Cc85

Cc85 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Collectio argumentorum selectiorum, pro comparanda linguae Latinae facultate . (TIN C Nol C Gur 6CROLN Vi⸗ . 4 74 ANAAN⅓ E I T, COLLECIIO. ARGUMENTORUM SELECTIORUM, PRO COMPARANDA LINGUÆk LATIN E£ FACULTATE, IN UISUM PHIBLICUM SCHOLARUM TRIVIALIUM WÜRTEMBERGI. ν ν ννϑ HBBLe STHTTGARDIE LITTERIS IOANNIS PHILIPPI ERHARDI. 1769. 1lechret Puo WN Noreiten Emin Enn Un in PRE,ůFATIO. L. E C T OQ RI SAL UTI E M. dparet in his paginis COl- TPee ½ LECTIO ARGUMENTORUM SELECTIORUM, tertium recuſa, majore attentione correcta, men- dis varii generis repurgata, non ſolum in Fabulis, Hiſtoriologia at- que Epiſtolir aliquot partibus aucta, ſed & in Generibus præci- pue pue Carminum eo usque amplifi- cata & adornata, ut Scholæ Triviales ſatis, quod eſt, inve- nire queant; quoad Partes deni- que Imegrantes in eum diſpoſita ordinem, qui augendis Diſcipu- lorum profectibus magis conve- nire judicabatur. Faxit DEus, ut omnia cedant in ipſius ho- norem, & Scholarum Patriæ ſalutem. Dat. Stuttgardiæ, Dom. Cantate. MDCCLXIX. COL- — N Re NmMa Ganh 1 Genmd K Pefcten nan Elltt. 1 g 1 M alim , 4 e ᷑ e N anli. S 54 t Sae . ee. COoTLLOQAUTA Uyter Geni⸗ LANGIANA. um Cſpolt is Dih COLLOQUNM I. us come De ſalutatione. gOACOHIWIVS & CHIEISTIASNVS. lart DEo Salve, mi Ohriſtiane. C. Ago gratias, * tu quoque ſalvus ſis, Joachime J. Nul- Ms o. lam a te peto gratiarum actionem. C. Cur ergo ſalutas ? J. Cur tu reſalutas? C. Ex In Patt uſu & vulgari conſuetudine. J. Cur ex con- In Fant ſuetudine: animum requirit ſalutatio. C. Qua- lem vero? J. Sincerum, qui omnia ex affe- tttgarcſe, tu agat, non ex ſola conſuetudine. C. Ve- rum eſt, erravi, & agnoſco errorem meum. IN. J. Recte quidem, nam erroris agnitio eſz di- CNI. midia emendatio. II. De ſurgendi tempore. J. Surgamus, Chriſtiane, ſurgamus! C. Be- ne mones, Joachime, ſurgam. J. Utinam A ſur⸗ lmili. 2 Colloquia Latina. — 2 — el,4 . . 7 „aui Me alo ſurgeres ad votum Apoſtoli Pauli! C. Quale ſorst illud eſt? J. Ut evigilemus ſpiritu, & ſurga- le Mlens mus e lecto ſonmoque peccatorum. C. Memini VIyno adhuc, quod heri in ſchola hac de re audivi. amm 4 J. Meminiſſe laudalile r, ſed praſtare lauda- nhirn con bilius. C. Præſtabimus ergo. J. Utique, ſed " a mdets non ſine DEl auxilio; quippe qui dixit: Sine Ee Nll me nibil poteſtis, nihil valetis. mnn III. De precibus. 1Dünmm J. Adesdum, Chriſtiane, precabimur. C. Jam precatus ſum heri & nudius tertius. J. Ediſti etiam heri. C. Immo & hodie edam, jam eſurio. J. Ergo precare etiam hodie. C. Pre- cabor pro conſuetudine noſtra. J. Quid pro conſuetudine? er animo precandum eſt. C. Quid vero eſt ex animo precari? J. Agnoſcere men- tis ſuæ ſordes, ſuam egeſtatem ac miſeriam, & in hac agnitione demiſſe ac ardenter ani- mum allevare ad DEum, omnium bonorum fontem & largitorem. C. Ego vero te videre ſoleo ore orantem. J. Ore quidem, ſed non ore ſolo, at linguâ, animi interprete. IV. De adventu condiſcipuli. POLILVCARFPUS & NATIHANAEL. P Salve, Nathanael. N. Ago gratias, Po- “ lycarpe. Unde venis? P. Ex ædibus pa- tris mei. N. Quid affers? P. Me ipſum: ve- nio miſſus in ſcholam veſtram. N. Hoſpes ac condiſcipulus noſter eris gratiſſimus. P. Agno⸗ co 1 Diben⸗ A pehen u 0 ligne, e uiciut: r ti. b erbdimnt Cn Steri. eſt Hocdfe edim, in n bocle, C,D. r.). Qd nlenef. C NWre er luten a wleinm, ſe 1. Trente n OInnium bononnn oo feio te ilen Glilen, Eed en Mtenpret, odſeipal. TANAL. en ranis, D.r eubos N- 1 Ne gom: 1 m. N Hoſer llimus. r o Colloquia Latina. 3 — ſeo tuum erga me amorem, & laudo. N. Ve- nisne inſtruétus libris? P. Nullis, ut vides. N. Ergo es miles ſine armis. P. Non pugna- bo, ſed diſcam. N. Immo facilius eſt, edere ſine orbe ac cultro, quam diſoere ſine libro. P. Quod nondum habeo, comparabo. Interea mihi ediſſere, quid tractetis in ſchola veſtra. N. Ediſſeram, attende. P. Ut vis, attendam. V. De lectionum initio. P. Ecquod eſt lectionum veſtrarum initium? N. Sacrum: a DEO enim capeſſendum eſt re- rum omnium primordium, præcipue in ſtudiis. P. Bene facitis, ſed narra, quomodo? N. Pri- mum precamur, deinde canimus, poſt legimus ſceripturam ſacram, quam Præceptor interpre- tatur. P. Precari poſſum, uti & legere, ſed ca- nere nondum didici. N. Uſus ez Magiſter opti- mus, qui non ſolum verba, ſed etiam nume- ros (Græci melodiam vocant) ſenſim docet. VI. De præparatione ad lectionem. P. Quid agis, Nathanael? N. Præparo me ad lectionem inſtantem. P. Ad quam? N. Ad penſum datum in verbis diſcendis. P. Quomo- do te præparas? N. Diſcenda lego ac relego, & quidem mente attenta & voce clara. P. Sic- cine procedit iſtud negotium? N. Quidni? non autem ſufficit lectio aut relectio una, ſed vel decies, immo vicies ac tricies repetita. Sic ſine moleſtia ſenſim proficio ac diſeo. Se= A 2 quere 4 Colloquia Latina. quere me, experieris. P. Optime mones, ſe- quar conſilium tuum. VII. De lectionis recitatione. P. Recita mihi lectionem tuam, Nathanael. N. Tibine, Polycarpe? quis in tuam me di- ſciplinam tradidit? P. Si recuſas in hoc nego- tio meus eſſe diſcipulus, ego tuus ero, & tibi meam recitabo lectionem, ut recitatio coram præceptore deinde ſit eo expeditior. N. Reci-= ta, attendam. P. Sed ita attende, ut mihi hæ- ſitanti aut erranti ſubſervias. N. Subſerviam. VIII. De attentione. P. Perge, Nathanael, in exponendo colloquio; Præceptor jubet. N. Dic ſtatim, ubi delieris, nam neſcio. P. Cur non attendis? N. Cogi- tabam de prandio. P. O te negligentem & eda- cem! vix ſcholam es ingreſſus, & jam ani- mum habes in patinis, qui in libris eſſe debebat. N. Monſtra, quæſo, monſtra lectionis tuæ ter- minum, ne vapulem. P. Hac vice monſtrabo, ſed, ſi ita perrexeris, te deſeram, deſertus au- tem certo vapulabis. IX. De negligentia. P. Cur frater tuus fere nunquam tenet lectio- nem ſuam? N. Quia eſt piger & negligens. P. Unde ipfſi exiſtit iſta negligentia? N. Inter alia e vitio edacitatis, ſive voracitatis. P. Opti- me judicas: Nam plenus venter non ſtudet li- Senter. N. Ita ſane eſt, & frater meus pro avi⸗ lilißte⸗ la - . cabrher mtoe 3 el me ot d⸗ get, Nvin el 6onnilin 1 De dle 1e ici N cur. NNn n. kun, g Lefhuine E 4 . NWeENe Phugelrig on ſet un eieluuru, RA MAC an Alhohn Incktenpis d 1 ſenl Eekan anm kcum (un unn gln on I ün 6In ibi con eee⸗ nggaumun. 4 ,, Atina. — 910 ONtine nonez tecſtltone mtam, Natnnng gud in tan we Kelluzin hoe , potnng erd, An 9 I kecitatig elr heciägt. N.Ne Altende t nitiin . N. oblenin. tentione. eipopencocolon Nanim, vbi Eelen AWendR. N te negieemen d Igreſi, & n 1 1nlebris ele gebenn ſra ectonis tue t Hho Fice nonttntm eeran, gelertis lgenta nguen enttleſt tper 8 elte Migenin N. Ir Ctactiis. 50 Neiter ton l Fuer e 3 Colloquiz Eatina. 8 aviditate ſua ſemper majorem jentaculi partem poſtulat. P. Sed anne accipit? N. Plerum- que, quod cupit, capit. Interdum vero ven- trem citius replet, quam oculos. P. Rem nar- ras bono puero indignam. X. De diligentia. P. Cur me adſpicis, Nathanael? N. Mi- ror diligentiam. P. Non meretur illa tuam ad- mirationem. Facio, quod debeo; neque id, quantum ſatis & æquum eſt. N. Cur vero es tam diligens? P. Quia diligo. N. Quid aut quem diligis? P. DEum & ſtudia: DEum, quia laborem nobis commendavit, immo præcepit; Studia, in quibus præſtantiſſimum eſt laborandi genus. N. Bene laboras, nec male philoſo- pharis: laudo diligentiam tuam. P. Laudare non ſfufficit, ſequi optimum eſt. Sin minus, di-= ligentia laudatur & alget. XI. De ſcriptione. ANDREAS & CHRISTOLPIONUS. A Eamus in ſcholam, Chriſtophore. C. Non- dum eſt tempus diſcendi. A. Ergo nec ludendi. Veni! Pædagogus vocat. C. En!? adſum, ut eam tecum atque ſeribam, ſed tuo calamo. A. Habeo tantum unicum. C. O me oblivioſum, qui non ſolum pennam, ſed etiam chartam oblitus ſum! A. Bonum habeto ani- Dmum,;, chartam tibi commodabo, nec deerit, qui commodet calamum. C. Agnoſoo amorem A 3 tuum, 5 C. 6 Moquia Latina. — tuum, Andrea, grato animo. A. Sed cave; ne poſthac quidquam rerum tuarum obliviſca- ris. C. Cavwebo. XII. De repetitione. A. Repetitio eſt mater ſtudiorum. C. Quis ita dixit? A. Pater meus. C. Num etiam pa- ter te docet domi? A. Utique; præcipue me excitat ad repetitionem eorum, quæ in ſchola audivi, legi & didici. C. Siccine tibi com- mendat repetitionem iſtâà ſententiâ, quam pro- ferebas? A. Omnino ita eſt. C. Jam iutelli- 8o mentem tuam. A. Niſi ego domi repeti- viſſem ea, quæ heri didici, jam me Præceptor deprehenderet imparatum, ſicut te. C. Me- tuo ſane, ne vapulem. XIII. De ſilentio. A. Heus, Chriſtophore! rem tibi narrabo le- pidam. C. Mitte me garrule, Præceptor no- bis impoſuit ſilentium. A. Non ignoro: nec clamabimus, nec clara voce loquemur, ſed admodum ſubmiſſa. C. Nec ſubmiſſe garrien- dum eſt. A. Quis audiet? nemo. C. Erras, DEus audit, qui ubique præſens eſt. A. Si- lebimus! XIV. De teſtimonio diligentiæ. A. Heri non accepi merendam. C. Quæ erat cauſa? A. Negatum diligentiæ teſtimo- nium. C. Cur illud tibi negaverat Præceptor? A. Quia in ſtudiis haud fueram diligens. C. De- SE&ctus diligentiæ juſta eſt caula negandi me- ren- ſaor! SAE N A Wkb be lce nnleih n leni ntent ir Cr ſum aumumemn ls Meinn, Ellnten dht, . lg ins ,sel Ce Ctint, n d 4 Ll care mtunn Ulrilen etitone, Hlinn,. S 3 L Num eting lUinne; Prerſpveng rum, Gur in ſdi Dleſe tbi an Elenti, gun 1 et. C Am intl enn Comi ere i,ſm ne Mutt 1,ſent t N Wed. el ten thi mme; Mule, Mrrenor 4 Mon inoro: n oee onenur, le Cbniſe guneer Deno. C. Ults rrets el. A, io Clgente. cencam. C. C. dtiigenie veiin Aguretir Drkcee⸗ un Cligers 11. crula negnt le Colloquia Latina. „ rendam. A. Id expertus ſum damno meo. C. Sic, quæ nocent, docent; &, qui nihil me- retur, nullam accipit merendam. XV. De ſcriptura ſacra. JACOBUS & MAR TTINUS. J Quis eſt novus iſte liber, in quo tam at- tente legis, Martine. M. Eſt ſcriptura ſa- cra, ſive ſacer codex. J. Hunc librum nec novi, nec habeo. M. Cares ſane egregio the- ſauro. J. Itane hic liber theſaurus eſt? M. Eſt certe, & quidem theſaurus quovis auro præ- ſtantior. J. Cur eum habes loco theſauri? M. Quia continet verbum ac voluntatem DElI de noſtra ſalute, inprimis æterna; unde eum vocare ſoleo epiſtolam. J. Qualem? M. Mis- ſam ad humanum genus. J. Si tantum eſt hu- jus pretium, rogabo patrem meum, ut mihi eundem donet. XVI. De creatione. J. Quid legis, Martine? M. Hiſtoriam crea- tionis. J. Quis eſt creator? M. DEus omni- potens. J. Quid creavit? M. Mundum uni- verſum. J. Quomodo? M. Ex nihilo, per infinitam ſuam potentiam. J. Quando? M. In principio omnis temporis creavit omnia; eaque ſex diebus digeſſit atque exornavit quam ſapientiſſime. J. Quem in finem? M. IUIt manifeſtaret ſuam potentiam, bonitatem ac ſapientiam. Colloquia Latina. XVII. De angelo & homine. J. Quænam eſt (res) nobiliſſima rerum crea- tarum? M. Angelus ac homo. J. Quid eſt an- gelus? M. Spiritus. J. Quid eſt ſpiritus? M. Qui non habet corpus; ipſam vero angelorum na- turam non intelligo. J. Quid obeſſe nobis vel rodeſſe poſſunt angeli? M. Permultum ſane. J. Quamobrem? M. Dati enim ſunt nobis ut præſides, cuſtodes ac comites. J. Ubi hæc audiviſti? M. Audivi ſæpe in templo, & legi in ſacris literis. Lege easdem, ſic plura cogno- ſces de angelis. J. Sequar conſilium tuum. XVIII. De morte. M. Cur fles, Jacobe? J. Quia ſoror mea mor- tua eſt. M. Doleo, & tecum lugeo. Sed ubi nunc eſt? J. Mortua eſt, ut audiviſti. M. Ita- ne plane periit? J. Corpus quidem video, ſed exſangue & exanime. M. Nunc vides, quid corpus ſit ſine anima. J. Video, ſed, ubi ani- ma ſororis meæ ſit, neſcio. M. Fuitne ſoror pia? ]. Fuit ſane. M. Ergo ejus anima eſt in cœlo, in ſede beatorum. XIX. De reditu in vitam. J. Cras non potero venire in ſcholam. M. Quamobrem? J. Sepelietur ſoror mea. M. Video te nunc hilarem, cur non amplius luges? J. Quia audivi, eam aliquando excita- tum iri, & redituram eſſe in vitam. M. Quan- do? J. Die hujus mundi extremo. M. Interea tamen V (.Crad wei (vortounl prſey emnen wem, Nn ſon ener n lle Kt WRN ehuun ClsNler N nun Hiizan Ar an dn Tupinmn , kfhgghinon uim urnonen ECin, an Diledlitn Mken, ai u Lerna R or Ch ia Gtin, Uunin llln ünn tez. onc . g. dekhhimen Neng eelorint lobeſt Nobe Mkermeltum ir, l enmn lunt dobsn Unte. .. Uni ke bentengho, A den, ſeplunen Conllium muun. Morte. Quſrornern KWUn dege Nels It aucfrid. Nt gnſten vſene Mnr nits, gl iteo, Lel, ubian .E. uiene Oror eſs mnind eſt in n Wtn. enire in kenolan. eletut Cror wer Cn don anhi nAqunndh ex IWtum. M. geno. M.Eel Colloquia Lutinn. 9 — tamen mortem meditabimur. J. Bene mones, nam etiam nos mortales ſumus. XX. De extremo judicio. J. Cur ita contremiſcis, Martine? M. Ful- gurat, & mox tonabit. J. Meminerimus judi- cii extremi, ubi DEus inter fulgura ac horren- da tonitrua nos citabit ad tribunal ſuum. M. Quem in finem? J. Ut ipſi, tanquam ſu- premo judici, rationem reddamus vitæ noſtræ. M. Simulabo, me fuiſſe pium. J. Pudeat te ſimulationis tuæ, impudens ſimulator! num putas, fieri poſſe, ut DEum fallas? M. Agno- ſco errorem meum, &, me erraſſe, fateor. J. Non ſolum errorem, ſed etiam malitiam tuam agnoſce & exue. XXI. De vita & morte æ&terna. J. Eheu! migravit hinc Chriſtophorus, ami- cus noſter. M. Quorſum? J. Ad vitam æter- nam, depoſitis corporis exuviis. M. Quando? J. Hodie circa horam ſeptimam matutinam. M. Heu optimum Chriſtophorum! J. Recte eum vocas optimum, nam Chriſtum ferebat in animo, ut nomen ejus indicabat. M. Ergo nec dubito, eum frui vita æterna. J. Nec ullam habes dubitandi cauſam. Pii enim mo- riuntur beate, ſed impii poſt hanc vitam ſub- eunt mortem æternam. XXII. De deſiderio rerum cœleſtium. J. Sequamur Chriſtophorum, Martine! M. Non poſſum. J. Quidni? M. Dic, quomodo . A && 10 Colloquia Latina. & quorſum? J. In cœlum, per ſancta vitæ cœ- leſtis deſideria. M. Eum tamen non aſſeque- mur, nec reducemus in hanc vitam aut has terras. J. Neque id tentabimus; ſed per ſanéta ſuſpiria abducemus animum ab hujus mundi vanitatibus, ut paratus fit ad beatam mortem. M. Neſcio, quando moriturus ſim. J. Ideo obſervare debemus dies ſingulos, quia nobis unus eſt absconditus. M. Videris mihi eſſe ſa- piens. J. Da operam, ut etiam ipſe ſapias. Nam mortem ſalutariter meditari, eſt ſapere. XXIII. De auctore ſeu fonte virtutum. PAULUS & AKkE1TOPIILUS. Unde eſt aut oritur virtus, chariſſime Paule? P. A DEO, ſummo ac perfectis- ſimo bono, omnium bonorum audctore, atque virtutum fonte inexhauſto. A. Quomodo hau- rimus ex hoc fonte? P. Per preces, animo DEl dona in ſe derivante, ac ſincero, qui etiam ipſe DEl donum eſt. A. Ergo, ut intelligo, extra communionem cum DEO nulla eſt vir- tus, nullum virtutis exercitium? P. Recte in- telligis; incipis jam ſapere per DEl gratiam. XXIV. De ſapientia. A. Quid vero eſt ſapere? P. Spiritu DEl ita illuminari, ut guſtum percipiamus in virtu- tibus ac in communione cum agnito DEO. A. Quid præterea? P. Nihil. Numquid præter DEum & illuminatæ mentis virtutes requiris? A. Non requiro quidem, ſed tamen ſcire aveo, anné Glou — cglmnin rs koninen Cteorl C D s ſheema Net N He ikelribe 4 e. AN W. ni e l N Ahri ſathenli e n no 1rſalihn tine, eluchie e. Uaen udn e. Ne in Na nu,ipiin In Aidtun aAlbenum noer ud in. le ſdolle, Ioin oi⸗ knric Kdan i lan nelitm, Men fontenitnun 6VOPEILC. l Firtus, Cunihre rmwe Tere gic⸗ Crom ude, m . 4. Corote Ur Meres, n 1e Me littin Ino, ur me te DE0 oula ett ni⸗ fumt . Neckein⸗ er Dklgeniam. pemi. . rin Dli Cpümns in Nirtu cuin Uito⸗ 510 Nngi en SNunss ker⸗ Auumen ſciren „ „. 7 Colloquia Latina. 11 anne omnes homines ſapiant? P. Pauciſſimi hominum poſſident ſapientiam. A. Quæ ſub- eſt ratio? P. Quia DEum non timent. Nam timor DElI eſt ſapientiæ initium. XXV. De timore DElI. A. Quidnam eſt timor DEI? P. jam audivi- ſti: Sapientizæ initium, immo virtutum omnium cotmplexus. A. Hæc nondum ſatis intelligo. P. Ergo tibi declarabo. A. Expecto declaratio- nem tuam avide. P. Qui DEum recte timet, is eum vere agnoſcit, reverenter amat, & ejus juſſa exſequitur; atque ita voluntati ejus fit conformis. A. Ut audio, ardua res eſt timor DEl. XXVI. De amore DElI. A. Quid eſt amor DEI? P. Eſt fructus ſpiri- tůs ac fidei. A. Quid continet? P. Affectum animi ſincerum, qui ſemper verſatur in actione virtutis; hoc eſt: homo, DEum amans, lu- benti animo omnia Chriſtianismi officia per- agit. A. Talem affectum, ſeu animi habitum mihi opto. P. DEus det eum utrique noſtrûm. XXVII. De virtutum exemplari per- fectiſſimo. P. Ecquis eſt optimus virtutum omnium magiſter? A. Chriſtus ] Eſus, Servator noſter. P. Quam ob cauſam? A. Quia perfectiſſi me ipſe præſtitit, quod perfecte docuit? P. Ergo- ne ſolum Chriſtum imitemur? A. Omnino, ita tamen, ut eos quoque æmulemur, qui etiam 12 Colloguia Latina. etiam ipſi Chriſtum vere imitantur. P. Utinam omnis vitæ noſtræ actio eſſet Chriſti imitatio. XXVIII. De oppoſitis vitiis. P. Quid eſt vitium, Aretophile? A. Eſt morbus, immo peſtis animi. P. Quomodo pellitur hic morbus? A. Per ſtudium virtutum. Nam, qui virtutem induit, vitia exuit; qui virtutes amat, vitia odit. P. Quodnam vere vitium eſt juventuti nocentiſſimum? A. Phi- lavtia. P. Ergo huic morbo per DEl gratiam medebimur. XXIX. De horto. VALENYINUS & HERWANMNUS. V Unde venis, Hermanne? H. Ex horto- * V. Quid inde affers? H. Flores varios- V. Immo faſcieulum florum odoratum, ut video. Quis eo te donavit? H. Hortulanus, vir pro- bus, & qui ſummopere me diligit. V. Sed cur non affers pruna, immo mala & pira? H. Pru- na jam comedi, ſed reliqua poma nondum ma- turuerunt. V. De floribus numquid cogitas? H. Cogito aliquid. V. Quidnam? H. Nos ſu- mus inſtar florum, adeo, ut aliquando de no- bis ipſis cum Poëta dicere poſſimus: MWos quo-= que ſtoruimus, ſed fos fuit ile caducus. XXX. De frigore & igne. V. Cur non ſcribis, Hermanne? H. Digiti mei rigent ftigore, nec eſt ignis in fornace, unde muſeum calefiat. V. Age, cxcitabimus 8 ignem Mmu nbeck 8 on 3 meno,l W V. Oner Alberanet Hellen Pr n kent nor ſpe . 1 E.Abt ftoncte U De⸗ UMl nd gie i. — Eunnh Ulinmn Ci nnto, ts ri etopble, N m he Qvonch ludium Vireuun Ntn eruit G 1. QlCdam venn unonn NPn erll gin Ctto. NAYNE el . k Wr. M MR NR NMorkunurdilen Ougnun, NN. ilgte. VEler Cpia! Hr. Onn vondom me umguld ogiag, un’ H. NsK. Uigunce Ge no⸗ üms: Mot ue⸗ Henheeu. Kige. me! I. De ns in falun Ee, Gainns 81 7 Colloquin Eatind. 13 ignem folle. H. Follis adeſt, ſed lignum deeſt. V. Ecce! lignum hic eſt. H. Novi, ſed eſt hu- midum, arido opus eſt. V. Cur non ſuſſicit hu- midum? H. Quia, ſi igni admovetur, nil niſi fumum producit, fumus vero infeſtat oculos. XXXI. De pluvia. V. Cur venis tam ſero in ſcholam? H. Tem- peſtas, cujus tranſitum expectabam, me retar- davit, ſicut heri te remorabatur pluvia. V. Jam- ne deſæviit? H. Deſæviit quidem, ſed ab orien- te rurſus ſurgunt nubes atræ, pluviam minan- tes. V. Immo fortaſſe imbrem aut nimbum. H. Expectemus, quid ſerus veſper ſit adyetu- rus. V. Inprimis, ſi ſuborta fuerit procella. XXXII. De morbo. V. Cur frater tuus hodie non erat in ſchola? H. Laborat morbo. V. Quonam? fortaſſe pi- gritiæ. H. Minime, ſed febri. V. Ego heri etiam æger eram capite, quod mihi dolebat, & tamen ſcholam frequentabam. H. Ego vero ſæpe laboro pedibus, qui recuſant ire in ſcho- lam. V. Sed eunt tamen. H. Omnino eunrt. Nam timor virgæ etiam invitos pedes currere cogit. V. Faxit DEus, ut ſanam mentem ha- beamus in corpore ſano. XXXIII. De alauda & luſcinia. ARNOLDVUS & NICOLAVUS. A Audivi heri alaudam, veris nunciam. ◻.' N. Nonne etiam luſciniam? A. Nondum; hæe 14 Colloquin Latina. hæc enim non veris, ſed æſtatis eſt prænuncia. N. Utra vero canit ſuavius? A. Luſcinia. In- ſignis tamen eſt etiam vocis ſeu cantus præ- ſtantia in alauda. N. Omnino, ideoque nomen habet a laude, laudat enim Dominum creato- rem ſuum. A. Scita eſt hæc nominis ratio. N Nos vero inde diſcamus multo magis DEum laudare. A. Id omnino æquum eſt, dedit enim nobis vocem humanam & articulatam. N. Interea vero gaudeo, appropinquare tem- pus, quo poſſimus avium nidos inveſtigare. XXXIV. De mendacio. N. Cur heri non fuiſti in ſchola, Arnolde? A. Carebam calceis. N. Mentiris, nam vidi te ambulantem in foro. A. Kogo te etiam at- que etiam, ne dicas Præceptori. N. Ergo mentitus es. A. Fateor, modo Præceptor non reſciat. N. DEus tamen novit. A. Ille me non cædet virga. N. Graviſſime erras, noli irritare ad vindictam DEum, ſeverum judicem, cujus virga peccatoribus aliquando erit intole- rabilis. A. Etiam mendacibus? N. Omnino, nam imitantur diabolum, ſpiritum mendacis- ſimum. A. Non mentiar poſthac. N. Faxit DEus, ut ſerves promiſſa. XXXV. De furto & mendacio. N. IIbi, & a quo, accepiſti iſtum annulum, Arnolde? A. Inveni eum in platea. N. Quan- do? A. Nudius tertius, cum venirem e templo. N. Sed ego illum adhue heri vidi in digite amitæ Nupuin 4 — — cGor. A renchont „ N N 1 e Ner N.e Centen in 6 Aedu,Ee NNrm. WI en enb Elmla . 4 Bene n mdo. uepili ſehlegi Wune ti Dnnn num cenn e oninis nti nllo egisDbir uun lt, geti n C miellten nohinun ter tsimeſigre, Net, chola, Arnolte bnniis, han riii eeim 1. GNN. N den VCdo Drrcepor WVI A Ile n Me enas, nl Ererum idcen, unch et intole. 61 NOmniv, iitun menczeß⸗ Oltne. N. Fann enlaco⸗ iſtumennlum, Prer N itene tenn i ai in⸗ 6 .* Colloquia Latina. 1 5 amitæ tuæ, Sabinæ. A. Illa eum fortaſſe amiſit. N. Mendacem oportet eſſe memorem. A. Cur me vocas mendacem? N. Non ſolum es men- dax, ſed etiam fur. A. Quid abſtuli? N. An- nulum. A. Id vix probabis. N. Jam ſatis pro- bavi, immo tu ipſe probâſti, ſeu confeſſus es, A. Quibus verbis? N. Credisne, me annulum heri vidiſſe hærentem in digito amitæ tuæ? A. Id non negabo. N. Quando vero tu eum in- veniſti in platea? A. Ante tres dies. N. Ecce mendacem, qui ſui eſt immemor, & invenire poteſt, antequam aliquid amiſſum eſt! A. Fa- teor furtum & mendacium. N. Sane pudeat te utriusque, inprimis mendacii, quod turpiſſime a te iteratum eſt. A. Crede mihi, non ſolum facti me pudet, ſed etiam pœnitet atque piget. N. Utinam ſerio! XXXVI. De ira & odio. N. Cur iraſceris, Arnolde? A. Titius me fuſte percuſſit? N. Putabam, Titium eſſe ami- cum tuum. A. Ex amico factus eſt inimicus odio dignus. N. Erras Arnolde, nam debe- mus etiam hoſtes noſtros diligere. A. Sed illi nos non diligunt. N. Nec nos DEum amavi- mus, & ille tamen nos amat impenſe, ut ipſum redamemus, & ſimul amore complectamur ini- micos noſtros. A. Bene mones, ignoſcam Ti- tio, ipſumque amabo. XXXVII. De animo ingrato. A. Unde accepiſti novum iſtum librum, Nicolaés? N. Ab avunculo meo. A. Num ipfſi gratias 16 Colloquia Latina. gratias egiſti? N. Oblitus ſum, nec opus fuit gratiarum actione. Non enim poſtulavit eam avunculus. A. O ingratum hominem, qui non vult gratias agere, niſi exactas. Fuitne tibi gratus liber? N. Fuit omnino, & adhuc eſt. A. Vide impudentiam tuam; liber eſt Sgratus tibi, tu vero es ingratus erga ejus dato- rem. N. Agnoſco errorem ac vitium meum. A. Sed ita illud agnoſce, ut emendetur. XXXVIII. De inſtruenda menſa. CHIS8 TIANUS & POLLFCARFPVUS. C◻ Sterne menſam, Polycarpe, eamque rebus neceſſariis inſtrue. P. Jam factum eſt, ſed mappulæ manuales ſunt immundæ, nec ſa- tis aptæ ſunt ad recentem ſeu mundiorem map- pam, quam mihi mater ſuppeditavit e ciſta. C. Hæc cura eſto matris, modo mundi ſint or- bes, nec negligatur appoſitio panis, ſalini ac poculorum. B. Omnia parata ſunt. C. Cura, ut apponantur cibi. P. Ecce jam affert famu- Ius fercula. C. Mallem ipſe eſſe dapifer. XXXIX. De ſiti ac potu. C. Fauces meæ jam arent ſiti. P. Igitur eas riga. C. Nemo eſt, qui mihi potum miniſtret. P. Eſto tibi ipſe miniſter. C. Neque adeſt ce- reviſia, niſi admodum tenuis, ſeu ſecundaria. P. Talis potus convenit pueris & literarum ſtudioſis, nam cerebrum haud tentat aut tur- bat. C. Sed aceſcit. P. Mentiris. Eſt defæcata, bonæ lirin — c v grlt l W Nere Lin 1Cbritte, lun, & * 1 Cll ITTN AN De le gun Wie vor D, Tef Itd tuit Menn Sls Eegondis 6, unn Chl ARENRRAN en tid wem. . nwer, Edotn Etgum ne mgul u iceinit elre ſoe tie — 0 n rg ii llitenm un nien, gul l end litne Omnno, C N tuan; eg tnera eins en. n r Fitunm neun tementetur. enca wente. 91⁵⁵⁵⁵ he, eumae rebn⸗ n bdun el, nmnnde, neeſ⸗ Eummdem. npelmert e eſ Dodo munciſre⸗ ſio uns, Ai taſnt 0,0 ce aun aler fin ele nit lueſonn lii Dlgtar es Uüpotun Ninilre. Nege ntit le, buſeonnr⸗ tets & Iuemm Pud tenrn uu⸗ rth 1 Colloquia Latina. 17 bonæ notæ., ac grati ſaporis. C. Ergo bibam cereviſiam tantopere laudatam. P. Ita vero, ne poculum ſine reſpiratione exhaurias. De- ſine, deſine, Chriſtiane, ut circumagatur ſeu obambulet poculum, & nobis quoque noſtra portio ſuperſit. C. En! capeſſe. XL. De fame & edacitate. C. Cur tam avide voras, Polycarpe? P. Ve- bementer eſurio, Enmes veroô optimum eſt con- dimentum. C. Si eſuris, ede, nec vora diſten- tis buccis, ita, ut plenos ac dentibus non com- minutos bolos deglutias, & quidem ſepoſito bane; nec tantum cibi in os ingere. P. Sed ſapit egregie. C. Ergo ſeda ſaporem paulatim, nec te obrue nimia ingurgitatione cibi. P. Mo- rem tibi geram. C. Vide, quam fœde te in- quinaveris, cibis ex ore defluentibus. P. Abs- tergam me mappula. C. Geſtus edendi muns dus oſzo atque modeſtus. XLI. De adventu convivæ. P. Accede, Chriſtiane, nondum enim, cum tu abeſſes, omnia ſunt pereſa. C. Ago gratias pro invitatione veſtra, fames me non exſtimu- lat. P. Nihilominus ad menſam i nobiscum, & ede, quantum libet. C. Salvete fautores & amici! bene ſit vobis cœnantibus! P. Et tibi nobiscum cœnaturo! occupa hanc ſellam aut iſtam, ubi tibi ſedes erit commodior. C. Gra- tulor mihi de veſtra ſocietate & amieitia. P. Et B In „ 18 Colloquia Latina. tu nobis es gratus, ſed longe eris gratior, ſi cultrum expedies, & ipſe cibum petes e pati- na. C. Facio, quod imperatis. P. Non impe- ramus, ſed rogamus amicum amice. XLII. De piſcibus. JOHANNES & THEOPIIILUS. Ecce piſces, Theophile, & quidem frixos. T. Cujus generis? Suntne carpiones, aut percæ, aut lucii? J. Lucii. T. Nunc novi cos. J. Sed quale proverbium heri audivimus de piſcibus? T. Mihi non venit in mentem. . Ergo nec piſcis veniet in ſtomachum tuum. .„Eja, dic mihi. J. Magis mutus es, quam bpiſcis. T. Nunc memini; immo ſuecurrit mi- hi aliud. J. Quale iſtud eſt? T. Piſeem na- tare doces. XLIII. De menſa ſecunda ſeu bellariis. POLFCARKPUS & CHRIS TIANUS. P Surgamus, Chriſtiane, & adſtemus menſæ; ut mox cibos ſeponamus. C. Expecta pa- rumper, mi Polycarpe. Nam video in proxi- mo conclavi inſtrui patinam uvis, pomis & nu- cibus. P. Sed non pro nobis. C. Quidni? novi animum matris, quæ nobis raro aliquid negare ſolet. P. Ergo roga illam demiſſe. C. Expe- Gtandum erit adhuc pauliſper, donec appolſi- tum fuerit egregium illud ferculum. XLIV. Chnn iren Copenn dan Kpekena. WN D,niſblirm Rerr) Nfr Cinſining rec I Pen unmcun eton kn Gnn Uemheclline 4 Mded uil eme 6,AEhikhor n N 3 lb. OPLTS Cgicen fine e Crhionez, l., Nne pori n kerizucininng eni in memten. lomachum tun. Mltus er, Muni nmd ccunkm. N Men 1Keunca 6 WVTYAAN. Adlenmus menſe, ( Eypech n ſeo n proni ig doms & Qricni) vo Ionlquic negen niſe. C. dy, 1) Conee ⸗ lun . Colloquia Latina. 19 XLIV. De cantione. PDAGιU &ẽĩ DISCIPVUILUS 7TMOTHIE US. P Porrige mihi librum cantionum, Timo- thee. T. Quem in uſum? P. Ut cana- mus. Solemus enim precibus, quibus DEO gratias agimus pro cœna, addere unam atque alteram cantionem. T. Ego- nondum poſſum canere. P. Diſcendum eſt, quod neſcimus. Ipſi etiam angeli ſuo exemplo nobis muſicam commendârunt. T. Quando? & quomodo? P. Nonne audiviſti angelicam illam cantile- nam: Cloria in ecelſis DEU! T. Probe no- vi, & operam dabo muſicæ, quia tanta ejus eſt præſtantia. XLV. De lectione ſacri codicis. P. Ubi ſubſtitimus heri in lectione ſcripturæ ſacræ? T. In fine capitis quarti ſancti Evan- geliſtæ johannis. P. Vix credideram, te no- tâſſe caput. T. Non ſolum illud notavi, ſed etiam plurima, quæ circa illud monuiſti, adhuc memini. P. Pergemus nunc ad caput ſequens legendum cum epitome præmiſſa. T. Totum- ne legam? P. Omnino, & quidem voce cla- ra, tarda atque diſtincta, mente vero attenta ac pia. XLVI. De deambulatione. P. Tempus eſt eundi cubitum, Timothee. T. Vix audita eſt hora octava. P. Erras, mox audietur nona. T. Permitte, quæſo, ut usque B 2 ad 20 Colloquia Latina. ad nonam hic maneam apud matrem. P. It diſcurſare poſſis. Novi enim morem tuum pe- tulantem. T. Abſit a me omnis pectulantia. Tantum meabo paululum, memor ſententiæ, quam nuper in ſchola diſcebamus. P. Qujus? T. Poſt cœnam ſtabis, att paſus milte meabis. P. Sufficere poſſunt ducenti. XLVII. De exuendis veſtibus. P. Sine mora exue veſtes, Timothee. T. Ex- uam, ut præcipis, & quidem celeriter, cum ſomnus urgeat. P. Eſto autem ſimul memor dicti Paulini: Exuite veterem hominem. T. Sed quid eſt homo vetus? P. Homo vetus, ut (æ- pe audiviſti, eſt naturæ noſtræ labes, a prima noſtra origine attracta; hæc magis magisque exuenda eſt. T. Sed quomodo? b. Inprimis ſub noctem, ita, ut in conſcientiæ examine explo- remus præteriti diei acdta, variaque noſtra er- rata, & ea ſerio emendemus. T. Quomodo autem fit ea emendatio? P. Vera agnitione, demiſſa deprecatione, & ſerio propoſito emen- dationis. XLVII. De lecto. P. Confer te in lectum, tanquam ad lethum. T. Quid ſignificat lethum? P. Mortem. T. Pu- tasne, me hac nocte moriturum eſſe? P. Non quidem hoc arbitror, fieri tamen poteſt, ut moriaris. T. Ego potius dormiam. P. Sed ſomnus eſt mortis imago. T. Fortaſſe reſpicis verſiculum: Stulte! quid eſt ſomnus, d, niſi E d Tes l L Dock THunnle n chpee hol vettibes 7. Cuonrokn Ven gniton ropolio een⸗ o. gtun Ahrhun Moren. I. Du. mele! . N Uiwen Poreh 6 Ormiam. 1 Iloralle teſt Colloquia Latina. 21 niſi mortis imogo? P. Hunc ipſe reſpice, mor- temque ac ſepulchrum tuum meditare, ſic non eris ſtultus, ſed ſapiens, XLIX. De nocte. P. Compoſuiſtine te ad ſomnum? T. Utique me compoſui. P. Ergo obdormiſce, mox ex- tinguetur candela. T. Sic atra nox me terre- bit. P. Non habebimus noctem obſcuram, ſed ſubluſtrem. T. Ego nihilominus terreor. P. Ca- pe ſomnum oculis, & timorem DElI fiducia leno animo, ſic nullus erit terror tene- Vrarum. L. De cuſtodia angelorum. P. Quid te adhuc jactas in lecto, inquiete? T. Fortaſſe ducam totem noctem hanc in- ſomnem. P. Qua de cauſa? T. Metus mihi adimit ſomnum. P. Quid metuis? T. Tene- bras immo mures & ſpectra. P. Omitte iſtum metum, nam vanus eſt; habes ſanctos angelos cuſtodes. T. Ubi ſunt? eos non vi- deo. P. Nec poſſunt videri, tamen revera adſunt, & pro nobis agunt excubias. T. Ex- periar, an capere poſſim ſomnum. P. Quie- ſce placide. T. Ego tibi quoque, chariſſime præceptor, placidam noctem ap- precor. õ B 3 COl- X 6NHN ν2οτι⁰ RHMWMο πnHιοαμυe¼̃ COLLOAQAUIA SEYBOLDIANA. —,n LI. Serum prandium. CONN ADUS & DANIEL. C Quando vis prandére? D. Ego jam pran- „ di. C. Quotâ horä. D. Semidecima. C. Tam cito igitur prandetis? D. Sic fere ſo- lemus æſtate. Vos autem? C. Non prande- mus ante undecimam, interdum poſt duodeci= mam. D. Papæ! cur non citius? C. Expectan- dus eſt pater, dum e curia redierit. D. Raro igitur mature in ſchola eſſe, & precibus inter- eſſe poteris? C. Raro admodum a meridie in- terſum. D. Hoc impium eſt. Nonne mater poſſet tibi dare prandium ante reditum patris e Senatu? C. Poſſet quidem, ſed pater vult a me expectari. D. Quamobrem? C. Quia ſic illi placet. D. Nunc mihi tacendum eſt, os enim mihi occluſiſti. C. Cur es tam curio- ſus percontator? D. Puer ſum, & pueri ſem- per cupiunt aliquid ſeire novi. C. Fateor: ſed eſt modus in rebus, ut præceptor nos ſæpe do- cet. D. Ergo diſcedamus, ut te Pranſum Gen- eras. later in Ss R'r bei enet Gpſcien Kan wehm En. N. W WNNS. obneni ene he ierk gulen in bne) in⸗ li trtr nil Mlr dne ihlr innoni Ai egnlorn lalertkere le in Kil ſol; 8 Nere ndiun. 04WL. 0 lgopmrn. 0D. Eemigerina. N D. Kekereb⸗ CN etum dol motei Gtie Chice lellert. 0. Nn Eprecibis i Oduma mericie i⸗ ſ. MWone natet teteliumn ani n, ed puer Chrem C. Qui bi oendun e Cures tam curii ſun, Lreri 4. CEeot:? Gar mos mer⸗ Kaß ⸗ Colloquia Latina. 23 seras. C. Ignoſce, quæſo, ſi qua in re te of- fenderim. D. Ego abs te idem peto; ego, in- quam, potius, qui te offendere potui loquaei- tate mea. LII. Ingeniorum diverſitas. HENRIOVUS & 3AC0OBVUS. H Jacobe! J. Quid vis? H. Repetamus un lectionem. J. Non eſt mihi otium. H. Quid habes negotii? J. Volo ſcribere. H. Quid ſcribere paras? J. Dictata præce- ptoris. H. Cur heri non ſcripfiſti? Qo tempore ſcripſiſſem? H. Dum luderetur. J. At ego nolebam amittere ludendi occaſio- nem. H. Ah piger, nihil aliud quam luſio- nes meditaris. Nonne diebus Mercurii & Sabbati ternæ horæ nobis ſunt liberæ? J. Li- beræ quidem ſunt, ſed luſui deſtinatæ (at- tributæ). H. Immo partim luſibus, aut ali- cui honeſtæ remiſſioni, partim ſtudio litera- rio ſunt dicatæ. J. Fateor, ſed duntaxat iis . qui volunt immori ſtudiis. H. Annon pote- ras heri ſesquihoram, aut ſaltem horam uni- cam detrahere de ludo tuo? J. Tu ſtude, quam diu voles, ego vero ludam, quamdiu libebit. H. Per me quidem licebit, ſed in- terim parum promovebis in literis. J. Non- ne præceptori ſatisfacio? H. Utcunque. J. Tu igitur vis eſſe ipſo præceptore ſeverior? Omit- te me tandem. Age tu tuum negotium, ego meum. H. Age, ut libet. . B 4 LIIi. Colloguia Latina. LIII. Equeſtria. RKICHARDUS & SAMVUEL. R Profer ocreas, nam equitandum eſt. * S. En, adſunt. R. Probe equidem abs te curatæ, totæ albent ſitu. Opinor, nec exterſas, nec unctas hoc anno, adeo rigent Præ ſiccitate. Exterge ſubuvido panno, mox unge ad ignem diligenter, ac macera, do- nec mollelcant. 8. Curabitur. R. Ubi cal- caria? S. Adſunt. R. Verum, ſed obducta rubigine. Ubi frenum & ephippia? S. Sunt in promtu. R. Vide, ne quid deſit, aut ne quid ruptum, aut mox rumpendum, ne quid nobis ſit in mora, cum erimus in cur- ſu (itinere). Propera ad ſellarium (ephippia-⸗ rium) & hoc lorum cura reficiendum. Re- verſus inſpice ſoleas equorum, num qui cla- vi deſint, aut vacillent. Quam macilenti ſunt equi, quamque ſtrigoſi? Quoties abſter- gis aut paſcis illos in anno? S. Immo quo- tidie. R. Nimirum res ipla loquitur. Jeju- nant, opinor, nonnunquam totum triduum. S. Minime. R. Negas tu quidem, ſed aliud dicturi eſſent equi, ſi loqui liceret, quam- uam ſatis loquantur ipſa macie. S. Curo edulo. R. Cur igitur tu habitior equis? S. Quia non paſcor fœno. R. Reſtat, ut ador- nes manticam celeriter. S. Fiet. LIV. 1es aked dihel NANCrI eguitindon 4 Pe elilen , Ohinor ) U n, e iin iounno, nor 1e Meerz, (⸗ In. N Ubi cal. in, d bende inia) 8 In lt, a Ne unencdum, Ne Ror. elardom enni lfcenkam. N n, Nun glie⸗ Qlan mclen Coris Thlen 1 lnno go⸗ gunr ene truen tridaum. iten, Ed aliud luerr, duam Nack. . Cu bubttior edus Netur, uradn „. ler⸗ Colloquia Latina. 2 ⁶ LIV. Studium à cœna. DANIEL & EN ASM.US. D Quo properas? E. Fo cosnatum. Quid tu? D. Jam cœnavi. E. Quot hor? D. Quintâ, ut fere ſolemus. E. Quid nunc ages? D. KRepetam aliquid eorum, quæ redde- re habemus craſtino die. E. Ego didici ex Pæ- dagogo meo, non eſſe tam cito a cibo ſtuden- dum. D. Iſtud ego quoque didici, ſed nolo nunc ediſcere. E. Quid ergo facies? D. Ego quaſi animi cauſa prælectionem aliquoties par- ticulatim legam & relegam. E. Quid tum? D. Ita paulatim fiet, ut ſine cura, ſine tæœdio ſine moleſtia bonam partem prælectionis edi- ſcam. E. Iſta non ſatis intelligo. Et certe videris mihi ultra ætatem ſapere. D. Non eſt res adeo difficilis, quoniam te docere poſ- ſem, niſi ad cœnam properares. E. De cœna in tempore admones, ego igitur ejus cauſa me domum recipio. Vale. D. Ducat te DEus & reducat. LV. Studiorum & ſalutarium monito- rum contemtor. KVDOLPHIUS & CAhOL.US. R Quando repetes ludum literarium? C. Ne- ſcio. R. Cur hac de re patrem non ad- mones? C. Quid putas me curare? R. Pa- rum admodum, ut credo. C. Profecto verum dicis. R. Satis eſt ſigni, te non amare literas. B 5 C. Scio 26 Calloguia Latina. C. Scio legere, ſcribere, latine loqui, ſaltem mediocriter: quid opus eſt mihi tanta ſcien- tia? R. O miſerum adoleſcentem! Siccine contemnis rem inæſtimabilem? C. Quid tu ſic exclamas? Unde tibi videor miſer? R. Ami- ce, nulla tibi a me orta eſt injuria. Quod enim tibi dixi, non eſt convicium, ne tu in malam partem accipias; ſed miſereor tui, quia id contemnis, quod felicitatem parit. C. Lu- crum, divitiæ & voluptas felicitatem pariunt. R. Immo iſta multis fuerunt exitio; tametli di- vitiæ ſunt donum DElI, nec nocent, niſi iis, qui abutuntur. Verum enim vero nulla eſt homini pretioſior poſſeſſio, quam virtus, & rerum honeſtarum cognitio. C. Vis igitur concionari, ut video. R. Utinam divinas con- ciones audiviſſes diligenter! C. Hem, obtun- dis me, nunquid vis? R. Ut bonam mentem det tibi DEus. C. Eà fortaſſe tibi magis eſt opus, quam mihi. Vale. LVI. Patris ſollicitudo. ELIAS & BFENEDIGTVUS. E Audivi patrem tuum veniſſe hodie in Gy- mnaſium. B. Verum audiviſti. E. Cujus gratia venerat? B. Ut pro meis alimentis præ- ceptori numeraret pecuniam, & me ſimul illi commendaret. E. Nunquamne te ipſi com- mendaverat? B. Immo ſæpiſſime. E. Quid ſibi vult iſtà commendatione tam frequenti? B. Amore vero me proſequitur. E. Quid tnn B. Ideo Mri Sent re Ne 4 menduy e CNn n ne nins Cufenmt n Cm wn, kemnbeg as Eehet)en nn ltie Piorines . nlem, nt unhin i e Weand, d Cnnumnnn / Pcenhptil 1es Pladnt 1 40OEA n ſees Nini Miimmi 0 1glehnn genpphon h müie inini, Vlcium he Nnieror tui, N ennit C.I Tihen mgin. ti, unetl i⸗ Icent, ull i, n Nero nuln e Ovum Fittus, N C.V igtu unm ükinns on Men DMn Ut bonum menter le thi nie Cnco⸗ 00TYC. iletwie n. Crfl Cis EsAürentspre Are Cnl 1 nne de jlim. bG un ſlelt, „'G Colloquia Latina. 27 B. Ideo cupit me diligenter erudiri. E. Quid ſicommendat, ut ſœæpius vapules? B. Ea eſt fortaſſe cauſa, ſed quid inde? non propterea diligit me minus. E. Unde iſtud colligis? B. Quia puero tam neceſſaria eſt correctio, quam alimentum. E. Verum quidem dicis, ſed pauci ita judicant, nemo enim eſt, quin panem, quam virgam, malit. B. IIlud eſt na- turale omnibus, quis neget? ſed tamen patien- ter ferenda eſt pœna, præſertim juſta. E. Sed quid ſi pœna ſit injuſta? B. Ea quoque patien- da eſt nihilominus. E. Cujus cauſa? B. Propter JEſum Chriſtum, qui mortem injuſtiſſimam, eamque acerbiſſimam tulit pro peccatis noſtris. E. Utinam id nobis in mentem veniret, quo- ties aliquid patiendum. B. Præceptor id nos ſeæpe monet, quoties occurrit occaſio, ſed ſur- dis narratur fabula, ut eſt in proverbio. E. Er- go demus operam, ut ſimus poſthac diligentio- res. B. Ita faxit DEus. LVII. Cubiculum. ANDEEAS &- GkaTIIAwVX. A Quſ ita ſedes nutante capite? G. Dor- miturio. A. Certe non dormituris, ſed revera dormis. G. Fortaſſis. A. Quin ergo ſurgis, & cubitum pergis? G. I mecum unaà. A. Cur me petis comitem? an lemures times? G. Minime, ſed quia friget lectus. Dic, ob- ſecro, ecquota hora? A. Octava. G. Quo- tam dicis? quota audita? A. Octava, inquatn⸗ adeo- 2⁰ Coltoguia LEatina. adeoque nona imminet. G. Quid ais? vix fi- dem habeo. A. Atqui vera loquor, nona pro- pe inſtat, atque audisne illam? nonne præ- dixi? G. Ergo tempus eſt eundi cubitum. A. Ego nondum dormiturio. G. Vigila tu, quoad placuerit, ego ibo. A. Abi, tu ſomno- lente glis. G. Ita quidem tu me appelles, ſed id nominis rectius tibi convenit. A. Res ipfſa loquitur, uter major ſit glis. G. Nempe tu; qui aliâs ſemper me prior cubitum te confers. Ac demiror, unde hæ tibi jam vigiliæ? Mirum, ni interdiu alicubi protenſus in gramine ſter- tendo aliquot horas perdidiſti. A. Scilicet de te conjecturam facis. G. Novi ingenium tuum. A. Ex tuo ingenio alios judicas. G. Age, voco te in pignus quodcunque. Si unquam poſthac ante nonam lectum petiero, ſolidum pendam. Viciſſim tu, ſi idem feceris, eâdem teneberis lege. A. Placet conditio. G. Nunc opto fauſtam noctem. A. Eho, oblitus es pre- cum. G. Precabor in cubiculo tacite. A. Niſi te ſomnus opprimat. Etiam prius aliquid legendum fuiſſet ex ſacris. G. Id quidem fa- cere ſoleo, ſed jam me urget ſomnus. A. Abi ſane, dormi feliciter, ſubſequar, quando com- modum fuerit. LVIII. Materna indulgentia, LUCAS & AOCOBVUS. L. Audio fratrem tuum jam rediiſſe ex Gallia. *J. Redilt. L. Solusne rediit? J. Non omnino. L. Quis igitur cum illo? J. Quidam civis Srrioci, Vferir. C Doc Kaka imn, 6 . — — 6t 4 hnr nn Pro⸗ ham! Wy Pre. emnti ni bi, min, e aPpelſes, it. 4, Nes i 6. Nenpe tn ibm t in gunine ker. i A llen . Mei ienun ſlten. C 4ge, We. N ungun N Rid, Gnn ben erb, elen ndt. . Nr o, obltus r. lonctte, 4, N in ri Muil I gten t. Conms. 4. AMi r, uunco con⸗ leerie SS lile a gitt lor ]Ee Colloquin Latina. 29 civis hujus oppidi, qui fere biennium illic mo- ratus fuerat. L. Cur illuc iverat frater. J. Miſ- ſus illuc fuerat a patre, ut gallice diſceret lo- qui. L. Quam igitur ob rem non manlit illic diutius? J. Non poterat ferre diutius matris deſiderium. L. O tenellum adoleſcentem! Quotum agit annum? J. Decimum ſeptimum, ſi mater recte meminit, ex qua id audivi ſæpe. L. Age, quo vultu a patre exceptus eſt eſus adventus? J. Rogas? pater non ſuſtinebat il- lum aſpicereé, quin etiam nec ſalutatione, nee alloquio dignatus juſiit eum abire e conſpectu. L. Quid præterea? J. Niſi mater cum lacrv- mis interceſſiſſet, jubebat apparitorem arceſſi, qui miſerum in carcerem conjiceret. L. At- qui non poterat injuſſu magiſtratus. J. Neſcio, tamen conabatur. L. Quid poſtea factum eſt? Cubuitne domi veſtræ? J. Minime vero. L. Ubi igitur? J. Noſtine ſororis mec mari- tum? L. Tanquam te. J. Eo miſſus eſt à ma- tre, dum patris ira deferveſceret. L. Qoid tandem accidit? J. Egit interea mater cum propinquis & amicis noſtris, ut iratum Pa- trem mitigarent. L. Sic igſtur frater tuus cum patre in gratiam rediit? J. Id non fuit magni negotil, jam enim patrem pœnitere cœρÜH,Geat quod ſic excanduiſſet, quodque tam inhuma- niter excepiſſet filium. L. Nempe dies iram ejus lenierat. J. Eâ tamen lege recepit illum, ut promitteret, ſe in Galliam rediturum ſtatim a vindemia. L. Vide, quam ineptus lit iſte in matres noſtras affectus. J. Atqui matres ipſoe ſunt 30 Colhoquia Latina. ſunt in cauſa, cur enim adeo tenerè nos ada- mant? L. Naturam cogere difficile eſt. J. Sed quid hoc? dum fabulamur, a luſu ceſſatum eſt. L. Nihil inde nobis acceſſit mali. Ad le- ctionem conveniamus jam. LIX. Patris in filium affectus. MARNCUS &' HIEREMIA S. N Quaâ pecunia emiſti librum iſtum? H. Quâ * cenſes, niſi mea. M. Miror, unde ha- bueris? H. Quid miraris? an tibi debeo red- dere rationem. M. Egone exigo? H. Videris exigere. M. Non exigo, inquam, ſed ſic ſo- lemus inter nos familiariter & libere confabu- lari, ut latine ſemper condiſcamus aliquid. H. Ea res, fateor, plurimum confert nobis ad latine loquendi facultatem acquirendam. Sed nemo eſt tam lenis, quin interdum ſubiraſca- tur. M. Eſt, ut dicis, ſed eſt brevis puerorum ira. H. Quod autem de pecunia rogabas, eam a patre acceperam. M. Quando venerat? H. Abhinc octo dies. M. Miror, quod eum non viderim. H. Non eſt, quod mireris. M. Quid ita? H. Quia vix ſesquihoram hic moratus eſt, cum enim de equo deſcendiſſet, meque paucis eſſet allocutus: Aſcendamus, inquit, in tuum cubiculum, ut tecum liberius colloquar. M. Sed, antequam narres cætera, velim ſcire, quid ſibi voluerit adventus ejus tam inopina- tus? H. Falſo quodam rumore audierat, me degrotare. M. Quid ille, cum præter ſpem te Va= ſni maon del tm. MR Uer won N odetk o. li0 Sar piren ſen, in — lrt i, ialeit 9 1 le, 9,A Mudſanm tni i Nafkecs REMI/ 6 miſumd H Mivr, utel. 1N thi Cebeo l To H Vitn, um, ſel ſe b⸗ Elbere conubr. llaumms Tqi. mCe WWd Agcitentam N inercun ſbin⸗ 1. Mrey’ Pverorun ni ogebip en Muncdo ſeentt! Dnloceun o niens. 1. Ci tam hie mokams Leniſe, megt danbs, blt, beiiscologuu en, Telm en ein tun inan Ne uudlemn4 nPerer 4 Colloquia Latina. 31 valentem offendit? H. Magno gaudio affectus eſt. M. Quis dubitet? H. Dum me de vale- tudine percontatus eſt, quærit tandem, ecquid mihi ſit opus? Libro, inquam, lex aflium. Tum ille promit ex marſupio decuſſem, eum mihi in manum dat, & vale dicto, ſtatim con- ſcendit equum, atque abit. M. Cur tibi plus dedit, quam petiveras? H. Iſtud inepte quæ- ris. Scilicet ita lætus erat, quia me præter ſpem bene ſanum offenderat. Quod ſi vel co- ronatum petiviſſem, libenter dediſſet mihi. M. O quantum debes illi ſummo Patri, qui tibi adeo bonum patrem dedit. H. Ne cogi- tari quidem poteſt, quantum debeam; nam etiamſi malum dediſſet, deberem tamen non parum. M. Sed quid ceſſamus ire in ſcholam, inſtat enim hora tertia. H. Eamus, in me non erit mora. LX. Ruſticatio. URBANUS & CONR ADIS. Cur hodie mane abfuiſti? C. Oceupatus — eram. II. In quo negotio? C. In ſcriben- dis ad matrem literis. U. Quid opus erat illi ſcribere? C. Quia ad me lcripſerat. I. Ergo reſcripſiſti? C. Proprie loqueris. I. Unde ti- bi miſerat literas? C. Rure, nempe ex villa noſtra. U. Quando rus profecta eſt? C. Su- perioribus diebus. II. Quid agit ruri? C. Cu- rat noſtra negotia ruſtiea. U. Quid potiſſimum? C. Præparat ea, quæ ſunt opus ad proximam vindemiam. U. Prudenter agit. C. Unde iſtud pro⸗ 32 Colloquia Latina. probares? U. Omnibus in rebus adhibenda eſt præparatio diligens. C. Quis te iſtud docuit? I. Quidam Pædagogus dictavit ex Cicerone. C. Quâ occaſione? U. Cum me admoneret, ut me diligenter pararem ad ea, quæ poſtero die reddenda erant. C. Profectò recte mone- bat. U. Sed, ut ad propoſitum revertamur; annon habetis villicum, qui curet ruri veſtra negotia? C. Imô & villicam habemus, & fa- mulos & ancillas. U. Quid igitur opus eſt il⸗ lic tuæ matris opera? C. Quia melius novit providere rebus omnibus, quam iſti imperiti ruricolæ. I. Nihilne amplius?: C. Sine me finire propoſitum. U. Putabam te abſolviſſe: Perge. C. Etiam præcipua cura domini requi- ritur in re familiari adminiſtranda, ut ex patre ſæpe audivi. II. Ergo pater tuus nunc deberet potius in villa eſſe. C. Non poteſt. II. Quid prohibet? C. Quia totus eſt in arte ſua occupa- tus. U. Majorem, ut opinor, ex ea re fru- tum percipit. C. Quis dubitet? U. Inde igi- tur fit, ut relinquat uxori omnem curam rei domeſticæ. C. Omainòô ſic eſt. U. Sed ma- ter quando eſt reverlura? C. Vix aute perfe- ctam vindemiam. II. Quid tu, annon ibis vin- demiatum? C. A matre, ut ſpero, brevi ar- ceſſar. Sed quæſo te, quid cogitamus? jam omnes in auditorium currunt. I. Benè res habet, curramus & nos, ne poſtremi ſimus. 1 MN 4 ahpensbunm ſimpells A t ernt Ca, II. big DIALOGI L euet wun vetn . H0 ſguur n Dis meiis an⸗ EX n imi ANTIQUOν FOEDERE. C. Sne n — bam te mMoleile 2 nn tomnnitegu, Vanda, W er utne I. ADAMUS. Geneſ. III. Knd Argumentum. Serpens Evam, & Eva porrò Adamum impellit, ad veſcendum fructu vetito. D lnrel DEus veròô ipſos tres ad totidem pœnas ſem curam Ne . ed ma. damnat. ne perfe⸗ Serpens, Eva, Adamus, Jova. h Pbrin rſeo, Meri er Cetttonds, jan 1. I Dene in 1e Pohrent ur vetuit vos DEus veſci omnibus arbori- bus pomarii? E. Licet nobis veſci fructi- bus arborum pomarii: tantum DEus nobis in- terdixit ea arbore, quæ eſt in medio pomario, ne velceremur fructu ejus, neve etiam attinge- remus, nili vellemus mori. §. Nequaquam moriemini propterea: ſed ſcit DEus, ſi come- . C deritis 34 Caſtellionis Dialogi ſelectiores deritis de eo, tum oculos vobis apertum iri, atque ita vos fore tanquam Deos, ſcientes boni atque mali. E. Ita plané videtur, & fructus ipfe eſt pulcher ſaneè viſu: neſcio, an ſit ita dulcis guſtatu: veruntamen experiar. Vah! quàm, quâm dulcis eſt! impertiendum eſt etiam marito. Mi vir, ſi ſcires, quàm ſa- pidus ſit hic fructus, jam dudum comediſſes. Accipe. A. Quando ita vis, faciam. Ah, flagitium fecimus. E. Quid eſt? A. Nonne vides, miſera, nos eſſe nudos? E. Video, & me pudet: ſed quid nobis faciendum eſt? A. Texamus nobis ſubligacula ex foliis, quibus tegamus verenda. E. Benè mones: & eſt hic ficus foliis magnis, & aptis huic rei. A. Sed o nos infelices! videor mihi audire vocem. E. Jova eſt. Miſeram me! vereor, ne depre- hendat nos nudos. Abdamus nos in hoc den- ſum nemus. J. Heus, heus, Adame, ubi es? A. Auditâà voce tuâ in pomario, territus ſum: & quia nudus eram, abscondi me. J. IUnde didiciſti, eſſe te nudum? Numnam comediſti de arbore, de qua præceperam tibi, ne come- deres? A. Comedi quidem: ſed præbuit mu- lier, quam tu adjunxiſti mihi. J. Quidnam feciſti, mulier? E. Decepta à ſerpente come- di. Y. Quoniam iſtud feciſti, ſerpens, tu eris deteſtabiliſſima omnium beſtiarum, omnium- ue animalium terreſtrium, & incedes in pe- us „ & vorabis pulverem, quamdiu vives. Quin etiam conciliabo tantas inimicitias inter te & mulierem, interque ſemen tuum & ejus, ut ſ ] — 2 ldhe ſle . Ulunnlk, unntkinn e N. Uire 0 i Dumn, Renlen it Er honn U Nehäiniiun PCbid enn WWrun iny n lentes Nne — . , 1, E e iln lgtamen HWül l perthn eites, guun: 1 lerbls, Gibu enio, lentits nlime, ) I Vumnam comeci n töi, ne come⸗ El rebnit m 1iepene con t,bpens, en karun, omolun. E eles in ⸗ ,Iuumcid ſiß 6 inmiciciz pen tuun untigui Fwderis. 3 5 ut id conterat tibi caput, tu autem ei calcem. Te quoque, fœmina, afficiam plurimis dolori- bus & ærumnis, ut cum dolore parias, & tota pendeas ex imperio viri tui. Et tu, Adame;, quoniam morem gerens uzori tuæ comediſti de arbore, cujus eſu interdixeram tibi, habe- bis terram infœcundam tua culpa, & ex cea quæres victum laboriosé, dum vives, cum in- terim ipla procreabit tibi carduos & ſentes. Tu veſcéris herbis terra naſcentibus, & cum ſudore vults parabis victum: donec redeas in terram, ex qua ortus es. Nam pulvis es, & in pulverem redibis. SENTENTIA. Ob unius bominis inobedientiam mors intravit in mundum. Diſöèe puer obedientiam. 2. ABRAHAMUS Geneſ. XXII. Argumentum. Abrahamus, juſſu DElI, filium ſuum lſaacum vult immolare. Deinde, pro- hibente DEO, immolat arietem. Abrahamus, Haacus, CGenius. am tertium diem iter facimus, & videor vi- dere procul locum deſtinatum ſacrificio. Vos hic operimini unà cum aſino, dum ego & . C 2 puer 36 Caſtellionis Dialogi ſelectiores puer imus illuc, ut adoremus DEum, poſtea redituri ad vos. Tu, lſaace, portabis hæc ligna ad comburendam hoſtiam, ego feram ignem & cultrum. Eamus! I. Mi pater! Abr. Quid Vis? fili mi! I. Hic quidem ſunt ignis & ligna, ſed ubi eſt agnus immolandus? Abr. DEus providebit iple ſibi agnum in ſacrificium, fili! interea pergamus. Ecce venimus in locum, quem DEus dicebat mihi. Conſtruamus hic aram. Rectè eſt: diſponamus lignum. Nunc, mi fili! oportet, ut te colligem mactemque, quando ita viſum DEO Optimo Maximo, cu- jus voluntati reſiſtere nefas eſt. J. Mi pater! ſi ita certum eſt DEO, fiat. Nam didici, ei ti- bique parere in rebus omnibus. Abr. Pater omnipotens, cujus eſt imperare, obſequor tuis juſſis: tibique macto hanc hoſtiam hoc cultro, meâ ipſius dexteräa. G. Abrahame, Abraha- me! Abr. Quis me vocat? G. Cave, ne af- feras manum puero: cave, ne lædas. Jam enim mihi ſatis perſpecta eſt tua religio & pie- tas, qui propter me non peperceris filio, eique unico. A. Hem! quid hoc rei eſt? Sed video- ne arietem in dumo hærentem cornibus? Salva res eſt, vivet Iſaacus, hæc mactabitur gratior DEO victima. SENTENTIA. MWibil tam diſycile, aut durum eſt, gquin is poſſit, qui credit. DEus ſuorum pietatem re- muneratur. 3. JA-. Atifn — en nn dolt rasterlen gn een inen Dater! 4O iu ignib ninus in ſoeum Colluamns K lnn. Nur, en makemte, ino Mrino, er. t LM Me Nn ici,eit. ſib. hr. Doter Abrarame, Muhr 1 6 (ne, ei e, Ne Mca. a Ena lelgio ⸗ ! Eg nideo⸗ noornbus: oln ubzkiur grain 14. Aurun eſ, ſin Grunn Pieimet antiqui fœderis. 37 3. JACOBUS PROTFUGUS. Gen. XXVIII. Argumentum. Jacobi profugi congreſſio cum Ra- chele ſobrina ſua. Jacobus, Paſtores, Rachel. ratres! unde eſtis? P. Ex Chara. J. Ec- quid nôſtis Labanem, filium Nachoris? FP. Maxime. J. Valetne? P. Valet: at- que ecce tibi Rachelem filiam ejus huc ve- nientem cum pecudibus. J. Hem! diei multum adhuc eſt, nec dum tempus eſt co- gendi pecoris; quin adaquatis pecudes, dein- de ituri paſtum? Z. Non poſſumus, donec convenerint omnes greges, quò avolvamus ſaxum ab ore putei, atque ita adaquemus. J. Sed venit Rachel, agens pecus. Quid ceſſo avolvere ſaxum, ut hauriam ei aquam, atque hanc primam ab ea ineam gratiam. O mea Rachel! amplectere me. X. Abſtine tu manum, quis tu es? Y. Ego ſum Jacobus, patruelis tuus, filius Rebeccæ. Non conti- neo lachrymas præ gaudio. X. O felicem adventum! Sed ego ceſſo ire in urbem, ut nunciem hæc meo patri. SENTENTIA. Gaudent mutuo congreſſu conſanguinei. Sunt autem pii omnes inter ſeſe divina conſanguini- tate conjuncti. C 3 4. JA- 33 Caſtellionis Dialogi ſelectiores 4. JACOBUS REDUX. Gen. XXXIII. Argumentum. Jacobus ex Meſopotamia rediens Eſa- vum fratrem donis pacat. Ejavus, Jacobus. ſalve multum, mi frater chariſſime. Y. Sal- ve & tu plurimum, germane mihi opta- tiſſime. E. Ut te libenter amplector poſt lon- gum ſpatium temporis? J. Et mihi profe- tε jam diu nihil fuit jucundius, quàm nunc videre te incolumem. Itaque præ gaudio non teneo lachrymas. E. Nec ego poſſum non Here, ita totus lætitia geſtio. Sed quid ſibi vult iſte grex mulierum & puerorum, quos tecum ducis? J. IIxores ſunt & liberi, quibus me DEus, quæ ſua eſt liberalitas, di- tavit. E Quid autem ſibi vult totus ille grex, quem offendi veniens? Y. Volui te eo dono mihi placare. E. Satis multa habeo, frater! habe tibi tua. J. Ne repudia me, quælſo: ſi te mihi propitium habeo, accipies à me mu- nuſculum. Nam quod vidi faciem tuam, vi- deor mihi vidiſſe numen quoddam: nec mi- rum, qui mihi tam facilis fueris. Itaque quæ- ſo, ut accipias à me munuſculum, quod ad te adducétum eſt: poſtquam DEus pro ſua be- nignitate tam multis bonis me cumulavit, ut nulla re caream. E. Quando urges tantope- 1e, Gini N kan N . l N PKen telacuam men. ni Cnnirt em, eje n. . Alin antigui fäaderis. 39 — — rè, accipio, etſi nihil opus erat. Age eamus; ll ego ibo unà tecum. Y. Scis, pueros eſſe te- neros, ovesque & capras & boves prægnan- . tes; quodſi fatigentur vel unum diem, actum nirdhenl, eſt de ovibus & capris omnibus, interibunt. — Secd amabo i præ: ego pergam clementer & 4 placideé, prout poſtulant ea, quæ præ me du- ee. co, ipſique pueri, donec veniam ad te in Seir. E. Saltem relinquam tibi aliquot ex meis co- chutcim. AI mitibus. J. Quid opus? gere, obſecro, mi- mme mi t hi morem. SENTENTIA. Potentiorum ira comitate & ſubmiſzone eft lenienda. §. JOSEPHUS VENDITUS. Geneſ. XXXVII. Argumentum. Joſephum ob invidiam vendunt fratres mercatoribus Iſmaélitis. Simeon, Levi, Ruben, Joſephus, Judas, Mercatores. Gotumn: nec ece vobis ſomniator ille! Agite, occida- uuge gt mus eum, dejiciamusque corpus ejus in Uerlem, dutt aliquam ſpecum. Z. Sed quid renunciabimus Dtis pol patri de eo? J. Devoratum eſſe ab aliqua fe- ne cumkin ra. Videbimus, quorſum evadant ejus ſo- 1o urgo mnia. K. Impium, ſic maculare manus ſanguine C 4 pueri, 40 Caſzellionis Dialogi ſelectiores pueri, idque fratris; deducimini ab iſta men- te, nihil poteſtis gravius conſulere in nos, aut in patrem noſtrum. S. Unde tibi inceſſit iſta nova religio? Vis ergo, ſinamus eum vivere, qui ſuis iniomniis portendit, nos omnes, iplos- que adeôò parentes, fore ſibi ſupplices? An- non dignus eſt, qui eat ſomniatum apud infe- ros? X. Frater, ſi ita futurum eſt, qui ca- veas? ſin minus, quid times? usque adeone indignum tibi videtur, ſi puer imperitus ſomnia- vit? quid poteſt eſſe culpæ in ſomniis? Po- ſtremò, ſi adeò obfirmâſtis animum, neque pot- eſtis avocari ab iſto conſilio, eſt hic puteus ſine aqua. Saltem abſtinete manus, demittite in puteum: culpa erit aliquantò minor. & Ku- ben, tu videris. Nobis certum eſt, perdere puerum. Jo. Plurima ſalute vos impertio, fratres amantiſſimi. S. At nos te malo maximo impertimus;, qui ſomnias, te coli à fratribus, quos nunc ſalutas tam blande. Agite, diſcin- damus veſtem hanc verſicolorem, quâ pater eum ornavit, delicatulum puellum. .ο6. Hei mihi! quid cogitatis mihi facere? L. Neca- bimus. Jo. Ah! ne facite. §S. Stat ſententia. Jo. O fratres chariſſimi! per DEum Optimum Maximum, per communem noſtrum parentem, qui conficietur mœrore, obſecro, obreſftor; quid feci? quod eſt meum ſcelus? quæ mala mens vos agitat? §. Fruſtra rogas. Jo. PFra- trem veſtrum? S. Certum eſt. Jo. Ah! ve- ſter ſum, veſter ſum frater! . Surdo canis: demittite. ℳ. At ego ſubduco me hinc, non ſuſti⸗ 7 hgemnmn . Grtiu,, Geeint en 4 lerun nnun el, gul a l Wne lenn rinperius ſomnir. L in Gmmis: o- Fimom Neque por⸗ o, & bie en Ame W Me tuestemubne Mrem, i vak Uuelun. Yelkl noee! l. Neer dur ſen 1 Deon, volunen n bleco, Cbelio cells? qun a 1gn. un Saro ⸗ . antiqui fæderic. 4 ſuſtineo adeſſe in tam triſti ſpectaculo. Zo. Heu me miſerum! quo detrudor? nimirum ad ma- nes. O pater, pater! quam triſtem nuncium accipies de filio? in quanto luctu trahes vitam? Juda! obſecro tuam fidem, miſerere mei, mi- ſerere parentum. LZ. Sedeamus hic meridiatu- ri. Ju. Video mercatores quosdam venien- tes. Vultis auſcultare mihi? Quid profuerit nobis cruenta cædes fratris noſtri? Vendamus eum potius Iſmaélitis, quos videtis venientes. Ne afferamus hoſtiles manus fratri: abstinea- mus à ſanguine. Nam certéè, frater noſter eſt, procreatus eodem ſanguine. Agite, ſinite vos exorari. L. Recte ait. i. Sed ne forteé. Ju. Frater, ne metue: amittes eum venditio- ne non minus, quam nece. L. Ita eſt. Acce- dit etiam quæſtus ex venditione: quem quæ- ſtum amittemus, ſi eum necaverimus. Sz. Si- no, fiat. Ju. Heus, mercatores! vultisne eme- re puerum quendam elegantem? M. Fortaſſe: fac videamus. Ju. Extrahite eum è puteo: empturi ſunt. Zo. Nunc quidem mihi per- eundum eſt, video: extrahor ad cædem. Ju. Ne trepida, non necaberis, ſed vendèris. En vobis puerum lepida forma! M. Sanéè bel- lum, & ingenuum. Quanti eum indicatis? Ju. Viginti argenteis. M. Accipimus. Ac- cipite pecuniam. SENTENTIA. Invidia bomines impellit ad quodvis fueinus. Et DEus ſuos non equidem deſerit, ſed, ut erplo- ret, in extremos augores venire patitur. C 5 6.J/. 4² Caſtellionis Dialogi ſelectiores 6. JOSEPHUS CAPTIVUS. Gen. XL. Argumentum. Joſephus captivus interpretatur ſomnia præguſtatoris & piſtoris Pharaonis. Joſephis, Præguſtator Pharaonis, Piſtor. uid accidit, ut hodiè vultu ſitis adeo mœ- * ſto? Pr. Somniavimus uterque, & care- mus conjectore. Y. At habet DEus conjecto- res. Agite, narrate mihi. Pr. Videbar mihi in ſomniis videre ob oculos vitem, ex qua tres palmites orirentur, quæ deinde, quaſi germi- naret, produxit florem, unde uvæ plenæ ra- cemis matureſcebant. Erat autem mihi in ma- nu poculum Pharaonis: Itaque cepi uvas, eas- ue in id expreſſi, deinde tradidi ei in manum: i. Hæc eſt interpretatio: Tres palmites tres dies ſunt: hinc ad triduum Pharao jubebit te produci ê carcere, reſtituetque in locum mu- neris priſtinum, ſtabisque ei ad cyathos, ut ante. Quamobrem, ubi adeptus fueris hoc tantum bonum, facito (quæſo), ut memine- ris mei, præſtesque mihi hoc beneficium, ut facias mentionem mei apud Pharaonem, me- que extrahas ex hac domo. Nam ſurreptus ſum clam ex terra Hebræorum: neque quie- quam feci, quamobrem compingerer in carce- rem. Pi. Recte ſane interpretatus es. Sed audi meum 9 Cne ln⸗ orkech Mmmns Neptns ſolnbin obe ſoran n. Ci Guilte , Eii ri ſcd Remenm ‚„ — — CANNN l X. entun. tntenretrulz dMhnons, Emn, lhmmmi, . Vltu ſts dee, ls ltergne, Ar lubet Dbos one i. H, icebar 0s fiten, e nnn Ceine, guul ger Wle IWr ſen! Tnt amem mihiinn league ceni ng 6 tracidi din manmm Iits plmites t n Phann inbehit enne inloeum m el ad cthos, d Aeydiͤ it do Nrlo), u menin bhoc benekcium, 1d DPhataonem, mn. Nam ſume rum: Reglleen Chingeren inn neunns e 1 antiqui fæderis. 43 meum quoque ſomnium. Tria alba cani- ſtra erant ſuper capite meo, in quorum ſummo inerant Pharaonis omnis generis cibi piſtorii, quos inde aves comedebant. ο. Accipe con- jecturam. Tria caniſtra tres dies ſunt. Ab- hinc trés dies juſſu Pharaonis ſecuri feriéris, atque in crucem tolléris, ubi alites vorabunt tuum cadaver. SENTENTIA. DEus piis arcana detegit: idemgue viam ad eorum ſalutem ſæœpè longèò ante præaparat. 7. JOSEPHUS CONJIECTOR. Geneſ. XLI. Argutmentum. Joſephus interpretatur Pharaoni duo ſomnia, ob eamque cauſam Pharao præ- ficit eum toti ¶Æigypto. Pharao, Joſephus. Jomniavi quiddam, quod nemo mihi poteft interpretatione explicare. Te autem audio eſſe conjectorem ſomniorum, ideoque te arceſ- ſivi. J. Equidem is ſum, per quem DEus in- terpretetur ſomnium tuum, Pharao! Itaque narra. E. Videbar mihi aſtare ripæ fluminis: atque ex eo exierunt ſeptem vaccæ bene habi- tæ, & pulchræ viſu, quæ paſcebantur in ca- recto. Eece autem deinde ſeptem aliæ graci- eS 44 Caſtellionis Diologi ſelectiores les & deformes ſupra modum, & tenui corpo- re, quales nunquam vidi in Ægypto, quæ de- voraverunt priores. Quas cum demiſiſſent in ſua viſcera, tamen id non apparebat: adeòô ſemper macie deformes erant, ut priùs. Ego ſomno ſolutus ſum. Deinde rurſum oppreſtus ſomno, videbar videre ſeptem ſpicas creſcen- tes in uno calamo, opimas & formoſas: ſecun- dum quas ſuœreſcebant totidem aliæ graciles & tenues, & exeſæ uredine, quæ devorave- runt ſeptem illas generofas. Hæc ego indica- vi conjectoribus: ſed nemo eſt, qui poſſit mihi explicare. YJ. Somnium tuum unum eſt, Pha- rao! DEus præmonet te eorum, quæ facturus eſt. Septem vaccæ generoſæ ſunt ſeptem anni fertiles: ſeptem ſpicæ item idem volunt; unum idemque ſomnium eſt. Septem vero vaccæ & ſpicæ tenues, ſeptem alii ſunt anni, quibus fa- mes vigebit. Hoc id ipfum eſt, quod dixi: DEus, quod facturus eſt, tibi indicat. Sic habeto: Septem annos proximos futuros eſſe fertiliſſimos frugum terræ, præſertim in Ægypto, quos ſequentur alteri ſeptem, ita infeſti penuria omnis cibi, ut læta illa ubertas priorum ſit omni- nò conſumenda fame. Tanta, inquam, la- borabitur penuria, ut tantæ rerum abundantiæ ne veſtigium quidem ullum ſuperſit. Nam quod bis ſomniaſti, id ideò factum eſt, ut in- telligas, omninò decretum eſſe DEO, ita ſacere; idque brevi. Quare diſpice, Pharao! virum aliquem ſcientem & peritum, quem præficias .gypto, præterea curatores & ædiles anno- n&» Minn h i Driig d enſm ghe n lcas crelcen. Elhmolgs: ſeenn len Ar gracis; , e eforge⸗ Uno ero ncſen⸗ iſlit mi mumm elt, Du. m, gur faduns Eun erenanni ten Woprumun n eNNN N hemm, guhu m U tig Mnud, i Erumdundentie umel, N in Dr,inluett Dhaol Nn Krli⸗⸗ antigui faderis. 4 5 næ, qui legant quintas in .Æypto, cogant- que quam maximum numerum frumenti, his proximis ſeptem annis uberibus, quod condant nomine tuo in urbes. Ita fiet, ut proximo ſe- ptennio duplas conſequaris annonas, quibus gyptus defendatur à fame & pernicie, alte- ro ſeptennio. P. O ſalutare conſilium, & di- gnum homine ſapientiſſimo? An quisquam ho- die eſt, qui æquè ſpiret numen, atque hic? Ergo cum DEus indicet tibi, Joſephe, tantas res, non eſt dubium, quin tu ſis prudentiſſi- mus & ſapientiſſimus omnium. Itaque jam nunc volo, ut ſis gubernator domus meæ, utque omnis meus populus pareat imperio tuo: major ero te ſolio tantum. Et trado tibi cu- ram & gubernationem totius Ægypti: atque ad confirmationem hujus rei hunc annulum, detractum meis digitis, induo tuis: teque do- no hac veſte byſſina, & hoc torque aureo. Jubeoque te vehi curru primo ſecundum meum: & volo proclamari ante te: Congenulate! Ne vivam Pharao, niſi tu unus eris in tota ay- pto, cujus injuſſu non audebit quisquam vel mutire. Deinceps jam non vocaberis Joſe- phus, ſed Saphnatopancas, ut nomine ipſo pollicearis interpretationem obſcurorum. At- que ego tibi deſpondeo Aſnatam, filiam Pori- pharæ Pontificis Heliopolitani. YJ. At ego tibi, Rex! pro tantis beneficiis habeo gratiam, quantam maximam poſſum: daboque operam, DEO volente, ut nec te mandati, nec me re- cepti muneris pœniteat. SEN- 46 Caſtellionis Dinlogi Nleltiores SENTENTIA. DEus pios poſt dolores & infamiam mira arte evebit ad voluptates & honores. Qubpd ſi non ommnibus piis accidit in bac vita: at in Ju- tura accidet. Nam prima pars vitæ Joſephi, quæ calamitoſa füit, umbra eſt hujus vitæ pio- rum: altera vero füturz. Atque idem dJico de Jacobo & Davide. Ad gaudia venitur per do- lores: ad bonores per infamiai: ad dulcedinem per amaritudinem: ad altitudinem per bumili- tatem: per mortem ad vitam. 8. JOSEPHUS AGNITUS. Gen. XLIV. XLV. Argumentuan. Filii Iſraelis revocati de via, juſſu Jo- ſephi, furti ſimulatè accuſantur. Tan- dem Joſephus ſeſe eis aperit. Præfectus domus Joſephi, Filii Iraèlis, Judas, Joſephus. Reſtate viri. Heus vos appello, ſiſtite greſ- ſum! Hoccine eſt humanum factum aut dignum hoſpitibus, penſare bonum malo? An neſciebatis, eam eſſe, qua herus eſt ſolitus potare? At etiam ſperabatis, eum ignoratu- rum, qui eſt divinus? malè omnino à vobis factum. F. Quid tibi vis, homo, cum tua iſta iracundia? aut quid nos accuſas? E. Ira vos NW. d MAN Delce Me: iſt, n clnin Wruum! kod ler unil. NIICS. I. lenes un ⸗ Cllaten. Iak et Mi uli, 1. r,ſtkte ge⸗ gum fatumn an Onun melo 14 hens et dolin eun igndlin Olnnino ¹ homo, en ecllas! /11 antiqui fæderis. 47 vos DEus amet, ut neſcitis? F. Nam qui ſciamus? Y. Suffurati eſtis pateram heri mei. Scitis nunc? At etiam ut fingunt vultum. Ju. Pace tua dixerimus, vir optime: abſit procul à nobis iſtud facinus. Tute ſcis, ut reportaverimus ad te usque èe finibus Cana- næorum argentum, repertum in ore ſaccorum noſtrorum: tantum abeſt, ut ſuſtulerimus e domo domini tui aurum aut argentum. Ita tecum agemus. Si quem penes deprehenſa fuerit patera, ipſe moriatur, nos omnes per- petuæ ſervituti addicamur. P. Immòôò agemus mitius. Qui fuerit convictus furti, mihi ſer- vus eſto: cæteri liberi diſcedunto. F. Pla- cet: deponamus ſarcinas ocyus; hem, ſcru- tare, ut libet. F. Placet conquirere à maxi- mi ſarcina ad minimi. Hic quidem non eſt, neque hic: ſed profecto invenietur. Ubi ubi eſt, diu celari non poteſt. Euge manifeſtum furtum! hic eſt in ſacco minimi natu. An etiam nunc poteſtis negare? deprehendine ego furem manifeſtarium? F. Aperta res eſt, peri- imus funditus. Heu rem miſeram & luctuo- ſam! An ulli unquam mortales fuerunt æque infortunati, atque nos ſumus? Ju. Equidem nequeo ſatis mirari. Atat, data nobis ſuns verba, redeamus properè omnes ad Saphna- topaneam, ſi ulla ſupereſt ſpes ſalutis. Ah Pater, pater! quam metuo malè, ne tibi ac- cidat, quod metuebas tantopere. . Quod facinus feciſtis hoſpites? An ignoratis, me unum eorum eſſe, qui divinant? Zu. Quid dice- 48 Caſtellionis Dialogi ſelectiores dicemus, domine? quid loquemur? quam cauſam afferemus? DEus patefecit peccatum noſtrum: ecce nos tibi ſervos, una cum eo, apud quem inventa eſt patera. Jo. Bona ver- ba. Imo ipſe unus mihi ſerviet, vos redite ſalvi ad patrem veſtrum. Ju. Quæſo, ut li- ceat mihi pauca loqui apud te, cum bona venia. Nam tu quidem es alter Pharao. Cum primum huc venimus (ut tute ſcis) fru- mentandi gratiâ, rogaſti, numnam eſſet nobis pater, aut frater. Nos reſpondimus, patrem eſſe nobis ſenem, fratremque natum jam an- noſo patri, cujus item germanus alter excelſ- ſiſſet vitâ; illum tum ſolum reſtare domi cum matre, patrique eſſe cariflimura: & tu juſtiſti fratrem illum adduci ad te, quod diceres, vel- le te videre. Nos reſpondimus, patrem non poſſe carere eo, quin moreretur præ mœrore. Tum tu interdixiſti nobis aditu ad te, niſi mi- nimus natu frater compareret nobiscum. Nos retulimus omnem rem patri. Cumque jube- ret nos redire huc eadem de cauſa, negavi- mus, venturos ſine fratre. Pater diceré, ex duobus filiis, quos ſuſtuliſſet ex uxore, alte- rum à feris devoratum eſſe, nec poſtea viſuim ſibi: alterum ſupereſſe; qui ſi abduceretur 3 ſe, & aliquid humanitus accideret ei, nos fo- re in cauſa, ut ſenex milſeré interiret. Nunc, ſi revertar ad eum, neque reducam puerum, quem unicè amat, ſimulatque viderit me, morietur: atque ita fuerimus auctores milerri- mæ mortis patris noſtri, ejusque ſenis. Atqui Ego tiii —— — 7cn ei ,shis ſlen 9 Pis Gewan leehn n crinmfuln glet ennni,in 10 nan Cle osChnune inengen ſonhne Uin pneg Grentonbus en. Wenmn n n WeRaN Oneſerentſet, us eniit ne os eſe fenm, Utemumgne Dlunik,gi⸗ un eſg in is rioe. ihamen, 8 ng ikrancenr. e, cum bn 3 Aler Pharn etlte ſs) fr. numm elet vobi nng, pantem on n A⸗ Gl Ater eſcef⸗ Alure omi cum n: Am julli, oldegres el⸗ NR N Ur Ne mardt Ctnad tey l i et Nohiscmn N (ungve ie Caud⸗ Nlgan⸗ Puer cere, el en WMole, Ae⸗ e aten im 6 Denceretan eret el, d0 10 tertet. Nun⸗ Acun uelun e ivert n Cores ul⸗ le ſenis 4 antiqui faderis. 42 ego vas factus pueri ſiſtendi. Quare obſecro, ut ego potius ſerviam ſervitutem apud te pro puero, ipſe redeat domum cum fratribus. Ne- que enim ſuſtineo redire ad patrem ſine puero, ne videam mala, quibus afflictabitur. Jo. Enim vero jam non contineo me, nec poſſum am- plius diſſimulare. Vos exite omnes forâs. O fratres mei, ego ſum Joſephus. Obſecro, eſt- ne ſuperſtes pater? Quid obſtupuiſtis? ample- Rimini me. Oh, non continec lachrymas. Ego ſum Joſephus germanus veſter, quem ven- didiſtis mercatoribus euntibus in Ægyptum. Proinde ne angimini, neve dolete, quod me vendideritis. Nam hoc totum profectum eſt à providentia DEl, qui voluit, ut huc anteve- nirem. Etenim duo anni fame infeſti elapſi ſunt: ſupereſt adhuc quinquennium, quo ne- que ſementis fiet, neque meſſis. Quamobrem DEus præmiſit me in hæc loca, quèô ſciebat, vos eſſe venturos, ut eſſet, qui ſervaret vos paternamque domum. Itaque non vos, ſed DEus miſit me, qui eſfecit, ut eſſem Pharaoni pater, toti ejus familiæ dominus, univerſis Æ.gyptiis princeps. Quocirca proficiſcimini continuò ad patrem, & narratote ei, me eſſe & vivum, & magnum, atque gratioſum: proinde ne cunctetur commigrare ad me, cum tota domo & pecoribus. Supellectilem ne moretur: plurimam enim hic eſſe. Nam alam vos in terra quadam feraci, non procul hinc. Ecce vos videtis oculis veſtris, videt chariſſi- mus frater Benjamin, ut colloquar vobiſcum D meo 50 Caſtellionis Dialogi ſelectiores meo ipſius ore: licet agnoſcatis, & omnia re- nuncietis patri. O mi Benjamin! teneone ego te? ut libenter amplector chariſſimum mi- hi capitulum? Agite, ampleétar vos omnes. Salvete, fratres! redditi mihi poſt longum tem- pus. F. Salve & tu, frater mitiſſime. SENTENTIA. DEus eſt miriſicus, etiam peccata ſuoruim con- vertit ad ipſorum ſalutem. 9. MOSES EXPOSITUS. Exodi II. Argumentum. Moſes infans, à matre expoſitus, re- peritur à filia Pharaonis, & matri igno- ranter traditur alendus. Jacobeda mater Moſis, Maria ſoror, Ter- muthis ſilia Pharuonis, Ancilla. Hacusque evaſimus clanculum, & jam per- venimus ad flumen. Nunc exponendus eſt hic infans puer, ne Pharao reſciſcat, eum eſſe ſervatum à nobis, contra ſuum mandatum atque voluntatem. Nam quod ſervamus eum jam tres menſes, fecimus cum magno pericu- lo. Sed melius erat venire in diſcrimen etiam de vita, quâm ſinere necari tam formoſum puerum. O crudelem Regem, qui juſſerit in- terfici omnes partus mares! quam multi iuns per- m,/id Etie aaut Rlchin Ii, nn. leneone Nrcheillrnn ni⸗ r mnne, Wn. e Dotlngnn. Nitillne, — komi I. enlldi le⸗ Kmmmligt⸗ Mirſinn , Aii. lum, & uum per⸗ e exponentls 0 nelleat, eun Kuumnnandatun olkmamts en n magno ere 1 Elerimen eiit f tum ſonmi N gui ſaſe. antiqui fæderis. 51 perempti juſſu ejus, in ipſo ingreſſu vitæ! Quæ eſt unquam audita tanta immanitas, infantes jugulari in ipſo limine & ingreſſu vitæ! O mi filiole! ego mater miſera cogor, exponere te hic in papyro: te, quem tuli utero, quem pe- peri, quem per tres menſeés occultavi: & oc- cultarem adhuc, ſi poſſem. O rem acerbam! méne ſeparari à te, ſine ulla ſpe tui unquam videndi? Quid me futurum eſt? quid te autem, fili! quem hie deſero? Verum, cum non poſſi- mus, quod volumus, velimus, quod poſſu- mus. Quod meum fuit, feci, ut te occultum haberem. Nunc commendo te clementiæ & providentiæ divinæ. Vale, meæ deliciæ, va- le, mi filiole! M. Mater, ego hic manebo in occulto, ſi tu permittes, ut videam, quid fu- turum ſit. J. Permitto, & domum redeo. 7. Hic eſt flumen, quo venimus ad lavandum. Vos pediſſequæ hic inambulabitis ſecundùm Humen: ego cum ancilla concedam in hunc re- ceſſum amœnum & occültum. Sed quid vi- deo in papyro, ancilla? viſe, quid ſit. Vide- tur mihi eſſe ciſta. A. Et recte videtur, he- ra: & quidem eſt oblita bitumine & pice. 7. Adfer eam huc: aperiamus. Ah milelle! puer eſt vagiens, miſeret me ejus: Ex pueris Hebræorum eſt. M. Venio in ſummam ſpem conſervandi pueri. Accedam. Salve do- mina! 71 Quid tu ais? M. Visne, ut arceſſam tibi nutricem ex Hebræis, quæ nutriat tibi pue- rum? Z. Bene dicis, arceſſe. M. Jam hic aderit. Z: Bonis auſpicis huc deſcendi. Habeo D 2 pue-⸗ 52 Caſtellionis Dialogi Jeleltiores puerum, quem curabo educandum pro meo. Nihil potuit accidere mihi optatius, neque ve- reor offendere meum patrem in re tam pia & humana. Ah! ſcelus eſt jugulare partus recen- tes. At quâm elegans eſt, quàm bene natus! Nonne flagitium eſt necare tales pueros? M. Hic tibi adduco nutricem, domina. . Mu- lier, tu educabis mihi & enutries hunc pue- rum. Ego tibi ſolvam mercedem. Y. Faciam. SENTENTIA. Quos DEus ſervare vult, eos egquidem in ſunm- ma pericula venire patitur, at non perire. I0. DUMUS. Exodi III. IV. Argumentum. Jova in dumo ardente alloquitur Mo- ſen, eumque mittit in gÆgyptum ad li- berandos Iſraélitas ex ſervitute. Moſes, Jova. Eum immortalem! quid monſtri video, du- mum ita ardentem, ut tamen non conſu- matur? Libet videre, quid hoc ſit rei. J. Mo- ſes, Moſes! M. Quid eſt? YJ. Locus hic ſacer eſt, noli accedere huc: detrahe tibi calceos de edibus. Ego ſum DEus patrum tuorum, Eus Abrahami, DEus lſaaci, DEus jJacobi. Vidi anguſtias populi mei, qui eſt in Ægypto, gemitum audivi, quem exprimit violentia exa- torum operis. Novi labores meorum. Ilta- que deſcendi, ut eripiam eos è manibus Ægy- ptiorum, nfit — 4 „Kumdme ommihntl⸗ „ Meen 1 ol Em n he eltu, Doc efeoowen Vlo nonselei Unn, Ai he pumrinoc Cein Mhin, — — onarcro nen dhuic, neſe ve. enhRN rdui Elnengien win heyeng, teles nerde Ctomia. 