Cc8a_qt_1
author: Giovanni Sulpizio, da Veroli

.

..α„Hα .α .

K 2 , 4

727
1

*

.

8„

2

S

„„7
2

„

N 12 4509558974 021

IINNVe’veavttmn —

UB Tôbingen

Archliyflire
orbanden

7 S
. N . . .
⸗ 4 * .
. . 14

. „
. 7 . „.
. 3 .
* . 1 . . .
. .
.
. 7
1
/ .
.„ —
. —
. 4 . .
5 . —
. . 4 .
. . . .
.

;B — —
sl

pomponii læti Tetraſtichum:

Noſtra palemonias non optant ſæcula chartas:
Quum legitis culti munera Sulpitii
Hic breuis arte labor: iuuenes iam pandite uela:
Sulcabit tuto ftamine lynter aquas.

Bart.Platynæuiri clariſſimi Epigramma.
Qui uis ad lætam pueros perducere frugem:
IIlos Sulpitii lactea uerba doce:
Quæ ſunt de ueterum libris decerpta probatis:
ludicioq; noui uera reperta chori.

F ranget in his audax genuinum ſæpe malignum

Nobile te ntarit lædere ſiquis opus.

Mar tini philethici Carmen.
Quiſquis es & doctus fieri ſermone latino.
Multaq; ſub paruo codice noſſe cupis.
Sulpitii præcepta legas artiſq; libellos.
Et uia ſac laudiſ prima ſit iſta tuæx?

Quicquid grammatici per mille uolumina quondam.

Scripſerunt ueteres: hoc breue monſtrat opus.

Eiuſdem diſtichum.
Dogmata Sulpitii toto celebrentur in orbe.
Atltcqq; ſit in precio docta minerua ſuo.
Finis

6

—

— — △

— ð;—,o — — - —,— — — —

* .. .ð

Ex hiis duæ ſunt liquidæ. I. &.r. Aliquando etiam. m. &. n. Quas ideo liqui —
das appellamus: quia poſt ipſas mutas poſitæ ſaciunt præcedentem ſyllabam D

tum ad totum intellectum. Or̃o eſt ordinatio dictionum congruam perſectã &·⸗

lIo. Sulpitii Verulãi uiri clariſſimi de octo ptibus ofonis libe lus utiliſſimus.

Hæc quæ ſunt noſtri præludia parua libelli
Diſcat donati poſt elementa puer.
Quem ſi emendatum docuit pia cura magiſtri:
Vtilius potuit nempe docere nihil.

Rammatica rectæ loꝗquelæ rectæc ſcripturæ ſciétia
△ quaæ uſu ratiõe autoritateq; cõſtat. Grãmaticæ ptes ſũt
dqttuor. Litera Syllaba. Dictio & Oratio Littera ẽ mini
ma pars uocis compolitæ ex litteris quæ ſcribi poteſt
idiuidua, & dicitur a littura : uel a legẽdo quaſi legite
Hra: quia legendi iter præbet. Litteræ accidunt tria: no
men quo appellant. Figura qua depiguntur. Poteſtas
gqua ualent. Litteræ in hoc diſtant ab elementis ꝙ ele
X ran menta proprie ſunt ipſæ litterag pronũciationes. Lit
— — teræ uero figuræ: ſed confunduntur. Litteræ ſunt in
alphabeto duæ & uigiĩti. a. b. c. d. e. f. g. h. i. K. l. m. n. O. p. q. r. ſ. t. u. x. y.. Ex hiis
ꝗnq; ſunt uocales.a.e.i.O. u. Vocales ideo dictæ: quia plenã ꝑ ſe uocẽ faciut..=C. 11-
Y.uocalis græca ẽ & in græcis ſcribit dictiõibus: ut Tityrus. Cæteras coſlona“ — S
tesappellamus: ꝗqſi cũ uocalibus ſonãtes. Sũt autem ſexdecim. b. c. d. g Kilm ce-
.n. p. q. r. S. t. x. 2. H.non eſt littera: ſed aſpiratiõis nota. Conſonantes diuidunt S .—
in mutas & ſemiuocales: Mutæ ſunt nouem. b. c. d. f. g. k. p. q. t. Mutæ autem/.
ideo dictæ: quia reſpectu aliarum litterarum parũ ſonãt. Semiuocales ſunt ſe G

s

ptem.j.m. n.t.S.x.z. Ideo dictæ ſemiuocales: quia plenam uocem non habent

breuem eſſe communem: ut pharetra & pharetra. Diphtongus eſt congluni —
natio duarum uocalium uim ſuam ſeruantium in eadem ſyllaba. Diphthon 7 %¾
gi ſunt quattuor: æ. œ. au. eu. Narum duæ ſcribũtur & non proferũtur: æ. &.
œ. ut æneas & ſœnum. Au & eu ſcribuntur & proferuntor: ut audio & euge. .—
Gyllaba eſt uox litteralis quæ ſub uno accentu & uno ſpiritu indiſtanter pro⸗ &r Nne
fertur. Accidunt ſyllabæ quattuor. Tenor. Spũs. Tempus & numerus littæ- Jr
rarum. Tenores ideſt accentus ſunt tres. Acutus. grauis & circunflexus. pürẽs
duo ſunt. Aſper & lenis. Tempora tria. Breue longum & commune. Nume —

4
NA⸗ Lan

———=

rus quia ſyllaba conſtare poteſt ab una ad ſex Ir̃as: ut a ab abs.ſtra trans ſtirpes
Dict io eſt minima pars oratiõis conſtructæ.i.in ordine poſitæ. pars autem ꝗ ꝛ
qʒ ſnĩam demonſtrans. Gratio eſt duplex. ſ.grammatica: quæ conſtare po-
teſt ex nomine & uerbo. Et rhetorica quæ conſtat ex ſex partibus. Pars ora
ex! uerbo. Et rhetorica Aua S ars rd

tionsi eſt uox indicans mentis conceptum. Partes orationis ſunt c cto. No

men. pronomen. Verbum. Participium Præpolito. Aduerbum. Interiectio *
Coniuncto. Ex hiis prima illa quattuor ſunt declinabilia. Reliqua uero non
declinantur. Nomen & pronomen declinantur per caſus. Verbum per tẽ
pora & modos. Participiũ uero p tempora & caſus. De Nomine.
Omen eſt pars orationis cum caſu quæ corporis aut rei communẽ
n qualitatem propriam ue ſigniſicat. Nomini accidunt quĩq;ʒ Spe-
2 cies Genus Numerus Figura & Caſus. Nominum aliud propri-
um. aliud appellatiuum. Proprium nomen & quod naturaliter uniuſcuiuſq;
priuatam ſubſtantiam & qualitatem ſignificat. Propriorum nominum quat
tuor ſunt ſpecies Prænomen Nomen Cognomen & Agnomen. Prænomen
eſt quod præponitur nomini diſſerẽtiæ uel aicitiæ cauſa. ut Quintus aulus
Titus. Nomen eſt proprie uniuſcuiuſq; ſuum ut Cecilius. Cognomen eſt
cognationis nomen ut Scipio. Agnomen ẽ quod ab aliquo euentu imponi-
tur: ut Numidicus Torquatus Aphricanus. Appellatiuum eſt quod natura-
liter cõe ẽ multorum quos eadem ſubſtantia: ſiue qualitas ſiue quatitas gene
ralis & ſpecialis iungit. Generalis. ut animal corpus. Specialis: ut homo lapis.
Species eſt: qua cognoſcitur primitiuum a deriuatiuo. Species nomiaum
duæ ſunt. Primitiua ut mons. Deriuatiua ut montanus. Nominum aliud
adiectiuũ. aliud ſubſtãtiuũ. Subſtantiuũ nomẽ eſt cui præpõit᷑ unũ articular

tantum. ut hic poeta uel duo ad ſummũ ut hic & hæc homo. Adiectiuũ no
mẽ ẽ cui præponunt tria articularia uelcõiuncta uel diuiſa. Coniũcta ut hic

& hæc & hoc ſœlix. Diuiſa. ut hic & hæc omnis & hoc omne. Eſt etiã illud
quod uariatur per tres diuerſas uoces ut honus bona bonum. Adiectiuoꝶ
tres ſpecies ſunt. Alia. n. perfecta ſunt uoce conſtructtone & ſigni ficatiõe: ut
foœlix & albus alba album. Alia uoce deficiunt: ut pauꝑ. Alia in ſignificat iõe:

ut omnis nullus quis & cætera quæ imperfecta dicunt. Cõmunes ꝓpriopz-

appellatiuorumq; ſpecies: ut cenſet Priſcianus hæ ſunt. Corporale quod cor
pus ſignificat: ut lapis. Incorporale: quod incorporeum ut anima uirtus. O⸗
monymum quod una uoce diuerſa ſigniſcat ut nepos. Synonymum quod
cum diuerſum ſit uoce idem ſignificat: ut ẽſis gladius mucro. Appellatiuorũ
propriæ ſpecies ſunt decem & octo. Adiectiuum ẽ quod adiiciitur propriis
uel appellatiuis & ſignificat laudem uel uituperationẽ uel medium uel acci-
dens unicuiq; Ad aliquid nomen eſt quod ſine intellectu illius ad quod dici
tur: proſerri non poteſt: ut pater filius. Quaſi ad aliquid eſt quod cum ſigni⸗/
ficat aliquid contrarium aut adhærẽs. tamen non etiã illud ſignificat ex quo
accipit denominationem ut dies nox. Gentile: quod gentẽ ſigniſicat:ut græ
cus italus. Patrium quod a patria ſumitur: ut Romanus. Interrogatiuũ quod
cum interrogatione profertur: ut qualis. Infinitum quod incertum quid ſi
gniſicat ut quis. Relat iuũ quod reſert aliquid ut alius. Collectiuũ quod

vel
I

NN
non
ete

den

R —

in ſiagulari multitudi hem ſigniſicat ut populus. Diuiduũ quod a a duobus
uel pluribus ad ſingulos refertur: uel ad plures in numero pariiut uterq; bini
terni. Fictiuum eſt quod a proprietate ſonorum per imitationem fit. ut tinti

nabulum. Generale quod in ſpecies diuidi põt ut animal. Speciale quod a ge
nere diuiditur ut homo. Ordinale quod ordinem ſigniſicat ut primus. Nume
rale quod numerum demonſtrat ut duo. Abſolatum quod per ſe plenum eſt
ut ratio. Temporale quod tempus oſtẽdit: ut menſis. Locale quod locum aut

ſpatium indicat ut longinquus. Species deriuatiuorum ſunt hæ. Patronymi
cum poſſeſſiuum: cõparatiuum. Superlatiuum. Diminutiuum & denomina

tiuum. Verbale. participiale & aduerbiale. Ex his quia reliqua ſuo loco dice⸗

mus. Nunc hæc noſſe ſit ſatis. Poſſeſſiuum eſt quod cum genitiuo principali
ſignificat aliquid ex his quæ poſſidentur. Diminutiuum eſt quod diminu-
tionem ſui primitiui abſolute demonſtrat. Denominatiuum eſt generaliter
omne quod a aprimituo nomine deriuatur. Verbale quod a uerbo ut ama-
tor. Participiale: quod a participiis: ut amandus. Aduerbiale quod ab aduer

bio ut craſtinus. Genus eſt diſcretio ſexus. Genera nominum ſunt ſeptem
Maſculinum.ut hic poeta. Fomininum ut hæc muſa. Neutrum ut hoc ſcam

num. Cõmune ut hic & hæc homo. Omne ut hic & hæc & hoc ſœlix. Promi
ſcuum ut hic paſſer. Incetum ut hic & hæc dies. Articularia ſecundum genera
& numeros ab hic hæc hoc pronomine ſumimus. Articulare eſt uox ſequen-
tem caſum & numerum indicans. O & heus aduerbia ſunt. & præponuntur

omnibus uocatiuis. Numerus ẽ dictiõis forma quæ diſcretionem qtitatis fa
cere poteſt. Nuumeri in omni parte orationis decliabili duo ſunt.ſingularis &

pluralis. Singularis ut homo. pluralis ut homines. Figuræ nominũ ſunt tres:

Simplex ut animus. Compoſita ut magnanimus. Decompoſita ut magnani-
mitas. Caſus eſt declinatio nominis nel aliarum caſualium dictonũ:quæ

ſit maxime in fine. Caſus ſũt ſex. Nominatiuus qui & rectus. Genitiuus qui
& patrius & poſſeſſiuus. Datiuus qui & commendatiuus. Accuſatiuus qui &
cauſatiuus. Vocatiuus ꝗ & ſalutatorius. Ablatiuus qui & comparatiuus & la
tinus dicitur. Ex his. unus eſt rectus uidelicet nominatiuus. Obliqui ſũt qua

tuor. Genitiuus datiuus. accuſatiuus: & ablatiuus. Vocatiuus uero eſt per ſe

uocandi caſus. Declinatio eſt inflexio nominis. Sunt autem declinationes
nominum quinq;ʒ. Prima quæ facit genitiuum in æ diphthõgon: ut poeta poe
tæ. Secũda in i: ut dominus domini. Tertia in is ut pater patris. Quarta in us
uel iu u: ut uiſus uiſus. & cornu cornu. Quita in ei diuiſas ſyllabas ut dies diei
RBerbum eſt pars orationis cum temporibus & modis ſine caſu acti
u onis uel paſi ionis uel utriuſq;: uel neutrius ſignificatiuum. Gene
ra uerborum ſunt quinq;. Actiuum. Paſſiuum. Neutrum. Com⸗

mune & deponens. Tempora uerborum ſunt tria. præſens præ--

a iii

ſens tempus TtoFri dicitur cuius pars præteriit pars futura eſt:ut docet pri
fallit in uerbis ſubſtantiuis & uocatiuis. Modaus eſt diuerſa in
elinatio animi uarios eius aflectus demonſtrans. Modi uerborum ſunt qui

teritum & ſuturum. Sed præteritum rurſus diuiditur ĩ tria ln præteritum
perfectum. In præteritum perſectum & in præteritum pluſꝗperſectum. Præ

ſcianus: quo

q;. Indicatiuus ꝗ & diffinitiuus dicitur. Imperatiuus qui & præcatiuus. Op

tatiuus qui & deſideratiuus. Subiunctiuus qui & coniunctiuus.Infinitiuus ꝗ

& infinitiuus. Species ſunt duæ primitiua ut amo. Deriuatiua ut amaturio

Figuræ ſunt tres. Simplex ut taceo. Compoſita ut conticeo. Decompoſita ut
conticeſco. Coniugatio eſt conſequens uerborum declinatio. Coniugatio-

nes uerborum ſunt quattuor. prima quæ in ſecunda perſona præſentis ĩdica

tiui habet a antes & ris: ut amo amas & amor amari. Secũda: quæ habet
e ante S & ris: ut doceo doces & doceor doceris. Tertia quæ habet i ante s &

ris ut lego legis & legor legeris. Quarta quæ habet i productum ante S & ris

nitur aliis qa ipſa loquit᷑ & p eam oſtendit᷑ ſecũda ad ꝗᷓ loquimur. tertia de qᷓ

at audio audis & audior audiris. Verba quæ coniugationes non ſequũtur

appellant anomala. ut ſum. Perſonæ ĩ uerbo ſunt tres. prima ut amo. Secun//

da ut amas. Tertia ut amat. & ſimiliter in plurali. Prima perſona ideo præpo

loquit᷑. Numeri ſũt duo. ſingularis ut amo. pluralis ut amamus. De pticipio

Articipium eſt pars orationisquæ pro uer bo accipitur:a quo deri
uatur & genus & caſum habet ad ſimilitudinẽ noĩs:& accidentia

p duerbi abſq; diſcretione perſonarum: & modorum. Genera partici

M pioꝝꝶ ſũt quattuor. Maſculinum ut amatus. Fœmininum ut ama D
ta. Neutrum ut amatum. Omne ut hic & hæc & hoc amãs. Caſus ſunt ſex in

nomine Tempora participioꝶ tria ſunt. Præſens cum imperfecto ut amãs.

perſectum cum pluſꝗperſecto ut amatus. Futuꝶ ut amaturus & amãdus:. Fi

guræ participioꝶ ſunt duæ. Simplex ut legens. Decompoſita ur perlegens.

Participia declinan tur ut noĩa præter pauca quæ deſcedunt a uerbis quartæ
coniugationis in eo deſinentibus: quoniam mutant primas duas uocales in

eu: ut iens euntis. quiens queuntis. De pronomine.

Ronomen eſt pars ofonis ꝗ ꝓ noie proprio uniuſcuiuſq; rei acci

pitur: perſonaſq; finitas recipit. Genera ſunt quinq;. Maſculinũ

ut hic. Fœmininũ urhæc. Neutge ut hoc. Cõmune ut noſtras. om-

ne ut ego tu ſui. Figuræ ſunt duæ. Simplex ut is. Cõpoſita ut idem

quod componitur ex is & demum Solum idemidẽ decompoſitæ ſiguræ eſt.
Perſonæ ſunt tres. Prima ut ego: Secũda ut tu. Tertia ut ille. deo prima & ſe

cnnda perſona unica tantum pronoia hahent: quia non egent diuerſis uoci⸗
bus: quoniam ſemper preſentes inter ſe ſunt& demõſtratiuæ. tertia uero per
ſona ideo habet plura: quia modo demõſtrat: ut hic modo refert ut ipſe. mõ

præſens eſt & uicina. ut iſte modo abſẽs & longe poſita. ut ille Si.n. ſuper om

₰
“

Pro
1nn⸗

kl

ſtea

gu⸗
ſen
n
ver
tuc

kre

mi
Dex
tpei
ſin
goi
0
ig
rio
ut

io.

det
86
Ens
ſtur

de⸗
io
ce
i⸗
mici
ama

rin

mis,

S

antæ

es in

aecl
Hlini
om⸗
dem

2el⸗
ſe

noci⸗
er
,
10

—
.

nes alias partes orationis finit perſonas pronomen rectiſſime tertiaruin quo
q; perſonarum differẽtia diſticte profertur quæ plurimas habet diuerſitates
pronomina non ſumunt articularia in declinatione. Sed noſtras & ueſtras nõ
ranꝗᷓ pronomina aſſumpſerunt. ſed quia ſequuntur declinationem nominũ
tertiæ declinationis. Ego & tu ideo genera habuere confuſa: quia cum demõ
ſtratiua ſint ſecum genera oſtendunt. Modi declinationis pronominum ſũt

.

quattuor. Primus continet tria pronomina ego tu ſui.Secundus quuq; ille ip

ſe iſte hic & is. Tertius quinq; meus tuus ſuus noſter & ueſter. Quartus duo
noſtras & ueſtras. Pronomina primi & ſecundi modi ſum primitiua. Keliꝗq
uero deriuatiua. lpſe ipſa ipſum ideo non ſacit ipſud in neutrali uoce ſicut iſ
tud & illud quia ueteres dicebant ipſus ipſa ipſim. De præpolitione.
NRæpoſito eſt pars orationis indeclinabilis quæ præponitur aliis
partibus orationis. per appoſitionem. ut coram deo. per compoſi
tionem. ut in doctus. De aduerbio
Duerbium eſt pars orationis indeclinabilis quæ adiecta uerbo ſi-
a gniſicationẽ eius explanat atq; ĩplet. Species duæ ſũt. Primitiua ut
cLam. deriuatiua ut clanculum. Significationes ſunt multæ: ut

. qualitatis. Temporis. Similitudinis ꝗqtitatis & ſimilia. Figuræ ſũt
tres. Simplex ut diu. Compoſita ut interdum. Decompoſita: ut im prudenter
ʒ ſdDeſlnteriectiooeoenr.

Nteriectio eſt pars orationis indeclinabilis quæ mentis affectum
ſignificans interiacet aliis partibus orationis, Interiectioni acci
dit ſignificatio tantum. De cõôiunctione.
Oniunctio eſt pars orationis indeclinabilis coniunctiua ali arum
partium orationis. Coniunctioni accidunt tria. poteſtas.figura
& ordo. poteſtas eſt uis quæ coniungit. approbat.affirma: conti-
nuat & ſimilia peragit. Figuræ ſunt duæ. Simplexiut & Compo

ita ut & en im. Ordies coniũctionum ſunt tres præpoſitiuus. ſuppoſitiuus
& communis. Pins.

lo. Sulpitii Verulani de morihus puerorum carmen iuuenile.
Vos decet in menſa mores ſeruare docemus.
Virtuti ut ſtudeas litteruliſq; ſimul.
Quæ prius admoneo miti puer indoie ſerua.
Præq; tuis oculis hæc mea iuſſa tene.

Sit ſine labe toga. & facies ſit lauta: manuſq;. tiria nec naſo pẽdeat ulla tuo
Et nihil emineat: & ſint ſine ſordibus ungues.

Sit coma:ſit turpi calceus abſq; luto.

Liguaq; nõ rigeat. careãt rubigie dẽtes. Atq; palam pudeat te fricuiſſe caput.

Exprimere & pulices. ſcabiẽq; urgere nocentem.
Ne te ſordidulum:qui uidet iſta uocet.
à iiis

Seu ſpuis aut mingis: nares nutaſue memento SðUDWMUU

Poſt tua concuſſumuertere terga caput.
Mucorem haud tangas. digitis ſputũ ue reſorbas.
Paniculo naſum mungere nempe decet.

Et ruptare caue ꝗn ora in terga reflectas. Stringe os:crepitũ coge tener̃ nates.

Munditiæq; tibi placeant. medio quoq; cultu.
Vtere. ne turpis uel uideare leuis.
Ne maledicta refer. nec promas turpia dictu:
Et ſtomachoſa quidem dicere turpe tibd.
Moribus urbanis curato præditus eſſe. Parce gulæ turpi:luxuriamq; fuge.
Parce & auaritiæ. bilẽ frenar memẽto. Inuidulus tumidus nõ odioſus eris.
Deſidiam fugies: atq; ocia turpia pelle Et ludi turpes ſint procul atq; uiri
Fidus ſis: audenſq; bonis temerarius eſſe.
Deſpice non audax ſis: timidus ue minus.
Nec penitus mutum. nnec te decet eſſe loquacem
Conuenit ille thoro. conuenit iſte fſoro.
Et manſuetus eris. rectum te lectus habebit.
Detege nec ſocium. nec tua membra moue. S
Nec ſisdifficilis nimiũ.nec credulus eſto. Dedecus & metues:& reuerer̃ pbos
Fautilis & mendax nunꝗᷓ.nimiũ ue ſeuerus Eſto:ſed comẽ muniſficũq; uelim.

Sis pius: atq; coles ſuperos., uenerare parentes. Et noceas nulli ſuripiaſq; nihil

Nec ſis uinoſus:ꝗquis potaſſe catonem Fama reſert. fugias ſumere bina mera

Omnibus in rebus ſtudeas precor eſſe modeſtus.
Sis auidus laudis. ſit tibi cura boni. .

Non ſis deriſor nõ ſomniculoſus iniquus.Nõ iudex.nec tu teſtis iniquus erxis

Sic bene moratum laudabimus atq; colemus:

Sic & honorus eris. ſic eris ipſe grauis.
Nunc ſaciles aures:animum quoq; præbe ſerenum.
Morigerate mihi:mollia iuſſa dabo.
Non ſum qui laudem ſũmo te accũbere mane.
Iudice conueniens me dabit hora cibum.
Nec uos ante focum cœnas producite longas.
Hæc ſaciat caupo.qui ſapit iſta fugit.
Sterne thoros nitide. lautoſq; appõe qdrantes.

Artcq; ſalem & cinerem flumina uina dapes.

Te uitare ueli cupidus ne ut lucro ſonoras Cõtracte fauces mãde rite iuuet.
Et licet ãtig cubuiſſẽt pectore prono. Te colla hæc ætas recte tenere iubet.
Et finito menſæ cubitis hærere potentes. Tu tãtũ faciles pone repõe manus
Tuq; puer iubeo ſedeas uel rato ſed aſtans.
Pocula miſcet celer. pone ue tolle dapes.

lura⸗a

u

—

lIuraq; conuiuas ſup importare miniſter. Effuge. nã turpis ſæ fit inde toga:
Quckien iubebit an facillis ſemperg ſubito. 1t de
D Quemqʒ tibi dederit tu tibi ſume Ilocum MM
“ Quodq; uir egregius pauido tibi porriget illud.
nates Sume libens grates. aptaq;ʒ uerba refer
FFBlſto tribus digitis. magnos nec ſumito morſus.
Nec duplices offas mandere utrinq; iuuet.
Dapſilis & largus ſemper blandeq; ſodali.
Impartire tuo pauperibuſq; dapes.

k Nec uos obſcœnos jaudabimus aut comedones:
. Eſſe decet uiuas: uiuere non ut edas.
i1 Namqʒ cibus nimius capiti ſtomachoq; nocebit:
Corporis hic uires ingeniiq; rapit.

Gauſape non macules.aut pectora:nec tibi mentum.
Stillet: ſitqʒ tibi ne manus uncta caue. H
Sæpe ora ac digitos mappa ſiccabis adapta.
In quadra facit non tua palma moram
Quod tibi uicinum fuerit tibi ſume ſodali

bo (Cece tuo referat dum tamen ille manum.
lim⸗ Dumqʒ in fruſtra ſecat caueas ſumpſiſſe reciſa.
Nhi1 L. ucro legit dulces abſq; pudore bolo.
pen Non manibus gremio immuſſis tibi uel licet unguis.
ſergz Quogd ſumes reſidens non agitato pedes.

lncidaſq; prius ꝗᷓ deus contundat offellam.
Tingantur rurſus ne tibi morſa caue.
Nec linguas digitos: nec rodas turpiter oſſa.
Aſt ea cultello radere rite potes:·
Siue ſuper menſam cortex cumuletur & ipſa.
Oſſa uel in pateram præpedibuſ ue iace.
Nec tanqᷓ fiſcos tenta nec delege fruſtra.
Et quocunq; manus: huc tibi lumen eat.
Nec ſocium torue aſpitias: ue quod ederit ille.
Aduertas: geſtus inſpice ſæpe tuos. l
Pocula quum ſumes tergat tibi mappa labella:
Si tergas manibus non mihi charus eris:

et. Vna manus ſumat pateram: ni hanc iactet in hoſtem
A4 (Theſeus: aut Beli ſint monumenta patris.
us Allr0tDt hanc ſi binis manibus captabis id apte.

Efficies:digitis uaſcula ſume tribus.
Et teneas oculos: nec ſupra pocula fare.

Plena aliquo uita ſit tibi bucca cihbo.
Deme merum ciatho multum ne forte ſuperſit.
Quod nolit ſocius ſumere ſponte tuus.
Quiĩ ſapit extinguet multo cum fonte phalernum.
Er parco lympham diluet ille mer.
Non ſacias binos hauſtus/nec feſſus anheles.
Sipila nec labiis ſtridula prome tuis ”ôƷM
Nec cito ſorbebis uelut oui lutea grati.·
Nec nimium tarda fuge phalerna mora.
Vnum ſiue duo.ad ſummum tria pocula ſumes.
Sic hunc numerum excedes iam mihi potus eris.
Fac uideas quodcunq; bibes:modicumqʒ pitiſſa.
Crater ſiue calix det tibi uina breuis
Os quoq; tergebis ſemper poſt pocula palmas.
Abule: quum menſam deſeris atq; labra.
inflectenſq; genu. iungens quoq; brachia proſit.
Dictio. ſed tolles ordine quæq; ſuo-PFinns.
Clariſſimo uiro. Falcõi Sinibaldo patritio Ro.prothonotario apoſtolico apo
ſtoliciq; fiſci cuſtodĩ Sulpitius Verulamus ſalutem.

5 1 1 ga., . 8
Secundam horum librorum editionem eo tibi dicare cõſtitui ſa-
pientiſſime Falco:quod mirifice me delectauit tua illa pura & pie

tas:qua in inſtituendis domeſticis uteris. Qui quidẽ uel hoc uno
ſoælices appellatr̃ ſe poſſunt.quod apud te:ſi uiuere contingit. In fratris enim
filios paternum. In famulos uelut patrui animum geris. Vt habeat igitur pie
tas talis quo nõ modoeos qui tibi chariſſimi ſunt ad litteras excitet:ſed eſſet

quod romanis & exteris tradere quãplurimoſq;: ut tuus eſt mos: ualeat pro⸗

mereri. Lætus accipe munuſculũ quod ofſerimus. ſed utinam. ut erit præſer
Iĩ lucido in præ entia ſatiſfactu miſic haberemus dignum aliquid: quod Frã⸗-
ciſco eius fratri poſſes ſubminiſtrare. Dequo quid tibi nunc dicã: Profecto

quom eius acumen quom feruens ſtudium tam in noſtra oratoria ꝗᷓ in iuris

facultate percipienda: quomodo animi candorem: quõ deniq; ſanctos mores

inſpicro: illud auſim de eo quod naſicæ aſcribitur iudicare. Eũ eloquentia

ſprimum iuris ſcientia conſultiſſimuũ: ingenio uero ſapientiſſimum fore. Sed
pero me oportũe meditaturum: quod huic etiã aliquãdo ſis tra diturus. uale
lIo. Sulpitii Verulani uiri eruditiſſimi de arte
grammatica opuſculum compendioſum.
Fundamenta cupis latiæ qui noſcere lnguæ:
Artibus ut doctis inuigilare queass::
Hac intereſt. te calle breui: paruocq; labore
Perducam ſauſto ſydexe:carpe uiaam.

„.W
——

●

2

ſ.

f ee — — — — — – — 22

nunt. ut hi poetæ:

Nomina per caſus nam te uariare docebo:
Hinc tibi ꝙ ſeruent nomina quæq; genus:
Poſt hæc de uerbis & formis pauca locutus
Præteritis tradam iuncta ſupina ſuis:
Poſtremo ut uerbis deceat te iungere caſus.
Conſtruere & partes ſœdere quaſq; ſuo.
Ergo age ut ad lætum uenias puer optime frugem.
Sulpitii diſcas hæc monumenta tui. H
. De nominatiuo primæ declinationis. ”MUHG
Rimæ declinationis nomina ſiue latina ſiue græca: aut in a aut ĩi as
aut in es habent ſingulares nominatiuos. In a terminata tam ma⸗/
ſculina quã ſfœminina ꝗᷓ communia ſũt: ut hic poeta:hic ſcriba hæc Roma.

hæc muſa. hic & hæc aduena. Ex neutris quibus ſecundũ hanc declinatiem

uetuſſiſtimi utebantur ſolum polenta: ut Ouidii teſtimonio ifra docebimus
in uſu remanſit Nam ſecundum tertiam declinationẽ non uariantur. in as &
in es græca ſunt tantum & maſculina: ut hic æneas hic anchiſes. H
De genitiuo & datiuo.

.

Genitiui & datiui in æ diphthongõ finiuntur. ut huius poetæ. Veteres tamẽ

genitiuos fœmininorum in a deſinentium plerunq; in as more græco termi
narunt. ut huius familiæ & familias. & in ai: ut aulai pro aulæ & picta i pro pi

Ctæ. De Accuſatiuo. Accuſatiui in am deſinunt. ut hunc poetã. hanc
muſam. Vocatiui & ablatiui in a. ut o poeta. ab hoc poeta.llla uero ꝓpria græ
ca in as & in a etiam in an finiunt accuſatiuos. ut hunc æneam & ænean. hac
æginam & æginan. Alia græca in es accuſatiuos etiam in en emittunt ut an-

chiſen. Vocatiuos autem & ablatiuos in e: ut o anchiſe. ab hoc anchiſe. Inter

dum etiam in a quod olim anchiſa etiam in nominatiuo dicebant: ut docet.

Quintilianus. Barbara propria in am aut non uariantur: ur Balabam. Aut

ſolummodo in genitiuo & datiuo: ut Adam huius adæ. huic adæ. Reliqui ca
ſus nominatiuo ſimiles ſunt. De Nominatiuis & uocatiuis pluralibus.
Huius declinationes pluralis nominatiui & uocatiui in æ d'phthongon deſi

De genitiuis.
Gti ĩ ag ut horum poetaꝑe.niſi ĩ um ꝑ ſyncopam cõpoſita & deriuata nomi

na ꝓſerantur ut graiugenum & grauigenaꝶe dardanidũ & dardanidage, nam

muſum & poetum & ſimilia non dicimus. De cdatiuis & ablatiuis.
Datiui & ablatiui in is exeunt:ut his poetis ab his poeiis.pauca tamen ſomi
nina in abus hos caſus habent: ut deabus. filiabus equabus mulabus liberta
bus duabus & ambabus. & uix plura. Quãuis antiqui dextrabus & eabus di⸗-

xerunt. Et falſũ eſt illud quod omnia fœminina quæ a maſculinis in us neu-

tro carentibus tranſſormantur in abus hos habent caſus. Nam ut inquit ual
la diuabus.priuignabus. genitabus. aſinabus. iuuencabus, ceruabul, lupabus

*

urſabus. libertinabus. patronabus. concubinabus. ſeruabus. ſamulabus. do-
minabus: animabus non dicimus. Sociabus uero apud Florum legimus.
Aſinabus uero apud Priſcianuum. De Accuſatiuis.
Accuſatiui in as emittuntur: ut hos poetas.
De recto ſingulari ſecundæ declinationis.
Ecundæ declinationis nominum ſex modis terminantur ſingula-
sS res nominatiui.aut.n. in um deſinunt ut tẽplum: aut in er: ut caper
aut in ir ut uir.aut in ur ut ſat.aut in us ut Virgilius aut in eus di⸗
phithongon græcorum tantum. ut Tydeus orpheus. Inuenimus ẽt
inos græca terminata,: ut hæc Leſbos. hoc chaos. & in on neutra. ut hoc lliõ.
hoc epitheton. De Genitiuis. .

Genitiui in ĩ longum deſinunt.ut templum templi. Sed in quibuſdam ſũt pba

res In quibuſdam una ſyllaba abundant. Nam pauciorum ſyllabarum ꝗᷓ no-
minatiui ſint eſſe nõ poſſũt. Vnde in his gtĩs quos poetæ miores nomĩatiuis
proferũt fit ſubtractio lr̃æ ultimæ per apocopẽ. ut peculi pro peculii. omnes
igitur genitiui huius declinationis una ſyllaba rectos ſuperant. ut uir uiri. ſat᷑
ſaturi tydeus tydei.Exceptis qui ueniunt a nominatiuis ĩ us & in um qui pa-
res ſunt ut uirgilius uirgilii: templum templi. & qui formãtur a nominatiuis
in er habentibus formininũ in a : ut niger nigri nigra. Ex his excepimus quæ
suel ſp uel n ãte er ſyllabã hẽnt: ut miſer miſeri ꝓſp ꝓſpi tener teneri. Et a fe
rO uel gero cõpoĩta ut armifer armiferi.armiger armigeri. Demit ẽt puer pue
ri. liber liberi qd bacchũ & ingenuũ ſignificat. Nã in aliis ſignificationibus li
bri facit.adulter adulteri ſocer ſoceri.lacer laceri iber iberi pẽultima/ꝓducta
ltem & eius cõpoſitũ celtiber celtiberi.præſbyter præſbyteri. mulciber mul-
ciberi & mulciberis. Dexter dexteri & dextri. Aſper aſperi & aſpri. Sed aſperi
quando eſt proprium. De Datiuis & ablatiuis.
Datiui & ablatiui formantur a gẽitiuis i in o uerſo:ut Virgilii uirgilio
Templi Templo. Tydei Tydeo. Græca autem illa in eus genitiuos in ei uel ĩ

eos & in eo more actico etiã habent & datiuos in i: ut orpheus huius orphei

uel orpheo uel orpheos huic orphi. Virgilius in Buccoli. Orphi calliopeano
formoſus apollo. & in ſexto æneidos. In fſoribus letum androgeo. Statius. Nõ
mutum caput orpheos Loqueber. —ðDMW—
Accuſatiui in um deſinunt: ut hoc tẽplum hoc templum.hic tydeus hũc ty-
deum. Sed hæc in æus diphthongõ græca emittũt hunc caſum etiam in a &
uocatiuum in eu ut hunc tydeum & tydæa otydeu. Inuẽitur & accuſatiuus
græcorum in on ut tydeon. Pactolus Pactolon: leſbõ meandrõ Vocatiuus de

ſinentiũ in er & in um ſimilis eſt nominatiuo: ut hic magiſter o magr̃ hoc tẽ

plum. hæc glicerium o glicerium. Ideoq; animaduertendum o euãdre: o tym
bre o teucre o puere & his ſimilia non eſſe a nominatiuis in er ſed a rectis in
us ut euandrus trymbrus teucrus puerus: ut ãtiqui dicebant. Nomia propria

—

(A
e
bon
ur
na

10
lat
per
ſ
E
e

in⸗
h

a

Us.

der
c⸗
uᷣ
ö⸗

li

,

in us terminata & i ante us habentia uocatiuũ in i remoto us minorem no-

minatiuo una ſyllaba faciunt: ut uirgilius o uirgili. Pompeius o pompei. Ca

ius o cai. Vetuſtiſſimi tamen dicebant o uirgilie pompeie caie. Cætera in us
conuerſo us ĩ e faciunt uocatiuum. ut priamus o priame. Quædann græca i

us terminata hunc caſum emittunt:in. uut Oedipus œdipu: Panthus pantu
Quædã in os ſimilẽ nominatiuo ut ilios & ilie. Dicimus tamen o deus: o lu
cus fili o filie. o populus o popule: o fluuius o fluuie. o agne & o agnus. o uul
ge & o uulgus. o chore & o chorus. o pelage & o pelagus quæ ſic ſuo arbitrio
protulere maiores. At ne aliquando ambiguam dictis meis fidem adhibeas

chariſſime lector. Volo te ſcire hæc oĩa ex illuſtribus me collegiſſe auctort

bus quorum non poſui uerba ne crebra interpellatio faſtidium generarer &

ne ingenium puerile proſuſitate confunderem.

De Nominatiuo & uocatiuo pluralibus. ⁴
Nominatiui plurales & uti huius declinatiõis ĩ i longum deſinunt ut hi ma
giſtri o magiſtri. Sed neutra nomina habent nominatiuos accuſatiuos & uo
catiuos in a ut hæc templa hæc templa o templa. De gtis. Genitiui
in orũ terminãt. ut hoꝶ tẽploꝶ:hoꝶ, domi noꝶ. ꝓferũt ẽt ĩ um ab auctori
bus genitiui maſculini præſertĩ neutro carẽtes ſiue p ſyncopã ſiue ĩ um na
turaliter exeãt: ut deũ & deoge nũmũ & nũmoꝑꝶ⸗Mille nümũ tñ & mille de
nariũ nõ mille nũmoꝑꝶ & mille déarioge triũuiꝶ ſed nõtrimuiroꝶ: ut Var
ro docet.ln neutris autẽ ſyncopẽ fieri aut nunꝗ aut raro ĩuẽies. Datiui & ab
latiui ĩ is ꝓferunt ut his templis ab is tẽplis. Sed ludoge & feſtoꝶ noia illa ſẽ
per pluralia tã ĩ ium ꝗᷓ ĩ orum gtõs emittũt. Dtõs ãt & abltõs ĩ ibus. ut horũ
ſaturnalium & ſaturnaliorum. his ſaturnalibus ab his ſaturnalibus. horum
uulcanaliũ & uulcanalioꝶ his uulcanalibus ab his uulcanalibus. Dicimus
etiam duobus & ambobus. De accuſatiuiis
Accuſatiui in os exeunt ut hos dominos. has platanos.
De adiectiuorum trium uocum adiectione. S
Adiectiua quæ partim ſunt primæ pti ſecundæ declinatiõis ſic uariãt
in numero ſingulari. Bonus bona bonum. Boni bonæ boni b onæ bono bo
num bonam bonum. O bone o bona bonuma bono a bona a bono. In
plurali boni bonæ bona. bonoꝶ bonarũ bonorum. bonis. bonos bonas bo
na.o boni o bonæ o bona:a bonis. De tertia declinatione.
Ertie declinationis ſingulares nti uarie terminantur. Deſinunt. n.
t in a.ut hoc poema.in e. ut hoc cubile:in i nullum eſt nomen:niſi il
la monoptota neutri ge.gũmi ſinapi nauli. Et ois generis.frugi
nihil:mãcipi.huiuſmodi & ſimiliia. In al. ut hoc ani-
mal.In el.ut hoc mel:In il ut hic & hæc uigil. In ol ut hic ſol. In ul ut cõſul In
an ut hic titan. In en ut hoc nomen. In in ut hic delphin ĩ on ut hæc ſydõ ſy

donis.ĩ ar ut hoc calcar ĩ ex ut hic uomerii ir ut hoc gadir ĩ or ut hic orator

græca ut clamys. in os ut hic flos in us ut tempus. in æs diphthongon: ut hic

in ur ut hic turtur:in as ut hic meœcenas. in esut hic pes. in is ut hic collis. In y

præs. in aus quoq; ut laus. in ans ut amans. in ens ut mens: in vns ut tiryns.in

tibus epy. Sed aliquæ terminationes ex his interdum productæ interdũ cor

ons ut mons: in uns: ut aruns. in ars ꝛut pars. in ers ut iners. in ors ut mors in
urs: ut tyburs. in uls ut plus. in abs ut trabsein ebs ut plebs in ibs ut calibs.in

obs ut ſcobs:in urbs:ut urbs in aps ut daps: quis in uſu non ſit in epsi ut ad-⸗

eps in irps ut ſtrips. in yps græca ut gryps & cinyps: in ops ut inops in ips ut
ſtips. in ems ut hyems. in ax ut fax. in ex ut lex & fex in ix ut nix in yx græ. ut
ſtyx.in ox ut uox. in ux ut lux in aux ut faux: in alx ut falx in anx ut lanx. in
unx ut coniunx. arx. ut arx in ac ut lac. in ec ut allec in id ut dauid.ĩ ud ut bo
gud in ut ut caput. in y ut epy. Statius Quos Tiron & ſummis in geſtum mõ

reptæ inueniuntur quas ꝗdem cum de genitiuo tractabitur cognoſces.
De genitiuis.

. — . . 2. — „ . . 2
Genitiui ĩ is correptũ deſinunt:excepto huius uis qd ꝓducitur.in a rectũ
deſinentia addita tis ſyllaba faciunt genitiuum ut poema poematis.ſyrma ſir

matis. Vetuſtiſſimi tamen huiuſmodi nomina græca iuxta primam declina-
tionem uariabãt etiã mutato genere & iuxta ſecundam mutata uoce: ut hæc
ta e in is uertunt: ut monile monilis. Cepe indeclinabile eſt dicimus etiã hæc
cæpa cæpe. In e ꝓductum græca ſunt & propriam ſeruant declinationem ut
hæc penelope penelopes & rhetorice rhetorices. Ino ſi fœminina ſint & g
uel d ante ohabeãt o in i breue conuertunt& accepto nis formãt genitiuum
ui uirgo uirginis: dulcedo dulcedinis. Compago tamẽ & ambago compagis

& ambagis. Et ſi Oui. dixit Atq; ita diſparibus clamis compagĩe ceræ. Dido

didonis facit & græce didos uel didus. Caliſto etiam caliſtonis & caliſtos uel
caliſtus ſic & ſimilia. Cætera uero quæcũque ſeruanto longum: ut iuno iuno
nis caupo cauponis præter hic cardo cardinis: ordo ordinis hõ hoĩs: Vetuſti
tamen homonis dixerunt nemo neminis: turbo turbinis quando ẽ appellati
uum:quãdo ꝓprium turbonis. Apollo apollinis. hic cupido cupidinis margo
marginis. brito britonis ex gallica gẽte homo. Caro carnis format. Anio flu-
uius anienis facit qd uolunt eẽ a recto anien. Nerio quoq;uxor & uis matris
nerienis: ut auctor eſt Gellius. Lac lactis. allec allecis. bogud bogudis. dauid
dauidis caput capitis: ſic & eius cõpoſita: ſinciput ſincipitis:occiput occipitis
nepet oppidi nomẽ indeclinabile eſt dicitur tamẽ nepis & nepte nepetis. In
al deſinentia ſiue neutra ſunt ſormant gẽitiuũ in alis longum: ut hoc animal

animalis. Si maſculina habentillud a breue : ut Hanibal Hanibalis & hic ſal

ſalis. In el addita is ſormant genituum ut mel mellis. In il in ol & in ul

eſt. ſic & nequam.

uel hoc poema poemæ: & hoc poematum poemati. In e correptam termina

ſumunt is utuigil uigilis ſol ſolis & conſul cõſulis. nihil nomẽ indeclinabile

inds

I
citan
ram

min
5
dne
te
cita

4

les

hͤ

lii⸗
emi
ber
lert
Pta
nea⸗
eris
lete
man
lina
hice
mey

ebe⸗

in⸗

wor

Rrös
Wer

(ena
lae
un
Inh
min
liue

In an terminata ĩ a longũ ſeruãt & formãt gtũm addita is ut titã titãis græ

ci tamen hẽnt hoꝶ ommium gtõs ĩ os ut pan panos titã titanos.ln en correp

tã mutãt e ĩ i ẽt breue & is ſumũt:ut hic flamè flamis hoc numẽ numiĩs.ĩ en
ꝓductũ accipiũt is ut liẽ lienis ren renis ſiren ſirenis ſplẽ ſplenis.ĩ in aſſumũt

is penultima ꝓducta. ut phorẽ phorenis delphi delphinis: Sed græci ĩ os ter
minãt. in on ſũpto is genitiuũ cõfuſe emittũt ut ſimõ ſimonis mẽnõ mẽno-

is ſarpedõ ſarpedonis nõnulla tamẽ accipiunt tis ut lacoõ lacoõtis demo⸗-
phoõ demophoõtis ſarpedon penultima correptaſ. arpedõtis: ĩ ar accipiũt is
ut cæſar cæſaris nectar nectaris: par paris penultia correpta. ſed far farris ſa-
citad differẽtiã uerbi faris &nar naris pducit a. Lar hoĩs ꝓpriuũ lartis. Sed neu
tra ſi deriuatiua ſũt ꝓducũt a ĩ obliquis caſibus ur a lupa lupanar lupanatis
a calce calcCar calcaris. Epar ãt epatis facit ĩ er finita ſumũt is & gtũm pẽulti

ma corr̃ pta reddũt: ut carcer exis mulier eris ãt ptrahit᷑. Lucr. Siue uiꝶꝑ ſobo

les ſiue ẽ mulieris origo.uer ueris ꝓducit. Adiectiua tamẽ ĩ cer:ꝗᷓ fœium ĩ is

hẽnt uertũt cer ĩ cris alacer alacris. Veteres uero alacris ĩ maſculio ẽt ꝓtule

rũt. Terẽ. ꝗd tu es alacris? Sd celeber celebris facit ſaluber ſalubris:ĩber ĩbris

emittit. ſic eius cõpoĩta ſeptẽber ſeptẽbris octobris: nouẽ bris deẽbris mulci

ber uero mulciberis: ſupius dixius mulcibris oli, Illa uero ꝗ ĩ ter hẽt fectos
uertunt ter ĩ tris ut fr̃ ffis æther tamẽ æteris dr later lareris iter itieris corr
pta pẽultia crater ãt crateris. ſtater ſtateris: & pãther patheris ꝓducta ꝗqdã be

ne addi uolũt caracter caracteris: iupiter iouis facitilicet atiꝗ iupitris & ioupi

teris dixierint. & iouis in ntio Accipiter acci pitris & accipiteris proſerebart
ueteres. Sic & opiter: marſpiter: dieſpiter: in ir ſumunt is & penulti-
mam coripiunt ut gadir gadiris in iris: ut Cariſius declinauit. in or ſi. maſcu
lina aut fœminina aut coĩa ſunt addita is &producta formãt genitiuum:ut
hic otator oratoris hec ſoror ſororis hic & hec auctor auctoris memoris ta
men corripit o ſic rhetoris arboris tricorporis roboris indecoris & ſi ꝓduci
debet tamen corripitur Sic & illa uetuſta marci poris & plubliporis. Sic prc⸗
pria græca ut hectoris & actoris. Neutra quoq; o breue ſeruãt marmor mar

moris. Cor autẽ cordis facit. in ur omnia ſumpto is & correpto u gignun

gtõs ut uultur uulturis fulgur fulguris. furis poducitur. Robur uero robo
ris: ebur eboris ſœmur ſœmoris iecur iecoris & iocinoris corripiunt litter
inas latina ablata S addita ſyllaba tis reddunt genitiuos: ut o mœcẽas mœ
cenatis, arpinas arpinatis. ꝗᷓꝗᷓ ueteres omnia gentilia ſic declinauerunt hic &
hæc arpinatis & hoc arpinate, Excipimus hæc monoſyllaba hic as aſſis. hoc

uas uaſis quod in plurali ſecundæ eſt declinationis. hic uas uadis hic mas ma
ris. hoc fas & nefas. Sic hic & hæc & hoc nugas omnis ge. Græca ãt huius ter

minationis habent apud illos ĩ dos uel in tos gtũm: quẽ uertũt apud nos in
tis uel in dis ut calchas calchantos calchantis gigas gigãtos gigantis adamas

adamantos adamantis: Pallas proprium uiri pallantos paliãtis pallas dea pa

lados palladis. lampas lampados lampadis atcas arcados arcadis. menãas me
nados menadis. In es correptum latia quæ maſculini uel communis geſũt
remotos & mutatoe in i breues & addita tis faciunt genitiuũ: ut hic ſtipes ſti
pitis. hic & hæc miles militis: Excipiuntur illa quæ æ diphthongon habent
in pebultima. & quæ a uerbis deriuant: quæ e ſeruãt breue ut hic & hæc p⸗⸗
pes præpetis. & hic & hæc teres teretis hic & hæc ebes ebetis. Sic declinant iĩ
ate S hiitia qᷓuis longums ſeruant: ut aries arietis. paries parietis. tamen hic
& hæc inquies ꝓducit genitiuũ inquietis. Fœmina quoq; e breue ſeruant ut
teges tegetis. ſed pes & compoſita ab eo ꝗquis producant aliquãdo S ſormant ĩ
ecis gtũm correpto e. ut copes cõpedis tripes tripedis. Apes uero apis habet-
Aſedendo autem deriuata in idis correptum emittunt. obſes obſidis. deſes
deſidis. Sedes uero ſedis facit.ln es longum ſiue græca ſiue latina ſint:mutata
es in is reddũt genitiuos ut cedes cedis. Achilles achillis. Sed antiqui omniũ
grecorum noĩum genitiuos etiam in i terminarunt. Virg. Atq; ĩmitis achilli
nũc acris orõti. Quandoq; ad primam redegerunt declinationem ut orõtes
oromæ. Chremes autem chremis &chremetis & laches lachis & lachetis & la
chitis. Rannes rannis & ranetis. Dares daretis. & daris. Sic & multa græcorũ
uariantur. Ceres tamen cereris facit. Merces mercedis quod cum ſequenti-
bus e producit. hæres hæredis locuples locupletis: quies quietis: quod olim
quintæ fuit decliatiõis:at eius compoſitum requies adhuc ſeruat. quis Cice.
in Catone maiore dlxit requietem Agnes agnetis magnes. magnetis. lebes
lebetis. In is longum deſinentia latina ablata S & addita tis pariunt gtum:
ut hæc lis litis: hic & hæc dis ditis glis glitis. Excipitur glis gliris & glis gliſſis
lIla queq;tam in er ꝗᷓ in is finita nomina regulam ſeruant in er terminatorũ
ut hic puſuis: & puluer pulueris. hic uomis & uomer uomeris. hic & hæc pu-
ter & pubis puberis & pubis. dicitur & pubes pubis genere ſœminino & ſi-
gnificat multitudinem adoleſcentium & totũ populum ut tradit Seruius &
pecten. Cætera ĩ is correptum ſimilem habẽt geni tiuum nominatiuo ut hic
collis huius collis.tyberis tiberis. Excipitur hic lapis huius lapidis ſed oli la
pis. polis cupis cupidis & eius cõpoſita ut tricuſpis tticuſpidis.Semis ſemiſſis
põdus.nam ꝓ dimidio nõ declinat caſſis. caſſidis: hic ſanguis ſanguinis: hic
& hæc exanguis huius exanguis facit: nec primitiuum imitatur. Hæc capis ca
pidis: quod græcum eſſe mauult Priſcianus: Hic & hæc potis & hoc pote hu
lus potis habet ex quo componitur poteuolo poteuis poteuult & potiſſẽ po/
tiſſes potiſſet, pro quo dicimus poſſum: d ut cætera alia præclare noſter Põ-
ponius docuit. Græca in is ſi a genitiuo græco conſonantem habuerint ãte
os illud o in i mutãt & gemitiuũ latinum faciunt: ut ſimois ſimoentos ſimo
entis quod e ãte n ſuſcipit & latinum & græcum accuſatiuum habet.Adonis
adonidos adonidis. chlamys clamydos clamydis quod per y ſcribitur ut quæ
dam alia quæ ſub hac regula comprehenduntur. Doris doridos doridis Et ſi

e- ——

i
in⸗
N
ll
len

Eme/
peiki
habent
aep⸗

inunt !

en bie
INN
manti
bber⸗
(eles
m
ommi
achii
orote
l
xcori
lenti⸗
dolim
8 (ce,
lebes
grüm
glilis
naor
Kd
ol⸗
ig
ut hie
ſeniſis
nisthi⸗
cis
otehu

militer patronomyca. ut æneis æneidos æneidis. Præterea Egis egidis, iaſpis

iaſpidis. anubis: anubidis: ſardis ſardinis lapillus aſpis aſpidis.1
natpidis, anubis; anubidis: lardis lardi s lapillus aſpis aſpidis. ibis ibidis qd
in plurali numero habet ibes ibium.iſis iſitctis, Pari pathlis G& bict a

gridis & tygris tibris tybridis & tibris. Aalexis alexicdhs & alexis. Cice. ad atti-

ſ⸗ da ichsmanu amabam. Aduertẽdum quidem homini nomina ſemp
in accuſatiuo & ablatiuo paria eſſe: ut Seruius docet. Thetis thetidis ma

ter achillis: cuius ablatiuum etiam theti Plautus pronunciauit. Thetis theti

os en e eſſine t
uror cantchius datiuus eſt thety. In 05 maiculina perdunt s. & ſumũt
ris ut me ris. Nepos tamen nepotis facit. Cætera in os in otis habent ge

itiuũ prodacta o ut hæc cos cotis. hic & hæc ſacerdos ſacerdotis. At cõpos

ompotis corripit. Bos bouis habet. Os oſſis os: oris. cuſtos cuſtodis arbos:

Bonos:la bosinebos: odos quoniam &
nonos: labos: nepos: odos quoniam & in or terminant ſupra docuimus quos

habet genitiuos. Græca quidem in os genitiuum græcum ſequuntur. os fina

..

al coͤlerugin t heros heroos herois: minos mĩoos minois: nam minonis
n eſt a recto minon uel mino. Athos autem athonis Cicero decli

nalit urn ein gen eard min ſen.
ncum cus gemtiuus athor li. In us curtum ſi neutra ſunt deponunt u
s corripiunt: ut corpus corporis. Illa tñ in lus dus & nus corripiũt eris

ut uellus 1s: deri
Et ue lus uelleris: pondus ponderis: munuſ muneris: ſed facinus facinoris ha
pignus oris & eris: ut uultPriſcia. Rudus ruderis fœnus ſœnoris & ſœne

Ti 7 - „. »„ . —
is penus penoris. olim peniris & peniteris. Quæ ãt uerba ĩ ero deſinẽtia ha

gent eris correptum faciunt: ut ulcus ulceris ab ulcero ulceras. olus oleris

ens is dor unt: ut ul ras.
elero Plers Lemmpus aer temporis habet: hoc pecus pecudis. In itercus iter
euristho⸗ cus aceris hic lepus leporis. Comparatiua quidem perdunt us &
ris producunt: ut fortius fortioris melius melioris. In us productum remo

ie ii ſumunr: Keruanta gumenf ſalus ſalutis. Tellus uero telluris habet
men ineddn b. paiu lis. Et monſyllaba: depoſito uris producũt:ut mus
murs-Rcd 8 . grun⸗ acit & ſus ſuis. In æs dipthongon duo latina inueni
anur-h is hic præs predis. In aus ſœminina ſunt & in dis genitiuũ
nabent: ut fraus fraudis laus laudis. Iu bs ms ps deſinentia formant geniti-

uum iterpoſito i: ut urbs urbis hyems hyemis iops inopis. Sed ſi ante bs uel

ps e habuerint & nõſint monoſyllaba illud e in i uertunt: ut cælebs cælibis:

princeps principis: ſed auceps aucupis facit. Et a capite compoſita remouẽt S

& e ĩ i mutant: ſumũt itis ut anceps ancipitis: & biceps bicipitis. triceps tri

cipitis. Antig uero ancipes bicipes tricipes dixerut. In Is ns rs delinentia abla

Seſumpta tis — gtum:ut puls pultis. mons mõtis pars partis. Frons
1 licet non ſit in uſu frondis facit: cum folia arboge ſigniſicat nã frons

Konriscapnisſ pars. Len s lédis animal capitis:lens lẽtis legumẽ Glans gla-
n ſ an ge biunt etiam iens quĩens & cætera ab eo & queo deducta quoni
niu ernnent genitiuumut iens euntis præteriens prætereuntis.
biens uero am iẽtis habet & libripens libripendis. ſed aruns aruntis facit

uecors & a corde compoſita primitiuum ſequũtur. In xi a uerbis in go deri
uant᷑ ablata x & addita gis faciunt gtũm ut grex gregis grego gas. lex legis le
8o gis. remigis cuius ntõ remex non utimur e in i mutat. Cõiunx uero cõiu⸗
gis dicimus remota n litera: quã in plurali & in omnibus obliquis pdit. Frux:
quomodo utimur frugis hẽt. oli etiam hæc frugæs dixerunt. Cætera omnia
latina perdunt x & cis capiunt. ut fallax fallacis. nex necis. ſex fecis. quincunx
ꝗncuncis: ſeptũcis: deũcĩs. Sed ſi e ate d hẽant neq; ſint monoſyllaba nec ab il
lis compoſita mutant e in i correptum per obliquos caſus: ut apex apicis:
uertex uerticis. lodicis tamen & ueruecis producunt. Similiter maſculina ĩ is
corripiunt penultimum: ut fornix fornicis. Fœnix uero & bombix ꝓducũt.
Barbara ut pharnax corripiunt. Addunt maſtix. ſed Pli. utitur maſtice maſti
ces. Reliq in x penultimã ꝓducunt ut fœlix fœlicis. Excipimus grex gre gis
crux crucis. fax facis nux nucis: pix picis dux ducis trux trucis: coniũx coniu-

„

gis: falix ſalicis: filix filicis: pellex peilicis. pernix pernicioſus etiam corripit. pi
ſtris piſtricis picis:nam cum piſtris facit naui ſignificat. nix niuis: ſenex ſenis.

Veteres ſenicis dixerunt. Nox autem noctis habet: pernox pernoctis. Spinx
ſpingis ſpingos. Supellex ſupellectilis haber. De datiuis.
Datiui huius declinationiſ in i productum a genitiuis remoto s deducuntur

ut huius patris: huic patri. ſed ſi a græcis deſcendant aliꝗᷓdo corripiũt: ut Sta.

in Achillei. Palladi littore celeb:abat ſcyros honoꝶ forte diẽ. De accuſatiuis
Acti a datiuis i mutato in em ſormantur ur patrĩ patrem: ſed quædam in in
ſaciunt & græca ſunt fere & in is termiĩata ut carybdis carybdiĩi ſirtis ſirtĩ Te
thys thetyos tethim, neapolis neapolim, & alia hmõi. At iſta in em & in im:

turris turrem turrim. torquis torquem & torquim. buris burem & burim. ſe
curis ſecurem & ſecurim. bipennis bipennem & bipennim. puppis puppẽ &

pPuppim: reſtis reſtem & reſtim peluis peluem & peluim febris febrẽ & febri
uis uim tantum. Tybris tybrim: &tyberis tyberim tigris tigrim. ſitis ſiti. tuſ⸗
ſis tuſſim maguderis maguderim. Reliqui acti græci huiuſ declinationis in ĩ

ut hæreſin. apud Cyprianum ibin irin carybdin. Qui. Er fletu madidis ibĩ a
dite genis. Idẽ in põto Cum ferre carybdim achei. Et frequenter in a etiã ter

minant ut lampas lãpadem & lampada. ætherẽ & æthera aerẽ & aera thorax
thoracẽ & thoraca: ſyren ſyrenem & ſyrena. ſydonem & ſydona:hic pan hũc
pana. hic titã hunc tita hunc titana hic delphin hunc delphina tantůmõ. Nõ
nulla in on habent huuc caſum ut didon athos athon. & in o etiam ut dido
& alecto. Virgil. Luctificam alecto. Neutri autẽ generis noĩa actũm & utũm
ſimilem nominatiuo hẽnt. ut hoc corpus hoc corpus corpus. De uocatiuis.
Vocatiui ſimiles ſunt nominatiuis:ut pater o pa ter. Inueniunt tamen græca

quæ & utũm ſeruant græcum:ut hic pallas o palla o palla. hæc lampas: o lam

pa.hæc thebais o thebai.hic chremes o chreme oachille'o lache.aliꝗ latinũ

& græcũ hẽnt: ut tybris o tybris & o tybri. & o paris & o pari. Virgi. Tuc; o

nrün

dora
W
dari

oderi

gis le

cöͤin/

Hiux
mni
cunx.
Dil
pici
naſi
maſti
legis
oniu⸗
Nt i
enis.
pinr
nmort
1n
Atiuis
imnin
i e
nim:
m’
de
ſebri
ſtul⸗
mi

ddia

jjter
orar
huc

5N

ido
tuͦm
iuis,
10
n
lin

tybri tuo genitor cũ flamine ſancto. Oui. Qui ſapiant oculos an paric unnme

habes.

Ablatiui aut in e aut in i. aut ĩ e & in i finiuntur. Neutra in e terminata ablati

uũ in i & in e faciunt. ut hoc mare ab hoc mari & mare.ab hoc monili & mõi

le. Sed hæc in e ſolum huuc caſum emittunt rethe: gauſape præſepe. ſoracte:
præneſte celene. In al & in ar exeuntia in i terminãat: ut ceruical ceruicali. cal
car calcari Dicimus tamen ſale lare farre: par pare pari. Itẽ maſculina & cõia
uel in er uel in is deſinentia ſi faciuntĩ e neutrum ablatũm in i efſferũt:ut pe-
deſter hæc pedeſtris & hoc pedeſtre ab hoc pedeſtri ſalubri celebri. hic & hæc
õnis & hoc omne ab boc & ab hac & ab hocõni hic & hæc utilis & hoc uti

le ab hoc & ab hac & abhoc utili. Oui. tamẽuerſui obtemperans cœleſte dicit

noc mihi nãa recolo fore ut a cœlleſte ſagitta. galis regali: martialis marriali ꝗᷓ
do eſt adiectiuum: nã propria appellatiuis ſimilia ablatiuũ habẽt ine: ut iuue
nalis iuuenale: martialis martiale. Illa etiam quæ actũm in um habent ablati
uum in i faciunt:ut tuſſim tuſſi: ſitim ſiti:neapolĩ neapoli.qᷓ uero ĩ em & im
ine & in i:ut puppe & puppi.reſte & reſti. bipennis autẽ bipẽne tantũ.In is &
in er menſium noĩia terminãt hunc caſum in i ut aprilis aprili: ſeptember ſep
tẽbri.hymber quidẽ hymbre hymbri format. In er cuiuſcũq; generis noĩa
nec in is terminata abltũm in e ſolum emittũt:ut pauper paupere: uber uber
gener degnere. Sed teriata ĩ ui s: ut auis ouis. guis: ut anguis ingnis ut igniſ
in ctis: ut uectis.ĩ mnis:ut amnis.& omnis generis. noĩa & compatiua omnia
& uerbalia in ix: & gentlia in as abltũm in i G& in e faciũt. ut aui & aue: angui
& angue.igni & igne.uecti & uecte amni & amne:amante & amanti. fortiore
& fortiori:uictrice & uictrici:arpinate & arpinati. rudis tamẽ adiectiuum ru
di ſolummõ habet.quando uero eſt ſubſtantiuum rude. Soſpes & hoſpes:ſoſ
pite & hoſpite.poſtis poſte & poſti.Strigiliſ ſtrigili tantum pugil pugili & pu
gile. uigil uigili & uigile Reliqᷓ omnia tertiæ declinationis in e ſiniũt abltm
ut cladeſ clade claſſiſ claſſe:niſi ſui licentia metri cã uerterint poetæ. Virgil.
ꝗᷓ dtũm eſſe multi uolunt &plurimi atteſtẽtur:

Aduectũ æneam claſſi. Quanꝗᷓ
De nominatiuis accuſatiuis & uocatiuis pluralibus.
Nominatiuus actũs & uocatiuus plurales tertiæ declinatiõis finiũtur in eſ
ut hi patres hoſ patreſ o patres. Sed illa quæ in is terminantur ſiue etiã aliter
& finiunt gtũm pluralẽ in iũ frequenter emittunt actũm in es & in is. ut hoſ
& haſ omnes & omniſ.hos ignes & ignis. Pauca. n. habent ntũm & actũm &
utũm ĩ is ut hec ſardis o ſardis.Itẽ alpis ſyrtis trallis & gadis ꝗᷓꝗᷓ dici mo ſyrteſ
& gades: Neutra qᷓ ablatũm habent ine hos caſus in a terminant: ut hæc cor-
pora o corpora.rethe uero rhetia habet.llla autem ꝗ in i uel in e & in i finiũt
abltũm formant hos caus ab ipſis ablatiſ in ĩ addita a: ut mari maria pare uel
pari paria:ſœlice uel lici cia. Excipiunt iſta quæ non ſeruant ante a Ludi
cra quod Valla primæ & ſecundæ uult eſſe declinatiõis a Peilciane bene diſ

latiuo aut in um aut in ium termi

lentiens. Item uetera & amplaſtra. uege ampluſtra quoq; legimns. Comparati
ua quoq;ʒ in a deſinũtiut fortiora maiora. ſed dicimus plura & pluria: ſicut cõ

plura & cõpluria. Plæraq; autem græca habẽt actũm etiam ĩ as breue: ut plia
das hyadas: lampadas. colchydas: delphinas: panas tytanas ſyrenas.
De genirtiuo plurali. G enitiuus pluralis fit a ſingulari ab

in natur ſiue natura ſiue p ſyncopã. Illa autẽ
que abltũm in i:aut in i&ĩ e hẽnt ſuſcipiũr um & faciunt gtũm ut ab hoc cu

bili cubilium. ab hoc animali aĩalium. a ſœlice fœlicium. a ſapiente & ſapien
ti ſapientium. Multa tamẽ ex his ꝗᷓ finiunt abltũm in i & in e per ſyncopã ꝓ
ferunt.ut ſapiẽtum ꝓ ſapientium.mœrentum ꝓ mœrẽtium. ſed comparati

ua in um tantum emittunt: ut hoꝶ & haꝶe & horũ fortioꝶe: præter plus qd
pluri um hẽt. Similiter dicimus uetus uet erum uigil uigilum. pugil pugilum
memor memoꝶ cõplicum: ſupplicum: artificum. Quæ in duas deſinũt cõſo⸗/

nantes & abltũm ĩ e faciunt:e in ium uertunt: ut mars martium: fons fontiũ
frons frõtium. præter cõiũx cõiugum. Et in ms ps deſinentia ut hvems hye⸗
mum. princeps principum. Ex hiis tamẽ exeipimus cõpoſita a capite quæ ſa
ciunt gtũm in ium: ut tricipitium bicipitium: niſi p ſyncopã ſuccidãtur. illa
quoq; quæ in gtõ ſingulari pares habẽt ſyllabas ĩ ium emittunt᷑: ut collis col

liũ: caro carniu. apes apium & apum. Inuẽa. Exiamenq; apium lõga conſede-

rit una. Cedes cedium. ſed ſimilia ĩ es frequentus in um terminãtur: ur uatũ

G uatium, ſedum & ſedium. Indoles tamen indolum: ſoboles lium facir.

luuenis uero iuuenum canis canum: panis panum: ſtrigilis ſtrigilum bæreſis
hæreſum. Item in as latina in ium exeũt: ut arpinas arpinatium ciuitas ciuita

tium probitas probitatium. proferũtur uero iſta etiam ĩ um. ſiue natura. uel

potius per ſyncopam. ut ciuitatum probitatum. ſimiliter tãtum pluraliter de

clinata & in es terminata in ium faciunt: uires uirium penates penatium tres

triumOpes tamen opum potius ꝗᷓ opium. proceres procerum. Sic dicimus
minorum: maiorum primorum. Lemurum lucerum ĩ quibus aurium iudici
um ĩſequimur. In is longum deſinẽtia & creſcentia in genitiuo etiã in um ſa⸗

ciuntiut lis litium. ſamnis ſãnitium. nox quidem noctium facit. nix niuium
ſupellex ſnpellectiliũ. cor cordium. ſel fellium. allec allecium. a melle melliũ
non inuenit. nec a lacte lactium niſi a lactibus quod inteſtina ſignificat. Cæ

tera omnia terminãt genitiuum pluralem ĩ um, ut conſul conſulumuirtus
uirtutum. caput capitum pater pa trium. fruges frugum. ales ãt habet alitũ &
alituũ figurate ut ait Seruius. bos boum per ſyncopã & datiuũ & abltũm bo
bus. Compoſita uero ſimplicium regulas fere ſequũtur ut uecordium & ino

Pum.at rethe rethium haber. De datiuo & ablatiuo.

