uiro. Ita ſi quis:nunc infert ſimili/ tudinem in qua diues cum cytharœ do comparatur:qui cum ambo ma/ gnam populi expectationem: cum ex tremum deluſi eiectiq; fuerit. hoc ſi/ mile oſten dit effectus huius ſimili-⸗ tudinis. Alterius: inertiæ hominis cytharœdi. Alterius ſtultitiæ: diuitis ſine uirtute. Sibi ratione collata: ad omnis partes cõparata: quia uter/ q; primo expectatusa populo: deĩde deluſus fuit. In ſimulibus:dat unũ præceptum ſeruandum in omni ſi/ militudine. Per Tranſlationé: me/ thaphoram. Sereno:hic eſt ſimili/ tudo. Sed inuentio remouet dubiũ Animatas: ut equi & animalia. Ina nimatas: utarbores. Mutas: bruta: feras:tygres. Cœleſtes fulgura eclyp/ ſis Terreſtres: pabula: möſtra. Arti ſicia:ĩſtrumta: machiamta domus. .— bus ultro facile procurras nã hoc ſimile ẽ:utaꝑtius in- telligatur mala rõe facere: ꝗ reprchẽdãt eos ꝗ uerbicã poſt mortẽ aĩci liberos eius cuſtodiã: propterea quod in curſore tãtũ uelocitatiseẽ oporteat:ut efferatur uſq; ad finẽ. In amico tãtũ beniuolentiæ ſtudiũ: utultra ꝙ quod amicus ſentire poſſit: percurrat amicitiæ ſtudio. Dictũ aũt ẽ ſimile per breuitatẽ:nõ. n. ita ut in cætexis rebus res ab re ſeparata eſt:ſed utraq; res cõiũcte et cõ⸗ fuſe comparata. Ante oculos ponẽdi negocii cã ſume tur ſimilitudo:cũ dicetur ꝑ collationẽ ſicuti cytharoæ- dus: cũ proderit optime ueſtitus palla ĩ aurata indutus cũ clam yde purpurea coloribus uariis intexta: et cum corona aurea magnis fulgẽtibus gẽmis illuminata: cy tharã ten?s exornatiſſim auro et ebore diſtincta. Ip- ſe præterea forma:et ſpecie ſit:et ftatũa a ppoſi ta ad di è gnitatẽ:ſ AAma gnã populo cõuenerit his rebus expe ctationẽ repẽte ſilentio facto uocẽ mittat acerbiſſimã cũ turpiſſimo corporis motuquo melius ornatus ſit: et magis fuent expectatliseo magis derrſaset cõtem- E, 1 L 60 2 114 s ptus eiicietur. Ita ſi ꝗs ?ĩ excelſo loco et ĩ magnis ac lo- cupletibus copiis collocatus fortunæ muũeribus:et na turæ cõmodis oĩbus abundabit: ſi uirtutis et artium: A 2 . . . — —= . . — . P, . quæ uirtutis magiſtræ ſut ægebit: quo magis cæteris: rebus erit copioſus et illuſtris expectatus: eo uehemẽ- tius deriſus et cõtemptus ex oĩ cõuentu bonorũ eiicie tur. Hoc ſimile exornatione utriuſq; rei:et alterius iner tiæ artificiis alterius ſtultitiæ ſimili rõe collata ſub aſ- pectu ofnniũ rem ſubeecit. Dictũ ãt 5 ꝑ collationẽ pro pterea quod propoſita ſimilitudie paria ſut relata oĩa. „ . —r n rr. - — 4 Inſimilibus obleruare oportet diligẽter: ut cũ rem af feramus ſimilẽ:cuius rei cauſa ſimilitudinẽ attulerius uerba ad ſimilitudinẽ habeamus accõmodata.i.huiuſ mõi. Ita ut hyrũdines aſtiuo tẽpore præſto ſunt:frigo re pulſæ recedũt. ex eadẽ ſimilitudie:nunc ꝑ trãſlatio nẽ uerba ſũamus:ita falſi amici ſereno uitæ iĩ tempore præſto ſũs ſimul atq; hyemẽ fortunæ uiderint deuo/ lãt oẽs. Sed ĩuentio ſimiliũ facilis erit:ſi ꝗs ſibi omnes res aĩatas: et iaĩatas:mutas: et eloquentes:feras et mãſu etas:terreſtres:et cœleſtes:maritias:artificio:caſu natu- ra comparatas: uſitatas atq; inuiſitatas ftequenter ãte oculos poterit põere:et ex his aliꝗᷓ uenari ſimilitudinẽ Nrnw, ine .— „ 4 Q aut ornare:aut docere:aut apertiorẽ rem facere: aut poner rem ante oculos poſſit. Non.n. res tota toti rei — . . „. “ . l 8 6 . neceſſe eſt ſimilis ſit: ed ipſũ quod cõferetur ſimilitu dinem habeat oporter. Excmplum. Xẽplũ ẽ alicuius facti: aut dicti præteriti cũ — — * uinre ERr Gẽ de cãis. ꝗbus ſunilitiidores ornatiores fa dignitatis cã ſumitur. A ptiore APP “ cit: chm nulliuus rei niſi babiliorẽ:cũ magis ueriſimilẽ facit ante oculos ponit cũ exprimit oĩa ꝑſpicue: ut res dicta prope manu ten- tari poſſit. Vniuſcuiuſq; generis ſingul⸗ ſuhieciſſe o relon mus exẽpla:niſi exẽplũ:quod genus eẽt ĩ expoſitione demonſtraſſemus:et cauſas ſumendi in ſimilitudine aperuiſſemus. Quare uolui mus: neq; pauca quomi- nus intelligeretur: neq; re, intell ecta pluræcõſcribere. Imago ſimilis. UA Err — Mago eſt formæcũ forma cum quadam ſt i militudie collatio. Hæc ſumitur aut laudis: aut uituperatõis cã. Laudis cã ſic. Ibat ĩ prœ liũ corpore tauri ualidiſſimi ĩpe tu leõis acerrimi ſimi lis