1N. Auurez hune nn len ),rin, UIt. aneitnin in I r ſenre. d I I. in. Nowürm Mr. Moypnm adl. eryiente, hen. Cnoniri riken, tanen non conin⸗ Nelttei ,N. 7 boob hie ſer abe tklcllceos⸗ pummm morun, i, Drs ſaot Gickin Muyn nitiolenrne es wedtun ? g6 manibn⸗,. , antiqui faderis. 53 ptiorum, abducamque ex illa terra in terram bonam & amplam, abundantem lacte & mel- le, quam incolunt Cananæi, Hettæi, Amor- ræi, Pherezæi, Hevæi, Jebuſœi. Et nune volo mittere te ad Pharaonem, quò educas populum meum, poſteros Iſraélis, ex Egy- pto. M. Quis ego ſum, ut adeam Pharaonem, educamque Iſraélitas ex 5Ægypto? J. Adero ego tibi, atque hoc ſigno intelliges, te eſſe à me miſſum. Cum eduxeris eos ex 5Ægypto, coletis DEum in hoc monte. M. Age ſanè, adivero Ifraêlitas, dixero, me miſſum à Deo patrum ipſorum, quod eſt, dicent, nomen ejus? Hic ego quid reſpondeam? YJ. Ero, qui ero, dices Hraélitis; Ero miſit me ad-vos: di- ces, inquam, miſſum te à Jova Deo patrum ipſorum, Abrahami, Iſaaci & Jacobi, atque hoc eſſe nomen meum immortale, quo nomine volo notus eſſe in ſempiternum. I modèò, con- vocatisque ſenioribus Ifraélitis dicito, te à me eſſe miſſum, qui tibi apparuerim, quique ſta- tuerim, eos reſpicere liberareque calamitate, qua opprimuntur per Ægyptios, atque avehe- re in regionem longè omnium feraciſſimam. Ubi te audierint, (audient enim) adibis tu unà cum ſenioribus Regem Ægypti, quem admone- bitis nomine Dei Hebræorum, ut ſinat vos pro- cedere iter tridui per deſerta, veſtroque DEO ſacrificare. Nec vero me latet, non permil- ſurum, niſi vi coactum. Quare afflictabo gyptum miris modis, ut tandem emittat vos libens. Quin etiam ne abeatis vacui, ponam D 3 popus 74 Caſtellionis Dialogi ſelectiores populum in gratiam cum Ægypti's, perficiam- que, ut mulieres egreſſuræ cxorent vicinas & hoſpites vaſa aurea & argentea, & veſtem: quæ deinde impoſita veſtris liberis exportabitis, atque ita compilabitis Ægyptum. M. At enim non habebunt fidem dictis meis, negabuntque viſum mihi Jovam. J. Quid iſtud eſt, quod tenes in manu? M. Virga eſt. J. Abjice hu- mi: quid nunc, quid eſt? M. Perii, ſerpens eſt. YJ. Ne fuge, ſed prehende manu caudam ejus. Vides, rurſum virgam factam, ut cre- dant, tibi viſum eſſe Jovam. Age rurſum, immitte manum in ſinum tuum; educ: vides tam albam leprâ, quam eſt nix. Nunc refer in ſinum; educ: vides ſanam eſſe iterum, ut eſt cæterum corpus. Quodlſi primo ſigno non adducentur, ut fidem habeant tibi: at altero. Sin ne duobus quidem prodigiis perſuafum eis fuerit, ſumes de aqua fluvii, quam ubi fude- ris in terram, fiet ſanguis. M. Quæſo te Do- mine: neque antea eram diſertus, neque nune ſum poſt tuum colloquium, nam laboro titu- bantia oris, & tarditate linguæ. J. Ecquis dedit os homini? aut quis facit mutum, aut ſurdum? quis videntem, aut cæcum? Annon ego is ſum? I modò: ego moderabor tuæ lin- guæ, tibique ſuggeram, quid ſis dicturus. M. Obſecro, mitte idoneum aliquem. J. Enim- veròô odioſus es. Eſt tibi frater Aharon Levi- ta, is bene diſertus eſt, ſcio: quin procedet tibi obviam, teque viſo, lætabitur animo. Ei. tu præibis verbis, quod voles: Ego verò mo-⸗ dera- veconco unenntn Epphnkele Nir rer, 1 fnwhe ess, negablmne il iſtuc ett, g W Huc elt, gl l. N Abice he E beri, Epen han tic lim Ae fum um, etoe: vid ng. Nune re Uun ele terun, u hdiüna Ern un WH 6 Ce bierng, eggenm 1 an bor din nerk. Eaui ſick mnum, un AIt cum? Annon pocetlpor tue i⸗ idlscdurns 1 igten. ) bin aet Annton i⸗ Go⸗ duin me⸗ eubitur unn. 4 les: oo ne⸗ antiqui fœderis. 55. derabor tuo ori, & ejus, præmonſtraboque, quid ſit vobis faciendum. Ipſe alloquetur po- pulum pro te, eritque tibi pro ore, tu ei pro Deo. Feres etiam manu iſtam virgam, qu edes portenta. Abi ſane. SENTENTIA. DEus voce allorum dejicit hoſtes ſuos. De- et eloquentia ſervire pietati. II. JOSUA. Joſ. XXIV. Argumentum. Joſuæ concio ad populum, in qua commemorat Jovæ erga ipſos beneficia: & populus ſeſe Jovæ ſerviturum promittit. Joſua, Populis. Audite univerſi Iſraclitz, quamobrem juſſe- rim vos huc convocari, & quid Jova DE- us IHraélitarum juſſerit me vobis effari. Majores veſtri olim incoluerunt trans flumen, videlicet Thara, pater Abrahami & Nachoris, colue- runtque deos peregrinos. Jova autem illinc evocavit Abrahamum, autorem generis veſtri, eumque perduxit per omnes fines Cananæo- rum, & auxit progeniem ejus, deditque ei lſaa- cum, Iſaaco autem Jacobum & Eſavum. Eſa- vo aſſignavit Seir montem poſſidendum. Ja- cobus, ejusque liberi deſcenderunt in Ægyptum. Ibi cum excreviſſent in gentem magnam nu- meroſamque & potentem, divexabantur ab .gyptiis. Sed DEus Ægyptios mirè infeſta- D 4 VIt„ 56 Caſtellionis Dialogi ſelectiores vit, tandemque eductos ex .Æögypto Iſraélitas deduxit ad mare rubrum. Quô Ægyptiis & quadrigariis & equitibus perlequentibus eos, invocaverunt Jovam, qui illos arcuit à vobis denſa quadam caligine, immiſſoque mari eos demerſit, ſpectantibus oculis veſtris tam inau- dita facinora. Cum autem diu manſiſſetis in ſolitudine, introduxit vos in fines Amorræorum transjordaninorum: eosque bellum vobis infe- rentes fubegit vobis, eisque conciſis, dedit vobis poſſeſſionem eorum agri. Extitit deinde Balacus Sephoris filius, Moabitarum Rex, qui vos bello laceſſeret: arceſſivitque Balaamum filium Phe- oris, qui vobis imprecaretur diras. Sed no- uit DEus audire Balaamum, convertitque im- precationem ejus in fauſtam precationem, & Vos tutatus eſt à manu illius. Ita, trajecto Jor- dane, perveniſtis ad Hierichuntem, & bello reſiſtentes Hierichuntios, & reliquos populos fuperaviſtis auxilio Dei; qui, quaſi miſſis ante vos veſpis, egit vobis in fugam duos Reges Amorræorum, nullo veſtro vel enſe vel ar- cu: vobisque dedit & agrum non veſtro labo- re cultum, & urbes ab aliis, quàm à vobis, ædificatas, quas incolitis, vineisque & olive- tis, quæ non ſeviſtis, vivitis. Quibus de cau- ſis veremini ovam, eumque verè & ſincerè co- lite, & auferte deos, quos majores veſtri co- luerunt trans fluvium, & in Ægypto. Quod- ſi non placet vobis ſervire ovæ, diſpicite ho- diè, utrum ſervituri ſitis diis, quibus ſervie- runt conditores veſtri trans flumen, an diis Amor- “ - vunnn li W n ] 1,. aen Elti Cenus tun Urtts l nc De⸗ Err en ia n ceis de W W M Jm me Win S. . Dis ſorm a luge plit een Nine ninu een Ehüm Ckun batans einn Elmid Eti Ao, od t Amt nnl n Pei Een ed. mdon NNI eni ilcn, lhin n Tin manſſſetze Nies Aromconm lälum rbiint concls Celt ots ttceinedalrns hen, Oifod belo lummm fiumbhe. lt (rs, Kl no⸗ nyCentevein. n Meninen, & . W Wifddl erichumen, A eln & rlnos Nh, li gui nilsn lgan Cn Neni 0 el elle vel ir N un ſeſto kbo. guim i ſobs, neegte & olue⸗ Chnsceen eerelneree Guſes Felti er. Eno. Ne, (iſhicne⸗ , guibs E Humen, 13 *. antiqui Ffederis. — 7 Amorræorum, quorum fines habitatis. Nam ego quidem, & domus mea, ſerviemus Jo- vg. P. Abſit, ut, omiſſo Jova, ſerviamus aliis Diis. Nam Jova Dkus noſter eſt. Hic eduxit nos, majoresque noſtros ex Ægyptia ſervitute. Idem fecit in oculis noſtris mira illa miracula, & nos cuſtodivit in omni iti- nere, quod confecimus, & inter omnes na- tiones, per quas iter fecimus, fugavitque no- bis omnes gentes, & Amorræos incolas. Nos uoque colemus eum; eſt enim DhEus noſter. „Non poteritis colere jovam; eſt enim DE- us ſacroſanctus, DEus rivalis impatiens, non feret veſtra delicta & peccata. Quodſi, eo relicto, coletis deos peregrinos, avertetur, & vos non minus multis malis conficiet, quâm anté bonis affecit. PZ. At eum cole- mus. JY. Ergo teſtamini, vos deligere vo- bis Jovam ad colendum? F. Teſtamur. J. ſItaque tollite deos iſtos peregrinos, & ex- piate animos veſtros jovæ, DEO Iſraélitarum. L. Jovam Deum noſtrum colemus, & ei di- do audientes erimus. J. Igitur conſignabo hæc literis, & erigam hoc ingens ſaxum ſub hac quercu, quod teſtis erit, (utpote quod audiverit omnia Jovæ ad vos dicta) ſi forte fregeritis fidem DEO veſtro. SENTENTIA. DEO, Servatori bonorumque Datori, ſer- viri debet. D 5 12. 62. 78 Caſtellionis Dialogi ſeletcziores 12. GEDEON. Judicum VII. Argutwentum. Gedeon delectu habito, dimiſſisque domum imbellibus, caſtra Madianitarum noctu explorat: deinde cum trecentis militibus aggreſſus profligat. Jova, Gedeon, Præco, Phara, Madia- nita, alter Madianita, Milites. (edeon „ tu nimis multos habes milites. Quodſi cum iſtis copiis vinceretis hoſtes, Iſraëlitæ jactarent, ſe victoriam adeptos eſſe ſuo Marte, atque ita non ego laudarer, ſed ipſi, id quod detraheret meæ gloriæx. Proinde cu- ra, ut proclametur in exercitu, ut timidi re- petant domum, & diſcedant ex monte Galaa- do. CG. Præco! indicito timidis & cæteris diſ- ceſſum, ſecundum legem, ut nôſti. Pr. Au- dite, audite milites. Si quis ædificavit novam domum, neque dedicavit, is domum repeda- to (repetito), ne, ſi in prælio occubuerit, alius eam dedicet. Item, ſi quis vineam con- ſevit, neque profanavit, domum repedato, ne, ſi occubuerit in prælio, alius eam profanet. Item, ſi quis uxorem deſponſavit, neque du- xXit, domum repedato, ne, ſi in prælio occubue- rit, alius eam ducat. Item, ſi quis timidus eſt, & molli animo, domum repedato, ne animi ſui mollitie effœminet animos aliorum. C. Reécte eſt, reſtant decem millia; disceſſe- runt viginti millia. J. Sed ne ſic quidem ſatis pauci — MGcun UI n. it re 0, En /. 1 Macle un CUim tleceri t. M lhert, MMi. fn, Yite, l hahes nii Ericcrets 1 le , t No Ne li;zdſfontnon 6s Conmmn jeyetr Nrelo oeonbnen, guis rnem on- Gowun Npeld Ais en Nolanei⸗ ,tegue or Grioeceubie guss Ommi V lehednt⸗ er abimnos Nor nilia; . re ſe quices l 6) antiqui ferderis. 59 auci ſunt. Nam quo pauciores erunt, eo mi- hi glorioſior erit victoria. Deduc iſta decem millia ad aquas, ego eos illic tibi probabo, & oſtendam, quosnam velim ire tecum, quos item nolim. CG. Agite milites, deſcendite ad aquas. J. Da operam, ut, quicunque lam- bent aquam lingua, more canum, hos ſecernas ab eis, qui ad bibendum procubuerint in genua. G. Ita factum eſt. Superſunt trecenti, qui duécta ad os manu lamberunt aquam; reliqui omnes proni in genua biberunt. J. Per iſtos trecentos dabo tibi victoriam, Gedeon, & Madianitas tibi dedam. Quocirca jube reli- quos omnes, ut domum repetant. C. Ite do- mum IIraëlitæ, exceptis his trecentis, & no- bis relinquite commeatum & tubas. I. Ge- deon! deſcende, dum nox eſt, ad caſtra Ma- dianitarum, ut intelligas, me ea tibi tradere. Quodſi ſolus deſcendere vereris, deſcende una cum Phara, famulo tuo, ut audias, quæ di- centur, ut ita confirmeris ad invadenda caſtra. G. Phara, deſcendamus clanculum in vallem, ut exploremus, quid animi habeant hoſtes. Pb. Placet. G. Cave, ne ſtrepitum edas; hic eſt via. Ph. Tace, tace here. G. Quid eſt? Ph. Jam non procul abſumus à caſtris. G. Sic habet; audio ſtertentes, hic ſunt extremi ar- matorum. Sed tace, neſcio quis loquitur. M. Scin tu, quid ego ſomniaverim? Al. Sciam, ſi dixeris. M. Panis hordeaceus videbatur mihi volvere ſe cum ſtrepitu per caſtra Madia- nitarum, qui tandem delatus eſt ad taperze eu⸗ lum!? 6o Ccaſhtellionis Dialogi ſelectiores lum, quod valida vi impulſum & labefactum à culmine dejecit. Al. Vis tibi certò interpre- ter? Enſis eſt procul dubio Gedeonis, filii oæ Iſraëélitæ, cui in manum dedit DEus Madiani- tas, una cum univerfſis caſtris. G. Audiſti? P. Atque equidem libenter. G. Satis habeo, noſtra eſt victoria, redeamus ad noſtros. Ha- bemus tibi gratiam, DkEus immortalis! qui nobis bene fortunas hoc conſfilium. Ph. Non eſt dubium, quin perierint Madianitæ. O fe- licem noctem, & quovis etiam die clariorem! G. Adeſte viri, expergiſcimini, vicimus: DE- us dat vobis caſtra hoſtium. Sed audite dili- genter, quæ dicam. Distribuam vos in tres claſſes: feretis ſinguli ſingulas tubas manu, te- ſtasque vacuas, & in teſtis tædas. Sed videte, ut imitemini me. Cum venero ad extrema caſtra, facitote, ut videritis me facientem. Cumque audietis meam tubam, & eorum, qui erunt mecum, vos quoque repente colliditote teſtas, ſumtisque manu læva tædis, dextra tu- bis, clangitote, & magnum ſtrepitum circum caſtra editote, ſimulque proclamatote: gladius Jovæ & Gedeonis. Auditis ne? Mil. Audi- mus, & meminerimus. G. Vadamus. Jam ferè media nox eſt, ventum eſt ad ultimam par- tem caſtrorum; vos ambite caſtra; ſed excitan- tur cuſtodes, clangamus properè. Mil. Gla- dius Jovæ & Gedeonis. Jo, pzan! C. O DEum immortalem, quid video! DEus con- vertit ipſorum enſes in ipſos: confodiunt ſeſe mutuis vulneribus. Mil. Ut cadunt crebri? jam Vnſcn, I e Wrns A0alile me ktli Nlle 11 , Nn iſlin, n Nltee ar ſtechmn luniittn. Elehnd ehnd ſdli ſor klit Db 8 . lri 0 Nih Eti S Ingad noſtros, le Eimnonals g Un. 4) Ntr Mutimte. 0 . tin e chiorent in, Min: Dl. El Mdite eli⸗ dum wo in te suNunund te⸗ iNn. Nlrie, Nd W eiene tertis me hneren, Aben A NY e tpene line a tes Gelea . hKeptum arcun Clantpre:gealis be) NAud,. Vicumns. Jum Aad unam par⸗ alruſel exetan⸗ rdenl 6.0 enl Dus er 6, confocdium Huim antiqui faæderis. 61 jam bona pars interiit, cæteri mandant ſe fugeæ. G. Fugiunt: inſtate viri, urgete, con- ſequimini, ſectamini, ut e tanto numero nul- lus evadat. SENTENTIA. Cbriſtianum bellum quod in Gedeonico adumbratur) à voluntariis, non coactis, ge- rendum eſt; & praſtat, eſe paucos alacres, qudm multos ignavos. Stulti duces milites numerant, ſapientes ponderant. 13. SAMSON. Judicum XV. Argumentum. Samſon, vinctus ad Palæſtinos dedu- tus, abruptis vinculis, occidit maxilla aſini mille viros. Judæi, Samſon, Palæſtini. An neſcis, Palæſtinos habere imperium in nos? §. Scio. J. Cur ergo incendiſti ſegetes eorum magno noſtro malo? §S. Par pari retuli. YJ. Atqui huc venimus, ut te vinctum dedamus eis. §. Siquidem jureju- rando confirmatis, vos non illaturos mihi manus violentas, vinciatis licet. J. Fidem damus. S. Agite, colligate, ducite, abdu- cite, quantum poteſtis. P. Euge, adducitur ille hoſtis noſter capitalis, qui immiſit ſcele- ratas faces in ſegetes noſtras, nunc, nunc ulciſce- 62 Caſtellionis Dialogi ſelectiores ulciſeemur. Nunquam hodie effugies, Sam- ſon! hic tibi finis adeſt vitæ. S. Agite ve- ròô, ſi quid animi habetis, aggredimini vin- Gum. Experiar tamen, ſi quid habeo ſolita- rum virium. Euge. P. Periimus, abrupit vincula, ſed invadamus undique, non eva- det; præſtemus nos viros. S. Sed unde mi- hi telum? Ecce autem commodùm ſele offert hæc maxilla aſini: hæc præbebit vicem cla- væ. Pugnate viri pro virili: ſentietis, qui vir ſimw. Hem tibi, qui primus vel lar eilis, primus perito. Et vos, qui hie tàm densé conglobati eſtis, ſentite, quæ ſint vires Sam- ſonis, qui vincit inermis armatos. Heus, co- gitatis pugnare pedibus? Quo fugitis? Hic adeſt hoſtis, neprodite victoriam. Tu quidem hic jace- bis, tu quoque adjungèris ei comes: dormite. Euge Samſon! quantam cædem feciſti? Ma- xillaà aſini quantam ſtragem edidi! mazxilla aſini proſtravi mille viros. SENTENTIA. Qui DEI ſpiritu praditus eſt, inviltus eſt, Fruſtraque conftringitur. DEus ſape vi⸗ liſſanis telis ulciſcitur boſtes ſuos. 14. SAULUS. I. Sam. IX. Arguimentum. Saulus quærens aſinas patris it conſul- tum Samuelem vatem, & ab eo diſcit; ſe futurum Regem. Sael⸗ lalt, — e e, Km Nle Riefe ſe. 5, Pgeinli in. . Glc kaeſig. lein, n Unciane, Mon . dec ince I gui Nins äihe “ I un demde cdlendicſe n cxden keli! N. gen elid! nun 114. itue , ini bir /eni h 1 dan. G n. V pins n Ah antigii faderis. 63 Sauluis, Puer, Puellæ, Samuel. Ervimvero ſatis jam diu conquiſivimus aſinas, neque invenimus: revertamur domum, puer! ne pater meus, omiſſis aſellis, ſit ſol- licitus de nobis. P. Non cenſeo, redeun- dum eſſe re infecta. Ajunt, eſſe divinum quendam & gravem virum in proximo op- pido, qui quicquid dicat futurum, eveniat. Conveniamus eum, ſi fortè indicet nobis id, cujus cauſa venimus. S. Sed quid offeremus homini? nam etiam pane exhauſtæ ſunt pe- ræ noſtræ, nec habemus, quod dono demus ei, & ire vacuos religio eſt. P. Tace: eſt mihi in prælentia quadrans ſicli argentei, quem dabo ei, ut indicet nobis, quam viam inſiſtamus. (Olim inter IIſraëlitas, qui ibant conſultum DEum, dicebant, ſe ire ad Viden- tem; nam qui hodiè dicitur Vates, olim vo- cabatur Videns.) S. Rectè mones, eamus. Ingrediendum eſt hoc aſcenſu arduo. Sed video puellas, quæ exeunt aquatum, adea- mus eas. Heus puellæ! annon hic eſt Va- tes quidam? P. Eſt: & quidem incidetis in eum, ſi pergetis, properate modò; nam hodièe venit in oppidum, quia populus facturus eſt rem di- vinam in ſacello. Simul ac introieritis in op- pidum, offendetis eum, antequam aſcendat in ſacellum epulaturus. Populus enim non inibit epulas ante adventum ejus, quoniam ejus eſt conſecrare ſacrificium: poſtea epulabuntur in- vitati. Itaque aſéendite, non eſt dubium, quin 64 Caſtellionis Dialogi ſeleltiores quin inventuri ſitis eum. S. Habemus gratiam, aſcendamus in oppidum. Sam. Video adole- ſcentem huc venientem unàâ cum puero. Ni- mirum hic eſt, quem heri prædixit mihi DEus venturum ex regione Benjaminitarum, ut eum undtione creem imperatorem Hebræorum, ut eos vindicet ab injuria Palæſtinorum. S. Ama- bo te, indica nobis domum Vatis. Sam. Ego ſum ille: conſcendite ante me hunc collem: hodie epulabimini mecum: deinde dimittam vos manè, & indicabo vobis, quicquid cogita- tis cum animis veſtris. Quod attinet ad aſinas perditas tertiò abhinc die, tu ne eſto anxius de eis, repertæ ſunt. Sed quorſum de aſellis? Ad te veniamus. Debes exiſtimare, te eſſe co- lumen totius noſtræ nationis, omniumque ſa- lutem poſitam eſſe in te, tuaque domo pater- na. §. Quid ais? In méne, qui genus refero ad Jeminem, ortus ex obſcuriſſima familia Ben- jaminitarum, quæ tribus eſt minima Iſraélita- rum. Sam. Concedamus modôò in hoſpitium: DEus providebit cætera. SENTENTIA. DEus opera ſua inopinatis occaſionibus ad exitum perducit. 15. SAMUEL. I. Sam. XII. Argumentum. Samuel jam ſenex innocentiam ſuam & DEI in Iſraélitas beneficia commemo- rat: Anecis nede MradNn s I . 4 Ne „ ((War Ait u nc iſltne . Anbenn Cr bgnttinn in en Aole. Uhi cum en dr. Amipitrum,ren n Ektrronn, 1 Aromm. ar. niis, Jyn lor me hun colien: 1 Cenes dinitun Aneſnclogte⸗ d rintad ninas unetkankinse Purfun de mlisl Alünge, elech⸗ S,Gminncle ſe ur Nd E ene, gli end in Meurtimkmiiae el niim Itdlr Nod in oßitim IIA. õ 1n. W. . 4 Tocentin 4 rcin cum⸗ antigui faderis. 65 rat: eorumque peceatum reprehendit; qui Regem ſibi depopoſcerint: & impe- trato divinitus tonitru, eos ad obedlen- tiam cohortatur. Samuel, Iſraèlitæ. Eri ego vobis in omnibus obſequutus Re- gem creavi, deinceps jam vobis præfutu- rum. Nam me quidem jam ſenem eſſe, indi- cio eſt capities. Mei liberi inter vos degunt3 & ego vobis jam ab ineunte ætate prœfui Hc adlum, reſpondete mihi coram Jova & ejus uncto; ſi cujus bovem aut aßnum lüſtuli; ſi cui injurius aut violentus fui; ſi à quoqam præmium accepi, ut in ejus culpa connivérem? paratus ſum vobis reddere Z. Neque injurius in nos, aut importunus fuiſti, neque quicquam ab ullo accepiſti. V. Teſtis eſt hodie apud vos & Jova, & Jovæ unctus, nihil habere vos; quod me accuſetis. I. Planée. §. Adeſte igi- tur; placet vobiſcum diſputare, quantà Jova; & Moſis & Aharonis creator, & majorum ve= ſtrorum ex .agypto reditus autor, tum in vosz; tum in majorés veſtros beneficia contulerit. Cum migraſſet jacobus in Ægyptum, invoca⸗ tus à majoribus veſtris lova Moſen miht & Aharonem, qui illos ex 5Ægypto eductes in hoé loco collocrunt. Poſtea iphus oblites eman-⸗ cipavit Siſaræ; duci cxercitus Hazoris;, tum Pa= læſtinis, & Moabitarum Regi, à quibus bello Vexati lunt. Deinde invocantibus eis ovam; Pec⸗ 66 Caſtellionis Dialogi ſelectiores peccatumque confitentibus, quòd, co relicto, Baalem & Aſtartam coluiſſent, & auxilium contra hoſtes orantibus, ſeque ei ſervituros pollicentibus, milit Jerobaalem, & Gedanem, & Jephtham, & Samuelem; per quos ita vos ab hoſtibus veſtris undique vindicavit, ut in tuto eſſetis. Vos verò cum videretis, vos à Nahaſo Ammonitarum Rege invadi, poſtulâ- ſtis à me, ut, mutato rerum ſtatu, à Rege vobis regi liceret, cum Jovam DEum veſtrum Regem haberetis. Igitur ecce vobis Regem, quem delegiſtis, & efflagitâſtis; Regem vobis præficit jova. Si Jovam DEum veſtrum reve- rebimini, eique ſervietis, & dicto audientes ſine contumacia una cum Rege veſtro parebi- tis, bene vobiſcum agetur. Sin minus, & vos & Regem veſtrum Jovæ manus impetet. Jam ve- rò agite, videte, quantam rem Jova jam nunc in oculis veſtris faciat. Tritici meſſis nunc eſt, quo tempore tonare aut pluere in his finibus non ſolet. Atqui ego jam ovam exorabo, ut tonet atque pluat, ut intelligatis, vos in Jo- vam gravem culpam commiſiſſe, qui Regem vobis popoſceritis. Jova, cœli terrarumque DEus! emitte nunc tonitrua & nimbum, ut hic populus ſuum peccatum agnoſcat. I. UIr tonat! ut pluit! heu nos miſeros! Supplica pro nobis Jovæ DEO tuo, ne pereamus, qui ad tot ſuperiora noſtra ſcelera hoc inſuper ad- jecimus, ut Regem nobis peteremus. S. Bono animo eſte. Vos quidem iſta re graviter pec- caâſtis: Veruntamen nolite à Jova deficere, ſed eum Uilcayit, in ilererb, ei 1 4 Poſtri Ollere in his nit erorabo, ,voo i ſe, gui Repen Cel terrumgge Gu C inbum, u “ 1 Annt. I.1 le etemnlis) e hoc intopet? gerennls. 0 ln Nhire⸗ encen NI antigui faderis. 67 eum toto pectore colite, neve delciſcite ad va- na iſta, quæ neque juvare poſſunt, neque de- fendere; ſunt enim vantſſima. Neque enim deſtituet Jova populum ſuum propter ſui nomi- nis celebritatem, poſtquam ſemel cœpit, vos ſibi populum habere. Ego quoque abſit ut Jovam offendam, aut pro vobis ſupplicare, vosque decente & recta via deducere intermit- tam. Tantum Jovam metuite, eumque vere & tota mente colite; videtis enim, quantam rem apud vos fecerit. Quodſi peccatis indul- gebitis, & vos, & Rex veſter peribitis. SENTENLIA. Juſpi homines (qualis fuit Samuel) nemini bl⸗ JNaciunt injuriaun. Magna eſe bominum erga DEum lenefciorum ollivio, qui toties, tam E- deliter à DEO defenſt, tot lenefoiis cumulati, tamen hominem Regem ſebi Jepoſoant, digni ſa- né, quit inclemente Kegi ſerviant, gquando cle- mentem repudiant. Immenſa eſt DEI'clementia, gui ſtc ingratos tamen non deſertt. Mualtum va- lent apud DEum preces juſtorum, gqui ettam alie- no tempore vel pluviam pohſint impetrare. 16. GOLIATHIUS. I. Sam. XVII. Arguimentum. D David à Saulo impetrat, ut liceat cum Goliatho pugnare, & illum cum fun- da & pedo aggreſſus occidit. E 2 David; 68 Caſtellionis Dialogi ſelectiores David, Eliabus, Goliathus, Iſrazlita qui- dam, Alius Iſraëlita, Nuncius, Saulus. Jalvete, mei fratres optimi. E. DEus det, quæ velis, germane lepidiſſime! Ut valet pater? D. Optimè, gratia DEO, meque miſit, ut vi- ſerem, quid ageretis, vobisque afferrem pla- centam & decem panes, & teſſeram veſtram g hkkiun acciperem. Dedit etiam mihi decem caſeos an l Onti ad centurionem. Sed quam ego vocem audio? a G. Quid opus eſt vos exire ad prælio dimican- dum nobiscum? Ego ſum Palæſtinus, vos eſtis clientes Sauli. Deligite ex vobis aliquem, qui tr Mllen: conſerat manus mecum, qui ſi ſuperaverit me Vonntd prælio & interemerit, nos ſerviemus vobis, ſin dumunm ee ego vicero, vos nobis ſervietis. Quanta ego ne uie hodiè ignominia afficio inſtructos in acie Iſraé- A litas? Date virum, quicum contendam ſingu- lari certamine. D. Quis eſt importunus iſte & turgidus Gigas, qui tantopere deſpicit nos præ ſe, cujus vocem & aſpectum contremiſcunt omnes, & refugiunt? J. Neſcio quis eſt, na- tus in noſtram perniciem & dedecus, cum quo nemo audet conſerere manum, adeo ingens eſt & terribilis. LD. Quid ergo præmii feret, qui ſuſtulerit eum de medio, & aboleverit hoc tan- tum probrum Iſraélitarum? Nam quis eſt im- purus iſte Palæſtinus, qui inurit tantam notam ignominiæ caſtris DEl immortalis? J. Si quis eum dejecerit, Rex eum valdè ditabit, loca- , Aos. aeum bitque ei nuptum filiam ſuam, donabitque im- e munitate perpetua domum ejus paternam. E. x Cur antigui fœderis. 69 Qur veniſti huc improbe puer, aut cur deſeru- iſti pauculas illas oviculas in ſalru? Ego no- vi temeritatem audaciamque tui ingenii. Mi- rum, ni veniſti ſpectatum prælium. D. Quid ego commiſi? Annon erat cauſa, cur veni- rem? Sed adibo alios. Heus tu! quo præ- mio afficiet Rex eum, qui occiderit imma- nem illum Palæſtinuum? H. Maximo. D. Quonam? ·H. Ornabit eum maximis divitiis & opibus, committetque ei natam ſuam uxo- rem, & liberabit domum ejus patriam in e perperuum. LD. Condignum ſane præmium ntiuen, i & regale. Equidem auſim aggredi hominem. ulneneim Neſcio, quomodo geſtit animus, indignatur- Eenpratn que, tantum licere cuiquam in populum DFEI. Heccine ut patiar? Impune ergo nefanda il- la probra evomuerit in ſacram gentem? Mo- uncnmtni ri me malim. M. Adoleſcentule! jubet Rex, dinmmum ut venias ad ſe. D. Nihil eſt, quod faciam tunper eßtn libentius. Eamus. O ſi fiat mihi poteſtas Eedhmceenen pugnandi cum eo! quantum bellum conlfe- Ncsh; cero? vel potius, quantum bellum conſece- ECkes I rit DEus, uno occilo? M. Adduco tibi hic Gn, KWeiene adoleſcentulum, Rex! quem juſſiſti arceſſi. ofnni kerte . Quid audio, David? tune dixiſti, te Erloeethocu audere in Palæſtinum illum portentoſum, qui Nn s ? perterrefacit totas noſtras acies? D. Bono Inturum e animo es, 6 Rex! ne deſpondeat quisquam tls Js animum. Vos ſpectabitis, ego ipſe ſubibo lce dut“ hoc certamen, & congrediar cum Palæſtino. m, Conntien J. Vide, quid dicas, David! Num poſſis pu- esee ghare cum eo, adoleſcentulus & rudis belli, 0 E 3 cum icgne AMenen 1. Releram jelten Iliki eren geen negoocen ando Ead rrlocinion. Plrfing, wos et 70⁰ Caſtellionie Dialogi ſelectiores cum viro robuſtiffimo & in armis exercita- tiſſimo jam à puero? D. Nihili facio neque vires, neque uſum armorum ejus, habeo lon- ge aliam rationem certàandi Audi, quid di- cam. Cum aliquando paſcerem oves patris mei, leo unà cum urfſo invaſit gregem, ovem- que corripuit. Eum ego conſecutus cecidi, eripuique ovem e faucibus ejus. TPum urfſus in me irruere; ego verò prehenſum roſtro ad terram affligere & cædere, atque ita oc- cidi & leonem & urſum. Non dubito, quin idem exitus maneat nefarium hunc & teter- rimum hoſtem, qui audet proſcindere con- vitiis exercitum DEl immortalis. Jova, qui defendit me à leone & urſo, idem defendet me etiam à Palæſtino iſto. §. Quando tan- ta fiducia es, per me licet deſcendas in cer- H tamen. Adſit tibi DEus! Veruntamen es ar- ce) ed etum mandus. Volo accommodare tibi mea ipſius fodertinn arma. D. Nunquam equidem arma tuli. Sed 1 faciam periculum, ſfi poſſum uti. Hæc lori- ca valde me gravat, caſſis quoque premit caput, etiam caligæ ſunt duplo majores, quam pro meis pedibus, nec enſis admodum decet meum latus, videorque magis alligatus enſi, quâàm enfis mihi. Vah! non poſſum ingredi cum his impedimentis. Apage hæc arma, non ſum aſſuetus his ferendis, malo ferre nota tela, pedum dico & fundam, una cum his quinque lævibus ſilicibus, quos geram in ſacculo. Bené ſpera, Rex! cernes me hodie victorem redeuntem cum exuviis homi- lum hone & u. ket profclogere on s. orz, gli 6 Ange 6s Kreonis, n (co R kunan 8 Klicbusi henn; gein antiqui faderis. 71 hominis ferociſſimi. S§. Ita faxit DEus! G. Vi- deone ego hominem venire ad me? Tandem habebo, quocum certem. Sed quæ, malum! intemperiæ agitant Iraëlitas? Quis miſit no- bis hunc pulchellum puſionem rubicundum? Heus puer! méne putas canem, qui cogites pugnare pedo? ut te dii deæque omnes, quan- tum eſt, perdant! Accede ad me ſodes, ut jam propinem te dilaniandum & comedendum volucribus & beſtiis. D. Tu quidem adoriris me, fretus gladio & haſtili & ſcuto: ego vero aggredior te armatus ſolo nomine Jovæ armipotentis, DEI copiarum Iſraélitarum, in quas tu hodie contuliſti omnia maledicta. Ho- die DEus concluſit te in manum meam;, ut te dejiciam, abſcindamque tuum caput, & pa- ſcam volucres & feras, non tantum tuo cada- vere, ſed etiam omnium, qui militant in ve- ſtro exercitu, ut ſciant omnes mortales, eum demum eſſe DEum, quem Iſraëlitæ agnoſcunt & reverentur, diſcatque omnis hæc manus ſpe- Gatrix, ovam non adhibere enſem aut ha- ſtam in vincendo, cujus ſit unius gerere bella, quique tradiderit vos nobis in manus. G. Proh Jupiter! egone ut hodiè hæc audiverim, idque à puero? At me DEus perdat, niſi te jam dif- cerpo his unguibus! D. Quin age, ſi quid pot- es; interim excipe hunc lapidem rectà in fron- tem. Ohe Goliathe! corruis? qui modo ſta- bas tam firme? At ego te contundam usque hoc pedo. Hem tibi. Nunc iſtic jace, pro- ſtratus manu pueri, qui modò ſolo aſpectu vi- PE 4 1r08 72 Cahellionis Dialogi ſelectiores ros, & cœlum armis territabas. Hic te puer jugulat tuo ipſius gladio, caputque tuum hor- rendum præfigit tuæ haſteæ, quod oſtentet exkercitui. SENTENTIA. Nemo vel tam vin eſzt, quin facilè vincatur abs quovis, adverſo Dl. vel tam puer, gucn Jucilè vincat quemvis, propitio DEO. DEI. eſt victoriag, & eredenti nihil arduum. 17. DAVID. I. Sam. XXVI. Argumentum. David noctu clàm in Sauli caſtra di- reſſus ejus dormientis haſtam matel- lamque ſurripit. Deinde degreſſus illine procul clamore eum excitat, ſuamque innocentiam teſtatur, in calumniato- res invehens, & ille iniquitatem ſuam confſitetur. David, Abiſæus, Abner, Saulus. Jter veſtrüm deſcendet mecum in caſtra ad —Saulum? Abi. Ego. LD. Eamus ſenſim & pedetentim per noctem, dum dormiunt hoſtes. Omnes ſunt oppreſſi altiſſimo ſomno. Abi. Da- vid, David! O. Quid eſt? Abli. Hic ſtertit Sau⸗ lus in tentorio, haſta humi ad caput ejus de- fixa. Abner & reliqui temerè circum cum ja- Cent. in ſvi⸗ 1letkt fal le, gn in 1 4 tn, Nle UClon. Nn Myl. . ndrlicrlruc. W wn. Dtecenrluſin elctit Hangr , I Calunnute iguteren ſun er Itcn. Hecun in caltra 1 0,Eamus ſenſtn Coreniant holss ,Conno. Ai ,e Hieſterotd- cuhut t gecircoln * n antiqgui Foderis. 7 cent. Nimirum tibi DEus facit tui hoſtis pot- eſtatem. Vis ergo, ut eum ego haſta confi- gam ad terram uno ictu non repetendo? D. Noli eum perimere; quis enim adferat manum ei, quem Dbus undtione creavit Regem, quin obliget ſe nefario ſcelere? Aut DEus eum per- dat oportet, aut dies ei fatalis veniat, aut in prælio cadat. Certé meam manum à¾ Rege creato divinitus avertat DEus! Sed cape ha- ſtam ejus & matellam, abeamus. Abi. DEus bone! ut altè ſopiti ſunt? nullus omnino ex- pergifcituaͤr. D. Non ſine numine hœæc Gunt. Conſcendamus montem. Volo ego de ſummo cacumine clamare Saulum, & ei oſtendere, me non minus fidum, quam quemvis eorum, qui- bus ſtipatoribus utitur. Satis jam procul abſu- mus ab eis, ne repentino eorum adventu poſ- ſimus opprimi. Heus Saule! heus ſtipatores Sauli! heus Abner! non mihi reſpondes? heus, te appello, Abner! Abn. Quis tu es, qui cla- mas regem? D. Næ tu es vir eximius, & di- gnus, qui inter Iſraélitas principatum teneas. Itane vero Regem dominum cuſtodis, ut eum ad necandum miles quidam modo introierit ten- torium? Haud egregium ſanéè iſtud feciſti. Per DEum immortalem vos eſtis digni ſupplicio ca- pitali, qui tam male cuſtodiatis dominum ve⸗ ſtrum, Regem à DEO conſtitutum. Quæſo, vide, ubi ſit haſta & matella Regis, quæ erat propter caput ejus. S. Eſtne iſta tua vox, fi⸗ li mi David? D. Mea, & mi Rex, & domine! Sed cur tandem perſequeris ſervum tuum? Aut E y quid r4 Caßellionis Dialogi ſelectiores quid feci, aut commiſi? Enimvero ne gravare paulisper audire me loquentem. di DEus te mihi infeſtum reddit, precor eum tibi propiti- um; ſin homines ſunt, exſecrabiles ſint in con- ſpectu Jovæ, de cujus me hodieè patrimonio deturbant, quantum eſt in ipſis, & ad cultum deorum peregrinorum impellunt. Sed non fi- net Jova terram meo ſanguine funeſtari, quam- vis Iſraélitarum Rex occupatus ſit in perſequen- do pulice (ut ita dicam), ut ſi perdicem per mon- tes perſequatur. S. Peccavi, revertere Da- vid fili! jam enim tibi non male faciam, qui ita abſtinueris te mea nece. Erravi nimis, quàm imprudenter, fateor. D. Hic depono haſtam tuam. Eam petito aliquis juvenum, cæterum DEus remuneretur quemque, ut dignus meri- tusque eſt. Te quidem hodiè tradidit mihi in manum, ſed continui me à nece Regis. Ergô quemadmodum tuam ego ſalutem charam ha- bui, ſic ille habiturus eſt meam, meque hoſti- li manu liberaturus. S. Macëte virtute David fili! haud dubie conata perficies. SENTENTIA. Et juſti juſes, & injuſti injuſtò facere per- Jeverunt. Calumniatores tametſt utrisque no- cent, tamen revera pernicioſiores ſunt iis, qui eorum calumniis oredunt, guam iis, 7u0s Ca- lumniantur. 18.AB- 4 1 tor, Dn- n eſddlete l E Wonnn Penoperar Cmera. Fln hechn, Ve 3 . Den 1. 1 Umminmisguan Hletepono uſen dece ers N ſälren cumm ⸗ Vern, Megle lot⸗ ſce ſicute Dit ſeis Sina ſun iin ⸗ n fii, ( er antiqui fœderis. 75 I8. A BS A L O M UUS. II. Sam. XIIX. XIX. Argumentum. Abſalomus, ex prælio elapſus, de quercu crinibus pendens, à Joabo neca- tur. Hujus audita nece, David ſeſe affli- ctat, & à Joabo propterea objurgatur. Miles, Joabus, Achimaas, Chuſis, Specu- lator, David, Quidam. (Cam perſequerer fügientes & diſſipatos ho- ſtes, Ablalomum vidi cæſarie pendentem de quercu. J. Vidiſti autem? Cur non eum ad terram deturbatum occidiſti? Nam meæ partes fuiſſent, decem te argenteis numis & baltheo remunerari. M. Ego verò, ſi mihi mille numi in manum annumerentur, non ſim ma- num filio Regis injecturus. Nam, audientibus nobis, præcepit Rex tibi Abiſæoque & Ettæo, ut adoleſcenti Abſalomo caveretis, nedum ut ego tam perfidioséè, tanto cum vitæ meæ periculo, facerem; neque enim res tanta Regi ignota eſſe poſſet. Verum jam ad eum ventum eſt, tu ipſe vide, quid tibi agendum putes. J. Videbis me non ita cunctantem. Morere boni Parentis perverſa progenies! Accipe hæc tria tela de mea manu, rectà in medium pectus. Vos mei armigeri, circumfuſi eum conficite. Tu 76 Caſtellionis Dialogi ſelectiores Tu præco, confectum bellum eſt, cane rece- ptui, ut à perſêquendo revocentur milites. A. Visne igitur, ut ad Regem curram, eique re- nunciem, Jovam de ejus hoſtibus ſumſiſſe ſup- plicium? J. Tu vero ne feceris hodiè, alias facies, hodiè quidem non es jucundum allatu- rus nuncium, propterea, quod regius filius eſt mortuus. Tu Chuſi, i ad renunciandum Regi, quod vides. Cb. Libenter, & quidem curſim. A. Quid ſi ego Chuſim curſu conlſe- quar? Y. Cur conſequaris? fili! non es obten- turus evangelium. A. Sed quid ſi conſequar? J. Per me licet. A. Curro, facile Chuſim an- tevertam. J. Nos verò hoc DEO hominibus- que inviſum cadaver in hanc vaſtam voraginem in hac ſylva detrudamus, & lapides inſuper cu- mulatè exaggeremus, ut tam nefarium faci- nus memoria ac nomine loci notetur. Nam ta- libus ſunt digni monumentis, qui mortem eis machinantur, quorum beneficio vitam ſunt adepti. Sp. Heus Rex! video hominem huc accurrentem ſolum. D. Si quidem ſolus eſt, boni aliquid portat. S,p. Video item quendam alium currentem, etiam ſolum. D. Is quoque lætum nuncium affert. Sp. Ex curſu priorem conjicere videor Achimaam eſſe Sadoci filium. D. Virum bonum nominas, de nuncio læto ve- nit. A. Salve Rex! & ſimul agendas Jovæ gratias exiſtima, cujus auſpicio ſubacti ſunt, qui in te arma ſumpſerant. LD. Salvusne eſt adoleſcens Abſalomus? A. Magnam hominum turbam vidi, cum me huc mitteret Joabus: cæte⸗ Gu. Socn . 9 Chnrmem, 01 10 Dwridt lo Nunn e⸗, Cltbesn ceri h 8icundn A. regius ln Eehonciancdon en E gnilen Im onſt cont⸗ ko N haniei cDE homintbos. GN i, ni nonen 3 ehencto ltam Lun Geo homien hu. gilen llck, edſten glencim m. DEcuoce EL rnn prioem ele Roc fllan⸗ Gemmnoletore⸗ l Arendss ſon ſco kibeci ſun D. Salnnsne Lumnmn hon- ninetet N antiqui foœderis. 27 cæterum quid ſit, neſcio. D. Recede, conſi- ſte iſthic. C. Kegem plurima ſalute & lœætitia impertio, cujus DEus hoſtes omnes hodie ultus eſt. D. Salvusne eſt adoleſcens Abſalomus? C. Utinam fſic ſint omnes tui hoſtes, Rex, & quot- quot tibi malum machinantur. LD. Fili mi Abla- lome, fili mi, fili mi Abſalome! utinam ego pro te ſim mortuus. Abſalome, fili, fili! C. Heu me miſerum! Luctum attuli, non lætitiam; ne ſolum Regi, qui, audito interitu fili, ſe con- jecit in cœnaculum portæ, ubi in luctu ſit; & ſe afflictet, ſed etiam populo univerſo, cujus lætitia, auditâ Regis triſtitiâ, in mœrorem con- vertetur, Sed video joabum huc advenientem: ſtomachatur. J. O lepidum Regem & di- gnum, cujus adhuc vivat filius! ubinam eſt? Qui. Surſum eſt. † Quem ego, niſi — ſed me comprimam. O turpeé ſpectaculum! Itane ve- ro David? ſiccine tuos omnes hodiè dedecoras, & eorum honeſtiſſimam victoriam in fœdiſſi- mum luctum convertis? qui te, tuosque libe- ros, & uxores, tum juſtas, tum concubinas; à crudeliſſima morte vindicaverunt? At non oportet (quod tu facis) ita amare inimicos, ut oderis amicos. Nunc quidem facilè oſtendis;, te tuos omnes & nobiles & ignobiles pro nihi- lo habere. Nam equidem compertum habeo; te unius Abſalomi ſalutem noſtrà omnium morte velle redemptam. Verum age; prodi, & tu⸗ Os affare leniter. Nam per DEum immorta-⸗ lem! niſi tu prodeas, efficiam, ut ante no- tem omnes ad unum à te deficiant, qué gra=- Viue 78 Caſtellionis Dialogi ſelectiores vius malum nullum unquam in vita tibi evénit. SENTENTIA. Honora parentes tuos, ſi vis vivere diu. I indignus eſt vita, gqui in autorem vitæ ſuæz in- gratus et. Dignus eſt infami morte, gui bo- num malo penſät. Ardentem amorem ne ſumma guidem injuria exſtinguit. 19. SALOMO. I. Reg. III. Argumentum. Duarum meretricum, de oppreſſo per ſomnum alterius infante contenden- tium, litem dirimit Salomo divinàâ ſa- pientià. Meretrix, Salomo, Altera meretrix. T uam fidem imploro, & Rex! audi me pau- liſper. S. Quid novæ rei eſt? loquere. M. Ego & hæc mulier in eadem domo agimus, & utraque peperimus, ſed ea triduo poſt me. Cumque domi eſſemus, neque quisquam præ- terea adeſſet, mortuus eſt ejus filius noctu, ut fortè incubuit ei. Itaque media nocte ſurrexit, & ſurreptum meum filium, qui meo lateri ac- cubabat, ſuppoſuit ſibi, ſuum autem mortuum mihi, me dormiente. Mane, ubi me erexi; mammam infanti datura, video mortuum. Hic ego„ llin, W un in 1 tidl UIA. Su Nittfe r S m, E Gre, i kisnod, voce lunerh eo Iuet 1 mauteiamormn: e, Gbi mne owortuun le⸗ 500 auntiqui Fäo‿deris. 79 ego, cum jam diluxiſſet, dum eum diligenter contemplor, animadverti, non eſſe eum, quem pepereram. A. Non ita eſt, quin meus eſt, qui vivit; tuus, qui interiit. M. Imô verô tuus mortuus eſt, meus vivit. A. Men- tiris. M. Non enimverò mentior, ſed dico, quod res eſt. S. Utraque ſuum eſſe affirmat eum, qui vivit, demortuumque repudiat. Ce- do huc mihi tu cultrum; partimini æqualiter puerum viventem, & date utrique dimidium. M. Obſecro te Rex, detur ei potiuùs totus, quàm intereat. A. Nec meus eſio, nec tuus; placeat dividi medium. . Eum adjudico prio- ri, quæ perimi vetat, nam ea mater eſt. SENTENTIA. Ad plerasque lites dijudicandas opus eſt divi- n ſopientid. JZudici multa ſimulanda ſunt, ut Jaupienter judicet. Et veruin & fictum amorem res ipſa detegit. 20. ELIAS. I. Reg. XVIII. Argumentum. Eliàs cùm latuiſſet tres annos & ſex menſes, quo toto ſpatio non pluerat, in- ventus ab Abdia venit ad Regem Acha- bum, & convocatis Baalis Lucanisque vatibus, conſtituto inter ipſos & Eliam certamine de litatione, cùm illi prare Baali 90⁰ Caſtellionis Dialogi ſelelkiorvee Baali non potuiſſent, ipſe Jovæ litat: de- inde vates illos necandos curat. Poſtre- mô, conſcenſo monte Carmelo, pluviam impetrat à Jova. Abdias, Elias, Achabus, Populus, Vates Baalis, Puer Elicæ. N ilit me Rex ad quærendam tota regione aquam, ſi forte gramen invenire poſſimus; quo toleremus equos & mulos, ne jumentis privemur. Ipſe Rex alià viâ ejusdem rei gra- tia profectus eſt. Jam enim tres annos & am- plius nulla fuit pluvia; itaque omnia perarue- runt, nec usquam viriditas ulla poteſt inveniri. O Elia! tuæ preces nobis invexerunt hanc ſic- citatem, quæ non nili tuis ejusdem precibus fi- niri poteſt, ſicut ipſe minatus es. Quod niſi pateris inveniri te, actum eſt, periimus. Sed video venientem huc hominem hirſutum, qui habet latera cinéta cingulo pelliceo. Fallorne? an is eſt ipſe Eliàs? Certêè videtur. Heus, tu- ne es dominus Elias? E. Sum. I nunciatum domino tuo, adeſſe Eliamt Ab. Nunciatùm veròô? quid peccavi, ut tu me Achabo necan- dum objicias? Jovam ego immortalem juro DEum tuum, nullam gentem;, nullum regnum eſſe, quo dominus meus non dimiſerit, qui te conquirerent. Cumque negarent adeſſe te, ille regna & gentes obteſtabatur, ut dicerent, an tu illie eſſes, quod te nusquam inveniret. Pt tu lürmus; do. 4. am men Venät .kun Llis urs) . e d eun annon Dlemns ibten 1g giſennt im nment anges kuilit . i gtie N neltre, 6 Ent holre. Annia 6 rulan, id e, ek, fetimns, N nen Airütumn, di Ix natnaa ſajlarn ſoel co. HAore, ietur. Hens, tl⸗ Gum. L ounciatun me Ahabo neend immortlen u fon Euniertt, ut Ciceetn an iufen nun inſe elt adeſe te . antiqui faderis. 81 tu me nunc jubes, ut domino meo nunciatum eam, adeſſe Eliam. Qui poſtquam à te digreſ- ſus fuero, auferet te ovæ ſpiritus, neſcio quo. Ego interea, qui hoc Achabo nunciatum ive- ro, cum ille te non invenerit, interficiar ab eo. Et tamen Jovæ reverens fui àâ pueritia: ni- ſi forteè tibi relatum non eſt, quid ego, Jezabe- le vates occidente, fecerim, ut eorum centum abdiderim in duabus cavernis, videlicet in utra- que quinquaginta, & eos pane & aqua aluerim. Et tu me nunc jubes, ut eam ad nunciandum domino meo, adeſſe EFliam, quo me interfici- at? E. Sie vivat armipotens Jova, cui ego ap- parere ac miniſtrare ſoleo, ut ego me Achabo oſtendam hodie! As. Poſtquam iſtud mihi ita confirmas, ibo. Salve Rex, incidi in Eliam. A. In Eliam autem? Ab. Ita. A. Eliam tu in- veniſti? Ab. Eum ipſum. A. Quæſo te, adeſt PElias vates? Ab. Adeſt Elias vates. A. Duc me ad eum continuò. Ab. Eamus hâc, inve- niemus. Atque eccum tibi obviam! A. Tune is es, qui perturbat Iſfraélitas? E. Non ego Ifraélitas perturbo, ſed tu, tuaque paterna fa- milia, qui, omiſſis Jovæ præceptis, Baales ſe- quimini, quæ cauſa fuit, ut Jova vobis iſtos ardores immiſerit. Verum cura mihi convo- candos omnes Iſraëlitas in montem Carmelum, Baalisque vates quadringentos quinquaginta, & Lucanos vates quadringentos, Jezabelis con- victores. A. Fiet ita. Adſunt, quos juſſiſti, Elia! E. Audite verô Ifraelitæ. Quousque in utrumque crus claudicatis? Si Jova DEus eſt, hunce 82 Caßhtellionis Dialogi ſelectiores hunc ſequimini: ſin Baal Deus eſt, Baalem ſe- quimini. Nihilne reſpondetis? Ego unus Jo- væ vates ſuperſum, cum Baalenſeés vates ſint quadringenti quinquaginta, Lucorumque vates quadringenti. Dentur nobis duo tauri, quo- rum unum illi ſibi deligant diſſecentque, & li- gnis imponant, neque ignem ſubjiciant; alte- rum ego immolabo, ſuperque lignis collocabo, nec ignem ſupponam. Tum vos Dei veſtri no- men appellate, ego Jovæ nomen appellabo. Ac qui Deus igne de cœlo demiſſo annuerit, ſeque exoratum oſtenderit; is Deus habeatur. P. Placet verò, atque ita fiat. E. Vos igitur, Baalis vates, deligite vobis taurum alterum, & priores facite, quoniam plures eſtis, Deique ve- ſtri nomen invocate, nullo igne ſubjecto lignis ſacrificalibus. . Accipimus conditionem. Mactemus taurum, imponamus fruſta lignis. O Baal! exaudi nos; o Baal! demitte ignem de cœlo, quòô te Deum eſſe oſtendas. Baal, Baal, Oo Baal, o Baal præpotens Deus, Baal, o Baal, Deus noſter! noli committere, ut unus Jovæ vates plus poſſit apud Deum ſuum, quàm nos octingenti quinquaginta apud te. Effice Baal! ut, quoniam te plures colunt, quàm Jo- vam, majores etiam vires habere videaris. O Baal, Baal, Baal, o Baal! Non audis nos? Non te rite coluimus hactenus? quid in te commi- ſimus? Non vis tuas vires oſtendere? Quoplu- res habes cultores, nonne æquum eſt, eo te magis exorari? Baal, o Baal! niſi nos exaudis, actum eſt de te deque tuo populo. Unus hic Jovæ jyiet cstNnl tbn dihre lNal, dal! d a geet,1 N no in n elanlſetil onmctartmids Aun mnm O Dul,9 Eteend. 5,O rDensek kt Stmn etles ſoe int ker e; Deteheſenlis. Cemdlisde Nadl der Patis ellels lercorum e onget der ten Cintti Aole / diſttentg t El n ſbicinn Utlenscvlirte, inwöeipeſtrinn. unmer zppelhe Ceniloe nnenty Dens hihenl t. L Vign Cuumum Atenun, D inte p. Phumnts funn inn Pull centte ger le Olenas. NM, nolen Drls U CMnnitteke, tunut 0Deum uunin A nd ke. Ef sClun gumn Uubeleſilegri Monantsnos) Ni gitin ie Cnn Cencere! Qo⸗ nlun hi⸗ A Niocse) opud⸗ antiqut federis. 83 Jovæ vates tuum cultum abolebit. Quis te co- let, o Baal, quis te deinceps adorare volet, O Baal, Baal, Baal! quis te non contemnet, & pro nihilo ducet, ſi nos in tanto diſerimine non exaudiveris? In quem veròô magis neceſſa- rium uſum reſervabis tuam potentiam? Nos te invocamus, nos aram tuam Prætergredimur, & jam meridies eſt, neque tu reſpondes, aut exoraris. OO Baal, Baal, Baal, o Baal! Noli perdere nos. E. Clamate majore voce. Certe enim Deus eſt: ſed forſitan aliquid altius con- templatur, & animo agitat, quàâm ut poſſit iſtas tam exiles voces audire; aut occupatus eſt, aut iter habet; niſi fortè dormit, ut ſit expergefaciendus. V. Heu, Baal Deus noſter, quid amplius tibi faciemus? o Baal, o Baal, 0 Baal! E. Euge, rectè, ſecate vos iſto modo gladiis & cultellis, ut à vobis ipſis cruentati milericordiam Baalis excitetis. Sed nihil re- ſpondet, nec attendit veſtros clamores; ſurdo canitis. Agite jam omnis populus, accedite ad me. Inſtauremus aram Jovæ, quæ diruta eſt, & ſaxa duodecim capiamus, pro numero tribuum filiorum jacobi. Ex his ſaxis aram Jovæ nomine conſtruamus, & circeum eam du- camus profundam ſeêrobem. Agite, compona- tur ſtrues lignorum, mactetur taurus, & ſu- perimponatur. Rectè eſt. Replete quatuor amphoras aquâ, & eam in hoſtiam inque ſtru- em effunditée. Iterate idem, tertiate. Bene eſt. Redundat aqua circum aram, ipſamque ſerobem replevit, ne quid fraudis ſubeſſe pute- F a tis. 84 Caſtellionis Dialogi ſelectiores — tis. Nunc, o Jova, DEus Abrahami, Iſaaci, & Iſraélis! effice, ut hodiè intelligatur apud Iſraẽlitas, & te DEum, & me ſervum tuum eſſe, tuoque juſſu hæc omnia feciſſe. Exaudi me Jova, exaudi me, ut ſciat hic populus, te Jovam eſſe DEum, qui eorum animos retro Hexeris! P. O rem miram! Ignis delapſus à Jo- va, & hoſtiam, & ligna, & ſaxa,; & humum abſumpſit, & ſcrobis aquam lambit. Jova DE- us eſt, Jova DEus eſt. E. Si igitur jovam eſſe DkEum agnoſcitis, & ad terram proni adoratis: comprehendite Baalenſes vates omnes, qui vos à Jovæ cultu magno veſtro malo avocaârunt. Cavete, ne quis omnino evadat. Agite, du- camus eos ad Ciſonem fluvium, jugulentur hic vates omnes Baalis, ne quem deinceps à veri DElI cultu poſſint averteré. Perite populi de- ceptores, corruptores atque peſtes, & dignas præſtigis veſtris pœnas date, ut deinceps ado- retur & in honore habeatur is unus, cui de- bentur omnia. Nunc, Achabe, aſcende, & i ad capiendum cibum, ſentio enim, jam ad- eſſe murmur pluviæ. Ego aſcendam in verti- cem Carmeli. Sequere me puer. Pu. Faciam, here. E. Age jam puer, dum ego hic in ſum- mo Carmeli jugo maneo, i ſpectatum mare verſus, & mihi, quod videris, renunciatum venito. Pu. Libenter here. Feci here, ne- que quicquam vidi. E. Revertere eodem ſepti- es. Pu. Parebitur. Jam iterum venio. Jam tertiöo. Jam quartò, Jam quintò., Jam ſex- t0%. Supereſt, ut ſeptimò ſpeculatum eam. Here! r „Rg. Nd ions, int id un urin muln Ulcertt. ieſn Maz ireſene ur ̃r nin⸗ 9 . lun 1 ſ . Auumn nlo lu ain r ſuut (iue r a ſn antiqui fœderis. 8 5 Here! vidi nubeculam inſtar palmæ hominis ex mari efferri. E. Inſtat pluvia. I nunciatum 4 r Achabo, ut, junétis jugalibus, in urbem de- kirſicn ſcendat, ne à pluvia opprimatur. Pu Eo. E. Wte 1 . 1 —46 2 nn nnnn Ego ſuccinctus latera ei Jezraél præcurram. P. ecmn lgnb Geleſtin. Aun, Ghunmun mhwnit ſom . Aou ſoramee Salve Rex! Jubet Elias, ut propereè jungas equos, & te in urbem recipias, ne te pluvia opprimat. A. Agite mei, feſtinemus, ingruit pluvia, nigreſcit cœlum nubibus atque vento: properemus, vix evademus, quin madefiamus. SENTENTIA. Juſtorum preces, ineredibile dictu, guan- tum polleant apud DEum. Iniuſti juſzos ac- cuſant eorum malorum, quorum ſunt ipfimet l auéctones. Præſente Elia, nibil pohunt Baa- gle eliz, ein lenſes; præſente Jova, torpet Baal. Ut nox CA, Moelee . . . . . . . emrömnb, ds diei, Gc veritati cedit mendacium. Impiorum Nentite, Mend,t plena ſunt omnia; piorum exiguus eſe nume- enn enine ſmat rus. %ρ magis uni eredendum, qudàm mille; Aenimn in et. m, zi e Afenn baucorum eſ ſapientia. acum genus l bominum! quando tandem bac videlitis? aut egolu Win . . . Pehmm n gua tangem lux penetrabit iſtos oculos? Nun ers, enncm uatnne, niſe ſerò, ſapietis? Utinam aqfit ali- e keel “ guis, igneo Spiritu igneague oratione Elias, n gut charitatis ignem de cœlo devocet, gquo no- eruen Fenic.9 „Ac kai ⸗ Rrarum precum ſacrificia exardeſecant, ut de- Rſecalumm znceps ſolus Jova extollatur. leüe rd F 3 21. SII. 896 ECaſtellionis Dialogi ſelectiores 21. SUNAMITIS. 2. Reg. IV. Argumentum. Eliſæus ab hoſpita ſua Sunamitide oratus ejus filium revocat in vitam. Eliſæus, Gibezis, Sunamitis. E— Sunamitidem illam, hoſpitam noſtram. E Gihezi! curre ei obviam rogaturus, utrum valeat ipſa, & vir, & puer ejus? CG. Faciam. Salve mulier. Satisne ſalva es, & tuus mari- tus, & puer? Valentne? S. Valent: ſed ſine me pervenire, quò volo. G. Quonam prope- ras? §. Ad tuum herum. G. Nefcio, quid no- VI videtur accidiſſe huic mulieri. Sed quid iſtud rei eſt? Heus mulier, tune audes pedes vatis complecti? Apage. E. Sine eam; animo ejus malé eſt, quod me Jova celavit. S. Petie- ramne à te filium? Annon admonueram, ne mihi imponeres? E. Accingere Gihezi, & ca- pe meum baculum, atque abi: ſi quem offen- deris, ne ſalutato; ſalutatus, ne reſalutato. Ubi eò perveneris, bacillum faciei pueri impo- nito. G. Eo. §. At ego profectò nunquàâm te omittam, quin unà mecum venias. E. Age ſane, tuæ voluntati obſequar; præi, jam te ſequor. G. Here, feci, ut juſſeras; ſed puer neque vocem edit, neque potuit omninòo ex- pergefieri. E. Ne trepida, mulier, introéa- mus cubiculum. &. Hie quidem plané mortuus jacet g ——, 6logne Gn id gicn N Rieseonm Gis Munmn zet 210 lten Ioben e enej NAndem Piikteſrmn Honmn Inn lofelct Nnmn rbohhun noln⸗ npmmunn ereſet Een, n 8g, CEtuls nan⸗ Tlen, len ine Gumge. Nlnatw. bnnlen Eigitſtet t lsiels Se eun, n , elnt. lr W Aovenn r er Cifez, Ca ai, Icen ofen⸗ ns, be telllleto nkceipceriigne⸗ Noft Cungun n lis E Pr, Nrl ſim Illens; Kine potul omm: 1 Mller a Cenclutn e antiqui fœderis. 87 — jacet in meo lectulo. E. Exite forâs, & me hic relinquite ſolum cum ſolo, clausâ janu4. G. Neſcio quid magnum expecto, non abs re ſeſe concluſit intus. S. Faxit DEus, ut natum recipiam. G. Hoſpita. §. Quid novi rei eſt? G. Salva es, viſus ſum audire ſternutantem puerum. §. Revixi, ſi verum prædicas. E. Heus Gihezi! G. Me vocat, quid eſt here? E. Arceſſe huc mihi iſtam fœ&minam. CG. Te vocat. S. Adeo. E. Recipe jam tuum filium incolumem. §S. O divine vir, quas tibi gra- tias agam pro tanto munere? E. DEO hoc to- tum acceptum ferendum eſt, mulier, non mi⸗ hi, qui per me poſſum nihil. SENTENTIA. Fides eſt omnipotens. Suorum preces, quam- vis maxvxima petentium, exaudit DEus. 22. TOBIAS. Tobiæ IV. Argumentum. Tobæus Tobiam filium ſuum pietatem docet. Deinde jubet, ut ducem quæ- rat ad petendam ex Media pecuniam ibi à ſe depoſitam. Tobias Genium, qui ſe hominem ſimulabat, nactus cum eo proficiſcitur. F 4 To- 88 Caheellionis Dialogi ſelectiores Tobæus pater, Tobias filius, Raphael ge- nius, Anna mMmater. Cum ex hac vita diſceſſero, nate, ſepelito me honorifice. Tum autem matrem tu- am honorato, neve eam, donec vivet, de- ſerito, neve ei parum morigerando vitam red- das acerbam. Recordare fili, quot dolores perpeſſa ſit propter te, cum eſſes in ejus utero. Cum igitur vitam finiverit, eam me- cum honeſte ſepelito in eodem ſepulchro. Ac per omnem vitam memento Creatoris tui, neve eum offende, ejusve præcepta omitte. Quantumcunque tibi Jova largitus erit, de eo ne parcito liberalitatem exercere. Ad ho- mines inhumanos ne te aggregaveris; à re- ſpiciendis egentibus IHraélitis ne abhorrueris, ne Jova viciſſim tuis temporibus adverfſis à te reſpiciendo abhorreat. Quodſi tuæ facul- tates non ferent, ut largè id facias, at pro eo, quantum id erit, quod ſuppeditabit, ne parce in benignitatem conferre, ut divitias tibi & argenti aurique theſauros in benefi- centia repoſitos habeas. Nam thelſauri nihil impios juvant, at hæc virtus à morte vindi- cat. Ac quisquis beneficentiam exercet, DEl conſpectum videbit, quemadmodum habet ſcriptum illud: ego per beneficentiam con- ſpectum tuum videbo: quam qui exercent, cœleſtes habendi ſunt. Tu ergo, nate, cor- pus tuum ab omni libidinis obſceœnitate tue- re, uxoremque de tua cognatione ducito; nequa- ſii ſedte ranntan lene 1cenn M (Lalc⸗ ihene, in Ehlarerſ mwente geen Contluun Eet, I Hee r. Uc. Dei Conee Viyet, . enncdonian . Mene, ur Cntis helauos in benet⸗ Nen thelvri ubil ns à one Wind, tum crereet, Dl radocum hube enetcentiam err um goi exelet etgo, Nie 4 Oblccoitt Gpnatone n⸗ ⸗ antiqui foderis. 89 nequaquam alienigenam, aut allus ſanguinis, quâm tuorum majorum; nos enim Vatum rogenies ſumus. Memoriaâ repete Abraha- mum, Iſaaecum, Jacobum, qui uxores de ſua ſibi gente adſciverunt, extraneorum affinitate repudiatàâ, eôque liberis fortunati fuerunt. Animum intende, fili, ad ea, quæ ages. Quod tibi nolis fieri, aliis ne facito. Operarii mer- cedem ne retineto noctem unam poſt eum diem, in quem cum eo pa7ctus eris, ut tuo te præmio remuneretur DEus. Corpus tuum ab ebrietate abſtineto. In nulla nequitia te oblectaveris. De tuo victu largire eſurienti- bus. De tuo veſtitu indue nudos. Quod tibi ſuperat, id omne in beneficentiam con- fer, neque id gravatè, hoc eſt verè pane & vino ſepulchra juſtorum perfundere. Audi & attende quemlibet, qui modô verum tibi conſilium det. Ab Jova omnibus temporibus pete, ut tuas rationes conſiliaque dirigat; neque enim homini in manu poſitum eſt con- ſilium, ſed uni DEO Optimo Maximo, qui, quicquid vult, efficit, alios deprimens, alios efferens. Hæc mea dicta & præcepta omnia conſervato, & nunquam non ante oculos ha- beto, fortique & non infracto animo eſto; nam Jova tibi auxilio præſidioque erit, ſi ei toto animo totoque pectore ſtudueris. Nunc, fili, illud tibi indicabo de pecunia, quam habeo apud Gabelem, mihi cognatione pro- pinquum, (ea eſt decem argenti talenta) Ra- ge in Media. Nam incertum eſt, quando F f ſim 7 Caſtellionis Dialogi ſelectiores ſim moriturus. Tu fili, ſi ovam metues, te- que ab omni ſcelere conſervabis, magnas ab eo opes conſequéris. Tobi. Omnia, ut præce- Ppiſti mihi, pater, ſic faciam. Sed velim mi- hi confilium des, qua ratione queam iſtam à Gabele pecuniam recuperare; nam neque ille me, neque illum ego agnoſcam, neque, quô ſigno repetam pecuniam, ſcio, neque quâ viâ eatur in Mediam, teneo. Toba. Quod ad ſignum pertinet, hoc dices: me, cum ille mi- hi marſupium ſuum tradidiſſet, dixiſſe: acci- pe de manu mea; atque, ex quo ei argentum in manum tradidi, annum hunc eſſe vigeſimum. De via autem, quære tibi jam hominem aliquem fidelem, qui tecum vadat, cui prœæmium da- bimus. Proficiſcere, fili, adhuc vivente me, & argentum pete. Jova te DEus Iſraélitarum in itinere conſervet, tibique benevolentiam, ſtudium, miſericordiam, & illius & omnium, qui te videbunt, conciliet, teque nobis ſoſpi- tem & incolumem & ducat & reducat, ante meum interitum. Tobi. Eo igitur ad conqui- rendum ducem. Et fortaſſe præſto adeſt, qui faciat. Nam video juvenem quendam in via ſtantem accinctum, & ad iter (ut videtur) pa- ratum. KRaph. Adoleſcens, cujâs es? Tobi. Do- mine, poſſesne mecum in Mediam proficiſci? Raph. Equidem novi vias omnes, ſumque ali- quando uſus hoſpitio Gabelis gentilis noſtri, agentis Rage, in finibus Mediæx, quæ Rages diſtat ab Ecbatanis itinere duorum dierum, eſt- que montana; Echatana autem in campeſiri oco iun, uoalsn Dateni, Gsnte St. Ile. wat WN DWN Nds Merdne ie ln Cabo. Uut Do Doverin, omen len, Neyue, 8 n, relegti Ue, Cod n, an iſeni et, dtle, ai elanne tnrtſeigen humn. ihnfemalqnen Menium dr. Dign beredenin, 1, tehe b 1t & echzt, m H, hiur , nn⸗ eprtlo arel, gui Alentem in iü er ur itenn) e⸗ ses: . D letim ofclel ns, Iunqle 1 s genrlis gt ſetie, de l Nunn ierun nern in e 7 entiqgui Fwderis. 9 loco poſita ſunt. Tobi. Præſtolare pauliſper, ſi placet, dum hanc rem patri renunciatum co. Nam magnoperè cupio te comitem habere, ti- bique dabo mercedem pro itinere. Kaph. I properè, ego hic manebo, donec redeas, noli diutius morari. Tobi. Nactus ſum virum bo- num, pater, noſtri generis, qui mecum pro- ficiſcatur. Tobæ. Evoca eum ad me, ut ſciſciter, unde terrarum ſit, & an ſatis fidus ſit tibi futurus comes. Tobi. Faciam. Heus, arceſſere à patre meo! Kaph. Eo. Salve, vir divine. Tobaæ. Si ſalveo, cur mihi hæc uſu ve- niunt, ut oculis captus in tenebris cæcus ſe- deam? Kapbh. Qui tibi oculorum lucem cæcan- do ademit, idem te, quia vir bonus es, ſana- bit. Toba. lta faxit Jova! Sed ad rem. Meus hic filius Tobias vult ire in Mediam, frater, poterisne ire cum eo? & ego tibi mercedem dabo. Kaph. Potero, quippe qui vias omnes noverim, omnemque illam regionem peragra- verim, & montes teneam. TZbbaæ. Cujâs es? cujus generis? & qua ex civitate? Raph. Quid amplius quæris, cum mercenarium habeas, qui tuum filium comitetur ex tui animi ſenten- tia? Tobæ. Frater, nomen tuum ſcire velim, & cujus nationis ſis. Kaph. Ego ſum Azarias, Hananeelis filius, de familia Solomiti majoris, tuus gentilis. Lobæ. Quod ſalutare fauſtumque ſit. Sed noli ægreè ferre, frater, quòd volue- rim tuæ familiæ genus cognoſcere; meus gen- tilis es, egregia & nobili ortus familia. Nimi- Tum novi Hananeelem & Nathanem, duos So- lomiti 92 Caſtellionis Dialogi ſelectiores lomiti filios, qui mecum itabant Hieroſoly- mam, cùm IIſraélitarum terram incoleremus, mecumque ibi adorabant, neque unquam ad deos peregrinos, qui in ea regione habebantur, deſciverunt, quod cæteri gentiles noſtri fece- runt. Quare vade, frater, feliciter cum filio meo, & redite feliciter, adjuvante DEO. Ego tibi in ſingulos dies drachmam ſolvam, & vi- ctum, ut filio. Quòdſi vos DEus Optimus Ma- xXximus ſalvos reduxerit, iſtud tibi premium augebo. KRaph. Omitte timorem. Nam ego cum filio tuo, ſalvus cum ſalvo, & ibo & red- ibo. Tobæ. Compara tibi, Tobia fili, quæ ad profectionem ſunt neceſſaria, & proficiſcere cum iſto fratre. DEus omnipotens vos incolumes ducat & reducat, & vobis hoc iter per ductum genii ſui proſperet. Tobi. Valete, mei paren- tes obſervandi. Tobæ. Vale, & ambula pro- ſpere. A. Ohohohoh. Tola. Quid fles? A. Rogas? Nihilne vereris puerum abs te amit- tere, qui in oculis noſtris obverſando noſtram ſenectutem redderet leviorem? quaſi verò non nos ſine illo argento aliturus eſſet DEus noſter. Tobæ. Ne time ſoror, nam & proſpere ibit, & incolumem ad nos reverſum tu ipſa tuis ocu- lis aſpicies. DEus ei noſter genium attribuet; qui ei iter bene fortunet, eumque ſalvum re- ducat. A. Eheu! SENTENTIA. Parentum eft, Elios docere pietatem. LPio- rui curam mandavit DEus geniis ſuis. 23. ideleh gii Ufene, 4 Vr idi, W 0 iis onine Um, Is ne E Unin hin ee. “ Nn hen, 6 1. sCringſ⸗ lut in DrEpinm Woren. N. 6b,E bone. ufl, INed Chnhelcerecun UeR Nnogunes ga 1 . er⸗ Vde, Cunchl . Merun as te m, berlnch, wolun ni al end w elerkus oler, E poher bit, n migttusder⸗ Eerium mnbvey tnge lfum ⸗ 4 tietiten 5 mnii u 4 antiqui fäderis. 93 23. ACHIOR. Judith. V. Arguzmmentum. Quærenti Oloferni de Judæorum ſta- tu narrat Achior, & quoniam eos invi- Stos eſſe dicit (niſi forté DEum ſuum of- fenderint), iratus Olofernes eum jubet ad Betulienſes udæos deduci, ut unà cum illis pereat. Olofernes, Achior, Proceres. Narrate mihi, vos Cananæi, de iſtius na- tionis hominibus, qui in montanis hahi- tant, quas incolant urbes, quantam habeant copiarum multitudinem, qua re plurimum va- leant & poſſint, quo Rege & exercitus duce utantur? & cur ſoli ex Occidentalibus mihi ob- viam venire neglexerint. A. Audi, domine, orationem ſervi tui, enunciabo tibi rem omnem, ut ſeſe habet, de gente iſta montana, quæ fi- nitimos tibi fines incolit, neque ullum ex ore meo mendacium excidet. Homines ſunt pro- gnati à Chaldæis, qui principiò Meſopotamiam incoluerunt. Cum enim deos patrios Chal- dæorum detrectarent, patriisque moribus reli- ctis, unum ſibi DEum coœleſtem ad adorandum delegiſſent, ab illis exagitati in Meſopotamiam aufugerunt. Ibi cum aliquandiu commorati eſſent, juſſi à DEO ſuo in Cananæam commi- grare; 94 Caſtellionis Dialogi ſelectiores grare; paruerunt, atque in Cananæa com- morati magnum auri argentique & pecoris numerum comparaverunt. Poſtea, dominante fame, in £Ægyptum devenerunt: ubi tamdiu incoluerunt, donec in innumerabilem homi- num multitudinem excreverunt. Deinde, cum à rege Egypti crudelius tractarentur, & late- res conficere indigne & labore ſervili cogeren- tur, DEum ſuum imploràârunt, qui totam .gyptum ineluctabilibus calamitatum ictibus perculit. Quibus malis coacti Ægyptii eos tan- dem ab ſeſe emiſerunt. Sed pôſtea, remiſſo malo, cum eos fugientes revocare rurlumque in ſervitutem redigere conarentur, DhEus illis mare rubrum discluſit, ita, ut ab utroque la- tere aqua in muri firmitatem concreta ſtaret; quâà illi viâ in ſicco per medium maris ſolum pertranſiverunt. Eôdem Ægyptius exercitus conſequutus aquâ ſubmerſus ita eſt, ut ex in- numerabili multitudine ne nuncius quidem eva- ſerit. Trajecti mare rubrum in ſolitudinem montis Sinæ venerunt, ubi mortalium nemo conſiſtere unquam aut habitare potuerat. Ibi dulces ex amaris fontes ad bibendum habue- runt, & victum de cœlo per quadraginta an- nos acceperunt. Ac quocunque unquam ve- nerunt, DEus eorum hoſtes pro eis, nullo ar- cu, nullà ſagittâ, nullo ſeuto, nullo gladio debellavit; neque unquam huic genti reſiſti potuit, niſi ſi quando à ſui DEl cultu deflexit. Nam quoties alium DEum, quàm ſuum, colue- runt, direpti ſunt, & omnes à bello contume⸗ las ren es⸗ . dedt. 110 8 1 p ana, Dn Gel Nond d Drumn oren Wgnire Gue nonts renp Ooentum Cisgbirten et, Dch tl commidn UIilhI 6 Wn e, Cnnt⸗ etuntt Miun umenblenhn ur Deinten Arentur, &h. ekrnit CMoee 1oclen, deniſo eme kſomene ennt, Dbos ils WANelr. Ca da, NeKum mnns on fhrig eetin Eo krel, ut ab⸗ oneicsgniener⸗ umn , CONeuden Ntlium Neno dottert lbl Ubencon hubue⸗ 1 Cuuktayinta ⸗ nlan e we⸗ llo 1 Ctor Mlo ge Uuic geni El evktn ⸗ un ſumer antigui federis. 9 5 lias pertulerunt. Quoties autem DEl ſui cul- tum repetiverunt, DEus eis cœlleſtes reſiſten- di vires dedit. Ad extremum Canauæos, Je- buſæos, Pherezæos, Hettæos, Hevæos, Amor- ræos, & fortiſſimos quosque Heſebonios dele- verunt, eorumque agros & oppida occupârunt. Ac quamdiu ſeſe à Deo ſuo offendendo conti- nuerunt, multis bonis fruiti Deoque ſuo (qui improbitatem odit) proſpero uſi ſunt. Et ante hæc tempora, cum ab ea vivendi ratione, quam eis DEus tradiderat, declinaviſſent, diverſis diverſarum gentium bellis profligati, & tandem frequentes in extraneas regiones captivi abducti ſunt, eorumque & fanum ſolo æquatum, & oppida capta, & ab hoſtibus compilata ſunt. Sed nunc ad Dkum ſuum converſi ex diſper- ſione ac diſſipatione congregati ſunt, deſertos- que montes occupârunt, & Hieroſolymam (in qua eorum ſacrarium eſt) obtinuerunt. Quare disquirendum eſt, Domine, ſi qua in offenſa ſunt apud DEum. Nam ſi ſunt, facile eos, ipſio concedente, ſuperabimus. Quodli nihil ab eis eſt commiſſum, bello ſuperſedendum cenſeo; ne, DEO pro eis propugnante, in- famiam apud omnes mortales ſubeamus. Pro. Quis eſt iſte, qui tantum tribuit Iſraeéli- tis, ut eos putet Nabuchodonoſori poſſe reſi- ſtere? homines imbelles, & rei militaris igna- ros, qui ſane unum tui, Olofernes, exercitus impetum ſuſtinere non poterunt. Invadamus modo, & Achiori oſtendamus, eos poſſe ſupe- rari. O. Quoniam tu nobis iſtud oraculum, præ- 96 Caſtellionis Dialogi ſelectiores præclare vates, edidiſti, Iſraélitas à DEO ſuo defenſum iri, ut intelligas, unum eſſe DEum Nabuchodonoſorem, contra cujus invictam poteſtatem ne illorum quidem DEus ſtare poſ- ſit: nos, qui ab eo miſſi ſumus, illos ad unum funditus ad internecionem ita delebimus, & equitatu proculcabimus, ut eorum montes ſan- guine redundent, & campi corporibus com- pleantur, citiusque illos ad fugam, quâm nos ad perdendum vires deficient. Hæc eſt totius orbis Domini Nabuchodonoſoris indeclinabilis ſententia. At tu, Ammonitarum mercena- rie, Achior, qui tam divinum nobis oraculum effatus es, eſto ſanè tantæ particeps potentiæ, & quos nobis anteponis, ad eos defice, ut cum eis potius (ut dignus es) pereas, & inter eos à noſtra acie contrucidatus des pœnas. Quod ſi tantum tuæ ſuperſtitioni confidis, ut me, quæ ſuſcipio, præſtare non poſſe credas, quid metu exalbeſcis? hêc tibi tuta ſunt omnia; non peri- bis, niſi cum illis, quos perire non poſſe, vaticinaris. Vos mei ſatellites, abripite hunc Betuliam ad ſuos Ifraëlitas, ut illorum potiùs exitii, quàm noſtræ ſit ſocius victoriæ! SENTENTIA. Veritas inviſa mundo. Etiam de veritate ro- gantes veritatem audire nolunt. Aſſentatorum blenæ ſunt domus, auresque potentiuim. Aen- tatorem qui amat, ruinam amat. Caſum an- tecedit ſuperbia. 24. JU- — N Odc kene t, l E hs ev M nm ſirrt. nn d antiqui Fwderis. 97 24. JUDITHA. Judithæ VIII. Argumentum. Juditha Betulienſium primates objur- gat, quòd de urbis deditione pacti ſint: & eos conſolata ſeſe ad eis ſuccurren- dum parat. Juditba, Ozias, & cæteri Senatores. Attendite, primates popuh Betulienſis. Pro- miſiſtis populo, & quidem interpoſito ju- rejurando, vos urbem hoſtibus poſt quinque dies eſſe dedituros, niſi DEus vobis interea tu- lerit auxilium. Itane vero tempus divinæ ſta- tuitis miſericordiæ? & ei diem veſtro arbitrio dicitis? Hoccine tandem eſt DEum ad cle- mentiam pellicere? an ad iracundiam inſtiga- re? Dicite mihi, vos, qui DEI voluntatem in certum quoddam curriculum ineluditis, poteſtisne, non dicam DEI ſed hominum qui ſit animus & conſilium, perveſtigare? Qui DEI, horum omnium autoris? Mentemne ejus tenetis? Nihil minus, fratres. Nolite DEI iram provocare. Qui, ſi nolit intta quin- que dies auxiliari nobis, at poteſt, intra quot volet; poteſt nos quolibet die vel tutari, vel hoſtium crudelitati objicere. Vos verô nolite DEI 'quaſi vadari conſilium. Neque enim is eſt, ut aut minis, hominum more, terrendus, aut arbitrio cujusquam ſit coërcendus. Quare expectemus ab eo ſalutem, ejusque auxilium petamus. 98 Caſtekionis Dialogi ſelectiores petamus. Spero, eum pro ſua facilitate no- ſtras preces auditurum, præſertim, cum nulla hodie in noſtro genere neque tribus extet, ne- que natio, neque populus, neque civitas; quæ Deos colat fabriles. Quæ res ſuperiori- bus temporibus in cauſa fuit, ut patres noſtri bello & direptionibus vaſtati, & ab hoſtibus magna clade conciſi ſint. At nos alium DEum non agnoſcimus, unde ſperare debemus, eum non eſſe nos noſtrumque genus deſpecturum. Quodſi in hoſtium poteſtatem venimus: non tantùm nobis nocuerimus, ſed etiam reliquæ Judææ, noſtraque ſacraria depeculanda reli- querimus, quorum pollutionem, & conſan- guineorum noſtrorum metum, & nationis ca- ptivitatem, & noſtrarum poſſeſſionum vaſtita- tem DEus temeritati noſtræ accepta feret, & à nobis pœnas repoſcet, ubicunque gentjum ſumus ſervituri, ut à noſtris dominis indigni- tates omnes & contumeliæ nobis ſint perferen- dæ. Neque enim talis ſervitus nobis DEl gra- tiam, ſed hominum afferet infamiam. Quam- obrem, fratres, (quandoquidem à vobis alio- rum animi pendent, vobis ſacrarium, vobis fanum, vobis ara nititur) demonſtrate conſan- guineis noſtris, non eſſe deſperandum, contra- que, quicquid acciderit, fortiter eſſe & con- ſtanter ferendum, DEOque in his omnibus gratias agendas, qui nos tentat, ſicut olim patres noſtros tentavit. Recordamini Abraha- mum, Iſaacum, Jacobum, Moſen, denique omnes veros DEl eultores & amicos, quot, quan- niGur eno ti, & a iali Rwos alum Dkr ne tebemns, an iptuminm. C iteni obs ao lcnun, i genonſrare eonin Cerncdum, Chnnn Crtter ele E e ahs onnh tentt, Nelnil ecortmhiniit⸗ . 5 alen . antigui Foderis. 99 quantos, quam varios perpefſſi ſint dolores. Conſtituite nunc altera ex parte eos, qui DEI periclitationis impatientes, contemptius de eo & gravius & ſenſerunt & loquuti ſunt, ut fœ- de perditi, & à ſerpentibus exanimati ſunt. Quare, ne horum deſperationem ſequamur, ſed illorum ſuperiorum fiduciam imitemur, co- gitemus, nos non ut hoſtes extremo ſupplicio affici, ſed ut ſervos ſontes ſalutari verberatio- nis medicina corrigi. O. Rectè tu quidem omnia, & quæ nemo neget. Neque nunc pri- mum tua prudentia, intelligentia, conſilium innotelcit; quin ſam ab ineunte ætate vulgè compertum eſt, iſta eſſe in te ſingularia. Sed & plebem ſitis ad efflagitandum, & nos plebs ad jurandum adegit, quod jusjurandum viola- re nobis nefas eſt. Quocirca precare tu pro nobis DEum, quæ pia & religioſa mulier es, ut pluvia noſtros lacus impleat, ne ſiti deficia- mus. J. Quemadmodum igitur id, quod di- Xi, à DEO eſſe ſentitis: ita etiam id, quod facere decrevi, an ab eodem proficiſcatur, periculum facite, DEumque orate, ut meum conſilium comprobet; ſum enim facinus edi- tuta, quod omnis poſteritas memoria conce- lebret. Vos hac noéte ad portam eritis; ego cum ancilla mea exibo, ac ſpero, fore, ut DEus intra dies, poſt quos urbis deditionem conceſſiſtis, per me Iſraélitis ſubyveniat. Sed nolo, vos in meum propoſitum inquirere; ne- que enim vobis, niſi re perfecta, enunciabo, neque quicquam aliud, niſi DEum pro me G 2 usque 100⁰ Caſtellionis Diulogi ſelectiores usque ad meum reditum orate. O. Bene va- de, DEO tibi ad hoſtium ultionem viam præ- eunte. SENTENTIA. DEO praſoribendum non eſt. Inſontibus etiam in ſumma deſperatione de DEO benò ſpe- H ſ, Magnum eſt in innocentia praſi-= ium. 25. OLOFERNES. Judith. X. XI. XII. Argumentum. Juditha ad Olofernem perducta, ei per dolum promittit de Judæis victoriam. Excubitores, Juditha, Milites, Olofernes. (uſas es mulier? unde, & quo? J. Ex He- bræis ſum, quos quia exploratum habeo venturos in veſtram poteſtatem, ab eis trans- fugio, meque ad Olofernem Imperatorem re- cipio, ut ei illorum arcana aperiam, viamque demonſtrem, qua omnibus montanis, ſine ſuo- rum cujuspiam cæde, potiatur. E. Bene tuæ vitæ proſpexiſti, quæ ad dominum noſtrum venire, & citôò venire decreveris. Nos te an- te eum ſiſtemus. Què cùm perveneris, noli- to animo formidare, quo minus rem omnem ei exponas. Nam hoc tibi confirmare poſſu- mus, te eo benefico eſſe uſuram. Deducamus sam ad Imperatoris tabernaculum. Vos reliqui interea mlens conini ner . 5 anenteintu nund Unte h, Nee. ynm Velle ſi 1 Uaonen inn Dre ITIA. l N Mocentin Hrſ. E . n Nelldt, 1 Mesr ir egonmm atoren le. Denim, ſungl oNens, eluo⸗ tt, L. Dene u Gomivnm poknm ets, Ms ten⸗ Eetenes, 1l gious kein Olnd copärmnke um. Delles Gulucd. ſeer antiqui fœderis. 101 interea excubias nihilominus habete. Nos centum eam ducemus. M. Heus tu! quò tam manè tanto ſtudio & frequentia feſtinatur? Al. Dicunt, transfugam quandam Hebræam ad Imperatorem duci, quæ ſit mirabili pulchritu- dine. M. Accurramus. O venuſtatem incre- dibilem! Quis militiam detrectet adverſus Hebræos, qui tales habeant mulieres? pro quibus pugnando occumbere quis dubitet ? J. Salve, Imperator maxime. O. Allevate eam, mei ſatellites Bono animo es, mulier, depone animi metum, nam ego nemini un- quam malefeci, qui terrarum orbis domin Nabuchodonoſori ſervire voluerit. Quèòd niſi tui me, montium fidentiàâ, contempfiflenot, nunquam ego meam in eos haſtam vibraſſem. Sed ipſi ſibi malum hoc conflaverunt. Verùm dic mihi, quam ob cauſam ab eis ad nos per- fuga tranſieris, nam ad ſalutem veniſti. Su- me animum; vives & in hanc noéctem, & in poſterum, neque tibi quisquam officiet, con- traque tecum benè agetur, quomodo ſolet cum ſervis domini mei Regis Nabuchodonoſo- ris. YJ. Attende igitur, quæ dicam, Domine, & ea memoriæ manda. Dicam autem nihil vanum (ablſit!), ſed ea dicam, quæ ſi ſequi voles, rem tibi perfectam tradet Deus, neque tuus te conatus fruſtrabitur. Ita vivat omnium terrarum Rex Nabuchodonoſor, & ejusdem tibi concredita poteſtas, à quo ad omnes mor- tales corrigendos miſſus es, ut per te non ſo- lum homines illi ſervient, verùm etiam feræ;, G 3 pecora; 102 Caſtellionis Dialogi ſelectiores pecora, volucres ſub ejus imperium tua vir- tute ſubjicientur. Nam non ſolum de tua lſa- pientia tuique ingenii acumine fama apud nos percrebuit, ſed etiam per omnes jam oras ſer- mones diſſipati ſunt, te unum eſſe toto in re- gno optimum, potentiſſimum, & in rei mili- taris prudentia admirabiliſſimum. Jam verô Achior quæ in tuo concilio dixit, & quæ tu ei reſpondiſti, audita nobis ſunt. Nam compre- henſus à Betulienſibus rem omnem eis expo- ſuit, cujus tu cave orationem negligas, ſed memoriæ tradas; eſt enim vera. Neque enim ſuperari, neque armis debellari natio noſtra poteſt, niſi DEum ſuum ſcelere aliquo ſibi in- feſtum reddiderit. Quare, ne tuus labor irri- tus & inanis fiat, expectandum eſt, dum ſce- lus quoddam, quod jam in animis conceptum habent, commiſerint; quo ſcelere cum DEum irritaverint, facilem & ſibi perniciem & tibi victoriam conciliabunt. Cùm enim commea- tu & aqua deficiantur: ſtatuerunt pecora in- vadere, & quæ guſtare DEus in lege vetuit, omnia decreverunt infumere, frumentique pri- mitias, & vini oleique decimas (quæ ſer- vant dicata Sacerdotibus, qui Hieroſolymis apud Dkum noſtrum miniſtrant) conſumer habent in animo, quæ nec manibus tangere cuiquam profano fas eſt. Idque ut ſibi facere liceat, miſerunt Hieroſolymam (nam & Hie- rofolymitani eadem fecerunt), qui ſibi poteſta- tem à Senatu afferant. Qua poteſtate ad eos relata, facturi ſunt, quod dixi, & tum demum in 1 e lens 6 6en Dkr onta Rrommorn, len, Dkumnu le eMun midthiindſe , unl ude ſan EintRRresad wrte. Wrc Ponmncdn, 0. Denetect D Nve kes A n Cöhtenptonhwn 6 Neoenm 1 lun Non ſ. 1 Don Iclun de e, hmir gen, llo⸗ Inum ton n n eie I es en. nen 1 Nn Eye ſent e knnt gen antigui faderis. 