Cc85

.

(TIN

C
Nol

C

Gur
6CROLN
Vi⸗

.
4
74

ANAAN⅓
E

I
T,

COLLECIIO.
ARGUMENTORUM
SELECTIORUM,

PRO
COMPARANDA

LINGUÆk LATIN E£

FACULTATE,

IN
UISUM PHIBLICUM

SCHOLARUM TRIVIALIUM
WÜRTEMBERGI.

ν ν ννϑ HBBLe

STHTTGARDIE

LITTERIS IOANNIS PHILIPPI ERHARDI.
1769.

1lechret
Puo
WN
Noreiten
Emin Enn

Un in

PRE,ůFATIO.

L. E C T OQ RI SAL UTI E M.

dparet in his paginis COl-
TPee
½ LECTIO ARGUMENTORUM
SELECTIORUM, tertium recuſa,
majore attentione correcta, men-
dis varii generis repurgata, non
ſolum in Fabulis, Hiſtoriologia at-
que Epiſtolir aliquot partibus
aucta, ſed & in Generibus præci-

pue

pue Carminum eo usque amplifi-
cata & adornata, ut Scholæ
Triviales ſatis, quod eſt, inve-
nire queant; quoad Partes deni-
que Imegrantes in eum diſpoſita
ordinem, qui augendis Diſcipu-
lorum profectibus magis conve-
nire judicabatur. Faxit DEus,
ut omnia cedant in ipſius ho-
norem, & Scholarum Patriæ
ſalutem. Dat. Stuttgardiæ,
Dom. Cantate. MDCCLXIX.

COL-

—
N
Re

NmMa

Ganh
1 Genmd K
Pefcten nan
Elltt.

1 g
1 M alim

,
4
e ᷑ e

N anli. S

54
t Sae .

ee. COoTLLOQAUTA

Uyter Geni⸗
LANGIANA.
um Cſpolt
is Dih COLLOQUNM I.
us come De ſalutatione.

gOACOHIWIVS & CHIEISTIASNVS.

lart DEo Salve, mi Ohriſtiane. C. Ago gratias,
* tu quoque ſalvus ſis, Joachime J. Nul-
Ms o. lam a te peto gratiarum actionem. C. Cur
ergo ſalutas ? J. Cur tu reſalutas? C. Ex
In Patt uſu & vulgari conſuetudine. J. Cur ex con-
In Fant ſuetudine: animum requirit ſalutatio. C. Qua-
lem vero? J. Sincerum, qui omnia ex affe-
tttgarcſe, tu agat, non ex ſola conſuetudine. C. Ve-
rum eſt, erravi, & agnoſco errorem meum.
IN. J. Recte quidem, nam erroris agnitio eſz di-
CNI. midia emendatio.
II. De ſurgendi tempore.
J. Surgamus, Chriſtiane, ſurgamus! C. Be-
ne mones, Joachime, ſurgam. J. Utinam
A ſur⸗

lmili.
2 Colloquia Latina. —

2 — el,4
. . 7 „aui Me alo
ſurgeres ad votum Apoſtoli Pauli! C. Quale ſorst
illud eſt? J. Ut evigilemus ſpiritu, & ſurga- le Mlens
mus e lecto ſonmoque peccatorum. C. Memini VIyno
adhuc, quod heri in ſchola hac de re audivi. amm 4
J. Meminiſſe laudalile r, ſed praſtare lauda- nhirn con
bilius. C. Præſtabimus ergo. J. Utique, ſed " a mdets
non ſine DEl auxilio; quippe qui dixit: Sine Ee Nll
me nibil poteſtis, nihil valetis. mnn

III. De precibus. 1Dünmm

J. Adesdum, Chriſtiane, precabimur. C. Jam
precatus ſum heri & nudius tertius. J. Ediſti
etiam heri. C. Immo & hodie edam, jam
eſurio. J. Ergo precare etiam hodie. C. Pre-
cabor pro conſuetudine noſtra. J. Quid pro
conſuetudine? er animo precandum eſt. C. Quid
vero eſt ex animo precari? J. Agnoſcere men-
tis ſuæ ſordes, ſuam egeſtatem ac miſeriam,
& in hac agnitione demiſſe ac ardenter ani-
mum allevare ad DEum, omnium bonorum
fontem & largitorem. C. Ego vero te videre
ſoleo ore orantem. J. Ore quidem, ſed non
ore ſolo, at linguâ, animi interprete.

IV. De adventu condiſcipuli.
POLILVCARFPUS & NATIHANAEL.

P Salve, Nathanael. N. Ago gratias, Po-
“ lycarpe. Unde venis? P. Ex ædibus pa-
tris mei. N. Quid affers? P. Me ipſum: ve-
nio miſſus in ſcholam veſtram. N. Hoſpes ac

condiſcipulus noſter eris gratiſſimus. P. Agno⸗
co

1 Diben⸗

A pehen u
0 ligne,
e uiciut: r

ti.

b

erbdimnt Cn
Steri. eſt
Hocdfe edim, in
n bocle, C,D.
r.). Qd
nlenef. C
NWre er
luten a wleinm,
ſe 1. Trente n
OInnium bononnn
oo feio te ilen

Glilen, Eed en

Mtenpret,
odſeipal.
TANAL.
en ranis,
D.r eubos N-

1 Ne gom: 1
m. N Hoſer

llimus. r
o

Colloquia Latina. 3

—

ſeo tuum erga me amorem, & laudo. N. Ve-
nisne inſtruétus libris? P. Nullis, ut vides.
N. Ergo es miles ſine armis. P. Non pugna-
bo, ſed diſcam. N. Immo facilius eſt, edere
ſine orbe ac cultro, quam diſoere ſine libro.
P. Quod nondum habeo, comparabo. Interea
mihi ediſſere, quid tractetis in ſchola veſtra.
N. Ediſſeram, attende. P. Ut vis, attendam.

V. De lectionum initio.

P. Ecquod eſt lectionum veſtrarum initium?
N. Sacrum: a DEO enim capeſſendum eſt re-
rum omnium primordium, præcipue in ſtudiis.
P. Bene facitis, ſed narra, quomodo? N. Pri-
mum precamur, deinde canimus, poſt legimus
ſceripturam ſacram, quam Præceptor interpre-
tatur. P. Precari poſſum, uti & legere, ſed ca-
nere nondum didici. N. Uſus ez Magiſter opti-
mus, qui non ſolum verba, ſed etiam nume-
ros (Græci melodiam vocant) ſenſim docet.

VI. De præparatione ad lectionem.

P. Quid agis, Nathanael? N. Præparo me
ad lectionem inſtantem. P. Ad quam? N. Ad
penſum datum in verbis diſcendis. P. Quomo-
do te præparas? N. Diſcenda lego ac relego,
& quidem mente attenta & voce clara. P. Sic-
cine procedit iſtud negotium? N. Quidni?
non autem ſufficit lectio aut relectio una, ſed
vel decies, immo vicies ac tricies repetita.
Sic ſine moleſtia ſenſim proficio ac diſeo. Se=
A 2 quere

4 Colloquia Latina.

quere me, experieris. P. Optime mones, ſe-
quar conſilium tuum.

VII. De lectionis recitatione.

P. Recita mihi lectionem tuam, Nathanael.
N. Tibine, Polycarpe? quis in tuam me di-
ſciplinam tradidit? P. Si recuſas in hoc nego-
tio meus eſſe diſcipulus, ego tuus ero, & tibi
meam recitabo lectionem, ut recitatio coram
præceptore deinde ſit eo expeditior. N. Reci-=
ta, attendam. P. Sed ita attende, ut mihi hæ-
ſitanti aut erranti ſubſervias. N. Subſerviam.

VIII. De attentione.

P. Perge, Nathanael, in exponendo colloquio;
Præceptor jubet. N. Dic ſtatim, ubi delieris,
nam neſcio. P. Cur non attendis? N. Cogi-
tabam de prandio. P. O te negligentem & eda-
cem! vix ſcholam es ingreſſus, & jam ani-
mum habes in patinis, qui in libris eſſe debebat.
N. Monſtra, quæſo, monſtra lectionis tuæ ter-
minum, ne vapulem. P. Hac vice monſtrabo,
ſed, ſi ita perrexeris, te deſeram, deſertus au-
tem certo vapulabis.

IX. De negligentia.

P. Cur frater tuus fere nunquam tenet lectio-
nem ſuam? N. Quia eſt piger & negligens.

P. Unde ipfſi exiſtit iſta negligentia? N. Inter
alia e vitio edacitatis, ſive voracitatis. P. Opti-
me judicas: Nam plenus venter non ſtudet li-
Senter. N. Ita ſane eſt, & frater meus pro
avi⸗

lilißte⸗ la

- .
cabrher mtoe
3 el me
ot d⸗
get, Nvin el
6onnilin
1 De dle
1e ici N
cur. NNn
n. kun, g

Lefhuine
E 4

. NWeENe
Phugelrig
on ſet un
eieluuru,

RA
MAC
an Alhohn

Incktenpis d

1 ſenl Eekan
anm kcum

(un unn

gln on

I

ün
6In ibi con

eee⸗
nggaumun.
4

,,
Atina.
—
910

ONtine nonez
tecſtltone
mtam, Natnnng

gud in tan we
Kelluzin hoe ,

potnng erd, An

9 I kecitatig elr
heciägt. N.Ne
Altende t nitiin
. N. oblenin.

tentione.
eipopencocolon
Nanim, vbi Eelen
AWendR. N
te negieemen d
Igreſi, & n 1
1nlebris ele gebenn
ſra ectonis tue t

Hho Fice nonttntm

eeran, gelertis

lgenta
nguen enttleſt
tper 8 elte
Migenin N. Ir
Ctactiis. 50
Neiter ton l
Fuer e

3

Colloquiz Eatina. 8

aviditate ſua ſemper majorem jentaculi partem
poſtulat. P. Sed anne accipit? N. Plerum-
que, quod cupit, capit. Interdum vero ven-
trem citius replet, quam oculos. P. Rem nar-
ras bono puero indignam.

X. De diligentia.

P. Cur me adſpicis, Nathanael? N. Mi-
ror diligentiam. P. Non meretur illa tuam ad-
mirationem. Facio, quod debeo; neque id,
quantum ſatis & æquum eſt. N. Cur vero es
tam diligens? P. Quia diligo. N. Quid aut
quem diligis? P. DEum & ſtudia: DEum, quia
laborem nobis commendavit, immo præcepit;
Studia, in quibus præſtantiſſimum eſt laborandi
genus. N. Bene laboras, nec male philoſo-
pharis: laudo diligentiam tuam. P. Laudare
non ſfufficit, ſequi optimum eſt. Sin minus, di-=
ligentia laudatur & alget.

XI. De ſcriptione.
ANDREAS & CHRISTOLPIONUS.

A Eamus in ſcholam, Chriſtophore. C. Non-
dum eſt tempus diſcendi. A. Ergo nec
ludendi. Veni! Pædagogus vocat. C. En!?
adſum, ut eam tecum atque ſeribam, ſed tuo
calamo. A. Habeo tantum unicum. C. O me
oblivioſum, qui non ſolum pennam, ſed etiam
chartam oblitus ſum! A. Bonum habeto ani-

Dmum,;, chartam tibi commodabo, nec deerit,

qui commodet calamum. C. Agnoſoo amorem
A 3 tuum,

5 C. 6 Moquia Latina.

—

tuum, Andrea, grato animo. A. Sed cave;
ne poſthac quidquam rerum tuarum obliviſca-
ris. C. Cavwebo.