Datiuus & ablatiuus plurales a ſingulari genitiuo naſcũtu r interiecta hu
ut huius patris his patribus ab his patribus. Sed neurra ĩa finita habent hos
caſus ĩ is: ut hoc toreuma his toreumatis ab his toreumatis: hoc poema his

Nemn

urme
GCen
ſus
lus hu
Kles
Da
ſutn.
hoct
Mo
α
naut
Cenit
Da
Piunt
Uenria
liuain
bunt
ceeſt
Umu
losc⸗

wparati
ſcutco
n

uhniab
laaut
hoccu
Ahpien
nori
poai
glugl
Gglun
irco⸗
8ſorti
se:
geſ⸗
Ur il
liscol
nſece⸗
mun
bzreſs
Eciuin
rauel
lierce
um e
licima
niucdci
uml
niviun
weli
C
wwirtus
litü
tümbo
1 ino
abe

enhe
mih

—

ppe matis ab his poematis ſaciunt etiam in bus Priſciano auctore.

De recto ſingulari quartæ declinationis
Varta declinatio duas habet in nominatiuo terminationes us & u
A ut hic uiſus & hoc cornu. Sed in u terminata neutra ſunt & omner
ſingulares caſus In u finiunt. leges tamen apud Pli. & Lucãum cor
S nus & genu quæ ſunt a rectis ãtiquis hic cornus hic genus. In us it
aut maſculina ſunt aut cœminina. De genitiuo.
Genitiuus ergo in us terĩatorum exit in us productũ ut hic uiſus huius ui
ſus. Vetuſtiſſimi tamen in uis ſyllabas terminabant & dtũm in u. ut hic ſena-
tus huius ſenatuis huic ſenatu. Hic metus huius metuis huic metu. huius rei
Aulus gelius eſt approbatus aſſertor. De datiuo & reliquis caſibus.
Datiuus nunc terminatur:in ui ut huic uiſui. Accuſatiuus ĩ um ut hunc ui
ſum. Vocatiuus ſimilis eſt nominatiuo ut o uiſus Ablatiuus in u finitur ut ab
hoc uiſu. De nominatiuo & uocatiuo pluralibus.
Nominatiuus accuſatiuus & uocatiuus plurales iu us exeunt. ut hi hos & o ui
ſus. Verum neutra illa in u terminata hos caſus a nominatiuo fſormant:addi
ta a ut hæc cornua hæc cornua cornua. De genitiuo.
Genitiuus in uum finitur:ut horum uiſuum. De datiuuo & ablatiuo.
Datiuus & abltũs in ibus ut his uiſibus. aliqua tamen deriuatiue eam acci-⸗
piunt ut ante bus:ut hi artus:his & ab is artubus. arcubus partubus ad dife-
rentiam horum noĩum ars arx pars. Inueniuntur tamen aliqua: nulla deriua-

tiua impellẽte u ante bus ſeruare ut lacuhus tribubus ſimiliter portubus acu

bus: quercubus ſpecubũs quod & ſpecibus habet: queſtubus pro querelis
queſtibus.pro lucro. Et quõiam domus partim eſt quartæ partim ſecũde par
tim utriuſq; declinationis: ne in eius uariatione quis decipi poſſit per ſingu-/
los caſus declinare uolumus. hæc domus huius damus & domi huic domui
hanc domumo domus ab hac domo. In plurali hæ domus harum domorum
& domuum his domibus has domos o domus ab his domibus. Antiqui in
ablatiuo ſingulari domum etiam dicebant & Auguſtus domos pro domus:
genitiuo eſt uſus. De recto ſingulari quintæ declinationis.
Quintæ declinationis nomina terminant nominatiuum & uocatiuum in es
ut hæc ſpẽs o ſpẽs & oĩa ſũt generis ſœminini excepto dies ĩcertũ ſingulari.

meridies in utroq; numero maſculin. De genitiuis & datiuis

Gtũs & dtũs finiunt in ęi diuiſas ſyllabas.ut huius ſpẽi huic ſpẽi. Veteres ta-
men gtũm in es terminarũt: ut huius ſpẽs huius dies. Virgilius in geor. Libra

dies: ſomniqʒ pares ubi fecerit horas: & in e. ut huius die & in ii. ut huius dii.

Virgi.in.i.Aeneidos. Munera lætitiamq; dii. & datiuum ĩ e.ut huic facie.Gel
lius tradit. M De actuſatiuo. .

Accuſatiuus ſit a ntõ mutato s. in m litterã. ut hæc ſpẽs hãc ſpẽm. De abltõᷣ
Ablatũs in e deſinit.ut ab hac ſp?. De mõ actõ & uocatiuo pluralibus.

biii

Nominatiuus accuſatiuus & uocatiuus plurales ſimies ſunt nominatiua
ſingulari. ut he & has & ſpecies. De genitiuo. Grtus fit ab ablatiuo

ſin gulari addita rum ut. harum ſpẽérum. De datiuo & ablatiuo.
Dtũs & abltũs fiunt a ſingulari abltõ adiecta bus ut his & ab his ſpébus. Sed
nõ te fugiatoĩa ꝗntæ declinatiõis noĩa carere gtiĩs dtĩs & abltis pluralibus P
ter hæc res ſpẽs:dies:meridies acies facies materies & progenies addũt & ma
neries: quod barbarũ eſt. De octo noĩbus q dechinationẽ ꝓnoĩum imitãtur

& ꝗs uel qui. Octo ſunt noĩa qᷓ cũ cõpoſitis more ꝓpnoĩum ſecũdi otdinis de

clinant unus totus: ſoluſ alius alter uter ullus & nullus : ut unus una uniũ uni

us uni. unũ unã unũ o une o una o unũ ab do ab unaab uno. In numero plu-

rali uni unæ una unoꝶ unaꝑ unoꝑ: dtõ & ablatiuo unis ũos unas una. o uni

ounæ o una. ab unis. Veteres more adiectiuoꝶ primi & ſecũdi ordis hæc no

mia uariabãt: Ex hiſ octo unus totusñſolus hẽnt utũm. Eã declĩationẽ etiã ꝗs

uel ꝗ ſequũtur: ut ꝗs uel qui ꝗᷓ qd. uel cuius cui quẽ quã qꝗ uel ꝗd.a quo uel

a qui a ꝗᷓ uel a qui.a quo uel a qui.ĩ plurali ꝗ ꝗq quæ quoꝶ quag quoꝶ qs uel
ꝗbus. quos quas qa quis uela quibus. De compoſitis cum quis & qui.

Quis & qui inimica inter ſe ſunt. nam cum quis quo olim cõmunis generis
fuit uenit in compoſitionem non recipit qui in nominatiuo ſingulari. & quis

cum augetur expellit quis unde extant uerſus.
Cum quis namq; piam ſine quis qui coniunge putaſꝗᷓ

Dam uis cuncq; libet qui ſine quis retinebit. è
Cõponit᷑ ꝗs cũ ſi:ut ſiquis:cum ne ut nequis cum alius.ut aliquis cũ en ut ee

quis. n in c uerſo cũ nũ ut nuũquis cũ ꝗs ut quiſꝗs queq; ꝗcquid quoꝶ quidẽ
uocibus ſecundũ analogiã poſſumus uti. Quid uero precipiũt ꝗſquis ratum
mõ habere in recto & actõ ꝗcquid: & in abſiõ quoquo. alia uero oĩa declinãt
ut eog ſimplex quiſq quod uel ꝗd præpoſitis uel poſtpoſitis duabus uocibo
niſi ꝙ in fœminina uoce nti ſingularis & neutrali pluralis dicimus ſiqᷓ neqᷓ ali
qua nunꝗᷓ & hoge ablatiuus nõ terminat in i: & a multis præſertim multitidi
ms numeri uocibus aures ahhorrent: ut quorũꝗᷓ ꝗſꝗᷓ adiiceint quis hæ pticu
Iæ nã nt quiſnã.ꝗᷓ ut ꝗſq; ex quo fit unuſꝗſq; ſingulare tãtũ.piam ut quiſpiã:
putas:ut quiſputas:quam :ut quiſꝗᷓ. A qui etiã deducta:ut ꝗdã quis:quilibet:
quicunq; primitiuũ ſequuntur. De compoſitis ex duobus rectis.
In compoſitis ex duobus rectis ambo ntĩ declinanrur: ut hæc reſpublica. hu-
ius reipublicæ huic rei publicæ hanc rempublicã: o reſpublica ab hac republi
ca. in numero plurali hæ reſpublicæ: harum reꝶ publicarum:hiſ rebuſpu. has
reſpub. o reſpublicæ. ab his rebuſpublicis. Sic & cẽtimanus: cẽtimanus cẽtima

nui. & unanimus: quæ componuntur ex corrupro & integro declinant. Alter

uter autem nunc poſtremũtantum uariat ntüm. olim etiam priorem: ut akhler
uter alterutra alterutrum alterutrius alterutri: alterutrum alterutrã alterurg-
ab alterutro:ab alterutra ab alterutro: In'nuero plurali alterutri alterutræ al

din

lerut
den
tto

—
Uno

uuuma

horu
bani

W

n

ni
6
ate
mict
rd

wen
dei⸗
c⸗
diot
Jn

hea

i
dern

k

4
Pri⸗
mic

mi

natido
tiuo⸗
io.
Kg
bu;
Am⸗
ntäuut
nisce
iun
bl⸗
dW
Keno
etiͦg
vo el
Pvel
qu.
eners
Acgis

1 Ute
quce
o

eclinit

vocibo
Neqali
eivd
eptie

niſii

ilber
.
cahe⸗

Puh
Ckuima
Mer
tale

zl

terutra.alterutroum alterutrage alterutroge alterutris alterutros: alterutras

alterutra. ab alterutris. Inueniunt & alia huiuſmodi ut oliſatrũ oliſatri oliſa
trO & reliqua. dicit & oliſatrum ſicut roſmarinum quod & roſmarinus nũcu
patur. In compoſitis ex recto & obliquo rectus tantummõ uariatur. ut hic tri-
unuſmilitum:huius tribunimilitũ huic tribunomilitum:hunc rribunũmili-

tum o tribunemilitum:ab hoc tribunomilitum. In plurali hi tribunimilitum

horum tribũorummi. his tribuniſmi. hos tribunoſmi. o rribunimi.ab his tri
buniſmilitum. De patronymicorum formatione.
Atronymicum eſt quod a ppriis tatummõ deriuat patrum noĩbus
P ſecundum græcã formã. & ſignificat cũgtõ primitiui filium uel ne
potẽ filiam uel nepotem.ut Eacides fi lius uel nepos æaci. Forman
tur patronymica abuſiue a nominibus matrum. ꝓ ur iliades. auorũ ut
atlantiades. regum ut cecropides. fratrum: ut phœtontiades: urbium gẽtium
& regionum. ut argolis. troas theſſalis. & quoniam uel maſculina uel ſœmi-
nina ſunt. Maſculina in des terminata ſic formantur. In des Nomi-
na primiordinis mutant extermum e genitiui:in a: & iuncta ſyllaba des red-

dũt patronymicũ ut pelias peliæ peliades: æneæ & ænæeades. æneides. n. con

tra regulam eſt. Anchiſes anchiſiades hẽt: & Laertes laertiades: cum patrony/
micum nunꝗᷓ debeat primitiui gtũm niſi una ſyllaba ſuperare. Secundi uero
ordinis non quæ in i terminant genitiuum ſumunt des ut priami priamides.
Qux in duplex ii uertunt ultimum in a & des accipiũt ut Menetius meneti
menetiades. Quæ uero in ei mutant ei in i longum & ſumũt des ut tydeus ty
dei titides: quod euphoniæ gratia quidã uolũt d ĩ t uertere.Si tertii ſint ordis
dtõ formãt: addita des ſyllaba. ut Hectori hectorides. Herculi herculides. Sci
pio tamen:ꝗꝗᷓ latinum nomen ſcipiades hẽt ꝓ ſcipionides. In is. Patro
nymica fœminina in is fiunt a maſculino ablato de ut priamides priamis. Ae-
neades æneas. Virgilius tamen æneis uſurpauit. Sciendum eſt poetas quan-
doq; uel addere ſyllabas patronymicis: ut Atlantides pro atalãtides: peliades
Pro pelides. Vel diminuere. ut deucalides pro deucalionides. Iune.
In ne patronym ica fœminina ſunt & formantur a genitiuis addita ſyllaba
ne. ut Adraſtus adraſti adraſtine. Nereus nerei nerine: mutato e in i. longum.

Sed Acriſius acriſii acriſione producta peultima format.

l De patronymicorum declinatione.
In e igitur maſculina more primæ declinatiõis nominum inflectuntur. ut
hic priamides huius priamidæ huic priamidæ hunc priamidã & priamidẽ o
priamide & priamida ab hoc priamidæ & priamida. hi priamidæ horum pria
midage & priamidũ. his priamidisthos priamidas. o pamidæ:ab his priamidis
Foeminina in tertiam declinationem ſequntur: ut hæc priamis huiui prin
midis & priamidos huic priamidi hanc priamidem & priamida: o priamis &
priamiab hac priamidæ he priamides harum priamidũ his priamichbus has

priamides & priamidas o brigmic ab his priamidibuu,
In ias quoq; ſœminina ſic declinantur. Hæc pelias huius peliadis & pelia-
dos huic peliadi hanc peliadem & peliada o pelias & o pelia ab hac peliade.
EHix peliades: harum peliadum his peliadibus has peliades & peliadas o pelia
des ab his peliadibus: De declinatione græcorum ine. 1
In e propria ſiue patronymica ſic uariantur. Hæc penelope huius penelo-
pes huic penelope hanc penelopen o penelope ab hac penelope. Hæ penelope

harum penelopen his penelopes has penelopas o penelope ab his penelopes.

In os græca ſic eũt. hoc melos huius melos & melus huic melei & meli hoc
mmelos: o melos: ab hoc melei & meli hæc melea & melex. hoꝶ melon & me-
lon his meleſis. hæc melea & mele o melea & mele. ab his meleſi. Inis
In is ſic eunt. hæc matãorphoſis huius metãorphoſios & phoſeos & huic
metamorphoſii & phoſei & phoſi hanc metamorphoſim. o metamorphoſis
& phoſi. ab hac meramorphoſii & phoſi.hæ metãorphoſies & phoſees & pho
ſis harum metamorphoſion & phoſeon. his metamorphoſiis & ſeſi. has meta
morphoſias & ſeas & phoſis. Vocatiuus nomi natiuo ſimilis ẽ & ablatiuus da
tiuo.ſed his duobus latine nõ utimur & aliquibus uocibus abſtinemus quas

.

in noſtram quandoq; declinationem tranſferimuſ. Ino

Hæc ſappho. huius ſapphoos & ſapphus huic ſapphoi & ſapphi hãc ſapphoa
& ſappho.o ſappho.ab hac ſapphoi & ſapphi:hæ ſapphoe & ſapphi. harum ſa

pphon. his ſapphoes & ſapphois has ſapphous & ſapphos o ſapphoe & ſapphi
ab his ſapphoes & ſapphis. Ines 8èD
In es. Hic moſes huius moſi huic moſi hunc moſem. o moſes ab hoc moſe
hi hos & o moſes. Reliqui caſus in uſu nã ſunt dicitur & moyſes hebreũ Hic
ieſu huius ieſu huic ielu hune ieſum:io ieſu ab hoc ieſu.hii hos & o ieſus.
— De nominibus heteroclitteis
Voniam de heteroclitis iam mihi dicẽdum eſt de qubus ſane ma⸗

gna inter grammaticos diſſenſio eſt. Fateor me fere omnia ex di

uerſis auctoribus collegiſſe: quæ grammatica lege.i. cõmũi uſu he
teroclita iudicantur. Si quos ãt auctores illis refragari compereris
aſcribito auctoritati. Scimus. n. plautum dixiſſe delitia fœminĩo ge.& nume
ro ſingulari. & Ciceronem ne & alios interdum alia multa quæ lex gramma
tica uetat.pmittit tamẽ analogia idem rõne proportõis aut fimilium declina
tio ſimilis. Hæc iõ ne me aut immemorem: aut gnarum fuiſſe quiſpiam iudi
cet ne ue quod ueteribus interdum ſcriptoribus licuit ſibi quoq; licere in ea
veputet. aut quod raro inuẽtum eſt & figurate uel incuria quadam elapſum
inquotidianum ſermonem audeat uſurpare. Primum ergo dicam quid ſit ap
totum & monoptotũ nomen ex ſentẽtia Priſciani. nam ſentit aliter Diome-
des. Aptotum eſt quod nominatiuum tanrummodo haber & in cæteris caſi

hus deſicit. plerunq; tamen uocatiuum habere euam inuẽitur: eo ꝙ ſit nomi

nullo
leci
Eeer
Pllar
tebe
Dipte
Trip
Pene
caln
nom
clina
Lair
bh
terel
tiuf⸗
pancc
belhe⸗
pudr
Hoc
Gran
con
ie⸗
mo
ac⸗
inad
tur
teſte.

aAue.

minat
homit
ſushẽ
adlr
ttiam
wulte
Dei
mero
hoer
Wum
Wr

Lbeli
peli

bereb⸗
ope
eoes.
Nlihoe
Ee⸗
ns
ie
or
Apho
s wen
Ug d
guas

hon
ruml
hpobi

ole
reüklie

ne ma⸗
nerc
lhe
velenis
pome
um
Lclira
miodi
leinea
ſpſom
Sltao
ome⸗
naci

tpon

natiuo ſimilis. ut hic iupiter o iupiter. Neutra uero Aprota tres poſſunt hahe

re caſus ppter ſimilitudinem nominatiuæ accuſatiuæ & uocatiue uocis quæ
generaliter eſt in omnibus neutris: ut fas & neſas: ir ardor & pus: ꝗqᷓ legimus

puris. Monoptotum eſt quod unam uocem habet per omnes caſus ſiue ſin-
gulares:ſiue plurales:ſiue utriuſq; numeri.ut ſinapi gummi.cæpe pondo ce⸗
tæ. Pedum & literarum nomina & numerorum a quattuor uſq; ad centum
Diptota dicuntur quæ duos caſus diuerſos habent. ut uerua ueribus.
Triptota que tres:ut templum templi templo. Tetraptota quæ quattuor ut
genere generi genero generum. Pentaptota quæ quinq; ut caſtus caſti caſto
caſtum caſte. Exaptota ꝗᷓ ſex: ut totus totio toti totum tote toto. Heteroelitũ
nomen eſt:quod uario modo declinatur. Heterocliſis eſt uaria nominũ de-
clinat io:quæ quidẽ fit in caſu numero genere declinatione & uoce. Defecti
ua in caſu & numero.Hec certis deficiũt caſibus & numero plurali. hæc fori
ab hac forte. hunc laterem: ab hoc latere. Sic phocas. Sed priſciano addit hi la

tere & o lateres hanc ditionẽ ab hac ditione. Sponte & flamine ꝓ ſpirituabla

tiui ſoli ſunt. Legimus ſpontis gtũm apud Columel.& flamina apud Tybul.

pancoſcq; alios. Tabi & tabo genitiui & ablti ſunt caſus. dicimus tamen hec ta

beſ hanc tabem ab hac tabe. Macte utũs eſt ſolus. Legit & mactus nã fuit a-
pud uetuſtiſſios adiectiuũ. Lucre.li.v.nũc ſæpe boues luce ferro male macte
Hoc tãtũdẽ huius tantũdẽ hoc tãtundẽ. Addũt hæc lues hãc luẽ: ab hac lue.
Grates ntĩ accuſatiui & utĩ pluralis uox ſola eſt. Sed apud Cice.in oratore: ſi
corruptus non eſt: legimus gtũm gratis: ut cum gratis cã nihil facias. Suppe-
tiæ & ſuppetias. inficiæ & inficias repetũdag & repetundas pluraliter tãtum
mõ dicimus.Hoc ſpecus huius ſpecus & o ſpecus duntaxat habet. ut Seruio

placet.Sed cur actõ careat ipſe nõ uideo. Satias ſolus ntũs: ꝗᷓꝗᷓ Lucillus ſatiate

in abltõ dixit. Dicam & dicas utriuſq;ʒ numeri acti ſunt. Dicã ĩ nomĩatiuo uti
tur. Cicero ĩ uerrem actiõe quarta ſcribit heraclio dica. Natu ſolus ablatiuus
teſte Seruio.Sic aſtu & promptu. ab aſtu tamen legimus hi aſtu hos aſtus & o

aſtus Priſcianus aſtu nomen eſſe indecliabile inquit. Ganeo labeo & aleo no-

minatiuos tantũ & utõs o habere priſcianus docuit in accentibus. Hæc carẽt
nominatiuis & uocatiuis ſingularibus tantũ. ſed reliquos utriuſq; numeri ca
ſus hẽnt. Remigis frondis uerberis: quod ẽt ſingulari caret accõ. Dapis necis
addimus prunoris auctoritate Seruũ ſed remex legitur apud Serenum. Frõs
etiam dicitur teſte Seruio:ſed olim frondis in ntõ dicebant. Phocas tamen
uult carer̃ recto. Fœminis etiam rectũ nõ habet licet ſint ꝗ dicant hoc femẽ.
Dapis in nominatiuo Liuius eſt uſus. Hæc tres duntaxat ha bent caſus in nu
mero ſingulari. at in plurali ĩ nullo deſiciunt hoc plus huius pluris hoc plus
hoc uirus uirus: o nirus. huius opis hanc opẽ ab hac ope quando eſt appellati
uum huius uicis hãc uicem ab hac uice. hæc uis huius uis hãc uĩ ab hac ui qᷓ

tuor hẽt caſus.plurale eius ſecundum quoſdam uires fuit. & apd ueteres Hhæc

uis & has uis. Hæc cũ pluralem integrg hẽant abſtũm tantũmõ ſnigularẽ ha

pere cõpinut teſte Phoca. Obice fruge pce uiſcere. Priſciaus ãt ꝗnto lib. uult

inuẽiri huius p̃cis huic preci ab hac prece. huic frugi hãc frugẽ ab hac fruge.
Hæc neutra cum ſeruent omnes caſus in ſingulari nomĩatiuum actüm &uι

catiuum ĩ plurali tantũmodo habent:lura æra maria uina mora farra ordea
thura mella fella fora. Addimus defruta & mulſa uinorum: & uinis etia apud
Plinium legimus. Item ærum & æribus apud Catonem. ðèð

2— „% . .

Huiuſmodi ſunt quintæ declinatiõis nomina: ut pernicies ſpes cuius compo

ſitum expes nominatiuum & uocatiuum utriuſq; numeri habet. Demimus
hæc nouẽ res ſpecies dies: meridies: acies facies mãeries & progenies. Veru in

candi caſu. Similiter pronomina omnia: præter tu meus noſter & noſtras.
Numero plurali carentia.

plurali numero naturaliter carent oĩa deorum homnium urbiũ mõtiũ ſilua

rũ fluuiorũ & locoꝶ propria noĩa niſi ſua natura pluraliter tantũmodo aut
cõſuſe pferantur: ut athenæ thebæ cume Verulæ Pauteoli argi quod pter ali

orũ morem in ſingulari hẽt hoc argos. Suſcipiunt tamen aliqdo ꝓpria nomi
na numeꝶe miltitudinis gr̃a æquiuocationis ut Scipiões lelii & aiaces q omo
nyma ſunt. Aliquando ſi tranſeunt in appellatiua familiæ: ut Ceſares: Fabii.

Maſculina ſingularrra.
Præterea hæc ſunt maſculina quæ ex uſu cõmuni pluralẽ numegꝶ reſpuunt:
ſanguis ſumus puluis limus pontus mundus fimus ſol genius ſal æther aer
ceſtus ꝓ baltheo ueneris. addimus ueſper. ſed nemo cõmũis ge:eſt & unuſꝗſ

q; omnis. Fyoeminina ſingularia.

Fœminina ſingularia hæc ſunt. pax mors uita fames ſitis lux gloria: fſama ſa⸗-

lus lues gaza tabes labes humus ꝓles ſoboles pix ſenecta ſe: ectus iuuenta iu
nentus penus fuga fides ĩdoles eloquentia proſapia ſtrues tuſſis bilis colera

culpa galla arabies ſanies ſecordia uecordia perſimõia auaritia caries pernici

es ſapina ſtultitia inſania dementiaamẽtia diligentia elegantia memoria ami

citia arena ueſpera & paupertas. Adduntur & plura ſed ꝗ raro. Inuenies ta-

mẽ aliquorum pluralia apud auctores amicitias memorias & ſapiẽtias ſæpius
Neutra ſingularia. S

Neutra ſingularia ſunt ſas & neſas irpus ador lac ſolum ſenium ſalum letam

cœnum aenõ uirus indeclinabile uer uulgus pelagus gelu manna mãmona

paſca crocũ baratꝑe nil nihil nihilum neceſſe ueſper ueſperum lutum mãe uii

cum ſpicũ penum macellum nitrum & uitrum. Accedũt ad hæc nomina me

tallorum excepto æs & electge Adde etiam noia liquidorũ ut ius & flegma: .

& aridorum humi naſcentium quæ ad menſuram ponduſue reſferũtur cuiuſ

—

Elarel diptotũ eſſe Priſcianus oſtendit. caret enĩ gtõ & reliquos caſus habet.
nterrogatiua ut quis uter & quotus. Relatiua: ut quĩ quæ quod is ſuus idem
Diſtributiua: ut quicunq; omnis nullus. Infinita: ut alius aliquis carent uo⸗

Gdere

Ponte

Vinum

lepoc
ber

Petrol

neet
Wüli
Maſe⸗
ore
riſu⸗
carcl
lele
une
ſocri
e A
Fom
dinun
bire
esſ
opes⸗
lecebe
Cone⸗
ie⸗
tem
Pitur
ſordes
Neat
ertat
delezj
iugrl
ſune
en
paliz
Lun
Hui
m
lin b⸗
lu⸗

Inehi
lge,
nAo
1oden
nipud

Cond
mimes
Vewmn
lbet⸗

Sidem

m WO⸗
Ctrus.

ziſtu
coaut
erali
Anomi

AIno.

oun
ter a
unthl

uma ſ,
ventain
let
emnic
Nriaam
niesta⸗
ſepius

nkeuun

niwonn

nie Ui
mmwe

ſegrn

u iul

q; generis ſint. ut triticum cicer piper milium ſœnũ. Ex quibus omniba hæc

pluralem non reſugerunt. æquor mare fretum unda latex aqua lympha mel
uinum poculum fons fluuius flumen amnis ſtagnum lacuna lacus puteus pa

lus. Acetis uero apud Pli legimus. Præterea ordeum frumentum faba melo
pepo citrullus nouum uerbum far piſum uel hæc piſa lupinus frugum. Ita
q; herbarum & fructicum quædã nomina aduertẽda ſunt diligenter ut apiũ

petroſilinum ſanſucum mẽtaſtrum cuminum roſmarinum abortanum. Ité·

nepeta mẽta & plæraq; alia ne pluraliter declinamus. ꝗᷓꝗ Ouid. rutas dixerit.
Vrilius ſumes acuentes lumina rutas. Maſculina pluralia.
Maſculina pluraliter declinata ſunt. Quirites priates optimates proceres mi
nores maiores cœlites. ſed legimus ſingulares huius nominis obliquos poſte
ri ſuperi inferi penates liberi lemures ſales cani fori manes faſces antes ambo
carceres caſſes furfures pugillares codilli loculi & natales ꝓ generis nobilita
te ſecundum Diomedẽ. Falci annales: legitur ramen annalis tertius apud Gel

lium. Cancelli lares ſentes uepres. Adde ſi uis luceres tacienſis quintilii fabii

locri & ſimilia. Ludorum quoq; & feſtorum multa nomina ſunt huiuſmodi.
ut Apollinares Quinquatres Circenſes & plura. Fœminina pluralia.
Fœminina pluralia lunt calendæ idus feriæ nundinæ Nundinum. n. & trinũ
dinum legimus perraro. Nonæ iduciæ latebræ tenebræ lactes thermæ excu
biæ exuuiæ primitiæ ĩferiæ exeqniæ inficiæ ſuppetiæ dire tricæ ambages ga

des fidiculæ pro inſtrumento tortorio paleæ quiſquiliæ reliquiæ blanditiæ

opes cantes organorum ſiſtulæ ſiue deæ minæ faleræ nuge inſidie facetiæ il
lecebræ delitiæ quod uolunt diuerſum a delicio eſſe. Diuitiæ uuptie argutie
cunæ ſcalæ ſcopæ: bigæ trigæ quadrigæ ſeiuge compedes inimicitiæ genæ
ãtiæ gates nareſ mãubiae ãbae foreſ.ualuae. Et feſtorum nomina: ut latinae
Item cermoniae decretales: clittellae & mappae: ut Seruio placet: Sed mapa le
gitur paſſim. Addit Diomedes grates gingiuae præſtigae nenie pelage ſortes

lordes & gratiæ deæ, Neutrapluralia.
Neutaa pluralia ſũt præcordia cũabula luſtra caſtra roſtra ſerta arma ſpõſalia

exta tripudia ſpolia liba cibaria claſſica.apud Sueto. uero legius claſſicũ ſerta
teſea iuſta bactra artaxata carcheſia crepũdia uinacea ceraunia lachana fabra
iuga ĩteſtia peana ꝓ pidari poemate cythara effata & ambo. Quæ oĩa ſecũde
ſunt declinationis. Pondo uero & tempe ideclinabilia ltemilia quod cum ſe
quentibus ordinis eſt tertii. Maurus tamen hoc ile dicit. Mœnia magalia ma

palia milia altaria palearia flamina quæ habet flamine in ablatiuo ſingulari.

Lumina pro oculis & uerbera: quorum meminit Diomedes frequẽter ſingu
laria habent. Sic & preſepia: cinus meminit Phocas. Addũtur ludoꝶ & fſeſto
rum nomina ſecundam & tertiã declinationem ſequuntur. ut orgia parenta
lia bacchanalia neptnnalia comitia ſolennia. hec oſtrea oſtreorũ in numero
plurali græcum eſt. nam apud nos hæc oſtrea oſtree dicitur teſte Seruio,. Mul

ta his addi poſſent.ſi omnia quæ aliud in ſingulari aliud in plurali ſignificit
diſcernamus multa etiã demi ſi unius aut paucoꝶ auctoritatẽ ſequemur. Le
gimus enim fumos ſoles mũdos genuiuos elegantias arenas maribus & mul
ta alia plurali.ltẽ in ſingulari quiritem optimatẽ narem forem ſpoliũ libum
bigam qdrigã lactem paleam iugũ iteſtinum tripudiũ altare & plura hmõi.
Sed mẽinerimus multa multos dixiſſe ꝗqᷓ alibi phibentur. Totidem etiam: li
cet ſit omnis generis numero ſingulari caret. Carẽt & numeralia præterun⸗
una unum centenarium & mille ſubſtantiuum: & quædam deriuata a nume

ris: ut ducenti. Maſculina in plurali neutralia.

Hæc in numero ſingulari maſculini.at in plurali neutri gene. ſũt tartarus tar

tara. Dindymus dindyma. Tenarus tenara. Supparus ſuppara. Cetus cete. Ser

uius tamen dicit Cetus nuſquam lectum. Menalus menala. hiſmarus hiſma-

ra. taigetus taigeta. gargarus gargara. Stra. ãt gargage mõtem eſſe. gargara co
loniam docet.pileus pilea. carbaſus carbaſa infernus inferna auernus auerna
Ac maſſicus maſſica & hi maſſici. Sibila ſibila & hi ſibili. baltheus baltea & hi
baltei. Maurus tamen baltea tantũ habere dicit. iocus ioca & hi ioci Locus lo

D

ca & hi loci euentus euenta & is euentus. luſſus iuſſa permiſſus permiſſa quæ

.

lib.ix.hoc iuſſum. Lex inquiteſt generale iuſſum populi.
Fœminina in plurali neutralia.

rria e quarta in ſecundam tranſeunt declinationem. Legimus apud Gellium

Hæc in nũero ſingulari ſœminina: in plurali neutra eſſe compiunt᷑. pgamus
pgama. intybus intyba & intybi: quo Pli. in. xx. utitur: apud quẽ etiã legimus
intybũ. Quocirca nõ uidet uarium eſſe. Arbutus arbuta. altilis & altilia quæ
ꝗdem cẽſeo adiectiua ut reptilis & reptilia Itẽ ſupellex ſupellectillia. Paſeua
quod uix inuenies. Itẽ zizania & zizaniæ Bucolica hæc bucolica orũ: geor-
gica hæc georgica. Rhetorica hæc rhetorica thopica hæc thopica. & ſimilia.

Neutra in ſingulari & plurali maſculina.

Neutra in ſingulari & ĩplurali maſculia hæc inuenio. Filum hi fili & hec fila

Frenum hi freni & hæc frena. Lucanus. Traxerunt torti magica uertigie fili
Idem. Caliben frenoſq; momordit:. Raſtrum hi raſtri & hæc raſtra. clauſtrũ
hi clauſtri & hæc clauſtra: capiſtrũ capiſtri & hæc capiſtra porꝶ hi porri &

hæc porra. Elyſiũ hi elyſii tãtũ. Cœlũ hi cœli. Lucre. ꝗs totidẽ nertit celos. ar
gos hi argi:ſpecus hi ſpecus: ut Seruio placet. Sed uidetur ab hic ſpecus po
tius deriuari. Cæterum aduertendum eſt plus neutri generis comparatiuum

in plurali eſſe generis omnis Neeutra in plurali fœæminina.

Hæc neutra ĩ plurali fœminina efficiũt: Epulũ epulæ: balneũ balneæ & hæc
balnea. delitiũ delitiæ. Cepe cepe ſecundũ Phocã & Diomedẽ. ſed mihi poti-
us ĩter ſin gularia neutra reiiciendũ uidetur. Item nũdinũ mundinæ amigda-
lũ amigdalæ & hæc amigdala. nam amigdalus arbor eſt: ſicut hæc amigdala

apud Plinium. Quæ plurifariam efferunt nominatiuum.

uneq
Hiantg

Ahocv

zpud
ſuus
cornus
iger

diei fin

wina
tühic
.
Trita
Aer
kahie
benn
ſtong
uncn
mmenta
pecca
hꝛ
uſuie
aep
nſs⸗
Kum

dunt

Pese
Phin
i
Hicpe
werh
oan
wem
ſers

Ger

minck
worle

Amuol

libum
hmöi,
ianli
cterum
mume

we
Thünn,
Vri
erna
1hi
ls ſo
lgoe
lum

egimos
ge
Mon
igeot/

er ia
l
uſtrü
onni 8
lloser
cos o
tioun
e
⸗
ngi⸗

orm

Sunt quædâ pᷣterea quæ dupliciter aut tripliciter efferũt ntũm & cũuoce us
rxiant genus:ut hic tõitrus & hoc tõitru. hic baculus &hoc baculũ hic tignus
& hoc tignum hæc piſa & hoc piſum. hic naſus hæc naſa & hoc nalũ legitur

apud Plantũ hic ſpicus & hæc ſpica: & hoc ſpicum quod plurale nõ habet. hic
ſinus & hoc ſinũ pro uaſe.hic agiportus & hoc angiportum. hic cornu & hic
cornus. Luca. Cornus tibi cura ſiniſtri. Hic tapes tapetis tapetũ tapeti & hoc
tapete tapetis hæcueſpera & hoc ueſpeꝶ & hoc ueſper principiũ noctis ſeu

diei finis. nã ueſper eſt ueneris ſtella quæ ueſperus heſperus & ueſperuge no

minatur. hoc mundũ hic mundus hoc gelu & hic gelus hic artus & hoc ar-
tũ.hic clipeus & hoc clipeum. hæc ſyngrapha & hoc ſvngraphum hic ſeſterti
us & hoc ſeſtertium. hæc criſtallus& hoc criſtallum ut dicut quidã. hæc mar
garita & hoc margaritũ & hæc margaris: ut Seruius tradit. Hic galerus & hoc

galerum. hic cothon & hoc cothonũ.i. portus nõ naturalis hic crater & crate

ra. hic panther panthera hic turbo & hoc turben. hæc tiara hic tiaras hæc he
benus & hoc hebenum. hic ſãguis & hoc ſanguen hæ c ilios hoc ilium & hoc
ilion. hæc ſaguntus & hoc ſaguntum. hic gibbus hæc gibba & hic gibber. hic
fundus & fũdũ.hic curriculus hoc curriculum. hic cõmentarius & hoc com
mentarium. hic luctus & hoc luctum. Vultus & uultũ. rictus & r'ctũ moni
tus & monitum. ramus & ramale. hoc fretũ & hic fretus hoc peccatũ & hic
peccatus.hoc tributũ & hic tributus: hoc ſinapi & hæc ſinapis. hoc gummi:
& hæc hummis. hæc multra & hoc multrale. Horum pleraq; remâſerunt in
uſu:ideoq; noranda. Diſcertur & ita quædam pomoge & arborum noiĩa: ut
hæc prum & hoc prunũ hæc malo & hoc malũ:hæc pirus & hoc pirũ hec ce

raſus & hoc ceſarũ: & ceraſiũ hic ceraſus. Propertius. Hlic dulces ceraſos: hic

atumnalia poma. Hæc cornus & hoc cornum. hæc morus & hoc morum.
Quuxæ in uario nominatiuo ſeruant genus.
Sunt quæ duplicem habẽt rectũ ſeruato genere: ut hæc caſſis & caſſida hæe
apes & apis: hic adeps & adipes. hic ſtips & ſtipis hæc ſcobs & ſcobis hic del-
phin & delphinus & delphinis. hic cometa & cometes comete. hic arabas ara
bis: & arabus arabi: hic gongrus & gonger gõgri.hiegobio & gobius hic mu
gil & mugilis. hic elephas & elephãtus. hic tybris & tyberis. hic arar & araris
hic puluis & puluer. hic cucũis & cucumer. hic cinis & ciner: hic uomis & uo
mer. hic & hæc puber & pubis hic labor & labos lepor & lepos honor & ho-
nos. arbor & arbos: odor & odos. uapor & uapos clamor & clamos. Quorum
meminit Quintilianus Hæc plebs, & plebs hic iber iberis & iberus iberi. P
iper & prolperus teucer& teucrus: euander & euandrus. athon & athos oædi
pus & œdipos & œdipodes & plura alia huiuſmodi ut iter & itiner: ut ueterĩs

*

Sunt & aliqua recto cõſuſa: ut lens lendis & lentis: caſſis caſſis & caſſidis: glis

gliris glitis & gliſſis, uasuaſis & uadis pecus pecudis & pecoris ſides ſidis &

uldei: ut ſeruio placet quod improbat Priſcianus. ai
da. Sic & plura comperies—

Multa in una uoce diuerſi generis reperiuntur. ut hic uel hæc finis hæc uel

hic clunis. hic uel hæc uel hoc ſpecus quod habuit in neutro genere ſpecoris

dicim etiam ſpecum ſpeci & ſpecum:ſpecu:hic penus &hoc penus quartæ &

hoc penus penoris & hoc pẽum pẽi ut Gellius ſcribit. hic uel hoc uulgus hic

uel hæc aluus:hic uel hæc paradiſus hic uel hæc ſardonix: hic uel hoc iubar:

hic uel hec pampĩus:hic uel hec turtur ꝓ aue:hic uel hæc liquor.hic uel hæc
pauper: hic uel hec retis & hoc rete: hic uel hoc ſexus. hic uel hoc carcer hic

uel hoc gutt hec uel hoc allec hic uel hoc adeps hic uel hec funis. Hæc cupreſ
ſus & hic cupreſſus apud Ennium. Adducuntur & illa diuerſa ſignificatiua: ut

hic caſſis & hæc caſſis. Hic malus & hæc malus: hic lens & hæc lens hic uas &
hoc uas. hic glis & hec glis pecus & hoc pecus& multa huiuſmõi poterit quiſ

piã ſtudioſus plura colligere. ego quidem his ſum contentus.
VYVYVariantia delinationenn

Inueniuntur nomina quæ in caſibus alterius numeri mutant declinationem
ut ſunt illa tertii ordinis in a terminata: que datiuum & ablatiuum pluralem
more nominum lecundæ declinationis emittũt ut his & ab his poematis his

declinationis gtũm datiuum & ablatiuum more tertiæ faciunt ut horum ſa

turnalium: his & ab his ſaturnalibus. Domus partim ſecundæ eſt & parti
quartæ declinationis: ut ſupra docuimus. Ambo & duo declinantur ut plu

ralia adie ctiuorum primæ & ſecundæ declinationis niſi ꝙ; in datiuis& ablati-
uis habent ambobus & duobus: ambabus & duabus & in nominatiuis & uo
catiuis in maſculino & neutro genere ambo & duo. Olim autẽ ĩ maſculini

accuſatiuo ambo & duo etiam habuerint, Virgil. in undecimo Si duo præte

rea tales idea tuliſſet terra uiros. Horatius præterea ne uos titillet gloria iure
iurando aſtringam ambo lugerum in numero ſingulari ſecundæ eſt in plura

li tertiæ declinationis. Vas uaſis contra in ſingulari tertie in plurali uero ſecũ
dæ. Sed olim iuger ſiue iugus iugeris declinabant Tybul. Vt multo innume

ram iugere paſcat ouem. Quod leges & in ſoluta oratione. nec uidetur figura
te dictum. ut impete ꝓ impetu apud Lucretium & papinium: quod quidam
uolunt ab impes eſſe. & ut angele pro angelo. apud Claudianum inueniunt
ſecunde & tertiæ declinationis cõmunia, ut glomus glomi & glomeris. Acer

acri ſecũdum Seruium quem arguit Priſcianus: & aceris: ſignificatq; arborem

Sequeſter ſequeſtri& ſequeſtris. Non multa ſunt adiectiua trium uocum quæz

in tertiam declinationem trabuntur. Sincerus ſincera ſincerũ: hic & hæc ſiu

ceris & hoc ſincere: ſic biugus & bniugis quadriiugus & quadriiugis & cæte-
naa iugo. Magnanimus & magnanimis Examimus &e exanimis. Puſillanimus
& puſillanimis: & reliqua ab animo deduéta: quæ in animus deſinunt. Limus

Quæ diuerſi ſunt generis

Alinis
uns der
rocl
hosin
Keracr.
ſiſtis An
ledecipi
Hxcr
eltose
cus cofn
wonitos

(spla

ustſaln
ngor⸗
Mlali
luege
luocen⸗
ukfn
riſariie
pellanih
unt⸗

hxcula

et A
res teſte
Sunt

Muiuoe

Gi hon
ſte A
ce ſt

Pnen
lomen
corte⸗
impero
lec
ſdun

nprocor
ueneni
hec ve
berori
guane
Uhuu hie
ühr.
cuelha
erhie
cref
Niut
cu
engui

tiopem
alem
Vis his
ECu
orum 1
kpeni
urpl
Lablati
ls& u0
alculiai
o prete
oria ine⸗
inphun
eto leci
ſonowe
urligu
guidm
Cenion
sAet
Abotem
unge
teſil
Acen⸗
win⸗

us procliuis. accliuus & accliuis. dechiuus: & decliuis effrenus & effrenis infre

nus & infrenis. L udicrus: & ut uult Priſcianus Iudicris: ſed Valla non probat.

Acer acra acrum & acris: ut docet Caper. Pberhennus & perhennis. QOuid. in
faſtis. Amne perhenne latens anna perhenna uocor. Incolumus nõ dicitur ne
te decipiat alexander. Secundæ & quartæ declinationis cõia.
Hæc reperio ſecnndæ & quartæ declinationi cõia hæc cornus pinus aditus

queſtus ornatus tumultus laurus. licet laurui & lauru nõ dicamus. lacus quer

cus colus ficus pro arbore. & fructu. Ortus cantus cetus, Adde etiam penus
monitus cuius uterq; datiuus ſecundum quartam non eſt in uſu: nec ablati
uus pluralis. Viſus paſſus aditus ſenatus uerſus uictus: gemitus: lectus:obi-
tus: ſaltus: aſpectus: fluctus: luctus. aeſtus. fũptus piſcatus exercitus & his plu
ra quorum noſter pomponius meminit. Heteroclita uoce.

Malta ſũt heteroclita: ut ea quorũ obliq nominatiuũ non imitant ut iupiter
louis: ego mei:epar epatis ebur eboris: ie cur iecoris. Sed ſi oĩa q aliquã habẽt

ĩ uoce uariationẽ pſequar nõ minus erit lectori ꝗᷓ ſcriptori moleſtũ Hæc autẽ
quæ hactenus dixi ſũt cognitu uiſa digna neceſſaria. Nec te fugiant illa ꝗᷓ plu
rifariã efferũt nominatiuum aut cõtra regulas ſeſe attollunt ut iter itineris ap
pellari heteroclita uoce. MMutantia ſignificationen.
Sunt & quæ in caſibus & numeris mutant ſignificationem ut ops opis quo

deam ſignificat per omnes cãus. Rurſus in genitiuo facultatem & auxilium
in accuſatiuo & ablatiuo auxilium. In plurali diuitias & facultatem ut Serui.
docet. Aliquando potentiam. Saluſtius: opib us coniurationis fretus. Vete ⸗-
res teſte Capro dixerunt hic & hæc ops proopulento: ſicut cops pro copioſo.
Sunt & alia quæ aliud in ſingulari quam in plurali ſignificãt ut littera & litte
ræ. ludus & ſudi: terra & terræ mare & maria. Sunt & alia quæ omonyma ſeu
æquiuoca:ſeu diuerſa ſigniſicantia appellant ut cœlum ſpecies aura diſcrimẽ
De compoſitorum pronominum declinatione.

Operi ſinito uolui apicena addere & tanquam pinnis ornare ut quæ-
dam non uulgaria de pronominibus compoſitis traderem. Ite & hic cõponũã
tur.&& dicimo. nominatiuo iſtic iſtoc uel iſtuc accuſatiuo iſtunc iſtãc iſtoc uel
iſtuc Ablati uo ab iſtoc ab iſtac ab iſtoc. In plurali nomĩatiui & acti neutrali
uoce iſtæc. Nam non niſi per uoces quæ inc deſinunt componunt᷑ :preter da
tiuũ ſingularem. Similiter illic illæc illoc uel illuc. Idem eadem idem com
põitur ex is ea id & demum: & ſequitur priniitiuum: ſed neutrali uoce rurſus
componitur in nominatiuo & accuſatiuo tantum ut identidem quod aliqua
do aduerbium eſt & ſequenter ſigniſicat. Ego coniungitur cum met: & ſu-
am per omnes caſus ſeruat declinationennmm.
Met cõ nectitur cum omnibus obliquis huius pronminis tu & omnibus ca
ſibus plural is præterꝗᷓ cum genitiuo. Tu temet ĩ nominatiuo ſolo & uocati

uo dicimus. Tute nomiatiuo etia Sulpitius ad ciceronẽ uſus. Tete meme ſe

ſe accuſatiui & ablatiui caſus ſũt. ſeſe pluralis numeri eti ẽ. Meapte nr̃apte
ruapte ur̃apte & ſuapte.ſoli nãq;ſingulares ablti ſũt a poſſeſſiuis. legius n. ſua

pte põdere apud Ciceronẽ ĩ natura deogꝶ. Veteres. n. per ommia genera omni
ablatiuo uſi ſũt. Ce ſyllabam adiiciebat atiꝗ oĩbus caſibus huius pronomi-
nis hic hæc hoc ce. Noui autem tantummodo his obliquis qui in es deſinũt
uti genitio huiuſce. datiuo hiſce. accuſatiuo hoſce haſce. ablatiuo hiſce: quæ
uox inuenitur etiam maſculina nomiatiui pluralis. Terẽtius in eunucho. Hi
ſce hoc munere arbitrantur ſuam thaidem eſſe. Rurſus componebant hicce
cum ne ce in ci uerſo ut hiccine hæccine:h occine. ſicut illanccine iſtãccie,

nã illicce illiuſce iſticce iſtiuſce illucce iſtucce illacce. iſtacce ueteres dicebãt.

Ecca & ella in nominatiuo ſigulari & genere ſœminio ueteres uſi ſunt. Terẽ
ella atiuo ſigulari & genere ſœn

tius Ecca noſtri fundi calamitas. Eccum eccam eccos eccas. ellum ellã ellos

ellas utriuſq; numeri accuſatiui ſunt. Vale candide lector.
Pars hic prima mei finitur Falco laboris—
lam ſient plauſus ex helycone tii.
En mihi fert niueos doctorum turba lapillos.

Murmuret ignarus liuor & ipſe lice.
Sed nos ad reliquum pergamus numine dextro.
Pectora proficiant ut ſtudioſa breui. =DòèðDG

Ad elariſſimum uirum Falconem Sinibaldum. Io. Sulpitii Verulãi de generi
bus nominum liber ſecundaas.
Nequis in androgyos conuertat hermafſroditos.
Nomina.nec miro ſalmacis amne riget.
Obſeruent noſtri iuuenes præcepta libelli.
Atcq; accepta feram optime Falco tiob.
Nam ni ſi me ornaſſet meritis tua plurima uirtus.
Tam caſtigatum non legeretur opus.
Ropria uirorum noĩia malculini generis ut hic Scipio. Fœmina⸗
rum fſominini: ut hæc penelope. Officiorũ quæ ad mares ptinẽt

p maſculina: ut hic papa: hic pontiſex. Quæ ad ſœminas ſœminina:

ut hæc ſage hæc præſica: quæ ad utroſque cõia ut hic & hæc dux

D Angelorum & demonum nomina maſculina ſunt: ut hic Cherubin Seraphiĩ
ĩideclinabilia. Hic ſathanas dicitur & ſatan. Cherub quoq; & ſeraph. maſculia

ſunt ꝗdoq; declinabilia ordinis tertii quæ in plurali habent cherubin & ſera

phin indeclinabilia: ut illa ſuperiora in in. Sic. n. diuus Heronymus utitur ꝗ
docet ſeraph ſignificare ardentem: uel ince dentem: & cherub ſcĩæ plenitu-

dinem. Dicimus autẽ hoc demonium & hic demõ demõis: & ſigniſicat aucto
re Lactãtio peritum & rerum ſcium. Adiectiui quod tres habet uoces. prià

Qo
Abo⸗

he
eſt(
iuua⸗
neut
1rc
beun
thu⸗
ven⸗
den
cit.
Fu

duc
mir

To.

ac
heæ
o⸗
cent
hinur
heutr

N

hom
Ne
Bta⸗
Utd
Unri,
Due

Mlli

berise
lnate
ſculin

ſtͤcol

Rtor

ali

Eerti B

wereſe

niae
insnſn

eraonm

rovom,
SClrin
ſcen
Ncho N
mthe
ſcce,
liccbi
n. ler
lid

ehene

vmina/
e hune⸗
inide
nacdu
derpti

nalen

wnag
Pen,

ceggi

eſt maſculina ut bonus.Secũda ſœminina:ut bona. Tertia neutralis:ut bonũ
Quod duas. Pri ma. cõmunis ẽ generis: reliqua neutralis: ut hic & hæc dulci

& hoc dulce.Quod unam omnis eſt generis. ut hic & hæc & hoc ſœlix.
De arborum nominibus.

Arborum nomina ſœminina ſunt: ut hæc pirus. oleaſter quidem maſculinũ
eſt Calphurnius oleaſtra neutro ge. in plurali ꝓnunciauit: Me teneras ſalices
iuuat aut oleaſtra putare. Dumus rubus & uepres etiam maſculia ſunt. Siler
neutri ge.eſt. Virgi. in ſecũdo Georgicorum. Curua tenent ut molle ſiler len
tæcq; geniſtæ. Itẽ ſuber & robur ueutra ſunt. Tybullus pomũ ꝓ arbore ipſa 1
neutro ge. ꝓtulit. Balſamum arbor bdellium henum amomum cardamomũ
thus mirabolanum maron: malobraton liguſtrum uacinium neutra ſunt. In .
ueniens forſan & plura. Spinus arbor prum maſculinũ eſt. hæc buxus & hoc

̃. l

buxum:anctore Seruio dicimus. Sed Caper fruſtra buxum materiam eſſe di-

cit. De fluuiorum nominibus.

Fluuioge ꝓpria nomina maſculina ſunt ut tybris. Albula tamẽ ſœ. ge.reperit᷑
Oui.in.iiii.fſaſtorum. Clauiger & tanta ẽ albula potu deo.ldem Styx & lethe

duo inferni flumina. Stra. lib. viii. Catonẽ ſœminino ge. uocitari dicit. Cruſtu
mium neutro Luca. ꝓtulit in ſecundo. Cruſtumiũq; rapax & iũcto lapis iſau

ro.Itẽ apud eundẽ. Lander tepiduũ in molles zephiros diſcurrit iader. Rhenã

quoq; & in horatio: & in Cæſaris cõmentariis neutrali genere legitur. VItra

hæc alia quædã inuenies ſiue ꝑ ſe ſiue cũ flumine iuncta. De noĩbus uolucrũ

Volucrum noiĩa ꝓmiſcua ſunt:hoc eſt und articulo utrũqʒ ſexum comprehẽ

dentia:ut hæc aquila:ut hic gryps. Columbus uero maſculinũ ẽ cuius foemi
ninum colõba. Gallus quoq; fœmininum hẽt gallina. Oeſtrum infecti genus

neurrale eſt. Picus & pica diuerſæ ſunt uolucres. & ideo etiã epiceni ſũt gene
ris.Halcyonis generis cõmunis. hẽtq; in plurali hi & hæ halcyones Litterarũ

nomina neutra ſunt & indeclinabilia. Dee numeralibus.

Nũeralia noĩa aqttuor uſq; ad centum ſũt pluralia oĩs generis indeclinabilia

Et a centum cõpoſita ſunt hmõi: ut tercẽtũ.Excipimus adiectiua triũ uocũ:
ut ducenti ducentæ ducenta: & centenarium quod appellatiuum nomẽ & ne

utri generis eſt. Tres cõmũis ẽ generis. Tria neutri: Duo maſculini & neutri.

Duæ ſœ. Mille neutrum eſt ſingulare ut mille hominum. & habet plurale
milia: ut duo milia hominum. Mille rurſus monoptotũ plurale & omnis ge-

2 5

neris eſt:ut mille uiri:mille pecudes:& mille pericula. De terminatis in a-

In a terminata ſœminini ſunt generis: ut hæc candela. Demuntur hæc ma
ſculina hic poeta planeta cometa lãiſtã popa nauta cythariſta pincerna ſophi

ſta collega ſcurra lixa aſſecla ſcriba perfuga tranſfuga & populorum nomia?

ut turca ſcyta getha ſarmata:quæ quidam malunt eſſe communia cum mul-⸗

tis aliis populorum nominibus arabs æthiops. Item talpa & damma qne in
certi generis reperiuntur Charta cera amphora panthera:margarita catapul-

*

ta ꝗꝗᷓ apud græcos maſculina: apud nos tamen feminina ſunt. Sciendum qui
dem græca reliqua & barbara in a cuiuſdam eẽ gẽeris apud nos cuius ſũt apd
illos. pauca neutra inueniuntur ut oĩa græca & barbara que uel ſunt tertiæ d
clinationis ut poema problema epithoma qd & hæc epithomedre. Vel non
declinantur ut manna mammona. Sed unum eſt primæ declinationis polẽta
Qui. Dulce dedit teſta quod coxerat ante polenta. Ildem. Cum liꝗdo mixta p
ſudit diua polenta. Dicitur & hæc polenta polentæ. Adde & illa ſemper plura
ſia arma præcordia ſponſalia & reliqua: que ĩter heteroclita nüeramus. Cõia
hbæc ſunt pediſſequa: aduena quod neutro generi figurate iungitur: ut ad

uena mancipium: conuena: auriga conuiua uerna. Adduntur & a uerbis de⸗-

ducta ſeu cõpoſita: nec a maſculinis tranſformata & precipue a colo & gigno
ut hic & hæc agricola: innonicola. chriſticola graiugena. alienigena. Vereres

uero dixerunt alienigenus. Vnde Vale. alienigẽa ſtudia dixit. Excipitur uer-

bigena quod maſculinum ẽ. Sunt qui illis adiiciant hic & hæc parricida homi

cida patricida: que Phocas uult eſſe maſculina. Ine
In e correptum finita neutra ſũt: ut hoc ſedile.In e productum ſœĩa ut lybie
libyes que quiſq;ʒ & ſimilia inter adiectiua cõprehenduntur. Ini.

In i neutra ſunt: ut gũmi ſinapi. Cõpoſita uero a gtis: ut illiuſmodi omnis ge
neris ſunt. Obliquos tamen plærique caſus eſſe uoluerunt. qui cum omni⸗⸗
bus generibus caſibuſque iungãtur: oĩs etiã gũis ſunt mihili frugi mancipi at

Veii gabii iliturgi & reliqua nomina oppidorum maſculini. Ino.

Ino deſinentia maſculĩa inueniuntur:ut hic ſermo. Sed ſi duel l ãte o habẽt

ſunt foeminina ut hæc dulcedo hæc margo quod etiam maſculini reperi-

tur:hæc uirgo quod quidam uolunt eẽ cõmunis. Demuntur ex his ordo pre
do ſpado cudo cardo ligo mago que maſculina ſunt. Slmiliter bubo quod ẽt
ſœiĩ inuenies apd Virgi. Pondo neutrum plurale ẽ monoptotum. Verbalia &
participalia ĩ o ſũt fœ ĩa:ut hæc oratio:lectio. Reliqᷓ omnia in o quacunq; lr̃a
antecedẽte maſculina ſunt. ut ſtellio unio ꝓ puncto: & lapillo. nã pro coniũ-
ctione & ſi raro inuenit᷑ ſœmininum eſt. Caro & talio fœminina ſunt. Ambo
& duo tã maſculina ꝗᷓ neutra. Homo nemo & latro. cõia. Sed apd recentiores
præſto qd̃ uerbis ſubſtãtiuis iungit oĩs eſſe uidet᷑: Sunt ꝗ addant pſeudo qd

2*

ego non inuenio niſi compoſitum & pſeidus per ſe traductum.

Leo maſculinum cõunis eſſe generis tradit Seruius. Inu.
In u ut genu:in c ut lac:in d ut ꝗd aliquid. in t ut caput occiput neutra ſũt. ſed
tot & quot cum compoſitis omnis ſunt generis. In al.

₰ℳ

In al ut aĩla ſal ſemp maſculinum ẽ. Quidã tamen ex uetuſtiſſimis neutro ge/-

nere ptulerunt Affranius. Quicꝗd loquimur ſa merumeſt. In el in il

In el & in il neutra ſũt: ut hoc mel hoc nihil hoc nil. Pugil & mugil maſculia
Vigil uero cõmunis eſt generis apud omnes. IIlIinol&* in ul.
aol & in ul maſculina ſunt ut ſol & conſul præſul uero & exul cõia.

*

m

la

hæcè

lnim
lnon
chii⸗
enne
cen!
wult
0e
(ſtu
Au⸗
ir
ns
Pin
nos
ſa
ſer
e⸗
Utre
lud

Yn

ſter
hiel

ſore

Eh

ſcali
drrc
Thei
inor
Mee
trico
hia)
cec
In
in
gul

laa

Bor

nqui
irn
ied
Anon
polen
nirap
rpiun
(i
zut
ͤck⸗
gioro⸗
eleres
der⸗
Ahom

bie
14
s ge
mni
R
no⸗
ube
en⸗
coe
ocet
daa
“
conid⸗
Anbo⸗
niores

o

.
nſ⸗
1.
noge⸗
Goi

li
Liadl

In am. In am unum inuenitur omnis generis & utriulq; numeri hic &

hæc & hoc neꝗᷓ. tantundẽ neutrũ eſt. totidẽ generis oĩs pluralis nũeri. In im
In im unum ẽ oppidi nomẽ indeclinabile Cim. H In um
In um ueutra ſũt omnia. ut hoc tẽplum. Caue tamẽ ne mulierum pꝓpria te de

cipiãt: ut gliceriũ & euſtochiũ. In an en & ĩ on. In an maſculia ſũt. ut hic titã.
en neutra ut hoc ſtamẽ. Demuntur compoſita a cano ga maſculina ut hic fidi

cen lyricen.iſta etiam maſculina ſũt ſi plen pecten quod neutrum eſſe Seruius

uult. Ren rien lien flamen. Vnum ſcœmininũ eſt ſyren. In in maſculia ut hic

delphin, In on quoq; maſculina: ut helycõ. Barbiton ãt fœmininum eſt. di-

citur & batbitos, inueniturq; neutri & maſculini generis. Sidon quoq;
& urbiũ noĩa: ut Babylõ & ſydõ ſœ ĩa ſunt.At ilion epitheton & reliꝗᷓ græca:

q in ſecũdam apd nos trãſferunt᷑ declinationẽ neutri ſunt generis. In ar

In ar neutra ſũt ut hoc iubar.Sed lar maſcnlinum eſt. Par adiectiuum cum cõ
poſitis ut diſpar& cõpar oĩs generis. In er. In er maſculia ut uomer. Exci
piunt mater & mulier ꝗ fœĩa ſunt Lynter ꝗuis apd græcos ſit maſculinũ apd
nos ſœmininumeſt. Demun ẽt & hæc neutra uer tuber ſuber uber pro matil
la & iubertate. Pauper piper cadauer ueſper p noctis pncipio. Laſer cicer ſiſer

ſiler iter ſpiter & ruder qd& rudus frequẽtius dr̃. Cõis generis ſũt pauꝑ puber

de gener & uber ꝓ abũdanti. Caue ne te decipiãt iſta cõia coniũcta obliꝗs ne
utrorũ:ut paupis tuguri ubere ſolo & alia hmõi. urt terete telo:diuite regno.il
Iud nõ præmitẽdum qttuor hæc alacer ater ſaluber & celtiber oli fuiſſe cõis
ge.nũc uero tatũmõ maſculi ſicut eſter pedefler celer uolucer paluſter cãpe

ſter ſilueſter qᷓ fœæmininũ ĩ is hẽnt & neutrũ ine. In ir maſculi fũt:ut hic uir

hic leuir. Tria ſũt neutri generis: ut ir pir gadir. Martyr græcũ uocabulũ eſtcõ
munis generis. In or. In or maſculia: ut fulgor. Tria ſũt ſœia arbor uxor
ſoror. Neutra ſũt cor ardor marmor æquor. Com paratiua ſũt cõis ge.ut hic
& hæc doctior: olĩ uero triũ fuer̃ generũ ut priſcia.li b. ſeptĩo docet.ſẽior ma
ſculinum eſt. actor pro oratore& recitatore cõis Auctor uero ab augeo ſiue a
græco maſculinum. Auctor a quo auctoritas come.luno uirgiliana in decão
ænei. Auctor ego audendi. Et aduertendum quoq; diligẽter ꝙ quædã noĩa
in or quæ a uerbis nõ deſcẽdũt ut ſcẽator & blaneator auctor̃ Seruio cõia ſũt

Mẽor & ĩmemor & cõpoſita ab his tribus noĩ bus corpus:decor & color: ut

tricorpor indecolor & bicolor omnis generis ſunt: licet aliꝗ uelit eſſe cõmu
nia. Virgi.luſtũq; memor precatur. Veteres hic & hec memoris & hoc mẽor̃
decliabãt. 00n ur.
In ur neutra ſunt ut hoc iecur. Maſculinum eſt ſatur. Item furfur & auium
appellatiua. & gentilia ꝗᷓ t uel x ante ur habent ut aſtur uult & ãxur. Ligur
quidem augur & fur cõmunia ſunt. nͤnͤͤͤIIndn as
in as ſœminiĩa ut hæc pietas. Demuntur quine; mas miaris: as aſſis: uas uadis
Boreas & gigas que maſculina ſunt. Primas & optimas nõ uel raro dicimus.
c i!

= genttliz ut appinas &
ſed primates & optimates. Fas nefas & uas uaſis neutra.gentilia ut arp

— — ä generũ ſunt. Cicero uero ad atticum eriam neutr
zuarne⸗ ufugen er arbinas H iterum. In quo fluxus e acht e
Senerxe Pili. “ uina priuernacia dicit Nugas omnis eſt Vergiee es & apes
febng Que aſculina ſunt. ut hic fomes. Demunt ſeges ſy ee⸗ hẽant
nes ri Aninar cres autẽ præpes diues ſuperſtes ſoſpes ho eene n tamen
eſn nea mieat. Miles antiſtes ales he bes comes eques non tamen
0 ſo

dru/
dignitate. & a ſedeo & a pes compoſita in deſes preſes erunrur
Prs Smmni ſunt eneris. Compes uero ſœ.ẽ. Sed ex illis queda Depoſitum
Ppes Comunmis mane valas. Lucalus Imperiumqʒ comes.luuẽalis. lntc
nelt be a Vale. maximus. Diues & præpotẽs naturæ regnum iſingulari
hi e el e inquies dixit. que omnia licet etiam genus aritezen 13 cenſu⸗
Salaſiu⸗ hi. 6tamen illud in plurali non hẽnt. Nec pluta eẽ adie iſes ite⸗
uideãtur! erhol es cuius neutrũ plurale Statius Prulit Accipias iulii nn⸗
rum Roſpita lahina pandas. Et manilius. Hoſpita ſacra ferens. Luca. per in

hoſpita ſyrtis littora. In es productam ſœminina ſunt. ut hæc fides. Die:

11e1 12 1 5 ic aries & pa⸗-
ẽ. Item patronymica in es ut priamides. & habentia ĩ ite Far hie mif,
kies. Verres quoq; maſculinum eſt.ſimiliter hic præs. Euerd.