uitperatigmus: ut ĩ odiũ adducat hoc mõ. Iſte quotti die ꝑ forũ mediũ tãꝗᷓ iubatus draco ſeripit dẽtibus ad uẽis aſpectu uenato:ſpiritu rapido circũſpectans huc et illuc:ſi quẽ reperiat:cui aliqd mali faucibus efſt are: ore attingere:dẽtibus inſecatr: lingua alggere poſſit: ut luidiã adducat hoc mõ. Iſtegꝗ diuitias ſuas ia ſtat:ſi cut gallus ephrygia: aut ariolus ꝗſpiam depreſſus: et oneratus auro clamatet dehrat. In cõtẽptionẽ ſic. Iſte ꝗ tanꝗᷓ coclea abſcõdens retẽtat ſeſe tacitus cũ domo totus:ut cõmedatur aufertur. Eſſectio. Ffedio ẽ cũ exprimitur:et effingitur uerbis e corpiscuiuſpiã fonna:quod ſatis ſit ad ĩtelli gẽdũ hoc mõ.Hũc dico iudices rubrũ:bre- uẽ ĩcurrũ:canũ ſub ſcriptũ Cxſiũ:cui ſane magnaẽ in mẽto cicatrix:ſi quomõ põt memoriã uobis Tdir̃ hẽt haæc cxornatio cũ utilitate:ſi quẽ uelis o ſtẽdere tũ ue- nuſtatẽ: ſi breuiter er dilucide facta ẽ. Notatio. Otatio ẽ:cum alicuius natura ceftis deſcribi n tur ſi gnis: licuti notæ qd ã naturæ ſũt attri 1. . 6— . M . .„„ :‚— nioſu deſcriber̃. Iſte iqes iudices gſe dici diuitẽ putat eẽ præclar ũ. Primũ nuic uidete quouultu uos intuea- „ int n g8? tur. Nõ ne uobis uidetur dicef: darẽ uobis:ſi mihi mo⸗- leſti nõ eẽtis. Cũ uero ſiniſtra mẽtũ ſubleuat:exiſtimat e ccerti auctoris noic propoſitio: id ſumitur ſ parain ſiuelis nõ diuitẽ ſed oſtẽtatorẽ pecu elc Caſu: ruine: naufragia. Vſitatas paguigãdi: eqtandi. Inuſitatas: gy-/ gãtes. Ponere poterit.i. ſi eoꝶ natu ra cognitã habebit. Quæ aut orna c p enumerationẽ tãgi quatuor cau ſas ſimilitudis ſuperius poſitas: non enim alia cautio toti rei ĩueniunt ſi/ milia: ut totius & toti. cũ id quod ſit obſcurs magis dilucidũ reddit. Pro- e certiauctoris nomie ĩ hoc differt a ſimilitudie cum oĩbus ĩ aliisad unguẽ cõue niat. lIiſdẽ cauſis: quæ ſũt quatuor ſequẽtes: & ſimiliter quatuor modis ut eſt in ſimilitudine dictů. Vniuſ ciuſq;:excuſat ſe quare nõ ponãt exẽ pla. Quod genus: quale. Neq; pau ra: aut plura ꝗᷓ opus eẽt. D Mago: caſſcribere:nõ uolui ſcribere paucio ſimilis ãt i eſt exẽplo & Imilitudini: niſi qd illa habẽt cõparati onẽ ĩ oibus rebus hæc ãt tãâ tum in perſona corporis. Formæ: cũ forma: ut leonis cũ hoĩe. Laudis & uituperationis: tägit effectũ. Cor de tauri: ſimilitudo mẽbri cũ mem bro ad laudem: & loꝗtur de Hecto/ reiaut uiro aliquo forti. Impetu: leonis imago formæ cum forma. iſte * quottidie exẽplũ uituperationis ad odiũ dicèdũ fit de mẽbrisad mẽbra Efflare: maledicẽdo. Vt inuidiã: exẽplũ ſecũdi esftus uituperatio/ nis. Sicut gallus ephrigia: ſupiusĩ ratione exordiorũ inquit imidiam duci poſſe ſi bõis ipᷣis ut aliquẽ dice mus ad cõficiẽdã poſtꝗᷓ ad ueritatẽ Galli:aut Cybellis ſacerdotes inſa/ nire plerunq; ob furorem unionem dicebat: delirat:hinc iuidia eſt: cum ait diuinus cauſam eſſe ſtultitiæ: ut cõtemnatur tertius effectus uitupe/ ratiõis officio: cũ exprimitur: ita pin — gir ut uidere imago uideat. Effin giltur:quantũ ad ſculpturã. Hunc iudices:ꝗdã accuſatus:alterum cum ignoraret᷑ a iudicibus eum dengie graphice. Rubrũ: lintigioſũ. Cæ ſi oculis glaucis. Vtilitatem: quia demonſtrat rem ignoratam- Otatio:hicautem colorſi n milis eſt in hoc ſuperiori: quod per illum aliqua cor poris fama, per hunc uero uita & moꝑꝶ cõſuetudo ſignificatur. Qux ſicut notæ:deriuat ipᷣm colo rem unde dictus eſt. Daret is mihi locum aduerſarius meus mihi cede ret:ſi uos moleſti non eſſetis: & ſunt uerba oſtentatoris ſignificata perad uerſarium ſuum: ꝗquẽ ſubaudimus. 7 ii — — l Præſtringere: obcæcare. Alio no mine appellat: ut plures ſeruoshabe re exiſtimetur. Iſti barbari: reliqui ſerui ſæpius fruſtra uocãdoeos. Pu tent ſe legi:putẽt ex multis ſeruis eũ. unum ſeniorem eligere: cum tamen ſolus ſit. Aſturco:genus equi ex hiſ pania ueniens. Ante oſtium: utſcili cet equus ducatur ad aerem. Aliqui corragium & eſt dictum ex perſona Ciceronis Nam corragium proprie niloe us ate oſtiũ ſuũ detur:aut aliqd fragile falſe cor- —„, — Us M0 . 