XII. De repetitione.

A. Repetitio eſt mater ſtudiorum. C. Quis
ita dixit? A. Pater meus. C. Num etiam pa-
ter te docet domi? A. Utique; præcipue me
excitat ad repetitionem eorum, quæ in ſchola
audivi, legi & didici. C. Siccine tibi com-
mendat repetitionem iſtâà ſententiâ, quam pro-
ferebas? A. Omnino ita eſt. C. Jam iutelli-
8o mentem tuam. A. Niſi ego domi repeti-
viſſem ea, quæ heri didici, jam me Præceptor
deprehenderet imparatum, ſicut te. C. Me-
tuo ſane, ne vapulem.

XIII. De ſilentio.

A. Heus, Chriſtophore! rem tibi narrabo le-
pidam. C. Mitte me garrule, Præceptor no-
bis impoſuit ſilentium. A. Non ignoro: nec
clamabimus, nec clara voce loquemur, ſed
admodum ſubmiſſa. C. Nec ſubmiſſe garrien-
dum eſt. A. Quis audiet? nemo. C. Erras,
DEus audit, qui ubique præſens eſt. A. Si-
lebimus!

XIV. De teſtimonio diligentiæ.

A. Heri non accepi merendam. C. Quæ
erat cauſa? A. Negatum diligentiæ teſtimo-
nium. C. Cur illud tibi negaverat Præceptor?
A. Quia in ſtudiis haud fueram diligens. C. De-
SE&ctus diligentiæ juſta eſt caula negandi me-
ren-

ſaor!
SAE
N

A
Wkb

be lce
nnleih
n leni
ntent
ir Cr

ſum aumumemn
ls Meinn,
Ellnten dht,

.

lg
ins ,sel

Ce

Ctint,
n
d 4 Ll care
mtunn Ulrilen

etitone,
Hlinn,. S
3
L Num eting
lUinne; Prerſpveng
rum, Gur in ſdi
Dleſe tbi an
Elenti, gun 1
et. C Am intl
enn Comi ere
i,ſm ne Mutt
1,ſent t N

Wed.

el ten thi mme;
Mule, Mrrenor
4 Mon inoro: n
oee onenur,
le Cbniſe guneer
Deno. C. Ults
rrets el. A,

io Clgente.
cencam. C. C.
dtiigenie veiin
Aguretir Drkcee⸗
un Cligers 11.

crula negnt
le

Colloquia Latina. „

rendam. A. Id expertus ſum damno meo.
C. Sic, quæ nocent, docent; &, qui nihil me-
retur, nullam accipit merendam.

XV. De ſcriptura ſacra.
JACOBUS & MAR TTINUS.

J Quis eſt novus iſte liber, in quo tam at-
tente legis, Martine. M. Eſt ſcriptura ſa-
cra, ſive ſacer codex. J. Hunc librum nec
novi, nec habeo. M. Cares ſane egregio the-
ſauro. J. Itane hic liber theſaurus eſt? M. Eſt
certe, & quidem theſaurus quovis auro præ-
ſtantior. J. Cur eum habes loco theſauri?
M. Quia continet verbum ac voluntatem DElI
de noſtra ſalute, inprimis æterna; unde eum
vocare ſoleo epiſtolam. J. Qualem? M. Mis-
ſam ad humanum genus. J. Si tantum eſt hu-
jus pretium, rogabo patrem meum, ut mihi
eundem donet.

XVI. De creatione.

J. Quid legis, Martine? M. Hiſtoriam crea-
tionis. J. Quis eſt creator? M. DEus omni-
potens. J. Quid creavit? M. Mundum uni-
verſum. J. Quomodo? M. Ex nihilo, per
infinitam ſuam potentiam. J. Quando?
M. In principio omnis temporis creavit omnia;
eaque ſex diebus digeſſit atque exornavit
quam ſapientiſſime. J. Quem in finem? M. IUIt
manifeſtaret ſuam potentiam, bonitatem ac

ſapientiam.

Colloquia Latina.
XVII. De angelo & homine.

J. Quænam eſt (res) nobiliſſima rerum crea-
tarum? M. Angelus ac homo. J. Quid eſt an-
gelus? M. Spiritus. J. Quid eſt ſpiritus? M. Qui
non habet corpus; ipſam vero angelorum na-
turam non intelligo. J. Quid obeſſe nobis vel
rodeſſe poſſunt angeli? M. Permultum ſane.
J. Quamobrem? M. Dati enim ſunt nobis ut
præſides, cuſtodes ac comites. J. Ubi hæc
audiviſti? M. Audivi ſæpe in templo, & legi
in ſacris literis. Lege easdem, ſic plura cogno-
ſces de angelis. J. Sequar conſilium tuum.

XVIII. De morte.

M. Cur fles, Jacobe? J. Quia ſoror mea mor-
tua eſt. M. Doleo, & tecum lugeo. Sed ubi
nunc eſt? J. Mortua eſt, ut audiviſti. M. Ita-
ne plane periit? J. Corpus quidem video, ſed
exſangue & exanime. M. Nunc vides, quid
corpus ſit ſine anima. J. Video, ſed, ubi ani-
ma ſororis meæ ſit, neſcio. M. Fuitne ſoror
pia? ]. Fuit ſane. M. Ergo ejus anima eſt in
cœlo, in ſede beatorum.

XIX. De reditu in vitam.

J. Cras non potero venire in ſcholam.
M. Quamobrem? J. Sepelietur ſoror mea.
M. Video te nunc hilarem, cur non amplius
luges? J. Quia audivi, eam aliquando excita-
tum iri, & redituram eſſe in vitam. M. Quan-
do? J. Die hujus mundi extremo. M. Interea

tamen

V
(.Crad wei

(vortounl

prſey
emnen wem,
Nn ſon ener
n lle Kt
WRN
ehuun
ClsNler N
nun Hiizan
Ar an dn
Tupinmn ,
kfhgghinon
uim urnonen
ECin, an
Diledlitn
Mken, ai
u Lerna
R
or Ch

ia

Gtin,

Uunin
llln ünn tez.
onc . g.
dekhhimen
Neng eelorint
lobeſt Nobe
Mkermeltum ir,
l enmn lunt dobsn
Unte. .. Uni ke
bentengho, A
den, ſeplunen
Conllium muun.

Morte.

Quſrornern
KWUn dege Nels
It aucfrid. Nt
gnſten vſene
Mnr nits, gl
iteo, Lel, ubian
.E. uiene Oror
eſs mnind eſt in

n Wtn.
enire in kenolan.
eletut Cror wer
Cn don anhi
nAqunndh ex
IWtum. M.
geno. M.Eel

Colloquia Lutinn. 9

—

tamen mortem meditabimur. J. Bene mones,
nam etiam nos mortales ſumus.

XX. De extremo judicio.

J. Cur ita contremiſcis, Martine? M. Ful-
gurat, & mox tonabit. J. Meminerimus judi-
cii extremi, ubi DEus inter fulgura ac horren-
da tonitrua nos citabit ad tribunal ſuum.
M. Quem in finem? J. Ut ipſi, tanquam ſu-

premo judici, rationem reddamus vitæ noſtræ.

M. Simulabo, me fuiſſe pium. J. Pudeat te
ſimulationis tuæ, impudens ſimulator! num
putas, fieri poſſe, ut DEum fallas? M. Agno-
ſco errorem meum, &, me erraſſe, fateor.
J. Non ſolum errorem, ſed etiam malitiam
tuam agnoſce & exue.

XXI. De vita & morte æ&terna.

J. Eheu! migravit hinc Chriſtophorus, ami-
cus noſter. M. Quorſum? J. Ad vitam æter-
nam, depoſitis corporis exuviis. M. Quando?
J. Hodie circa horam ſeptimam matutinam.
M. Heu optimum Chriſtophorum! J. Recte

eum vocas optimum, nam Chriſtum ferebat

in animo, ut nomen ejus indicabat. M. Ergo
nec dubito, eum frui vita æterna. J. Nec
ullam habes dubitandi cauſam. Pii enim mo-

riuntur beate, ſed impii poſt hanc vitam ſub-

eunt mortem æternam.
XXII. De deſiderio rerum cœleſtium.
J. Sequamur Chriſtophorum, Martine!

M. Non poſſum. J. Quidni? M. Dic, quomodo
. A &&

10 Colloquia Latina.

& quorſum? J. In cœlum, per ſancta vitæ cœ-
leſtis deſideria. M. Eum tamen non aſſeque-
mur, nec reducemus in hanc vitam aut has
terras. J. Neque id tentabimus; ſed per ſanéta
ſuſpiria abducemus animum ab hujus mundi
vanitatibus, ut paratus fit ad beatam mortem.
M. Neſcio, quando moriturus ſim. J. Ideo
obſervare debemus dies ſingulos, quia nobis
unus eſt absconditus. M. Videris mihi eſſe ſa-
piens. J. Da operam, ut etiam ipſe ſapias.
Nam mortem ſalutariter meditari, eſt ſapere.

XXIII. De auctore ſeu fonte virtutum.
PAULUS & AKkE1TOPIILUS.

Unde eſt aut oritur virtus, chariſſime
Paule? P. A DEO, ſummo ac perfectis-
ſimo bono, omnium bonorum audctore, atque
virtutum fonte inexhauſto. A. Quomodo hau-
rimus ex hoc fonte? P. Per preces, animo
DEl dona in ſe derivante, ac ſincero, qui etiam
ipſe DEl donum eſt. A. Ergo, ut intelligo,
extra communionem cum DEO nulla eſt vir-
tus, nullum virtutis exercitium? P. Recte in-
telligis; incipis jam ſapere per DEl gratiam.

XXIV. De ſapientia.

A. Quid vero eſt ſapere? P. Spiritu DEl ita
illuminari, ut guſtum percipiamus in virtu-
tibus ac in communione cum agnito DEO.
A. Quid præterea? P. Nihil. Numquid præter
DEum & illuminatæ mentis virtutes requiris?

A. Non requiro quidem, ſed tamen ſcire aveo,
anné

Glou

—
cglmnin
rs koninen
Cteorl
C D

s ſheema

Net

N He

ikelribe

4
e.

AN
W.

ni e l
N Ahri
ſathenli
e n no

1rſalihn

tine,

eluchie e.
Uaen udn e.
Ne in Na
nu,ipiin
In Aidtun
aAlbenum noer
ud in. le
ſdolle, Ioin oi⸗
knric
Kdan i lan
nelitm, Men

fontenitnun
6VOPEILC.

l Firtus, Cunihre
rmwe Tere gic⸗
Crom ude, m
. 4. Corote
Ur Meres, n
1e Me littin
Ino, ur me te
DE0 oula ett ni⸗
fumt . Neckein⸗
er Dklgeniam.
pemi.
. rin Dli
Cpümns in Nirtu
cuin Uito⸗ 510
Nngi en
SNunss ker⸗
Auumen ſciren

„

„.
7

Colloquia Latina. 11

anne omnes homines ſapiant? P. Pauciſſimi
hominum poſſident ſapientiam. A. Quæ ſub-
eſt ratio? P. Quia DEum non timent. Nam
timor DElI eſt ſapientiæ initium.