103 in tuam poteſtatem venturi. Horum ego omnium non ignara ab eis aufugi, ejusmodi erga te facinus ex DEl mandato editura, ut acke ejus auditum omnes ſint mortales admira- turi. Sum enim religioſa, cœlique præpoten- tem DEum noctesque diesque colo. Interea apud te commorans, Domine, noctu ititabo in vallem, DEumque precabor, qui ubi me certiorem de eorum perfecto ſcelere fecerit, veniam, id tibi indicatum. Tum tu cum omni- bus copiis, nullo ex eis repugnante, oſcl⸗ Kcèris. Te ego per mediam Jjudæam ad ip' perducam Hieroſolymam, tuumque cut umn in media urbe ſiſtam, ut eos tanquam paſtore deſtitutas oves abigas, nullo tibi nec cane ob- latrante. Hæc ego, mihi præſignificata, & prænunciata, ut tibi enunciarem, miſſa ſum. O. Benefecit DEus, quod te populo præmilſit, quæ res & nobis victoriam, & domini mei contemptoribus perniciem afferat. Quèdſi tu, quam es & forma eleganti, & oratione elo- quenti, tam præſtabis, quæ locuta es: & DEus tuus mihi erit DEus, & tu Nabuchodonoſoris domeſtica per totum orbem celebraberis. Agi- te, mei ſervi, ducite hanc in meam cellam, eique de meo penu alimenta præbete. Y. Da- bis veniam: non licet mihi guſtare tua, niſi velim mihi malum conflare. Sed veſcar eis, quæ mecum attuli. O. Quid, ubi, quæ te- cum habes, defecerint? unde tibi talia ſubmi- niſtrabimus? cum veſtratia cibaria non habea- mus. J. Sic tu bene vivas, Domine, ut ego G 4 non 104 Caſtellionis Dialogi ſelectiores non ante conſumſero, quæ habeo, quàm DEus per me effecerit, quæ decrevit ſacere. SENTENTIA. Qui verum audire non vilt, dignus et, qui mendaciis decipiatur. Qui veritati non o*. it, is mendacio facile capit: ur. Müulieris bulchri- tudo & oratio fallax. PBoöonum conſiliuim gqui re- pudiat, is in malum cadit. 26. VIRAGO. Judith. XIII. Argumentum. Juditha noctu caput Olofernis ferens, Betuliam, portis apertis, intrat, & caput illud oſtendens eis, quid facto ſit opus;, præſcribit. Deinde, quonam pacto Olo- fernem interfecerit, Achiori narrat. Juditha, Excubitores, Cives, Ozias, Achior. eus, heus vigiles, aperite, aperite por- tam! DEus, DEus noſter nobis adeſt, qui hodie inſignem & Præclarum victoriæ hono- rem tradit Iſralitis. E. Judi thæ vox auditur, ſocii! deſcendamus properè ad portam: con- vocentur huc Senatores: vos incendite faces! J. Vide, Abra, ut iſtud caput habeas in prom- tu, ut id, poſcente me, continuò de pera, unà eum velo, depromas. Jam hic aderit omnis civitas. Ndtr . n. Obeni keen, INtKonn Ahcak on, Cvomum rcn⸗ Achion vana. I 0. n wcrir hon- r ON audiu 1an onam ⸗ incebite iun antiqui fwderis. 105 civitas. C. Prælucere funalibus vos: aperite portam janitores: intromittite eam, ut videa- mus, quid novi ferat. J. Laudate DEum, laudate DEum, qui ab Ifraéëlis ſtirpe miſeri- cordiam ſuam non averterit, ſed hoſtes no- ſtros hac nocte per manus meas fregerit. En vobis caput hoſtis veſtri Olofernis, ſummi Aſſyriorum Imperatoris! en velamen, in quo ille jacebat ebrius, quem DEus mea facie de- ceptum, muliebri manu occidit, meque eun- tem, manentem, redeuntem, inviolatam in- temeratamque conſervavit, neque ab illo vio- lari permiſit. Et nunc, me & illum viciſſe, & evaſiſſe, & vos liberatos eſſe, lætor; vosque, ut DEl bonitatem infinitamque miſericordiam prædicetis, exhortor. C. Agimus DEO no- ſtro gratias, qui tibi tantam virtutem tribue- rit, ut hodie per te noſtros hoſtes in nihilum redegerit. O. O omnium mortalium fœmina- rum DEO acceptiſſima ſœmina! O ccli ter- rarumque creatoris DEl nunquam ſatis prædi- candæ laudes, qui tuum vulnus in caput prin- cipis hoſtium noſtrorum direxerit! Quo fa- o tantam tibi hodierno die nominis gloriam comparavit, ut tuæ virtutis laus tam diu in hominum mentibus hæſura, & linguis cele- branda ſit, quamdiu hujus immortalis DEl fa- cinoris memoria durabit, quæ quidem in tan- tis nationis noſtræ anguſtüs non dubitaveris, vitam tuam ruinæ opponere, & jam deſpon- dentibus animos ſubvenire. YJ. Attendite nune, fratres! Hoc caput in pinnis murorum G noſtro- 106 Caſtellionis Dialogi ſelectiores noſtrorum ſuſpendetis. Deinde, orto ſole, uni- verſi armati eruptionem facietis, ita ut ad eo- rum oppugnanda præſidia deſcendere videami- ni. Tunc accidet (id quod erit neceſſe), ut ad Olofernis tabernaculum concurratur, quo invento mortuo, tantus illos timor occupabit, ut præſidium ſibi in fuga ponant. Tum vos ſequamini licebit, eosque paſſim (DEO con- cedente) obteratis. Sed ante arceſſatur mihi Achior Ammonita, ut Iſfraélitarum contempto- rem (à quo ad nos, tanquam ad certam neçem, amandatus eſt) videat. Adesdum, Achior, DFus Ifraélitarum (cui tu teſtimonium dediſti, ultorem eſſe hoſtium ſuorum) caput omnium infidelium hac nocte mea manu truncavit. Quod ut ita eſſe credas, ecce tibi caput Olo- fernis, qui ſua arrogantia DEum Iſfraélitarum deſpicabatur, tibique mortem in communi Iſraëlitarum cæde aſſignabat. A. O te non ſolum in omnibus judææ domiciliis, ſed etiam in omnibus gentibus felicem, cujus audito no- mine homines ad DEum laudandum excita- buntur! Sed jam narra mihi, ſi placet, quo- modo te hac tota in re geſſeris. Y. Principio cum hinc (ut ſcis) profecta incidiſſem in vi- giles, ab eis deducta ſum ad Olofernem, apud quem magna omnium expectatione juſſa dice- re, cur adveniſſem, ſimulavi, me eſſe profu- gam, quæ deſperatione rerum noſtrarum ad eum tranſüſſem, demonſtravique, ea, quæ ex te audiviſſet, eſſe vera. Neque enim genus hoc hominum poſſe ſuperari, niſi aliquo faci- nore TIm. KII. llet e — . —, — bntoernliſ, un. lis iulnad e ſelenttr itezm. Gert tect Ie ratn COcurriar, 0 timor Ccerpi, rn 1 nunt. Tum mS lIn (D. e Melatur min momenp- 1l lum hecen Cniuan ecill, nt omnium Fottent in conr a A0 n Comiclis, Etein N, Cibauio r ucuncum eigtt⸗ ſtiA er ano⸗ ſis Dincpi⸗ h irdlem in 6Oenen, i Crcore l e⸗ i, e eſe u Eum nolrurmn; ſenne , nin d antigui foderis. 107 nore admiſſo. Sed jam fame preſſos Iſraëlitas cogitare velſci eis, quibus velſci lex prohiberet; quo ſcelere ſi ſe obſtrinxiſſent, facilè eos vi- ctum iri. Quare expecgtaret, dum id ſcelus eſſet perpetratum, mihique interea in ejus ca- ſtris verſanti faceret, quandocunque vellem, exeundi poteſtatem, ut DEum precarer, &, illo ſcelere commiſſo, à DEO certior fierem, eumque de eo admonerem: tum demum enim eſſe ſuperaturum. Credidit ille, mihique omnia, quæ petieram, conceſſit. Ita triduo in caſtris verſata ſum, noctu interim in vallem, DEum ſalutandi gratia, ventitans, DElque præſens auxilium ſuppliciter implorans. Quar- to denique die ab illo ad compotationem ar- ceſſita adfui, oſtendique, me, quicquid im- peraſſet, eſſe facturam. Potatur: ipſe mei cupiditate ardens largius ſeſe invitat. Clau- sà coenâ, cum cæteri vini pleni diſceſſiſſent, Vagao Eunuchus tabernaculum externè clau- ſit, me ibi ſola relicta cum Oloferne, qui ebrie- tate & ſomno oppreſſus in lecto recubuerat. Hic ego, cum pediſſequæ meæ mandaviſſem, ut extra cubiculum manens exitum mihi tutum curaret, DEum (ad illius lectum ſtans) cum animo meo oravi, ut mihi tum meisque ad- eſſet. Deinde ad lecti columellam, quæ erat propter caput Olofernis, accedo; inde acina- cem detraho, & ad lectum me applicans ſini- ſtrà cæſariem ejus prehendo, DEumque tacite precata, ut me in ea re confirmaret, collum ſumma vi bis ferio, amputatoque capite, cor- pus 108 Caſtellionis Dinlogi ſelectiores pus à ſtragula veſte provolvo, &, ablato ve- lo, exeo, ac pediſſequæ caput trado. Quo in eſcarlam peram indito, amoæ de more, ſic quaſi ad ſupplicationem egreſſæ, huc tutò per- venimus. C. Salvi ſumus, reviximus. O fau- ſtam noctem, quæ nos ab æterna nocte vindi- cas! A. Quanquam, quod dixi Oloferni de DEI veſtri poteſtate, non aliter dixi, quam ſentiebam: tamen nunc multò magis hac re confirmatus credo, voloque deinceps non jam Ifraélitarum laudator ſed civis eſſe, & in veſtrum numerum pignore circumciſionis adſeilci. SENTENTIA. Superliſſimus quisque turpiſſima morte dignus eſt. Vel fo‿uodina manu potelt O Eus boſzes ſüos ulciſei. Cæſo Duce, facile vincuntur milites. ezesenS) DIALOGI NOVI FOED ERIS. I. NATHANAEL. Joan. I. Argumentum. Nathanaẽél à Philippo monitus venit ad JEſum, & in eum credit. Philippus, Nathanael, 1ſus. D quo ſcripſit Moſes in noſtra diſciplina & Vates, eum reperimus: Eſum dico, n 7 . ſe zon, Arcw fr, mact⸗ n, minn ce ſean e N tun cbun Mialngne d Veyinimng teng pocke i 0601 05115 rontas ſent lt . 4 1 ,D. . ſſ ra 0 novi faderis. 109 Joſephi, à Nazaretha. M. A Nazaretha poteſt aliquid bonum exiſtere? P. Proviſe mecum. J. Video huc venire vere Ifraëlitam, id eſt, hominem ab omni fraude alienum. M. UInde me noôſti? J. Prius, quam te Philippus appel- laret, cum eſſes ſub ficu, videbam te. MW. Ma- giſter, tu es filius DEl, tu es Rex Ifraélitarum. J. Quoniam dixi tibi, te à me ſub ficu eſſe vi- ſum, ita credis; majora his videbis. Credite mihi, poſthac videbitis cœlum apertum, & genios divinos aſcendentes & deſcendentes ad me. SENTENTIA. Unde minime ſperes, inde eviſtit bonum. Adeundus eſt Chriſtus, ut eum cognoſoas. A 2 2 9 minoribus, ſi credas, ad majora ventes. 2. SAMARITANA. Joan. IV. Argumentum. JEſus apud fontem cum muliere Sa- maritana de vera potione veroque DEl cultu colloquitur. Cumque ſupervenis- ſent emptum cibum apportantes diſci- puli, eos quoque de vero cibo docet. Irſus, Samaritana, Diſcipuli. D’ mihi bibere, mulier. J. Quomodo tu Judæus à me muliere Samaritana petis po- tum? (neque enim habent ullum Judæi cum Sama- 110 Caſtellionis Dialogi ſelectiores Samaritanis commereium.) Y. Si intelligeres munus DEI, & quis ſit, qui à te potum petit, tu ipſa peteres ab eo, tibique ipſe daret aquam perennem. S§. Domine, neque ſitulam habes, & puteus eſt profundus, unde ergo habes iſtam aquam perennem? Num tu major es patre noſtro Jacobo, gui tradidit nobis hunc bputeum, qua aquatione 1 ſus eſt iple, & filii ejus, at- que pecora? J. Hæc aqua ſitim ad tempus tantum explet, mea autem ad perpetuitatem, ita ut, qui ex aqua à me accepta biberit, non ſitiat unquam; nam ea aqua fiet in eo fons ſca- tens in omnem perennitatem. §S. Domine, im- pPerti me iſtâ aquâ, ne amplius ſitiam, neve huc ad hauriendum veniam. J. I evocatum virum tuum, & huc cum eo venito. S. Non habeo virum. Y. Recte ais, te non habere virum; quinque enim viros habuiſti, nunc quem habes, non eſt tuus vir. Iſtud verum dixiſti. J. Video, te eſſe vatem, itaque non committam, ut tibi fruſtra incidiſſe videar. Majores noſtri in monte hoc DEum coluerunt. Atqui vos contenditis, Hieroſolymis eſſe co- lendum. Quid tu cenſes? J. Mulier, crede mihi, veniet tempus, cum neque in monte hoc neque Hieroſolymis coletis Patrem. Vos, quid colatis, neſcitis; nos, quid colamus, ſci- mus, quippe quia ſalus à Judæis eſt. Sed ve- niet tempus, & quidem jam eſt, cum veri cultores Patrem animo & vere colent, etenim à talibus ſe Pater coli poſtulat. Animus eſt DEus, & qui eum colunt, animo & vere debent lv in Megtrun lant t ,gütmrin oneo Ee n, n Ni, Mone metnlm ummde Wle. N. ären N & welor ehen coneit ad idnn np Km meſorizce No Coninein. fum, deſe mn En. . eſocnmun menKum. . Noan Culs vl. NHlnd Kent lten, iugle an Iſra iecile fice oe Dkumn cohenni Heolynss , 1 Mller, dec⸗ n tegee n ont Cleiskuen, N Cere colelt, Chllut. goin, nt, mind 6 yln novi Fäaderis. 11I debent colere. S. Scio, venturum eſſe Meſſiam. Is cum venerit, rem omnem nobis planam fa- ciet. J. Ego ſum ille, qui tecum loquor. D. Videmus Magiſtrum ad puteum ſedentem, & colloquentem cum quadam muliere. Al. Mirum eſt, ſolum cum ſola (colloqui). Sed ſcit ipſe, cur id faciat. &. O fauſtum diem! Sed ego quid cunctor ire in urbem, ut meos tam bono nuncio afficiam? D. Comparavi- mus cibum, Magiſter, veſcere. J. Ego cibum habeo comedendum, quem vos neſecitis. D. Num quis, abſentibus nobis, attulit ei, quod edat? J. Mihi paſtus eſt, id facere, quod vult is, qui me miſit, ejusque opus abſolvere. Vos quidem dicitis, abhinc quatuor menſes futuram meſſem. At ego ſic: erigite oculos, & videte agros, ut jam ad meſſem flaveant; & meſſor præmium aufert, & ſator fructum condit ad viéctum perpetuum, ut ſatoris ſimul & meſſoris commodo cautum ſit. In quo ſane dictum illud comprobatur, quod ait: alium ſerere, alium metere. Ego vos miſi ad me- tendum, in quo vos colendo non laboraſtis. Alii laborarunt, vos in eorum laborem inva- ſiſtis. SENTENTIA. Chriſtus venit ad docendum ſonvandumque ſontes. Chriſtus æternum vivifkcumque cibum votionemque dat. DEus animo &- verè adoran- dus eſt, nullo locorum diſorimine. DEI volun- tatem exequi, cibus oſſe debet omini Cbriltiano. 3. CEN- 112 Caſtellionis Dialogi ſelectiores 3. CENTURIO. Matth. VIII. Argumentum. JEſus à Centurione exoratus ejus puerum membris captum verbo ſanat. Centurio, Jlſus. LDmine puer meus jacet domi membris ca- ptus, graviterque cruciatur. Y. Ego ibo eum curatum. C. At ego non ſum dignus, cujus tu tectum ſubeas, ſed tantum jube ver- bo, & ſanabitur. Nam ego quoque, qui ſub alterius ſum poteſtate, tamen obtineo autori- tatem in eos, quibus præſum, milites; ac ſi quem jubeo ire, it, ſi venire, venit, ſi ſervum facere quid, facit. J. O rem admiratione di- gniſſimam! Credite mihi, ne in Iſraélitis qui- dem tantam fiduciam inveni. Et ſine dubio multi ab oriente atque occidente profeéti accumbent cum Abrahamo, Iaaco & Jacobo in regno cœleſti, cum interea ii, ad quos re- gnum pertinebat, in alta noctis caligine de- merſi nihil aliud quam flebunt & frendebunt. Tu abi, & ut contfidiſti (confiſus es), ſic ob- tineto. SENTENTIA. Cbrißtus tam facils morbis imperat, gquam dux militibus. Primi erunt ultimi, & ulti- mi primi. 4. SI- nmmtenn cn Eehn ſt oler, Wa uneta 6o. N Des lee Rans eintau Er guingentcd, an letarios I um n eenmft N ader novi foderis. 113 4. SIMON. Luc. VII. tin. Argumentutm. altn e IEſus miranti cum animo ſuo Simoni, nferboſat apud quem ipſe cibum capiebat, cur ſe pateretur ab impudica muliere attrectari, cauſam reddit. Simon, JEſus. Jun dudum ſpecto mulierem iſtam, quæ meum hunc hoſpitem tam molliter curat. Qui ſi vates eſſet, intelligeret utique, quæ & qualis ſit mulier, quæ ipſum attrectat: nam NI proſftituta pudicitia eſt. J. Simon, paucis te ſenen v.d.h. H. Dicas licet Magiſter. V. Duos de- Oninuid pitores habebat quidam creditor, quorum al- lris, ter quingentos, alter quinquaginta debebat en ledh genarios. li cum non eſſent ſolvendo, utri- Ne l que condonavit. Dic, uter eum plus amare Iun u debeat? S. Opinor, cui plus condonavit. al,Aes S. Recte judicas. Vides hanc mulierem? Cum INslene e, introiviſſem domum tuam, ne aquam quidem rAeI, ad lavandos pedes meos dediſti; ea & lachry= Cnlses mis eos perfudit, & ſui capitis capillo exterſit. Tu mihi oſculum non dediſti; cea, poſtquam ſum ingreſſus, non deſtitit mihi pedes deoſcu- I, lari. Tu nec oleo mihi caput unxiſti; ea un- Ai inpent, guento mihi pedes perunxit. Qua de cauſa uNNE“ Tic habeto, ei multa remitti peccata, quoniam „multum amavit. Cui autem minus remitti- H tury 114 Caſtellionis Dinlogi ſelectiores tur, minus amat. Remittuntur tibi peccata mulier: tua te fiducia ſervavit: abi cum bona Pace. SENTENTIA. 4A ſiniſtris ſicſpicionibus alſtinendum. Ex conjeâtura judicare, temerarium eſt. Magno beneficio mognus amor conciliatur. §. P HILIPLPDUS. Matth. XIV. Marc. VI. Joan. VI. Argumentum. IEſus quinque panibus & duobus pi- ſcibus quinque virorum millia ſatiat. Diſeipuli, J Eſus, Philippus, Andreas. Vides, quæ te circumſtet hominum multitu- do in tam vaſta ſolitudine, & jam dies multum inclinavit. Itaque cenſemus, ut eos dimittas, ut in finitima rura & vicos diver- tant, & ſibi cibaria comparent: hic enim, quod edant, non habent. J. Nihil opus eſt, ut abeant. Præbete vos eis cibum. D. At non ſatis nobis ſuppetit, unde tantum homi- num numerum paſcamus, ſunt enim (quantum licet conjicere) plus minus quinquies mille vi- ri, ut mulieres & parvulos omittamus, niſi forte eamus emtum panes. YJ. Unde autem ememus ad tam multos, Philippe? FP. Edui. . em Gen won ideo: Gmmmeni Dolly In uotum Neſ ieke. 4 Mti e nes Mtud cgen oblet n⸗ n ecln Eem fangene re Nurbte t ur es Gni Genicny teſtein e ketuan ten Nthlenmis, airedtoethavurn Eirmen wcunen buite has cbosin Unde al liteure Ny S lr Ill. tuedin Er nin o. len iter. s Lpaſl n. nAnds d nulIal r HWr, 1. Er humium nutr. ilir, A ien e lellemns, b et⸗ n & fin eier ette hic enin Fil guch Schan. D1 Gte tmmum fn ntenin ene cunggis nie, omimih oteſtn fihel hi⸗ novi foderis. 115 dem non video: nam ducentis denariis vix tantum emi poſſit, ut inde ad ſingulos mini- mum tantum perveniat. J. Quot habetis? videte. A. Adeſt hic puer, qui habet quin- que panes hordeaceos, & duos piſces, præ- terea nihil eſt. Sed hæc quantula ſunt ad tam multos? Y. Adferte huc modo. Jubete omnes in viridi gramine diſeumbere catervatim cen- tenos & quinquagenos. Cedo mihi iſtos pa- nes. Nune Pater cœleſtis, qui pro tua beni- gnitate paſcis omnia, neque in multis paſcen- dis tenuior, neque in paucis opioſior es, qui nulla lege rerum teneris, à quo omnium na- tura pendet, effice, rogo, his tantulis cibariis mulrtiplicandis, ut hæc hominum multitudo admirabiliter ſaturata tuam inexhauſtam libe- ralitatem recognoſcat. Agite diſcipuli, diſtri- buite hos cibos in omnes, ſatis ſuperque erit, unde ad ſatietatem comedant. SENTENTIA. . Cbrißi cibus eſt inexhauſtus. Plus habet Cbriſtus, quam egent homines. 6. PANIS. Joan. VI. Argumentum. JEſus de vivifico pane, hoc eſt, de ſeipſo, diſſerit apud Judæos. Judæi, JEſus, Diſcipuli, Petrus. Magiſter, quando huc veniſti? Je. Profe- 0 me quæritis, non, quia miracula vidi⸗ H 2 ſtis, 116 Caſtellionis Mialogé ſelectiores ſtis, ſed quia pane ſatiati eſtis. Procurate ci- bum non interiturum, ſed in omnem perenni- tatem permanſurum, quem quidem ego vo- bis dabo: nam me pater comprobavit DbEus. Ju. Quid agemus, ut divina opera faciamus? Je. Hoc eſt divinum opus, ut fidem habeatis ei, quem miſit DEus. Ju. Quod ergo tui ſpe- cimen das, ut, eo viſo, tibi credamus? quid ta- le facis, quale fecit olim Moſes? quo duce majores noſtri Manna vixerunt in ſolitudine, quemadmodum literis proditum eſt: panem de cœlo dedit eis comedendum. Je. Non Moſes (mihi credite) panem vobis de cœlo de- dit, ſed meus pater verum vobis de cœlo pa- nem dat. Nam DEl panis eſt, qui de cœlo deſcendit, & vitam dat hominum generi. Zu. Domine, da nobis perpetuo panem iſtum. Je. Ego ſum panis vitalis. Qui venit ad me;, non eluriet, & qui mihi fidem habet, non ſitiet unquam. Sed hoc vobis dico, & vidi- ſtis me, neque fidem habetis. Quicquid mihi dat pater, ad me veniet, & venientes ad me non ejicio forâs. Deſcendi enim de cœlo, non ut meæ, ſed ut ejus, qui me miſit, voluntati paream. Hæc eſt autem ejus, qui me miſit, patris voluntas, ut ex eo omni, quod mihi commiſit, nihil perdam, ſed in ultimo die ex- ſuſcitem. Hæc eſt autem ejus, qui me miſit, voluntas, ut, quisquis filium aſpicit, eique credit, is vitam æternam adipiſcatur, & à me ultimo die in vitam revocetur. Ju. Nonne hic eſt Eſus, Joſephi filius, cujus nos patrem matrem- ntt venave Novin 6 Veno ol lenn 10,hen , r n ials leents, inn, eer yNienreen, uns Kilsr N Nrdcrin, aWtn Aden Cum ohuman DoPoret hien endim I Calnen Nemn an nChrris, an (lunle nemn i cin — eſig gronne⸗ lin Onen eren n huſtntg prrbnien, 2 Cpern kng Ur temn Mutg Nol croo tui. elamus: Juit 1 oer? o Ae nmin Cltucie, gun eren um. Ye. W Ndsce ote⸗ Nee. 8 e r gened. iten hhe, in ſoks Ao A. 6. Clegti,n Cerentes An Aincer, N e it, WMoneri s⸗ ne rit rni dvoc il lintländ diedr Sis,gl ne nlin n Ad r pſeun, Netut. 4 4 (bjus N en. ASN novi faderis. 117 matremque novimus? Quo padto igitur ait, ſe de cœlo deſcendiſſe. Je. Ne muſſare inter vos. Nemo poteſt ad me venire, niſi patre, qui me miſit, trahente eum à me ultimo die in vitam revocandum. Scriptum eſt in vati- bus, omnes fore divinitus doctos. Quisquis ergo ex patre audivit & didicit, is ad me ve- nit, non quia patrem quisquam viderit, niſi qui eſt à DEO, is patrem vidit. Credite mi- hi, qui mihi fidit, is vitam habet æternam. Ego ſum panis vitalis. Manna uſi ſunt majores veſtri in deſertis, & tamen mortui ſunt. Hic eſt panis, qui de cœlo deſcendit, ejusmodi, ut, qui eo veſcatur, non ſit moriturus. Ego ſum panis vivus, qui de cœlo deſcendit, quo pane qui veſcetur, vivet in perpetuum. Pa- nis autem, quem ego dabo, caro mea eſt, quam pro humani generis vita dabo. Ju. Quo- modo poteſt hic nobis carnem ſuam dare com- edendam? JZe. Hoc vobis confirmo, niſi & carnem meam comederitis, & ſanguinem meum biberitis; non habebitis vitam in vobis. Qui comedit meam carnem, & bibit meum ſanguinem, habet vitam æternam, & ego eum in vitam revocabo ultimo die. Caro enim mea vereè eſt cibus, & ſanguis meus ve- rè eſt potus. Qui mea carne veſcitur, meum- que ſanguinem bibit, is in me manet, & ego in eo. Quemadmodum vivit pater, qui me miſit: ita & ego per patrem vivo, & qui me comedet, is quoque per me vivet. Hic eſt panis, qui de cœlo deſtendit, eujus longe alia H 3 vis vis eſt, quam Mannæ, qua uſi majores veſtri tamen mortui ſunt. Hoc pane qui veſcitur, vivet in ſempiternum. D. Dura vox, quis eam audire poſſit? Je. Ergo hoc vobis abſur⸗= dum videtur? Quid ſi me videatis eò aſcen- dentem, ubi eram antea? Nonne multo vo- bis abſurdius videbitur; ut, qui in cœlum aſcenderit, is in terris comedatur? non ſunt mea dicta ita accipienda, ut dicam, ipſam car- nem meam comedi. Nam caro quidem nihil juvat, ſed eſt divina quædam comedendi ratio, qua vita æterna comparatur, de qua ratione verba facio. Nam quemadmodum, qui panem comedit, is per panem vivit: ita qui per me vivit, (id quod mihi credendo, & à me pen- dendo efficitur) is me comedere dicitur. Sed ſunt quidam ex vobis, qui fidem non habent. Hanc ob cauſam dixi vobis, neminem poſſe ad me venire, niſi hoc ei datum fuerit à patre meo. Jam vero multi à me propterea diſce- dunt. Quid vos? num etiam vultis diſcedere? P. Domine, quem adeamus? tu verba vitæ æternæ habes, & nos credimus & novimus, te eſſe Chriſtum, DEl viventis filium. JZe. Equi- dem vos duodecim elegi, ſed veſtrùm unus diabolus eſt. SENTENTIA. Animæ cibus magis eſt procurandus, guam gorporis. Ut pane corpus, ſic veritate (Aui Cbriſtus ſ) anima paſeitur. 7. CA- Uie W. an ¹ dl, er hei Aegfizmie Gn de honde Cnte einm m Neee we endnr. D. DCE MO 1 ts ert ſbreni nii 1W: leglt en Ohicer arele Gtlictogtzan 1e eln e Onlier n Wwes Eeutafrien Cnn vli imn iiin e, Eutn, lei laie De l reſitn Un r, len heni⸗ r ſiteti en. Mom nlnw , gui in enn Melunk? Non in Item, plincn tnn golcem nitl mmonttentintt, in E n btdre notim glipmen te in n ger ne tiend Vineſen. WNRANI. N ſcen rdie t, wnnen tidnm ertifer , ge gnplee d etam nues clrtr nig? I fente Iin tims Crwinns,t Gsflan Ne lan ,Celrin u II pranmi 1, untnt H . 6 novi faderis. 119 7. CANANÆA. Matth. XV. Marc. VII. Argumentum. JESUS à Cananæa cxoratus ejus filiam liberat à furia. Cananæa, Diſcipuli, JEſus. Miſerere mei, tu Davidide, filiam habeo, quæ furiis miſere agitur. Heu me infeli- cem, ne reſpondere quidem dignatur! Obſe- cro te etiam atque etiam, miſerere mei, re- ſpice me, utere tua in me clementia & man- ſuetudine. D. Abſolve eam, quæſumus? cla- more nos obtundit. J. Non ſum miſſus, niſi ad oves perditas domus Iſraélis. C. Domine ſubveni mihi. J. Sine primum ſaturari libe- ros: neque enim convenit, liberorum panem objicere catellis. C. Etiam ſane: & tamen catelli quoque comedunt de micis liberorum, quæ decidunt de menſa dominorum ſuorum. J. O mulier, magna eſt tua fides! Obtineto ſane, quod vis. Et propter iſtud dictum abi læta; nam furia emigravit è tua filia. SENTENTIA. Cbriſtus exorabilis eſt etiam tis, 9guos ma- xime videtur exoludere. Fide Cbriſtus ex- Jugnatur. 8. FER- 7 12 % Caßhellionit Dialogi ſelectiores 8 FERMENT'UM. Matth. XVI. Marc. VIII. Argumentum. IEſus diſcipulorum diffidentiam & tarditatem arguit, qui, quod ipſe de fermento ſpirituali dixerat, ntelligcbant de carnali. . Ilhſus, Diſcipuli. ¶vete vobis diligenter à fermento Phariſæo- rum & Sadducæorum, tum etiam Hero- dis. LD. Hoc dicit, quia panes non accepi- mus. J. Quid vobiscum cogitatis, diffiden- tes, panes à vobis eſſe omiſſos? Adeone cœ- ci animo eſtis? Adeone ſenſum omnem amiſi- ſtis, ut nihil intelligatis, neque vobis veniat in mentem illorum quinque panum, quos in quinque hominum millia diſpertivi? Quot enim corbes fruſtis refertas abſtuliſtis? L. Duodecim. J. Quid, cum ſeptem panes in quatuor millia diſſecui, quot caniſtrorum fru- ſta abſtuliſtis? LD. Septem. J. Qu fit, ut non intelligatis, me non de pane loqui, dum jubeo vitari fermentum Phariſæorum & Sad- ducæorum. SENTENTIA. Dicta Chbriſti piritualia interdum Fr uteclen carnem interpretantur etiom Chriſtiani. Ho- minem d oarne ad ſpiritum traducere eſz dif- Feile. Dilzdentia ex bomine, guumvis pio, *egre Politur. 9. CLA- Gen ne di umn D h. XVI.) A sclehrle ymiun e Pantelione, art Cene krrnl l Hona dMeren W; Ureio; N Cern ar . enend DhurleN. un elin Heno- folucere 44 Ne, Junmi/ 7 novi Faderis. 121 9. CLAVIGER. Matth. XVI. Marc. VIII. Luc. IX. ₰ rvgumentum. JEſus diſcipulos ſciſcitatus, quænam eſſet hominum de ſe fama, & audita Petri confeſſione, ei claves regni cœli promittit: deinde ejus carnalem in cru- ce deprecanda animum objurgat, & de hominis abnegatione docet. Ikſus, Diſcipuli, Petrus. Qucm me dicunt homines eſſe? D. Alii Joannem Baptiſtam, alii Eliam, alii Jere- miam, alii aliquem ex veteribus vatibus, qui in vitam redierit. J. Vos autem quem me eſſe dicitis? P. Chriſtum, DEl viventis fi- lium. Y. Beatus es Simon Bar Jona, quoniam iſtud à carne & ſanguine edoctus non es, ſed à patre meo, qui eſt in cœlis. Et ego tibi vi- ciſſim dico: tu es Petrus, & ſuper hanc pe- tram ædificabo eccleſiam meam, quam ne uni- verſæ quidem orci vires ſuperabunt; tibique dabo claves regni cœleſtis, ac quicquid ob- ſtrinxeris in terra, erit obſtrictum in cœlis, & quicquid ſolveris in terra, erit ſolutum in cœ- lis. Cæterum etiam atque etiam cavete, ne H y cui⸗ 12² Caſtellionis Dialogi ſelectiores cuiquam indicetis, me eſſe Chriftum. Me qui- dem oportet Hieroſolymam proficiſci, omnes- que à ſenioribus & Pontificibus & Scribis con- tumelias & indignitates perpeſſum interfici, tertioque poſt die reſurgere. P. Reſpice te Domine; nunquam iſtud tibi accidet. J. Abi è& meo conſpectu, Satana, impedimento mihi es, quod divina non ſapis, ſed humana. Quodſi quis me vult ſequi, renunciet ſibi ipſi, & me, crucem ferens quotidianam, ſubſequatur. Nam qui volet vitam ſuam ſervare, eam perdet. Qui vero vitam perdiderit mea cauſa & evan- gelii, eam ſervabit. Quid enim prodeſt, quen- quam etiam totum mundum lucrari, ſi vitæ ſuæ jacturam faciat? aut quid habet quisquam, quod cum vita ſua compenſare poſſit? Etenim quem mei meorumque dictorum in hoc adul- terino ſceleratoque hominum genere pœnitue- rit, ejus me viciſſim pœnitebit, cum & meo & paterno ſplendore conſpicuus veniam, una cum ſanctis & divinis geniis. Nam venturus ſum, & pro ſuis quemque factis remuneratu- rus. Quin etiam hoc vobis confirmo, quos- dam eſſe ex hoc conventu, qui non ſint obituri mortem, quin me regni divini præpotentem veniſſe viderint. SENTENTIA. Cbriſti cognitio ab bomine non profciſei- tur. Sequendus Cbriſtus eſt, isgue omuibus bpraferendus. I0. LU- n — 1o. 1V ſeh. WWII. A U natcum 1e In porde e aclatus. erummi, inn e ote fim, len! gumnndoo GelDanen Mmccm dd tunrerozaumo Terutur, Gn Eg genind & i glirr, Nents ſiche⸗ rlsrnr l Uari, n Aton Mtne Nimn denng lilltie⸗ Cin Ned Nniici onn Ds rhicen heſn infe, lhet eſet hi tpecinenta uii human,, dſbi l, Ene, heganr Men it, en ſenlet enala eran⸗ inpnch grer⸗ nhunni, l Nte Uubungisgun, urnd brin Gwm bw. hum emerine Miteht, cun Ane Piuus ſenum nn S Mem venem Ads renuenm. Sannmo, h⸗ girontorobiuut in Peporemen I ne in i , ihe 1 novi Faderis. 123 10. LUNATICUS. Matth. XVII. Marc. IX. Luc. IX. Argumentum. JEſus lunaticum, quem ejus diſcipuli ſanare non potuerant, ſanat ab ejus patre exoratus. Pater lunatici, Eſus, Dæmon, Qui- dam, Alius. Magiſter oro te, ut me, meumque unicum filium, quem tibi hic adduco, reſpicias. Agitatur, neſcio quo, furiali ſpiritu muto; cre- do, eum Dianæ incitatione ita miſere infeſtari. Nam cum ſubito eum mala illa peſtis corripuit, tum vero, admotis dolorum facibus, repente di- vexatur, & cruciatibus fodicantibus horribi- les gemitus & dentium ſtridores edens ſpu- mas agit in ore; & vix tandem ſæœvis crucia- mentis perfractus à tam immanium furiarum vinculis laxatur. Eum deduxi ad tuos diſci- pulos, & oravi, ut eum tanto malo libera- rent, ſed non potuerunt. J. O diffidens ho- minum genus & pravum, quousque verſa- bor inter vos? quem ad finem vos perferam? Hc mihi adducatur. Z. Ecce eum tibi. Hem mihi, vide, ut repente, te viſo, concidit; vide, ut ſpumans volutatur! YJ. Quampridem hoc ei evenire cœpit? E. Jam à pueris: ac ſæpe in ignem, ſæpe in aquam præceps ruit, ut 124 Caſtellionis Dialogi ſelectiores ut dicas, eum in mortem ferri. Sed tu, ſi quid potes, opitulare nobis, noſtri miſertus- J. Si potes credere, nihil eſt, quod credenti Hieri non poſſit. P. Credo ego quidem, Do- mine, ſed tu adjuva fidem meam. J. Spiri- tus mute & ſurde, ego tibi impero, ut iſtinc emigres, remigraturus nunquam. D. Bruuu. Q Ut convulſus eſt! ut mortuo ſimilis! A. Imo ego puto plane mortuum, ita nil omnino mo- vetur. J. Cedo mihi iſtam manum, furge, eſto incolumis. Trado tibi filium tuum omni morbo vacuum. SENTENTIA. Hominis imbecillitas diyidentiæ argumentum eſt. Fides eſt omnipotens. Cbriſtus etiam in- Finma Ffidei opitulatur. II. LAPIDANTES. Joan. VIII. Argumentum. JEſus de ſe ipſo cum Judæis diſſerit, eorum vanam ob Abrahamicam ſtirpem arrogantiam retundit, veram libertatem docet, & lapidationem ab eis effugit. IEſus, Phariſæi, Judæi. Eso ſum lux mundi. Qui me ſequitur, non ingredietur in tenebris, ſed utetur luce vitæ. P. Tu de teipſo teſtaris, teſtimonium tuum non eſt verum. Je. Etſi ego teſtor de me enn g un, EeteNho GNMNsve Wnigt, idd M08 Venne noan ts el. Cllniig ne clcun is wt „ Illin — — nkni En tlel 8e nki nienn el, l geleng eoo guſen Do mneam Phi⸗ npero, r ine m. Y Dun lGis? A Nlonninon unn lte, lummmum onni 4 Enma rounentes Unſu tumn i 1 un I , lcei let, mem Lipen an lbettaten beehigr uiei e ſegiinr,n Eed tenun me, kim (ezo tel novi fwgqeris. 12 5 me ipſo, verum eſt tamen teſtimonium meum, uoniam ſcio, unde venerim, & quò abeam, id quod vos neſcitis. Vos more hominum ju- dicatis, ego non judico quenquam. Et ta- men, ut maxime judicem, judicium meum verum eſt, utpote qui non ſim ſolus, ſed unà ctiam adſit, qui me miſit, Pater. In veſtra quoque lege ſcriptum eſt, duorum hominum teſtimonium vVerum eſſe. Ego de me ipſo teſti- monium dico; dicit etiam is, à quo ſum mil- ſus, pater. E. Ubinam eſt tuus pater? Je. Vos neque me noviſtis, neque patrem meum. Si me noſſetis, meum quoque patrem noſſetis. Ego abiturus ſum, & vos me requiretis, atque in peccato veſtro moriemini. Quèò ego abibo, vos non poteſtis venire. Ja. Num ipſe ſe in- terficiet, quod dicat, quo ipſe abiturus ſit, nos venire mon poſſe? Je. Vos hinc inferne eſtis, ego ſuperne, vos ex hoc mundo eſtis, ego non item. Ideoque dixi vobis, vos in pec- catis veſtris morituros, id quod fiet, niſi cre- dideritis, me eum eſſe. P. Nam quis tu es? Je. Jamdudum id vobis ſum elocutus. Equi- dem mulra de vobis habeo vere dicere; ſed ut ille, qui me miſit, verax eſt: ita ego quoque ea demum, quæ ex eo audivi, hominibus re- nuncio. Verum enim vero cum me extuleri- tis, tum demum intelligetis, me eſſe eum, qui mea ſponte faciam nihil, contraque, ſicut me docuit pater, ita loquar, mecumque ha- beam eum, qui me miſit. Neque enim me ſolum deſeruit pater, ad cujus ego arbitrium omnia 126 Caſtellionis Dialogi ſelectiores omnia ſemper facio. Quod ſi vos, qui mihi creditis (video enim eſſe non parum multos) in meis diétis manebitis, vere diſcipuli mei eritis, veritatemque intelligetis, quæ vos in libertatem vindicabit. qu. Nos Abrahami pro- genies ſumus, neque cuiquam ſervivimus, & tu audes dicere, te nos facturum in liberos? Je. Credite mihi, quicunque facit peccatum, ſervus eſt peccati. Atqui ſervo non eſt domi perpetua manſio: filio eſt. Ergo, ſi vos filius libertate donabit, reipfa liberi eritis. Neque vero me præterit, vos eſſe progeniem Abra- hami, ſed enim cupitis me necare, poſtquam mea in vobis oratio locum non habet. Ego, quod cognovi à patre meo, loquor, itidem vos, quod didiciſtis à patre veſtro, facitis. Ju. Noſter quidem pater Abrahamus eſt. Je. Si Abrahami filii eſſetis, Abrahamo digna face- retis. Nunc cupitis me perimere, hominem, qui verum vobis ſum effatus, id quod audivi ex DEO. At nihil tale faciebat Abrahamus. Vos patre veſtro digna facitis. Ju. Atqui e ſtupro nati non ſumus. Unum patrem habe- mus DEum. Ze. Si à DEO patre eſſetis, ama- retis me, quippe cum à DEO profedctus vene- rim. Neque enim mea ſponte veni, ſed ab eo miſſus. Cur meam orationem non agnoſcitis? Cur mea dicta audire non poteſtis? Vos ex patre Vejove eſtis, & patris veſtri libidinibus miniſtros vos libenter præbetis. Ile jam ab initio fuit homicida, nec in veritate perſtitit, nempe veritate vacuus. Quodſi falſum loqui- 2 tur, 6 Peo n Altch, Vmnnit tön umen nenn er ,Kctsz d won 6an kulet, K on l Ame l runum . Unte, Aremnams te, Ewermin GS, De uſr es dae morwons e, e teſicg! NKe⸗ Etid nernlliee Pudt, gen in. Uün, anen nun lalfngren, Nenda, l wrien ns lehre te enn E fin rpde Wütnmnſſtti.“ ichrn. n Men ſe in brn N ei H — rilin in n unn nrlo Nertonl ne bet, e e g MoEdbuitn 1o. n Enninini hrumn in heg Sõ Ibron e An ofiu d tit. Nene agenien Anr⸗ ene ſolguan Mrt en, NrNln icen nns Chn, ans MNun Auhmalzuin iiner, tanien nb i1 t i elat 4brtlang is NA un aaden be⸗ Mreeſeit, mr. 1O oehs⸗ nteſel, lſel e en on naleni telss Nnl 6retti bidn’ teis Me e 1 ertie l lon u novi fderis. 127 tur, de ſuo loquitur, utpote mendax, men- daciique pater. At mihi vos, quia verum di- co, non creditis. Quis me veſtrüm coargue- rit peccati? Quodſi verum dico, cur mihi non creditis? Qui à DEO eſt, DEl dicta audit. Vos ideo non auditis, quia à DEO non eſtis. Ju. Annon rectè dicimus, te eſſe & Samarita- num & furioſum? Je. Ego furioſus non ſum, ſed patrem meum decoro: vos vero me pro- bro afficitis; ſed non ego meæ laudi ſtudeo, eſt qui ſtudeat, & cum ratione. Credite mi- hi, qui mea dicta obſervaverit, mortem non videbit unquam. Ju. Nunc plane videmus te furere. Abrahamus ipſe mortuus eſt, & ipſi vates, & tu eum à morte in perpetuum vindi- cas, qui tibi dicto audiens fuerit? Num tu major es patre noſtro Abrahamo, qui tamen mortuus eſt, ut etiam ipſi vates? Quem tu te facis? JYe. Si ego me ipſum laudarem, lau- datio mea nulla eſſlet. Pater meus eſt, qui me laudat, quem vos cum dicatis veſtrum eſſe DEum, tamen non noviſtis. At ego novi. Id quod ſi negarem, veſtri eſſem ſimilis, id eſt mendax; ſed novi eum, ejusque dictis pareo. Abrahamus ille parens veſter geſtivit videre diem meam, & vidit, & vidiſſe gaviſus eſt. Ju. Quinquaginta annos nondum habes, & Abrahamum vidiſti. Ze. Imo antequam Abraha- mus eſſet, ego eram. Ju. Proh ſcelus! hæccine nos tam indigna ferre? Quin eum cooperimus lapidibus? Agite, fiat lapidatio. Sed quid hoc eſt? Nusquam comparet: evanuit? SEN- 128 Caſtellionts Dinlogi ſelectiores SENTENTIA. Patrem ſequitur ſüua proles. Cut quisque obedit, ejus hlius, aut ſervus eſt. Ex opere Judicatur de bhomine. Einpii ſünt ex diabolo nati. Servire züſtitie, ea demum libertas eſt. Simulatores dum ſe negant hbomicidas, in eo ipſo veſzigio homicidia moliuntur. Simula- torem ſi homicidii arngueris, occidet te, ſi pot- erit, ut ſe non homicidam eſe oſtendat. Uti- nam tantum ſnperet mundus, ut ex ſuis eos Fructibus eognoſceret. I2. CZCUS NATUS. Joan. IX. Argumentum. JEſus cæcum natum ſanat. Phariſæi poſtquam hoc, etiam interrogatis ejus parentibus, reſciverunt, de JEſu male- dicunt, & ſanatum, quia de JEſu bene- dicebat, ejiciunt. Scd Efus ei ſeſe aperit; & Phariſæos cæcitatis arguens de ſeipſo bono paſtore diſputat. Diſcipuli, JEſus, Cæcus natus, Vicini, Phariſæi, Judæi, Parentes cæci. Masiſter, utrum propter ſuum hie, an pro- pter parentum peccatum cæcus natus eſt. Je. Propter neutrum: tantum ut divina in eo opera demonſtrarentur. Me oportet rem age- re ejus, qui me miſit, dum dies eſt. Veniet nox; vi — nig mnnt Aen Vonhn Eicen Cn ningn et. Dreken Etbmmis uikl oreeſranum En hnigi lemmnniml Ntihin, gliſe umilngnfitn u atoe anilinam Aniiinn 1En ns. 0 Dn etl hocene ed i Acnr e wu Iun, MuuiNe mihnmnd n ſcte, ahiete e Crels et nanmn ar Ain ollnng l, no Ernbtiit⸗ nbem, gen tl tile ilt n Gd d ſen novi fwderis. 8 129 nox, cum agi non poterit. Donec in hac vita ago, lux ſum hominum. Sed age jam, huic homini lucem conferam. Confectum eſt. Abi lotum in piſcina Siloa. C. FPaciam, & quidem libenter. O me felicem, ſi poſſum adipiſci id, quod homines vocant lucem, quo ita delectan- tur, ut negent quicquam jucundius! At ego nun- „ duam ne ſuſpicari quidem potui, quale eſſet: ne- WeH „ due omnino animo & cogitatione comprehende- e „ re, quid album, quidve atrum dicant. Ita mihi natura iniqua fuit, ut mihi rem omnium præ- dicatione ſuaviſſimam inviderit. Sed jam vi- deor mihi ad piſcinam perveniſſe: lavabo me, ln N. ur ſum juſſus. Q DEus immortalis, quid hoc n. rei eſt! hoccine eſt videre? Ho ho, vix ſum mmnmnei compos præ gaudio! Video ego cœlum, InEnt. Muſd terram „homines. Bone DEus, quis eſt hodie n Menta tam fortunatus, quam ego ſum? O populares, 1,& aſpicite, aſpicite eum, qui ex utero matris Muck Kte⸗ cæcus eſt exceptus, nunc liquido videntem. Mu eol V. Eſtne hic ille, qui ſolebat ſedens mendicare? I Nl 4 J. Plane. A. Pieri non poteſt. Alius eſt, ejus ckts ſimilimus. C. Imo ego vero ille ipſe ſum. let V. Quo pacto tibi aperti ſunt oculi? C. Qui- dam homo, quem Eſum nuncupant, pulve- rem ſputo ſuo temperatum meis oculis ille- Dlen vit: deinde juſſit, ut irem lotum in Siloa, ſe nſe gu facto, ſenſum videndi ſum aſſecutus. bun e) D V. Ubi eſt ille? C. Me latet. . Deduca- 6 Trnn, Tonin S mus eum ad Phariſæos. C. Quo libet. V. Ad- ENm UCNe ducimus vobis hominem, Phariſæi! qui ait, . § —. . . , ſe, cum à nativitate cæcus eſſet, videndi mu- in ic⸗ I nus 130 Caſtellionis Dialogi ſelectiores nus à Eſu eſſe aſſecutum. &. Quomodo iſtud, amabo? C. Cœno mihi oculos illevit, uibus deinde ablutis, video. E. Is homo non eſt à DEO profectus, ut qui ſabbatum non agat. A. Qui poſſit improbus homo tam ſtu- enda? Yb. Tu, quid de eo cenſes, qui tibi ocu- os aperuit? C. Egone? Vatem eſſe. Ju. Cre- dibile non eſt, eum, qui nunc videt, cæcum fuiſſe. Evocentur huc ejus parentes. A. Sane placet. Heus vos, accerſite eos! M. Fiet. u. Placet hanc rem altius ſeiſcitari. M. Ad- unt. Ju. Hiccine eſt filius veſter, quem vos prædicatis cæcum eſſe natum? Qui fit, ut nunc cernat? Par. Hunc filium eſſe noſtrum, & cæcum fuiſſe natum, ſcimus; quomodo nunc cernat, neſcimus, quisve ei oculos ape- ruerit, nos fugit; ipſe jam grandis eſt, ipſam interrogate, de ſe ut eloquatur. b. Appel- letur iterum. Ades tu, fatere verum. Nobis ſatis cognitum eſt, hominem illum eſſe ſcele- ratum. C. Sceleratus ſit, necne, nelcio, unum illud ſcio, me, cum cæcus fuerim, nunc oculis uti. PTh. Quid fecit tibi? Quomodo illuſtravit tua lumina? C. Jam vobis dixi, neque audiviſtis. Quid denuo vultis audire? Num vos quoque vultis ejus diſcipuli fieri? Pb. Abi in malam rem! Tu es ejus diſcipulus; nos Moſis ſumus diſeipuli. Satis ſcimus, cum Moſe locutum eſſe Dkum, at hic unde ſit, neſcimus. C. Ergo in eo eſt admirabilitas, quod vos neſcitis, unde ſit, cum mihi oculos patefscerit. Jam ſcimus, improbos à DEO . 10 n i, — ai crNR, enn alt peum eniini crllhrwketuis 4wetn N eum imig An Ulmcnm kll ctne end ee cllk e. Uenstu, 1 Cnrn öͤet, ſcczeun Eih 1 Cln en fii mrtenwumorden: Recnmren, enm Cgiürten, Ndemin Erd eig in Ni. N. es Neecnum in- Qüimmn immn er uoſcencit, ir, imm rimm, nlir et, gui lrlig ihrit n tifegetfin, 6 Lafnoeen WEdonr ſe K Nn hnnt denn n iiͤ d i au gin de e W E e NRNN Purglint bushomttn it. en, guithicn⸗ ten eſſe, N. noniget, cenn Mnts 1 g nt esl M Ner ſiii Ne⸗ I elct, Cven AnN , flonelenokran Cmns, Cponoco RNe⸗ n guisth ihen Anmr R Nr. Miere felum Nts ſhen Mn lele⸗ ſty Necſe, helh eus eni ue di di, Cntn in rods i⸗ elo ſlis ute Zt lifli hil 16 eisdleſll Gatsſeims, n lie d ,et Nnirnti9 mn nii ,0 1 iplo non audiri; ſed ſi quis pius eſt, & DEl volun- tati parens, eum audit DEus. Nunquam poſt hominum memoriam fando auditum eſt, quen- quam illuſtraviſſe oculos cæci nati. Quod niſi eſſet is profectus à DEO, nihil poſſet. Eb. Tu ſcelerum plenus es, & nos doces? Abi forâs in malam crucem! Je. Audio, eum, quem nativa cæcitate liberavi, exactum eſſe à Judæis. Et ecce eum. Heus tu, habesne fidem DEl filio? C Quis autem is eſt, ut ei fidem habeam? Je. Vides eum. Is ipſe eſt, qui tecum loqui- tur. C. Ego vero fidem habeo. Ze. Ego in hunc terrarum orbem ad hoc diſcrimen & ad hunc delectum veni, ut, qui non vident, vi- deant: & qui vident, cæci fiant. Eb. An tibi nos videmur cæci? Je. Si cæci eſſetis, non eſſetis in vitio. Nunc quia dicitis vos cerne- re, peccatum in vobis hæret. Sic accipire. Qui non intrat per januam in caulam, ſed alio tranſcendit, is fur eſt & latro. Qui autem intrat per januam, paſtor eſt ovium. Huic janitor aperit; hujus vocem exaudiunt oves 3 hic ſuas appellat nominatim, easque educit, eductisque præit viam; hunc oves conſequun- tur, ut cujus vocem agnoſeant. Alienum au- tem non ſequuntur, ſed defugiunt, quoniam non agnoſcunt alienam vocem. Verum ut intelligatis, quid mihi velim, ſic habetote. Ego ſum janua ovium. Omnes quicunque ante me venerunt, fures ſunt & latrones, nec ecos audiverunt oves. Ego ſum janua. Per me qui intrabit, ſervabitur, & ingreffam . I 2 132 Caſtellionis Dinlogi ſeleltiores & egreſſum liberum habebit, & paſcuum nan- ciſcetur. Fur non aliam ob cauſam venit, quam ut furetur, mactet, perdat; ego veni, ut vita fruantur, & melius habeant. Ego ſum paſtor bonus. Paſtor bonus animam ponit pro ovibus. At mercenarius ille, non paſtor, cu- jus ſuæ non ſunt oves, ſi quando videt lupum venientem, relictis ovibus, in pedes ſe conji- cit; lupus oves agit, rapit; ille mercenarius fugit, nempe mercenarius, nec curam habens ovium. Ego ſum paſtor bonus, & meas novi, viciſſimque eis ſum notus. Quemadmodum novit me pater, ita ego novi patrem, & ani- mam pono pro ovibus. Habeo autem alias oves, quæ non ſunt hujus ovilis, quæ etiam mihi adducendæ ſunt, meamque vocem audi- ent: atque ita fiet unum ovile unusque pa- ſtor. Ideo me pater amat, quia animam po- no, eam reſumpturus. Eam quidem nullus mihi eripere poteſt, ſed ipſe mea ſponte eam pono; habeo enim poteſtatem eam ponendi, rurſumque ſumendi. Hoc mihi in mandatis dedit meus pater. Ju. Furioſus eſt, & inſanit; quid eum auditis? A. Hæc non ſunt furentis. Poteſtne furia cæcorum oculos lucis uſu do- nare? SENTENTIA. Quos ſanaturus eſt Cbriſtus, prius foœdat 5 boc ſt, feædos eſſe oftendit. Simulatoribus nibil ſt vel pertinacius, vel erudelius. Equidem ſic aibi perſuaſi, etiamfi reliqui omnes veritati rés- ei — n, ſnnlm enl elit, . getere r inle,0 NA glis e Pe u anign . nlie Minee, ih ſc ju 4 do falt il t Un Ae luntn Murtt, un elen Con Achenie ün wimn geln eo AN Abe He, els fartr 1 Un ttan , Eeiprrun Eie Mn nmyſemlonn Amn ninech 9hon paton er⸗ MNt, nitelymn npeces e lani⸗ le neenni Netmm habens E, Enen nol, Cbncnotun lunen, Amn. Uben men ais Nls, alr anan uNWeN⸗ n e r n, in ninm,r Uun glten Ge mer honen . tenn camn end,. niti m mancas sel Nilnt DOrintkrentis Us s uin o l. n in er Gnliktrenhi liu ſ novi faderis. 133 — erederent, ſimulatores non eſe eredituros. Quos mundus ejicit, Cbriſtus accipit, eiszue ſeſe aperit. Qui divina ſapiunt, mundo fure- re videntur. Aperi hbie tandem oculos, o ca- ce munde, & noli continuo furoris arvguere, ſi quis aliquid vel agit, vel dicit, gquod tu, 0 Retua centiceps, vel non approbas, vel non intelligis. Cognoſece, & iterum tertioque cog- noſee, anteqguam judices. Nam ad pœniten- gum properat, cito qui judicat. 13. LAZARUS. Joan. XI. Argumentum. 4* IEſus Lazarum in vitam ſuſcitat. Martha, Zhſus, Maria, Judæi. Qum eſſem domi, allatus eſt mihi nuncius, advenire Eſum. Itaque ei extra vicum obviam procecdo. Sed eum advenientem vi- deo, adibo & ſalutabo. O Domine, ſi adfuis- ſes hic, meus frater non fuiſſet mortuus. Sed nunc etiam ſcio, te, quicquid a DEO petiveris, impetraturum eſſe. Je. Reviviſcet frater tuus. Mart. Scio ego, revicturum, cum reviviſcent homines in illo noviſſimo die. Je. Ego ſum reſurrectio & vita, ita ut mihi confidentes omnes & mortui ſint revicturi, & vivi nunquam ſint morituri. Credis hoc? Mart. Etiam Domine. Ego credo, te eſſe Chri⸗ ſtum, illum DEl filium, orbi exſpectatum. Sed „. 1 3 ees 134 Cahellionis Dialogi Jelectiores eo evocatum Mariam ſororem meam, quæ domi miſera luctu tabeſcit. Je. Quam multa acerba & perpefſu aſpera evenire in homi- num vjta neceſſe eſt? Me milereſcit harum miſerandarum muliercularum, quæ chariſſimi f atris morte concuſſæ mœrore conficiuntur: & jam ad me, ſicut ad certum aſylum, confu- gient, opemque meam & præſens auxilium im- plorabunt. Atque ecce eas huc accurrentes cum magna hominum multitudine. Ipſa autem Maria, ut plorat, ut lamentatur, ut ſuo luctu omnibus lacrymas excutit! Jam credo mihi ad pedes jacebit ſupplicans. Mar. O Domi- ne, ſi tu hic adfuiſſes, meus frater non fuiſſet mortuus! Je. Ubi eum poſuiſtis? Ju. Veni viſum Ut commotus eſt, & lachrymarum vim profundit! nimirum eum valde amabat Alius. Non poterat is, qui cœci oculos recluſit, effi- Ccere, ut ne hic moreretur? Sed videte, ut rurſum conturbatur. Je. Hic eſt monumen- tum: movete ſaxum. Mar. At jam ſœtet, Domine, nam quatriduum eſt. Je. Dixine ego tibi, te, ſi potes fidere, viſuram glorio- ſum & plane divinum factum? Tollite modo ſaxum. Pater! gratias tibi ago, quod me audi- viſti. Equidem ſciebam, ut me ſemper audias, ſed dicebam propter circumſtantem hominum multitudinem, ut credant, me à te eſſe milſ- ſum. Lazare veni foràs! Ju. O rem ſeculis omnibus inauditam! Videte, videte homi- nem e ſepulchro emergentem, vinctis pedibus & manibus faſciis, vultuque ſudario ohvelato. lun D e Gnlette. N— Noe ere igt un ,n N diu NℳN 4 MX. N 4 ocd e te un Cocet, felss, oruen Glert. Adeſern M e, elyutßiun Nrecg kaum? Me Coc;i en Oe legelit Neſte ein Ne Cen npe in 1 Alkrtmnuſe niintt I Ubfeftit,ei Pecnini n ubinnbe, nten in ſen „ h,„: Ahire Vn nll cſeiik ) hon ſe nitſt urun Im Ge driſin ore cohfonmn⸗ n lon entt Zens auritumi lue zecunrene line ſolauren uuur, u ſo uc m ced nini l. 0 Don-- Vkaer don fuler Wiſkl Ne eni Cörowimn hNAleamebt Au Cells tecſidck⸗ Mu) E nist , Mo el mnmen , At zn let nel. eDn t bun ohri ,n, Iliz nol Cod en neſerher ute Nlnten homix e ire ſ 4 ten al e, Ier 1 eto . leſntm m dq Ffaderis. 13 5 O immenſam DEI potentiam! Je. Solvite eum, & dimittite liberum. SENTENTIA. Cbriſti voæ etiam a mortuis auditur,; & nos vivi enm non audimus. . 14. DIVES. Matth. XIX. Marc. X. Luc. XVIII. Argumentum. IEſus ab adoleſcente interrogatus vi- tæ viam docet, &. quam ſit ea diviti- bus difficilis, oſtendit, deque præmiis ſuorum diſſerit. Adoleſcens, Eſus, Diſcipuli. Masiſter bone, quid boni faciendum mihi eſt, ut vitam æternam adipiſcar? Y. Quid me dicis bonum? Nemo bonus eſt, niſi unus DEus. Quodſi vis ad vitam pervenire, ſerva præcepta. A. Quænam? J. Ne adulterato. Ne occidito. Ne furator. Falſum teſtimonium ne dicito. Ne quem intervertito. Parentem utrumque colito. Alterum ut teipſum diligi- to. A. Hæc omnia ſervavi jam a teneris. Quid mihi reſtat? J. Probo. Unum tibi deeſt. Si vis perfectus eſſe, i venditum rem tuam omnem, & pecuniam in pauperes erogato, theſaurum habiturus in cœlo: deinde ad me ſequendum, crucem ferens, venito. D. Eho! abit moœ- 1 4 ſtus: 136 Chaßellionis Dialogi ſelectiores ſtus, eſt enim perdives. YJ. O mei diſcipuli, quam difficulter, qui rem habent, ad regnum cœleſte perveniunt! Obſtupetis? O fili, quam diffieile factu eſt, ut, qui divitiis freti funt, in regnum divinum ingrediantur. Dieam iterum. Facilius eſt rudentem trajici per fora- men acus, quam divitem in regnum divinum introire. O. Ecquis igitur poterit ſervari? J. Hoc humanis quidem viribus fieri non por- eſt, ſed poteſt divinis. Nam omnia, quan- tumvis hominibus ardua videantur, a DEO tamen fieri poſſunt. L. Nos quidem (ut vi-⸗ des) reliquimus omnia, ut te ſequeremur: quid ergo hine aſſequemur? J. Vos quidem certe, qui me ſecuti eſtis, cum in renovata vita in tribunali magnificus conſedero, ſede- bitis etiam in duodecim tribunalibus duode- cim tribus Iſraëlitarum judicantes. Et omni- no, quisquis domum, aut fratres, aut ſoro- res, aut patrem, aut matrem, aut conjugem, aut liberos, aut agros reliquerit, mei nomi- nis & evangelii regnique divini gratia, is & in hoc ævo, etiam inter tot acerba, centu- plum accipiet, & in futura ætate vita fruetur ſempiterna. Sed multi primi erunt ultimi, & ultimi erunt primi. Nam in regno ccleſti idem uſu venit, quod in quodam patrefami- lias, qui primo mane exiit ad conducendos in vineam ſuam operarios: & cum ſingulis dena- riis in diem cum eis decidiſſet, eos in vineam dimiſit. Iterumque circiter horam tertiam egreſſus vidit alios otioſos in foro manentes, quos ent di em, anin ie AAu eſe Euim E Wn ue ATsCtsin ibnn ten t Dinii Uem n E is ſſfenntn uohermd zileh nii hi e günm 6segynunt ten ls noytuc un Gehſene, murn 0 Mäneszenn ls econtſen en C miare , ingait non Genntomeeun i Ule nii Ounmm tli 44 Mtin, In ſipth norkeid Atumn ncin alcikthnie N 1 1 utt, e i in 4 Niltize, i Ciein n NunI nn dil n ffizſen tiiimn Dun ntiiciain. Ttonumn oninm Poterit kenni dufen ton n onmnit, Oan⸗ lenm 400 6glihen (t . Ett benetener Uguiten Cln enrt ekn, E. VEhenlixn dd. cemes onn- Kanes, Ar ir- emn auronfir lgtent mei n⸗ Arii grnin ot Lceyba, entu. Aune ſi fhletll geumtlimi 6 tepo oril cin Purin dcondacendti un ingnls et, eN in ſin 4 boran 4 oro s n vovi federis. 137 quos etiam in vineam ſuam dimiſit, ſeque eis, quod æquum eſſet, daturum promiſit. Item circa ſextam & nonam horam egreſſus fecit idem. Hora autem fere undecima egreſſus, cum alios deſides inveniſſet: quid hic (inquit) ſtatis totum diem otioſi? Nemo nos condu- xit, inquiunt illi. Tum ille: ite & vos in vi- neam meam, &, quod erit æquum, accipie- tis. Veſpere mandat vineæ dominus procurato- ri ſuo, ut operarios convocet, eisque præmium perſolvat, initio facto ab ultimis ad primos. Hic, qui venerant hora fere undecima, ſingu- los receperunt denarios. At primi, qui ſeſe plus accepturos rati eſſent, cum tantundem accepiſſent, murmurabant in patremfamiliâs, quod ultimos, qui unam horam opus feciſſent, ipſis æquaviſſet, qui totius diei onus pertuliſ- ſent & ardores. Tum ille uni ex eis: ami- ce, inquit, non facio tibi injuriam. Nonne denario mecum depactus es? Aufer tuum, & abi. Libet mihi tantum dare huic ultimo, quantum tibi. An mihi non licebit meis uti meo arbitrio? Eone tu oculum malignum ha- bes (invidus es), quia ego ſum benignus? Ita in regno cœleſti ultimi primorum, & primi ultimorum conditione erunt. Multi enim ſunt evocati, ſed pauci electi. SENTENTIA. Divitiæ magno ſunt ad ſalutem impedimen- to. Dives divitiis, denique homines iis, quæz babent chariſſima, renunciare bumanis viribus nequeunt; divinis queunt. 15 15. VI⸗ 138 Caſtellionis Dialogi ſelectiores 15. VINITORES. Matth. XXI. Marc. XII. Luc. XX. Argumentum. JEſus a Pontificibus & Scribis & Se- nioribus de autore ſuæ poteſtatis interro- gatus ipſos viciſſim de autore lotionis Joannis interrogat. Deinde per ſimili- tudines eis futurum prædicit, ut propter ſe repudiatum regno priventur. Pontiſices & Scribæ & Seniores, D'e nobis, ex cujus autoritate iſta facias, & quis tibi dederit, ut tantum poſſes? 7. Ego viciſſim vos quiddam rogabô, de/ quo ſi mihi reſponderitis, dicam vobis, ex cujus autorita- te hæc faciam. Lotio Joannis unde erat? a cœlone, an ab hominibus. P. Si a cœlo dici- mus, dicet: cur ergo ei non credidiſtis? Sin ab hominibus, periculum eſt, ne univerſus nos populus lapidet; omnes enim Joannem ha- bent pro vate. Negemus, ſcire nos. Age, neſcimus. J. Ego quoque non dicam vobis; qua hæc autoritate faciam. Sed quid cenſetis? Habebat quidam duos natos, quorum priorem aggreſſus eſt his verbis: nate, abi ad facien- dum opus hodie in vinea mea. Qui ille, non libet, inquit; poſt tamen, mutata Ententia, ablit. nd, “ tni und, eun Enen n Gfinm inegn iin tn ccanimrenies zeett ke ſe ioelttts 41 it lm zen en, gum un Cngte in e ben lereeunt wri enpcethnnt. ioligſerunn, Ier, Nenin Henſerum. We Gre ilihitr Nichme nt ſtis; mlr tn Cntchin ga Priic, gion n kun ngle cnnn (Wnmn! Nte G m min Elitl Ar ni nechmnnn. ehfl ſlintn, immhime nen Denmmn t, gt ,. — 0N. In u ““ LKerne . teſtins inten. Atote otion le ſer ii. fentir, ECnine Wrue as t unmm e l tsnti ,ercienmi Vmmis ne einl1 ,Gronpcin Celiclsn Sin l te miſelin enin lumeni ir u. Ne nndenn Nin Gedquid eſi goorum “ ge, R uln⸗ 1n. Cüilen tmnun⸗ novi faderis. er39 abiit. Alteri deinde eodem modo dixit, qui pollicitus, iturum ſe, non ivit. Ulter paruit voluntati patris? E. Prior. J. Credite mihi, publicani & meretrices antecedunt vos in re- gnum divinum. Venit enim ad vos Joannes; vir integra vita, cui vos non credidiſtis, pu- blicani & meretrices crediderunt. Quod cum videretis, ne ſic quidem mutaſtis animum, ut ei crederetis. Accipite aliam ſimilitudinem. Fuit quidam paterfamiliàâs, qui conſevit vi- neam, quam cum ſepibus circumdediſſet, tor- cularque in ea defixiſſet, & caſtellum exſtru- xiſſet, elocavit agricolis, domoque poſtea mul- to tempore abfuit. Poſt ſuo tempore miſit ad agricolas ſervum, ad percipiendum fructus vi- neæx, quem illi male acceptum plagis inanem remiſerunt. Iterum mittit alium, eum quo- que illi lapidibus contuſum, & ictibus indi- gniſſime mulctatum vacuum remiſerunt. Nec ſatis; addit tertium, quem etiam vulneribus confectum ejecerunt. Pergit mittere alios at- que alios, qui omnes vel pulſati vel occiſi ab eis ſunt. Etiam cum unum haberet filium; eumque chariſſimum, ita ſecum cogitabat Quid agam? mittamne ad eos filium, meas delicias? At mittam, fortaſſe ejus conſpe- ctum reverebuntur. Itaque facit. At vinito- res, eo viſo, ſic loqui inter ſe inſiſtunt. Hic quidem eſt hæres, interimamus eum, ut inva- damus in hæreditatem. Itaque ejectum e vi- nea perimunt. Cum ergo redierit vineæ do- minus, quid faciet agricolis illis. E. Maios male 140⁰ Caftellionis Dialogi ſelectiores male perdet, & vineam aliis tradet agricolis, a quibus fructum percipiet ſuo tempore. Sed abſit, ut quid tale eveniat. JZ. Nunquamne legiſtis dictum illud in monumentis literarum? Quem lapidem improbaverunt ſtructores, ad- hibitus eſt ad caput anguli. A Domino profe- ctum id eſt, & mirum nobis videtur. Quam- obrem ſic ex me accipite: Auferetur a vobis regnum divinum, & dabitur genti, ſuum fru- ctum edituræ. Ac quisquis inciderit in lapi- dem eum, confringetur, & in quem lapis in- ciderit, eum conteret. Nam in regno ccleſti ſimiliter accidit, atque in rege quodam, qui nuptias filii ſui facturus ſervos ſuos miſit, qui invitatos ad nuptias vocarent. Cumque illi noluiſſent venire, alios item ſervos miſit, qui- bus negotium dedit, ut oſtenderent invitatis, ipſum paraviſſe prandium; juvencos & altilia eſſe mactata; omnia denique eſſe parata: ve- nirent ad nuptias. At illi eum aſpernati dis- ceſſerunt, alius in ſuum agrum, alius ad mer- caturam. Cæteri comprehenſos ejus ſervos e vita per ſummam ignominiam ſuſtulerunt. Qua re audita, iratus Rex eo ſuas copias miſit, & homicidas illos perdidit, eorumque urbem incendit. Deinde ſuis ſervis mandavit, ur (quoniam paratæ erant nuptiæ, & qui ad eas erant vocati, non fuerant digni, qui eis ad- eſſent) per vias paſſim abirent, &, ut quem- ue inveniſſent, ad nuptias vocarent. Ili in ivia profecti, quoscunque invenerunt, eo eoëgerunt, tum malos tum bonos, ita ut com⸗ ple- lenn e biclenz 0N Ce 1 , lt en he õ immg ele hn ienin lan voe⸗ AIN ulle lucine i lulnagu 1 l. 4 s monnn⸗ Gkemerornn n,E Ni AAnt ränlmnec 4 Uin n lue Z e ſalt i n iine ggnrols⸗ rnn N Munne entslunnm- in adh u. Lhommngne icetur r. leretnr 1 ln ench (un in⸗ olktt in in⸗ n en lyi n üinpalet e Anlam, un 8Wsmit, u m Onmaie l NEeRnit,⸗ ſerken ntd, wern Ain ne eleſnn . enn 1penti d- uN, Ansad e Nlseig enie dun Milgnun. ſopiu oſt, Mune Ctrn 6 mndifit, Eiuin glir gi es ocrent menenn unt⸗ ns 1 novi faderis. 141 — pleretur cœnatio convivis. Ad eos contem- plandos ingreſſus Rex animadvertit ibi quen- dam, non nuptiali veſtitu indutum, &, ami- ce, inquit, quid huc intraſti ſine veſtimento nuptiali? Cumque ille obmutuiſſet, juſſit Rex famulos, ut eum pedibus manibusque con- ſtrictum in teterrimas tenebras abriperent, ubi futurus eſſet ploratus ſtridorque dentium. Multi enim ſunt vocati, ſed pauci electi. SENTENTIA. Publicani & meretriees ad DEI. regnum Junt aptiores, quam populorum magiſtri atque gubernatores. Qui divinis donis ornatus in- gratum ſe prabet, is donis privatur. Optima quaque maxime improbantur a potentiſſimis guibusque. I6. PETRUS. Luc. XXII. Joan. XIII. Argumentum. IEſus moriturus diſcipulos ſuos mo- deſtiam amoremque docet: ſui deſertio- nem, & Petri abnegationem prædicit: deque ſuo ad patrem diſceſſu & Spiritu ſancti miſſione diſſerit. IHſus, Petrus, Diſcipuli, Thomas, Phi- lippus, Judas Thaddæus. nter gentes, ut quisque plurimum opibus valet, ita maxime Rex eſt, & potentiſſimus quis- 142 Caſtellionis Dialogi ſelectiores quisque facilime principis nomen obtinet. At veſtra longe alia eſt ratio: quantoque quisque major eſt, tanto ſubmiſſius ſe gerat, & quan- to plus imperio pollet, tanto magis miniſtrum ſe prœæbeat. Uter enim major eſt? qui accum- bit, an qui miniſtrat? Nonne qui accumbit? Atqui ego inter vos ſum ſicut miniſtrans, vo- bisque, qui permanſeritis mecum in meis rebus adverſis, legatum mihi a patre meo regnum ſimiliter lego, ut edatis & bibatis in eadem mecum menſa, in regno meo; & in tribunali- bus ſedentes jus duodecim tribubus Iſraélita- rum dicatis. Filioli, adhuc parumper vobis- cum futurus ſum: quæretis me, &, quemad- modum dixi Judæis, quo ego iturus ſum, eos venire non poſſe, ita vobis quoque nunc dico. Itaque hoc novum vobis præceptum do, ut ametis vos inter vos, & ametis, quemadmo- dum ego vos amavi. In eo cognoſcent omnes, vos meos eſſe diſcipulos, ſi mutuo vos amore complectimini. P. Domine, quo abiturus es? J. Quo ego abiturus ſum, non potes me nunc ſequi, ſed poſtea ſequeris. . Qu minus nunc poſſum? animam pro te ponam. J. Animam pro me pones? Crede mihi, nondum cecine- rit gallus, cum tu me ter abjuraveris. Si- mon, Simon, Satanas ille (ne ſis neſcius) ex- petivit vos ad cribrandum quaſi frumentum, verum ego oravi pro te, ne tu de conſtantiæ gradu dejicereris. Tu viciſſim aliquando re- creatus confirmato fratres tuos. P. Atqui paratus ſum & carcerem tecum & mortem ſub⸗ ni 69 e ͦ lon cuntuünn le, ter kihn Endenn,d aniſel 0 umenam U evol tite ge⸗ „Econonato. Oherek comß mingebasih inn. OD. Doni Ents el. Czten tlen heets 6t n Uund n . Qnchſond untom Wslon ſenam ad N tdedr Egu ſ gi Elelmg gen let oling Uin lern jent⸗ glolerti ne, lerti, Ein Penn honin hideit ntt ſem Kſ, 4 e,ſi iir e, ſdegns ndd al uni Enr hine — — novi faderis. 143 — nlhtiet. fubire. J. Hoc tibi confirmo, Petre, gallum nnge gnögnt Grm,aun. Weesnikeum ll inn. Oi XoN niniſrns, . ninmeßndn ped ſegnlnn hig in ealen Khnbomnl⸗ lbis tabltr. Uunder vod⸗ 11, henat⸗ IGnsſun, en nemni. amn b id, Annunn, logtolemon; Sono neme o khinnn 8 Nole; nr lt Cning nuns n. )Kimm Nom Cee⸗ Gnnens el leſens) Ut konennn n te otlui n inm eculd “ hodie non cantaturum, quin tu, me tibi no- tum eſſe, ter negaveris. Porro cum dimiſi vos ſine qumena, & pera, & calceis, num qua re caruiſtis? D. Nulla. J. At nunc, qui habet crumenam, adhibeto, nec minus peram, quique non habet gladium, vendito pallium ſuum, & comparato. Nam in me (ne vos ne- ſciatis) ſupereſt comprobandum ſcriptum illud: Et inter improbos habitus eſt; habentque meæ res finem. D. Domine, ecce hic duo gladii. J. Satis eſt. Cæterum nolite animo pertur- bari; fidem habetis DEO, & mihi fidem ha- bete. In domo patris mei manſiones multæ ſunt. Quodſi ſecus eſſet, dicerem vobis: eo paratum vobis locum; id quod ſi fecero, re- veniam ad vos mecum aſſumendos, ut, ubi ero ego, ibi vos quoque ſitis. Et quidem, quo & qua via proficiſcar, ſcitis. Z. Nos vero neſcimus, quo eas, tantum abeſt, ut viam te- nere poſſimus. J. Ego ſum via, veritas & vita. Nemo venit ad patrem, niſi per me. Si cognoſceretis me, meum quoque patrem cog- noſceretis; & jam nunc cognoſcitis, & vidi- ſtis eum. P&. Domine, oſtende nobis patrem, id ſatis erit nobis. J. Tantum jam tempus vobiscum verſor, & tu me non nôſti? Phi- ippe, qui vidit me, vidit patrem. Quꝛ fit; ut tu jubeas, vobis patrem oſtendi? Non cre- is, & me in patre, & patrem in me eſſe? Quæ vobis dico, mea ſponte non dico, ſed ipſe pa- ter, qui in me manet, hæc agit. Credite IIND„ 144 Caſtellionis Dialogi ſelectiores mihi, & me in patre, & patrem in me eſſe; aut certe de ipſis factis mihi credite. Hoc vo- bis confirmo, eum, qui mihi fidem habebit, eadem mecum vel etiam majoragfacturum. Nam ad patrem meum me confero, facturus, quicquid per meum nomen petieritis, ut pa- tris gloria in filio celebretur. Si quid (inquam) petieritis per nomen meum, id ego faciam. Si me amatis, præcepta mea conſervate. Ego vero exorabo patrem, ut alium vobis confir- matorem det, qui vobiscum perpetuo maneat, ſpiritum illum, certum veritatis autorem di- co, quem hominum vulgus non poteſt com- prehendere, quia eum neque videt, neque cog- noſcit; at vos cognoſcetis, quoniam apud vos manſurus, & in vobis futurus eſt. Non relinquam vos pupillos; inviſam vos. Poſt paulo jam me non videbunt homines: at vos vi- debitis, quia, ut ego vivo, ita & vos vivetis. Tum cognoſcetis, & me eſſe in patre meo, & vos in me, & me in vobis. Qui tenet præ- cepta mea, eaque conſervat, ille eſt, qui me amat. Qui vero me amat, amabitur a patre meo, eundemque ego quoque amabo, meque ei aperiam. Ju. Quid cauſæ eſt, ut nobis te ipſum ſis aperturus, promiſcuæ hominum mul- titudini non item. Je. Qui me amat, dicta mea vita exprimet, eumque meus pater ama- bit, & ad eum veniemus, & apud eum dege- mus. Qui me non amat, dicta mea non exſe- quitur. Sermo autem, quem auditis, meus non eſt, ſed patris, qui miſit me. Hæc gur⸗ em if e, hmmm 9 geklon tinet rr ann Cer nnn, Kn tinmteſtte hi enn, gelmtomn )emimm Uelne! Slenn ibt, We tennuti,gillet Eilntrn, gümſ 1nt, annn en Celnk ſun ton n ſentenminſs ten odinmecan turmnelomehon atwe,Nm anns mne, Wngach Verthiſiur, niſon kr gnint il, gi ir N II nMI Ne mn. ) NKonn DIn at er He nn 1 e ini itn uehi, Ngctgcnnm. nem ing, Netirti⸗ I Kicuit nnen tgo an O Collennate, p lun ſons conr. ehenommer, Pns mumren di⸗ Wn Muen dor⸗ Nben vegre . , Inin gud AuN A Won 0wen tbonneafanf n, n Nie lein nenen 6. (Wert n. 1, M el, ne ,iNabiur: e Arboy teſle e n dons ie nekonicum nl ti ne mnn, Un e nels lel K med eun S n nerne⸗ letn. nuliͤ, novi federis. 14 dem ſum vobis elocutus, apud vos manens. Sed ille confirmator (ſpiritum ſanctum dico); quem mittet pater nomine meo, vos docebit, & recolet omnia, quæcunque dixi vobis. Pa- cem relinquo vobis, pacem meam do vobis, nec eam, qualem homines ſolent. Nolite ani- mo perturbari, neque formidare; audiviſtis, ut dixerim vobis, abire me, reviſurum vos. Si me amaretis, gauderetis, quia dixiſſem, ire me ad patrem, qui major me ſit. Et nunc di- Xi vobis, priusquam evenit, ut, cum evene- rit, credatis. Jam non multa loquar vobis- cum. Venit enim hujus mundi princeps, nec habet, quod in me carpat; tantum eo res ten- dit, ut intelligant homines, me amare patrem, & ita facere, ur mihi mandavit. Surgite, ab- eamus hinc. WZ SENTENTIA. Inter Chriſtianos gquo quisque major, eo ſüb- miſzor. Ex charitate cognoſeitur Cbriſztianus. Ut quisque ſili maxime confidit, ita facillime lalbitur. Spiritus ſanctus Chriſtianum perftcit. I7. PILATUS. Matth. XXVII. Marc. XV. Luc. XXIII. Joan. XVIII. Argumentum. JEſum accuſant Judæi. Pilatus inter- rogat. IEſus de ſuo regno & officio re- ſpondet. Pilatus eum ad Herodem mittit. 146 Caſtellionis Dialogi ſelectiores Pilatus, Judæi, J Eſus, Pontifices. Quodnam crimen adfertis in hunc hominem, quem mihi vinctum tradidiſtis? Ju. Niſi eſſet maleficus, nunquam eum tibi tradidiſſe- mus. Ei. Abducite eum vos, & ex lege ve- ſtra judicatote. Ju. Nobis non licet interfice- re quenquam. Sed ſi quæris crimina, eum de- prehendimus pervertentem gentem, & prohi- bentem Cæſari tributa dare, ſeque Chriſtum Regem eſſe dicentem. Pi. Libet ex ipſo ſci- ſcitari. Heus, tune es Rex judæorum? JFe. Tuane iſtud ſponte dicis, an ex aliis auditum? Li. Quaſi ego judæus ſim. Tui, tui te popu- lares & pontifices mihi tradiderunt. Quid commiſiſti? Ze. Regnum meum terreſtre non eſt, quodſi eſſet, mei ſatellites pugnaviſſent, ne Judæis addicerer. Verum regnum meum hic poſitum non eſt. Fi. Tu ergo rex es. Je. Rede ais. Ego eòô natus ſum, & in hunc ter- rarum orbem ingreſſus, ut teſtimonium per- hibeam veritati. Quisquis a veritate eſt, vo⸗ cem meam audit. Pi. Quid eſt Neritas? G0 Heus pontifices, & plebs Judæa, ego nullum deprehendo crimen in hoc homine! Po. At- qui nemo eſt hodie nocentior, neque ſupplicio graviore dignus. Pi. Non audis, quæ in te proferant crimina? nihilne reſpondes? Vide, ut te graviter accuſent. Quid taces? nequeo mirari (*) Leuid veritas? per Anagramma: Vir qui ad- eſt, eſt. i — E D Duhr ubune ue⸗ Arst hi 1dod Kün⸗ zeil zen Acnna 14 tfer finn / 1 4 n AI Mtr MWVI. N⸗ ln. r Mhmkſaden Vern Pion Uhamcte bnn Mr, n o ſckz ne 6 Ne Nlun len ne! . Gr nitkan e n i gen Kenne N R = = &S iſitne 1, fien ainimimn e Nil un tih ule. & ef. wlcrint. Ginina, eumt. enen, En iqne Chxikn lteick i ſi⸗ ceommt N. tsudtun l lte Po)l⸗ Nüdenm. Qid WeNNIhe IN Ar Poer, un Kpln men epb tis , Nn, GEnhune iefineninm . 1eniare el, l el ta)) te egn lin nix Nut eſg,f⸗ s n n eſene e ilues . Nl ,pe⸗ 41. wimm novi faderis. G 147 mirari ſatis. Po- Populum ſua doctrina a Ga- lilæa ad hunc usque locum excitat. Pi. Eſtne is Galilæzus? Po. Eſt. Pi. Percommode ca- dit, quod eſt ditionis Herodis, qui nunc in urbe eſt. Itaque eum ad illum duci jubebo. SENTENTIA. Autoritati ſux credi volunt calumniatores iorum. Cbriſti regnum mundanum non eſt. I8. BARRABAS. Matth. XXVII. Marc. XV. Luc. XXIII. Joan. XVIII. Argumentum. Pilatus Judæorum importunitate fati- gatus IEſum damnat ad crucem, Bar- rabamque latronem liberat. Pilatus, Pontifices, Judæi, JEſus. unc, Judæi, adduco vobis eum, ut intelliga- tis, me nullum in eo crimen invenire. Ecce homo! Zo. Crucifige, crucifige. Pi. Comprehendite eum vos, & crucifigite; nam ego nullum in eo crimen invenio. Zu. Nos legem habemus, quæ jubet eum morte plecti, Aue filium DEl ſe fecit. Fi. Metuo, quor- um evadant hæc. Undenam es? Mihi non eloqueris? An neſcis, me poteſtatem habere tui vel crucifigendi, vel relaxandi? Ye. Non K 2 haberes 148 Caſtellionis Dialogi ſelectiores — haberes ullam in me poteſtatem, niſi id tibi datum eſſet ſuperne. Itaque, qui me tibi tra- didit, in majore culpa eſt. Ez. Hic quidem amittendus eſt, video. Ju. Si eum amittis, non es amicus Cæſari. Quisquis enim regem ſe facit, adverſatur Cæſari. E. Age, jam educam eum ad vos. EFcce rex veſter! Ju- Tolle in crucem, tolle in crucem. PE. Regem ego veſtrum in crucem? Ju. Nullum habe- mus regem, præter Cæſarem. Pe. Nihil ago⸗ video, cedendum eſt multitudinis libidini. Cedo huc mihi aquam. Hac manuum lotione teſtatum volo, Judæi! me in ſanguine hujus innocentiſſimi rei ab omni noxa abeſſe; veſtra culpa eſto. Ju. Ejus ſanguinem nos, noſtri- que poſteri luunto. Pi. Ergo Barrabam hunc latronem liberum habete; JEſum autem veſtro arbitrio in crucem tollendum abducite. SENTENTIA. Poteſtas à DEO eſt. Cæſari malunt ſervi- ve inimici Cbriſti, quam Chriſto, & latro- nem liberari, quam inſontem. Utinam non eadem fierent hodie. 19. SIMON. Joan. XXI. Argumentum. IEſus in vitam ſuſcitatus piſcanti- bus ſuis diſcipulis apparet. Deinde cum eos prandere juſſiſſet, Petro violentam mortem ptædicit. JEus, N — ſc eet men, hi⸗ 1 olhun meln tnld, Eine et Ll it Cuencdtpumn eege No Aunne Hr Enns N. AKn Gcts Nim ghnmmenn Emmenho. d e. D. Nrng . Neme perin le. Inmn ſ (cumbi Ple en et lits is ni uul, un te a ecinlherr et irh K dun rh t raramn itet e HA unere, enen lnter, Min, — linthin Nilen Ltun mnits, Usrin en 1 er,in TVeſerl d. 1. 1 Nen Nollnm hade⸗ 1. Mäkern Eng lbacni Muumlotone Mhlin nuen ddeſes elnn n W) M Nnben nmenve handne⸗ 4 inulit /n , . Mum me „ tl W. vovi fledgeris. 149 Ihſus, Diſcipuli, Joannes, Petrus. Heus juvenes, numquid edulii habetis? D. Nihil. Je. Jacite rete ad dextram navis partem, & invenietis. D. Faciemus. O mi- raculum! tanta eſt in noſtro reti piſcium mul- titudo, ut trahere non poſſimus. Yo. Domi- nus eſt. P. Fgo igitur induſium ſuccingam, & ad eum ad ripam natabo. D. At nos navi- gabimus; neque procul à terra abſumus; jam appulimus. Hic eſt prunæ impoſitus pilcis, & panis. Je. Afferte de piſcibus, quos mo- do cepiſtis. P. Attraham rete ad terram. O magnum numerum piſcium! D. Quot ſunt? P. Enumerabo. Sunt centum quinquaginta tres. O. Mirum eſt, rete non eſſe ruptum. Je. Venite pranſum. Veſcimini hoc pane & piſce. Simon Joannides, diligis me plus, quam hi? P. Etiam Domine, tute ſcis, ut te amem. Ze. Paſce agnos meos. Simon Joan- nides, diligis me? P. Etiam Domine, tute ſcis, ut te amem. Je. Paſce oves meas. Simon Joan- nides, diligis me? P. Domine, tu omnia ſcis, tu nôſti, quam te amem. Je. l'aſce oveSο meas, ſimul & hoc accipe: cum eſſes juvenis, ipſe te cingebas, & ibas, quo volebas, ſed cum ſenueris, alius te, cum manus extende- ris, cinget, & ducet, quo noles. Sequere me. E. Hic autem quid? Je. Si eum volo manere, donec reveniam, quid ad te? tu mo- do ſequere me. K 3 SEN. 150 Caſtellionis Dialogi ſelectiores SENTENTIA. Jubente Cbriſto qui piſeatur, feliciter pi- ſeatur; id quod de hominilus ſecundum ſpiritum accipiendum eſt. Qui Chriſtum amat, buic Chbriſtus oves comiittit. Viſeipuli eadem con- ditio eſt, quxæ magiſtri. 20. LINGUE. Actor. II. Argumentum. Quum Chriſti diſcipulos novis linguis loquentes Judæi putarent ebrios eſſe, Pe- trus ad eos orationem habens demon- ſtrat, illud eſſe donum ſpiritus ſancti à Chriſto in vitam excitato effuſi. Hoc audito, illi pœnitentiam agunt, & in Chriſti nomine lavantur. Judæi, Petrus. onne omnes hi, qui loquuntur, Galilæi ſunt? Al. Sunt. J. Ecquid eſt, quod noſtrům quisque vernaculam ſibi linguam au- diat? Parthi, Medi, Elamitæ, Meſopotamiæ incolæ, & Judææ, & Cappadociæ, Pontique & Aſiæx, & Phrygiæ, Pamphiliæ, & Æägypti, & ejus Libyæ partis, quæ eſt ſecundum Cyre- nen, & peregrinantes Romani, tum Judæi, tum adventitii, Cretenſesque & Arabes, audi- mus eos rerum divinarum amplitudinem no- ſtris cujusque linguis eloquentes. Hoc quidem jam non humanum eſt. Equidem ſic obſtupe- ſco⸗, i . Neſcan erwicki/ Cemed Ceiuun Nrdlci Dkshon Efndm, K hmns Awem. Aemme meohrn Nd ſans uh nn n onb ſnpuire, K ine (Altenetnbhan⸗ Tefun Dunmnne 1 (ugune⸗ 1 chakt Aocie lPün Kenen ikilrenen n nt, Ne ſelti Ehlſ Cenſkmten ohiommgenn lenn it, lort ln n feti Mera gin IN Ut,, glate, ſiunlin iie iinn Int, Mu⸗ SS Cor 1 gtons logns hilsec, de. bens denon. Püng lnck Knehl Me mignt; Nn⸗ I. . gunmn, Clle guit eh, Glngum an. , Neopomte Ccle, Pondege le, & Kojn ſeenndun C ii, wun ſen Arbes nplindine” tes. Harpet ilen beih 0 novi Fwderis. 151 ſco, ut neſciam, vigilemne, an ſomniem. Quid hoc rei eſt? A. Bacchi agitatio eſt. O Jacche, pater es eloquentix! J. Quid ais? A. Vini pleni ſunt, mera temulentia eſt; un- de enim tam multas linguas, tam diverſas, tam repente didiciſſent? P. Viri Judæi, & Hieroſolymæ incolæ omnes, attendite, & me- cum, quæ dicam, recognoſcite. Non ſunt hi temulenti, quemadmodum vos arbitramini (eſt enim hora diei tantum tertia), ſed viget illa vVatis Joëlis prædictio: Ultimis autem tempo- ribus (inquit DEus) omne hominum genus meo ſpiritu perfundam, ita, ut veſtri filii filiæque vaticinentur, & juvenes viſis, & ſenes in- ſomniis edoceantur. Quin etiam ſervi & an- cillæ tunc meo ſpiritu delibuti vaticinabuntur. Sed id ſignis quibusdam præſignificabo, tum ſupra in cœlo, tum infra in terra, videlicet ſanguine, & igne, & fumido vapore. Ipſe ſol tenebris obducetur, & luna ſanguine, an- tequam Domini magnus ille & inſignis dies ve- niat. Quisquis autem Domini nomen invocâ- rit, evadet. Audite verba hæc, viri Iiraéli- tæ! IEſum Nazarenum, at quem virum? qui vobis à DEO repræſentatus eſt, portentis, mi- raculis, ſignis, quæ per eum DEus in medio veſtrům edebat, ut ſcitis; hunc, definito DEl conſilio & providentia traditum, hominum impiorum opera comprehenſum, ad palum al- ligatum ſuſtuliſtis; quem DEus ereptum ex mortis doloribus in vitam revocavit, quate- nus fieri non poterat, ut morte teneretur. K 4 David 1572 Caktellionis Dialogi ſelectiores David enim dicit de eo: propoſitum mihi Do- minum ob oculos ſemper habeo: eoque mihi dextero, nulla re commoveor: nec vero ſo- lum mentis atque animi lætitia geſtio, verum etiam iplum corpus meum confidenter degit, quod tu animam meam apud inferos non deſe- res, nec permittes, ut is, qui tibi ſua pietate placet, interitu deleatur: ſed me viam vitæ docebis, mihique cumulatiſſimam apud te vo- luptatem præſtabis. Si licet apud vos, fra- tres, libere de ſummo patre Davide loqui: is & vitam finivit, & ſepultus eſt, & ejus mo- numentum apud vos ad hoc tempus extat. Sed cum vates eſſet, & ſciret, DEum fſibi ju- raviſſe, ſeſe ex fœtu lumborum ejus, quod ad humanam conditionem pertinet, ſuſcitaturum Chriſtum, & in ejus ſolio collocaturum: præ- ſcius Chriſti reſurrectionis dixit, ejus neque animam apud inferos relinquendam, neque cor- pus 'interitu eſſe delendum. Hunc Efam ſus- citavit DEus, cujus nos omnes teſtes ſumus. Is DElI dextera elatus, & promiſſum ſancti ſpiritus a Patre conſecutus effudit hoc, quod vos nunc videtis & auditis. Neque enim Da- vid alcendit in cœlum, ſed is ipſe loquitur ad hunc modum: dixit Dominus Domino meo, ſede ad dezxteram meam, donec tuos tibi ho- ſtes inſtar fubſellii calcandos tradidero. Hoc igitur pro certo habeat omnis Iraeêlis poſteri- tas, Dominum & Chriſtum factum à DEO eſſe hunc iplum Eſum, quem vos crucifixi- ſtis. J. O nos impios! Quid agemus ſares: „Mu- i tne Prilliun in nomine ii rum, & Alßt 80 o ennhen beros, A Aon gerOczfettlonin 1 uhetecmn li ane⸗ ſenetlh⸗ Verlltet dics 6t. Munmnt. NN Ditnrlkerem . MN Nem Ke ed unnts nercoenb⸗ leut em mn, mn Anr (en Prlre, 1 im reot Ree ftige, jenum Pte e finm ie NIn gpucdte ipol vo, 1. hKeind. etenps ere 1 Don ſbi nniſe, tad Uckummun. ormmm n⸗ Ait, güne Cendmfenen Mne Nink Nes telrs ſunn Droniſin ,nd Pult tpe, goot Nepeerin Dr Nelnuien a1 8 Doman wen gee wn dn tralcddld. is aels N ſadon 1. ein N agemo novi Jæderis. 