Iipp truũͤ. In is.
Comes inges & ſic hæres locuples & uates Hippomanes uero neu B

n ãte i ia: quoniã ſunt
In is ſœminina ſunt: ut hæc uallis. Demuntur nateis abentin⸗ Ausnid⸗ le
maſculina: ut panis & piſcis. At bipennis quod Virg. a

i ini. Meridi maſculinũ
ſingulari incerti generis ẽ. In plurali maſculini. Meridies quoq;

ininũ eſt una ſyllaba creſcunt
tur: ut Ferro ſonant iacta bipẽni: fœmininũ eſt. Illa quæ una ſyllaba

ſet B inis. Excipiunt
in genitiuo maſculina ſunt: ut hic lapis lapidis ſanguis vngainis. HH
cacſi⸗ cuſpis iaſpis & aſpis que ſomiĩna ſunt, ricuſpilber Aedilis molaris
tiam ſunt hic fuſtis caſſis enſis poſtis anguis unguis fo ctis axis torquis cor
unn lapidemue ſignificat.collis orbis mẽſis uectis axis tor nnalis
bist⸗ en & wen nus At incerti ſunt ge. finis clunis & reſtis. ſimiliter n apd
his nrlin S?gener ſœminino pronũciatur. Cõmunia ſũt õ
1,. Ro teſtis ciuis hoſtis ſamnis & dis quod in plurali eſt ad ſunt: ut
morRakier & hæc ditia. Adiectiua que neutrũ habent in e cõunia ſunten
in a ſaulinarut hic flos hic heros nepos quod oliĩ cõis generis fuſt. Qu

os d imus græca q⸗
tuor tamẽ ſœminina inueniuntur cos glos dos & arbos. Addimus g 4

dam ut chios leſbos ilioſ quæ ſecũdã declinationem quumrur Nerara da
os oris & os oſſis. Adduntur aliqua græca. ut chaos melos & epos. 1

ſunt hic & hæc bos cuſtos ſacerdos impos cõpos & chyromonos. Inu

. .* . „* „ — ₰ :de-⸗
In us ſi ſecundæ ſunt declinationis maltuſin⸗ mnucnies n e eauzna .
muntur hæc foœminina domus arctus . 4
TuscuRos aluus byſſus colus uãnus penus humus phaſelus porticus ſmarag

iusch
gvod
es
wnte
s
etq
tie ſi
lepo
Penit
iustr
lei
mae
drid⸗
lnar
lr
Uda⸗
Cit⸗
copte
barun
Eerp
cömn
nsine
Cicitu
hecſa
linike
apug⸗
triS
inuc
bun Dro
lamn
erixcal
tirci⸗
Cunx 6
haln.
aſue
Amſe⸗
Luan
lasſi
Regoo⸗
Aüutin

d dus diphpthongus ægyptus abyſſus criſtallus. Adde ſi placet paradifus
AnI quod etiam maſculini reperies pampinus ambiguum genus hr̃e & Diome-
Ain des & ſeruius aiunt ſed refertur ad maſculinum. Græca etiam aliqua quæ uer
Ies⸗ tunt os ĩ us fœminina ſunt ut delos delus athomos athomus periodos perio
duus. Quatuor ſunt neutra pelagus pus uirus & uulgus. quod maſculinum ẽt
hinr eſt. qda cõia: ut philoſophus & philocolus ſi credius Priſcião. Siĩ us finita ter
unen tiæ ſint declinationis & amittant u in genitiuo ſũt neutra:ut munus muneris
udtb⸗ lepus tamen maſculinum eſt. Vetus omnis eſt generis, Si uero u habeant in
genitiuo & creſcãt ſunt fœminina. ut ſalus ſalutis:ſed mus maſculini eſt. Crus
un ius rus & tbus neutra. Ligus grus & ſus cõmunia. Intercus omnis ge. reprief:
rs ſed quando dicimus morbus intercutis neutri eſt. Si quartæ ſint declinatiõis
Pular maſculinis accedũt: ut hic uiſus. Excipimus nouem ſœminina acus anus idus
Cnlu⸗ tribus nurus ſocrus domus manus & porticus. Inaus.
gir⸗ In aus diphthongon finita fœminina ſunt ut hæc fraus. fIn X
perin In x littera terrminata ſunt ſœminina ut hæc filix Adiectiua omnis ſũt ge. ur
DsI aud ax nugax loquax rapax procax fallax pertinax minax cõtumax peruicax.
llini Opifex artifex auriſex quæ tria magis uidentur eſſe cõmunia. Adde ſimplez
ANW duplex pernix fœlix. Ferox atrox uelox trux & plura. Reliqua plurium ſylla-
Wi, barum nomina:niſi ſint ſœtus terræ ſi e ãte x habeãt maſcnlia ſunt: ut hic co
hG95 dex pollex ſenex: quod etiam ſœminino genere Tybullus enunciauit. Inderx
ii cõmunis eſt generis. Valerius Certiſſima index inquit. Et Cice. Sed cũ oratio
Reuite nis indicem uocẽ hẽamus. Himbrex ĩcerti generis reperitur: ꝗᷓꝗᷓ uerius ſœĩo
ount dicitur. Pumex maſculinũ eſt. Catullus tamen fœiĩo protullit ge. Ex his uero
DMZ haæc ſœminina ſupellex pellex uibex obex quod teſte Seruio rectius eſt maſcu
ſcaunn lini.Forfex forpex ramex arex ſilex cortex: quæ tamen duo etiam aliquando
wolrs apud aliquos maſculim generis reperiũtur: Vnde Iuuena. Silicem ꝗqᷓ conterit
s ot atru. Et Virgi. Stabat acuta ſilex: ldẽ in ſeptimo. Raptus de ſubere cortex. Et
umc ꝭ in Buco. Muſco circundat amaræ corticis. Fornix autem thorax phœnix: bõ
N 0 bix pro uerme. nam pro uellere fœmininum ẽ Varix limax ut apud Columel
Giun lam. Impilcitus conchæ limax. Sandlix color rex grex calix cilix fenix phrux
nut erix calx pro ictu & natrix ſerpentis appellatiuũ maſculina ſunt. Luca. Et na-
no. trix uiolator aquæ. Celox quoq; nauis appellatiuum maſculinũ eſt Item ꝗn
Cr cunx deunx & ſeptunx. Sic & onix ac ſardonix incerti generis reperitur. juune
c nalis. Conducta paulus age bat ſardonice. Et alibi. Denſi radiant teſtudine to
Nndo ta ſardonices. Dux exlex & coõiunx cõmunia ſunt. Verbalia in trix ꝗ ueniũt
mi a maſculinis in or fœĩa ſunt & hẽnt neutra in nũero plurali ut cultricia aĩalia
lnus Luca. Tollite iam pridẽ uictricia tollite ſigna. In.s. præcedente conſonãte
rece⸗ Ins Ira deſinentia conſonãte precedente fſœminina ſunt ut hæc pars hæc ſtix
n⸗ ps quod pro trũco arboris quandoq; maſculinũ eſt Scrobs uirili genere ma⸗
uA girs utimur. Accidentia tamẽ ſunt oĩs ge. ut diſcors prudens inops inſons ex-

c iii

pers amans legens. Maſculina ſunt mons pons fons dẽs & eius compoſitũ tti
dens quod ẽt adiectiuũ eſſe poteſt. Torrens triens quadrãs ſeſtans dodrãs de/
ſtans: adde ſeps appellatiuum ſerpentis. Luca. VInificus ſeps. Sed poliſyllaba
in ps maſculina ſunt ut mancepſ adeps & forceps incerti generis reperiuntur
Hæc autẽ cõia ſunt biforns effrons parens in fans princeps anceps & celebs.
Adduertendaq; participia uel ad mares tantum uel ad fœmina?s ptinentia: ut
deuirginans pariens lactans uel malculino & neut ro uel neutro & fœminino
eſſe. cõmunia. ſed figurate diuerſo generi uel epiceno ſolere coniungi; ut ala

deuirginans & ueterus prægnas & cygnus pariens & elephas lactans. poſtrẽo

præſentis tpis aliqua participia ꝗ in ſubſtãtia tranfeunt neutra inueniuntur:
ut aecidens antecedens docens. Aliqua maſculina: ut oriens occidens. pfluẽs
Aliqua fœminina: ut conſonans: aliqua ſœminina & neutra. ut animãs a quo
aiantes & aĩantia: aliqᷓ maſculina & fœia ut ſerpens. Virgi. Saucius at ſerpens
Hæc qnæ de generibus ſcripſi ſeuexro ſunt iudicio au ctorum uſu ded rom
pta. Quare ſi interdum apud alios diuerſa compeereris his adhæras potius.

Ea autem quæ confuſis generibus dicerentur in ſauperiori libro inter het ero

clita maxima ex parte diſcere poteris. Vale lecto & in cumbe uirtulti.
Altera ad optatum uenere uolumina finem. “
ludicio docti uera reperta chori:
Lætitia exultans plaudat ſtudioſa iuuentus.
& cum Sulpitio Falco per ora ſoner.
Non auſit liuor coram damnare libelloo.
Quos leg it intentus diſcit amatq; domi. Finis ſecundi.
lo. Suplitii Verulani liber tertius de præteritis.
Præterita o pueri liber hic pariterq; ſupina.
Vos docet hunc auide diſcere quemq; uelim:
Diſcite:nam frugi eſt & paruo magna labore.
Implebit uobis horrea noſtra ſeges.
Sed tamen interrea Falconis dicite laudes.
Agquo mil uirtus uult procul effe ſui.
In quo magnanimo regnat prudentia ſumma.
Et modus & recti iuſtus ubiq; tenor.
In quo uel primo candor uetus ille quiritum.
Certimur: & linguæ: ſed'ſine labe decus
Et quidem uirtuti ſi pæmia digna dabuntur.
Per ficiet regnis Roma beata tuis. . .
NARIte ꝗde præteritis & ſupinis incipiam aliquid opere preciũm mi
a hi uidetur de his dicere: q ĩ numexis tpibus modis perſonis & con
iugatione deſficiunt. Deq; his uerbis que præterita non hẽt & quæ

—

mutantur. In: ſerã etiã impe ratiuorum formationem & quattuoxr

uerborum ſormas: & ea qᷓ in prima ſunt cõſuſa perſona. Addã & illa quæ in

elaeed dicatiuo dupliciter efferuntur. Poſt hæc de preteritis diſſeram Inde de ſupi-
“, nis: & de his ꝗ in illis deficiunt. Poſtremo de paſſiuorũ cõium deponẽtiumlY
ilbe præteritis. Deſectiua in numeris temporibus modis & perſonis. ðDð
Mane Infit uerbum eſt perſonæ tertiæ temporis præſentis & præteriti perfecti
*M Forem fores foret. In plurali forent. Optatiui & ſubiunctiui modi uoces ſũt.
tirt ſore uero infiniti. Sic aſſorem deforem & conforem uariantur.
*ꝰ Quęæſo in plurali quæſumus habet. in infinitiuo quæſere. Excipiti
S nhr plurali expiciunt ferũt habere. Inquio ſeu inꝗᷓ: quã uocem Priſcia. uult eſſe fu
ſti turis tꝑis. Inquis inquit:in plurali inqunt.In præterito perfecto inquiſti inꝗt.
n Futuro inquiet.ln imperatiuo inque. Futuri optatiui ingat participium ing⸗

ens. hæ uoces in uſu reperiuntur. Pricſianus autẽ totam fere uerbi declinatio
a nem reperiri teſtatur. Auſim auſis auſit. in plurali auſint. Cedo ſecũdæ perſo⸗
mic næ hoc eſt dic uel da imperatiuo cedite. Faxo faxis faxit. in plurali faxut. Futu
tben ro optatiui & præſenti ſubiunctiui faxiĩt Aio ais ait: in plurali aiunt. Præte-
vn rito imperfecto aiebam aiebas aiebar in plurali aiebamus aiebatis aiebant.
Ppotus, Præterito pfecto ait. Futuro aies: quo utitur Cicero pro Cecinna. Impera-
keteno tiuo ai rarum inuentu.in plurali aiamus. futuro optatiui aiat. in plurali aiatis
aiãt. Imperatiuo aue:in plurali auete. Futuro aueto.ĩ plurali auetote. Infiniti-
uo auere.Sic ſalue & uale declinãtur. Cicero tamen ſaluebis aliꝗᷓdo uſus eſt.
QOuat ouans pticipium hẽt: ut tradit phocas. Multas uero huius uerbi uo-
ces legimus: ꝗbus uidemur tota fere uerbi decliatiõe uti poſſe. Sodes ꝓ ſi au
des. Sis ꝓ ſi uis: Capſis pro cape ſi uis. ſolæ uoces ſunt: utĩ Oratore Tullius do
cet. Dieſcit luceſcii:nocteſcit ueſperaſcit ꝑ tertias pſonas ſingulares uariãätur.
at ĩ præteritis pfectis. & quæ ab his formant deficiunt. Memiui memiſti me
mit in plurali meminimus meminiſtis meminerunt uel meminere. uoces ſũt
cões præſenti & ptõ perfecto mõi indicatiui. Ptõ impfecto & pluſquãpfecto
meminerã memineras meminerat.In plurali memineramus memineratiſme
minerãt. Futuro impatiui memento:in plurali mementote.Ptõ pfecto& pluſ
Aperfecto optatiui utinam meminiſſem meminiſſes meminiſſet.ĩ plurali uti
nam meminiſſemus meminiſſetis meminiſſent. Præterito perfecto ſubiũcti
ui cũ meminerim memĩeris meminerit. cũ meminerimus ritis rint. Ptõ pluſ
ꝗberſecto cũ meminiſſem.ꝓ omnes pſonas utriuſqʒ nũeri.Futuro cũ memiẽ
xo ris rit. cum meminerimus ritis rint. Ptõ perfecto & pluſquamperfecto ĩſi⸗
nitiui meminiſſe. participium olim habuit meminiſſẽs. Sic declinantur Odi
noui cœpi niſi ꝙ etiã in imperatiuo deficiunt Legimus in ſecũdo de Orator̃
odiant. ab his ſũt oſus notus & cœptus pticipia Pricſiano auctore Addit pnlo
B cas pepigi. Prima perſona ſingularis iõ carẽt omnes impatiui: quia ſibi ipſi
cin m impare nõ poteſt: & prima pluralis ideo habent: quia aliis põt impare ĩmiſcẽz
ns K do ſeipſam. Imperſonalia tam actiuæ ꝗᷓ paſſiuæ uocis per ſingula modoꝑ tẽ

A§Taa

pora ſingulas uoces hent tertiis ſimiles. Volo & malo in impatiuo mõ & ſu

pinis deficiunt. Malo etiã in futuro idicatiui. Nolo in impatiuo hẽt noli noli

to nolite nolitote Volo & malo ideo carent imꝑatiuo: quia imperatiuus ſi
gniſicat neceſſitatẽ: & uoluntas quã ſignificat uolo debet eſſe libera. Defe
Ctiua in cõiugatione Sũ es eſt uolo uis uult & fero fers fert anomala ſũt nam
nõ ſequunt certæ coniugatiõs decliationẽ. Edo hẽt in impatĩo es & ede edat
edamus eſte edite edãt. In futuro eſto eſtote & cũ reliꝗs uocibus. In præſẽti
&& præterito impſecto optatiui eſſem eſſes eſſet. eſſemus eſſetis eſſent.lnfũiti-
o eſſe. olim autẽ ederem & edere. nam dicebant edo edis edit.Illius etià uo⸗
cibus Macro. uſus eſt in gerundio edendi edẽdo ed ẽdum. Vir. Exiguã in ce-
rerem penuria adegit edendi. Eo iui itum cũ cõpoſitis ſequitur fere quartã
cõiugatiõemilicet raro ſeruet e: ut eunt eat eà eũdi & reliquis uocibo:q illud
habent. Sed ĩ futuro præſentis hẽt ibo ibis ibited olim apud uereres quarta
cõiugatio ſic etiã terminabatur: ut audibo ſcribo quod apud cõicos leges. du
co dico fſacio & fero hẽnt ĩ impatiuo duc dic fac fer pro duce dice ſace fere qᷓ
ideo per apocopen proferuntur: nec caſus nominum eſſe uideantur.
ð Quæ præteritis carent & quæ mutantur
Præterito pfecto & his tpibus quæ formantur ab illo carent oĩa uerba: quæ
appellantur inchoatiua & meditatiua: ut labaſco: ꝗꝗᷓ auctore diomede quidã
huic dedere hmõi præteritũ: ut labefacto ſum & amaturio præter hæc duo e
ſurio & ptutio. præterea gliſco qd olĩ gliſci habuit. Sido polleo ſitio uideo
ambigo:item ſcando niteo uergo arceo: mãdo ſtrideo: ut uult Priſcianus. Le
gitur tamen uerſi ſtridi & ſtridui ſitiui arcui: unde coercui ſcãdi: unde aſcẽdi
mandi mandui & mandidi. Sic etiã quatio furo ſiſto ferio fero ſũ timeor me

tuor: tollor poſcor arguor: & omnia paſſiua quorũ actiua ſup inis caret: quæ

Infra docebimus. Additur ueſcor medeor reminiſcor: & liquor. Ex his plera

qʒ mutuãtur ex aliis: ut ſido a ſedeo ſedi. qᷓtio a cõcutio concuſſi.nã quaſſi nõ

eſt in uſu furo ab inſanio inſaniui. Siſto cũ cõpoſitis quãdo neutrum eſt abſo
lutũ a ſto ſteti.nã quando actionẽ ſignificat penitus caret: ut nomet Priſciã.
Sunt tamen qui rectius dicant habere ſtarui & ſtatutũ. Ferio a percutio pcuſi
ſero a tullo tuli ſũ a ſuo uerbo antiquo fui.tollor a ſufieror ſublatus ſũ.ſic ei⸗
actũ tollo ſubſtuli.poſcor a poſtulor poſtulatus ſum. arguor a cõuincor con
nictus ſũ. ueſcor a poſcor poſtulatus ſũ. Itẽ medeor a medicor medicatu s ſũ
liquor a liqueſio liquefactus ſum. reminiſcor arecordor recordatus ſum teſta
Phoca. De imperatiuorum formatione.
Imperatius oĩs actiue uocis format ſecũdã perſonã ſingularis ſecunda præ

ſentis ĩdicatiuiabiecta s: ſed ĩ tertia cõiugatiõe ĩ mutat ĩ eꝛut amaſ ama. doceſ

dcce. legis lege. auidis audi. Tertia uero pſõa fit a prĩa ĩdicatiui o uerſo ĩet in

prĩa cõiugatiõe.ĩ aliis uero ĩ at:a q fit priĩa pluralis uerſo t ĩ mus: ut amet ame

mus.doceat doceamo. legat legãus:a- diat audiamus. Scda pluralis ſita ſecun

——

Au

tione
Leco
1s
ma
am⸗
ſsel
loci
cis
ama
wet
ma
a
tut
lert
ro
con
dia
ſco

.

ier

ſun
cit
unlt
niti
tont
guer
Erſe

lir
loc

Aſu
olinoli
Nbeſ
1 Dele
ſöürmam
ceecat
Nreſid,
blnhiti
ctüito⸗
ince⸗
gurti
ilad
dvarna
ees
elere

ge
egici
dde
iceo
znusle
ealcedi
georwe
ergæ
s peenn
ir
Atabo
opou
iſcen⸗
corc
nuslͤ
mielt⸗

ce
ncoel
ſet in
netame
en

co uiuo uiuiſco. Hio uero hiſco format non hiaſco & miſereor miſereſco: q

da ſingularis remota. S & addita te:ut amate docete audite: ſed ĩ tertia cõiuga

tione e in i uertitur ut legite. Tertia ſormatur a tertia ſingularis: interiecta ri.

Secunda ſingularis futuri fit a ſecunda &tertia præſentis addita to. Prima plu
ralis eius ſimilis ẽ primæ præſẽtis. Scda cõficit a ſecũda ſingularis addita te: ut
amato amatote. Tertia conficitur a tertia præſentis indicatiui addita out
amant amanto. Secunda perſona præſentis imperatiuorũ paſſiuæ uocis ſimi
lis eſt infinitis actiuæ. & fit addita re: ut ama amare. Tertia fit a tertia actiuæ
uocis addita ur. Scda perſona pluralis ſimilis eſt ſecãũdæ indicatiui paſſiuæ uo
Cis ut amamini: & mutata ni in nor fit ſecunda pluralis futurizut amamini &
amaminor: Prima uero utriuſq; a tertia præſentis imperatiui t uerſo ĩ m: ut a
met amemur. Tertia fit a tertia actiuæ uocis indicatiui addita or :ut amant
amantor. De uerborum formis & inchoatia.
Formæ uerborum q a perfecta deriuantur quattuor ſũt uidelicet ĩcohati⸗
ua meditatiua frequentatiua deſideratiua. Incohatiua ſũt q̃ in ſco terminan
tur: & rei icœptionẽ ſignificant uel ꝗᷓtum ſua primitiua ut calefacio ĩcipio ca
lere uel caleo. ut Aulus Gellus docet. Formantur autẽ a ſecũda nerborũ perſe
ctorũ ꝑſona addita co:ut labo labas labaſco luceo luces luceſco cupio cupiſ
oĩa ſũt tertiæ coniugationis. Sed aliqᷓ nõ hẽnt uerba pfecta: ut iuueneſco ſene
ſco conſueſco:conquieſco. Aliqua ab appellatiuis non s deriuant᷑ ut ab igne
igneſcit: a damo dumeſcit. ab herba herbaſcit. De mediatiua.
Editatiuæ formæ uerba meditationẽ ſigniſicãt & i urio termiant
m fiuntq; a ſupino in u addita rio: eſu eſurio mictu micturio & ſunt
quartæ coniugationis. De frequentatiua.
Frequẽtatiuæ in to & in tor ſo & xo deſinũt & frequẽtiã ſigni ficãt
fiuntqʒ a ſupino ultiĩo u uerſo in o:ur curſu curſo:nexu nexo dictu dicto & di
ctito:quod eſt frequentatiuũ a frequẽtatiuo:ut factito ſcriptito lectito:Quo
rũ triũ ꝑprima frequẽtatiua in uſu nõ ſũt.at alia qᷓ primæ ſũt cõiugatõis & a pe
unltimũ hent mutãt illud i i: ut rogatu rogito uolatu uolito.Illa uero ꝗᷓ pr̃te
ritũ hẽnt ĩ gi formant ut plurimũ a ſecunda pſona abiectos & addita ſyllaba
to ut legis legito: quod & lectito: ut diximus hẽnt fugis ſugito. Quæro ꝗqdẽe
querito: qſo ꝗſito: ſcio ſcito ſitor ſciſcitor: ſecto ſector ægreo ægroto habẽt.

Et ſciendum eſt omnia primæ eſſe coniugationis. De deſideratiua.
Eſſideratiuæ formæ uerba qnæ ſub meditatiuis multi comprhen
d dũt terminantur in ſo ut uiſo.i. cupio uidere ſiue ad uidendũ eo fa
cCio. faceſſo capio capeſſo. acio accerſo lacero laceſſo arceo acreſſo
& hmõi que ſunt tertiæ coniugationis & actus admimiſtrationem
cum motu ſignificant. De nominibus & ſigniſicatiõe horum uerborum
aliter & argutius ſentit Valla. ſed nos teritorem uſum ſecuti ſumus non par-
uo conſilio: Addunt his pleriq; alias ſormas & diminntiuam in lo ut ſorbeo

X

ſorbillo. catulo catillo. garrio garrullo caluo caluillo.
FEea quæ In prima confuſa ſunt perſoon.
Dicòo dicas & cis. fũdo fũdas & fundis: uolo uolas & uis appello appellas & ap
pellis cõpello cõpellas & cõpellis mando mãdas & mandis lego gas & gis ſero
ras & ris. cedo das & cedo dis: Quæ dupliciter in indicatiuo efferuntur & idẽ
ſigniſicant. Tergo tergis: & tergeo terges feruo ſeruis & freueo ferues fer
uio ſeruis: ut Fabius mõòet & ferbeo ferbes. ſtrideo ſtrides & ſtrido dis.fulgo
fulgis & fulgeo fulges denſo denſas & denſeo denſes duro as & dureo dures.
olo olis & oleo es cõniuo conniuis & conniueo comniues. ungo ungis & un
guo unguis ſorbo ſorbis & ſorbeo ſorbes. frigo frigis & frigeo ges excello ex

Gellis & excelleo les ſono ſonas & ſono ſonis. uno unas & unio unis. caueo ca
ues & cauo cauis. Quæ duplicem uſurpant cõiugationẽ.

Morio potior & orior ſecundum tertiam & quartam proſferuntur conigatio

nem. tem pario & cupio prætereo teſtes. Sed ſi in aliquo dubitas rogato do

ciſſimos. Deaea neutro paſſiuis.
Sunt præterea quinq; neutro paſſiua quæ in præteritis perfectis & pluſqper-
fectis paſſiuam retinent decliationem.i reliquis neutralem. audeo gaudeo ſo
leo fido & fio. Vſurpantia præteritũ duplex:

præter hæc iueniuntur & alia quæ duplex uſurpãt præteritum & actie & pal

ſiue uocis: ut ceno cenaui cenatus ſũ prandi & pranſus ſum iuraui & iuratus
ſum. carui & caſſus ſum patui & paſſus ſum:moœrui & mœſtus ſum.
“ De præteritis conſuſis.
Cerno & creſco creui: paſco & paueo paui.acuo & aceo acui pendeo & pendo
pepẽdi. luceo & lugeo luxi: migo & meo & meio minxi frigeo & frigo frixi
itẽ frico frixi uel fricui.ut tradit Phocas. pandor & patior paſſus ſum uertor
& uertor uerſus ſum. ôòèꝗèẽVMW Syncopata præterita.
Non te lateat præterita in ui proferri ꝑ ſyncopam in ſecũda perſona utriuſq;
numeri & in tertia pluralis: ut amaſti ſtis amarunt. Demutur ex his biſyllaba
præter iſta quattuor cũ compoſitis ſciſti: noſti flaſti fleſti: legimus ẽt iſti pro
iuiſti: & iſtis pro iuiſtis. Martia. Aequora per ſcylle magnus comes exules iſti
Scirunt uero non dicimus. De præterito primæ cõiugationis
Primæ cõiugationis uerba ſiue actia ſiue neutra formant præteritum per
fectum a ſecũda indicatiui perſona mutata as ſyllaba in aui: ut amo as ama-

ui. Sed crepo facit crepui: nexo nexui tono tonui lauo laui. iuuo iuui: do dedi

circundo circũdedi penultima correpta ſto ſteti: reſto reſtiti ueto uetui &ue
taui. plico cui. & aui. ltem compoſita eius ſedirarius in aui præter duplico qd
ſp habet duplicaui ſic replicaui & ſupplicaui:Neco necui & necaui domo do

.2

mui. frico fricui cubo cubui.ſono ſonui ſeco ſecui mico micui:cuius quidem
compoſita cum præpoſitionibus ĩ aui faciunt:i ut dimicaui. dicimus & dimi-

cui, Cæterum non ignorandum ꝙ compoſita ut plurimum ſimpliciũ ſorma

on

liſe
gu⸗
tin

no

der
kech
Ilo
i⸗
leri
cot

n tionẽ ſequũtur quæ ſecus ſe hũt ĩfra mõebimus. De ptõ ſecũdæ cõiugatiõis
ed . Ecundæ coniugationis uerba quãcumq; cõſonantem àte eo habẽ
* taaiaag in ui ſyllabas præteritum pariunt: ut ſorbeõ ſorbui. excipitur
R s iubeo iuſſi: & quæ habent uocalem neutra longam: uel ar ſylla⸗
ze⸗ dam ante deo quæ in ſi præterita reddunt: ut rideo riſi: ardeo ar/
ſi. ſed ſtrideo ſtridi habet. tollimus ẽt illa quæ i uel e breuem habẽt ante deo

„* . . . — 2 . * 2 -* —. „
er quoniam in di præteritum efferũt ut uideo di ſedeo di: exeipimus ẽt geminã
⸗ tia preteritum ut mordeo momordi pẽdeo pependi tondeo totondi: ſpõdeo

oa ſpoſpondi. Et diſcendum eſt equidem omnia geminantia in compoſitione
tine non gemĩari ut reſpondeo reſpondi. Demũtura do & ſto: & a diſco & poſco
nene cõpoſita ut addo addidi. cõſto conſtiti. dediſco dedidici. reſpoſco repopoſci: DM

a excipimus duo a curro præcurri & decurri. Repungo repupugi & repuxi fa-
och cit. Diuido uero diuiſi. prandeo prandi & pranſus ſum. audeoauſus ſum. gau
deo gauiſus ſum: ſoleo ſolitus ſummœreo mœſtus ſum. olim auſi gauiſi ſol
ox-⸗ ui merui. Placeo placui & placitus ſum: teſte Mauro. Demuntur ẽt habentia
koſ⸗ I uel r ãte geo:quoniam ĩ ſi finiunt præterttum ut alego alſi: iergeo terſi: & qᷓ
Gpken habent uocalem longam uel diptongon ante geo: quoniam in xi facium:
n ut lugeo luxi frugeo frixi: augeo auxi. Item leo leui habet: & ea quæ cõſonãte
taee habent ante leo in ui ſyllabam terminant: ut fleo fleui: obſoleo obſolui: & ſo
leo ſolui: ut eſt apud Saluſtium: & ſolitus fum. licet uarro uetet. Dorqueo cũ
compoſitis in ſi deſinit: ut torſi & retorſi. Cieo cii habet & ciui. In ueo autẽ
eo deſinentia ueo in ui uertunt: ut faueo faui: ferueo ferui: ſic & feruo. nã ferbeo
Pfiti ſerbui facit conuiueo conniui & connixi. Adduntur & mulceo mulſi: mãeo
vertor manſi:neo neui hæreo hæſi. luceo luxi: pelluceo pelluxi. MU
n Ertiæ coniugationis uerba iubo termĩata præteritum iubi faciũt
ninilg ut bibo bibi.ſed ea quæ uocalem propria natura longam ame bo
labe t habent illd emittunt in pſi ut nubo nupſi ſcribo ſcripſi. Acubo ue
Hipo ro compoſita faciunt in ui ſyllabas:nt in cumbo ĩcubui:imbuo ꝗ
ui dem imbui. In con præcedente abiiciunt n & o in i cõnuerſo inci pteritu
reddunt:ut uinco uici. Quæ uocalẽ habent natura longam ante co formãt
ner illud in vi: ut dico dixi.præter ico quod nunc produci nunc corripi reperit
W & ici facit. Parco ãt peperci & perſi.Illa quæ S ante co hahent in uigignũt præ
oceli teritum: ut noſco noui: quieſco quieui & conquieui. Demitur compeſco q
iAue compeſcui facit. Di ſpeſco diſpeſcui:diſcodidici:quod cum cõpoſitis gemiar
o ſic poſco popoſci. gliſco oli gliſci:quo non utimur Con ꝗſco conquæxi & ſi
nodo Agpngificat iqno. In do finita uertũt o i ſ: ut pãdo pãdi. prẽédo prẽdi. Excipiuũt
ilen hẽntia u uel i ante n i penultima ꝗ in ui præteritũ pariunt abiecto nut fũdo
· fudi. ſcido ſcidi oli ſciſcidi: ſed diuido habet diuiſi tundo tutidi: Addunt hẽ
ſam ia uocalem natura longã ante do que in ſi faciunt ut ludo luſi cedo ceſſi ra

do raſi cludo cluſi & caludo clauſi,.cedo quidem cecidi penultima producta

—

quando percutere ſignificat. Sic occidi incidi & recidi ꝓ ĩteremi. ſecui & reſe

pigi panxi & pepi primum ſignificat paciſci. alterum cantare. tertiũ cõiunge
re & figere. Quintilia. pepigi a pago uerbo antiꝗſſimo uulteſſe præteritum.
Seruius a paſciſcor. Impingo impegi: diligo dilexi. negligo neglexi intelligo
intellexi. Habentia r ante go præteritum in ſi creant, ut mergo merſi.demun
tur cõpoſita a rego: quoniã faciũt in xi: ut corrigo correxi: pergo perrexi ſur-

Auun col
cui. Cado uero cecidi. occido occidi penultima correpta incido incidi. cõcido . Motca
S ſimilia. cudo cudi & cuſſi. pedo pepedi. tendo tetendi. pendo pependi.fido Cor
nũc fiſus ſum: olim fidi:perdo perdidi &c.a do compoĩta geminant di:ut cre Mod
didi. Go in xi preteritum faciunt ut cingo cinxi. Ago tamẽ egi cum cõpo uihl
ſitis. dego degi. cogo coegi lego legi. frango fregi. tango tetigi. pungo pupugi gli⸗
& punxi & repungo repunxi & repupugi.expungo expunxi tantũ pango pe- ngeor

go ſurrexi. Lo in ui ſyllabas ut colo colui:fallo autem fefelli: pello pepuli: è& toe
phlballo pſalli. Tollo oli tetuli pro nũc ſuſtuli: uello uelli & uulſi. qd Seruius ue Po
tat. Reuello reuelli & reuulſi:pcello pculi & perculſi. excello uel excelleo ex Auñ
culi uel excellui. Mo ſi uocalis lõga præcedat uertunt o illud ĩ pſi ut promo Eil
ꝓmpſi. reliqua uero ĩ ui ſyllabas:ut gemo gemui. Emo cũ cõpoſitis emi. Sed ð?
premo ſfacit preſſi.perimo peremi: interimo interemi. No temjĩata no in ui ſin
uertũt:ut ſino ſiui ſterno ſtraui: cõtẽno tamẽ cõtẽpſi hẽt ſicut tẽno tẽpſi. IIlla Ernd
quæ g uel o ãte no habent in ui ſyllabas finiũt ut gigno genui.pono poſui:& zobi
a cano cõpoſita:ut ſuccinui cõcinui & ſuccini cõcini:ut ꝓbo placet.nã cão ce Uri
cini reddit lino lini & leui. Po in pſi: ut ſcalpo ſcalpſi. Sed rũpo rupi habet ce⸗
Hla tamen ꝗ e breuẽ ante po habent ĩ ui ſyllabas terminata. ut ſtrepo ſtrepui ?
Quo in vi:ut coquo coxi.liquo uero liqui. Ro in uiut ſero ſeui cuius qui (o.
de compoſita in ui ſyllabas terminãt ut deſero deſerui. Sed conſero & inſero Neki
habent conſerui & cõſeui inſerui & inſeui.ꝗqᷓro qᷓſiui tero triui e in i mutat: gvog
curro cucurri cuius cõpoſita:ut dixĩus nõ geminãt:niſi decurro & precurro —
q hẽnt precurri & decucurri & decurri ut Priſcia. admõuit. Gero uero geſſi 1. gehp
hẽt: & uro uſſi: uerroq; uerſi & uerri. So in iui præteritũ facit: ut laceſſo lacein ling
ſiui & laceſſi ẽt Arceſſo ãt arceſſi: ſicut accerſo accerſi & capeſſo capeſſi hẽt:æ· (ane
faceſſo ſaceſſi uiſo uiſi & queſo queſi & queſiui:quæ tamen ut maniſeſtum ẽ Aen
raro ſunt in uſu. Pinſo uel piſo pinſi uel pilui. To in ui ſyllabas:ut meto üömnli
meſſui:ſterto ſtertui:ſed uerto uerti flecto flexi facit necto nexui & nexi pe- Cren⸗
cto pectui & pexi.plecto plexi mitto miſipeto peti & petiui:ſiſto ſtatui & ſte chin
ti reſto reſtiti conſto conſtiti & huiuſmodi. Lo in ui ut uolo uolui. De-- bibre
muntur habentia uocalem natura longam ante uo quæ xi habent ut uiuo in
uixi:conuiuo conuixi: reuiuo reuixi. Xo in xui. ut nexo uexui. Cio nto
terminata habentia a ante cio a in e uertunt: abiectoq; o preteritum reddũürt anes
ut facio feci.iacio ieci.nam alia que i ante cio habent in xi deſinunt: ut aſpi/ loncl
cio aſpexi. At icio ici facit. & elicio elicui. Dio in di:ut ſodio fſodi.Fio unumz· dei⸗

niAe.
cocido
hcliſico
imae
meho
di
ndo⸗ e,
töine
itun,
religo
Eemun
cüſor⸗
uli
wisve
leoen
ono
ni E
noinwi
oſic
icioc
bilubet
ſrpui
inci
Linlero
wurat
Lcuno
0 gel
olel
perg⸗
ſtume
weio
enipe⸗
iale
i⸗ 2 /
t iuo
(o
redlut
in
nume

cum compoſitis:& hẽt factus ſum olim fii. Gio in gi ut fugio fugi. Pio in

pi:ut capio cœpi. Cupio ãt cupſi & cupiui rapio rapui: ſapui & ſapiui & ſapii.
Quio unum eſt inquio quod hẽt i nquiſti & inqui tantum. Rio unum eſt pa
rio quod peperi facit. Tio in ſſi geminat ſſ ut concutio concuſſi. Vo in
ui ſyllabas ut acuo acui:arguo argui dicimus ãt fluo fluxi: ſtruo ſtruxi: pluo
pluui unguo ungui & unxi. Aho in xi: ut traho traxi. Eho in xi: ut ueho uexi.
in eio unum eſt meio quod minxi habet: ut mingo.
De præterito quartæ coniugationis.

Vartæ coniugationis præteritum formatur a ſecũda perſona præ-
qſeernmtis indicatiui mutatas littera in ui uelĩ i ut munio muniui uel
munii. Excipiuntur in cio termĩata quæ ſi duarum excedãt nume
rum ſillabarum & n habeant ante cio præteritum in xi hẽnt ut uĩ
cio uinxi: qd etiã habet uinciui & uinci. ſanxio ſanxi olĩ ſãxiui & ſancii. Si ue
ro non habuerint n faciunt ĩ ſi: ut farcio farſi:raucio rauſi. Amicio ãt amiciui
& amicii.ſed haurio hauſi effert & hauriui & haurii ſalio ſaliui & ſalui. unde.
deſilui. ſepio ſepſi ſentio ſenſi. uenio ueni cambio campſi & cambiui. Aio ait:
aperio aperui & aperiui: teſte Phoca. & reliqua a pario deriuata in ui ſyllabas
faciunt:ut cooperio coperui.ſed comperio comperi habet. Reperio p in præ

terito geminat. & facit repperi. Def his quæ in ſupino deficiunt

Supinis quidem carent omnia inchoatiua & meditatiua præter perturio per-
turitum & eſurio eſuritũ. Item ſũ uolo nolo & malo Adde omnia neutra ſecũ

dæ coniugationis quæ præteritum in ui ſyllabas habent ut langueo langui.

præter hæc placeo noceo careo pateo ualeo doleo oleo pareo &lateo a quo la
tito. Arceo autẽ & torreo ſunt actiua hæc quoq; ſupinum in uſu non habẽt.
Aeſtuo ſterto mico rudo ſtrido ſtrideo pſallo: Et conquiniſco parcas obedit.
quoq; dego Horreo ſcãdo pauet mando ſcabo iungeq; ſcalpo. Ambigo gli
ſco tremo ſatago luo iungere debes. Et hæc actiua ſimiliter.
Reſpuo cerno ſpuo propriis caruere ſupinis. MM
Linquoq; cum renuo compeſco lamboq;ʒ lingo
Caluoq; cum metuo timeo ſimul urgeo diſco

—

Arceo cum uiſo poſco couiungere debes:

Similiter & illa que in his & aliis eſſe diximus defectiua & illa quæ præterito
carent. De ſupinis preteritorum in bi.
Supina uerborum in um deſinunt & ĩ u abiecta m ut amatũ amatu.Ea que in
bi præteritum habent accepta tũ ſyllaba ſupinum reddũt ut bibi bibitũ. Ci

finita præteritum faciunt in ctum: ut uici uictum: Sed habentiĩia i ante o. mu-

tant o in ctum: ut iacio iactum facio factum. Horum tamẽ cõpoſita habent e

ante ctum. ut reiectum refectum. Di in ſum: ut uidi uiſũ:momordi morſũ:to

tondi tonſum. cedo cecidi ceſum. cado cecidi caſum. unde occidi penultima
breui occaſum. Compoſita uero a do mutant o in i & accipiunt tumut reddo

redditum circũdo autẽ circundatum habet tendo tentum & tẽſum oſtendo

oſtentum & oſtenſum. edo eſum & eſtum: ſed rariori uſu abſcondo abſconſũ
& abſconditum. Quinq; ſũt ꝗᷓ cũ cõpoſitis geminãt: ut findo ſcido cudo pan
do cedo.quæ hẽnt ſiſſum ſciſſum cuſſum paſſũ ceſſũ Tutudi tunſum ſeruat
n ut Priſci. in.xii. carmibus trradidit. dicimus tamen & tuſum. Gi in Ctum: ut
legi lectum: Quæ uero a ante n hẽnt perdunt nut frango fractum.a fugi fu-
gitum ẽ. Li in ſum:ut fefelli falſum. Tuli quidem latum. pepuli pulſum, uelli
uulſum pculi pculſum hẽnt. Mi in ptũ: ut emi emptũ. Ni in tũ cecini catũ. oc
ciuni occentũ.Pi ĩ ptũ: ut rupi ruptum capio cœpi captũ: & nõ cœptũ: at inci
pio incœptum: recipio receptũ & hmõi. Qui in ctum liꝗ lictũ ſecundũ analo
giam a quo reliꝗ relictũ. Ri in ſũ: ut cucurri curſum peperi uero paritũ & ptũ

Et ab eo compoſita in tũ hẽnt ſupina: ut reperi repertũ ꝑ ſimplex p. Di in ſũ

ut uidi uiſum: miſi miſſũ per duplex ſſ.Demitur hauſi hauſtũ pinſi piſtũ geſ-
ſi geſtum: indulſi indultũ aliquando ĩdulſum. mulſi mulctum & mulſum uſſi

uſtum: torſi tortum & torſum, Addimus uerba quartæ coniugationis haben

tia l uel r ante ſi:quæ uertunt ſi ĩ tum ut fulſi fultum: farſi fartum. excipimus
autẽ habentia p ante ſi quæ in ptum exeunt ut ſcripſi ptum: cambio tamen cã
pſum habet. Ti ĩ atum: ut ſteti ſtatum: cuius & a ſiſto cõpoſita i ante tum ha
bent: ut præſtiti. itum reſtiti itũ. ex his aliqua atũ ꝓducũt preſtatũ obſtatũ cõ
ſtatũ. Luca. Conſtatura fides ſuperum. Verti ut eius cõpolita oſtendunt uer-
ſum hẽt. nam conuerſi conuerſum aduerti aduerſum facit. Vi murant illud ĩ
tum ut amaui amatũ audiui & audii auditũ., dimicaui dimicatum quæſiui qſi
tum & quæſtum. Dicimus tamen adoleui adultũ agnoui agnitũ cognoui co
gnitum caui cautũ lauiq; lautũ lotũ& quondam lauatũ. Pani paſtum ſeui ſatũ
mutat e in a. at inſeui inſitum hẽt & cõſeui cõſitũ potaui potũ.oliĩ potatũ ſa⸗
liui ſaltum ſolui ſolutum uolui uolutum & ueneo uenii uẽum:ſepeliui ſepul
tum amiciui amictũ. Vi ſyllabas termĩata uertunt eas in itum ut domui do
mitũ præter ſricui frictũ necui nectũ: ſecui ſectum cenſui cenſum docui do
ctum ſtatui ſtatutum miſcui mixtum tenui tentum torrui toſtũ: poſui poſi
tum & poſtum rapui raptum pinſum piſtum & pinſitum apud Collumellam
indui indutum excellui excelſum alui alitum & altum colui caultum cõſaului
conſultum:ſuccinui ſuccẽtum:cõcinui cõcentum.& ſic cætera a cano:molui
mollitum. occului occultum. texui textum: meſſui meſſum patui paffum. Ha

bẽtia r ante ui ſyllabas mutant illas in tum ut aperui apertum carui tamẽ ca

ritum hẽt & caſſum parui paritum & partum. mœrui mœſtũ. At ĩ o termina
ta uertunt illud ĩ utũ ut acuo acutũ: ruo ruitũ & rutũ. Cõpoſita uero a ruo ru
tum faciunt: ut dirutũ & erutũ & eruitũ: ut Priſciano placet. Xi ĩi tum ut di
xi dictũ: illa autẽ ꝗᷓ hẽnt n ate xiabiiciunt illud ſi tertiæ ſint cõiugatiõis:ut mi

ctũ pictũ.Excipimus cinctũ tictũ auctũ ũctũ punctũ.Fluxi ꝗdẽ fluxũ hẽt ne

xi nexũ: fixi fixũ. De paſſiuoꝶ cõium & d ponẽtium pteritis paſſiua uerba ꝓ

hopitn

Ppnöpt
ſuitedp

uiſopi
(lumd

mlläpe

preteni
gleuus!
ſormre⸗
Potior
ſritol
püoni
ſomc
tus ſan
kor e
ſoman
pee

Mmdion
kifar
Rda
i

orit
derer
tiox

lunt

wolendo

oeſcorli

dadon
un etuer

ncundt
fiſ⸗
lamoeli
nicäi
tiͦ arinei
iamo
ni pri
Diinſi
iltüge⸗
liumed
nis haben
Ncpimus
tamenc
getumba
obaaräc
nduntven
antiludi

4ℳ

urluiqi

gnoui ℳ
nſeuiſatd

ponti 1,

dio ſel

dommid
oeui
olupo
luelam

mn cöllu

nomolci

ni amaid

ſotemmn
ottuold
omen 6
nöß

Crühitte

uaverb,

ꝓpriis pticipiis & ſũ ex eſt cõnectunt pᷣteritũ ut amor amatus ſum uel amatus
fui: ſed participiũ ipſum p diuerſa genera & nũeros uariat. llla igit quoꝶ acti

ua ĩ ſupinis pticipiiſq; deficiũt carẽt præteritis. Reſtat iã ut dicãus de ſupinis
cõium & deponẽtiũ: ꝗᷓ ut facilius formes finges ex illis actiuũ ĩ o: & ſeruata ſi
miliũ norma fingas ẽt ſupinũ qd ueꝶ eſſe cõperis:ut. ab opitulor finge opitu
lo opitulaui opitulatũ: qd eſt uerum ſupinũ ex hoc ergo pticipiũ a quo deide

præteritũ formabis. Sed hæc ꝗᷓ ſequunt hãc regulam fingunt amplector am

plexus ſum cõplector cõplexus ſum. experior exptus ſum miſereor miſertus

ſum. reor ratus ſum loquor locutus ſũ. naſcor natus ſum ſequor ſecutus ſum

Potior tertiæ cõiugatiõis: quod ad quartã reflectit: nam hẽt poti ri potitus ſũ

facit. ulciſcor ultus ſum. orior ortus ſũ & oritus ſum iã aboletũ.ſed eius ptici

piũ oriturus ſeruat. obliuiſcor oblitus ſum opperior opptus ſũiraſcor iratus

ſum. cõminiſcor cõmẽtus ſum. Fruor ĩ quo Phocas deluſus ẽ fretus ſum frui
tus ſum & fructus ſũ.morior mortuus ſum. Tuor tertii ordinis tutus ſum tu
eor ſecundi tutus ſum ab his tueri. Infinitiuus cõmũis deducitur qror qſtus
ſum. utor uſus ſũ:ordior orſus ſũ. ꝓficiſcor ꝓſfectus ſum nãciſcor nactus ſum

paciſcor pepigi & pactus ſum. expergiſcor experrectus ſum. fũgor faunctus ſũ

gradior greſſus ſum. metior mẽſus metitus ſum. patior paſſus ſum fateor ſaſ

ſfus ſum. fatiſcor feſſus ſum labor lapſus ſum adipiſcor adeptus ſũ. Nitor oli

hẽbat nixus ſum nũc niſus ſum. Cõperior mereor & diuertor hẽnt cõperi me

rui & diuerti. ꝗᷓ Phocas paſſiua neutra appellat. Potuiſſem pluribus ĩ locis au-

ctoritates doctorum afferre:ſed ꝗa ſtudui breuitati illas præterii non impru-

dẽter. Si ꝗ uero funt qui doctorum teſtimonia quærãt ex doctiſſimis grãma
ticoꝑꝶ atq; uſu auctorum accipere poterunt.

Vale lector uirtutem ſemper ſequendo.
Iam tandem exacta eſt operis pars tertia noſtri.
Cur docilis plauſus tot mihi turba facis. JJMU
lactetur clari nomen Falconis adaſtra. MUMU
Quem laudare ſatis nulla camena poreſt.
Hic eſt quem uirtus toto redimiuit honeſto:
Huic date cœleſtes proſpera cuncta dei
EFinis s
Clariſſimo uiro Falconi Sinibaldo patritio romano protonotario apoſtolico
Apoſtoliciq;ʒ fiſci cuſtodi Suplitius uerulanus ſalutẽ.
ſi hos Iibros gramaticos clariſſime Falco diligentiori auctorum
e obrſeruatiõe & meo iudicio poſt peruſinam illam editionem plenio
res melioreſq; reddidi. Nam ſuperuacuus ut inquit Fabius foret in
ſtudiis lõgior labor ſi mihĩ liceret melius ĩuẽir̃ pᷣteritis tamẽ hũc ꝗ
ẽ de cõſtructiõe poſtremus nulla fere alia re factus eſt amplior:ꝗᷓ ꝙ uerborũ

ſenſus præter maiorũ morẽ meũq; inſtitutũ tot amicis flagitãtibus: ut ſibi do

cẽdi moleſtia ĩueniret. uulgi ſum lingua aperire coactus: quod ꝗdẽ ut minus

offenderet ab illorum interpretatione quæ per ſe ſunt apertiſſima ſuperſedi.
Melior autem eſt eo ꝙ multa a recentioribus nõ hactenus tradita cõtinet: &

i multis quæ illi tradiderunt bene diſſentit. In ꝗbus ſiꝗs nos uoluerit oppug⸗

nare:dummõ nõ ſit ridiculus cauillator & pertinax: facile ꝓf ecto intelligere

poterit qntis fuerit ĩ tenebris & errore maximo uerſatus. Poſtꝗᷓ mẽtis purga

ta caligine lumen ueritatis a nobis acceperit. Vale & nil magis a ꝓbis præcep
toribus tuã ſecutus ſententiam exigendnm putarim: ꝗᷓ qã maiori ex parte re
fugitur:ut deſcipulos frequenter & prudẽter examinent. Ad lectores.
Quiſquis ſcire cupit uerbis connectere uerba. SJò 6
Me diſcat paruo tempore doctus erit.
Non hæc innumeris ſunt plena uolumina uerbis:
Nam genus & ſpecies paucaq; noſſe ſatis:
Ad quorum certas referet bene ſingula leges
æ paſſim diſcet: congeret atq; puer.
Cui ſi proprietas ſi copia tradita per te
Doctor erit: magna eſt gloria parta ti bi.

Enera uerborum præcipua ſunt duo. Perſonale & imperſonale per

g ſonale uerborum eſt quod per numeros perſonaſq; declinatur ut

amo as at amamamus atis ãt. Imperſonale eſt quod finitis numeris

caret & perſonis:ut tedet miſeret.

Genera uerborum perſonalium ſunt quinq; actiuum paſſiuum neutrum cõ⸗

mune & deponens. Omnia uerba perſonalia uolũt ãte ſe nomĩatiuũ uel uoca

tiuum ut ego amo o Virgili ama: Nomiĩiatiuus & uocatiuus cũ uerbo debẽt
in duobus cõcordare:in perſona & numero:ut tu amas: & o tu ama. Adiecti
uum cum ſuo ſubſtantiuo in tribus cõuenire oportet. in generẽ numero & ca

ſu:ut uir doctus legit: Rlatiuum ſubſtantiæ cũ ſuo antecedente accommoda
tur in tribus:in genere numero& perſona.licet ĩ perſona diſcordare nõ poſſit
ut equus quẽ uideo currit. Qui in componenda oratione grammatica fuerit

accuratus raro errabit, Igitur uerbi ſenſu inuento: inueniri & perſonæ: gene

ra & caſus conueniat. Declinatio & regimen conſeruentur. Dictioneſq; ipſæ
latinæ ſint & uariatio nõ corrũpat᷑. Oia uerba actiua uolũt ante ſe ntům uel
utũm agentem.& poſt ſe actũm patiẽtem. Excipimus metuo timeo audio ſẽ-
tio intelligo & qdã alia ad ſenſus pertinẽtia quæ ſi recte animaduertimus: no
minatiuum poſtulant patientem & actům agentem ut admonet briſcia. Sed

hæc eidem regulæ ſubiiciantur. Interdico uero ſolũ ex actiuis refugit actũm

Ea autẽ cõmodiſſime in ſex ſpẽs diuidemus. Ante uerbum iõ ponitur nomen
& pronomẽ quia cũ uerbum ſignificet agere & pati: neceſſe eſt ut id in quo a
ctio uel paſſio fit prius oſtendatur. & iõ poſtponitur ut in quẽ actus refert ur
ntrelligatur. èèD “UL

Viceoe
mos ocu⸗
lo fers t
lumento
mintüp
Pho, 3
Ubormi⸗
Ciſkrt.
kenem.
Ai Kn
God⸗
Anaz
ſelliſen
ſpere,
mand
lultum
Mumg
ſalam
datiuo
omnib
Momz
Kigan
musn
ſint le

Egent
lnenſe
APaui⸗
dd ic

enminn
waſhertec
a ötiet
Neni dopor⸗
imeiigr
witi u,
Pdis ep
eer

lecs

mnehet
dinnar vt
tönomes

Eutumc⸗
üvelvoe
eido Nb
na. Miti
unen d
Nronn
niuſt
ntaſen
nzgen
negi
enründe
mdol⸗
eltimusne
ſen
vit Ain

turoN
idin n

Gsrettun

Ctiuum uerbum eſt quod in odeſinit & format paſſiuum in or ut
amo amor. Et põt fſere ſemper facere tranſitionem naturalem ad
hoiem ĩ pria uel i ſcda pſõa. Sed cũ facio cõpoſita paſſiua hẽnt ter
miata in io niſi a ĩ i uertàt ut caleſacio calefio & cõficio & cõſici or
Rima ſpẽs actiuorum ſolum actũm pacientem poſt ſe poſtulat ut
P ego amo iuſtitiam. & hæc ſimplicia appellantur. Amo as aui atum.
Diligo diligis lexi ctum per amar quod minus ſignificat ꝗᷓ amare.
„ Colo is lui tum per amare ornare & honorate & habitare.
Video es di ſum cerno is creui etum p uedere. animo tamẽ uidemus.at cerni
mus oculis & cõfundũt. Tãgo gis tetigi tactũ p toccare.Porto as aui atum Fe
r0 fers tuli latum Gero ris geſſi ſtũ. Veho is xi ctũ per portare. Sed portamus

iumento: ferimus nos ipſi: gerimus ipſi iumento & naui uehimur. teneo es

nui ntũ per tenere & intẽdere. Timeo es mui ſine ſupino. Metuo is tui ſine ſu
pino. Formido as aui atum per timere. Timemus præſentia metuimus ſutu
ra formidamus diu. Dicimauſq; metuo & timeo tibi. ſed ſubiungitur actũs: &
differũt. nam metuo te ut inimicum. metuo tibi ne malum accidat. Metuo a
te ne mali aliquod afferatur. Deſidero as aui atum cupioi is iui itum. opto as
aui atum ꝑ deſyderare. Supero as aui atum per uicere. Ledo is leſi leſum. Offẽ
do offendis di ſum per diſpiacere. Occido is di ſum penultima producta per
amazare. Lego gis gi ctum ꝑ leger̃ & furare. Decipio pis epi ptum. Fallo lis fe
felli ſun:i per inganare,. Dic autem uia feſellit me. Ignoro as aui atum per non
ſapere. Pello lis pepuli pulſum per deſcazare. Supplico as aui atum per do
mandare pregando: quod etiam datiuo iungitur patienti. Conſulo lis lui

ſultum per domandare cõſeglĩo. Sperno nis ſperui tum. Contemno nis pſi

ptum per deſprezare. Faſtidio is iui itum per hauere in faſtidio: quod eſt per
faſtum ſpernere. Audio is iui itum. Auſculto as aui atum per aldire qᷓ duo ẽt

datiuo iunguntur: & ſignificãt obtempero: ut auſculto tibi. Potes ãt & ex his

omnibus & fere reliqnis perſonalibus utitra ſuoſ caſus datiuum addere dam
num aut urile decus aut dedecus denotãte. Exceptis illis quæ hunc naturalit

exigunt: ut do & ſeruio: ut deſydero laudem filio tuo. Cù his quæ numeraui

ſint reſerenda intelligas. cſ
FEcungda ſpeties poſt accuſatinum uult genitiuũ uel ablatiuum ſine
præpoſitione: ut impleo cadum uini & uino & dicuntur hæc recte
poſſeſſiua:quia poſſeſſiuum.i. gtũm admittunt. Impleo es eui
etü: Repleo es eui etum: Compleo es eui tum p reimpire. Expleo
es eui etum per impire ad ſummo. Damno as aui. atum, Accuſo as aui atum:
Incuſo as aui atum per accuſare & reprẽdere. Arguo guis gui gutũ. Increpo
as aui atũ. Corripio pis pui ptum. Reprehẽdo dis endi enſum pꝑ reprendere
Sed ĩcuſamus maiores. accuſamus pares uel iferiores. Emo is emi emptũ. Cõ

mus maiori ex ꝑpte compoſita comprehendes. Daq; operam ut legem ad quã

2

paro as aui atum pꝑ cõpfare. Redimo is emi ptũ p recõprare. Vẽdo is didi tũ.

Venũdo as uenũdedi atũ per uẽdere. Quæ ꝗnq; ſolũm õ ablatiuũ pciũ deno
tantẽ poſtulant: ut emi Lactantiũ qrtuor aureis. Et hos gtõs ſine ſubſtãtiĩo tã
ti: qti pluris & minoris ꝗtidẽ tãtidẽ ꝗtilibet qtiuis ꝗticũq;. ueniẽs tamè apd
Terẽ. Videtur eſſe ꝗtiuis precii. & apud Saluſtiũ pluris precii. lzZ uero dicer p
abltũm:emi libg miori precio ꝗᷓ tu. Similem cõſtructionẽ ſequunt᷑ oĩa uer⸗-
iõ pluris ꝗᷓ Coſſus agebat.ldẽ Chryſogonus. Quãti deceat uel pollio ꝗᷓti.ldẽ
tati una uenefica cõſtat. Dicimus ẽt boni & æꝗ id facio. Poteſq; illis oĩbo ad
dere præpoſitionẽ cũ abltõ: ut emi librũ abs te tribus talẽtis. Aeſtio gtũm ẽt

tegit:ut omnes unius æſtimemus aſſis: ut inquit Catullus

9*

EFrtia ſpẽs ultra actũm aecipit dtũm idicãtẽ:in quẽ dirigit᷑ actus: urꝛ
t tu das libgꝑ Ambroſio,& iſta dicunf acqꝗſitiua. do das dedi datum.

Pryabeo es bui itum. Cõcedo is ſſi ſſum p dar̃ & cõcedere. Dono as

aui atũ p donare. mpẽdo is di nſũ ꝑ dare ĩ pte: & diſpẽdere. Trado-
is didi itũ. Tribuo is bui utũ exhibeo es buiitũ p dare. Credo is didi itũ p ac

credere & cõſidare & credefr̃: ut credo pecuniã tibi: & credo uerbis tuis d hac
re & credo ꝗᷓ dicis. Nuntio aui atũ. Significo as aui atũ. dico is xi ctũ. Narro as
aui p aduiſare. Aſſero is rui itũ p uiſare. Aſſero is rui itũ cõfirmare & reconſti
tuire. Dico as aui atũp dare ad honore. Dedico as aui atũ p cõſecrare: uẽdico
As aui atum ꝑ appropriare. Lego as aui atũ ꝑ laſſare in teſtamẽto: & p mãdare
Scribo is pſi ptũ pꝑ ſcriuere mitto is ſſi ſſumꝑ mandare. Ex hiis tamen mitto
& ſcribo iungunt᷑ accuſatiuis & prepoſitiõi: ut ſcribo ad te lr̃as. Do lr̃as huic

ad te: hoc eſt ut reddat tibi. & do tibi hoc laudi. Cõmitto is ſi ſũ p cõmettere

& dare iĩ poteſta. Mado as aui atũ p cõmectere. Submitto is ſi ſſũ. Subdo is di
di itũ. Suppono is ſui ſitum ꝑ ſottoponere. ꝓmitto is ſi ſum. Spõdeo es ſpoſpõ
di ſũ ꝑ ꝓmettere. Deſpõdeo es deſpõdi ſum ꝑ deſi ponſare. Spõdet pater puel

le deſpõdet pueri. Obiicio is iectum p opponer᷑: Cõmodo as aui atũper ĩpſtar

Accõmodo as aui atu p adaptare. Addo is didi itum p adiungere. reddo is di
di tum ꝑ rendere: Debeo es bui itum p eſſer obligato: q & ſoli dtõ cõiungit᷑

ut debeo tibi. lubeo es iuſſi iuſſum. ĩpo as aui arum. pcipio is epi ptumedico
is xi ctũ ꝑ cõmãdare.indico is xi ctum p denunciar᷑.aſſimilo as aui atum cõpa

10 as aui atum. Cõfero fers cõtuli collatũ ꝑ aſſimularã. Sed dicimo cõfero & cõ

paro te illi & cũ illo. Mãdo as aui atũ p cõmecter᷑. Cõmẽdo as aui atũ p cõmẽ
dare: ut cõmẽdo te ceſari: nã ſi dixeris apud ceſarẽ ſignificat laudo. Et cõmen
do mẽoriæ ſigniſicat trado. Aſcribo pſi ptum ꝑ ĩputare ut aſcribo hãc rẽ tibi

laudi & ad laudẽ. Mõſtro as aui arum.oſtẽdo is di nſum. Indico as aui atum p

demõſtrare. Refero ers tuli latũ g referire & reportare. Refero ãt ad te ẽ cõſu

ote. Infero ers p mertere dẽtro &de cõtra. Suadeo es aſi afum p cõfortare ad

ſar e. Perſuadeo es ꝓꝑ ĩdure cò affecto. Diſſuadeo es ꝑ cõſortare ad nõ ſar᷑. lnui

coese
Domce
ſüt uno
Poiceo
cculit
tetclico

4

Adom
ödere
Rucn.
meten
lam
tiore.
forti.
auiati
Phpol
calcio
een
lo
ciiqe
amoe
mees

Utdon
derden
Edtco
luiale
Con
Phe
Hole
keiim

nndiiti,
Dciceno
Abſtirioti
ume
cicip
ht oite,
wezm
Is olbyad
vgrüner

eAen

edichrum
eDonos
re, Tod
Hirüpec⸗
twisd hac
Nauross
Anconſt;
enec
Lymnidne
nen min

o lesbucc

önener
Cbeonci
deshoſs
ner l
CConc
cGinngt
lumcn
loc
com
Etconen
citti
Oiunß

ricl⸗
Ortread

lüldi

deo es di ſum p ĩuidiare ut ĩuideo tibi laudẽ. Veteres ẽt dicebãt laudi & laud
Diomede auctore: & iuideo te. Dicimo etia maledico & benedico tibi & te: &
fut uno caſu contéta, & alia qdam q ſolo datiuo aliqdo gaudẽt. ur ꝓſpicio &
ꝓuideo tibi. Item auxilior & caueo: T erẽ. Tibi ꝓſpexi.interdico uero xi um

accuſatiuum non poſtulat: ſed datiuum & ablatinum ſine præpoſitione:uti

terdico tibi aqua & igni. ́ÿMVUD
Varta ſpecies eſt eoge ꝗᷓ ultra actũm patientẽ alium actũm regrũt:
q ut ego doceo te aſtrologiã. appellaturq; traſitiua Doceo es cui ctũ
per iſegnare Moneo es nui itù p amomire conſigliando. Admõeo
nes nui itũ per admonire & recordare. Rogo as aui atum p bregar̃
& domandare. Interrogo as aui atum p domandare Celo celas aui atum p naſ
cõdere. Dicimus etia ſed raro celo tibi librũ & celo te de libro. Flagito as aui
atum. Poſco is popoſci. Peto is petii & iui itũ per petere: ſed flagitamus uehe
mẽter. Poſcimus rem debitã & honeſtâ Petimo precando & humiliter. Poſtu
lamus iuſta qd etiã ꝓ requirere accipitur: q ꝗttuor etiã abltũm caſũ cũ Ppoſi
tione admittũt ut poſtu o abs te beneficiũ Dicimus & poſlulote criminis &
furti. Oro as aui atũ p pregare. Exoro as aui atũ per ĩpetrare cõpreci ꝗᷓ abltõ
& præpõni quoq; iſguntur: ſed rarius Virg. Veniaq; orẽus ab ipſo. Calcio as
aui atũ ꝑ calzare. Veſtio is iui itũ.induo is ui utũ per ueſtire. Ex uo is xui utũ
P ſpoliar. Cingo is xi ctũp cengere. Succiĩgo is xi ctũ ꝑ ſotto cẽgere.Dr̃ quoq;
calcio tibi calceis: ut apud Geiliũ. Veſtio & induo & exuo te ueſte: & accigo

me enle. Cõprehẽdes eũ ſupioribus qdam eoꝑꝶ cõpoſita: ut edoceo dedoceo

d ſignificat oſtẽdo faſũ eſſe ꝙ doctus es. Cõmõco ſubmõeo expoſtulo qd ẽ
cũ ꝗqrela reꝗro & accuſo. Legius doceo & admõeo te de hac re. & frequentius
admõeo te huius rei. Induo & ueſtio tibi & cigo & exuo tibi. & ipſa dies exuit

mẽcas e corporé. Sed his ꝗ in raro ſũt uſu abſtineas. & ſit ſat didciſſe.

VYVinta ſpẽsẽ eog ꝗ poſt actũm poſtulãt ablatũm ſine præpõnei ut
A fſpolio te ueſte. & appellant materialia: qa mareriã aut ĩſtrumẽtũ d
Möſtrãt: poſſũtq; hocjabltõ cuiuſq; gẽeris uerba cõſtrui mõ loquẽ
Ai r nõ repudiet. Munero as aui atum. Dono as aui atu p donare
ut dono te laurea. Percutio tis ſſiſſũ. Verbero as aui atũ p batter orno as aui
atũ p ornare. Onero as aui atũ picarchare & aggrauare. Exonero as aui atum
Per deſcarchare & allegerir. Lacto as aui atum per allectare. Educo as aui atũ

Educo is xi ctum per alleuare. Cibo as aui atum per dar ad mangiare. Alo is
lui aſtũ. Nutiro is iui itũ per nutrire Paſco is aui ſtũ per paſcere. Dicimus au-
tem paſtor paſcit oues. Herbam paſcit ouis herba ouem paſcit & ouis paſcit
abſolute hinc paſcor uarie conſtruitur: ut a me paſceris tu & ego paſcor pie
& panem. Dito as aui atum per arichire. Munio is iui irum per fortificare
Spolio as aui atum per ſpoliare. Mordeo mordes momordiſum per morſica
rei impugno as aui atum per impugnare.ſic oppugno & expugno qud ſigmi H
1 .