XXV. De timore DElI.
A. Quidnam eſt timor DEI? P. jam audivi-

ſti: Sapientizæ initium, immo virtutum omnium
cotmplexus. A. Hæc nondum ſatis intelligo.
P. Ergo tibi declarabo. A. Expecto declaratio-
nem tuam avide. P. Qui DEum recte timet,
is eum vere agnoſcit, reverenter amat, &
ejus juſſa exſequitur; atque ita voluntati ejus
fit conformis. A. Ut audio, ardua res eſt
timor DEl.

XXVI. De amore DElI.

A. Quid eſt amor DEI? P. Eſt fructus ſpiri-
tůs ac fidei. A. Quid continet? P. Affectum
animi ſincerum, qui ſemper verſatur in actione
virtutis; hoc eſt: homo, DEum amans, lu-
benti animo omnia Chriſtianismi officia per-
agit. A. Talem affectum, ſeu animi habitum
mihi opto. P. DEus det eum utrique noſtrûm.

XXVII. De virtutum exemplari per-
fectiſſimo.
P. Ecquis eſt optimus virtutum omnium
magiſter? A. Chriſtus ] Eſus, Servator noſter.
P. Quam ob cauſam? A. Quia perfectiſſi me
ipſe præſtitit, quod perfecte docuit? P. Ergo-
ne ſolum Chriſtum imitemur? A. Omnino,

ita tamen, ut eos quoque æmulemur, qui

etiam

12 Colloguia Latina.

etiam ipſi Chriſtum vere imitantur. P. Utinam
omnis vitæ noſtræ actio eſſet Chriſti imitatio.

XXVIII. De oppoſitis vitiis.

P. Quid eſt vitium, Aretophile? A. Eſt
morbus, immo peſtis animi. P. Quomodo
pellitur hic morbus? A. Per ſtudium virtutum.
Nam, qui virtutem induit, vitia exuit; qui
virtutes amat, vitia odit. P. Quodnam vere
vitium eſt juventuti nocentiſſimum? A. Phi-
lavtia. P. Ergo huic morbo per DEl gratiam
medebimur.

XXIX. De horto.
VALENYINUS & HERWANMNUS.

V Unde venis, Hermanne? H. Ex horto-
* V. Quid inde affers? H. Flores varios-
V. Immo faſcieulum florum odoratum, ut video.
Quis eo te donavit? H. Hortulanus, vir pro-
bus, & qui ſummopere me diligit. V. Sed cur
non affers pruna, immo mala & pira? H. Pru-
na jam comedi, ſed reliqua poma nondum ma-
turuerunt. V. De floribus numquid cogitas?
H. Cogito aliquid. V. Quidnam? H. Nos ſu-
mus inſtar florum, adeo, ut aliquando de no-
bis ipſis cum Poëta dicere poſſimus: MWos quo-=
que ſtoruimus, ſed fos fuit ile caducus.

XXX. De frigore & igne.

V. Cur non ſcribis, Hermanne? H. Digiti
mei rigent ftigore, nec eſt ignis in fornace,
unde muſeum calefiat. V. Age, cxcitabimus
8 ignem

Mmu

nbeck
8

on

3
meno,l
W
V. Oner
Alberanet

Hellen Pr
n kent
nor ſpe .
1 E.Abt
ftoncte
U De⸗
UMl
nd gie

i.

—
Eunnh Ulinmn
Ci nnto,
ts ri
etopble, N
m he Qvonch
ludium Vireuun
Ntn eruit G
1. QlCdam venn
unonn NPn

erll gin

Ctto.
NAYNE
el . k Wr.
M MR NR
NMorkunurdilen
Ougnun, NN.
ilgte. VEler
Cpia! Hr.
Onn vondom me
umguld ogiag,
un’ H. NsK.
Uigunce Ge no⸗
üms: Mot ue⸗
Henheeu.

Kige.
me! I. De
ns in falun
Ee, Gainns

81
7

Colloquin Eatind. 13
ignem folle. H. Follis adeſt, ſed lignum deeſt.
V. Ecce! lignum hic eſt. H. Novi, ſed eſt hu-
midum, arido opus eſt. V. Cur non ſuſſicit hu-
midum? H. Quia, ſi igni admovetur, nil niſi
fumum producit, fumus vero infeſtat oculos.

XXXI. De pluvia.

V. Cur venis tam ſero in ſcholam? H. Tem-
peſtas, cujus tranſitum expectabam, me retar-

davit, ſicut heri te remorabatur pluvia. V. Jam-

ne deſæviit? H. Deſæviit quidem, ſed ab orien-
te rurſus ſurgunt nubes atræ, pluviam minan-
tes. V. Immo fortaſſe imbrem aut nimbum.
H. Expectemus, quid ſerus veſper ſit adyetu-
rus. V. Inprimis, ſi ſuborta fuerit procella.

XXXII. De morbo.

V. Cur frater tuus hodie non erat in ſchola?
H. Laborat morbo. V. Quonam? fortaſſe pi-
gritiæ. H. Minime, ſed febri. V. Ego heri
etiam æger eram capite, quod mihi dolebat, &
tamen ſcholam frequentabam. H. Ego vero
ſæpe laboro pedibus, qui recuſant ire in ſcho-
lam. V. Sed eunt tamen. H. Omnino eunrt.
Nam timor virgæ etiam invitos pedes currere
cogit. V. Faxit DEus, ut ſanam mentem ha-
beamus in corpore ſano.

XXXIII. De alauda & luſcinia.
ARNOLDVUS & NICOLAVUS.

A Audivi heri alaudam, veris nunciam.
◻.' N. Nonne etiam luſciniam? A. Nondum;
hæe

14 Colloquin Latina.

hæc enim non veris, ſed æſtatis eſt prænuncia.
N. Utra vero canit ſuavius? A. Luſcinia. In-
ſignis tamen eſt etiam vocis ſeu cantus præ-
ſtantia in alauda. N. Omnino, ideoque nomen
habet a laude, laudat enim Dominum creato-
rem ſuum. A. Scita eſt hæc nominis ratio.
N Nos vero inde diſcamus multo magis DEum
laudare. A. Id omnino æquum eſt, dedit
enim nobis vocem humanam & articulatam.
N. Interea vero gaudeo, appropinquare tem-
pus, quo poſſimus avium nidos inveſtigare.

XXXIV. De mendacio.

N. Cur heri non fuiſti in ſchola, Arnolde?
A. Carebam calceis. N. Mentiris, nam vidi
te ambulantem in foro. A. Kogo te etiam at-
que etiam, ne dicas Præceptori. N. Ergo
mentitus es. A. Fateor, modo Præceptor non
reſciat. N. DEus tamen novit. A. Ille me
non cædet virga. N. Graviſſime erras, noli
irritare ad vindictam DEum, ſeverum judicem,
cujus virga peccatoribus aliquando erit intole-
rabilis. A. Etiam mendacibus? N. Omnino,
nam imitantur diabolum, ſpiritum mendacis-
ſimum. A. Non mentiar poſthac. N. Faxit
DEus, ut ſerves promiſſa.

XXXV. De furto & mendacio.

N. IIbi, & a quo, accepiſti iſtum annulum,
Arnolde? A. Inveni eum in platea. N. Quan-
do? A. Nudius tertius, cum venirem e templo.
N. Sed ego illum adhue heri vidi in digite
amitæ

Nupuin 4
—

—
cGor. A
renchont

„

N

N 1 e
Ner N.e
Centen in

6

Aedu,Ee
NNrm.

WI

en
enb Elmla
. 4 Bene
n mdo.
uepili

ſehlegi Wune

ti
Dnnn
num cenn
e oninis nti
nllo egisDbir
uun lt, geti
n C miellten
nohinun ter
tsimeſigre,
Net,
chola, Arnolte
bnniis, han riii
eeim 1.
GNN. N den
VCdo Drrcepor
WVI A Ile n
Me enas, nl
Ererum idcen,
unch et intole.
61 NOmniv,
iitun menczeß⸗
Oltne. N. Fann

enlaco⸗
iſtumennlum,
Prer N
itene tenn
i ai in⸗ 6

.*

Colloquia Latina. 1 5

amitæ tuæ, Sabinæ. A. Illa eum fortaſſe amiſit.
N. Mendacem oportet eſſe memorem. A. Cur
me vocas mendacem? N. Non ſolum es men-
dax, ſed etiam fur. A. Quid abſtuli? N. An-
nulum. A. Id vix probabis. N. Jam ſatis pro-
bavi, immo tu ipſe probâſti, ſeu confeſſus es,
A. Quibus verbis? N. Credisne, me annulum
heri vidiſſe hærentem in digito amitæ tuæ?
A. Id non negabo. N. Quando vero tu eum in-
veniſti in platea? A. Ante tres dies. N. Ecce
mendacem, qui ſui eſt immemor, & invenire
poteſt, antequam aliquid amiſſum eſt! A. Fa-
teor furtum & mendacium. N. Sane pudeat te
utriusque, inprimis mendacii, quod turpiſſime
a te iteratum eſt. A. Crede mihi, non ſolum
facti me pudet, ſed etiam pœnitet atque piget.
N. Utinam ſerio!

XXXVI. De ira & odio.
N. Cur iraſceris, Arnolde? A. Titius me
fuſte percuſſit? N. Putabam, Titium eſſe ami-
cum tuum. A. Ex amico factus eſt inimicus
odio dignus. N. Erras Arnolde, nam debe-
mus etiam hoſtes noſtros diligere. A. Sed illi
nos non diligunt. N. Nec nos DEum amavi-
mus, & ille tamen nos amat impenſe, ut ipſum
redamemus, & ſimul amore complectamur ini-
micos noſtros. A. Bene mones, ignoſcam Ti-
tio, ipſumque amabo.

XXXVII. De animo ingrato.
A. Unde accepiſti novum iſtum librum,
Nicolaés? N. Ab avunculo meo. A. Num ipfſi
gratias

16 Colloquia Latina.

gratias egiſti? N. Oblitus ſum, nec opus fuit
gratiarum actione. Non enim poſtulavit eam
avunculus. A. O ingratum hominem, qui
non vult gratias agere, niſi exactas. Fuitne
tibi gratus liber? N. Fuit omnino, & adhuc
eſt. A. Vide impudentiam tuam; liber eſt
Sgratus tibi, tu vero es ingratus erga ejus dato-
rem. N. Agnoſco errorem ac vitium meum.
A. Sed ita illud agnoſce, ut emendetur.

XXXVIII. De inſtruenda menſa.
CHIS8 TIANUS & POLLFCARFPVUS.

C◻ Sterne menſam, Polycarpe, eamque rebus
neceſſariis inſtrue. P. Jam factum eſt,
ſed mappulæ manuales ſunt immundæ, nec ſa-
tis aptæ ſunt ad recentem ſeu mundiorem map-
pam, quam mihi mater ſuppeditavit e ciſta.
C. Hæc cura eſto matris, modo mundi ſint or-
bes, nec negligatur appoſitio panis, ſalini ac
poculorum. B. Omnia parata ſunt. C. Cura,
ut apponantur cibi. P. Ecce jam affert famu-
Ius fercula. C. Mallem ipſe eſſe dapifer.