153 P. Mutate priſtinam mentem, & abluimini cuncti in nomine Eſu Chriſti, ad remiſſionem peccatorum, & accipietis munus ſancti ſpiri- tus. Ad vos enim pertinet promiſſio, ad ve- ſtros liberos, & ad omnes remotiores, quos- cunque vocaverit Dominus DEus noſter. Quam- obrem habete curam ſalutis veſtræ, & eripite vos ex hoc perverſo hominum genere. Y. Be- ne & liberaliter dicis, & nobis omnino ſice placet. Eluamur. SENTENTIA. Deſſpiritualibus carnaliter judicant carnales. 21. PRIMATES. Actor. IV. Argumentum. Petrus & Joannes de ſanato claudo apud primores cauſam dicunt; & illis interdicentibus, ne deinceps JEſum do- ceant, obtemperaturos negant. Senatores, Petrus & Joannes, Primates, Annas, Caiphas. Quanam poteſtate, & cujus nomine hoc fe- Re ciſtis? Pe. Si nos hodie de collato in ho- minem infirmum beneficio interrogamur, Prin- cipes populi, & Ifraëlitarum Senatores! qua- nam re ſanatus ſit: hoc vobis omnibus, cun- toque Iſraëlitarum populo notum eſſe volu- mus, ſanatum eſſe in nomine Eſu Chriſti Na- zareni, quem à vobis crucifixum DEus à K 5 mor- 164 Caſktellionie Dialogi ſelectiores mortuis excitavit. Per eum hic ſtat in veſtro conſpectu ſanus. Hic eſt lapis a vobis ædifi- cantibus rejectus, qui adhibitus eſt ad caput anguli; nec eſt in ullo alio ſalus, nec ullum aliud nomen eſt ſub cœlo hominibus datum, per quod nobis liceat ſervari. Pr. Hoc ſupra omnia mira mirabile eſt, homines illiteratos & idiotas tam confidenter & ſcite loqui. S. At- qui erant hi Eſu comites, & hic homo vere ſanatus adeſt. Jubeantur exire pauliſper e con- cilio, ut hac de re inter nos conſultemus. Exite pauliſper. Quid faciemus hominibus his? Nam conſpicuum ab eis miraculum edi- tum eſſe, omnibus Hieroſolymæ incolis mani- feſtum eſt, nec poſſumus negare. C. Ita eſt. Sed ne hæc res in vulgus dimanet latius, mi- nemur eis acerrime, ne amplius hoc de nomi- ne cuiquam mortalium verbum faciant. Nam, qua ratione in eos animadvertamus, non vi- deo. Omnis populus hac de re DEum laudat; homo, cui tam difficili in re tam præſens auxi- lium oblatum eſt, annum agit ſupra quadrage- ſimum, eſtque omnibus notiſſimus. A. Benè mones. Intromittantur. C. Attendite Gali- læi! Interdicitur vobis, ne omnino vocem mittatis, neve doceatis nomine Eſu. Pe. & 7. Utrum æquum ſit, & DEO probari poſſit, vo- bis obtemperare potius, quam DEO, vos vide- ritis. Nos quidem non poſſumus, quæ vidimus & audivimus, non dicere. C. Vos, niſi malo coacti, recte facere neſcitis. Sed niſi parebitis, Veſtræ contumaciæ pœnas acerbiſſimas luetis. SEN- . — — 6INI ſig icinn / rie, Aenimcn ſentrn/ 1CAI gun Gmnfulert et Cleerivolber In, Weroenn ANn dor. Cmwandr. Aportont, untſen Uumm allen Elne hen n ltimp Wein I Nn Ueſrintilnnck Ne cke Nere Citidn Dopllhni glenſite urnorhicken liim Ne let in peſt Prb a ue Ali liltz te h Nun Dhninbbu unn un, . hein es ilten E ln N4 te homd ſen hliſereen hhilkenn nis homiahes nhurllom eld⸗ N iolls art. n lln eſe Nnd ön, ⸗ MGed. nkwtn. Nn feftanl, nun fi Ee Dkumladk tun elwen ſrrguce⸗ e. 4 Nene Ctencle Cll⸗ Onnino Nocen d. N) dknipoſtt, DEO, NWe ed nid un biſinn novi fœderis. 155 SENTENTIA. Penefcia divina pro malehciis babent pri.- mores orbis, veritatemque predicari non pa- tiuntur. Veritatem ſuam celavit DEus ſa- bientes & literatos, eamque patefacit parvu- lis. DEO magis obediendum, guam bominibus. 22. GAMALIEL. Actor. V. Argumentum. Cum fuiſſent Petrus & Joannes ex vin- culis divinitus liberati, primores, eo cog- nito, illos evocant, & illi doctrinæ ſuæ cauſam dicunt. Tum Gamalielis ſuaſu dimittuntur. Apparitores, Antiſtes fani, Quidam, Pontifices, Sacerdos, Pettus, CGamaliel. Carcerem quidem invenimus clauſum dili- gentiſſime, & cuſtodes foris ante januam aſtantes. Sed ubi aperuimus, neminem intus invenimus. An. Videor videre rerum natu- ram inverti. Nunquam hujusmodi monſtra ne fando quidem audita ſunt. Quid? egreſſos- ne eſſe clauſo carcere? Q. Homines illi, quos vos in cuſtodiam dediſtis, ſunt in fano, & ibi populum docent. An. Hæc ſunt ejusmodi, ut quemvis de mente dejiciant. Sequimini me, apparitores, adducam eos inconcilium. Po. Bsd ine 156 Caſtellionis Dialogi ſelectiores ſine vi: etenim concitares in nos vulgi ſedi- tionem, & ſtatim ad ſaxa veniretur; nam magnum eſt plebis in eos ſtudium. §. Niſi providemus, actum de nobis eſt: jam nullo in pretio ſumus: omnium oculi in eos ſunt con- jecti: proſpiciendum aliqua ratione eſt. An. Ecce homines! Po. Nonne vos vetuimus iſto nomine docere? Atqui repleviſtis Hieroſoly- mam doctrina veſtra, & vultis in nos illius hominis ſanguinem derivare. Fe. Parendum DEO magis eſt, quam hominibus. DEus ma- jorum noſtrorum Eſum ſuſcitavit, quem vos in patibulo ſuſpenſum interfeciſtis. Hunc DEus Ductorem & Servatorem ſua dextera ex- tulit, ut per eum Ifraélitis ad ſaniorem vi- vendi rationem reverſis veniam daret pecca- torum. Et nos ſumus ei teſtes harum rerum, nec non ſacer ille ſpiritus, quo DEus ei obe- dientes afflavit. Po. O audaciſſimos impoſto- res! Quid agimus viri? quin de his pœnas ſumimus? C. Jubete, ſi placet, eos pauliſper forâs diſcedere. Conſiderate, viri Iſraélitæ! de hominibus his, quid eis ſitis facturi. Su- perioribus diebus extitit Theudas quidam, qui ſeſe jactabat eſſe aliquem, cum quo homines ad numerum quadringentorum ſeſe conjunxe- runt. Is occiſus eſt, & quotquot ei parebant, diſſipati & ad nihilum redacti. Poſt eum ex- titit Judas Galilæus, tempore profeſſionis, multumque ad ſeſe hominum traduxit: ſed & is periit, & omnes, qui ei obtemperabant, profligati ſunt. Nunc quoque vos ſummoneo, ut i. — H e hi won ins Nn mnble li 1DE0 renurn. nlel Uat elnlg heniei, l (Seem Mun NNI. Mglger „. MN 4 Rörcns e Crlaneune ellche f, N. Wemtütg Pifllrclin, liürettumn eflenle UIs Nn ſei 1 M Id e Mbinenn, Peſ i — Einen uon. 1tioe l , 6s vetninneſ, ils Heng. isin os lin Drencnn . Dbgme. Gt, gen o tefts. Hone ſucerener. Muchen i⸗ n ine e. Mihmmmun, Aia Nsdid Neinms iwpt, id e ki en l, els alliſe 1 Iii Nrlixl s Khun. N. 3 Nitmn, gi nl honines dEe conſene orei arebrn Pock Surm el e Potlon Naduktt: Obtenhetn nnh 8 novi faæderis. 1577 ut vobis ab his hominibus temperetis, eosque miſſos faciatis. Nam ſi hoc conſilium & opus ab hominibus eſt, diſſolvetur: ſin a DEO eſt, id diſſolvere non poteſtis, niſi forte vultis vi- deri DEO repugnare. An. Non male conſulit Gamaliel. P Ut mihi quidem videtur. Sed evocemus homines, eosque virgis cædamus, & vetemus ullam Eſu nominis mentionem facere. SENTENTIA. Nibil e ad veritati credendum durius pri- moribus bujus mundi. Boni conſiliarii maxi- ma eſt utilitas. Qui DEI. operi rebugnat, DEO repugnat. 23. RHODE. AGor. XII. Argumentum. Eductus divinitus ex carcere Petrus Chriſtianis narrat, quemadmodum fue- rit eductus. Petrus, Rhode, Chriſtiani. Aberite mihi has fores aliquis! K. Neſcio quis pulſat oſtium; proviſo, quis ſit. Z. Ecquis aperit tandem? K. Petrus eſt, Petrus. O me felicem! o populares, ſalvi ſumus; Pe- trus pro foribus veſtibuli ſtat. C. Inſanis. K. Minime vero: agnovi ejus vocem. C. Ge- nius ejus eſt. P. Heus, aperite tandem! K. Non 158 Caſtellionis Dialogi ſelectiores Non auditis eum pulſlantem? C. Aperiamus. O mirum miraculum! Tune ergo verus ades Petrus? P. Pax ſit rebus! Audite, ut me Dominus eduxit e carcare. A quater quater- nis militibus per vices cuſtodiebar: cumque hac nocte dormirem inter duos milites vin- ctus duabus catenis, carceremque cuſtodirent ante januam cuſtodes, ecce adeſt genius Do- mini, cujus in adventu domus ſplendore illu- ſtrata eſt. Is me, pulſato latere, expergefactum juſſit ſurgere confeſtim, continuoque mihi e manibus exciderunt catenæ. Tum ille: præ- cinge te, inquit, & indue ſandalia, atque ita feci. Juſſusque amicire pallium, & eum ſe- qui, parebam. Cum jam egreſſus nondum intelligerem rem veram agi, ſed mihi viſum cernere viderer: jam prætergreſſi primos & ſe- cundos cuſtodes, venimus ad portam ferream, qua itur in urbem. Quam ultro nobis patefa- Ram egreſſi, proceſſimus vicum unum, atque ibi me reliquit ille. Tum ego, ubi ad me redii, aperte intellexi, eum a Domino miſſum eſſe, ad me ex Herodis manu & tanta Judæi populi expectatione eripiendum. Hæc vos Jacobo & fratribus nunciabitis. Mihi alio concedendum eſt. SENTENTIA. DEum nulli carceres, nullæ catenæ prohi- bent, quo minus liberet ſuos. Quos lilerare vult DEus, tenere nemo poteſt. 62 24. LV- Umpremnt 6 Wanim eknihlt El tmnuth cte ſen Uneſe cnot le, Iyr, Ccnie, wni d⸗ gi anma Mhn mo omnes Mge ntokrcd id um ohner Eno, mtermant m pien Ein et hus tnte vno kelitne/ 1 Iie Nentti/ e,Ptplleegl un umannlibu, D en ehnens S llte Gare e Uter. Cehe ange NL os iſte . Ole cuſtdre. leſt geniie El gen . PPeygore i elpengeleclin odte mihi e In ler e. liaein n, Leun l⸗ Nelun undun Ei mürſun inngRt. Apnmknen Unn nis tt⸗ Cum vonn, e o, Win Doniwmiun 1 an ſcei m Hee i. Mui d 4 , eltene fl⸗ n n N 1. novi foœderis. 15Ü9 24. LYSAS. Actor. XXI. XXII. Argumentum. Comprehenſus in templo Paulus a Ju- dæis illis eripitur à Lyſia tribuno, ejus- que permiſſu apud Judæos cauſam dicit. Sed tumultuantibus, Lyſias eum virgis cædi jubet. Verum, ubi civem Roma- num eſſe cognovit, ſolvit. Judæi, Lyſias, Paulus, Centurio. Succurrite, viri Iſraëlitæ! Hic eſt homo ille; qui contra populum & legem, & locum hunc omnes ubique docet. Quin etiam Græ- cos introduxit in ſarrum, & ſanctum hunc locum profanavit. Al. Extrahamus eum e fano, interimamus eum! quid expectamus? Jam pridem debuit interfici. Quodſi factum eſſet, has turbas vitâſſemus. Al. Vapula, homo ſeditioſe! Hic nos te ictibus trucidabi- mus. Hem tibi! Al. Deſinamus hunc verbe- rare, populares! nam video huc venire tribu- num cum militibus. L. Unde tam ſubito tan- ta orta eſt ſeditio? Eho, hiccine in cauſa eſt? comprehendite hunc milites, & ei injicite ca- tenas. Quisnam eſt? aut quid ſecit? Tacete clamoſi homines. Poſſumne ex vobis ſcire, quidnam commiſerit? Alius aliud neſcio quid clamat. Nihil intelligo, abducatur in caſtra. Quæ (malum!) hæc tanta violentia eſt? Hic jam 160 Caßtellionis Dialogi ſelectiores jam, credo, opprimemur in curba. Y. In- terime eum. F. Licetne mihi te alloqui?e LZ. Scisne græce? Nonne tu es Æägyptius ille, qui ſuperioribus diebus, concitata ſêeditione, eduxiſti in ſylvas illa quatuor millia ſicario- rum? P. Ego homo ſum Judæus, Tarſenſis, civis non obſcuræ Ciliciæ civitatis. Sed oro te, permitte mihi ad populum loqui. L. Per- mitto. E. Audite meam hanc ad vos defen- ſionem, fratres & patres! Ego homo Judæus ſum, Tarſi in Cilicia natus, & in hac urbe educatus, ad pedes Gamalielis patriis legibus accurate inſtitutus, & DEl cupidus, quemad- modum vos omnes eſtis hodie, qui hanc vi- vendi viam ſum capitaliter inſectatus, viros ſimul & mulieres conſtringendo, & in carce- rem condendo. Teſtis eſt mihi Pontifex, to- tusque Senatus, a quibus etiam epiſtolas ad fratres acceperam, & Damaſcum proficiſce- bar, eos quosque, qui ibi eſſent, vinctos Hie- roſolymam ad ſupplicium adducturus. Sed in eo itinere, cum appropinquarem Damaſco cir- citer meridiem, repente de cœlo multa me lux circumfulſit, & collapſus ad terram vocem audivi, dicentem mihi: Saule, Saule, quid me inſectaris? Tum ego: quis es? Domi⸗- ne! Atque ille: ego ſum JEſus Nazarenus, quem tu inſectaris. Qui autem mecum ad- erant, lucem viderunt illi quidem, & territi ſunt, ſed vocem non audierunt alloquentis me. Tum ego: quid agam, Domine? Et Domi- nus: ſurge, inquit, & proficiſcere Damalſcum: lbi Nri igcenmmn omn 4 Inge MN . Dumnn 14 I Us A n mno omind! ntal my A t, wie Cungt Puniorut Clonn imirile asrelonr gteere lm kelsaituuns⸗ UIn Nu K Nen 10 Cnn onen end mren win Doonnti man Vlcten enn die Higoynacat thuntene etie imumn linril en — un n En lithiankten dis Itid EOkeenrng . himit 3 I 8 geheee ie⸗ Eiand lre. 1 Mioten ien = quit, aſpice. Cumque ego eodem temporis rs een. himo ſtrn n hae urhe tie krbis is, nenud. bane e ung, Firos R Enar. üdonkſet,. tiim ehlins Ccun Artcle⸗ Nt, Mcoskie Cturns etin nDilvd. nlleame u erkunn wooenn Sule, git 8687 Doni 6 Nareon, n ecun 1. en, Emnt hocgent l. D. ere 6 novi faderis. 161 Ibi tibi dicentur omnia, quæ te facere ſtatutum eſt. Cumque præ lucis illius ſplendore non viderem, manu ductus a meis comitibus per- veni Damaſcum. Ananias autem, quidam vir pius & legi eonvenienter vivens, teſti- monio omnium illic habitantium Judæorum, venit ad me, & aſtans mihi, Saule frater, in- veſtigio in eum intuitus efſem, DEus patrum noſtrorum, inquit ille, deſtinavit te ad cogno- ſcendam ejus voluntatem, & ad juſtum viden- dum, vocemque ex ejus ore audiendam; quo- niam teſtis ei futurus es apud homines earum rerum, quas & videris, & audieris. Et nunc quid cunctaris? Agedum abluere, &;, invo- cato domini nomine, peccata tua elue. Re- verlo autem mihi Hieroſolymam, & in tem- plo oranti accidit, ut extra meipſum raptus viderem eum dicentem mihi: Propera,; & Hieroſolyma celeriter exi, non accipient enim tuum de me teſtimonium. Cui ego, domine, inquam, ſciunt ipſi, ut ego ſolitus ſim in cu- ſtodiam dare, & per collegia virgis cædere eos, qui tibi confiderent, utque, cum tui te- ſtis Stephani ſanguis effunderetur, ego adeſ- ſem, & ejus neci conſentiens veſtimenta cu- ſtodirem eorum, qui eum interficiebant. Tum ille, vade, inquit, nam ego te ad procul re- motas gentes amandabo. Y. Tolle iſtum ex orbe terrarum, neque enim convenit eum vi- vere. L. Nihil unquam tale vidi. Neceſſe eſt graviorem aliquam eſſe cauſam, quæ univer- L. ſum 162 Caſtellionis Dialogi ſelectiores ſum populum in hunc commoveat. Neque ke enim ita clamarent, & veſtes diſcinderent, pulveremque in aérem jacerent. Hæc non ſolent ſine maxima cauſa fieri. Milites! intro- mittite eum in caſtra, & virgis cogite cauſam fateri, propter quam cauſam ita in eum cla- metur. C. Fiet. Diſpolietur jam, & funibus deligetur. P. Licetne vobis hominem roma- num indemnatum verberare? C. Vide, quid agas, Lyſia! nam hic homo romanus eſt. Itane? Adibo eum. Dic mihi, esne roma- nus? E. Etiam. L. Ego ipſe magno pretio in iſtam civitatem ſuſceptus ſum. P. At ego natus ſum. L. Deſiſtite milites, jam ſatis ſu- perque factum eſt. SENTENTIA. Iiqui bomines veritatem vi opprimere co- nantur. ERellitur e medio ſapientia, ubi vi res geritur. Komana oivitas plus habet autorita- tis apud bomines, quam chriſtiana. Sic Ft & bodie: ſi cujus prapotentis civitatis aut prin- cipis autoritate commenderis, locum ubique in- venies. Sin nibil niſi juſtitiam babens, viliſ- ſimus eris. 25. FESTUS. Act. XXV. & XXVI. Argumentum. Paulus ad Agrippam regem cauſam dicit, in qua de ſua legatione mortue- rum⸗- ſs Ptr wnin⸗ Ccnsſizetitie⸗ ütmmmitild, Polterelgit chn jurtrylas. Noo 1 n uſte ain urimdenrſet l Icetimc8ed d 1). Nace cul IINeNR, N mMem, Iln Hiyiammen Irel inponmnn ttbigrtizh itus1 i neiee IIn Ahltucin n Nini itun ellime unehen nlnonlz gere Umne itg zin Inn Hdin e Unt oN e Dlin hi lo aſet⸗ ſliin — D enteren tent Ne M D 36 r nln itn henn . iin, Cfnihn bomigen vn, ice, Nt homamg et tieren⸗ und Net⸗⸗ n Ke, n ſtl N i gpnmen ⸗ Pel Uitr Ar mnts Nim N inun aur / um Mtein iten 1 i⸗ EN egen e hode hl. ⸗ novi federis. 163 rumque reſurrectione diſſerit. Feſtus præſes eum inſanum appellat. Agrippa inſontem judicat. Feſtus Præſes, Agrippa Rex, Paulus. Videtis hunc hominem, Agrippa rex, & omnes viri, qui hic adeſtis! de quo omnis me Judæorum multitudo, tum Hieroſolymis, tum hic interpellavit, clamans, indignum eſſe eum vivere amplius. Ego vero cum comperirem, nihil eum capitale admiſiſſe, & ipſe ad Augu- ſtum provocaviſſet, ſtatui mittere, & tamen, quid certum de eo ſeribam ad dominum, non habeo. Ea de cauſa produxi eum ad vos, & maxime ad te, rex Agrippa, ut re disquiſita habeam, quod ſceribam. Abſurdum enim mi- hi videtur, mittere vinctum, neque crimina, quæ ei imponantur, ſignificare. A. Liberum eſt tibi pro teipſo dicere. P. Quod omnia, de quibus a Judæis poſtulor, defenſurus hodie ſum apud te, rex Agrippa! hominem judaica- rum conſuetudinum atque controverſiarum vel in primis peritum, equidem beatum me exiſtimo. Quamobrem oro te, ut me æque animo audias. Ac meam quidem actam ab in- eunte ætate vitam (principio enim verſatus ſum Hieroſolymis inter meos populares) no- runt omnes Judæi, jamdiu ſcientes, (modo velint fateri) me vixiſſe Phariſæum, quæ ex- adiſſima noſtræ religionis ſecta eſt. Et nunc hic ſto reus ſperatæ præſtationis eorum, quæ 2 L 2 majo⸗ 164 Caſtellionis Dialogi ſelectiores majoribus noſtris a DEO promiſſa ſunt: quo quidem ſe perventuras duodecim tribus no- ſtræ, DEum noctes diesque aſſidue colendo, ſperant. De hac ſpe, rex Agrippa! a Judæis accuſor. Itane vero incredibile apud vos ju- dicatur, a DEO mortuos excitari? Equidem ſtatueram, multa mihi contra Eſu Nazareni nomen eſſe facienda. Itaque feci Hieroſoly- mis, multosque ſanctos per poteſtatem, quæ mihi a Pontificibus permiſſa erat, in carceres concluſi, & capite mea ſententia damnavi. Quin eos per omnia collegia tormentis ſæpe cogebam nefaria dicere, jamque immodice in eos furens perſequebar etiam ad exteras ur- bes. Cumque aliquando proficiſcerer Dama- ſcum cum poteſtate, mihi a pontificibus per- miſſa, die medio, rex! in itinere vidi de cœ- lo ſolis ſplendore majus lumen, quod me meos- que comites circumfulſit. Cumque omnes ad terram corruiſſemus, vocem audivi affantis me, & hebræo ſermone dicentis: Saule, Sau- le, quid me inſectaris? Durum tibi fuerit contra ſtimulos calcitrare. Tum ego, quis es, inquam, Domine? Ego ſum, inquit ille, [E- ſus, quem tu infeſtas. Verum ſurge, & con- ſiſte in pedes. Nam eo tibi apparui, ut te miniſtrum & teſtem conſtituam eorum, quæ & vidiſti, & quæ tibi demonſtrabo, vindican- do te a populo & gentibus, ad quas nunc mitto, ad eorum oculos aperiendos, ut e te- nebris in lucem, & ex Satanæ poteſtate ad DEum ſe convertant, & ita peccatorum ve- niam we . niu cagpanmn Eemnn, IMll Pfbny 4 npimmch arns ene l Munſoel Amriren Aan don SSſon emagne igun erns e ts kun Moe r Cnidum n, Mömmunn tum, Meen don R loond bnke Rligm YN Velacb ilhin h Aendn ifſtunm kr igelumet the Crti,⸗ KutznCit iit, Imn ye Gnn 4 tun hle int füiri⸗ Pum Ar n hnſ lner ottin tibus ilie alet Lergnlſules Ple al in. tun) Muiten 2 Pln Nuuen; kei Henh, pmelatenn, g ent, in carene Nenin damnar, rnent ſae inmocice in 1 epers I⸗ Wltenr Damn 1 inil ſer⸗ nerwi ee⸗ Wen, nd nenen Cüngueonnss n AWtini auni enns: Alle, Dunum hiteit m ego, ube iltile, ſP nſuge, Acn uni, I an eoron, Eu⸗ htip, iuin a0 gnus tiencls, Uti⸗ ane niek 1 Peein novi Faderis. 16 5 niam conſequantur, & ad eandem cum eis ſortem perveniant, qui, quia in fidem meam venerunt, ſancti facti ſunt. Nec ego, rex Agrippa, cœleſti viſioni non fui dicto audiens, quin primum eis, qui Damaſci erant & Hie- roſolymis perque omnem Judææ regionem, nec non ipfſis gentilibus correctionem vitæ de- nunciarem, & exhortarer, ut ad DEum ſeſe converterent, & vitæ correctionem factis oſtenderent. Hac me cauſa Judæi in fano comprehenſum conabantur interficere. Sed divino præſidio ad hunc usque diem ſteti, par- vos juxta ac magnos commonefaciens, neque quicquam dicens extra ea, quæ tum cæteri vates tum Moſes futura ante denunciave- runt: Chriſtum videlicet eſſe mortem paſſu- rum, primumque ex mortuis in vitam revoca- tum, lucem populo & gentibus nunciaturum. E. Inſanis Paule! Nimiæ te literæ ad inſaniam redigunt. P. Non inſanio, optime Feſte, ſed veracis & ſobrii hominis verba profero. Scit rex, ad quem confidenter loquor, ut quem nihil horum latere putem, neque enim in te- nebris geſtum eſt. Credisne rex Agrippa va- tibus? Credis, ſcio. A. Propemodum mihi perſuades, ut Chriſtianus fiam. . DEus fa- ciat, ut non propemodum, ſed plane, non ſolum tu, ſed etiam omnes, qui me audiunt hodie, fiant tales, qualis ego ſum, exce- ptis his vinculis. F. Surgamus, diſcedamus hinc. Hic homo mihi videtur nihil morte dignum aut carcere commiſiſſe. A. Po- L 3 terat 166 ipi terat abſolvi, niſi provocaviſſet ad Cæſa- rem. SENTENTIA. Vera ſapientia tultorum judicio infania efz. Licet interdum er calumniatorum mente magis, gquam verbis, erimina diluere. Meqgue enim no- minatim accuſabatur aulus de reſurretétione mortuorum, ſed cum eſſet in iphus doctrina Cauæ ei erimini dabatur) etiam reſurrectio; Jervivit non injuſte cauſæ ſuc. III. ½ SOPI F A B U L £. SELECTIORES INTERPRETE JOACHIMO CAMERARIO. I. GRUS & PAVO. Pave contra gruem afſſiſtens, explicatis pen- nis fuis, quanta eſt, inquit, formoſitas mea & deformitas tua? At grus ſubvolans, quan- ta eſt, inquit, levitas mea & tua tarditas. . Monei wer e Wllie livelinn ma fn⸗ 1,M0. ſeim mnen Nlllkn annigkzdekr, ptErt. iftaci ir. Mnd lt, Wine AKdut, in Bellanſcsfüt, tbuncdun telne ns Elen on l, wet, Pgtunne. Up kpnrhtlenn ügg mrire Neln ſſore n lorinran Mhlmtin 1 1 eſuenn iini ttkrcz NII. lltn in, 4 Norun n nn, e. NMn „n emi 1 6 Mnnſi , Mi Gin itim enge, le, Nd UII V n DAENAN. — D4V0. 6m, ehleti lit, mglon 1S ſubrclan , 1tun u M t ein Fabulæ ſeleciores. 167 Monet fabula, non eſſe ob aliquod bonum na- zurale ſitperbiendum, neque contemnendum alte- rum, cut fortaſſe multo majora collata ſunt. 2. MUS & MILVIUS. Trretitus & implicitus laqueis milvius exorat muſculum, ſe ut liberet. Hoc ille facile, Corroſis plagis, efficit. Tum milvius eum ar- ripit & devorat. Oſendit fabula, guam gratiam pro beneficiis aceptis mali reddere ſoleant. 3. A RIES & TAURUS. Aries, qui inter pecora principatum tenere videbatur, ſuperbia elatus cum tauro con- gredi auſus fuit, qui ita illum accepit, ut mo- ribundum relinqueret in deploratione temeri- tatis & ſera pœnitentia. Fabula monet, non eſſe adoriendos viribus bpraſtantiores. 4. LEPUS & VULPES. Anteponebat ſe vulpi lepus, cui pedum per- nicitate præſtaret. At vulpes dicere, ſe ingenio vincere, cujus eſſet multo & frequen- tior & præclarior uſus, quam pedum. Fabula ineredibilem eſſe ait bonitatem pruden- tiæ, neque corporis maximas dotes cum minimis animi dotibus comparari recte poſſe. 168 Wſoßi S. CANCRI. Mi nate, grandior cancer parvulo dicebat, * qquin recta via incedis, neque abliquos in- torques greſſus? Faciam, inquit ille, mi pap- pule, ſi te idem facientem prius videro. Docet fabula, adoleſcentiawum domeſticis malo- . 2 . 2 . rum exemptis maxime corrumpi. 6. A BIES & DUMETA. ontemnebat propinquos dumos abies alta, cui illi: quanto tu nobis es præſtantior, tanto tua eſt conditio deterior, quod magis omnis generis injuriis expoſita ſis, & tibi a diis & hominibus pericula impendeant. Docet fabula, non oportere excellentes ullorum bumilitatem deſpicere. Nam multos, ut ille ait; Jortuna tollit in altum, ut labſu graviore ruant. 7. SIMIA & CIRCULATOR. NHa fabula non eſt er Camerarii verſione. 9 Jimia petit a circulatore veſtem, cui ille pul- cherrimam & aureolis filis diſtinctam offert, & dare hanc ſe ait ſimiæ, ſed ea lege, ut cate- nula ſe alligari patiatur. Qua, cupiditate orna- tus, recepta, poſtea ſervire perpetuo coacta fuit. Fabula indicat, cupidos facile ineſoari, & ARendit, voluptatis comitem eſſe ſervitutem. 8. GALLINA AURIPARA. Habebat gallinam quidam, quæ ovum quo- tidie pariebat aureum. Hic ſperans, auri maſſam ſu ſetefinmnt 950 Mhmt un Cnoltez un Eeumm tui erur Nebi Ulos mdan losnmm, Kln dNnide Phllr bret le, gintm 10 D46 dn Engne nfneicen Uunüſſe gn e n hn. len Uen Aumn ſun inntin tins enen Uum mit Cnmn 1 — intti Nius viten neſiiinit. HEI.. uncs ids A s Gltemnt, r, Cnol mos Uln l8, & l 1 Imhendent. COANO. feſen, oniilo SCibncumofert, Gel ge, nrate a,onilſte onn erherin (dalntd ſeil n Vni 1eelenttute CNNANI d, r Nirn 1. ſeronn e e D Fabulæz ſelectiores. 169 maſſam intra illam eſſe abſconditam, occidit gallinam, & in diſſecta nihil aliud reperit, quam quod in reliquis eſſe gallinis conſuevit. Itaque ingentibus ille divitlis inhians etiam mediocres perdidit. Monet fabula, ut immodicas cupiditates & avidos divitiarum animos compeſoamus, & ut ſua quisque fortuna contentus vivat. 9. BOVES & LEO. Paſcebantur una tres boves opimi in maxima concordia; itaque facile ab omni incurſione ferarum tuti erant, ac ne leones quidem ag- gredi illos audebant. Tandem, diſſidio inter illos nato, & ſoluta amicitia, ſinguli validiori- bus beſtiis direptioni & prædæ fuere. Fabula docet, tantum ineſſe mali in diſſenſio- ne, quantuum boni in concordia reperiatur. 10. PASSER & APICULA. (Non eſt Camerarii.) Paſſerum genus eſſe perhibetur, quod fugiat conjunctionem & conſuetudinem tam cog- nationis ſux, quam exterarum avium. Ex his unum aliquando gloriantem, & verbis oſtentantem ſuam ſolitudinem, & hanc collau- dantem confutat apicula, & docet, congrega- tiones & cœtus multo eſſe cum jucundiores tum tutiores. Comimendatio eſe bumanitatis & ſocietatis. LS 1I1. FE- 170 WWMWopi TI. FELIS LIMAM LINGENS. Irrepſerat in officinam excuſoris ſeu felis ſeu vipera, ibique repertam limam lingere cœ- pit, cumque ſauciata de lingua cruor manaret, gaudens illa eventu, quod crederet, ferrum a ſe lacerari, non fecit lingendi finem, donec tota lingua abſumeretur. Fuabula dioitur contra eos, qui oupiditatibus & pertinacia ſua ſe ipfſos damnis affkotunt. 12. FELIS & MURES. (Non eſt Camerarii.) onſlio habito, decreverunt mures, tintin- nabulum feli eſſe annectendum, ita enim poſſe admonitos ſonitu effugere vim illius. Hoc, quamvis magnopere placuiſſet univerſis; irritum tamen conſilium fuit, quoniam, qui annecktere auderet, non reperiebatur. Fuabula docet, in ſuadendo audaces eſſe pleros- que, Jed ſuo qui periculo rem exequantur, non multos reperiri, ſed tum inprimis cavere unum- guemque Oibi. 13. CICADA & FORMICE. Formicæ humectatas in hieme ſiccabant fru- ges. Ad has adit cicada eſuriens, & orat, paululum cibi ut ſibi impertiant. Cui illæ, æſtate, inquiunt, quærere te oportuit. Non vacabat, inquit cicada. Quid faciebas igitur? Qantionibus operam dabam. Tum illæ, ſi ceciniſti æſtate, inquiunt, hieme ſaltato. Monet in t uuli 4 eMWe teſununh 4 (ma e Cordd. Rorfen 6d Ei urire, & 15 IE Pnapere 6 Se ur e i, m inn rmim ut r Nnl n lrſtülre IImtrit lhee tuanlin tin nun e 8 N cues re l Umun lue r. Ga or Muner 4 6, Cecret, nn n fyen; . u ngitt ti liſten. mi) NunNtes tinin⸗ hmlmm hein upe dn in riſermcet Flt, gunlm, n erckinn. alir fene Vetgalttt, ueraner Aur MCE. e ſcradant ii⸗ rie, Kort, luct. C Ue, oortll⸗ N licienas hne Jum U! ene un Fabulæ ſolektiores. 171 Monet fubula, ne ulla in neceſſaria re cefe- mus, ne poſten egentes fFruſtra prateritum tem- pus requiramus, aut aliorum opem imploremus. I4. CORNIX SUPERBIENS ALIA- RIM AVIII PENNIS. Cormicula collectas pennas de reliquis avibus ſibi accommodaverat, & ſuperba varietate illa reliquas omnes præ ſe aviculas contemne- bat. Tum forte hirundo, notata ſua penna, advolans illam aufert, quo facto & reliquæ poſtea aves, quæque ſuam, ademere cornici. Ita illa riſum movit omnibus, furtivis nudata coloribus. Seztin fabula, emendicatam ſpeciem non diu durare, & perlevi momento disſolvi. IS5S. TESTUDO & AQUILA. Magnopere orabat aquilam teſtudo, volare ſeſe ut doceret. Aquila oſtendebat teſtu- dini, rem illam petere contrariam naturæ ipſius. Sed illa nihilominus inſtare & obſecra- re aquilam, ut ſe volucrem facere vellet. Ita- que ungulis arreptam aquila teſtudinem fſus- tulit in ſublime, & laxatis illis, demiſit, ut Pper aerem ferretur, quæ delata in rupes com- minuta interiit. TFabula docet, multos oupiditatibus ſuis occæ- catos conſilia prudentiorum reſpuere, & in exi- tium ruere ſtultitia ſua. 16. CA-⸗ ſopi 16. CANIS SENEX. Bona & laudabili opera canis perſtrenui uſus aliquantiſper venator fuerat. Deficientibus autem jam viribus, & debilitatis membris, ni- hiloſecius ille tamen ab hoc alacritatem & cur- ſus priſtinos requirebat, & verbis atque verbe- ribus ceſſantem urgebat. Cui canis, quam cito oblitus meritorum meorum, inquit, ita in me ſævus es? Neque mihi prodeſt quicquam, quod bene fecerim, cum facere poſſe deſierim. Tuabula reprehbendit bominum pravitatem in obliviſeendis benefticiis. 17. VULPES & LEO. Qaæ nunquam leonem vulpes viderat, cum huic forte occurriſſet, ita fertur exterrita, ut pæœne moreretur formidine. Eundem con- ſpicata iterum extimuit quidem, ſed nequa- quam, ut dudum. Tertio illi obviam facta tam firmo animo fuit, ut accedere propius & compellare illum auderet. Oſtendit fabula, etiam graviſſima & diſzcil- lima negotia uſu & conſuetudine tractabilia red- di. Itemque boc, inopinata omnia vehementius animos perturbare conſueviſſe. 18. AGRICOLA & CICONIA. Inter grues cepit agricola & ciconiam. Hæc deprecata ab illo vitam, non ſolum innocen- tem, ſed etiam piam ſe, & hominibus prodeſſe com- I ingnn Clle ed iern Narln, Oemam elie Wcuyte lniis . Cuühede inqnit, mioun Det 1lal, ( mekigaes eiufi nſkiurchen TEunklenm! n eegehec nhi Nin uiahknt ſen r Fabulaz ſelectiores. 173 commemorat. Nam & noſtrum genus, in- quit, venenatas beſtias venatur ac devorat, & effœtos ſenecta parentes geſtat atque ſuble- vat. Huic reſpondet agricola, credere ſe, l. vera eſſe omnia, quæ reécenſuerit, ſed inter Phsargreſet. nocentes captam eandem oportere pœnam ſuf- ans, ferre, quam illos (IOferre oportent). , hui⸗ “ Fubula Egnifcat, Lmilem quemque haberi 1is, Nekqnegun, cum quibus conſociatus, & inter quos depreben- trleleſein. Jus Fuerit. Lofnittn e 19. LUPUS & H£D UsS. Eiens in paſcua capra imperat hædo, ne cui O caulæ fores ante veſperam pandat. Vix fuerat profecta, cum advenit lupus, &, in WVrren quantam exilitatem poterat, deducit vocem, hEm arrn ut capræ ſimilis videatur, & aperiri ſibi poſtu- e Audknnn lat. Cui hædus, fraude intellecta, imberbes, Ulen, et en inquit, animantes admitti mater vetuit. N ſhin Docet fabula, Jalutem conſervari juventutis lte hi A obſequio & obedientia parentum & magiſtrorum. ufel 20. CULEX & APES. ttndlctihet ukemnii Boammz frigore & inſuper fame laborans culex in deneri ab apibus petiit, intra ipſarum alvearia re- cepto ſibi ut cibum impertirent, ob quod me- ritum ſe illarum filios canendi artem edoctu- CN . . N. ruym eſſe pollicebatur. Tum una de examine, Tconum N nihil, inquit, tua eſt arte opus liberis noſtris, ſtininr⸗ qui a nobis multo meliorem & magis ſalutarem R diſcere poterunt. inn Muonet 174 Mpi Monet fabula, ita inſtituendos liberos, & gjusmodi artibus inftruendos, ut ſua opera ipfi victum ſibi quærere ſeiant. 21. DE SIMIA & NUCIBUsS. (Won eſzt Camerarii.) Gimia cum audiviſſet, ſuavitatem nucum magnopere laudari a ſciuro, non pepercit ulli labori aut ſtudio, ut poſſet potiri nucibus. Reperta autem juglande, avide dentes illi im- pegit. Ibi primum amaro putamine deinde duro cortice offenſa illam abjecit, rata, ſeſe eſſe a laudatore nucum ſciuro deluſam, & ita nucleorum jucundo cibo caruit. Falula monet, non eſſe offenftone laborum Wem eventus abjiciendam. Nam gaudiui ante- cedit triſtitia. 22. FABER & CANIS. (Non eſz Camerarii.) Quidam faber domi ſuæ canem habebat. Hic, donec opere faciundo exercebatur herus, accubans ipſi dormiebat. Poſtquam aſſederat, ut cibum caperet, ſurgens & ex- tendens artus ita ad menſam accedebat. Quæ cum ad hunc modum ſeæpe fierent, tandem faber, ego, inquit, hoc vix potero ferre diu- tius, ut, dum ego defatigor, tu quieſcas, & una mecum paſcaris. Labnla monet, non durare conjunctionem Ia- borioſorum & deſidum, & eſe otium cum negotio ανvv „uandum. 2 S 4 VVTIT iha gt he ſ 1 in alken Git Um ſertii i⸗ 1E inmnnsän n Kretti Cnh genik; enzlundtenghe retssAds hun r at /Mu: ACUNS N C Wnnen Duneizu monnsel! N Pnae. Neli ce ſen epo egrunthican trlalieren aio hr/ e Centrin Prhen mtnuin E F Plutih Krun, ne Gn eect Dotri nucbes. lentes liin. unie Cepce it a, e glen ngn n allimme. (ANAS i, Cnem beht. ) entka 1. Dlgen ſngen Eer⸗ edebe. e. Gent, kudlent ten Eene dr. ieſe inimr/ uneunn; 1, PFalbulæ ſelectiores. 175 23. VULPES & LEPUS. Orabart vulpes Jovem;, ut calliditatem inge- nii ſui velocitate curſus ornare vellet. Le- pus autem celeritati ſuæ adjungi verſutum ani- mum petebat. Jovem his ferunt reſpondiſſe, a ſe in animantes ſingulas liberaliter eſſe certa dona & beneficia collata, neque uni ſe largiri omnia oportuiſſe; hanc enim benignitatem erga unumquemque ſummam iniquitatem erga univerſos alios futuram fuiſſe. Hoc ait fabula: non uni dat cuncta DEus. 24. GALLUS REPERTOR UNIONIS. Gallus gallinaceus in ſterquilinio, dum fime- tum eruit, unionem reperit. Quo conſpe- Go, quid mihi, inquit, tam pretioſa re inven- ta opus eſt? Me tritici granum oblatum magis juvaret. Nulli enim uſui mihi eſſe potes, ne- que item ego te tollere, & honorem & orna- mentum tibi conciliare ſcio. Ita in neutro al- ter utilitatem aliquam reperit. (i. e. ita neuter in altero &c.) Fabula dicitur 1is, quibus indignis ſope föortu- na ſplendorem & bona ofert, gquæ & ipſi ſuſti- nere nequeent, & ſpe etiam infamare ſoleant. 25. VVLPES & UVA. Wulpes ſublimem uvam dependentem de vite conſpicata ad illam ſubſiliit iterum atque iterum, omnes vires cerporis adhibens, ſi forte 176 MWopi forte attingere poſſet. Tandem defatigata in- ani labore, diſcedens & ipſa ſeſe quaſi conſolans, at enim acerbæ nunc etiam, inquit, uvæ ſunt, & iſta inprimis auſtera, neque, ſi in via repe- riatur, videtur tollenda eſſe. De iis fabula dicitur, qui neceſſitati olſe- quuntur, & libenter alſtinent ab iis, gquæ ob- tinere non poſſünt. 26. CANICULA CARNEM FERENsS. Canis fluvium nando trajiciebat, raptum ali- cunde carnis fruſtum ore ferens. Cujus imago cum in aquis appareret, canis avidus illam quaſi alterum fruſtum, undis innatans, appetit. Sed dum pandit rictum, ut aſſumat, id, quod tenuerat, adeoque utrumque amit- tit. Nam, quod petebat, attingere non po- tuit, oreque dimiſſum flumine abripiebatur. Fabula in eos dicitur, qui avaritia & infini- tis cupiditatibus laborant. 27. LUPUS & GRUS. nhæſerat os in faucibus lupi. Mercede igi- tur conducit gruem, qui, inſerto roſtro in rictum ſuum, os de faucibus extrahat. Hoc longitudine colli facile grus effecit. Cum au- tem mercedem poſtularet, ſubridens lupus, & dentibus infrendens, an tibi, inquit, mgrces Parva videtur, quod caput incolume retuleris de lupi faucibus? . Fubula ſerunt, UEI oteeehetun ſny Mmoit, n N No len⸗ znee mn non Ne, Aiugum lledret Acchoſtetn l Ilnce⸗ Celi nino , Conmln. ſehnne Ca Uerpnepnt kol lsekin Drttſ Cruglende lporen . n Eitrr 1 kiimin nnlih mr in Ae, (iti he. 1 1du, ui. WANNX ttttuum i Ie kernd Ciſts tent, ns mwides m,mis mndun, tidnn, wiunat N Won s mi tn anneee n fumpe Kthitmn Niguantu in 6 0ni. Marete in⸗ ,memn woltn 1 g enmkut. M ekect. Cunm ſbriem hnmi i, guit, e ncolume n Fubulz ſelectiores. 177 Fabula in eos dicitur, qui ſervati de malis er- ga ſalutis ſug autores ingrati reperiuntur. 28. HINNULEUsS. FHinnulenm cum cervo ſic locutum aliquando ferunt. Mi pater, cum multo ſis major canibus, & pedum his celeritate præſtes, præ- terea cum tibi ſint ardua cornua, quibus a te vim propulſare facile poſſis, qui fit, ut canes tantopere metuas? Ibi cervus ridens, mi nate, vera, inquit, memoras, mihi tamen, neſcio quo pacto, ſemper accidit, ut, audita canum voce, in fugam ſtatim convertar. Fabula docet, eos, qui natura Fformidoloſi ſint, nulla vobortatione conkrmari poſſe. 29. LE O & RAN A. eo, auditis ranæ clamoribus, quos illa toto rictu edebat quam maximos, primum per- celli animo valde cœpit, quod crederet, in- gentem animantem eſſe auctorem tanti clamo- ris; animo tamen confirmato, circumſpicere, & contra illum clamatorem, quisquis eſſet, ſe ſe parare, & ad pugnam accingere. Cum vi- det prorepentem ranam de propinquo lacu, ibi leo ſimul indignatione ſimul etiam pudore affe- Gus pede illam conculcatam attrivit. Docet fabula, non eſſe ad quemlibet ſtrepitum expaveſoendum, neque nos ineæplorata re terrer 2 oportere. M 30. CAPI. Wſopi 30. CAPI. Qllinacei caſtrari ſolent, ita celerius pingue- ſcere exiſtimantur. Horum magnus nume- rus in villa alebatur, cumque omnes opimi red- derentur cibo largo & curatione diligente, in uno tantummodo nihil proficiebat ſagina. Hu- jus macilentiam irridebant ceteri. Mox, cum audiſſent imperium heri, pinguiſſimi quique ut jugularentur ad cœnam, affuturos enim ho- ſpites, intellexere ſtulti, quantopere ſibi & vi- tæ ſuæ carnes, quibus dudum ſuperbiiſſent, contrariæ & nocentes eſſent. Conſolatur fabula tenues & pauperes, illorum- que vitam docet eſſe multo tutiorein, quam locu- bletum. 31. AUCEPS & ANGUIS. Eviit ad aucupium cum viſco quidam & arun- dinibus, ac turdum forte in alta arbore ſe- dentem conſpicatus intendere atque conſtruere calamos, & viſcum allinere cœpit, defixis in turdo oculis atque ſpe ſua. Inter hæc miſer anguem latentem in herba calcat, a quo irri- tato ictus, & , lethali accepto vulnere, jam moriens, me miſerum, inquit, qui, dum al- teri inſidias ſtruo, ego circumventus & captus pereo! Docet falula, eos, qui aliis male conſulere ſtu- deant, ſibi interdum primis malum arceſſere. 32. ASI NIS Vtl un k conu Cdf Ger uen nde ſethmenn, zConingm äürmmenn 1 ſtnn n innt er anin allhie Neſkunmun egi n Aekrentnn Durfhllt,nn ucia 1 irti uefſonn fintumnn mel — WI Alarſnenn heremn. hne, Eaonnt Cnnufiibceren ſecz ceſgnn Plglcnn Edktegrnun Doletieezete nccki Unee kummenmune. Cnncgitt. oneclgene n eharhen h. teti. Mor,eun gulſtni guie ünmos enindo⸗ ntchene lbic . n lhehilen, ſPrtennilorun. tütki, unlene M locgilin emn Tein ada aboreſ⸗ reagne anken npt, Etti in lier het miet Net,1 n i⸗ to dunere, in it, gi Cun t Mvenans & n le amin⸗ glenrent Fabulzæ ſoloctiores. 179 32. ASINUS & EQUVS. Videbatur aſino beatus eſſe equus, qui tam accurate & copioſe paſceretur, cum ſibi ne paleæ quidem poſt maximam defatigationem abunde præberentur. Forte autem bello exor- to, cum in prælium ab armato equus ageretur, & circumventus ab hoſtibus poſt multiplices labores pugnæ tandem ſaucius collaberetur: hæc omnia conſpicatus aſinus, quam paulo ante fortunatum equum cenſuerat, tam mile- rum & infelicem tum eſſe judicabat. Docet fabula, non eſſe dzeare: ρ obes pro- pter ſplendorem appetendas, ſed, in confidoratione iuvigiæ & diſericninum, in guibus principes & opulenti verſäntur, boni confiendam tenuem Jortunam & medioeritatem vita. 33. RUSTICUS & WVENCUS. Won o Camerarii.) Ruſticus juvencum educrat, quo ad aratio- nes uteretur. Sed, hoc admodum fero- ciente, & cornibus impetente obvios, ruſticus Cornua illius detruncat, atque ita ad aratrum adjungit, ipſe ſequens ſtivam tenet. At juven- cus ne ſic quidem idoneum ſe arationi præbuit, ſed & caput truncum demittere cum jugo, & poſterioribus pedibus pulverem & glebas in os & oculos aratoris ſpargere, & delirare in arando, ur ruſticus, illum ſibi uſui futurum eſſe, deſperaret. M 2 Hac 180 WMohi Hac fabula ſigniſicatur, quosdam ita eſſe feros, ut nulla ratione manſueſoere poſſint, quia nulla in parte tractabiles ſeſe prabeant. 34. ASINI LAPSUS. ſinus, poſt longam & probatam ſervitutem ſuam, & multas onerum atque bajulatio- num egregias operas, quodam tempore ſub valde gravi onere, cum ad ſaxum improviſum offendiſſet, in via cecidit. Tum accurrit agi- tator, & acerbiſſimis verbis atque vehementi- bus etiam plagis illum petiit. At aſinus ſecum & ſuam conditionem deplorare, & accuſare ingrati domini ſœævitiam, qui oblitus omnium priorum ob unam fortuitam offenſam tam gra- viter ſe affligeret. . Fabula ſignihcat, fere bomines, quid quoque tempore fat, non, quid aliquando falctum ſit, ſpectare; & unum ſæpe delictum memoriam mul- torum egregie factorum inducere ac delere. 35. CARDUELIS. AVolãrat carduelis, quam diu puer in deliciis cicurem habuerat. Hanc ille geſtu & vo- ce revocare, & dare operam, ut blanditia ver- borum pelliceret ad reverſionem. Nam cur, in- quit, mea tu fugis, aut quid tibi triſte aut con- trarium, dum mecum fuiſti, unquam accidit, vel quid potius ad beatam vitam defuit? Nihil, inquit illa, ſed meo arbitratu vivere mihi maxi- me libet. 1. Docet Uufbumſticonpe Peiazrekend ,MrNe Pükmtum s, 1 dum mnar Ppelente lis nnngi tbode baumn Eninmn nzugne bgtlnn. un tenpare in uminproriun Uunacuntzg. le thenent. Atilns Kcunm kne, & zcccſare lckns omniun nktlimumerr. enur Ahn. VLNS Guprerin ckiaſs neilegetr ,u Diocdtt e jem. Num cuhe tibi nlde utee⸗ undlun d tam Ceint 1ivete mii⸗ Fabulz ſelectiores. 181 Docet fabula, nullum bonum libertatis done melius aut praſtantius eſſe. 36. CANIS & SUS. Ad aucupia canes diligenti & exquiſita cura atque ratione erudiri & inſtitui ſolent, & ad ſilentia, verberum minis & aurium vellicatio- ne, aſſuefiunt. Certæ autem nationis hi deligun- tur, quorum inprimis bona ſagaxque natura ſit. Hujus generis uni iſtam ſervilitatem exprobraſ- ſe opimum & pinguem ſuem ajunt. Qui ille, ſe non pœnitere brevis moleſtiæ, reſponderit, qua vitam ſibi comparaturus ſit delicatam, neque pigere in præſentia aliquantulum tædii devora- re, ut lautiſſimis diu poſtea cibis perfruatur. Fabula hortatur diſoipulos bonarum artium & virtutis ad labores, qui in diſeendo exhauriendi Jint, perferendos, ſpe maximorum commodorum & jucundiſſimæ vita. 37. RANME REGEM PETENTES. Petiiſſe quodam tempore a Jove ranæ dicuntur, ſibi ut regem præficeret. Exoratus Jupiter trabem ingentem in lacum dejecit, quo ſoni- tu turbatæ ranæ refugere primum, mox tamen ſpeculari, quid accidiſſet. Cumque aſpicerent natantem in aquis, ſubito in illam invaſere cum magno contemtu, & per riſum ſalutant, appellantes regio nomine. Tum jupiter immi- ſit illis anguem aquaticum, (hydram vocant) M. 3 182 Mopi a quo cum capti manderentur, ſero ſtulti voti dementes ranunculos pœnituit. PFabula monet, ne, cui fortuna libertatis uſum conceſſit, is ſorvitutis zuguim induat. 38. ASINI VOTA. Cum hiems aſino ob frigus & arida pabula admodum gravis videretur, expetebat ille ardentibus votis verni temporis viriditatem & teporem. Sed illo tempore cum crebriore agi- tatione exerceretur, æſtatem advenire optavit. Quæ cum præter alios labores etiam onera fru- menti ex area & fructus ex hortis deportandos ipſi imponeret, reliquus erat autumnus, quem expectabat quietiorem. Sed per illum quoque vindemiæ & lignatus moleſtiis & defatigatio- nibus preſſus ad hiemis reverſionem deſiderium ſuum retulit. Docet fubula, totam vitam in laborum tempo- ra diſtribiti. 39. LUPORUM ET OVIUM PAX. um lupis bellum gerebant oves, atque illæ adjutæ auxilio canum ſemper pares ſæpe etiam ſiperiores erant. Lupi, victoria deſpe- rata, ad oves legatos mittunt, qui pacem petant. Conditiones ferebant, canes lupis ut obſides da- rentur ab ovibus, ipſæ catulos luporum acci- perent. Cum de omnibus conveniſſet, pax jurisjurandi religione firmatur. Paulo poſt ſe- curis Pe Ntits, On H nn nies uitlanns cls AMrrleth mhnellsthalt HW lmuin Oeluo Cnomn menantum tmen UVre Klinek,de, urlterte hſeſen lnsmleied,K Cbisurliotut lshoſe doett Dos lus, oorun. unur. Alrert Dbeen uhl enn (en, ginb 1 Ulten fen ſte, te in 41 NMNo im in Ponlt eod r,knulin i n Urtz nli, 914 Carid „elpetebet i Sfricikrten i moehrinesg, lenteohhrt tämeenn- i eoruncs tunmmnis,qen Arlungunde Ktane⸗ ſkticventeltrin — i inutm⸗ s, ae e ſer ares E i, Corn eeſe igrrenſenn hölrolts 0s loporun . COureniet 4 r. Dullkte⸗ PFabulæ ſelectiores. 193 curis ovibus, cum forte ulularent catuli lupo- rum, illi in miſeras & deſtitutas omni ope, quaſi violatrices pacis, quæ injuria obſides ac- ceptos affeciſſent, irruunt, & ita, ut prius, impune illas rapiunt atque vorant. Monet fabula, ut eos, a quibus defendi nos ſci- mus, diligenter colere velimus. 40. SENEX & MORꝑS. Ceciderat ligna in ſilva ſenex, quorum faſce ſublato domum redire cœpit. Progreſſus autem multum ſane viæ cum defatigatus eſſet & onere & itinere, depoſito lignatu, acquieſcens, conſiderare ipſe ſecum ætatis, inopiæ, ſolitu- dinis miſerias, & clara voce invocare mortem, cujus auxilio facile liberari ſe ab omnibus ma- lis poſſe diceret. Tum mors, exauditis preci- bus illius, coram aſſiſtens, quid velit, percon- tatur. At ſenex territus, & quem jam mortis pigeret, nihil enim, inquit, ſed requiro ali- quem, qui onus paulum allevet, dum id rur- ſus ſubeo. Docet fabula, ad preſentiam mortis omnes re- Jugere, neque quicqiam eſſe tanti doloris aut eru- ciatus, quod vitæ dulcedinem diluere poſſit. 41. ÆGROTUS & MEDICUS. .rotus quidam a medico ſuo interrogatus, quo pacto præteritam noctem peregiſſet, reſpondit, ſe admodum ſudaſſe. Hoc, inquit M 4 me- MWopi medicus, bonum eſt. Poſtridie reverſus & ſi- militer percontatus ægrotantem audivit, hor- rore fuiſſe ipſum vehementi concuſſum. Hoc medicus bonum, inquit, & ipſum eſt. Tertio ſeiſcitatus, quomodo haberet, cognovit, aquam intercutem effuſam affligere hominem, ſed & hoc bonum eſſe dixit. Digreſſo medico, ac- ceſſit ex amicis unus ægrotum, &, quid fit, inquit, & quo in loco ſunt res tuæ? Optimo, inquit ægrotus, nam multitudine bonorum extinguor. Fubula indicat, non aliis homines magis ſuccen- JNere, guam iis, quos in ſuam gratiam mentiri, & a guibus aſſentationibus ſe falli, animadver- terint. . 42. RUSTICUS & FILII ILLIUS. Ruſticus vicinus morti, cum relinquere filiis ſuis divitias non poſſet, voluit excitare ani- mos illorum ad ſtudium diligentis culturæ, & in opere faciundo aſſiduitatem. Arceſſit igitur illos ad ſe, atque ita loquitur: mei filii, quo in loco res meæ ſint, videtis; vobis autem, quicquid potui, in mea vita comparſi, idque totum in vinea noſtra quærere poteritis. Hæc cum dixiſſet, paulo poſt moritur, ſenex. At filii, quod crederent, in vinea illum theſaurum alicubi abſcondiſſe, arreptis ligonibus, ſolum vineæ univerſum effodiunt, ac theſaurum qui- dem invenere nullum, terra tamen fodiendo perculta, vites uberrimum fructum tulere. Docet e, Ele, gohem Mend nemoin (YNiumgn nlhttnn alilann Cgrathmum lninen i ſl, neti, . &, Ouis tt e, Chin, lte bowornn ulmnieſleren⸗ Ctim mertin, li, mminnerer. UI. rlinneetii Mutexeinenn⸗ t culure, . oelitigenr meifli, gno ts men, unpuri, Udn rits. 8 tut, enel. ihom trelun lgonides, li e thelamin, 9 tamen iin mnnn Fabulz ſelectiores. 18 5 Docet fabula, labores & operas ſumias divi- tias eſſ. 43. FELIS & MURES. In domo quadam magna copia murium diver- ſabatur. Hoc felis cum comperiſſet, eo ſe contulit, & venatione atque captura muſculo- rum bene aliquantiſper victitavit. Cum autem mures animadverterent, ſuum numerum quo⸗ tidie fieri minorem, & quod a fele conſumeren- tur, ſtatuerunt, ſe intra ſuas cavernulas & iis in locis continere, in quæ pervenire illa non poſſet. Felis, cum mures non magis, ut ſoliti fuerant, procurrere videret, ſtatuit fraude eli- cere, ſeque, quaſi mortua eſſet, de clavo quodam ſuſpendit. Quam conſpicatus forte deſuper mulſculus, heus tu, inquit, ſi te in ſaccu- lum converſam eſſe ſciam, nunquam tamen commiſſurus ſim, ut ad te propius accedam. Docet fubula, prudentes non pati, ſeſe ite- rum improborum dolis Jalli, ubi illorum fraudes Jemel experti fuerint. 44. MONEDULA. (Non eſt Camerarii.) Monedula eſt animal furax, & ſunt, qui a moneta nomen iſtud deductum putent, quod numismata rapere & auferre genus hoc ſoleat. Harum unam, parvulam adhuc, a matre ſenio confecta caſtigatam verbis fuiſſe ajunt ob fur- ta, cui illa objurgata dixerit, luſum hunc eſſe M 5 ſuum. 186 MWopi ſuum. Matre vero docente, luſum iſtum eſſe vituperandum atque malum, interrogaſſe pu- ſillam monedulam perhibent, numquid hunc luſum ipſa etiam aliquando luſiſſet? Annuit ma- ter, ſed, tempore, inquit, deſtiti. Et ego, inquit filia, aliquando deſiſtam. Tum mater, vide tamen, ut poſſis, nam hoc eſt fere maxi- me omnium difficile, relinquere ea, quæ con- ſuetudine & uſu frequentaveris. Doctrina et incluſa narrationi. Nam & virtutes & vitia uſu confkrmantur, & negue ſe- rio neque joco dedecus admittendum, aut fagi- tiunz committendum eſt. 45. CORVUS & VULPES. Juaſtulerat corvus alicunde caſeum, & cum illo in altam arborem ſubvolarat. Vulpecula, quæ caſeum concupiſſet, ita illum adorta cal- lide fertur. Cum primum formam & nitorem pennarum & laudes augurii collaudaſſet, pla- ne, inquit, te ſummi Jovis volucrem eſſe di- cam, ſi audiero etiam vocem & cantum di- gnum reliquis virtutibus tuis. Corvus laudibus vulpis inflatus clamorem edere, quam maxi- mum poſſet. Ita de aperto roſtro delapſo caſeo potita vulpes, irridens illum, nihil, inquit, tibi deeſt, corve, præter cor. Fabula docet, aſentationes & deridendos & comedendos aliis, ut Terentius ait, exponere eos, qui illis delectantur. e nnn, icum ſlin eſle teh el Uacb⸗ Eetit Can Nlun n N Ylnslt, mn Cnnhosen Uit Antdd, Ohnind, Cun Cllusezclen Cteſi Aein 1,/ . 6.50. ceclannen nmncei fu,rn in nn e Rhoſtinani 7 lun Uum e inniſe ,Nunlt kln RetiAmmm. it⸗ lep, Tumm el re nl. 4, lr n. 1 ſenle ⸗ nn ali flge Aerm Commtn nt Ilheoli Uon corn d. Pwan Antoen Olaultler, . lucren cle ⸗ Cantun d- orms hudihns gumn mmit mge nbl, imin uit, N Fabulz ſelectiores. 1987 46. LUPUS & AGNUS. tabat ſupra agnum in ripa fluminis lupus. Qui cum vellet, ſi devoraſſet illum, hoc ju- re feciſſe videri, cur tu, inquit torvo vultu & minacibus verbis, ſceleſte, puras undas inqui- nas, ut ad me defluant turbidæz? Egone? in- quit timens & trepidus agnus, qui infra te aſti- ti, & a quo ad me illæ deferuntur. At enim maledicis, inquit lupus, neque recordaris, quam pœnam ob petulantiam linguæ pater tuus perſolverit ante menſes ſeptem. Non ego tum, inquit agnus, procreatus fui. Scin' ve- ro, lupus inquit, quam vaſtum reliqueris cam- pum omnibus herbis nudatum? Nunquam hoc, inquit agnus, factum reperies; neque ego omnino, cum dentibus caream, facere potui. Tandem lupus, tu quidem, inquit, ſatis dica- culus es & diſertus, ego tamen laute cœnare de- crevi. Atque ita correptum agnum devoravit. Fnbula narratur de impudentia facinoroſorum. 47. LEO & MUSCULUsS. Laſcive diſcurrentes circum leonem dormien- tem muſculi unum ita agitavere incurſione ſua, ut in dorſum beſtiæ deferretur, qui a leone captus deprecari vitam ſuam, & excu- ſare imprudentiam facti. Leo, etſi erat com- motus, ignovit tamen muſculo, & tam con- temtum animalculum inviolatum dimiſit. Pau- lo poſt incautius prædam veſtigans in laqueos in- 198 Wpi incidit, quibus aſtrictus rugitum maximum edidit. Ad quem procurrens muſculus, cer- nensque in vinculis eum, qui ſibi dudum vi- tam petenti concefſiſſet, gratiam pro benefi- cio relaturus accedit ad laqueos, &, illis cor- roſis, leonem omni periculo liberat. Docet fabula, & nullius exiguitatem atque impotentiam ſpernendam, & gratiam benefciis referendam eſſe. 48. A QUILA & VULPES. Iniit quodam tempore ſocietatem aquila cum vulpe, quæ ut uſu familiaritatis confirmare- tur, etiam nidos illis vicinos habere viſum. Et aquila quidem ſuum in arbore fixit procera; at vulpes propinquas arbuſculas occupavit. Ac- cidit forte, ut, parvulis relictis domi, vulpes ad quærendum paſtum exiret. Aquila, cui eo die non fuiſſet præda oblata, eſuriens una cum pullis ſuis arreptos catulos neceſſariæ vulpis in ſuum nidum deportat, & illis ſeſe ac ſuos ex- ſaturat. Reverſa paulo poſt vulpes, ubi rem geſtam cognovit, incredibili dolore affecta fuit, cumque ſuorum interitum ferret iniquiſſime, tum hoc illam excruciabat, & ita deſpectam ſe ab aquila, & vindicandæ tantæ injuriæ nullam ſibi viam apertam eſſe. Facile enim intellige- bat, celeritate illam atque viribus longe præ- ſtare. Fecit igitur, quod concedebatur, ut obſequeretur animo ſuo, & propter arborem aſſiſtens, maledictis & conviciis non magis jam ne- 1 0Menlen 3 one ehinlall Gent,kuonm cone ento elnhgrenn entrnm Enin unn loira vin N ſe . — — ntn DMulimnn ten nltlo, ee gll ſb Cum Vi. Ptatigmn M leos, E l liberat, 0l⸗ RNaete lun bt nza ier. Aonl, ante fllpes, li ken loloezleckufiit, net igaicine, Nincehecdun r ifate ulr le eiim inel⸗ jribos longe e oncedehann, prohte ⸗ disnon i⸗ TFabulæ ſelectiores. 189 neceſſariam ſuam ſed hoſtem capitalem inlſe- ctata, Deos in tam indigni facinoris ultionem advocavit. Aquila deſuper hæc ridere, & il- lam contemnere. Non diu autem poſt hæc, cum forte eo in loco feriæ eſſent ruſticanæ, & exta mactati pecoris adolerentur, advolavit aquila, ut conſueverat, ad exta. Quæ dum rapit, adhæſit de favilla & carbonibus aliquid, quo in nidum una cum illis delato, & forte vento exorto, materia, qua nidus congeſtus fuerat, flamma concepta, exarſit, cumque illa incendio diſſiparetur, delapſi ſunt & pulli aqui- læ in terram ſemiuſti, quos tum vulpes, in- ſpectante aquila, in ſua dumeta auferens in magna lætitia vindictæ devoravit. Fabella baæc docet, perfi’dos & ſeeleratos, quam- vis injurias & vim potentia ſua aliguantiſper defendant, Numinis tamen animadverſtionem & ultionem evadere non ſolere. 49. ICTIS & VULPES. IAis eſt e muſtelarum genere ſilveſtris qua- drupes, cujus pelle obduci quondam galeas ſolitas tradunt. Quodam tempore cum vulpe ictis iter per patentem campum faciebat. Eam vulpes interrogabat, quid rerum aut artium didiciſſet? Illa, nihil quidem ſe tenere, re- ſpondet, præter mediocrem ſaltandi rationem.- At ego, inquit vulpes, centum artibus inſtru- ta ſum, quarum quævis, & ad neceſſaria vi- tui paranda, & ad vim atque contraria omnia pro- 190 MWopi propulſanda ſatis eſſe poſſit. Ictis igitur vene- rari, & beatam prædicare vulpem, ſe vero fu- tilem & vita indignam animantem perhibere. Inter hos ſermones exaudiri canum latratus; itaque adeſſé venatorem iéctis conjiciens in fugam, inquit, nos demus, audio enim ho- ſtium noſtrorum vocem. Placide, inquit vul- pes, nondum enim neceſſe eſt Accelerare fu- gam. Qum autem clarior fieret latratus, fu- giamus igitur, inquit vulpes. Cui ictis, ne- que mihi confirmatæ verbis tuis nimis feſtinan- dum videtur. Sed jam conſpedctis canibus, fu- giamus ſane, ait, atque ipſa in proceram ſta- tim arborem ſaltu evaſit, vulpes vero in aper- to campo facile a canibus deprehenſa fuit, quam illa irridens, ut unam promat, horta- tur, de centum ſalutaribus artibus ſuis, nunc enim neceſſe eſſe. Ita miſera vulpecula & de- riſa & dilacerata fuit. Tabula narratur contra gloriatores vanos & oſtentatores mendaces. So. CERVUS & BOVES. E*agitatus a canibus ad boves confugit cer- vus, orans, ut ſe tegere velint, & apud ſe deliteſcere patiantur. Non repudiant preces illius boves, ſed monent, ut de tutioribus la- tebris ſibi proſpicere velit, ajuntque, vereri ſe, ne in ſtabulo deprehendatur. Omne ſe periculum ſubiturum affirmantem recipiunt, & fœno atque ſtramine obruunt. Advenit paulo ſp mle K Clenen gile mN Fumn rinam, cig Scklettyuk El Varßin rme t n 0oleinrr goi ri enne Eet Mer hund 0 emarona afi 5 1 rgalene Dunn er, enur etol Simne olmm ben ſitoren ann n mnnine⸗ . 4 hricmutl leſehr, ꝑE-—- — — — — — K irriren enſſeſero “R Uttben Calun Mrerg. 1 —⸗ alllo l ite, ingltn. Cceleare in ktlenatns, i. Cii icki, ne. Sniniskeſtnnn⸗ Gsanbis,r. nroeckun . w inger⸗ ehechen tni, N ntr MNx. onne enfaendt 1 opye e . Punmon NN 90V. es Chlingit ee⸗ tlim 6 ul; lehltint gen Ge tutottas otgne, Ke⸗ atur. One Auteln kecſen Cunnt en 4 1 FLabulæ ſelectiores. 191 paulo poſt villicus, & negligenter ad boves re- ſpicit, atque abit. Lætus cervus, ſe omne diſerimen evitaſſe, ſperat, ſed cognoſcit a bo- bus, mox affuturum ipſum villæ & agrorum dominum, cujus diligentiam & infpeéctionem ſi evaſerit, tum ſibi certo ſalutem poſſe polli- ceri. Venit igitur paterfamiliàâs, & ob male curatos boves indignatur, &, quo quidque conditum ac repoſitum loco ſit, cognoſcit & aſpicit, ad pleraque etiam manus ipſe admo- vet. Inter hanc curam & attentionem appa- rent cornua cervi & ipſe latens intra ſtramen- ta, & a gaudente patrefamiliâs cæditur. Fubula docet, qui ad alienos confugiant, ſi ſerventur, ſingulari hoc fortunz benefcio fieri, itaque malum Faud Jere evadere. Docet etiam, diligentem curam & conſiderationem rerum ſua- rum unicuique eſſe fructuoſam, &, niſt aſpectu beri domus illuſt retur, omnia eſſe in caligine & tenebris. * r . . 7 X. IV. HI 192 e e ee MWH RBEAS R EHA E. EA.SBEe e IV. HISTORIOLOGIA. Doctus indocto multum præſtat. I. AcR ad Ariſtippum Philoſophum pater- familias, rogavitque, ut filium ſuum ſuſciperet erudiendum. Quum vero ille pro mercede petiiſſet quingentas drachmas; pater deterritus pretio, quod ignaro avaroque homi- ni nimium videbatur: zanti, inquit, emere mancibium potſiuin. Tum philoſophus: eme, inquit, & babebis duo. Alius paterfamilias quæſivit ab eodem Ariſtippo, quid commodi conſecuturus eſſet filius ſuus, ſi eum litteris inſtitui curaret? ſi nullum alium fructum per- cipiet, reſpondit ille, hunc certe, quod in thea- tro (cujus tum erant ſedilia marmorea) non ſe- debit lapis ſuper lapidem. Hoc gemino reſpon- ſo innuebat vir prudens, eos,; quorum inge- nium excultum non fuiſſet, ſimiles videri poſſe aut mancipiorum, aut lapidum. Tantumque doctrinæ tribuebat, ut, quodnam diſerimen eſ- Jet inter homines doctrina exoultos & indoctos, i ete reſponderit: idem, quod inter qοO domitos & indomitos. Diog. Laërt. in Ariſtippo. Wgua- Ageſenmfu, feghenmei 1s mengit r licht er whone. I.Doimsiakan; AMEethid inguinn Cmk döleen ſien bhen. d Uit, di, aiſ e Dos non cnſcuts ℳ l ePt, ui (Co Cul ,. Mn ne 9 1 4 W Hiſtoriologia. 19 Wquanimitas. II. Adoleſcentulus quidam Zenonis ſcholam diu frequentaverat. Reverſum in paternas ges interrogavit pater, quid tandem ſapien- tiæ didiciſſet? Ile rebus ipſis ſe oſtenfuürum — reſpondit. Indignante autem patre, & verbe- ra ipſi ingerente, ille quietus permanens, & Mohnr patienter ferens: boc, inguir „ dideci, zram batris æquo animo ferne. lianus L. 9. C. 33. lintum er. 1t flun ſum Multa bominem ſitis & fames n feto lle ro docent. Uchmas; Dater . . acelln⸗ III. Darius in fuga, cum aquam turbidam & ndt n Cadaveribus inquinatam bibiſſet, negavit un- K) e⸗ quam ſe bibiſſe jucundius; nunquam videlicet ſitiens biberat. Nec eſuriens Ptolomæus ede- rat, cui, oum peragranti Ægyptum, comiti- bus non conſecutis, cibarius in caſa panis da- tus eſſet, nibil viſum eſt illo pane Jjucundius. Cic. Quæſt. Tulſc. L. V. lolobrst ene, 1 Patelfamlis un compoi ,eum Aers Artem quævis alit terra. IV. Biantis illius, qui numeratur inter ſeptem henmino keſdon⸗ lsriteidhe ſapientes, cum patriam Prienem cepiſſet hoſtis, Un. Umtumm cæterique ita fugerent, ut multa de ſuis rebus ſecum aſportarent, cum eſſet admonitus a quo- dam, ut idem ipſe faceret: ego vero, inquit facio; nam ommia zea mecum porto. Ille heæ ludibria fortunæ ne ſua quidem putavit, quæ nos etiam appellamus bona. Cic. Parad. I. . r N Pra- 194 Hiſtoriologia. Præſagium, cui eventus reſpondit. V. Midæ illi Phrygio, cum puer eſſer, dor- mienti formicæ in os tritici grana congeſſerunt. Ditiſſimum fore, pradictum eſt; quod evénit. At Platoni, cum in cunis parvulo dormienti apes in labellis conſediſſent, reſponſum eſt, ngulari illum ſuavitate orationis fore. Ita futura elo- quentia proviſa in infante eſt. Cic. L. I. de Divinat. olus bonus beatus. VI. Socrates, cum eſſet ex eo quæſitum, Ar- chelaum Perdiceæ filium, qui tum fortunatiſſi- mus haberetur, nonne beatum putarét? haud ſcio, inquit; nunquam enim cum eo locutus ſum. Ain'’ tu? An tu aliter id ſcire non potes? Nullo modo. Tu igitur ne de Perſarum quidem re- ge magno potes dicere, beatusne ſit? An ego poſſem, cum ignorem, quam ſit bonus? Quid? Tu in eo ſitam vitam beatam putas? Ita pror- ſus exiſtimo, bonos beatos, improbos amiſenos. Miſer ergo Archelaus? Certe, ſi injuſtus. Cic. L. V. Quæſt. Tuſc. Notitia DEl ex lumine rationis perdifſ- cilis & obſcura. VII. De Simonide, non Poëta ſolum ſuavi, verum etiam cæteroqui docto ſapienteque, cum quæſiviſſet Tyrannus Hiero, quid, aut qualis eſ- ſet DEus? deliberandi cauſa ſibi unum diem po- ſtulavit. Cum idem ex eo poſtridie quæreret, biduum n — — 2 Giun ünlt . Nnnerun, B ri ceret cUerwtn i I Vnnlenn 0llrrhaln es, etns I, onteni t KeyNW Cl nrftiſumn Conrchnit li K CuNG elet, tereumin , 4aPpelelle mnde Welhaem c⸗ Hrin arpoſid,ſuct⸗ Vln gin — m Aereſet di lgumcneſennn 1eilant 9 ulocormie lime ,n fe Ita fuunc tt. C. l.l 4 belilh. 1eo eſtun, A⸗ um ittundlc. dn Prret budd ncumepöungfun GENRNNN M ehetnnm nten t berthne k! Ane .umitbongi Cn mn Ns, upr⸗ ilneu in erl, ililt 00 itens petiff lunt Doern um . aheteſteh, aid aur gtiie Kbiunun oltide 1 H Kont — nnuntſrnut Hiſtoriologia. 19 5 biduum petivit. Cum ſæpius duplicaret nu- merum dierum, admiransque Hiero quæreret, cur ita faceret? Quia, quanto, inquit, diutius confedero, tanto mibi res videtur olſeurior. Cic. L. I. Natura Deorum. Interdum veram portendunt ſomnia cauiſam. VIII. Matrem Phalaridis, ſcribit Ponticus He- raclides, doctus vir, auditor & diſcipulus Pla- tonis, viſam efſe videre in ſomniis ſimulacra Deorum, quæ ipſa Phalaridis domi conſecraviſ- ſet; ex his Mercurium e patera, quam dextra manu teneret, ſanguinem viſum eſſe fundere, qui, cum terram attigiſſet, referveſcere vide- retur, ſie, ut tota domus ſanguine redundaret. Quod matris ſomniuim immanis klii orudelitas comprobuvit. Cic. L. I. de Divinat. IX. Cum dormienti Cyro ſol ad pedes viſus eſſet, ter eum ſcribit Dionyſius Perſicus fruſtra appetiviſſe manibus, cumque ſe convolvens ſol elaberetur, & abiret: ei Magos dixiſſe, quod genus ſapientum & doctorum habebatur in Perſis, ex triplici aptetitione ſolis triginta nnnos Cyrum regnaturum eſſe, portendi. Quod ita contigit; nam ad ſeptuageſimum perve- nit, cum quadraginta natus annos regnare cæ- piſſet. Ibidem. Voluptatis via fugienda, virtutis calcanda. X. Herculem, de quo Prodicius librum compoſuit, (ut eſt apud Xenophontem) cum N 2 primum 196 Hiſtoriologig. rimum pubeſceret, (quod tempus a natura ad deligendum, quam quisque viam vivendi ſit ingreſſurus, datum eſt) exiſſe in ſolitudinem ajunt, atque ibi ſedentem diu ſecum multum- que dubitaſſe, cum duas cerneret vias, unam voluptatis, alteram virtutis, utram jam in- gredi melius eſſet? & relicta illa ad interitum ducente, ingreſſiun eſſe hane, arduam quidem & difzcilem, ſed quæ ad veram duceret beatita- tem. Cic. Offic. L. I. Sordida Avaritid. XI. Babyloniorum regina Nitocris ſupra portam urbis celeberrimam loco edito & con- ſpicuo ſepulcrum ſibi exſtrui juſſit, atque his verbis inſcribi: Si cui regum, qui poſt me apud Babylonios imperium obtinebunt, pecunizæ ino- pia fuerit, aperto ſepulero, ſumito, quantum li- buerit, ne tamen aperuerit, niſi indiguerit; non enim proderit aperuiſſe. Hoc ſepulcrum intactum permanſit, donec regnum pervenit ad Darium Hyſtaſpis filium, qui, reſerato mo- numento, non quidem pecunias, quas ſpera- verat, invenit; ſed cadaver, & hæc verba exarata: MWiſt turpis lucri ſtudioſus eſſes, & te inexplelilis ecupiditas pecuniæ teneret, mortuo- rum ſepulera non violaſſes. Herodotus L. I. Aliorum reſpice incommoda, ut mitius Jeras tiid. XII. Cum ex amicis quendam graviter mœ- rentem videret Solon, in arcem Athenarum per- Mn — — ri Untnt 4 Afcn onds , Pm münnttent, Avn m lentit Erint, u ut zottmn r ummii n Dun Een On Cunfi ru ſu Cobtn glige Vlhti Conn Uumei Oununi nil, n un wcen, ter iot, e ſt fertiin,kenn, IM.LRGXAX² 4 II Muyni in otlle dani,cu Cbendnudn Eiunlyuunmn le Cnsaukunm; lgtenn hnnnnt, Immschrta ͤſe Nitemtam haide Cansnnmennne Meiphrkegen Cmmtm, nen ſu⸗ einn Eentanerii Mi Plsgnerhlre i. Hiſtoriologia. 19 7 unn perduxit, hortatusque eſt, ut per omnia ſub- NII jecta ædificia oculos circumferret. Quod ut gik älintinen factum animadvertit, cogita nunc tecum, in- nkemniun quit, quam multi Iuktus Jub his tectis & olim netſiun Zuerint, hodie verſentur, inſequentibusque ſecu- urm nn. IZis ſint habitaturi, ac deſine en inecommoda tan- ile Mitnim gquam propria defere, qux ſunt communia mor- onumn n zalium. Idem Solon ajebat, ſi in unum locum näumhns cuncti mala ſua contuliſſent, futurum, ut quisque propria domum reportare mallet, e quam ex communi miſeriarum acervo portio- n nem ſuam accipere. Unde colligebat, non 1 Monis Nne oportere nos, qux fortuito patimur, ea magis Inelin en. intoleradilia Judicare, guam quæ alii patiuntur. me ke Val. Max. L. 7. C. 2. ühltnemt e: , g,,. kut, keme n barentum optimus luty unn theſauras. Ut, ilen XIII. Magni intereſt, quos quisque audiat Helen quotidie domi, quibuscum loquatur a pueritia, er ennmdenn quemadmodum patres, berdagog „ matres O,relnnn etiam loquantur. Legimus epiſtolas Corneliæ nis u e, Aatris Gracchorum; apparet ejus filios, qui er, E Ftr eld eloquentia floruerunt, non ſolum in gremio A/ matris educatos fuiſſe, ſed etiam ab ea ſermo- ,tult, “ nis elegantiam hauſiſſe. Maximum autem ma- Hentom- kronis ornamentum eſſe liberos bene inſtitutos mBerito putabat ſapientiſſima illa mulier. Cum in, I Campana matrona, apud illam hoſpita, orna- menta ſua, quæ erant illo ſeculo pretioſiſſima, mime Oſtentaret ei muliebriter: traxit eam ſermone, nun tem quousque a ſchola redirent liberi, quos rever- Ncen . N 3 ſos 198 Hiſoriologia. ſos hoſpitæ exhibens, bæc, inquit, ornamen- ta mea ſunt. Val. Max. L. 4. c. 4. Ars longa: vita brevis. XIV. Theophraſtus moriens acculaſſe natu- ram dicitur, quod cervis & cornicibus vitam diuturnam, quorum id nihil intereſſet, homini- bus, quorum maxime interfuiſſet, tam exiguain vitam dediſſet. Quorum ſi zætas potuilſet eſſe longinquior, futurui fuiſſe, ut, omnibus perfe- Sis artibus, omni doctrina hbominum vita erudi- retur. Querebatur igitur, ſe tum, cum illa Xicere cœpiſſet, exſtingui. Cic. L. 3. Quæſt. uſe. Non, quam diu, ſed quam bene vixeris, refert. XV. Major pars mortalium de natura con- queritur, quod homini tam breve ad viven- dum tempus detur. Verum non inopes vitæ, ſed prodigi ſumus; eam nulli bonæ rei im- pendimus, & per luxum & negligentiam de- Huere ſinimus. Sicut amplæ opes, ubi ad ma- lum dominum pervenerunt, momento diſſi- pantur; at quamvis modicæ, ſi bono cuſtodi traditæ ſunt, fuſſiciunt, atque etiam uſu cre- ſeunt: ita vita, ſi ſcias uti, longa eſt, ii vero ſoli nti ſciunt, qui ſapientiæ vacant. Vivere, bonum non eſt, ſed bene vivere, itaque non, ut diu vivamus, curandum eſt, ſed ut bene; breve autem tempus ætatis ſatis eſt longum, ad bene Tlhn Centti cim entnm itſsmimmn⸗ Nörtenn ihend a I Lenonn metd ſam etd Mun Cenn Ahortunn Ovaneo inſucrein buſo nocvn Düllan en, wr tei A iget Uur konmenan, Ulter, Pg ünſib, el et⸗ Dlumscenn te Dolenh Uti⸗ WIlm, Ennlt nan is, i n! lt. — l; S= l, Czpene 4 4 6 4 rhreri 1 DTebſlenn., (orpjeibne , .cellet honnt. ilſe amexrigun Rer ,tlcſet 4 t hnniln t, minuirutrerict ee tum, cum ül⸗ ClL.E.. n lene vireri, ium de nrun An brere 10 e m ron vopes in Duli bonx keiit Etetltentim t ke es, hiadn t, monertd i r, 1bono elke ggue etan ne i lometh in 6r vant. ivere, nee, melk, n , lris lyt e Hiſtoriologiæ. 199 bene honeſteque vivendum. Quid hominem juvant octoginta anni Ber inertiam exacti? Sa- pienter ac Tortiter factis metiamur cujusque vwitam, non tempore. Laudemus & in nume- ro felicium reponamus eum, cui, quantulumcun- que temporis contigit, bene collocatum eſt. Sen. de brev. vit. C. I. 2. Ep. 70, 93. Pertinax labor & diſciplina naturans vincunt. XVI. Erat Cleanthi tardum obtuſumque in- genium; erat & ſumma rerum omnium inopia. At ubi ejus animum ſapientiæ amor occupavit, tarditatem ingenii acri ſtudio & diligentia vi- cit, Zenoni interdiu aſſiſtens auditor; ino- piam vero, aquam e puteo noctu hauriens, ac- cepta ab hortulano mercede. Ajunt, eum ali- quando in judicium vocatum fuiſſe, quod ro- buſto admodum ac pingui corpore eſſet, cum nullam artem, unde viveret, videretur profi- teri. At ubi quæſtus ſui ac victus teſtes adhi- buit hortulanum, cui aquam hauriebat, & mulierem, apud quam pinſebat: non ſolum eſt dimiſſus, ſed etiam ab Areopagitis judici- bus donatus decem minis, quas noluit accipe- re. Diog. Laért. in Cleanth. Educationis fructus. XVII. Lycurgus, is, qui Lacedæmoniis le- ges tulit, duos catulos, ſiisdem prognatos ca- nibus, diverſa omnino ratione e ucavit, alte- N 4 rum 200 Hiſzoriologia. == rum delicatum & luxurioſum, alterum indagi- ni & venationibus aptum reddens. Quodam inde tempore cum frequentes Lacedæmonii in concionem coiviſſent, magnum, inquit, Spar- tani, ad virtutem concipiendam momentum adferunt educatio & doctrina; quod ego vobis jam nunc commonſtrabo; ſimulque duos iſtos catulos productos, poſita in medio patina & lepore, dimiſit, quorum alter illico leporem, alter patinam petebat. Sed cum etiamnum nondum aſſequerentur Lacedæmonii, quid ſibi catulis iſtis oſtendendis vellet: hi, inquit, zis- dem nati parentibus, diverſa educati ratione, ventri alter deditus, alter venaticus evaſerunt. Plut. c. IV. de Puer. educ. XVIII. C. Marcius, cui capta urbs Corioli fecit cognomen Coriolani, patre orbatus adhuc puer ſub matris tutela adolevit. Sortitus erat aàa natura nobiles ad laudem impetus, ſed quia doctrina non acceſſit, iræ impotens obſtinatæ- que pervicaciæ fuit, & exemplo ſuo confirma- vit, generoſam indolem, ſi liberali inſtitutione careat, edere multa ſimul eum virtutibus vi- tia, ſicut fœcundum natura agrum, qui excul- tus non ſit. Quoniam invictum voluptate, pecunia, labore animum gerebat, ejus conti- nentia, juſtitia, fortitudo prædicabantur; at præfervida ira, aſperi mores, & parum civilis congreſſus graviter ferebantur. Hunc autem niortales mavimum fruttum ſerunt e Muſarum diſeiplina, ut molliatur manſfueſoatque eorum ingenium, & , ſi quid ferum natura indidit, exuat? l Priepms, en ſpr lurams loon nt, Munn ine ite ilg Alners Aenironmto, n Pris ndet GWisredsdur ieſtmomee kertie, edih borupemon cun inſäiutone, Ti i, N lnt en truſtr, Gnn lafelthrün Cirlerntt, Dnölun ui Cihn, umitti⸗ n Ailrel eere MMili Muneeg ,, igi lnAnn c nelles Coln Nte; DM 1 nun, Nin lencam nllhbo uls is l neio ain liey eporen, V Cumn etiammun enonie guitſbi li ichlt, in. aloti netimne, Urtiens eveſerunt. Mrr ure Coni e othatosachn t. Cortims en inpetis, E gui ppotens Cblinte⸗ poſto conhm beral intunne um whtutbuori⸗ gumi Cven,. Gan Olunte⸗ Acht eb t Nacſehmmm;: 8, Ahunc ut. Hune un ſerme nteſer⸗ 4 nun munni Hiſtoriologia. 201 exuat: hinc præelare Ovidius L. 2. de Ponto Eleg. 9. Seilicet ingennas didiciſſe Edeliter artes Emollit mores, nec ſinit eſſe feros. & Horatius L. I. Ep. I. Nemo adeo ferus eſt, ut non mitefoere poſſit;, S modo eculturaz patientem commodet aurem. XIX. Philippus, cujus virtute atque indu- ſtria Macedones locupletiſſimo imperio aucti unt, nunquam inter negotia bellica alienus fuit a Muſis & litteris. Prat ei plena acuminis & ſolertiæ oratio, qua non minores res quam præliis confecit, ipſeque pluris æſtimabat vi- Gtorias verbis partas quam armis. Exftant li- bri epiſtolarum ejus plenarum & venuſtatis & prudentiæ, e quibus una poſſit eſſe parentibus bortamentum curæ diligentiæque in liberorum inſtitutione. Thilippus Ariſtoteli ſolutem. Fi- lium mihi genitum, ſeito. Nec Diis perinde gratiam bubeo, quia natus eſt, quam quod illum naſci temporibus vitæ tuæ contigit; ſpero enim, Jore, ut educatus eruditusque als te dignus no- bis exiſtat, & non ſit impar tanto imperio. Non fefellit Philippum ſua de Ariſtotele opinio. Quippe Alexander, eo doctore diu uſus, acce- pit ab illo tam utilia agendi & loquendi præ- cepta, ut non dubitaverit prædicare, non mi- nus Ariſtoteli debere ſe, quam Lhilippo; bujus enim munus eſſe, quod viveret, illius, quod hone- ſe viveret. Voluit ergo Philippus prima litte- rarum elementa filio ſuo tradi ab Ariſtotele, N 5 ſummo 202 Hiſtoriologid. — ſummo ejus ætatis Philoſopho, & ille ſuſcepit hoc officium; magni enim momenti eſt ad ſtu- dia, eorum initia a perfectiſſimo præceptore tradi. Cic. L. 3. de Orat. n. 141. Reverentia morum & ſtudiorum prafectis L debita. XX. Alexander M. eloquentiæx magiſtro uſus erat Anaximene Lampſaceno, quæ res poſtmodum Lampſaco ſaluti fuit. Eam urbem diruere ſtatuerat Alexander, quod a partibus Darii adverſum ſe ſtetiſſet. Itaque conſpica- tus Anaximenem e muris prodeuntem obviam ſibi, nec dubitans, quin veniret, deprecatum pro patria, per Deos juravit, ſe non facturum, quod ille petiſſet. Quo audito callidus orator regem rogavit, ut Lampſacum dirueret. Ju- risjurandi religione tactus Alexander, & ca- ptus pia Præceptoris quondam ſui ſolertia ad ſer- vandam patriam, Lampſacenis delicti gratiam fecit. Paupertas ingenioſa. XXI. Protagoram ajunt adoleſcentem victus quærendi gratia vecturas onerum corpore ſuo factitaſſe, quod genus hominum latine bajulos appellamus. Is aliquando caudices ligni pluri- mos funiculo brevi colligatos portabat e rure Abdera in oppidum, cujus civis fuit. Tum forte Democritus, ejusdem civitatis popularis, homòque ante alios virtutis & philoſophiæ gratia Vn ſckengue geit elt, unnemn n etecteſtmnehi Cm mniiin n ein ſah,i alcces hex) Pen wnmetdte t Lerte lunneine ſun ignormmn l ⸗ Pumgien düſ e etenmd inen Pmtthrola, d Pſerſnitrt. onins don n nilt,ckniinzer en; ſin ſivon clin ſt. ue erann Neberlt, unt Cdolt, Aeſben Helhen WI lerncer uceteum Conilet, inetch Melints chfn Umerntt N me ige tenan ſc ine nit nelinen 76 do, le leen ontnietat ome Nn inmn rgi entr mngſtr⸗ tenn, ue Ne U. bunmeben od 1 ttns lugle nſr. Ckelnden Chian Rint, Enecunn tmnkdnnn Ndtdecns ſonm Anett . 