2 — ragiu gloriæ cõparetur. Deide exclamat: ut oẽs audiãt dicitur ſuppeditatio ſubminiſtro: Numeretur: uocabu/ lIum fecit ſuſpitionem pecuniarum: cum intelligatur uel ligna: uel carbo nes forte. Ex ea re:iſcilicet quod ad ſe uenerit. Conturbatur in animo: nam ſpecieuultu adiunctione: quia lactatio naturalis ſuppeditabat au/ daciam. Abiiſſetis: ueniſſetis. Vn/ de liberet: exommi perſona etiamui liſſima: quoniam domuscẽomnibus notiſſima. Hiſdem: quæ diſiecta fuerant propter bella. Sodalitium cõuiuium multorum: ut ſymbolum. Triclinium: locus attributus conui uio a triplici ordine diſcumbendi. Nam in eo tres mẽſæ locari poſſũt Stratum: tapetibus lam uenturũ ad prandium uidelicet. Frater uenit ex ſalerno: conuertit uerba dicta a ſer- uo.nam ille dixit dominum ſuũ ad prandium uẽturgm. ipſe hoſpitibus dixit fratrem ſudnæx magiſtratu ac cedere., Illi pergam obuiam: cõuer tit etiam illud ſi uelit exire: ut dare/ tur locus parandi domine uenturo. Ipſe autem ait: ſi uelit exire obuiam fratri uenienti. Et poſtulant: cõque runtur. Veſtimenta: tapetes: aulea. Corrogaret mutuos. ſ. apage uerbũᷓ græcũ: quod plurali iungitur: ſicut apagete ſinguli: & ſicut blãdiẽtis mo dum. Familiä: ſeruosminiſtrantes. ſe gẽmæ nitor:et auri ſplẽdore aſpectus oĩum præſtrĩ gere: Cũ pucru reſpicit huncunũ:quẽ ego noui. Vos nõ arbitror nouiſſe alio nomine appellat. Deinde alio rrE. id iſti barbaii atq; alio heus tu ingt uidi Samio:ne qui turbẽt lit ignotiig audiũtunũ putẽt ſe legi: de multis erdicit: in aurẽ au tdomi lectuli ſternãtur:aut ab auũ⸗ culo rogetur æthyops: ꝗ ad balnieas ueniat:aut Sturco 2 Wr uidetout diligenter nũetetur ſi põt ante noctẽ puerꝗ — N „ — . . . . iãa bene hoĩs naturã nouit. Tu illo pluxes mittas opor- . Sðõõ . ł. — — ;—.— n — .—— tet ĩꝗt ſi hodic uis trãſnũerari:age ingꝗt:duc tecuũ Liba nũ t Soſia. Sane deide caſu uẽiũt holpites hoi: quos „ . —— . . FE .— 1— dũ iſte ſplẽdide ꝑegriatur iuitauit ex ea re hõ hercle ia ne cõtuxbatur: ſed tamẽ a uitio naturæ nõ rcedit bene iqt faci mũ recta abiiſſetis. Id feciſſemus ĩqut illi: ſi domũ no- uiſſemus ad iſtud ꝗdẽ facile fuit unde libet ĩuẽire. Ve rũ eũ eũtẽ ſequũtur iſermo iterea huius cõſumitur oĩs oſtentatiõe. Quæniur ĩ agris cuiupmõi frumenta ſi . = .ſint: negat ſe ꝗa uillæ incenſæ ſint: accedere poſſe: nec dificar̃ ẽt nuc auder:.te ãt ſiĩ tuſculão ꝗdẽ ĩ cœpi ĩſa- 4. A nire:et h iſdẽ füdamentis ædificare. Dũ hæc logꝗturue nit ĩ ædes ꝗᷓſdã: i ꝗbus ſodalitiũ erat eodem die futu/- rũ quo iſte pro notitia domini ædiũ̃ ĩgreditur cũ hoſ pitibus. Hic iꝗt kabꝛto:ꝑſpicitur . argetũ quod erat ex poſitũ. Viſitaricliniũ:ſtratũ probat: accedit ſeruulus dicit hoĩ cl dominũ iã uẽturũ ſi uelit exire.Ita ne ĩꝗt Eamus hoſpites frater meusuenit ex ſalerno ego illi obuiã ꝑgã. Vos huc decima uenitote. hoſpites diſce- dũt:iſte ſe raptim domũ luã cõiicit. Illidecia qua iuſ⸗ ſerat ueniũt. quærũt hũc:reperiũt domũ cuià ſit. in di Aerſoriũ deriſi conferũt ſeſe. Viderũt hoĩem, poſtera . — ſ. 241% — 3 ◻ 42-Ae . . — „»„ *" Gatct. Scruulos non inurbanos ſatis ſirenue et cõcin- die narrãt: expoſtulãt:aecuſãt. Ait iſte eos ſimilitudi- 0°. L/* . V — ne loci decéptos Angiporto toto, deerraſſe ſe cõtra ua litudiem ſuã ad noctem multã expectaſſe. Samiõi pue ro negociùm dederat: utuaſa ueſtimenta: pueros ero- ne cõparat.iſte hoſpites domũ deducit. Ait ſe dom os maximas cuidã amico ad nuptias accomodaſſe. Nũci S at puer argẽtũ repeti. ptimuerat eniꝗ cõmodarat apa 4 MWPN αα gete ĩquit. ædes cõmodaui.familiam dedi. argentum quoq; gult tametſi hoſpites habeo.tamen utatur licet tis cHac&Ht:s.ſed rectius feciſſetis: ſi ad meã do- — — — . no cin l tit⸗ ſer 0c ut arn fan . — nos ſamis delectabimur. Quid ergo quæ deinde effi ciat: narrẽ ciuſmõiẽ hoĩs natura: ut ꝗᷓ ſingulis diebus efficiat gloria: atq; oſtẽtatõe: ea uix ãnuo ſermõe enar- rare poſſim. Huiuſmoi notatões q deſc ribũt quod cõ ſẽtaneũ ſit uniuſcuiuſq; naturæ uehemẽter hẽnt ma- gnã delectatõem. totã. n. naturã cuiuſpiã ponũt ante oculos aut glorioſuut nos exẽpli cã cœꝑaus: aut iuidi aut tidi: aut auari: ãbitioſi: amatoris luxurioſi:furis qᷓ druplatoris deniq; cuiuſuis ſtudiũ protrahi põtĩ med ium tali notatione. Sermocinatio. . — 1.. . .. — oe E. Ermocĩatio ẽ cu alicui ꝑſõæ ſermo attribui- ro . — — . . ſ tiur et is cxpõitur cũ rõne dignita tis hoc pa/ cco. Cũ militibus urbs tdũdaret: et oẽs cues tiore oppreſſi domi tenerẽtur: uẽit iſte cũ ſago gladio ſuccictus tenẽs iaculum:quq; adoleſcẽtes hoiem ſimi li ornatu ſubſequũtur.irripuit ĩ ædes ſubito.deide ma nauoce. Vbi ẽ iſte beatus diues iꝗt. ædiũ domius 4 nõ mihi præſto fuit ꝗd tacetis:hic alii oẽs ſtupidi tiore obmutuerũt. Vxor illius ĩfeliciſſimi cũ maxio fletu ad ſe WſeT Drtrrsr ee ſi iſtiu pedes ccit ſeſe. Per te ĩꝗt et ꝑ ea ꝗtibi duleciſſi èD — „ „ . — . — . eſ ma ſut ĩ uita miſerere nr̃i:noli extiguere extictos. Fer „ G — 1„- 12 — mãſuete fortunã:nos quoq; fuius beati noſce te eẽ ho- miné. At ille ꝗn illũ mihi datis: ac uos auribus meis op plorare deſinitis nõ abibitlli nũciatur ĩterea ueniſſe iſtũ et clamore maxio mortẽ minari quod ſimulac au Nawta dliuit:heus ĩqt. Gorgias pediſſeqᷓ puerorũ abſcõde pu eros:defẽde:fac ut icolumis ſit adoleſẽtia. Vix hæc di . — — . nin ) „ xerat cũ ecce iſte præſto ſecũdus: inquit audax.nõ uox mea tibi uitã ademit: e xple meas inimicitias t iracũdi am ſatura tuo ſãguie.Ille cũ magno ſpiritu uerba me- tuebã iꝗt. ne plãe uictus eſſẽ nũc uideo ĩ iudicio mecũ cõtẽdere nõ uis:ubi ſuppeditari turpiſſimũ: ſuꝑar᷑ pul cherrimũ ẽ: ĩterficer uis occides equidẽ ſed uictus nõ pibo. At ĩ extrẽo tꝑe uitæẽt ſnioſæ eloꝗris ne ; ei quẽ uides do mĩari uis ſupplicare.Tũ mulier. imo ꝗdẽ iſte rogat et ſupplicat ſed tu ꝗſo cõmouere et tu ꝑ deos in At:hũc exẽplare domisẽ.uicit hic te:uĩce ta nũc aium. Guar num deſinis inquit uxor loqui quæ me dignanõ ſunt tace et quæ curanda ſunt cura:tu ceſſas mihi uitã tibi omnem bene uiuẽdi ſpem mea morte eripere. Iſte mulierem reppulit ab ſe lamentãtem illi neſcio quod icipienti dicere quod d gnũ uidelicet illius uirtute eſ⸗ ſet gladiũ ĩ latere defixit. Pugno ĩ hoc exẽplo datos cẽ QSamiis: fictilibusa ſamo ſſula ubi fiebant: ſicut nunc maiorica dici/ musuaſa. Quid ergo:loquitur Ci cero ad iudices. Huiuſmodi nota tiones põit: effectum cœperamus: Quia pauloante dixerat ſe nũquam poſſe omnia dicere de natura gloriã di: quaſi dixit principium fuit. Quadruplatoris:hoc uocabulũ diu latinis ignotum fuit: ſed ab aſco nio pediano declaratur is qui quar/ tam partem habet accuſationis. Pro trahi:in medium ita declara ri:ut ante oculos ponatur. Ermocinatio ſ ſermo docens unicuiq; per ſonæ. Et is exponitur cum ratione dignitatis.i. p ro/ nunciatur a perſona intoducta ſe/ cundum decorum ſuum in qua re Cicero in oratione reprehẽdit phor mionem qui cum in hoſpitio eſſet cum Hannibale loquebatur de præ ceptis rei militaris:unde interroga tus quid ſentiret de phormiõe: oſtẽ dit ſe maltos ſenes deliros uidiſſe: ſed magis phormione nullum cum militibus tempore bellorum ciuiii um quo tumultu iuſticia fiebat quã obrem duo litigantes de agris cau⸗- ſam dicere non poerant ex illis au- tem ſuperbis qudam agreſſuseſt al terum humanum & grauem uirum de utroq; loquitur ad dignitatem. Cum ſago:ſagum & ſagulum eſt ue ſtis rei militaris breuis. Magna uoce hic incipit ſermocinatio. Beatus: diues. Quin fiat: immo fiat: nam quin cum uerbo indicatiuo iunctũ habet ſignificationem imperatiui. Stupidi: inſenſati: per te inquit de corem muliebrem dulciſſima ut ꝓ filios uxorem. Fortunam: fœlicẽ ſtatum. Vos quoq; ſum locusa miſe ratione hominem quod non dura/ turum in hocſtatu. Quin datis: ĩ/ mo datis & reuertitur ad ſermocina tionem militis ſuperbi. IIli: domi no ædium. Abſconde: uolebat ut fi lii ſeruarentur:ipſa ſciebat ſe eſſe in terficiendum. Ne plane uictuseſ/ ſem:ideſt ne eſſem uictusa te de iuu re apud ptætorem. & moraliter di- cit tanquam grauis quia uictoria ꝓ ſuperbia & iniuria non eſt uictoria Tu ceſſas:conuertit ſead militem Bene uiuendi ſpei per inſinuatio nẽ ſuadetur ꝙ ſibi pareatad digni/ tatem ꝓprium decoꝑ uniuſcuiuſe Sunt item ſermocinationesconſe/ quentes hic genere: idem ſunt eti⸗ amaliquæ ſermocinationes quæ fi/ unt per unum tantum loquentem: ſicut in genere exempli ſubiecit. Nam quid putamus: ſũt uerba aèi cuius dicentisad iudices & in exerci tum quid poſſit inducere ſubiicere orationem quam: ſcilicet uolet exer citum uel perſonam ſic introductũ loqui communiter. Onfirmatio