XXXIX. De ſiti ac potu.

C. Fauces meæ jam arent ſiti. P. Igitur eas
riga. C. Nemo eſt, qui mihi potum miniſtret.
P. Eſto tibi ipſe miniſter. C. Neque adeſt ce-
reviſia, niſi admodum tenuis, ſeu ſecundaria.
P. Talis potus convenit pueris & literarum
ſtudioſis, nam cerebrum haud tentat aut tur-

bat. C. Sed aceſcit. P. Mentiris. Eſt defæcata,
bonæ

lirin

—
c v grlt l

W

Nere
Lin
1Cbritte,

lun, &

* 1 Cll

ITTN
AN

De le

gun Wie vor
D, Tef
Itd tuit Menn
Sls Eegondis
6, unn Chl
ARENRRAN
en tid wem. .
nwer, Edotn
Etgum ne mgul
u iceinit

elre ſoe

tie

—

0
n rg ii

llitenm
un nien, gul
l end litne
Omnno, C
N tuan; eg
tnera eins en.
n r Fitunm neun
tementetur.

enca wente.
91⁵⁵⁵⁵

he, eumae rebn⸗
n bdun el,
nmnnde, neeſ⸗
Eummdem.
npelmert e eſ
Dodo munciſre⸗
ſio uns, Ai
taſnt 0,0
ce aun aler fin

ele nit

lueſonn

lii Dlgtar es
Uüpotun Ninilre.
Nege ntit
le, buſeonnr⸗
tets & Iuemm
Pud tenrn uu⸗

rth 1

Colloquia Latina. 17

bonæ notæ., ac grati ſaporis. C. Ergo bibam
cereviſiam tantopere laudatam. P. Ita vero,
ne poculum ſine reſpiratione exhaurias. De-
ſine, deſine, Chriſtiane, ut circumagatur ſeu
obambulet poculum, & nobis quoque noſtra
portio ſuperſit. C. En! capeſſe.

XL. De fame & edacitate.

C. Cur tam avide voras, Polycarpe? P. Ve-
bementer eſurio, Enmes veroô optimum eſt con-
dimentum. C. Si eſuris, ede, nec vora diſten-
tis buccis, ita, ut plenos ac dentibus non com-
minutos bolos deglutias, & quidem ſepoſito
bane; nec tantum cibi in os ingere. P. Sed
ſapit egregie. C. Ergo ſeda ſaporem paulatim,
nec te obrue nimia ingurgitatione cibi. P. Mo-
rem tibi geram. C. Vide, quam fœde te in-
quinaveris, cibis ex ore defluentibus. P. Abs-
tergam me mappula. C. Geſtus edendi muns
dus oſzo atque modeſtus.

XLI. De adventu convivæ.

P. Accede, Chriſtiane, nondum enim, cum
tu abeſſes, omnia ſunt pereſa. C. Ago gratias
pro invitatione veſtra, fames me non exſtimu-
lat. P. Nihilominus ad menſam i nobiscum, &
ede, quantum libet. C. Salvete fautores &
amici! bene ſit vobis cœnantibus! P. Et tibi
nobiscum cœnaturo! occupa hanc ſellam aut
iſtam, ubi tibi ſedes erit commodior. C. Gra-
tulor mihi de veſtra ſocietate & amieitia. P. Et
B In

„

18 Colloquia Latina.

tu nobis es gratus, ſed longe eris gratior, ſi
cultrum expedies, & ipſe cibum petes e pati-
na. C. Facio, quod imperatis. P. Non impe-
ramus, ſed rogamus amicum amice.

XLII. De piſcibus.
JOHANNES & THEOPIIILUS.

Ecce piſces, Theophile, & quidem frixos.
T. Cujus generis? Suntne carpiones, aut
percæ, aut lucii? J. Lucii. T. Nunc novi
cos. J. Sed quale proverbium heri audivimus
de piſcibus? T. Mihi non venit in mentem.
. Ergo nec piſcis veniet in ſtomachum tuum.
.„Eja, dic mihi. J. Magis mutus es, quam
bpiſcis. T. Nunc memini; immo ſuecurrit mi-
hi aliud. J. Quale iſtud eſt? T. Piſeem na-
tare doces.

XLIII. De menſa ſecunda
ſeu bellariis.

POLFCARKPUS & CHRIS TIANUS.

P Surgamus, Chriſtiane, & adſtemus menſæ;
ut mox cibos ſeponamus. C. Expecta pa-
rumper, mi Polycarpe. Nam video in proxi-
mo conclavi inſtrui patinam uvis, pomis & nu-
cibus. P. Sed non pro nobis. C. Quidni? novi
animum matris, quæ nobis raro aliquid negare
ſolet. P. Ergo roga illam demiſſe. C. Expe-
Gtandum erit adhuc pauliſper, donec appolſi-
tum fuerit egregium illud ferculum.

XLIV.

Chnn iren
Copenn dan
Kpekena.
WN
D,niſblirm
Rerr) Nfr

Cinſining rec
I Pen
unmcun eton
kn Gnn
Uemheclline
4

Mded

uil eme
6,AEhikhor
n N
3

lb.
OPLTS

Cgicen fine
e Crhionez,
l., Nne pori
n kerizucininng
eni in memten.
lomachum tun.
Mltus er, Muni
nmd ccunkm.

N Men

1Keunca
6
WVTYAAN.

Adlenmus menſe,

( Eypech

n ſeo n proni

ig doms &
Qricni) vo
Ionlquic negen
niſe. C. dy,
1) Conee ⸗
lun .

Colloquia Latina. 19

XLIV. De cantione.

PDAGιU &ẽĩ DISCIPVUILUS
7TMOTHIE US.

P Porrige mihi librum cantionum, Timo-
thee. T. Quem in uſum? P. Ut cana-
mus. Solemus enim precibus, quibus DEO
gratias agimus pro cœna, addere unam atque
alteram cantionem. T. Ego- nondum poſſum
canere. P. Diſcendum eſt, quod neſcimus.
Ipſi etiam angeli ſuo exemplo nobis muſicam
commendârunt. T. Quando? & quomodo?
P. Nonne audiviſti angelicam illam cantile-
nam: Cloria in ecelſis DEU! T. Probe no-
vi, & operam dabo muſicæ, quia tanta ejus
eſt præſtantia.

XLV. De lectione ſacri codicis.

P. Ubi ſubſtitimus heri in lectione ſcripturæ
ſacræ? T. In fine capitis quarti ſancti Evan-
geliſtæ johannis. P. Vix credideram, te no-
tâſſe caput. T. Non ſolum illud notavi, ſed
etiam plurima, quæ circa illud monuiſti, adhuc
memini. P. Pergemus nunc ad caput ſequens
legendum cum epitome præmiſſa. T. Totum-
ne legam? P. Omnino, & quidem voce cla-
ra, tarda atque diſtincta, mente vero attenta

ac pia.

XLVI. De deambulatione.

P. Tempus eſt eundi cubitum, Timothee.
T. Vix audita eſt hora octava. P. Erras, mox
audietur nona. T. Permitte, quæſo, ut usque
B 2 ad

20 Colloquia Latina.

ad nonam hic maneam apud matrem. P. It
diſcurſare poſſis. Novi enim morem tuum pe-
tulantem. T. Abſit a me omnis pectulantia.
Tantum meabo paululum, memor ſententiæ,
quam nuper in ſchola diſcebamus. P. Qujus?
T. Poſt cœnam ſtabis, att paſus milte meabis.
P. Sufficere poſſunt ducenti.

XLVII. De exuendis veſtibus.

P. Sine mora exue veſtes, Timothee. T. Ex-
uam, ut præcipis, & quidem celeriter, cum
ſomnus urgeat. P. Eſto autem ſimul memor
dicti Paulini: Exuite veterem hominem. T. Sed
quid eſt homo vetus? P. Homo vetus, ut (æ-
pe audiviſti, eſt naturæ noſtræ labes, a prima
noſtra origine attracta; hæc magis magisque
exuenda eſt. T. Sed quomodo? b. Inprimis ſub
noctem, ita, ut in conſcientiæ examine explo-
remus præteriti diei acdta, variaque noſtra er-
rata, & ea ſerio emendemus. T. Quomodo
autem fit ea emendatio? P. Vera agnitione,
demiſſa deprecatione, & ſerio propoſito emen-
dationis.
XLVII. De lecto.

P. Confer te in lectum, tanquam ad lethum.
T. Quid ſignificat lethum? P. Mortem. T. Pu-
tasne, me hac nocte moriturum eſſe? P. Non
quidem hoc arbitror, fieri tamen poteſt, ut
moriaris. T. Ego potius dormiam. P. Sed
ſomnus eſt mortis imago. T. Fortaſſe reſpicis
verſiculum: Stulte! quid eſt ſomnus, d,
niſi

E d

Tes l

L Dock

THunnle n

chpee hol

vettibes

7. Cuonrokn
Ven gniton
ropolio een⸗

o.
gtun Ahrhun
Moren. I. Du.
mele! . N
Uiwen Poreh 6
Ormiam. 1
Iloralle teſt

Colloquia Latina. 21

niſi mortis imogo? P. Hunc ipſe reſpice, mor-
temque ac ſepulchrum tuum meditare, ſic non
eris ſtultus, ſed ſapiens,

XLIX. De nocte.

P. Compoſuiſtine te ad ſomnum? T. Utique
me compoſui. P. Ergo obdormiſce, mox ex-
tinguetur candela. T. Sic atra nox me terre-
bit. P. Non habebimus noctem obſcuram, ſed
ſubluſtrem. T. Ego nihilominus terreor. P. Ca-
pe ſomnum oculis, & timorem DElI fiducia
leno animo, ſic nullus erit terror tene-
Vrarum.

L. De cuſtodia angelorum.

P. Quid te adhuc jactas in lecto, inquiete?
T. Fortaſſe ducam totem noctem hanc in-
ſomnem. P. Qua de cauſa? T. Metus mihi
adimit ſomnum. P. Quid metuis? T. Tene-
bras immo mures & ſpectra. P. Omitte
iſtum metum, nam vanus eſt; habes ſanctos
angelos cuſtodes. T. Ubi ſunt? eos non vi-
deo. P. Nec poſſunt videri, tamen revera
adſunt, & pro nobis agunt excubias. T. Ex-
periar, an capere poſſim ſomnum. P. Quie-
ſce placide. T. Ego tibi quoque, chariſſime
præceptor, placidam noctem ap-
precor.

õ
B 3 COl-

X 6NHN ν2οτι⁰ RHMWMο πnHιοαμυe¼̃

COLLOAQAUIA
SEYBOLDIANA.