.*

fſicat pugnãdo uĩcet᷑. Lacero as aui atũ p laceratr᷑ & ſtracciat᷑ Vulnero as auia ſaͤi,
tũ per ferire Lanio as aui atũ per tagliar a pezi. Obtrunco as aui atum p tagii nden
are la teſta. Saturo as aui atum ꝑ ſatolare la gola. Satio as aui atũ per reimpir lil
& ſatiſfare a li ſenſi & a lo animo. Vacuo as aui atum per uacuare. Aſpicio is nuoi⸗
xi ctum per guardare denãti ſic & deſpicio deorſum aſſ picio.ſuſpicio ſurſum doin
aſpicio. ĩſpicio ĩtus aſpicio.ꝓſpicio ꝓcul aſpicio. reſpicio ĩtro aſpicio. Vexo as Adin
aui atum. inſtigo as aui atũ per ſtimulare. Irrito as aui atum per cõmouer̃ ad h

ira. Cædo is cecidi ſũ p battere & occider̃ nã cædo cæſſi ſum ꝑ dar̃ loco ẽ neu
tꝶ: acqſitiuũluuo as iuui iutũ per giouare, ſic & adiuuo. Spargo is ſi ſum ꝑp
ſpargere. Sterno is ſtraui ſtratũ ꝑ buctare ĩ terra. Leuo as aui atum per allege 5
rire. In ꝗbus res ꝗᷓ ſternitur ſpargitur & leuatur. In actõ etiam poni põt elegãꝗ
tet. ꝙ quum ſit abltũs purus omnĩo ſupprimitur & ad præpoſitionẽ cõſugi-

mus. Afficio is ſeci ctum per ĩducere & ĩferire. Capio is cœpi ptũ per pigliare uu
Sed quum dicimus Hoc atrium capit centũ hoĩes ſignificat ꝙ eſt capax cẽtũ cin
hominum. & cœpit me deſyderiũ tuũ.i. poſſider. Peto is per adar̃ ad trouare ſea
& percotere: ut peto te haſta: cũ haſta nõ dicimus. Nã quado ĩſtrumẽta ſigni- Die
ſicamus præpoſitionẽ hanc uerbis addimus:ut doceo te: id puncis loquor lin Neor
gna. curro pedibus. Quãdo uero cõiunctionẽ & comitẽ exprimere uolum Geor
addimus auctore etiam Valla ut ſuſcepi te cum honore, & tu ſcribis cũ iucũ pe
ditate. quod quidem raro falilt. ẽð erdi
FIta & ultima actiuoꝶ ſpẽs eorũ eſt qᷓ ultra actũm ſucipiunt abla mul
8 tiuum præpõne adiecta: ut Verulani audiunt lectionẽ a me uel ex cetun
me: uel ſub me. Er dicunt hæc ſepatiua. Audio is iui itum. intell,·· (
go is vi ctũ. Accipio is cæpi ptũ per odire & p pigliar᷑.Capio is czæz niar
pi ptum p pigliare le coſe che ſe porgono. nam ſumimus ꝓprie expoſita.re/ matie
cipio pis epi ptũ per recipere & hberare. Sepo as aui atũ. Diuido is ſi fũ. Segre m
go as aui atũ per ſpartire. Aufero ers li latum per leuar uia: quod etiã dtõ iun loan
gitur. Haurio ris ſi ſtum per pigliare & attrare. Retraho is xi c per tirare i cppro
dereto. Libero as aui atum Soluo is ſolui utũ ꝑ liberare & dſnodar᷑ & ſquagli en
are: ut ſoluo te e uinculis: ſoluo gelu igne. Moueo es ui tum cũ cõpoſitis: ut a erbe

moueo rẽoueo ſemoueo dimoueo cômoueo. uelos is uulſi ſum per ſcarpori
re: Sic etiam diuello euello conuello. reuello. Extirpo as aui atũ per extirpare
proiicio is eci ctum per iectare lontano. Eiicio is eci um per iectare fore. diſ .
cCo is didici p ĩpare de intender. Ediſco is ci per imperare ad memoria. Exigo H
is gi ctum per petere & obtenere. Veteres ramé dixerunt exigo te pecuniã
& exigor a te pecuniã: ut Gellius tradit. His fere oĩbus poteſt addi abltũs ſine “r
præpoſitione ſignificans rem efficientẽ. ut haurio aquã e puteo mambus. uel
lo herbas e terra ligõe. Hæc ſatis de uerboꝶe actiuorũ cõſtructione. Sed aijiaad
uertẽdũ ꝙ multa etiã cuiuſq; generis uer ba abſolute poni poſſũt: ur amo eo
giorio. Quædã ſolo datiuo cõtenta ſunt: ut inuideo tibi Nec faueo Diomedi der.

n ꝗ dicit te Malta relicto poſt ſe caſu alüs uerbis adhæ tent: ut opto te uiuere:

humpeii iubeo te facere: puto dormite: & cupio euadas doctus. Multa præpoſitioni &
Nm LCaſui ſuo ingutur: ut timeo ob uerba tua: Sed ꝗga immẽſum eſſet colliger̃ uer-
Aic ba oĩa chariſſime lector: poteris ex paucis reliquorum conſtructione tuo ſtu
cioſtinm dio induſtria obſeruationeq; diſcere. W—
i, Veon Actiua uerba uerbis paſſiuis ideo præponuntur: quia naturaliter actus præce
nori uH dit paſſionem. Et quia deriuatiua ſuis prinigeniis præponi debent.
ilocin De paſſiuorum conſtructione.
Döſonn Aſſiuũ uerbum eſt quod ab actĩo formatur addita r: ut amo amor
1erale p 8' in prima uel ſecunda pſona poteſt naturaliter ad animal rationa
iöteti le tranſire. ſed daris uel dare datur primã perſonã non hẽt. Paſſuua
ecö⸗ uerba omnia querũt ante ſe ntũm uel utũm patientẽ. & poſt ſe abla
rpiine tiuum cũ præpoſitiõe uel dtũm agentem: & poſt illum poſtulãt:ſi libet omẽs
cpucii caſus ſuoꝶ actiuogꝶ: ut iuſtitia amat᷑a me uel mihi litteræ dãtur a me tibi. Et
Anout ſic diſcat puer per ſingulas ſpecies actiua themata in paſſiua mutare & contra
inlend Dices tamẽa me iuberis tu. & hoc iuſſum eſt mihi ab illo.ꝗᷓꝗᷓ Seruius dicit iu
rlin beor uſurpatum eſſe a me ĩuideris tu. & hæc res inuidet᷑ ab illo mihi. ſed inui
dolond deor figurate a poetis ꝓlatũ aſſerit Priſcianus. a me celatur tibi liber. & me uel
cliri ꝓPbpter me celans tu librũ. Tu es ĩterdictus a me aqua & igni: aqua & ignis in

terdictus ẽ a me tibi:’ut Valla docet. Diomedi placet nos nõ poſſe uti paſſiue

pümi multis uerbis eiuſmodi:ſed tantum imperſonaliter: ut a me maledicitur inui-
meiee Qetur & obiicitur tibi. Tu es rogatus a me ueniã. uenia eſt rogata abs te. Oui
minrel- Qdius dixit anguibus exuitur tenui cum pelle ueruſtas: Cadus ĩpletur a me ui
Hotr ni & uĩo. equus emitura me ab illo. vii. aureis: uel pluris. ut doceris a me gram

oltute⸗ maticam:ego ĩduor a te ueſte. Lectio auditur a me a magiſtro illa uero quat-
fier. tuor uocatĩa noĩor uocor nũcupor appellor expetũt poſt ſe ẽt ntũm ut noĩor
loannes uidelicet a te uel ab aliquo cõſtraunt & pleracꝑ alia. qᷓ ad eundum re

„ 1.2 1
in ciprocant᷑ rut feror ſublimis ſcribor hæres: ĩdicor ſapiẽs: arguor ĩnocẽs. Quæ
lrei Agdem ſint in ſeptima ſpẽ paſſiuoge quæ ab his ſeperant actiua. Diſce omnia
olnon⸗ uerba appellari accidẽtalia Præter ſubſtantiua ſum es eſt & uocatiua:ut uocor.
tii DDeneurrrrss.“
aine FEEutrum uerbum eſt quod in o deſinens non habet paſſi uum in or:
cc n ut aro ſeruio Sum uero & ſua compoſita non deſinunt in o. ſic de
bi fſectiua illa inquam infit noui:memini cœpi & huiuſmodi. Diui-
decuni dimus autem neutra in ſpecies ſex quam aptiſſime. . L
bhisſt Riima igitur neutrorge ſpẽs ſit eopeiq exigũt poſt ſe ablatiuum rei
un p 7 poſſidẽt:aut nõ poſiidẽt: ut careo nũmis. NHicunt᷑ hæc poſſeſſiua
Elin ſiue ea rõne ꝗᷓ diximo ſiue ꝗa genitiuum aliq regunt. Careo es rui
moe r⁵⁶fitũ uel ſſum ꝓ nõ hauer qllo ch uoi.ĩeſt. n. uelle ĩ hoc uerbo utci
Cero ait. Abundo as aui atuʒAſfluo is xi xum ꝑp aundaizutaffluit laſciuia.
d Iidi

Dicimus & amor affluit deſidioſis: Exubero as aui atum p abũdare. Egeo es

gui.ĩdigeo es gui: per hauer biſogno:qᷓ duo etiã gtõ iungunt᷑ Satago is egi cũ dun
per eſſer̃ diligente & ꝓcurare ſolum poſtulat gtũm. Terẽ. Hic ſatagit reꝶe ſua n n
rum. ereo es rui p exercitarſe per prezo & andare ĩ facto de arme. Luca ære KWK
merent puo. Dicimus etiam mereo æra. i. lucror. & mereo & mereor laudẽ ꝑ
meritare. Mereo aũt & mereor de te ſignificat confero aliquid in te. Deme-/ cin
reo & or ꝓmereo & or q ſignificant beneficia cõſero: actõ iungunt᷑ ſequente ri
abltõ ut demerui te crimine meo. & Fabius: Plẽiori obſegꝗo demerere amãtiſ- Rer
ſimos mei. Cõſto as ſtiti ſtatũ per cõſtare. cui addit & dtũs mihi. Valeo es lui ſon
itum per ualere:ꝗᷓ cõſtruuntur ſicut emo. Decipit ãt multos ualeo: aut quum Ein
põit᷑ ꝓ poſſum: aut cum plus aduerbium putat accuſatiuũ. Abſtineo es ui qd Nin

etiã priſciano auctore tribus obliquis iungit: ut abſtineo illius illum & illo.
Ecũda neutroꝶ ſpẽs uult poſt ſe drũm qui ſeruio refertur: ut ego r n
s ileruio aĩcis. & hæc acq ſitiua appellãt. Seruio 1s iui itũ. ĩſeruio is iui un
itũ. Deſeruio is ſui itũ ꝑ ſeruir. eruoꝶe ẽ ſeruit̃ iſeruir̃ aĩcoꝶe:dſer
auif autẽ eſt delicatius obſeꝗ. ꝓſum eſt fui ꝑ giouare. Deſũ es fui p
mãchare. Subſũ es fui ꝑ ſtare ſocto. Adſũ es fui ꝑ ſtare pᷣſẽte & uicino.Inſũ es
p gouernare. Præniteo es tui p ſplẽdere piu. Obſũ es fui. Noceo es cui: officio o

is eci ctũ ꝑ nocer̃: Sufficio is eci ctũ ꝑ baſtar̃. Nã cũ dicĩus:terra ſufficit humo
re.i. dat abũde. & ille ſuffecit te prætori defuncto.i. ſubſtituit: actiuũ cẽ.Placeo in
es cui & placitus ſũ ꝑ piacere. Diſꝑliceo es cuiꝑ diſpiacere. Libeo es ui itüp ſo⸗
uẽire ĩ appetito. Cõtingo is tigi actũ ꝑ accuſare cõueniẽtemẽte.cõuẽio nis eni um
entũ ꝑ cõuemire o uero eſſere cõueniẽte. Reſto as aui atũ pꝑ reſiſter & cõtraria JJ́U
re. Vaco as aui atũ p attẽdere. nã ꝗᷓdo cũ abltõ cõſtruit᷑ ſignificat uacuũ eſſe:· wf
ut uaco culpa. Liceo es cui itũ ꝑ eſſer licito. Lateo es tui tũ peſſer naſcoſoꝛut·· rl
tu mihi cã lates:qd ẽt actõ coniũgitur: ut nulla res latet deum. Inuigilo as aui
aatü. Incubo is bui itũ ꝑ attẽder̃ cõ diligẽtia. Cõſulo is lui ltum ꝑ dare cõſeglio ne
& ꝓuedere:Occurro ris occurri ſũ ꝑ ſcõtrare. Suecurro ris ri rium p ſoccorre ”
re. Obuio as quo recentiores uruntur per ſcontrar̃. Studeo es dui ſine ſupio lun
pattẽdere qd etiã aliꝗᷓdo iungit actõ. Benefacio cis eci ctum. Maleſacio iseci u⸗
Cctum. Satiſſacio ſatiſfacis eci ctum. Liqueo es cui per eſſer mãiſeſto. Caueo es Qn
ui utum p accuſarſe: ut caue tibi ab illo. Igit & actõ. luucalis: Cauet hũc quẽ E
coccina lena. Faueo es ui utum p fauorire. Derogo as aui atũ p diminiuere in buf
parte. Abrogo as aui atum ꝑ leuare uia in tutto Aſſueſco is eui etum ꝑ aſſue Hn
farſe. Virgilius uero dixit Aſſueſcite bella. Obedio is iui ſtũ pareo es uipꝑ obe ſn
dire. Obrẽpero as aui atũ ꝑ fare ad uolunta de altri. Fido is fiſus ſũ p ſidarſe. R ⸗
S Cõſido is ſus ſũ p cõfidarſe Hæreo es hæſi hæſũ. Adhereo es ſi ſũ ihereo es ſi 1
ſũ p accoſtarſe &fermarle. Acqꝗeſco is ui tũ peſſer ꝗeto.Parco is pepci parſũ ꝑp r
perdonare: ut parco tibi: parco tuo ſceleri: & parco tibi ſcelus: Nam cũ diciis e

iebpoe
Degid
i Nln
elucian
Corhalle
ne Deme⸗
tſeger
treami
7aleoezi
autqvun
cvez tiq
mlo.
mep
rioil
lcoxde
ſüesfi
nolnſies
6 ejſii
wioſico
Gckhuno
lie e⸗
uiiii
Nionien
Acörni⸗
xic

aCee

gioani
recalgi⸗
lorolke
ne io
ſcopee⸗
hicce
jniverein
m pilee
5 apohe
Kl.
1ezl
eoe
cirſiy
icdl

Aurum gantis parce tuis. ſignificat ſerua: Habetq; præteritũ parſi & fupinũ

parſum. Inſto a ſteti ſtatum per ſtare de ſopra & uicino.lllado is ſi ſum. Inſul
to as aui atum per diligiare.ſed hæc tria etiam actõ iungunt. Aſto as iti tum ꝑ
ſtare uicino & ꝓmpto. Dicimuſcq; aſto illi illũ illo & circa illum. Interſum es
eſt ꝑ ſtare preſete:ut interfui diſputationi.nã quãdo ſigniſicar eſſe re difleren-
te uult præpoſitionẽ cum abltõ: ut ego interſum ad illo. Dicimus etiã multũ
intereſt iter me & te:quãdo ſigniſicat ſtar̃᷑ lõtão hoc pacto dicimus:tria milia
interſunt hinc ad caſam marii. & decẽ pedes ĩterſunt ab oſtio ad altare. Quã-

do ponit ꝓ efſer̃ utile uult ãte ſe ntũmagentẽ: &poſt ſe gtũm patiẽtẽ: ut nũmt

iterſunt paupege. addimus aliꝗ do alium gtũm: ut hæc res utriuſ q; noſtrũ ma

Sni intereſt. Vtimur tamen loco gtõrum primitiuoge ablatiuis femininis ꝗn
qʒ ꝓnoĩum poſſeſſiuog ut lecto intereſt mea tua ſuâ noſtra & neſtra ſic & cu

ua. hoc eſt lectio eſt in re.i utilitate mea tua ſua noſtra ueſrtar.
Eertia neutroꝶ ſpẽs uult poſt ſe actũm patiẽtẽ & actionẽ ſigĩficat
ut ego aro terram & hæc appellantur tranſitiua..hẽnt autẽ tertias
paſſiuoꝶ uoces.ut arat & arant᷑.bibitur: & bibuntur: ut mõet quĩ
tilianus. & Oui. Tenuis mhi cãpus aratur. Iuue. Sed nulla aconita
bib unt᷑ Fictilibus. Ab his participia paſſiue derinantur ſignificationis: ut ara
tus & arãdus cõmeſus & comedẽdus. Aro as aui atũ Semino as aui atũ. Sero is

ſeui atũ ꝑ ſemiare & piãtatr᷑. Cõſero is ui tũ ꝑ piãtar̃ Inſero is eui itũ ꝑ ĩſitart:pa

ſtio as aui atũ. Sũt ꝗqĩter hæc neutra numerẽt edo cõedo uoro & deuoro: quo-
rum ꝗdem paſſiua apud auctores optimos reperiunt ut apud Diomedẽ Do⸗-
uatum & Oui. Guſto as aui atum. Prandeo es prãſus ſum. Cœno as aui cœna
tus ſũ. Biho is bi itum per beuere moderato. Poto as aui atum pꝑ beuere aſſai.
Pitiſſo as aui atum p beuere ad pocho Puto as aui atum ꝑ podare. Diſputo as
aui atum. Meto is ſſi ſum per medere. Ventilo as aui atum per uentolare. Vã
no as aui atum. & euanno as per criuellare. Diſco is ci per imparare. Habito
as aui atum. Vindemio as aui atum: Trituro as aui atum. Mingo is xi ctum ꝑ.
urinare. Egero is ſſi ſtum per cacare. Digero is ſſi ſtum per paidire. Nauigo as

aui atum per nauigare. Memini ſti nia p recordarſe: ut memini lectionẽ & le⸗

ctionis. Inquam & ĩnfit per dire. Spuo is ui utum per ſputare quod & actiuũ
eſſe poteſt ut ſpuo illum & ſpuor ab illo. Glomero as aui atum p aglomerare
lo filo.ſed ſi ad hominem trãſſeratur:actiuum erit: ut multa alia: utr agglome-
ro milites. Merendo as aui atum per mangiare ad mezo di. pinſo is pinſui pi-
ſtum per impaſtare. Spumo as aui atum per deſpumare. Nam per fare ſpu ma

abſolutum eſt. Sitio tis iui itum per hauere ſete: Delecto as aui atum. nãa de

lector deponẽs eſt. Suo is ſui ſuitum per coſire. sä
Similiter inſuo quod eſt elegantius ſuer̃. & aſſuo & conſuo quæ idem ſignifi

cant.& diſſuo per diſcoſire. Molo molis mouli molitam per macinare.

Neo nes neui netum per filare. Fillo as ui atum. Sarcio ſarcis rn ſartum
iiii

er coſire. Reſarcio reſarcis reſarci reſartum per rappezare. Volo uis uolui.
Nolo non uis nolui: per uoler̃ & non uolere. Texto xis xui textum per ſtexe⸗

re. Oleo es olui per olire & puzare. Redoleo redoles redolui per ben olire.
Sapio pis pui per ſaper bono. Nam per eſſere ſauio abſolutum eſt. Euado is
ſi aſum per ſcãpare. Diciturq; euaſi periculum & a periculo. Soluo ſoluis ſolu

utum per pagare.ut ſoluo pecuniã tibi Leges tu nõ ſoluendo: ideſt ſoluer̃ nõö
potes. Mutuo as quo recentiores utunt per preſtare coſe che ſe reſtituiſcono

ſimili. Mutuor autem deponens regit accuſatiuum & ablatiuum cum ppoſi
tione:ut mutuor nũmos a te.ĩdeſt accipio mutuo: ſic etiã conſtruunt & expo

nuntur ſœnero & fœneror ꝗᷓ in eadem ſigniſicatione a ueteribus pronunciã
tur. Diciturq;nõ ſolum fœnero te Martia. Hæc ſapit oẽs ſœnerat una deos.
Varta neurrorum ſpẽs eſt eorum quæ aut non regunt poſt ſe caſũ
A ſine præpoſitione poſita uel ſubitellecta : ut eo in ſorum. Aut iun
guntur adaerbiis ut eo domũ. Aut regunt ntm ut eo rectus. Ap-
pellanturq; appoſitiua: quia hiis apponitur præpoſitio per appoſi⸗
tionem. Eis annectimus & abſoluta. i. perfecta: qᷓ ex ipſa ſignificatõe diſcerni
poſſunt.Sed nõ te lateatꝙ pro uaria conſtructione qua uerba accipiunt ad di
uerſas ſpẽs & genera referri poſſunt: Eo is iui itum. Vado is ſi ſum Tendo is
tetendi tum. Meo as aui atum pergo gis xi ctũ per andare uia Ambulo as aui
atum per caminare. ſic deambulo quod ſignificat ſpaciari Incedo is ſſi ſum p
caminare con grauita. Diſcedo is ſi ſum per partirſe. Tranſeo tranſis iui itum
per paſſare. Euado euadis euaſi enaſum per deuentare & pſallire ſu. Accedo

is ſſi ſſum per approximarſe & adiungerſe: quod frequenter datiuum ſuſcipit

Curro is cucurri ſum. Milito as aui atum per andare in facto darme. Pugno
as aui atum per combattere. Ludo luſi luſum per cianciare abſum abes abfui
per ſtare abſente & lontano, Migro as aui atum per partirſe p habitare altro-
ue. Remigro as aui per retornare Exeo is iui itum per uſcire fore.ꝗᷓꝗᷓ dicimo
etiam exeo aulam & aula lucido is di ſum penultima correpta per incaſchar̃
Pertineo nes uni: ut hoc ad te pertinet hollæ. Attineo nes nui pappertenere
quod etiã iũgitur datiuo. Hæc uero duo nunqua poſt ſe ntũm accipiũt. quæ
ſequũtur abſoluta dicuntur: quibus & ſicut ſuperioribus potes addere ablati
uum inſtrumenti aut rei aut perſonæ ut curro pedibus pereo ſerro. Aliqua ĩ

terdum gaudent accuſatiuo ut uigtlo noctẽ & nocte. etiam uiuo uitã. eo iter

& itinere. Sic dicimus ſeruio ſeruitutem gaudeo gaudium & ſimilia. Viuo
xi ctum. Vigilo ax aui atum. Dormio is iui itum. Quieſco eui tum. iaceo es
cui. Sterto is cui per ronchegiare. Sedeo es di ſſum per ſedere. Sto as ſteti ſta
tum: Ambulo as ani atum. Aro as aui atum. Oſciro as aui atum ꝑ ſpandicita
re. Screo as aui atum peq ranciare. Strideo des ſtridi per ſtridere. Pereo is rii
itum. Obedio is iui itum. Intereo is rii itum per morire. Cado is cecidi ſum
per caſchare. Geſtio is iui itum. Exulto as aui atum per dare ſegno de alegre-

è l 7 == 5 3 9

21 kert
Penden
leſeimo
pette,
minc
ſcxrnep
telonart
ſa Arel
do nom
grüman
cognom
Pwois
ſtont
amnen
Leresl
buüei
eſtd

4

tpi
Uiitum
kocet
medol
Atriſtar
Pesluip
gegrot
Perimp⸗
Areoar
Arceoe
kupire

3

loxax
o⸗
tata
lcbi⸗

nl za. Ferueo:es ui per bollire Niteo es tui. Falgeo ſi Fultum Splendeo es dui p

r ſplendere. Audeo es auſus ſum per hauer audacia. Maneo es ſi ſum:per ſta
KMW re fermo.nam quando expectare ſigniſicat exigit accuſatiuũ ut hoc fatum ma
ſi 3 net te. Deficio is eci ctum ꝑ machare: ut cãpani defecerunt a Romanis. Dici
“ mus & deficit me dies. Sono as quod eſt proprium inſtrumenti: nã cum ſigni
olueiti ficat repreſentare uult accuſatiuum: ut tua uox non ſonat hominem. & echo
ruſcon reſonat uocem tuam.i. exprimit. Dicimus etiam campana ſonat meo impnl-
mpol ſu: & reſonat tintinnitibus ida & ego ſono & perſono cythara: Sum non mo
taen⸗ do nomĩiatiuum & uarios caſus cum præpoſitione poſt ſe accipit: ſed etiam
wonn gtum. ut tu es magnæ auoctoritatis. & dtum: ut multi libri fũt mihi & mihiẽ
ncn cognomen iulo: & ablatiuum ſine præpoſitione: ut tu es magna ui & cõſilio.
Rtkedi Pluo is ningo is: fulmio as. fulguror as. coruſco as tono as grandino as tempe
Aur ion ſto as ſereno as. nubilo as abſolute per ſe ualent in tertiis perſonis. recipiunt
e k,, tamen ntũm & actũm ut Iupiter pluit lapides: fulminat turres grandinat ſe-
Apoſ⸗ getes. Leges apud Liuium Pluit lapidibus & pluerunt lapides. Statius in The
iemi baide inquit Saxa pluunt. Dieſcit nocteſcit luceſcit ueſperſacit.i.incipit fieri
ntaddi uel fit dies nox lux ueſpera defectiua ſunt & abſolutiſſima. M
endois Vinta neutrorum ſpeties uult ãte ſe ntũm uel ntũm patientem. &
ꝗ ppſt ſe abltũm agẽ tem ꝗnaſi ſemper ſine præpoſitiõe. raro uero acd
n- clatiuum cum præpoſitione ob uel propter ut gaudeo gloria uel pꝓp
iuitun DpPpter gloriam. & uocantur hæc efectiua: quia effectum. i. paſſion-
r⸗ expr imunt. ponuntur & abſolute, Gaudeo es ſus ſum per alegrarſe. Doleo es
lſer ui itum per dolerſe:ꝗꝗᷓ dicimus dolent tibi oculi: ut apud Ciceronem: & do--
Dup leo de te & caſum tuum ſed figurate. Sta. Bellorum extrema dolemus. Oui.ꝗ
desli me doluiſtis adẽptum. Idem Tu uero tua dana dole. Mœreo es ſtus ſum per
eilrd atriſtarſe Albeo es bui per imbiacharſe. Nigreo es grui per anegrirſe. Caleo
zdeim les lui per ſcaldarſe: frigeo es xi: per affredarſe. Tepeo es pui per farſe tepido.
Nh Aegrot o as aui atum per amalarſe. Rubeo bes bui per aroſſarſe. Palleo es lui
Nenene per impalledirſe. Pingueoes gui per ingraſſarſe. Macreo es rui per amagrirſe
re Areo ares arui per deſeccarſe. Vireo ires nirui per inuerdiſe.
rib Ardeo es arſi ſum per arderſe. Madeo es dui per bagnarſe. Stupeo es pui per
Ninui ſtupirſe: Tumeo es mui per gonfiarſe. ”M”VMDe
viet Exta neutrorum ſpecies eſt eorum quæ neutropaſſiua dicuntur
Via quæ quidem uolunt ante ſe nominatiuum patientem & poſt ſe ab
W 5 latiuũ agentẽ cum præpoſitiõe auel ab uel abs:ut ego ſũ factus 2
ſtena . deo.ſed prima quattuor fere ſemper ab ſolute ponuntur. Vapu⸗
en lo as aui atum per eſſer bactuto. Veneo nis niui uel nij uenum per eſſer uen
. gti duto. Exulo as aui atum per eſſer ſbandito. Nubo is pſi prum per eſſer mari-

cim tata. Fio fis factus ſum per eſſer facto: Liceo es licui per eſſer apprezato: ut tu
r licebisa me magno. Sic cõſtruuntux calefio frigefio & huiuſmodi etiam ſio

doctus ſuam. De. uerbofm cium conſtructione.

c bo deſinente in o actionem & paſſionẽ ſignificat. Actiuorumq; &
paſſiuorum pro ſignificatione ſimplicem cõſtructionem requirit:
ut ego interpretor Perſeum: a me ĩterpretatur Perſeus. Largior au
tem & interpretor datiuũ etiam poſtulãt: ut largior equum tibi. a me largitur
equuis tibi. Dicimus& criminor te fruti: & hortor te ad moleſtiam. Largior
iris itus ſũ p donare & eſſere donato. Experior iris tus ſum p prouar̃ & eſſere
puato. Veneror aris atus ſum p honorare & eſſer honorato. Moror aris atus
ſum p tenere & eſſer tenuto in tardita. Et quãdo abſolute ponit per aſpectar

ut quid moror. Oſculor aris atus ſum p baſiar̃ & eſſer baſiato. hortor aris atus

ſum per confortare & eſſer confortato. Sic & eorũ cõpoſita deoſculor adhor
tor cohortor & dehortor qà ſigni ficat ſcõforto & ſcõfortato. Crimĩor aris a-
us ſũ piculpatr & eẽre ĩculpato.Amplector cteris xus ſũ ꝑ abraciare & eſſer ab
raciato. ſimiliter & cõplector. Interpretor aris atus ſũ ꝑ ĩtepretare & effer ĩter
pretato: Hoſpitor aris atus ſum p albergare & eſſer albergato Nec te lateat ue
teres inter cõmunia poſuiſſe uereor utor conſulor dignor confiteor teſtor &
quædã alia ſtipulor in utraq; ſignificatiõe præpoſitioni & ablatiuo coniungi

Priſcianus eſt auctor: ut ſtipulora te. ideſt interrogo te & ĩterrogor a te quod
ſignificat & ſpondeo. De deponentium conſtructione.

.

Epponens uerbũ eſt in or finitum nõ habẽs actiuũ in o: & actionz
d duel paſſionem ſigniſicat & aut hanc aut illam deponit. & iõ ſic ap-
pellatur. nam ꝙ; de r littera Diome. inquit frigidius eſt. Diuidimus

autem eas in ſex ſpecies.

prima deponentium ſpẽs uult ante ſe nominatiuum agentem & poſt ſe ab

latiuum patientem ſine præpoſitione: ut utor rebus meis. Dicũturq; hæc poſ
ſeſſiua: quia quod poſſident exprimunt. Vtor eris uſus ſum per uſare. Abu⸗/
tor abuteris abuſus ſum per uſare non directamente. Veſcor ris per uſare ci-

bi & per mangiare. Fruor eris fretus & fruitus ſum per pigliare piacere & ſe-

curita uſando. Potior eris æ iris itus ſum per obtenere coſe deſyderate. Fun
gor eris functus ſum per uſare officio & dignita. Vtor & ueſcor & fungor ac⸗

cuſatiuo ueteres cõiunxere. Potior uero accuſatiuo& genitiuo. S
Frcunda deponentium ſpẽs datiuum patientem poſt ſe requirit:
8 ut ego auxilior infirmo. & appellantur acquiſitiua. Auxilior aris

atus ſum. Opitulor aris atus ſum per aiutare. Quæ quandoq; etiã
actõ iunguntur. Adminiculor aris atus ſum pro eodem. Suffra

gor aris atus ſum per fauorire. Refragor aris atus ſum per deſfauorire. Pa-
trocinor aris atus ſum per defendere. Medeor eris. Medicor aris atus ſum per
medicare: ſed dicimus etiã medicor te Miſereror eris miſerrus ſum per miſeri
cordiare: iungiturq; etiam gtõ. Moderor aris atus ſum per moderare:iungit

Ommune uerbum eſt quod in or deſinens non formantur a uer-

getir

ſengar

jongon

jalidia
ſorari

er ſeg

Mltrar
tie G
perco

gvore
luctor
ur
n

uſa
.8
derſe
dro⸗
dora
cemi
dmin
tiorir
eriſ
ktiam
ſump
perca
derpar

kecon

derc
isa
Renn
come
lian
Ner
As
lero⸗

de. .
a⸗
Nu
nwquinit

Ale
rarisars
raſpechif
tanſsatus
or Whor
iora
Kelers
eſer ier
elreate
retor
crimgi
tarcol

Aore
öſci/
Muichmn

tpolte

g r
eAv⸗/
jllarech
rele⸗
ne.Eun
nzorer⸗

lor an
m. 1
te, M
slunye
4 nlei
reivne

q etiam actõ. dicimuſq; & modero as. Adulor aris atus ſum. per adulare . iu

ſengare. Comitor aris atus ſum per accompagnare. Quæ ambo etiam actõ

iunguntur: Blandior iris itus ſum per accharizare. Inſidior aris atus ſam per

inſidiare:o uero per aguaitare. Ludificor aris atus ſum per beffigiare. Aduer-
ſor aris atus ſum. Obuerſor aris atus ſum per cõtrariare. Dominor atus ſum-
per ſegnorezare. Famulor aris atus ſum ancillor aris atus ſump ſeruire & mi-
miſtrare. Gratulor aris atus ſum per demẽſtrarſe de eſſer lieto & rendere gra-
tie Gratulor aris atus ſum per demoſtrarſe allegro. Aſſentior iris enſus ſum

per conſentire. Dicimus in eadem fignificatione & cõſtructiõe aſſentio. Obſe

quor eris cutus ſum per obtẽperare. Innitor eris iſus ſum per appogiarſe. Ob⸗
lIuctor aris atus ſum per reſiſtere contra altrui. Quæ omnia fere poſſunt abla
tiuum ſuſcipere: ut blandior tibi mãu: qui quidem omnibus uerbis generali
ter põt adiungi: ſicut & præpoſito cum ſuo calſu. —

EFrufmetia depon ntium ſpẽs ante ſe nominatiuum agentem: & poſt ſe
t actum flagitat patientétut ſolor te. appellanturq; tranſitiua. Solor
Aris atus ſum. Solamur uerbis. Conſolor aris atus ſum. Conſola
mur re: Furor aris atus ſum. Aggredior eris ſus ſum. Adorior iris
tus ſum per aſſaltare. Conor aris atus ſum per ſiorzarſe. Dicitur & conor ad
id. Sequor eris cutus ſum per ſequitare. ſic etiam inſequor & Perſequor per
perſeguitare: & proſequor quod eſt ulterius ſequor & conſequor & aſſequor
pro acquiro. Depopulor aris atus ſũ per deſtruere cum multitudine. Præ
dor aris atus ſum per arrobare. Miror raris atus ſum per marauigliarſe. Sic
demiror & admiror: qᷓqᷓ dicimus miror te & de te. Miramur autem corporea:
admiramur incorporea. Muneror aris atus ſum quo ẽ uſus. Horatius. Me-
tior iris uſus & itus ſum p menſurare. Recordor aris atus ſum. Reminiſcor
eris ſine ſupino per recordarſe. Obliuicor eris itus ſum p ſcordarſe: Que tria
etiam gtis iunguntur. Arbitror aris atus ſum per iudicarũ. Aſpernor aris atus

ſum per deſprezare. Adipiſcor eris ptus ſum per acquiſtare: Venor aris atus ſũ

per caciare le fere. Aucupor aris atus ſum per ucellare Loquor ris locutus ſũ
per parlare. ut loquor dulcia uerba tibi & ad te: & alloquor te dulcibus uerbis
precor aris atus ſum perpregare Dicimus & præcor a te. Reor reris ratus ſum
per cre dere fermamente. Opinor aris atus ſum p hauer opinione. Meditor
aris atus ſum per penſare. Limitor aris atus ſum per fare ad exmpio de altri
Aemulor aris atus ſum per imitare aſtutamente. Exordior iris rſus ſum per
comenzare. VIciſcor ris ultus ſum perfare uendecta. Dicimuſq; ulciſcor iniu
riam & inimicum & auos troiæ &tẽpla temerata & de te Sortior iris irus ſum

per partire & pigliare in ſorte Adipiſcor ris adeptus ſum per acquiſtare. Præ

ſtolor aris atus ſum per aſpectare: quod etiam datiuo coniugitur. Lucror aris
atus ſum per guadagnare Sũperlucror aris atus ſum per ſuperguadagnare oO
uero auanzare. Vaticinor aris atus ſum quod eſt futura prædicere. Augu⸗

tiuo: ut egredior pꝑ uſcire. Regredior eris ſſus ſſum. Reuertor eri

ror aris atus ſum perdiuĩare Vereor eris ritus ſ per timere. Patior eris ſſus

ſum perſoſtenere. Dignor aris atus ſum per iudicare degno o uero degna
re. eius contrarium eſt dedignor. Comitor aris atus ſum per accompagna
re. quod ſæpe datiuo iungitur. Cicero. in Tuſculana. Cætera quæ
comitant ur huic uitæ: dicimus & comito as. Miſeror aris atus ſum: & mi⸗
ſereor eris tus ſum p hauer miſerricordia. Liceor eris & licitor aris atus ſum
offerir pcio in ne la publica uenditione. Conſtruunt᷑q;: ut emo. Sic dicius
& polliceor hanc rẽ. Queror eris queſtus ſum te & de te Cõqueror eris ſtus
ſum per lamẽtarſe. Molior iris itus ſum pꝑ apparechiare. Suſpicoraris atus ſũ

pꝓ ſuſpicare pẽſare & eſtimare. Teſtor aris atusp teſtificare & iurare. Deteſtor
aris atus ſum per iprouare. Scitor aris atus ſum per cerchare de ſapere & ſpia
re. Scrutor aris atus ſum cer cerchare cõ diligentia. Fateor eris ſſum ꝑ cõfeſ⸗

ſare ſic cõfiteor. Proſfiteor uero per confeſſare & demonſtrare apertamente
de intendere & de ſapere. Auerſor aris atus ſum per uoltare le ſpalle per odio
Potes adder̃ aligbus drũm: ut furor equum tibi: arguor & minor tibi mortẽ
Varta deponẽtium ſpẽs ante ſe uult ntũm patientẽ. & poſt ſe abla
ꝗ tiuum agentẽ ſine prepoſitione: uel actũm cum ob uel pp:ut letor
pecuniis uel ob pecunias. Dicunturq; effectiua. Lætor aris tus ſam
per demonſtrarſe allegro. Glorior aris atus ſum ꝑ gloriarſe: indi-
gnor aris atus ſum per indignarſe & adirarſe. Morior reris tus ſum per attri-
ſtarſe. Verecundor aris atus ſum per uergognarſe. Expergiſcor eris rectus ſũ
per reſuigliare, Bacchor aris atus ſum per infuriarſe de uino. Crapulor aris

atus ſum per imbriagarſe de cibo.
Vinta deponẽtium ſpẽs eſt eoꝶ ꝗ;ᷓ ntũm patientẽ ate ſe poſtulant

& poſt ſe ablatiuum cum ppoſitiõe agẽtẽ: ut ſum ortus a bono pf̃e
Appellantur deponẽtia paſſiua. Orior iris ortus ſum. Naſcor eris
natus ſum per eſſer nato. Renaſcor eris natus ſum per eſſerre na⸗

to. Enaſcor eris atus ſum quod eſt naſcendo egredi.

Ltima deponẽtium ſpẽs nõ regit poſt ſe caſum ſine præpoſitiõe ut
u altercor cum Paulo. Et dicunt᷑ appoſitiua & abſoluta. .
Gradior eris ſus ſum per andare. Proficiſcor eris ctus ſum p ptirſe

Ingredior ris ſſus ſſum ꝑ ĩtrare: ſed frequenter puro gaudet accuſa

tornare. Nugor aris atus ſum p cianzare con parole: ſic iocor. Cõuerſor aris

atus ſum ꝑ hauere cõuerſatiõe. Verſor aris atus ſum pꝑ reuoltarſe & nõ ſe par

tire. Rixor aris atus ſum. Tumultuor aris atus ſũ. Altercor aris atus ſum p cõò

tendere. Ratiocinor aris atus ſum ꝑ fare cõto & argomentare.ſic & argumẽê-

tor. Lacrymor aris atus ſum. dicitur & lachrymo as. Prœlior aris atus ſum 5
cõbacter. Labor eris pſus ſum p caſchare. Nitor eris nixus ſum per ſſorzarſe
ut nitor ſub pondere. Cachinor aris atus ſum per ridere diſſolutamente. Di
. 3 . .

s ſus ſump

gercior
e btaz

2

vmfer⸗
ſoitar
ktiam
lutam.
areog
wo
dion⸗
roin
poſit
teratr
perlot
tiuunm
ſunte
tione
ſonnl
ſerujt
ſaur
iinſin

Platin

vend
lim
Laturt
legein
lereſtp
Weat
caſuset
lmerec
Adic

1 im
Mtiul

ing

iorert ug

vend ern
cconoinn

Czen e

tumN mi⸗

Katus n

e cicin
kor enbln
aris li
ne Dertu
perhi⸗
n cie⸗
peranenn
Ueeroi⸗
Flibion
olt leel
wutbewt
rstlan
tinſeinci⸗
m eratt
ghint
nlorei

eoltun
1bovot
Voren
eNenen/

liien

r re⸗
nle

ſus lmp
etiorarn
röſeye
8lunpe⸗
ag
s ſong
ſorzn

1

gradior aris atus ſum per combatere cõ ſpade. Luctor aris atus ſum per fare a

le braza. Graſſor aris atus ſum per fare impeto & aſſaltare.
DDe uerborum imperſonalium cõſtructione.
Enera uerborum imperſonalium duo ſunt actiuæ uocis & paſſi⸗
uæ Actiue uocis terminantur in t ut tedet miſeret. Paſſiuæ in tur
ut amatur. & deſcendant iſta paſſiuæ uocis a tertiis perſonis omni
um fere actiuorum addita ur ut amat amatur. Sed dicimus amatum ẽ amatũ
fuit:amatum ſuiſſet & ſimilia in unica dictione: ne putares duas: Deſcedunt

etiam a neutris illis que ſignificant paſſionem & uĩ habent actiuam uel abſo
lutam.& accipiũt ante ſe ntũm agentẽ. Nam quæ patientem requirunt: ut ſũt

careo gaudeo & uapulo illa non habent. Sed ea fere ꝗqᷓ cum ſeruio numeraui-
mus: & cum aro & eo is. Excipimus illa quæ infinitiuis iuncta tranſeunt ĩ im
pſonalia uocis actiue præter placet incipit deſinit & debet. ab aliis uerbis ra
ro inuenies. Nullum quidem uerbum in or format imperſonale. A ſum & cõ
poſitis eius nullum præter eſtur & poteſtur inuenies: Apud uetuſtiſſimos: po
teratur poſſiturq; lectum eſt. Eſtur quoq; fit ab edo es eſt. Regũt quidem im
perſonalia paſſiue uocis ãte ſe abltũm cum præpoſitione uel loco ablatiui da

tiuum. ut a me uel mihi amatur: Et abſolute ut plurimum ponuntur:nec poſ
ſunt conſtrui traſitiue. Quare nunꝗᷓ addes poſt illa actũm niſi iũcta præpoſi

tione.ut a me itur ĩ antiquam ſiluam Additur quibuſdã datiuis ſi eorum per

ſonalia illum regunt: ut a me ſeruitur tibi. Martia. non bene crede mihi ſeruo
ſeruitur amico. Aliqᷓndo abltũm cũ præpoſitione ut a me accipit: a te& a me

ſtatur in foro diceſq; a me interdictum ẽ tibi aqua & igni.eſt aduertẽdum ꝙ

IH infinitiuis uerborum imperſonalium paſſiuæ uocis ſemper debet exprimi
ablatiuus ut uolo a me amari uolo a me ſeruiri.i. uolo amar uolo ſeruire. Ca⸗-
uendum etiã ne infinitiuũ qui tranſitiui caſus uĩ habet iungamus imperſona

li: ut ſi diceres a me docetur uiuere.Intereſt quando ſignificat eſſe utile ſi iun
gatur uerbis infinitiuis eſt imperſonale: & requirit ante ſe infinitum & poſt
ſe gẽitiu um omniũ caſualium dictionũ: ut ſcribere ĩtereſt illius. Sed uult in
tereſt pro genitiuis primituorum ablatiuum fœmininũ illorum pronoĩium
mea tua ſua noſtra & ueſtra. Adde cuia: ut dictũ eſt ĩ neutris ꝗᷓ ꝗdẽ ĩ refert nti
caſus eſſe uident᷑:ut refert mea.i.res mea ſert. Obſeruãdũq; eſt ꝙ ſicut diciĩus:
Intereſt tua ĩdocti. & nr̃a pauperũ & ſimilia:ſicut uos legiſtis librũ meũ iuuẽis
& uidiſtis ocellos meos flentis & ſcripta mea timentis: Inuenitetiam reſert qᷓ
ſi imperſonale: qᷓuis nõ ſit iunctũ infinitiuo: habet.n. ſolũmõ tertias pſonas
utriuſq; nuumeri: ut hæc res refert mea uel illius Dicimus ẽt parui reſert: &

iſtius non reſert ĩ alia ſignificatione.i.parum differt & iſte non curat.

Aec uerba ĩfinitiuis uerborum cõiuncta imperſonalia ſunt & exi-
h gunt ante ſe infinitũ & poſt ſe dtũm. ut legere placet ſtudioſis. Pla
cet placebat placuit & placitum eſt ꝑ piacere. Libet bat buit & bitũ

—

bitum eſt , uegnire i appetito cõtingit accidit euenit p accaſcare Præſtas
bat itit per eſſere melgio. Conducit bat duxit. Expedit bat iuir per eſſere utile
Conuenit ebat uenit: & competit ebat iuit per conuenire. Liquet bat cuit:

per eſſer mãiſeſto. Licet bat cuit. Sufſicit bat ecit per baſtare. Annectunt huic
ſfuppetit. quod ego obſeruaſſe non memini. Vacat bat auit:hoc eſt ſi tem/

pus ſuperiſt & commodum eſt. reſtat bat ſtetit reliquum eſt. Et ex his licet li
quæ præſtat conſtat expedit: & conducit non iũcta ĩfinitiuis ꝑ ertias tantum
utriuſq; numeri dechinari pſonas mõuit. Valla addit: ſed neꝗcꝗᷓ decet & iuuar
Aec quatuor inſinitiuis iuncta imperſonalia ſunt & ante ſe inſini-
h tiua m poſt uero actũm poſtulãt ut audire iuuat me. Decet bat cuit
per acconuenite. Delectat bat auit per delectare. Oportet bat tuir
per biſognare. Eſt erat fuit imperſonaliter ſæpe ponitur & exegir
ante ſe infinitum: ut ſeruare fidem eſt boni uiri. i. conuẽit. Conſtruiturq; cum
pronoibus & cuia ut intereſt: Pertinet & ſpectat quæ idem ſignificat: & hẽént
pertinuit attinuit & ſpectauit. ſi iungant infinitino imperſonalia ſunt & poſt

ſe actũm cum præpoſitione requirunt: ut legere pertinet ad me.

—

Aec quinq; uerba gtũm uel infinitum ante ſe poſtulant: & poſt ac
h cuſatiuum paciẽtẽ: ut me tedet ſcribere. & paapum miſeret me. Aurt

Auerſo ordie dicamus. me miſeret pauperũ: & hæc ſemper ſunt imp
ſonalia. ꝗᷓqᷓ pu det & oportet apud ueteres perſonalia fuerũt. Terẽ.

Nonne hæc te pudent:& ꝗ aſſolẽt quæq; oportent. Pœnitet bat tuit p pẽtirſe
Cice.ĩ rheto. ut obſeruat Victorinus di xit. ꝙ pœniter̃ neceſſe ſit. Tedet bat p

teſũ eſt ꝑ recreſcer᷑. Miſeret bat miſertũ eſt ꝑ auer miſericordia pudet bat duit

p uergognarſe. Piget bat guit & pigitũ eſt. ut Gellius. tradit per attriſtar/ſe.

Aec ante ſe uolunt ablatiuum agentem cum præpoſitione & poſt

n ſe datiuũ patientẽ: ut alme benefit tibi. Benefit bat benefactũ ẽ. Ma
leſit bat malefactũ ẽ. Satiſfit bat ſatiſfactũ eſt. Fit quoq; iĩiperſonali

ter proferri uidetur. quum dicimus ſic fit & ex quo fit.
Ncipit deſinit debet poteſt ſolet & uult ſi infinitiuis perſonalium

cipit tedere uigiliæ: mihi deſinit placere ſtudere. me uult delectare dormire.

Tamẽ dicimo ſed raro ut Valla refert deſino te tedere uigilæ. & uolo me dele

ctare dormre. De infinitiuis uerborum.
Nſkinitiui omnes flagitant ãte ſe actũm & poſt ſe caſus ſuorum uer

i borumiut me amare uirtutem bonum eſt. & me amari a phĩs optt
mum. Sed hic inſfiuitiuus eẽ cũ aliis ſimilium copulatiuorum ifini

tiiuis uult poſt ſe eũdem caſum qui præcedit ipſum ut ego uolo eẽ

1i iaunguntur perſonalia ſunt: & uerborum illorum poſtulãt conſtru
(CLtiionem ut ego uolo amare teetu uis audiri a me. hic debet gaude-
rrre uirtutihus. tu potes lætari flagitiis. Si infinitiuis imperſonalium
unguntur imperſonalia efficiuntur & illorum uolunt cõſtructionẽ: ut me ĩ⸗

codast

Ar nöd
tam no

fjuumdh

inſimma
potere,

9

Minni
giwde
calupr
teſubi
poſtſe
oibug
ſcarior

Lerdi)

Vius.)
ment
cel
ſruch.
lolürca
Lerbale
Wie
iue⸗
lnacke
nirt
(dte wo
aclce
t n
Rbui

Dincd

werdep
Wüme

Cre Neit

relereutite
werdan cuin

echumt dac

. eſt lem/
AXhis Hoel
Ttiastamun
Cet Nint
mele inini

Rcetburcit
et battnitt

n Kennt

ununcun
cir Aaer.
ſont Nen

tapol

etwe or
Aſomind
Uerüt, en
vit phürt
lecetbu
kerbatci

.

eol
Güͤi N.
Getann

ordiunn

it Conltru

Geiguct

oreiuon.

neuwe!⸗
dormme⸗
home Ee

1
gorume

pbi⸗ 4

.

ounfn
o lobe⸗

„

doctus mihi placet eſſe docto. dicitur& doctus inu ſitatius tamen, ut ait Valla
Alt nõ dixeris uideor mihi eſſe docto uel doctum ſed dectus uolo me eè poe

tam nõ poeta. Inuemies inſinita pro imperfecto præterito poſita ãte ſe nomia

tiuum hre. ut mihi ſacra parari & falſæ fruges & circum tempora uittæ. Ante

infinita paſſiuæ uocis imperſonalium ſupra docuimus ablatiuum exprimi o
Ppotere. De gerundiorum & ſupinorum cõſtructiie.
Eerundia & ſupina ante ſe caſum nõ poſtulant: ſed poſt ſe requirũt
g caſus ſuorum uerborum:ut ſtudes gr̃a acquirendi gloriam: & cla-
mas cauſa uapulãdi a me:& eo lectũ poetas: & is uenum a domio:
quod dicendi genus paſſiuum improbant aliqui. Ablatiuus, n. ille
nõ inuẽit expreſſus:ut frigidus ĩ pratis cantado rumpit᷑ anguis: ſed ſubĩtelli
gi uidet ablatũs ab aliquoſut ĩ uerbis impſonalibus agit ſtatur. Saluſtius. Pau
ca ſupra repetã quo ad cognoſcẽdũ oĩa illuſtria magis magiſq; i apto ſint cer
te ſubitelligit a lectoribus Sed ꝗd improbẽt quũ negare nõ poſſint gerundia
Poſt ſe reger̃ caſus ſuoꝶ uerboꝑꝶ :quoꝶ gerũt & ſigni ficata. certũq; ſit illa ab
oĩbus gñ ibo deriuari. & ea ꝗᷓ ab actiuis coĩbuſq; deſcẽdũt duplicẽ gerere ſigni

ficationẽ: eſſeq; tã actiuæ ꝗᷓ paſſiuæ cõia. Auctores ſũt Priſciãus & Diomedes

Seruio ſiplicit ꝓferri gerũdia dixit. Priſciãus cũ cãibo cũ quo alibi ſẽtit & Ser
uius. Virgilius Pacẽq; a rege petẽdũ. Lucre. Externas quêiã Pœnas ĩ morte ti

mendũ: interdũ alienos ſibi caſus annectũt: ut nominandi iſtorũ apd Plautũ:

& creſcẽdi nouaꝶ fabulag apud Terẽtiũ:Horrandi uii apud Liuiũ. Exꝗᷓ cõ
ſtructione deprehẽdit illoꝶ error ꝗ ea ꝑ oẽs caſus genera & nuũeros declinari
uolũt cõtra oĩum grãmaticoꝶ auctoritatẽ Quod quũ ſit nõ gerũdia ſed noĩa

uerbalia eſſe Priſciano rectiſſime cſet. Itaq; refutatis etiã illis ꝗ dicũt gerũdia

actiue cõſtrui:nõ paſtſiue. Nã ſi paſſiuã hẽnt ſigniſficationẽ:quomõ cõſtruent

actiue?Sic teneamus gerũdia ĩ o & i um ĩ paſſiua ſigniſicatiõe abſolute ꝓferri

In actia uero & cũ caſibo & abſolurte.Ini. ſi ab actiuis. aut cõibo deriuãt᷑ actio

nẽ ut plurimũ ſignificare. Supinũ ueroĩ um cum uerbo ſignificãte aut clã ĩdi

cãte motũ ad locũ a quo abhorrẽt ſupiora cõiungitur.ut eo mercatũ aroma
ta.Sũ admiſſus ſpectatũ. Video me accuſatũ iria te.i.me accuſandũ eẽ a te. per
qd dicẽdi genus frequẽtatũ ab auctoribus paſſiua eius ſupini ſignificatio ĩdi
cat. S upinũ ĩ noibus iugi adiectiuis: ut dignus doctu.i.ut doceat᷑ & ut doce

at.ſi Priſcianũ ſeqmur: Sed Valla uult tãtũmõ ꝗdẽ recte paſſiue reſolui. Su⸗
pina ꝗdã ſegregãt a gerũdiis. Alii utroc; noĩe cõſuſe appellãt. Ea alii noĩa alii

uerba pticipialia uocãt: Vtraq; caſus gna & numeros habẽt. Primailla gtũmn
actũm & abltũm. Hæc ultia actũm & abltũm: De pticipiis& eoꝶ cõſtructiõe
Articipiũ uult poſt ſe caſũ uerbi ſui, ut amans Aſcræũ ſacis bonũ.
P tu gaudẽs amore diligis galateã. Addimus etiã ei aliqᷓdo illũ caſũ ꝗ
ipfſũ pᷣcedit ut ego ſedens lætus rideo. mihi facto bono placet uir-
tus & tu amas me factũ uel exiſtẽtẽ bonũ Proptius ẽt utõ cõiũxit.

Lectule delitiis facte beate meis. Et Virgi. Salue uera louis ꝓles decus addite
diuis: Reſoluit᷑ pticipiũ relatiuũ & uer bũ ſeruato tpe ut amans ꝗ amat uel
Qamabat. amaturus ꝗ amabit. amatus ꝗq amatus c. amãdus ꝗ amabit. Noõnũꝗ
rſoluit ĩ uerbũ abſq; flatiuo & cũ aduerbio tꝑis: ut magr̃o legẽte:hoc ẽ du
magjr legit. Reſoluit᷑ & ꝑ poſtꝗᷓ: ut lecto uirgilio canẽus:et aduertẽdũ ꝙ quũ
deeſt pticipiũ cõfugius ad rlatiuũ & uerbũ.ſed eo themate quo flatiuũ ĩ ntõ
põi nõ põt pticipio uti nõ poſſumus: ut io allegrate te ſcriuo. dicẽdum é: ego
quo gaudes tu ſcriibo. Terminationes participiorum.
Articipia ſeptẽ modis terminantur in ans & in ens ꝗ ſunt præſẽtis

S&& præteriti cpis. in rus & in dus futuri. in tus ſus & xuſ præteriti p
p feæcti & pluſꝗperfecti: Vnũ eſt eiuſdẽ tpis in uus quod eſt mortuus

Signiſicationes participiorum ſunt duæ. actiua & paſſiua.

Qux igitur a uerbis uĩ actiuam habentibus deriuant actionẽ ſignifi⸗
cant.qᷓ uero paſſiuam ſignificant paſſionẽ. Ab hẽntibus neutram deducta uel

actũ uel paſſionẽ latentem ſignificare uident .Dicendũ tamẽ nõ nulla ex illis

præteriti perſecti & pluſꝗperfecti tpis aliquando ſolam actionem ſigniſficare:
ut ſunt illa a deponentibus action éſignificãtibus alꝗdo ſolã paſſionẽ: ut ſũt
illa a deponentibus paſſiue ſigniſicationis. aliquãdo tam actionẽ quã paſſio⸗
nem: ut q a cõmunibus deriuãtur: & aliqua a neutris ꝗbuldam: ut pranſus ce

natus: potus: iuratus. ut ego prãſus & cẽatus & olus praſũ: & cœnatũ tu potus

& uinum potum. ego iuratus & numina iurata. luuena. Epotaq; flumina me

do prandente. & Oui. Pota ſenẽ potum. pota ducebar anus: ltẽ a deponẽtibus
aliq:ut auxiliatus meditatus locutus medicatus comitatus imitatus & plura
llla uero futuri in dus omnia paſſionem ſigniſicant. Participia ab actiuis.
B actiuo uerbo duo participia formqtur: un ĩ ans uel in ens uta⸗
mans & legens: & altege ĩ rus:iut lecturus, Scias aut omnia uerba
a ſupinis carentia he nõ poſſe participia in rus. Iem omnia in ptõ
perfecto deſiciẽtia cuiuſcunq; ſint generis.Hæc aũt & forte plura
ex actiuis carent ſupinis ex uſu cõmũi. Reſpuo cerno ſpuo propriis caruer̃ ſu

pinis. Linquoq; cũ renuo cõpeſco lãboq; ligo Caluoq; cũ metuo timeo ſimul
urgeo ſugo. Arceo cũ uiſo poſco coniũgere debes. Ango tamẽ ſupinũ hẽt an
ctum:ſed prticipio deſicit.Ad hog uerſuũ ſequentiũq; exemplũ emẽdent illi

luperiores inter ſupina. & diſco & ediſco: qᷓ paulo ante non temere inter uer-
ba actiua connũerauimus: uolumus inter neutra tranſitiua cõſcribi.
a Paſſiuis duo pticipia dducũt: unũ pteriti pfecti & pluſꝗperfecti tpis

& altege futuri ĩ dus: ut doctus & docẽdus. Sed illa: quoꝶ actia carẽt

ſupinis nõ hent pᷣteriti perfecti & pluſꝗperf ecti: ſed futuri tantum in dus.
Neutris quoq; generaliter duo unum præſẽtis temporis: & alterum fu-
utri in rus: ut ſeruio ſeruiens & ſeruiturus. Sed ichoatiua & meditatiua carẽt

ℳ

ſupinis præter parturio & eſurio.Ite ſũ uolo nolo & malo: & neutra omnia

—

——

ſconde
1

citorus ce

oklece
ceoplal
o ſcado
amder
Gaudeo
reog
ſcinoch
Mmer
nidazc⸗
verono
Olusin⸗
teilt
vipi
igllara
ſiminae
Kaco

lien

Porit
aret
klor wo⸗
ptischſe
ſeamtib

Mliaut

muee
W
Ane
Gand
leler
Rddu
hommin

deeuzlie
gamael
Ebit Ni
eehocid
Mtidgl
htiudini
n.

ntpreeen.

Uernip
hwormus
ln.

wiſgi

Cedche
nulaeri
ſoniſene:
Pnipt ſit
gu o⸗
Irniue
grünpon⸗
fommmme
eiche
sdn
iabis
inenun
Nnnae.
mii

bregon

sarteiſd
weohl

inüͤbetan

nicent i

eimer e⸗

Nl. .
erſeci
lreuntn
riu

⸗

/
.

ſecundæ coniugationis quæ in ui ſyl labas præterit hent: ut egeo guſ pallen

pallui. Excipiuntur placeo noceo pareo ualeo doleo.ꝗᷓ hẽnt: placiturus no-
citurus cariturus paſſurus ualiturus doliturus. Itẽ oleo peo & lateo a quo lati
to Hæc quoq; in uſu non habent ſupina. Aeſtuo ſterto mico rudo ſtrido ſtni
deo pſallo. Et conquiniſco pcas obedit quoq; dego. Horreo ſcando pauet mã
do ſcabo iungeq; ſcalpo. Ambigo guſco tremo ſatago luo diſco pluoq; Quæ

dam neutra tria hẽnt participia: ut prandeo prandens pranſus & pranſurust

Gaudeo cũ placeo cœno titubo quoq; nubo. Audeo fido ſolet iuro pateo me
reoq;.Prandeo ſueſco tamen dat ſum dat ſio ſuturus. Diomedes uero a Pri-
ſciano diſſentiens: futurus a fio deduci non uult: & fiens in uſu eſſe rariſſimo
A ſum ens quoq; deduxere ueteres:ſed ab eo compoſita adiectis præpoſitio-

nibus carent præter adſum & præſum quæ habent abſens & præſens Potens
uero nomen eſt: Diomedeſ eſt auctor. Oſus tantum ab odi eſt. De exoſus & p

oſus inter nomina dicemus. Cœptus a cœpi & notus a noſco deducunt. Neu

tra trãſitiua gũaliter qᷓttuor participia habent: ut arãs araturus. aratus & arã⸗

dus. uigilans uigilaturus uigilatus & uigilandus. Iuue. Fräge miſer thalamos
uigilataq; prœlia dele. Tibul. Cũ fletu nox uigilanda uenit. Exẽpla ſimilia paſ

ſim inuenies. Vſurpantur & aballis neutris qdoq; ĩ dus participia: ut a careo

& a doleo carendus & dolendus. Oui. Virq; mihi dempto fine carẽdus abeſt.

Idem. Quæ uenit indigne pena dolenda uenit.

Verbis cõibus quattuor uemiunt parricipia. ut a largior largiẽs lar

a giturus largitus & largiẽdus. A deponenlibus tria: pſentis præteri
ti perfecti & futuri in rus: ut auxilians atus aturus. Veſcor ãt & re⸗

minſcor medeor & liquor carẽt ſupinis. Fruor & reor præteriti tẽ⸗-

pPoris tantum participium habent. tamen Macro. dixit fruens. Naſcor futuro

caret. quidam nouant naſciturus. Orior habet oriens ortus & oriturus. Mo-
rior moriens tuus & riturus. Cætera ãt quomõ participia ſorment ex eorum

ptiĩs diſcere poteris. Aduertendum eſt at a uerbis deponẽtibus actionẽ ſigni

ficantibus participia naſci in dus:ſiueꝙ olim fuerĩt cõmunia ſiue neutra pro⸗
pria ut ſequendus loquendus aggrediendus utendus, unde Oui. Multa ro--
gant utenda dari. Ab imperſonalibus non extant participia niſi a tedet pex
teſus:quod regit gtũm & actũm. Vnde Sueto.quaſi perteſus ignauiã ſuã. Vir

gi. Si non perteſum thalami tedæq; fuiſſet. & a pœnitet pœnitens. unde La-
ctant. Remiſſurum ſe peœnitentibus precata promittit.ꝗᷓꝗᷓ Actius: ut Nonius
refert. Neq; nẽinem arbitror pœniturum tua laudis inquit. legimus ẽt pœni
tendus pigendus libens & decens quæ omnia ur a perfectis uerbis ſunt & tã
nomina.Sed pœnitens & perteſuscũ iungunrur actõ participia iudico.