Cô C iungitur prima indagare uocabuli ſignificationem nam dicitur a proſopisp- ſona:& pro fingo muta ut belluæ. Mortui hominestinfernus:urbes: ſaxa. Ad dignitatem: ad decorum ſuum. Aut actio: in aliquo facien di. Quid nunc: inducitur conque unicuiq; ſermões ad dignitatẽ accõmodatosi. quod oportet ĩ hoc genere obſeruare. Sũt ſermociatões cõſe qntes hoc gẽus:nã ꝗd putãus illos dicturos:ſi hoc iu dicaueritis: nõne hac oẽsutẽtur rõne:deinde ſubiicere ſermonem. = — Conſurmatio. l Onfamatioẽ cũ alitj qᷓ nõ ad eſt ꝑſõa cõfin c giltur:ꝗ ſi adſit: aut cũ ĩs muta aut iformis ſit eloqns et formata:et ei oro attribuitur ad di gnitatẽ accõmodataut adio qdãhoc pacto: quod ſi nũc hæc urbs iuictiſſima uocẽ mittat nõ hoc pacto lo- ꝗtur. Ergo illa pluris tropheis ornata: triuphis ditata certiſſimis: clariſſimis locupletata uictoriis nẽ ur̃is cla riſſimis ſeditõibus uexor o ciues: ꝗᷓ dolis malitioſa car rens de ſtatu ſuo qui indies corfum . . GH e orr .. 1. 1. . pieur. Miciola:undetyriiquæbi thagoruiribuis probata numãtia: diſciplis erudita cori lingues: & de Hannibalenulla fides "thus labefactare nõ potuit: eã patimini nũc ab homu Sbn ℳ1 rer qui fuit autem ſecundum brutum qui plures quingentis annis: & hoc exemplum eſt de mutis cum illu ſuperius fuerit de inform bus. Nos tyrannos: alia contentio. Immutas aut ĩ brutum mortuum. Inaiĩatas: aut in urbe. Arſpplificationis: ad commouendam indignationem. Igmificatio: ceeſt 1 ſignum plurium rerum quæ dicamas. Tu qui plurimum cernis quam/ uis poſſet intelligi de uiſu oculoru: acuto:tamẽ capitur. In partem quã uult is qui dixit: ſcilicet qui multũ cognoſcit quomodo lucrari poſſit hæreditates. Obſcura reddunt: ut eſt radio percuſſus ſum: cum radi⸗/ us ſignificet uirgam & textoris in- Ancipites: ſicut eſt ſtrumentum, uidere ꝙ pertinet tam ad oculos ꝗᷓ ad animum. Cum res quæ ſequũ tur dicimus:non autem quæ præce dunt. ſequitur dicere enim ex ſalſa mentario eum mungere nares cum cubito & tamen non ſalſamẽtarium quale item hoc eſt: dies nocteſq; lu⸗ cratur:ſignificat feneratorem: ſalſa mentarius eſt ꝗ res ſalitas uendit ut piſces:carnes:deĩde alludit pᷣciſioni quæ drapoſiopoſis. Aliẽæ domui: ſubauditur ſtuprum fecit quid in / telligitur: qm dixit ſorma ac ætate. — ſeqntiã: abſciſionẽ: ſimilitudinẽ. Per exupa- tcem cũ plus diqũ ẽ ꝗᷓ patitur ueritas augẽdæ ſuſpitõ — rr. vi, eemnuulla religio: fraus pluſquam puni . . ð A S gn 2 ca. Dilerpiliszlitteparumm Spraet eulis teterrĩs proteri atq; cõculcari. Ic Ao 1nũc ille EEſe e. pue fabricandorum ludorum. Et lucius brutus reuiuiſcat et hic ãite ped sur̃os adſit nõ . S le . EE "Ccam patiannur: facit contentionem h S õs jnos itroduci colorem. Brutus: qui regesexpulit hac utetur oroe: ego reges eleci:iuos tyranos itroduci — qui reges exp 5 . . — — ATH aingn; — tis. ego libertatẽ ꝗ; nõ erat peꝑiuos AEruare nõ uul tis: ego capitis mei ꝑiculo priam liberaui:uos liberi ſi . r AEP D„ — . . . . . — ne ꝑiculo eẽ nõ curatis. Hæc firmatio licetĩ plures res mutas atq; ĩalatas trãſferatur proficit multũ ĩ ãplifica tõis partibus et cõmiſeratione. Significatio: =GDMW Ilngnificatio ẽ res ꝗᷓ plus ĩ ſuſpitõe reliꝗt:ꝗᷓ po . ſ ſitũ ẽ ĩ oroe:ea fit p exupatõem:ãbiguũ:cõ⸗ exup 8 nis cã ſic. Hic de tãto primõi tã cjto teſtã ꝗᷓ ſibi petat lIghnheno fliqt. p abiguũ eũ uerbu pot. duas Plureſue = ſnĩas accipi: ſed accipitur ĩ eã ꝑtẽ ꝗᷓ uult is ꝗ dixit ut ſi de eo dicasꝗ multas hæreditates adierit proſpice tu 9 . — 710 plurimũ cernisãbigua guẽadmodũ uitãda ſũt ꝗᷓ ob- ſcurã r̃ddũt oronẽ:ita hæc cõſeqᷣrlda cõficiũt huiuſ mõi ſignificatõnẽ. Ea ꝑiẽtur facile:ſi nouerius et aĩad uertius uesborũ ãcipites aut multiplices ptãtes.ꝑ cõſe Antiã ſignificatõ fit cũ res ꝗᷓ ſequuũtur aliꝗᷓ rẽ debẽtur ex ꝗbus tota res reliqtur ſuſpitõe: ut ſi ſalſamẽtarũ fi lio dicas:qeſce tu cuius pr cubito ſe emũgere ſolebat. ꝑ abſciſionẽ ſicũ ĩcipius aliqꝗd dicere. deide præcedius et ex eo quod iã dixius ſatis fliqtur ſuſpitõiſ ſic:ꝗ iſta forma et ætate nuꝑ aliẽæ dõui:nolo plura dicr. Per ſi + —. ☛ꝝ — — . 5 . —— .. 