6 Aenuncet, A mhuiteran ens Celgrtin nii Ceſenen rs ln anpore ſil um irihe baſiel dts giſee Porudn eu is ſir nitats nn & iee⸗ ll 5 Hiſzoriologia. 203 gratia venerandus, urbe egrediens videt ado- jleſcentem cum illo genere oneris tam impedito facile atque expedite incedentem. Prope ac- cedit, juncturam poſituramque lignorum ſceite periteque factam conſiderat, petitque, ut pau- lum acquielcat. Quod ubi Protagoras, ut erat petitum, fecit, animadvertit Democritus, caudices illos brevi vinculo comprehenſos li- brari continerique ratione quadam quaſi geo- metrica. Itaque interrogavit, quis illum acer- vum lignorum ita compoſuiſſet? & cum ille a ſe compoſitum dixiſſet, deſideravit, uti ſolve- ret, ac denuo in eundem modum collocaret. Paruit bajulus, ac diſſolutum faſciculum com- poſuit ſimiliter. Tum Democritus ſolertiam hominis non docti demiratus, mi adoleſcens, inquit, cum ingenium ſolerter aliquid agendi hba- beos; ſunt maiora melioraque, gqua facere me- cum poſſzs. Abduxitque eum ſtatim, ſecum- que habuit, ſumtum miniſtravit, Philoſophiam docuit, & eſſe eum fecit, quantus poſtea fuit. Aul. Gell. L. 5. C. 3. PBreviter & acute dicta. XXII. Alexander Macedonum rex ſorte mo- nitus, ut eum, qui ſibi porta egreſſo primus occurriſſet, interfici juberet, aſinarium forte ante omnes obviam factum ad mortem arripi imperavit. Eoque quærente, quidnam ſe im- merentem capitali ſupplicio innocentemque ad- diceret? cum ad excuſandum factum ſuum oraculi præceptum retuliſſet: aſinarius, ſi n eſt, 204 Hiforiologia. eſt, inquit, rex, alium ſors huic morti deſti- navit; nam aſellus, quem ego ante me age- bam, prior tibi occurrit. Delectatus Alexan- der & illius tam callido dicto, & quod ab er- rore ipſe revocatus erat, occaſionem in ali- quanto viliore animali expiandæ religionis ra- puit. Val Max. L. 7. C. 3. Cælibatus & Conjugii incommoda. XXIII. Socrates ab adoleſcentulo quodam conſultus, uxorem duceret, an ſe omni ma- trimonio abſtineret? reſpondit, utrum eorum Feciſſet, acturum pœnitentiaun. Hic te, inquit, ſolitudo, hic orbitas, hic generis interitus, hic hæres alienus excipiet: illic perpetua ſolli- citudo, contextus querelarum, dotis expro- bratio, affinium grave ſupercilium, garrula ſocrus lingua, incertus liberorum eventus. Non paſſus eſt juvenem in contextu rerum aſpe- rarum, quaſi lætæ materiæ facere deleéctum. Val. Max. L. 7. C. 2. Præſtat, nullos, quam male moratos habe- re ſilios. XXIV. Epaminondas Polymni filius Theba- nus uxorem nunquam duxit. In quo cum re- prehenderetur a Pelopida, qui filium habebat infamem, maleque eum in eo patriæ conſulere diceret, quod liberos non relinqueret: Vide, inquit, ne tu pejus conſulas, qui talem ex te natum relicturus ſis. Neque vero ſtirps mihi poteſt M t mn innntt mn Ulen. kend n Cundun i twens ſanuni Irnt di nilid Nnn Kond, Kr, Mdeter, ddeek er⸗ ohncn DMrronmn Huum amicdom letam,U ontlge WIDd en Ummt lepern Hn — Mr morief kgo nane 1e Beemneln, 0, eeaſonen ni. e eſginin. nntnet Kerno lole in Lommi m. t umnn arn 1 Het, ingut, id meridn eenem l. mmm, Unseant⸗ ſherelun, gun Pberonn eranm nltetnenma, kcete elenn orine ene. nni kus Ien- Innm. i fMum huben hpettir onlin Aingneret gai tlenii l rae E! Nen in⸗ ot e. Hiſzoriologia: 20 5 poteſt deeſſe, namque ex me natam relinquo pu- gnam Leuttricam, quæ non modo mihi ſuperſtes Jed etiam immortalis ſit neceſſe eft. Corn. Nep. in Epam. Liberalitas laudabilis. XXV. Cimonem Miltiadis filium mortuum Athenienſes non ſolum in bello, ſed in pace diu deſideraverunt. Fuit enim tanta liberali- tate, cum compluribus locis prædia hortosque haberet, ut nunquam eis cuſtodem impoſue- rit, fructus ſervandi gratia, ne quis impedi- retur, quo minus ejus rebus, quibus vellet, frueretur. Semper eum pediſſequi cum num- mis ſunt ſecuti, ut, ſi quis opis ejus indige- ret, haberet, quod ſtatim daret, ne differen- do videretur negare. Sæpe, cum aliquem of- fenſum fortuna videret minus bene veſtitum, ſuum amiculum dedit. Quotidie cœna ſic ei coquebatur, ut, quos invocatos vidiſſet in fo- ro, omnes devocaret, quod facere nullum diem prætermittebat. Nulli fides ejus, nulli opera, nulli res familiaris defuir. Multos locupleta- vit, complures pauperes mortuos, qui, unde efferrentur, non reliquiſſent, ſuo ſumtu extu- lit. Sic ſe gerendo minime eſz mirandum, ſe & vita ejus Juit Jecura & mors acerla. Corn. Nep. in Cim. Ahſtinentia laudabilis. XXVI. Diomedon Cyzicenus rogatu Arta- Xerxis Epaminondam pecunia corrumpendum ſuſceperat. Hic magno cum ponders auri The- bas 206 Hiſtoriologen. bas venit, & Micythum adoleſcentulum quin- que talentis ad ſuam perduxit voluntatem, quem tum Epaminondas plurimum diligebat. Mieythus Epaminondam convenit, & cauſam adventus Diomedontis oſtendit. At ille Dio- medonte coram, nihil, inquit, opus pecunia eſt. Nam ſt ena reæx vult, quæ Thebanis ſint utilia, gratis facere ſum puratus: ſen autem contraria, non babet auri atgue argenti ſa- tis; namque orbis tetrarum divitias accipe- re nolo pro patriæ caritate. Te, qui me in- cognitum tentaſti, tuique ſimilem exiſtimaſti, non miror, tibique ignoſce; ſed egredere pro- pere, ne alios corrumpas, cum me non po- tueris. Tu Micythe, argentum huic redde; niſi id confeſtim facis, ego te ttadam magiſtra- tui. Hunc Diomedon cum rogaret, ut tuto exire, ſuaque, quæ attuliſſet, liceret efferre: iſtud, inquit, faciam; neque tua cauſa, fſed mea, ne, ſi tibi ſit pecunia ademta, aliquis di- cat, ad me ereptum perveniſſe, quod dela- tum accipere noluiſſem. A quo cum quæſiſſet, quo ſe duci vellet, & ille Athenas dixiſſet; præſidium dedit, ut eo tuto perveniret. Ne- que vero id ſatis habuit, ſed etiam, ut invio- latus in navim alſcenderet, per Chabriam Athe- nienſem effecit. Corn. Nep. in Epam. Severitas Judicis. XXVII. Siſamnem, unum e Perſarum judi- eibus, quod, pecunia accepta, injuſte judicaſſet, rea Cumb'pfes morte plectt juſſit, interemptoqgue detracta i e Ne Kl Ntpne idet Ttwrnn WVIL Nosſen un cun Teun cun n Kuum ale in en tunten, M ennncucrprin, Dapri, gnen, Ugente,k ed Nuſe leih Meigzne uling, en in — tntcenl NEH dn rnen Nrmmmtiehe. offenit, Aenen it. A ledo. lut, Opbs eni le Natmm t Uttier n utn . it⸗ genni n Alttis acetge⸗ iycli ne ir. Inlemeigini, Elenrttet r. Cun e on d, Erum dut dle NtAhmmr. Cum Mene, ller, kegre ekm Uepte nn anin l izatenth Aons Henile, guot tel Tonocumgelle, Chenns Anit, ſenſenitt N. Retmm, It im. etChihnn Ne P 4 Ciei. n eealuuum 4 Hicjatte deth Hiſßtoriologia. 207 detracta pelle contexit tribnnal, in quo ille ſede- rat. Tum filium ejus Otanem ibidem ſedere judicem voluit, admonitum, ut nunquam pa- ternæ culpæ ac pœnæ obliviſceretur. Herodo- tus L. 5. Severior poſtea Artaxerxes, alius Perſarum rex, in quosdam malos judices fuit; nam vivis pelles detrabi præcetit, Tisqiie alio- um judicum ſubſellia inferni, ut recens ſem- per ante oculos haberent exemplum juſtitiæ non impune violatæ. Diod. Sic. L. 15. Taciturnitas ingenioſa. XXVIII. Mos ſenatoribus Romæ fuit, in cu- riam cum prætextatis filiis introire. Tum, cum in ſenatu res major quæpiam conſultata, eaque in diem poſterum prolata eſt, placuit, ut eam rem, ſuper qua tractaviſſent, ne quis enunciaret prius, quam decreta eſſet. Marter Papirii pueri, qui cum parente ſuo in curia fuerat, percontatur filium, quidnam in ſena- tu patres egiſſent. Puer reſpondit, tacendum eſſe, neque id dici licere. Mulier fit audien- di cupidior; ſecretum rei & ſilentium pueri animum ejus ad inquirendum everberant; quæ- rit igitur compreſſius violentiusque. Tum pu- er, matre urgente, lepidi atque feſtivi mendacii conſilium capit; actum in ſenatu dicit, utrum videretur utilius exque republica eſſe, unusne ut duas uxores haberet, an ut una apud duos nupta eſſet. Hoc illa ubi audivitz animo com- paveſcit; domo trepidans egreditur ad ceteras matronas; pervenit ad ſenatum poſtero die 208 Hiſzoriologia. matrumfamilias caterva. Lacrimantes atque obſecrantes orant, una potius ut duobus nup- ta fieret, quam ut uni duæ. Senatores ingre- dientes curiam, quæ illa mulierum intempe- ries, & quid ſibi poſtulatio illa vellet, mira- bantur. Puer Papirius in medium curiæ pro- greſſus, quid mater audire inſtitiſſet, quid ip- ſe matri dixiſſet, rem, ſicuti fuerat; denar- rat. Senatus fidem atque ingenium pueri exo- ſculatus, conſultum facit, ut poſthac pueri cum datribes in curiam ne introéant, præter ille unus Papirius. Atque puero pbpoſzen cogno- mo, tnt honoris gratia zUn Jitumn Prtertatus; ob loquendi tacen Sijue in ætate Praterta pruden- ziam. Aul. Gell. L. I. C. 23. Amicus isdte ad aras. XXVIII. Damon & Pythias, Pythagorei, tam fidelem inter ſe amicitiam junxerant, ut mori parati eſſent alter pro altero. Cum eorum al- ter a Dionyſio tyranno nece damnatus impe- traſſet tempus, quo profectus domum res ſuas ordinarat: alter vadem ſe dare tyranno pro re- ditu ejus non dubitavit, ita ut, ſi ille non re- vertiſſet ad diem, moriendum eſſet libi ipfi. Igltur omnes, & inprimis Di onyſius, cupidi exſpectabant novæ atque ancipitis rei exitum. Appropinquante deinde definita die, nec illo redeunte, unusquisqne ſtultitiæ damnabat tam temerarium ſponſorem. At is, nihil ſe de amici fide metuere, prædicabat. Et ille ad diem dictam ſupervenit. Admiratus eorum fidem Un Cotuern 1 ) M en Cuin r Yraelle, Eet t, ibeloe, in uſderiocerleni ſalihik ſtem 1 (khur⸗ 1i, tetteſruler⸗ Grunno gole⸗ be mo ke ſo cabat, ke mirnnsn 4 Een Hiſtoriologia. 209 HM fidem tyrannus petivit, ut E& in amicitiam ter- tium reciperent, & ſupplicio liberavit eum, quimorte erat plectendus. Val, Max. L. IV. c. 7. Pœna ſacrilegii. XXX. Dionyſius major, Siciliæ tyrannus, ut crudelitatem exercuit in ſuos, ſic fuit im- pius in Deos furtis & cavillationibus. Cum in fanum Jovis veniſſet, detraxit ei aureum ami- culum, quo fuerat a tyranno Gelone exorna- tus, atque in eum etiam cavillatus eſt, di- cens, ſtate grave eſſè nureum amiculum, bie- me frigidum, eique laneum padlium injecit, quod dicebat aptum eſſe ad omne tempus. lIdem Æculapio barbam auream demi juſſit; neque enin, inquiebat, convenit, barbatum eſſe filium, ecum in omnibus fanis pater ejus Apol- lo imberbis ſit. Fano quodam expilato naviga- bat Syracuſas, & cum ſecundiſſime curſum te- neret, videtisne, inquit, amici, quam bona navigatio detur ſacrilegis a diis immortalibus. Non exſolvit quidem ſtatim Dionyſius debita impietati ſupplicia, at poſtea inſidiis ſuorum oppreſſus interfectus eſt; divina enim ira ple- rumque lento gradu procedit ad vindictam ſui, tarditatemque ſupplicii gravitate compenſat. Cic. L. I. de Nat. Deor. XXXI. Cum e Sicilia rediens Pyrrhus rex Epiri claſſe præterveheretur Locros, theſauros fani Proſerpinæ ſpoliavit, & pecunia in naves impoſita, ipſe terra eſt profectus. Quid ergo evenit? 210 Hiſtoriologid. evenit? Claſſis ejus poſtero die lacerata eſt fœ- diſſima tempeſtate, omnesque naves, quæ ſa- cram pecuniam habebant, ejectæ ſunt in litto- ra Locrorum. Qua tanta clade edoctus tandem rex, eſſe Deos, zuſſit pecuniam omnem congaifi- tam referri in theſauros Proſerbinx. Nec ta- men unquam poſtea quicquam proſperi evenit ci, pulſusque ex Italia ignobili morte occu- buit. Cum temere noctu ingreſſus eſſet Ar- gos, lancea primum leviter vulneratus fuit a juvene quodam argivo. Matrem habebat hic anum pauperculam, quæ inter alias mu- lieres ſpectans prælium e tecto domus, quum videret Pyrrhum ferri toto impetu in auctorem vulneris ſui, timens vitæ filii protinus tegulam corripuit, & utraque manu libratam demilſit in caput regis. Quo vulnere dejectus ex equo Pyrrhus a Zopyro quodam eſt obtruncatus. Liv. L. XXIX. c. 18. Juſſtitia in bello. XXXII. Pyrrhi bello mazimum exemplum juſtitiæ in hoſtem eſt a Romanis datum. Cum Pyrrhus Epiri rex bellum populo romano intu- liſſet, & de imperio certamen eſſet cum rege Benerolſ ac potente: perfuga venit ab eo in ca- a Fabricii conſulis, & pollicitus eſt, ſe Pyr- rhum veneno necaturum, ſi ſibi præmium pro- oneretur. Hunc Fabricius reducendum ad yrrhum curavit. Si ſpecie utilitatis decipi ſe paſſus eſſet Fabricius, ſuſtuliſſet unius perfu- gæ opera magnum bellum, & gravem populi romani Hyn Kerimm et ligbimm ſ INis, Genn h ieumm n cuns yrhtrie oitans Dnmnet ,Eiberun en i Po ant rauft te 6o Eb wnun (0 Eö eertr, Ut opthes onand eſelim ( WI Mef ſugiren We MWnsn onvipigrun ape adlne 0he enl Ntanm gll e iner aunii nr Aeront. Cike Nllepr 8 Nuduzet Un Puninent, keniet elktn. Gniing ie n, e Gll, enien eenlellagie hni inittn Hiſtoriologia. 211 gkun n romani adverſarium. Sed magnum dedecus , lL fuiſſet & flagitium, venenis certaſſe cum hoſte eſec oren 1 . . . u minin non armis, & eum non virtute ſed ſcelere fuiſ- u e ſe ſuperatum, cum quo laudis certamen erat gin de Romanis. Hanc Fabricii magnitudinem animi Mne. Ri. admirans Pyrrhus exclamaſſe fertur: bic eſt - in groſege) le Fubricius „ gui dihtoilius ab honeſzate, quam ll morte ga. ſol a curſu ſuo averti poteſt. Gratias & Fabri- tgeſis eſt cio & populo romano egit, & ne ipſe benefi- ei cio victus videretur, quoscunque tum habe- Mbren kan bat captivos romanos, dimiſit ſine pretio & kimdum. bene veſtitos. Cic. L. III. Offic. c. 22. ocoms, cnun Neiftalhnn XXXIII. Diverſi animi characteres. inmmsrln P) Philippi regis Macedoniæ, & filii ejus imnun Eenitt Alexandri M eeCeeandrene⸗ . ndtommensIin. Philippus rex Macedoniæ armorum quam conviviorum apparatus fuit ſtudioſior; cui maxime opes erant inſtrumenta bellorum; di- vitiarum quæſtu, quam cuſtodia ſolertior, ita- Gninun enn que inter quotidianas rapinas ſemper inops msdrun (In erat. Miſericordia & perfidia in eo pari jure nltenmminn dilecteæ. Nulla apud illum turpis ratio vincen- enelk in e“ di. Blandus pariter & inſidioſus alloquio, qui Geltchenna plura promitteret, quam præſtaret; in ſeria ſersel,e E jocos artifex. Amicitias utilitate non fide immm colebat. Gratiam fingere in odio, in gratia 1, relltenan offenſam ſimulare, inſtruere inter concordan- ge uilins des odia, apud utrumque gratiam quærere, Giſſtuinet ſolennis illi conſuetudo. Inter hæc eloquentia Eafafl inſignis, oratio acuminis & ſolertiæ plena, ut en e α2 necE 212 Hiſtoriologia. nec ornatui facilitas, nec facilitati inventio, nec inventionibus deeſſet ornatus. Huic Alexander filius ſucceſſit, & virtute & vitiis patre major. Vincendi ratio utrique di- verſa. Hic aperte, ille artibus bella tractabat. Deceptis ille gaudere hoſtibus, hic palam fu- ſis. Prudentior ille conſilio, hic animo ma- gnificentior. Iram pater diſſimulare, plerum- que etiam vincere; hic ubi exarſiſſet, nec di- latio ultionis, nec modus erat. Vini nimis uterque avidus, ſed ebrietatis diverſa vitia. Pater de convivio in hoſtem procurrere, ma- num conſerere, periculis ſe temere offerre; Alexander non in hoſtem, ſed ſuos ſævire. Quamobrem Philippum ſæpe vulneratum præ- lia remiſere; hic amicorum interfector convi- vio frequenter exceſſit. Regnare ille cum ami- cis volebat, hic in amicos regna exercebat. Amari pater malle, hic metui. Literarum cul- tus utrique ſimilis. Solertiæ pater majoris, hic fidei. Verbis atque oratione Philippus moderatior, hic rebus. Parcendi victis filio animus & promtior, & honeſtior; ille nec ſo= ciis abſtinebat. Frugalitati pater, luxuriæ fi- lius magis deditus erat. Quibus artibus orbis imperii fundamenta pater jecit, operis totius ASr filius conſummavit. Juſtin. L. IX. c. VIII. 2.) Caji Cæſaris, & Marci Catonis. His genus, ætas, eloquentia prope æqualia fuere: magnitudo animi par, item gloria; alia Lehacn ineh air Anlein mCgniumd erando, in Pgorimm n gamgnt lususonin zoCEiNu Olne, epis nl leenilcenenn eUlmuamine Nhut, Ibl Wn Pocmnee — – 1 Gretiats rar. gtehkiane om irdlee, dunm non e DWhentacer mllebn gl magsilemee Iumdell. 0Mbr W , imnmgimnixan lefielemlne kuimmuin EGnt, tene Ten nun mretten nn M nnte ſe 1 NPead laſerf kat il Nnn mnikt , hie mnin 1. linmnlur, Mend utllet, hert at. Vni nin tis Elrerla in lrocumere, ni P temere olene el ſos lerite ercmmm . el s kgn andn etmi, Liennma ene rr Mun, Irtone Pfiſpnt Drrenci nids fl ekio, e eſ uet, lnme f übusertbesctdi ec dhets t Pitnl. 1 (aciCron 4 34 e MM erino, n, ien; . Hiſtoriologia. 213 alia alii. Cælſar beneficiis ac munificentia ma- gnus habebatur; integritate vitæ Cato: ille man- ſuetudine & miſericordia clarus factus; huic ſe- veritas dignitatem addiderat: Cæſar dando, ſublevando, ignoſcendo; Cato nihil largien- do gloriam adeptus eſt: in altero miſeris per- fugium erat; in altero malis pernicies: illius facilitas; hujus conſtantia laudabatur. Poſtre- mo Cælſar in animum induxerat laborare, vi- gilare, negotiis amicorum intentus ſua ne- gligere, nihil denegare, quod dono dignum eſ- ſet, ſibi magnum imperium, exercitum, bellum exoptabat, ubi virtus eniteſcere poſſet. At Catoni ſtudium modeſtiæ, decoris, ſed maxi- me ſeveritatis erat. Non divitiis cum divite, neque factione cum factioſo; ſed cum ſtrenuo virtute, cum modeſto pudore, cum innocen- te abſtinentia certabat; eſſe quam videri bonus malebat. Ita quo minus gloriam petebat, eo magis illam adſequebatur. Sall. in bello Cati- linario. c. LIV. Oblivio interdum præſtat memoriæ. XXXIV. Apud Græcos fertur incredibili qua- dam magnitudine conſilii & ingenii Athenienſis ille fuiſſe Themiſtocles: ad quem quidam do- Qus homo atque inprimis eruditus acceſſiſſe di- citur, eique artem memoriæ, quæ tum pri- mum proferebatur, pollicitus ſe traditurum. Cum ille quæſiſſet, quidnam illa ars efficere poſſet? dixiſſe illum doctorem ajunt, ut omnia meminiſſet; & ei Themiſtoclem reſpon- 3 diſſe, 214 Hiſtoriologia. diſſe, gratius ſibi illum eſſe facturum, ſi ſe ob- liviſei, quæ vellet, quam ſi meminiſſe docuiſ- ſet. Wam memini, ait, etiam quæ nolo, obli- viſei non poſſum, quæ volo. Cic. L. 11. de Orat. Arrogantia damnoſa. XXXV. Arioviſtus Germanorum rex tantos ſibi ſpiritus, tantam arrogantiam ſumſerat, ut ferendus non videretur. Quamobrem placuit Cæſari, ut ad Arioviſtum legatos mitteret, qui ab eo poſtularent, ut aliquem locum medium utriusque colloquio deligeret, velle ſe de repu- blica, & ſummis utrinsque rebus cum eo agere. Ei legationi Arioviſtus reſpondit: ſi quid Wſi a Cæſaxre opus éſſet, ſeſe ad eum venturum fuiſſe; ſi quid ille a ſe velit, illum ad ſe venire oporte- re. Pratenea ſe negue ſine exercitu in egs par- tes Galliæ venire audere, quas Cælar pohſederet; eéqgut everecitum ſine nagio commeatu atgue o- limento in unum locuin contrabere poſſè. Sibi autem mirum videri, quid in ſua Gallia, quam bello viciſſet, aut Cælari, aut oimnino populo ro- mano negotii eſet. Sed non multo poſt, ma- na ſtrage facta, victus eſt a Cæſare Ariovi- Hus „ qui naviculam deligatam ad ripam na- ctus ea profugit. Reliqui omnes ab equitibus Cæfarianis ſunt interfecti. Jul. Cæl. L. I. e. 34. Magiſtratus ſtomacho comparatur. XXXVI. Romæ cum a patribus plebs ſeces- ſſiet, nec revocari poſſet: placuit oratorem ad eam r — — 2 en ati Menenan ie VIun & Grun. 18 ttcolhu cdi & Porräron uugaſee ſeran /, dls nerdül . 1. Ernoſech iſnet Dd mn Anitulſtttitu/ tum u N ahn , tn, nee ute von ffenfme hnte t⸗ fintte cifſe Aart ahpnaey vettn feriun N,dee n Illyten in oue tifti titemnitr, utſmn anſcttn lir, ,un i Vur gt t, II Mieitecec Eäingle aneſon nn Gen ſendend degenſiczeſet eKem maſumn adl Muniimet Crne erte ari 0 , — Cnn, Memnilſe koent vle nh, el. ll. 10t Orumn keruns in nbtt, nohen ghan wönitereh gi wum metinn Ulberhr. MMonangtet. eAgd iMia denunin fliſe; Ponmnnte⸗ teſeittnen iar⸗⸗ naiif llen, unnet, er. nin ⸗ G ſu ilin a nlin fn unlio dol, N. 1CEüre Atori⸗ N ihen d⸗ nne Meguübe 1 Onthttnnn. bis gets cribrs 4 neuitonue. nellien Hiſßtoriologia. 215 eam mitti Menenium Agrippam, facundum virum, & , quod inde oriundus erat, plebi carum. Is intromiſſus in caſtra priſco illo di- cendi & horrido modo nihil aliud, quam hoc narraſſe fertur: tempore, quo in homine non, ut nunc, omnia in unum conſentiebant, ſed ſingulis membris ſuum cuique conſilium, ſuus ſermo fuerat, indignatas reliquas partes, Fua cura, ſuo labore ac miniſterio ventri omnia quæri; ventrem iin medio quietn nibil aliud, quam datis voluptatibus frui. Conſpiraſſe inde, ne manus ad os cibum ferrent, nec os neciperet datum, nec dentes conufcerent. Hac ira dum ventrem fame domare vellent, ipſa una membra totuimque oorpus ad extremam talem veniſſè. In- de apparuiſſe, ventris quoque haud ſegne mi- niſterium eſſe, nec mages ali guam alere eum, reddentem in omnes corporis partes bunc, gquo vivimus vigemusque, divifum pariter in venns naturum confecto cibo ſanguinem. Comparan- do bine, quam inteſtina corporis ſeditio ſimilis eſſet inæ plebis in patres, fieriſſe mentes bomi- num. Agi deinde de concordia cœρtum, con- ceſſumque in conditiones, ut plebi ſui magi- ſtratus eſſent ſacroſancti, quibus auxilii latio adverſus conſules eſſet, neve cui patrum ca- pere eum magiſtratum liceret. Ita creati Tri- buni plebis duo C. Licinius & L. Albinus. Liv. L. II. Cc. 32. e Interdum veram portendunt ſomnia cauſam. XXXVII. Singulari vir ingenio Ariſtoteles 4 & 216 Hiſtoriologig. & pæne divino ſcribit, Eudemum Chprium fa- miliarem ſuum iter in MWacedontam fncientem Pheras veniſſes, quæ erat urbs in Theſſalia tum admodum nobilis, ab Alexandro autem tyran- no crudeli dominatu premebatur. In eo igi- tur oppido ita graviter zægrum Eudemum fuiſſe, ut omnes medici dikiderent. Ei viſum eſſe in guiete egiegia Jucie ju venem dicere, fore, ut brevi convaleſeeret, paucisque diebus interitu- rum Alerandrum tyrannum; ipfum autein Eude- mium gquinquennio poſz domuim eſſe rediturum. Atque ita guidem prima ſtatim, ſceribit Ariſto- teles, conſecuta, & convaluiſſe Eudemum, & ab uxoris fratribus interfectum tyrannum; quin- zo autem anno exeunte, eum eſſét ſpes ex illo mnnio in Oppruim illum er Sicilia ee reditu- praliantem illum ad Syracuſas occidiſſe. E guo ita illud ſomnium eſſe interpretatum, ut, cum animus Eudemi ex corpore exceſſèrit, tum domum revertiſſe videatur. Cic. L. I. de Divin. Ejiusdem Argumenti. XXXVIII. Cum duo gquidam Arcades familia- nes, ſcribit Cicero, iter una facerent, & Mega- ram veniſſent: alterum ad cauponem divertiſſe, ad hoſpitem alterun. Qui ut cœnati gquieſce- rent, coneubia nocte viſiun eſſè in ſomniis ei, qui erat in boſpitio, illum alterum orare, ut Jub- veniret, guod ſibi a caupone interitus parare- tur. Eum primo perterritum ſomnio Jurrexiſ- Js, deinde, cum ſe collegiſſet, idque viſanmn nibilo 11. let ex on 4 NM Wncad nsDimockson, lisels, e, Dunenntam, mu un, ernennle, enebtut. 1in. Gin Eiſenin lenz, ſye e lin iren ihin uran ic. nlem. n ſetbi Arito⸗ N P. 1 8 lennuyn, G anhi n iitfr. Cie hl unen iin Aenit tinli⸗ ſrennt, r onlponen kerti, i lt nmt gliſe erun oflle, 4 , intertti zu⸗ ,ſunin Arn⸗ ,,n, 10 t⸗ ihne n 6 Hiſtoriologia. 217 nibilo babendum eſſe Juxiſſet, recubuiſſe. Tum ei dormienti eundem illum viſum eſſe rogare, ut, quoniam ſibi vivo non ſübveniſſet, mortem ſuam ne inultam eſſe pateretur: e interfectum in plau- Krum a caupone eſſe conjectum, & ſupra ſiereus injectum; petere, ut mane ad portam adeſſet, priusquam plauſtrum ex ophido exiret. Hoc ve- ro ſomnio eum commotum mane bubulco praſto ad portam fuiſſe; guagſiſſe ex eo, quid oſet in plauſero; illum perterritum fugiſſe; mortuum erutuim eſſe; cauponem, re patefacta, pœnas dediſ- Je. Quid boc ſomnio dici divinius poteſt? Ibi- dem. Wihil eſt ex omni parte beatum. XXXIX. Cum quidam ex Dionyſiüi aſſentato- ribus Damocles commemoraret in ſermone co- pias ejus, opes, majeſtatem dominatus, rerum abundantiam, magnificentiam ædium regia- rum, negaretque, unquam beatiorem quem- quam fuiſſe; visne igitur, inquit, Damocle, quoniam hæc te vita delectat, ipſe eandem de- guſtare, & fortunam experiri meam? Cum ſe ille cupere dixiſſet, collocari juſſit hominem in aureo lecto, ſtrato pulcerrimo textili ſtragu- lo magnificis operibus picto, abacosque com- plures ornavit argento auroque cælato. Tum ad menſam eximia forma pueros delectos juſſit conſiſtere, illosque ad nutum illius intuentes diligenter miniſtrare. Aderant unguenta, co- ronæ; incendebantur odores; menſæ conquiſi- tiſſimis epulis exſtruebantur. Fortunatus ſibi 5 Damoeles 218 Hiforiologia. Damocles videbatur. in hoc medio apparatu fulgentem gladium e lacunari ſeta equina ap- penſum demitti juſſit, ut impenderet illius bea- ti cervicibus. Itaque nec pulcros illos admi- niſtratores adſpiciebat, nec plenum artis ar- gentum, nec manum porrigebat in menſam, jam ipſæ defluebant coronæ. Denique exora- vit tyrannum, ut abite liceret, quod tam bea- tus nollet eſſe. Satisne videtur declaraſſe Dio- nyſius, nihil eſſe ei beatum, cui ſemper ali- quis terror impendeat? Cic. Quæſt. Tuſc. L. V. Conjecturæ interdum fallunt. XXXX. In itinere quidam proficiſcentem ad mercatum quendam & ſecum aliquantum nummorum ferentem eſt comitatus. Cum hoc, ut fere fit, in via ſermonem contulit, ex quo factum eſt, ut illud iter familiarius facere vellent. Quare, cum in quandam tabernam divertiſſent, ſimul cœnare, & in eodem loco ſomnum capere, voluerunt. Cœnati diſeubue- runt ibidem. Caupo autem (nam ita dicitur poſt inventum, cum in alio maleficio depre- henſus eſſet) cum illum alterum, videlicet qui nummos haberet, animadvertiſſet: noctu, poſtquam illos arctius, ut fit, jam ex laſſitudi- ne dormire ſenſit, acceſſit, & alterius eorum, qui ſine nummis erat, gladium propter appo- ſitum e vagina eduxit, & illum alterum occi- dit, nummos abstulit, gladium cruentum in vaginam recondidit, ipſe ſeſe in lectum ſuum recepit. Ur — — — 2ai le men, n, nlwome u , e fum bhmm Gknum, N Et. CLI Uuummn ibdlnen n W Demdode⸗ ſs, Auit Aheni n ſiam wprtler e Mon ghoner, ut Ir dken, Alin iliks Aineit Emuinn ei Eumm, m meui nir lu ote Uunm, un gids CCNkd erke ie Alile, Ac d lenico Ne ocken Umdon 4 ilen . — Hiſtoriologia. 219 end n I recepit. Ille autem, cujus gladio occiſio erat tinmenen facta, multo ante lucem ſurrexit, comitem il- rl ier⸗ lum ſuum inclamavit ſemel & ſæpius, illum genmnun ſomno impeditum non reſpondere exiſtimavit; tieie de ipſe gladium, & quæ ſecum attulerat, ſuſtulit, le reid, S ſolus profectus eſt. Caupo non multo poſt ier iunn Cunr. conclamavit, hominem eſſe occiſum, & cum iimeie quibusdam diverſoribus illum, qui ante exie- e auee rat, conſequitur, in itinere hominem compre- el kenperde hendit, gladium ejus e vagina educit, reperit el cruentum, homo in urbem ab illis deducitur, ac reus fit. Cic. L. II. de. Invent. unfhlin. Damnum appellandum eſt cum mala fuma lucrum. Konn dnunnn Aanims n XLI. Themiſtocles, victis navali prælio Per- uEmornonmda, ſis, dixit Athenis in concione, ſe habere con- s eramlaickn ſilium reipublicæ ſalutare, ſed illud vulgari irgundmdhen non oportere, poſtulavitque, ut populus da- un, E neun ia ret aliquem, quicum communicaret. Datus I. Ceundint. eſt Ariſtides. Huns ille monuit, elaſſem Lace- len un indeim dæmoniorum, quæ ſubduta erat ad Gytheum in mieid ee. portum, clam zucendi poſe, docuitque, hac lenunm, Wtelcendi ratione frangi quoque poſſe opes Lacedæmo- tence n niorum, cum quibus de Græciæ principatu rin imaliind contendebant Athenienſes. Quod Ariſtides ,mmem cum audiviſſet, ad concionem exſpectatione ſuſpenſam rediit, dixitque: perutile videri con- dium proprer 1 . 5 — — ſilium, quod Themiſtoeles afferret, ſed mini- äium auem me honeſtum eſſe. Athenienſes, quod hone- ein ſtum non eſſet, id quoque non eſſe utile judi- E in kan J caverunt, 220 Hiſtoriologia. caverunt, & auctore Ariſtide repudiaverunt eam rem, quam ne audierant quidem. Me- lius hi, quam nos, qui piratas immunes, ſo- cios vectigales habemus. Cic. L. III. Off. c. 11. Magnatibus amici veritatem dicentes rariſſimi. XLII. Quum bellum Græcis indiceret Xer- xes, nemo non impulit animum ejus tumen- tem, oblitumque, quam caduca eſſent ea, quibus confideret. Alius ajebat, Græcos non laturos nuncium belli, & ad primam adven- tantis exercitus famam terga verſuros: alius, nihil dubii eſſe, quin Græcia non vinci ſolum, ſed etiam obrui poſſet illa, quam ſecum tra- hebat, innumerabili militum multitudine. Cum in hunc modum multa jactarentur, quæ concitarent regem nimia æſtimatione ſui furen- tem: Demaratus Lacedæmonius ſolus dixit, ipſam illam, qua placeret ſibi, militum turbam indigeſtam & gravem non facile regi poſſe, & periculum eſſe, ne pauci Lacones obſtruentes corporibus ſuis commiſſas ſibi Græciæ angu- ſtias atque aditus morarentur tot illa gen- tium millia. Acciderunt, quæ Demaratus prædixerat. Victus Xerxes, & regnum ſuum trepida fuga repetere coactus, Demarato gra- tias egit, quod ſolus ſibi verum dixiſſet. Sen. de Benef. L. VI. c. 31. Bene- Hn Nimmn hr Ull. lto, ſu Ss, 1 tn Aan et. Hl ity ne gben Ae Uttent pnth Dusxlimmz, un Nontt,10 gen rlen lelere forunsſper ceni ote etiiler, n ole ktium oet i Crdn Il Attennt, W, n nm K Wllende Dn Wisederk budnen, En ten rlick, ume Lndn, guurtu o un bengn in Canmn un i tir Clemnn d miuet lutege oguten mun Nlwe n Nenmn WIlgiign pcummnwun penonft, lie l mtini Aeit iſte lltsnintigen tenk glien , intbnnne d. Mretolnnng . C lelllketn titenn Cingn 1 uſ bclccet N. imnn eig unen natle eſen e, ehr, GrRIn Buinmahten. emn ainds: As, TudkNniiſnn, lu,an ENr MUnn Mhtinine Glu nremt Aionine ſiiren⸗ unoni n di rbis nittum unban llcle rg M,6 lxone otlnene 8i Crrcke unr⸗ endnt a gn⸗ 1 Aer Demunlt 6, Cnynunim g,hmn, un culig D Hiſtoriologia. 221 Beneficentia principum virtus laudabilis. XLIII. Titus, quia natura erat benevolen- tiſſimus, amor ac deliciæ generis humani ap- pellatus eſt. Hoc illi propoſitum & ſolenne fuit, ne quem accedentium ad ſe ſine ſpe di- mitteret. Admonentibus vero amicis, quaſi plura polliceretur, quam præſtare poſſet, non oportere, ait, quemquam a ſermone princi- pis triſtem diſcedere. Atque etiam quondam recordatus ſuper cœnam, quod nihil cuiquam toto die præſtitiſſet, memorabilem illam meri- toque laudatam vocem edidit: amici, diem perdidi. Quædam ſub eo fortuita ac triſtia acciderunt, ut, incendium Romæ per tri- duum, & peſtilentia, quanta raro aliàs. In his ac talibus adverſis non modo principis ſol- licitudinem, ſed & parentis affectum ſingula- rem præſtitit, nunc conſolando, nunc opitu- lando, quatenus ſuppeteret facultas. Exſtin- o tam benigno imperatore, majore civium damno quam ſuo; omnes tanquam in propria orbitate doluerunt, & ſenatus tantas mortuo gratias egit, laudesque congeſſit, quantas ne vivo quidem unquam & præſenti. Suetonius in Tito c. 10. 11. Nec minor abſtinentia. XLIV. Legati a Samnitibus ad C. Fabricium imperatorem romanorum venerunt, & com- memoratis, quæ ille benevole in Samnites, bPoſt redditam illis pacem, fecerat: dono ſ Ob-e⸗ 222 Hiſtoriologia. obtulerunt cum ſervos multos, tum grandem pecuniam, atque orarunt, ut acciperet utere- turque. Id vero ſe facere dixerunt, quod vi- derent, multa ei ad ſplendorem domus & vi- Gus deeſſe, neqne pro magnitudine ejus ac dignitate lautum illi apparatum eſſe. Cœna- bat quippe ad focum illas ipſas radices & her- bas, quas in agro repurgando triumphalis ſe- nex vulſerat, totaque ejus ſupellex argentea ſalino conſtabat & patella ad uſum ſacrorum, quæ tamen ipſa corneo pediculo ſuſtinebatur. Tum Fabricium ferunt reſpondiſſe: quamdiu cupiditatibus olſfiſtere atque imperare poſſet, nunquam ſibi guidguam defuturum, propterea ſe pecuniam, qua nibil ſibi opus AOet, non accipere ab iis, guibus ſäiret eam uſui eſé. Erat certe Fabricius continentiæ ſuæ beneficio ſine pecunia prædives, quia locupletem illum faciebat non multarum rerum poſſeſſio, ſed paucarum deliderium. Ergo domus ejus, quemadmodum argento & mancipiis Samnitum vacua fuit, ita gloria ex his contemtis parta referta fuiſſe dici poteſt: Vivitur parvo lene, cui paternum Splendet in menſa tenui ſalinum; Mec leves ſomuos timor aut eupido Sordidus aufert. Hor. L. II. Od. 16. Aul. Gell. L. I. c. 14. & Val. Max. L. IV. Cc. 24. XLV. Diogenes Alexandro roganti, ut di- ceret, ſi quid ſibi opus eſſet, libere reſpon- dit: M cun a mr gulen i r ſe min Uen dile ſenne ur een ,ignd Gte locigena m lcente Mudn. , Unule uen Cun hir ogle nt ,iulnk beretli l, o it Aigten n gſih r efhe e geand iſun re eumt ſti nl ee Cn ne; ſe eik Chns unegun Ki Cnlegrwla vdid⸗ G) Nun Nernes Doiſgne hnmne, Kibus his, won nfntopentgeann olit t, Minen E inenn hen ll lfun iun nre el P. N ICNRC aken Nhn ſiumk INlinte eleent haun ilh äi oſe nitt ſe, in eN lgi N— lltk, n grande n Nt ichgetinee editennd aot . Noren ng En Wzpnitucire Aae ſtumn eſle (rn. ls alcer . ntötmunptult, Ellrler mene Audn ſernnn, Alld linetaen, frmm itent ſei hn iſt, me ſent en ii eſi tnendzrtectc nalhentenkn hnnn ltdn N ro Comg eſt, ” tös oonemtan i ennm i inmn; Pr aut ich Gkidn afn. 1CdLo tin wutht y Ihetf. Pndſe: ſlontu Hiſtoriologia. 22³¾ dit: nunc quidem paulum a ſole abſis; offe- cerat quippe apricanti. His auditis Alexan- drum dixifſe ferunt: niſt Alexander eſem, li- benter eſſem Diogenes. Multo potentior mul- toque locupletior tunc erat Diogenes, omnia poſſidente Alexandro. Etenim aliquid majus erat, illum nolle accipere, quod offerretur, quam hunc poſſe dare. Et qui gloriari ſole- bat, a nullo ſe beneficiis victum, eo die viéctus eſt, quo vidit aliquem, cui nec dare quid- quam poſſet, nec eripere. Idem prædicare ſo- lebat, quanto ipſum regem bPerſarum felicitate ſuperaret: ſibi nihil deeſſe, illi nihil ſatis un- quam fore; ſe ejus voluptates non deſiderare, quibus nunquam ſatiari ille poſſet; ſuas eum conſequi nullo modo poſſe. Hæc vere Dioge- nes; nam KXerxes refertus omnibus præmiis bonisque fortunæ, non peditatu, non eque- ſtribus copiis, non navium multitudine, non infinito pondere auri contentus prœmium pro- poſuit ei, qui inveniſſet novam voluptatem. Qua inventa ipſe non fuir contentus: neque enim unquam hnem invenit libido. Cie. Quæſt. Tuſo. L. V. XLVI. Cum P. Cornelius Scipio prælio vi- Gor ſe erga Hiſpanos geſſiſſet perhumaniter, circumfuſa multitudo regen eum ingenti con- ſenſu appellavit. Tum Scipio, ſilentio per Præconem facto, dixit: nomen imperatoris, quo ſe milites ſui appellaſſent, ſibi maximum eſſe, negium nomen, alibi magnum, Romæ intolerabile eſſe. Si id ampliſſimum ducerent, guod 224 Hiſtoriologia. quod regale eſet, re alem onimum in ſe eſſe, tacite eos Judicare o , ut autem a regis ap- pellatione alſtinerent, Je orare. Senſere etiam barbari magnitudinem animi id nomen adſper- nantis, cujus admiratione alii mortales ſtupe- rent. Liv. L. XXVII. C. 19. Iraſci punientem dedecet. XLVII. Plutarchus vir doctiſſimus & pru- dentiſſimus ſervo ſuo homini nequam & contu- maci, ſed diſputationibus philoſophicis aures imbutas habenti, tunicam detrahi juſſit ob ali- quod delictum, eumque loro cædi. Ule pri- mum voeiferari: non meruiſſs ſe, ut vapularet; Je nihil ſceleris admiſiſ́. Deinde inter vapu- lundum querimonias jactare, Ketus fundere, eju- latus facere. Poſtremo ad verba objurgatoria converſus dixit: non eſe eo animo Plutarchum, quo illum deceret; pbiloſophum iraſei, turpe ſe: ſoæpe eum, præſente atque audiente ſe, de iracundiæ malis dißeruiß'e, librum quoque de co- bibenda ira pulcherrimum oonſeripfiſe; tis omnni- bus, quaæ in illo libro ſoripta &præceptaeßent, ne- quaquam convenire, quod effuſus in iram Jervun plurimis plagis mulctaret. Tum Plutarchus placide & leniter, quid, inquit, verbero, nunc ego tibi iraſci videor? Ex vultune meo, an ex colore, an ex voce, an etiam ex verbis correptum eſſe me ira intelligis? Mihi quidem neque oculi, opinor, truces ſunt, neque in ruborem ſpumamve efferveſco, neque puden- da dico aut pœnitenda; hæc enim omnia ſi ignoras, VITN Aroho Dmelcmeteſument gleſicbinuum ii Ntetpefenn, mege ſe humgne dole⸗ ent Morturhate yur, imenilund en nm (lnm ek E EInumnels tlam, E Wrs, Aend Clr, W exihnnn n, Negneſln Cr hetram mi tum, ECenr nur. left gtenuna hiimp ,her⸗ in nis genn Nollmm, Clee 1 M ſeind i m Tawis e nedr, icle gen un Eigſuneane Tedtaten Uhene, Doun, 1 Ni en nn n /,4 lt alten VDl m r cin Imiid onaußer. e Aümonts r⸗ 4 1 9 P kotere, iſins nitenum Ccum D Nbetrui alteb d. lno cel. Mrr ſ nuhlnret 2 Denhin, onpe mn eufulner⸗ uil nne dpokr ilſzhen inſi, , ui/,0 Men frt S S cinmum emn 4. Im Plinchns 6, wbt enen ) Endmme meine e nnlizsl MuI i nes un⸗ un⸗ gelo, ele⸗ 1 Hiſtoriologia. . 225 ignoras, ſigna eſſe irarum ſolent. Et ſimul ad eum, qui cædebat, converſo ſermone, iute- rim, inquit, dum ego atque bic diſputamus, boc, quod præcepi, perage. Aul. Gell. L. I. Cc. 26. Teſtamentum ingenioſum. XLVIII. Homo fortunatus & locuples ani- mam editurus teſtamentum condidit, clauſum- que & obſignatum filiis tradidit, præcipiens, ut ne aperirent, antequam ipſe naturæ conceſ- ſiſſet, ſtatimque poſtea, quod juberentur, ef- ficerent. Moritur pater, illi teſtamentum re- ſignant; inveniunt, eum ſuſpicatum, ex tribus unum ſolum ex ſe genitum, ſuumque ac ger- manum eſſe filium, duos, ex adulterio videli- cet uxoris, alieno ſemine procreatos. Man- dat, uti exſtinctum corpus ſuum ſagittis pe- tant, illeque ſolus ſit hæres, qui propius ad cor ſagittam miſerit. Venitur ad magiſtra- tum, videtur atrox & repugnans naturæ, fi- lios in paternum cadaver jaculari. Nihilomi- nus ſtatuitur, ſi hæreditatem cernere velint, juſſum patris exequantur. Alligatur corpus ad columnam, cuique arcus datur cum ſagit- ta. Duo ſeniores jaculantur, pectus ambo tangunt. Tertius idemque natu minimus de- trectat, ſeſeque avertens & illachrymans ar- cum & ſagittam confringit, inquiens: vos hæ- reditatem habetote, ego tam crudelis eſſe non poſſum, ut ſagittam jaciam in cariſſimum pa- trem meum. Judices attoniti decernunt uno conſenſu, 226⁶6 Hiftoriologia. conſenſu, huic ex teſtamento hæreditatem de- beri, qui proxime ad cor patris acceflifſet; quia nimirum maxime eum, & ut legjitimus germanusque filius, dilexifſét. Renunciatur ergo hæres ex afſe ſolus ille, duo alii tanquam ſpurii exhæredes fiunt. Sine dubio elegans bi- Koria, quæ ſimul patris illius ingenium ad eli- ciendam veritatem in re dubia pulcberrimo fa- cto indicet. Credo equidem memorem fuiſſe judicii illius Salomonis inter duas meretrices de infante vivo delitigantes, cum hoc teſta- mentum faceret. Pont. Pœna parricidii apud Romanos. Ex Oratione Cic. pro Sex. Roſeio Amerino. XLIX. Prudentiſſima, inquit Cicero, ci- vitas Athenienſium, dum ea rerum potita eſt, fuiſſe traditur: ejus porro civitatis ſapientiſſi- mum Solonem fuiſſe dicunt, eum, qui leges, quibus hodie quoque utuntur, ſcripſerit. Is cum interrogaretur, cur nullum ſupplicium conſtituiſſet in eum, qui parentem necaſſet, re- ſpondit, ſe id neminem facturum putaſſe. Sa- pienter feciſſe dicitur, cum de eéo nihil ſanxe- rit, quod antea commiſſum non erat, ne non tam prohibere, quam admonere videretur. Quanto majores noſtri ſapientius! qui, cum intelligerent, nihil eſſe tam ſanctum, quod non aliquando violaret audacia, ſupplicium in parricidas ſingulare excogitaverunt: ut, quos natura ipſa retinere in offcio non potuilſ- ſet, En aingniucieß n Inhi Nebe eirin kuwen e n Nocne ſen n daturd ſtrlle am, Ilen, Al lt, it iennn ſer, at is Nnl Ormu uudleticnn s Nhjeer, eli ſelstigſenninme eactsintanen ce nnne, Plun Aten Wam wwid Kcohmnune dden tis, Ucls eſelis Ut Cocete animam Moriuntur, it eon inn alannr tocifn in poltnoticin⸗ Nonnicongnecar. Fimm vrrn .On mhennr ndnſ he la en brh umntſt tulni Chnpulin dt a Onnedhle itls we, i lllernnf Ulemnoremn ful tlus neretnies Cun hoe telr. Dhnumns. /eim, Ali SSõ Nulln ſgplein ntemn neralleh e⸗ Hun otle N Ge eo lil une⸗ Ment, de Goter eren eriul gini CrCon, d ucn, Trole Mgtwern: 6 Gconne- Hiſtoriologia. 22²7 ſet, ii magnitudine pœnæ maleficio ſummove- rentur. Inſui voluerunt in culeum vivos, at- que ita in flumen dejici. O ſingularem ſapien- tiam! Nonne videntur hunc hominem ex re- rum natura ſuſtuliſſe & eripuiſſe, cui repente coœlum, ſolem, aquam terramque ademe- runt, ut, qui eum necaſſet, unde ipſe natus eſſet, careret iis rebus omnibus, ex quibus omnia nata eſſe dicuntur? Noluerunt feris cor- pus objicere, ne beſtiis quoque, quæ tantum ſcelus attigiſſent, immanioribus uteremur: non ſic nudos in flumen dejicere, ne, cum delati el- ſent in mare, ipſum polluerent, quo cetera, quæ violata ſunt, expiari putantur. Denique nihil tam vile, neque tam vulgare elt, cujus partem ullam reliquerint: etenim quid tam eſt commune, quam ſpiritus vivis, terra mor- tuis, litus ejectis? Ita vivunt, dum poſſunt, ut ducere animam de cœlo non queant; ita moriuntur, ut eorum oſſa terra non tangat; ita jactantur fluctibus, ut nunquam abluantur; ita poſtremo ejiciuntur, ut ne ad ſaxa quidem mortui conquieſcant. Pietas uxorum in maritos. L. Cum imperatori Conrado annis multis cum Guelfo, principe Bavarorum, qui aliquet oppida Sueviæ tenebat, vario eventu pugna- tum eſſet: tandem bellum omne Winsbergam compulſum eſt, quo ſe Guelfus receperat, omnesque vires ſuas contulerat. Expugnatus fame, acceptis a victore conditionibus, ſe de- P 2 didit. 228 Hiſtoriologia. didit. Statuit imperator, uti Guelfus, baro- nes & nobiles vincirentur, & in cuſtodiam traderentur, quo deinde tanquam in rebelles animadverteret, urbs diriperetur, cives vitam & libertatem retinerent. Tum Guelfi alio- rumque nobilium uxores, priusquam portæ reſerarentur, ab imperatore petiverunt, ut ſi- bi concederetur abire ſalvis, aſportantibus ſe- cum, quantum unaquæque aſportare poſſet. Id cum clementiſſimus princeps libenter dedilſ- ſet, & hoſtes auro, gemmis, pecunia, mun- do muliebri onuſtas mulieres ex urbe egredien- tes ſe viſuros arbitrarentur: longe aliud, ſe- culis omnibus memorandum, viderunt. Nam his, quæ dixi, omnibus contemptis, quælibet virum ſuum humeris impoſitum, parvos libe- ros in ſinu gerens, oculis fletu manantibus per media Imperatoris caſtra exportabat, tantique facti dux ante omnes femina princeps Guelfi uxor erat. Concurrebat miles ad ſpeétacu- lum; alli ſortem humanam miſerabantur, alii mulierum pietatem in cœlum tollebant. Ipſe quoque Imperator tumultu excitus, philoſtor- gia iſta vehementer commotus, continuo iras ponit, & miſericordiam capit erga miſeros, quique antea boſtes non ſine dificultate, nunc ſe ipfſum glorioſiore victoria facillime vincit. Pont. Humili loco nati interdum ad honores evehuntur. LI. Cum Strato Sidonis rex urbis deditionem Alex- M untd Kelle, rlu ollk 4 Pelekonce r⸗ nis Conlinen en cilümumn Kmin ſens, iit⸗ te⸗ s d Ei D Aufantn Genginſ iuenefti ie, Aiuin Eüſtefton ſenenih Cl Aen t, 0 /lte 0 inin iſtelerit, n ffiie ſunnn Ien ryr inb, NKepun eden e Gend Ndtis Ni Meti, ſadienunt, we Cgnioren, gian. Ttpigibentegken Piamlubbenton ler (al en Eobinet ieme unammn, gin Uelundeber, Nws, E N en ſik bonm ur ſttlg eig nene elnealhnen ſe, lt un te dunſtli ieo Cpe SS ieſts, in i alokn tlunitehete ctur, G itam n Clii do. igpnn e Ellpenunt, brl⸗ Ppornotbo⸗ ortre Neſan blbenrer eci eocnin, nun. IAteele. Inge Aud, ſ. Ntenm. Nn vemnti urlber on eraklbe⸗ Penwwunhuder ttht nige In rnep⸗ Ctel nls n etn nienkum,1 nuleken rnis Min⸗ lo CoNtnnd es t enn nlere, rtte, m 1 kklin and Ger konn Hiſtoriologia. 2²9 Alexandro feciſſet, magis civium voluntate, quam ſua ſponte: ei viſus eſt indignus regno, Hephæſtionique eſt permiſſum, ut regem e Si- doniis conſtitueret eum, quem illo faſtigio di- gniſſimum arbitraretur. Erant Hephæſtioni hoſpites, juvenes inter ſuos clari, qui, facta ipſis ab Hephæſtione poteſtate regnandi, ne- gaverunt, quemquam patrio more ad hanc di- gnitatem evehi poſſe, niſi regia ſtirpe ortum. Admiratus Hephæſtion magnitudinem animi ſpernentis, quod alii per ignes ferrumque pete- rent: O Fortes! O felices, inquit, javenes! qui primi intellexiſtis, quanto majus eéſſet, re- gnum faſtidire, quam accipere. Ceterum date aliquem regiæ ſtirpis, qui meminerit, a vobis acceptum habere le regnum. At illi, cum vi- derent, multos avida regnandi cupiditate te- neri, judicarunt, neminem eſſe tanto honore digniorem, quam Abdalonimum quendam, ſtirpi quidem regiæ annexum, ſed qui ob ino- piam ſuburbanum hortum exigua mercede co- leret. Cauſa ei paupertatis ſicut plerisque probitas erat, intentusque operi diurno ſtrepi- tum armorum, qui totam Aſiam concuſſerat, non exaudiebat. Juvenes, de quibus ante dictum eſt, cum regia veſte hortum intrant, quem tum forte ſteriles herbas eligens Abdalonimus repurga- bat; & rege eo ſalutato, alter ex his, veſtis hæc, inquit, quam cernis in meis manibus, cum ſqualidis iſtis pannis permutanda tibi eſt. Cape regis animum, & in eam fortunam, qua 3 dignus 2382 Hiſtoriologia. dignus es, iſtam continentiam profer. Atque cum in regali ſolio reſidebis, vitæ necisque omnium civium dominus, cave obliviſcaris hujus ſtatus, in quo aceipis regnum, imo pro- pter quem. Somnio ſimilis res Abdalonimo videbatur, & a juvenibus quærebat, an ſa- næ mentis eſſent, qui tam proterve ſibi illude- rent. Sed ut ei cunctanti ſqualor ablutus eſt, & injecta veſtis purpura auroque diſtinéta, & jurantibus, ſeriam rem eſſe, credidit, iisdem- que comitantibus in regiam pervenit. Admit- ti eum Alexander protinus juſſit, diuque con- templatus, corporis, inquit, tui habitus fa- mæ generis non repugnat; ſed velim ſeire, inopiam qua patientia tuleris. Tum ille, uti- nam, inquit, eodem animo regnum pati pos- ſim. Ha manus ſußecere deſiderio meo; nibil babenti nibil defuit. Hoc reſponſum magnæ indolis ſpecimen Alexandro eſt viſum. Itaque non Stratonis modo regiam ſupelleétilem tri- bui Abdalonimo juſſit, ſed pleraque etiam ex perſica præda; regionem quoque Sidoni vici- nam ditioni ejus adjecit. Nec ſane quidquam ingenium Alexandri ſolidius & conſtantius ha- buit, quam admirationem veræ laudis & glo- riæ, Q. Curtius L. IV. c. I. Oſſicia etiam feræ ſentiunt. LII. Apion, litteris homo multis præditus, hoc libro quinto refert, quod neque audiſſe, neque legiſſe, ſed ipſum ſeſe in urbe Roma oeulis ſuis vidiſſe confirmat. In circo maximo am⸗ nen, el uren Andohe uele ko dti rei ints leii, cei umgunn olitd Wmcucem mote get, ragle An Mi ned Knka In umadRse de Mgroclas, N orl eut,eulrim d Tneo guim libuntos neen, tnn aAlniatliu mnn: melitr, ennhmn an o n mn eerſet, te Vens: Enticn Munſhi ineh A kenre cic unn Culliun Ulenera — nnk Atn ie ein ene lricen konond No⸗ 18s ADtlnin Uerehr, nl. teryeſtlinte. or bPlins , e lilinckr, Etilt, incen⸗ init Adnt. igte n. n babien lr. ſi ſein lete, Nn le, uti. mn ſe ern N ſir Cpolin mne ekrinm Nurt nIhelekfenti Raagletüimt Ele ton nii , lane ithhm wllentis bz. reluls E ge⸗ Ununt. nlisfreits negte Allſn e in ue l⸗ Irro und e Hiſtöriologia. 231 ampliſſimum ſpectaculum beſtiarum cum ho- minibus decertantium populo dabatur. Mul- tæ ibi feræ, quarum inuſitata forma erat & ferocia. Sed leonum immanitas præcipue ad- micationi fuit, & præter ceteros unius, qui vaſta corporis mole, terrifico rugitu, jubis fuctuantibus, animos oculosque omnium in ſe convertebat. Introductus erat inter com- plures alios ad pugnandum cum belluis ſervus, cui nomen Androclus (aliis Androdus) fuit. Hunc ille leo ubi vidit procul, repente quaſi admirans ſtetit, ac deinde ſenſim atque placi- de tanquam noſcitans ad hominem accedit. Tum caudam more adulantium canum blande movet, cruraque & manus prope jam exani- mati metu leniter lingua demulcet. Inter illa tam atrocis feræ blandimenta animum colligit Androclus, & oculos, quos præ timore aver- terat, paulatim ad contuendum leonem refert. Tunc vero quaſi mutua recognitione facta gra- tulabundos videres hominem & leonem. Re tam admirabili maximi clamores populi exci- tantur; arceſſitur a Cæſare Androclus, & in- terrogatus, cur ipſi uni ille atrociſſimus leo- num peperciſſet, rem mirificam narrat his verbis: Quum provinciam Africam dominus meus proconſulari imperio obtineret, ego iniquis ejus & quotidianis verberibus ad fugam ſum coactus; & , ut mihi a domino tutiores late- bræ forent, in arenarum ſolitudines conceſſi. Conſilium autem erat, mortem aliquo pacto P 4 quærere, 232 Hiſzoriologia. quærere, ſi defuiſſet cibus. Sole medio ſpe- cum quandam naétus remotam latebroſamque in eam penetro, ac me recondo. Neque mul- to poſt ad eandem ſpeluncam venit hic leo, debili & cruento uno pede, gemitus edens, dolorem cruciatumque vulneris ſignificantes. Primo advenientis feræ conſpeéctu territus & pavefactus hæſi; ſed poſtquam introgreſſus leo in habitaculum illud, ut reipſa patuit, ſuum, vidit me procul deliteſcentem: mitis & man- ſuetus acceſſit, ac ſublatum pedem oſtendere ac porrigere, quaſi opis petendæ gratia, viſus eſt. Ibi ego ſpinam ingentem veſtigio pedis ejus hærentem revulſi, conceptamque ſaniem vulnere intimo expreſſi. Ille mea opera ac medela levatus, pede in manibus meis poſito, recubuit ac quievit. Ex eo die triennium to- tum ego & leo in illa ſpecu eodem victu vixi- mus. Nam mihi ſuggerebat earum, quas ve- nando ceperat, ferarum membra opimiora; quæ ego, quia ignis copia non erat, ſole me- ridiano torrens edebam. Sed ubi me vitæ il- Iius ferinæ pertæſum eſt, leone venatum pro- fecto reliqui ſpecum, & viam ferme tridui permenſus, a militibus viſus apprehenſusque ſum, & ad dominum ex Africa Romam dedu- GKus. Is me ſtatim curavit rei capitalis da- mnandum dandumque ad beſtias. Intelligo au- tem, hunc quoque leonem, poſtquam ab eo diſceſſi, eaptum, & huc adduéctum, gratiam nune mihi beneficii & medicinæ referre. Hæc — . — Pnch Crtnt en clurid 14 es onuſel Genn tikens reſks Lrin /ng witicker ſ Emnaen ent. CWII Mehrcenen Coittclet en (Stimanm Iie u Rimtuan tet, taren Man Nenin echn Clephl ü GEunun 1, — e Ne netio i⸗ tin udlng n penr ie o Peninzaen, erß ſonſene⸗ Pecktming nintpogreſiutn 1atuit, ſun, d nts Ann Nlenobenter egti iis en eſigo eis Khuanate imienn le r en r uchunes N, de Temnm d. Ween n d enmn glu menbn ginin Non e, e ubi ne tr - ne ſeuntun No⸗ iun krme mdui 6 Ahrteriotte icn onun cedr t te upitls 6 ſtis Mueligr ine ehen⸗ e Hiſzoriologia. 23 ½ Hæc ubi dixit Androclus, cunctis petentibus pœna ſolutus ac dimiſſus eſt, leo quôque ei ſuffragiis populi eſt donatus. Poſtea Andro- clus, & leo tenui loro revinctus, urbe tota circum tabernas ibant. Donabatur *re An- droclus, floribus ſpargebatur leo, omnes fere obvii dicebant: Hic eſz leo hoſpes hominis, bic eſt bomo medicus leonis. A. Gell. L. V. c. 14. QUINTILIANUS. Ipſe Præceptor aliquid, immo multa quotidie dicat, quæ diſcipuli ſecum au- dita referant. Licet enim ſatis exemplo- rum ad imitandum ex lectione ſuppedi- tet; tamen viva illa, ut dicitur, vox alit plenius, prœcipueque Præceptoris, quem diſcipuli, ſi modo recte ſunt inſtituti, & amant & verentur. PHEDRI SELECTIORES FABULAM EE — ulcz, . glideme do I. MONS PARTHRIENS. rmn enen Lib. IV. 22. .NWNN8 Mons parturibat gemitus immanes ciens, . VI Eratque in terris maxima exſpectatio. F undn At ille murem peperit. Hoc ſeriptum eſt tibi, Uhum Peette Qui, magna cum minaris, extricas nibil. den Apere en . i, 2. VILPES AD PERSONAM TRAGICAM. QWiueNI Lib. l. 7. e loe Eed Perſonam tragicam forte vulpes viderat: 6A. O quanta ſpecies, inquit, cerebrum non habet! Gifren Hoc illis dictum eſt, quibus bonorem & glo- riam Fortuna tribuit, ſenſum communem alſtulit. 3. PERE. los tern: Cnhun Ii Dben. munn h⸗ mn 1 NeE nnuen A Phoedri ſelectiores Falulæ. 23 3. PERE. Lib. IV. 9. Peras impoſuit Jupiter nobis duas; E Propriis repletam vitiis poſt tergum dedit, Alienis ante pectus ſuſpendit gravem. Hac re videre noſera mala non poſſumus; Alii ſimul delinguunt, cenſores ſumus. 4. TAIRUIS & VITILUS. Lib. V. 9. Anguſto in aditu taurus luctans cornibus Cum vix intrare poſſet ad præſepia, Monſtrabat vitulus, quo ſe pacto plecteret. Tace, inquit, ante hoc novi, quam tu natus es. Qui doctiorem emendat, ſibi boc dici putet. J. VILPES & UVA. Lib. IV. 2. Fame coacta vulpes alta in vinea Uvam appetebat, ſummis ſaliens viribus. Quam tangere ut non potuit, diſcedens ait: Nondum matura eſt, nolo acerbam ſumere. Qui, facere quæ non poſſunt, verbis elevant, Adſcribere hoc debebunt egemplum ſibi. 6. HOMO & COLIBRA. L. IV. 18. Q' Jfert malis auxilium, poſt tempus dolet. Gelu rigentem quidam colubram ſuſtulit, Sinuque fovit, contra ſe ipſum miſericors. Namque ut refecta eſt, necuit hominem pro- tinus. Hanc 236 Phadri Hanc alia cum rogaret cauſam facinoris, Reſpondit, ne quis diſcat prodeſſe improbis. 7. CANIS PER FLUVIIM CARNEM PERENS. Lib. I. 4. A"utit Weriio proprium, qui alienum ad- bettit. Canis per flumen carnem dum ferret natans, Lympharum in ſpeculo vidit ſimulacrum ſuum; Aliamque prædam ab alio ferri putans, Eripere voluit. Verum decepta aviditas, Et, quem tenebat ore, demilit cibum, Nec, quem petebat, potuit adeo attingere. 8. HO MO & CANIS. Lib. II. 3. Laeratus quidam morſu vehementis canis, Tinéctum cruore panem miſit malefico, Audierat eſſe quod remedium vulneris. Tunc ſie Æſopus: noli coram pluribus Hoc facere canibus, ne nos vivos devorent, Cum ſcierint, eſſe tale culpæ præmium. Succeſſus improborum plures allicit. 9. SI MII CAPIIT. Lib. III. 4. Pendere ad lanium quidam vidit ſimium] Inter reliquas merces atque oblſonia. Quæſivit, quidnam ſaperet? tum lanius jocans, Quale, inquit, caput eſt, talis præſtatur ſapor. Kidicule magis hoc dictum, guam vere, zſtimo; Quando Pla Ie frit mmin 1 VILENA 4 yrlin 4 4 e nuent/ finn an e Erc un enalet 1 linm ponolit (utne, muih ſl Crte heri enun 1. DIO (5 wertt lkds irn eeſet Aer, h, imdt n Olentt le pe perin ſolaru CMonen,arzzn 12 00000 ( Tluen en An, Colnola u! Nclei, Nniſe n ni cainden nn WIN Sa ngitn nn Ulifittle Caulen unmti, 1t Moteſe inntt Vhl Cen ibl 1, Mi unt g. Iet, n Eeet netig. tinthaenmn ſuun Ufminm, lernn nittu, Eeniirchun, Atitehunnker N IN, lg rehenens end⸗ en mnit nulte, nevium rulzers Crim Audhn Vo5 Einvs Cerolent lor Neniun e Mert 1. Uhl — . Cam wun Gmin 8 mge Cdint etn tumlunns ke lßsein. on eſi / D Jelectiores Fabulw. 237 Quando & formoſos ſæpe inveni pelſmos, Et turpi facie multos cognovi optimos. 10. VIPERA & LIMA. Lib. IV. 7. Merdaciorem qui improbo dente adpetit, Hoc argumento ſe deſoribi ſentiat. In officinam fabri venit vipera. . Hæc cum tentaret, ſi qua res eſſet cibi, Limam momordit. Illa contra contumax, Quid me, inquit, ſtulta, dente captas lædere, Omnune adſuevi ferrum quæ corrodere? 1II. DUHO CALVI. Lib. V. 6. Invenit calvus forte in trivio pectinem. Acceſſit alter, æque defectus pilis, Eja, inquit, in commune, quodcunque eſt lucri. Oſtendit ille prædam, & adjecit ſimul: Superüům voluntas favit; ſed, fato invido, Carbonem, ut ajunt, pro theſauro invenimus. Quem ſpes deluſit, buic querela convenit. 12. OCCASIO DEPICTA. Lib. V. 8. (Curſa volucri pendens in novacula Calvus, comoſa fronte, nudo corpore, (Quem ſi occuparis, teneas; elapſum ſemel Non ipſe poſſit Jupiter reprehendere) Occaſionem rerum ſignificat brevem. Efectus impediret ne ſegnis mora, Finxere antiqui talem ehhgiem temporis. 13.8O- 238 Pboœdri 13. SOCRATES DE AMICIS. Lib. III. 9. Vare amici nomen, ſod rara eſz Edes. Quum parvas ædes ſibi fundaſſet Socrates, (Cujus non fugio mortem, ſi famam adſequar, Et cedo invidiæx, dummodo abſolvar cinis) E populo ſic, neſcio quis, ut fieri ſolet: Quæſo, tam anguſtam, talis vir, ponis domum? Utinam, inquit, veris hanc amicis impleam! 14. CANIS FIDELIS. Lib. I. 23. Reékevte liberalis ſtültis gratus eſt, Verum peritis irritos tendit dolos. Nocturnus cum fur panem miſiſſet cani, Objecto, tentans, an cibo poſſet capi; Heus, inquit, linguam vis meam præcludere, Ne latrem pro re domini? Multum falleris. Namque iſta ſubita me jubet benignitas Vigilare, facias ne mea culpa lucrum. I5. PULLUS AD MARGARITAM. Lib. III. 12. In ſterculino pullus gallinaceus Dum quærit eſcam, margaritam reperit. Jaces indigno, quanta res! inquit, loco. Te ſi quis pretii cupidus vidiſſet tui, Olim rediſſes ad ſplendorem maximum. Ego, qui te inveni, potior cui multo eſt cibus, Nec tibi prodeſſe, nec mihi quicquam potes. Hoc illis narro, qui me non intelligunt. 16. MIIL.⸗ rer 4MYNK s Cuin nme Nxeeſam ſikte, aem ohr, n 1 o Ane rim, Elid, 1 Fenenenerſeleot. Viluto tantt l Caikei nls pr⸗ IA n 1 ſin s dene M, G en Ucten giontun Ckuncrem kunr Convico pemnotn Canlin gerele Mnc innit onn⸗ (higte initu Cium ümmm e 1 h, CN Ne nlner hene CAmmintn Qen amngct lons,ttm i Uben it, Pnn o, danme i — — n l lun il ile funlindngte, tinmmuign, Mltr ii feri ae⸗ As Uit, Mig Vunnn, nicsinplen ber engnnn h bing 104NIIAN. 1 11 es rbn tehen ncit, NA. ſiclir i, 0 Mün. cimanekas ioen e l l. Joloctiores Fabulæ. 239 16. MILVIIS £ GROTANS. Append. I. N ultos cum menſes ægrotaſſet milvius, Nec jam videret, eſle vitæ ſpem ſuæ: Matrem rogabat, ſancta circumiret loca, Et pro ſalute vota faceret maxima. Faciam, inquit, fili; ſed opem ne non im- petrem, Vehementer vereor. Tu, qui delubra omnia Vaſtando, cuncéta polluiſti altaria, Sacrificiis nullis parcens, nunc quid vis, rogem? 17. RANÆ AD SOLEM. Lib. I. 6. icini furis celebres vidit nuptias Eſopus, & continuo narrare incipit. Uxorem quondam ſol cum vellet ducere, Clamorem ranæ ſuſtulere ad ſidera. Convicio permotus quærit Jupiter Cauſam querelæ: quædam tum ſtagni incola, Nunc, inquit, omnes unus exurit lacus, Cogitque miſeras arida ſede emori; Quidnam futurum eſt, ſi crearit liberos? 18. OVIS, CANIS & LüPIIS. Lib. I. 17. Nolent mendaces luere peænas malefici. Calumniator ab ove cum peteret canis, Quem commodaſſe panem ſe contenderet: Lupus, citatus teſtis, non unum modo Deberi, dixit, verum affirmavit, decem. Ovis, damnata falſo teſtimonio, Qo uo 240 Phadri Quod non debebat, ſolvit. Poſt paucos dies Bidens jacentem in fovea conſpexit lupum: Hæc, inquit, merces fraudis a ſuperis datur. 19. AsINIS AD SENEM PASTOREM. Lib. I. 15. n principatu commutando civiumm, Wil præter domini nomen mutant pauperes. Id eſſe verum, parva hbæc fabella indicat. Aſellum in prato timidus paſcebat ſenex. Is, hoſtium clamore ſubito territus, Suadebat aſino fugere, ne poſſent capi. At ille lentus: quæſo, num binas mihi Clitellas impoſiturum victorem putas? Senex negavit. Ergo quid refert mea, Cui ſerviam? clitellas dum portem meas. 20. RANA RUPTA ET BOS. Lib. I. 24. Leoſs, potentem dum vult imitari, perit. In prato quondam rana conſpexit bovem, Et, tacta invidia tantæ magnitudinis, Rugoſam inflavit pellem. Tum natos ſuos Interrogavit, an bove eſſet latior? Illi negarunt. Rurſus intendit cutem Majori niſu, & ſimili quæſivit modo, Quis major eſſet? Illi dixerunr, bovem. Noviſſime indignata, dum vule validius Inflare ſeſe, rupto jacuit corpore. 21. SG.- 4 hr — — Dl l Ge venun o goln I ro, Mcit,nein Proſoum ü l, ute mpet N. ſenit kocr cs A Mrild le ket, 416 Kllt inpnt Oelits tandie- 1 TNNNIORNXN Gerid onned s cn d Lanphee cent in 4Alguunco chechr riooi eueen le Druim Einki N Crenchngekr Non eckkint mnn finuluda; M n Mien r 33.NON en ti nre n9 O ſtch — o — Uncos nſei Cpun rlr⸗ Cirr. A örore liin, 1 Mltent inugen teln e Pulebnt ner. Nteni, wſent cni. im Vanm niti Anen s NN, Con Men mn M Ibl I, mim, ,t. 1cnnert hoſenx muenimdns⸗ n muns s er win! gtenelt emen Alchmto, Giremur, Me 0n Fl üti ſelectiores Fabulæ. 24* 21. £ SOPUS ET PETHLANS. Lib. III. F. ucceſſus ad perniciem multos devocat. Elſopo quidam petulans lapidem impegerat. Tanto, inquit, melior. Aſſem deinde illi dedit, Sic proſecutus: plus non habeo mehercule, Sed, unde accipere poſſis, monſtrabo tibi. Venit ecce dives & potens; huic ſimiliter Impinge lapidem, & dignum accipies præ= L mium. Perſuaſus ille fecit, quod monitus fuit; Sed ſpes feſellit impudentem audaciam, Comprenſus namque p&nas perſolvit eruce. 22. VENATOK ET COCANIS. Lib. V. 10. dverſus omnes fortis veloces feras Canis, cum domino ſemper feciſſet ſatis; Languere cœpit annis ingravantibus. Aliquando objectus hiſpidi pugnæ ſuis;, Adripuit aurem; ſed carioſis dentibus Prædam dimiſit. Hic tum venator dolens Canem objurgabat. Cui latrans contra ſenex: Non te deſtituit animus, ſed vires meæ. Quod fuimus laudas; jam damnas, quod non ſumus. Hoc cur, Philete, ſoeripſerim, pulchbre vides. „* 23. LEPORES VITE PER LPSI. Append. Fab. 2. ui ſiſtinere non poteſt ſuum mnlum, Alios inſpiciat, & diſcat tolerantiam. 242² Phbadri lc Olchve Vano n Aliquando in ſilvis ſtrepitu magno conciti le N Lepores clamant, ſe propter aſſiduos metus Des emiuninicn Finire velle vitam. Sic quendam ad lacum (mio Eolnil Venerunt miſeri, quo ſe præcipites darent. Ggli nerh in Adventu quorum poſtquam ranæ territæ Virides in algas miſere fugientes ruunt: VNCNYX Heu, inquit unus, ſunt & alii, quos timor It. Vexat malorum. Ferte vitam & ceteri. i⸗ 3 hnr krr ſte 24. LUPUS ET VIILPES, IUIDICE SIMIO. erKt Lib. I. 10. a Een . ci ſere cun kon Q'??*=ndue turpi fraude ſemel innotuit, m clen er Etiamſi verum dicit, amittit dem. hamb, in . o Fimm wlo, un, Gn Hoc atteſtatur brevis Ælopi fabula. Lupus arguebat vulpem furti crimine. Negabat illa, ſe eſſe culpæ proximam. Im gin ſiu Tunc judex inter illos ſedit Simius. Mlo Wacedn, Uterque cauſam cum peroraſſent ſuam, die wun Men Dixiſſe fertur ſimius ſententiam: Tu non videris perdidiſſe, quod petis; „IIb Te credo ſurripuiſſe, quod pulchre negas. . ntim nmnn, 25. PASSER ET LEPUS. Lib. I. 9. Srhun, in Sii non cavere, & aliis conſilium dare, nmelie iin . fale 1,. Stultum eſſe, paucis oſtendamus verſibus. umde Oppreſſum ab aquila, fletus edentem graves, Migniin e Leporem objurgabat paſſer. Ubi pernicitas Niry fis Nota, inquit, illa eſt? Quid ita ceſſarunt Imten enil pedes? Ulrn RM Dum loquitur, ipſum accipiter nec opinum eet 5 P ealllen i rapit 1do e d 8 gno en Que⸗ Mu — I nunn conet, tr Anngnen Eeum Ahrnn Treihtetren, Lane teni⸗ entes nn, Ali, ocs in 1n E& Eerteni⸗ rcr one l iuntut, nittu Keen. elt Ion, erornlent kun, teti. Itl, lſbin ne eobunns Feribas bekren gnd 1. W Ennd uil a cl ees⸗ ol lee chter e Gyr Jſolectiores Fabulæ. 243 Queſtuque vano clamitantem interficit. Lepus ſemianimus, mortis in ſolatio: Qui modo ſecurus noſtra irridebas mala, Simili querela fata deploras tua. 26., VACCAET CAPELLA, OVIS EFT LEO. Lib. I. 5. Nunzuem eſe Fdelis cum potente ſocietas. Teſtatur hæc fabella propoſitum meum. Vacca & capella & patiens ovis injuriæ Socii fuere cum leone in ſaltibus. Hi cum cepiſſent cervum vaſti corporis, Sic eſt locutus, partibus factis, leo: Ego primam tollo, quoniam nominor leo; Secundam, quia ſum fortis, tribuetis mihi; Tum, quia plus valeo, me ſequetur tertia; Malo adficietur, ſi quis quartam tetigerit. Sic totam prædam ſola improbitas abſtulit. 27. LUIPUS ET GRIIS. Lib. I. 8. Q“' pretium meriti ab improbis deſiderat, Bis peccat; primum quoniam indignos ad- Juvat; Iinpune abire deinde quia jam non poteſt. Os devoratum fauce cum heæreret lupi, Magno dolore victus cœpit ſingulos Inlicere pretio, ut illud extraherent malum. Tandem perſualſa eſt jure jurando gruis; Gulæque credens colli longitudinem, Periculoſam fecit medicinam lupo. A quo cum pactum flagitaret præmium, Q2 Ingrata ln 244 TPhadri Ingrata es, inquit, ore quæ noſtro caput 110MOH Incolume abſtuleris, & mercedem poſtules. Z Idarn Manmn. 28. VILPES ET CICONIA. Lib. I. 26. Sren Na nocendum; ſi quis vero læſerit, lrufs Multandum ſimili jure, (*) fabella admonet. u ſenn Vulpes ad cœnam dicitur ciconiam un ben muis Prior invitaſſe, & illi in patena liquidam Ntgurts l⸗ Poſuiſſe ſorbitionem, quam nullo modo n ſcr ille⸗ Guſtare eſuriens potuerit ciconia. nnn me Quæ vulpem cum revocaſſet, intrito cibo linſ nen Plenam lagonam poſuit; huic roſtrum inſerens Runn larg Satiatur ipſa, at torquet convivam fame. ſenit v Quæ cum lagonæ fruſtra collum lamberet, “ Peregrinam ſic locutam volucrem accepimus: wnun 1. imz Sua guisque exempla debet æquo animo pati. Wd W 29. VILPES ET AQIIILA. Lib. I. 28. lnn Q' w ſublimes delbent bumiles metuere, iuc geh Vindicta docili quia patet ſolertiæ n nuſt⸗ Vulpinos catulos aquila quondam ſuſtulit, Mime Nidoque poſuit pullis, eſcam ut carperent- nmd a Hanc perſecuta mater orare incipit, Ninn in Ne tantum miſeræ luctum importaret ſibi. lnts uen Contemſit illa, tuta quippe ipſo loco. ratin Vulpes ab ara rapuit ardentem facem, Rumns mn e Totamque flammis arborem circumdedit, 3 N Hoſti dolorem damno miſcens ſanguinis. ſe hake Aquila, ut periclo mortis eriperet ſuos, lii aimkin Incolumes natos ſupplex vulpi tradidit. hllnee,n oc k 30. HOMO WEN W Longe alia præcipit Salvator Matth. V. 39. ſeq. 1 N ue n e etattn peil cclen pills en 1(0elulet ſeoiem Menn oicn n Nllo noce Ciconia. ler, imin eo Uletoltun inſerens CMzinum kume, N ſ m knteret, nr n , it Clunden lt, Gan it cnperen⸗ mne iſt . Z e ln lemen Men, len Gtnmfeiß ltens nen i erele i e Nrch Jelelctiores Fabulæ. 24 5 30. HOMO ET AsINIS. Lib. V. 4. Qidam immolaſſet verrem cum ſancto Herculi, Cui pro ſalute votum debebat ſua, Aſello juſſit reliquias poni hordei. Quas aſpernatus ille ſic locutus eſt: Tuum libenter prorſus adpeterem cibum, Niſi, qui nutritus illo eſt, jugulatus foret. Hujus reſpectu fabulæ deterritus Periculofum ſemper vitavi Iucrum. Sed dicis: qui rapuere divitias, babent. Numeremus agedum, qui deprenſi perierint: Majorem turbam punitorum repertes. FPaucis temeritas eſt bono, multis malo. 31. LEO SENEX, APER, TAIIRUS ET AsSINUS. Lib. I. 21. Q'vvecke amiſit dignitatem priſtinam, Lenavis etiam jocus eſt in caſu gravi. Defectus annis & deſertus viribus Leo quum jaceret, ſpiritum extremum trahens: Aper fulmineis ad eum venit dentibus, Et vindicavit ictu veterem injuriam. Infeſtis taurus mox confodit cornibus Hoſtile corpus. Aſinus, ut vidit, ferum Impune lædi, calcibus frontem exterit. At ille exſpirans: fortes indigne tuli Mihi inſultare; te, naturæ dedecus, Quod ferre cogor, certe bis videor mori. 246 FTPhhadri 32. MILVIIS ET. COLUMB. Lib. I. 31. ui ſe committit bomini tutandum improbo, Auxilia dum reqguirit, exitium invenit. Columbæ ſæœpe cum fugiſſent milvium, Et celeritate pennæ vitaſſent necem, Conſilium raptor vertit ad fallaciam, Et genus inerme tali decepit dolo. Quare ſollicitum potius ævum ducitis, Quam me creatis icto regem fœdere, Qui vos ab omni tutas præſtem injuria? Illæ credentes tradunt ſeſe milvio. Qui, regnum adeptus, cœit veſci ſingulas, Et exercere imperium ſævis unguibus. De reliquis tunc una: merito pleétimur. 33. Æ SOPIS LuDENS. Lib. III. 14. Puerorum in turba quidam ludentem Atticus Æalopum nucibus cum vidiſſet, reſtitit, Et quaſi delirum riſit. Quod ſenlſit ſimul Deriſor potius quam deridendus ſenex, Arcum retenſum poſuit in media via: Heus, inquit, ſapiens, expedi, quid fe- cerim? Concurrit populus; ille ſe torquet diu, Nec quæſtionis poſitæ cauſam intelligit; Noviſſime ſuccumbit. Tum victor ſophus: Cito rumpes arcum, ſemper ſi tenſum ha- bueris, At ſi laxaris, cum voles, erit utilis. Sie ludus animo debet aliguando dari, Ad cogisandum melior ut redeut tibi. 34. EQIIIS — — ll Edare lin U ſeleig i orn ldel n Dliun Fütmn ſetit A in h Pokgun infin, 4 Lanr uie⸗ utlin Munmun dehi Aile in Cgt fen n noltd lerun On alno enens, lr inummit ohnore mne hri lali,i CNNhi Cu Nöot Qunappiren Tneilgirienzeen Polili nne leic . Ujre GNi Nlters n merun fu Aum fiſt nen ltinntemti ene Eetlckriztbere Den teene vel e le Anammn deni ll ferent Mnn n c gni Pen⸗ - ſelectiores Fabulæ. 247 Nli lih 34. EQIIUIS ET APER. Lib. IV. 3. erking Equus ſedare ſolitus quo fuerat ſitim, 4 lie Dum ſeſe aper volutat, turbavit vadum. Nr ken Hince orta lis eſt. Sonipes, iratus fero, leing Auxilium petüit hominis, quem dorſo levans “ſ Rediit ad hoſtem. Jactis hunc telis equés Poſtquam interfecit, ſic locutus traditur: necs, Leætor, tuliſſe auxilium me precibus tuis; Alaten, Nam prædam cepi, & didici, quam ſis utilis. rn in) Atque ita coëgit frenos invitum pati. iin Tum mœſtus ille: parvæ vindictam rei ieilngls, Dum quæro demens, ſervitutem repperi. eunl Hac iracundos admonelbit fabula, in me. Impune potius lædi, quaum dedi alteri. ND 3 5. CALVIIS ET MIISCA. Lib. V. 3. 4. P lun Mkenen Miar (Calvi momordit muſca nudatum caput, aen Quam opprimere captans, alapam ſibi du- bendls Errl, . . Xit gravem. ur ii Tunc illa inridens: punctum volucris parvulæ anetl, Voluiſti morte ulciſci; quid facics tibi, ſcn⸗ Injuriæ qui addideris contumeliam? . mgin Reſpondit: mecum facile redeo in gratiam, entelet Quia non fuiſſe mentem lædendi ſcio. Sed te, contemti generis animal improbum, fünſiim Quæ delectaris bibere humanum ſanguinem, S Optem necare vel majore incommodo. bunß, Hoc argumentum veniam modo dari docet, n. Qui caſu peccat; nam qui confilio ez nocens, uh 6 Ium eſſe quavis pœna dignum judico. 248 Pbadri 36. VUDLPES EFT CORVIIS. Lib. I. 13. Q“ ſe laudari gaudent verbis ſubdolis, Sera dant pœnas turpes pœnitentia. Cum de feneſtra corvus raptum caſeum Comeſſe vellet, celſa reſidens arbore, Hunc vidit vulpes; dehinc ſic cœpit loqui. O qui tuarum, corve, pennarum eſt nitor! Quantum decoris corpore & vultu geris! Si vocem haberes, ulla prior ales foret. At ille ſtukus, dum vult vocem oſtendere, Amiſit ore caſeum, quem celeriter Doloſa vulpes avidis rapuit dentibus. Tum demum ingemuit corvi deceptus ſtupor. 37. MUEI ET LATRONES. Lib. II. 7. Muli gravati ſarcinis ibant duo. * Unus ferebat fiſcos eum pecunia, Alter tumentes multo ſaccos hordeo. Ille onere dives cella cervice eminens, (*) Clarumque collo jactans (*) tintinnabulum; Comes quieto ſequitur & placido gradu. Subito latrones ex inſidiis advolant, Interque cædem ferro mulum ſauciant; Diripiunt nummos, negligunt vile hordeum. Spoliatus igitur caſus cum flerer ſuos: Equidem, inquit alter, me contemtum gaudeo; Nam nil amiſi, nec ſum læſus vulnere. (**) Hoc argumento zuta eſz bominum tenuitas 7 Magna periclo ſünt opes obnoriæ. 3 8. LIIPIIS (*) Subinteh ibet. (**) Alü: paſus vulnera. — Griromenuni Sti onid longelle üimi in Lam umms inpl Or bit tniuer 4gun iheni, la⸗ Cpln, grd, Ire Cent d wen Uehlis le keinas MIe e werſes Nehonltaunnd d Dter, tercclel dun ethe in omepn lr ilctr il Oui ſin auſ im 9 4NANN er Lib. Pr ren uet a ilt enin ild anite Onteitilmfrtin t inlren ſer tere Uglemz ien ere — lin, , ikit; Uentmti, n den abar Cpt li Aln getl ales ſoet. 0Alenter, ier Nbe. Ennulapon. d. Keond, G orteg. e emirens, Hnpabülung ls Wlert. ikun tenn, e. 4 nen ſelecziv res Fabula. 249 38. LUPIIS E AGNIIS. Lib. I. I. Ad rivum eundem lupus & agnus venerant, Siti compulſi. Superior ſtabat lupus, Longeque inferior agnus. Tunc fauce im- proba Latro incitatus jurgii cauſam intulit. Cur, inquit, turbulentam feciſti mihi Aquam bibenti? Laniger contra timens: Qui poſſum, quæſo, facere, quod quereris; lupe? A te decurrit ad meos hauſtus liquor. Repulſus ille veritatis viribus, Ante hos ſex menſes male, ait, dixiſti mihi. Reſpondit agnus: equidem natus non eram. Pater, hercule! tuus, inquit, maledixit mihi. Atque ita correptum lacerat injuſta nece. Hac propter illos ſoripta eſt bomines fabula, Qui Ectis cauſßis innocentes obprimunt. 39. ASsINIS ET LEO VENANTES. Lib. I. 11. Virtutis expers verbis jactans gloriam, Ignotos fallit, notis eſt deriſui. Venari aſello comite cum vellet leo, Contexit illum frutice, & admonuit ſimul, Ut inſueta voce terreret feras, Fugientes ipſum excepturum ſe. Hic au- ritulus Q5 Cla- 250 Phadri Clamorem ſubito totis tollit viribus, Novoque turbat beſtias miraculo. Quæ dum paventes exitus notos petunt, Leonis adfliguntur horrendo impetu. Qui poſtquam cæde feſſus eſt, aſinum evocat, Jubetque vocem premere. Tunc ille inſolens: Qualis videtur opera tibi vocis meæ? Inſignis, inquit, ſic, ut, niſi noſſem tuum Animum genusque, ſimili fugiſſem metu. 40. CERVIIS AD FONTEM. Lib. I. 12. L'vudatis utiliora, quæ contemſeris, Sape inveniri, bac exſerit narratio. Ad fontem cervus, cum bibiſſet, reſtitit, Et in liquore vidit effigiem ſuam. Ibi dum ramoſa mirans laudat cornua, Crurumque nimiam tenuitatem vituperat: Venantum ſubito vocibus conterritus, Per campum fugere cœpit, & curſu levi Canes eluſit. Silva tum excepit ferum, In qua retentis impeditus cornibus, Lacerari cœpit morſibus ſævis canum. Tunc moriens vocem hanc edidiſſe dicitur: O me infelicem! qui nunc demum intelligo, Ut illa mihi profuerint, (*) quæ deſpexeram, Et, quæ laudaram, quantum luctus habuerint. 41. PAVO AD IUINONEM. Lib. III. 18. Pavo ad Junonem venit, indigne ferens, Cantus luſcinii quod ſibi non tribuerit: Illum ) Alii: Utilis mihi quam fuerint. Mahn Geitet, Inne Iny bnlcnt a drm ſirch Eor Smngs ald Kiere nnsgenm om bui,m Pyunn miiio arte Tlitrm, Ess a 6untun rno, len Onneſe nnnis n Niafiknre, nch t Mr he A gern 4CNNN 1I N Ooriuni ient 1 ene onin 4 Mligu mh Aren Junens inn ll ſelncg All le Eeſreezununt., Dej lmh eronn Aimacteni enns Uenngre olng Eit nnenic , un mlic dite ngütmalt, Ontemng tiz 1 (nol n eh . Ntii — ti, . , inpen Nnung, 1e Ueine mer/ ſem muun n metu, — Iblu. i, lrfutin. 1 ltt, m A.WY. rn Wrman: Mtenins, Ecun bi 1. Jelectiores Fabula. 251 Illum eſſe cunctis auribus admirabilem; Se derideri, ſimulac vocem miſerit. Tunc, conſolandi gratia, dixit Dea: Sed forma vincis, vincis magnitudine, Nitor Smaragdi collo præfulget tuo, Pictisque plumis gemmeam caudam explicas. Quo mi, inquit, mutam ſpeciem (*), ſi vin- cor ſono? Fatorum arbitrio partes ſunt vobis datæ: Tibi forma, vires aquilæ, luſcinio melos, Augurium corvo, læva cornici omina. Omnesque propriis ſunt contentæ vocibus. Woli adfectare, quod tibi non eſt datum, Deluſa ne ſpes ad querelam recidat. 42. GRACILIS SIPERBIS ET PAVO. Lib. I. 3. Ne gloriari libeat alienis bonis, Wuoque botius balitu vitam degere, MWopus nobis hoc exemplum prodidit. Tumens inani graculus ſuperbia Pennas, pavoni quæ deciderant, ſuſtulit, Seque exornavit. Deinde contemnens ſuos Formoſo ſe pavonum immiſcuit gregi. Illi impudenti pennas eripiunt avi, Fugantque roſtris. Male mulcatus graculus Redire mœrens cœpit ad proprium genus, A quo repulſus triſtem ſuſtinuit notam. Tum quidam ex illis, quos prius deſpexerat: Contentus noſtris ſi fuiſſes ſedibus, Et, quod natura dederat, voluiſſes nati ec (*) ſc. trxibuiſti. 25⁵52 Phadri Nec illam expertus eſſes contumeliam, Nec hanc repulſam tua ſentiret calamitas. 