Articipium tranſit in uomen quattuor modis. Cõſtructione. com
pararione. compoſitione & tpis amiſſone. Conſtructione: ꝗᷓdo alit᷑

conſtruit᷑ ꝗᷓ uerbuma quo deſcẽdit: utamãs uirtutis: Compatiõe

E

—

iut
ut ego ſum magis doctus ꝗᷓ tu. Nec dicas ut doctior quia nullum ꝑticipium antq
terminari põt in or. Compatiõe. ut indoctus nam ĩdoceo nõ dicimus. Tpis nnmmera
amiſſiõe qᷓndo nullũ ſignificat tẽpus: ut ego ſũ amãdus.i.amari dignus. ſum ur deni
ſectandus:ſum ſectari dignus. Sũt noĩa quædam pticipiis ſimila ut trabeatius beoden
togatus caligatus bracatus literatus pellitus cornutus hirſutus latus ouauns (voten
& plura. Sũt & aliæ uoces quæ cum tpꝑe participia ſũt.ſine tpe uero noĩa; ur 1us tot
armatus doctus & ſimilia. Sut & abſq; uerbis pticipia: ut triumphatus regna teceder
tus laboratus erreatus decurſus ꝗᷓ recte dicũtur quãuis eog uerba in illis ex bieni
uſu deſi ciant niſi ut a neutris tranſitiuis eſſe dixerimmus. lennis
L lIguræ pticipioꝶ ſũt duæ. Siplex ut amãs. Decompo ſita: ut pamãs qce
f lnueniunt pticipia ꝗᷓ priſcia. figuræ cõpoſite eſſe demõſtrat ut ea
ſunt ex uerbis ex altero corrupto cõpoſitis: quõ ipſa ex duobus ĩte “
gris cõſtẽt. ut infringor ĩfractus: cõtigor cõtactus. Cõſequẽtia ſiue heri
cõcomitãtia fit p abltũm ſubſtãtiui & pticipii ut ſulpitio ſcribẽte tu dormis. .*
i. dũ Sulpitius ſcribit. Lecto uirgilio iocabimur. i. poſtꝗᷓ lecto erit Virgilio & d
te dormituro uigilabo. hoc eſt dũ tu dormies. Ideoq; cõſequẽtia appellat: ꝗa o
hoc mõ dicẽdi pᷣcedẽte aliꝗd alid ſeꝗtur. & iõ cõcomitãtia: ꝗa alteg cõitat al li
tegꝑ. Nam me ſcrihẽte tu dormis fit ꝙ tu dormias dũ ego ſcribo. De relatiuis dn
4 Elatio eſt ãtelatæ rei repræſẽtatio. Relatiuũ eſt ãtelatæ rei repreſẽ duen
r tatiuũ. Eſtq; duplex ſub ſtãtiæ & accidẽtiæ. Relatiuũ ſubſtãrie ẽ qᷣ ju
reſert atecedẽs ſub ſtantiuũ. ut Aſcreus ꝗ amat diſputat & idẽ legit
lia duo relatia ꝗ idẽ referũt illud ſubſtãtiuũ Aſcreus. Sũt ãte hæc do 6
ſola relatiua ſubſtãtie. Qui:q qd ſuus ipſe ſui:ſic alter is idẽ ille alius reliquus . .
fimul abo cætera uterq;. Nam cæter ſeu cæterus non eſt in uſu. Relatiuum D
accidẽtis ẽ: quod reſert antecedẽs adiectiuũ: ut ego ſũ doctus qlis es tu hoc ẽ .
latiuũ qlis refert illud adiectiuum doctus. præterea relatiuũ aut ẽ identitatis D
aut diuerſitaais. ITdentitatis relatiua dicunt.ꝗᷓ referunt eandã rẽ quã antecedẽðes Ilal
utiidẽ & alia huiuſmodi. Diuenſitatis aũt ea ſunt ꝗᷓ referunt diuerſam rẽ ab
antecedente: ut alter alius reliquus Aiaduertendũt tamẽ ẽ omnia relatiua cõ
cordare debere cũ ſequẽte ſubſtantiuo aut æqualẽti. ut ſum palidulus quales
Innt amantes. Excipimus uero relatiua ſubſtantiæ. quæ cũ antecedente cõue
niunt. Saluſtius ꝗ ꝗ quod ſequenti accomodauit. Dixit. n. Eſt locus in carcer̃ W
qã Tullianũ appellat. Sic & Virgi-Celereſq; ſagittas Corrupuit fidus quæ te u
la gerebat achates. Hora. in epodo. Relatiuũ accidẽtis ãtecedẽti præter morẽfk n
ium adaptauit. Sed incitat pectus & mãmæ putres eꝗqna quales ubera. Iludꝗ cvo
3. dem nõ prætermitendũ interrogatiua relatwa redditiua & diſtributiua eſſeĩi do
certæ pſonæ. Quali: & talis corre latiua ſũt: quoꝑꝶ ãtecedẽtia ſut adiectiua lau en
dem uel dedecus: dannũ uel utile uel accidẽs & ꝗlitatẽ ſignificãtia. ut docto I na
doctus pauper diues albus: ut fũ ralis qualis es tu: & ſũ doctus ꝗlis es tu. ſigni nßze
ſicantq; de che qualita & de tale ꝗlita Quãtus & tãtus hẽnt ĩ atecedẽtia adie

iImheihiun
leimmg lt
cienns ſon
uttradennn
liatmsonn
ero oin
Dhnus en
tainils
morni⸗
Amti
obwir
legveralt
eu GCorm
Vipi
Ppelſt;g
cärtal
Denhrwss
xriened
ubltiic
aaitilz
Güͤtire
lin rihn
Raordan
estue
Semims
intrli
almneb

relana .
los eees

lente coe
gincxcef
usgote
tter mo-
oride
Rechuin
irh

ccenu

.
.

ctiua ꝗ̃titatẽ:hoc eſt exceſſum uel dimĩutionẽ cõtinuâ figniſicãtia ut magnus
paruus latus lõgus curtus ãplus: ut ſũ magnus ꝗrus fui t Polyphemus: ſignifi-
cantq; ꝗᷓ magnus & tam magnus. Quot & tot habẽt in antecedentia nomina
nnmeralia: ut duo tres quattuor uiginti cẽtum. Et poſſeſſiua ab his deducta:
ut deni uigeni ducenti trecenti: ut habeo decẽ aureos quot habes & tu & ha-
beo denas pateras quot habet epiſcopus ſignificantq; ꝗte & tante in numero

Qustennis cuius meminit Peiſcia nã totennis nõ memini me legiſſe: nec toꝛ

tus totuplex & totuplus:quæ uulgo grammaticoꝶ relinquimus-habet in an
tecedentia noia numeralia: uel cõpoſita ex numeralibus & anno: ut aniculus
biẽnis triẽnis qnquẽnis & ſimilia. ut ſum uigẽnis uel uigintiqnq; ãnoge: quo
tennis es tu. Dices tamen ſum natus uiginti anos: quot es natus tu. ſigni ficat

q de quanti anni. Quotus het in antecedentia noĩa ordinalia: ut primus ſecũ

1

dus: tertius decimus uigeſimus centeſimus milleſimus : ut ſum primus in ci-

uitate mea quotus es in tua ſignificat de ꝗto nũero in ne lordine Quotuplex

hẽt ĩ ãtecedentia duplex triplex decuplex cẽtuplex. & hmõi ut hẽo ueſtem du
plicem: quotuplam habes tu, ſignificatq; de quante raſoni. Quotuplus hẽt in
antecedentia noĩa mẽſuralia & põderalia: ut duplus triplus quadruplus decu
plus centuplus: ut ægyptus reddit triticũ cẽtup'ũ quotuplum nõ reddit italia
ſignificatq; de ꝗ̃ta menſura o uero peſo:o uero doppie. Cuias eſt relatiuũ pa-
trium: ſeu gentile: & hẽt in antecedẽtia noĩa poſſeſſiua patria: ut romãus arpi
nas uel gentilia. ut italus tuſcus:ut ego ſum Verulanus:cuias tu nõ es. & ſum
italus cuias tu.ſignificantq;de quale patria o uero gẽte. Cuius cuia cuiũ refert
poſſeſſorem & hẽt inãtecedẽtia noĩa uel ꝓnoĩa poſſeſſiua uel gtõs ꝓpriorũ:ꝗᷓ
uis ſubſtantiuoꝶ:ut hic enſis æneus uel æneæ cuium eſt hoc telũ:ſignificat
q;de quale patrone. Quotenus cuius meminit & Priſcianus relatiuũ eſt diuiſi
uum. hẽt in antecedentia binus ternus. qternus & ſimilia. ut fratres eunt bini
quoteni boues ad iugũ ſignificantq; uſq; ad quem numege. Cice. ad atticũ. In
ripa neſcio quotenogꝶ iugeꝶe. De interrogatiuus.
Nierrogatiuũ nomẽ eſt rei dubiæ uel tanꝗᷓ dubiæ poſtulatiuum. In
i terrogatio eſt rei dubiæ uel tanꝗᷓ dubiæ poſtnlatio. Interrogatiua
aut ſũt ſubſtantiæ: ut ꝗs ꝗᷓ quod & ꝗqd & uter ꝗd tantũ qrit de duo
pbprrus.: aut accidẽtis: ut qualis ꝗtus cuius cuias quotennis. quot quo-
tus quotuples: ꝗbus reſpõdetur per eoꝶe atecedentia ſeu redditiua ſiue corre
latiua ꝗ iam dicta ſnnt.ꝗs ꝓ qualis aliquãdo ponitur cui p eadem antecedẽ ia
reſponcdet. Aduerbia autẽ interrogatiua ſunt diligenter conſiderãda & ꝗliter
quomõ quãdo quãtũ quotiens cur qre &c.ſItem ubi quo qua unde quorſum
quouſqʒ & quo ad de ꝗbus ifra docebĩus. Sed quocunq; mõ & per quemcũq;
caſum fit ĩterrogatio fieri debet reſponſio niſi eũdem modũ ſeruare non lica
at: aut uocabulũ deſit. aut uerbum aliũ poſt ſe caſũ reqrat: ut ſi roge ris quotẽ
nis es potius dixeris ſum quinq; &.xx. annoꝑe ꝗᷓ ſum qinquennis & uigẽnis:
eii

2

& q̃ti uẽdidiſti libꝑʒ: fſpõde decẽ aureis. De diſtributiuis & eoge cõſtructiõe.
Q&Iſſitributiuũ ẽ nota ſeu ſignũ diſtributiõis. & ẽ duplex uidelicet affir
d matiuũ & negatiuũ. Affirmatiua ſũt hæc. Quicuũq; affirmat äbo: mop
AQſq; & omnis uterq;. Nullus nemo negãt: decet his adiger̃ neuter Malai
Kalat poſt ſe gẽitiuũ pluralẽ omniũ caſualiũ dictionũ:uel ſingu Kome
larẽ ſolũ nominis collectiui:uel ablatiuũ uel accuſatiuũ cũ ppoſitiõe:ut nul/
lus iſtoge legit: uel nullus ex illis ĩter illos. Iũgunt etiã noĩatiuo: ut nullus hõ 4
5 uUolati De partitiuis & eorum conſtructione.
Artitiuum nomẽ eſt qd ptem trahit a grõ cũ quo ptitur: & cũ illo D
p debet in genere cõcordare: ut ſcriptoꝶ aligs eſt breuis: aliquis ꝓſu Manm
ſus. Partitiua noia ſunt hæc ꝗlibet alius aliꝗs quicũq; ꝗs quidã. & Laupe
ſimilia & omĩa ꝗ ptitĩe ponũt᷑ ut numeralia ut unus duo.& ordia gniſi
lia ut primus ſecũdus. In ptitiõe tria requirunt᷑: uidelicet pars totũ & ꝙ ps re- uegr
gat totũ.ſed ſi totũ ſit cõplexiuũ:tuũc ptes ĩ neutro ge.uel fœ. ponunt᷑: ut hu,⸗ Münn
ius montis aliud eſt terra alliud lapis. & alia ps terra alia lapis. Si uero totũ torn
decliet ĩ plurali nũero tũc pars ĩ plurali nũero ponit: ur lraꝑe unæ me delecta Cicl
rfuũt:aliæ non. Cõſtruunt᷑ autem ſicut diſtributiua. Fit quoq; partitio ꝑ prole Aen
pflſim: ut paulopoſt dicetur. De compatiuis & eoꝶ conſtructione. en
Ompatiuũ eſt q cũ ĩtellectu poſitiui uel cù aliquo pticipe ſẽſu ſui üͤe
c poſitiui magis aduerbiũ ſigniſicat: ut doctior magis doctus. & nõ ds
mõ ꝑ magis reſoluit᷑ compatiuũ:ſed ꝑ plus & ualidius & alia hmõi us!
aduerbia teſte ĩigenioſiſſimo Valla. Quud eſt comparatio. is
Omparatio eſt rei ad rẽ aſſimilatio. Gradus cõparatiõis ſũt tres: po nec
ſitiuus compatius & ſuperlatiuus. Poſitiuus eſt omne adiectiuum roſt
cuius qlitas poteſt recipere plus & minus. Ceteras quoq; ptes or̃o- cppis
„ʒ niis a ꝗbus compatiua & ſuperlatiua formant poſitiua appellaamus mun
Cõſtruitur compatiuum cũ abltõ uel ntõ cum ꝗᷓ uerbo ſubintellecto:ut ſum ð
ditior Creſo uel ꝗᷓ Creſus. ſubintelligit᷑ ſit. Vel aliꝗdo cũ prepoſitione & actõ ane.
ut Pigmaliò fuit ĩ maior ãte oẽs alios Dices tamẽ uideo Lucanũ quo ſũ iuni/ nie
or. nõ ꝗᷓ q m intur relatiuũ antecedens cadere mediũ qã fieri nõ licet. Itẽ di ALor
ces. neine tu es fortior nõ ꝗᷓ nẽo negatio.n. debet præcedere. Poteſt etiam cõ- Mei
patiua & ſnperlatiua ultra ꝓpriã cũſtructionẽ caſus haber̃ poſitinge ut carior ed
pPontiſici cæteris ſacerdotibus. & ſũ chariſſius pontifici oĩum ſacerdotũ & ſũ Uton
auidior literagꝶe illis uel ꝗᷓ illi: & ſum auidiſſius lraꝶ illo g. Sũ ornatior te mo EC
ribus & ſum ornatiſſius oĩum moribus. Hẽo plus ſeu minus frumentiꝗᷓ agri ””
colæ uel agricolis:hẽo plurium ſeu minimũ frumenti agricularum. Sicut di- ſbn
cimus hẽo multũ ſeu parum frumẽti. hẽo plus argẽti ꝗᷓ auri & hẽo mĩus olei doht
ꝗ uini. Amo te plus & minus ſolito.auguſtus uixit x. ãnos minus paucis die ſeen
bus: oſtudui plus ꝗᷓ decẽ ânos & plures x. ãnos & ãnis & plus annge tribus. ſũ ſeni
natus amplius. xx. annos hẽo plus hibrog & ꝙ tu & tuis. hẽo plures libros tri nu⸗
li
(ocl

clnchi,
änii .
enPus pluribins tuis aiax ſuit ulyſſe ſortior magis q diomméddeidt nult priſcia. ſed
li Valla iprobat: dicenduũq; ait. Aiax Vlyſſe fortior. ſupra:ꝗqᷓ Diomedes: uel aiax
moept . diomede ꝗᷓ ulyſſe fortioer. Ingce formantur coparatiua.
Umulluti Ormantur cõparatiua ab adiectiuis ſigmificantibus accidẽs: quod
lu augeri uel minui poteſt: ut clarus claro.qᷓ ſi ſecundæ ſint decliatio

Neg nis accipiunt or & us in grõ: & reddunt compatiua: ut pulcher pul
urKaäh⸗ chri pulchrior & pulchrius. Si tertiæ a dtõ: ut fœlici ſœlicior felici

m usgamanti amantior amantius. Bonus tamen facit melior: malus. peior: puus
ſgallill ſeu page ut Valle placet minor magnus maior: iuuenis iunior magnificus ma
otoi gnpniſicentior: multus plus: ſiniſter ſiniſterior dexter dexetior potis potior ne-
agpere⸗ ꝗ nequior. Debent ꝗdem compatiua ſupare ſuos poſitiuos. & iõ nullũ adiecti
wnim⸗ Aũ in us uel in is terminatũ quod duas uocales ante S hẽt põt recte cõpatiuũ
ironi ſormare: ut plus arduus idoneus: tenuis & ſimilia: nam ſi piior d'ceremus ſe-
eecklit cuũdum cõſonum eſſet & compatiuum par poſitio. & ſic in cæteris huiuſmo⸗
impoe di. tenuior tamée dicimus & egregior lectũ eſt. Virg. i geor Pectent tẽuia ſer̃s:
iim luunenalis. Egregius cœnas. Inuéëies & alia tamẽ tibi nõ dicenda. ocior cõpati⸗
celinſi uũ eſt abſq; Pofrincſatire & habet ſuperlatiuũ ociſſimus.llla ẽt quoge acci⸗
aid6 ddens nec; augeri neq; minui põt cõparatiuum nõ hent: ut luſcus oĩpotẽs uni
Lalahmi cus ſingulus ſũmus imus & numeralia oĩa: uel q ad numegꝶ reſerri poſſũt:ut
nprm oiĩs al quis nullus. Præterea pticipiis in dus: ut amandus colẽdus reuerendus.
ſüttrespe nec cõpatiua nec ſupalatia ĩuẽiũt:ꝗᷓꝗᷓ ſit ĩ trito ſcribaꝶ uſu.A uerbo uno dte
Zedkiuun ro fit cõparatiuũ deterior. ſunt ꝗ a deter antiqᷓ prepoſitõe deductũ uelit.a pti

cipiis ita formant᷑ cõparatiua: ut ab adiectiuis.ſed cõparatiua ipſa uĩ picipio

H 0
r rum amittunt. A præ poſitiõibus ueniũt: ut ab extra exterior: citra citerior: i⸗
iurn tra interior: ulta ulteriox infra iſerior ſupra ſupipr poſt poſterior ppe Ypior
mnebtß ante anterior. Ab aduerbiis: ut a pridẽ prior: diu diuitius ſepe dicimus. Ad bo
ſiind nã cõparationẽ ꝗnq; regrũtur: uidelicet res compata res cui cõparet accidẽs

4 EKG &&ο& uterq; terminus de accidẽte pticipet & ꝙ alter magis participet uel ptici
pare intelligatur: ut Lælius eſt ſapientior Fanio, Sed quãdo accidens nõ ptici

ame pat de utraq; re: ut nix eſt albior uel magis alba coruo:tunc eſt abuſio ĩ cõopa
ten ratione: nõ in coparatiuo. Abuſio igitur fit in cõparatĩo tribus tantũmõ mo⸗
ii Qdlis. Cõſtructiõe formatõe & ſignificatiõe. Cõſtructiõe quãdo ptitiue põitur
ortend & nõ cõſtruitur more cõparatiui: ut maior horũ eſt charitas. Formatiõe quũ
cc ſubſtantiua uel ꝓpria noia cõparant: ut neronior. ltẽ pornior & ipſior: quoge
eude proſitiui & ſi ſũt poſitiua: tamẽ nõ põt eoꝶ augeri uel minui ſigniſicatio.ſigni
D lſicatiõe quũ ſignificat ꝗtum ſuus poſitiuus:ut ſenior ꝓ ſenex: aut quũ mius
cs 1 ſlſignificat ut trſſtor.i.paꝶ triſtis. Aut qndo cõtrariũ ſigmificat ut dulcior.i.mi
nbn nus amarus. Cõpatio fieri põt p poſitiuũ & per aduerbia cõparãdi tã & ꝗtut
lhmon ſũ tã doctus ꝗᷓ tu. Fit ẽt per ꝗᷓ & cõparatiua: ut ſũ doctiorꝗᷓ ditior. Et ſine ꝗͥ lo
co cuius pomitur an. Solinus. Calamitoſior an beatior fuerit Auguſtus ambi-
e iii

guum. Gellius p incertũ ſtolidior an ua nior. Fit nõnunꝗᷓ puerba accidétialia
& aduerbia cõparandiut tam placet mihi Cicero quam Virgilius. & plus uel,
magis placet mihi Cicero ꝗ Saluſtius. Comparatiuum aũt quãdo fſormari nõ
poteſt fit per magis plus & ualidius & minus & reliquis huiuſmodi. & poſiti⸗-
uum: ut ſum magis ſtrenuus te uel ꝗᷓ tu & tu es minus idoneus me uel ꝗ ego.
DDee ſuperlatiuis & eorum conſtructione.

Vyperlatiuum nomé eſt quod ad plures ſui generis compatur & ſu⸗
55 perponitur cæteris ut Maro ẽ poetarum pulcherrimus. Et pomf

duobus modis. ſ. reſpectiue & abſolute Reſpectiue quando habet

Aeterminationem: ut Hercules fuit fortiſſimus hõinum: & tunc re
ſoluitur p ualde:uel multo comparatiuum uel melius ꝑ ualidiſſime uel maxi

me & comparatiuum Nam quid abſurdius iquit Valla ꝗᷓ quum reſoluamus

comparatiuum per comparatiuum reſoluere ſuperlatiuum per poſitiuũ. Ab
ſolute quando non recepit caſum & reſoluitur in ualde uel maxie & poſitiuũ
ut tu es doctiſſimus.i.ualde doctus: Differunt aut a comparatiuo etiam ĩ hoc
ꝙ comparatiuus gradus ad unum & ad plures tam ſui qnam alieni generis re
fertur. Superlatiuus uero ad plures tantum & generis ſui: Valla comparatiuũ
ad plura ſui generis reſerri non uult. Priſcianus & donatus præcipiunt aucto
rumq; uſus cõfixmat. Oui. in ſecunda. Tanto ſplẽdidor uirginibus omnibus
Herſe.& ĩ.xiii.Planior aſſidua detritis æquore cõchis. Solibus hybernis æſti-
ua grator umbra. Nobilior pomis Virgi. Candidor cygnis: lſdem Pygmalion
ſcelere ante alios imanior omnes. Statius Amphiaraus ad Plutonem. Et meli
or ſis quæſo deis. De formatione ſuperlariuorim.e
Formantur ſuperlatiua a genitiuis adiectiuorum ſecundæ declinationis addi
ta S & ſimus: ut doctus cti ctiſſimo. & a genitiuis adiectiuoꝶe tertiæ addita ſyl
laba ſimus :ut fortiſſimus. Bonus tamen optimus facit malus peſſimus ma-
gnus maximus. paruus minimus:multus plurimus munuſicus munificentiſ--
ſimus uetus ſeu ueterrimus: maturus: ſeu maturiſſimus & maturrimus.
Nonnulli poſitiui carent ſuperlatiuis, ut memor ſenex: iuuenis adoleſcens:
nequam nequiſſimus habet.detero deterrimus. In limus quinque finiunt᷑: ut
agilis agilimus facilis facilimus gracilis gracilimus. humilis humilimus ſimi
lis ſimillimus. Si uero poſitiuus ĩ er ſyllabam terminetur: format ſuperlatiuũ
a nominatiuo addita rimus :ut pulcher pulcherrimus niger nigerrimus præ
ter dexter dextimus ſiniſter ſiniſtimus Aduerbia & prepoſitiões quæ compa-
rantur habẽt ſuperlatiua: ut diuitiſſime ſepe ſepiſſime pridem primus nuper
nuperirme & a pene peniſſime & a penitus penitiſſime dixit Plau. Citra præ
proſito citimus facit. ſupra ſupremus uel fummus: Vkra ultimus intra itimus
inſra infimus prope proximus. Sed proximus quando coniunctumſignificat
eſt poſitiuus: habetq; comparatiuum proximior & caret ſuperlatiuo.
De conſtructione ſuperlatiuorum. —

—.———

45§.

revtttot
ſopenat

Hci
etepi
logott
ſgoek
S
hacq
Anir
ſdet
Vo
Lonn
kirp
cheh⸗
t⸗
per
queſo
lum.
borſi,
Ponun

lte

tim⸗

1 eiciil
Alus l
olormmid
ne elegn

mpNAH.

Erponi

Nohr

vmAtuneke
weclman
Uelovam
oleini 44

epoltui

elumihoe
ngeneibte
Oenpnratnd

Giumen

dusoonin
Pmstſi
nion

enklme

gtionis

edl

elln,
Dmninnd
turmid
Wen
ehnintil
imuſm
erltin⸗

mms he

cON
ton
mos
gtrainm

00

7

Vyperllatiuum conſtruitur cm genitiuo plurali omnium cauſalã

ſaperlatio homo eſt fortiſſimus leonũ ꝗꝗᷓ ſit bõa grãmatiea,.

logo. Necubi in niun logo. Alicubi i qche loco. Vbiuis doue uoi. Inibi etiã

ad nin logo. Aliquo ad alcun loco. Alio ad altro ſogo. Quouis doue uoi: Quo

Vtroc a hino & ſaltro logo. Eo ad quel logo. Eodemad quel medeſimo lo

Ü5 Aictioni uel c genitiuo ſingulari nois collectiui, ut Cato fuit ſa-
DpDpientiſſimus Romanog uel populi romani. Et aduertendum eſt ꝙ&
Kalflfperlatiuũ redolet naturã ptitiõis in ꝗᷓ ſẽper ps a toto diuidit᷑. & ps
regit totũ:eſtq; de eſſentia totius & eſſe debet euiſdẽ ſpeciei. Vnde nõ eſt bõa

De aduerbiis localibus & eorũ cõſtructione.

ODuerbia localia quæ aut deriuata ſunt aut compoiĩta. fiũt ab hic il

lle iſte alius is quis uter & uerſum quod uariis iungitur uocibus Itẽc

ab ubi ibi unde & uſq;. Simplicia ipſa per ſe patent.
Sighifacantia ſtatum in ioco ſunt hec.
Hlic ĩ quæſto loco lilic ĩ qllio ſlogo.iſtic in ꝗſto loco. Vbi doue Vbilibet do
ue te piace. Vbinã doue:mo: Vbiq; ĩ ogni logo. Vbi ubi Vbicnn q; in cioche
logo. ibi Illic. Ibidẽ ĩ quel medeſimo logo: Alibi in altro logo. Sicubi ſe ĩ alcũ.

ibi.Vſꝗᷓ in qualche logo. Nuſꝗᷓ in niun logo:Intus dentro. Foris fore: Supra.

Infra. Significãtia motum ad locum ſunt hæc., Huc ad quæſto loco. Illuc & il
lo ad ql logo. Iſtuc ad qſto ſlogo. Quo doue. Si quo:ſi ad alcun logo. Nequo

libet doue te piace. Quoquo. Quocunq; ad qualunche loco. quonã douemo

go. Intro. Poras. Supra. Infra. Significantia motum per locum ſunt hæc.
FHac per queſto loco.lllac & illa per quello logo.ſſtac per queſto loco. Qua ꝑ
che logo: iqua. Nequa. Aliqua quauis. Qualibet. Quanam. Quaqua quacũ-
c;. utracp. ea. eadẽ ĩtus. foris. Significâtia motũ de loco ſunt hæc. Hinc da
queſto loco. Ilinc. Iſtinc deſſa. Vnde. Sicunde Necunde. Alicunde. Aliunde
AVngdeuis. Vndelibet. Vndecunq;. Vndiq; Vtrinq; Inde. Intus. Foris
Superne. Inferne. Cœlitus, Funditus. Vndede. Significãtia locũ uerſus.
Torſum uerſo queſto logo. Illorſum uerſo quello loco. Iſtorſum uerſo
queſſo logo. Quorſum uerſo che logo. Siquorſum. Nequorſum. Aliquor:
ſum. Aliorſum. Antrorſum. Retrorſum. Dextrorſum. Siniſtrorſum. Le
uorſũ. Surſũ. Deorſũ. Vttouerſũ Quoquouerſũ. Significãtia uſq; locũ cõ
ponunt ab illis quæ ad locum ſignificãt: ut Hucuſq;. Illucuſq;. Iſtucuſcd: )
NIterrogatiua aduerbia ſunt ſex. Vbi. quo qua unde. quorſum: & E.

1i quouſc;. Nomina urbium primæ & ſecundæ declinationis quado . .
liiundguntur uerbis aut participiis ſignificantibus ſtatum ponuntur
uin genitiuo ut fui romæ. Si uero ſunt tertiæ declinationis uel plux
raliter declinata ponuntur in ablatino ut fui Sulmone & ſtudui Venetiis. &
Quando iunguntur ſigniſficãtibus motum ad locmu in accuſatiuo: ut eo ro
mam. quando per locum uel de loco in ablatiuo ponuntur. & ſuper abſq; p⸗

H e fiii

l
G E .

poſtione. Et ſic ueniunt i cõſtructiõe iſta quattuor noĩa domushumus rus
& militia. Sed humus in gtõ & ablatiuo, millitia iĩ genitiuo ſolũmodo in aliis . H
caſibus ſine præpoſitiõe nõ leges. Sic. n. obſeruãt maiores. ꝗꝗᷓ ẽt dicamus fui 4

ruri p dãdi caſum aduerbialiter poſitu. fui rure nõ dicẽdu eſſe Feſtus docet. .
Sed poete frequenter utuntur. Hora. Quinq; dies tibi policitus me rure futu mcoen
rum ſic & Tibullus. Nomina uero prouinciage & appellatiua locoge & flu- (yiſ
minum & montiũ: ſi iungantur uerbis ſtatum ſignificãtibus in abltõ cũ præ elcnn
poſitiõe in poni debent: ut fui in foro: Si motum ad locnm in actò cum praaæx ynch
poſitiõe ad uel in: ur eo in ſiciliam & ad tẽplum Dices tamẽ peto Siciliã: ſicut ceprore
peto uineã: peto Romã: peto Affricã. nã peto præpoſitioné nõ recipit Si plo- (lleti
cum in actõ cum ꝑ: ut trãſeo per forum. Si de loco ĩ abltõ cum præpoſitione D
de uel auel abs uele uel ex: ut uenio ex agro a uinea de foro. Oia qdé noiaq uunn
cum uerſus iungunt᷑: ſiue ſint urbium: ſiue appellatiua locoꝶ ſemper ponũ gurna
tur in actõ cum aduerbio uerſus poſtpoſito: ut eo Romã uerſus. Sed ſi ciuita lsnum
tum: aut puinciaꝶ nojĩa nõ ſint addimus præpoſitionẽ ad uel in: ut eo ad ori- ſonmp
enrẽ uerſus & infoꝶe uerſus. Si uſq; ad locum ĩ actõ cum præpoſitione uſq;:ſt Antun
ſint ppria ciuitatum uel illa domus & rus: ut uado uſq; Romã. Cætera uero
in actõ cum uſq; & ad præpoſitiõe ponunt: ut iui uſq; ad hortos. Vſq; tẽpus 5
ẽt notat:ut quouſqʒ pſeuerabis in tua neꝗtia uſq; ad mortẽ. Diſce tamẽ ꝙ ́⸗
do noĩbus urbium prepoſitionẽ nõ addimus loꝗmur tâꝗᷓ per aduer bia. Si ue /
ro addimus. ꝙ licet p noĩa loquimur: ut uenio ex Roma: eo indomum &ßacdh mpyli
domum. huius rei mille exempla nuenis. eees
H DDe figura conſtructioilinnsq.
Igura eſt uitium rõne excuſatũ & aſcribit᷑ elegantiæ.- Figuraꝶe aliæz
fſfluunt locutiõis. aliæ dictiõ:s. aliæ cõſtructiõis. Figuræ cõſtructiõis
I nã alias præteribo. ſunt octo Euocatio. appoſitio. conceptio ſiue ſi
lepſis. plepſis. zeugma. ſyntheſis. antiptoſis. ſyncchdoche. Reliquaſ ALtul
autẽ ĩ poetage expoſitiõe doceberis. DeEuocatidee iz,
Vocaco ẽ cõtinuata reductio tertiæ pſonæ ad primã uel ſecundi rto
uut ego Quintiliaus declamo. tu Cicero oras. In euocatione qttuor« loc⸗
e regrunt. plona euocãs. pſona euocata, Remotio copulæ: & uerbu ar
cöcordãs cũ pſona euocate. ODe appoſitione.
Prcgpoſitio ẽ cõtinua cõiunctio duoge ſubſtantiuogꝶ: quog alterum
a declarat altege: ut mirat molẽ Aeneas magalia quõd. & pximo ille
procas troiãæ gloria gẽtis. Reꝗrunt aũt in appoſitiõe duo ſubſtan e
tiua in eõdẽ caſu. & ꝙ magis cõe fere ſemp præcedar. Nã licet dxiiee Rſ
ve Hector uir fortis: & equus anĩal ferox. Fit aut appoſitio tribus ex cauſis. üded
Primo cã reſtringẽdæ generalitatis: ut aial camis latrat. Scdo remouẽdæ æqui B
uocationis: ut leo ſignum ardet. I extio cãà attribuẽdæ ꝓprietatis. ut Virgilius·

uir ſummus. Dee cõceptione.

—

–

D Onceptio ſeu ſylepſis eſt adductio indignioris addignius. Lit t 4
camn ini bhbuus mõis: genere numero & pſona. Genere: ut maſculinũ cõcipiat
mmefunn hlhuchti: & ueſtis & auge ſunt præcioſe. Numero: ut pluralis nume,
afh⸗, rus cõcipiat ſingu arẽ: u diſcipuli & præceptor legunt. Perſona: ut prima co.
n le legimus. tu & ille ſcribitis. poteſt etiam fieri cõceptio per hanc prepoſitio-
mnt⸗ nem cũ poſitã loco copulatiuæ cõiuntionis. nã idem ẽ dicere diſcipuli & præ
häſan ceptor legunt ꝙ diſcipuli cũ præceptore legũt. Tu mecũ currimo.i. tu & ego
ib ſed eſt indirecta. dignior. n. pſona cõcipit. Reꝗrunt in cõceptiõe ꝗnq; dictio
voſnone cõcipiẽs. dictio cõcepta copulatiua cõiũctio uel. ppõ cum uerbum ueladiecti
i nin uum pluralis nũeri & ꝙ cõcordet cũ pſona cõcipiẽte nã ſi aliter ĩueniatnõ ẽ fi
Nrona gurata locutio. Cõceptio duplex ẽ directa & idirecta. Directa ẽ ꝗdo ſit p ſimi
lcuin les numeroæ: pſonas diſſimiles & genera diſſimilia. Indirecta ẽ ꝗdo fit ꝑ pes p
aton⸗ ſonas paria genera & pares nũeros: ut Virgilis & Horatio canunt aurum & ar
weng gentum ſunt præcioſa. uiri & fœmininæ currun: De prolepſi.
e Rolepſis ẽ attributio ꝓprietatis toti diuiſio inptes ſuas: ut puell?z—
gtinus P legunt flores: iſta uiolas: illa uacinia. Regrunt ꝗqdem i ꝓlepſi quiq;
me⸗ itum ptes. diſtributio ptiũ proprietas & ordoEſt ãr duplex ex.-
du re plicita & ĩplicita. Explicita ẽ in ꝗᷓ cõcureunt ora quæ reꝗrũt ad eã:
ums Implicita ẽ quæ non oĩo exprimit᷑: ut uos amatis: alter alteruʒ. Saluſtin. cœpe
rerſe quiſq; magis extoller. De zeugmate.
EBruiugma ẽ reductio unius uerbi ad diuerſas clauſulas: ut ego. lego &
nnale tjwu. Reqrunt ĩ zeugmate tria uidelicet duo aut plura diuerſa ſubſtã
wdnis tinua copulata ꝓpetas hoc uerbũ ẽ & ꝙ cõcordet cũ uno illoꝶ ſub
iolre⸗ ſtãtiuorũ. Fit aãt p zeugma uariatio pſonarũ intrãſitiue. ut ego lego
Reiiul & tu. Nũerorũ: ut iſti legunt & ſocrates pſona & numeroge: ut hebrei ſunt
& ego triplex ẽ zeugma: uidelicet aſupiori: hoc ẽ quãdo ꝓprietas ſeu uerb”um
lrudi præoponitur: ut lego ego & tu: Amedio quãdo uerbũ in medio põitur ut ego
titaua lego & tu. Ab inferiori quando uerbum poſtponit: ut ego & tu lego & hic illi
Abeb us arma hic currus fuit. DLe ſyncheſi,
de. AIAI nmtheſis ẽ attributio pprietatis uni uel pluribus copulatis qꝗã fit nõ
lerun. gfrfa uocisſed ſigni ficati: ut populus clamãt & pPs ĩ fruſtra ſecat & p̃ne
imn e ſte ſub ipa: Reqꝗrũt ĩ ſyntheſi tria: unũ ſubiectũ: uel plura copulata.
ſubctn ꝓprietas & attributio ꝓprietatis cõcordãs cũ ſigni ſicato & nõ cũ uoce ut ro
e di ſa flos pulcher & lepus grauida Fit ꝗdẽ ſyntheſis ingenere & in nũero ut tur
l ba & cetus ꝓterui. pars ueniemus ſcythiã. ”MVMUW De ſynechdoche.
Ne VYV nechodoche eſt attributio ptis aliquid totũ ſub ꝓprietate uerbi
nne uel adiectiui. ut nympha nuda genu. & tu doles pedẽ. Reꝗront᷑ aũt
inſynechdoche tira uidelicet totũ ꝓprietas & ps inactõ poſita. In-

directa ſynecdoche ſit ꝗdo ps nõ eſt de eſſentia totius ut apud Vigi. pfaſa
ſanie uittas atroq; uenẽo. Eſt alia ſynecdoche locutõis ꝗᷓ Cice. ĩtel lectionẽ adi
pellatut hoſtis hẽt muros: ꝓ hoſtes. põit. n. ps ꝓ toto. De antiptoſ öeralie
NMNMMtiptoſis eſt caſus pro caſu poſitio ſub aliqua proprietatemut poo ſogs
o ut placerent quas feciſſet fabulas. fabulas pro fabulæ poſuit. in 1uͦ Ai
ngnac quidem tria requiruntur. unum ſubiectum. una proprieta: &α . Namat
ꝙ caſus ꝓ caſu ponat. De diffinitiõe cõſtructiõis & ipſius uarietate. . orei
Snſtructio eſt cõgrua dictionũ ordiatio cõgruâ pfectãq; ſniam de Füͤmat
müöſtrãs. Cöſtructionũ alia & cõgrua ſenſu uoceq; ut Virg. ſcripſfir mmnu
hyryuaucolica. Alia ſenſu nõ tamẽ uoce ut populus currũt Alia ẽ cõgruas ſeiis
uoce & nõ ſenſu: ut Verulæ ſũt lõga urbs. Præterea cõſtructionũ alia ẽ trãſiti nor
ua. alia ĩtralitiua. Trãſitiua ẽ in qua actus uel paſſio pricipalis uerbi oſtẽditur mau
rtrãſire uel iferri ab una pſona ĩ aliã: ut Sulpitius amat Galatheã: & Galathea nden
amat a ſulpitio. Intrãſitia ĩ qᷓ nec act anec paſſio uerbi priĩcipalis oſtẽdit trã Pr
ſire. nec ĩferri ab una in alterã pſonã: nec eadẽ pſõa oſtẽdit᷑ agere & pati: ut de s
us ẽ iuſtus. Trãſitiuag alia reciproca alia retrãſitiua. Reciproca ẽ ĩ ꝗ eadé pPlo Eer

. —

na ſignificat agere & pati ꝑ uerbũ pricipale: ut ego diligo me. tu diligis te. Re ing
trãſitiua ẽ qᷣ Kedié ſieri duplex trãſitio ut hera rogat te ut ames ſeſe. Ntĩ cnü nu
uerbo iter ſe cõſtruũt᷑ ĩtrãſitiue. Obliꝗ uero cõſtruũt᷑ cũ uerbis & ntĩs trãſiti Piat
ue. Sed obliꝗ ſupponẽtes uerbis ĩpſonalibus cõſtruũt᷑ cũ eis iträſitiie. heng
De Ntô & Vocatiuo. ”êðä AAali
Onminatiuus & utũs: ut ait Priſc. ſũt abſoluti.i. ꝙ punã pſonà ĩtrãſi Fu
ttiue poſſunt ꝓpferri: ut ego Aſcræus ãbulo. tu Plato philoſopharis õl
Ahriſtoteles diſputat: Et ſi ſubſtãtiuis uerhis uel utĩs priæ & ſecũde ſerchr
pſonæ iungũt nõ egẽt pnoĩbus ꝗppe eſſentiã ſui uel noĩationé ſignificat: urt in
hõ ſũ: Cicero noĩor. Sin aliis ſociàt uerbis tũc neceſſaria adiungùt ꝓnoibus re
ut ipſius eſſentie præſẽtis demõſtratiõe trãſeãt a tertia pſoa ad primà uel ſecũ mnn
dã ex cõnexione ꝓnoĩum:ux ego Priſciãus ſcribo. tu Apolõius ſcxribis. Et ſciẽ “
dũ ꝙ utũs nõ eget ꝓnoĩe ꝗppe cũ ſcdm ſuã uocẽ finiat pſona: ut Apoloni le- * “
gis uel lege. Terẽti ſcribis uel ſcribe. Hæc Priſcia. de ntõ & utõ cõmemorat. . heben
DDDDDDDe nominum conſtructioe. .

T qm̃ ntũs & utũs obliquos & obliꝗ alios ĩter ſe ĩuicẽ attrahũt col. Dzrin

lliga quoad potero breuius ipſope cõtructionẽ. & prio ᷓ noia gtos ſgi⸗
iinſcilcant aperi. Decsſtructione gtt.: Rer
Aululus oẽs gtõ jungũt quãdo poſſeſſio aliqua uel poſſeſſor ſignifia In
tur ita ut poſſeſſio in gtõ ponat᷑:ut Hector filius priami: & itege ca dan
ſus poſieſſoris regit gtũm: quũ ſignificat laudẽ uel dedecus uel ac⸗ u
cidẽs. laudẽ ut uir egregiæ ui rtutis. dedecus ut uir magnæ crudeli- iun P
cah
gtoid
mihie
Pähn

litatiſ. Accidẽs cignus albi coloris: Sed hmõi ẽt abltõ iungunt: ut uir magna
Uirtute qd infra docebimus. Partitiua diſtributiua & ſuperlatiua & nola

tti
lckonead
MNiN
Aemt on

e olni

koprietn:
mietne.
ſin
1r.ſcupt
nicöyn
uiile
biokici
ACAhe
oſtetitri
Cpaiptde
geade o⸗

gsteRe.

e, Nici
atis wilti
ine,

riiril
oophnd
Akrude
niſcittu
pnoibu
ellal
disEtls

ni, „

nküͤnl
ingios
Gir
Aien
usel⸗
r men
to⸗

“
.. e
*

leralia & ordinalia gtõ plurali uel ſingulari noĩs collectiui igunt ut alius
iſtoge: & alius populi. & ſũ doctiſſimus ciuiũ uel iſtius populi. & ſũ unus illo
rũ: &ſũ primus diſcipuloge. Verbalia quoq;ĩ or & in trix: ut amator uirtutis
& amatrix delitiaꝶ. & oĩa hntia uiſimilẽ iſtis: ut exps uirtutis: & dubius hu-
ius rei. Sic & pticipiis ſimilia in ns deſinẽtia & in us ut amans bidẽtis: doctus

⸗

Sramaticæ pitus artis. & participia & gerũdia ꝗᷓ a uerbis gtũm regétihus ueni

unt: ut egẽdi diuitiag: & eorũ ui hẽntia: ut pfuſuſq; ſui.similiter dubius ne
ſeius ignarus. Cõparatiua quoq; exceſium ſignificantia & partitiue poſita: ut
maior illogꝑe & minor iſtoꝶ: Diciuſq; ex illis & illa qᷓ demõſtrãt aliqd ohtieri

ut diues opũ:copioſus reꝶ, opulẽtus capax plenus. & ꝗᷓ aliqd deeſſe ſigniſicãt

ut paupegenus idigens ĩops uacuus & ꝗ ſigniſicãt aliqd deſyderari & ſubtra
hi: ut auarus æris cupidus abtioſus auidus ſtuſtioſus fur rapax. prædo. Secu-
rus ſui pcus tritici. tenax nũmoge. Noĩa quæ ẽt determinatã mẽſura rei uel ĩ-
determiatã ſignificant: ut ciathus uini: cadus olei. Itẽ neutra elegãtiſſime gtõ
rmungunt: ut hẽo multũ libroge: ideſt multos libros. Et id negocii.hoc reitiſtd
mali.ꝗd boni. & illa q notãt accuſationẽ ſeu dãnationẽ: ut res uoti & furti.cri

miatus adulteri: accuſatus dãnatus cõuictus. & ẽt quæ poſt ſe rei precium ha-

bent ut emi libg. x. aureoge: greũs ille a noĩe nõ uerbo regit Similiter oĩa noja
ad aliqd dicta eãdẽ conſtructionẽ ſeruãt. hec etenĩ poſſidẽtur & poſſident: ux

ſeruus domini & pr̃ filioge & nomina ꝗ ſignificant præeminẽtiã hunc caſum

accipiunt: nt rex regum dux exercitus: princeps populi: præſectus arcis: põti-

fex chriſtanoge: cã mortis ꝛcaput ſalutis origo & fundamẽtum. Itẽ ꝗ notãt ſub
iectionẽ & cõiũctionẽ & gr̃am: ut ſeruus ſymõis diſcipulus amicus iſtius ſfrat᷑
ſocius cões collega riualis: Sic & alũnus patrui ſimi lis tui: difſimilis tui. Dici-

mus ẽt: ſũ ſimilis tibi. Sed drnt. Nam ſum ſimilis tibi ĩ forma:ſimilis tui ĩà mo⸗
ribus intelligit. Inſtar nomẽ indeclinabile genitiuo iungitur. Virgi. Inſtar mõ

tis equum Pleriq; ueterum ad inſtar dixerunt. Hæc ꝗdem omnia & plura ui

De conſtructione datiui.

habent poſſeſſiuam hoc eſt ꝙ aut poſſidentur & ideo genitiuo iunguntur.

Datiuo cõnectit nomĩatiuus & utũs: & obliqui poſſeſſionẽ uel poſſeſſorẽ
ſignificantes uerbo ſubſtantiuo uel eius participio interpoſito: ut Maro fuit

pater Virgilio: & Tullius extans filius Tullio. Sic etiam conſtruuntur ila oĩa

ꝗ ſum ad aliquid dicta:ut illa quæ prælationẽ ſignificant: ut Scipio ẽ dux ex

ercitus & dñs huic populo. Item quæ ſubiectionem & cõiunctionẽ ſigniſicãt

ut tu es ſeruus illi & ſocius. Et que aliꝗd boni maliue nobis acquirunt: ut uri
lis tibi & ſutilis dinoſus: periculoſus: aptus idoneus facilis: difficilis qſtuoſus
calamiroſus ĩfſœlix tibi ꝓſp dexter ſiniſter fidus. illi & ad illũ ſidiſſimo:qd ẽt
gtõ iũgitur. Virgi.i. xii. Præter̃a regia tui fidiſſima dextra Dixius ẽt hæc res ẽ
mihi cordi lucro dãno odio tedio. & uerbalia iĩ bilis & ĩ dus & pticipia futuri
tpis huic iũgũtur caſui. admirabilis illis: amabilis dicẽdus amãdus orãdus. ea

ſoocdut
Aoq; ad gfam uel ad odũ alicuius ſpectät. uel ë ſigilicantaligd ut pt Aö. anſe
maritus urbi cliẽs patronus amicus inimicus comes ſocius hoſtis affinis: coo. aähe
gnatus ucinus propinquus cõtubernalis par impar æquus ſimilis & diſſimilis e
De conſtructione accuſatiiuu. õ

Qdcoönoia nõ iunguntur nili figurate: ut nuda genu. i. habens nu Onuix
a dum genu. & collecta ſinus fluẽtes. ihabẽs collectos ſinus fluenter uhn
per ſynecdochen figuram conſtructionis. Nomina tamen q ꝓp pi e
cipiis ponũtur hũc caſum hr̃e compiuntur ut gnarus cas & præſci ,n

us ſutura. Oſusexoſus & poſus actõ etiam iungũtur: ut oſus bella. Hæc qdẽé Inpyin
ultima noĩa eſſe dicendũ eſt.ꝗᷓꝗᷓ aliꝗ pricipia ſine uerbis eſſe uelint huic caſuii Acſs
iungunt᷑ pticipia & gerũdia uerboꝶ ꝗᷓ poſtulant actũm: ut amãs uirtutẽ & le- mmend
gẽdo lectionem. Adhærẽt ẽt huic caſui noĩa numeralia ex ui accuſatiuæ præ ſend

poönis ut ſũ rudis ad pugnãn. De conſtructione ablatiaii.
Bltô iunguntur noia ꝗdo p eum euenire illis aliqd mõſtrat᷑ut accu olun
ttus oculis.i. p oculos: ualidus uiribus diues auro & ꝗdo aliqd habe mt

I uel conſequi uel adeſſe oſtédit: ut uir magna uirtute. Hlla quoq; q inn
uipm paſſiuã hẽnt huic caſui cõiunguntur: ut lapſus labore ſeſſus curſu uiduus cole⸗
dignus idignus. ꝗᷓꝗᷓ hæc ex auctoritate: ſicut nõnulla alia gtõ adhærẽt. Virg. dlani
i. xii. Deſcendã magnoge haud nunꝗᷓ idignus auog. Captus uacuus plenus or Aud

natus præditus cõtentus ĩbutus piger pedibus tardus ingenio. Abltõ quoc ſepun
compatiua iungunt: ut ſum fortior hercule. Sic & pticipia & gerundia queni ma
unt a uerbis abltũm ſine præpoſitione regẽtibus: ut ornans te uirtute: ſpoliẽãss Mabl

te ueſte gaudens cõmodo tuo. Quæ aũt huic caſui ex ui præpoſtionis iunguũ- unn
tur tu ꝑ ſatis diſcere poteris: ut Alcræus ortus ex Agꝗpendio & oriundus expx Win
uſia uel puſinis. Et ꝗbus ſeruiant caſibus præpõnes apud donatũ.iam didici meo
ſti. Scias tamen tenus nõ mõ abltõ ſed etiam gtõ plurali ſæpe reperiri cõiũctũ nelact
Virg. in geor. Et cruge tenus amento paleria pendent. ſed tunc aduerbiũ eſſe RM
Seruio placet. De aduerbiorũ & ĩteriectionũ cõſtructõe. itcci
Diuerbia quædã & iĩteriectiões poſt ſe aliꝗdo caſus accipiũt: ut pri½ enoh
Uuiie & poſtride qᷓ more præpõnis actõ ſeruiũt. Cice. in primo inue- wnnn
ctiuaꝶ Pridie calendas ianuiarias. Liuius li. vi. Poſtride idus dicimus ẽr ut aa colſere

Valla. Pridie illius diei & pridie nonaꝶ decẽbriũ poſtridie autẽ ſigniſicat po- (ute
ſtero die nõ poſt tres dies: ut dicunt ignari. Aduerbia cõparatiua & ſuplatiu? ian
quæ a præpoſitionibus ueniunt ultra compatiui & ſuperlatiui cõſtructionẽ we⸗
ſeruiunt actõ. Cice. ad Octauiũ. Caſtra ꝓpius urbẽ mouentur. Saluſtius in i- Prypetll
ꝑurtha. Proxime hiſpaniam mauri ſunt. ppius autem et dtõ iungitur. Virgi: (he

ꝓpius ſtabulis armẽta tenerent. Aduerbia ꝗ̃titatis & cõparandi gtõ iungürrr re
ut page ſatis & plus uirtutis. En ſiue uidelicet ſiue exprobet noĩatiuo & actõ lci

iungitur. Quintili. En ꝓbitas. luuen. En habitum. Virg. En quattuor aras. Ec
ce nominatiuo iungi reperitur. Virg. in. vi. Deus ecce deus Accuſatiuo autẽ

.

—

“ iuuctum non legitur teſte Valla. Sedaliquando: ut id monet inuenies apud
D plautum: ut in bacchidibus. Ecce me.Hei dtõ adhæret. Virg. Hei mihi qualis
ldfts erat. Heu accuſatiuo Virg. Heu ſtripem inuiſam. Inuenitur tamen heu & hei

s ned nominatiuo coniungi. Virg. Heu pietas heu priſca fides. Terẽ. Hei miſera. Ve
Adliui dt. Martia. Carper̃ cauſidicus ſertur mea carmia ꝗ ſit Neſcio ſi ſciuero ue ti
Diſ cauſidice. Proh & hem accuſatiuo. Heus uah & ah & ohe uocatiuo tantũ
en modo. O autẽ nominatiuo uocatiuo & accuſatiuo. Cicero O nox illa. Virg.
fren ,ũü regina nouam. Idem in geor. O fortunatos nimium ſua ſi bona norint agri
mmdn Lolas. Conſtructionis epilogus
cA Omnia uerba perſonalia nominutiuum uel uocatiuum ante ſe poſtulant.
e Imprimiſq; iubeo ut uerbi ſenſum inuenias. & ut numeri & perſonæ genera
m huectn & caſus conueniat. Omnia actiĩa actũm patienetem poſt ſe requirunt præter
umi interdico quod refugit. Sgd ex his alia ſolo actõ contenta ſunt ur amo uirtu
Auen Lem., ſic cõſtruitur neutrum aro ſolor deponens & cõmunia uerba qdã ſigni
Pbhumi. ficant actonẽ ut aro noualia: ſolor afflicto: & oſculor filium. Alia ultra actũm
AEntung uolunt datiuum ut do l bellum tibi:quædam uero alium actũm: ut doceo te
diigike Srämaticam. Alia ablatiuum: ut munero te ueſte. pleraque genitiuum uel ab
Nec, latiuum: ut impleo uas uini & uino. quedam ablatiuum cum pᷣ̃poſitiõe.ut au
curnvcn dio lectionem ab illo. Paſſiua uolunt nominatiuum patientem & poſt ſe
rri Ne ablatiuum cum præpne agentem. & ultra illos aſſumere poſſunt alios ſuo/
epken rum actiorum caſus:ut a me doceris tu grãmaticã.ſic cõſtruitur uapulo: ut di
Aöqvog ſcipulus uapular præceptore. ſic & cõmunia ĩ paſſiua ſignificatiõe:ut tu oſcu
ndia qven laris a me ſic & orior ut ortus ſum ex nobili genere. Ex neutris quædã poſtu
mmeſlu lant abltũm agente: ut caren pre. Cum eodẽ ſed patienti caſu cõſtruitur utor:
onsiunti ut utor pane. mulra datiuum uolunt ut ſeruio tibi. Sic cõſtruit auxilior ut au
jonamen xilior inopi. Aliqua uolunt caſum ſine præpõne: ut ſunt ſimilium copulatia:
iam ai ut eo ad forũ.eo rect us. Sic ẽt conſtruitur gradior. Alia uolunt abltũm agẽtẽ
eiicücf uel actũm cum præpõne ob uel pp: ut gaudeo diuitiis uel ob. di uitias. Sic con
Cetüͦ ſtr uitur lætor de ponens: ut lætor pecũia uel ꝑp pecuniam. Imperſonalia paſſi
Sntte U Uocis af ſe ablatiuum agntẽ cum præpõne requrũt. ut a me legitur, Poſt
ürcN ſe raro hmõi caſus accipiunt: ut a me ſeruitur tibi: & a me itur in antiꝗᷓ ſiuam
ine ponuntur & ſine ullis caſibus Actiæ uocis ĩperſonalia ãte ſe iſinitum poſtulãt .
mini polt ſe uero aliq gtũm uel ablatiuũ ꝗnq; ꝓpnomium. ut Sulpitii uel mea inte
mikenſ- reſt ſtuder̃: Aliq dariuũ.ut ſcribere placet mihi. Aliqua actũu ut uigiliar̃ decet
Ainau giliare decer me. Quædamjuero actũm cum preponne. ut legere pertinet ad
zirucin me. Quædã uero actüm cum præponne ut legere pertinet ad me Alia ãte ſe
„ Sgenetuni uel ifinituũ & poſt ſe actũm ut leger̃ ſeu lectõis pœnitet me. Alia am
nne ſe ablatiuũ cũ præpõne & poſt ſe datiuũ:ut a me benefit tibi. Incipit cũ ſua co
ginn⸗ horte uult illorum uerboge cum ꝗbus jungitur conſtructionem & eorum ui
uc ſuſcipit: ut incipio amaxe ie. incipio amari abs te,. & incipit tedere ſtudii.
md .

Nfinita uolunt ante ſe accnſatiuum: & poſt ſe caſus ſuorum uerborum:

ut me amari abs te placet mihi. ZUVUD .
Gerundia & ſupina & participia uolunt ante ſe caſum.ſed poſt ſe ſuorum
uerborum caſus requirunt: ut amandiillum: & amandaus ab illo.
Omparariua poſt ſe uolũt ablatiuum uel ntũm cum ꝗ: ut ſum for⸗

c tor te uel ꝗ tu. Superlatiua ptitiua diſtributiua uolunt poſt ſe geni-

tiuum pluralem uel ſingularẽ nominis collectiui ut ſum fortiſſi⸗⸗
S mus populi. Sed ptitĩa & diſtributiua accipiũt ẽt præpoſitionẽ ex
& inter ut ex his uel iter hos unus ẽ ĩpudicus. Suplatiua & comparatiua al

ſumũt poſt ſe cãus ſuoꝑ poſitioꝶ ut hic urceſus ẽ plẽior iſto. & ego ſũ cariſſi
mus o ĩum pontifici. I Nterrogatiuis ſic reſponderur ꝗs es tu:ſũ iuhus:qlis

es tu ſum rudis. qtus es: puus. quot ficus ediſti? decẽ. quotẽnis es: ſeptẽis. quo
tus es ĩ tua claſſe: ſecũdus. quotuplicẽ ueſtem habes duplicem. quotuplũ fru

mentum reddit agellus tuus?decuplũ. Cuias es tu?italus & arpĩas.cuiũ ẽ hoc
galamariũ? meũ uelillius nel uirgilianũ. quoteéus cait chorus ꝗternus. Vbi fui

ſtitillic. quo pgis illuc.ꝗᷓ trãſiuiſti? eadem qua tu. Vnde uẽis!illinc quouſq; is

illucuſq;.quorſũ meas? dextrorſum.

Duerbia locali
a bis uel ſtatũ uel ſimilẽ motũ ſignificantibus ut fui illic. Et ſidicãus

AQe motu ad locũ: iui illuc.ſi ꝑ iocũ trãſeo hac.ſi de loco uenio illic

uerſus locum:eo ſurſum. Nomina uero urbiũ cuiuſcũq; declia-

tionis & numeri & illa qᷓttuor domus rus humus & militia. ſed humus i gtõ

& abltõ militia ĩ gtõ tantum. reliqua qliacunq; ad imaginẽ hoꝶ exẽploꝶ dil

.

cernũt᷑: Fui rome Ferẽtini fruſcinone uerulis. Diceſq; fui rure uel ruri:iui ro⸗

mã ferẽtinũ frulinonẽ: uerulas. Trãſiui romæ ferentio fruſinõe Verulis. Di-
ſcedo roma ferentĩo fruſinõe uerulis: fui ĩ tẽplo:ĩ auẽtĩo ĩ cãpãia.iui ad tẽplũ

ĩ auẽtinũ ĩ cãpaniã. trãſiui ꝑtemplũ ꝑ auẽtinũ ꝑ cãpamiã. Diſcedo ex tẽplo. ex
auẽtĩo: ex cãpãia. Vale lector: & ſuperos cole.
His mihi non precium eſt quæſitaue gloria libris.
Dogmata ſed latii tradere uera ſon.
Er gratum minus Falconi offerre ſuiſcd:
CGui cupio ut grates tu quoq; lector agas.
Nanqʒ is uel ſolis priſco candore quiritm
Caſtalios gaudet promeruiſſe uros. ldem ad lectores.
Sunt quorum in manibus noſtrimonumenta laboris
Vos precor hæc iuſta pendere lance iuuet.
Si placeo laudis nn me fraudetis honore.
Offendet ſi quid me monuiſſe uacet.
Si non tutabor cogar peccaſſe fateri
Debebo & monitis lector amice tuis.

=

a uel ſtatũ uel cũq; motũ ſignificatia jũgũtur uer

Ad lectorem.

levot
Cetbe

troor
betpis
cumte

yon

Cone
Tpis
cücee
clicer
lbad&
ſpoce
exepſa
dit bu
gbiali
colil
poritl
Wæ

Ownm

potite
ſriar
latite

tion

n br
ſach
ſirci
ne
dad⸗

erboium

Ntlehonm

4

Eurſomher

tpoſtlee

lunſon⸗
dpoſttionin
parmriut

Ggoſicni
liinlusgl

epteß
Pormüin
Eculüehor
mus Pbjfi

ccvoligi

günnrver
Etldheins
o venoli
ſcig chlin
humhlg
eigogtl
Hmmun
Ven,
iuiadi
ertigo⸗
dhnen,

Cerbeream rabiem ſentiet eſſe mihi. Finis.

Me uolet at ſi quis rabie latrare canina:

Donati grãmatici de figuris opuſculum..

Arbariſmus ẽ una ps oronis uitioſa in cõi ſermone ĩpoemate uero

b metaplaſmus. Itẽ Barbariſmus ĩ noſtra loqla: in peregrina barbara
lexis dicitur: u t ſi ꝗs dicat:maſtruca cateia: magalia: acinatis: Bar ba
.— riſmus aũt fit duobus modis. Scripto & ꝓnunciatione. His biptitis
qttuor ſpẽs ſupponũtur. Additio detractio ĩimutatio trãſmutatio litteræ ſylla
be tpis tonĩ aſpirationis. Per additionẽ IFFæ fiunt barbariſmi: ut relliqas danaũ
cum reliqas per unũ dicere debeamus,. Syllabæ: ut nos abiiſſe rati ꝓ abiſſe.
Tpis: ut italiã fato cum italiã correpta prĩa ſyllaba dicere debeamus. Per detra
ctionẽ Ir̃æ:ut ĩfantibus puis ꝓ ĩfantibus. Syllabæ: ut ſalmentũ ꝓ ſalſamentũ

T pis:ut Vnius ob noxam correpte: ꝓ unius ꝓpducte. Per imutationẽ lr—æ ut ol

li ꝓ illi. Syllabæ. ut pnues ꝓ pnices. Tpis:ut ſeruere leucaten cũ feruere ſit ſe-

cũdæ cõiugatiõis & producte dici dbeat. Per trãſmutationẽ lr̃æ: ut euãdre ꝓ
euãder. Syllabæ: ut diſplicia ꝓ diciplina. Tpis: ut ſigs deos ꝓducta priori ſyl
laba & correpta poſteriori. Pronũciant toniquoq; ſimilit & per-has quattuot
ſpẽs comutant᷑. nã ipſi adiiciunt detrahunt᷑ mutant & tranſmutant. Quorũ

exẽpla ultro ſe offerunt ſi ꝗs inꝗrat. Totidem ãt mõis ꝑ haſpirationẽ deprehẽ:
dit barbariſm quẽ quidã ſcripto quidã pronũciatiõe iudicat aſcribendũ ꝓpph

quã alii lram alii haſpiratiõis notã deputant. Fiũt aũt barbariſmi ꝑ hiatus &

colliſiões.Sũt ẽt malæ cõpoſitiões Cacolyntheõ qᷓ uitia nõ nulli barbariſmũ ẽ
putãt.ln ꝗbus ſũt methaciſmi labdaciſmi iotaciſmi hiatus colleiſiões.& oĩa ᷓ
plus æquo miuſue ſonãtia ab eruditis auctoribus reſpuunt. Nos cauẽda hæc
omnia uitia prælocuti conuereſiã pertinacibus relinquamus.
L De ſolœciſmo uitio artis gramaticæ MUMU—W
Oloeciſimus ẽ uitiũ ĩ cõtextu partiũ or̃onis cõtra regulã artĩs grã⸗
c maticæ factũ. Inter ſoloeciſmũ & barbariſmũ hoc ĩtereſt ꝙ ſolo-
ciſmo deſcrepãtes aut incõſequẽtes ĩter ſe dictiões hẽt. Barbariſmo

ãt in ſingulis uerbis fit uel ſcriptus uel ꝓnunciãtis: qꝗqᷓ multi erãt ꝗ

putãt ẽt in una pte or̃onis fieri ſoloeciſmũ:ſi aut demõſtrãtes uirũ hanc aut
ſœĩam hũc dicaus“ Aut ĩterrogãti quo pgãus reſpõdeãus Romæ. Aut unũ ſa
Iutãte ſaluete dicãus cũ utiq; præcedẽs demõſtratio uel ĩterrogatio uel ſaluta

tio ui cõtextæ or̃onis obtĩeat. Multi ẽt dubitauerũt. ꝗqᷓdriga ſcopa ſoæleciſima

an barbariſmus ẽt uel ex ipſius uitii finitiõe poſſit agnoſci facile. Soloeciſmo
fit duobus mõis aut p ptes or̃onis:aut ꝑ accidẽtia ptiũ or̃onis Per ptes or̃nis

fit cũ una ꝑps cũ alia ponit ut Toruũq; repẽte clamat ꝓ torue.nomẽ ꝓ aduer

bio põitur. Fit ẽt in eadẽ parte or̃onis hoc uitiũ:cum ipſa ꝓ ſe non ĩſuo loco
neq; ut conuẽitur ponitur: ut cui tantum de te licuit ꝓ in te. & eo apud aĩcũ

ꝓ ad amicum & intro ſum ꝓ intus & foris eo pro ſoras. Per accidẽtia pretiũ

ſtmmten
atexel
orationis fiunt tot mõis ſoleciſimi quot ſunt accidentia ptiũ orationis. Sec.! m lon
in hiis ꝓpter compẽdium exmpli cã pauca monſtrabimus. nam per qualitates em
noĩum ſiunt ſoloeciſmi: ut Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto. Drr Anlo⸗
danus pro dardanius: proprium pro appellatiuo poſuit. Per genera. ut ualidi Ealiſs
lilices pro ualidæ. & amare corticis pro amari & collus collaria catet.p nume ſabo
rosiut Pars ĩ fruſtra ſecãt pro ſecat. Per cõparatiõem: ut reſpondit luno ſatur- hun
nia ſancta deaꝶe pro ſanctiſſima. Per cãus: ut Vrbem quam ſtatuo ueſtra ẽ pro dione
urbs. Per modos uerborum. ut Itis Paratis arma: pro ite parate arma:indicati zitäͤl
uum ꝓ impatiuo poſuit. Per ſignificatiões uerboge:ut Expohanteos & corpa ſnem
nuda reliquũt: ꝓ expoliãt. Per tpa:ut Ceciditq; ſnpbũ iliũ & oĩs hũo famat ne Mrrile
ptunia troia: pro fumauit. Per perſonas: ut Danai qui parent qᷓprimum arma princl
ſumite.ꝓ qui paretis. Per aduerbia: ut intus eo ꝓ intro.& italia uenio ꝓ de ita Vrum
lia. & ad Romam uado ꝓ romã cũ præpoſitio iperatim nominibus addenda bac
eſt:nõ aduerbio. Per præpoſitiões cũ una ꝓ alia ponitur: ut ſub lucem ibant m
ꝓ ante lucẽ.Aut.ueceſſario ſubtrahitur: ut Siluis te tyrrhene feras agitare pu KFu
taſti. ꝓ in ſiluis. Per cõiunctiones: ut ſibiectiſe; uerere flãmis pro ue. Fit per or uun
dinem cõiunctionũ ut autem fieri nõ debet cum dicendũ ſit fſieri autem non =
debet. Fiunt præterea ſoloeciſmi pluribus modis: quos reprehẽdédo potius nnn
ꝗ imitando poſſumus annotare. Soloeciſmus eſt in ꝓla. In poemate ſchema d
dicitur. Sequitur de decem uitis. honp
Vem barbariſmo & ſoloeciſmo decem uitia nominãtur hoc mõ.A ep
cyrologia cacẽphaton pleõaſmos piſologia macrologia tãtologia Mun⸗
eclypſis tapinoſis cacoſyntheton aphibologia. Acyrologia eſt im- Hni
Probri dictionis poſitio. ut Hunc ego ſi potui tantũ ſperare dolſo duumſ
rem ꝓ timere. Cacẽphatõ eſt obſcoœrna ꝓnunciatio: uel in compoſita dictione hten
uel in uno uerbo: ut numeg cum nauibus æquat. & arrige aures pãphile. Pleo conen
naſmos ẽ adiectio ſnperuacua ad plenã ſigniſicatonẽ: ut ſic ore locuta eſt. i
Periſologia eſt adiectio uerboꝶ ſupuacua ſine ulla ui reꝶ ut ibãt qua poterãt lr
q̃ᷓ ñ poterãt non ibãt. Macorologia ẽ lõga ſnĩa res nõ neceſſarias cõprẽdens: ut lubht
legati nõ impetrata pace retro unde uenerunt reuerſi ſũt. Tantologia ẽ eiuſdẽ S
dictionis repetitio uitioſa: ut egomer ipſe uenio. Eclypſis eſt defectus quidam ðS
neceſſariæ dictionis quã deſyderat præciſa ſnĩa: ut hæc ſecũ: deeſt loquebat᷑.
Tapinoſis eſt humilitas magne rei non. id agente ſnia qãᷓ demõſtrat: ut peni
tuſq; cauernas ingentes. uterũq; armato milite complent.i.multæ legiões ar le⸗
matogꝶe militũ implerunt multas cauernas Et dulychias uexaſſe rates & peli hohp
de ſtomachũ cedere neſcii. Cacoſyntheton eſt uitioſa dictionũ compoſitio: ut i
uerſat; inuentum terga ſatagamus haſta. ndech
Amphibologia eſt ambiguitas dictiõis ꝗᷓ fit p accuſatiuum: ut ſiquis dicat au Conin
dio ſecutorem retiage occidiſſe. Aut p uerbum: ut criminat᷑ Cato:Vadat᷑ Tuli
us: nec addatur quem uel a quo. Aut ꝑ ꝑticipium: ut uideo ſtatuã auream ha

kioni d
ergolltne
bano,Dr
an wlli
Netonune
luno ſan⸗
veſrnen

mzinckn

Ac
vofumatne
mum A
niopckin
den
em iban
Viare ou
kiperor
nendon
o win
ne chen

noc mͦ
tiologe

zeſt in⸗

ure dlO

chdioe
phleen
VUta ſſt ,
2 poreri
Nredensn
u
Evidm
riie
ninge
gir⸗
4
Poltin

dt
ii
vnnn

ſtam tenentem. Fit etiam pomonyma:ut ſiquis dicar aciẽ nec reddat oculoꝝꝶ

ſublata: u euandre pro euander: & tymbre pro tymber

aut exercitus aut ferri. Fit præterea pluribus mõis quos recẽſere omnes ne ni
mis longũ eẽt nõ oportet. Metaplaſmus tranformatio quædã recti ſoliti
ſermonis in alteram ſpẽm metri ornatus neceſſitatiſue cã. Huius ſunt ſpẽs

Qttuordecim: Protheſis. Epentheſis Paragoge. Aphereſis. Syncopa. apocopa

Ectaſis. Syſtole. Diereſis. Synereſis. Synalœpha Ecthlyſis. Antitheſis. Metathe
ſis. Protheſis eſt appoſitio quædam ad principium dictionis lræ uel ſyllabæ:
ut gnate ꝓ nate:retulit ꝓ tulit. Epentehſis eſt appoſitio quædã ad mediam di
ctionem lIr̃æ uel ſyllabæ: ut reliquias ꝓ reliquas. induperator ꝓ impator. hanc
aũt alii epẽtheſim: alii parentheſim uocant. Paragoge eſt appoſitio quedam ad

finem dictionis Iræ uel ſyllabæ: ut magis ꝓ mage. & porteſtur p poteſt. hanc ali

paralepſim:alli prolepſim.i.præſumptionẽ uocant. Apherelis eſt ablatio de
principio dictionis litteræ uel ſyllabæ contraria ꝓtheſi. ut mitte ꝓ dimitte: &

temno pro contemno. Sincopa eſt ablatio de media dictione litteræ uel ſylla-

bæ contraria epẽtheſi:ut audacter pro andaciter & commouit pro commoue
rat. Apocope ẽ ablatio de fine dictionis litteræ uel ſyllabæ contratia parago-
ge:ut achilli ꝓ achillis & poſſis & pro poſſitis: & potes ꝓ poteſtis: mutu pro
mutuo. Ectaſis ẽ extenſio ſyllabæ contra naturam uerbi: ut Italiam fato pro
ſugus:quũ italiã prima ſyllaba correpta dicere debeamus. Siſtole ẽ correptio

ſyllabæ cõtra naturam uerbi facta contraria ectaſi: ut aquoſus orion pro orix
producte. Diereſis ẽ diuiſio unius ſyllabæ in duas ut olli reſpondit rex albai
longaiꝓ albæ longæ: Er aulai in medio libabant pocula bacchi pro aulæ: & di
ues pictai ueſtis: & auri ꝓ pictæ. Synereſis eſt cõglutiatio duarum ſyllabarũ

in unam contraria diereſi: ut phæton pro phaeton: æripidem pro æripidem
Synaloæpha eſt ꝑ interpretationem concurentiu inter ſe uocaliũ lubrica quæ
dm lemiſq; colliſio.ut Atq; ea diuerſa penitus dũ pre gerunt.hæc a quibuſdâà
fynereſis uel colliſio nũcupatur. Eclvpſis eſt conſonantium cũ uocalibus aſp

concurrentibus difficilis ac ardua colliſio. ut litora multum ille & terris iacta

tus & alto. Antitheſis eſt litteræ pro littera poſitio: ut olli ſubridens pro illi
Meratheſis ẽ trãſformatio litterarũ ĩ alio loco nulla tamẽ littera ex ea dictõe

/

Chrheynmatalexeos & dianoeas ſunt qdam figuræ uerborum & ſnia-
8 rüjü. ſed ſchemata dianoeas ad oratores ptinẽt ad grammaticos uero
lexeos. Quæ multa ſint ex omnibus fere ſũt neceſſaria. xyi.ſ.prole
plis zeugma hypozeuxis: ſylepſis anadiploſis anaphora epanale-
plſis epizeuxis peronomaſia ſcheſiſonomatõ peranomœon omœoteleuton:
polyptoton hirmos poliſyntheon dialyton. Prolepſis eſt præſumptio rerũ or
dine ſecutarum ut interea reges ingenti mole Latinus proceduũt caſtris: Tur-
nus deinde æneas. Zeugma eſt unins uerbi concluſio diuerſis clauſulis apte
coniuncta. ut Troiugena interpres diuũ qui numina phœbi qui tri Podas cla

rii lauros qui ſidera ſentis. Hypozeuxis eſt figura ſuperiori contraria ubi di-

uerſa uerba ſingulis clauſulis redduntur. ut regem adit: regi memorat. nomen
q; genuſq;. Sylepſis eſt diuerſarũ clauſularum per unum uerbum cõglutinata
cõceptio. ut hic illius arma hic curruſq; fuit. Hoc ſchema late patet & fieri ſo

ler nõ partes oratiõis ſed per accidentia ptiũ orationis. Itẽ ſy lepſis eſt in diſſi⸗
muilibus clauſulis ꝗdo dictio ſingularis uerbo plurali adiũgit᷑. ut fũr nobis mi

tia poma caſtãeæ molles & preſſi copia lactis. Anadiploſis eſt gemĩatio dictio

nis ꝗᷓ ex nltĩo loco precedentis uerſus & prĩcipio ſequẽtis iterat: ut ſeꝗtur plu
cherrimus Aſtur. Aſtur equo fidens. Anaphora eſt relatio eiuſdẽ uerbi p par
ticipiũ plurĩorũ uerſuum ut Nate meæ uires mea magna potentia ſolus Nate
patris ſummi qui tela tiphœa tennis. Euphanalepſis eſt uerbi ĩ principio po-
ſiti uerſus in eiuſdem fine repetitio. ut Multa ſuꝑ priamo rogitãs ſuper hecto
re multa. Ante etiam ſceptrum dictæi regis & ãte. Epizeuxis eſt eiuſdem uer-
bi in eodem uerſu ſine aliqua dilatione geminatio ut meme adſum qui feci ĩ

me conuertite ferrũ. Paronomaſia eſt ueluti qᷓdam denominatio. uel quotiẽés

aliud nomen efficitur de alio ut nam inceptio ẽ amentium haud amantium.