—,n

LI. Serum prandium.
CONN ADUS & DANIEL.

C Quando vis prandére? D. Ego jam pran-
„ di. C. Quotâ horä. D. Semidecima.
C. Tam cito igitur prandetis? D. Sic fere ſo-
lemus æſtate. Vos autem? C. Non prande-
mus ante undecimam, interdum poſt duodeci=
mam. D. Papæ! cur non citius? C. Expectan-
dus eſt pater, dum e curia redierit. D. Raro
igitur mature in ſchola eſſe, & precibus inter-
eſſe poteris? C. Raro admodum a meridie in-
terſum. D. Hoc impium eſt. Nonne mater
poſſet tibi dare prandium ante reditum patris
e Senatu? C. Poſſet quidem, ſed pater vult
a me expectari. D. Quamobrem? C. Quia
ſic illi placet. D. Nunc mihi tacendum eſt,
os enim mihi occluſiſti. C. Cur es tam curio-
ſus percontator? D. Puer ſum, & pueri ſem-
per cupiunt aliquid ſeire novi. C. Fateor: ſed
eſt modus in rebus, ut præceptor nos ſæpe do-
cet. D. Ergo diſcedamus, ut te Pranſum Gen-
eras.

later in
Ss R'r bei
enet Gpſcien
Kan wehm
En. N.
W WNNS.
obneni ene he
ierk gulen in
bne) in⸗
li trtr nil
Mlr dne
ihlr innoni
Ai egnlorn
lalertkere le in
Kil ſol; 8

Nere

ndiun.
04WL.

0 lgopmrn.
0D. Eemigerina.
N D. Kekereb⸗
CN
etum dol motei
Gtie Chice
lellert. 0. Nn
Eprecibis i
Oduma mericie i⸗
ſ. MWone natet
teteliumn ani
n, ed puer
Chrem C. Qui
bi oendun e
Cures tam curii
ſun, Lreri
4. CEeot:?
Gar mos
mer⸗
Kaß ⸗

Colloquia Latina. 23

seras. C. Ignoſce, quæſo, ſi qua in re te of-
fenderim. D. Ego abs te idem peto; ego, in-
quam, potius, qui te offendere potui loquaei-
tate mea.

LII. Ingeniorum diverſitas.
HENRIOVUS & 3AC0OBVUS.

H Jacobe! J. Quid vis? H. Repetamus
un lectionem. J. Non eſt mihi otium.
H. Quid habes negotii? J. Volo ſcribere.
H. Quid ſcribere paras? J. Dictata præce-
ptoris. H. Cur heri non ſcripfiſti? Qo
tempore ſcripſiſſem? H. Dum luderetur.
J. At ego nolebam amittere ludendi occaſio-
nem. H. Ah piger, nihil aliud quam luſio-
nes meditaris. Nonne diebus Mercurii &
Sabbati ternæ horæ nobis ſunt liberæ? J. Li-
beræ quidem ſunt, ſed luſui deſtinatæ (at-
tributæ). H. Immo partim luſibus, aut ali-
cui honeſtæ remiſſioni, partim ſtudio litera-
rio ſunt dicatæ. J. Fateor, ſed duntaxat iis .
qui volunt immori ſtudiis. H. Annon pote-
ras heri ſesquihoram, aut ſaltem horam uni-
cam detrahere de ludo tuo? J. Tu ſtude,
quam diu voles, ego vero ludam, quamdiu
libebit. H. Per me quidem licebit, ſed in-
terim parum promovebis in literis. J. Non-
ne præceptori ſatisfacio? H. Utcunque. J. Tu
igitur vis eſſe ipſo præceptore ſeverior? Omit-
te me tandem. Age tu tuum negotium, ego
meum. H. Age, ut libet. .

B 4 LIIi.

Colloguia Latina.

LIII. Equeſtria.
RKICHARDUS & SAMVUEL.

R Profer ocreas, nam equitandum eſt.
* S. En, adſunt. R. Probe equidem abs
te curatæ, totæ albent ſitu. Opinor, nec
exterſas, nec unctas hoc anno, adeo rigent
Præ ſiccitate. Exterge ſubuvido panno, mox
unge ad ignem diligenter, ac macera, do-
nec mollelcant. 8. Curabitur. R. Ubi cal-
caria? S. Adſunt. R. Verum, ſed obducta
rubigine. Ubi frenum & ephippia? S. Sunt
in promtu. R. Vide, ne quid deſit, aut ne
quid ruptum, aut mox rumpendum, ne
quid nobis ſit in mora, cum erimus in cur-
ſu (itinere). Propera ad ſellarium (ephippia-⸗
rium) & hoc lorum cura reficiendum. Re-
verſus inſpice ſoleas equorum, num qui cla-
vi deſint, aut vacillent. Quam macilenti
ſunt equi, quamque ſtrigoſi? Quoties abſter-
gis aut paſcis illos in anno? S. Immo quo-
tidie. R. Nimirum res ipla loquitur. Jeju-
nant, opinor, nonnunquam totum triduum.
S. Minime. R. Negas tu quidem, ſed aliud
dicturi eſſent equi, ſi loqui liceret, quam-
uam ſatis loquantur ipſa macie. S. Curo
edulo. R. Cur igitur tu habitior equis?
S. Quia non paſcor fœno. R. Reſtat, ut ador-
nes manticam celeriter. S. Fiet.

LIV.

1es aked dihel

NANCrI

eguitindon 4
Pe elilen ,
Ohinor ) U
n, e iin
iounno, nor
1e Meerz, (⸗
In. N Ubi cal.
in, d bende
inia) 8 In
lt, a Ne
unencdum, Ne
Ror.
elardom enni
lfcenkam. N
n, Nun glie⸗
Qlan mclen
Coris Thlen
1 lnno go⸗
gunr ene
truen tridaum.
iten, Ed aliud
luerr, duam
Nack. . Cu
bubttior edus
Netur, uradn

„.

ler⸗

Colloquia Latina. 2 ⁶

LIV. Studium à cœna.
DANIEL & EN ASM.US.

D Quo properas? E. Fo cosnatum. Quid
tu? D. Jam cœnavi. E. Quot hor?
D. Quintâ, ut fere ſolemus. E. Quid nunc
ages? D. KRepetam aliquid eorum, quæ redde-
re habemus craſtino die. E. Ego didici ex Pæ-
dagogo meo, non eſſe tam cito a cibo ſtuden-
dum. D. Iſtud ego quoque didici, ſed nolo
nunc ediſcere. E. Quid ergo facies? D. Ego
quaſi animi cauſa prælectionem aliquoties par-
ticulatim legam & relegam. E. Quid tum?
D. Ita paulatim fiet, ut ſine cura, ſine tæœdio
ſine moleſtia bonam partem prælectionis edi-
ſcam. E. Iſta non ſatis intelligo. Et certe
videris mihi ultra ætatem ſapere. D. Non eſt
res adeo difficilis, quoniam te docere poſ-
ſem, niſi ad cœnam properares. E. De cœna
in tempore admones, ego igitur ejus cauſa me
domum recipio. Vale. D. Ducat te DEus &
reducat.

LV. Studiorum & ſalutarium monito-
rum contemtor.

KVDOLPHIUS & CAhOL.US.

R Quando repetes ludum literarium? C. Ne-
ſcio. R. Cur hac de re patrem non ad-
mones? C. Quid putas me curare? R. Pa-
rum admodum, ut credo. C. Profecto verum
dicis. R. Satis eſt ſigni, te non amare literas.

B 5 C. Scio

26 Calloguia Latina.

C. Scio legere, ſcribere, latine loqui, ſaltem
mediocriter: quid opus eſt mihi tanta ſcien-
tia? R. O miſerum adoleſcentem! Siccine
contemnis rem inæſtimabilem? C. Quid tu
ſic exclamas? Unde tibi videor miſer? R. Ami-
ce, nulla tibi a me orta eſt injuria. Quod
enim tibi dixi, non eſt convicium, ne tu in
malam partem accipias; ſed miſereor tui, quia
id contemnis, quod felicitatem parit. C. Lu-
crum, divitiæ & voluptas felicitatem pariunt.
R. Immo iſta multis fuerunt exitio; tametli di-
vitiæ ſunt donum DElI, nec nocent, niſi iis,
qui abutuntur. Verum enim vero nulla eſt
homini pretioſior poſſeſſio, quam virtus, &
rerum honeſtarum cognitio. C. Vis igitur
concionari, ut video. R. Utinam divinas con-
ciones audiviſſes diligenter! C. Hem, obtun-
dis me, nunquid vis? R. Ut bonam mentem
det tibi DEus. C. Eà fortaſſe tibi magis eſt
opus, quam mihi. Vale.

LVI. Patris ſollicitudo.
ELIAS & BFENEDIGTVUS.

E Audivi patrem tuum veniſſe hodie in Gy-
mnaſium. B. Verum audiviſti. E. Cujus
gratia venerat? B. Ut pro meis alimentis præ-
ceptori numeraret pecuniam, & me ſimul illi
commendaret. E. Nunquamne te ipſi com-
mendaverat? B. Immo ſæpiſſime. E. Quid
ſibi vult iſtà commendatione tam frequenti?
B. Amore vero me proſequitur. E. Quid tnn
B. Ideo

Mri
Sent re
Ne 4
menduy
e CNn
n ne nins
Cufenmt
n Cm wn,
kemnbeg as
Eehet)en
nn ltie
Piorines .
nlem,
nt unhin

i e
Weand, d
Cnnumnnn /
Pcenhptil
1es Pladnt

1
40OEA

n ſees
Nini
Miimmi 0
1glehnn
genpphon
h
müie

inini,
Vlcium he
Nnieror tui, N
ennit C.I
Tihen mgin.
ti, unetl i⸗
Icent, ull i,
n Nero nuln e
Ovum Fittus,
N C.V igtu
unm ükinns on
Men DMn
Ut bonum menter
le thi nie

Cnco⸗
00TYC.
iletwie n.
Crfl Cis
EsAürentspre
Are Cnl 1
nne de
jlim. bG
un ſlelt,

„'G

Colloquia Latina. 27

B. Ideo cupit me diligenter erudiri. E. Quid
ſicommendat, ut ſœæpius vapules? B. Ea eſt
fortaſſe cauſa, ſed quid inde? non propterea
diligit me minus. E. Unde iſtud colligis?
B. Quia puero tam neceſſaria eſt correctio,
quam alimentum. E. Verum quidem dicis,
ſed pauci ita judicant, nemo enim eſt, quin
panem, quam virgam, malit. B. IIlud eſt na-
turale omnibus, quis neget? ſed tamen patien-
ter ferenda eſt pœna, præſertim juſta. E. Sed
quid ſi pœna ſit injuſta? B. Ea quoque patien-
da eſt nihilominus. E. Cujus cauſa? B. Propter
JEſum Chriſtum, qui mortem injuſtiſſimam,
eamque acerbiſſimam tulit pro peccatis noſtris.
E. Utinam id nobis in mentem veniret, quo-
ties aliquid patiendum. B. Præceptor id nos
ſeæpe monet, quoties occurrit occaſio, ſed ſur-
dis narratur fabula, ut eſt in proverbio. E. Er-
go demus operam, ut ſimus poſthac diligentio-
res. B. Ita faxit DEus.