43. FRATER ET SOROR. Lib. III. 8. Praæcepto monitus, ſoæpe te conſidera. Habebat quidam filiam turpiſſimam, Idemque inſignem pulchra facie filium. Hi ſpeculum, in cathedra matris ut poſitum fuit, Pueriliter ludentes, forte inſpexerant. Hic ſe formoſum jactat; illa iraſcitur, Nec gloriantis ſuſtinet fratris jocos, Accipiens (quid enim?) cuncta in contume- liam. Ergo ad patrem decurrit, læſura invicem, Magnaque invidia criminatur filium, Vir natus quod rem feminarum tetigerit. Amplexus ille utrumque & carpens oſcula, Dulcemque in ambos caritatem partiens: Quotidie, inquit, ſpeculo vos uti volo; Tu formam ne corrumpas nequitiæ malis, Tu faciem ut iſtam moribus vincas bonis. 44. AQHIILA, CORNIX ET TESTUDO. Lib. II. 6. C'ntre potentes nemo eſz munitus ſatis, Si vero acceſſit conſiliator malefcus, Vis & nequitia quicquid oppugnaunt, ruit. Aquila in ſublime ſuſtulit teſtudinem. Quæ cum abdidiſſet cornea corpus domo, Nec ullo pacto lædi poſſet condita: FVenit Munn Ven er Wras Cn Cjnn ſne Uu Cld nonlm Neuſhnn 7 uniſ rt iue Ns fD möcnen Ca iun rlt Grrs nglre n Ghenn r me Enr cunhns cictt MN N Ndn gen Uos wod wers I un dein Crpeng Ituume Legen (uuhn hn Mon iwunenen l dhin gure g Eur rien eoet ſeg uſir, K Eapore nels efünnennn Aherunet A Qunnr 8 s lnantin 1 Mtmn i ti — . — Cöntnmtim, entitet lunicz 0N lUül, k wnſitn nrpilinan, cte flun. munß ir ooln , nſeernt raetu, ri on, dn hn oonture, lun. lhn ien, nun thm, ninummm kiget. anen daln Niten outen öS N ſ: glegniie⸗ nli⸗ 1 Eians ons TW. 6 nlnitk tin tor nlfen, plgnnt) ſeſtucinen⸗ n cotpis r Cntia 1 Jelectiores Fabulæ. 273 Venit per auras cornix, & propter volans: Opimam ſane prædam rapuiſti unguibus, Sed niſi monſtraro, quid ſit faciendum tibi, Gravi nequidquam te laſſabis pondere. Promiſſa parte, ſuadet, ut ſcopulum ſuper Altis ab aſtris duram inlidat corticem, Qua comminuta facile veſcatur cibo. Inducta verbis aquila, monitis paruit, Simul & magiſtræ large diviſit dapem. Sic, tuta quæ naturæ fuerat munere, Impar duabus occidit triſti nece. 45. APES ET FWCI, VESPA UDICE. Lib. III. 13. APes in alta quercu fecerant favos. Hos fuci inertes eſſe dicebant ſuos. Lis ad forum deducta eſt, veſpa judice. Quæ genus utrumque noſſet cum pulcherrime, Legem duabus hanc propoſuit partibus. Non inconveniens corpus, & par eſt color, In dubium plane res ut merito venerit. Sed ne religio peccet imprudens mea, Alveos accipite, & ceris opus infundite, Ut ex ſapore mellis & forma favi, De quis nunc agitur, auctor horum appareat. Fuci recuſant; apibus conditio placet. Tunc illa talem protulit ſententiam: Apertum eſt, quis non poſſit, aut quis fecerit. Quapropter apibus fructum reſtituo ſuum. Hanc præteriſſem fabulam ſilentio, . Si pactam fuci non recuſaſſent fidem. 46. LEO 254 Lhadri 46. LEO EI MuIS. App. 4. N- quis minores lædat, fabula bæc monet. Leone in ſilva dormiente, ruſtici Luxuriabant mures, & unus ex iis Super cubantem caſu quodam tranſiit. Expergefactus miſerum leo celeri impetu Arripuit; ille veniam dari ſibi rogat, Crimen fatetur, peccatum imprudentiæ. Hoc rex ulciſci glorioſum non putans Ignovit & dimiſit. Poſt paucos dies Leo dum vagatur noctu, in foveam decidit. Captum ut ſe agnovit laqueis, voce maxima Rugire cœpit; cujus immanem ad ſonum Mus ſubito accurrens, non eſt, quod timeas, ait, Beneficio magno gratiam reddam parem. Mox omnes artus, artuum & ligamina Luſtrare cœpit, cognitosque dentibus Nervos rodendo, laxat ingenia artuum. Sic captum mus leonem ſilvis reddidit. 47. EX SITORE MEDICUS. Lib. I. 14. Malas quum ſutor, inopia deperditus, Medicinam ignoto facere cœpiſſet loco, Et venditaret fallo antidotum nomine: Verboſis adquiſivit ſibi famam ſtrophis. Hic, quum jaceret morbo confectus gravi Rex urbis, ejus experiendi gratia Scyphum popoſcit. Fuſa dein ſimulans aqua Antidoto miſcere illius ſe toxicum, Hoc bibere juſſis ipſum, poſito prœæmio. Timore Tint nots len N ſtis l in tkre ane , Adrent ni mme zuunn Ae Ci nin ein Mon Cti lents ben netr d U Hhe end⸗ um tiin Ne 6 DHNIHA Ib Ce r ees Punhenn imprude dee nidled Monetan lans. Derime guſe, Miere en u Nr en ch Nn Nur le i keſe en ſ n atie Cnct e Decn ſar . lt, Cndh wim, uln iene Damnmm n dan len 1t ili: mih . ue . D iente, ncd Unus er it Ndan trnlt hceei inn ſti t. N inpnucentie, uun tn aecs die bhem teict, 6s, renuginn en d Gnum tck anltinen; n RMüm . un A lunnn gle tende ipenn mun. h As retda. ClS Lülu Dtertt, ter Cjſen NN un umnne: mam kahns⸗ onrſenb en Nl genn 1ten Emin- wrionn, le m Jolectiores Fabulæ. 255 Timore mortis ille tum confeſſus eſt, Non artis ulla medicæ ſe prudentia, Verum ſtupore vulgi factum nobilem. Rex, advocata concione, hæc edidit: Quantæ putatis eſſe vos dementiæ, Qui capita veſtra non dubitatis credere, Cui calceandos nemo commiſit pedes? Hoc pertinere ad illos vere dixerim, Quorum ſtultitia quæſtui impudentiæ eſt. 48. PANTHERA ETPASTORES. Lib. III. 2. Solet a deſpectis par referri gratia. Panthera imprudens olim in foveam de- cidit; Videre agreſtes; alii fuſtes congerunt, Alii onerant ſaxis. Quidam contra miſeriti Perituræ quippe, quamvis nemo læderet, Miſere panem, ut ſuſtineret ſpiritum. Nox inſecuta eſt, abeunt ſecuri domum, Quaſi inventuri mortuam poſtridie. At illa, vires ut refecit languidas, Veloci ſaltu fovea ſeſe liberat, Et in cubile concito properat gradu. aucis diebus interpoſitis provolat, Pecus trucidat, ipſos paſtores necat, Et, cuncta vaſtans, ſævit irato impetu. Tum ſibi timentes, qui feræ pepercerant, Damnum haud recuſant, tantum pro vita rogant. At illa: memini, qui me ſaxo petierint. Qui 256 LPbadri Qui panem dederintt; vos timere abſiſtite, Illis revertor hoſtis, qui me læſerant. 49. CICADA E NOCTIA. Lib. III. 16. H'“manitati gui ſe non accommodat, Plerumqueé pæhas ohpetit ſuperbia. Cicada acerbum noctuæ convicium Faciebat, lolitæ, victum in tenebris quærere, Cavoque ramo capere ſomnum interdiu. Rogata eſt, ut taceret; multo validius Clamare copit. KRurſus admota prece, Accenlſa magis eſt. Noctua, ut vidit, ſibi Nullum eſſe auxilium, & verba contemni ſua, Hac eſt adgreſſa garrulam fallacia. Dormire quia me non ſinunt cantus tui, Sonare citharam quos putes Apollinis, Potare eſt animus nectar, quod Pallas mihi Nuper donavit; ſi non faſtidis, veni, Una bibamus. IIla, quæ arebat ſiti, Simul cognovit, vocem laudari ſuam, Cupide advolavit. Noctua, egreſſa e cavo, Trepidantem conſectata eſt, & leto dedit. Sic, viva quod negarat, tribuit mortua- 5o. MIISTELA ET MIIRES. Lib. IV. I. ILoculare tibi videtur, & ſane levi, Dum nihil habemus majus, calamo ludimus. Sed diligenter intuere has nænias; Quantam ſub illis utilitatem reperies? Non ſemper ea ſunt, quæ videntur; decipit Frons prima multos, rara mens intelligit, Quod limn — mrice id A renore ch cre cis l Yn ſcin 1 4 S dn Cuun m 1. he lrneds 6e Meu, imnit, 1. k0NC INN ia Amnſea Ce Nonseſer. Coblene noſti n Ubi innolenr e Mor iner nu, lrchie h bten mmoounun taſer Unhntll uneo Nnun ſmnie i Uihſis ſne n dedl n innnnr Aras ehenns vn Egts nen pet lu tge Nhllken, 1e⸗ ) os tiner Allie ne le I. Uin, nzmmnet, 1 eztie, nricium lurins ent, Innn igterdin. rin ulcies ndn nre, l N ict, bi ehmemiu, hlace. lnmemd , Nes NMliis, T, Cd alsai lalds, der, Nrblt ſch Eugari an, n, eelelie nn , A A E Cbut nonu I N.1 ſne e , lim lden 6 Neniis; ten teſei . „ ſe 1 Fitennt ei e wens ſelectiores Fabulæ. 257 Quod interiore condidit cura angulo. Hoc ne locutus ſine mercede exiſtimer, Fabellam adjiciam de muſtela & muribus. Muſtela quum annis & ſenecta debilis Mures veloces non valeret adſequi, Involvit ſe farina, & obſcuro loco Abjecit negligenter. Mus, eſcam putans, Adſiluit, & comprenſus occubuit neci. Alter ſimiliter, deinde periit tertius. Aliquot ſecutis, venit & retorridus, Qui ſæpe laqueos & muſcipula effugerat, Proculque inſidias cernens hoſtis callidi, Sic valeas, inquit, ut farina es, quæ jaces. 5I. FORMICA ET MUSCA. Lib. IV. 23. (22.) Formica & muſca contendebant acriter, Quæ pluris eſſet. Muſca ſic cœpit prior: Conferre noſtris tu potes te laudibus? Ubi immolatur, exta præguſto Deum. Moror inter aras, templa perluſtro omnia. In capite regis ſedeo, quum viſum eſt mihi, Et matronarum caſta delibo oſcula. Laboro nihil; atque optimis rebus fruor. Quid horum ſimile tibi contingit, ruſtica? Eſt glorioſus ſane convictus Deum, Sed illi, qui invitatur, non qui inviſus eſt. Aras frequentas; nempe abigeris, quo venis. Reges commemoras & matronarum oſcula; Superba jactas, tegere quod debet pudor. Nihil laboras, ideo, cum opus eſt, nil habes; Ego 25v8 Pbadri Ego granum in hiemem cum ſtudioſe congero, Te circa murum palci video ſtercore. Æſtate me laceſſis; cum bruma eſt, ſiles. Mori contractam cum te cogunt frigora, Me copiola recipit incolumem domus. Satis profecto retudi ſuperbiam. Fubella talis bominui diſeernit notas Eorum, qui ſe falſis ornant laudibus, Et quorum virtius exrbibet ſotidum decus. 72. AQIILA, FELIS ET APER. Lib. II. 4. AQduila in ſublimi quercu nidum fecerat: Feles, cavernam nacta, in media pe- pererat: Sus nemoris cultrix ſœtum ad imam poluerat. Tum fortuitum feles contubernium Fraude & ſceleſta ſic evertit malitia. Ad nidum ſcandit volucris: pernicies, ait, Tibi paratur, forſan & mileræ mihi. Nam fodere terram quod vides quotidie Aprum inſidioſum, quercum vult evertere; Ut noſtram in plano facile progeniem op- primat. Terrore offuſo, & perturbatis ſenſibus, Derepit ad cubile ſetoſæ ſuis: Magno, inquit, in periclo funt nati tui. Nam ſimul exieris paſtum cum tenero grege, Aquila eſt parata rapere porcellos tibi. Hunc quoque timore poſtquam complevit locum, Doloſa tuto condidit ſeſe cavo. Inde Rn — — — metn in etigrni an lbichn le epeitt Pcen Notkegy) inum metuen er npinm iin⸗ Did molafrlil Q en eogre anls lbe, an kiune pe obe de Uergre gares⸗ rent Adconss Cbachednr ann e Pone ſoddalen Despeinum Tenan Qum don conre Rehonckes enen Hoeerlihrr, gte Urarzmn ⸗ Aln, iunr le mmminmn l Neelteng gi⸗ n Ulanis ſten ctten Dihmn,il an Nil lite tan nn 1 Gl N n 15 A inn Uum Kucd en len. Prunn e CCount tinn mem 4 hian. it in lulen, Uilon n, ) mne MItN itun Krert: tnn in meki Ne. en: Aimmn Mnern n mnn etkt mlne I. gencss , nlere m. Pbes gnte n rul erener, e Arenen Mnat te lbu, :. . . um and . Cn kned geße Crceles t. lnpm cnhen Lcum, WJo. e Jelectiores Fabulæ. 259 Inde evagata noctu ſuſpenſo pede, Ubi eſca ſe replevit & prolem ſuam, Pavorem ſimulans, proſpicit toto die. Ruinam metuens aquila ramis deſidet: Aper rapinam vitans non prodit foras. Quid multa? Inedia ſunt conſumti cum ſuis, Felisque catulis largam præbuerunt dapem. Quantum bomo bilinguis ſæpe voncinnet mali, Documentum babere ſtulta oredulitas poteſt. 53. VIILPES ET DRACO. Lib. IV. 19. Vulpes cubile fodiens, dum terram eruit, Agitque plures altius cuniculos, Pervenit ad draconis ſpeluncam ultimum, (*) Cuſtodiebat qui theſauros abditos. Hunc ſimul adſpexit: oro, ut imprudentiæ Des primum veniam; deinde, ſi pulcre vides, Quam non conveniens aurum ſit vitæ mex, Reſpondeas clementer. Quem fructum capis Hoc ex labore, quodve tantum eſt præmium, Ut careas ſomno, & ævum in tenebris exigas? Nullum, inquit ille; verum hoc a ſummo mihi Jove attributum eſt. Ergo nec ſumis tibi, Nec ulli donas quicquam? Sic fatis placet. Nolo iraſcaris, libere ſi dixero: Diis eſt iratis natus, qui eſt ſimilis tibi. Abiturus illuc, quo priores abierunt, Ouid mente cæca miſerum torques ſpiritum? Tilbi dico, avere, gaudium baredis tut, . R2 Qui (*) Alii: intimam. 260 Phadri Qui thbure ſuperos, ipſum te fraudas cabo; QOui triſtis audis muſicuin citharæ ſonum; Quem tibiarum macerat jucunditas; Obſoniorum pretia ecui gemitum erprimunt; Qui, dum guadrantes adgeras patrimonio, Celum fatigas ſordido perjurio; Qui circumcidis omnem impenſam funeri, Libitina ne gquid de tuo faciat Iucri. 54. LUPUS ET CANIS. Lib. III. 7. Q'nn dulcis ſit lilertas, breviter proloquar. Cani perpaſto macie confectus lupus Forte occucurrit; dein ſalutati in vicem Ut reſtiterunt: Unde ſic, quæſo, nites? Aut quo cibo feciſti tantum corporis? Ego, qui ſum longe fortior, pereo fame. Canis ſimpliciter: eadem eſt conditio tibi, Præſtare domino ſi par officium potes. Quod? inquit ille. QCuſtos ut fis liminis, A furibus tuearis & noctu domum. Ego vero ſum paratus; nunc patior nives Imbresque, in ſilvis aſperam vitam trahens. Quanto eſt facilius mihi ſub tecto vivere, Et otioſum (*) largo ſatiari cibo? Veni ergo mecum. Dum procedunt, adſpicit Lupus a catena collum dettitum canis. Unde hoc, amice? Nihil eſt. Dic, quæſo, tamen. Quia videor acer, alligant me interdiu, Luce ut quieſcam, & vigilem, nox cum venerit; Crepuſculo ſolutus, qua viſum eſt, vagor. Adfertur (*) Adverbialiter. ds tün. Muin —. e enr uno n ia Donince 1, od kltit n lne lbor ſan ey gid ut en dnee, M Nn Anreh,n ſenme une Tder 6 VAGENACOI Iöl Ir alt in ⸗ Ilgrontss, guil⸗ o dnhernen il Grone orpn dde Nercete urehn H Nenee Iuri Necite in erim (Erwamemmunp, Alentt men, N⸗ Ennl & ſeultz ne kimng iüire n Wüm n. inmie, d er l leon imiire Qhrd n Eetons An 1 1 NNallntu lutun elumgr. Ve ut,n nn iſeſiin en, rit ,en. 4 Nuin Colkechs nns oum Cnndis Nin, een bmd n eondtoti Foftinn ors ut ſo nini n Aunun ne tor itS n Etam huken⸗ in tetl dhee, i cn utnn, i ettium end. Dio elt nne Mercl, npax unſen, flun ek, ie⸗ Cn Jelectiores Fabulæ. 261 Adfertur ultro panis; de menſa ſua Dat oſſa Dominus; fruſta jactat familia, Et, quod faſtidit quisque, pulmentarium. Sic ſine labore venter impletur meus. Age, ſfi quo abire eſt animus, eſt licentia? Non plane eſt, inquit. Fruere his, quæ lau- das, canis. Regnare nolo, liber ut non ſim mihi. 5y. NAUFRAGIUIM SIMONIDlIS. Lib. IV. 21. H'no dobtus in ſe ſemper divitias habet. Simonides, qui ſcripſit egregium melos, Quo paupertatem ſuſtineret faeilius, Circuire cœpit urbes Aſiæ nobiles, Mercede accepta laudem victorum canens. Hoc genere quæſtus poſtquam locuples fa- us eſt, Redire in patriam voluit curſu pelagio. (Erat autem natus, ut ajunt, in Cea inſula,) Aſcendit navem, quam tempeſtas horrida Simul & vetuſtas medio diſſolvit mari. Hi zonas, illi res pretioſas colligunt, Subſidium vitæ. Quidam curioſior, Simonide, tu ex opibus nil ſumis tuis? Mecum, inquit, mea ſunt cuncta. Tunc pau- ci enatant, Quia plures onere degravati perierant. Prædones adſunt, rapiunt, quod quisque ex- tulit, Nudos relinquunt. Forte Clazomenæ prope K 3 Antiqua 262 bPbhadri Antiqua fuit urbs, quam petierunt naufragi. Hic literarum quidam ſtudio deditus, Simonidis qui ſæpe verſus legerat, Eratque abſentis admirator maximus, Sermone ab ipſo cognitum cupidiſſime Ad ſe recepit, veſte, numis, familia Hominem exornavit. Ceteri tabulam ſuam Portant, rogantes victum. Quos caſu obvios Simonides ut vidit: Dixi, inquit, mea Mecum eſſe cuncta? vos quod rapuiſtis, perit. 56. CERVIIS ET BOVES. Lib. II. 8. Crvus nemoroſis excitatus latibulis, Ut venatorum fugeret inſtantem necem, Cæco timore proximam villam petit, Et opportuno ſe bubili condidit. Hic bos latenti: quidnam voluiſti tibi, Infelix, ultro qui ad necem cucurreris, Hominisque tecto ſpiritum commiſeris? At ille ſupplex: vos modo, inquit, parcite, Occaſione rurſus erumpam data. Spatium diei noctis excipiunt vices. () Frondem bubulcus affert, nec ideo videt; Eunt ſubinde & redeunt omnes ruſtici, Nemo animadvertit; tranſit etiam villicus, Nec ille quicquam ſentit. Tum gaudens ferus Bobus quietis agere cœpit gratias, Hoſpitium adverſo quod præſtiterint tempore. KReſpondit unus: Salvum te cupimus quidem; Sed ille, qui oculos centum habet, ſi venerit, Magno in periclo vita vertetur tua. Hæe (*) i. e. nox excipit diem. Nen — — „ uie e en E nun Colrchc B rti A rſhen amente Cel Muntumetlim⸗ Oeri goe⸗ ervi goo ha Clen antteld dd Drehnge li Dimmm ntſe gi MeN lie⸗ n ftrern 1 enr Nlertar Feummtte ſrſt ,, Unr onſmatg in en thranun be Cun tifen ,rri Mun glin endli Cene iſern an ipr tien un, Une, muuns e Cunnn nenn t Cſohnos noe Uur Deumm lt, Dn ölun, lo nodt lern 0 nelm Ia Orte In intt I eNnn ge r, imne Cin Enmeimn — ſelectiores Fabula. 263 ne Hæc inter ipſe dominus a cœna redit, Et, quia corruptos viderat nuper boves, Accedit ad præſepe: cur frondis parum eſt? ahi Stramenta deſunt? tollere hæc aranea * Une Quantum eſt laboris? Dum ſcrutatur ſingula, mii⸗ Cervi quoque alta conſpicatur cornua, Atabllan in Quem convocata jubet occidi familia, Qace Prædamque tollit. Hæc ſignifcat fabula, Z Mahinn, ndſt, doan Dominum videre plurimum in rebus ſuis. Mupllis, hei⸗ Rul, 757. RANE REGEM PETENTES. Lib. I. 2. ulbule, Atbenæ cum FKorerent zquis legibus, Mnn reen, Procax libertas civitatem miſcuit, Unt, Frenumque ſölvit priſztinum licentia. Cndr. Hinc conſpiratis factionum partibus, n kt i, Arcem tyrannus occupat Tiſißratus. en cendeg Cum triſtem ſervituten erent Attici, n tummeh Won quia crudelis ille, Jed quoniam grave h, intt ni Omne inſuetis onus, & cœpiſſent queri; Wſopus talem tum fabellam rettulit. n ſin/ Ranæ, vagantes liberis paludibus, er cth it, Clamore magno regem petiere a Jove, ns nich Qui diſſolutos mores vi compefſceret. 8 rhies Pater Deorum riſit, atque illis dedit . kun Parvum tigillum, miſſum quod ſubito vadi linguten Motu ſonoque terruit pavidum genus. gnunt, Hoc merſum limo cum jaceret diutius, eltein e Porte una tacite profert e ſtagno caput, enine Et explorato rege cunctas evocat. nluhe, IFe Illæ, timore poſito, certatim adnatant, Netur In 4 Lignumque ſupra turba petulans inſilit. K 4 Quod . 264 Phadri ſelectiores Fabulæ. Quod cum inquinaſſent omni contumelia, egſe⸗ Alium rogantes regem milere ad Jovem, Inutilis quoniam eſſet, qui fuerat datus. Tum milſit illis hydrum, qui dente aſpero Corripere cœpit ſingulas. Fruſtra necem I! Fugitant inertes; vocem præcludit metus. 6 Furtim igitur dant Mercurio mandata ad Jovem, Cuhl Adflictis ut ſuccurrat. Tunc contra Deus, Quia noluiſtis veſtrum ferre, inquit, bonum, PPIS 0 Malum perferte. Vos quoque, o cives, ait, l Hoc ſuſtinete, majus ne eveniat, malum. — II 0EI CICENO A 8 Tenemmtlil tn Docbelim mniiinlt, e⸗ d , Mpln VI. COl- ie u — Nteomi Gnmnei Miere 1 . gui err n . Miten i , e eturo⸗ an . pen, mam in henz ere, Nithr 8 le dein, nbi —– e Ee 23¼ 26 5 VI. COLLECTIO QUARUNDAM EPISTOLARUM. LITEK E OFFILCILOS£. ,NDf— ———— Cic. ad Fam. E. XII. Ep. EII. CICERO CASSIO S. Argumentum. Sententiam de Caſſio Syriæ belloque con- tra Dolobellam præficiendo a ſe di- ctam defendit, eumque monet. uanto ſtudio dignitatem tuam & in ſenatu & ad populum defenderim, ex tuis te R malo 266 PEpiſtola. malo, quam ex me cognoſcere. Quæ mea ſententia in ſenatu facile valuiſſet, niſi Panſa (ꝰ*) vehementer obſtitiſſet. Ea ſententia dicta, productus ſum in concionem a tribuno plebis M. Seruilio. Dixi de te, quæ potui, tanta contentione, quantum forum eſt; tanto cla- more conſenſuque populi, ut nihil umquam ſimile viderim. Id velim mihi ignoſcas, quod inuita ſocru tua fecerim. Mulier timida vere- batur, ne Panſæ animus offenderetur. In con- cione quidem Panſa dixit, matrem quoque tuam & fratrem illam a me ſententiam noluiſ- ſe dici. Sed me hæc non movebant; alia ma- lebam. FPavebam & reipublicæ, cui ſemper favi, & dignitati ac gloriæ tuæ. Quod autem & in ſenatu pluribus verbis diſſerui, dixi in concio- ne, in eo velim, fidem meam liberes. Pro- miſi enim, & prope confirmavi, te non ex- ſpectaſſe nec exſpectaturum decreta noſtra; ſed te ipſum tuo more rempub. defenſurum. Et quamquam nihil dum audieramus, nec ubi eſſes, nec quas copias haberes; tamen ſic ſta- tuebam, omnes, quæ in iſtis partibus eſſent opes copiæque, tuas eſſe, per teque Aſiam provinciam confidebam jam reipub. recipera- tam. Tu fac, in augenda gloria te ipſum vin- cas. Vale. Anno Ürbis Conditæ 710. (*) Conſul. S F Reſpons. eOowor,. — ekliftcim Teteneneelgue le (e, ld te hin Cpceluehb omm lienere, n el & Eel Genn Notam: us N liends e 1Ke, Uhelen Kiii eiam Vetliprig, gan wei chtenpenne⸗ Ere etlrr un l lteln airint Chunt, ubelanis Enne iſetchet, Palgeke, telen Cmnuni ni ſunegrtitne, Meamcn is len Uenn⸗ Patrie lt dn ) en ne Vn Nte ei. — n In nihil unnne Uler tintaſen knleriu, Icen It, Mden rogde Telentnim wolid. Anprehant, An . enelſenperini 12. Wmten len Gnm en en Memm Tbett l Cöhftai, te Mn Turum Cecen din enpnb Eekninn AOetann, teet heres, unen ſe S mnte un m egthetteſet, Arloiurihlumnt 8Condtr ie Epiſzola. 267 Reſpons. ad priores. L. XII. Ep. XII. CASSIIS PROCOS. S. D. M. CICERONI SUO. S V. B. E. E. Q. V. Legi tuas litteras, in —* quibus mirificum tuum erga me amorem recognovi. Videbaris enim non ſolum jfavere nobis, id quod & noſtri & reipub. cauſa ſem- per feciſti; ſed etiam gravem curam ſuſcepiſſe, vehementerque eſſe de nobis ſollicitus. Ita- que, quod te primum exiſtimare putabam, nos oppreſſa repub. quieſcere non poſſe; dein- de, cum ſuſpicarere, nos moliri (*), quod te ſol- licitum eſſe & de ſalute noſtra, & de rerum eventu putabam: ſimul ac legiones accepi, quas A. Allienus eduxerat ex Ægypto, ſcripfi ad te, tabellariosque complures Romam miſi. Scripſi etiam ad ſenatum littéras, quas reddi vetui prius, quam tibi recitatæ eſſent; ſi forte mei obtemperare mihi voluerint. Quod ſi lit- teræ perlatæ non ſunt, non dubito, quin (*) Do- labella, qui nefarie Trebonio occiſo Aſiam oc- cupavit, tabellarios meos deprenderit, litte- rasque interceperit. Exercitus omnes, qui in Syria fuere, teneo. Habui paululum moræ, dum promiſſa militibus perſolvo: nunc jam ſum expeditus. A te peto, ut dignitatem meam commendatam tibi habeas, ſi me intel- ligis nullum neque periculum neque laborem patriæ denegaſſe, ſi contra importuniſſimos la- trones (*) ſc. exitum improbis civibus. . (**) Quem proferiptum bello perſequi a ſenatu juſſus erat. 268 Epiſtola. trones arma cepi, te hortante & auctore: ſi non ſolum exercitus ad rempub. libertatemque defendendam comparavi, ſed etiam crudeliſſi- mis tyrannis eripui. Quos ſi occupaſſet Do- labella, non ſolum adventu, ſed etiam opinio- ne & exſpeéctatione exercitus ſui Antonium confirmaſſet. Quas ob res milites tuere, ſi eos mirifice de rep. meritos eſſe animadvertis: & effice, ne quem pœniteat, rempub. quam ſpem prædæ & rapinarum ſequi maluiſſe. Item Murci & Criſpi impp. dignitatem, quantum eſt in te, tuere. Nam Baſſus miſere (*) noluit mihi legionem tradere. Quod niſi milites inuito eo legatos ad me miſiſſent, clauſam Apa- meam tenuiſſet, quoad vi eſſet expugnata. Hæc a te peto, non ſolum reipub., quæ tibi ſemper fuit cariſſima, ſed etiam amicitiæ no- ſtre nomine, quam confido apud te plurimum poſſe. Crede mihi, hunc exercitum, quem habeo, ſenatus atque optimi cujusque eſſe, maximeque tuum: de cujus voluntate aſſidue audiendo, mirifice te diligit carumque habet. Qui ſi intellexerit, commoda ſua curæ tibi eſ- ſe, debere etiam ſe tibi omnia putabit. Litteris ſcriptis, audii, Dolabellam in Cili- ciam veniſſe cum ſuis copiis. Proficiſcar in Ciliciam. Quid egerim, celeriter ut ſcias, dabo operam. Ac velim, ut meremur de rep-., ſic felices ſimus. Fac valeas, meque ames. Non. Mai. ex caſtris. Vale. A. LI. C. 710. LIT- (*) Quod eam laudem ae felicitatem, quæ in repub. tuenda poſita eſt, ignoraret. N,LCcEMO 00 yen chumcblem Cllgonmakun Dedet, kontas endat. n Aulo Ceci Chnſetogre or ele ulte Nn ie, Eni ni, Euneznrn, gl Erirfinne nrbi 1r,E Fhedrt ge⸗ CImefcigamiete n 0nhucrds nephmnſabee, Glnen inng Im, ner, e Pnorin Arbe Epiſtolz. PIT F K . COMMENDATITIXE. = Cic. ad Fam. L. VI. Ep. IX. mndu M. T. CICERO M. FURFANO PRO- liſe, len COS. S. D 269 Argumentum. Cæcinam nobilem Senatorem romanum, qui plurima ſua prædia in Hetruria ha- bebat, Furfano præſecto Siciliæ com- mendat. eUhenatn hece K UIId a nd ee Cum Aulo Cæcina tanta mihi familiaritas Gtmi nnes — conſuetudoque ſemper fuit, ut nulla ma- Slnere iu jor eſſe poſſit. Nam & patre ejus, claro ho- ume mine, & forti viro, plurimum uſi ſumus: & uacurctid hunc a puero, quod & ſpem magnam mihi af- iroggai ferebat ſummæ probitatis, ſummæque eloquen- tiæ, & vivebat mecum conjunctiſſime, non ſolum officiis amicitiæ, ſed etiam ſtudiis com- munibus, ſic ſemper dilexi, ut non ullo cum homine conjunctius viverem. Nihil attinet ee Me plura ſcribere; quam mihi neceſſe ſit, ejus n ll⸗ ſalutem & fortunas, quibuscunque rebus poſ- 1 Al üiim, tueri, vides. Reliquum eſt, ut, cum cognorim pluribus rebus, quid tu, & de bo- norum irhhekenun Len 270 Epiſtol. norum fortuna, & de Reipublicæ calamitati- bus, ſentires, nihil a te petam, niſi ut ad eam voluntatem, quam tua ſponte erga Cæcinam habiturus eſſes, tantus cumulus accedat com- mendatione mea, quanti me a te fieri intelli- go. Hoc mihi gratius facere nihil potes. Vale. A. U. C. 707. Cic. ad Fuin. L. XIII. Ep. XVII. M. T. OC. SLELRKRVYIO SULPITIO 8. LP. D. Argumentum. Manium Curium, nobilem ac divitem ro- manum equitem S. Sulpitio, tum pro- conſuli in Græcia, commendat. N anius Curius, qui Patris (*) negotiatur, multis & magnis de caulis a me diligi- tur. Nam & amicitia pervetus mihi cum eo eſt, ut primum in forum veni, inſtituta: & Patris, cum aliquoties antea, tum proxime, hoc miſerrimo bello, (*) domus ejus tota mihi patuit, qua, ſi opus fuiſſet, tam eſſem uſus, quam mea. Maximum autem mihi vinculum cum eo eſt, quaſi ſanctioris cujusdam neceſſi- tudinis, quod eſt Attici noſtri familiariſſimus, eumque unum præter cæteros obſervat, ac di- ligit. Quem ſi tu jam forte cognoſti, puto me hoc, quod facio, facere ſerius. Ea eſt enim (*) Urbe Achajæ. (* *) inter Cælarem & Pompejum. irkmmiti, 4 nre ihuncnn aliri 4 Slunnare 1 ra ſngig on liui en e, wo Eebent IIne wwbitone, ntbi, N otts deele Mn. Mbiren Wne Tawicida n & Ue, ſ wdi ſcrgn 16. M ane, lelero, ilitk Cnftkkin t lihon A 1 CRO VI . 33 Tkini (An Uonekterhe Kretun e l N. 0 MLDITIG tun. lenarttenn. lntwdn. Chnmtnit le cls 1 e , errerus minicunt N Ten;, Mint tei, um Moline umus ets wuemini 8, mn elen uis, tcn mhi nedin s Cshlmmnecs nti bniiniin os Ced nr arnti ere elg 1 Epiſtol. 71 enim humanitate, & obſervantia, ut eum tibi jam per ſe ipſum commendatum putem. Quod tamen ſi ita eſt, magnopere a te quæſo, ut ad eam voluntatem, ſi quam in illum ante has meas literas contuliſti, quam maximus poſtea mea commendatione cumulus accedat. Sin autem propter verecundiam ſuam minus ſe tibi obtu- lit, aut nondum eum ſatis habes cognitum; aut quæ cauſa eſt, cur majoris commendatio- nis indigeat: Sic tibi eum commendo, ut ne- que majore ſtudio quenquam, neque juſtiori- bus de cauſis, commendare poſſim. Faciam- que id, quod debent facere ii, qui religioſe, & ſine ambitione, commendant: ſpondebo enim tibi, vel potius ſpondeo, in meque reci- pio, eos eſſe Man. Curii mores, eamque cum probitatem, tum etiam humanitatem, ut eum & amicitia tua, & tam accurata commendatio- ne, ſi tibi ſit cognitus, dignum lis exiſtimatu- rus. Mihi certe gratiſſimum feceris, ſi intel- lexero, has literas tantum, quantum ſcribens confidebam, apud te pondus habuiſſe. Vale. A. U. C. 708. Reſpons, ad Commendatitias. L. V. Ep. XI. M. CICERO VATINIO IMPERATORI S. Argumentum. Vatinii, Cæſaris intimi, epiſtolæ, quæ non extat, reſpondet Cicero, laudando gratum ejus animum: ſtudium ſuum uxori 272 Epiſtolæ. uxori illius pollicetur: addit de Dio- nyſio ſervo fugitivo, & ſpe triumphi Dalmatici. rata tibi mea eſſe officia, non miror. Cognovi enim te gratiſſimum omnium; id- que nunquam deſtiti prædicare; nec enim tu mihi habuiſti modo gratiam, verum etiam cumulatiſſime retuliſti. Quamobrem reliquis tuis rebus omnibus pari me ſtudio erga te & eadem voluntate cognoſces. Quod mihi fe- minam primariam Pompejam, uxorem tuam, commendas; cum Sura noſtro ſtatim tuis litte- ris lectis locutus ſum, ut ei meis verbis dice- ret, ut, quidquid opus eſſet, mihi denuncia- ret; me omnia, quæ ea vellet, ſummo ſtudio curaque facturum. Itaque faciam, eamque, ſi opus eſſe videbitur, ipſe conveniam. Tu tamen ei velim ſcribas, ut nullam rem neque tam magnam neque tam parvam putet, quæ mihi aut difficilis aut parum me digna videa- tur. Omnia, quæ in tuis rebus agam, & non laborioſa mihi & honeſta videbuntur. De Dionyſio, ſi me amas, confice. Quamcum- que ei (*) fidem dederis, præſtabo. Si vero im- probus fuerit, ut eſt, duces eum captivum in triumpho. Dalmatis dii male faciant, qui ti- bi moleſti ſunt. Sed, ut ſcribis, brevi capientur, & illuſtrabunt res tuas geſtas; ſemper enim ha- biti ſunt bellicoſi. A. U. C. 708. 1 LIT- (*) Fidem veniz impetrandæ, ſi ad dominum re- düſſet. — W 10z — SA CMIlld 1lc n Verta Merhust ile uld, 0 Netuin Calian Eetclan Ney Cceone inde Vales, bene el inter n Aine ia, neceblenen in lumfinn, e lz ſer te ghnlen m oulor alad de Mleiſre ligitu 1n Innle ii le Uen Croune Piidug ninmne Cnn Epiſtola. 273 LITE R. EXPOSTULATORI. Cic. ad Fam. L. V. Ep. I. C METELLUS QC F. CELER M. TUL- LIO CICERONI. S. D. 5n llUI 1 Argumentum. Queritur Metellus Celer, qui Prætor ſu- periore anno, Cicerone Conſule, ex Prætura Galliam pro Conſule regebat, Metellum Nepotem fratrem ſuum a Cicerone in Senatu oppugnatum eſſe. 0 Ir Mlinrentrfe Si vales, bene eſt. Exiſtimâram, pro mutuo n nnic att, inter nos animo, & pro reconciliata gra- unneenit tia, nec abſentem ludibrio læſum iri, nec Me- 6rhugnα Tellum fratrem, ob (*) dictum, capite ac for- Hictum öe tunis per te oppugnatum iri. Quem ſi pa- e Qummm. rum pudor ipſius defendebat, debebat vel fa- Nmn. miliæ noſtræ dignitas, vel meum ſtudium erga vos remque puhl. ſatis ſublevare. Nunc vi- deo illum circumventum, me deſertum, a quibus minime conveniebat. Itaque in luctu & (*) Metellus hic in Senatu dixerat, Ciceronem in re Catilinaria minus integre egiffe, ſed tyran- MMeE 274 Epiſtolæ. & ſqualore ſum, qui provinciæ, qui exercitui præſum, qui bellum gero. Quæ quoniam nee ratione nec majorum noſtrum clementia ad- miniſtraſtis, non erit mirandum, ſi vos pœni-= tebit. Te tam mobili in me meosque eſſe animo, non ſperabam. Me interea nec dome- ſticus dolor, nec cujusquam injuria a republi- ca abducet. A. U. C. 691. Reſponſio ad pracedentes. L. V. Ep. II. M. T. M. F. C. QC. METELLO Q. F. CELERI PROCOS. S. D. i tu exercitusque valetis, bene eſt. Scribis ad me, te exiſtimaſſe, pro mutuo inter nos animo, & P reconciliata gratia, nunguam te a me ludibrio læſum iri. Quod cujusmodi ſit, ſatis intelligere non poſſum: ſed tamen ſu- ſpicor ad te eſſe allatum, me, in ſenatu cum dis- putarem, permultos eſſe, qui rempubl. a me conſervatam dolerent, dixiſfe, a te propin- quos tuos, quibus negare non potuiſſes, im- petraſſe, ut ea, quæ ſtatuiſſes tibi in ſenatu de mea laude eſſe dicenda, reticeres. Quod cum dicerem, illud adjunxi, mihi tecum ita diſpertitum officium fuiſſe in reipub ſalute re- tinenda, ut ego urbem a domeſticis inſidiis (?*) & ab inteſtino ſcelere, tu Italiam & ab arma- tis hoſtibus & ab occulta conjuratione defen- deres: atque hanc noſtram tanti & tam rr. clari (*) Lentuli & Cethegi. — — y mers lee Genm; goit Snne honorfle Vlelt, e grn tur Nibvenenn. Cglneent in Intond , fur oratio nett til eltokem nnlie hocari ape 6. un weton cle eickumg me lins kebnd tec 1 os hüdere N Ubis, tonttd in tet ele in awi En hoc atoſtor, Ctedcirar, bool Pwerniice int begt ele. ere ithle eig nei une uflchmmnlete ley It rmnan heſtein ltn, leen, nkſete Untienſefn hllinente c Elehan n iitun ilo de Mam mllne Cullim Epiſtolæ. 275 clari muneris ſocietatem a tuis propinquis la- befactatam; qui, cum tu a me rebus ampliſſi- mis atque honorificentiſſimis ornatus eſſes, ti- muiſſent, ne quæ mihi pars abs te voluntatis mutuæ tribueretur. Hoc in ſermone cum a me exponeretur, quæ mea exſpectatio fuiſſet orationis tuæ, quantoque in errore verſatus eſſem; viſa eſt oratio non injucunda, & me- diocris quidam eſt riſus conſecutus, non in te, ſed magis in errorem meum, & quod me abs te cupiſſe laudari aperte atque ingenue confi⸗ tebar. Jam hoc non poteſt in te non honorifi- ce eſſe dictum, me in clariſſimis meis atque ampliſſimis rebus tamen aliquod teſtimonium tuæ vocis habere voluiſſe. Quod autem ita ſeribis, pro mutuo inter nos animo; quid tu ea- Nimes eſle in amicitia mutuimn, neſeio: equi-= dem hoc arbitror; cum par voluntas accipitur & redditur. Ego ſi hoc dieam, me tua cauſa prætermiſiſſe provinciam (*); tibi ipſe levior videar eſſe. Meæ enim rationes ita tulerunt; atque ejus mei conſilii majorem in dies ſingu- los fructum voluptatemque capio, IIllud dico, me, ut primum in concione provinciam depoſuerim, ſtatim, quemadmodum eam tibi traderem, cogitare cœpiſſe. Nihil dico de ſortitione veſtra (*): tantum te ſuſpicari volo, nihil in ea re per collegam meum me inſeiente eſſe factum. Recordare cetera: quam cito ſe= natum illo die, facta ſortitione,; coëgerim; quam multa de te verba fecerim, cum tu ipſe 8 2 mihi (*) Galliam.- (**) Sortitio prætornm. 276 Epiftolæ. mihi dixiſti, orationem meam non ſolum in te honorificam, ſed etiam in collegas tuos con- tumelioſam fuiſſe. Jam illud S. C. quod eo die factum eſt, ea (*) præſcriptione eſt, ut, dum id exſtabit, officium meum in te obſcu- rum eſſe non poſſit. Poſtea vero quam profe- us es, velim recordere, quæ ego de te in ſe- natu egerim; quæ in concionibus dixerim; quas ad te litteras miſerim. Quæ cum omnia collegeris, tu ipſe velim judices, ſatisne videa- tur his omnibus rebus tuus adventus, cum proxime Romam (*) veniſti, mutue reſpondiſſe. Quod ſcribis de reconciliuta noſtra gratia; non intelligo, cur reconciliatam eſſe dicas, quæ nunquam imminuta eſt. Quod ſcribis, non oportuiſſe Metellum fratrem tuum ob di- btum a me oppugnari: primum hoc velim exi- ſtimes, animum mihi iſtum tuum vehementer probari, & fraternam plenam humanitatis ac pietatis voluntatem: deinde, ſi qua ego in re fratri tuo reipub. cauſa reſtiterim, ut mihi ig- noſcas; tam enim ſum amicus reipub. quam qui maxime: ſi vero meam ſalutem contra il- lius impetum in me crudeliſſimum defenderim, Jatis habeas, nihil me etiam tecum de tui fra- tris injuria conqueri. Quem ego cum compe- riſſem omnem ſui tribunatus conatum in meam perniciem parare atque meditari; egi cum Claudia uxore tua, & cum veſtra ſorore Mu- tia, (*) Aufſchrifft: nam non nomina ſolum Senatorum, ſed & Conſulis præſcribebantur. (**) Itaque oppreſſo Catilina Metellus in urbem red- iit, antequam in Galliam iret. — ſcſs e⸗ ellrudir mnad 1 wjorin te limprotim demn atecß an Gne ahmmmn ni o fut Uitſummech, i ſeilinum nd), Che Keiele farct f, untn l Cmmunaric u menwe delte Unon eſe in CoNcione tirerr ilet ncickra itoncne gtpin / h umm amnim nentel n NIum muimun Gafticet emmetis, 6ohltll finn inſeunk () nen Gn enen er gun ne. ego dett, Unnbis Allein An cum oni 8ſttine ile⸗ cfenng, cunn uteteſvoneſce olre Voati, nun eſe dien; lats, tnen tun . N Win eri⸗ ntnun enene nn honantis Ignean in, Ar Mi⸗ N gun Uem onmn . n Ceknteiny n Etlibe⸗ Pom npe umminen ni n feln indell on Eur, Gells Nrid Epiſzol. 277 tia, (?*) cujus erga me ſtudium pro Cn. Pom- peji neceſſitudine multis in rebus perſpexeram, ut eum ab illa injuria deterrerent. Atque il- le, quod te audiſſe certo ſcio, pridie Kal. Jan. qua injuria nemo unquam in aliquo magiſtra- tu improbiſſimus civis affectus eſt, ea me con- ſulem affecit, cum rempub. conſervaſſem, at- que abeuntem magiſtratu concionis habendæ poteſtate privavit. Cujus injuria mihi tamen honori ſummo fuit. Nam cum ille mihi nihil, niſi ut jurarem, permitteret; magna voce ju- ravi verifſimum pulcherrimumque jusjuran- dum (**), quod populus idem magna voce me vere juraſſe juravit. Hac accepta tam inſigni injuria, tamen illo ipſo die miſi ad Metellum communes amicos, qui agerent cum eo, ut de illa mente deſiſteret: quibus ille reſpondit, ſi- bi non eſſe integrum. Etenim paulo ante in concione dixerat, ei, qui in alios animadver- tiſſet indicta cauſa, dicendi ipſi poteſtatem fie- ri non oportere. Hominem gravem & civem egregium! qui, qua pœna ſenatus, conſenſu bonorum omnium, eos affecerat, qui urbem incendere & magiſtratus ac ſenatum trucidare, bellum maximum conflare voluiſſent, eadem dignum judicaret eum, qui curiam cæde, ur- bem incendiis, Italiam bello liberaſſet! Itaque ego Metello, fratri tuo, præſenti (P) reſtiti. Nam in ſenatu Kal. Jan. ſic cum eo de repub. diſpu- 8 3 tavi, 6*) Cn. Pompeji uxor. (**„½) Sc. rempl. a ſe eſſe ſervatam. vid, orat. in Piſo. nem & pro Domo. (†) Antequam in Aſiam iret, Epiſtolæ. tavi, ut ſentiret, ſibi cum viro forti & con- ſtanti eſſe pugnandum. A. d. tertium Non. Januar. cum agere cœpiſſet, tertio quoque verbo orationis ſuæ me appellabat, mihi mi- nabatur: neque illi quidquam deliberatius fuit, quam me, quacumque ratione poſſet, non ju- dicio neque diſceptatione, ſed vi atque im- preſfione evertere. Hujus ego temeritati ſi virtute atque animo non reſtitiſſem, quis eſſet, qui me in conſulatu non caſu potius exiſtima- ret, quam conſilio fortem fuiſſe? Hæc ſi tu Metellum cogitare de me neſciſti, debes exi- ſtimare, te maximis de rebus a fratre eſſe ce- latum: ſin autem aliquid impertivit tibi ſui con- ſilii, lenis a te & facilis exiſtimari debeo, qui nihil tecum de his ipſis rebus expoſtulem. Et; ſi intelligis, non me dicto Metelli, ut ſcribis, ſed conſilio ejus animoque in me inimiciſſimo eſſe commotum; cognoſce nune humanitatem meam, ſi humanitas appellanda eſt in acerbil⸗ ſima injuria remiſſio animi ac diſſolutio. Nul- la eſt a me unquam ſententia dicta in fratrem tuum: quotieſcumque aliquid eſt actum, ſe- dens iis aſſenſi, qui mihi leniſſime ſentire viſi ſunt. Addam & illud etiam, quod jam ego eurare non debui, ſed tamen fieri non moleſte tuli, atque etiam, ut ita fieret, pro mea par- te adjuvi; ut ſenaticonſulto meus inimicus, quia tuus frater erat, ſublevaretur. Quare non ego oppugnavi fratrem tuum, ſed fratri tuo ehgnavi: nec in te, ut ſeribis, animo fui mobili, ſed ita ſtabili, ut in mea erga te VO-⸗ — — elurne etialc Neen Aid ninnti pobo oadeo: lgn⸗ Alurmmamenn e enſis, ⸗ onet⸗ lehel lücenn m Gelter,iUe cn 1r uls, Mhi a etun tud in unocticana ue ne miamelt Uun ele inelig lotene, Er G tagne angte uums acun Un leNenda dete 8A4 Wen Mhrdln, tenn N tum 4 (elt e Ppellhn, iin et, n EC Algle i Peel tenſenſei tlen, nzet ſipnicg eriin ktiſet hee d Ueleli cebes eli⸗ a kire eſſe ,e ethithiſioon⸗ Uünn dcheo⸗ G WGehcklen. Ne 1Merl uſabi, ein Me ninein Lennne hunmiurn Auna etinaet 1eKolto. N 1 Air Kanen el Ahn, Ure Eenie ni mn en Nteitonwdee en o neiſi Dend unt, euunetn. Eu Iuun, Et t Crbie, tüm/t E Epiſtolæ. 279 voluntate etiam deſertus ab officiis tuis perma- nerem. Atque hoc ipſo tempore tibi pæne minitanti nobis per litteras hoc reſcribo atque reſpondeo: Ego dolori tuo non ſolum ignoſco, ſed ſummam etiam laudem tribuo. Meus enim me ſenſus, quanta vis fraterni ſit amoris, ad- monet. A te peto, ut tu quoque æquum te judicem dolori meo præbeas, ſi acerbe, ſi cru- deliter, ſi ſine cauſa ſum a tuis oppugnatus, ut ſtatuas, mihi non modo non cedendum, ſed etiam tuo atque exercitus tui auxilio in ejusmodi cauſa utendum fuiſſe. Ego te mihi ſemper amicum eſſe volui: me ut tibi amiciſſi- mum eſſe intelligeres, laboravi. Maneo in voluntate, &, quoad voles tu, permanebo; citiusque amore tui fratrem tuum odiſſe deſi- nam, quam illius odio quidquam de noſtra be- nevolentia detraham. A. U. C. 691. LITERA SUASORI. . Cr. ad Ran. L. IV. Ep. X. M. T. CICERO M. MARCELLO S. P. D. Argumentum. Marcellum, qui a partibus Pompeji ſte- terat, & poſt infelicem exitum Mity- lenen confugerat, hortatur, ut redi- tum a Cæſare impetratum maturet. 8 4 Etſi 290 Epiſtolc. Et nihil erat novi, quod ad te ſeriberem, magisque literas tuas jam expectare inci- piebam, vel te potius ipſum: tamen, cum Theophilus proficiſcererur, non potui nihil ei Hiterarum dare. Cura igitur, ut quampri- mum venias. Venies enim, mihi crede, ex- pectatus; neque ſolum nobis, id eſt, tuis, ſed prorſus omnpibus. Venit enim mihi in men- tem, ſubvereri interdum, ne te delectet tar- da deceſſio,. Quod ſi nullum haberes ſenſum, niſi oculorum, prorſus tibi ignoſcerem, ſi quosdam nolles videre. Sed, cum leviora non multo eſſent, quæ audirentur, quam quæ viderentur, ſuſpicarer autem, multum inter- eſſe rei familiaris tuæ, te quamprimum veni- re; idque in omnes partes valeret: putavi, ea de re te eſſe admonendum. Sed quoniam, quod mihi placeret, oſtendi, reliqua tu, pro tua prudentia, conſiderabis. Me tamen ve- lim, quod ad tempus te expectemus, certio- rem facias. A. U. C. 708. KReſponſio ad Suaſorias. L. IV. Ep. XI. MARCELLIS CICERONI S. lurimum valuiſſe apud me tuam ſemper au- Gtoritatem, cum in omni re, tum in hoc maxime negotio, potes exiſtimare. Cum mi- hi C. Marcellus, frater amantiſſimus mei, non ſolum conſilium daret, ſed precibus quo- que me obſecraret; non prius mihi perſuadere potuit, quam tuis eſt effectum litteris, ut ute- rer veſtro potiſſimum conſilio. Res quemad- modum — — eim ſt 10a cemlecio dut ahümd ſt 7 andins e te arnicorun, momm me 1 Entam rtiſe noe, onbuseg nm hele egua ciuncliele ln ciouunbenero leinbanmzfn 1t lugeinboe 1intlign, Koirn,nei 609 TINSTN UNDu 00, Cen unn Conllten Achetate WM. tin mibi in e lete deleckt n Uber⸗ Eenln ti lroleren, el, ann krige ſennn, uum gre In mllum inter. npinun feni. Setn uni er/ um. N gin, endh Ninun, ebis Me ten ⸗ epecenns on⸗ llllydi CERON meum ende min,un n e imme. Cum- Amuntlinnd E hrihup mini en nluerd, 4 Epiſtola. 281 modum ſit acta, veſtræ litteræ mihi declarant. Gratulatio tua etſi eſt mihi probatiſſima, quod ab optimo fit animo; tamen hoc mihi mulo jucundius eſt & gratius, quod in ſumma pauci- tate amicorum, propinquorum ac neceſſario- rum, qui vere meæ ſaluti faverent, te cupidis- ſimum mei (eſſe) ſingularemque mihi benevo- lentiam præſtitiſſe cognovi. Reliqua ſunt ejus- modi, quibus ego, quoniam hæc erant tempo- ra, facile & * quo animo carebam: hoc vero ejusmodi eſſe ſtatuo, ut ſine talium virorum & amicorum benevolentia, neque in adverſa ne- que in ſecunda fortuna, quisquam vivere poſ- ſit. Itaque in hoc ego mihi gratulor: tu vero ut intelligas, homini amiciſſimo te tribuiſſe officium, re tibi præſtabo. Vale. A. U. C. 707. LITERT. CONSULTATORIE. —— Cic. ad Fam. L. XIV. Ep. WIV. TILLEIUIS TERENTIE, ET PATER TIIL- LIE DUABIUIS ANiMIS SUIS: ET CI- CERO, MATRI OPTIME, SIIA- VISS. SORORI S. P. D. Angumentum. Cicero uxorem monet, ut cum amicis conſultet, maneatne Romæ, Cæſare adventante, an ex urbe diſcedat. 8 5 Si 282 Epiſtolæ. Si vos valetis, nos valemus. Veſtrum jam conſilium eſt, non ſolum meum, quid ſit vobis faciendum. Si ille Roöomam modeſte ven- turus eſt; recte in præſentia domi eſſe poteſtis: ſin homo amens diripiendam urbem daturus eſt, vereor, ut Dolabella ipſe ſatis nobis prod- eſſe poſſit. Etiam illud metuo, ne jam inter- cludamur, ut, cum velitis, exire non liceat. Reliquum eſt, quod ipſæ optime conſiderabi- tis, veſtri ſimiles feminæ ſintne Romæ. Si enim non ſunt, videndum eſt, ut honeſte vos eſſe poſſitis. Quomodo quidem nunc res ſe habet, modo ut hæc nobis loca tenere liceat; belliſſime vel mecum, vel in noſtris prædiis, eſſe poteritis. Etiam illud verendum eſt, ne brevi tempore fames in urbe ſit. His de rebus velim cum Pomponio, cum Camillo, cum quibus vobis videbitur, conſideretis. Ad ſum- mam, animo forti ſitis. Labienus (*) rem meliorem fecit. Adjuvat etiam (**) Piſo, quod ab urbe diſcedit, & ſceleris condemnat generum ſuum. Vos, meæ cariſſimæ ani- mæ, quam ſæpiſſime ad me ſcribite, & vos quid agatis, & quid iſtic agatur. Quintus pa- ter & filius, & Rufus, vobis ſalutem dicunt. Valete. VIII. Calend. Febr. Menturnis. A. IUI. C. 704. Keé- (*) Qui legatus Cæſaris in Gallia, orto bello civili, ad Pompejum tranſiit. (**) Cæſaris ſocer. — Pen Mn 4 eſchinttn Au un eoeto ntebendie Aimm umguun ſen crilinns; Eficcs ellaegeen dklam iwer nn hnne, gun en'adtco l: camactipor), tum lanlet Anolun Eeez Ton wemm zcſenen n & an ii Gtm anlo uum d ie knüm A en mtinelgn, n m iihe Ulete i G Etci, olrr en nli lie 4 WE n e, nce ſeenn i i n gidt Neltönt⸗ 4 lo, ne ink. elite non e. Vuine Conſtent, lme hone. 5 lubarele wo Uitem non t ri tenere lge ulrs pretis, Awdhun et, e mK. Wanhns nn donla, amn Contcentd Al. 8 Libens ) t ctun ) N Cgkns onem ner CMiNr te rblee, & er. Qunnns ⸗ Maflun tont 0r. Munmmns dA beſtg lu, Croneh. Epiholz. 283 Reſponfio ad Conſultatorias. L. V. Ep. XIX. CICERO RUFO. Argumentum. Meſcinius Rufus Ciceronem conſuluerat, quas partes orto diſſidio ſequeretur: huic Cicero conſilium ſuum Pompe- jum ſequendi aperit. Et mihi numquam dubium fuit, quin tibi eſſem cariſſimus; tamen quotidie magis id perſpicio: exſtatque id, quod mihi oſtenderas quibusdam litteris, bo te ſGtudioſtorem in me colendo fore, quam in provincia fuiſſes (etſi; meo judicio, nihil ad tuum provinciale (*) offi- cium addi poteſt), quo liberius judicium eſſe poſ- Jet tuum. Itaque me & ſuperiores litteræ tuæ admodum delectaverunt, quibus & exſpecta- tum meum adventum abs te amanter vide- bam, &, cum aliter res cecidiſſet ac putas- ſes, te meo conſilio (**) magnopere eſſie læ- tatum. Et his proximis litteris magnum cepi fructum & judicii & officii tui: judi- cii, quod intelligo, te, id quod omnes for- tes ac boni viri facere debent, nihil putare utile eſſe, niſi quod rectum honeſtumque ſit: officii, quod te mecum, quodeumque cepiſ- ſem conſilii, polliceris fore; quo neque mihi gratius; (*) Quæſtor enim Ciceronis fuerat. (**) Non veniendi in urbem. 4² 284 Epiſtolæ. ratius, neque, ut ego arbitror, tibi hone- Rius eſſe quidquam poteſt. Mihi conſilium captum jamdiu eſt: de quo ad te, non quo celandus eſſes, nihil ſcripſi antea; ſed quia communicatio conſilii, tali tempore, quaſi quædam admonitio videtur eſſe officii, vel po- tius efflagitatio ad coeundam ſocietatem vel periculi vel laboris. Qum vero ea tua ſit vo- luntas, humanitas, benevolentia erga me, li- benter amplector talem animum, ſed ita, non enim dimittam pudorem in rogando meum: ſi Jfeceris id, quod oſtendis, magnam habebo gra- tiam; ſi non feceris, ignoſcam: & alterum (†) timori, alterum mihi te negare non potuiſſe ar- bitrabor. Eſt enim res profecto maxima. Quid rectum ſit, apparet: quid expediat, obſcurum eſt; ita tamen, ut, ſi nos ii ſimus, qui eſſe debemus, id eſt, ſtudio digni ac litteris no- ſtris, dubitare non poſſimus, quin ea maxime conducant, quæ ſunt rectiſſima. Quare tu, ſi (?*?! ãſimul placebit, ſtatim ad me venies: ſin idem placebit atque (**) eodem, nec conti- nuo (ꝰ**) poterit; omnia tibi ut nota ſint fa- ciam. Quidquid ſtatueris, te mihi amicum; fin id, quod opto, etiam amiciſſimum judica- bo. A. U. C. 704. exeunte. LlI- (†) Se. ſi non ſeceris, timori &e. (*) Simal, ſc. mecum proficiſci ad Pompejum. (**) In eundem locum, græciam, proficiſci. (**) Fieri poterit. n Ceunn,ebAnmn d Cdhoni medn rie 1* ddende Nen, guum Euns ſeniatsz, büiamult, Ten Uiis itters G er GO Nn elitn be Detün kcenm. Non erkiigrcenia nitsmens it, Futn in Nnnh Helmn. un enn upennhmen Denentd en mm Cülin Cum alehn ſeperial, le, — Tiin Ad U 30 huui ſann,, tomor, lrofti,. n ſeketnen ſe en tun t ne küenn ne, m, el i ONH Cgnncd nenn: gnam nabedo Nn. m Ealenm) enon otniſer. Mumudma. ul Cplr, Nſonum Gülns gicke Gpni reltein ⸗ , giinen nuin na. Qune l ne ſeli:l OGen, nee conn biut wwtzir 6 nitiamfeum: dallcnn ſaler 4 unyjn n, hiofili Epiſtola. 285 LITE R QUERUL . — — Cic. ad Fam. L. XI. Ep. XI. M. CICERO S. D. BRITO IMP. COS. DES. Argumentum. Queritur, ab Antonio bellum renovatum eſſe, quod hominum opinione a Bruto impediri potuiſſet. T ris uno die a te accepi epiſtolas: unam bre- vem, quam Flacco Volumnio dederas; duas pleniores, quarum alteram tabellarius T. Vibii attulit, alteram ad me miſit Lupus. Ex tuis litteris & ex Græceii oratione, non mo- do non reſtincdtum bellum, ſed etiam inflam- matum videtur. Non dubito autem, pro tua ſingulari prudentia, quin perſpicias, ſi aliquid firmitatis nactus ſit Antonius, omnia tua illa præclara in rempub. merita ad nihilum eſſe ventura. Ita enim Romam erat nunciatum, ita perſuaſum omnibus; cum paucis, inermis, perterritis metu, fracto animo fugiſſe Anto- nium. Qui ſi ita ſe habet, ut, quemadmo- dum audiebam de Græceio, confligi cum eo ſine periculo non poſſit; non ille mihi fugiſſe a Mutina 286 Epiſtolæ. Mutina videtur, ſed locum belli gerendi mu- taſſe. Itaque homines alii facti ſunt: nonnul- li etiam queruntur, quod perſecuti non ſitis; opprimi potuiſſe, ſi celeritas adhibita eſſet, exiſtimant. Omnino eſt hoc populi, maxime- que noſtri, in eo potiſſimum abuti libertate, per quem eam conſecutus ſit: ſed tamen pro- videndum ſit, ne quæ juſta querela eſſe poſſit. Res ſe ſic habet: Is bellum confecerit, qui An- tonium oppreſſerit. Hoc quam vim habeat; te exiſtimare malo, quam me apertius ſcribe- re. A. II. C. 710. Keſponſfio ad priores. L. XI. Ep. XIII. D. BRUTUS IMP. COS. DESIG. S. D. M. CICERONI. non ago tihi gratias. Qui enim re vix re- ferre poſſum, huic verbis non patitur res la- tisfieri. Attendere te volo; quæ in manibus ſunt. Qua enim prudentia es, nihil te fugiet; ſi meas litteras diligenter legeris. Sequi con- feſtim Antonium his de cauſis, Cicero, non potui. Eram ſine equitibus;, ſine jumentis: Hirtium periſſe, neſciebam: Aquilam periſſe neſciebam: (*) Cæſari non credebam prius; quam conveniſſem & collocutus eſſem. Hic dies hoc modo abiit. Poſtero die mane a Pan- ſa ſum arceſſitus Bononiam. Cum in itinere eſſem, nunciatum mihi eſt; eum mortuum eſſe; recurri ad meas copiolas. Sic enim ve- re eas appellare poſſum: ſunt extenuatiſſimæ, & (*) v. Beng. edit. — aminn. Avre Annonibnn vigens, a⸗ i ſaret bnis um ſig un Con h tiiete 10 nndles, ⸗ o Cn zdelen nn Eleſmn en eigad we l dl lths, ulemn I M lencdonen Eiekeneramiid egam damenn lhum ele, , RDhermm me end hon eſe Clunm contelt. B Cintechtns/ le ter eo onen, nenn ialerimen ichz egu n fünum onn Kerzannd negre Ahaſlbcni NMen e Crecehnt, G ngiet () 4 Tuuis lignni nn lleti i t. ll amen 4 mehi Cltent, Gui umn in hebet e getiig ſtte⸗ UME W KN. N Oleintſtie. Dötan unttotr o,r b nun 1es, nill te ht Cueri, Ketiar ls, Ccenm, M 3) Cue unentht gtlim e Utothen in Cnnn ehen N 1O demmen CN N iE H, eMn immm ls. Areli mtaent, 4 & inopia omnium rerum peſſime acceptæ. Bi- duo me Antonius anteceſſit, itinera multo ma- jora fugiens, quam ego ſequens: ille enim iit paſſim, ego ordinatim. Quacunque iit, erga- ſtula ſolvit, homines arripuit; conſtitit nus- quam prius, quam ad Vada venit. Quem lo- cum volo tibi eſſe notum: jacet inter Apen- ninum & Alpes, impeditiſſimus ad iter facien- dum. Cum abeſſem ab eo millia paſſuum tri- ginta, & ſe jam Ventidius conjunxiſſet; con- cio ejus ad me eſt allata, in qua petere cœpit a militibus, ut ſe trans Alpes ſequerentur, ſibi cum M. Lepido convenire. Sucelamatum eſt, & frequenter a militibus Ventidianis (nam ſuos valde quam paucos habet), ſibi aut in Italia per- eundum eſſe, aut vincendum; & orare cœpe- runt, ut Pollentiam iter facerent. Cum ſuſti- nere eos non poſſet, in poſterum diem iter ſuum contulit. Hac re mihi nuntiata; ſtatim quinque cohortes (?*) Pollentiam præmiſi, meum- que iter eo contuli: hora ante, præſidium meum bPollentiam venit, quam Trebellius cum equitibus. Sane quam ſum gaviſus: in hoc enim victoriam puto conſiſtere. In ſpem ve=- nerant; quod neque Planci quatuor legiones omnibus ſuis copiis pares arbitrabantur, neque ex Italia tam celeriter exercitum trajici poſſe credebant. Quos ipſi adhuc ſatis arroganter Allobroges (?*), equitatusque omnis, qui eo præ- miſſus (*) Ad Tanari & Sturæ confluentes urbs nobilis, in Liguria mediterranea. (**) Pollentiæ eives. 288 Epiſtolm. miſſus erat a nobis, ſuſtinebant; noſtroque adventu ſuſtineri facilius poſſe, confidimus. Tamen, ſi quo etiam caſu Hiſaram ſe trajece- rint; ne quod detrimentum reipublicæ injun- gant, ſumma a nobis dabitur opera. Vos magnum animum optimamque ſpem de ſumma republica habere, volumus; cum & nos, & exercitus noſtros, ſingulari concordia conjun- Gtos, ad omnia pro vobis videatis paratos. Sed tamen nihil de diligentia remittere debetis, dareque operam, ut quam paratiſſimi & ab exercitu reliquisque rebus, pro veſtra ſalute, contra ſceleratiſſimam conſpirationem hoſtium confligamus. Qui quidem eas copias, quas diu ſimulatione reipublicæ comparabant, ſubito ad patriæ periculum converterunt. A. U. C. 710. LITE R. ADHORTATORI. ———-— Cic. ad Fam. L. X. Ep. III. M. T. CICERO CN. PLANCO IMP. CONS. DES. S. P. D. Argumentum. Veritus Cicero, ne cum Antonio ſe con- jungeret Plancus, aucupatur laudibus ejusdem benevolentiam, hortatur- que, ut rempublicam tueatur. Cum IIueneRlen /Ein 1 iin homcei gnet e lkt: AMat Un Eetadne A Alan ceſwrisuntee n en Crzonnne hn unfimn gun inn eYusen cooltimean me dgoemd, lu⸗ alene e, irnuen un eude, lo weo, dun ſadn I &E Culls min e; vom minl e Uem. Onnin hunme Guce, Cunſte ornt Ecens, mus infie indultrzone feoi, llein de iinte enls, un honins nlt Erorſhtg Mer 4 1 Ablare, nn Ui Natot UMlum Ili n rkudr Telollleizen Etut den i ehencetn cum nt Cbeortli ctnn Ets annc enitere Cehets nuntſini E , 6ofeirl une, atopen hokim lsz uus i Urhrmd Kito ad m. MCI. ſoni INCO NNO. Ngree . Atnoktt hupehn dte em, M ntuegen Epiſtola. 289 Cum ipſum Furnium per ſe vidi libentiſſime, tum hoc libentius, quod illum audiens, te videbar audire. Nam & in re militari virtu- tem, & in adminiſtranda provincia juſtitiam, & in omni genere prudentiam mihi tuam ex- poſuit: & præterea mihi non ignotam in con- ſuetudine & familiaritate ſuavitatem tuam adjunxit; præterea ſummam erga ſe liberalita- tem. Quæ omnia mihi jucunda, hoc extre- mum etiam gratum fuit. Ego, Plance, ne- ceſſitudinem conſtitutam habui cum domo ve- ſtra, ante aliquanto, quam tu natus es: amo- rem autem erga te, ab ineunte pueritia tua; confirmata jam ætate, familiaritatem, cum ſtudio meo, tum judicio tuo, conſtitutam. His de cauſis mirabiliter faveo dignitati tuæx; quam mihi tecum ſtatuo eſſe commu- nem. Omnia ſumma conſecutus es, virtute duce, comite fortuna; eaque es adeptus ado- leſcens, multis invidentibus, quos ingenio induſtriaque fregiſti. Nunc me amantiſſimum tui, nemini concedentem, qui tibi vetuſtate neceſſitudinis potior poſſit eſſe, ſi audies; omnem tibi reliquæ vitæ dignitatem, ex opti- mo reipublicæ ſtatu, acquires. Scis profeéto, nihil enim te fugere potuit, fuiſſe quoddam tempus, cum homines exiſtimarent, te nimis ſervire temporibus: quod ego quoque exiſti- marem, te ſi ea, quæ patiebare, probare etiam arbitrarer. Sed cum intelligerem, quid ſenti- res; te arbitrabar videre, quid poſſes. Nune alia ratio eſt; omnium rerum tuum judicjum T Eſt, 290 Epiſtolcz. eſt, idque liberum. Conſul es deſignatus, opti- ma ætate, ſumma eloquentia, maxima orbi- tate Reipublicæ virorum talium. Incumbe, per deos immortales, in eam curam & cogi- tationem, quæ tibi ſummam dignitatem & gloriam afferat. Unus autem eſt, hoc præſer- tim tempore, per tot annos Republica devexa- ta, Reipublicæ bene gerendæ curſus ad glo- riam. Hæc, amore magis impulſus, ſcriben- da ad te putavi, quam quo arbitrarer, te mo- nitis & præceptis egere. Sciebam enim, ex iisdem te hæc haurire fontibus, ex quibus ipſe hauſeram. Quare modum faciam. Nunc tantum ſignificandum putavi, ut potius amo- rem tibi oſtenderem meum, quam oſtentarem prudentiam. Interea, quæ ad dignitatem tuam pertinere arbitrabor, ſtudioſe diligen- terque curabo. Vale. A. U. C. 710. Reſponſio adantecedentes. L. X. Ep. IV. PLANCHS CICERONI. Gratiſſimæ mihi tuæ litteræ fuerunt; quas ex Furnii ſermone te ſcripſiſſe animadverti. Ego autem præteriti temporis excuſationem affero, quod te profectum audieram: nec mul- to ante rediſſe ſcivi, quam ex epiſtola tua (*) cognovi. Nullum enim in te officium, ne mi- nimum quidem, ſine maxima culpa videor poſ- ſe præterire: in quo tuendo habeo cauſas plu- rimas, vel paternæ neceſſitudinis, vel meæ a pueritid (j*) qus eſt prima libri X. — emmi0 1 Crrentr ve Cune 1 etur eusfenln eruen Elatt, gtoc tn D Ammn, orttoin encui et, god ne t Ceeungn tſytene berentid d m en keot Urmm Gwen en N, N Atkerdonen 4 Cortre noſete une tenmit. Qrn h lantum uitiodenit 9Enperhuunmg e 5 I M, e, ,a leen, lis lngnen; Uertetde uhmneumkdun . I Hi e Minelhhälni itetir n 6.¹ nbunkrangnſe D inplll, Crte. irn, ten Nthan elin, e hi, Aglh 1 keum. Nn hu otins ano⸗ un Centaten KAüptuten Nn kuügde Aun. NlC0. lLNNO C4GOM Eſenur, unt e⸗ inuſſeti Uß Orliüinen Alttnm. Men e lon tu eckeln t nClhr ſſent. huben laß. ind Nr 7 PEpiſtolc. 291 pueritia obſervantiæ, vel tui erga me mutui nmoris. Quare, mi Cicero, quod mea tua- que patitur ætas, perſuade tibi, te unum eſſe, in quo ego colendo patriam mihi conſtituerim ſanctitatem. Omnia igitur tua conſilia mihi non magis prudentiæ plena, quæ ſumma eſt; videntur; quam fidelitatis, quam ego ex mea conſcientia metior. Quare, ſi aut aliter ſen- tirem, certe admonitio tua me reprimere; aut; ſi dubitarem, hortatio impellere poſſet, ut id ſequerer, quod tu optimum putares. Nune vero quid eſt, quod me in aliam partem tra- here poſſit? Quæcumque in me bona ſunt; aut Jortunz beneficio tributa, aut meo labore parta, etſi a te propter amorem carius ſunt &ιſtimata; tamen vel inimiciſſimi judicio tanta ſunt, ut præœæter bonam famam nihil deſiderare videantur. Quare hoc unum tibi perſuade: quantum viribus eniti, conſilio providere;, au- Ctoritate movere potuero, hoc omne rveipubli- ν ſemper futurum. Non eſt ignotus mihi ſen- ſus tuus: neque, ſi facultas, optabilis mihi quidem, tui præſentis eſlet, umquam a tuis Conſiliis diſcreparem; nec nunc committam, ut ullum meum factum reprehendere jure poſ- ſis. Sum in exſpectatione omnium rerum; quid in Gallia citeriore, (*) quid in urbe menſe Januario geratur, ut ſciam. Interim maximam hic (**) ſollicitudinem curamque ſuſtineo, ne inter (*) cui præerat D. Brutus. (**) in tranſalpina ſ. ultima Gallia. T 2 292 Epiſtolæ. inter aliena (*) vitia hæ gentes noſtra mala ſuam putent occaſionem. Quòôd ſi proinde, ut ipſe mereor, mihi ſucceſſerit; certe & tibi, cui maxime cupio, & omnibus viris bonis ſa- tisfaciam. Fac valeas, meque mutuo diligas. A. U. C. 710. LITE KR GRATULATORI.. Cic. ad Fam. L. XV. Ep. XII. M. CICERO IMD. S. D. L. PAULLO CO S. DESIG. Argumentum. Gratulatur Paullo de conſulatu, & ne ſibi provincia Cilicia prorogetur, rogat. Et mihi numquam fuit dubium, quin te po- pulus R. pro tuis ſummis in rempublicam meritis, & pro ampliſſima familiæ dignitate, ſummo ſtudio, cunctis ſuffragiis conſulem fa- Gurus eſſet; tamen incredibili lætitia ſum affe- ctus, cum id mihi nuntiatum eſt: eumque ho- norem tibi deos fortunare volo, a teque ex tua majorumque tuorum dignitate adminiſtra- ri. Atque utinam præſens illum diem mihi opta- tiſſimum videre potuiſſem, proque tuis am- pliſſimis (*) Romanorum vitia. oltnen 1 l is rornen 2 lemtemenen Gilentene n n Woere Mn Accetr Co uag ekadisun ſ, 6 01. Ih CCNORo II r 4 (Cceno Mucelon Crulhen Mrolumunnane fifedhneſe tuimutun in noc Asanlt, un gn Inas Cgnidnn ſuglun deno len, Teſinhunre eſen: Tetrmrdliins N ((ar Chicllnn tun Nniikets, i, neank gime woghe nunt,, ONI Uhel. DL NiUI 1N⸗ e CNrdttl,A ſronpetonet hium, gin r n ek eumae; e Clo, 1 teli Cionitate Unt. lumdenmi“ roce tu⸗ 06. Epiſtola. 293 pliſſimis erga me ſtudiis atque beneficiis tibi operam meam ſtudiumque navare. Quam mihi facultatem quum hic nec opinatus & im- proviſus provinciæ caſus eripuit; tamen ut te conſulem rempublicam pro tua dignitate geren- tem videre poſſim, magnopere a te peto, ut operam des, efficias, ne quid mihi fiat injuriæ, neve quid temporis ad meum annuum munus accedat. Quod ſi feceris, magnus ad tua pri- ſtina erga me ſtudia cumulus accedet. A. U. C. 702. L. Xr. Ep. EII. M. CICERO PROC. S. D. C. MAR- CELLO COLLEGA. Argumentum. Cicero Marcello auguri de filii conſulatu gratulatur. Marcellum tuum conſulem factum, teque ea lætitia affectum eſſe, quam maxime opta- ſti, mirandum in modum gaudeo: idque cum ipſius cauſa, tum quod te omnibus ſecundiſſi- mis rebus digniſſimum judico. cujus erga me ſingularem benevolentiam vel in labore meo, vel in honore perſpexi: totam denique domum veſtram vel ſalutis, vel dignitatis meæ ſtudio- ſiſſimam cupidiſſimamque cognovi. Quare gratum mihi feceris, ſi uxori tuæ juniæ, gra- viſſimæ atque optimæ feminæ, meis verbis eris T 3 gra- 294 Epiſtola. gratulatus. A te id, quod ſueſti, peto ; me abſentem diligas atque defendas. A. U. C. 702. . L. XV. Ep. IX. M. CICFERO PROGOS. S. D. M. MAR- CELLO COs. 3 Argumentum. M. Marcello gratulatur de fratre patrue- le conſule facto: petitque, ut ipſi in provincia ſuccedatur. * & pietatis in tuos, & animi in rempubli- cam, & clariſſimi atque optimi conſula- tus, C. Marcello conſule facto, fructum cepiſ- ſe, vehementer gaudeo. Non dubito, quid præſentis ſentiant: nos quidem longinqui, & à te ipſo miſſi in ultimas gentes, ad cœlum mehercule tollimus veriſſimis ac juſtiſſimis lau=- dibus. Nam cum te a pueritia tua unice di- lexerim; tuque me in omni genere ſemper ampliſſimum eſſe & volueris & judicaris: tum hoc vel tuo facto, vel populi R. de te judicio, multo acrius vehementiusque diligo; maxima- que lætitia afficior, cum ab hominibus pruden- tifſimis virisque optimis, omnibus dictis, fa- Sis, ſtudiis, inſtitutis vel me tui ſimilem eſſe audio, vel te mei. Unum vero ſi addis ad rælariſſimas res conſulatus tui, ut aut mihi Hecodat quam primum aliquis, aut ne quid accedat temporis ad id, quod tu mihi & ſena- 1 eri⸗ 1 coinum, Aud ,denen lugli On mit ten npuuhmin i ple nne⸗ olra NoAlr ſten imnkn, Uo 4.1 pnln Cytut NCCNDND n Cven Mock g (Nerdete INtis dis ehoncet un Colltletn ugtteaatnili⸗ milgüintien ſs nen e tifine- tiß cctg k l⸗ Tlatr gente. lo⸗ rtehndllant le, tal ſenin dh enalen naint Nt Reee ls tione tenler⸗ 1e rtlaunn s d Aare, lumeſs le, Cefencg. 8 M. Nn. CNN e I „, ente. An 4 lee en Ntigr nili tun⸗ Anin inemn Uvcnchun oondl ledhn ſhenoent en Waccüngan, N Puten neert0 ling ensg Alr Enkarſatlimin 1 Mentigtu ne 1Omni Enen en teicſtenie enlet te⸗ ugrtlignai Nrbtonnis nt⸗ s, omtin ltig elme milrier Irhn n 11 Uums ti, NAn 1 Mgui⸗ nie ol n e Epiſtolæ. 295 tusconſulto & lege finiſti; omnia me per te conſecutum, putabo. Cura, ut valeas, & me abſentem diligas atque defendas. Quæ mihi de Parthis nuntiata ſunt, quia non putabam a me etiam nunc ſcribenda eſſe publice; propterea ne pro familiaritate quidem noſtra volui ad te ſcribere, ne, cum ad con- ſulem ſcripſiſſem, publice viderer ſcripſiſſe. A. U. C. 702. Reſponſio ad Gratulatorias. L. IV. Ep. XIV. M. CICERO S. D. CN. PLANCIO. Argumentum. Cicero Plancii gratulationi, & de re- cuperata per Cæſarem dignitate, & de nuptiis allis, dimiſſa Terentia, initis, reſpondet: ſimul Plancium exulantem conſolatur. Binnas a te accepi litteras Corcyræ datas: qua- rum alteris mihi gratulabare, quod audiſ- ſes, meam me priſtinam dignitatem obtinere; alteris dicebas te velle, quæ egiſſem, bene & feliciter evenire. Ego autem, ſi dignitas eſt bene de republica ſentire & bonis viris proba- re, quod ſentias; obtineo dignitatem meam. ſin autem in eo dignitas eſt, ſi, quod ſentias, aut re efficere poſſis, aut denique libera ora- tione defendere; ne veſtigium quidem ullum eſt reliquum nobis dignitatis: agiturque præ- clare, ſi nosmetipſos regere poſſumus, ut ea- T 4 quæ 2 Epiſtolwa. quæ partim jam adſlunt, partim impendent, moderate feramus; quod eſt difficile in ejus- modi bello, cujus exitus ex altera parte cædem oſtentat, ex altera ſervitutem. Quo in peri- culo nonnihil me conſolatur, cum recordor, hæc me tum vidiſſe, cum ſecundas etiam res noſtras, non modo adverſas, pertimeſcebam, videbamque, quanto periculo de jure publico diſceptaretur armis. Quibus ſi viciſſent ii, ad quos ego pacis ſpe, non belli cupiditate ad- duéctus acceſſeram; tamen intelligebam, & ira- torum hominum, & cupidorum, & inſolen- tium, quam crudelis eſſet futura victoria: ſin autem victi eſſent, quantus interitus eſſet fu- turus civium, partim ampliſſimorum, partim etiam optimorum; qui me hæc prædicentem atque oôptime conſulentem ſaluti ſuæ, male- bant nimium timidum, quam ſatis prudentem exiſtimari. Quod autem mihi de eo, quod egerim, gratularis; te ita velle certo ſcio: ſed ego tam miſero tempore nihil novi conſilii ce- piſſem, niſi in reditu meo nihilo meliores res domeſticas quam rempublicam offendiſſem. Quibus enim, pro meis immortalibus benefi- ciis, cariffſima mea ſalus & meæ fortunæ eſſe debebant, cum propter eorum ſcelus nihil mi- hi intra meos parietes tutum, nihil inſidiis va- cuum viderem; novarum me neceſiitudinum fidelitate contra veterum perfidiam munien- dum putavi. Sed de noſtris rebus ſatis, vel etiam nimium multa. De tuis, velim ut eo ſis animo, quo debes eſſe, id eſt, ut ne Juis tibi EeTbi M⸗ mmuem mtfüe V cclomit ſe 1 eriwegzeſeie lenn n noe ie ene EConl⸗ me, lon i eir Kgict ee Gisneguun lger UI (0W Ce AMin. DTTVAESSLVET Sern Wii, Ceckf lCcetongffie Düen cotlttn Pamm iir lolr di n chli, egir nel ſe ein glnien r ertiveſän, lnce iure ie Ghuſ ieſſerh⸗ hbeſianiiuez. mnelenmn Kir. torun, & den. flnnn ſicor: ſd bPinering elet l⸗ eleceno von codi Uinlo melones lum okenilen. monibes beret⸗ Prr onnm e rumbennuin 1 m, Winice, me Meein etfcim m Pis tebls ſi⸗ tis, ſelnti h ng Epihtola. 297 tibi præcipue timendum putes. Si enim ſta- tus erit aliquis civitatis, quicumque erit, te omnium periculorum video expertem fore. nam alteros tibi jam placatos eſſe intelligo, alteros numquam iratos fuiſſe. De mea autem in te voluntate ſic velim judices, me, quibuscum- que rebus opus eſſe intelligam, quamquam vi- deam, qui ſim hoc tempore & quid poſſim; opera tamen & conſilio, ſtudio quidem certe, rei, famæ, ſaluti tuæ præſto futurum. Tu velim & quid agas, & quid acturum te putes, facias me quam diligentiſſime certiorem. Va- le. A. II. C. 707. LITEK . CONSOLATORIM. Cic. ad Fam. L. IV. Ep. V. SERVIUIS SUILPITIUIS M. T. C. S. Argumentum. Servius, Græciæ præfectus, audita Tul- liæ Ciceronis filiæz morte, mœrentem patrem conſolatur. Poſteaquam mihi renunciatum eſt de obitu Tulliæ, filiæ tuæ, ſane quam pro eo, ac debui, graviter, moleſteque tuli, communem- que eam calamitatem exiſtimavi. qui ſi iſtie T 5 al⸗ 298 Epiſtolæ. affuiſſem, neque tibi defuiſſem, coramque meum dolorem tibi declaraſſem. Etſi genus hoc conſolationis (1) miſerum, atque acer- bum eſt, propterea, quia per quos ea confieri debet, propinquos ac familiares, ipſi pari mo- leſtia aciunur, neque ſine lachrymis multis id conari poſſunt; uti magis ipſi videantur alio- rum conſolatione indigere, quam aliis poſſe ſuum officium præſtare: tamen, quæ in præ- ſentia in mentem mihi venerunt, decrevi bre- Vi ad te perſcribere; non quo ea te fugere exi- ſtimem, ſed quod forſitan dolore impeditus mi- nus ea perſpicias. Quid eſt, quod tanto ope- re te commoveat tuus dolor inteſtinus? cogi- ta, quemadmodum adhuc fortuna nobiscum egerit; ea nobis erepta eſſe, quæ hominibus non minus, quam liberi, cara eſſe debent, patriam, honeſtatem, dignitatem, honores omnes. hoc uno incommodo addito, quid ad dolorem adjungi potuit? aut qui non in illis rebus exercitatus animus Callere jam debet, at- que omnia minoris exiſtimare? An illius vi⸗ cem, credo, doles? Quoties in eam cogitatio- nem neceſſe eſt & tu veneris, & nos ſæpe in- cidimus, hiſce temporibus non peſſime cum iĩis eſſe actum, quibus ſine dolore licitum eſt mor- tem cum vita commutare? Quid autem fuit, quod illam hoc tempore ad vivendum magno- pere invitare poſſet? quæ res? quæ ſpes? quod animi ſolatium? UIt cum aliquo adoleſcente primario conjunéta ætatem gereret? licitum et tib1„ (*) Beng. mirum, fremd, ſeltſam. 4 ötetcn ian enerun tilte, unommirt er ſee un p,luumm ſült ſe tene oen n n d is ian i) o Melds, un fen almel m ui e eixſ⸗ 1 Cre mini wn rnemlit mtbie eren ke thi thlten Mnten, m d nignen crnire ete. Mwe ent! Dkeons, ſuid⸗ Clolan tenpore t Mroſften Elintr 6pomer nerun ſoa Inrliinhnune, Maritset, gunn t,mumn en n mendt Nine Wunils hanire Mlwnitinen Enmnd. Hcriten Fir Orfinikte Lanng einnt 1 ur e, deg hren gun m l mnen gur in , Vrun tegerin, 1ar i i Aler in ele, n! A Mis i AN i⸗ rekenmekna Qtuen DH Wheum ne, Slqſ Epiftolæ. 299 tibi, credo, pro tua dignitate ex hac juven- tute generum deligere, cujus fidei liberos tuos te tuto committere putares. An, ut ea libe- ros ex ſeſe pararet; quos cum florentes vide- ret, lætaretur? qui rem, a parente traditam, per ſe tenere poſſent? honores ordinatim pe- tituri eſſent, in republica in amicorum nego- tiis, libertate ſua (*) uti? Quid horum fuit, quod non prius, quam datum eſt, ademtum ſit? At vero malum eſt, liberos amittere. ma- lum; niſi hoc pejus ſit, hæc ſufferre & perpe- ti. Quæ res mihi non mediocrem conſolatio- nem attulit, volo tibi commemorare; ſi forte eadem res tibi dolorem minuere poſſic. Ex Aſia rediens, cum ab Ægina Megaram verſus navigarem, cœpi regiones circumcirca proſpi- cere. Poſt me erat Ægina, ante Megara, dex- tra Piræeus, ſiniſtra Corinthus: quæ oppida quodam tempore florentiſſima fuerunt; nunc proſtrata & diruta ante oculos jacent. Cœpi egomet mecum ſic cogitare: Hem, nos ho- munculi indignamur, ſi quis noſtrum interiit, aut oceiſus eſt, quorum vita brevior eſſe de- bet; cum uno loco tot oppidûm cadavera pro- jecta jacent? Visne tu te, Servi, cohibere, & meminiſſe hominem te eſſe natum? Crede mihi, cogitatione ea non mediocriter ſum con- firmatus. Hoc idem, ſi tibi videtur, fac ante oculos tibi proponas. Modo uno tempore tot viri clariſſimi interierunt; de imperio præterea tanta diminutio facta eſt; omnes provinciæ Lon⸗ (*) repete, poſſent. 300 Epißolæ. conquaſſatæ ſunt; in unius mulierculæ animu- la ſi jactura facta eſt, tanto opere commo- veris? quæ ſi hoc tempore non ſuum diem obiiſſet, paucis poſt annis tamen ei moriendum fuit; quoniam homo nata fuerat. Etiam tu ab hiſce rebus animum ad cogitationem tuam avoca, atque ea potius reminiſcere, quæ di- gna tua perſona ſunt: illam, quamdiu ei opus fuerit, vixiſſe, una cum republica fuiſſe, te atrem ſuum prætorem, conſulem, augurem vidiſſe, adoleſcentibus primariis nuptam fuil- ſe, omnibus bonis prope perfunctam eſſe; cum respublica occideret, vita exceſſiſſe. Quid eſt, quod tu, aut illa, cum fortuna hoc nomi- ne queri poſſitis? Denique noli te obliviſci Ci- ceronem eſſe, & eum, qui aliis conſueris præ- cipere, & dare conſilium: neque imitare ma- los medicos, qui in alienis morbis profitentur tenere ſe medicinæ ſcientiam, ipli ſe curare non poſſunt; ſed potius, quæ aliis tute præci- pere ſoles, ea tute tibi ſubjice, atque apud ani- mum propone. Nullus dolor eſt, quem non longinquitas temporis minuat ac molliat: hoe te exſpectare tempus, tibi turpe eſt, ac non ei rei ſapientia tua te occurrere. Quod ſi qui etiam inferis ſenſus eſt, qui illius in te amor fuit pietasque in omnes ſuos, hoc certe illa te facere non vult. Da hoc illi mortuæ; da cæ- teris amicis ac familiaribus, qui tuo dolore mœ- rent: da patriæ, ut ſi qua in re opus ſit, ope- ra & conſilio tuo uti poſſit. Denique quoniam in eam fortunam devenimus, ut etiam huic IeI 1 — s Gtwiennmn- enſent , Plarame Aki 5 denr tiden un 0 oc unum tppßl⸗ timm Apons ken Ene nmm, MS Gen uptei bee an elntoſue te Ain Guun Ceberte nioos ſuthes nee 6e Cokad ne mn en mimd ele nnon Gr rantur, Olenmn ühhen, Ceridken . ponſatpr N CCN 30 Veno, Nrih t gullon alig Nebn nr ifiemk Eore ANle icſeni limnilidii Kaaſchiki, ae Iun Cnſclantd CClornadinti, 5 chis uil Lellnuzt aeri lum tlen an Ukaret ſhne g — Imlenlle in men . . NNEm leiſt Hint pkatopenun guumcincitn nlle fuile, flen Anren unb mpem i. Kncknmeſezenn eellle. (ui rumboooni. I nii. Abcnheisnre⸗ Negkintmenn 6 rotbs Nenent tun, kont Cle Nötrpen g MMleahi Grel, guen uu ar noliri e hetkt,om 4 . ( 5 Uinte amel hetat int nonn; hh u mmtluen nre glti⸗ Denigietue In eimn 6 Epiſtol. 301 rei nobis ſerviendum ſit; noli committere, ut quisquam te putet non tam filiam, quam rei- publicæ tempora, & aliorum victoriam, luge- re. Plura me ad te de hac re ſeribere pudet, ne videar prudentiæ tuæ diffidere: quare, ſi hoc unum propoſuero, finem faciam ſeribendi. Vidimus aliquoties ſecundam pulcherrime te ferre fortunam, magnamque ex ea re te lau- dem adipiſci: fac aliquando intelligamus, ad- verſam quogque te æque ferre poſſe, neque id majus, quam debeat, tibi onus videri; ne ex omnibus virtutibus hæc una tibi videatur de- eſſe. Quod ad me attinet, cum te tranquillio- rem animo eſſe cognoro, de iis rebus, quæ hic geruntur, quemadmodumque ſe provin- cia habeat, certiorem faciam. Vale. A. U. C. 708. Keſponſio ad priores. L. IV. Ep. VI. M. CICERO S. D. SER. SULPIIIO. Eso vero, Servi, vellem ut ſcribis, in meo graviſſimo caſu affuiſſes. Quantum enim præſens me adjuvare potueris, & conſolando & prope æque dolendo, facile ex eo intelligo, quod litteris lectis aliquantum acquievi. Nam & ea ſcripſſti, quæ levare luétum poſſent; & in me conſolando non mediocrem ipſe animi dolorem adhibuiſti. Servius tamen tuus omni- bus officiis, quæ illi tempori tribui potuerunt, declaravit, & quanti ipſe me faceret, & quam ſuum talem erga me animum tibi gratum putaret fore: cujus officia jucundiora ſcilicet ſæpe 5 302 Epiſtolaæ. ſæpe mihi fuerint, nunquam tamen gratiora. Me autem non oratio tua ſolum & ſocietas pæne ægritudinis, ſed etiam auctoritas conſo- latur. Turpe enim eſſe exiſtimo, me non ita ferre caſum meum, ut tu tali ſapientia prædi- tus ferendum putas. Sed opprimor interdum, & vix reſiſto dolori; quod ea me ſolatia defi- ciunt, quæ ceteris, quorum mihi exempla propono ſimili in fortuna non defuerunt. Nam & Q Maximus, qui filium conſalarem, cla- rum virum & magnis rebus geſtis (*) amiſit, & L. Paullus, qui duo ſeptem diebus, & ve- ſter Gallus, & M. Cato, qui ſummo ingenio, ſumma virtute filium perdidit, iis temporibus fuerunt, ut eorum luctum ipſorum dignitas conſolaretur ea, quam ex republica conſeque- bantur. Mihi autem, amiſſis ornamentis iis, quæ ipſe commemoras, quæque eram maxi- mis laboribus adeptus, unum manebat illud ſolatium, quod ereptum eſt. Non amicorum negotiis, non reipublicæ procuratione, im- pediebantur cogitationes meæ; nihil in foro agere libebat; adſpicere curiam non poteram: exiſtimabam, id quod erat, omnes me & in- duſtri? meæ fructus & fortunæ perdidiſſe. Sed, cum cogitarem, hæc mihi tecum & cum quibusdam eſſe communia; & cum frangerem jam ipſe me, cogeremque illa ferre toleranter: habebam quo confugerem, ubi conquieſcerem, cujus in ſermone & ſuavitate omnes curas dolo- resque deponerem. Nunc autem hoc tam gra⸗ (*) adverſus Hannibaiem. ee eüm ii wn keclllthil 11 vepubl Iekn Eeinet e cicam anigeſ Cglieſn vod teremdoten ſo,Nrum Conl Piounroltlca. Co ine uun Nimm tlafenirolpurt ulnskemomman Eerhm nun Ufen m anlinnne. kaniseragtdan um, W mnte Cunn ione nods kadar Nod d wMum Nlentum, Cnrnt erſerile nita), micluni (w⸗ ter lkerung, n 1i n Mem Chenfmocielent (e.olhn CCLNN. titino n tali ſhienig Coprimorimte lane Llti un uuni elent Dhiknerunt. N n mſien d Uelslcſeniit len lehis, Kde iſinnoitenn l i enponhu n mn eenis imtän mene. tllsccmmuris, OCeins eum nat Unum muretitͤk . Mor amuum orurntöte, ir er, Mhn m w orum mni ne i itnrennm Eonn lkeenen ubl Cglelet⸗ EonmcI zltenko⸗ w Epiſtolg. 