Scheſioſonomaton eſt multitudo nominum coniunctorũ eadem habitu co

pulandi: ut marſa manus peligna cohors feſtina uirum uis. Paromcon eſt ꝗᷓ

do ab eiſdem litteris diuerſa nomina ſumuntur: ut Tite tute tanti tibi tanta

cyranne tulliſti. Omæoteleuton eſt cum ſimili modo dictiones plurime fini

untur ut eos reduci ꝗᷓ relĩqui. deuehi ꝗᷓ diſerri malui. Omœopotonẽ cum ĩ
toõſimiles caſus exeũt diuerſa uerba. ut mœrentes flentes lachrimantes comi
tantes. Polyptoton eſt multitudine caſuum uarietate diſtincta. ut Littora lito
xibus contraria fluctibus undas. Imprecor arma armis. pugnent ipſiq; nepo-
tes. Hirmos eſt ſeries orationis continue tenorem ſuum uſq; ad ultimum ſer
ctio multis nexa coiunctionibus: ut Athamaſqʒ thoaſq; pelideſq; neoptole-
mus primuſq; machaõ. Dialytõ ſiue aſyntheton eſt ſigura contraria ſuperio

ri carens coniũctionibus ut ite ferte citi flammas date tela impellite remos:
Ropus eſt dictio tranſlata a propria ſigniſicatione ad impropriam
fimilitudinem ornatus neceſſitatiſue cã. Sunt ãt. xii. Metaſora cata
cckhhreſis. methalepſis: metonimya antonomaſia. Epitheton. ſynech-

“ doche onomatopeia periphraſis. hvperbaton. hyperbole. allego-
rkia. Mataphora eſt rerum uerborumq; tranſlatio. Hæc fit quattuor mõis ab
animali ad animale ad animali ad inanimale ab inanimali ad animale. ab ani

mali ad inanimale. Aab animali ad animale. ut Ti phim aurigam celeres fe-
cere carinæ nam auriga & gubernator nauis animam habent. Ab inanimali
Al animale: ur pelagus tenuere rates nam rates animam non habet nec; pela
gus. Ab inanimali ad animale. ut Athlantis cinctũ aſſidue cui nuhibus atris
pini ferum caput & uento pulſat & imbri nam mõs animam non habet cui

merb
1 tob
auim⸗

Ppisn

lerter
ſuwun

ies flo

damd
cls l
adice
bidis
Km
keren
Dpn
Vn⸗
ſunt.
laqg.
nümt
win
Piop

linep

an

Ciusn
ſepr
ear
kome

totun

aun
Pulam
geſ
Prinhe
hoeſz⸗
H
ſpecſe
theſts
Rtce
kantt
lerpo
tenp

OrA doren

Cöhotnt
tben⸗
Ckincil
ürnobämn
inodid
regurnf

verdipze
alolas Nr

ſortedo

iulſcemden
mgikei
velqpotn
Amantiun,
ambiue
on ,
titihiane
Nlmmefi,
konewuni
ames tonl
Linorali

ſiney⸗

ltimone
hetoneid
neopdne⸗
maſ,
Hieenos
porim
noracmn
onhhnech
ole Aego⸗
oros
Aleabeni
celeresle
inanim
1neqe
ibins

Pubet aa

4 .

membra homnis atribuuntur. Ab animali ad inanimale: ut ſi tantum pecto

re robur concipis. nã robur animam non habet cũ Turnnus cui hæc dicunf
ammam habet: Scire debemus alias metaphoras eſſe reciprocas. alia s at eſſe

ptis unius. Reciprocas. ut altum mare & profundum cœlum. poſſumus. n. cõ
uerrere altum cœlum profundum mare. Herbe florent. Iuuenes pubẽt. poſ
ſumus.n. conuertere Herbæ pubẽt luuenes florent. Alias ptis unius: u t Sege
tes fluctuant. Vites germinant. Catareſis eſt uſurpatio noĩs alieni : ut patrici
dam dicimus qui occidit fratrẽ & piſcinã quæ piſces non hẽt. Hæc ubi extrĩſe
cus ſumerent fuũ uocabulũ non haberent. Meralepſis ẽ dictio pgens gradati
ad id qd oñdit ut ſpelũcis abdidit atris. hoc me uẽs Et poſt aliqd mea regna

uidẽs mirabor ariſtas. Motonymia eſt dictio qdam ueluti trãſmutatio. Huius

—

it multæ ſũt ppẽs: Aut per id qd continet id qd continetur oſtẽdit: ut nunc pa

tereas libat ioui. Aut contra. Crateres magnos ſtatuũt & uina coronàât. Aut

pꝓ inuẽtore qd inuentũ eſt: ut Sine cerere & baccho friget uenus. Aut cõtra ut

Vinumq; precãur. nã hic deus adeſt præſens Hæc exẽpli cã poſira addiſcẽtiba
ſunt. reliqua demonſtrabit lectio. Antonomaſia ẽ ſignificatio uice noĩs poſi-
ta.quæ fit tribus modis. Ab animo a corpe extrinſecus. Ab animo:ut magna-
nimitas. anchiſiades a corpore ut ipſe arduuſ polyphemus: Extrinſecus ut in
ſolix puer atq; ĩpar congreſſus achilli. Epithetõ eſt ſuppoſitio dictiõis cum
proprio nomine.nã antonomaſia uicem nominis ſuſtinet. Epiteton nunꝗᷓ eſt
ſine proprio nomine ut dira. Celæno & diua Camilla. Fit etiam tribus modis

ab animo a corpore extrinſecus. His duobus tropis uel uituperamus: uel oſtẽ

dius uel laudãus. Siechdoche ẽ ſignificatio plẽi ĩtellectus capax:cũ plus minu
ſue ꝓnũciat. Aut.n.a pte totũ oſtẽdit: ut pupeſq; tuæ pubeſq; tuoꝶ:aut cõtra

ptẽ a toto ut ipſius ante oculos ingẽs a uertice põtus in puppim ferit. Et aliii

Fontemq;:ignemq; ferebant. Meminiſſe autem debemus quando fit a parte

totum faciendum eſſe ab inſigniori parte. Onomatopeia eſt nomen de ſono

factum. ut clamorq; uirum clangorq; turabrum tinutius æris. Atq; leuam ſti

pulam crepitãtibus urere flammis. Periphraſis eſt circumlocutio quædam:

quæ fit aut ornandæ rei cã quæ pulchra eſt: aut iuuãde quæ turpis eſt: ut lam
prĩa nouo ſpergebat lũine terras Titoni croceum linquens aurora cubile. E
hoc faciũt nimio ne luxu obtuſior uſuSit gẽitali aruo & ſulcos obliet inertes
Hipbaton eſt tranſcenſio quædam uerborum ordinem perturbans. Cuius
ſpecies ſunt quinq;. Hyſterologia ſiue hyſteron proteron anaſtrophe parẽ
theſis ſyntheſis themeſis.

Hyſterologia ſiue hyſteron proteron eſt ſnĩæ cum uerbis ordo uuutatus ur

Et cererẽ torrere parat ſflammis: & frangere ſaxo. Anaſtrophe eſt uerborum

tantum ordo præpoſterus ut ira:iam contra pro cõtra italia. Parentheſis eſt ĩ
terpoſita formatio diuerſæ ſniæ: ut Aeneas neq; enim patrius conſiſtere men
tem paſſus amor rapidum ad naues præmittit a chatẽ. Themeſis eſn unius

—

compojĩti uel ſimplicis ſectio una dictione uel pluribus interiectis: ut ſeptem
ſubiecta trioni. & ſaxo cere cõminuit brum & maſſili portant ad litora tanas

p cerebrum: & maſſilitanas. Syntheſis eſt hyperbaton obſcurũ & ex oĩ pte
confuſum. ut Tris notus abreptas in ſaxa latentia torquer. Saxa uocant itali
mecdiiſq; ĩ fluctitibus aras. Eſt at hic ordo. Tris naues abreptas notus torquet
in ſaxa quæ ſaxa in mediis fluctibus latentia itali uocant aras. Hiperbole eſt
dictio fidem excedens augendi minnendiue câ augendi, ut niue cãdidior. mi
nuẽdi. ut tradito teſtudine: Allegoria eſt tropus quo aliud fignif catur aliud

dicitur: ut Et iam tempus æquum fumantia ſoluere colla. hoc eſt carmen fini

re. Huiuſmodi ſpecies multæ ſũt ex ꝗbus ſeptem eminẽt. Hironia.ãtiphraſis.

Aenigma charientiſimos. paronomia: ſarcaſmos aſteiſmos. Hironia ẽ tropus
qui per contrarium conatur oſtendere quod diciut Egregiam uero laudem
& ſpolia ampla refertis. Tuq; puerq; tuus. Hæc ubi grauitas ponunciantis

adiuuerit confiteri uidebitur quod negare intẽdit. Aantiphraſis eſt unius uer

bi hironia: ut bellũ quod mĩme bellũ é: & lucũ quod mime lucet. Aenigma ẽ

obſcura ſnia per obſcuram ſimilitudinem rerum. ut mater me genuit: eadẽ
mox gignitur ex me. Significat. n. aꝗᷓ in niuẽ conuerti. & ex eadẽ rurſus efflu
uere. Charientſmoseſt quo dura dictu gratius proferuntur wut iterrogãtibus

nobis. Nũ quis: nos qſierit reſponſum detur bona fortuna. Exide intelligetur
nemiĩem nos ſiſſe. Paronomia eſt accõmodatũ rebus tpibuſq; prouerbiũ
ut aduerſus ſtimulũ calces. & lupus eſt in fabula. Sarcaiſmos eſt plena odio
atq; hoſtilis deriſio. ut En agros. & quam bello troiãe petiſti heſpiam merire
iacens. Aſteiſmos eſt tropus multplex nũeroſæq; uirtutis. Na aſteiſmos eſt q
ꝗd ruſtica ſimplicitate caret & faceta ſatis urbanitate exprimit ut Qui bauiu

non odit amet tua carmina meui. Atq; idem iũgat uulpes & mulgeat hircos:

Homeeſis eſt minus notæ rei ꝑ ſimulitudinẽ eius ꝗqᷓ magis nota ẽ demonſtra
tio. Huius aũt tres ſunt ſpeties. Hicõ:parabola: padigma. Hicon ẽ perſonarũ ĩ
ter ſe uel eorũ quæ perſonis accidunt comparatio. ut os hueroſq; deo ſimilis

Parabola uero eſt rerum genere diſſimiliũ comparatio ut ꝗlis mugitus fugit
cum ſaucius arã. Thaurus & incertam excuſſit ceruice ſecuri., Paradigma eſt

exempli hortantis uel deterrentis enarratio. Hortãatis: ut Antenor potuit me
diis elapſus achiuis: Illiricos penetrare ſinus. Atq; deterrẽtis. ut Ar nõ ſic phry
gius penetrat lacedemona paſtor. Ledeãcq; helenam troianas uexit ad urbes.

= S . Finis. .
Brbariem quicunq; cupis uitare loquendo:
Donati hoc lecto codice doctus eris.

in latio qᷓ antea fuit Valentia appellata. auctore Solino. Muſa dea

Vocum quæ in toto opere continentur breuis & uera interpretatio. S
Oeta eſt qui fingit elegãtia carmina. diciturq; a pieo quod ẽ fingo
pP uel facio. Scriba notarius & ꝗ iuſſus ſcribit epiſtolas: Roma urbs

dic
lesſc
nuse

Vene

re

Com⸗

exer
ſidan

bard
Dae
exſe⸗
r⸗
bertr
Par
C

eſte
maa
lium
4ee
vett
gui⸗a
Libe

buen

Ateri
fkloni⸗
inpi
ſugi

Curn
iter⸗
ſen
keis

len

ianng
Ner dipe
Ccant ital
ustorvet
deboleck
cidior
Nur ali
unkaii
inphraſ.
e nop
ohodem
nunciante
tonidsde
ſenom’
puitende
Nisefftn
gitbos
tligen
Morebi
enn odo
m werie
ſmel
Auibeui
t hire
genortt
etlonrii
lo ml
ius ſt
rach
otuittne
öſephiy
zubes

0.
Ndinn⸗
omulbs
Mace

matici nomen. Satur cibo plenus. Apocope latine iĩterpretatur abſciſio. Pecu
lium dicitur ꝗcꝗd noſtro labore acqrimus põitur & ꝓ patrimõio: dictumq; ẽ
a becoribus. Tugurium a tegẽdo dictum domus eſt ruſticaex ſtipula ramiſ
ue tecta. Proſper qui dat fœlicitatem. Armifer qui armr fert. Armiger miſter

dicta a moſios. id eſt. indagatione uel inquiſitione. Sunt enirn muſæ indagatri
ces ſcĩiarũ: Aduenæ e lõginquo quo loco ueniẽtes dicũtur. Polenta dapis ge-
nus ex ordeo maxie laudatur: de hoc ubi de generibo lege. Aneas Anchiſæ &

Veneris filius. Anchiſes Capis filius. Aegina Aſopi filia. Familiã dicimus
plures perſonas ꝗq ſunt ſub unius ptate aut natura aut iureſubiectæ. Aula pꝑs

domus que uaulgo dieitur ſala aulas etiam ollas ueteres appellauere. Barbari
generaliter dicuntur oẽs natiões præter græcos & romanos: dictiq; barbari q.

ſi duriloꝗ & craſſilingues. Oẽs igitur ꝗ caraſſe loqũtur & ĩcultis moribus ſfũrt

barbaros appellamus. Syncopa cõciſio interperatur. Graiugeneæ græci ſunt
Dardanidæ troiani dicti Dardano Electræ louiſq; filio: Nata filia: Liberta G
ex ſerua libera facta eſt. Diua fœmina quæ ſua uirtute meretur diunitatem
Priuignur filius matri uxoriſue. cuius prior cõinunx deceſſit. Genita filia. Li
bertinus is qui manumittitur. nunc adiectiuum eſt olim ſubſtantiuum fuit.
Patrona quæ deſfendit patronus & patrona dicũtur reſpectũ clientis & liberti
Cõcubĩa:ut paulus ait eſt quæ cũ uxor non ſit.cũ a iquo tamẽ cubat:& uiuit.
Socia confœderata &adiutrix in labore MM
Inn ſecunda declinatione uocs.
Ir maritum ſexum ætatẽ & fortitudinem notat. Vigilius mãtua
nnnus poeta Marone Maiaq; natus. Tydeus Oenei filius. Orphe
us uates calliopes & Apolinis filius. Leſbos ĩſula in troade. Chaos
CcCconfuſio elementorũ. Epitheton appoſitũ ſiue adiectiuum. Tẽplũ
eſt ædificium & ſanctum & nõ ſanctũ Varrone teſte. diciturq; a tuendo: ſigni
ficat & tignũ tranſuerſũ in ædſicio. ut Feſtus ait. Caper uir capellarum & grã

3

qui dno gerit arma. Puer ætatẽ filium ſeruum miſtrum & cynedum indicat
Liber Bacchus ꝙ libertatem uidetur hoĩ dare. Ingenuus qui liberis maiori-
bus natus eſt & ipſe ẽ liber. Liber libri cortcẽ & uolumẽ ſignificat. Adulter

alterius thorũ petit. Socer uxoris cuiuſq; pr᷑. Lacer diſſipatus laceratus Iber
fluuius ĩ hiſpania ꝗ & iberus dicitur. lber ẽt populus ultra armeniã: Priſcia.
in. vi. Celtiber populus i hiſpania celtis gallis orginem trahens. Luca. pro-
Ingiq; a gente ueſtuta gallorum celte miſcentis nomen iberis. Præſbirer græ-

cum eſt & ſeniorem fignificat: Sunt qui ridicule dictum uelit ꝙ præbeat aliis
iter Mulciber VIcanus quaſi mulcẽs hymbrẽ: Dexter a dextera manu & pro-

ſperum ſignificat. Aſper horridus & grmãtici nomen. Pactolus ĩ lyidia flu. au

reis arenis. Menander loniæ flu. Magiſter a magiſtrãdo. i regendo gubernan-

docq; dictus. Glvcerium dulcis amor iterprætat᷑. Euãder Carmẽtæ filius. tym
bey ꝓprium uiri & fluminis. Teucer troianorũ rex ꝗda

& filius telamõis põ

peius romani principis nomeù: Caius ꝓnomen a vntũ gaudio dictũ. Oedi⸗

pus Laii regis thebarum filius. Panthus troiani ſacerdotis nomẽ: Lucus ſil
ua ſacra & ĩceduus ẽ dictus ꝙ dẽſitate arborum nõ luceat. uel ꝙ luceat igni-
bus ſacris. Populus arbor ꝓducit primã. ꝓ multitudine hoĩum corrpit. Flu
uius flumẽ. Agnus ouis ſœtus. Vulgus uilior populi ꝑs & multitudo. Cho
rus multitudo é & ſine h uẽtus ſptetrionalis. Pelagus mare. Millenũmũ ſin
gularis ẽ nũeri: a quo ut inꝗt Varro fit multitudo milianũmũ. Cic.i Antimẽ.

Qui inꝗᷓ ĩ illo anno iuẽtus eſt:iꝗ.L. Antõio millenũmum ferret expẽſũ: uide

Macro. Triũuir nomen magiſtratus quẽ tres eollegæ gerunt. Saturnalia. Sa-
turni feſta ſeptẽ dierum mẽſe decẽbri. Vulcanalia Vulcãi dei ignis. Platãus ar
bor lata ſolia habens a platis quod eſt latum. In tertia declinatione uoces.

Oema inuentio parua:poeſis textus ſcriptorum: Nonius Cubile
p lectuſiinde cubiculum. Gũmi dicitur & hæc gümis. Sinapi herba
quæ & hic ſinapis Nauci putamen nucis priſcia. in. yi. Frugi utiſis
& modeſtus. Nihil nullius precii & momenti. dictum ꝗ ne hilum
quidem eſt Maãcipi dicirnr ad nos ptinere quod ex ſubhaſtariõe eminus.eſtq;ʒ

ius Manceps ꝗſꝗs a populo emit conducit ue. Feſtus. Mancipes ſunt publica-
norum principes: ut inquit Aſco. Leo animal & fignum Vigil qui uigilat &
cuſtos. Conſul nomen magiſtratus. Titan cœli & ueſte filius ponitur & pro
ſole. Nomen etiam ſamam & debitorem ſignificat. Delphin piſcis quidam.
Sidon oppidũ in phœnicia. Calcar ferreus ſtimulus qui calcaneo ad equos
urgendos annectitur. Vomer ferrum aratorium. Gadir oppidum in aphrica
Orator eſt uir bonus dicendi peritus. Turtur piſcis quidam & auis Chlamis
ta ſtis genus. Mœcenas quidam tuſcus eques clariſſimus. Præs qui populo
ſe obligat Interrogatuſq; a magfatu ſi ſit præs:?reſpondet præs Tiryns in ges

ſo minino quidem patriã uiri herculis in peloponeſo ſiginificat. in maſculi-

no eſt fluuius argiuorum. Aruns proprium uiri. Iners nulli arti oſſicioq; ido

neus. Mors a moriẽdo dicit. Tyburs extibure. Puls faria cum aqua & melle
ſeucaleo & ouo decocto. Plebs uilior pas populi. Calibs populus quidam &

ſepum. Scobs eſt illa immudicies ligni quæ ſit terebro aut ſerra. Adeps pigue
do. Dapes res quibus in ſacris ueſcimur. Stips moneta quæ dicitur etiã ſtipis

ut ſcobs & ſcobis. Grips animal quadrupes alatum facie aquila reliquo cor

pore leo: Cynyps ex Cynypia regione. Inops oĩ auixilio & facultatibus deſti
tutus. Stirps progenies & arboris truncus. Fax lignum accẽſum. Stix palus

I inſerno. Nix aquarum cœleſtium ſpuma. uel denſatio. Faux ſummũ gulæ

ut inquit Pli. & omnis ingreſſus arctus. Falx ſerrum curuum quo ſecant Lãx
fſcutella: perapſis. Epy oppidum in græcia. Coniunx maritus & uxor: Arx ar
duũ munitumq; & turritum edificium. Lac lacte & lact in ntõ ueteres ptule
runt. Alec piſciculus marinus ſola aqua nutritur: Bogud in aphrica oppidũ
& regis nomen ĩ ge.maſculino: Vis Potentia uiolentia copia: Sprma caud

cilt

Prop
Verti
uUume
imbe
thra
110.0
i
nian
war
M
ne
100
ken⸗

ai Oed⸗
Lucns ſl
b
6o. Ch

nümähn

Ain .

pelütic⸗
naa ⸗
Plrinr
evoce

en

Hi herda
vuli
dehien
ingeſg
nblcs
inind
ur And
gbiin
Ae
napn
(Mms
ipul⸗
minger
wcl⸗
o
1 nee
iin
nie
ük
euocot
it
tirain
mügue
cantle
i

ueſtis & longus proceſſus orationĩs. Monile ornamentũ colli. Cepe cepulla
Penelope uxor uliſſis. Virgo puella preſerti ĩicorrupta. olim ẽt imberbes pue
ri auctore Nonio uirgines dicebantur. Compago coniunctio. Ambabo circũ-

locutõ. Dido uirago interpertatur nomen eſt regiæ Beli filiæ. Caliſto puella

Lycaonis fi ia luno aeris dea. Caupo eſculenrorum poculentorumq; uen-

ditor dr & copo. Caupõa uero tabernaeſt & muhier. Priſcianus. Cardo dictus

quaſi cor ianuæ:in eo.n. uertitur. Ordo rerũ certa diſpoſitio. Homonis. En-
nius. Vulturis in ſiluis miſerum mandebat Homonẽ. Nemo nullus & nulla
hõ. Turbo uentorum aut aquæ uolubilis iĩpetus. Apollo deus ꝗ phœ bus.
Cupido deus amoris: Margo ſpacium extermum non cultũ ut ripæ agri aut
libxi.Anio fluuius qui per tyberĩ fluit. Nero uxor martis & uis. Sinciput ãte

rior capitis pars. Occiput poſterior. Nepet nomen oppidi: hetruria dicitur:

& nepos.Hannibal carthaginẽſiũ dux. Nequã mollis laſcinus inutilis dictus
cnon tanti ſit quin ſit minoris ꝗᷓ æſtimatur. ut Feſtus ait. Pan deus paſtorum
Flamen ſacerdotis appellatiuum dictuſ quaſi filamen uel pileamen.quia ca⸗⸗/
put pilo uel pileo cinctum hr̃et. Numen imperium poteſtaſq; dei deuſq; ipſe:
Lien ſplen eſt ut apud Pli Ren & rien caruncula eſt lumbis inhærens Syreneſ

ſiliæ acheloi & calliopes ore & pubetenus uirgines reliqua parte corporis pi
ſces. Splen extorum pars: in qua uis ridendi. Phorcin neptuni filius. dicitur

& phorcus & phorcis. Simon auctoli filius & alius Siliphi: Memnon titon an

roraq; genitus. Sarpedon Lyciæ rex louis filius. Lacobn ſacerdos Troianus.

Cæſar dicitur quiſquis cæſo uentre matris naſcitur. Nectar potio deorum

Par duo æquales ſimul. Far tricum plinius. Nar Vmbriæ fluuius. Virgilius:

Sulphurea nar albus aqua. Lupa animal & meretrix. Lupanar Proſtibulum.
Calx planta pedis. Epar ficatum. Carcer locus ũde prohibemur exire. Carcer
res currẽtium equorum repagula. Mulier a mollicie dicta eſt. Alcer lætus &
properans:quaſi alis acer Seruius. Ver anni pars temperatior dictum ꝙ; tũc
uertit ſe anni tempus. Saluber ſalutis efficax. Celebris frequens & qui oi-
um ore uerſatur. Hymber uis uenti cum pluuia. September quaſi feptimus
imber. Frater quaſi fere alter dictus. Aether cœlum & elementum ignis. Ae

thra ſplẽdor aeris & cœli. Later creta cocta in lapidem durata. Iter ambula-
tio. Crater & cratera uas patens Stater inſtẽ̃m quo res pouderantur. Panter

animal maculoſum. ſed generaliter panthera utimur. Character notamen li-
niamentum littura: Iupiter dei ſtellæq; nomen. Accipiter rapax uolucris eſt
marti ſacra: Opiter: ut ait lulius paris eſt:qui patre mortuo auo muo gignit

Marſpiter martis pater. Dieſpiter diei pater. Ir planta manus. Gadir Hiſpa

niæ ciuitas quæ Tarteſum dicitur. Soror dicta ꝙ ſeorſum naſcitur Seperat᷑ q;

a domo in qua nata eſt. uel quaſi ſorte diuerſa orta. Auctor qui auget & aſ⸗
fert auctoritatẽ. Memor ꝗ meminit. Rhetor eloquẽs: ut Cice. ait: & qui dicen
di artem docet. Bicorpor duorum corporum. Robor arbor ẽ Priſcimo au--

† tiii

ctor.Indecor turpis. Marcipor puer marci. Publipor publii puer. Hector pri
ami filius. Actor ꝓpriũ uiri ſueſſani. Marmor cãdidiſſimo lapis ãtiꝗſſimi mar
mur dicebãt. Cor iræ ſedes, VItur uolucris magna quæ nõ niſi cadaueribus
paſcitur. Fulgur ignis fulmis. Fulmen telum ipſum. Fulgor omnis ſplẽdor
Robur fortitudo. Fur ſubtractor dicitur ſiue a furno quod ẽ obſcuro ſiue ꝙ
a græcis phor dicitur. ſignificatq; ẽt ſeruũ: Ebur materia quæ ex elephati dẽ-

tibus fit.Plinius. Femur pars ſub umblico ĩ qua pili ſunt: lecur epar eſt. Ar⸗

pinas exarpino patria Cicero. As libram & monetam ſignificat. Vas uadis
ſponſor in re capitali. Mas maſculus. Fas licitum. Nefas illicitum. Nugas nu
gator. Calchas græcus ſacerdos & augur. Gigas uir altiſſime ſtaturæ filius ter
ræ: Adamas lapillus duriſſimus omnium: Pallas Euandri fillus. Pallas dea
ſapientiæ. Lampas ignis ſplendor aut ſolis a lampo quod ẽ ſplendeo. Menas

ſacerdos bacchi. Archas gentile nomen ex archadia. Stipes fuſtis terræ defi-

xus: ſiue torris lignum: & quodlibet etiam illud quod facile incenditur. Mi
les proprie dicitur ille qui pedes militat: præpes ſcdm Hignum dicitur auis:
quæ oportune uolat: & idoneam ſedem capit Migidius oſtendit eſſe quæ alti
us ſublimiuſq; uolãt. Apollinariſ Sulpitius quæ in gentibus & patulis & pro-
rectis aliis uoli tat. Teres longus & rotondus: Ebes piger tardus obtuſus. A-
res maritus ouium. Paries murus domorum Inquies inquietus. Teges contex

tura quædam ex ulua aut iuncis in lodicis ſimilitudinem: uulgo dicitur la ſto

la. plinius & colum. Compes uincula pedum lignea: ſed ĩ uſu ſingulari nume
10 caret. Tripes quod tres pedes habet. apes dicitur & apis quod abſq; pede
naſcitur. Obſes qui Pro fide publica traditur imperio alterius. ut in corpus &
in uitã ſæniri poſſit ſi recedatur a fide. Deſes diger iners. Sedes cathedra. Ce

des interfectio. Achilles Thetidis & pelei filius. Orontes troianus uir æneæ

ſocius Chremes proprium. Lebes uas æneum. Ramnes centuria Romanoꝶ
a Romulo coſtituta. Ceres dea frugum. Merces præmium quod datur la-
borantibus. Hæres qui ſuccedit in patrimonio ex uoluntate defuncti. La-
chus ſenis proprium. Locuples diues a locis. i. agris uel a loculis. Agnes mu⸗-
lieris proprium. Magnes lapillus: ꝗ ferum adſe trahit & ſequitur. Dis pluto

& diues. Lis contentio a limite ideſt termino puluis a pellendo. Varro Cucu
mer a curuore quaſi curuimer dictus. Glis glitis lappa: glis gliris animal gliſ

ſis terra. Puber pubis & pubes dicitur qui iam generare poteſt is incipit ab
annis quarturdecim Foœminina uiri potẽs a xii: hic pubes ſignificat etiam foœ

mur. ut dixmus: ſiue lanuginem eius. Collis pars montis. Tybris fluuius

romanus. Pollis ut plinius docet flos eſt tritici. Cuſpis omne acutum. Se-
mis media libra quaſi ſemias. Caſſis caſſidis galea clauſia Sanguis etiam uin
culum conſanguinitatis ſignificat. Exanguis ſine ſanguine mortuus Capis

poculi genus a capiendo potis compos potẽs. pote uolo poſſum uelle Aneis

patronymicum & opus Maronis. potiſſum. poſſum Simois Troiæ fluuius.

Aon

Leun
Ann
colur
deal⸗
ſoci⸗
ſlius
Mos
ac
(
Gipl
dc.
ſem
m
,
Ma
rial
(un
citu
hert
neil
tem.
citur.
ſch.
Plini
tum.
erge
Arme
ſedpr⸗
bisle⸗
trit
limten

(clor

Cubinn
guipe
dbrien
cſpiat
briper
Cten

karh, Adonis pueri nomen. Doris maris dea. Egis munimentum in paſtore deæ

lmint æneum inhomine dicitur lorica & torax Martialis in decimo. lapſis lapillus
uen Anubit canem in lingua ægyptiorum ſignificat i: cuius ſormam mercuium
sgicon colunt. Chlamis ueſtis lanea. Aſpis ſerpens. Ibis uolucr is ciconiæ ſimilis: lſis
rolieg dea lanificii Paris priami filius Tygris fluuius parthorum & quadirupes ue
Miich lociſſima nam parthica lingua tygris ſagitta dicitur. Nepos quaſi poſt natus
elt A⸗ filius ex filio filiaue gẽitus & Iuxurioſus qni patrimonium turpiter abſlumit.
VGmWöI N0NMos bona & mala con ſuetudo dicitur. Cos cotis lapis quo ferrum acuitur
Mgn Sacerdos a ſacris dandis dici per plurimos multiſq; in locis perhibetrr.
fünte Compos uoti effector. Bos dicitur græce boos. Os oris uultus & faci-
Al e es ipſa:& eius pars concaua unde ipſa uox prodit. Lepos gratia & uolupta
Mem tis cuiuſcunque iucunditas ſiue amœnitas. Odos: odor. Heros uir fortis
ne in ſemideus & plus ab homine habens. Minos iudex inferni. Athos mons
ſur. N macedoniæ. Corpus eſt quicquid noſtris percipimus ſenſibus. Vellus la
tur auis na. Munus donum & officium & ludi gladiatorii. Facinus omne factũ
guæalt, magnum & commune uocabulum eſt. Pignus pignoris filius: ſed pigneri
pro⸗ depoſitum redimentum. Rudus calx cum har̃na mixta & ruinarum mate
NA riea. Fœnus eſt uſura: ſed proprie fructus agrorum. Penus eſt omne quo ueſ
8sconten cuntur homines: Cicero uſurpatur & pro loco ubi ea ſeruantur. VIcus naſ-
urbin citur. Vulnus uero fit. VIcerare dolore afficere: plagaue. Olus omnis
nune herba qua ueſcimur. Tẽpus ẽ mẽſura motus. Pecus pecoris ſignificat om
gee ne illud qnod humana lingua & effigie caret: ut inquit Nonius:& ipſum arie
H tem. Pecus etiam pecudis omne animal preter hominem quod gregati pa-
Edll citur. Vlpianus. Intercus aqua inter carnẽ & cutem: græce dropa dicitur pri
viranee ſcia. Acus uocatur cum perſe poſitur. Spica tantum aurificum ad uſum.
omnon Plinius ait. Feſtus uero paleas eſſe de frumento quaſdam. Lepus animal no-

umtb⸗ tum. Tellus dea terræ. Terra elementum. Incus fabrorum inſtrumentum ſu
la per quod cudunt. bPalus iners aqua latius diffuſa: ſiue pluuia ſiue ex flumine
Qàut mari. Grus uolucris collo longo. Sus porcus & porca. Aes omne metalũ

19
ſed præſertim id quod eſt colore rubro. Fraus proprie in factis. Dolus i uer
voCirn bis. ſed confunduntur. Vrbs oppidum muro cĩctum: dicta ab urbo extrema
ini aratri parte. Hiems ab hio quod eſt pluo ſignificat hibernum tempus & ma
Pirip lam tempeſtatem. CQelebs caſtus ſine liberis ſine uxor̃ uiuẽs: dictus ꝙ dignã
eb ſle coœlo uitam dicat. Princeps primus & caput. Auceps aues capiens. Anceps
in dubius. Biceps duorum capitum. Glãs fructus quercus: lens qui it quiẽs
qui poteſt Rediens qui reuertitur. Ambiens blanditiis circunueniens. Li-
* r bripens ponderator æſtimator & munerator qui adhibebatur etiam in emã
mne cipiatione quedam imaginaria uenditionis quæ agebat᷑ quinq; teſtibus & li
n⸗ bripende: Fallax deceptor. Vecors imprudens & ſtultus quaſi ſine corde:
le Grex generalius nomen Armentum ſpanlius. Grex minorum. armentum

fuvis

maiorum animalium. Grego congrego. Remigis qui remigat. Frugis om-
ne frumentum & legumen. Quincunx quinq; unciæ: quinq; partes aſſis. Sep

tunx ſeptem unciæ. Denux undecim unciæ: quaſi dempta una ex duodecim

Apex omnis ſummitas & lana in pileo flaminis. Vertex capitis ſummitas

& cœli in ſeptentrione. Lodex lecti tegumen. Veruex aries caſtratus. For

nis arcus proſtibulum teſtudo. Foœnix auis unica & gentile nomen. Maſtix
gummi lentiſci. Bombis frutex bombacci. & uermis ſericum ſaciens qui &
necidalus dicitur & etiam bombilis. Pharnax rex ponti. Crux furca etiam

eſt. Nax fructus qui cortice duriori tegitur. Pix glutini genus ex terra pro

ereatum. Trux crudelis. Salix arbor: unde ſalictum. Filix herba. Pernox qui

ad ſinem noctis uigilat. Pellex quæ cum eo cui uxor ſit corpus miſcet. Spinx

monſtrum pernicioſum ſi hominem prius preſentiat. ſin contta perit ipſa.
Suppelex omne inſtrumentum uſuale & recula. Scyros inſula licomedis.
Caribdis in freto ſiculo locus rapax nauium. fuit & fœmina furax. Syrtis
locus arenoſus in libyco mari. Neapolis oppidum in campania. interpretat

noua ciuitas. dicitur & parthenope. Torquis ornamentum colli. Buris poſttẽ

ma aratri curuatura quæ & bura dicitur. Securis inſtrumẽtum acutum quo

ligna ſcinduntur. Bipennis inſtrumẽtum ferreum dictum ꝗ habeat duas pin

nas.i. duo acuta. Puppis cauda nauis. Reſtis funis. Peluis a pedibus lauan-
dis. Varro. Maguderis herba: quæ & laſerpicium dicitur. Pli.i. xix. Legimus
& magidaris. Iris arcus celeſtis. Thorax pectoris munimentum dicit & lo-

rica & tunica ferrea. Syren puella marina poſtrema parte piſcis. Sydon urbs
in phænicia. Alecto una ex furiis. Titan gigas quidam ponitur & pro ſole.
Thebais a thebe patronymicum & Statii opus. Rete a raritudine Varro dici
uult. Gauſape eſt pannus quo menſa ſternitur. Præſepe menſa iumentorũ

& ſtabulum ipſum. Soracte mons in ſabina. Præneſte urbs in latio olim po
liſtephanos dicta ꝙ præſit montibus: uel quod pᷣnos ilicem ꝗᷓ abundat ſignifi
cat Celene oppidum in phrygia patria marſiæ Ceruical ceruicis ſuſtẽtamẽ
tum & munimentum Sal condimenti genus ſapiẽtia & mare ridiculum. Lar
deus domeſticus focus & domus. Pedeſter qui pedibus it. Regalis rege di

gnus. martialis poſſeſſiuum a marte. Iuuenalis poeta fatirus aquinas. Mar-

tialis poeta hlſpanus. Vbera abundãtia & mãmilla. Degener qui deterior ẽ&

parentibus ſuis. Ouis pecus lanigera. Anguis ſerpens. Vectis palus ferreus
Amnis fluuius ab am quod eſt circum & eo. Rudis indoctus. Rudis uirga ꝗ
donãaãtur emeriti gladiatores. Soſpes incolumis. Hoſpes amicus qui domi ſu
ſcipit & ſuſcipitur. Poſtis lectus portæ. Limẽ uero tranſuerſa pars: tam inferi
or ꝗᷓ ſuperior dicitur. Strigiles pectines fricatorii. quos indi ex hebeno facie

bant. Pugil qui pedeſter certat. Clades cedes etiam unius Claſſis multitudo

militum & nauium. Sardis urbs i lydia ad latus temoli mõtis: Hora. Quid cõ-
cinna ſamos quid creſi regia ſardis. Alpis montes iĩ italiæ finibus. Tra lis urbs

—

— —

— — —

inmun
Pyade
Pobte
metet
Com
Cohe
use
oles
opio
corp
e
noß
Cati
Pict
wo
Perrn

S.
Cvoceen
ſummiz
. do
n Mir
engei
Meaetan
mnp
emol ul
en
ripe.
weds.
1. Md
erent
ni poltf
wum qvo
don pin
1soan/
Lepim

ctd⸗

urbs
oſoe,
no cd
neowun
oin
rlni
Ulteame
fomla
Pngeci
8 M,
eteriott
s lerten
sngie
icon
amine
eno ſe
unn
dc⸗
Q

su

in minori aſia. Ludricũ iocuſariũõũ ſcœnicũ. Ampluſtre nauiů ornamẽtum.
Plyades ſtellæ quæ taupꝶe pficiũt præter caput. Hyades ſtellæ thauri caput ſuo

poſitu faciũt: ut inquit Gelius. Colchis mulier ex colcho. Merẽs qui meret &

meretar.ſed ſi cũ œ ſcribataur ſi

Cohors multitudo equitum. Cõſors particeps. Collis montis pars. Panis di⸗

ctus ꝙ primo eius figuras faciebãt: ut mulieris in lanificio pannus Varro. In-
doles argumentum futuræ uirtutis aut uitii. Soboles progenies. Hæreſis

opĩo tenax & ſnĩa in qua pſiſtamus electa. Probitas bonitas. Vires potẽtia

corpis. Penates dii domeſtici. opes diuitiæ & potentia. Proceres capita tra-
bium enminentia in muris: a quibus primates ciuitatis ſic appellãtur. Mino
res qui poſt nos & trinepotes nr̃os erunt. Maiores ꝗ ante nos. & citra nos &
noſtros fuerũt. Primores primi ĩ ciuitate, Lemures laruæ nocturnæ & terriſi
cationes imaginum. Luceres qui ex ea centuria romana erant. Sannis. inter
picenum campaniam & apuliam populus: Ales geuerale uocabulum ſicut
uolucris oẽ uolatile. Auis uero quæ oua parit & pennis ẽ pᷣdita præter ueſ⸗

pertilionem. Toreuma uas pulcherrime ſculptum. ut corinthium.
H In quarta & quinta declinatione uoces. H
Etus timor de futuro malo. Artus iunctura membrorumque pars

Arcus iſtrumẽtũ quo ſpicula emittũtur & fornix. Partus enixio mu

lierũ. Tribus origo ſeu pars ciuitatis. Acus inſtrumẽtum ſartog. Domus te
ctũ quod oli habuit in ablatiuo domi. Species effigies ſpectaculũ imago for
ma. Meridles ab eo qd ẽ medius dies affinitate d & r. Acies oculi acumèẽ & fer
ri & turma eꝗtũ ĩſtructa. Facies & oris & totius corpis factura. Materies res:
ex qaliꝗd cõſtat: & omne lignũ, Progenies ꝗſi porro gẽita. Totus ĩteger. Ali⸗
diuerſus. Alter unus de duobo. Vter ꝗs duoge. VIlaliquis. Nullus nõ ali

quis, Siquis ſi aligs. Nequis ne aliꝗs Ecquis en aliquis. Nunquis an aliꝗs

Quiſquiſ quicunq;. Quiſnam interrogatiuũ. Quiſque omnis. Quiſ

piã aliquiſ. Quiſputas quis credis. Quiſnam aliquis. Reſpublica ciuitas li

bera quæ iure regitur. Alteruter nunc unus nũc alius de duobus & unus duo

rum. Oluſatrum ſiue oliſatrum. i. petroſelinum: Tribunus milirum magi

ſtratus in exercitu qui imperatori oppõitur pro militibus. Patronymicũapa
tria & onoma: ſed o in i uertitur: ſicut hieronimus quod compõitur ex hireolſ
& onoma:& ſanctum nomen interpretatur. priamide filius uel nepos priami

pelias filia neptiſue peliæ. penelopæ Icarii filia Vlyſſis uxor. melos dulcedo.

Metamorphoſis tranſſormatio a meta quod eſt trans & morphoſis mutatio.
Saꝑpho uates leſ bia, Phaonen amauit. Moites dux iudeorum qui dicitur

& moſes.leſus latine interpretatur ſalutaris uel ſaluator ga cũctis gẽtibus ſalu

tifer uenit. Fuerunt autem ultra Chriſtum qui unguentatus interpretatur &
alüi ut leſus ſilius Naue: & leſus filius leſodech: & leſus orator In heterochlitis

i cũe gnificat qui eſt in moœſtitia/ Vetus antiquusa
Complex ſocius in mala re. Suppelex: genufjexus & iunctis mãibus precans.

Onoptotum unius caſus a monos unum & ptoſis caſus. habet eni
unam nocem per omnes caſus. Aptotum ſine caſu nomẽ. habet.n.

ſolum rectum. Cete piſcis quidam magnus. Delicia & delicium
idem: ut infra dicemus. Delicia eſt tignum. unde tegulæ deliciares

& tectum delitiatum. Pus omnis humor corporis noxius. Ador far. Pedũ
paculus in ſummo uncus: quo pedibus pecudes capiũtur. Veru ferrum quo
caro aſſatur & teli genus. Fors dea & caſus. Laterẽ tegulam. Ditionẽ pote
ſtatẽ: Sponte uoluntate propria. Flamine ſpiritu uento. Tabi ſanies & pu⸗
tridus cruor Tabes corruptio & morbus. Macte magis aucte. Tantũmodo
nihilaliud ſigniſicat niſi relationẽ & ſi militudinẽ ꝗᷓtitatis. priſcianus ĩ duode
cimo: uulgo dicitur tanto che tanto: Lues generalis morbus: ut fluxuſ uen-
tris. febris: & cætera. Peſtis aut cito occidit: aut cito abit. Satias ſatietas le-

tur & ſatiatis apud Nonium Mar. Grates gratiæ. Suppetiæ auxilium.

Inficiæ negationes Repetundarum pecuniarũ accuſatur ꝗ ſubtraxit aliꝗgd

ꝓuincialibus:uel a nocentibus impunitatis gr̃a munus accepit. Specus ſpelũ
ca: Aſtu aſtutia ab aſti.i. oppido in quo ꝗ uerſantur aſtuti ſunt. Natu ortus.
Aſtutus quaſi arte tutus dictus eſt: uel ab aſtu. Labeo proprium nomẽ a ma
gnitudine labiorum. Ganeo guloſus. Ganea guloſorum diuerſorium & po⸗
pina. Aleo luſor. Remigis remigator. Frondes arborum & tenues herbarũ
comæ. Verberis ictum & baculũ ſignificat. Fœis pars coxæ poſterior & mol
lior. ſœmora anteriora ſunt. Virus uenenum & grauem odorem. Vicis uiciſ
ſitudinem facultatem ſortem officium occaſionemq; ſigni ficat. Vires corpo

ris robur. Obiice oẽ quod oppoſitum ẽ ut peſſuli ſeræ. Fruges oẽ genus fru-

menti. Vicere carnem ſignificat. Iura generalia. Leges ſpãles. Rura arua di
cta ꝙ rurſũ colantur: ut rurſum fructus ex eis ſuſcipiantur. Mora baccæ arbo

ris mori & dumi. Tura olibannm quo deos ueneramur. Defrutum eſt uinũ
decoctũ ad tertias ptes: ut Columella inquit. & dicitur a defrueudo. Malſũ

uinum melle mixtum. Pernices mors Athenæ ciuitas in atrica Thebei Boe-
tia. Cumæ in capania. Verulæ ĩ hercinis. Puteoli in campania. Argi ĩ græ-

cia oppidum. Sanguis uiuentis. Sanies mortui. Limus terra aqua marcera-

nus dens ultimus: ut Pli docet. Veſper ueneris ſtella. Gaza ſermo perſicus ſi

ta. Pontus mare. Mdus cœlum & elementa oĩa. Fimis lætamẽ. Genui⸗-

/

gnitſicat diuitias. Labes macula & ruina a labendo. Humus terra humefacta

proles progenies. oboles progenies. Senecta eſt ſenũ ætas ſicut ſenectus. ſed
non dicitur ſenecta ætas niſi dicamus ætas ſenecta. Iuuenta ætas iuuenilis
Iuuenius multitudo. Iuuentas iuuenũ dea. P oſapia progenies antiꝗᷓ. Stru-
es compoſitio. Socordia ſtultitia. Parſimõia eſt moderantia in fũptibus. Are
na in. xvii. Gelii Veſpera ultia diei pa rs. Ador ſar. Seniũ ætas tediũ & odiũ.
Salum mare dictũ a uerbo greco faleo quod ſigi ficat moueo & fluctuo.Letũ
mors. Cenũ lutum. Aeuum ætas. Manna ros melleus matutinus. Mãmo

draud⸗
for.e
dieiſr
gaan
guoc
celog
Ns.
inquo
lachyy
rerag
culum

. Rerais

Gi
junne
ingt⸗
popul
unr
Atido⸗
lontar
rezf
imagi

ubuS

Timex
velco
ceresfn
eaan
(Ilacur
ſenppti.
becuni⸗
Liresc
Luceres
IiRonn
olinis
drimi
1d 0de.
Uebre
ſioci
dhu⸗ e
le/

kbeteni
lubenne
Gliccim
elcanes
1. Deci
luncv
oniwe
ies
Nümoc
ichoce
l en⸗
tersle⸗
In.
aig

Vs efd

ortus⸗
Neama
nbo,
gendand
Amol
ſchuci
scorde
nus hun⸗
1aruidi
Nbo
Ainn
Heibe⸗
gin
cera⸗
Cenoi
Imehic
s.
gveril
ii
itbut
igoni
ole
Mimo

„

—

na auctore Hiero.diuitias ſigniſicat ligua ſyria. Crocũ herba. Crocus puer &
flos. Baratruũ immẽ ſa ꝓlunditas apud inferos græcũ nomẽ.' Veſpeꝶ & ueſp
diei finis. Lutũ cenũ terra hũore reſoluta. Mane pria diei ps: Viſcũ glntinũ
quo aues capiuntur. Spicum acumen ad ſpicæ ſimilitudinem penum ideſt
quod penus:ide quo ſopra. Macellum locus ubi uenduntur obſonia: a ma
cello quodam latrone cuius domus in eum uſum diruta. Nitrum ſalis ge-
nus. Vtrum materia trâſlucida quæ ex arẽa & ciner̃ fit. Electrum eſt aug-
In quo quinta pars argenti portio eſt. & ſuccinum: quod alii credunt arborũ
lachrymas:alii ex terra oriri. Triticum ſemen: ex quo panis comficitur. La
tex aqua. latet. n. in terra, ſignificat & uinũ: nã latet in uua. Lymphaaqua: Po
culum potio. Lacuna foſſa aqua plena. Lacus locus pfundus cũ aquis per-
petuis ibidẽ natis: efficitq; riuos & flumĩa. Piſũ legumé. Quirites romani di
cti. ut Oui:ait: ſiue ꝙ haſta quiris priſcis eſt dicta Sabinis ſeu quia. Romanis
iunxerat ille cures. Primates primi in ciuitate. Optiates Cicero pro Sextio
ingt eos eſſe qui ita ſe in republica gerunt: ut ſua cnoſilia optimo cuiq; ꝓbàt

pPopulares uero qui ea faciebant & dicebant ꝗᷓ multitudini iucunda eſſe uole

bant. Cœlites dii cœ leſtes poſteri qui poſt naſcẽtur. Supi dii uel nos reſpectu
antipodũ. Inferi dii ſtrigii: uel antipodes qui infra ſunt. Penates dii ꝗ domi co

luntur. dicuntur & penetrales. i. ſecreti, uide Macrobium. Liberi filii tam ma

res ꝗᷓ fœiœ, tam unus quã plures. Lemures laruæ nocturnæ & terrificatiões

imaginum & beſtiag: Nonius. Sales facetiæ. Cani capilli ſenuũ. Feriſpatia ĩ na

uibus ſunt aptiora:& etiam in ludis gladiatoriis dictiꝙ ferant inceſſũ. manes
animæ btõrum & dii inferi, Faſces inſignia conſulũ. Antes eminentes lapides
uel columnæ ultia quibus fabrica ſuſtinetur. & extremi ordies uĩearum. Car
ceres funes: qui equis currere uolentibus opponunt. Caſſes ferag uinculate
læ aranearum., Furfures morbus capilloꝶe & ſimilia. Pugillares libelli pui ex

quacunq; re in quibus ſcribimus ſtilo. & ut Martia. inquit. Debebis quotiẽs

ſcripta nouare uoles. Codicilli libelli a codex. Loculi ſacculi ſunt ad cõdẽdas
pecunias & matrices mulierum. Faſti libri in quibus anni deſciriptio cõtinet᷑
Lares dii cuiuſq; loci qui dicunt᷑ genii. Sẽtes ſpinæ. Vepres rubi ſpmmaꝶ gẽus
Luceres centuriæ romanæ noméẽ. Tatientes centuria a Tacio Sabino. Quinti
lii Romuli ſocii. Fabii ſocii remi. Locri in Calabria oppidu. Apolinares ludi

apolinis Quinquatres ſeſta mineruæ Sircẽſes ludi ꝗ fiunt in circo. Calendæ

primi dies mẽſiũ. Idus ptes mẽſiũ ab iduare qd ẽ diuidere. Feriæ dies ceſſionũ

ab ope. Nudinæ feriæ ruſticoꝶ. Nõæ mẽſiũ ꝑptes. Induciæ ceſſiões ab armis la

tebræ latibula Tene bre obſcuritates. Thermæ balnea Excubiæ uigiliæ & eu
ſtodiæ militũ. Exuuiæ ueſtes & ꝗcꝗd habẽus ab aliquo: Primitiæ primi fru-
ctus ex agro ſuſcepti.qui diis offerunt. Inferiæ ſacra defũctoꝶ & exequie exe
quiæ funera ꝗᷓ mortuis fiut Inficiæ negationes: Supperiæ aut ilia. Diræ furie è
erni, Tricæ tarditates moræ ãbages circuitiones uerbog. Gades montes in

R ſpania Quifquiliæ quicqũid ex arboribus minutis ſurculoꝶe ſoliorumc; ca

dit: ſed purgaméta eſſe terraꝶ Seruius inquit: reliqæ quicquid ex aliqua re ſu
peſt. Blanditiæ blãdi & molles tactu. Minæ metus incuſſio p uerba aut ſigna
Phaleræ equog ornaméta. Nugæ ioci & res riducule. Inſidiæ doloſa expecta
tio ad aliquẽ aggrediẽdũ. Facetiæ urbãitates uerboꝶ & reꝶ. Hllecebræ illecti
ones ꝗ in uitio retinent ueluti laquei. Delitiæ delectatio ſolamẽ & res delica

tæ & claræ. Diuitiæ opeſ Nuptiæ cermoniæ & hilaritates in ducẽdis uxorib-
Argutiæ ſubtilitates. Aunæ lecti inſantium. Schalæ ligneæ machiæ p quas

aſcendimus. Copæ uerticulum. quo domus purgatur. Bigæ currus a duobus
equi tractus: aut equi ipſi curꝶe trahẽtes. Trigæ currus a tribus tractus equis.

Quadrigæ quaſi quadrigæ dictæ. Seiugæ curruſa ſex equis tractns. Genæ

membrana quæ oculum tegit. & pars illa i qua pili naſcũtur. Antiæ mulierũ
ſpiracula naſi. Manubiæ pecunia ex uẽdita præda. Fores hoſtia: quæ foris api
untur. Vallæ hoſtia ꝗᷓ in ſe replicantur. Latinæ feſta iouis in monte albano.
Cerimoniæ omne genus ſacrorum. Decretales decreta. & conſtructiones põti
ficum. Clitellæ. ruſticæ ſellæ & ſtragula: quibus aſini & beſtiæ inſternuntur

Mappæ mãtilia: ꝓprie tamẽ uilloſa ꝗbus mẽtæ ſternũt᷑. Crates iſtrumẽta ru

ſtica lata ex uiminibo cõtexta. Gigiuæ a gignẽdis dẽtibus dictæ. Præſtigiæ de
luſiões:qᷓ ꝗ dexteritatẽ aliæ apparẽt ꝗᷓ reuera ſint illi qui eas faciũt dicũt præ⸗

ſtigiatores. Neniæ laudationes & carmia funebria. Plagæ funes ꝗbus retia

ſuſtentant᷑ ĩfra & ſupra. Sortes deoꝶ reſpõſa & euentus. Sordes ĩmundicies qᷓ

ponſandi:hoc eſt futurarum nuptiarum promiſſio. Exta dicta ꝙ ea diis preſe

catur: quæ maxime extant: eminentq;. Tripudia ſaltationes. Spolia exuuiæx.
iba panis genus dictum ꝙ antequam ſit coctum libent. Cibaria eſculenta &

res delicatæ ad ueſcendum . Claſſica concentus tubarum. Claſſicum tube ge
nus concentus ipſe. Serta corrollæ. Teſca loca augurio deſignata. Cicero
aſpera ait eſſe & difficilia. iuſta ſacra defunctorum. Bactra populus in ſey-

thia. Artaxata urbs in armenia. Carcheſia genera poculorum & foramina
quæ in ſummo malo funes recipiunt. Catulſus. Lucida qua ſumma ſplen-

denr carcheſia mali. Macro. etiam ſummam ueli partem ſignificar̃ docet: &

utitur ſingulari mimero. Crepudia ſunt globuli concaui ſonori: qui ĩ collo ĩ

ſantium ſuſpenduntur. Vinacea ſunt folliculi uuæ iam preſſæ. Vinaceus
adiectiuum eſt. Pondo libra & pondus quandoque. Tempe uallis inter

oſſam & olympum in Theſſalia ameeniſſima. Ilia arteriæ inter ueſicam &

aluum ad pubem tendens. Ille colon dicitur. Moœnia patientes ædificia: ma

galia caſæ paſtorum. Milia miliaria & certa itinerum ſpacia. Altaria aræ

ſtomachũ mouẽt. Præcordia chartilago bile. Caſtra locus ĩ quo milites té⸗
toria tẽdũt. Roſtra fog ĩ quo erat puſpitũ ornatũ ex roſtris nauiũ. Seria res
grates ꝗſi ſeorſum. Arma rerũ quaꝶlibet inſtrumenta. Sponſalia actus deſ-

—

cpyro.

ciuitas
picoor.
Paent
eaine
ſtatuu
eanh
Kipſe⸗
chege
mainte
Tartar
dm
vedin
Ne
Lir⸗
oern
Kbilu
Kltiar
Karman
mybe
tusart
com
Godin
Ali⸗
Pricr
Topi
Clhut
brörn
Ppara
Komn
ennem
ſionis,
lore⸗
maior
Dkura
ſig 9
ſqon

uen

ionmmqe⸗
Aqnreſ
bra
ol erdect
ere ilec
Amcele,
ri
chirpar

Cie
Wane
. In

iemien
tor N
2 rse
t abano⸗

ones vöti

ermuntut
Wmeatu
Nide
icit e⸗

gbos en.

nclciei
hilites t⸗
Vrin
As e
1dise
euwul,
tnnd
miteg⸗

1 Cce.

lenly⸗
ſoramin,
ma Hen⸗
cand
iohi
Vinun
alisine
veſenm
Oſoum
lam ar

—

—

ſuperum. bPalearia pelles pendentes ſub collo bouis. Ceraunia montes in
cpPyro. Lachana omne genus oleris: Tortellius ambo duo ſimul. Cythera
Ciuitas in Cypro. Effata ſunt ultimæ præcationes augurum poſt fines auſ-
piciorum. Varro & Seruius. Orgia: omnes cermoniæ & ipſa feſta Bacchi.
Parentalia dicuntur feriæ quædam: quæ ipſis parentibus & aliis etiam fiunt:
ea inuenit Aeneas: ut Ouidius ait. Bacchanalia Bacchi feſta. Comitia magi

ſtratuum electiones. Solennia feſta quæ ſingulis annis certo tempore fiunt

Pean laus apollinis & aliorum deorum & ipſe appolinis & aliorum deorum
& ipſe apollo. Peana laudes & pindari opus quoddam. QOſtrea piſcis con

chæ genns. Flabro uentorum flatus. luga montium ſummitates. Inteſti⸗/⸗

na interiora uentris. Flamina uenti. Lumina oculi. Totidem tot ſimiliter
Tartarus locus damnatorum in inferno Dindimus mons in phrygia. Din

dima ſummitates montis. Tenarus lachoniæ promontorium. Supparus

ueſtimentum Puellare lineum. ponitur & pro uelo.diciturq; ꝙ ſubrus appar̃
at, Nonius Menalus archadiæ mons. Hyſmarus phrygiæ. Pileus galerus

cooperimentum capitis. Taigetus mons laconie. Gargarus mons phry⸗

giæ. Carbaſus lini genus. ponitur & pro uelo. Infernus locus terræ infimus
Auernus lacus iuxta miſenum in campania. Maſſicus mons in campania.
Sibilus uox ſerpentum proprie. Baltheus zona bullis ornata. locus dictu
feſtiuum. Euentus caſus. luſſus præceptum. Permiſſus permiſſio. Per
gamus mœnia troiana a quibus omnia altiſſima ædificia pgama dicuntur.
Intybus herba cuius ſuccus cum roſacea & aceto capitis dolores lenit. Arbu
tus arbor lauro ſimilis poma ceraſis ſimilia gignens. Altilis ab alendo auis
domi nutrita & quadrupes. ſignificat & opulentum. Plautus: Dote altili at-
ꝙ; opima. Paſcua locus paſcendi incultus. Zizaniam herbam dicunt quam
& lolium. Bucolica poema carmine paſtorali compoſitum. Georgica opus de

agricul tura: agea terra & ergon opus. Rhetorica opus de arte oratoria.

Topica opus de argumentationibus & loeis. Raſtrum ligo a radendo dictãũã

Clauſtrum locus cſauſus & ipſa clauſura. Porrum herba nota. Eliſium locus

btõrum ſub terra. Specus antrum. Epaulum conuiuium pulcrum & ſolẽnis
apparatus. Epulæ cibi in noſtrum uſum comparati. Tignus lignum trabs
& omnis materia in ædificio: unde faber tignarius: Spicus culmi folliculus
extremus tumor ariſtæ. Sinus uas producit primam. & eſt ſecũdæ declina-

tionis. Qngiportus uia in oppido ſtricta. Thapes pannus craſſior druerſi

coloris & picturæ. Mundum ornatus mulieribris. Gelu glacies. Cilpeus

. ℳß

maior ẽ & peditum ſcutum minus & equitum. Syngrapha conſcriptio. ſcri

Ptura manu propria. Cicero in tertio de legibus. Omitto quemadmodũ

iſti ſe gerunt atq; geſſerint: qui legatiões hæreditatis aut ſyngraphas ſuas per
ſequuntur. Seſtertius duas libras cum dimidia continet. Criſtallus lapil⸗
Jluſ candore nitidiſſimus. Margarita unio: Galerus pileus. Turbo trochus

N

nus arbor quædã. Gibbus eminẽtia ĩ tergo. luuenalis. Cuperet rutule uir
ginia gibbũ. Sueton. in dom. Gibba ſibi põe ceruicẽ aureã enatã. Gibber apd

4

& uentoꝶ uolubilitas. Tiaras tegumẽ capitis. Inſigne regnũ perſicũ. Hebe

Briſcianũ legit᷑. Curriculus paruus currus & ſpatiũ. Bõmẽtario liber ĩ quo

breues rege ſũmæ cõtinẽt: & interptatio operis alicuius. Luctus ſqualor &

peutus s morſtitia. Rictus facies bruti. Monitus monitio Multra uas

ubi paſtores emungunt. Fretum mare. Cometa ſtella criniia.

Arabs ex arabia. Gongras mugil & gobio piſces ſunt. Arar fluuius
germaniæ. Vapor calor. Clumis poſterior coſſæ pars. Aluus uentri
culus qui cihum recipit. Paradiſus horti iterpretantur. Sardonix lapillus pre-
cioſus.lubar ſplendor & lucifer. Virgilius. Inuii ir portus iubar̃ exorto dilecta

iuuentus. Pampinus palmes uitis uide Pli. & Columellã. Liquor res liquida.

Pauper flos & herba ſomnifera. Guttur oris & colli pars icerior. Vas fideiuſ

ſor. lugerum eſt quod iunctim boues uno die exarare poſſunt. cõtinet duos

actus ꝗdratos. i. tam in lõgitudine ꝗᷓ in latitudie. ccxl. pedes Columella & uar

ro Quintilianus inꝗt ducemtos & quadraginta in longitudine pedes eſſe: di

midioq; in latitudie patere. Glomus globus ex filo. Acer arbor Priſcia. in ſex-

to. Sequeſter arbiter apud quẽ eares de qua controuerſia eſt deponitur. Mo-
deſt. Sincerus non a cera: ſed a carie:qᷓſi ſine carie:ideſt corruptione. Exanimo
mortuus. Puſillanimus quaſi puſilli. ideſt parui amui. Limis obliquus. Subli-
mis altus. Imbecillis debilis. Inermis ſine armis. Enermis debilis. Hilaris letus

Inſomnis uigil ſine ſomno. Accliuis pendulus ſurſum. Decliuis pendulus de

uaturæ rotæ & ferrum quo rotæ uiciuntu

orſum Effrenis diſſolutus. infrenis incorrigibilis. Perhennis perpetuus: inde

ficiens. Aditus ingreſſus aditum pars templi ſecretior. Quæſtus lucram nũ

multus cõcitatio uocum & multitudinis. Coõlusmuliebre iſtr̃m
ex quonetur. Ortus natiuitas Cantus cãtatio. Cantus ueroextrema pars cur-

quo uiuimus: uel qd ad uitam neceſſarium eſt. Obitus mors. Littera ſignũ &
manus. Littera, epiltola. Ludus litterarius uel taxillorum & huiuſmodi: ludi
ſpectacula. Cœlum æther aer & ſcalprũ. Species efſigies ſpectaculum imago
forma. Aura uentus & ſplendor auri & fauor. Diſcrimen periculum & inſteu

mmBaentũ ad capillos diſcernẽdum. Item differẽtia diuiſio & certamẽ. Virgilius

Poſt hos æquo diſcrimie piſtrix. iſtic iſte illic ille idẽ ipemet. Tumetipſe tuip
ſe Meapte mea natura & mõ. Hicce hic. Hiccie hicne. llãccie illã ne: lllicce ille

Ecca ecce ea: uel ecce hæcut uult Valla. Ellũ ecce eũ uel ecce ille. In gẽeribus

Nadrogini ꝓprie ſũt ꝗ aãbiguũ & neutrum ſexum habent. Liuius in
à xxxvii docet: Hermafroditi qui habent utrunq;:ſed confundũtur

. “ papa & papas patrem ſignificat. pontiſex dictus ꝗꝙ poſſit facere:ſi-

ue a põte. Præ fica mulier ad depiorandum mortuũ conducta quæ

cæteris dat modum plãgendi quaſi in hoc ipſa præſecta. Saga mulier facroße

„ .

Cerus cõgregatio. Victus omne

Hinde

balige
torotet
numf
Pralni
it Oe
ſarlae
pennis
ſolctin
cusl⸗
Cicen⸗

N

1in
Gqr
aa⸗
Tun.
Aec
Tos!
Cicitn
Aicn
ineth
Nme⸗
Uius,
Dpolt
tusdo
denac
enten
locug!
oppice
aco⸗
oo ten

Muth

Minn

deenn
tue
Ramn
(en
Mur

elci Ne
Ferrurule ui

Cbberp
lbeige⸗
gd
Moltraen
nin.
An Kouios
Aumventn

Ilwpilee.
Moodc
iid.