4 “ . — † „t “ e. Hrnne £ minnn militudinẽ cũ aliqᷓ re ſimili ablata nihil amplius dicius Gracchi memento: per e ſimi⸗ chi.Hæc exornatio plurimũ feſtiuitatis hẽt: et interdũ dignitatis. Sinit. rn. qdã tacito oratore ipſũ auditorem ſuſpicar. „ De breuitate. b expedita hoc mõ. Lẽnõ præteriẽs cœpit:ĩd V Tharſi præſidiũ reliꝗt:poſt urbẽ bityniã ſu ſtulit.ĩde pulſus ĩ heleſpõtũ ſtati põitur abido. Itẽ mõ cõſul:quõdã tribunus:is deĩde prius erat ciuitatis: tũc proficiſciturĩ aſiã: deide exul et hoſtis ẽ dictus. ĩpator õ —— — multarũ rerũ expeditõem: Quare adhibẽda ſæpe ẽ:cũ aut res nõ egebit lõge or̃onis:aut tẽpus nõ ſinet cõmo De demonſtratione. Eemõſtratio ẽ cũ ita res uerbis exprimitur: ut d geri negociũ et res ãte oculos eẽ uideatur. Id fieri goterit ſi ꝗᷓ ãte et poſtĩ ipſa re facta erũt cõprehẽdẽus: auta rbus cõſeꝗntibus: aut a circũſſãti- bus nõ recedẽus hoc mõ. Quod ſimulatq;. Gracchus proſpexit fluctuar̃ populũ uerẽtẽ: ne ipſe auctorſtate ſe — . — . „ . XA ſeatus comotus ſnia deſiſteret:iubet aduocari cotõem 17 Iſte iterea ſcelere et malis cogitatõibus redadãs uolat ex tẽplo Iouis ſudãs: oculis ardẽtihus erecto capillo cõ torta toga cũ pluribus aliis irę celerius cœpit. Hli præ co facichat audiẽtiã:hic ſublſeli u odꝗ calce premẽs Axtra pede q frĩgit:et hoc alios iu tidẽ faces: cũ grac chus deos ĩciꝑet precari curſim iſti ĩpetũ ſaciũt ex alis aliiſq; ꝑtiba cõuolãt:atq; e populo unus:fuge fuge ĩgꝗt Tyberi. Nã uides reſpice inꝗᷓ. Deide uaga multitudo . 4. Keuitasẽ res tãtũmõ ipfis uerbis necelliiſe & rus fieri. eſt autem melius dicere ſu⸗ — ſed ex ea ſignificamus. ꝗd ſetiaus hoc mõ. Noli ſatix⸗ nie nĩum populi freqntia fretus eẽ: ſtultitiã noſce grac 9 Iitudinem ſign ficat eum uoq; ſa- turninum ioculandum eſſeè:ſi ſequi tur ſtudia popularia ſicut Gracchus pater Tyb. & Can graccorum. H Reuitas ? brachilogia uer- b bisneceſſar:is, breuis. n. di citur ſermo qui continet neceſſaria & eſt laus ſicut — uitioſum eſt: per breuitatem obſcu/ perflua ꝗᷓ omittere neceſſaria. Lẽ- num præteriẽs:cœpit ergo ſine prœ liis ſi præseriens intelligit autem. Oe inſula reliquit: in qua præſi/ dia poſuit. Item modo conſul: ui⸗/ et po. ro. factus ẽ cõſul. Hẽt paucis cõprehẽſa breuitas do. detur dicere de maiore. Inaſiam ficiſcitur: quoniam de minturnenſi palude fugit poſt iperator: quia cũ exercitum romam uenit. Emonſtratio: id d fier poteſt: dat modum a rebus conſequentibus quæ reſumi poſſunt a conſecu tione partis ſignorum coniecturali/ um. Acircunſtantiis: quæ ſunt ſex: quis:quid:ubi:cur:quomodo: quan ſus. cur Gracchus tribunus ſẽſit ple bem dubitare ne ip̃e Gracchus timo re ſenatus cauſam ſuam deſereret. Concionem uocauit: ex hoc eſtan te rem per quodqid & cur. Iſte in terea: Scipio naſica. Oculis ardendi: circunſtantia. Quomodoilli præ co: faciebat audientiam. i. Gracchus imperabat ommbus ſilentium per pᷣ conem. Hic naſica:alios iubet qui/ bus auxiliis præcurrit tempus uſq; dictum ſunt ante rem: hoc nunc eſ in re. Iſte uirii poſt rem. Mnes rationes:facit conclus o ſionem in qua tria perme/ morat. primum hortatur ad exercitatõnem mixtam cum fructu. ſecũdo oñdit facilitatẽé: per quam poteſt facillime exercere. opulum: plebem eſt autẽ ſen/ ſubito tiore 8 territa fugere cœæpit. at iſte ſpumã ex ore fiiciẽs anhelãs ex ĩ fimo pector crudelitatẽ — tertio oñdit fructũ exercitatioõis epi logatq; quod i totaarte dictum eſt. gracch:et dubitãti Graccho ꝗd eẽt. neq; tamea A 4 ĩ quo cõſtiterat Ainꝗnti ꝑcutit tẽpus. Ille nullã uocẽ e- . — 4. . A—. / . — dẽs ĩſita uirtute cõcidit tacitus iſte uiri fortiſimi miſerã do ſãguĩe aſꝑ ſus q̃ſi facius præclariſſimũ feciſſet circũ ſpectãs et hilar̃᷑ ſceleratã gratulatibus manũ porrigẽsĩ tẽplũ lo. cõtulit ſeſe. hæc cxornatõ ĩ ãplificãda et cõmi “ ſerãda re plurimũ prodeſt:et ĩ huiuſmõi narrratõibus ſtatuit.n. totã rẽ et prope ponit ante oculos. Mnes rões hõeſtãdæ elocutõis ſtudioſe col o le gi us:i gbo herẽnii ſi te diligẽtius ?ercue- ris: et grauitatẽ: et dignitatẽ: et ſuauitat ẽhr̃e * H Grauit Grar ſmad ſententus, Dani, tatem: a Gornatum uocabulorum. Suaitatem:ad modum dicendi fa cilem. Nunc identidem: frequen/ ter ſimili modo & ego facturus ſum Ahlii cum modeſtiataliq ſunt