303 vi vulnere etiam illa, quæ conſanuiſſe vide- bantur, recrudeſcunt. Non enim, ut tum me a republica mœſtum domus excipiebat, quæ levaret; ſic nunc domo mœrens ad rem- publicam confugere poſſum, ut in ejus bonis acquieſcam. Itaque & domo abſum & foro; quod nec eum dolorem, quem a republica ca- pio, domus jam conſolari poteſt, nec dome- ſticum respublica. Quo magis te exſpecto, teque videre quam primum cupio. Major mihi le- vatio afferri nulla poteſt, quam conjunctio con- ſuetudinis ſermonumque noſtrorum: quamquam ſperabam, tuum adventum (ſic enim audie- bam) appropinquare. Ego autem cum multis de cauſis te exopto quam primum videre; tum etiam, ut ante commentemur inter nos, qua ratione nobis traducendum ſit hoc tempus: quod eſt totum ad unius voluntatem accom- modandum, & prudentis, & liberalis, & (ut perſpexiſſe videor) nec a me alieni, & tibi amiciſſimi. Quod cum ita ſit, magnæ eſt ta- men deliberationis, quæ ratio ſit ineunda no- bis, non agendi aliquid, ſed illius conceſſu & beneficio quieſcendi. Vale. A. II. C. 708. Cic. ad Fam. L. E. Ep. XVIII. CICERO S. D. T. FADIO. Argumentim. Titum Fadium exulem conſolatur. Et ſi egomet, qui te conſolari cupio, conſo⸗ — landus ipſe ſum; propterea quod nullam vem (*) Caſaris. 304 Epiſtola. rem gravius tuli jamdiu, quam incommodum tuum: tamen te magnopere non hortor ſolum, ſed etiam, pro amore noſtro, rogo atque oro, te colligas, virumque præbeas, &, qua con- ditione omnes homines & quibus temporibus nati ſumus, cogites. Plus tibi virtus tua de- dit, quam fortuna abſtulit: propterea quod adeptus es, quod non multi homines novi; amiſiſti, quæ plurimi homines nobiliſſimi. Ea denique videtur conditio impendere legum, judiciorum, temporum, ut optime actum cum eo videatur eſſe, qui quam leviſſima pœna ab hac republica diſceſſerit. Tu vero, qui & for- tunas & liberos habeas, & nos ceterosque ne- ceſſitudine & benevolentia tecum conjunctifſi- mos; quumque magnam facultatem ſis habitu- rus, nobiscum & cum omnibus tuis vivendi; & cum unum ſit judicium ex tam multis, quod reprehendatur, ut quod una ſententia, eaque dubia, potentiæ alicujus (*) condonatum exiſti- metur: omnibus his de cauſis debes iſtam mole- ſtiam quam leniſſime ferre. Meus animus erit in te liberosque tuos ſemper, quem tu eſſe vis, & qui eſſe debet. A. I. C. 701. vel 702. Reſponſio ad Conſolatorias. L. V. Ep. XIII. M. C. S. D. L. LICCEIO. Q F. Argumentum. Cum gratiarum actione ſignificat, ſe bi- narum literarum conſolatione valde eſſe erectum. Quam- (*) Pompeji. 1 — acont Onl geniius teneſcletihi umen Umkheck inutncen, uit ortennenen, ulh anetumunmndle len kuen apente MAinkellee, Armnle fidendi ſp Cogtaio cummt Eleenmn peniu ne eCuumnkananſtel n trldn we 1i ie, Kid k E, WMhdimane n leyins Gcendan Gun ſum, ſl ein Uihl miti ele pon 0d corſhnclmante Auime chiihtra Aum glit iminie ninkefeigunr limn urne doe⸗ n un kglan Inlnktiviee ee d W inn la gatni, nlinc NeSin e iſones etebler ⸗ n Nldr in Um minng ritnn bertz en 4. uuniron⸗ nemrot Monton Clun nnne 0, i en. Oliblg n tihiri Propterenge i bomines n nnhiltüi . Unhentere lonn, optime dunun Pyimrn n Nlen, lite. Abunnlid l n Enent, ant coNtonaumnen gehes ilunne⸗ Neus aninns ent lentn Ee i l er Lhyn. MC. nlten t lolntone i Epiſtolz. 305 Quamquam ipſa conſolatio litterarum tuarum mihi gratiſſima eſt; declarat enim ſum- mam benevolentiam conjunctam pari pruden- tia: tamen illum fructum ex his litteris vel maximum cepi, quod te præclare res humanas contemnentem, & optime contra fortunam Paratum armatumque cognovi. Quam qui- dem laudem lapientiæ ſtatuo eſſe maximam, non aliunde pendere, nec extrinſecus aut bene aut male vivendi ſuſpenſas habere rationes. Quæ cogitatio cum mihi non omnino excidil- ſet (etenim penitus inlederat), vi tamen tem- eſtatum & concurſu calamitatum erat aliquan- tum labefactata atque convulſa: cui te opitu- lari & video, & id feciſſe etiam proximis lit- teris, multumque profeciſſe ſentio. Itaque hoc ſæpius dicendum, tibique non ſignifican- dum lſolum, ſed etiam declarandum arbitror, nihil mihi eſſe potuiſſe tuis litteris gratius. Ad conſolandum autem cum illa valent, quæ eleganter copioſeque collegiſti; tum nihil plus, quam quod firmitudinem gravitatemque ani- mi tui perſpexi, quam non imitari turpiſlſimum exiſtimo. Itaque hoc etiam fortiorem me pu- to, quam teipſum præceptorem fortitudinis; quod tu mihi videre ſpem nonnullam habere, hæc aliquando futura meliora. Caſus enim gladiatorii, ſimilitudinesque ex, tum ratio- nes in ea diſputatione a te collectæ, vetabant me reipublicæ penitus diffidere. Itaque alte- rum minus mirum, fortiorem te eſſe, cum aliquid ſperes: alterum mirum, ſpe ulla teneri. U Qid N 306 Epiſtolæ. Quid eſt enim non ita affectum, ur id non de- III. letum extinéctumque eſſe fateare? Circumſpice omnia membra reipublicæ, quæ notifſima ſunt PIII tibi, nullum reperies profecto, quod non fra- Gum debilitatumve ſit. quæ perſequerer, ſi aut melius ea viderem quam tu vides, aut commemorare poſſem ſine dolore; quamquam eMN. tuis monitis præceptiſque omnis eſt abjicien- . dus dolor. Ergo & domeſtica feremus, ut 1NC cenſes; & publica paullo etiam fortius fortaſ- c ſe, quam tu ipſe, qui præcipis. Te enim ſpes de aliqua conſolatur, ut ſcribis: nos erimus Ullionberipene etiam in omnibus deſperatione fortes; ut tu uintettlyel tamen idem & hortaris & præcipis. Das enin mihi jucundas recordationes conſcientiæ noſtræ lta Ctid rerumque earum, quas, te in primis auétore, Oii M vmuum geſſimus. Præſtitimus enim patriæ non minus n mind mll, certe, quam debuimus: plus profecto, quam mfännmiitih eſt ab animo cujusquam aut conſilio hominis ni; Nergiug ufe poſtulatum. Ignoſces mihi de me ipſo aliquid isihi gj, Ece prædicanti. quarum enim tu rerum cogitatione ii Planiin nos levare ægritudine voluiſti, earum etiam Quum ſnne amm, commemoratione lenimur. Itaque, ut mo- imm uminmnrn nes, quantum potero, me ab omnibus mole- feh I thilir, ſtiis & angoribus abducam; transferamque ani- in Nme ni mum ad ea, quibus ſecundæ res ornantur, ad- au un Oratonen verlæ adjuvantur, tecumque & ero tantum, uiselethin g quantum patietur utriuſque ætas & valitudo; k inum & ſi eſſe una minus poterimus, quam vole- Polunng, en mus, animorum tamen conjunétione, iiſdem ſmmshiii ſtudiis ita fruemur, ut numquam non una eſſe Elinen an videamur. A. I. C. 708. li. eſtiungti Olne: gune Unni el abls Nien ktemg,t Alminin urnn e lamns bö: mns aims ne ites, I rhs Dwenmn ſcentenoltrr Kinginsudore, inpma mans Ps Acktm At conſio ened & ne n Anit Eemmntnir , emum enun lule, ar ⸗ Ronpibos wol⸗ tcknnlen⸗ 2öCnatk,:— e Kad tunm, Etö NI, imos, Jun, pfuniae, le Mlan u Epiſtol. 307 LIIER. PEIIIORIME. ☚ ,— Cic. ad Fam. L. V. Ep. I. M. C. S. D. Q. M ETELLO COS. Argumentum. Exul implorat opem conſulis, & memo- riam beneficii pollicetur. Litteræ .fratris, & T. Pomponii neceſſa- rii mei tantum ſpei dederant, ut in te non minus auxilii, quam in tuo collega mihi conſtitutum fuerit. itaque litteras ad te ſtatim miſi; per quas, ut fortuna poſtulabat, & gra- tias tibi egi, & de reliquo tempore auxililum petii. Poſtea mihi non tam meorum litteræ, quam ſermones eorum, qui hac iter faciebant, animum tuum immutatum ſignificabant: quæ res fecit, ut tibi litteris obſtrepere non aude- rem. Nunc mihi Quintus frater meus mitiſſi- mam tuam orationem, quam in ſenatu ha- buiſſes, perſcripſit: qua inductus ad te ſcribe- re ſum conatus; & abs te, quantum tua fert yoluntas, peto quæſoque, ut tuos mecum ſerves potius, quam propter arrogantem cru- delitatem tuorum me oppugnes. Tu tuas ini- micitias ut reipublicæ donares, te viciſti; alie- U 2 nas 308 ⸗ Epiſtolæ. nas ut contra rempublicam confirmes, abduce- ris? Quod ſi mihi tua clementia opem tuleris; omnibus in rebus me fore in tua poteſtate, ti- bi confirmo: ſin mihi neque magiſtratum, ne- que ſenatum, neque populum auxiliari, pro- pter eam vim, quæ me cum republica vicit, li- cuerit; vide, ne, cum velis revocare tempus omnium reſervandorum, cum qui ſervetur non erit, non poſſis. Vale. A. U. C. 696. Cic. ad Fam. L. XIII. Ep. E. CICERO S. D. VALERIO LEG. 1 Argumentum. Rogat, ne Curtius Senator ex agro ſuo moveatur. Non moleſte fero, eam neceſſitudinem, quæ mihi tecum eſt, notam eſſe quam pluri= mis; neque tamen ob eam cauſam (quod tu optime exiſtimare potes) te impediri, quo mi- nus ſuſceptum negotium, pro tua fide & dili- gentia, ex voluntate Cæſaris, qui tibi rem magnam difficilemque commiſit, gerere poſſis. Nam cum multi a me petant multa, quod de tua erga me voluntate non dubitent; non com- mitto, ut ambitione mea conturbem officium tuum. C. Curtio ab ineunte ætate fami- liariſſime ſum uſus. ejus & Sullani temporis in- juſtiſſima calamitate dolui: & cum iis, qui ſi- milem injuriam acceperant, amiſſis omnibus fortunis, — n leditus in Nmen cOncell ii. Ben 3 cOotulſea. 1 ir in Eun er, la delclirtn i, Cünmuen eh, 0eie, Mroren e penty el er, Unn, eum noſelh / nr ke Elniini te e ſibee, e en le ten, guam g Imfen modun un Wrseler gin 1, C.Cnid e M) gud lle per Uere dhs te. Hoet imngo ,l lialictinn AIIVrg e Nue derre 8. Matcre, an 1.. . — cateri ntnlſtil, t. ſe ugſter e, lun Alle n. eublcn ſ. Eteſennt ngliſeretnin Gb. hr. NlOLNC. 8 n dun keeltutien, n ele gim er Callan (gnan Mpenii, gio N. tutlk ⸗ Ilittl ten niln, nad e Cdrerzwondr⸗ Mnten Ofin note eke 6 hciteroni Koun ift mls us N Epiſtola. 309 fortunis, reditus tamen in patriam voluntate omnium concedi videretur, adjutor incolumi- tatis fui. Is habet in Volaterrano poſſeſſio- nem, cum in eam tamquam e naufragio reli- quias contuliſſet. Hoc autem tempore eum Cæſar in ſenatum legit; quem ordinem ille, iſta poſſeſſione amiſſa, tueri vix poteſt. Gra- viſſimum autem eſt, cum ſuperior factus ſit ordine, inferiorem eſſe fortuna: minimeque convenit, ex eo agro, qui Cælaris juſſu divi- datur, eum moveri, qui Cæſaris beneficio ſe- nator ſit. Sed mihi minus libet multa de æqui- tate rei ſcribere, ne cauſa potius apud te va- luiſſe videar; quam gratia. Quamobrem te in majorem modum rogo, ut C. Qurtii rem meam putes eſſe: quidquid mea cauſa faceres, ut, id C. Curtii cauſa cum feceris, exiſti- mes, quod ille per me habuerit, id me ha- bere abs te. Hoc te vehementer etiam atque etiam rogo. A. U. C. 708. Reſponſio od petitorias. L. V. Ep. N. VATINIIS CICERONIL SHOS. Argimentum. Reſpondet deprecationi cuidam Cicero- nis: rogatque, ut cauſam ejus de ſup- plicatione agat. § V. B. E. E. Q. V. De Dionyſio tuo adhuc nihil extrico: & eo minus, quod me frigus U 3 Dal- 310 Epiſtolæ. Dalmaticum, quod illinc ejecit, etiam hic re- WR/ frigeravit. ſed tamen non deſiſtam, quin il- tcihlglin lum aliquando eruam. Sed tamen omnia mi Eumd, dura imperas. De Catilio neſcio quid ad me n inſenl n ſcripſiſti deprecationis diligentiſſimæ. apage te ln i cum noſtro Sexto Servilio: nam mehercule ego Dummnn quoque illum amo. Sed hujuscemodi vos nmnch clientes, hujusmodi cauſas recipitis? hominem mn uni u unum omnium crudeliſſimum, qui tot inge- mmithuunni nuos, matresfamilias, cives R. occidit, arri- mm an gunen pPuit, diſperdidit, regiones vaſtavit? Simius meum: Migen non femiſſis homo contra me arma tulit, & nnm kim ’ eum bello cepi. Sed tamen, mi Cicero, quid m muns ut facere poſſum? omnia mehercule cupio, quæ (alm um (ul⸗ tu mi imperas. meam animadverſionem & ns nis Eiel ſupplicium, quo uſurus eram in eum, quem im, WIinen t cepiſſem, remitto tibi & condono. Quid illis WR DrNe reſpondere poſſum, qui ſua bona direpta, na- ves expugnatas, fratres, liberos, parentes oc- ciſos, actiones expoſtulant? Si mehercules Ap- 11 pii os haberem, in cujus locum ſuffectus ſum, CNMIIVE. tamen hoc fuſtinere von poſſem. Quid ergo Mk eſt? faciam omnia ſedulo, quæ te ſciam velle. O. Illannmm Defenditur a Q Voluſio tuo diſcipulo, fſi forte ſbt ea res poterit adverſarios fugare. in eo maxime GQedt nin, ſpes eſt. Nos, fi quid erit iſtic opus, defen- Aminm'u des. Cæſar adhuc mi injuriam facit, de meis l bib W dn ſupplicationibus & rebus geſtis Dalmaticis ad- Nl nntiin i hue non refert: quaſi vero non juſtiſſimi trium- nſfins meil phi in Dalmatia res geſſerim. Nam ſi hoc ex- Glid Egute ſpectandum eſt, dum totum bellum conficiam, Nec meiſcig n viginti oppida ſunt Dalmatiæ antiqua; quæ int en guinm a ibi n⸗ — ejecit ein i J kid gi E. tanen, neſtoel, entfin . Ilim Deimtide Abicentz Nehits; HOHN n, gni tor i Lorict, n, s Ulint, Enin e AMa nlt, bniCicen, Cale anid, e nathetlonen am nen en tNmn. Qlils inbudiei⸗ lbenm, mnnie ,mtgalt cun alkegiz in Nlen. (ud en e te n ele Clinbyſtn: are nen mue thons, Gr Füntt, uns lülnniti⸗ oNſllinine⸗ Pbehhmartn e u Epiſtolc. 1* 311 ſibi alciverunt, amplius ſexaginta: hæc nili omnia expugno, ſi mihi ſupplicationes non de- cernuntur, longe alia conditione ego ſum, ac ceteri imperatores⸗- Ego poſt ſupplicationes mihi decretas in Dalmatiam profectus ſum: ſex oppida vi op- pugnando cepi: unum hoc, quod erat maxi- mum, quater a me jam captum. quatuor enim turris & quatuor muros cepi, & arcem eorum totam: ex qua me nives, frigora, imbres de- truſerunt; indigneque, mi Cicero, oppidum captum & bellum jam confectum relinquere ſum coactus. Quare te rogo, ſi opus erit, ad Cæſarem meam cauſam agas, meque tibi in omnis partes defendendum putes; hoc exiſti⸗ mans, neminem te tui amantiorem habere. Vale. Dat N. Dec. Narona. A. I. C. 708. ℳ *½ 7* ℳ* * „* * :* * L. X. Ep. XCVII. C. PLINIUS TRAIANO IMP. S. De Chriſtianorum rebus accurate per- ſcribit. Jolenne eſt mihi, Domine, omnia, de qui- bus dubito, ad te referre. Quis enim pot- eſt melius vel cunctationem meam regere, vel ignorantiam inſtruere? Cognitionibus de Chriſtianis interfui numquam: ideo neſcio quid & quatenus aut puniri ſoleat, aut quæri. Nec mediocriter hæſitavi, ſitne aliquod diſcri- men ætatum, an quamlibet teneri nihil a robu- U 4 ſtio⸗ 312 W ſtioribus differant: deturne pœnitentiæ venia 1 an ei, qui omnino Chriſtianus fuit, deſiſſe non proſit? nomen ipſum, etiamſi flagitiis ca- reat, an flagitia cohærentia nomini punianture Interim in iis, qui ad me tanquam Chriſtiani deferebantur, hunc ſum ſequutus modum. Interrogavi ipſos, an eſſent Chriſtiani? confi- tentes iterum ac tertio interrogavi, ſupplicium minatus: perſeverantes duci juſſi. Neque enim dubitabam, qualecunque eſſet, quod fa- terentur, pervicaciam certe, & inflexibilem obſtinationem debere puniri. Fuerunt alii ſi- milis amentiæ: quos, quia cives Romani erant, adnotavi in urbem remittendos; mox ipſo tractu, ut fieri ſolet, diffundente ſe cri- mine, plures ſpecies inciderunt. Propoſitus eſt libellus ſine auctore, multorum nomina con- tinens, qui negarent ſe eſſe Chriſtianos, aut fuiſſe, quum, præeunte me, deos appellarent, & imagini tuæx, quam propter hoc juſſeram cum ſimulacris numinum adferri, thure ac vi- no ſupplicarent, præterea maledicerent Ohri- ſto: quorum nihil cogi poſſe dicuntur, qui ſunt revera Chriſtiani. Ergo dimittendos pu- tavi. Alii ab indice nominati, eſſe ſe Chriſtia- nos dixerunt, & mox negaverunt: fuiſſe qui- dem, ſed deſiſſe, quidam ante triennium, qui- dam ante plures annos, non nemo etiam ante viginti quinque. Omnes & imaginem tuam, deorumque ſimulacra venerati ſunt; ii & Chri- ſto maledixerunt. Adfirmabant autem, hanc fuiſſe ſummam vel culpæ ſuæ, vel erroris, quod (n Nen lt te: onmen 6 cnn Alidl 6. ,lre Ninley e ee iins, eirine Mert Innr, ſn eulis,u ige arnnli Untumtunend teſle olel mm mundnen mute o meß neſn Dclis, Ar nniſt⸗ Aletſei, Eerdnrn Auodimweni, Linmcdücam, AcohlMendum te RW Cgn onn Dericluntum nun Etatis, omniordl canmr inenaun Ole enn aniars: Allt gni ſhettit emn et nr di nſts onln Dlteſſe celehrr teimi Kheih n Awarnn Ame ut gr tileckn emencgnialt i⸗ Dirorikrin UI ) Die Gominta Eyuven Chrihuni nin; Gipkin du N Tnecke, ad . 1t, Kitkrhien Henmt iü 1a Cies Nong nitentde, no nben bect. n. Drpotus Honmunmunr. Ee Cnline, cenelney Uer oe mn feni theerti Neliernr . dounmn, Chi nirentes u⸗ eeſ . enmn tüld ⸗ te Ranium, d. nenn ciame imugren ur tiſmzi ant zen, ſer, Ne R 3 quod eſſent ſoliti ſtato die (*) ante lucem convenire: carmenque Chriſto, quaſi Deo, dicere ſecum invicem: ſeque ſacramento, non in ſeelus aliquod, olſtringere, ſed ne furta, ne latrocinia, ne adulteria committerent, ne fidem Jallerent, ne depoſitum appellati abnegarent: quibus peractis, morem ſibi diſcedendi fuiſſe, rurſusque coeundi ad capiendum cibum, (*) promiſcuum tamen & innoxium: quod ipſum facere deſiſſe poſt edictum meum, quo ſecun- dum mandata tua hetærias (**) eſſe vetueram. Quo magis neceſſariaum credidi, ex duabus ancillis, quæ miniſtræ (†) dicebantur, quid eſſet veri, & per tormenta quærere. Sed ni- hil aliud inveni, quam ſuperſtitionem pravam & immodicam, ideoque, dilata cognitione, ad conſulendum te decurri. Viſa eſt enim mi- hi res digna conſultatione, maxime propter periclitantium numerum. Multi enim omnis ætatis, omnis ordinis, utriusque ſexus etiam, vocantur in periculum, & vocabuntur. Ne- que enim civitates tantum, ſed vicos etiam atque agros ſuperſtitionis iſtius contagio per- vagata eſt: quæ videtur ſiſti & corrigi poſſe. Certe ſatis conſtat, prope jam deſolata tem- pla cœpiſſe celebrari, & ſacra ſolennia, diu in- termiſſa, repeti, paſſimque venire victimas, quarum adhuc rariſſimus emtor inveniebatur. Ex quo facile eſt opinari, quæ turba hominum emendari poſſit, ſi fiat pœnitentiæ locus. * Die dominica. (**) Agapas. (**) Conventicula. (Diaconiſſæ ſacris mulierum miniſteriis caſte præfectæ. 314 Epiſtole. TRAJANUS PLINIO S. ctum, quem debuiſti, mi Secunde, in ex- cutiendis cauſis eorum, qui Chriſtiani ad te delati fuerant, ſequutus es. Neque enim in univerſum aliquid, quod quaſi certam for- mam habeat, conſtitui poteſt. Conquirendi non ſunt: ſi deferantur & arguantur, punien- di ſunt: ita tamen, ut, qui nogaverit ſe Chri- ſtianum eſſe, idque re ipſa manifeſtum fecerit, id eſt, ſupplicando diis noſtris, quamvis ſu- ſpectus in præteritum fuerit, veniam ex pœni- tentia impetret. Sine auctore vero propoſiti libelli (in) nullo crimine locum habere debent. Nam & peſſimi exempli, nec noſtri ſæculi eſt. Lil. IX. Ep. XXXIII. C. PLINIUS CANINIO SHO S. Mira de Hipponenſi Delphino narrat. ncidi in materiam veram, ſed ſimillimam fi- *dtæ, dignamque iſto lIætiſſimo, altiſſi no, planeque poetico ingenio. Incidi autem, dum ſuper cœnam varia miracula hinc inde referun- tur. Magna auctoris fides: tametſi quid poë- tæ cum fide? Is tamen auctor, cui bene vel hiſtoriam ſcripturus credidiſſes. Eſt in Africa Hipponenſis colonia, mari proxima: adjacet ei navigabile ſtagnum, ex quo, in modum flu- minis, æſtuarium emergit, quod vice alterna, prout æſtus aut repreflit aut impulit, nunc infertur mari, nunc redditur ſtagno. Omnis 10 as Nſenc . itedio nn, An Wosle ve vt Is Il n etunir fiſſil Uterion tehet: ne retele ue 1 ir, irend ſinr, nehnntenn Gm wol elitat ANllldng. Hpt) Cmte Onle, N Melin Nſient e. Dolhed de ue, Kn gud i Wer M e Torind 10 tenpi⸗ Hugt le cun ex Vitet, keyllet, Orbes ilan en Dor eo, kegin Nlnis ni, fnn ur, E doden timg ſemeden 1hin tpernen maeett, 30, knnd keen Putn mmetite⸗ tar. Hinn ⸗ nee mn di m Portunts nun — Epiſtola. 315 EIN . . . — . hic ætas piſcandi, navigandi, atque etiam na- n den e tandi ſtudio tenetur; maxime puerorum, quos 1 gie otium ludusque ſollicitat. His gloria & vir- S. n tus, altiſſime provehi: victor ille, qui longiſſi- Cguſ ceni. me ut litus, ita ſimul nantes, reliquit. Hoc tel. Coe, certamine puer quidam, audentior ceteris, in tnunmnr, N ulteriora tendebat: Delphinus occurrit, & innentt nunc præcedere puerum, nunc ſequi, nunc nnidinkeg. Lircuire, poſtremo ſubire, deponere, iterum Ats, Amti b ſubire, trepidantemque perferre primum in al- rinen dum: mox flectit ad littus, redditque terræ & Mr ed N qualibus. Serpit per coloniam fama: con- nitheeden, Currere omnes, ipſum puerum tamquam mi- ltinA. raculum adſpicere, interrogare, audire, nar- rare. Poſtero die obſident littus, proſpectant II mare, & ſi quid eſt mari ſimile. Natant pue- ri: inter hos ille, ſed cautius. Delphinus rurſus ad tempus, rurſus ad puerum venit. Nohnntert Fugit ille cum ceteris. Delphinus, quaſi in- vitet, revocet, exſilit, mergitur, variosque ifnim, orbes implicat expeditque. Hoc altero die, Inm, A, hoc tertio, hoc pluribus, donec homines, in- euendn nutritos mari, fubiret timendi pudor: acce- eilenten dunt, & adludunt, & appellant, tangunt N id. etiam, pertrectantque præbentem. Crelcit rtiden N audacia experimento. Maxime puer, qui pri- e N n N mus expertus eſt, adnatat natanti, inſilit ter- Nruim 1le go, fertur referturque, agnoſci ſe, amari o,ummtu; putat, amat ipſe: neuter timet, neuter time- Aualfiein tur. Hujus fiducia manſuetudo illius augetur: n Gnpli, nec non alii pueri dextra lævaque ſimul eunt tun 4 hortantes monentesque. Ibat una (id quoque mirum) 316 Epiſtola. mirum) Delphinus alius, tantum ſpectator & comes. Nihil enim ſimile aut faciebat, aut patiebatur: ſed alterum illum ducebat, redu- cebat, ut puerum ceteri pueri. Incredibile (tam verum tamen quam priora) Delphinum geſtatorem colluſoremque puerorum in terram quoque extrahi ſolitum, arenisque ſiccatum, ubi incaluiſſet, in mare revolvi. Conſtat, Octavium Avitum, legatum proconſulis, in litus educto (? religione prava ſuperſudiſſe un- guentum, cujus illum novitatem odoremque in altum refugiſſe: nec niſi poſt multos dies vi- ſum, languidum & mœſtum: mox, redditis viribus, priorem laſciviam & ſolita miniſteria repetiſſe. Confluebant ad ſpectaculum omnes magiſtratus: quorum adventu, & mora modi- ca; respublica novis ſumtibus atterebatur. Poſtremo locus ipſe quietem ſuam ſecretumque perdebat. Placuit occulte interfici, ad quod coibatur. Hæc tu qua miſeratione, qua co- pia deflebis, ornabis, attolles? Quamquam non eſt opus affingas aliquid aut adſtruas: ſuffi- cit, ne ea, quæ ſunt vera, minuantur. Vale. Lil. II. Ep. V. C. PLINIIS MACRO SUIOS. Laus Plinii Majoris, ſive exemplum an- tiquæ induſtriæ. Pergratum eſt mihi, quod tam diligenter li- bros avunculi mei lectitas, ut habere omnes (*) Quia putarat, divinum quid eſſe in delphino. velis, werulli, mdis tun tti cols oonh⸗ nr egleſti un bur niituet, Ni in N n Dor hnier n ibitum mn Crnrir Ninii, Gtmiis Elime h 6t,gumfnCermmn ſuns. Altterin pes lComn I commenddd Ele dwore O WG) n Een Wuor ni: gabed or lt Eerſcct d ib Nerone roriin, lorun Eend ul Cnlolnnͤerics een Eibeg tag Nen en Ons üſn Mürüm nmi, Wminn, mit 6) nn oconn uſe; hllen netun ent ſtei balnihf l ent l , . At SB 4 lun cnete Nlen ſah Ptiog) en Metorumilen enbgne ſclt oli. Coke mſpwondle, nnlnetlſe n lgten Uenele lnlscts . Mor, jelcti tlu niniten PMpllmonnes , Krunroc⸗. inn wKetnmn Numſenmne erſei n Gatine, gu 6) Qunder rlnug,int⸗ gultue Ve 0 0 * cnnhun lan Unr u hne⸗ 1.1. le r. in de e ahnak⸗ Epiſtole. 317 velis, quærasque, qui ſint omnes. Fungar indicis partibus: atque etiam, quo ſint ordine ſeripti, notum tibi faciam: eſt enim hæc quo- que ſtudioſis non injucunda cognitio. De ja- eulatione equeſtri unus: hunc, quum præfe- us alæ militaret, pari ingenio curaque com- poſuit. De vita Pomponii Secundi duo, a quo ſingulariter amatus, hoc memoriæ ami- ci, quaſi debitum munus, exſolvit. Bellorum Germaniæ viginti, quibus omnia, quæ cum Germanis geſlimus bella, collegit. Inchoa- vit, quum in Germania militaret, ſomnio mo- nitus. Adſtitit enim quieſcenti Druſi Neronis effigies, qui Germaniæ latiſſime victor ibi per- iit: commendabat memoriam ſui, orabatque, ut ſe ab injuria oblivionis adſereret. Studioſi tres, in ſex volumina propter amplitudinem diviſi: quibus oratorem ab incunabulis inſti- tuit & perfecit. Dubii ſermonis octo ſeripſit, ſub Nerone noviſſimis annis, quum omne ſtu- diorum genus paullo liberius & erectius peri- culoſum ſervitus feciſſet. A fine Aufidii Baſſi triginta unus. Naturæ hiſtoriarum triginta ſeptem: opus diffuſum, eruditum, nec mi- nus varium quam ipſa natura. Miraris, quod tot volumina, multaque in his tam ſcrupulo- ſa, homo occupatus abſolverit? magis mira- beris, ſi ſcieris, illum aliquamdiu cauſas acti- taſſe; deceſſiſſe anno ſexto & quinquageſimo; medium tempus diſtentum impeditumque qua officiis maximis, qua amicitia principum egiſ- ſe. Sed erat acre ingenium, incredibile ſtu- dium; 318 Epiſtol. dium, ſumma vigilantia. Lucubrare (*) Vulca- nalibus incipiebat, non auſpicandi cauſa, ſed- ſtudendi, æſtate ſtatim a nocte multa, hieme vero, ab hora leptima, vel quum tardiſſime, octava, ſæpe ſexta. Erat ſane ſomni parciſſimi, non- nunquam etiam inter ſtudia inſtantis & deſe- rentis. Ante lucem ibat ad Veſpaſianum im- peratorem: nam ille quoque noctibus uteba- tur: inde ad delegatum ſibi officium; reverſus domum, quod reliquum erat temporis, ſtu- diis reddebat. Poſt cibum ſæpe (quem inter- diu levem & facilem, veterum more, ſume- bat) æſtate, ſi quid otii, jacebat in ſole: li- ber legebatur: adnotabat excerpebatque. Ni- hil enim legit, quod non excerperet. Dicere etiam ſolebat, nullum eſſe librum tam malum, ut non aliqua parte prodeſſet. Poſt ſolem ple- rumque frigida lavabatur: deinde guſtabat, dormiebatque minimum. Mox, quaſi alio die, ſtudebat in cœnæ tempus: ſuper hanc liber le- gebatur, adnotabatur, & quidem curſim. Memini quemdam ex amicis, quum lector quædam perperam pronuntiaſſet, revocaſſe & repeti coëgiſſe; huic avunculum meum dixiſ- ſe: intellexeras nempe? quum ille adnuiſſet: Cur ergo revocabas? decem amplius verſus hac tua interpellatione perdidimus. Tanta erat parcimonia temporis. Surgebat æſtate a cœna, luce; hieme, intra primam noctis: &, tanquam aliqua lege cogente. Hæc inter me- dios labores urbisque fremitum. In ſeceſſu ſo- (*) Quæ celebrari incipiebant d. X. Cal. Sept. 1 ie Anei, lene Gelrugtumt tieber⸗ him 6, Mie i ſui lum- nlto Aggdrn mies munetuntat, tsUln tuitenn lene goge tnungtum tben⸗ iſtt, Uurlemn 6t Onne enpi rinetient E Min gergt, eh etun ehgnnn mi Mguütem Kmun ne mdöpicnun e porule ſe Iidy Nencete hos io, graltigen⸗ nng aſlanoed Urtiſrunaig ſhen, Reinoche Füchun ülel lols Piis ime, eer e Nerkines mei ollatkege! lan Jicdemtutolnn n Eä Munnmn auin . m it⸗ z. — — ſienta 4 , e ellistfen tare Ciſlire ie, „ Wlae, iparilnien. inlanris Vepeanung ſdus , dinm, teſkin n nats, ko⸗ Pe gen iner. mn More, imne⸗ Elrt in erl. ſebne, N. eet Deere timn im Mmun, M Maſe Linte gau, r dt lyerbmnirk. len anin , guun kn lennenſ 4 n neum Inl⸗ a une RWlns Rele dmns Am oent Au imtokis inan n. lin, Epiftolæ. 319 lum balinei tempus ſtudiis eximebatur. Quum dico balinei, de interioribus loquor. Nam dum deſtringitur tergiturque, audiebat aliquid aut dictabat. In itinere, quaſi ſolutus ceteris curis, huic uni vacabat. Ad latus notarius cum libro & pugillaribus, cujus manus hieme manicis muniebantur, ut ne cœli quidem aſpe- ritas ullum ſtudii tempus eriperet: qua ex cau- ſa Romæ quoque ſella vehebatur. Repeto, me correptum ab eo, cur ambularem: Pote- as, inquit, has boras non perdere. Nam per- ire omne tempus arbitrabatur, quod ſtudiis non impertiretur. Hac intentione tot iſta vo- lumina peregit, electorumque commentarios centum ſexaginta mihi reliquit, opiſthogra- phos quidem & minutiſſimis ſcriptos, qua ra- tione multiplicatur hic numerus. Referehat ipſe, potuiſſe ſe, quum procuraret in Hiſpa- nia, vendere hos commentarios Largio Lici- nio, quadringentis millibus nummum: & tunc aliquanto pauciores erant. Nonne vide- tur tibi, recordanti quantum legerit, quantum ſeripſerit, nec in officiis ullis, nec in amicitia principum fuiſſe? rurſas, quum audis, quid ſtudiis laboris impenderit, nec ſeripſiſſe ſatis nec legiſſe? Quid eſt enim, quod non aut illæ occupationes impedire, aut hæc inſtantia non poſſit eficere? Itaque ſoleo ridere, quum me quidam ſtudioſum vocant: qui, ſi comparer il- Ii, ſum deſidioſiſſimus: ego autem tantum, quantum partim publica, partim amicorum officia non diſtringunt, vaco. Quis ex iſtis, qui 320 Epiſtolæ. qui tota vita literis adſident, collatus illi, non quaſi ſomno & inertiæ deditus erubeſcat? Ex- tendi epiſtolam, quamvis hoc ſolum, quod re- quirebas, ſcribere deſtinaſſem, quos libros re- liquiſſet. Confido tamen, hæc quoque tibi non minus grata, quam ipſos libros, futüra: quæ te non tantum ad legendos eos, verum etiam ad ſimile aliquid elaborandum, poſſunt æmulationis ſtimulis excitare. Vale. ( A. U. C. 647. Cicero & Pompejus naſcuntur. 653. C. I. Cæſar naſcitur. 671. Sulla Dictator cives proſeribit. 677. Cicero quæſtor in Sicilia. 684. Cic. ædilis curulis. 687. Cic. prætor orationem pro L. Manilia habet. Catilina conjurat. 690. Cicero Conſal cum C. Antonio. 695. Cicero exul. 696. Senatus & Populus Ciceronem reſtituit. 699. Cæſari, maximas res in Gallia gerenti, Pompejus invidet. 700. Ci- cero fit angur. 70I. Pompejus ſenatum, Cæſar populum ſibi adjungit. 702. Cicero regit provinciam Ciliciam. 704. Cicero menſe Januario ad urbem accedens in ipſam flam- mam belli civilis incidit. Cicero ad Pompejum in Græciam navigat. Cæſari Hiſpania & exercitus Pompejanus ſeſe tra- dunt. 705. Pompejus apud Pharſalum victus fugit Alexan- driam, intercitur. Cicero redit Brunduſium. 706. Cæſar, confecto bello Alexandrino, ſuperat Pharnacem in Ponto, & redit cum Cicerone Romam. 707. Cæſar bellum Africanum adminiſtrat. Cato Uticeæ ſibi mortem conſeiſcit. Cæſar vi- ctor Roma reverſus faſtos corrigit. Anno extremò in Hiſpa- niam abit. Cicero divortium cum Terentia facit. 709. Tul- lia moritur. Cæſar Pompeji liberos vincit, menie Oct. in urbem reverſus conſulatu ſe abdicat. 709. Idibus Mart. Cæſar interficitur. M. Antonius obſidet D. Brutum Muti- næ. 710. M. Antonius funditur, Mutina liberatur. Ini- tur triumviratus: Cicero interficitur. VI. COL- coll UNAI ed (AHM NENW Doli Tuii nn ſbit ilus Cnkiſgen Cumteyehden Iohimeealzn Anoneln rent, fhng elneme NenENehäimn Duopwerrl anmüſeraonm, MWme MWn de Vh id Aafi⸗ e) De Dainit — . e 321 tus enletet, VI. N Cln n 6 EE USITATIORUM Nutum, GENERUM CARMINUM — — ., I. EXx GENERE ELEGIACO. Ovidii Triſtium Lik. I. El. III. Cam ſubit illius triſtiſſima noctis imago, Quæ mihi ſupremum tempus in urbe fuit; Gͤ Qum repeto noctem, qua tot mihi cara reliqui3 dmn /lin Labitur ex oculis nunc quoque gutta meis. mnAe6 Jam prope lux aderat, qua me diſcedere Cæſar Alunliimn Finibus extremæ juſſerat Auſoniæ. Nec mens, nec ſpatium fuerant ſatis apta parantie (*) Torpuerant longa pectora noſtra mora. Non mihi ſervorum, comitis non cura legendi; Non aptæ profugo veſtis opisve fuit. Non aliter ſtupui, quam qui Jovis ignibus ictus Vivit, & eſt vitæ neſeius ipſe ſuæ. Cetenziiginir Müben r⸗ Ue (*) Diu ſine ſeniu fueram. . 322 Collectio uſitatiorum Ut tamen hanc animo (*) nubem dolor ipſe removit, Et tandem ſenſus convaluere mei; Alloquor extremum mœſtos abiturus amicos, Qui modo de multis unus & alter erant. Uxor amans flentem, flens acrius ipſa (**) tenebat; (***) Imbre per indignas uſque cadente genas. Nata procul Libycis aberat*⅜) diverſa ſub oris, Nec poterat fati certior eſſe mei. Quocunque adſpiceres, luctus gemitusque ſonabant: Formaque non taciti funeris intus erat. Getetun — es Nrehnenſe ellum ne uunglumkalſe Atrupertaul Mebignertp tön Dter watn 1 liy oeroenispeene heanm Kun n e mrencuiſhhe Cylln meitß cchm mmelmnt (Cortgrenttgo Mugei e/ nelis ockplmc dan: Fœmina, virque, meo pueri quoque funere unt urr Wuünn mœrent: Inque domo lacrymas angulus omnis habet. Si licet exemplis in parvo grandibus uti; Hæc facies Trojæ, cum caperetur, erat. Jamque quieſcebant voces hominumque ca- numque: Lunaque nocturnos altà regebat equos. Hanc ego ſuſpiciens, & ab hac Capitolia cernens, Quæ noſtro fruſtra juncta fuere Lari; Numina vicinis habitantia ſedibus, inquam, Jamque oculis nunquam templa videnda meis; Dique (*) Conſternationem. (**) Retinebat, flere vetabat. (***) Lacerymis largis. (***) Longe a me disjuncta. (NNae Qis ſoremblmne Ulimn ed iue Ahcpotesaigocinn Nelgnktirie Agtesenmnne! hun, Pahdl NN. )irdutt nnd Wnmnnnr, Aunenten, lenn. in e e) atmis ltinn . — Generuin Carminum. 323 — 4 —. ) uben l 4 Dique relinquendi, quos urbs habet alta Quirini, lemort . . 1. illern Eſte ſalutati tempus in omne mihi. 6 läunt Et quamquam ſero elypeum poſt vulnera ſumo; gulne, Attamen hanc odiis exonerate fugam: nns ddun, ain Cœleſtique viro, quis me deceperit error, . Dicite: pro culpa ne ſcelus eſſe putet. uunin Ut, quod vos ſcitis, pœnæ quoque ſentiat auctor. Nu uine eie⸗ Placato poſſum non miler eſſe Deo. nd Hac prece adoravi ſuperos ego: pluribus uxor; Uumnlſtan, Singultu medios præpediente ſonos. rchen lIla etiam ante Lares paſſis proſtrata capillis Uchy gimge Contigit exſtinctos ore tremente (ꝰ*) focos: Cuatan: Multaque in (*) averſos effudit verba Penates, ers inrs etet. Pro deplorato non valitura viro. lr iee & Jamque moræ ſpatium nox (†) præcipitata . negabat; (†) Verſaque ab axe ſuo Parrhaſis g Arctos erat. an arthe Quid facerem? blando patriæ retinebar amore: Mniongeir Ultima ſed juſſæ nox erat illa fugæ. unle: Ah quoties aliquo dixi properante, quid urges? Irpehin ali Vel quo feſtines ire, vel unde, vide. eNα Ah quoties certam me ſum mentitus habere Cnrlg Horam, propoſitæ quæ foret apta viæ. Vel Ter eihu ncnn, um mi Ne (*) Qui laribus ſacri, quorum ignis autem in exilium b; ituris exſtinguehatur, in ſignum, domum eſſe de N ſertam. (**) Minus propitios. (†) Diluculo vicina. († F) Nox ferme abierat. X 2 eterun 6 — . ner CO5jn hn r limen tetigi; ter ſum revocatus: uned Te 21 & ipſe Catber uti) 324 Colleltio uſitatiorum (*) Indulgens animo pes mihi tardus erat. eleinisn Sæpe, Vale didto, rurſus ſum multa locutus; ne nn Et quaſi diſcedens oſcula ſumma dedgi. lelung t Sæpe eadem mandata dedi: meque ipſe () nini ii ud⸗ Cortr wige n Reſpiciens oculis pignora cara meis. Denique, quid propero? Scythia eſt, quo mit. timur, inquam: Roma relinquenda eſt; utraque juſta mo- N ra eſt. fügne leit iin Uxor in æternum vivo mihi viva negatur: Petn, ellee Et domus, & fidæ dulcia (†) membra domus; lliel /,imnmi Quosque ego fraterno dilexi more ſodales, * lulirnikmendr O mihi Theſea pedtora juncta fiſde! õ Dum licet, amplectar: nunquam fortaſſe licebit Ige Mineik, ſe Amplius; in lucro eſt, quæ datur hora, mihi. Gündu, t Nec mora; ſermonis verba imperfecta relinquo, uenclhtienunn Complectens animo proxima quæque meo. Noren gentil Dum loquor, & flemus; cœlo nitidiſſimus alto Nee genulge nine, (Stella gravis nobis) Lucifer ortus erat. ile ſuuhnon Dividor haud aliter, quam ſi mea membra re. Einiftmi m ſe uge hari e Peeuzpieru hee lyaunt, &n linquam: Pßehlle anenl Et pars abrumpi corpore vila ſuo eſt. lnndttenrn, (Sic Priamus doluit tunc, cum in contraria Nun Kadlionn verſus 81 Ultores habuit proditionis equus.) . I Tum vero exoritur clamor gemitusque meorum; ) mi h in Et feriunt mœſtæ pectora nuda manus. Tum (aimgl (*) Gratificari cupiens voluntati meæ. *X* i obli . (**) Mei oblitus ſume le W (†) Domeſtiei. Uicpenane tionte — eenOg ne büiutpen ſüm lintanne Mere Ell, Wn es ftirek, mun: Urite lne u nm wnmn. (Oenercumg Anare ſotalz, nauc ſce gonierlelcebi gurdmmdwnati inhetdinint ponimtegern Cklycitliinut Liclrormer. ſmerennt ſoglan⸗ inoet. GnneMi is Honene Pentüienenc⸗ “* dſmum 4 1 tai nen CGenerum Carminum. 325 Tum vero conjux humeris abeuntis inhærens Miſcuit hæc lacrymis triſtia dicta ſuis: Non potes avelli, ſimul ah, ſimul ibimus, inquit! Te ſequar; & conjux exſulis exſul ero. Et mihi facta via eſt: & me (*) capit ultims tellus. Accedam profugæ ſarcina parva rati. Te jubet e patria diſcedere Cæſaris ira; Me pietas; pietas hæc mihi Cæſar erit. Talia tentabat, ſic & tentaverat ante: Vixque dedit victas utilitate manus. Egredior, (ſive illud erat ſine funere ferri,) Squallidus (**) immiſſis hirta per ora comis. IIla dolore mei tenebris narratur obortis Semianimis media procubuiſſe domo. Utque reſurrexit, fœdatis pulvere turpi Crinibus, & gelida membra levavit humo; Se modo;, deſertos modo comploraſſe Penates 5 Nomen & erepti ſæpe vocaſſe viri: Nec gemuiſſe minus, quam ſi natæve meumve Vidiſſet ſtructos corpus habere rogos: Et voluiſſe mori; moriendo ponere ſenſus: Reſpectuque tamen non poſuiſſe mei. Vivat, & abſentem, quoniam ſic fata tulerunt, Vivat, & auxilio ſublevet usque ſuo. Lib. I. Eleg. IV. 0 mihi poſt ullos nunquam mem orande ſodales, O cui præcipue ſors mea viſa ſua eſt. X 3 At- . Ego quoque pofſſum vivere in Seytkis. **) Propendentibus. Geterin 3 26 Collectio uſitatiorum Attonitum qui me (memini), cariſſime, primus een ſamemm Auſus es alloquio ſuſtinuiſſe tuo; mags ohuu 1 Qui mihi conſilium vivendi mite dediſti, Erimg aiti Cum foret in miſero pectore mortis amor. gliuun Scis bene, cui dicam, poſitis pro nomine ſignis, enen “ Officium nec te fallit, amice, tuum. ueſ ca Hæc mihi ſemper erunt imis infixa medullis; lr Perpetuusque animi debitor hujus ero. nees don⸗ Spiritus & vacuas prius hic tenuandus in auras lalet en Ibit, & in tepido deſeret oſſa rogo, fma;le Quam ſubeant animo meritorum oblivia ies grn in, Diwinn,u Nn Crenenl ills Cn ad In ml ſm lln noſtro, Et longa pietas excidat iſta die. Di tibi ſint faciles, & opis nullius egentem Fortunam præſtent, diffimilemque meæ. Si tamen hæc navis vento ferretur amico, Ignoraretur forſitan iſta fides. Dumanetagit Theſea Pirithous non tam ſenſiſſet amicum, Müne ribli Si non infernas vivus adiſſet aquas. Ut foret exemplum veri Phocæus amoris, Qumnizzritt Fecerunt Furiæ, triſtis Oreſta, tuæ. Dats cum mun Si non Euryalus Rutulos cecidiſſet in hoſtes, Hyrtacidæ Niſo gloria nulla foret. eneſelnhec Scilicet, ut fulvum ſpectatur in ignibus aurum: Müfagliniin Tempore ſic duro eſt inſpicienda fides. Nuraaeounk Dum juvat, & vultu ridet fortuna ſereno, Nn pwen Kire Indelibatas cuncta ſequuntur opes. At ſimul intonuit, fugiunt, nec noſcitur ulli, Mria is Agminibus comitum qui modo cinctus erat- Dro dur Neiph in Atque hæc exemplis quondam collecta crite ſei priorum, leimihain Nunc mihi ſunt propriis cognita vera malis. s lcis Vix itnnn — ni) CArle grg, Cinie te Dedhnennmne Prononirts Ale, tunn bPinkta netle or Diſis e etnuninanns Eathn, Deripna Gltin Nokrv, ilr de. Mlinegenten Mennemer. nem mI, lr ie nElla men, ler un Nprris inati 5Wel, ne. iilerinlole; tle ter iitasauran. tentes towaſte , lunmniſer . Tecobur Conn l iscrgu 8 GCenerum Carminum. 327 Vix duo, tresve mihi de tot ſupereſtis amici: Cætera fortunæ non mea turba fuit. Quo magis, o pauci, rebus ſuccurrite lapſis, Et date naufragio littora tuta meo. Neve metu falſo nimium trepidate, timentes, Hac offendatur ne pietate DEus. Sæpe fidem adverſis etiam laudavit in armis, Inque ſuis amat hanc Cæſar, in hoſte probat. Cauſa mea eſt melior, qui non contraria fovi Arma; ſed hanc merui ſimplicitate fugam. Invigiles igitur noſtris pro caſibus oro, Diminui ſi qua Numinis ira poteſt. Scire meos ſi quis caſus deſideret omnes, Plus, quam quod fieri res ſinit, ille petat. Tot mala ſum paſſus, quot in æthere ſide- ra lucent, Parvaque quot ſiccus corpora pulvis habet. Multaque credibili tulimus majora, ra- tamque, Quamvis acciderint, non habitura fidem. Pars etiam mecum quædam moriatur * oportet: Meque velim poſſit diſſimulante tegi. Si vox in fragili mihi pectore firmior ære, Pluraque cum linguis pluribus ora forent; Non tamen idcirco complecterer omnia verbis; Materia vires exſuperante meas. Pro duce Neritio docti mala noſtra Poëtæ Scribite; Neritio nam mala plura tuli. Ille brevi ſpatio multis erravit in annis, Inter Dulichias, Iliacasque domos: X 4 Nos 3²⁸ Cokectio uſttatiorum Nos freta ſideribus notis diſtantia menſos Sors tulit in Geticos Sarmaticosque ſinus. Ille habuit fidamque manum, fſociosque fideles: Me profugum comites deſeruere mei. Hle ſuam lætus patriam victorque petebat: A patria fugio victus & exul ego. Nec mihi Dulichium domus eſt, Ithaceve, Sameve, Pœna quibus non eſt grandis abeſſe locis: Sed quæ de ſeptem totum circumſpicit örbem Montibus, Imperii Roma Deumque locus. Hli corpus erat durum, patiensque laborum: Invalidæ vires ingenuæque mihi. Hle erat aſſidue ſævis agitatus in armis: Afſuetus ſtudiis mollibus ipſe fui. Me DEus oppreſſit, nullo mala noſtra levante: Bellatrix illi diva ferebat opem. Cumque minor Jove ſit, tumidis qui regnat in undis: lum Neptuni, me Jovis ira premit. Adde, quod illius pars maxima ficta labo- rum eſt: Ponitur in noſtris fabula nulla malis. Denique quæſitos tetigit tamen ille Penates, Quæque diu petiit, contigit arva tamen-. At mihi perpetuo patria tellure carendum eſt; Ni fuerit læſi mollior ira DEI. Lib. WII. El. IV. 0 mihi care quidem ſemper, ſed tempore duro Cognite, res poſtquam procubuere meæ; Uſibus mml 2 ſe thi⸗ tint ſeih unn Nrnr allih liibhems len lmeſlupn (Geryur ummcn ,Oin n nul Hrc tzo munton ni luimenn i Donteoumwa, dom Prenerer lut Qcaäürindunoſei Se cdk, ud Mmier )en Comnir dezite (iahir m wtr⸗ lcarvs inmeninte Nenpegmteate⸗ Mppenmgamdon Clenii beid g Umman dede 4 6) Urihe )nehn tl () ſen, n ſehnn d Mapen afith ummnri⸗ Atn ſcels ſt eſenern, nteete enl egn l, inen, , Nemlu hele hei Munhikülen makunmgetken euegue hann. geniti Wämmd: bwigeni. nlunhnkerr. ucen tuncs ünet Nmss Dli la en Vlins fl tnel: AAlkrnis wealebaun) Crcht uII necminmth 1t. V. 150 blem Ccleten aneſ Generum Carminn., 329 Uſibus edocto ſi quicquam credis amico; Vive tibi, & longe (²) nomina magna fuge. „Vive tibi, quantumque potes (**) prælu- ſtria vita; „Sævum præluſtri fulmen ab arce venit. Nam quamquam ſoli poſſunt prodeſſe potentes; Non proſit potius, ſi quis obeſſe poteſt. sEffugit hibernas demiſſa antenna procellas, „Lataque plus parvis vela timoris habent. 5„ Aſpicis, ut ſumma cortex levis innatet unda, „Cum grave nexa ſimul retia mergat onus. Hæc ego ſi monitor, monitus prius ipſe fuiſſem, In qua debueram, forſitan Urbe forem. Dum tecum vixi, dum me levis aura ferebat, Hæc mea per placidas cymba cucurrit aquas. Qui cadit in plano (vixjhoc tamen evenit ipſum), Sic cadit, ut tacta ſurgere poſſit humo: At miſer (***y) Elpenor tecto delapſus ab alto Occurrit Regi debilis umbra ſuo. . Quid fuit, ut tutas agitaret Dædalus alas; Icarus immenſas nomine ſignet aquas? Nempe quod hic alte, demiſſius ille volabat. Nam pennas ambo nonne habuere ſuas? Crede mihi; bene qui latuit, bene vixit, & infra Fortunam debet quisque manere ſuam. X 5 Non (*) Viros principes, & eorum familiaritatem. (**) Principum aulas. (*) Ulyſſis ſocius, apud Circen ebrius dormiens, dum ſociorum abeuntium ſtrepitu exeitatus ſequi properat, a ſcala aberrans, delapſus cervicem fregit: cujus umbra Ulyſſi apparuit,. 320 Collectio ufttatiorum Non foret (*) Eumedes orbus, ſi filius ejus Stultus Achilleos non adamaſſet equos. Nec natum in flamma vidiſſet, (*) in arbore natas, (**⅓ Cepiſſet genitor ſi Phaéthonta Merops. Tu quoque formida nimium ſublimia ſemper; Propoſitique memor contrahe vela tui. Nam pede inoffenſo ſpatium decurrere vitæ Dignus es: & fato candidiore frui. Quæ pro te ut voveam, miti pietate mereris; Hæſuraque mihi tempus in omne fide. Vidi ego te tali vultu mea fata gementem, Qualem credibile eſt ore fuiſſe meo. Noſtra tuas vidi lacrymas ſuper ora cadentes; Tempore quas uno, fidaque verba, bibi. Nunc quoque ſubmotum ſtudio defendis amicum: Et mala vix ulla parte levanda levas. Vive ſine invidia; mollesque inglorius annos Exige: amicitias & tibi junge pares. Naſonisque tui, quod adhuc non exſulat unum, Nomen ama. Scythicus cætera Pontus habet. Lib. IV. El. VI. Tempore ruricolæ patiens fit taurus aratri, Præbet & incurvo colla premenda jugo. Tempore (*) Hujus filius, Dolon, ab Hectore ſpeculatum in caſtra Græcorum miſſus, præmium pactus eſt currum & equos Achillis: ſed ab Ulyſſe deprehenſus occiſus eſt. (**) Quæ, quia fratrem lugebant, in arbores muts- tæ ſunt. Klium credi ſe voluiſſet. — (*r) Si genitore Merope contentus fuiſſet, nec ſolis Genrm Ioe ci 1 e Go Coras . rcbeun elu, entinn ter Tenpnelris du ce nenun i) ms Einens ſl i, ehnd til Poe tenr ckneen el z Freumlene oll c minür k, Cundawekiptur Prwetgonm cnn Urparn cae; di Dlnitumcto re Nee arluumen, Menqne niiſn ilceta ſerne fig khnins trnd Titarcteim e Uhenmcdhidr Nemmnod mi, 1 Retnesli Ooheonmu Ne⸗ Urkeminmn fortiorinilhnn Gunglifenn unnn 5) ſüef damaſſan ſe Gtrhen nus, Dhzitinnke hfhlinalen, tihe rehn an nEeennere ie Rni fihen merti, Monmned,. Angenenen, Ue nen r an enrts enh bii 1 Iuin Cead Miom: Eyntr kn e bglnmann jnpe erx ureriltttin ealhunst? 1 . SZ entſ Tenet Generum Carminum. 331 Tempore paret equus lentis animoſus habenis, Et placido duros accipit ore lupos- Tempore pœnorum compeſcitur ira leonum; Nec feritas animo, quæ fuit ante, manet. Quæque ſui monitis obtemperat inda magiſtri Bellua, ſervitium tempore victa ſuhit. Tempus, ut extentis tumeat, facit, uva racemis, Vixque merum capiant grana, quod intus habent. Tempus & in canas ſemen producit ariſtas; Et, ne ſint triſti poma ſapore, facit. Hoc tenuat dentem terras renovantis aratri, Hoc rigidas ſilſces, hoc adamanta terit. Hoc etiam ſœvas paullatim mitigat iras: Hoc minuit luctus, moœſtaque corda levat. Quncta poteſt igitur tacito pede lapſa vetuſtas, Præterquam curas attenuare meas. Ut patria careo; bis frugibus area trita eſt: Diſſiluit nudo preſſa bis uva pede. Nec quæſita tamen ſpatio patientia longo eſt; Mensque mali ſenſum noſtra recentis habet. Scilicet & veteres fugiunt juga curva juvenci: Et domitus fræno Iſæpe repugnat equus. PTriſtior eſt etiam præſens ærumna priore: IIt ſit enim ſibi par, crevit, & aucta mora eſt. Nec tam nota mihi, quam ſunt, mala noſtra . fuerunt: Sed magis hoc, quo ſunt cognitiora, gravant. Eſt quoque non minimum, vires afferre recentes; Nec præconſumtum temporis eſſe malis. Fortior in fulva novus eſt luctator arena, Quam cui ſunt tarda brachia feſſa mora. Inte- 332 Collectio uſitatiorum Integer eſt nitidis melior gladiator in armis, Quam cui tela ſuo ſanguine tincta rubent. Fert bene præcipites navis modo facta procellas; Quamlibet exiguo ſolvitur imbre vetus. Nos quoque, quæ ferimus, tulimus patien- tius ante; Et mala ſunt longo multiplicata die. Eredite, deficio; (*) noſtroque a corpore; quantum Auguror, accedunt tempora parva malis. Nam neque ſunt vires, neque qui color eſſe . ſolebat: Vixque habeo tenuem, quæ tegat oſſa, cutem. Corpore ſed mens eſt ægro magis ægra, malique In circumſpectu ſtat ſine fine ſui. Urbis abeſt facies, abſunt mea cura ſodales: Et, qua (**) nulla mihi carior, uxor abeſt. Vulgus adeſt Scythicum, braccataque turba Getarum. Sic (**) male, quæ video, non videoque; nocent. Una tamen ſpes eſt, quæ me ſoletur in iſtis: Hæc fore morte mea non diuturna mala- 6 Lib. V. El. W. ittore ab Euxino Naſonis epiſtola veni, HLaſſaque facta mari, laſſaque facta via. Qui (*) Senſus eſt: corpus meum non multo tempore hæc mala tolerare poterit. (*) Ali: nemo. () Valde. Conmm — . — . Cehl lens At: u uune Girſ as Cuonle n G e,len nii Irlittcubn 1dn Ortiſiken tn Per uten in n Cnmim, rerpien D Cc Miumn Gen. Cütgeltlodes Dlücaent udcamn, Utoon dl en lon umen, N d More reintam NRee e ſehenen Cinlec nanfe e eit ltcem Kecnngu ineren Renglol ge n Dehhe qulfi uII, d 1 Onminz unm )Aunt n D ine fninhe⸗ oinhie e 45 K inirt 6 ulm übanre; lenn ne, an NuNn int. Ge gn dſe eſe lebe yrroli,cun. göegrunalene eſ nardl Cin, unte errume In Cn. h ton ſihneh en. Gleturir urun N Aie, Etrchnit⸗ n n Generum Carminumm. 333 Qui mihi flens dixit: Tu, cui licet,; aſpice Romam. Heu quanto melior ſors tua ſorte mea! Flens quoque me ſcripſit: nec qua ſignabar, ad os eſt Ante, ſed ad madidas gemma relata genas. Triſtitiæ cauſam ſi quis cognoſcere quærit; Oſtendi ſolem poſtulat ille ſibi. Nec frondem in ſylvis, nec aperto mollis prato Gramina, nec pleno flumine cernit aquas. Quid Priamus doleat, mirabitur, Hectore 1 rapto; Quidque Philoctetes ictus ab angue gemat. Di facerent utinam, talis ſtatus eſſet in illo, Ut non triſtitiæ cauſa dolenda foret. Fert tamen, ut debet, caſus patienter ama- ros: More nec indomiti fræna recuſat equi. Nec fore perpetuam ſperat ſibi (*) numinis irram; Conſcius, in culpa non ſcelus eſſe ſua. Sæpe refert, ſit quanta DEl clementia: cujus Se quoque in exemplis annumerare ſolet. Nam quod opes teneat patrias, quod nomins civis 3 . Denique quod vivat, munus habere DEI. Te tamen, o, ſi quid credis mihi, carior, ille, Omnibus, in toto pectore ſemper habet. Teque (*) Auguſti, quem brevi poſt etiam DRum appellat 334 Collectio uſitatiorum Teque (*) Mencœtiaden, te (**) qui comitavit Oreſten, Te vocat (**) Aegiden, Euryalumque ſuum. ec patriam magis ille ſuam deſiderat, & quæ Plurima cum patria ſentit abeſſe ſua; Quam vultus oculosque tuos, o dulcior, illo Melle, quod in ceris Attica ponit apis! Sæpe etiam mœrens tempus reminiſcitur illud, Quod non præventum morte fuiſſe dolet. Cumque alii fugerent ſubitæ (†) contagia cladis, Nec vellent ictæ limen adire domus; Te ſibi cum paucis meminit manſiſſe fidelem: Si paucos aliquis tresve duosve vocat. Quamvis attonitus, ſenſit tamen omnia: nec te Se minus adverſis indoluiſſe ſuis. Verba ſolet, vultumque tuum, gemitusque referre: Et te flente ſuos emaduiſſe ſinus. Quam ſibi præſtiteris, qua conſolatus amicum Sis ope; ſolandus cum ſimul ipſe fores. Pro quibus affirmat fore ſe memoremque piumque; Sive diem videat, ſive tegatur humo. Per caput ipſe ſuum ſolitus jurare tuumque, Quod ſcio non illi vilius eſſe ſuo. Plena tot ac tantis referetur gratia factis: Nec ſinet ille tuos littus arare boves. . 40 *) Patroclum Menctii filium conjunctiſffimum Achilli amicum. (**) Pyladem. (d*) Theſeum, Aegei filium. ( Ne malum meum ipfſos quoque contingeret. Ganenn Z — wontnelt bee loſln 1 4 V on doer gn Navgrinchiet rähtezmninsun (sliltss eud Meemuteteldom I ota, gobosſoln ſer neustttio konn Nunen & ) el Uügetinlenung lyſoclcns gii ſtegponkngon R, unmdume d ln qiictondemm Mmne menlicno ⸗ Dalidig anbinsto Ptmuretinmuloe del notn kun man Utuntum conkhusi Mctognegoruinnd, Uümmcne teſin Nr men t cnr Mnck Penci Velqinſerenictn Nncret Iii⸗ 6 4 )N deſeſin ocllit lpont ape Cnniſituit k ilſe cet ongclit Pemdg. nufiſeſtin. Ge foctt onnine eet In Pnnmdne ne ehhx. 0Nokedenian ulihens l mendenge umme, tu n., etumge, n cnnmpen Generum Carminum. 33 5 Fac modo, conſtanter profugum tueare. quod ille, Qui bene te novit, non rogat; ipſa rogo. Lib. V. El. EIII. Non adeo cecidi, quamvis abjectus, ut infra Te quoque ſim: inferius quo nihil eſſe poteſt. Quæ tibi res animos in me facit, improbe? curve Caſibus inſultas, quos potes iplſe pati? Nec mala te reddunt mitem placidumve jacenti Noſtra, quibus poſſint illacrymare feræ? Nec metuis dubio Fortunæ ſtantis in orbe Numen, & (*) exoſe verba ſuperba Deæ? Exiget ah dignas ultrix ("*) Rhamnuſia pænas! Impoſito calcas quid mea fata pede? Vidi ego, navifragum qui riſerat, æquore mergi; Et, nunquam, dixi, juſtior unda fuit. Vilia qui quondam miſeris alimenta negarat, Nunc mendicato paſceitur ipſe cibo. Paſſibus ambiguis fortuna volubilis errat, Et manet in nullo certa tenaxque loco. Sed modo læta manet, vultus modo ſumis acerbos; Et tantum conſtans in levitate ſua eſt. Nos quoque floruimus, ſed flos erat ille caducus; Flammaque de ſtipula noſtra, brevisque fuit. Neve tamen tota capias fera gaudia mente; Non eſt placandi ſpes mihi nulla DEf. Vel quia peccavi citra ſcelus; utque pudore Non caret, invidia ſic mea culpa caret: V (*) Imperium fortunæ, cum te incipit odiſſe. (**) Nemeſis, dea vindictæ, a Rhamnunte pago Atti= cæ, ubi ſtatua ejus celebris fuit, 336 Collettio uſitatiorusn Vel quia nil ingens, ad finem ſolis ab ortu, Ilo, cui paret, mitius orbis habet. R Scilicet ut non eſt per vim ſuperabilis ulli, nn e Molle cor ad timidas ſic habet ille preces. meruten Exemploque DEum, quibus acceſſurus & ipſe eſt, e ſin e Cum pœnæ venia plura roganda petam. Si numeres anno ſoles & nubila toto, . (leammmnch Mlentuseltuis) Invenies nitidum ſæpius iſſe diem. Cünmunctelbz Ergo, ne noſtra nimium lætere ruina, Aiu, Aprin Reſtitui quondam me quoque poſſe puta. ereimnn nnctn Poſſe puta fieri, lenito principe, vultus ermedias boim Ut videas media triſtis in urbe meos: Rigru mmw, gun Utque ego te videam cauſa graviore fugatum. Eienriüelt u Hæc ſunt a primis proxima vota mihi. Abeler itr ſancis olteinpo erid Lib. V. El. X. roe alelidien Wahekns Ut ſumus in Ponto, ter frigore conſtitit Iſter: Opheſmlmns Facta eſt Euxini dura ter unda maris. Dannns: c At mihi jam videor patria procul eſſe tot annis, Wrlt n tinen, Dardana quot Grajo Troja ſub hoſte fuit. alibd mmer Stare ()putes, adeo procedunt tempora tarde: Hipgregk eliemnt Et peragit lentis paſſibus annus iter. omnoalinben Nec mihi ſolſtitium quidquam de noctibus egrii )e aufert: N Akam red en Efficit anguſtos nec mihi bruma dies. uhms Nr tginr Scilicet in nobis rerum natura novata eſt; riten Wiclr Cumque meis curis omnia longa facit. Num peragunt ſolitos communia tempora (e) Eme b de . motus, loſhilr . Suntque magis vitæ tempora dura meæ? (nag uti Quem (ehlien “) Stare putes ſe., tempera. n nine, eſolk uen Pe, in beneos iirefugrun. Wanli. 1 roeenhthen er wit I phellelemtmd ſbtole. Urtenpon une ll itt “ Nlitis hn tumts. WAMe, lomtnr Onmuin knni Mein, pmon CGenerum Carminum. 337 Qliem tenet (*) Euxini mendax cognomine littus, Et Seythici vere terra ſiniſtra freti. Innumeræ circa gentes fera bella minantur; Quæ ſibi non rapto vivere turpe putant. Nil extra tutum eſt. ("*) tumulus defenditur ægre Moœnibus exiguis, ingenioque loci. Cum minime credas; ut aves, denſiſſimus hoſtis Advolat, & prædam vix bene viſus agit. Sæpe intra muros clauſis venientia portis Per medias legimus noxia tela vias. Eſt igitur rarus, qui rus colere audeat: isque Hac arat infelix, hac tenet arma manu. Sub galea paſtor junctis pice cantat avenis; Proque lupo pavidæ bella verentur oves. Vix ope caſtelli defendimur: & tamen intus Miſta facit Grajis barbara turba metum. Quippe ſimul nobis habitat diſcrimine nullo Barbarus: & teéti plus quoque parte tenet. Quos ut non timeas, poſſis odiſſe videndo Pellibus & longa tempora tecta coma. Hos quoque, qui geniti Graja creduntur ab urbe, Pro patrio cultu Perſiea bracca tegit. Exercent illi (**) ſociæ commercia linguæx; Per geſtum res eſt ſignificanda mihi. Barbarus hic ego ſum, quia non intelligor ulli: Et rident ſtolidi verba Latina Getæ. Meque (*) 2ανς ab hofſpitalitate dicitur, ſed Ovidio in- hoſpitalis viſus Pontus Euxinus. (**) In quo ſita urbs. (***) Utrisque notæ. 4 338 Colleltio ufitatiorum Meque palam de me tuto male ſæpe loquuntur: Forſitan objiciunt exſiliumque mihi. Adde, quod injuſtum rigido jus dicitur enſe: Dantur & in medio vulnera ſæpe foro. O duram Lacheſin, quæ tam grave ſidus habenti Fila dedit vitæ non breviora meæ! Quod patriæ vultu, veſtroque caremus, amici; Quodque hic in Scythicis finibus eſſe queror: Utraque pœna gravis. merui tamen Urbe carere; Non merui tali forſitan eſſe loco. Quid loquor ah demens? ipſam quoque perde- re vitam Cæſaris offenſo numine dignus eram. Lib. I. e Ponto Ep. VI. Equid „ ut audiſti (nam te diverſa tenebat Terra) meos caſus, cor tibi triſte fuit? Diſſimules, metuasque licet, Græcine, fateri; Si bene te novi, triſte fuiſſe liquet. Non cadit in mores feritas inamabilis iſtos; Nec minus a ſtudiis diſſidet illa tuis. Artibus ingenuis, quarum tibi maxima cura eſt, Pectora molleſcunt, aſperitasque fugit. Nec quisquam meliore fide complectitur illas, Qua ſinit officium, militiæque labor. Certe ego, cum primum potui ſentire, quid eſſem, (Nam fuit attonito mens mihi nulla diu) Hoc quoque Fortunæ fenſi, quod amicus abeſſes; Qui mihi præſidium grande futurus eras. Tecum tunc aberant ægræ ſolatia mentis, Magnaque pars animæ conſiliique mei. Gererun — — o, od yen “ Nnioace nnt enos Denedlln Celuns e g Nee tumn, ſee lere, Ccibet, hiln ore td ni⸗ Deſke, non molts, tatitgt üne Om’san in mnus e gfonnen Mene Vockertortd anln MelDen, n tl nDsmiaſch Dec hct, Mr WNit Libentezteno Hue ht, Nh ni Mauftezinnelis eilgenſcled Neſpgklic ven Crmtäüpunmuen nne ilnns en rbaqummin Nmnekechſa eAnnn anm kenſd igſchen e tinm leſn ekerigonnn 0uscinn, lret Graneſttttent Un er! e aren , ninseſegten Wnerllbelak feh lngngrt 1e un Mus eran. umunisitas r Aan imaimauch nie itl ſecinn , Nelher Miknite timlin, ſlntutts Ge hunpt Chtiwenmn Nliiere 4 Generum Carminum. 339 At nunc, quod ſupereſt, fer opem, precor, eminus unam: Alloquioque juva pectora noſtra tuo: Quæ (non mendaci ſi quidquam credis amico) Stulta magis dici, quam ſcelerata, decet. Nec leve, nec tutum, peccati quæ ſit origo, Scribere; tractari vulnera noſtra timent. Qualicunque modo mihi ſint ea facta, rogare Deſine, non agites, ſi qua coire velis. Quidquid id eſt, ut non facinus, ſic culpa vo- candum. Omnis an in magnos culpa DEos, ſcelus eſt? Spes igitur menti pœnæ, Græcine, levandæ Non eſt ex toto nulla relicta meæ. Hæc (*) Dea, cum fugerent ſceleratas numi- na terras, In Dis inviſa ſola remanſit humo. Hæc facit, ut vivat vinctus quoque compede foſſor; Liberaque a ferro crura futura putet. Hæc facit, ut, videat cum terras undique nullas, Naufragus in mediis brachia jactet aquis. Sæpe aliquem ſollers medicorum cura reliquit; Nec ſpes huic vena deficiente cadit. Carcere dicuntur clauſi ſperare ſalutem: Atque aliquis pendens in cruce vota facit. Hæc Dea quam multos laqueo ſua colla ligantes Non eſt propoſita paſſa perire nece! Me quoque conantem gladio finire dolorem Arcuit, injecta continuitque manu. 1 2 Quid- (*) Spes. Ctnerun 349 . Collectio ufitatiorum —— — Quidque facis? lacrymis opus eſt, non ſangui- ſrereu in ne, dixit: plemdlunun Sæpe per has flecti Principis ira ſolet. pin nunmnn Quamvis eſt igitur meritis indebita noſtris, Esn, Minid Magna tamen ſpes eſt in bonitate DEl. peigpetmmsnan Qui ne difficilis mihi ſit, Græcine, precare: Qunmin uſte Confer & in votum tu quoque verba meum. Mney ſtüreſ Inque Tomitana jaceam tumulatus arena, Uler hee te Si te non nobis iſta vovere liquet. nis ciipbrn Nam prius incipiant turres vitare columbæ, lriorhiema ſl Antra feræ, pecudes gramina, mergus aquas: ebilanefunn Quam male ſe præſtet veteri Græcinus amico, (Cnlge Non ita ſunt fatis omnia verſa meis. Cuntkimotnmm . Moin an hiit⸗ Lib. II. El. I. umen acdn Acecipe colloquium gelido Naſonis ab Iſtro, Mme crdlln Attice, judicio non dubitande meo. CorNantqe iten Ecquid adhuc remanes memor infelicis amici? Qullott, n Deſerit an partes languida cura ſuas? Non ita Di triſtes mihi ſunt, ut credere poſſim, IX OTN Fasque putem, jam te non meminiſſe mei. Ante meos oculos tua ſtat, tua ſemper imago eſt: Uititn Et videor vultus mente videre tuos. n Seria multa mihi tecum collata recordor: l mii l Nec data jucundis tempora pauca jocis. Manimtn Seæpe citæ longis vilæ ſermonibus horæ: Sæpe fuit brevior, quam mea verba, dies. Omniu, inle Sæpe tuas factum venit modo carmen ad aures; Et nova judicio ſubdita Muſa tuo eſt. (Mhur (6) Nn d Quod tu laudaras, populo placuiſſe putabam: luat Hoc pretium curæ dulce recentis erat. e) i Utque M. i Rboriue Crir, n Togre ſenann dnnnszen telgge Sſiunalmte, niugnegwen 7Orrinsne li nei; I. Nribl, dürntknen Enmricklchmel ctan ſe hirceheper n nemialene. operinzpeh Cere ncs intont, ,nraſes rirshe: nernem, 1 t noln cunt “ Mal u 4 0 Prul e lecend „ W 3 Generum Carminum. 341 Utque meus lima raſus liber eſſet amici, Non ſemel admonitu facta litura tuo eſt. Nos fora viderunt pariter, nos porticus omnis, Nos via, nos junctis curva theatra locis. Denique tantus amor nobis, cariſſime, ſemper, Quantus in Æacide Neſtorideque fuit. Non ego, ſi biberes ſecuræ pocula Lethes, Excidere hæc credam pectore poſſe tuo. Longa dies citius brurmali ſidere, noxque Tardior hiberna ſolſtitialis erit; Nec Babylon æſtum, nec fri gora Pontus habebit, (*) Calthaque (*) Pæzſtanas vincet odore roſas: Quam tibi noſtrarum veniant oblivia rerum. Non ita pars fati candida nulla mei. Ne tamen hæc dici poſſit fiducia mendax, Stultaque credulitas noſtra fuiſſe, cave: Conſtantique fide veterem tutare ſodalem Qua licet, & quantum non oneroſus ero- EX GENERE HEROICO. Deſcriptio ſeculi aurei. Ex Ovidii Metamorph. Lib. I. Aure prima ſata eſt ætas: quæ (**) vindi- ce nullo, Sponte ſua, ſine lege fidem rectumque colebat. V 3 Pœna (*) Violæ genus, colore luteo. Ringelblume. (**) Pæſtum, græcis Poſidonia, oppidum maritimum Lucaniæ. ( a Judice: quo nullo opus erat ad vindicands ſce- era. 342 Collectio uſitatiorum Pœna metusque aberant: nec (*) verba mina- cia fixo Wire legebantur: nec ſupplex turba timebant Judicis ora ſui, ſed erant ſine vindice tuti. Nondum cæſa ſuis, peregrinum ut viſeret orbem, Montibus in liquidas pinus deſcenderat undas: Nullaque mortales præter ſua littora norant. Nondum præcipites cingebant oppida foſſæ: Non tuba directi, non æris cornua flexi, Non galeæ, non enſis erant; ſine militis uſu Mollia ſecuræ peragebant otia mentes. Iplſa quoque immunis raſtroque intacta, necullis Saucia vomeribus, per ſe dabat omnia tellus. Contentique cibis nullo cogente creatis Arbuteos fœtus montanaque fraga legebant, Cornaque, & in duris hærentia mora rubetis, Et, quæ deciderant patula (**) Jovis arbore, glandes. Ver erat æternum, placidique tepentibus auris Mulcebant zephyri natos ſine ſemine flores. Mox etiam fruges tellus inarata ferebat, Nec renovatus ager gravidis canebat ariſtis. Flumina jam lactis, jam ffumina nectaris ibant, Flavaque de viridi ſtillabant ilice mella. De ſeculo argenteo, æreo, & ferreo. Poſtquam, Saturno tenebroſa in tartara miſſo, Sub Jove mundus erat: ſubiit argentea proles, Auro (*) Leges nullæ adhuc tahulis æneis affixæ erant⸗ (*x*) ercu. Genenn le Aulertict/ uſo — Gier Millet, ¹ 4 1 e hene, 4 breſeſe ſin fun ginmn ſcbi⸗ (mdis ſend npinun ſd Eſ tutces 6 Cnimtun ginun Obran ſt, geln Temimne lus ſue eniritgenis, A— Vlcenaumtn. Twümsimrunnir OrwenetheAge Iocwomumſhiere lulciege E, Velacehatrentg,n Meriaseenen Eldpu bnwsini Conmuenckenri Cuns bummm Nummmn Kegts laccemk humn,: (Qoct kerhniik fodunmn e, lamgte NMend ſe ) (nute, Dnl * otnyn — te dee N r m,. ne 1e lelententn, ulltorn nt Ntir ents⸗ e tich, el btar onnir telt⸗ Ckeit Nnn, Ace lethenhunß Nelenſr igts n Hrbe, Crkirarii n dectrba, tamsl. en 1 , 7 intumtnn ienpnaß 10 mmd ui Generum Carminum. 343 Auro deterior, fulvo pretioſior ære. Juppiter antiqui contraxit tempora veris: Perque hiemes, æſtusque, & inæquales au- tumnos, Et breve ver, ſpatiis exegit quattuor annum. Tum primum ſiccis aër fervoribus uſtus Canduit: & ventis glacies adſtricta pependit. Tum primum ſubiere domos: domus antra fuerunt, Et denſi frutices, & (*) vinctæ cortice virgæ. Semina tum primum longis Cerealia ſulcis Obruta ſunt, preſſique jugo gemuere juvenci. Tertia poſt illas ſucceſſit ahenea proles: Sævior ingeniis, & ad horrida promtior arma; Nec ſcelerata tamen. De duro eſt ultima ferro- Protinus irrumpit venæ pejoris in ævum Omne nefas: fugere pudor, verumque, fidesque; In quorum ſubiere locum fraudesque, dolique, Inſidiæque, & vis, & amor ſceleratus habendi; Vela dabat ventis, nec adhuc bene noverat illos Navita: quæque diu ſteterant in montibus altis, Fluctibus ignotis inſultavere carinæ. Communemque prius, ceu lumina ſolis & auras, Cautus, humum longo ſignavit limite menſor. Nec tantum ſegetes alimentaque debita dives Poſcebatur humus: ſed itum eſt in viſcera terræ. Quasque recondiderat, ſtygiisque admoverat umbris, . Effodiuntur opes, irritamenta malerum. Jamque nocens ferrum, ferroque nocentius aurum X 4 Prod- (*) Crates, mapalia, ex corticeis virgis juncta. 344 Collectio uſttatiorum Prodierat: prodit bellum, quod pugnat utroque, Sanguineaque manu crepitantia concutit arma. Vivitur ex rapto: non hoſpes ab hoſpite tutus; Non ſocer a genero; fratrum quoque gratia rara eſt. Imminet exitio vir conjugis, illa mariti: Lurida terribiles miſcent aconita novercæ: Filius ante diem patrios inquirit in annos. Vica jacet pietas: & virgo cæde madentes Ultima coœleſtum terras Aſiræa reliquit. Ex Virgilii Eneidos Lib. I. v. 56. ſeagf- Oratio Junonis ad Æolum, in qua ab eo petit, ut inviſam ſibi claſſem Trojanam excitata tempeſtate disjiciat; idque ab eo impetrat: qui vero poſtea a Ne- ptuno acriter increpatur. — — — Vaſto rex Eolus antro Luctantes ventos tempeſtatesque ſonoras Imperio premit, ac vinclis & carcere frenat. Illi indignantes magno cum murmure montis Circum clauſtra fremunt: celſa ſedet Tolus arce, Sceptra tenens, mollitque animos, & tempe- rat iras. Ni faciat, maria ac terras cœlumque profundum Quippe ferant rapidi ſecum, verrantque per auras. Sed pater omnipotens ſpeluncis abdidit atris, Hoc metuens: molemque & montes inſuper altos yenere, Semtun n 4 le, nungte til Nmlorceii t Genpmwentni Iinärleium poni urtin vendih Ar e eric, e mli di hn Qumm,Aeſm Conntio⸗ nmmmde Cones ut Ecomnne lrign, AMemͤ Aöns hre conn Laporte hbor ni Iumdbi, goocaung Colan man en Mimtonmanmtusre le m (a, Inphinhunr in a herdteenmih uuhunogntehen fien, Enle mminn — fuoch Mrutroon etictin biknng tum nei ara et. anant⸗ nin ore ininamos nerkenacentes Inni ngsbe Uen ogran aarhe er an Eeye lois Pnaefen Uumure n Uektkolore, nm An ts⸗ Aumgryſfuin n Eenmgef Cesthiltnn & wons . Generum Carminumn. 34 5 Impoſuit regemque dedit, qui fœdere certo Et premere, & laxas ſciret dare juſſus habenas. Ald quem tum juno ſupplex his vocibus uſa eſt: ole, namque tibi divum pater atque homi- num rex Et mulcere dedit fluctus, & tollere vento. Gens inimica mihi Tyrrhenum navigat æquor, Ilium in Italiam portans, victosque Penates Incute vim ventis, ſubmerſasque obrue puppes, Aut age diverſas, & disjice corpora ponto. Sunt mihi bis feptem præſtanti corpore Nymphæ, Quarum, quæ forma pulcherrima, Deiopeam Connubio jungam ſtabili, propriamque dicabo; Omnes ut tecum meritis pro talibus annos Exigat, & pulchra faciat te prole parentem. olus hæc contra: tuus, o regina! quid optes, Explorare labor: mihi juſſa capeſſere fas eſt. Tu mihi, quodcunque hoc regni, tu ſceptra, Jovemque Concilias: tu das epulis accumbere divum, Nimborumqus facis tempeſtatumque potentem. Hæc ubi dicta, cavum converſa cuſpide G montem Impulit in latus: ac venti, velut agmine facto, Qua data porta, ruunt, & terras turbine perflant. . Incubuere marl, totumque a ſedibus imis Una Eurusque Notusque ruunt, creberque pro- cellis Africus, & vaſtos volvunt ad litora Bucus. 1 8⸗ 346 Collettio uſitatiorum Inſequitur clamorque virům, ſtridorque ru- dentum. Eripiunt ſubito nubes cœlumque diemque Teucrorum ex oculis: ponto nox incubat atra. Intonuere poli, & crebris micat ignibus æther: Præſentemque viris intentant omnia mortem. Interea magno miſceri murmure pontum Emiſſamque hiemem ſenſit Neptunus, & imis Stagna refuſa vadis: graviter commotus & alto Proſpiciens, ſumma placidum caput extulit unda. Disjectam EÆneæ toto videt æquore claſſem; Fluctibus oppreſſos Troas, cœlique ruina. Nec latuere doli fratrem Junonis, & iræ. Eurum ad ſe Zephyrumque vocat; dehinc ta- lia fatur: Tantane vos generis tenuit fiducia veſtri? Jam cœlum terramque, meo ſine numine, venti Miſcere, & tantas audetis tollere moles? Quos ego! Sed motos præſtat componere fluctus; Poſt mihi non ſimili pœna commiſſa luetis. Maturate fugam, regique hæc dicite veſtro: Non illi imperium pelagi, ſævumque tridentem, Sed mihi ſorte datum; tenet ille immania ſaxa, Veſtras, Eure, domos: illa ſe jactet in aula Folus, & clauſo ventorum carcere regnet. Sic ait, & dicto citius tumida æquora placat, Collectasque fugat nubes, ſolemque reducit. E Ex enhvengnf, lpt, A0N I crmnetcelnle iignele mihi, 1 yrnbigs, U lier helgle hete Heumchigoaſsert,⸗ Heae, lit⸗ ſelmunbrrenc Gllenen duham nerulte lin de Accidt atid l Compelueninme Qkamemnkren, pedus eisl v Euen, Nk wrGs , Deeſ iamne Heiafkrulnsh ewenm Red gngſetgent ebilgenure olt lebernne ( m, ait tine in, Ein Gennn lumge H tonon rln nica nlar⸗ M omnia nen umue ponn Nenndg, d tonndus itun enn and⸗ au Eylre Alen; liemin. d,Gie. e, Enne te⸗ enlrenn Snhles mde Nein anner 4CH nmnilslrts Ecſe el⸗ ngenittnen maſo, meraneyte mide – nared⸗ Uemen 1 Generum Carminum. 347 Ex Lib. IIl. v. 26 8. Ja. Narratio £Æneæ de incendio & ex- cidio Trojæ. empus erat, quo prima quies mortalibus ægris Incipit, & dono divm, gratiſſima ſerpit. In ſomnis ecce! ante oculos mœſtiſſimus Hector Viſus adeſſe mihi, largosque effundere fletus. Raptatus bigis, ut quondam, aterque cruento Pulvere, perque pedes trajectus lora tumentes. Heu mihi qualis erat! quantum mutatus ab illo Hectore, qui rediit, exuvias indutus (*) Achillei, Vel Danaum Phrygios jaculatus puppibus ignes. Squalentem barbam, & concretos ſanguine crines, Vulneraque illa gerens, quæ circum plurima muros Accepit patrios. UItro flens ipſe videbar Compellare virum, & m œſtas expromere voces: O! lux Dardaniæ, ſpes o fidiſſima Teucrûm! Quæ tantæ tenuere moræ? quibus Hector ab oris Exſpectate venis? ut te poſt multa tuorum Funera, poſt varios hominumque urbisque la- bores Defeſſi adſpicimus! quæ cauſa indigna ſerenos Fœdavit vultus? aut cur hæc vulnera cerno? Ille nihil: nec me quærentem vana moratur; Sed graviter gemitus imo de pectore ducens, Heu, fuge, nate Dea! teque his, ait, eripe flammis. Hoſtis habet muros: ruit alto a culmine Troja. Sat (* pro, Achillis, 348 Collectio uſitatiorum Sat patriæ Priamoque datum; ſi Pergama dextra Defendi poſſent, etiam hac detenſa fuiſſent. Sacra, ſuosque tibi commendat Troja penates: Hos cape fatorum comites; his mœnia quære, Magna pererrato ſtatues quæ denique ponto. Diverſo interea miſcentur mœnia luctu: Et magis atque magis, (quanquam ſecreta parentis Anchiſæ domus arboribusque obtecta receſſit) Clareſcunt ſonitus; armorumque ingruit horror. Excutior ſomno, & ſummi faſtigia tecti Aſcenſu ſupero, atque arrectis auribus adſto. In ſegetem veluti cum flamma furentibus auſtris Incidit, aut rapidus montano flumine torrens Sternit agros, ſternit ſata læta boumque labores, Præcipitesque trahit ſilvas: ſtupet inſcius alto Accipiens ſonitum ſaxi de vertice paſtor. Tum vero manifeſta fides Danaumque pa- teſcunt Inſidiæ. Jam Deiphobi dedit ampla ruinam Vulcano ſuperante domus: jam proximus ardet Ucalegon: (*) Sigea igni freta lata relucent. Exoritur clamorque virum, clangorque tubarum. Venit ſumma dies, & ineluétabile tempus Dardaniæ: fuimus Troes, fuit Ilium, & ingens Gloria Teucrorum: ferus omnia Juppiter Argos Transtulit; incenſa Danai dominantur in urbe. Arduus armatos mediis in mœnibus adſtans Fundit equus, victorque Sinon incendia miſcet Inſultans. Portis alii bipatentibus adſunt, Millia quot magnis unquam venere Mycenis. Tum (*) Mare Helleſponticum ſub Sigeo promontorio-. Cenermn — vre Cnne n, & feloti ſnnmiung um End Mrin Nret giale and lrtmntsltconim ibetrs conee u Cnpmit nul Den Anen immteid 1 onn verd Nuens Corhireſonmn Pracgits ſiglut lvite nehectti l Pelimeſfin t ce itun Ainrl nns g, im MKel Madre Demmens Dn Folnmem, P Genimmne inl linmniinn, cni munt unn — n; fhnece S enlrliieen hi Mlere ne Cenilenn Irene N ungnun entis echelh nrec imguiylttonn ülperci G unhesnt, frenkhnsaun 0cnine nen AMmgelbore, tme nis n Nian. g Doumger Ln Atinpun iunmmninuane 1 authen. ngaglenunn ere ulim EnN mäßfin Gennmm inmh mnoitwilun pon enure Nenchunin, b e £$ Generum Carminum. 349 Tum vero omne mihi viſum conlſidere in ignes Ilium, & ex imo verti Neptunia Troja. Ac veluti ſummis antiquam in montibus ornum Cum ferro acciſam crebrisque bipennibus inſtant Eruere agricolæ certatim; illa usque minatur, Et tremefadta comam concuſſo vertice nutat. Vulneribus donec paulatim evicta ſupremum Congemuit, traxitque jugis avulſa ruinam. Ex Lib. IV. v. 571. . Dido, ab XZnea deſerta diras omnes ei imprecatur, & ipſa ſe in- terimit. um vero E.neas, ſubitis exterritus umbris, Corripit e ſomno corpus, ſociosque fatigat: Præcipites vigilate viri, & conſidite tranſtris: Solvite vela citi. DEus æthere miſſus ab alto Feſtinare fugam, tortosque incidere funes, Ecce! iterum ſtimulat. Sequimur te ſancte Deorum, Quisquis es, imperioque iterum paremus ovantes. Adſis o! placidusque juves, & ſidera cœlo Dextra feras. Dixit, vaginaque eripit enſem Fulmineum, ſtrictoque ferit retinacula ferro. Idem omnes ſimul ardor habet, rapiuntque, ruuntque. Littora deſeruere, latet ſub claſſibus æquor. Adnixi torquent ſpumas, & cærula verrunt. Et 370 Collectio uſitatiorum Et jam prima novo ſpargebat lumine terras Titoni croceum linquens aurora cubile: Regina e ſpeculis, ut primum albeſcere lucem Vidit, & æquatis claſſem procedere velis, Littoraque, & vacuos ſenſit ſine remige portus; Terque quaterque manu pectus percuſſa de- . corum, Flaventesque abſciſſa comas: Proh! Jupiter, ibit Hic, ait, & noſtris illuſerit advena regnis? Non arma expedient, totaque ex urbe ſe- quentur, Diripientque rates alii navalibus? Ite, Ferte citi flammas, date vela, impellite remos. Quid loquor? aut ubi ſum? quæ mentem inſa- nia mutat: Infelix Dido! nunc te fata impia tangunt. Tum decuit, cum ſceptra dabas. En dextra fidesque! Quem ſecum patrios ajunt portare Penates: Quem ſubiiſſe humeris confectum ætate pa- rentem! Non potui abreptum divellere corpus, & undis Spargere? non ſocios, non ipſum abſumere ferro Aſcanium, patriisque epulandum apponere menſis? Sol, qui terrarum flammis opera omnia luſtras, Tuque harum interpres curarum, & conſcia Juno 5 Nocturnisque Hecate triviis (*) ululata per urbes, Et diræ ultrices, & dà morientis Eliſſæ! . G6⸗ (*) Ululatu decantata. Coneri Lceſir Me, . ulras efe odann nt, le gnn oni Irbel AAgesſen nibosel eeett, e Iin Eoimgreſi Ftnoranar,ann orar onc rdls Drdanns, K otre Düen: Agde Colaplem acinn Pumnantemn, re Atrin conenten Dinens, ninnn d fenunt: ke Uli Deleni Tn Cemun Danduntnr n (5 )(umen nhl tutinn beberluie Autorn an ie⸗ Drocederen lutni, n; dehis erli, Crun, Inn llhis t tden rgnii Nugle il Ude , Genm, lhis) ſec inpelieren u henmmi. um. tno n. E⸗ ſtegte onueeus Hleltn zur Teen 7. lx Ginch U WZ ner en i ldmn s, Pensa. CGenerum Carminum. 