„ Vaslten
cötinetc⸗

mel Au
eckezeled
icale

nirur. Mo⸗

e Exaio
guns Ad

Hürs zu
vendtis
etusin⸗

loctamm

ſebteii
mpn
icusom
nenlmi4
Hon inen
nen irſu
ni Vigin

Venpletn

eliceie
lpgeenbu
Ntlioer
onfundün
Irtad,
ndocra
lierlo

*

pita & aſtuta. Oleaſter ſilueſtris ſeu ruſtica oliua. Duma ſpinæ frutex. Siler ar

buſti genus. Suber arbor glãdifera. pomum. Tvbullus: lſpie ſeram teneras ma
turo tempore uires Ruſticus & facili grãdia poma manu. Cruſtumũ ad armm

num fluuius. Rhenum in gallia lader apud Solonã in adriacum effluens Gry
ps alatũ animal roſtro adunco in cæteris leoni ſimile aurnm in Scythia cuito
dit. Oeſtrum dicitur & aſylus muſca ẽ boues uexans. Picus auis rubris pẽnis
ſparſa quæ arbores cũ ſonitu roſtro tũdit. Halcynois auis paulo maior paſlefr
pennis purpureis candidis admixtis collo gracili & proceri raro uila brumali
lſolſtitio ĩ mari nidificat. planeta a plani quod eſt error.dicitur a nobis errati
cus. Laniſta princeps gladiatorum. popa pinguis Nauta nauita Cytharilſtra ſi
dicen. pincerna miniſter in mẽſa. Sophiſta eit is apud quem dicendi exercitiũ
diſcitur. Item quã falſis argumentis malas cauſas tuetur. præterea: ut ait Cice
ro in horten.Is eſt nnnc hic ſophiſtes ſic enim appellantur hi qui oſtentatiõis
& quæſtus cauſa philoſophantur. Collega ſocius in officio. Scurra qui riſum
ab audientibus captat: non ſalua dignitate perſone. Lixã aquam ueteres dixe
runt: unde lixe qui aquam in exrcitu uehunt. Lix cinerem ſigmificat & lixuid
Aſſeclæ clientes qui ſequuntur quempiam ſequendo. Perfuga qui a ſuis ad
alios fugit: ut iuuetur. Tranſfuga uero ut iuuet. Turca populus qui & turcus
dicitur. Scytha in Aſia ad ſeptẽtrionem populus. Geta iĩ datia populus. Talpa
animal ex terra uiuens. Sarmata ſupra meothidem paludẽ populus. Ethiops
in ethiopia populus. Damma quadrupes que dorcas dicitur. Amphora uas
& menſura. Cataracta ſeneſtra cœli: & ſpecus ſubterrãea: & pendula porta. Li
uius. pendulas & recidentes portas cataractas. Catapulta iaculum uelox uel
ſagitta. Epithoma bræuiarium: probelma dictum implicitum &G& iſolubile uel
ꝓpoſitio cum interogatione:pediſſequa famulus & famula. Verna puer na-
tus domi ex ancilla ueris tempore. Alienigena diuerſi generis homo. Verbi

gena criſtus ex uerbo dei natus. paricidaqui liberum occidit: patricida qui pa

rentem. Homicida qui hominem liberum uel ſeruum occidit. Sedile ſedendi
locus. Lybe aphrica regio. Nihil nullius precii. Veii oppidum in tuſcia. Gabii
oppidum in Latio uia preneſtina. Illiturgi oppidum i hiſpania. prædo raptor
Spado a ſpao quod ẽ uello. Cudo qui cudit monetam & faber.l. igo raſtrum
quo terra foditur: Mango emptor uenditorue puerorum: & quarumcunque
rerum quas excolit. Bubo uolucris nocturna infauſti augurii. Stellio auimal
minus lacerta maculis plenum. Caro ipſum corpus animatium. Talio eſt par
poœna. qua afficitur qui illam in alium uolebat inferri aut intulit preſto para-
tus: preſens: fauens Preſul qui præeſt epiſcopus. Exul qui pulſuse patria eſt.
Stamen qnicquid in colo ad nendum ponitur. Fidicen qui fidibus canit. Liri
cen qui lyra canit. pecten inſtrumẽtum quo capillos capitis explicamus & fœ
mur ipſum. Helycon mons Boætiæ. Barbiton lyra & cantus dulcedo Sindon
ueſtis tenuis Maritalis. Quo tu liber ocioſe tendis cultus ſindone non quoti

diana. Babilon in aſſyria oppidum. Sydon in pheœnicia oppidum. Diſpar non
par. Compar ſimilis. Lynther ſcyphus capiſterium. Tuber fungi genus orbi ake
colatum & calloſum piper arbor & baccha ei-gCadauer mortuum corpus. La üre
ſer herba eſt. Siſer herba cibis grata. Spinter ermillæ genus quo mulieres ute- uihn
bantur in brachio ſummo ſiniſtro. Priſcianus fibulam in humeris eſſe dicit. ut
Vber abundas: Cato in ſecundo oiginum:lta res uber fuit. Acer fortis celer luce
ſeuerus & acerbus. Paluſter ex palude. Campeſter ex campo. Silueſter ex ſilua. ce
Leuir frater mariti. Pir ignis Martyr græcum eſt &teſtis interpretatur. Decor Aqh
pulchritudo. Indecor turpis. Bicolor duorum corporũ: Furfur auis eſt. Aſtur mMn
homo ex Aſtura oppido maritimo in latio. Anxur Taracina nunc dicitur. ſhon
Ligur ex liguria regione dicitur & ligus. Boreas uentus ex ſeptentrione. Ale- pAp
trum uetus iuxta Vuerulas municipiuʒ. Fomes a ſole & arida materia ꝗ ignis nßhe
nutritur. Seges frumenti herba & terra ipſa: Superſtes qui ſuperuiuit & renma Murl
net in uita. Antiſtes ꝗ excellit aliis in aliqua re ales oẽ aĩial uolãs præſes ꝗ præ allpn
ſidet. Quadrupes quod quattuor pedes habet. Verres porcus. Hippomanes: mun
gutta quæ ſtillat a natura equæ &herba quæ uertit equos in furorem ſi guſta ne
uerint. Aſpis ſerpentis genus. Tricuſpis trium acuminum. Fuſtis baculus. En ððWðMWẽ
ſis ſpata. Vnguis os tenue in digiti ſummitare. Follis pila & uentoſum inſtru- Aal
mentum quo ignis excitatur. Aedilis magiſtratus nomen qui publicis & pri- mondu
uatis ædibus & templis & ludis præeſt. & rebus emẽdis uendẽdiſue. Orbis ro ALlis.
tundus & mundus. Vectis paulus ferreus. Axis ferrum quo & circa quẽ uerti Dd
tur rota Torquis ornamentum colli. Gordis uas uiniemiatorium ex umini- Wye
bus. Torris ſtipes. Cannalis cannale per quod fluit aqua. Glos ſoror mariti & loen
uxor fris. Logos ſermo & rõ. Chios inſula in Aegeo: Epos carmẽ examerrun (n
Impos nou potens Compos uoti effector. Chyronomos dâs geſtus manibus A
Arrctus urſa. Ouidius eſſe duas arctus: quarum cinoſura uocatur. Nardus her uncd
pa odora. Sinodus coadũatio. Papirus iuncus ægipti in cuius radicibus tẽuii bre
Y ſimc diuiſis ſcribebant. Coſtus aroma lignum Biſſus lana. Pinotares conche mco—
Vannus inſtrumẽtum quo prugantur frumẽta. Phaſelus nauicula. porticus WGeo
ſpatium tectum ãte ædes: Smaragdus lapillus precioſus coloris uiridis. Diph oſtt
thongus conglutinatio duarum uocalium uim ſuam ſeruãtium in eadem ſl Morke
laba. abyſſus ꝓfunditas aquarum immenſa. Delos inſula. in Egeo. Athomuas (ted
corpuſculum quod fſctiionem pati non poteſt. periodus circuitio uel circũdu (ca
ctus circũſcriptio ãbitus or̃onis Philoſophus ſapiam amãs. Philocalus amãs Aph
bonum. Munus donum. Mus ſorex. Curs cibi & coſſa. Rus ager extra urbẽ (Q(ull
Anus uetula ab annis dcã: ut ait Feſtus: ſiue ab a quod eſt ſine: & noos quod M
eſt itellectus. Tribus’ciuitatis pars. Nurus uxor fiilii. Socrus mater uxoris aut pen
fil i. Manus membrum & ſocietas. Audax qui non timet. Nugax nugator. LDo ALKcd
quax qui nimium loquitur Rapax qui rapere Promptus eſt. Procax petax un o
de procare petere pertinax perſeuerans ꝓprie in malum Contumax inobedi ſ

i genorbi
ncopesla.

mülenese,

mele dc,,
rſoncee
ſkreillcn,

tanr Deoor

isen Aun
c din
triore k,
terueg
juit& n

een
ppomanen

emſ guſti
Nulus. n
uminltr⸗
ics N ⸗
e⸗Orbesno
1ce en
er umin;
r mariti&
wetrum
mandbos

ardos her
js lelit

8 conche
1 poltics
1 Di
edemg
Ahomus
lcrcidn
losam
guraurde
005 q
IorisN
Ealo

4pem
Gbhel

r

*

ens Peruicax perſeuerãs unde peruicacia in bonis perſeuerantia. Nonius. Per
nix uelox. Simplex unicus & apertus. Opifex opus faciens. Artifex effector ar
tis. Aurifex aurum cudens Ferox fortis & qui nimium iraſcitur. atrox terribi

lis. Trux crudelis. Codex liber & cortex. Pollex digitus maior. Senex Tibul

Ius de muliere intelligens. Commemorant merito tot mala ferre ſenem:In-
dex demonſtrator & demonſtratix. Hymbres tegula. Pumex lapis leuis & aſ

per quo pelles & chartæ fricantur Vibex ſignum e xictu flagelli. Forfex ferra-
mmBaentum quo fila inciduntaur a ferro & filo dictum. Forceps a ſoruo & capio qᷓ
ſi ſoruum ideſt calidum capiens. Forpeex inſtrumentum euo icidimus a fer

ro & pilo Ramex ruptura fœmoris deſcenſio inteſtini in ueſicam. Carex her
ba aſpera. Silex lapis in quo ignis latet. Varix uenarum in tibiis dilatio Limax
uermis quidam. Celox nauis genus. Exlex ſine lege. Scrobs foſſa. Inſons ſine
culpa. Expers ſine parte. Torrens fluuius nõ perpetuus. Triens tertia ps aſſis
unciæ ꝗqttuor. Quadrãs quarta ps libre unciæ tres. Sextans ſexta ps aſſis: id eſt
unciæ duæ. Dodrans unciæ nouem qſi dempto quadrante ex aſſe. Dextans
unciæ decem quaſi dempto ſextante, Adeps pinguedo. Bifrons duaꝶ frontiũ
& fallax Effrons impudens ſine uerecudia. Parens pater & mater. Infans puer
nondum loquens. Deuirginans uirginis uiolator Accidens quod accidit ante

cedẽs quod anteccedit. Decens conueniens. Oriens ps mũdi unde ſol oritur.

Occidens regio ubi ſol occidit. Profluens fluuius Animans animjal..
IN Præteritis ſed ſiqᷓ deeſſe uideant᷑ aperta p ſe ſũt.aut ĩ cõſtructiõe inueniens
Forem eſſem fore futurum eſſe. Afforem præſens forem Deforem abeſſem

Conforem ſimul forem. Quæſo auide quæro. Auſim audeo. Cedo dic uel

da. Faxo frequentatiuum a facio. Aio dico. Aue ſalue. Salue tam ueniẽé⸗
tes ꝗᷓ. diſcendentes dicunt. Vale ſoli abeuntes. Ouat lætatur. Labaſco icipio la
bare. Dumeſcit ſpinas gignere incipit. Amaturio amare meditor. Eſurio fame

afficior & meditor eſſe. Gliſco creſco: Sidere auium eſt Sedere hominum.

Nideo lætor uultu.Ambigo dubito. Scando aſcendo. Vergo inclin o. Stri
deo ſtridorem facio. Quatio commoueo. Furo iraſcor inſanio. Tollor ex

altor remoueor. Hio aperio me. Hiſco os aperio. Scito & ſcitor frequẽter

ſcire quero. Accio uoco: Laceſſo frequenter lacero & prouoco. Arceſſo acd

cuſo quaſi acrcere cupio. Sorbeo deglutio. Catulo eatulum imitor. Catillo
exigua uoce catulum imitor. Garrio loquor uocem emitto. Caluo decipio

Cauillo iocoſe calumnior Fundare firmare Appellare alloqui & uocare.

appellare preuenire. Compellare alloqui Compellere eogere. Legere ocu-

lis percurrere furari capere nauigare. Serare claudere. Cedo cum facit cecidi
occido ſignificat & uerbero. Cedo ceſſi locum do. Tergo mundo. Strido cla
mo ſono:Denſeo ſpiſſo Duro durum facio. Conniueo oculis ſignum do.

Vnio coniungo. Creſco maior fio. Paueo timeo. Acuo acutum facio. Aceo

acidus ſum. Pendeo ſuſpenſus ſum & dabius. Pendo pondero. Luceo ſplen-
. g ii

deo. Lugeo ſuctu ſũ. Frigo ĩ oleo aſſo frico ſcalpo.Pãdor.r manifeſtor. Ver
tor uoluor. Verror trahor. Scire uere noſſe. noſſe cognoſcer᷑. Flare flatũ emit

tere. Flere lachrymas emitter. Crepo rumpor & ſonitũ do. Nexo implico: Pli

co flecto duplico qᷓſi bis plico. Replico iterũ plico. Cubo iaceo.mico: ſplẽdeo
appeo digiris ludo. ardeo uror iraſcor amo. tõdo capillos aut pillos aputo de

curro uaſde curro repupũxi iterũ pxi & notaui. Repupug' iterũ uexaui Leo

deleo. Obſoſeo putrefio & inueteraſco. Cicero. Obſoleuit iam iſta oratiõe

multo magis ꝗᷓ uerbis refutata. Torqueo acriter uexo flecto torquendo & im

mitto. Cieo uoco. Mulceo mitigo. Pelluceo ſiue perluceo ideſt multum luceo
compoſitum a ꝑ & luceo. Vel a poli quod ẽ multum. Imbuo impleo maculo
icipio.lco percutio.plautus.lcit fœæmur. Compeſco frẽo.Diſpeſco diuido.Ply
nius in quinto. Inde aphryca ab Ethyopia diſpeſcens. Pando manifeſto. pren-
do capio. Scindo diuido. Tundo cum ſonitu ferio. Ludo ludum facio & com
pono. Rado pilos a cute recido: & ſũmam cutem detraho ſiue leuo: Cludo
ſero. Occidi interemi. Occido pereo.Incidi ſecui. Recidi reſecui. Incido caſu ĩ

teruẽio Concido ſimul cado. Cudo ferio percutio. pedo crepitum emitto. T=⸗

do extendo dirigo. Dego uiuo. Cogo cõſtringo. Impingo afſigo. Negligo ſp⸗
no non eligo. Mergo ſub aquam mitto. Corrigo reprehendo. Surgo erigo me
Colo amo adoro habito orno excolo:pſallo canto. Tollo aufero ſnbleuo: per
cellere eſt animum ferire percutere corpus ledere promo ꝓnũcio palam effe⸗

ro: Gemo doloris uocem do. Sino permitto. Sterno occido dencio pläum red
do. Gigno genus & principium do. Lino ungo: Scalpo frico ſcabo. Linquo di

mitto. precuro ãrecurro. Vro conſumo Flecto plico: Necto implico pecto ex

plico capillos: plecto ferio: unde plecturum, Conuiuo ſimul uiuo. reuiuo reſu
ſcito lacio immitto:icio ſerio.elicio ſeriendo extraho euoco: Fodio terram ca
uo. Rapio raptiĩ capio. Cõcutio ferio qᷓſſo fiuo diſcurro. Struo compono. Tra
ho per terram uiolẽter duco. Vincio ligo. Sancio legem firmo. Farcio impleo

Rauceo raucus ſum. Amicio cooperio ſalio ſako & ſale ſpergo. Diſſilio deſcẽ

do Sepio circũdo. cambio cõmmuto. cooperio tego. Comperio cum experi-
entia inuenio. Langueo debilis ſum. Valeo medium uocabulum æſtuo uehe
menter caleo. Luo penas patior & criminum purgo. horreo timeo. ſugo ore at
traho. Reiicio repello. reficio recreo reſtauro. Ondo demõſtro. Abſcondo oc
culto. Findo diuido. Indulgeo operando & benigne cõcedo & tracto Adoleo

creſco & ꝓpicio quãdo ẽuerbũ ſacꝑ. Sepel io hũo. amicio tego cenſeo iudico

ſuadeo puto precipio. Torreo deſicco aſſo Mollo texo. Occulto eelo. Diruo ꝓp

ſterno. Eruo ualde diruo eripio & diruendo excerpo. Mingo lotium emitto-
Ango uexo dolorem incutio lambo lingua tracto liguo. Vrgeo: conſtringo

Operio expecto Cominiſcor confingo. Tuor uideo. Tueor defendo ſeruo. ꝓ
ſiciſcoxr diſcedo ut eam longius. Nanciſcor ſortior acquiro. Fatiſcor faſſus

ſuũ apio me & diſſoluor. Cõperior ĩuẽio. Diuertor ĩ diuerſum eo.

ſodol
ulnic

tione
enimc
inſtirue
urienl
Optime
Lcone
wode⸗
coiee
fruſtt
leſpe
Gan
ttore
llchr
ſe 4
e
korun
Plers
nisexen
Coina
ikr
beler
relinqi
chrirue
uasa
tio cop
Aem
hori ſe.
berde
Eecrt
eigte
ſerre⸗
memn
konen
lorem

nikſtor per

Nellatüenit

inpl .

nico lice⸗
loihnoce
ivenni Len
Rornie
Gendodin
noltum e
npeonmt
codiual
niſeſtonen
nbcodn
ko Cun
co ai
memmnol
Meiroh⸗
moenpne
ſoblemnde
on
oplümtl
olingodi
opelloen

uivotell

oerramd
mhono
Ncioinpe,
Nocli
cvm Nhel⸗
Zſtoo Ne
gooren
Monooe
1o ACeo⸗
hſeo dic⸗
loDino
um emito
corltin
6o lan/
ilco
1

lo. Sulpitii Verulani de cõponẽdis & ornãdis epiſtolis ad philippũ Gentile
palauicinum patricium genuenſem opuſcualum.
S Vm omnis oratio philippe gentilis palauicine emẽdata pſpicua

CcC cöpoſita: ornataq; eſſe debeat: lamq; recte loquendi præcepra di

diceris: nex in partium oratiõis uariatione nec in generibus dilſ-
cernẽdis:nec in cõſtruẽdo iam hæſites a pura illa & ſimplici nar
ratione.in qua te exercui ad compoſitionem & ornatum erigere. meditor: Sic
enim docendi ratio poſtulat. Sic mea quædam auiditas in te recte & mature
inſtituendo me urget. Auget eam meritis in me ſuis Antoniotus epiſcopus
aurienſis innocentii.viii.pontiſicis maximi Datarius patruus tuus ominum
optimus & benigniſſimus: qui donec te Plurimum iĩtelligat ꝓſeciſſe. & me &
te cohoratari:iutriq; tanꝗᷓ cuſtos e ſpelũca iſtare non deſinet. Quare maiorẽ ĩ

modum tibi eſt enitendum ut præter utilitatem tuã & gloriam: ꝗq mihi tecũ

coĩs eſt: eius expectationẽ & ſpem quam de te & de me concepit egregiam: nõ

fruſtreris. Scis ſi doctus euaſeris ꝗ honores & ꝗᷓta tibi præmia proponantur qᷓ

uel per ĩertiã uel per luſus & uoluptatum illecebras non arirperes. illiberalis
& uani eſſes igenii.Itaq; danda tibi eſt oꝑpa hoc tẽpore diligẽs ut magnam uſi
tatorum uerborum copiam hẽas qua tuæ menſis concepta apte & apte diuer
ſiſq; modis poſſis enũciare. Eam ꝗdẽ ex multiplici lectiõe: auditiõe ãnotatio
neq;ʒ paulatim quotidie conſequeris. Linguaq; & ſtilus: qui eſt optius dicen-
di artifex: ut Fabius ait. continue exercendus. Imitandiq; tibi ſunt optimiur
eorum ſimilis poſſis euadrᷣ obſeruabiſq; accurate ꝗᷓtulumcũq; dixeris aut ſcri
pſeris ſit ꝓbabile:& ĩ hoc aſſueſcas.ĩ naturãq; uertas: Nam ſi recte dicerẽ noue
ris exercitatione frequenti compabis celeritatẽ. Hæc iõ ne forte tibi indulgẽ
do in arrogantis garrulitatis facile exuendum uitium incidas. Et quoniam
Ois oratio quã es deducturus ita ſe hẽt. uelut domus ex cemẽtis cẽſtruenda.
uel ex qᷓcunq; materia ſimulachrum quod uel poſſis rude ĩforme & impolitũ
relinqᷓre uel ſua cũ dignitate formare polire. ornare & pinger̃.Prima eius pul
chritudo erit ut apte ingenioſeq; ſit excogitata. Secũda in earum ſentẽtiarum
quas ad rem idoneas adiueneri diſpoſitione & ordine. Erit aũt hæc diſpoſi⸗
tio duplex. Artiſicialis ꝗᷓ ſeruatur in ordine ptiũ oratiõis. & argumentationis
& temporalis qᷓ aut ptiũ mmutatione aut prætermiſſione non cõſtat. ſed tẽ-
pori ſe accõmodat. Tert ia in ꝗᷓ nobis eſt diuitio ĩmorãdum ipſis ſentẽtiis &

uerbis uerborumq; ſtructura & exornatiõe ſplendeſcit. Primo ille & ſecũdus
decor tanꝗᷓ lucem affert toti oratiõi. Tertius uel imminutis ꝗbuſq; partibus

eius tanꝗᷓ gẽmæ & pictura cõſpicitur. In prima pulcheritudie ad ſummũ hæc
ſex requiruntur ut apte principium faciamus. Narremus. Diuidamus. cõfir-
memus. Confutemus & concludamus. Principium accipimus eã breuẽ ora
tionem qᷓ ſtatim nobis aut beniuoũ aut docilẽ aut attentũ comparat audi⸗
torem. Beniuolum faciemus a nr̃a perſona ſi noſtra ofſicia in quoſcũq; abſq;

arrogãtia laudauerimus accõmodate. Si nr̃a incõmoda expreſſerimus. Si ſpẽ
noſtrã in eis nos collocaſſe dixerius. A perſona aduerſariorum. ſr inhõeſta &

arguẽda eoꝶ facta ꝓferendo in odium.Si potẽ tiã eorum & licitatẽ. & fauo
res aperiẽdo ĩ inumdiam. Si eorũ inertiam & luxuriam proſferendo in contem

ptũ adduxerimus. Ab auditorum Perſona. Si eogꝑ facta dictaue laudauerimo
Si exiſtiationẽ eoꝑ: Si iudici expectatiõem apuerimo. A rebus ipſis ſi cõmẽdã
do nrãm aduerſarioꝶ cãm depſſerius. Docilẽ auditorẽ ſaciemo. Expoſitõe to
tius cõſtituẽdo ipſũ attentũ. Attentiorẽ facit ꝓmiſſo dicẽdi magna & pulcra.
Precatio ut ſint attẽti & expoſitio dicẽdoꝶ p numeꝑ.si hẽmus genus cauſæ
honeſtiũ hoc ẽ ſi oppugnamus aut defẽdimus qã ab oĩbus ur̃ poſſe ꝓbari lice
bit uti uel nõ uti pricipio.Si uti uoluerĩus.a lege a ſcriptura. ab aliquo nr̃e cau
ſæ firmiſſimo adiumẽeto pricipiũ ſumemus.Si turpe. hoc ẽ ſi res hõeſta oppu
gnat:aut defenditur turpis: loco principii utemur inſinuatione. id eſt quodã

per diſſimulationem ingreſſu quo fructum ſlimilem conſequemur. Com⸗

mutabimuſq; hominem pro homine. ra pro re: hominem pro re: & rem pro
homiĩie. Vtemur ficto cõſenſu auctoritate ſimili crimĩatiõe & uel extremi di

aduerſarii occupatiõe. Ad inſinuationẽ quoq; cõfugiẽus:Sed cũ arguta admi

miratiõe & cõſidẽti ꝓmiſſione:ſi auditor fuerit pſuaſus. At ſi fuerit auchẽdo
defeſſus feſtiuã dicacẽ & hylarẽ afferemus. Si genus cauſæ dubiũ erit: hoc eſt
ſi habuerit ĩ ſe honeſtatis & turpitudinis partẽ: ut ſi fratrẽ ſacrilegũ tueamur:
incipiemus abemuolẽtia. Si hũile:hoc ẽ quõ cõtẽpra res ãteſert᷑:ab attẽtiõe ex

ordiemur. Seruãdũ autẽ eſt in exordio ut ſit lene apertũ. & nõ apparatũ. Vici

oſũ erit:ſi uulgare:ſi commune:ſi cõmutabile:ſi lõgum:ſi ſeperatũ:ſi trãſlatũ:
ſi contra præcepta. Narratio eſt breuis dilucida & ueriſimilis rerum geſta
rum uel quaſi geſtarum ad cauſam pertinentium expoſitio: uel ut frequenter
in epiſtolis incidit rerum gerendarum honeſta petitio. Breuis erit: ſi unde ne-
ceſſe erit ceperimus.ſi ſummatim & ñ particulat narrabimus. Si non ultra ne
ceſſarium proſequemur. Si trãſitionibus & digreſſionibus uremur. Si per ea
quæ dicimus antefacta intelligẽtur. Si dicta non iterabimus. Dilucidam fa-
ciet ordo rerum geſtarum: ordo temporum & ipſa breuitas. Veriſimilẽ: ſi ut
mos opio.natura. ſpatia temporum perſonarum dignitas conſiliorum ratio
nes. & locorum oportunitates poſtulabunt: dixerimus. Eſt alterum gẽus nar
rationis: quod iĩtercurrẽs aut digreſſorium dicitur. Id fit fidei: criminationis.
tranſitionis. apparationis: laudatõis ſue cauſa. Tertium a cauſa ciuili remotũ
in perſonis: & negociorum expoſitione uerſatur. In negociis poſitum ha
bet tris partes, Fabulam quæ nec eſt uera nec ueriſimilis. Hiſtoriam que ẽ res
uera & geſta. Argumentum quod eſt res ficta quæ tamen fieri potuit. Quod
poſitum eſt in perſonis debet habere ſemonis ſeſtiuitatem. Animorum & af-
ſectuum cdhſſimilitudines uarias: Diuiſio ẽé qua breuiſſime partimur & ape

Mimus quid conueniat quid in controuerſia ſit. & qua de quibus rebus dictu

iſum

enoltr⸗

Mariort

ſnpan
cotrol⸗
conied.
hocſen
colloo

Concl

gerep
iop⸗
rme
quo
Cor
(ulor
Pom.

Pcör
Eade

ſtpb

ortur

tiama⸗
Aitort

wiata
fo.nn

1aion

Epplec⸗

Ptorfi
gitatise
Wuspa

Korcki

Prxter
Iu

inip
Ach

Draio

imn ß
inköcſ
mit⸗
Oncen
WMdnenin
lcöned

oltde

MAc
Pennucan
Kepbante
gwoma
höeſtin
dent oi
. Con⸗
Arnp
lememici
Hguriactmi
it wdic
ennbe
üwenmur
anenörel
darni N
milan
erunget
ſeegvemn
ſtunce e
vonolNa
1. Lpere⸗
Ueilun/
ſwiein
rum io
ngeos
minnini
lireron
vohunh
n gveen⸗

i⸗Q

ri ſumus:aut p enerationè: aut abſolute diſtribuẽdo expõimus. Còfirmatie
ẽ noſtraꝑ rõnum & argumẽtoꝶe grauis expoſitio. Cõfutatio eſt loconĩ con
trariorum arguta diſſolutio. Hæ duæ partes ſunt tãꝗᷓ arena ĩ ꝗᷓ pro canſa no

ſtra pugnamus: uel circa cõſtitutionẽ legitimã: quõ in ſcriptis aut ex ſcripto
cõtrouerſa naſcit. Vel iuridicialẽ: quũ iure aut imiura ꝗd factũ ſit quærit᷑. Vel
coniecturalẽ quum de facto eſt controuerſia & coniecturis innitimur. In hiis
hoc ſeruãdũ ut primo loco ſirma medio leuiora: ultimo argumẽta firmiſſia

collocemus. Concluſio eſt artificioſus terminus orationis.
Concluſionum genera tria. Vnum quod fit per breuem ordinatam & non lõ
ge repetitam enumerationem., & aut tranſimus genera noſtrarum argumẽta

tionuũ: aut ſingulas eaꝶ partes aut an aliud uelit auditoreſ quaſi iã pſuaſos ro
gamus. aut cũ noſtris argumentatiombus contrarias iungimus. Alterum eſt
quod fit per amplificationẽ ſiue indignationẽ. Ampliſicationis loci ſunt. Au-
ctoritas deoꝶ homĩum legũ generalis offenſio uel gratiſicatio. Futuroge peri

culorum aut ĩſuaſione commodorum deſcriptõ. Iniqtatis uel æquitatis exẽ-

plum. Deſperandæ malæ cõſtitutionis reuocatio uel æterni benefacti memo
ria. Deliberatum peccãdi uel bneficiendi iuditium. Immãitatis peccati uel me

riti magnitudo. Singularitas inuſitata peccandi. uel promerendi cõparatio

pctõrum uel meritorũ iĩ ter ſe. Demõſtratio geſtorum in negocio & poſt ipſũ.
Eadẽ penetratio eſt ſed fer̃ p contraria minuẽdi. Tertiũ concluſionis genus
fit ꝑ breuẽ cõmiſerationem ſiue cõqſtionẽ. Loci ãt commiſerationis ſũt uiriũ
fortunæ & ifirmitatis hominũ demr̃atio Præteritorũ bonoꝑꝶ ad p̃ᷣſentẽ miſe
riam comparatio. Conſequẽtium incommodorum enumeratio Humilis au
Aitori facta ſubmi ſſio & cõmẽdatio. Deploratio futuræ parentũ miſeriæ. De
mr̃atio clæmentiæ qua ſumus ĩ alios uſi.Continuæ noſtræ ĩfelicitatis expreſ
fio.Iniqui fati deploratio. Fortitudis in perferendis malis promiſſio. Comiſe
rationis amotio fit a iuſto. Vtili. poſſibili decenti: & facioris tanꝗᷓ per gradus

explicatione adhortatione adiecta: ut Nolite iuſtum ꝗ lachrymat animaduer

tere. Sed illum añ oculos ponite: qui legum & morum ſpretor dei contem
ptor fana uiolauit: fores effregit:donaria ſuſtulit. Quid moram ni:quid co⸗
gitatisan cum quem omnia iura condemnant ſeruabitis? His ſex quas dixi⸗
mus partibus eo quo ſcripte ſunt ordine poteris in epiſtola uti. Interdum pro
exordio ſat erit ſalutatio pura. quam aliquando ſiue familiaritate ſiue odio
prætermittimus. Poſt id ſtati narrabimus. ſi narratio proderit: aut petemus.
TIum ſi quid confirmandum confutandumue fuerit. uel ſuo loco uel ſtati

in iĩpſo initio id peragemus. Adiungemuſq; exornationẽ aliquam ſi libuerit

& claudemus epiſtolam uel artiſicioſa illa concluſione. uel adhortando polli

cendo precando minando bene ominando. Adiiciemuſq; uale aut aueto. Tũ

tempore quo ſcripta eſt annotatio ꝑ calendas: nonas & idus nomen nr̃m cũ
orationis benignitate ſubſcribemus: ſi ſalue aut huiuſmodi uerbum cum uo
g iiii

eandi càſu princiĩpio uſi ſumus: Vt ſalue mi philippe uel probæ indolis adofe ubili
ſcẽs ſaluus ſis. Si uero ita incœperis. Philippus Sulpitio Verulano ſalutem uel Cemcit
ſucceſſum uel ſœlicitatem. uel commendationem. non opus eſt niſi in argu- mop
menũt humãitatis aliquid tale ſubſcribere ldem tibi deditiſſimus alummuus nucke
aut obſeruamtiſſimius aut amãtiſſimus. Suntq; hmõi epitheta & appellatiões Lenru
pſonis accõmodada & nuc ſe cilentẽ nũc ſeruulũ nũcaicũ nũc fratrẽ ꝗs ꝓfite Ersam
bit.Inſcriptio autẽ exterior clauſis litteris pari ratiõe ſcribẽda eſt: ſed quodgi ston
cũ apparatu modeſto ſiue ꝑ dãdi caſũ. ut Hortẽſio rhetoriegregioſibi cold itus
ꝓ patre: ſiue p accuſatiuũ præpõne adiũcta. ut ad itegerrimũ uiru hortẽſium iiſtese
rhetorices in Romano gymnaſio celebrẽ ꝓlſeſſorẽ ſibi obſeruãdũ ꝗplurilu.
Hoc loco id erit aduertẽdũ ut poſt nomẽ ꝓfeſſionis aut officii & dignitatis wile⸗
cũ ſuo epitheto expᷣſſum: ut iurecõſulto eximio: uelſc ĩſſio legũ ĩterpreti me nu
dico Apollineo ſacerdoti uenerãdo pretori iuſtiſſimo uigilãtiſſio eꝗti orna-⸗ loin
tiſſimo. ductori fortiſſimo. Alius patronus benemerens. Alius amicus cõcors. (
præcipuus ĩicõparabiliſ. Alius frater iucũdus dulcis ſuauis. Alius pater metuẽ hypd
dus obſeruãdus colẽdus. Alius dominus beneficẽtiſſimus clemẽtiſſimus uni unie
cus ſigularis honoriſice appellet Non alienũ ſi ad maxĩos u'ros ſcribẽs eos q mn
doq; a maieſtate auctoritate dignitate. benignitate. dignatiõe. clemẽtia domĩa Eſi
tione facilitateq; & huuſmodi uerbis denominabis. Immo mi ita egeris duuo hbiine
rũdam faſtum oflendes: dices tamen maieſtas & dominatio tua non ur̃a niſi Main
ſint plures:& totam epiſtolam benigna utere oratiõe quæ plurimum facit ad Qunr
gratiam: ſed caue ne alicubi barbare quicꝗᷓ dicas. Tum placet locum quo epbpi-· M
ſtola eſt perferenda in accuſandi caſu ſubſcribi: ut Romam apud ædem diui 4
Pantaleonis Siue ingignendi ut derur uerbum ſuppleatur. Siue ꝓ appellati- 2
uorum natura præpõnes cũ ſuis caſibus apponantur. Inſcriptiones igitur ꝗ etiam⸗
bus etiam in principio mutatis caſibus uti poſſis prudenter & apte cõpones. iſtqu.
Adiectiua uero annectes: titulos non reticebis. & ꝓ tua in eum ad quẽ ſcribis (rum
obſeruantia & beniuolentia ex eius dignitate hoc in loco maxime loqueris mlii
Multum. n. intereſt ꝗtus ſit ꝗſq; etiam ĩ auctoritate & officio pari.poteſt enĩ tergg
ſũmus.poteſt mediocris poteſt imus eſſe. Itaq; cõgruis & grauibus unũquẽq; oſſol
epithetiſ uenerabimur. & ſuperlatiua quibus ad alium utebamur ad ahũ ſcri- elol
bendo ꝗdoq; uertẽus in poſitiua. & contra maximeq; aduertendum an ad qm ſ⸗
ſcribimus ſacer an ꝓphanus. magiſtratus an priuatus. nobilis an plæbeius. do mnorai
ctus an indoctus. Et omnis noſtra oratio ingenio moribo ſortũæ ætati & ſex nider
ui congruat. Regulos ꝓpapas. legatos præ ſide urbium & ꝓuinciaꝶ guberna ünen
tores. Artium aliarum uigilumq; præſectos: ædium ſacrarum ãtiſtites. religio umca
niſq; aſſertores. Theologos & ſacros cõcionators illuſtrioribus epitetis ador Xdrr
nabimus Adiectiua nitidiora quæ tam præpõere: ꝗᷓ poſtponere & igere pof D
ſumus: hæc ſunt Sanctiſſimus teuerentia digniſſimus reuerẽdus. Triumpha⸗ kecoe
lis inſignis clarus uenerabilis excellẽs præſtans, egregius eximius celeber ſpe iid

*

oltaceke
ntemuel
i inarn
8 Aumm
Ppelhtien
negephe
Ni

Pbiceo

honedun

Golani.

Lcgni
erpreic⸗
egonm,
cs ocid

nerreue

mus uni
bi eo
eiacorin
egerc⸗
ontünl
vmketa
mqvoen
ecemn i
Pppelat⸗
zigiurg⸗

coponen

gneſun
eſogeens
ſpor
wnuge

lalularr

nad

beicd⸗0

taniAlel
2 goben

☛à

14
.

tesee
ens 4
ſigernn
nunp

S=
. S

=☛ ̃

=

—

ctabilis illuſtris inuictus magniſicus religioſus iuſtus pius fidus ꝓu idus pru
dens circũſpectus honeſtus modeſtus ſincerus urbanus ꝓbus ꝓbatus lauda-

tus optimus. Fortis magnanimus induſtrius diligẽs ſplendidus ornatus: cha-

rus clæmens integer incorruptus dignus abſtinens liberalis munificus bene-
ſcentiiſſi. conſtans ſeuerus grauis generoſus nobilis patricius fortunatus ſo
lers amantiſſimus dilectiſſimus incompabilis cenſorius quæſtorius prætori
us conſumatus artifex ingenioſus litteratus ſtudioſus doctus humanus eru-
ditus peritus diſertus eloquens facundus cultus preſpicax prĩceps eloquii an
tiſtes doctorum ſapiens & huiuſmodi.
Caue ne lafciuis & quaſi calamiſtratis & picturatis inſcriptionibus ani
mi leuitatem indicantibus utare. ut ſunt illa purpureis litterarum floſculis gẽ

miſcq; decorato. Suauiſſimo lepore pegaſidum affluenti: nitido ſcientiæ cingu

lo inſignito. Calendas nonas & idus hi uerſus licet duriuſculi tibi indicant:
diceſq; ante diẽ tertiũ quartũ quintũ calẽdarum. Nouembriũ ſicut tertio ca-
lendas nouembres nõ tamẽ ſecundo ſed pridie. Eadẽ ratio eſt ĩ nonis: & idibꝰ
Iunius aprilis ſeptemq; nouemq; tricenos SJUJYMN
Vnum plus reliqui februus tenet octo uicenos ð
Sed ſi biſextus fuerit ſuperadditur unus.
Principium menſis cuiuſq; uocato calendas:
Maius ſex nonas october iulius &mars
Quattuor at reliqui tenet idus quliibet ockoo
Poſt quas quot reſtant luces numerato calendaſ

Atq; idem primum menſis ſuperadde ſequentis.

Epiſtolarum genera multa hoc eſt tria eſſe Cice. docet. Sic enim multa
etiam ad tria. ut plura ad duo referri dubium nõ eſt. Cum igitur tranſit. Vnũ

eſt quo facimus certiores abſentes ſi quid eſt quod eos ſcire aut noſtra aut ip
ſorum interſit. Alterum ſeuerum & graue de repub. de philoſophia. Tertium

ſamiliare & iocoſũ. Qui plura hiis genera faciũt pfecto delirant. Epiſtola ꝗ &
litteras appellãus dicta ẽ ab epiſtelloqd iſgnificat mitto mãdo& iubeo. unde
epiſtoli epiſtola iuſſuſq; dr. & ĩ dinutõe epiſtoliũ habet quodcũqʒ ergo genus
epiſtolarũ ſcripſerimus ſua figura in qua uerſetur elocutio nr̃a tractabimus
Figuræ chcendi quibus in epiſtolis utimur non ſunt diuerſæ ab illis qoas
in oratione ſeruamus: ſed plane eædem. qꝗᷓ ut pluirmum epiſtolas quottidia⸗
nis uerbis conteximus. & earum ſtilus eſt tenuis: & ad quottidianam uſq; ora
tionem demiſſus: nec magnum artificium nitorẽq; recipit niſi ſupra naturã
ſum continens aliquid aſſurgat & pugnet. ominiq; ornatu & numeris falge⸗
at præſertim in demonſtratiuo iudicialiq; genere. nam in ſuaſorio planior eſt
& dilucidior. Debet antem ſic breuis eſſe ut ĩ breuitate ipſa apte delectet ple
ne doceat ſenſimq; & acriter ꝗtum opus fuerit moueat. Sũt hæ gitur figuræ
tres. Grauis ut uerbis Ciceronis utar quæ conſtat ex uerborum grauium ma

gaa & ornata conſtructione. Mediocris quæ conſtat ex humiliof̃ neq; tamen
ex infima & peruulgatiſſima uerborum dignitate. Attenuata quæ demiſſa eſt
uſq; ad uſitatiſſimam puri ſermonis conſuetudinem: Graui figuræ ꝓpinqua
eſt ſufſulra turgens: & inflata: quæ uelut timore bonam corpis habitudinem
Imitans decipit impitos: quomodo aut noniſ priſcis uerbis aut duriter aliũde
tranſſlatis. aut grauioribuſ ꝗᷓ res poſtulat aliquid dicitur qui non poſſunt in il

la facetiſſima attenuatione commode uerſari ueniunt ad aridum & exangue

genus orationis quod non eſt alienum exile nominari. Qui ad mediocre ge“
nus orationis peruenire non potuerunt erranfes ad eiuſdem generis cofine
pueniunt quod appellamus fluctuans & diſſolutũ eo ꝙ cũ ſit ſine uerbis & ar
ticulis fluctuat huc illucq;. neq; poteſt confirmare neq; uiriliter ſe expedire.
Formula ergo ex Cicerone decerpta intra quam epiſtolaꝑ ſciptor ſe conti
nebit hmõĩ eſt. ſubmiſſus & humilis conſuetudinem imitetur. Numeros relĩ
quat & ſit ſolutus nec tamen uagus ut i ngredi libere non ut licẽter uideatur
errare. Verba etiã uerbis quaſi ad filium coaugmentare negligat. Incidatq; ali
ꝗdo in modicum hiatum & concurſum uocalium In circuitu illo uerborũ q
contracto & minuto non erit neligens: quis quædam negligentia diligens
eſt. Nã hæc ſubtilis oratio etiam incompta delectat. ut molier formoſa comis
ueſteq; incõpoſita. Remouebitur omnis ĩſignis ornatus qua ſi margaritarum
& calamiſtrorum & cãdoris ruboriſue fucus Elegantia mõ & mundicia rema
nebit. Sermo purus erit & latinus. Dulcide planeq; dicetur quid deceat cricu
ſpiciet. Ornamẽtũ illud ſuaue & affluens aberit. Acutæ crebræq; ſnĩiæ & ꝗſi
ex abdito depromptæ ponentur atq; in hoc oratio dominabitur. Verecunde

utetur exornatõibus tam rerum ꝗᷓ uerborum. Erit elegans & in faciẽdis uer⸗

bis tranſferendiſq; uercundus parcus in priſcis. Traſlatione creber: ſed nõ oĩo
liberrimus. aptus tamẽ & mollis. Schematis utetur electis & parce. Nam con
traria & repugnantia & ſimiliter cadentia & deſinentia & annotationem &

omne manifeſte delectiationis aucupium fugiet. ltẽ uerborum iterationes co

tẽtiones exclamationes ab hoc ſunt alienæ. Cæteris lumibus utetur ꝓmiſcue
modo non ſint uehemẽter illuſturia & continuationem uerborum relaxet &
diuidat. Non faciat remp. loquentem nec ab inferis mor tuos excitabit. nec
aceruatim maulta frequentans una complexione deuiciet. Sale & facetiis ute
uuodice tũ in narrando uenuſte tũ in mittẽdo ridicule. Qui uero genere me
diocri uerlabitur uberiorhoc erit & aliqdo robuſtior: ſe d graui ſubmiſſor.
Neruog minime aut plurimũ ſuauitatis hẽbit: Huic omnia ad dicendũ orna
mẽta cõueniũt Sedate loquet᷑ & placide traſlatiõibus mutatiõibus && metoy
mia & allegoria utetur: Verborum lumina omnia adhibebit. multa etiam ſẽ
tentiarum late eruditeq; diſputabit. Efficietq; inſigne & florens oratiolns bi-
ctum & expolitum genus omni uerboꝶ omni ſententiaꝶ lepiditate cõditũ

Gravis ille ãplus copioſus ornatus uirium maxĩarũ & admirabilis aios tracta

litptn
elellet
ie ap
petut!
torem
habere
natone
ſeruat.
10,85
natiol
bis py
pliN
doek
nocn
Lräm
lone.
ndh/
elte
noui⸗
tiamd
cum
marin
ſenſos⸗
eibar
lalem
Geſectz
tiaOr⸗
inſingr
ſornum
ſa
ſebos
Nanbe
mamß
homel
Verr
D
kiwos 1

gumn
emiczet
Ppinar
itudinem
tr aluͦ
ſmini
keunge
ſaege⸗
cofie
bise
ir,
eR
nerdzi
twiden
inq
erboriͦg
iligens
oacomd
Paituuum
canen
cea cil
nie A
erecuncde
idiser⸗
ed röi⸗
Namcon
tonen 4
s l̃
L jmlae
eluetdi
nbit hel
risste
ele i
or
dicm
A Ni
aumk
Nog
l
i N

—,

bit. pmouebit. pſiri. —
ueler e Lard Se mõ i ſenſus irrepet. modo nouas opiones iferet. mo
te Gapte dicere & mo ures nden ſublimis. Temperabit ſe tamẽ ita ut erudi
ca leeſcentze l rer nickatur: lam de tertia illa pulchritudine qᷓ conti
torem oratore facit raſt ũ. Elocutio igit quã ſola arte aſſequimur. ꝗq; ora
habere ĩ ſe Clegitiam cõ Gittan ſpectat᷑ uer bis ſingulis & cõiunctis: debetq;
nationeq; cõſtat. Latin zinnemX dignitaté. Elegantia ex latinitate expla
ſeruat. Viratq; barbriſtnd filin ſermonẽ purum ab omni uitio remortũ cõ
O. & Solgrci inninn en fa gir in uerbo uitioſe cõcepto ſcripto aut ꝓnuncia
hatio ſiue Pipicuitas ett quw fedditapert bũ nõ acommodat ſuperiori. Expla
bis ꝓpriis & uſitatis recn apertam & dilucidam orationẽ. Id fit uer
pſie Vlitata qer ue Ppri⸗ ũit certa cuiuſq;ʒ rei ſua & pene una nata cũ rebus
rio eſt quæ a ſtrucltinen ſermone & conſuetudine quottidiana. Cõpoſi
ro quæ ornat & uarietate dnt orum perpolitam reddit orationẽ. Dignitas ue
grãmatica. quæ facit ur orati inguit. quod ad latinitatẽ attinet pendet ex arte
rone Feſto Valla grämariciſd allis Careat. Explanationi neceſſaria. ex Var-⸗
enda Pprietasa quanbho iſq; all is & auctoribus optimis uerborum eſt eru
enDene timmne ra flate rrere niſi ut uites obſcœna ſordida & humilia uitiũ
wuttaadn ſantrmme in ppriis ſunt hẽnda. Ex obſcuris & exoletis ꝗ omni
tiam& circulocntionemnq aber non afectabis. Cauebiſq; eam nimia diligẽ
dumq; ſt aperte ne ad osi eilige § orationem gr̃am & fidem aĩttit. Dicen
ä intel igẽdos ſit opus ingenio. Nã non intelligi uel
Nec a uulgari genere orationis atq; cõſuetudine cõmũis

ſenſus abhorrea ins i .
eas. & ut Fabius ait: nobis prima uirtus ſit pfpicuitatis propria

uerba rectus ordo. nõ i gi E N.
Ita ſertno do d Pbabiſs e gl dilata cõcluſio nihil neq; deſit neq; ſuperfluar
delectationẽ mõ ſed ad is & planus impitis erit. In cõpoſtione quæ non ad
ria. Ordo.iu ncturanumerd cammdg. plurimũu ualet: tria ſunt neceſſa
in ſingulis cauendũ ne decrelat Gii lis coniũctiſq; uerbis obſeruatur
er 5— ccre ratiO. & ortiori iũgat ifirmi .„
fur. nam augeri & iſurger̃ ſniæ de bẽt Sed ſi ordinẽ ri uenmun pic

ros ꝗᷓ fœias pri 4
ꝗᷓ fœias prius ortũ ꝗᷓ occaſum priuſq; deos ꝗᷓ homines dixerimus genera

ſi 2 ½ * — „ .. . .
Tabitate⸗ zu⸗ 6 nt ꝓximis ante ponemus. Videmuſq; ne ordo faci
ambiguitatem, quædã ordie permutato fiunt ſi
ni nam ſi præceſſerit gemini: uperuacua: ut fratres gemi-
ini: ſupuacuo fratres addideris. Cõpoſitõ debet eſſe
honeſta incund ja., nꝗ refici res addideris. Cõpoſitõ de bet eſſe
a uaria. nã reficit animos ac reparat ipſa uariet- Der elle
Vitetur igirur d 1. ir⸗ reparat ipſa uarietas: ut Fabio ai
eformis uer borũ traiectio: 1aie
ſmus li, Vitetur i5g orũ traiectio: ut Has res o luci ad te ſcri i
n iterur & laſciua trãſgreſſio ut ne exeꝗas ꝗdẽ unus irer lſer
mo eke ment. E 6g uerhoze Snuati ꝗᷓ unus ſpús enũciare nõ poſ
een. or̃onis firma lex dari nõ põ c auri
tũ ipſii j anir ſir . Inõ põt. Sed cũ auribus
ru pfint Beci lenitar aut ſi opus fuerit aſperitati eſt c de eurihns
ola uerbis hæc de uerbiis ſubſtãtiua breuiora adiectiuis relatiuis & pronoĩ

bas anteponunt᷑ Prius geſta poſterioribus interdũ ſũt poſtponẽda Frequẽter .
ſenlum uerbo claudere ſi cõpoſitio patiatur ẽ optimũ ſi offendet alibi ſed cõ ecte

ſpicue collocetur. Aduerbia uerbis adhærent aptiſſime. Præpoſitiões preſerti apo
monoſyllabæ decoræ poſtponuntur: ut hoc in loco. & amor erga te meo ĩiter Kteh⸗
ſimiles caſus: diſſimiles aut dictio aliqᷓ collocatur cum uenuſtate: ut multa lu dicko⸗
uenis laude ornatus: Superlatiua & aduerbia longiora habent ĩ fine clauſulæz ucd
gr̃am. Negatiuæ dictiões: ut nullus nẽo. affirmatiue ut oĩs & iſigne aliqd adie Dolta
ctiuũ cõſpicue collocat in fine: ut Virgilio clariorẽ inter pœtas inuenies ne- nesof
minẽ. dẽ factitant omnes. Sunt hæc ꝗ dicis egregia. Poſſeſſiua poſtponüt. Aind
Qui quæ qꝗ relatiuũ ante ſnũ atecedens uenuſte locatur: ut Quã cẽſes Cice- Glon
rnis orationẽ: Hortenſũ eſt. Ornatius etiã illud eſt. In quo libro de oratori- lickan
bo agit ꝗᷓ liber in quo hoc tamẽ aptius: & illic rectus ſupplẽdus eſt. Infinita ſita
uerba reterminata lugubrẽ fiequẽter claudãt orationẽ tamẽ uerbo nõ iungã Lea
tur. Impatiuus pteritũ futuꝑq; ſubiunctiui ſonant ĩ fine. Cõpatatiui terri Au
nus ipſũ cõparatiuũ pᷣcedat.Sic & obliquus nomẽ a quo regit. Huiuſmodi ar nili
compolitionis genera & cõmutãdi & colligandi & cõſerẽdi inter ſe uerba exx lunn
imitatione. & apto iudicio malo te diſcere ꝗᷓ ex præceptis contra quæ aliquin-⸗ uin
do fit nõ indecore.& pᷣterea ſunt mimæ obſeruationis ſuperſtitioniſq; forſan dhe
& quæ nimia cura ſenium ac inſœcunditatem ingeniis aflerant. Illud uero ca uiuV
uendum imprimis ne in re dura laſciui: ne in moœita læti:ne ue in læta inculiit Moce
& horridi uideamur. Sunt non nullæ pticulæ quæ niſi propriis in locis ponã Mod
tur ſœdant orationem. Quare hæ ſẽper ſunt præponẽdæ. At aſt ſed aut ac uael Avert
nec neq; cæterum eni uero uerũ ſi ſin quin qᷓtenus ſeu ſiue niſi ni. Ex iis nul- enere
lum in maioribus principiis non aliunde dependentibus collocabis præter. beloq
At in ĩdignatione. aut uel neq; ſeu ſiue & ni. Poſtponũturque neue quidẽ quo mume
q; aũt uero enim & amam apponi poſt primam chctionem clauſulæ dependẽ? (endl
tis: præſerti aũt enim & uero. quæ alibi niſi poſt ſecundam non collocant ut meho
cæteræ Quæ & quoq; poſt ill dictionem quã & præcederet locari uolũt. Ne (enti
& ue. & poſt eã ꝗᷓ an & uelReliquæ coniũctiones fere omnes ſupponi præpoüi untaß
qʒ poſſunt.Sed ex illis apte ſunt primis iitiis. Quoniã cũ ꝗquis & ſi ꝗꝗ licet ꝗa frrldent
q ut ſi.In miorum initiorum aliud dependentiũ fronte quocirca qpp ꝗqobre tunt Ne⸗
& quare cõſtituẽus: Ergo & igitur ĩ breuioribus cõcluſionibus: itaq; ut pluti⸗· i0
mũ in maioribus Quin præponitur: ut unum. Vtiq;ʒ poſtponit.ic nunꝗ di miſorn
citur niſi præceſſerit ſi:aut fuerit ſubĩtellectum. ta ꝓ ualde poſtpõitur: ut hec (fcknn
non ita difficilia ſunt Quia non ponitur ante. ſed dicimus enĩ ſed quia. N ue (mliite
ro: Vnde nãq;: Age ãt. Sane ãt. l at. Enim ãt: & ne Ac ãt nõ dicas.poſt nõ & nec mun
enim apponas. Non tamen dixeris ne enim & ne uero. Neq; non ponitũur an- eEeen
te nam. Nec equidẽ ante atq;. Tũ & & geminamus ́ do partes ſunt pares: ut D
uir: tum doctus tum modeſtus. Quãdo uero diſpares præponimus cũ & ſeꝗ nrech
tur: tũ indicans aliquid maius aut generalius: ut cum in ea re diuitiis ualet.tũ ALiulis

egvie

abiſecd

eiteri
lewhiter
wtmulal

de chullr

ealadale

nvenies ⸗.

hwnit,
cele
Lornori
nna
oni
Adrwi

Uindnoclit

Eberdꝛen
raligi,
niſchloltn
ludveoa

Eeninelmi

locis pon
dautacul
Eris nl

is Præten

gucio
Mhocantz
volit
onigrape
j teic
githun
nunich
tururſer
Pa r⸗
nö t
nitin 1 .
ntzli⸗
gclaſ

1

uirtute reliqs. Decimuſꝗſq; & quotuſꝗſq; nõ qſq; decima dicitur. Poſtridie

præpõit᷑ ſicut pridie abſolute ponit.Particula præpoſitiuo præpoſita multũ
gr æ hẽt: ut piucũdus ꝑgrato. Interdũ poſt ꝑ põimus ꝗᷓ: ut pꝗgratus. Int dũ aliã
dictionẽ.ut per mihi gratũ feciſti. Multo & lõge tãto ꝗto duplo triplo & ſimi
lia cõpatiuis & ſuplatiuis ppõimo. Quã ſolis ſuplatiuis & habẽt põderis mulũ
Poſt abs locẽt᷑ dictiões a.t.&.q.ĩcipiẽtes.ut abs te absquis.poſt ab uero dictio
nes ĩcipi ẽtes a uocalibo &. l.ↄſonãte &.l.r.ſ.ut ab uno.ab ioue.ab lege.ab r̃ge a
ſẽatu. A uero iũgi nõ patit uocibus a uocali incipiẽtibus. Siꝗs alias apd idõe
os ĩ ordie obſeruatõeſ ĩueneris ſigna Nos. n. properãtes iã de iũctura dicemus
lũctura ẽ qdã uerboꝶ ſtructura & collocatio ſie offẽſiõe.iĩ ea lr̃aꝶ ſyllabarũq;
lẽitatẽ & aſpitatẽ attẽdiĩus Nã ĩ ordĩe dictiões ſingulæ & cõiũctæ cõſiderãt᷑ nõ
fere a ſono,. ſed ſignificatio. quippe dicẽdum ẽ potius aſpere ꝗᷓ improprie.In iũ
ctura cauenda eſt uocaliũ crebra concurſio ſiue hiatus: ut Vaccæ æneæ amœ

niſſimæ ipendebant. Vitãda aſperitas ꝗᷓꝗᷓ ut accida & ſubamara ĩter lenia &

ſuauia guſtu:ſic aſperitas aliqua & hiatus. inter ſuauia & rotunda delectant.
faciuntq; ampliora quædam & molliora. ut pulchra oratione acta omnino ia
ctare. Vitanda eiuſdem litteræ: aut ſyllabæ aut uerbi nimia moleſtaq; aſſidui
tas VtOTite tute tanti tibi tanta tyrãne tuliſti. Item nam cuius rationis ratio
non conſtat ei rationi ratio non eſt fidem adhibere: Interdum tamen in huiuſ
modi litterarum & ſyllabarum aduerſione peior eſt ſollicitudo ꝗᷓ negligentia
Auertit enim ea curaa potioribus. & hic metus ſti lum retardat. Itaq; ſat erit
tenere medium: & primum conſiderandæ uocales: inter quas plus hiarus ha-
beto ꝗᷓ a & u ꝗᷓ o. Nam in anguſta e pleinior eſt: Longarũ ſyllabarum & litte⸗
rarum colliſio peius. Quare longæ breuibus ſubiicient᷑. Mimũ plures breues
offendunt. Ca uendum ne ex fine prioris uerbi & ſequentis principio defor--
me nomen efficiatur. ut Dorica caſtra: & ne ultimæ præcedẽtis ſint primæ ſe
quentis:ut O fortunatam natã me conſule romam. Conſonantes quoq; quæ

ſunt aſperiores in iunctura rixantur: ut S. ultima cum. x. proxima quæ magis
ſtrident ſi ſibiiꝑpſis collidantur. Plura monoſyllaba male cõtinuãtur & ſubſul⸗

tant. Multa quoq; breuia offendunr. & e diuerſo longa continuata tardãt ora
tionẽ. Contentiones curſum. Expoſitiones tarditatem requirunt membrorũ
inciſorumqʒ iunctura non eſt ita ut uerborum conſideranda. quia ſpũs quis.
efficit ut nõ ſentiat aſpitas aut hiatus. Fugiendus quoq; eſt continens uſus
ſimiliter cadentium & deſinentium dictionuum. De Numeris.
His uitatis noſſe oportet: Or̃onũ aliam iunctam atqʒ contextã. Aliam ſolutã

eſſe: qualis in ſermone & epiſtola: niſi ſuas metas reſpectu rei quam tractant

egrediantur:lIn illa tamen ſolutõe ſuis tpibus deſtitui non debẽt. & ſi nõ fliuãt
nec cohæreant. nec uerba de uerbis trahãt. Laxora in hiis uincula ꝗᷓ nulla ſũrt
& aliis quibuſdam numeris communita eos diſſimulant & occultant. Quãa

obrem de numeris hoc loco præciꝑe ꝑpleriſq; uidebitur ſuperuacuum. Sed:ne

olo illorum uidearis ignarus: ſic habe. Numerus eſt orationis curſuſ remotus
a uerſu ſubaurium menſuram aliquam cadens: græce rithmos uocatur.a me
vrOq; ſic diflert ꝙ rhytmus ſine certo termino ſpacio temporum conſtat. Me
trũ certo ordie & ſpacio claudit᷑. Vtrũq; autẽ ex pedibus fit. & neutro orator

olo utitur. Vitandum ergo eſt imprimis ne uerſum faciamus dum uolumus

dicere numeroſe. Ideoq; in principiis & fine clauſularum ſat erit unum lon
gum aut duos breuiores obſeruare. In medio ſperſim totidemq; plureſue ut
a dultimũ apte perueniat. Obſeruãdumq; ne ceſſantem numerum uerbis inãi⸗
bus cõpleamus: nec ſtudiũ operis appareat Optime a lõgis ĩcipitur. Recte ali-
qu a breuibus. Syllabæ longæ graué. Breues celerẽ reddunt oratiõem ꝗᷓ ꝗdẽ
COtexta tris hẽt formas. Inciſũ mẽbꝑ piodũ Inciſũ ſiue cõa ẽ ps mẽbri hoc eſt
ſſus nõ expleto numero concluſus. Mẽbrũ ſiue colõ quod fit ex ĩciſis eſt ſẽ
ſus numeris concluſus ſed a toto corpore abruptus & p ſe nihil eſſiciẽs: Perio
dus ſiue circuitus ꝗ fit ex iciſis & mẽbris eſt ſenſuum & totio corporis illa cõ
Pprehenſio ſuo numero terminata quæ aut conſtat membris inciſiſq; plures
ſenſus habentibus: aut eſt ſimplex. quomodo ſenſus unus maior̃ ãbitu circũ-
ducit. Vbicũq; fuerit acrit & ĩſtãter pugnãdũ mẽbratim ceſimq; dicẽus:mẽ⸗
brati etiam plerumqʒ narrabimus. periodus pœmiis maioꝶ cãrum& epilogis
& ãplificationibus apta. eſt ĩitiis optius ẽ amphimacrus pes ꝗ cõſtat ex ſyllaba
breui ĩter duas lõgas.Idẽ ẽt fini cõuẽit.Peon ꝗ ẽ ex lõga & tribus breuibo: & al
ter ꝗ ex tribo breuibus & longa oriẽti & mediæ orationi eſt aptior. Dochimi
us ex duabus longis ĩter duas breues & ultima longa quouis loco aptus ẽ dũ
ſemel ponat. Dactylus qui eſt ex longa & duabus breuibus claudit precedẽte
aphimacro aut iambo qui eſt ex breuibus & longa claudit iambus præceden
te ſpondeo qui eſt ex duabus longis. Claudit & ſpondeus poſtpoſitus amphi
macro. Sed duo ſpondei in fine non coniungantur. Pyrhichius quoq; ꝗ fit ex
duabus breuibus aptus eſt præcedente choreo qui eſt ex lõga & breui. Clau-
dit & dichoreus: hoc eſt geminus choreus ſibi ipſi iũctus. Cauendum ne ſimi
li ſtructura ſæpe & cõtinenter utamur. Eſt ãt ſtructure qualitas tripartita. aut

n.rotunda eſt.i.uolubilis:aut plana.i. & currens aut grauis.i.ſtabil is & Tliſtẽs

lis uitia opponuntur. Reſiſtenti aſpera & confragoſa. procurrenti fluxa. Vo⸗
lubili contorta. & nimis rotata. Struimus quidem quattuor modis conuer-

ſione uerborum. Adiectione. Detractione lImmutatione. Obſeruandumq; ut

frequentior ſit rotunda ꝗᷓ plana. Orõne numeroſa raro & breui uti debemus
nam agnoſcit & tollit fidem & ueritatem. Vtimur ea ubi aut laudãdum ẽ or

natius aliquid: aut exponenda narratio cum dignitate. aut amplificanda res

In demonſtratiuo ſi laudatio eſt utimur rotũda & plana ſtructura. Si uitupera
tio rotunda & graui. In deliberatiuo plana & graui. In iudiciali rotunda. In te
nui plana. In medrocri rotũda & plana. In amplo rotunda & graui. In principi
is quoq; rotũda & graui. lu narratione rotunda & plana. In indignatione a

NVdkrco

miert
Cöep
corotun
PhNA
Aruckun
ſtugolam
jecani
amelta
hause
leite acn
ratiöe⸗
HApa
Cedendu
leuerten
unrbn⸗
Pprerur
jnoranun
tidas con
wpweni

wenturg
sgoo

abanda
Alonvoe
Eſecien
ait Cice.
baturin

unn. n2
Diploa

ihropri⸗

clni
eppri
Kbuncd

Gilodhe
Wrä
lce
Derishe
tieng

oeme

tilkrnorus
locarurame
nconltn Ne
euo oror
Im vobNrs
runun ,0
Dburie
werbsini⸗
Recke di
Genc
dh
Niis

MriesDeo.
orsilacd

liig ure
bit crrii⸗
icensme
nAeplogis
Nerhle
Neribl
t Dochini

Puseli

tprececet⸗
Shrececen
tusamphi
oqefte⸗
hreui⸗C
Untelini
An
ilſti⸗
un. Vo⸗
conuel⸗
domt
ebems
zdomed

candne

Gitinnen
tuncda
lnpcn

miſeratòe graui. In exceſſu rotunda & graui. In partitõe rotda & plana, In in
ductõe plana & graui. In enthymemate uarie prout eius fuerit genus. In elẽti
co rotunda. in dictico plana. in gnomico graui: in paradigmatico graui &pla⸗⸗
na.In ſyllogiſtico rotunda. perſonæ graue: ut pater ſenev ruſticus. imperator
plana & grau utetur. luuenis miles & qcũq; cõcitata perſona rotũda & graui.
Structuram grauẽ ſiue ꝗdratã facit peon primus præcedẽte pyrrhichio. Con
fragoſam pyrrhichius uel tribracus præcedẽte ſpõdeo. Deluũbẽ mollẽ & fluxã
veddit i penultio tribrachus ſequẽte dactylo uel pyrthichio uel moloſſo uel
anapeſto. l de ornatu præcipiamus in quo pulus ꝗᷓ in cæteris popularis
illa laus oratoris apparet. Na emẽdate & pſpicue dicere tanꝗᷓ uitio carere. n-
uẽire acute & diſpõere prudenter ẽt imperiti ſolent. Ornatus uero eſt qui ad-
miratiõe excitat & palmã dat ornatori. Fxcolẽda ẽ ergo oiĩs illa pinguis pueri
lis & plana cõpoſitio: qua tanꝗᷓ firmiter ire & correre didiciſti. Nuc. n. inter in
cedendum & currendum uelut ſaltare & ad tibiã ſalire: & ĩ orbẽ atq; in caput
te uertere & geſticulare ẽ opus. Sit igitur hic ornatus uirilis & tanꝗq ſanguine
& uiribus niteat nec effœiata lenitate & fucoſe oſtẽtet. Sed primũ uerba tĩͦbus
aptẽtur. Sciamuſq; oẽ iproprium male diſpoſitũ male figuratum & collocaräü
inornatum eſſe. Cortupta oro ut ait Fabius i uerbis maxiĩe ĩpropriis redũdan
tibus comprehẽſione obſcura: compoſitiõe fracta: uocum ſimilũ aut äbigua

rũ puerili captatõe cõſiſtit. Itaq; uitetur humilitatis tumoriſqʒ uitium& ea ſer

uentur ꝗ ſunt de perſpicuitate: ordine & iunctura præcepta. Vitetur pleonaſ
mos: quom ſuperu cuis uerbis oneratur oratio. Vitetur & cacozilon. i. mala
affectatio quæ per oẽ genus dicendi peccat. Nã tumida & exilia & prædulcia
& abundantia. & accerſita & exultãtia ſub idem nomen cadunt. Deniq; caco-
zilon uocatur quod quidem uſtra uirtutem quotiens ingenium iudicio caret
& ſpecie boni fallitur. Omnium in eloquentia uitiorum peſſimũ. Ornatus ut
ait Cice. duplex eſt. Vnus ſimplicium uerborum: alter collocatorũ. Simplex P
batur in propriis uſitatiſq; uerbis:quæ aut optime ſonãt aut rem maxĩe expla
nant. In alienis quod aut tranſlatum aut factum aliunde ut mutuo: aut factũ
ab ipſo. aut nouum aut priſcum & uſitatum. Sed etiam ĩufitata ac priſca ſunt
inpropriis niſi ꝙ raro utimur. Collocata ãt uerbha habent ornatum: ſi aliquid
concinitatis efficiunt. ꝙ uerbis mutatis non mãeat manente ſnĩa. Ergo n ſat
erit philippe pulcris uti ſiis. ſed opus eſt eas uenuſte & culte nunc contrahe-
re:nunc diffuſius explicare: Nonne illud negocii & hoc beneficii concimius ẽ
ꝗᷓ illud negocium ea res & hoc bñficiũ. Multũ gloriæ. page moleſtiæ: ꝗᷓ multã

gloriã & puã moleſtiã. Vẽi põtificis ſalutãdi cã & ur̃i ſalutãdoꝶ pulchri ꝗᷓpõ

tificẽ & uos ſalutãdi.illd uerbale nomẽ: hoc gerũdiũ ẽ: Cæta.ld geno ꝗᷓ eio ge

neris. huio rei mihi uẽit ĩ mẽtẽ ꝗᷓ hæc res. Nihil loci ẽ ſegitiæ: ꝗᷓ nõ ẽ tps ſegni

tiæ Suus ẽ cuiq; mos ꝗᷓ ꝗqſq; hẽt morẽ ſuũ.Nihil hoc hole melio: ꝗᷓ nullo hoc
hoĩe melior. africãus ſignlatis & uir & ĩpator ꝗᷓ ſigularis uit & ſigularis ĩpacor

ſiue tũ uir tũ ĩperator. Maxĩe rase gẽus ꝗrariſſiũ gẽus Parce metu ꝗ́ᷓ parce me
tui. Namãtiqua modo obſcura nõ ſint qñq;ʒornant orationem. Gratius dicit
Hoc eſt mihi iucũditati ꝗᷓ iucũdum:Opus eſt ſacto ꝗᷓ facer. Eſt magnæ uirtu

* —

tis uel magna uirtute ꝗᷓ hẽt magnã uirtutẽ Id facias uelĩ ꝗᷓ id facias uolo. Tria

cõtinua uerba uel aduerbia ſiue diuerſæ ſiue aflinis ſignificatõis tãꝗᷓ p grach ĩ
ſurgẽtia ꝗᷓtũ uetuſtatis & uiriũ habẽt. Nõne eſt cultio & hõeſtius:nõ ſũ cũ illo
rixatus: ne uidi quidem ꝗᷓ non ſolum cũ illo nõ ſum rixatus. ſed profecto nõ

uidi. Nõne copioſius & neruoſi illd. Si te litteris & nirtute mũir̃ & ornar̃, cu

raueris ad idq; inuigilaueris & poſt hĩtis cæteris incubueris ꝗta premia cõmo
dorum honoris & gloriæ conſequeris ſi te litteris & uiirtute ornaueris ma-⸗
gnam utilitatem & gloriam nanciſceris. Quid moneam plurat cum nihil fere
fit qd nõ poſſit bñ & diuerſo modo niteſcer̃ & eruditius ornatius honeſtius
gratius illuſtria dulcius lætio breuius & effuſius dici Talia igr̃ ſũt apd auctor̃s
diligẽter obſeruãda. & ſiqᷓ uolumĩa de huiuſce rebo accurate ſcripta reperiũ-
tur: ſũt lectitãda. Siquos etiã ſẽſus argutos dulces graues iueneris excerpe &

annota: ut ſi tibi in tẽpor̃ non ſnccurreriĩt tanꝗᷓ ex recõdito depromere ualeas.
Nos.n.hæc paucula tanꝗᷓ ex ĩmẽſo mari guttã digito delibauimus. Multi pte

rea loci.multæ epiſtolæ & ĩtegræ orationes ſũt mandãdæ mẽoriæ ut ad imi
tãdũ te erigas. & ex illis uelut colorẽ & habitũ ducas. Reliꝗᷓ dignitas ꝗᷓ oratio
nem uarietate diſtiguens ipſã exornat. In uerborum & ſẽtentiaꝑ exornatiões
diuidit. Verborum exornatio ẽ ꝗᷓ ipſius ſermonis ĩſignita cõtinent perpoli
tione Sentẽtiaꝑ qᷓ nõ ĩ uerbis ſed in ipſis rebus quanda habet dignitatẽ. Ver-
porum lumina quæ tanꝗ ſtellæ per totam ſpargutur orationem hæc ſunt ex
Cice. contracta. Repetitio quũ continentur ab uno atq; eodem uerbo in re
bus ſimilibus & diuerſis pricipia ſumuntur. ut Scipio Numantiam ſuſtulit.
Scipio carthaginem deleuit. Scipio pacem peperit. Scipio c iuitatem ſeruauit
Hæe eſt uenuſta & acris conuerſio per quam nõ ante primum repetimus uer

bum ſed ad poſtremum continenter reuertimur ut pœnos populus Ro. iu-
ſtitia uicit. armis uicit liberalitate uicit Hæc acris eſt. Complexio quæ utru
q;ʒ complectitur exornationem in primi poſtremiq; uerbi repetitiõe. ut Quẽ

ſenatus damnauerit. quem omnium exiſtimatio danauerit. eum uos ueſtris

ſnĩis abſoluetis:hæc commouet. Traductio quæ in eadem or̃one idem cre-
bro uerbum collocat: uel ſimplex uel æquiuocum: Simplex ut eum tuhomi-
nem appellas qui ſi fuiſſet hõ nũꝗᷓ tam crudeliter hoĩs uitam petii ſſet. Aequi
uoce. ut cur id tam ſtudioſe curas quod tibi multas dabit curas. hæc concina

eſt. Contentio quomõ ex contrariis rebus oro conſicit: ut in re frigidiſſima

cales. In feruentiſſima friges Hæc grauis eſt & ornata. Exclamatioquæ cõſi-

cit ſignificationem alicuius doloris aut indignationis hoĩs aut loci aut rei ut

O perfidioſe fregelle ꝗᷓ facile ſcelere ueſtro contabuiſtis hæc congrua & rara
irritat. Interrogatio quæ quomõ euumerata ſunt ea quæ obſũt cauſæ ad/⸗

idiſen
erecel
hebenit

tuncel

elſatorn
itprotud
disrövem
dimmsuni
chtaartent
Atquidli
mundusq
hegrauße
Aenbrean
tunquorm
Womer⸗
doorni
Articuhns
Ut Aain
cden⸗
ſnis Cone
(quiſbiſir
detinler
merohl⸗
Comparad
eacem con
Eencalbe
riciat⸗
Uiilesen

Gtad aui
Ulizachie
Uiſeone

e
klem
ſidn
Whean

oſatar

Mine

ionere
nriusdicf
gone uin
woo. Iu

r

öſüciſo
Noleconi
Kornaial
mac
en m⸗
ntütere
Donkhuns

dis

Napei.
eepe A

ere ualeas.