quos tria ſolent impedire ne ſe exerceant: ſed ea tibi non adſunt impedimen/ ta. Cum quibus libẽter: omnia cõi cet: quia temere errores: aut occlta ammi aperiuntur inimicis. Sibi dif fidunt: timent ſene ſcire. Quam uiam: debent imitari. Cognatio fe cit: quia erat ſororius ſuns. Ratio philoſophiæ: quia boni mores ſi/ mul communicati augebãt amiciti/ am. Alia ſunt meliora:quia aſpira mus ad maiores ſententias: per quas multum proficiemus. Deſidere/ rur deficiat, demonſtratum: facit epilogum mira uarietate Et exer/ citatione locus: hic hiber in quẽdam ordinem rediſſe uidetur: nam in fi- ne exordii dixit hanc artem ad exerx citationem accommodari oportere: & item nuncfinit in exexcitatiõe. Finis Impreſſum Vene tiis per Marinũ * Saracenum. M. CCCCLXXXVII. Dic.xvIii. Sep tembris. Regiſtrum huius uoluminis. a iii b iii c iii d iii e iii f iii g iii h iii i iii k iii I iii ma iii n iii iii p iii q iii r ini ſui t iii u iii x ui y ii in dicendo poteris:ut oratoriæ plane loqueris:ne nuda atq; inornata inuẽtio uulgari ſermonc efleratur. Nuũc identidẽ nos metipſi nobis inſtemus res. n. cõis agitur ut frequenter et aſſidue cõſequamur artis orationem ſtudio et exercitatione: quod alii cũ moleſtia tribus de cauſis maxime faciunt:aut ſi com quibus libenter exer — — 3 WP. „ “õ . ceãtur nõ habent: aut ſibi ſi diffidunt: aut ſi neſciuꝑt quã uiam ſequi debeant quæ a nobis abſunt oẽsdifli cultates. Nã et ſimul libhentes exercòmur propter ami- citiã:cuius initiũ cognatio facit: cætera philoſophiæ ratio confirmabit. Et nobis non diffidimus propterea quod aliquãtulum proceſſimu s: et alia meliora ſunt: ꝗᷓ multo intẽtius petimus in uita:ut etiã ſi nõ perueneri- mus in dicẽdo quo uolumus parua pars uitæ pfectiſ- — N * ſime deſideretur. Et uiã quà ſequamur habemus prop terea:quod in his libris nihil præteritum eſt rhetoricæ præceptionis. Demõſtratum eſt.n. qũo res in oĩbus ge neribus cãrum inueniri oporteat. Dictum ẽ quo pacto easdiſponere cõueniat. Traditũ eſt qua cõne eſſet pro nũciãdum. Præceptum eſt qua uia meminiſſe poſſe- mus. Demõſtratum eſt quibus modis perſecta elocu- tio cõpararetur. Quæ ſi ſequentur acute et cito repe riemus:diſtincte et ordinate exponemus:grauiter ect uenuſte pronũciabimus firme et ppetuo memineri- mus: ornate et ſuauiter loꝗmur. Ergo ĩ arte rhetorica nihil ẽ amplius. Hæc oĩa adipiſcemur:ſi rõnes præcep tis diligentia cõſequemur exercitatõis . „ 8 . „„ “ . i ————— . õ — — . e/ ciles ntia com Dſam ente. Afaci guen/ nbo/ d au/ tia. gven⸗ fai lentia mie. is Exe Edan qudi ad ali epoſſu trun eſt imcon unne Kat in dete nc ir Xadeo lbroͤde watuot Aumg digna Raumi et / rantem ommo. ndum, Uhæcq 2 te Preceh pro⸗/ re Ae mumdi musalt 1o l 5 „ laller epe & multum hoc mecum cogitaui: Horum ſi unum ſit non oftendit ſatis diutinam cogltationem. Poſſumus enm frequenter aliquid cogitare: ſed ſtatim a cogitaticne de cõiunxit. Sæpe & multũ hoc mecũ cogitaui: & qa publicu res pferri nõ debuit niſi certa & deliberata recte ait:hoc mecũ cogitaui. Boni ne an maliplus:cã deliberationis: non 1 ſiſtere. Poſſumus itidẽ diu aliqd cogitare: ſed in uno tm die facere, Recte ergo utrunq * utrum bona an mala ſit eloquentia: ſed utæplus boni an plusmali habeat cloquetia:natameuatvat ratio ordinis. potuit autẽ dicere ma M. T. CICERONIS ORATORISCLARISSI. line an boni plus. Sed Cic. naturam mi Rhetoricæ ueteris Liber primus incipit. tenuit eloquentiæ. Quæ cum pri/ mum agere cœpit ꝓfuſt hoĩbus. Nã .„ ðð SHS it eos: & cõgregauit. Poſt aũt Aepe et multũ hoc mecum covitaui:be eprauata ingenio ma og multum . epe en m cogitalu bo nocuit reipu. Bene ergòordinẽ tenu ni ne an mali plus attulerit Bom nibus it ut diceret boni ne an mali plus ho ect ciuitatibus copia dicẽdiac ſummũ elo min busattulerit &ciuitatibus fip. P iac ſummũ ele duobus cõſtat: publico: & priuato. Qꝗquentiæ ſtudium. Nã cũ et noſtræ reipu. Iõhoĩbus& ciuetatibus hoc&iuerri detrimenta cõſidero:et maximarum ciuitatũ ueteres nivaiaduertere debemus qliterubi⸗ q; Cicer & aut hoies defendat aut ci/ ai0 calamitates colligo:nõ minimã uideo ꝑ diſertiſſi urtates. Copia dicẽdi: qm nomen mos