351 Accipite hæc, meritumque malis advertite numen; Et noſtras audite preces. Si tangere portus Infandum caput, ac terris adnare neceſſe eſt, Et ſic fata Jovis poſcunt; hic terminus hæret; At bello audacis populi vexatus & armis, Finibus extorris, complexu avulſus Iuli, Auxilium imploret, videatque indigna ſuorum Funera; nec cum ſe ſub leges pacis iniquæ Tradiderit, regno aut optata luce fruatur; Sed cadat ante diem, mediaque inhumatus arena. Hæc precor, hanc vocem extremam cum ſan- guine fundo. Dixit, & os impreſſa toroò, moriemur inultæ? Sed moriamur, ait, ſic, ſic juvat ire ſub umbras. Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto Dardanus, & noſtræ ſecum ferat omina mortis. Dixerat: atque illam media inter talia ferro Collapſam aſpiciunt comites, enſemque cruore Spumantem, ſparſasque manus. It clamor ad alta Atria: concuſſam bacchatur fama per urbem. Lamentis, gemituque, & femineo ululatu Tecta fremunt: reſonat magnis plangoribus æther. Ex Lib. VI. v. 573. ſqq. Deſcriptio Tartari. um demum horrifono ſtridentes cardine ſaocræ Panduntur portæ. Cernis, (*) cuſtodia qualis Ve- (*) Quam terribilis euſtos. 272 Collectio uſitatiorum Gennm . —— . — Veſtibulo ſedeat? facies quæ limina ſervet? len fümmmel Quinqnaginta atris immanis hiatibus Hydra Sævior intus habet ſedem. Tum Tartarus ipſe Bis patet in præceps tantum, tenditque ſub Ccd penoen i umbras, V Quantus ad ætherium coœli (*) ſuſpectus Olretmikfn olympum. Innie tirlet ce Hic genus antiquum terræ, (*) Titania pubes, elln ls e golora, Turiar, Fulmine dejecti, fundo volvuntur in imo. e Hie & (**) Aloidas geminos immania vidi ſatr, E mndbn Corpora: qui manibus magnum refcindere cœlum tnetten Aggreſſi, ſuperisque Jovem detrudere regnis. ſtrikart, Vidi & crudeles dantem Salmonea pœnas, “ Dum dammas Jovis & ſonitus imitatur olympi. z Etoss üen Demens! qui nimbos & non imitabile fulmen mengiſetl Mre & cornipedum pulſu ſimularat equorum. Utteckiüifein At pater omnipotens denſa inter nubila telum Irte; te ſen Contorſit, (non ille faces, nec (†) fumea rk enmefe . tedis WIN Lumina) præcipitemque immani turbine adegit. 1 Nec non & Tityon, terræ omniparentis deif hpen pte alumnum Dehtiiſere Cernere erat: per tota novem cui jugera corpus llrlteſensdiee Porrigitur, roſtroque immanis vultur obunco ne A Immortale jecur tondens, (†t) fœcundaque ) ſüium A nis anlge. *) Surſum aſpicitur. Iooſtier grt, 4 Cigantes. npelis fütke⸗ (***) Aloei filios, Otum & Ephialten. (†) Fumoſas tædas, quales habuit Salmoneus, Pre 1 fulgure. . (††) In dies renaſcentia. ttinnn 5 lariy le mliggi Cpmpum. 8 Ian , rumrinm Im mmtn nin Dipnon NriNee An Genler i nenen, Binfumonn n ihenls idnen mdmaeurn. NneN ,, e f)nn nt mmnienrenert ere Cnniorn lummmn, noliſaeeetonos E Edlatgen ſe . lrm odr And Generum Carminum. 353 Viſcera, rimaturque (*) epulis, habitatque ſub alto Pectore; nec fibris requies datur ulla renatis- Quid memorem Lapithas, ixiona, Piri- thoumque? Quos ſuper atra ſilex jam jam lapſura, cadentique Imminet adſimilis: lucent (**) genialibus altis Aurea fulcra toris, epulæque ante ora paratæ Regifico luxu. Furiarum maxima juxta Accubat, & manibus prohibet contingere menſas: Exſurgitque facem attollens, atque intonat ore. Hic, quibus inviſi fratres, dum vita manebat; Pulſatusve parens; & fraus innexa clienti; Aut qui divitiis ſoli incubuere repertis Nec partem poſuere ſuis: quæ maxima turba eſt. Quique ob adulterium cæſi; quique arma ſecuti Impia; nec veriti dominorum fallere dextras, Incluſi pœnam exſpectant. Ne quære doceri, Quam pœnam, aut quæ forma viros, fortuna- ve merſit: Saxum ingens volvunt alii, radiisque rotarum Deſtricti pendent: ſedet, æternumque ſedebit Infelix Theſeus: Phlegyasque miſerrimus omnes Admonet, & magna teſtatur voce per umbras: Diſeite juſtitiam moniti, & non temnere divos. Vendidit hic auro patriam, dominumque po- tentem Impoſuit: fixit leges pretio, atque refixit. Hic (*) Ad epulas. (** In quibus genio indulgere ſolebant. 2 354 Collectio uſitatiorum Hic thalamum invaſit natæ, vetitosque hy- menæos: Auſi omnes immane nefas, auſoque potiti. Non, mihi ſi linguæ centum ſint, oraque centum, Ferrea vox, omnes ſcelerum comprendere formas, Omnia pœnarum percurrere nomina poſſem. Æneas pergit iter ad campos fortunatos, quæſitum ibi patrem Anchiſen, quem etiam invenit. Tr. VI. v. 63. Levcnerc locos lætos, & amœna vireta Fortunatorum nemorum, ſedesque beatas. Largior hic campos æther & lumine veſtit Pars in gramineis exercent membra palæſtris, Contendunt ludo, & fulvâà luéctantur arena: Pars pedibus plaudunt choreas, & carminæ dicunt. Nec non (*) Threicius longàâ cum veſte ſacerdos (W Obloquitur numeris ſeptem diſerimina vocum: Jamque eadem digitis, jam pectine pulſat eburno. Hic genus antiquum Teucri, pulcherrima proles, Magnanimi Heroes, nati melioribus annis, (P) Husque, († †) Aſſaracusque, & Trojæ Dar- danus auctor. Arma (*) Threicius ſacerdos, Orpheus. (**) Cantat & pulſat ſimul lyram feptem chordarum- (†) Ilus, Æͤneæ proavus, a quo Ilium dictum eſt- (Tf) Zneæ avus, Purpureo; ſolemque ſuum, ſua ſidera norunt. Cntrun eline E tnrim Hne Mhet, Me Ne ta. ſaſtgee 8Wür 6 Aoctſene Kmagnos Augn hiie nirn lEl Null em danng gtünn — 2, ine ſnn Nnkenn 1 ll, fum ooneege rng, enomin l frnun 1luhler, Wenl. . CN Mett Generum Carminum. 3 55 Arma procul, currusque virüm miratur in- anes. Stant terrâ defixæ haſtæ, paſſimque ſoluti Per campum paſcuntur equi: quæ gratia curruum Armorumque fuit vivis, quæ cura nitentes Paſcere equos, eadem ſequitur tellure repoſtos. Conſpicit, ecce! alios dextra lævaque per herbam Veſcentes, lætumque choro pæana canentes, Inter odoratum lauri nemus: unde ſuperne Plurimus Eridani per ſilvam volvitur amnis. Heic manus, ob patriam pugnando vulnera paſſi, Quique ſacerdotes caſti, dum vita manebat, Quique pii vates, & Phœbo digna locuti, Inventas aut qui vitam excoluere per artes: Quique ſui memores alios fecere merendo; Omnibus his nivea cinguntur tempora vittà. Quos circumfuſos ſic eſt adfata (*) Sibylla; (*) Muſæum ante omnes: medium nam plu- rima turba Hunc habet, atque humeris exſtantem ſuſpi- cit altis: Dicite, felices animæ! tuque optime vates! Quæ regio Anchiſen, quis habet locus? illius ergo Venimus, & magnos Erebi tranavimus amnes. Atque huic reſponſum paucis ita reddidit heros: Nulli certa domus; lucis habitamus opacis, Riparumque toros & prata recentia rivis . 2 n- (*) Vates, quæ nean comitabatur. (**) Sacerdotem quondam, Orphei diſcipulum. 356 Collectio aſitatiorum Incolimus. Sed vos, ſi fert ita corde voluntas, Hoc ſuperate jugum, & facili jam tramite ſiſtam. Dixit, & ante tulit greſſum, camposque nitentes Deſuper oſtentat; dehinc ſumma cacumina linquunt. At pater Anchiſes penitus convalle virenti Incluſas animas, ſuperumque ad lumen ituras, Luſtrabat ſtudio recolens, omnemque ſuorum Forte recenſebat numerum, carosque nepotes, Fataque, fortunasque virüm, moresque, ma- nusque. Isque ubi tendentem adverſum per gramina vidit Enean, alacris palmas utrasque tetendit; Effuſæque genis lacrymæ, & vox excidit ore: Veniſti tandem, tuaque ſpectata parenti Vicit iter durum pietas? datur ora tueri Nate tua, & notas audire & reddere voces? Sic equidem ducebam animo, rebarque futurum, Tempora dinumerans: nec me mea cura fefellit. Quas ego te terras, & quanta per &quora vectum Accipio! quantis jactatum, nate, periclis! Quam metui, ne quid Libyæ tibi regna nocerent! Ille autem: tua me, genitor, tua triſtis imago, Sæpius occurrens, hæc limina tendere adegit- Stant ſale Tyrrheno claſſes: da jungere dextram, Da, genitor; teque amplexu ne ſubtrahe noſtro. Sic memorans largo fletu ſimul ora rigabat. Ter conatus ibi collo dare brachia circum: Ter fruſtra comprenſa manus effugit imago, Par levibus ventis, volucrique ſimillima omdd. =S —=‚ 2 Vnn e, Mß Nolct ehrdem 1 unim lr E Vendrehte hfeni Hnpeium, Cinne Nemar de )Ne Txercentut iis: . Mreiſi (4) hein Mim () iißs zun Aenlnr enn dr tuum teng iin Eihm, K laille Drpſnhts Adang (0 N l, e thlull 1tonn 8CoNrleni Pad lneni Omehgle ſin l Cnchle e tecle, , egte Münm erpnin ſilt etkengtt Cnltaclrore: ger WRa en Nuur Na w letlae ntes Getanelmmm negezon etit Cune ſer Nun eſun t, ſrril⸗ erurxeenl m ntrütne wrd⸗ Ceme mloutgke. Urichuctan ueklgtin, rlrla/ Generum Carminum. 3 57 Ex Virg. Ceorgicis L. IV. v. 149. De natura apum. unc age, naturas apibus quas Juppiter ipſe Addidit, expediam; pro qua mercede, (1) canoros Curetum ſonitus crepitantiaque æra ſecutæ, Diéctæo cœli regem pavere ſub antro. Solæ communes gnatos, conſortia tecta (2) Urbis habent, magnisque agitant ſub legibus ævum. Et patriam ſolæ, & certos novere penates; Venturæque hyemis memores æſtate laborem Experiuntur, & in medium quæſita reponunt. Namque aliæ (3) victu invigilant, & fœdere pacto Exercentur agris: pars intra ſepta domorum Narciſſi (ꝗ4) lacrimam, & lentum de cortice gluten, Prima (5) favis ponunt fundamina. Deinde tenaces Suſpendunt ceras: aliæ ſpem gentis adultos Educunt fœtus; aliæ puriſſima mella Stipant, & liquido diſtendunt nectare cellas. Sunt, quibus ad portas cecidit cuſtodia (6) ſorti: Z 3 Inque (1) Fabula eſt, apes a Curetibus, Cretæ incolis, per crepitacula eorum allectas, Jovem infantem in antre Dictæo montis Cretæ melle ſuo paviſſe. (2) Alvearis ſui. . 3) Victui quærendo. Victu, antiquus dativus. ) Guttas, rorem. 6 (5*) Cellulis, mel recepturis. (6) In ſortem, ſortis loco. 358 Collectio uſitatiorum Inque vicem ſpeculantur aquas, & nubila cœli: Aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto Ignavum fucos pecus a præſepibus arcent. Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. Ac veluti, lentis Cyclopes fulmina (7) maſſis Cum (8) properant, alii taurinis follibus auras Accipiunt redduntque, alii ſtridentia tingunt Mra (9) lacu: gemit impolſitis incudibus Ætna. Illi inter ſeſe magna vi brachia tollunt In numerum, verſantque tenaci forcipe ferrum. Non aliter, ſi parva licet componere magnis, Cecropias innatus apes amor urget habendi, (10) Munere quamque ſuo. Grandævis (11) op- pida curæ, Et munire favos, & dædala fingere tecta. At feſſæ multa referunt ſe nocte minores, Crura thymo plenæ; paſcuntur & arbutapaſſim, Et glaucas ſalices, caſiamque, crocumque ru- bentem, Et pinguem tiliam, & (12) ferrugineos hya- cinthos. Omnibus una quies operum, labor omnibus unus. Mane ruunt portis; nusquam mora. Rurfſus easdem Veſper 7) Ferri maſſis. 8) Propere excudunt. 9) Aquis, vel vaſe aquarum frigidarum, 10) Pro ſorte, quæ cuique cecidit. 11) Alvearia, ut ſupra, urbes. 12) Nigri coloris. 6 ( 6 ( Hnrisgne Defedt It cywbe intzhl fln „ 1veneten 0lrunt, Verumiglge flisn Otelegum ihlerege Duſfctan, elugte, dehe etam euns eni AMuninert, Mtoglen Tnusmmorfenmm Umniſlsgunen fin: (nde e t nn intonie uttannn Conu Preteten kegen nen . .. (nne ſepihid ne hyo ſien Nela Unin ni ibrehekenn Ponere moni ef belten, irtos ,trorutns W CGenerum Carminum. 359 Veſper ubi e paſtu tandem decedere campis Admonuit, tum tecta petunt, tum corpora . curant. Fit ſonitus, muſſantque oras & limina circum. Poſt, ubi jam thalamis ſe compoſuere, ſiletur In noctem, feſſosque ſopor ſuus occupat artus. Nec vero a ſtabulis pluvia impendente recedunt Longius, aut credunt cœlo adventantibus euris; Sed circum tutæ ſub mœnibus urbis aquantur, Excurſusque breves tentant, & ſæpe (13) la- pillos, Ut cymbæ inſtabiles fluctu jactante ſaburram, Tollunt: his ſeſe per inania nubila librant. Illum adeo placuiſſe apibus mirabere morem, Quod nec concubitu indulgent, nec corpora ſegnes In venerem ſolvunt, aut fœtus nixibus edunt; Verum ipſæ e foliis natos & ſuavibus herbis Ore legunt: ipſæ regem parvosque (14) Quirites Sufficiunt, aulasque, & cerea regna refingunt. Sæpe etiam duris errando in cotibus alas Attrivere, ultroque animam ſub faſce dedere. Tantus amor florum & generandi gloria mellis. Ergo ipſas quamvis anguſti terminus ævi Excipiat: (neque enim plus ſeptima ducitur ) æſtas) At genus immortale manet, multosque per annos Stat fortuna domus, & avi numerantur avorum. Præterea regem non ſic Ægyptus, & ingens Z 4 Lydia, (13) Quibus contra impetum venti ſuſtineantur. (14) Cives. 360 Colleltio uſitatiorum Lydia, nec populi Parthorum, aut Medus Hy- daſpes Obſervant. Rege incolumi mens omrubus una Eelt; Amiſſo rupere fidem; conſtructaque mella Diripuere ipſæ, & crates ſolvere favorum. Ille operum cuſtos; illum admirantur, & omnes Circumſtant fremitu denſo, ſtipantque fre- quentes; Et ſæpe attollunt humeris, & corpora bello Objectant, pulchramque petunt per vulnera mortem. His quidam ſignis, atque hæc exempla ſecuti Eſſe apibus partem divinæ mentis, & hauſtus theréos dixere. GENUIS DACTYLICUM, Hexametro & Tetrametro initiali conſtans. Boéëthius Lib. J. 3. unc me discuſſa liquerunt noëte tenebræ, + Luminibusque prior rediit vigor. Ut, cum præcipiti glomerantur ſidera Coro, (*) Nimboſisque polus ſtetit imbribus, Sol latet, ac nondum cœlo venientibus aſtris Deſuper in terram nox funditur. Hane ſi Threicio Boreas emiſſus ab antro Verberet, & clauſum reſeret diem, Emicat, & ſubito vibratus lumine Phœbus Mirantes oculos radiis ferit. GENIIS (*) Cauro, Nordweſtwind, Geueri — 6ENIS uwerto CI nt AMonriu Aidur udnt e Glert Thr, irenda erenrau liulhmilin Arkyeſnn enn, e aecn Mignes ent nd, Jubus unun Crmie en Incigveteretnen Mimmiyi 14. pwun toknl Ne neotam z Kumarlſe 1 Qum Comns tine, In Nlelg Wnengcen ehl fcnent Herehnmn Vun niuntnb dn ortgle ene⸗ Kuohneln ennt len en eienki Nid, uut , r etenee, n 1CeC nntbia eieus isdern eetttenn Unie Me fein CGenerum Carminum. 361 GENUIS DACTYLICUM, Hexametro & Tetrametro finali compoſitum. Morat. Lib. I. 7. Ad Munatium Plancum. Cos. Alii alias laudant civitates, Horatius reliquis anteponit Tibur, ubi Plancus natus, quem ad diluendas curas cohbortatur. Laudabunt alii claram Rhodon aut Mitylenen, Aut Epheſum, bimarisve Corinthi Mœnia, vel Baccho Thebas, vel Apolline Delphos Inſignes, aut Theſſala Tempe. Sunt, quibus unum opus eſt, intactæ Palladis (1) urbem Carmine perpetuo celebrare, & Undique decerptam fronti præponere olivam. (2) Elurimus (3) in junonis honorem Aptum dicit equis Argos, ditesque Mycenas. (4) Me nec tam patiens C(?y) Lacedæmon, Nec tam Lariſſæ percuſſit (6) campus opimæ, Quam domus Albuneæ reſonantis, (7) 5 Et (1) Athenas. (2) Oliva Palladi ſacra. (3) Singularis pro plurali. (4) Mycenæ templo Junonis pereelebres. (5) Severæ educationis & durioris laboris patiens, (6) Cepit amore ſui. (7) Albunea, Nympha, a qua fons & nemus appellatur. Cebert 362 Collebtio uſitatiorum — — Et præœceps Anio (8), & Tiburni lucus, & uda 0ENNS! Mobilibus pomaria rivis. 1Bexanen Albus (9) ut obſcuro deterget nubila cœlo “ Sæpe Notus, neque parturit imbres Perpetuos: ſic tu ſapiens finire memento 4L.M Triſtitiam vitæque labores “ Molli, Plance, mero; ſeu te fulgentia ſignis Drn Aborlors Caſtra tenent, ſeu denſa tenebit B Tiburis umbra tui. Teucer (10) Salamina pa- Murltn Ninds tremque umina eret Cum fugeret, tamen uda Lyæo Emtigla) om! Tempora populea (11) fertur vinxiſſe corona, Sic triſtes affatus amicos: Quo nos cunque feret melior fortuna paren- Immniute ſel te, (12) Ibimus, o ſocii comitesque. Crrhithe Nil deſperandum Teucro duce & auſpice Teucro. Higon miglonm Certus enim promiſit Apollo Iueritana; Ambiguam (13) tellure nova Salamina futuram. Poniferautunn O fortes pejoraque paſſi Drumakeen Mecum ſæpe viri, nunc vino pellite curas, Dammtamenctl Cras ingens iterabimus æquor. Mlicern GENIS (iscer Dolwie N (8) Anio & Aniene, fluvius. H (9) Albus Notus, i. e. ſerenus, non ſemper pluvius. Tmd (10) Teucer Telamonis filius, a patre, quod Ajacis fratris mortem non ultus eſt, ejectus Cyprum petit. (11) Populus arbor ſignum lætitiæ. (12) Quam parens. C13) i. e. duplicem & binominem, quarum altera nune eſt in Attica, alteram ego & vos condemus in Cy- pro. Vel: de qua ambigi poſſet, an priori in Atti- ea cederet. ntionie Generum Carminum. 363 GENUIS DACTYLELICIM, ex Hexametro & Penthemimeri. Hor. Lib. IIV. 7. ire nenen ts Ad L. Manlium Torquatum. eilhmnk Diffugere nives, redeunt jam gramina campis, Arboribusque comæ. . Mutat terra vices, & decreſcentia ripas lumina præatereunt. (1) Gratia (2) cum Nymphis geminisque ſorori- bus audet Ducere nuda choros. Immortalia ne ſperes, monet annus, (3) & almum Quæ rapit hora diem. Frigora miteſcunt Zephyris; ver proterit æſtas, Interitura; ſimul Pomifer autumnus fruges effuderit; & mox Bruma recurret iners. vyeliranij Damna tamen celeres reparant cœleſtia lunæ. (4) uo. Nos ubi decidimus, NY Quo pius £äneas, quo Tullus dives & Ancus, (5) Pulvis & umbra ſumus. Quis ſcit, an adjiciant hodiernæ craſtina ſummæ Tempora Dè ſuperi? Cuncta (1) Ripas non excedunt. (2) Gratia cum geminis ſororibus, i. e. tres Gratiæ, Aglaja, Thalia, Euphroſyne. (3) Anni viciſſitudo. (4) i. e. Novus annus reparat ea omnia, quæ cum priori anno interierunt. (5§) Tullus & Ancus, Reges romani. 364 Collectio uſitatiorum Cuncta manus avidas fugient hæredis, amico Quæ dederis animo. (6) Cum ſemel occideris, & de te ſplendida Minos Fecerit arbitria: (7) Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Reſtituet pietas. Infernis neque enim tenebris Diana (8) pu- dicum Liberat Hippolytum, (9) Nec lethæa valet Theſeus abrumpere caro Vincula EPirithoo. (10) GENUS ADONICUM. Boëthius Lib. I. 7. Jubibus atris Mox reſoluto Condita nullum Sordida cœno Fundere poſſunt Viſibus obſtat. Sidera lumen. Quique vagatur Si mare volvens Montibus altis Turbidus Auſter Defluus amnis, Miſceat æſtum; Sæpe reſiſtit (1) Vitrea dudum Ohiice ſaxi. (2) Parque ſerenis Tu quoque ſi vis Unda diebus Lumine claro Cernere (6) Quæ tibi indulſeris, ad hæredem non venient. (7) Judicia. (8) Quamvis Dea. (9) Theſei filium. vid. Ovid. Metam. XV. (10) Qui ad inferos deſcendit, ut Broſerpinam raperet, ibique vinctus remanſit. Impeditur. 1. A rupe ſoluti. Virg. Georg. II. 480. Cane — Cen 76 Feruch, nnir ſecho e allen. Cancin ele, Uele ünorem, I CNMS H Gwlteritnten mnnie kytun iun. Hete is,i Eper upend Canas horreios, linns i urenm guisgubs n tros e⸗ Gordibud telli, 16 dehius ſenes g Dimp, ercelb e Deeitin nnges li end Meſis, Aunm Gnen tinte — ent kei 4 aI te Periii teſnnc b in 1. 57 Coun N 9 bnumeren N eN Ie Nerunm tboe As IS Annd, 2, 51) (anek un N Veblen. teden Km GunD lntenmunk Generum Carminum. 36 5 Cernere verum, Spemque fugato, Tramite recto Nec dolor adſit. Cacpere callem: Nubila mens eſt Gaudia pelle, Vinctaque frenis, Pelle timorem, Hæc ubi regnant. II. GENUS SAPPHICUM. (*) Nor. L. U. 10. Ad mediocritatemn, &0 animi zæquabilitatem in utraque fortuna retinendam bortatur Lici- nium. Ręecius vives, Licini, neque altum Semper urgendo; neque, dum procellas Cautus horreſcis, nimium (1) premendo Litus iniquum. Auream quisquis mediocritatem Diligit, tutus caret obſoleti Sordibus tecti, caret invidenda (2) Sobrius (3) aula, Sæpius ventis agitatur ingens Pinus; excelſæ graviore caſu Decidunt turres; feriuntque ſummos Fulmina montes. Sperat infeſtis, metuit ſecundis, Alteram ſortem bene præparatum Pectus. (*) Genus ſapphicum ſolitarium, quod meris ſapphi- cis verſibus, Adonico non admiſto, conſtat, pete ex Boëthii Lib. II. 6. (1) Navem ſemper ad litus flexuoſum detinendo. Allegoriæ ſenſus facile ex ſequenti patet. (2) Temperans. (3) dificio ſplendidiori. 366 Collelttio uſitatiorum Pectus. (4) Informes hiemes reducit Jupiter; idem Summovet: non, ſi male nunc, & olim Sic erit: quondam cithara tacentem Suſcitat muſam, neque ſemper arcum Tendit Apollo. Rebus anguſis animoſus atque Fortis adpare: ſapienter idem Contrahes, vento nimium ſecundo, Turgida vela. EJUSDEM GENERIS. Hor. L. I. 16. ad Grosphum. Animi tranquillitatem non in divitiis, nec bo- noribus, ſed coërcendis cupiditatibus quæren- dam, docet. Oitium (1) Divos rogat in patenti (2) Prenſus Æ.geo, ſi ſimul atra nubes Condidit Lunam, neque certa fulgent Sidera nautis: Otium bello furioſa (3) Thrace, Otium Medi pharetra decori, Grosphe, non gemmis, neque purpura ve- nale, nec auro. Non enim gazæ, neque conſularis Submovet (4) lictor miſeros tumultus Mentis, (4) Inamcenas. (1) Vitam quietam. (2) Deprehenſus in lato mari Ægæo a tempeſtate. (3) Thracia, i. e. Thrax bellicoſus. (4) Publicus miniſter, Conſuli faſces præferens. Ganeft — c,Enin lch ſitur pard let enger in ali l OS ſec ſeres l bicc 9 0er Eriig- 4 1 Cegdr lns n Nrrſen DGerkt urge, d lenperet fin. Darte be Colald dlurun e Lonuſh)l Et mini hnln, th l geges cendun Im wcer 6 Umnr is e “ Nne, 1 eltn Uper on ine En lſench, Generum Carminum. 367 Mentis, & Curas (y) laqueata circum Tecta volantes. Vivitur parvo bene, cui paternum Splendet in menſa tenui ſalinum, Nec leves ſomnos timor aut cupido Sordidus aufert. Quid brevi fortes (6) jaculamur ævo Multa? quid terras alio calentes Sole mutamus? patriæ quis exul Se quoque fugit? Scandit æratas vitioſa naves Cura (7) 5à nec turmas equitum relinquit, Ocyor cervis, & agente nimbos Ocyor Euro. Lætus in præſens animus, quod ultra eſt, Oderit curare, & amara læto Temperet riſu. Nihil eſt ab omni Parte beatum. Abſtulit clarum cita mors Achillem: Longa (8) Tithonum minuit ſenectus: Et mihi forſan, tibi quod negarit, Porriget hora. Te greges centum, ſiculæque circum Mugiunt vaccæ; tibi tollit hinnitum Apta quadrigis equa; te bis Afro Murice tinctæ Veſtiunt (§) Laquearibus ornata, magnifica. (6) Sagittas dirigimus ad multa; petimus multa. (7) Cura tecum aſcendit naves. . (8) Ab Aurora impetravit quidem immortalitatem, non vero perpetuam juventutem. . Cenuenn 368 Collectio uſitutiorum — Veſtiunt lanæ: mihi parva rura, & gincn (9) Spiritum Grajæ tenuem Camenæ lolman l (10) Parca non mendax dedit, & malignum nn ner Spernere vulgus. doßte⸗ 4 li er mennn ALIHD. Ctr lirep aunt Ex Carmine ſeculari Horatii potiores Strophæaæ. bennm muifit i Phoœbe, ſi ſiluarumque potens Diana, Gn Lucidum coœli decus, o colendi M sewe Semper, & culti, date, quæ precamur Nietni uin Tempore ſacro; Dnuiz eniur Quo Sibyllini monuere verſus, kraß Virgines lectas puerosque caſtos, m fisg Alil 8 Dis, quibus ſeptem placuere colles, Niim & rgen Dicere carmen. Altr, Aparergee (1) Alme ſol, curru nitido diem qui (1) C Promis & (2) celas, aliusque & idem Naſceris, poſſis nihil urbe Roma II CEN Viſere majus. nr Fertilis frugum pecorisque tellus 1 Spicea donet (3) Cererem corona: 40 Nutriant (4) fœtus & aquæ ſalubres Cun ſenit, gmnn M Hen colen (6) Condito mitis placidusque telo Supplices audi pueros, Apollo: uubemm Siderum regina bicornis audi, Thnlens on Luna, puellas: Roma () Njme tune (9) Facultatem tenuem ex Græcis poëtis deſumtam. „Uent (10) Fati Dea. ln (¹) Qui alis omnia. (2) Oceidens condis. (3) Quam agricolæ coronabant ob frugum ubertatem. (4) Fœtus & frugum & animalium. (5⁵) Salubris pluvia & aégr. (6) Recondito. Utihnn tue N en Dinz, Gle Naumt ſie 1, Aloe, 1cles, e tli⸗ CrCX., Nlls e hc, Generum Carminum. 369 Roma ſi veſtrum eſt opus, Iliæque Litus Etruſcum tenuere turimnmæ, (7) Juſſa pars mutare Lares & urbem Soſpite curſu: Cui per ardentem ſine fraude Trojam Caſtus Æneas patriæ ſuperſtes Liberum munivit iter, daturus (8) Hlura relictis: Di probos mores docili juventæ, Di ſenectuti placidæ quietem, KRomulæ genti date (9) remque, prolemque, Et decus omne. Jam Fides, & Pax, & Honor, Pudorque Priſcus, & neglecta redire virtus Audet; adparetque beata pleno (10) Copia cornu. III. GENUS ALCAICUM. Hor. Lib. I. Od. 34. Ad ſe ipſum, guem pœnitet, quod Epicureos ſeguutus parum NRtudioſe Deos coluerit. Parcus Deorum cultor & infrequens, Inſanientis dum (1) Japientiæ Con- (7) Trojanæ turmæ litus Tiberinum fato divino obti⸗ nuere. (8) Plura quam in patria amiffla reliquerunt. (9) Divitias. (10) Kerum omnium ubertas. (1) Stolidæ Epicureæ diſfciplinæ peritus, A a 370 Collectio uſitatiorum Conſultus erro; nunc (2) retrorſum Vela dare, atque iterare curſus Cogor relictos. Namque (3) Dieſpiter, Igni coruſco nubila dividens, Plerumque per purum tonantes Egit equos volucremque currum; Quo (4) bruta tellus, & vaga flumina, uo Styx, & inviſi horrida (5) Tanari Seqes, Atlanteusque finis (6) Concutitur. Valet ima ſummis Mutare, & inſignem attenuat DEus, Obſeura promens: (7) binc apicem rapax Fortuna cum ſtridore acuto Suſtulit; bic poſuiſſe gaudet. ALIUuD EJIHSDEM GENERIS. Hor. Lib. II. 3. Ad Delium. Mentis aquabilitas in utraque fortuna ſer- vanda. JEduam memento rebus in arduis Servare mentem, non ſecus in bonis Ab inſolenti temperatam Lætitia, moriture Deli! Seu (2) Mutare conſilium, reſipiſcere. (3) Jupiter, diei pater. (4) Gravis, ſine ſenſu. (5⁵) Urbis Laconiæ, ſ. promontorii, unde poëtæ fin- gunt deſcenſum efſe ad inferos. (6) Atlantis cacumen. (7) Summam poteſtatem rapax fortuna cum ſtrepitu luctuoſo aufert. Ceeft — Goellas Olll Gr in rendd Kos teclunu 1o gions inen 2) Irmn opt Hund & 0l Ujnhu uen He in, & un Pres meent ke Dum )n ()Mun Cele Cenls ſli lugte, Honds d (el; & erlen Dtis oe Dwenne, Pried n Minerelt n De gente itd Pirm Ormnes eocenn on Vetrur unt ei netimm, & Etlium inn btonn etrorſa Etare oun len, Cnuntes gle⸗ Curwun Legn fumin, in ) Lem d 1 imn unns ur Den, , Miern n o 4 en ce. N undis cusin ans Generum Carminum. 371 Seu mœſtus omni tempore vixeris, Seu te in remoto gramine per dies Feſtos reclinatum bearis (1) Interiore nota Falerni: Quo piaus ingens albaque populus (2) Umbram hoſpitalem conſociare amant Ramis, & obliquo laborat Lympha fugax trepidare rivo. Huc vina, & unguenta, & nimium breves Flores amœnæ ferre jube roſæ; Dum (3) res, & ættas,; & ſororum (4) Fila trium patiuntur atra. Cedes coëmtis ſaltibus, & domo, Villaque, flavus quam Tiberis lavit, Cedes; & exſtructis in altum Divitiis potietur heres. Diveſne, priſco natus ab Inacho, Nil intereſt, an pauper & infima De gente ſub dio moreris; Victima nil miſerantis Orci. Omnes eodem cogimur: omnium Verſatur urnâ ſerius ocius Sors exitura, & nos in æternum Exilium impoſitura (5) bνα. Aa 2 EJUIS- (1) Vino falerno, in interiore cellæ parte recondito, & nomine Conſulis notato. (2) Conjunctæ ramis umbram hoſpitibus gratam con- ciliant. (3) Rationes domeſticæ. (4) Fata Parcarum. (*§) Charontis navi, animas per Acherontem tradu- centi, ubi æternum ab hac vis exulandum eſt. Cener Colleltio uſitatio rum gue⸗ u⸗ EJUSDEM CGENERIS. lralſ hin Hor. L. III. 2. U1filie eces: G) N Anguſtam, Amici, pauperiem pati Egnit nan Kobuſtus acri militia puer t ( n Condiſcat, & Parthos feroces br u) Vexet eques metuendus haſta; Peretw ineelo⸗ Vitamque ſub dio, & trepidis agat ſen mmreceden In rebus: illum ex mœnibus hoſticis leruit hete (1) Matrona bellantis Tyranni Proſpiciens, & adulta virgo, N.CEN. Suſpiret: Eheu, ne (2) rudis agminum Sponſus laceſſat regius aſperum en Tactu (3.) leonem, quem cruenta ſar inan zi Per medias rapit ira cædes! Cohenrr dde Dulce & decorum eſt pro patria mori. ee inerl ſett, Mors & fugacem perſequitur virum; kucll gar len! Nec parcit imbellis juventæ Fjmnia Clyereg . Poplitibus, timidoque tergo- on hucchien nn Virtus, (4) repulſæ neſeia ſordidæ, ligiito oonſnnee Intaminatis fulget honoribus; Ner hott relee Nec ſumit aut ponit (?) Ncures i nlige tefe (6) Arbitrio popularis auræ. Virtus, recludens immeritis mori AVünhimnm Coœlum, (7) negata tentat iter via; (Alerdo, in CEtus⸗ ſa in elen l) wene e (1) Uxor tyranni, hoſtis bellantis. (2) Militiæ rudis. (3.) Militem romanum per Alleg. (4) Quæ nusquam turpiter repelli ſe patitur. 5) Magiſtratus. 33 Ad arbitrium mobilis populi. 7) Iter patefacit per vias aditu multis difficiles. ſmninnn 12. Perien N prer Ewr Mg ut; nhi⸗ as holti Dni i, Anmium un enn ls Punn w iun pun, ee e doroh, 1 le 1 Odltr, n 4 anlu Generum Carminum. 373 Cœtusque vulgares & (8) udam Spernit humum, fugiente penna. Eſt & fideli tuta ſilentio Merces: (9) vetabo, qui Cereris ſacrum Vulgarit arcanæ, ſub isdem Sit (10) trabibus, fragilemque mecum Soluat (11) phaſelon. Sape (12) Diespiter Neglectus inceſto addidit integrum: KRaro antecedentem ſceleſtum Deſeruit pede pœna (13) claudo. IV. GENUS ANAPESTICUM. Bosth. Lib. I. F. Felix nimium prior ætas, Contenta fidelibus arvis, Nec inerti perdita luxu, Facili quæ ſera ſolebat Jejunia ſolvere glande. Non Bacchica munera norant Liquido confundere melle, Nec lucida vellera Serum (1) Tyrio miſcere veneno. (2) Aa 3 Somnos (8) Udam humum, res terrenas. (9) Vetabo, ſit: non eſſe mecum ſinam. (10) In eadem navi mecum. Lii9 Navem: mecum abnaviget. 12) Jupiter non cultus ſæpe innoeentes punit cum ſontibus. 8 13) Tardo. 1) Populi Scythiæ Aſiaticæ, hodie Tangut & Sina, ſericum ex bombycibus texentes. (2) Tyrium venenum i. e. color purpureus, quia murex, Purpurmuſchel in littore Tyri invenitur. . . Gere Collectio uſitatiorum n d Somnos dabat herba ſalubres, Pmm Iu Potum quoque lubricus amnis, ange Umbras altiſſima pinus. acium Nondum maris alta ſecabat Ner nace Nec mercibus undique lectis nngt ſin Nova littora viderat hoſpes. Uien Tunc claſſica ſæva tacebant, Uino Odiis neque fuſus acerbis Cruor horrida tinxerat arma. Iligle le Quid enim furor hoſticus ulla Achen n Vellet prior arma movere, An in lill Quum vulnera ſœva viderent, Dſecnc Nec præmia ſanguinis ulla? Nut gelesn Utinam modo noſtra redirent er In mores tempora priſcos! onm Ceoot- Sed ſævior ignibus Ætnæ MhINS Fervens amor ardet habendi. In gaucetyint Heu quis primus fuit ille, Cerunten Auri qui pondera tecti Cun monetem Gemmasque latere volentes, lrane, 1 Pretioſa pericula, fodit. lbet rere mn V. GENERA JAMBICA tär Lebonmr ih n 7. Senarium, pete ex Horatii Epodon Libro 17. (Eumn 2. Quaternarium, pete ex Prudentii Catbeme- Higylk Inn rinon HMyinn. 2. Wnnnd n 3. Jenarium cum guaternario: Ar dun tonnt Hor. Epodon. 2. Inhtc i Vitæ ruſticæ Laudes. Bęatus ille, qui procul negotiis, W Fie n Ut priſca gens mortalium Tunnt,t ngnun i Paterna Rtuntn — CGenerum Carminum. 375 – Paterna rura bobus exercet ſuis, e ud Solutus omni fœnore. . Kruir Nec excitatur claſſico miles truci, ſe llz Nec horret irartum mare: ßs Forumque vitat & füperba civium e Potentiorum limina. gtun, Ergo aut adulta vitium propagine Altas maritat populos, (1) ſee Inutilesque falce ramos amputans, te lI Feliciores inſerit: e, Aut in reducta valle mugientium lilren, Proſpectat errantes greges: lla⸗ Aut preſſa puris mella condit amphoris: let Aut tondet infirmas oves. Vel, cum decorum mitibus pomis caput ln Autumnus arvis extulit, beri Ut gaudet, inſitiva decerpens pira, ir le, Certantem & uvam purpuræ, Qua muneretur te, Priape, & te Pater ſgketes Sylvane, tutor finium! D Libet jacere modo ſub antiqua ilice, Modo in tenaci gramine. Labuntur altis interim ripis aquæ, 8rpdabn. Queruntur in ſilvis aves, Fontesque lymphis obſtrepunt manantibus, Somnos quod invitet leves. At cum tonantis annus hibernus Jovis Mtither in Imbres nivesque comparat, 2 A à 4 Aur 4. lande (1) Populos ſ. Ullmos maritare vitibus eſt genus plan- repii⸗ tandi vites in Italia notifflimum, quo vites ita ſe- atain runtur, ut earum propagines ramis iſtarum arborum M tanquam palis ſuſtineantur. Vide Columellam paſſim. — 1 . 376 Colleltio uſitatiorum — — Aut trudit acres hinc & hinc multa cane rketa Apros in obſtantes plagas: Aut amite (2) lævi rara tendit retia, M get Turdis edacibus dolos, (3) 1 Nr Mae⸗ Pavidumque leporem & advenam (4) laquen U hntn gruem Pus iner eſlg Jucunda captat præmia. ſier hen Quis non malarum, quas amor curas habet, ICet kins ſoni Hæc inter obliviſcitur? o ih Quod ſi pudica mulier in partem (5) juvans Mindx nen⸗ Domum, atque dulees liberos, (icun nni (Sabina qualis, aut peruſta ſolibus r iilhum Pernicis uxor Appuli) in Kunn Sacrum vetuſtis exſtruat lignis focum, Ormn rkut Laſſi ſub adventum viri, Crik Eler Claudensque textis cratibus lætum pecus,. Diſtenta ſiccet ubera, (INS Et horna dulci vina promens dolio, Dapes inemptas apparet: „ Non me Luerina juverint conchylia, (6) EVrlli u Magisve KAhombus, (7) aut Kari (8) uſens iſe, Si quos eois intonata fluctibus Hono t en Hiems (9) ad hoc vertat mare: Non Afra avis deſcendat in ventrem meum, (o) ubffnt Non attagen onicus ſear Jucundior, quam lecta de pinguiſſimis tclck Oliva ramis arborum, (s ticen, i Aut (N ) Ames der Garnſtock ober Garngabel. ) Tanquam dolos. (4) Peregrinam, Strichvogel. ) Vieiſſim, eum marito, Olſtrea e lacu Campaniæ Lucrino. Soll die Meerbutte ſeyn. (8) Die Meerbraſſe. Es) Tempeſtas coorta. (2 (3 65 (6 67 utnn Chinen Dlon: tenllt nir 16 lvenm / ‚ 0 len di. Wr Nss N u! Cless iEeni lbs Aaane ni heun, i RN W 1t WMate: Generum Carminum. 377 Aut herbæ Lapatbi (10) prata amantis, & gravi (11) Malva (12) ſalubres corpori: Vel agna Feſtis cæſa Terminalilus, (13) Vel hœdus ereptus lupo. Has inter epulas ut juvat paſtas oves Videre properantes domum! Videre feſlos vomerem inverſum boves Collo trahentes languido, Poſitosque vernas, ditis examen domus, Circum renidentes (14) Lares, Hæc ubi locutus: fſœnerator Alphius, Jamjam futurus ruſticus Omnem relegit Idibus pecuniam: Quærit Kalendis (15) ponere. 4. GENUS CHOLIAMBICUM LTAMBICM SCAZON. (*) Catulli Poëma 22. ad Varrum. t. Juffenus iſte, Varre, quem probe noſti, Homo eſt venuſtus, & dicax & urbanus, Idem- (10) Lendekraut, oder Sauerampfer. (II) SÆgrotanti. . (12) Papelkaͤskraut. Vid. Hor. Lib. I. 31. 16. (13) In honorem DEI Termini inſtitutis. (14) Laͤchlend. vid. Hor. III. 6. 12. (15) Idibus nomina exigebant, kalendis & exigebant & collocabant Romani. Alphius exegit Idibus, agros emturus, ſed ſtatim proximis kalendis ad in- genium fœneratoris redit. (*) Nomen trahit a %πια “0ο claudus, & ι clau- dico. Hoc genere ufſi ſunt etiam Martialis & Per- ſius in præfatione. 378 Collelctio uſitatiorum Idemque longe plurimos facit verſus. Puto eſſe ego illi millia aut decem, aut plura Perſcripta; nec ſic, ut fit in palimpſeſto, Relata; Chartæ regiæ, novi libri, Novi umbilici, lora rubra, membrana Directa plumbo, & pumice omnia æquata. Hæc cum legas, tum bellus ille & urbanus Suffenus unus caprimulgus aut foſſor Rurſus videtur; tantum abhorret & mutat. Hoc quid putemus eſſe? qui modo ſcurra; Aut ſi quid hac re tritius videbatur; Idem inficeto eſt inficetior rure, Simul poëmata attigit. Neque idem umquam que eſt beatus, ac poëma quum ſeribit: Tam gaudet in de, tamque ſe ipſe miratur. Nimirum idem omnes fallimur; neque eſt quisquam, Quem non in aliqua re videre Suffenum Poſſis. Suus cuique attributus eſt error. Sed non videmus, manticæ quod in tergo eſt. (*) 5. GENS JAMBICHM ANACREONTICIM. Boëth. Lib. II. „. Voluptatis initium dulce, exitus amarus. Habet omnis hoc voluptas: Stimulis agit fruentes, Apiumque par (**) volantum, Ubi grata mella fudit, Fugit, & nimis tenaci Ferit icta corda morſu. VI. GE- (*) Vid. ſupr. Fab. Phædr. III. (**) Similis. Cnenun C8N et. AAEin n ver eh geltos e n l Undta o s Zepy l Prri Timumnn ni ſirfte, er e 40 gara Ge et n Urbſlen ent n Cucio gede OAlces omivum; Longe gond nnl: DNerdds vurin Ni Cun tem or hon unciſire i Nes don put in W grris er lummum o ſin nenezl 1 D it Mvil n ri , Nor m eri, 1) Kilican n 2) 0 6) Dar “K Nl tetione, dr ere e ft in aln. nori ſdi n, herti ſce Omni en t h ahbner E ge rollin, teen : n, teikmunmtnm Nun Antti : ð CNLONYN. 4 Amimal nns gene, arun it Generum Carminum. 379 VI. GENUS PHALXZCIUM ſ. HENDECASYLLABI. Catulli Carinen 47. Ad ſe ipſum de adventu Veris. am ver egelidos refert tepores, Jam cœli furor æquinoctialis Jucundis Zephyri ſileſcit auris. Linquantur Phrygii, Catulle, campi, Nicææque ager uber æſtuoſæ. Ad claras Aſiæ volemus urbes;, Jam mens prætrepidans audet vagari, Jam læti ſtudio pedes vigeſcunt. O dulces comitum valete cœtus, Longe quos ſimul a domo profectos Diverſos variæ viæ reportant. Martialis Lib. X. Epigr. 47. Ad Julium Martialem. itam quæ faciunt beatioren. Jucundiſſime Martialis, hæc ſunt: Res non parta labore, ſed relicta; (1) Non ingratus ager; focus perennis; Lis nunquam; toga rara; (2) mens quieta; Vires ingenuæ; ſalubre corpus; Prudens ſimplicitas; pares amici; Convictus facilis, (3) ſine arte menſa; Nox non ebria, ſed ſoluta curis; Non (1) Scilicet a patre ſeu majoribus. (2²) Officia togata ſ. magiſtratus civiles. (3) Parabilis, vel etiam: ein Umgang ohne Zwang. 380 Collectio uſitatiorum Non triſtis torus, attamen pudicus; Somnus, qui faciat breves tenebras; (4) Quod ſis, eſſe velis, nihilque malis; Summum nec metuas diem, nec optes. Idem Lib. XII. 34. Ad eundem. riginta mihi quattuorque meſſes Tecum, ſi memini, fuere Juli, Quarum dulcia mixta ſunt amaris, Sed jucunda tamen fuere plura. Et ſi caleulus omnis huc & illuc Diverſus bicolorque (*) digeratur; Vincit candida turba nigriorem. Si vitare velis acerba quædam, Et triſtes animi cavere morſus: Nulli te facias nimis ſodalem; Gaudebis minus, & minus dolebis. VII. GENERA CHORIAMBICA. 1I. Glyconicum, quod eſt trimetrum. Boëthius. Lib. I. 6. Sua rebus ſingulis tempora divinitus conſtituta ſunt. Quum Phœbi radiis grave Cancri ſidus inæſtuat, Tum, qui larga negantibus Sulcis ſemina credidit; Eluſus (4) i. e. quietus, ne inſomnis noctem transigas. (*) More Thracam, qui fauſtos infauſtosque dies numerabant nigris albisque lapillis. (y Cmnenun Ahs (cers bems bili Nncumm jul lectuns ſoe tun eis Gercens anh. Ner Neris 4 fernos Krone Autummno pon Mochos muve Spntr tenp Aptang offeſs e, Cs Nlceri dürn Wer guoc gr Cetrun deſe Letos non 1 Cenl Chotün Nlodet Nn,⸗ NA N. Alios Mns urg & dn nt, nos entin Chſ G)ir tin wit )glmlis i 1) l olens =— tituphr — 1neh ilgre nii m, her , . e neſe⸗ ere Pli ns ohrn Ae entur, e. t Nls len CCen ODDNlunl etnetun. 1. Nrm isn rkon, eummdy ſt lis Generum Carminumm. 381 — — 1 utnſe Eluſus Cereris fide, Quernas pergat ad arbores. (*) Nunquam purpureum nemus Lecturus violas petas, Quum ſœvis Aquilonibus Stridens campus inhorruit. Nec quæras avida mahu Vernos ſtringere palmites, Uvis ſi libeat frui: Autumno potius ſua Bacchus munera contulit. Signat tempora propriis Aptans officiis DEus; Nec, quas ipſe coërcuit, Miſceri patitur vices. Sic, quod præcipiti via Certum deſerit ordinem, Lætos non habet exitus. 2. Genus Choriambicum Afſclepiadeum, quod eſt tetrametrum. . Hor. Lib. I. . Ad Meæcenatem. Alios alia delectant. Mæcenas atavis edite regibus, OQ & præſidium & dulce decus meum! Sunt, quos curriculo pulverem Olympicum Collegiſſe (1¹) juvat: metaque fervidis Evitata rotis, palmaque nobilis Terra- *) Glamtlibus veſcatur. (1) In sorpore. 382 Collectio uſitatiorum Terrarum Dominos evehit ad DEos. (2) H unc, ſi mobilium turba Quiritium (3) Certat tengeminis tollere bonoribus: Illum, ſi proprio condidit horreo, Quicquid de Lybicis verritur areis, Gaudentem patrios findere ſarculo Agros, Attalicis conditionibus Nunquam dimoveas, (F) ut trabe Cypria Wyrtoum (6⁶6) pavidus nauta ſecet mare. Luctantem Icarii fuctibus Africum Mercator metuens, otium & oppidi Laudat rura ſui; mox reficit rates Quaſſas, indocilis pauperiem pati. Eſt, qui nec veteris pocula Maſſci (7) N ec partem ſolido demene de die (8) Spernit, nunc viridi membra ſub arbuto (9) tratus (10), nunc ad aquæ lene caput (11) ſacræ. Multos caſtra juvant, & lituo tubæ (12) Permiſtus ſonitus, bellaque matribus De- 2) Victorem Olympicum citari, ſumma gloria erat, & fere regalis. ) Romanorum. ) Tergemini honores, Edilitas, Prætura, Conſulatus. ) Non Attali opibus eo adducas, ut &c. ) Creticum. ) Maſhicum vinum ex optimis Campaniæ. (8) Aliquot horas de die, negotiis deſtinato, detra- here & voluptati dare. (9) Der Erdbeerbaum, in Italia frequens, cujus fructus tenuiorum hominum victus eſt. Alii: Ha⸗ genbuzenſtrauch. (10) Quoad membra ſtratus, Græcismus. (1II) Fons rivi. (12) Lituus incurvus (Zink) equitum, tuba directa (Trompete) peditum erat. 3 (4 (5 (6 67 Cenen . . l le Coctarum, Ai Eitepe ohbbet, e lakun teiugt ten ol l nen blemn iun ln Mrtosißlerr Tige Le Nens Pſo I Preſciun M In, goeis palrer Urvlices dum⸗ THune, HNomntde Non glanr tinl Dn, Ceruodis n 1 datics iat Qonnid 1eid Ku Anlics guung Nidun ut dac Conmittend n () Ab inn (14) been (5) ie. Danplo gr leie tnnn NMonee honren, ler Ntpe Gi In ee nar Ai ltu mueln t rnu Dlonit ert. , Dwan gen A Generum Carminum. 393 Deteſtata. Manet ſub Jove frigido (13) Venator, teneræ conjugis immemor; Seu viſa eſt catulis cerva fidelibus, Seu rupit teretes Marſus aper plagas. Me doëtarum, ederæ, (14) præmia frontium Dis miſcent ſuperis, me gelidum nemus Nympharumque leves cum Satyris chori Secernunt populo; ſi neque tibias Euterpe cohibet, nec Polyhymnia Lesboum refugit tendere barbiton. (15) Quod ſi me lyricis vatibus inſeres, Sublimi feriam ſidera vertice. Morhofii Metaphraſis hujus Odæ, Car- mine Elegiaco expreſſa. Mcenas, priſco qui Regum ſanguine natus, Præſidium Muſis, dulce decusque meis. Sunt, quéis pulverei rident certamina circi, Ut virides palmas munera pulcra ferant. Hunc, ſi Romulidæ multis inſignibus ornent, Non paſcant tituli, & nomina vana juvent: Illum, fœcundis ſi meſſibus horrea rumpant, Et patrios nitido vomere findat agros, Quicquid agas, ſtudiis nunquam dimoveris iſtis, Attalicas quanquam ſis dare promtus opes, Navibus ut vaſti pavidus ſecet æquora ponti, Committens dubiis lucra ferenda notis. Per (13) Sub dio in aère nocturno. (14) Edera, poëtarum inſigne. (15) i. e. Sapphicum & Alcaicum, quia Aleæus & Sappho ex Lesbo inſula oriundi erant. 384 Colleltio uſitatiorum Per mare velivolum placida cum navigat aura, Tum ſibi mercator plaudit, opesque parat. Sed cum tempeſtas ſe toto turbida. cœlo Explicat, inque undis fracta carina natat, Tædia cum ſubeunt vitæ non vana prioris, Quæſitas pelago ſpernit & odit opes. Rura beata vocat, felices rure colonos. Si dederis illi littus; arare velit. Cumque ſilent venti, diſcuſſaque nubila cœlo: Mox quaſſas reficit ſedulus ille rates. Fortunæ veteres animo cenſusque recurrunt, Et miſer eſſe nequit, pauperiemque pati. Eſt, qui nec veteris contemnit pocula vini, Atque dies multos ſæpe bibendo trahit. Seu viridi patulæ ſedeat ſub tegmine fagi: Seu penes irriguas ille recumbat aquas. Multos caſtra juvant, & cæci prælia Martis, Arma, enſes, litui, tympana, pila, tubæ. Bella illis animos, & cædes pectora paſcunt, Quéis matres teneræ, queis doluere nurus. Pervolitat ſilvas venator, & horrida tesqua, Non inhibent noctes, frigora, turbo, nives. Sive ille æripedi cava tendat retia cervo: Seu populatorem ſternat anhelus aprum. Me milcent ſuperis, doctorum præmia, laurus, Et nemora & Nymphæ, me Satyrique juvant. His ego commiſtus vulgi commercia ſperno, Dum mihi Caſtalidum ſacra foresque patent. Si mihi ſe faciles Clio, Polyhymnia præbent, Argutæque dabunt carpere fila lyræ. Si tu me Lyricis, Mæcenas! vatibus addis: Tunc ego me Regem, tunc vocitabo Jovem. 3. Genus ytnun int P velers, Inem Dl Cecennt, Tentus nnmeds It Altes diemes, Cr mune oppolti Urtbenum: lhiu, em Ingen telee Cus cela)cen (1) Mwhgiw, 4 (2) i. 63) Tin 3)lihuere il ve aeene Mninn ni (4) U am; 4) U aninn f tgtinin — 1 CUN ment D lt, een 0 tlrbicten fach Cinur al, non in Iin, Colt Ngtk kannt penemte N it oells in, enco niat. wnielgi ennhn ,. 1 uri Nhmnn lt,n. Niy AN, ſen eru . un, CGenerum Carminum. 385 3. Genus Choriambicum Alcaicum, quod eſt pentametrum. Hor. I. 11. Ad Leuconoẽn. Futura non ſunt curioſe inveſtiganda. . I u ne quæſieris, (ſcire nefas), quem mihi, quem tibi Finem Dèi dederint, Leuconoë, nec Babylo- nios (1) Tentàâris numeros. Ut melius, quicquid erit, pati! Seu plures hiemes, ſeu tribuit juppiter ulti- mam, Quæ nunc oppoſitis debilitat pumicibus (2) mare Tyrrhenum: ſapias, vina liques, 6 3) & ſpatio revi Spem longam reſeces. Dum loquimur, fuge- rit invida Mtas, carpe (4) diem, quam minimum credula poſtero. 4. Ge- (1) Aſtrologicos, quibus Babylonii dediti erant. (2) Saxis. (3) Liquare eſt vel promere & fundere; vel tenuius facere admixta nive & glacie; vel percolare. (4) Ut carpimus fructus, quo eis fruamur. Bb 386 Collectio uſitatiorunt 4. Genus Choriambicum Compoſitum, quo ſolus Horatius uſus eſt. Hor. I. H. Ad Lydiam, quæ juvenem Sybarin ille- cebris ſuis perditum ivit. Lyaia, dic, per omnes Te DEos oro, Sybarin cur properes amando Perdere? cur apricum Oderit campum, patiens (1) pulveris atque ſolis? Cur neque militaris (2) Inter æquales equitet, CGallica nec lupatis (3) Temperet orz (4) frenis? Cur timet flavum TZiberim tangere? (5) cur oli⸗ vam (6) Sanguine viperino Cautius vitat? neque jam livida geſtat armis Brachia, ſœpe diſeo (7) Sæpe trans finem jaculo nobilis expedito? Quid latet, ut marinæ . Filium (1) Qui olim patiens erat. 2) Militum more. 3) Lupatum frenum, lupis ſeu aculeis ferreis munitum. (4) i. e. Ora gallicorum equorum. . (5§) Campus Martius, Romanorum palæſtra, Tiberi vicinus, ſ. natando vires exercere. (6) i. e. Luctam, quæ oleum requirit. (7) Diſeus, die Wurfſcheibe, ex ludorum inſtrumen- tis erat; in altum projiciebant, ut intra certum ſpatium decideret. Ceumt Nudeutſ8 Punera, Cturlo)incatt UI EN., Hlith Metuncetetad ſun; founhea Gen wistenas Munge Aine CNünuknNe t Ant, guibns A lleſclon iesanp, el Qemmisridenl mn) umen Uricr Lens honi Enghelerenego, 0 Deemtgelei ) vlo m )AAE titnnnt — — elist ten Tbrnt. tumict. o Ntum 1) olens enee Generuin Carminum. 387 Filium dicunt (8) Thetidis ſub (9) lacrymoſa Trojæ Funera, ne virilis Cultus (10) in cædem & Lycias proriperet (11) catervas? VIII. GENUS ARCHILOCHICUM. PBoöëth. Lib. V. y. Natura ceteras animantes abjecit ad pa- ſtum; ſolum hominem erexit ad ccœli conſpectum. Quam variis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento ſunt corpore, pulve- remque verrunt, Continuumque trahunt vi pectoris incitata ſulcum. Sunt, quibus alarum levitas vaga, verberet- que ventos, Et liquido longi ſpatia ætheris enatet volatu. Hæc preſſiſſe ſolo veſtigia greſſibusque gaudent, Vel virides campos transmittere, vel ſubire ſylvas. Quæ variis videas licet omnia diſcrepare formis, Prona (*) tamen facies hebetes valet ingrava- re ſenſus. Unica gens hominum celſum levat altius ca- cumen, () . Atque levis recto ſtat corpore, deſpicitque terras. b 2 Hæc, (8) Dicunt ſc. latitaſſe Achillem indutum veſte muliebri. (9) Paulo ante. (10) Veſtitus. (11) ſe. eum. (*) Ad terram. (**) Verticem capitis. 388 Collectio uſitatiorum Hæc, niſi terrenus male deſipis, admonet figura, Qui recto cœlum, vultu petis, exſerisque frontem, In ſublime feras animum quoque; ne gravata peſſum Inferior ſidat mens, corpore celſius levato. IX. GENUS JONICUM. Unicum hujus generis Carmen reperies apud Horatium Lib. III. Od. 12. quod huc ad- ſcribere, nil attinet. GENERA MIXTA. „*) e duplicis generis verſibus. I. Hexametro & Jambico ſenario: Hor. Epod. 16. Ad populum Romänum. Commiſeratio eſt Reipublicæ propter civilia bella. Altera (1) jam teritur bellis civilibus ætαs, Suis & ipſa Roôma viribus ruit. Quam neque finitimi valuerunt perdere Marſi, (2) Minacis aut Etruſca Porſenæ manus, Emula nec virtus Capuæ, nec Spartacus (3) acer, Novisque rebus infidelis Allobrox, Nec fera cæœrulea domuit Germania pube, (4) Parentibusque abominatus Annibal; m- (1) Altera ætas, quæ cædem Cæſaris eonſecuta eſt. (2) Populi Italiæ. (3) Dux belli ſervilis. (4) rhad habent oculos cæruleos: pube, juvenum tuxba. Wr Cne — — 14 etcenmnu⸗ 4 egele 0ll Iyes ſomme Geee ces ner. 4 lote, gul elheli als cnete la ſthue loton Velur gotlet oros elaniß) 4 is rilhi, le etes uoodn Norm Noend De Thoet? an de Memoceup Nedjaremus inhe Vacſslenra, ſttionn . Generum Carminum. 389 — — Impia perdemus devoti ſanguinis ætas, (5) Ferisque rurſus occupabitur ſolum. Barbarus, heu, eineres inſiſtet (6) victor, & Gelpis aln urbem Nneghe Eques ſonante verberabit ungula. Nne Quæqueé carent ventis & ſolibus, oſſa Quirini (7) NcN. (Nefas videre) diſſipabit inſolens! “ Forte, quid expediat, communiter aut melior e Pars A Malis carere quæritis laboribus. (8) Nulla ſit hac potior ſententia (Ebocæorum (9) IiT4, Velut profugit exſecrata (10) civitas, N10 Agros, atque Lares proprios, habitandaque fana eſſtu Apris reliquit, & rapacibus lupis) enn Ire, pedes quocunque ferent, quocunque per undas Notus vocabit, aut protervus Africus. Sic placet? an melius quis habet ſuadere? ſe- cunda Ratem occupare quid moramur alite? (11) Sed juremus in hæc: Simul imis ſaxa renarint Vadis levata, ne redire ſit nefas: (12) B b 3 Neu (5§) Senſus: nos impia ætas, quorum ſanguis morti de- ſtinatus videtur, perdemus Romam, quam neque finitimi valuerunt perdere Marſ, &c. (6) Inſultabit cineribus urbis & civium. ) Oſſa Romuli videre nefas erat. (8) Ordo: Forte communiter aut melior pars quæritis, quid expediat, carere malis laboribus bellorum civilium. (9) Phocæi a Phocæa, Joniæ civitate, diſcedentes in Gal- liam venerunt, conditores Maſſiliæ. Herod. lib. TI. (10) Execrationibus uſa. (11) Bonis avibus. (12) Ut nefas ſit prius in patriam redire, quam ſa⸗ Xxa e maris fundo enatarint. 390 Collectio ußtatiorum Neu converſa domum pigeat dare lintea, quando Padus Matina laverit cacumina: (13) In mare ſeu celſus procurrerit Apenninus: Novaque monſtra junzerit libidine Mirus amor: juvet ut tigres ſubſſidere cervis, (14) Adulteretur & columba milvio: Credula nec flavos timeant armenta leones, Ametque ſalſa lævis (15) hircus æquora. Hac, & quæ poterunt reditus abſcindere dulces, Eamus omnis exſecrata civitas, (16) Aut pars indocili melior grege: mollis & exſpes (17) Inominata perprimat cubilia. Vos, quibus eſt virtus, muliebrem tollite luctum, Etruſca præter & volate littora. Nos manet Oceanus circumvagus: arva, beata Petamus arva, divites & inſulas. (18) Reddit ubi Cererem tellus inarata quotannis, Et imputata floret usque vinea: Germinat & nunquanm fallentis (19) termes olivæ, Suamque pulla ficus ornat arborem: Mella cava manant ex ilice: montibus altis Levis crepante lympha deſilit pede. Illic injuſſæ veniunt ad mulctra capellæ, Refertque tenta (20) grex amicus ubera: Nec veſpertinus circumgemit urſus ovile, Nec intumelcit alta viperis humus. Plura- (13) Verticem montis Matini, qui eſt in Calabria. (14) Die Tieger ſich von Hirſchen beſpringen laſſen. (15) Sine Setis. (16) Senſus: Ubi tota Romana civitas execrationibus uſa hæc juraverit, tum eamus. (17) Infelices perpetuo premat lectulos. (18) Inſulas fortunatas. (19) Semper fertilis. (20) Diſtenta. Cene Mune iͤlshl us Lunns 21 vnig gee l oin nee 1 2/ 6 IAN MOnhuc AN Nege inpudia on h Sitnin atiol ner NVl wcent e⸗ Uegen Elnn Pnpten n ir inguiunt Preicenne DisEcunday 1 Bexameto Ms lnetti I Obliion ocohg letheeds Aente CaNe Merene Dos; WMetds, Jüin MIu iru lt Mllſninn H Uent 4en hent Lamenz bons innr all. re 4 delepete enncolltelodtn Generum Carminum. 391 Pluraque felices mirabimur, ut neque largis Aquoſus Eurus arva radat (21) imbribus, Pinguia nec ſiccis urantur ſemina glebis: Utrumque (22) Rege temperante cœlitum. Non huc Argoo contendit remige pinus (23) Neque impudica Colchis (24) intulit pedem. Non huc Sidonii torſerunt cornua (25) nautæ, Laborioſa nec cohors Ulyſſei. Nulla nocent pecori contagia: nullius aſtri Gregem æſtuoſa torret inpotentia. (26) Juppiter illa piæ ſecrevit litora genti, Ut inquinavit ære tempus aureum: Erea dehinc (27) ferro duravit ſecula, quorum Piis ſecunda, vate me, datur fuga. (28) 2. Hexametro & Jambico quaternario. Hor. Epod. 14. N ollis inertia cur tantam diffuderit imis Oblivionem ſenſibus, Pocula lethæos ut ſi ducentia ſomnos Arente fauce traxerim, Candide Mæcenas, occidis ſœæpe rogando. DEus, DEus nam me vetat Inceptos, olim promiſſum carmen, jambos Ad umbilicum adducere. &c. Bb 4 3. Jam- (21) Die Erde weglioͤſſe. 22) Nempe æſtatem & hiemem. 23) Navis Argo, qua Jaſon vectus. 3 Medea. (25) Cornua antennarum. (26) Immoderata vehementia. (27) Dehinc, una ſyllaba. (28) Quorum fuga ſecunda datur piis, i. c. quæ ſe⸗ cula pii feliciter fugere poſſunt. 392 Collectio uſitatiorum 3. Jambico ſenario, & dactylico pentametro. Poöëthius Lib. III. 3. Opes nec vivos nec defunctos juvant. Quamvis fluente dives auri gurgite Non expleturas cogat avarus opes; Ornetque baccis colla rubri litoris (*) Ruraque centeno ſcindat opima bove: Nec cura mordax deſerit ſuperſtitem, Defunctumque leves non comitantur opes. 4. Trochaico quaternario, & Jambico ſenario. Horat. Lib. II. 15. Non ebur neque aureum Mea renidet in domo lacunar: Non trabes Hymettiæ (1) Premunt columnas ultima reciſas Africa: neque Attali Ignotus heres regiam occupavi: Nec laconicas (2) mihi Trabunt (3) honeſtæ purpuras clientæ. At fides & ingent Benigna vena eſt, pauperemque dives Me petit: nihil ſupra (4) Deos (*) Gemmis maris Erythræi. (1) Ex monte Atticæ Hymetto. (2) Circa Tænarum, Laconiæ promontorium murex etiatn capitur. (3) Nent: elientæ, clientum uxores. (4) Uherius. Caeni s cel⸗ et Lamor Etis beants nn⸗ Pen Tvctut Wegte enlt n Eennte rNKbn Immecnor Mügre Mwitts Gulnnvore Duumn ſerpkez Nereliszmi eemi Linites d s Gari ſel 1n ſun lt wor E r/ Nl een Nuhacis Oci A Ci Henm. Quihn urrin Negmgte leri CAlidamm ereit mr e Uamtlun titimnen Generum Carminum. 393 ckn Deos laceſſo, nec potentem amicum (5) l Largiora flagito, H Satis beatus unicis Sabinis. (6) O% Geſine TIruditur dies die, Sõ Novæque pergunt interire lunæ: aunſ m e Tu ſecanda marmora Mnt aVr S Locas (7) ſub ipſum funus, & ſepulcri in iunt⸗ Immemor ſtruis domos; ter gin dne. Marisque Gajis (8) obſtrepentis urges tſherttn Summovere litora, Wncomtummes. Parum locuples continente ripa. . Quid? quod usque proximos 1, ,anden Revellis agri terminos, & ultra Limites clientium 1n Salis avarus? pellitur (9) paternos 4 In ſinu ferens DEos e mern Et uxor & vir ſondidosque (10) natos. lenut: Nulla certion (11) tamen Rapacis Orci ſede deſtinata Aula divitem manet nul Herum. Quid ultra tendis? æqua tellus nmni Pauperi recluditur Uir Regumque pueris; nec ſatelles Orci (12) .⸗ Callidum Promethea 3 en Revexit auro captus: hic ſuperbum l Tantalum, atque Tantali ⸗ B b Genus tnlc 5 Nnnd (5§5) Macenatem. (6) ſc. agris. (7) ſc. mercenariis. (8) Bajæ, urbs Campaniæ. u (9) Pellitur fundo ſ. patria. ie mmn, (I10) Miſeros. (1II) Certior aula, quam deſtinata ſedes Orci. n won. 6123 Charon. 394 Collectio ußitatiorum Genus coeërcet (13) hic levare functum Pauperem laboribus Vocatus atque non vocatus audit. (14) §S. Phalæcio & Sapphico. vid. Boëthium, LEib. II. 70. 6. Phalæ cio & Alcmanio. idem Boëth. Lib. III. g. 7. Phalæcio & Pentametro. idem Boëtb. Lib. IV. g. 8. Sapphico & Glyconico. id. Boëth. Lib. II. 3. 9. Glyconico & Aſclepiadeo. Hor. L. J. 3. Ad navem, qua Virgilius, Athenas pro- ficiſcens, vehebatur. Jie te diva (1) potens Cypri, Sic fratres (2) Helenæ, lucida ſidera, Ventorumque regat pater, (3) OlſKtriczis (4) aliis, præter Japyga, (5) Navis, quæ tibi credirum Debes Virgilium, finibus Atticis Reddas incolumem, precor, Et ſerves animæ dimidium meæ. IIli 13) Cohibet apud inferos. d13) Dum vitæ finem imponit. (1) Venus. (2) Caſtor & Pollux. (3) Tolus. (4) Quaſi carcere incluſis. Japyx idem qui Corus Nordweſt. G r rli H aor Mere Cen orts iinu i ſoes don i ricit mut u lulames Aupul⸗ Nercwecgnan Dkus 8Oceun Turs, Wwen Non fnngenn Audmm omnia erp Gens Dotnana Aucnt Ati gen lem fanten Dokt ignen ethere Abmmchn, o) Momtin tmtonn — . lerere n ttbbx daln auit, ,, Ahmugr “ Ui, ,Ai Mee, 1 4 ru kus llum mu Rud cucek ul ene Generum Carminum. 395 Illi robur & æs triplex Circa pectus erat, qui fragilem truci Commiſit pelago ratem Primus, nec timuit præcipitem Africum, (6) Decertantem Aquilonibus, Nec triſtes HMyades, (7) nec rabiem Noti, Quo non arbiter Adriæ (8) Major tollere ſeu ponere vult freta. Quem mortis timuit gradum, Qui ſiccis oculis monſtra natantia, Qui vidit mare turgidum & Infames ſcopulos Acroceraunia? (9) Necquicquam DEus abſcidit Prudens Oceano diſſociabili Terras, ſi tamen impiæ Non tangenda rates tranſiliunt vada. Audax omnia perpeti . Gens humana ruit per vetitum nefas. Audax Japeti genus (10) Ignem fraude mala gentibus intulit; Poſt ignem ætherea domo Subtractum, macies & nova febrium Terris (6) Sudweſtwind. (7) Septem ſtellæ in capite Tauri, pluvias excitantes, ſic dictæ τ%d, eiy, a pluendo. (8) Senfus: quo Noto nullus ventus majus imperium in mare Adriaticum exercet, vel concitandis vel componendis fluctibus. (9) Altiſſimos montes in Epiro, a fulmine ſæpe ictos. Summa montium, quæ crebro fulminibus feriun- . . tur, a-Græcis εαπανννúαα vocantur. (10) Prometheus. 396 Collectio uſitatiorum — Terris incubuit cohors, Semotique prius tarda neceſſitas Leti corripuit gradum. Expertus vacuum Dædalus ara Pennis non homini datis; Perrupit Acheronta Herculeus labor. Nil mortalibus arduum eſt, Cœlum ipſum petimus ſtultitia; neque Per noſtrum patimur ſcelus Iracunda Jovem ponere fulmina. 10. Aſclepiadeo & Glyconico. Mor. Lib. I. 24. Ad Virgilium, Quintilii Vari mortem immoderate deplorantem. Quis deſiderio ſit pudor aut modus Tam cari capitis? Pracipe (1) lugubres Cantus, Melpomene, cui liquidam pater (2) Vocem cum cithara dedit. Ergo Quintilium (3) perpetuus ſopor Urget? cui pudor, & juſtitiæ ſoror Incorrupta fides, nudaque veritas Quando ullum invenient parem? Multis ille bonis flebilis occidit, Nulli flebilior, quam tibi, Virgili! Tu (1) Doce. (2) Pater Melpomenes eſt Jupiter. (2) Cujus auxilio Virgilius amiſſos agros recuperavit. Eclog. IX. 26. 3 5. ded in Germamia circumventus cum tribus legionibus periit. Ceretun —— — ins, hen TYNEra P ls Cun Cocl Threco Une ditam Cokte i on une ketell n Qunlsi Nn lns Nrchi⸗ 1 Mien anptett e Dunmm. ded leſin Ccgui o IIl N Mr. NA N Ire donis, CNldd gertcd, Mharuum tecütum Gopctoon Lucem redce un, Iüſtar vers etinn Achllt, onngn Ur ls m It muer iheren, Nen Cnprttiſn) Cnndamren tio Delei de 4 n NuNAuun Pe. Kanenat⸗ I (I) Eumn lonen h (2 Cuhue, Leſpam ſaln⸗ tinnng — 2 Neltil Calis en laelleg ihr kutt, n 8 e Ann Chnien 4 4 7 Nen uoten oteorn. A ot = hun en is Mr ber Fins minrn, vdt, Rer. e tbic⸗ Cennunlt l Generum Carminum. 397 Tu fruſtra pius, heu, non ita eredituin (4) Poſcis Quintilium DEos. Quodſi Threicio blandius Orpheo Auditam moderere arboribus Kdem, (5) Non vanæ redeat ſanguis imagini, Quam (6) virga (7) ſemel horrida, Non lenis precibus fata reclude re, (8) MWigro compulerit Mercurius gregi. (9) Durum. Sed levius fit patientia, Quicquid corrigere eſt nefas. (10) EJUSDEM GENERIS. Hor. W. J. Ad Auguſtum. Divis orte bonis, optime Romulæ Cuſtos gentis, abes jam nimium diu: Maturum reditum pollicitus patrum Sanbto concilio (1) redi. Lucem redde tuæ, dux bone, patriæ. Inſtar veris enim vultus ubi tuus Affulſit, populo gratior it dies, Et ſoles melius nitent. Ut mater juvenem, quem Notus invido Flatu Carpathii (2) trans maris æqquora Cunctantem ſpatio longius annuo Dulci detinet a domo, Votis, (4) ſc. ut nunquam moreretur. (5§) i. e. Si caneres fidibus Orphei ab arboribus auditis. (6) ſe. imaginem. (7) Caduceo. (&8) Diſſolvere. () Congregaverit inferis. (10) Murtare non licet. (1) Senatui Romano. (2) Carpathus, inſula inter Rhodum & Cretum, Egyptum verſus. . 398 Colleltio ufitatiorum Votis, ominibusque & precibus vocat, Curvo nec faciem littore dimovet: Sic deſideriis icta (3) fidelibus Quærit patria Cæſarem. Tutus bos etenim rura perambulat, Nutrit rura Ceres, almaque Funſtitas: (4) Pacatum volitant per mare navitæ: Culpari metuit fides: Nullis polluitur caſta domus ſtupris: Mos & lex maculoſum (5) edomuit nefas: Laudantur ſimili (6) prole puerperæ: Culpam pœna premit comes. Quis Parthum paveat? Quis gelidum Scythen? Quis, Germania quos horrida parturit Fœtus, incolumi Cæſare? Quis feræ Bellum curet Leriæ? (7) Condit quisque diem collibus in ſuis, (8) Et vitem viduas (9) ducit ad arbores: Hinc ad vina redit lætus & alteris Te menſis (10) adhibet deum. Te multa prece, te proſequitur mero Defuſo pateris: & laribus tuum Miſcet numen, uti Græcia Caſtoris, Et magni memor Herculis. Longas (3) Percnlla, affecta. (4) Ut Dea culta. (5) Turpe. (6) Non Harlulterina, vel per ſtuprum prognata. (7) Hiſpaniæ. (8) Moratur usque ad occaſum in vinetis. 6) Non maritatas vid. p. 375. not. I. (10) Secundis menſis. Celeru —— S lelt⸗ ſeiln) Nane 4 Eun Uon l 1, nilnk N 12 Alclepiate N j Anaoronti hit 1 tcholochued H. Fhinn 1eris ien Tyoluntnetx Re negne am kadl Ner mn ans n Ottatachon ndenne m ilfngt lnoret⸗ ibus klaren, Generum Carminum. 399 Longas o utinam, dux bone, ferias Præſtes Heſperiæ: dicimus (11) integro (12) Sicci (13) mane die, dicimus auvidi, (14) Quum ſol Oceano ſubeſt. II. Aſclepiadeo & Jambico quaternario. Boëth. III. H. 12. Aſclepiadeo & Pherecratio. Bobth. II. 2. 13. Anacreontico & Pherecratio. Boöëth. II. 4g. 14. Archilochico & Jambico ſenario. Hor. I. 4. Solvitur acris hiems grata vice Veris & fa- voni, (1) Trabuntque (2) ſiccas machinæ carinos. (3) Ac neque jam ſtabulis gaudet pecus, aut ara- tor igni, Nec prata canis albicant pruinis. Jam Cytherea choros ducit Venus, imminen- te Luna, Junctæque nymphis Gratiæ decentes Alterno (1I) Sic precamur. (12) Primo mane, cum dies adhue ſolidus reſtat. (13) Jejuni. (14) Uvidi vino. (1) Favonius idem qui zephyrus. (2) E terra in aquam. (3) Siccæ carinæ i, e, naves, hiemis tempore in ter- ram ſubductæ. 400 Collelctio uſitatiorum Alterno terram quatiunt pede: dum graves Cyclopum Vulcanus ardens urit officinas. Nunc decet aut viridi nitidum caput impedi- re (4) myrto, Aut flore, terræ quem ferunt ſolutæ. (5) Nunc & in umbroſis Fauno decet immolare lucis, Seu poſcat agnam ſive malit hædum. Pallida mors æquo pullſat pede pauperum ta- bernas Regumque turres: o beate Sexti, Vitæ ſumma brevis ſpem nos vetat inchoare longam. Jam te premet nox, fabulæque Manes, Et domus exilis Plutonia: qui, ſimul meaâris, Won regna vini ſortiete talis. (6) GENERA MIXTA, 6) e triplicis generis verſibus. 15. Glyconico, Choriambico -Afcle- piadeo, Choriambico- Alcaico. Prudentii Prafatio in Catbemerinon librum. 16. Da- (4) Coronare. (5⁵) Hyemis frigore non amplius conſtrictæ. (é) Non talorum jactu eris bibendi Magiſter, qui in Saturnaliorum & aliorum feſtorum ſympoſiis le- ges conſtituet. . Cererun — tetnatlo, MA micod- th n Grätenhekuͤce Wesgne leloe Nune vu⸗ reco Agonne Celſuen . Dnqve ei è unn Turgu Cnnſlle h Catermitelognuid Rdtret n /n Nne &, Pefunci harco une Lenne rd e 0lotucin 0) Caſenen Wan ngren mnpumm, (1) , pwer () onum muud R n enoi Pote ininin 6) Cer eiktliänn 6) Nhiuer i le (5) Kr dk Nn Ane, enmmin ortt lele ge Dn Cele Cring un chl n lentte ls, Bteelhen t⸗ bernas e Kn, Fetar ,ncfuae 1 In Ne , te he. A⸗ eru NN Generum Carminum. 401 16. Dactylico hexametro, Jambico qua- ternario, Penthemimeri dactylica. Horat. Epodon 13. Ad amicos, ut hiemem hilariter tra- ducant. Horrida tempeſtas cœlum contraxit, & imbres Nivesque deducunt Jovem. Nunc mare nunc ſyluæ Threicio Aquilone ſonant. KRapiamus, amici, Ocecaſionem de die: (1) Dumque virent genua, Et decet, obducéta ſolvatur fronte ſenectus. Tu vina Torguato move (2) Conſule preſſa meo. (3) Cætera mitte loqui; Deus hæc (4) fortaſſe benignâ KReducet in ſedem (5) vice. Nunc & Achamenia (6) Perfundi nardo juvat, & fide Cyllenea (7) Levare diris pectora Sollicitudinibus; Nobilis (1) Occakionem hilariter vivendi ex hoc die triſti & ingrato arripiamus. (²) Tu, puer, move ſc. loco, i. e. prome e cella. (3) Horatius natus eſt, Torquato & Cotta Coff. an. U. C. 689. ergo his verbis vina deſignat vetuſtate & ſapore iniſignia. (4) Quæ te ſollicitum reddunt. . (5) Reſtituet in meliorem ſtatum. (6) Perſica. (7) Sic dicta a Mercurio, qui in Cyllene, Arcadiæ monte, enutritus dicit Ce – Cnermn 402 Collelktio uſitatiorum Nobilis ut grandi cecinit Centaurus alumno .(8) . llepiale Invicte mortalis, Dea 25 G Nate puer Thetide, Te manet Aſſaraci tellus, (9) quam frigida parvi Findunt Scamandri flumina, . Lubricus & Simois: 4 Nenpud Unde tibi reditum certo ſubtemine Parcæ neli Rupere; (10) nec mater domum Cærula te revehet. .— rs, kebren Ilic omne malum vino cantuque levato ſrcht,o gii Deformis ægrimoniæ n u n Dulcibus alloquiis. mmm W⁊ ſm . . Ir mis dei ſu 17. Jambico Senario, Penthemimeri da- undi Ein ctylica, Jambico quaternario. Pfane ollint 1n Hor. Epod. iI. Pvor Non tii Petti, nihil me ſicut antea juvat unmis port Scribere verſiculos Amore percullum gravi. as re Hic tertius December, ex quo deſtiti N s A. NIibs tinict Inachia (*) furere, e . lit. Tu, mn Sylvis honorem decutit. &c. Ma ha 18. ASs- (8) Centaurus Chiron Achilli. (9) Trojana terra, a rege Afſaraco ſie dicta. (10) Reditum negant Aum rumpent ſubtemen, i. e, filum vitæ. 1)ca (*) Nomen puellæ. S 1 ttne — Cenerum Carminum. 403 tlnnn i — — 18. Aſclepiadeo, Phere cratico, Glyconico. la tin, Hor. I. 14. dinns⸗ Ad Rempublicam, bellum reparantem. (*) ſebet nigelen 0 Navis, referent in mare te novi Fluctus: o quid agis! fortiter occupa 43 Portum: nonne vides, ut Nudum remigio (1) latus, uininet, Et malus celeri ſaucius Africo, UuIeA Antennæque gemant? ac ſine funibus dhrnn. Vix qurare carinæ Poſſint imperioſius Ain Æquor? Non tibi ſunt integra lintea, Non Dè, quos iterum preſſa voces malo. uamvis pontica pinus, (Silvæ filia nobilis,) Jactes & genus & nomen inutile: o Et Nil pictis timidus navita puppibus H Fidit. Tu, niſi ventis an Debes ludibrium, (2) cave, CC 2 Nuper Uel r (*) Perpetua eſt Allegoria. Navis eſt Respublica; fluctuum tempeſtates, bellum civile; portus, pax m atque concordia. Scripta videtur ante pugnam cn Actiacam, qua Auguſtus Antonium non proéul a Cycladibus infulis devicit. 01 1) Carens remigio. 2) i. e. ſi ventis non vis eſſe ludibrium. 404 Collectio uſßitatiorum Generum Carminum WNuper,(3) ſollicirum quæ mihi tædium, (4) Nunc (y) deſiderium, curaque non levis, Interfigſa nitentes Uonis Vites æquora Cycladas. (6) . GENUS TROCHAICUM. p. 374. inſerendum, ante Genera Jambica. 1. Octonarium: 1Völ Prudentii Cathemerinon Hymn. IX. ,rien , N LD puer, plectrum, choreis ut eanam fidelibus runtſſ —◻W Bulce carmen & melodum, geſta Chriſti 7 An 2 nemm inſignia, niiga Hunc Camena noſtra ſolum pangat, hunc lau- det Iyxa. &c. W Hebamer 2. Quaternarium: 5 aa Da;, puer, plectrum, choreis Cnfti,u Ut canam fidelibus Dulce carmen & melodum, Geſta Chriſti inſignia, 2 Dutmmn, Hunc Camoœna noſtra ſolum 4 l Pangat, hunc laudet lyra. &c. ARA ei s 8 A * Aà * RE- 5 lumt,, (3) Pompejo victo. - - (4) Sc. Fuiſti. — - — (5) Cæſare inter fecto mihi deſiderium es, ut Augu- ut Upe ſtus te in portum reducat. (6) i. e. fuſa inter nitentes Cyeladas. Gumnln, — nili te anle Geluni/g CNAICN. eCenn zi kinn nnI St nnf hn 1Selrri tne, (chores n, nin aa . 4 Eſceuum ent Gin⸗ ee 40 5 RECENSUS VERSUUM, e quibus omnis generis Carmina conflantur. I. VERSUS DACTYLICI. z. Heroicus ſ. Hexameter. — v — v — „ = v — — — — — — — — — — — O mihi poſt ullos nunquam memorande ſodales. NB. Hexametri ſpondaici hæc forma eſt: — — „‿ — HH— vHoH— — — — — — — — — — — U Conſtiti, atque oculis Phrygia agmina circumſpexit. 2. Pentameter. — „ — „ — —— v „ — — — — Auſus es alloquio ſuſtinuiſſe tuo. 9. Tetrameter knalis: — v — vY’dã̃ — „ v — — — — — — — Aut Epheſum, bimarisve Corinthi. CC 3 HS, TZe- 4⁰⁶ KRecenſus Verſuum 4. Tetrameter initialis, quem Alcmanium S. 5. . —4 * S Vocant. — — v „— „ „— „ „ — — — — — — Luminibusque prior rediit vigor. Trimeter knalis, Therecratius dictus. — — — v v — — Portum, nonne vides ut Tiimeter initialis, Glyconicus appellatus. Hunec vide infra inter Choriambicos. lochieus vocatus. V . — % . 2 — Arboribusque comæ. Dimeter finalis, vel Adonicus. Tenthemimeris daczylica a quibusdam Arcli- — CGCaudia pelle. II. VERSHS ANAPAXSTICIIS. Anapaſticus. V v — v v — er — — — — — Animos domet ille feroces Fœdis ſubmittat habenis. Anapæſticus eſt inverſus dactyli cus. e. gr. v 1 — — v — — Animos domet ille feroces. III. VER- 1 Tekniu 32 „ 16 „ — 1 — Dperpeednmn (in e Cun Aemamiun R er Merun 11 Tebeidaf gnii ineh⸗ iltty anr⸗ Ut cnum Mn er de; in Nr iadennt ſun — 1 (en / Ahen 93 —,, rerretier i * ut . e PP mimho, Atbrran / tornune on nine alc le. 48 ſargeet nabens. Proſodicus. 407 ſoces OH III. VERSUS TROCHAICI. 70. Trochaicus tetrameter ſ. octonarius. (*) 4. 6. 7. 8. V — UW — U⏑ — U §K.⸗ — U 1. 2. 3. — „ — v — — — —- — 1— Metrum 1. Metrum 2.] Metrum 3. Metrum 4 Da puer plectrum, choreis ut canam fidelibus. NB. Si dividas hunc verſum, habebis duos quater- narios; alterum 711. Trochaicunm quaternarium acatalecticum, i. e. cui in fine ſyllaba non deeſt, quem Z rochai- cum Alomaniui vocant. e. gr. Da puer plectrum, choreis alterum 72. Trochaicum gquaternarium catnlecticum, i. e. cui in fine ſyllaba deeſt, & Trochaicus Euri- bideus vocatur: e. gr. Ut canam fidelibus. Non ebur neque aureum. Cc 4 73. Tro- (*) In verſibus Trochaicis & Jambicis dimenſio fit per 5 / Jixrodiay, ut metrum unum comprehendat pedes . .. / duos; in aliis verſibus autem per νοννννονονοαιν 2 ut tot habeant metra, quot pedes. 409 Recenſus Venſuum Trochaious ternarius ſ. Itythallicus. — , 1— 2 Huc ades Supremi Filius tonantis Virginisque partus Unicus puellæ. NB. Hoc verſu uſus Horatius in compoſitione vid. ſupra 399. & 400. IV. VERSHS JAMBICI. (*) 14. Jambicus ocltonarius ſ. tetrameter. Hie verſus Comieis modo poétis, Plauto, Terentio &c. frequens eſt. 2y. Jambicus ſenarius ſ. trimeter. vV — õü Beatus ille qui procul negotiis. Phædri verſus ſunt etiam ſenarii, ſed multa cum licentia & variatione pedum. 16. Jamklicus ſenarius ſcazon. i. e. claudicans, ſ. Choliambus. vVUñB — SSS — v = — — — — — — V — Suffenus iſte, Varre, quem probe noſti. 17. Jam- (*) Verſus Jambici ſunt inverſi trochæi. e. gr. Be atus]ille] qui pro] cul ne] goti is. ſn —— ea lenieet limmel inin Cumin — 2 ] ſb nlei Nec ſends4 16 4 1, E lhens gun Kient. 1 — - lt pila g 1n Ankien Gnite Ann 1— Moynen Hibern V. N el⸗ Milene — — n re Mn Proſodicus. * 409 . N 77. Jambicus ſenarius catalectieus. , VJ — v — „ — v — v — — Mea renidet in domo lacunar. Trahuntque ſiccas machinæ carinas. 75. Jambicus quaternarius bypercatalecticus i. e. cui in fine ſyllaba addita eſt, quemque Ho- rlien ratius in Carmine Alcaico adhibet. — — NC⸗ . . J re/ Ab inſolenti temperatam iltm, Nec ſævus Arcturi cadentis 1 eis Nun, 79. Jambicous gquaternarius ſ. dimeter acata- 4. lecticus. . V* — — — v — etn, — — — — 5 „ ſieſt Ut priſca gens mortalium. . 20. Jamhbicus quaternarius cotalecticus, alio nti n nomine Anacreonticus. 8 A, A a „ — — — — in⸗ — = = ſalcnrt V7, — . eONN, . Propinquat hora lucis Habet omnis hoc voluptas. - ee V. HENDECASYLLAEBI. enge 27. Phalæzcius. aire 1. — 1 r -A21 — — — 9 v — v — „ — „ meik ei⸗ Jam ver egelidos refert tepores. alſ . Cc 5 tn j ed 22. Jap- 41 KRecenſus Verſuum 22. Sapphicus. — — -– — o -— r Rectius vives Licini neque altum VI. VERSIS CHORIAMBICI. 23. Cboricmnlbicus dimeter ſ. Ariſtophanicus. ͤ — „ — V — — vel: V — — — — Lydia dic per omnes. 24. Cboriambicus trimeter ſ- Clyconicus. vid. ſupra Nro. 6. dt s enz vel: Sic te diva potens Cypri. 27. Cboriambkicks tetrameter, qui Aſelepiadeus appellatur. — — - — — — „ Mæcenas atavis edite regibus. 26. Cboriamlicus Alcaicus, qui pentameter eſt. — — — — „ — 4 b v(— os Tu ne quæſieris, ſcire nefas, quem mihi, gquem tibi. 27. Cbo- . 7Inimin, cia l lnn K.lhl „—-— „0 e Deos or⸗ , Mimdien. d-- Tiye menol II CAN 19. Aoieit po —.—, quum me DeIn hehn lente kai nr Uiberum iu Anan l —— Lnj le-— 0 E 30. Aonnnnt, Lenti Proſodicus. 411 27. Choriambicus, Horatianus forte dicendus, quia ſolus Horatius & quidem ſemel eo uſus eſt. Lib. I. 8. — De v b . Te Deos oro, Sybarin cur properes amando 25. Choriamlicus Auſonii: — b w — — vr — v o — v— Vive memor mortis, uti ſis memor & ſalutis. VII. ALCAICUS ET ALCMANIusS. 29. Alcaicus proprie ſic dictus. — — v„ — — — „ — „ Z.quam memento rebus in arduis. NB. In hoc graviſſimo verſu ſcanſio prioris partis certæ legi non adſtricta, nec anxie efferenda eſt. Liberum itaque erit ſeandere — — — — Sqnam memento vel — — — — Servare mentem vel — — v O matre pulchra Quem] crimi Rhadts. Hor. I. I6⸗ 30. Alcmanius, proprie ſic dictus. vid. Nro. 4. — — „ „ — „ — „ — „, Lætitia, moriture Deli. VIII. RE- 412 Kecenfus Verſuum Proſodicus. VIII. RELIQIII VERSIS MINUS USITATI. 321. Archilochius, qui compoſitus eſt ex Nr. 4. & 13. Heptameter. — — v — v — v — — v — v — „ Solvitur acris hiems grata vice veris & favon? &c. 322. Jonicus a minori trimeter: „* V — — ⏑ — — — — 23. Jonicus a minori tetrameter. J2 . V v — — v — — — — — — Miſerarum eſt, neque amori dare ludum, Neque dulci mala vino lavere, aut ex- animari, metuentes patruæ verbera linguæ. 2* EE EE Emendanda. Emendata. p. 21. Col. L. totem — totam. P. I41. lin. 23. ſpiritu — — fſpiritus P- 208. lin. 17. XK VIII. - — — XxXIX. P. 335. lin. 12. Peænas — — ponas. P. 347. lin. II. reditt — —— redit. 4 Ritin, — o MlEl Uren Nhoſiuset ellre 9 . 71—, “ Penn nicr eig ron . nte: 7 17-- ahter. e. 9 - ne mon nhdon, Vlno krere, ant er Pumefetenlug e Emunlti — — . — — iin — — M. — -— Peni⸗ 4 4 2à2 X V 2 VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset W 19 COLLECTIO ARGUMENTORUE SELECTIORUM. 18 alance Q e e 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 16 nn us O S. S — COMPARANDA = WD LINGHE LATINN ⸗ FACULTATE, E ᷓê –D IN E- . USUM PHIBLICHM. „o ⸗ . SCHOLARUM TRIVIALIUMEZ =? WüRTEMBERGIES. — — . E ☛ . . ωn nn Wunνπο 5 STITTGARDIX E „ 5 2 LITTERIS 10 A NNIS PHILIPPI ERHAR i OChkNKNNNNNNNX̃̃ͥTNNNNE 5 r) — 8S 6 7 8 9 10 α . ſITT