Moleibte

adimi
Näotate
rmte
nk bepol
itate⸗Ver
c ſunten
erboin te

V ſalcolit⸗

ſetdn
euimos vel

eRoiHn
g u

e

vos Veſtrs 1ſ

end

ptuhomm /
Ner Net

c CoNi⸗
iͤſim
ehri
ci 10 1
grun ℳ

. . ¾

uerſariorum comfirmat ſuperiorem ofonem. ut Aliquem exorari oportuit 4
iſta prohiberet ax fieri non ſineret an non. Ratiocinatio per quam ipſia no
bis rõnem poſcimus. quare quicꝗᷓ dicamus & ctebro a nobis petimus && red-
dlimus uniuſcuiuſq; propoſitionis explanationem: hæc ſermoni accommo⸗
data attentionem cnm uenuſtate captat. Snia eſt oratio ſumpta de uita: quæ
aut quid ſit aut quid eſſe oporteat in uita hreuiter oñdit. ut liber is eſt exiſti-
mandus qui nulli turpitudini ſeruit. Eſtq; ſimplex uel duplex uel cum rõne.
hxæ grauis eſt & ornara ſi rara. Contrarium quod ex duabus rebus diuerſis
altera breuitur & facile conſirmat. Nam qui ſuis rõnibus inimicus fuerit ſup
tum quomodo alienis rebus aĩcũ fore ſperes: hæc firmiter comprobat: Mem
brum eſt res hreuitur abſoluta ſine totius ſniæ demr̃atiõe quæ denuo aliomẽ
bro oratiõis excipit ut & iimico ꝓderas & aĩcũ ledebas & tibipſi nõ cõſulebas
Articulus quomodo ſingula uerba interuallis diſtinguuntur ceſa oratione:
ut Acrimõia uoce uultu: aduerſarios perterruiſti. Hæc acris eſt. Continuatio
denſa & continuans frequentatio uerborum cum ſolutione ſniarum. Ea ſit ĩ
4 ſnia, Contrario. Concluſtone ĩ ſentẽtia ut ei non multum fortuna põt obeſſe
qui ſibi ſirmus in uirtute ꝗᷓ in caſu præſidium collocauit. Compar:quod ha
bet in ſe membra orationis de quibus ante diximus conſtãtia ex pari fere nu
mero ſyllabarum: ut in prælio mortem pater optabat. Domi filius nupitas
comparabat. hæc omnia graues caſus admiſtrabant Similiter cadens: quom ĩ
eadem conſtructione uerborum duo aut plura ſunt uerba quæ ſimiliter in iſ
dem caſibus efferuntur: ut Hominem laudas egentem uirtutis abundantem
clicitatis. Similiter deſinens: quom: tam & ſi caſus non iſunt uerbis tamẽ
ſimiles exitus ſunt ut turpiter audes facere. Nequiter ſtudeas dicere. Viuis i-
uidioſe: Delinquis ſtudioſe: loqueris odioſe. Annominatio eſt quom ad idẽ
gAerborum & nomẽ acceditur cõmutatiõe uocum uel additione unius uel lit
teræ uel ſyllabe aut plurimũ ita ut ad res ſimiles ſimilia uerba accommoden
tur. Ea fit pluribus modis. Attenuatione aut compreſſione eiuſdem littere: ut
hic uenit ad te anteꝗᷓ romam uenit. Productione: ut Hunc auium dulcedo du
cit ad auium. Brenitate. ut hic non tam curiam diligit ꝗᷓ curiam. Addendis lit
teris ut hic ſibi poſſet temptare: niſi amori mallet obtemperare. Demendis
ut Si leones uitaſſet: tanꝗᷓ leones. Tranſſerendis: ut Vanus naus. Commutan
dis: ut deligere diligere. Reliqua genera änominationum tria ſunt. Primum
tale: Quid ueniam. qui ſim quare ueniam: quem ĩſimulem. cui proſim. quem
poſtulem breui cognoſcetis. Alterum tale. Videamus ne omnio.bP. C.circun-
ſcripti putentur. Tertium genus fit in caſuum eiuſdem nominis cõmutatiõc
ut: Alexander uicit. Alexandri interfuit. alexandro placuit. alexandru decuit.
alexandro gaudebant. Vel diuerſorum ut Tyb. Gracchus. C. Gracchi norba
no ſaturninu. O druſe ſulpitio: Hæc feſtiua eſt & uarietate delectat. Subiectio
quõ interrogamus aduerſarios, aut ipſi a nobis quærimus ꝗdab il li aut ad

contra nos dici poſſit: Deinde ſubiicimus id quod oportet dici aut nõ opor
tet: aut nobis adiumento futurum ſit aut illis offuturum ut. ꝗro igitur unde
iſte tam pecunioſus ſit factus Amplum patrimomü relictum é. nõ. aut patris
bona uenierunt: Hæreditas ab aliquo obuenit nõ poteſt dici. ſed ẽt a neceſſa
riis omnibus ex hæredatus eſt premium aliquod exlite aut ex iudicio cœpit

non mõ id non fſecit ſed etiam inſuper grand ſponſione uictus eſt: Ergo ſi ira

nõ eſt locuplectatus: aut iſti doni naſcitur aurum aut unde pecumias accepit
nõ eſt licitum Hac quæ acrimõiam habet & grauitatẽ: certumq; ĩdicat rei fi⸗
nem confirmãdo & cõſutando in graui genere. utimus. Gracdhto i qua non
ante ad conſequens uerbum decenditur: ꝗᷓ ad ſuperius ſit ad ſcenſũ ut Quod
libet licet quod licet poſſunt qd poſſunt audẽt qd audent faciunt qã faciunt
uobis moleſtum non ẽ: Diffinitio quæ rei alicuius pprias amplectit poreſta
tes hreuiter & abſolute. ut Auaritia iniurioſa appetiio alienorũ. Tranſitio?
ꝗ oſtendit breuiter quid dictũ ſit ꝓponit itẽ breui quid cõſequatur ut: Mea
in iſfum beneficia diximo nũc ꝗᷓ mqhi gratiam rettulerit accipite. Hæc cõmo
uet & preparar auditorẽ. Correptio: ꝗᷓ tollit id quod dictũ eſt: & p eo id quod
magnis idoneũ eſt reponit.ut quid ſi iſte hoſpites rogaſſet. lmmo ĩnuiſſet. Oc
cupatio: quom dicimus nos preterire aut neſcire: aut nolle dicere id qd maxĩe
tũc dicimus. ut Non dico te a ſociis pecuniã accipiſſe. Diſi unctio.quom eoꝶ
de quibus dicimus aut utrunq; aut unũquoq; certo concluditur uerbo: ut nui
mantiã de leuit: Carthaginẽ ſuſtulit: Corinthuũ deiecit: Fregellas euertit. C
iunctio. quom ĩterpoſitiõe uerbi & ſuperiores partes orationis cõprehẽdunt
& inferiores ut formæ dignitas aut morbo defloreſcit aut uetuſtate: Adiũ
ctio quom uerbum quo res comprehenditur non interponimus ſed aut pri-
mũ aut poſtremum collocamo ut defioreſcit formæ dignitas aut morbo aut
uetuſtate. Conduplicatio quom ratione amplificationis aut cõmiſerationis
eiuſdẽ unius aut plurium nerborũ iteratio fit ut tumultus. C. Gracchi tumul
tus domeſticos & ĩteſtinos cõparat. Cõmotus nõ es quõ tibi pedes mater am
plexaretur nõ es cõmotus. Interpretatio quæ non ite rans id em redintegrax
uerbum ſed id cõmutat qã poſitum ẽ alio uerbo. quod idem ualet: ut patrem
nefarie uerberaſti. parenti manus ſcelerate in inieciſti. Cõmutatio quom duæ
ſententiæ interſe diſcrepantes ex tranſiectione ita efferuntur. ut a priore po-
ſterior cõtraria priori proſiciſcatur. ut Hoc modo eſſe oportet ut uiuas. nõ ui
uere ut edas. Permiſſio quom oſtẽdimus dicẽdo nos aliꝗᷓ rẽ torã tradere & cõ
ceder̃ alicuius uolũtati: ſic. Quod mihi reliquũ eſt ur̃æ cõdono poteſtati.uos

me ueſtro pacto utamini: abutamini. inpõite in me ꝗcqꝗd libet. ſtatuite: dicite

ob tẽperabo. Hac ad miſericordiã cõmouẽdam maxie in cõcluſione utimur.
Dubitatio cũꝗrere uidetur orator utrum de duobus ꝗd potius. aut ꝗd po
tiſſimũ de pluribus dicat: ut Offuit mihi cõſilium tuũ: ſiue ſtultitiã ſiue mali-
uã dicere oportet ſiue utrũq; Expeditõ quom rõnibus cõpluribus cõnumera

usgub⸗
nolinten
ſeondas
latenbi⸗
Tuumer
tibimen
Codeiec⸗
Giund
ze worel
moniam.
Gekir
Cice
(l
nni
Mrni
Neumſit

isca⸗

(Odr
Pelari
unti
tionem
iecht
minvm
Comet
allomp
Tung
Vobis
rimum.
gencdim
chocc⸗
Con ſue
RSW
Nod
Winis
Tnunl
ſimin
obhe

nöopo⸗

Oigiur unde

nöantant⸗
Adetanecel
ucicoce
Abnotin
mnicacehit

incereH

ian tn
in Cwol
cdicam

dn

. Tumnto⸗
nur r. Me
Maccéro
eo no
nniſlet Oe
dcümaie
gvomeog
etbournu,
eiit. 0
gehidunt
ter Aciu
dmtpri⸗

nordo .

nilerations
Cchitumul
Warram
ecimege
t Pnen
vomdo⸗

tis quibo aliquid fieri aut no fieri potuerit cæteræ tollunt. Vna relinqtur

noſ intendimus ut neceſſe eſt: quomodo cõſtet ipſum fundum noſtrum fuii

ſe oñdas te aut uacuum poſſediſſe. aut uſu tuum fuiſſe: aut emiſſe aut hæredi

rate tibi eueniſſe. Vacuum quom ego adeſſem poſſidere non potiuſti
Tuum etiã nunc uſu fſeciſſe non potes.Emptio nulla prefertur. Hæreditate
tibi me uiuo pecunia mea uenire non potuit. Reliquitur ergo ut me ui fun⸗
do deieceris: Hæc in comiecturali argumentatione ualet. Diſſolutio que
cõiunctionibus uerborum e medio ſublatis ſeparatis partibus effertur: ut Ge
re morem parẽti. pare cognatis: obſequere amicis. obtẽpera legibus. Hæc acri
moniam habet. Præciſio: quom dictis aliquibus reliquũ quod cœptum
eſt dici inchoatum reliquitur ĩ audientiũ iudicio ut populus Ro. me nolo di
cere.te ãt ignominia dignũ putatuit. Concluſio quæ breui augmentatione

æx iis quæ añ dcã ſunt aut ſcã conſicit quod neceſſatio cõſequat. hoc modo.

Qnod ſi troia line philotetæ ſagittis capi nõ poterat. hæc at nihil aliud fece
æunt niſi ꝙ alexandrũ perculerũt. Hũc extiguere id nimirũ capi fuit Troiam.
Nominatio q nos admonet ut cuius rei nomen aut nõ ſit:aut nõ ſatis ido-/

neum ſit æam noſmet idoneo uerbo noĩemus aut imitationis aut ſignifatio

nis cauſam: ut rudere uagire ſibilare & ſragor ciuitatis. Pronomiĩatio:ꝗ ſicuti
cognomine quodam extraneo demõſtrant id quod ſuo nomine nõ poteſt ap

peſlari: ut ſiquis de Gracchis loquems. At nõ aphricãi nepotes iſtiuſmodi ſfae

runt inqnit. Denominatio quæ a uerbis propinquis & ſintimis trahit ora
tionem quælſuo uocabulo ſit appellata ut liber pro uino ceres pro piune.
Haæc fit denominando inuentum ab inuentore. inuentorem ab inuento: do
minum ab inſtio. ld quod fit ab eo quod facit. Id quod facit ab eo quod fit.
Contẽtũ a continente. Coõtinens a cõtento. Circiutio quæ rem ſimplciter
aſſumptã circũſcribit elocutiõe. ut Scipiõis prudẽtia: Carthaginis opes fregit
Trangreſſio ꝗ uerborũ perturbat ordinẽ peruerlione aut trãſiectiõe. ut Hæc

ò&„ 522

dobis deos ĩmortales arbitror dediſſe pietate pro ueſtra. & iĩſtabilis in iſtũ plu

rimum fortuna ualuit. Superlatio oratio ſuperans ueritatẽ alicuius rei au-
gendi minuẽdiue cã. Hæc ſumitur aut ſepati ut impii magnitudinẽ lolis ortu
atqʒ occaſu metiemur. Aut cũ comparatõe ſiue ꝑ ſimilitudinẽ. ut Niueus can
dor: ſiue ꝑ pᷣſtãtiã: ut eius ore ſermo melle dulcior ꝓfluebat. Inrellectio quũ
xes tota pua de parte cogno ſcit᷑: aut de toto ps de uno:plura de pluriba unũ.
Abuſio:quæ uerbo ſimili & ꝓpinquo ꝓ certo & proprio abutitur ut uires ho
minis breues longum conſiluum. .
Tranſlatio quum uerbum in quandam rem tranſſertur ex alia re que propter
ſimilitudinẽ recte uidet poſſe trãſſerri: ut hic italiã tumultus expgifecit. & ꝗs
en ſaturabit crudelitatẽ. Ea utẽur cã rei ãte oculos ponẽde. aut breuitatis aut
obſcoeænitatis uitädæ aut augendi aut minuendi aut ornandi. Peimuta
tioẽ oratio aliud uerbis aliud ſnia demonſtrans:ut ſi cães fungẽtur oflen⸗ Iu

porũ cuinam præſidio pecuaria trademus? Ea fit ſimiltudie. argumẽto: Con⸗/ Eelbir
trario:cã laudis uel uitupationis. De exornationibus ſententiarum. dennes
In exrnationibus rerũ hæc uitia uitãda ſũt: Stultũ contrarium ſuperuacuum unl
Sunt autem hzYæ. Diſtributio: quõ in plures res aut pſonas ne- Chcen
gocia ꝗᷓdam certa diſptiuntur. Licentia quõ apud eos: quos uereri aut metu ie
ere debemus tamẽ aliꝗd ꝓ iure nr̃o dicius quod eos mime offendat aut quos Ken
hi diligunt: cum in aliquo errato uere reprhendi poſſe uideantur. Ea fir per cͤmm⸗
acrimoniam cum mitigatione quæ fit obiurgando aliquem ut ipſe ſe cupit tahni
obiurgari. Simulando nos timere ne diſpliceat obiurgandi modus quem motin
ſcimus placiturum. = fsdenn
Dimiuntio eſt cum quo aliquid ineſſe nobis. aut in his quos defendimus aut Gutn
fortuna aut natura aut induſtria dicemus egregium. quod ne ſegnificetur ar e⸗
rogans oſtẽtatio diminuitur & attenuatur oratione. Deſcriptio que rerum H Bn
conſequentium continet perſpicuam & dulcidam cum grauitate expoſitionz hined
Dinuiſio quæ rem ſemouens a re utranq; abſoluit ratione ſubiecta. Freqn ksſl
tatio quom res in tota cauſa diſperſæ coguntur locum in unum quo grauior cii
aut acrior aut crimioſior oratio ſit. Expolitio quom in eodem loco mane- yhi
mus: & aliud atq; aliud dicere uidemur. Ea fit dupliciter. Eandem rem cõmu itoon
tando & de eadem re interponendo exornationes. Commutando in uerbis in ſerpe⸗
ꝓnunciando in tractando. Ttactando autem per ſermocinationẽ & exuſcita MIN
tionem. Exornationes interponendæ ſunt hæ. Snia ſimplex cum rõne & ſine guomm⸗
ea,. Snĩa duplex ſine rõne & cũ ea. Contariũ Similitudo. Exempluũ. Cõcluſio. churn
Commoratio: quom in uno loco firmiſſimo quo tota cauſa continetur Jono
manetur diuitius: & eodem ſepius reditur. Contentio per quam contrario keeuen
referuntur. Similitudo eſt oratio traducens ad rem quempiã aliquid ex re Coplexe
diſpari. Et ſumitur cã ornandi per contrariũ. Probãdi per negationem. Aper iuunner
tius dicendi ꝑ breuitatem. Rem ante oculos ponendi per collationem. Lexcöl
Exemplũ eſt alicuius dicti aut facti preteriti cũ certi auctoris nomine ꝓpoſi- mipno
tio. Sumitur iiſdem de cauſis quibus & ſimilitudo. Imago eſt formæ cũ for cilces,
ma quadã cum ſimilitudine collatio. Hæc ſumitur cauſa laudis aut uitupera leptum
tionis adducendo aduerſarios in odium inuidiam in contemptũ. Effictio ER Aſer
quom exprimitur atq; effigintur uerbis corporis cuiuſpiam forma quo ad ſteenit⸗
ſatis ſit intelligendum. Notatio quom alicuius natura certis deſcribitur Gce⸗
ſignis.quæ ſicuti notæ qnædam naturæ ſunt atrributa. Sermocinatio quom nholes
alicui perſonæ ſermo attribuitur & is exponit cum ratione dignitatis. in
Cõfirmatio quom aliqua que nõ adeſt pſona cõfingitur quaſi adſit. Aut quõ N
res muta fit eloquens. Aut quõ res informis formata & ei attribuitur oratio dn
ad indignitatem accõmodata aut actio qdam. Signiſicatio ꝗᷓ plus in ſuſpitio nen⸗
ne relinꝗt ꝗᷓ poſitum eſt in oratione: eaq; fit per Exuperationem ambiguum libe⸗
cõſequentiam abſciſionem & ſimulitudinem. Breuitas eſt res ipſis tãtümodo m

miCen,
meminum,
perwacnum
rplomede⸗
niat nen
Mtargu
nLalte
pele onn
Ni gben

Cimngam
cm,
Gen-mm
ohtione
k Hrqn
ograui
co wane⸗
emcöm
zwerdisin
Lenuſcia
6eolie
(delllo⸗
ntinetur
ntrario
idente
emn Mher
den.
ciſor
viroe
Eſhcio
gwon
ſctibirut
io qoomn
S
Autq
wrorntio
n hin
wbigun
zͤno⸗

uerbis neceſſariis expedita. Demonſtratio qũom ita res uerbis exprimitur at

ꝑeri negocium & res ante oculos eſſe uideatur. Id fiet ſi comprehẽdemus ꝗ fa

cta erunt apte poſt:in ipſa re: & ſi non recedemus a uerbis conſeqnentibus &
circunſtantibus. De partibus. Couſtitutionum.
QCui ea quæ ad ptes orationis & ad ipſam elocutionẽ attinent fatis plene &
& enucleate pſtrinverim: plibenter hic conquieſcerẽ: niſi uererer illoꝶe qᷓ ad
cõfirmandũ & confutandũ ſunt neceſſaria ſummatim a nobis rationẽ exige

res. Incidit. n. ſæpe ut ſic in epiſt ola ĩ foro aliquid oppugnemus aut defenda-

mus tanꝗ in cõcione laudes aut infamiam: demonſtremus. Conſultemuſq; &
ſuadeamus ut in ſenatu. Quare de iis oĩbus & de ꝓnũciatione & memoria ſic
ꝗquædam attingere ſtatui: ut quom ad Ciceronem Fabiumc; perueneris plãe
hoſpes non uidearis. De patibus coſtitutionum.
Ex tribus igit᷑ illis quas diximus cõſtitutionibus naſcitur iudicatio ad quam
hinc & illinc tota ſe oratio diriget. Ea in legitima & iudciali reperitur ex ratio
ne a parte rei firmamento a parte actoris. Ratione:occidi: ꝗa illa patrẽ meum
occiderat. Firmamentum: at non debui a te occidi. Iudicatio an iu occiderit:
In coniecturali reperitur ex intentione criminis. ut occidiſti homĩem & infi⸗
ciatione:ut non occidi. ludicatio erit occiderit ne. Legitima conſtitutio ĩ
ſex partes diuiditur. In Scriptum & ſententiam quomodo hæc.ĩter ſe aut ipſo
rum alterum a ſcriptoris uoluntate uidentur diſſenrire. In contrarias leges:
quomodo alia iubet aut permittit alia uetat. In ambiguum quomodo ſcriptũ
duas uel plures ſentẽtias ſignificat. In diffinitionẽ quomodo controuer ſia eſt
quo nomine ſfactum appelletur. In ratiocinationẽ quomodo res ſine propria
lege uenit in iudicium & ab alis legibus ſimilitudinẽ aucupatur. Iuridicialis
duplex eſt: Abſoluta:ĩ qua ineſt firma defenſio & Aſſumptiua ꝗᷓ aſſumpta ex⸗

tranea recõprobatur. In abſoluta iuris partes conſiderâtur: quæ ſũt Natura.

Lex cõſuetudo.Iudicatum æquũ & bonum Pactum. Hæc & ſuperiora capita
magno ingenio & arte tractanda ſunt quam aliqdo ex libris rheroruʒ latius
diſces. In legitima. n. ꝓſcripto. Vrgendus eſt aduerſarius. Interrogatiõe ſciret
ſerptum. Collatione ſcripti & facti. Irriſione. Infirmatione ſecundũ iuris par-
tes. Affertiõe noſtra probabili. Exemplis & loco cõi in eum qui cõtra ſcriptũ
ſecerit & qrta facti defenſionẽ. At ꝓ ſentẽtia ſcripti cõmoditas breuitasq; lau

daãda. Accſandus claũniatore uerba & litteras ſequẽtis Nec qd ſcriptum ẽ fie

ri poſſe & cõtra uolũtatẽ ſcriptoris. Improbãda alia ſentẽtia quæ nõ cõgruat.
Exẽpla fimilia ꝓ ſentẽtia cõtra ſcrptum ſũt afferẽda. Locus cõunis erit cõtra
recitãtem ſcriptũ nõ cõſiderata uolũrate ſcriptoris. In cõtrariis ſcriptis uidẽ-
dum nunqd eis abrogatũ derogatũue ſit. Inde an oĩo ĩ parte diſſentiant. Tu
recitãdũ collaudãdũ ĩterpretãdũq;ʒ ẽ utrũq; ad nr̃m utilitatẽ a partibus iuris.

In abiguo an ãbiguũ ſit qrẽus:ꝙ ei eſſet uera ſẽtẽtia nõ eliceret᷑ ſed quũ erua

tur & iuſta ñ eẽ adiguũ cõcludẽus. In diffinitõe apta cauſæ vrein ſeripte

utemur. Inde factũ cõſerẽus. Tum contraria ratio ut falſa inutilis inepta in⸗-
iuſtaq; refellet Locus comuni erit contra accuſantẽ: aut petentem: nec mo- k
do nec loco nec tpe congruos In ratiocinatiõe ſimiliter aut diſſimiht ſcripta ii
iudicataq; cõpabimus: Deide caſu an uolutate nihil d ea reſcriptũ ſit cõferẽus 4
aſſũptiuæ partes ſũt qttuor: Cõceſſio crimĩs Rẽotio en. Trãſlatio & cõpatio. Nr.
Conceſſio diuiditur in purgationem & de precationem: OVZVB⸗ä Meng
Purgatio in imprudentiam Fortunam Neceſſitatem: a ſi
Deprecatio erit ſi æqua cauſa nobis ignoſci poſtulabimus. . to
In remotione confertur crimen in rem in hominem: ” ct,
In tranſlatione conferetur in aliorum peccatuaa. Comperatione utemua pol
ſi dixerimus alterum facere neceſſe fuiſſe Quod fſecerimus fuiſſe ſatius. hocde
Coniecturalis ratio in ſex partes deſtribuitur: un
Probabile Artrrgumentum Cedt
Collationem CLonſecutionem & d⸗
ignum Approbationem (Con,
Brobabile diuiditur in cãm facti & uitã eius qui feciſſe dicitur. Cauſa colligi hrr
tur ex ſpe cõmodorum & uitatione incõmodorum. Cauſæ uel rectæ ſunt ex uudl
ueris & bonis uel prauæ ex falſis openionibo & peſſimus aflectibus ut ira odi wohl
um inuidia cupiditas ſpes ambitus audacia metus:tem fortũa ebrietas igno ðð
rantia. in uita ſpectatur peccandi conſuetudo & aĩ corruptio Ad hunc locum
ſaciunt attributa perſonis ut nom natura uirtus fortuna habitus affectio ſtu uhu⸗
dia cõſilia facta calus orationes. Naturæ ſunt ſexus natio pr̃ia cognatio ætas cumae
cõmodat & incommoda natura data collatio diſtinguitur in cõperationẽ rei elnon
cum aliis hominibus ratjonũ cum rationibus Signi ſex partes ſunt Locus. tẽ pag
pus.ſpatiũ.occaſio.ſpes pficiendi ſpes celandi. Locus conſiderandus an cele/⸗ Alit
bris uel deſertus. ſacer uel prophanus. publicus uel priuatus uel cõunis. Qus rt
loci attingant. Tempus cõſideratur qua parte anni. Die ac noctu & qua hora. doſeen
Spacium ſatis ne fuerit ad rem preficiendã. Scierir ne reus ſatis ſpatii ſe habi ſche⸗
turũ. Occaſio idonea ne fuerit ac rẽ adoriendã an alia melior aut præterita Uirtusn
aut non expectata. Spõẽs perficiẽdi colligitur. Si ſigna ſuperiora concurrẽt. Si Enthin
facultas agentis & cõſiliũ. Si læſi debilitas. demõſtrabitur Spes celãdi cõprehẽ Aun
diturex conſciorum qualiter & ex adiutoribus. Argumento diuiditur ĩ præ loglno
terit ũ ante rem geſtam nũquid parauerit egerit dixeri tue. Inſtans dũ res fie- (lan
ret: nunꝗd ad aliquorũ ſenſus puenerit Conſeqns quid poſtea factum dictũ: oN
Quod iudiciũ apparuerit repertumue fuerit: Conſecutio colligitur ex rubo- Nin
re pallore titubatione pollicitatiõe & reliꝗs corruptæ conſcinæ ſignis. Ap voE
probatio:qᷓ fit cõſirmata ſuſpitiõe habent locos ꝓprios ꝗ ſunt ſolius accuſato ii
ris uel defenſoris. Locos cões ꝗbus uterq;, uti poteſt. Cões loci ſumũtur a teſti guoe
bus contra teſtes: quorũ Vita. auctoritas & teſtimõiorũ conſtãtia eſt aduertẽ tionej
da. A ꝗſtionibus & cõtra, Ab argumẽtis & cõtra, Arũoribus & cõtra. n,
iiun

lsdein
emdee mo⸗
mint ſoine
ilrcöknen
dacinro,

Meutemut

ileſgire.

Glrcollii
r lonter
Nrinoci
zes ignd
melocum
Kecho ſu
mtioats
tone i
Lochs de
mnce⸗
onis Qui
oabon.
nüſehebi
Nrrein
runitS
jcnehe
wri pre
Unesle⸗
mi
ex wdo⸗
nis. 3
Sacellid
wvrat
eſtaden

1

„ De Argumentationibus. RM
Supeſt ut dicãus de argumẽtationibus ꝗᷓ aut neceſſariæ aut ꝓbabiles fũt. Ne
ceſſariæ fiũt ꝑx complexionẽ enũeratione concluſionem. Complexio aut ſim-
plex ẽ aut neceſſaria. Sĩplex ĩ qua utrũ cõceſſeris reprehẽdit.ut ſi ĩproba ẽ cur
uterisſi probus cur accuſas? Neceſſaria ut aut te uiuer̃ aut mortuũ eſſe conce
das neceſſe c. Enũeratio eſt quõ multis rebus excluſis una reliqua cõfirmatur
aut oĩbus rebus excluſis cõtrariũ cõcluditur. Hæc iter exornatiões expeditio
dicit᷑. Cõcluſio neceſſaria cõſecutiõe cõſicitur: ut ſi ego aberã cedi intereſſe
nõ potui eodem ĩter exornatiões nomine appellatur. H

Probabiles fiunt per ſigna credibilia iudicata comparabilia.

Signa colliguntur ante negocuim: in negocio poſt negotium.
Credibila faciunt. Ea quæ ſolent fieri & atributa perſonis.
ludicata aut ſunt religioſa aut cõmunia aut approbata.
Comparabilia conſtat ex imagine: collatione & exemplo.
Præterea oĩs argumentatio aut tractat per ĩductionẽ: aut ꝑ ratiocinationem.
Inductio ſit ex ſimilibus diſſimilibo cõtrariis: habetq; ptes tres. Pria cõſtat ex
uno pluribuſue ſimilibus. Altera ex eo qd cõcedi uoluus. Tertia ex cõcluſiõe.
Acduerteudũ eſt ut ſimilitudines ſint ueræ. Vt quorſum tendant nõ auder
tat auditor. Vt id quo tẽdit ĩductio ĩductis cõuẽ iat.ld aũt quo tẽdit aut tace
bitur aut negabitur. aut cõcedetur. Si tacebit eliciẽda reſponſio. aut cõcludẽ
dum ac ſi conceſſũ eẽt. Si negabitur argumẽtũ eſt a præcedẽtium ſimilitudie
uel noua inductiõe. Si cõceditur eſt cõcludẽda argumentatio & fere cũ inter-
roagatiõe.ut in regendis nauibus quis legitur gubernator. nõne qui arte ex.
cellit. In adminiſtranda r—pu. nõne moderadi pitus. lgitur nõne iudicio potius
ꝗ ſorte deligẽdus eſt prĩceps. Ratiocinatio cõſtat ex ꝗnq; partibus ſed quã
do ſecundã & duas ultĩas relinquimus & eſt enthimema. i. ſyllogiſmus imp-
ſectus qd uult nõ uerbis ſed intellectu cõprehẽdi. Syllogiſmus eſt ſolũ bonũ
nirtus. nã id demũ bonum ẽ quo nemo malus uti põt. bonum ẽ ergo uirtus.
Enthimema bonum ẽ uirtus:qua nẽo uti malus poteſt quandoq; ſecundam
& quartã & ẽ breuiſſima ratiocinatio: ſiue epicherema quod ſic differt a ſyl-
logiſmo ꝙ ille plur̃s ſpẽs hẽnt & uera collegit ueris. Epicherẽa uero circa cre
dibilia uerſat freqntius Sũt ãt illæ ptes Expoſitio Exſpoſitiõis cõfirãtio Aſſũ
ptio.Aſſũptiõis cõſirmatio & cõplexio.Argumẽtatiõis probabilis huic fere ſi
milis partes ſunt propoſitio. Ratio rationis confirmatio. Exornatio & cõple-
xio. Sed ĩterdum uel complexionem uel exornationem ſubtrahius uel utrãq;
Vitioſarum argumentationum duo ſunt genera. Vnnm maniſeſte uitioſum
quod cõfutare non expedit. Alterum ĩ quo uitium magis latet quod cõſuta
tione indigeat ut uitium detegatur. Ex cognitione uitioſarum argumenta
tionum uitamus uitium in oratione noſtra & rep ehendimus in aduerſariis

Vitia ꝓpoſitiõis ſunt attribuer̃ uniuerſo q eius ĩeſt pti.Negare qd raro acci

b iiii

. ſſe e † lura ſint aut paucio
ra: loöge repetere itiola ratio Eau a põt ſigniſcare. Si qd intenditur
firmationẽ. Abuſio ſigni ad unã rem qd plura põt ienr rr 9 à eſt in con
cõe eſſe oſtenditur. Si deſenſio ſit uulgaris aut turpis. &l ꝓ Su itio idu
ſia ſumitur. Si ꝓbatio fera ſit. Si leuis aut tarda defenſio. i ſuſpitio id .
1s. Si létius locũ in quo ẽ cõtrouerſia ex is. Si icottas iueris. A alai
r6 i Pmitla. nõ cõſirmaueris. Si a re tua alio te mineri Dii nool
ecta purgaueris. Si quos ab hõeſta arte danaueris. Si fruſtra ãpli cns in lä e⸗
ces. Si negligẽs ĩdiſcutiẽdis ↄparatiõiba fueris & uanã de noĩe ronleclale⸗
ceris. Exornatio cõſtat ex ſimilibus exẽplis ãplificationibus: de s renaetl
Simile uitioſũ eſt falſum: improbum nocens afferenti. En ia uitioſaeſt
falſum improbum maius & minus ꝗᷓ res poſtulat. Ampli icat⸗ riole dl
probando certa & manifeſta & amplificando nõdum phbata. 6. rarum. Vi
ſum eſt diſſimile de re nõ dubia. Improbum Debile volitarium c one
tioſa cõplexio eſt inordinata longa deficiens. Ciceronianum i. ud ha nnls
non pretermitam. Omne probationem & repulſionem gurerri cns urten
trinſecus ſumi a finitione partitione attingentibus coniunctis gen e ⸗
militudine diſſimilitudine contrario eonſequentibus caſentaneſ br
tibus repugna ntibus cauſis rerum. Ortis a cauſis. Maiore minore. pari.
,r De genere deliberatiuuo.
Deliberationum genera in quibus ſuademus aut ſacen R⸗ da ſnt.n⸗
Vnum utrum potius. Alterum. Quid potiſſimum facien S51 sad quam
tionem ueniũt aut propter ſe aut ꝓPpter cauſam extremam. 1 res chmick⸗
omnis deliberatio tendit diuiditur in Tutam & Honeſtam. 1 as arna
ditur in Vim & conſiliũ ſiue Dolum. Vis decernitur ꝑ exercitus cla m
tormenta & reuocationes hominum. Conſilium conſumitur inpeen i⸗ me he
licitationem fictionem. maturationem diſſimulationem & ſimilia quæ ad
militatem & reipublicæ gubernationem attinent.

Honeſta utilitas diſtinguitur in rectum & laudabile: Recti partes ſunt prudẽ

tia iuſtitia fortitudo temperantia,. Prudentiæ bartes ſunrmemor i nu li .
gentia prudentia: luſticiæ ſunt Religio pietas Gratia Vindicatio. eruan⸗
tia. Veritas pactum par & Iudicatum: quæ tria conſuetudinis ſunt.

Fortitudinis partes Magnificentia. patientia. Fidentia, pſeuerantia: Tempe-

rantiæ partes. Continentia. Cæmentia: Modeſtia. Laudabile diuiditur in lau
dem præſentem & laudem conſequentem. In confirmatione & cõfutatio-

ne ſumentur loci a Tuto & contrariationes Tuti. Ab honeſto & deftexiõe ho

neſti in uicinum. Reliquæ partes a iudiciali ſere non differur. diuiſionem a tu
to & honeſto deductam ſimplicem. aut ſi inciderit ad ſummum quadruplicẽ
ſaciemus. Locos etiam inde ſumemus. & in concluſione utemur exẽplis com

pbenbus
Demonh.
monrur.
Resan
Lantig!
Rescorp
lires is
Dese
lesClor
lacen
owmil
ocesl
Tsuiri
nowen
ſumilan
honni
Miraco!
ſorma⸗
ce belli
abinue
Pante
lnexore
eceſſtt
laen
Usfad
bis con
Cadic
abhore⸗
ccemug
Nerimos
Dliſicaro
kaumer⸗
Dronu
Wßſ
Witude
ſeruan
Nella
Acuta
ciͤciu
Vm

ran eio
littatiist
dimendin
eſtinaen
luſpino itn
onerlill
is. Nauln
no
Gdomi i
roverliſ⸗
iwdicat
witiolome
ouitolelt
Ntum uitio
aum. Vi
hoc loco
cus autin
ere pel⸗
reruni

celiben⸗
adgoam
esdividi⸗
es am
miampo⸗
D 1

Nt .
intell⸗
Nervar⸗

Tewpe⸗
Ur inun
5foratio
Zexideh
nemall
Adruphe⸗
bls C

pluribus. De Genere demonſiratiuo:
Demonſtratiuum genus ĩ laudem & uituperationem diuiditur. Hæc duo ſu⸗
muntur: Arebus animi. A rebus corporis: & a rebus extremis.
Res animi ſunt Virtus & uitium: ut prudentia. Iuſticia. Fortitudo. Tempe⸗
rantia & his contraria.
Res corporis ſunt cõmoda & incommoda a anatura corpi data ut uelocitas
uires dignitas ualitudo & his contraria .
Res externæ ſunt proſpera & aduerſa. ut Genus educatio. Diuitiæ Poteſta
tes Gloria Ciuitas Amicitia & his contraria.
In demoſtranda uita is ordo eſt adhibendus: ut hæc diuer ſa quadam ſeri-
commiſcentes: uel in laudem uel in uitium deflectamus. Sed in uituperando
laudes:ſiquæ ſunt inſitæ tacebuntur aut maculabuntur. In laudando de inſi

tis uitiis nihil dicetur & ſomnia uaticia auguria indolem diſciplinas patriam

nomen.& certa perſonis attributa nonreticebimus. Item cognatos agnatos

familiam ætatem. mortem tiferias & ludos dicemus In deorum laudibus & il

la omnia.ſi erit uſui explicamus & maieſtatem uenerati inuenta cultores &
miracula proferemus. Vrbes & edificia ab antiquitate: ab auctoribus. a

formaa ſitu a deis ſub quorum tutela ſunt: a cœlo ab ubertate frequentia pa-

ce bellis fide & reliquis dotibus. Multa & alias res etiã ſimilibo & ab origine
ab inuentoribus ab uſu fructu uigore & iis quibus chara fuere laudabimus.
Partes orationis hoc in genere non fere aliter: ꝗᷓ in ſuperioribus tractantur.
In exordio tamen eſt apte captanda beniuolentia & aut officio aut ſtudio aut
ueceſſitudine aut uirtutis eius admiratione aut merito: aut publica utilitate:
aut laceſſiti aut indicandi animi gratia nos moueri dicamus. Vereriq; ne illi
us facta omnium eloquentiam ſuperantia & digna ab omnibus predicari uer
bis conſeꝗ ualeamus: ltẽ apud auditores non ignaros mouendi cauſa non pau
ca dicturos. Apud ignaros ut uelit cognoſcere flagitabimus quia ſimiles: qga
abhoreant: quia imitari quia uitare hominem poſſint. Ad hæc a rebus ipſis
dicemus in tanta copia qd potiſſimum laudemus dubitare:& ne cũ multa di
xerimus plurima præteriuerĩus. In explicatione rerum crebras & breues am
pliſicatones interponemus per locos cõmunes. Cõcluſione breui etiam per

enumerationem utemr. De pronunciatione.

Pronunciatio cui in toto opere oratorio Di ogenes palmam dedit. Diuiditi
uocis figuram. & corpis motum. In uocis figura conſideratur Magnitudo Fir

mitudo mollitudo. magnitudinem expetimus a natura. Augetur tamen & cõ

ſeruatur curarione. Ad firmitudinem & ſuauitatem hæc ſunt ſeruanda. De
preſſa uox in principio. Longorum uſus interuallorum. Vocis commurtatio:
Acutæ exclamationis uitatio & continẽs frequẽtatio in fine: Mollitudo uo

cis diuiditur ĩ ſermõem.i. demiſſam & lenem orationẽ. Contentionẽ.i. oratio
nem acrem & uehementem Amplificationem qᷓ ad iram & indigntiõem:in

ducit. Sermo diſtinguitur in dignitatem demonſtrationem: narrationem:
iocationem. Contentio in continuationem & diſtributionem. Ampliſica--

tio in cohortationẽ & cõqueſtionem. Quõ ſermo eſt in dignitate ꝓnunciãdũ

plenis faucibus uoce ſedatiſſia Quõ ĩ demõſtratione: uoce paululũ attenuata

Crebris interuallis & diuiſionibus. Quõ in narratione: celeriter tarde: acriter

clæmẽter mœſte hilariter ꝓ narradorum uarietate. Quõ ſermo eſt in iocatio
ne:noce tremebuda cũ pua ſigmifieatione riſus ſine ſuſpitiõe nimiæ cachinna
tionis. Quõ contentio eſt in cõtinuatione utemur mediocriter adaucto ſono

uocis cõmutatione celeritate. Si eſt in diſtrib utiõe utemur uoce ab imis fau⸗
cibus. Exclamatione ꝗᷓclariſſima. interuallis. Im amplificatione per cohorta

tionem pronunciabimus uoce attenuatiſſima. Clamore leni ſono æquabili.

Cõmutationibus crebris maxima celeritate. In amplificatione per conque-
ſtionem utemur uoce depreſſa. Inclinato ſono crebris interuallis longis ſpati
is. Nagnis commutationibus. Morus corpis eſt moderatio uultus & geſtus in

uultu oportet ineſſe pudorẽ & acrimoniam. in geſtu uitare oportet deformẽ

turpitudinem & mollem uenuſtatem. Si ſermo erit in dignitate narratione
utemur. Leni dextræ motu. llaritate triſticia:mediocritate uultus ad ſentẽtias
ſermonis accõmodata. Si erit in demonſtratione parua extentione capitis

ad auditores. Si in iocatione ilaritate uultus ſine commutatione geſtus. Si
contendemus per continuationem utemur Brachio celeri: mobili uultu: acri
aſpectu. Si contendimus per diſtributionem: celeri porrectione brachii. In
ambulatione. Pedis dextri rara ſubploſione. Acri & defixo aſpectu. Si amplifi

catio fiet per cohortationem utemur tardo & conſiderato geſtu. acri aſpectu.
mobili uulta moderata brachii celeritate. Si amplificatio fiet per conqueſti

onemutemur ſœmineo plangore: capitis ictu non nunquam ſedato. conſtan
ti geſtu mœſto & turbato uultu. Aduertendum prærerea eſt: ut caput. ſuper

cilia oculi labra collum digiti humeri pedes & ueſtis & cultus omnis ſuum de
corem ſeruent. Vox non urgeatur ultra uires: nec inuolubilitatem tarditatẽ
ue nimiam incidas. Promptumq; ſit os non preceps moderatum non lentum
Cœpturus lẽiter ſurgat. & breui mora amictum compoſito cogitet auditu-
rum. n.audituri cura dlectat. & auditurus ſe ipſe componit. Caueat puer qui
aliquid dat comedo ut præcepit Fabius: femineæ uocis exilitate frangi: aut ſe

niliter tremere. nec uitia ebrietatis effingat. nec ſeruili uernulitate imbuatur.

nec amoris auaritiæ nec metus diſcat Aflectumque neq; oratori ſunt neceſſa
ria & mentem præcipue in ætate prima teneram adhuc & rudem inficiunt.
Nam frequens imitatio tranſit in mores. De Nemoria.

NMemoria quæ ẽ firma animi rerum & uerborum & diſpoſitiõis perceptio.
Duplex eſt. Naturalis & artificialis. Ad naturalem quæ excolendo augetur

confert bona ualitudo. Digeſtus cibus: liber cogitationibus animus. Sed exer
citatio & labor imprimis: Confert etiam diuiſio & compoſitio rerum ediſcen

ſ
3

chrum Se

ſubeantm
NA paucap

di memonr

lis conſtat

co boreg!

ritas. Mee

borom&
nimie ne
tnornate
luwer
tomd
COlloca
wWerun
Aenn
Pergoe⸗
(ceroni
tariclos
jtifi
mulnpe
Plocene
ſolnco⸗

Morin
Ars
En
14 hoͤce
dreutbe
niedoo
Krminat
ſſlidr
Aboen
inoen
dpit
liice
Urſi
Roncn

uttodenn
e pnunciid
lü atenun
tarde acrier
ſtin der⸗
nix cachin

Whcoog

b imisla⸗
der cohort⸗
acbrbili
der conque⸗
longi ſoi
Ageſtusin
et celorme
naratione
d lemitis
one cainn
Nells. G
vultuacri
Drxhii. In

K mmpli

niaheck.
Congbeſti
conſtan
Por ſoer
Sumé
raun
Uentom
tvcſ⸗
wel gu
gian ſ
boaor⸗
vecel⸗
iciunt

etcey⸗
dan
Ma

nellen

darum. Ediſcendum eſt autem tacite ſi non ſubeant aliæ cogitationes Si uero

ſubeant murmure extinguendæ. Tentandaq; & expienda ſæpe memoria eſt.
& pauca primum ediſcenda. Inde aliquid & difficilius quottidie adiiciendum
Si memoria natura ſit durior: uis ordoq; rerum eſt complectendus. Artificia

lis conſtat ex locis & imagibus. in locis hæc ſeruanda: M ultitudo eorum. Or-
do Egregia meditatio. Cuiuſq; quinti loci notatio. Solitudo locorum: Diſſi⸗
militudo in forma & natura Mediocris magnitudo. Nõ nimia lux aut obſcu-/
ritas. Mediocritas interuallorum. Imagines conſtant ex ſimilitudinis uer-
borum & rerum. Imagines ex ſimilitudinibus ſumptæ debent eſſe notæ. Nã

nimiæ nec uagæ. Aliquid notum agentes. inſigniter pulchræ uel turpes ue
exornatæ uel deformes uel ridicuſlæ,. D ðð
In memorixæ artificialis exercitatione hæc præcepta traduntur: Ediſcendo⸗-
rum ſaltem iterata repetitio. Significationes imaginum conſideratio. Frequẽs
collocatarum imaginum reſumptio. Habes pallauicine plenius opus ꝗᷓ conſti

tueram: quo non modo ad epiſtolas: ſed ad declamandum uia tibi aptior eſt.

Artem.n.dicendi in anguſtum redactam qui eſt optimus. proſiciendi modus
per quædam elementa & capita conſpicis: quæ tibi ſimpliciter iterpretata ad

Ciceronis & Fabii diſciplinam facillimum aditum dabunt. Quare hos cõmẽ
tariolos ex eiſdem fere excerptos: etiam ubi multum apud iſſos ꝓfeceris tan-
ꝗ tui itineris duces & comites hẽas: ut exercitationes tuas ad certas artis for-

mulas per ipſa rerum indicia dirigas. Vale iam imitando exornationes & chri
as ludendo Aeſopi fabulas uarie narrando & ſcribendo: ac uerſus in proſam
ſolendo.& ex te multa cõmiſcendo ſtilum exerc. Finis
lo.Sulpitii de ſcanſione & ſyllabarum
quantitate Epithome Tyromibus.

Nomine pharneſi pleno ſubtracta libello.

Ars breuis: o lector ſpero placere tibi. l
Erſus exametri quod ſex habet dimenſiones. Quinta ſedes dactylo. Sex
ta ſpõdeo ꝓpria eſt. Reſiquæ fũt iis cõunes. Dactylus cõſtat ex lõga & duabus
breuibus: pondeus conſtat ex duabus ſyllabis longis Pentameter ſit expri-
mis duobus pedibus uel ſpondaicis uel dactylicis uel alternis & fyllaba longa
terminante partem orationis poſt ipſos: lnde ſumit duos dactylos cum alte-
ra pentimeri.J. &. V. quando iunguntur uocalibus uel ſub ipſis: & conſiciunt
ſyllabam conſonantes ſunt. ut lanus uates uuſtus maii. l. conſonans inter du
as uocales fit duplex. Item ꝗᷓdo per imatationem amittit uocalem ſequentem
ĩ uocatiuo & gtõ:ut Caius Caii:Pompeius pompeii.cuius cui.huins huic. Ex-
cipitur ei deũs ꝓnominis inquo fit uocalis. In compoſitis uero ſimplex eſt: ut
reiice. Poeta tamen interdum chereſi utentes conſ. onantem in uocalẽ unertunt
ut ſilua pro ſilua. Dii diis iis iis & ee a ꝓnomie uoces monoſyllabæ ĩ ſcanſiõe

pronunciantur. Ex iidem iiſdem, deĩde. proinde. dehinc. deinceps. prima uo-

calis atteritur. Similiter ex uocibus ſum es eſt a uocali ĩcipiẽtibi & cum de

præpoſitiõe compoſitis ut deerat. Ex ſemianimo ſemihomine ſemi iuſto ſecũ

da uocalis abucitur. V. poſt. q. &. g. ſequentem uocali litteræ uĩ amitti t:ꝛut:lĩ

gaua & aqua. Sic etiam ut plurimum poſt. ſ.ut ſuauis ſueſco. Si præcedens di-

ctio in uocalem deſinat. & ſequens a uocali incipiat: illa abiicit. ut ille ego. Si
militer ſi in.m. deſinat. m. ipſum cum præcedente uocali atteritut: ut illũ ego

Poetæ uero quamuis raco huiuſmodi ſynalo'phem aut ecthlipſim cõtemnũr

Fit ſimilis ſubtractio in fine uerſus hipermetri ut Aut dulcis uulcão muſti de

coquit humorẽ Et foliis unde tepidi deſpũat ahenis. S. quoq; finalis ꝗꝗq raro

interdum ſola ſequente conſonãte interdum cum uocali præcedente: ſi uoca-

lis ſequatur abiicitur ut Arboribus ueteres decidere falcibus ramos Et inter

ſe conſſe uiros & decerner̃ ferro. Quãdoq; ĩ prĩcipio dictiõis poĩta euaneſcit:
ut Ope at ꝗcũq; & legit uirideſq; ſmaragdos. H, ui lræ ĩ metris iure nõ obti-
net. Siqd cõtra hæc præcepta apud poetas qñq;ʒ ĩueneris aſcribe auctoritati⸗-

cõſonãtium muta ſit & altera liquida ut.l. & uocalis precedẽs ſi natura fuerit

breuis coĩs efſicitur. Si longa non mutatur: ut patris mr̃is. M. quoq; &. n. liqui

darũ quãdoqʒ uĩ hẽnt ut apd Martia. Quæ capta eſt alio nuda lacena cycno.

Obſeruatur etiam poſitio in diuerſis dictionibus ut ſi precedens in uocalem

deſinat aut in unam cõſonantem: & ſequens incipiat a duabus aut ab una ut.
Tribulaq; trahaæq; & iniquo pondere raſtri: & ad quem tũ iuno ſupplex his

uocibus uſa eſt. Sed. x. &. . in principio dictionis poſitæ non ꝓducũt precedẽ

tem uocalẽ natura correptã. Luca. Tales fama canit tumidũ ſup æquora xer-

xem. Virgi. lã medio apparet fluctu nẽoroſa zacynthus. Diphthõgo quæ ſyl

labã longã reddit niſi ſequatur uocalis in uerbis latinis: ut preire præuſtus Nã

in græcis pdaucitur ut Aeacus. Præpoſitiõe. Præpoſitio. n. cõpoſita ſuã ꝗᷓtita

tem ſeruat nec mutatur niſi poſitione. ut addico. aut uocali ſequẽte ut deuro.

Nã de per ſe cõpoſita pducunt᷑. Item di prætur dirimo & dilema. Re ſẽper
corripit᷑ niſi in refert ꝗdo ſignificat diſtat uel eſſe utile. Pro ubiq; producit ni
ſequat᷑ uocalis: ut proauus. uel aſpiratio. ut ꝓhibeo. Nã pronepos propero. a
ꝓficiſcor proſanus ꝓfiteor. & qdã alia ptim ꝓcul partim a prope deduci uidẽ

tur. Cõpoſitiõe: qua ꝗdẽ ducimur ad accentũ ſiqua prima erat penultimã fe
cerimus. ut ponopræpono. lego perlego Vocali ante uocalẽ ut deus. Ea. n.ĩ la

tinis dictionibus breuiat᷑: præter ꝗᷓ in fio uerbo niſi quomdo pus e ſequitur r
ut fierẽ Aer quoq; producit. & dius dia dium. Sic aha & ohe. in græcis frequẽ
tius producitur: ut te docebunt exẽpla. Deriuatione ut donũ.qd: producit
qꝗa fit adono as Deriuata. n. primitiua ſequũtur quom ſeruant l̃aturã.lbo.n.

qd eſt ab eo non ſeruat. De præteritis & ſupinis infra dicet᷑. Hæc tamena bre-

Syllaba pria octo modis cognoſcit᷑.Poſitõe.ut quom duæ aut plures cõſonan
tes aut una gemĩata aut una duplex ſequitur in eadẽ dictiõe uocalẽ ut carmẽ
ille maia axis gaza. Vbicunq; ãt poſitiõe ibi ſyllaba longa. Sed ſi altera duarũ

Ubosch
llarus
tolusce
ſomescc
mentum
ſeorp
ſobellae
ſohor
Lorke
müb
Mnoeè
Atl.0
torumta
Corripiun
ſbüpri
ſtuumt
Deridar
poſtrio
Exem
is,
riunß⸗
luriun
enttiun
höͤtturie
nece
4roche
ſophin,
ſ Eber

erace
lipenult

lon Aa⸗
lemact
ltoten

Abenn
s Aſ
Por
Vher
Cbinn
4 berſ⸗

nKaunce
niiaſtoecd
Wmittirurll
Lcedens /
tileego.
otilli enn
nchemi
domltic⸗
alsi n
eme o⸗
os rintt
1euneſt
neno ⸗
Nckonitat
EsClonad
t came
ern Cuari
ton werit
PAnfcui
enn cno
vocden
4b una ⸗

ppler his

1 recece
vore r⸗
gocneßt
Aultve
lui ti
n u,
gelher
uctni
ſopero
ocivide
Mriwue
Eadih
ſegoitt
cisfteqn
wrilhn

uibus deriuata:quia producuntur obſeruanda ſunt. Caſus iucundus degu
la latus ſtaturus ſedes uires uitupero lex rex feralis ſæculum neꝗᷓ uox binus
totus denus regula nonus ſecuis humanus trinus ſerium remus caſeus fumẽ
fomes ceritus uena uomer. iunior pedor pedus liquor humor rapta uiginti iu
mentum iugera pedo laterna gradiuus rethe cunæ italia ſicilia macero uoci-
feror & pfuſus. Hæc quoq; a longis deriuata corripiuntur, dicax ſtilus manus
fabella quod Tibullus Pproducit titulus domus dux lucerna ſopor ofella farĩa
ſigillum diſertus abes qter quadernus tigillus aceruus uadut ariſta fragor fra
gor fragilis ſagax an nemus noto coma uir ſœmur ſigdẽ natomamilla fides o
maſiũ bubulcus curulis oculus orbus fatus lotiũ odiũ &ligula Regula ut legi
Nam oẽ preteritum biſyllabum ꝓducit primã. Præteriui fidi ſcidi dedi ſteti
& tuli. Oẽ pᷣteritum gẽinans:primam corripit ut momordi. Cetero preteri-
torum tanta eſt pria ꝗqta p̃ſentis. Excipiũtur Gẽui: poſui que a lõgis deducta
corripiunt. Itẽ Reppuli reruli rppi que a breuibus ꝓducunt. Oẽ ſupinũ biſſil
labũ primã ꝓdacit: ut luſũ. Deme itum ꝗtũ citum a cieo Situm litũ datum
ſtatum ſatũ ratum rutũ & notum in cõpoſitiõe ꝗdo o ĩ i mutat.ut cognitum
Deriuata a pteritis illogꝑe naturã ſeruãt. ſicut & a pſenti deducta in ꝗbo ꝗᷓdoq;ʒ;
poſitio inciditur ſerrem quũq; litteratura mutatur: ut rebar & reris a reor.
Exemplo ut pirum apud. Virg. cruſtimi minis ſyriiſq; piris grauibuſq; uole⸗
mis. Mecdia ſyllaba dicitur quecunq; eſt inter duas extremas dictiones plu
rium ſyllabarum. Ea cognoſcitur ſeptem modis poſitione: diphthongo de ꝗ-
bus iam diximus. Vocali ante uocalem que in latinis corripitur: exceptis
genitiuis noiĩum & ꝓnominum ius deſinentibus. ut iſtius unius in quibus
põitur ĩdifferẽter: ꝗᷓꝗᷓ ĩ alius ſẽper pducitur: ĩ alterio ſemp corripit᷑. Gti & dtĩ
Inte declinationis.e. inter duo.ii. ꝓducũt ut diei. interrai quoq; aulai & hmõi
a producitur in græcis ꝗdoq; corripit: ut tragœdia. ꝗᷓdoq; ꝓducitur: ut philo
ſophia. Accẽtu ꝓducto: ut fortũa. Accẽtu correpto: ut tabula. Diminutiõe:ut

ſi ex uerbo fortunage demas ultimã ſyllabã cognoſces eã ꝗ erat ãtepenultima

per accentũ. Diminutio. n.ad penultias cognoſcẽdas: uel ad eas ꝗᷓ poſſunt fie-
ri penultimæ ualet. Sed quãdocq; decipit: ut: inde de exinde proinde ex aduer-
ſum aliquando ſiquando affatim affabre nimirum enim uero. Quieſco apo⸗
ſtema adraſtinæ in quibus penultima quæ grauatur producta eſt. Rhetorica
Ariſtoteles. iuſtitia & multa hmõi ꝗᷓꝗᷓ acuunt antepenultimã: tamen correpta
eſt. Calefacis frigefacis & talia a facio breuẽ penultimam acuũt: Item utranc;
& pleraq; nti & accuſatiui plurales. Exemplo. ut pecuniam apud Hora. & ge

nus & formam regia pecunia donat. Regula ut muſarum. Nã a e & o incrrmẽ

tis pluralibus caſualium ꝓducũtur ut dominarum ſpẽrum dominorumi. &
V.breuiantaur. ut mãibus ſpecubus. Crementũ in caſualibus dicitur quando
obliqui caſus ſuperant rectũ:ut uiſus uiſibus.in uerbo quãdo ſuperatur ſecũ

da perſona ſingularis: ut amas amatis Hæc ſatis eſten. de uerbis plana & tria

cuiq; cognitio VItima ſyllaba ea dicitur ; terminatur dictio quotuis ſylla- Ntdies
barum Monoſyllabaq; ipſa inter ultimas ſyllabas reiiciuntur. Cognoſcitur ãt verbun
omnis ultima tribus modis poſitione. ut ſœlix. & dicunt diphthongo: ut mu/· eruul
ſe & præ. Regula: ut omnia in a deſinentia pducuntur: ut ultra & nega: Exci⸗ poltis
pe ita quia puta aduerbiũ. Caſus in a corripiuntur præter abltõs & utõs ueni⸗ Demio
entes a ntis ꝓductis. ut Aenea & monoſyllaba mna Barbara & græca quædggi Alansn
ut manna paſca & litteratꝶ noĩa ut a.h. Kk.ĩdifferentia ſunt. Sed decliabilia no üuüimamc
mina rarius ꝓducũt & tunc ſeruant græcũ accentũ tpe. Nũeralia ĩ ginta ſemp Amono
ꝓducta. in genta ſp correpta ſũt. In e monoſyllaba ꝓducunt᷑ ut me te ſe. ex usre
cipe ꝗᷓ ꝗdo & ſigniſicat. & ſecũ cõpoĩta ut quiſq;.ltẽ neꝗdo ſigniſicat an. Veꝗᷓ ſmiem.
do uel & & et. Plurimũ ſyllabagꝶ corripiũtur ut mare. Excipe gtũm & datiuũ Akbos
ſingularem & ntũm & uocatiuum pluralem primæ declinationis 4 diphthon corum
gõ hẽnt: ut muſæ & ſimilia eis ut doctæ totæ illæ. Excipe abltõs ꝗntæ declina Ledtle
tionis ut die cum ſuis cõpoſitis ut pridie hodie & fame abltũm qui olim qnti ihpen
ordinis fuit: & tabe apud Lucre. & quoſdam græcos abltõs ut eufrate ariſtote ſnpun
le. & utõs uenientes a nominatiuis ꝓductis ut libye achate. Sed ulyſſes achille ligree
oreſte corripiunt. ſunt.n.a tertia declinatione. In. i. finita ꝓducũtur: ut bibi. de Dpanth
mũtur milu tibi ſibi ibi & ubi: quæ communia ſunt cum compoſitis.niſi &
ꝗſi corripiũt᷑.ltem uocatiui græci ĩ i ut amarilli tybri. & dti ut pallidi. In mo QCudi
noſyllaba ꝓducũtur ut do ſto. Plurium ſyllabaꝑꝶ cõmunia ſũt ut ſcribo ueto luce
Datiui tamen & ablatui ſecundæ declinationis ꝓducuntur ut deo. & ſic ſi ad

uerbia efficiantur ut tanto quanto. Sed mutuo ſero cito modo ſedulo crebro
profecto & ergo communia ſunt. Ergo quom cauſam uel propter ſignificat
producitur. Gerundia indiflerentia ſunt. ego ſemp corriipendum & ſi aliter
inueniantur. Græca ut dido Erito Alecto producta ſunt. Inu omnia produ
cuntaur ut genu. In c etiã producuntur ut ſicſac dic duc. Tolle lac nec dõec
Hic pronomen indiferens eſt. Aduerbium uero longum. In. b.d.g.m.t.fi⸗
nalem corripiunt niſi poſitio uel diphthongus uel ſvncopa incidat ut legunt
fſumat ꝓfumauit obit ꝓ obiuit. In hꝓducũtur ut ab uah. In Lcorripiũt
ut ceruical ſemel excipe ſol nil & barbara in fine cũ accẽtu pronunciata ut mi
chael gabriel. In. n. ꝓducũtur ut titã. Deme forſã forſitã an tamẽ attamẽ in de
in exin ꝓin. & corripiẽtia pẽultimã creſcẽtis gtĩ ut nomẽ noĩs & pleraq; greca
ut ilion pelion quæ interdum ꝓducũt ut helycon: In in accuſatiui corripiunt
Acti primæ declinationis ĩ an & in en ancipites ſunt: ſed frequentius produ⸗/
cuntur. Viden & ſatin corripiunt. Mẽten producunt: Nemon indiflerens ha-
bet. In r corripiunt ut cælar hymber & cõpoſita. excipe aer æther liber cel⸗
tiber. Item crater caracter & ſtater. Monoſyllaba etiam corripiũtur preter cur
fur cor lar far uer & par cum compoſitis. ut diſpar. In as producunt ut maie
ſtas. Deme græca ſiniẽtia genitiuum ĩ dis uel in dos: ut pallas ilias. Sic & accu
ſatiuos grecorum tertiæ declinationis: ut troadas lampadas. In es producũt

Oukfls
noleimit
gout⸗
negubic⸗
Eörvend⸗
A eel
Cihlato
ginnen
merle
cn Nei
mad
Achpttnon
Nræ Ceclni
folimgei
teariſtote
loachile
vtbibice
wsbind.
idi. lomo

cuboeN

lc 1
loaebro
ſonicat
Klalter
miaprocn
cnec oel
agntß
nun n
LNi.
ncanuN
nminnt⸗
ec⸗
Corthhiont

gtol

Keenshy⸗

er lbben
l

ꝓ panthous panthoi.

ut dies & libyes genitiuum Tolle i nquies nomen penes præpoſitionem & es
uerbum ſubſtãtiuum cũ compoſitis. Item corripientia penultimam creſcẽtis
genitiui ut miles ex quibus demuntur. abies. paries ceres ſpes res & pes cũ cõ-
poſitis. Mera græca pluralia ut troades corripiuntur.In is corripiunt. ut ignis
Demito uelis. & abis cum ſuis coniugatis. hoc eſt cum ſecundis perſonis ſin-
gularis indicatiui quartæ coniugationis. Tolle etiam ntõs producẽtes penul-
timam creſcentiſ genitiui: ut ſannis ſannitis & plurales caſus & omnis & deis.
& monoſyllaba: ut uis ſis. & ab eis compoſita ut quãuis uideſis. Subtrahimus
duos rectos is &: quis. Item mis tis. bis quæ corripiuntur. Cræca quoqʒ in is
ſimilem uocatiuum habentia producuntur: ut aris arinis, In os producunt
ut bos. excipe os oſſis compos impos & græca in os ut ilios. & genitiuos græ⸗
corum. ut pallados. Heros uero producitur. Sic & tros tam proprium quam
gentile. In us corripiunt ut tempus. deme monoſyllaba ut plus & producen
tia penultimã creſcẽtis genitui ut tellus. Horatius produxit palus. Gti quoq;ʒ
ſingulares & ntĩ actiĩ & utiĩ plurales qrtæ declinationis ut manus producunt.
Itẽ græca terminantia gtũm in odis ut œædipus œdipodis Sic & pãthus pãthi

Finis. Elenchico.
Clauditur hic riuus:noſtri pete flumina ſontis:

Ludere quo poſſis carminis omne genus.
Regiſtrum. atb. c.d. e.f. g. h. omnes ſunt quaterni.

Archlivfim
vorhaäanden

eSO ele'isoina -„PepueiS 10oelesqe1el

ulOo'lAlSeUIAXANMAMMA HUIO TZAISeEMKANXA 666 MBILAdO
2 A X

M 61 81 11 9 1 9 5 . 8 8§

oueleg O snoo- N

A h 1 s O

.
1

4
—

REGVYVLAE