LVII. Cubiculum.
ANDEEAS &- GkaTIIAwVX.

A Quſ ita ſedes nutante capite? G. Dor-
miturio. A. Certe non dormituris, ſed
revera dormis. G. Fortaſſis. A. Quin ergo
ſurgis, & cubitum pergis? G. I mecum unaà.
A. Cur me petis comitem? an lemures times?
G. Minime, ſed quia friget lectus. Dic, ob-
ſecro, ecquota hora? A. Octava. G. Quo-
tam dicis? quota audita? A. Octava, inquatn⸗
adeo-

2⁰ Coltoguia LEatina.

adeoque nona imminet. G. Quid ais? vix fi-
dem habeo. A. Atqui vera loquor, nona pro-
pe inſtat, atque audisne illam? nonne præ-
dixi? G. Ergo tempus eſt eundi cubitum.
A. Ego nondum dormiturio. G. Vigila tu,
quoad placuerit, ego ibo. A. Abi, tu ſomno-
lente glis. G. Ita quidem tu me appelles, ſed
id nominis rectius tibi convenit. A. Res ipfſa
loquitur, uter major ſit glis. G. Nempe tu;
qui aliâs ſemper me prior cubitum te confers.
Ac demiror, unde hæ tibi jam vigiliæ? Mirum,
ni interdiu alicubi protenſus in gramine ſter-
tendo aliquot horas perdidiſti. A. Scilicet
de te conjecturam facis. G. Novi ingenium
tuum. A. Ex tuo ingenio alios judicas. G. Age,
voco te in pignus quodcunque. Si unquam
poſthac ante nonam lectum petiero, ſolidum
pendam. Viciſſim tu, ſi idem feceris, eâdem
teneberis lege. A. Placet conditio. G. Nunc
opto fauſtam noctem. A. Eho, oblitus es pre-
cum. G. Precabor in cubiculo tacite. A. Niſi
te ſomnus opprimat. Etiam prius aliquid
legendum fuiſſet ex ſacris. G. Id quidem fa-
cere ſoleo, ſed jam me urget ſomnus. A. Abi
ſane, dormi feliciter, ſubſequar, quando com-
modum fuerit.
LVIII. Materna indulgentia,
LUCAS & AOCOBVUS.
L. Audio fratrem tuum jam rediiſſe ex Gallia.
*J. Redilt. L. Solusne rediit? J. Non

omnino. L. Quis igitur cum illo? J. Quidam
civis

Srrioci,
Vferir. C
Doc Kaka

imn,

6 . — —
6t
4 hnr nn Pro⸗
ham! Wy Pre.

emnti ni

bi, min,
e aPpelſes,
it. 4, Nes i
6. Nenpe tn
ibm t

in gunine ker.
i A llen
. Mei ienun
ſlten. C 4ge,
We. N ungun
N Rid, Gnn
ben erb, elen
ndt. . Nr
o, obltus r.
lonctte, 4, N
in ri Muil
I gten t.
Conms. 4. AMi
r, uunco con⸗

leerie
SS
lile a
gitt

lor ]Ee

Colloquin Latina. 29

civis hujus oppidi, qui fere biennium illic mo-
ratus fuerat. L. Cur illuc iverat frater. J. Miſ-
ſus illuc fuerat a patre, ut gallice diſceret lo-
qui. L. Quam igitur ob rem non manlit illic
diutius? J. Non poterat ferre diutius matris
deſiderium. L. O tenellum adoleſcentem!
Quotum agit annum? J. Decimum ſeptimum,
ſi mater recte meminit, ex qua id audivi ſæpe.
L. Age, quo vultu a patre exceptus eſt eſus
adventus? J. Rogas? pater non ſuſtinebat il-
lum aſpicereé, quin etiam nec ſalutatione, nee
alloquio dignatus juſiit eum abire e conſpectu.
L. Quid præterea? J. Niſi mater cum lacrv-
mis interceſſiſſet, jubebat apparitorem arceſſi,
qui miſerum in carcerem conjiceret. L. At-
qui non poterat injuſſu magiſtratus. J. Neſcio,
tamen conabatur. L. Quid poſtea factum eſt?
Cubuitne domi veſtræ? J. Minime vero.
L. Ubi igitur? J. Noſtine ſororis mec mari-
tum? L. Tanquam te. J. Eo miſſus eſt à ma-
tre, dum patris ira deferveſceret. L. Qoid
tandem accidit? J. Egit interea mater cum
propinquis & amicis noſtris, ut iratum Pa-
trem mitigarent. L. Sic igſtur frater tuus cum
patre in gratiam rediit? J. Id non fuit magni
negotil, jam enim patrem pœnitere cœρÜH,Geat
quod ſic excanduiſſet, quodque tam inhuma-
niter excepiſſet filium. L. Nempe dies iram
ejus lenierat. J. Eâ tamen lege recepit illum,
ut promitteret, ſe in Galliam rediturum ſtatim
a vindemia. L. Vide, quam ineptus lit iſte in
matres noſtras affectus. J. Atqui matres ipſoe
ſunt

30 Colhoquia Latina.

ſunt in cauſa, cur enim adeo tenerè nos ada-
mant? L. Naturam cogere difficile eſt. J. Sed
quid hoc? dum fabulamur, a luſu ceſſatum
eſt. L. Nihil inde nobis acceſſit mali. Ad le-
ctionem conveniamus jam.

LIX. Patris in filium affectus.
MARNCUS &' HIEREMIA S.

N Quaâ pecunia emiſti librum iſtum? H. Quâ
* cenſes, niſi mea. M. Miror, unde ha-
bueris? H. Quid miraris? an tibi debeo red-
dere rationem. M. Egone exigo? H. Videris
exigere. M. Non exigo, inquam, ſed ſic ſo-
lemus inter nos familiariter & libere confabu-
lari, ut latine ſemper condiſcamus aliquid.
H. Ea res, fateor, plurimum confert nobis ad
latine loquendi facultatem acquirendam. Sed
nemo eſt tam lenis, quin interdum ſubiraſca-
tur. M. Eſt, ut dicis, ſed eſt brevis puerorum
ira. H. Quod autem de pecunia rogabas, eam
a patre acceperam. M. Quando venerat?
H. Abhinc octo dies. M. Miror, quod eum non
viderim. H. Non eſt, quod mireris. M. Quid
ita? H. Quia vix ſesquihoram hic moratus
eſt, cum enim de equo deſcendiſſet, meque
paucis eſſet allocutus: Aſcendamus, inquit, in
tuum cubiculum, ut tecum liberius colloquar.
M. Sed, antequam narres cætera, velim ſcire,
quid ſibi voluerit adventus ejus tam inopina-
tus? H. Falſo quodam rumore audierat, me
degrotare. M. Quid ille, cum præter ſpem te
Va=

ſni maon del
tm. MR
Uer won N
odetk o.

li0

Sar piren ſen,

in

—

lrt i,
ialeit
9 1 le,
9,A Mudſanm
tni i

Nafkecs

REMI/ 6
miſumd H
Mivr, utel.
1N thi Cebeo l
To H Vitn,
um, ſel ſe b⸗
Elbere conubr.
llaumms Tqi.
mCe WWd
Agcitentam N

inercun ſbin⸗

1. Mrey’ Pverorun
ni ogebip en
Muncdo ſeentt!
Dnloceun o
niens. 1. Ci
tam hie mokams
Leniſe, megt
danbs, blt,
beiiscologuu
en, Telm en
ein tun inan
Ne uudlemn4

nPerer 4

Colloquia Latina. 31

valentem offendit? H. Magno gaudio affectus
eſt. M. Quis dubitet? H. Dum me de vale-
tudine percontatus eſt, quærit tandem, ecquid
mihi ſit opus? Libro, inquam, lex aflium.
Tum ille promit ex marſupio decuſſem, eum
mihi in manum dat, & vale dicto, ſtatim con-
ſcendit equum, atque abit. M. Cur tibi plus
dedit, quam petiveras? H. Iſtud inepte quæ-
ris. Scilicet ita lætus erat, quia me præter
ſpem bene ſanum offenderat. Quod ſi vel co-
ronatum petiviſſem, libenter dediſſet mihi.
M. O quantum debes illi ſummo Patri, qui
tibi adeo bonum patrem dedit. H. Ne cogi-
tari quidem poteſt, quantum debeam; nam
etiamſi malum dediſſet, deberem tamen non
parum. M. Sed quid ceſſamus ire in ſcholam,
inſtat enim hora tertia. H. Eamus, in me
non erit mora.
LX. Ruſticatio.
URBANUS & CONR ADIS.
Cur hodie mane abfuiſti? C. Oceupatus
— eram. II. In quo negotio? C. In ſcriben-
dis ad matrem literis. U. Quid opus erat illi
ſcribere? C. Quia ad me lcripſerat. I. Ergo
reſcripſiſti? C. Proprie loqueris. I. Unde ti-
bi miſerat literas? C. Rure, nempe ex villa
noſtra. U. Quando rus profecta eſt? C. Su-
perioribus diebus. II. Quid agit ruri? C. Cu-
rat noſtra negotia ruſtiea. U. Quid potiſſimum?
C. Præparat ea, quæ ſunt opus ad proximam
vindemiam. U. Prudenter agit. C. Unde iſtud
pro⸗

32 Colloquia Latina.

probares? U. Omnibus in rebus adhibenda eſt
præparatio diligens. C. Quis te iſtud docuit?
I. Quidam Pædagogus dictavit ex Cicerone.
C. Quâ occaſione? U. Cum me admoneret,
ut me diligenter pararem ad ea, quæ poſtero
die reddenda erant. C. Profectò recte mone-
bat. U. Sed, ut ad propoſitum revertamur;
annon habetis villicum, qui curet ruri veſtra
negotia? C. Imô & villicam habemus, & fa-
mulos & ancillas. U. Quid igitur opus eſt il⸗
lic tuæ matris opera? C. Quia melius novit
providere rebus omnibus, quam iſti imperiti
ruricolæ. I. Nihilne amplius?: C. Sine me
finire propoſitum. U. Putabam te abſolviſſe:
Perge. C. Etiam præcipua cura domini requi-
ritur in re familiari adminiſtranda, ut ex patre
ſæpe audivi. II. Ergo pater tuus nunc deberet
potius in villa eſſe. C. Non poteſt. II. Quid
prohibet? C. Quia totus eſt in arte ſua occupa-
tus. U. Majorem, ut opinor, ex ea re fru-
tum percipit. C. Quis dubitet? U. Inde igi-
tur fit, ut relinquat uxori omnem curam rei
domeſticæ. C. Omainòô ſic eſt. U. Sed ma-
ter quando eſt reverlura? C. Vix aute perfe-
ctam vindemiam. II. Quid tu, annon ibis vin-
demiatum? C. A matre, ut ſpero, brevi ar-
ceſſar. Sed quæſo te, quid cogitamus? jam
omnes in auditorium currunt. I. Benè res
habet, curramus & nos, ne poſtremi
ſimus.

1 MN
4
ahpensbunm
ſimpells A t

ernt
Ca,

II.

big DIALOGI

L euet wun vetn . H0
ſguur n
Dis meiis an⸗ EX
n imi ANTIQUOν FOEDERE.
C. Sne n —
bam te mMoleile 2
nn tomnnitegu,

Vanda, W er utne I. ADAMUS. Geneſ. III.
Knd Argumentum.