hoĩes inuectam eſſe partem incõmodomi. Cũ au- eloquẽtiæ id fibi optinet ac uendi cat ut cũ ad aures uenerit nõ niſi op tem res a noſtra memoria propter uetuſtatem remo- manccipiat lõmalu t definire elo tas ex litterarum monumentis repetere inſtituo: mul- Aduentiam. Ne quis ergoaudita elo b 4A. luri l õl quẽtidqᷓ quaſi ſono ipſo id vptinuit ras Urt es conſtitutas plurima bella reſtrincta fir⸗ ut mixta uideatur eẽ ſapiẽtiæ. Neꝗs miſſimas ſocietates: ſanctiſſimas amicitias intelligo: inquã deltberadu nõcrederct: utrii “ . N plus boni an pluùsmali hẽat eloquẽs . è tia:ſed ipſã ꝑ ſe ſatis exiſtimaret bo nã: ppterea maluit def nire eloquẽtiã ĩducẽdo copiam dicẽdi. Quæ qꝗa põt ad utrũq; flecti: cim de liberatiõis ĩduxit. Ac ſũmũ eloquẽtiæ ſtudiũ.Poſtꝗᷓ docuit ꝗd eẽt eſoquẽtia ꝑ definitionẽ ſecurus poſtea occupatis iã aud toꝶ ſenſibuseloquẽtiã noĩauit, Sed recte ait.Ac ſũmũ eloquẽtiæ ſludiũ.Nõ . n. põt declarari qd poſſit eloquẽtia niſi ĩ aliquo fuerit ac plena fuerit. Nam cũ &noſtræ reip. de/ trimẽta cõſidero. Oſtẽſurus qᷓtũ boni aut mali poſſit eloquẽtia de repu. loqtur. Et recte: nõ. n. in pri uatis rebus eloquẽtia piclitãda ẽ: ſed ĩ publicis. ita ipſe ĩ uerrinis: cũ de ſe uel de eloquẽtia ſua optimã obatõem afferret: publicas cãs cõmemorat:tacet priuatas. Me ꝗ tor annis in cauſis iudiciiſq; publicis ita ſim uerſatus. Nuc deniq; ut bonum monſtret eloquentiæde rep. incõmodis uel commocdlisloꝗt. Aiaduertendũ tamẽ: ꝙ ptes non eodẽ ordie exeꝗt: quo ꝓpoſuit Qit. n. ſupra boni nean mali pfus, Nũca malis eloquẽtiæ Icipit: Sed ſupra naturã ut diximus ſecutus c. Nũc cognatõisrõnem ſeruat.il la. n. prima cogitatõi occurrũt q uicina ſunta nr̃a memoria.Iõ& de recẽtibus: & quod eẽt magis ꝓ⸗/ pinquũ elegit. Cuũ ait. Noſtræ reipu. detrimẽta cõſidero. Cõſideratio. n. reip. præſentis eſt. Ergo qm hucuſq; incommoda per ſolam eloquentiam reipu. contigerunt: rectea malis eloquẽtiæ cœpit. poſt dicturus de antieuioribus bonis & malis. Et maximag ciuitatum ueteres animo colligo calamnta/ tes:Recedit paulatima repu.noſtra ad extraneas ciuitates: & recte poſt Romã maximas ciuitates no/ m nat. Ergo quoniam uetuſtiora ſunt haꝶ e empla ciuitatũ: aio ſe ait colligere. In repu. aut noſtra ꝗ ſint geſta cõſiderat. Recte itaq; maximaꝶ ciuitatũ colegitcalamitates.Illic. n. aliqd opatur eloqué/ tia ubi populus maior eſt. Nõminimam ui. qa de mõ hicagitur. i. utꝶ plus boni an plusmali affe⸗ rat eloquentia. iõ ait non minimã uideo inuectã partẽ incõmodoꝝper diſertiſſimos hoĩes:quod ſu/ pra diſputauimus. Noluit p cloquẽtiã dicere:ſed ꝑ diſertiſſimos hoies. i. qui habeant copiam dicé di ſolã. Inuectam uero p metaphorã nauisreſp. dicitur gubernari. Cum autem res a noſtia me⸗ moria pp ertuſtatem remotas. Expoſitismalis incipit dicere ꝗd boni habeat eloquẽtia: a noſtra me/ moria ĩqt remotas: ut excuſetmemoriã quaſi negligentẽ:addiditppuetu ſtatẽ. Ergoilla quæ ninns a memoria noſtra remota ſunt:qui ſcire poſſumus. Et litterag monumẽtis: inquit repetere inſtituo hæc monumenta duvliciteraccipimus:aut annales:aut hiſtori Prin on annales fuerunt: poſt hi/ ſtoriæ factæ ſunt. Multas urbes cõſtitutas: plurima bella reſtrincta: firmiſſimas ſocietates: ſanctiſſi masamicitias. Deinde dicendum ẽ hoc loco qd ſit ciuitas. Eſt autẽ ciuitasæollecta hoĩum multitu/ doad iure uiuendũ. Cum ergo fuerit ciuitas conſtituta: neceſſe ẽ ut primo bella patiatur:i poſtea pa⸗ cẽ agat. Pax. n. a pacto dicitur. pactum uero cẽ non põt miſi cauſa præccdat. 1.bellum. Fioc & Jaluſti us tenuit: cũ de rebus Romanis loqueret. Dixit. n. prius bel la geſta poſt pacem eſſe fundatã. res inꝗt romana plurimũ imperio ualuit. Seruio ſulpitio &. M. Marcelio cenfulibusomm galliacis rꝛenum atq; inter mare noſtrum & oceanum niſi quæ a paludibus in uia fuit perdomita. Hicbellumgerit: deinde pacem memorat cõſecutam:optimis aũt moribus & maxima concordia egit répainter iccun- dumacpoſtremum bellũ carthaginenſe. Quæritur autem uirum in bellisaliqu d poſſi t eloquẽtia BR Balance Q 20 0 Focus N 10 VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset Copyright 4/1999 VxVMaster GmbH wwwW.VXVMaster. com