Serpens Evam, & Eva porrò Adamum
impellit, ad veſcendum fructu vetito.

D lnrel DEus veròô ipſos tres ad totidem pœnas
ſem curam Ne .

ed ma. damnat.
ne perfe⸗ Serpens, Eva, Adamus, Jova.

h Pbrin
rſeo, Meri er
Cetttonds, jan
1. I Dene in
1e Pohrent

ur vetuit vos DEus veſci omnibus arbori-
bus pomarii? E. Licet nobis veſci fructi-
bus arborum pomarii: tantum DEus nobis in-
terdixit ea arbore, quæ eſt in medio pomario,
ne velceremur fructu ejus, neve etiam attinge-
remus, nili vellemus mori. §. Nequaquam
moriemini propterea: ſed ſcit DEus, ſi come-
. C deritis

34 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

deritis de eo, tum oculos vobis apertum iri,
atque ita vos fore tanquam Deos, ſcientes
boni atque mali. E. Ita plané videtur, &
fructus ipfe eſt pulcher ſaneè viſu: neſcio, an
ſit ita dulcis guſtatu: veruntamen experiar.
Vah! quàm, quâm dulcis eſt! impertiendum
eſt etiam marito. Mi vir, ſi ſcires, quàm ſa-
pidus ſit hic fructus, jam dudum comediſſes.
Accipe. A. Quando ita vis, faciam. Ah,
flagitium fecimus. E. Quid eſt? A. Nonne
vides, miſera, nos eſſe nudos? E. Video,
& me pudet: ſed quid nobis faciendum eſt?
A. Texamus nobis ſubligacula ex foliis, quibus
tegamus verenda. E. Benè mones: & eſt hic
ficus foliis magnis, & aptis huic rei. A. Sed
o nos infelices! videor mihi audire vocem.
E. Jova eſt. Miſeram me! vereor, ne depre-
hendat nos nudos. Abdamus nos in hoc den-
ſum nemus. J. Heus, heus, Adame, ubi es?
A. Auditâà voce tuâ in pomario, territus ſum:
& quia nudus eram, abscondi me. J. IUnde
didiciſti, eſſe te nudum? Numnam comediſti
de arbore, de qua præceperam tibi, ne come-
deres? A. Comedi quidem: ſed præbuit mu-
lier, quam tu adjunxiſti mihi. J. Quidnam
feciſti, mulier? E. Decepta à ſerpente come-
di. Y. Quoniam iſtud feciſti, ſerpens, tu eris
deteſtabiliſſima omnium beſtiarum, omnium-
ue animalium terreſtrium, & incedes in pe-
us „ & vorabis pulverem, quamdiu vives.
Quin etiam conciliabo tantas inimicitias inter
te & mulierem, interque ſemen tuum & ejus,
ut

ſ

]

—

2 ldhe

ſle .
Ulunnlk,
unntkinn

e N.
Uire 0 i

Dumn,

Renlen it
Er honn
U

Nehäiniiun

PCbid enn
WWrun iny
n lentes

Nne

—

. ,

1, E

e iln
lgtamen HWül
l perthn
eites, guun:

1

lerbls, Gibu

enio, lentits
nlime, ) I
Vumnam comeci
n töi, ne come⸗
El rebnit m

1iepene con
t,bpens, en
karun, omolun.
E eles in ⸗
,Iuumcid ſiß
6 inmiciciz
pen tuun

untigui Fwderis. 3 5

ut id conterat tibi caput, tu autem ei calcem.
Te quoque, fœmina, afficiam plurimis dolori-
bus & ærumnis, ut cum dolore parias, & tota
pendeas ex imperio viri tui. Et tu, Adame;,
quoniam morem gerens uzori tuæ comediſti
de arbore, cujus eſu interdixeram tibi, habe-
bis terram infœcundam tua culpa, & ex cea
quæres victum laboriosé, dum vives, cum in-
terim ipla procreabit tibi carduos & ſentes.
Tu veſcéris herbis terra naſcentibus, & cum
ſudore vults parabis victum: donec redeas
in terram, ex qua ortus es. Nam pulvis es,
& in pulverem redibis.

SENTENTIA.

Ob unius bominis inobedientiam mors intravit
in mundum. Diſöèe puer obedientiam.

2. ABRAHAMUS Geneſ. XXII.

Argumentum.

Abrahamus, juſſu DElI, filium ſuum
lſaacum vult immolare. Deinde, pro-
hibente DEO, immolat arietem.

Abrahamus, Haacus, CGenius.

am tertium diem iter facimus, & videor vi-
dere procul locum deſtinatum ſacrificio.
Vos hic operimini unà cum aſino, dum ego &
. C 2 puer

36 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

puer imus illuc, ut adoremus DEum, poſtea
redituri ad vos. Tu, lſaace, portabis hæc ligna
ad comburendam hoſtiam, ego feram ignem
& cultrum. Eamus! I. Mi pater! Abr. Quid
Vis? fili mi! I. Hic quidem ſunt ignis & ligna,
ſed ubi eſt agnus immolandus? Abr. DEus
providebit iple ſibi agnum in ſacrificium, fili!
interea pergamus. Ecce venimus in locum,
quem DEus dicebat mihi. Conſtruamus hic
aram. Rectè eſt: diſponamus lignum. Nunc,
mi fili! oportet, ut te colligem mactemque,
quando ita viſum DEO Optimo Maximo, cu-
jus voluntati reſiſtere nefas eſt. J. Mi pater!
ſi ita certum eſt DEO, fiat. Nam didici, ei ti-
bique parere in rebus omnibus. Abr. Pater
omnipotens, cujus eſt imperare, obſequor tuis
juſſis: tibique macto hanc hoſtiam hoc cultro,
meâ ipſius dexteräa. G. Abrahame, Abraha-
me! Abr. Quis me vocat? G. Cave, ne af-
feras manum puero: cave, ne lædas. Jam
enim mihi ſatis perſpecta eſt tua religio & pie-
tas, qui propter me non peperceris filio, eique
unico. A. Hem! quid hoc rei eſt? Sed video-
ne arietem in dumo hærentem cornibus? Salva
res eſt, vivet Iſaacus, hæc mactabitur gratior
DEO victima.

SENTENTIA.

MWibil tam diſycile, aut durum eſt, gquin is
poſſit, qui credit. DEus ſuorum pietatem re-
muneratur.

3. JA-.

Atifn
—

en

nn dolt
rasterlen
gn een inen
Dater! 4O

iu ignib

ninus in ſoeum
Colluamns K
lnn. Nur,
en makemte,
ino Mrino, er.
t LM Me
Nn ici,eit.
ſib. hr. Doter

Abrarame, Muhr
1 6 (ne, ei
e, Ne Mca. a
Ena lelgio ⸗
! Eg nideo⸗
noornbus: oln
ubzkiur grain

14.

Aurun eſ, ſin

Grunn Pieimet

antiqui fœderis. 37

3. JACOBUS PROTFUGUS.
Gen. XXVIII.

Argumentum.

Jacobi profugi congreſſio cum Ra-
chele ſobrina ſua.

Jacobus, Paſtores, Rachel.

ratres! unde eſtis? P. Ex Chara. J. Ec-
quid nôſtis Labanem, filium Nachoris?
FP. Maxime. J. Valetne? P. Valet: at-
que ecce tibi Rachelem filiam ejus huc ve-
nientem cum pecudibus. J. Hem! diei
multum adhuc eſt, nec dum tempus eſt co-
gendi pecoris; quin adaquatis pecudes, dein-
de ituri paſtum? Z. Non poſſumus, donec
convenerint omnes greges, quò avolvamus
ſaxum ab ore putei, atque ita adaquemus.
J. Sed venit Rachel, agens pecus. Quid
ceſſo avolvere ſaxum, ut hauriam ei aquam,
atque hanc primam ab ea ineam gratiam. O
mea Rachel! amplectere me. X. Abſtine
tu manum, quis tu es? Y. Ego ſum Jacobus,
patruelis tuus, filius Rebeccæ. Non conti-
neo lachrymas præ gaudio. X. O felicem
adventum! Sed ego ceſſo ire in urbem, ut
nunciem hæc meo patri.

SENTENTIA.

Gaudent mutuo congreſſu conſanguinei. Sunt
autem pii omnes inter ſeſe divina conſanguini-

tate conjuncti.
C 3 4. JA-

33 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

4. JACOBUS REDUX.
Gen. XXXIII.
Argumentum.
Jacobus ex Meſopotamia rediens Eſa-
vum fratrem donis pacat.

Ejavus, Jacobus.

ſalve multum, mi frater chariſſime. Y. Sal-
ve & tu plurimum, germane mihi opta-
tiſſime. E. Ut te libenter amplector poſt lon-
gum ſpatium temporis? J. Et mihi profe-
tε jam diu nihil fuit jucundius, quàm nunc
videre te incolumem. Itaque præ gaudio non
teneo lachrymas. E. Nec ego poſſum non
Here, ita totus lætitia geſtio. Sed quid ſibi
vult iſte grex mulierum & puerorum, quos
tecum ducis? J. IIxores ſunt & liberi,
quibus me DEus, quæ ſua eſt liberalitas, di-
tavit. E Quid autem ſibi vult totus ille grex,
quem offendi veniens? Y. Volui te eo dono
mihi placare. E. Satis multa habeo, frater!
habe tibi tua. J. Ne repudia me, quælſo: ſi
te mihi propitium habeo, accipies à me mu-
nuſculum. Nam quod vidi faciem tuam, vi-
deor mihi vidiſſe numen quoddam: nec mi-
rum, qui mihi tam facilis fueris. Itaque quæ-
ſo, ut accipias à me munuſculum, quod ad
te adducétum eſt: poſtquam DEus pro ſua be-
nignitate tam multis bonis me cumulavit, ut

nulla re caream. E. Quando urges tantope-
1e,

Gini
N kan

N

. l N
PKen telacuam

men.

ni Cnnirt
em, eje
n. .

Alin antigui fäaderis. 39

— —

rè, accipio, etſi nihil opus erat. Age eamus;
ll ego ibo unà tecum. Y. Scis, pueros eſſe te-
neros, ovesque & capras & boves prægnan-
. tes; quodſi fatigentur vel unum diem, actum
nirdhenl, eſt de ovibus & capris omnibus, interibunt.
— Secd amabo i præ: ego pergam clementer &
4 placideé, prout poſtulant ea, quæ præ me du-
ee. co, ipſique pueri, donec veniam ad te in Seir.
E. Saltem relinquam tibi aliquot ex meis co-
chutcim. AI mitibus. J. Quid opus? gere, obſecro, mi-
mme mi t hi morem.

SENTENTIA.

Potentiorum ira comitate & ſubmiſzone eft
lenienda.

§. JOSEPHUS VENDITUS.
Geneſ. XXXVII.

Argumentum.

Joſephum ob invidiam vendunt fratres
mercatoribus Iſmaélitis.

Simeon, Levi, Ruben, Joſephus,
Judas, Mercatores.

Gotumn: nec ece vobis ſomniator ille! Agite, occida-

uuge gt mus eum, dejiciamusque corpus ejus in
Uerlem, dutt aliquam ſpecum. Z. Sed quid renunciabimus
Dtis pol patri de eo? J. Devoratum eſſe ab aliqua fe-

ne cumkin ra. Videbimus, quorſum evadant ejus ſo-

1o urgo mnia. K. Impium, ſic maculare manus ſanguine
C 4 pueri,

40 Caſzellionis Dialogi ſelectiores

pueri, idque fratris; deducimini ab iſta men-
te, nihil poteſtis gravius conſulere in nos, aut
in patrem noſtrum. S. Unde tibi inceſſit iſta
nova religio? Vis ergo, ſinamus eum vivere,
qui ſuis iniomniis portendit, nos omnes, iplos-
que adeôò parentes, fore ſibi ſupplices? An-
non dignus eſt, qui eat ſomniatum apud infe-
ros? X. Frater, ſi ita futurum eſt, qui ca-
veas? ſin minus, quid times? usque adeone
indignum tibi videtur, ſi puer imperitus ſomnia-
vit? quid poteſt eſſe culpæ in ſomniis? Po-
ſtremò, ſi adeò obfirmâſtis animum, neque pot-
eſtis avocari ab iſto conſilio, eſt hic puteus
ſine aqua. Saltem abſtinete manus, demittite
in puteum: culpa erit aliquantò minor. & Ku-
ben, tu videris. Nobis certum eſt, perdere
puerum. Jo. Plurima ſalute vos impertio,
fratres amantiſſimi. S. At nos te malo maximo
impertimus;, qui ſomnias, te coli à fratribus,
quos nunc ſalutas tam blande. Agite, diſcin-
damus veſtem hanc verſicolorem, quâ pater
eum ornavit, delicatulum puellum. .ο6. Hei
mihi! quid cogitatis mihi facere? L. Neca-
bimus. Jo. Ah! ne facite. §S. Stat ſententia.
Jo. O fratres chariſſimi! per DEum Optimum
Maximum, per communem noſtrum parentem,
qui conficietur mœrore, obſecro, obreſftor;
quid feci? quod eſt meum ſcelus? quæ mala
mens vos agitat? §. Fruſtra rogas. Jo. PFra-
trem veſtrum? S. Certum eſt. Jo. Ah! ve-
ſter ſum, veſter ſum frater! . Surdo canis:

demittite. ℳ. At ego ſubduco me hinc, non
ſuſti⸗

7

hgemnmn

.

Grtiu,,

Geeint
en

4

lerun

nnun el, gul a
l Wne lenn
rinperius ſomnir.
L in Gmmis: o-
Fimom Neque por⸗
o, & bie en

Ame W Me
tuestemubne

Mrem, i vak
Uuelun. Yelkl
noee! l. Neer

dur ſen
1 Deon,
volunen n
bleco, Cbelio
cells? qun a

1gn. un
Saro

⸗

.

antiqui fæderic. 4

ſuſtineo adeſſe in tam triſti ſpectaculo. Zo. Heu
me miſerum! quo detrudor? nimirum ad ma-
nes. O pater, pater! quam triſtem nuncium
accipies de filio? in quanto luctu trahes vitam?
Juda! obſecro tuam fidem, miſerere mei, mi-
ſerere parentum. LZ. Sedeamus hic meridiatu-
ri. Ju. Video mercatores quosdam venien-
tes. Vultis auſcultare mihi? Quid profuerit
nobis cruenta cædes fratris noſtri? Vendamus
eum potius Iſmaélitis, quos videtis venientes.
Ne afferamus hoſtiles manus fratri: abstinea-
mus à ſanguine. Nam certéè, frater noſter eſt,
procreatus eodem ſanguine. Agite, ſinite vos
exorari. L. Recte ait. i. Sed ne forteé.
Ju. Frater, ne metue: amittes eum venditio-
ne non minus, quam nece. L. Ita eſt. Acce-
dit etiam quæſtus ex venditione: quem quæ-
ſtum amittemus, ſi eum necaverimus. Sz. Si-
no, fiat. Ju. Heus, mercatores! vultisne eme-
re puerum quendam elegantem? M. Fortaſſe:
fac videamus. Ju. Extrahite eum è puteo:
empturi ſunt. Zo. Nunc quidem mihi per-
eundum eſt, video: extrahor ad cædem.
Ju. Ne trepida, non necaberis, ſed vendèris.
En vobis puerum lepida forma! M. Sanéè bel-
lum, & ingenuum. Quanti eum indicatis?
Ju. Viginti argenteis. M. Accipimus. Ac-
cipite pecuniam.
SENTENTIA.
Invidia bomines impellit ad quodvis fueinus.
Et DEus ſuos non equidem deſerit, ſed, ut erplo-
ret, in extremos augores venire patitur.

C 5 6.J/.

4² Caſtellionis Dialogi ſelectiores

6. JOSEPHUS CAPTIVUS.
Gen. XL.

Argumentum.

Joſephus captivus interpretatur ſomnia
præguſtatoris & piſtoris Pharaonis.

Joſephis, Præguſtator Pharaonis,
Piſtor.
uid accidit, ut hodiè vultu ſitis adeo mœ-
* ſto? Pr. Somniavimus uterque, & care-
mus conjectore. Y. At habet DEus conjecto-
res. Agite, narrate mihi. Pr. Videbar mihi
in ſomniis videre ob oculos vitem, ex qua tres
palmites orirentur, quæ deinde, quaſi germi-
naret, produxit florem, unde uvæ plenæ ra-
cemis matureſcebant. Erat autem mihi in ma-
nu poculum Pharaonis: Itaque cepi uvas, eas-
ue in id expreſſi, deinde tradidi ei in manum:
i. Hæc eſt interpretatio: Tres palmites tres
dies ſunt: hinc ad triduum Pharao jubebit te
produci ê carcere, reſtituetque in locum mu-
neris priſtinum, ſtabisque ei ad cyathos, ut
ante. Quamobrem, ubi adeptus fueris hoc
tantum bonum, facito (quæſo), ut memine-
ris mei, præſtesque mihi hoc beneficium, ut
facias mentionem mei apud Pharaonem, me-
que extrahas ex hac domo. Nam ſurreptus
ſum clam ex terra Hebræorum: neque quie-
quam feci, quamobrem compingerer in carce-
rem. Pi. Recte ſane interpretatus es. Sed audi
meum

9 Cne ln⸗
orkech

Mmmns

Neptns
ſolnbin obe
ſoran n.

Ci Guilte

, Eii ri
ſcd Remenm

‚„
—

—
CANNN

l
X.

entun.

tntenretrulz
dMhnons,

Emn, lhmmmi,
.

Vltu ſts dee,
ls ltergne, Ar
lubet Dbos one
i. H, icebar
0s fiten, e nnn
Ceine, guul ger
Wle IWr ſen!
Tnt amem mihiinn
league ceni ng 6
tracidi din manmm
Iits plmites t
n Phann inbehit
enne inloeum m
el ad cthos, d
Aeydiͤ it do
Nrlo), u menin
bhoc benekcium,
1d DPhataonem,
mn. Nam ſume
rum: Reglleen
Chingeren inn
neunns e 1

antiqui fæderis. 43

meum quoque ſomnium. Tria alba cani-
ſtra erant ſuper capite meo, in quorum ſummo
inerant Pharaonis omnis generis cibi piſtorii,
quos inde aves comedebant. ο. Accipe con-
jecturam. Tria caniſtra tres dies ſunt. Ab-
hinc trés dies juſſu Pharaonis ſecuri feriéris,
atque in crucem tolléris, ubi alites vorabunt
tuum cadaver.

SENTENTIA.

DEus piis arcana detegit: idemgue viam ad
eorum ſalutem ſæœpè longèò ante præaparat.

7. JOSEPHUS CONJIECTOR.
Geneſ. XLI.

Argutmentum.

Joſephus interpretatur Pharaoni duo
ſomnia, ob eamque cauſam Pharao præ-
ficit eum toti ¶Æigypto.

Pharao, Joſephus.

Jomniavi quiddam, quod nemo mihi poteft
interpretatione explicare. Te autem audio
eſſe conjectorem ſomniorum, ideoque te arceſ-
ſivi. J. Equidem is ſum, per quem DEus in-
terpretetur ſomnium tuum, Pharao! Itaque
narra. E. Videbar mihi aſtare ripæ fluminis:
atque ex eo exierunt ſeptem vaccæ bene habi-
tæ, & pulchræ viſu, quæ paſcebantur in ca-
recto. Eece autem deinde ſeptem aliæ graci-
eS

44 Caſtellionis Diologi ſelectiores

les & deformes ſupra modum, & tenui corpo-
re, quales nunquam vidi in Ægypto, quæ de-
voraverunt priores. Quas cum demiſiſſent in
ſua viſcera, tamen id non apparebat: adeòô
ſemper macie deformes erant, ut priùs. Ego
ſomno ſolutus ſum. Deinde rurſum oppreſtus
ſomno, videbar videre ſeptem ſpicas creſcen-
tes in uno calamo, opimas & formoſas: ſecun-
dum quas ſuœreſcebant totidem aliæ graciles
& tenues, & exeſæ uredine, quæ devorave-
runt ſeptem illas generofas. Hæc ego indica-
vi conjectoribus: ſed nemo eſt, qui poſſit mihi
explicare. YJ. Somnium tuum unum eſt, Pha-
rao! DEus præmonet te eorum, quæ facturus
eſt. Septem vaccæ generoſæ ſunt ſeptem anni
fertiles: ſeptem ſpicæ item idem volunt; unum
idemque ſomnium eſt. Septem vero vaccæ &
ſpicæ tenues, ſeptem alii ſunt anni, quibus fa-
mes vigebit. Hoc id ipfum eſt, quod dixi:
DEus, quod facturus eſt, tibi indicat. Sic
habeto: Septem annos proximos futuros eſſe
fertiliſſimos frugum terræ, præſertim in Ægypto,
quos ſequentur alteri ſeptem, ita infeſti penuria
omnis cibi, ut læta illa ubertas priorum ſit omni-
nò conſumenda fame. Tanta, inquam, la-
borabitur penuria, ut tantæ rerum abundantiæ
ne veſtigium quidem ullum ſuperſit. Nam
quod bis ſomniaſti, id ideò factum eſt, ut in-
telligas, omninò decretum eſſe DEO, ita ſacere;
idque brevi. Quare diſpice, Pharao! virum
aliquem ſcientem & peritum, quem præficias
.gypto, præterea curatores & ædiles anno-
n&»

Minn
h i Driig d
enſm ghe
n lcas crelcen.
Elhmolgs: ſeenn
len Ar gracis;
, e eforge⸗
Uno ero ncſen⸗
iſlit mi
mumm elt, Du.
m, gur faduns
Eun erenanni
ten Woprumun
n eNNN N
hemm, guhu

m
U

tig Mnud, i
Erumdundentie
umel, N in
Dr,inluett
Dhaol Nn
Krli⸗⸗

antigui faderis. 4 5

næ, qui legant quintas in .Æypto, cogant-
que quam maximum numerum frumenti, his
proximis ſeptem annis uberibus, quod condant
nomine tuo in urbes. Ita fiet, ut proximo ſe-
ptennio duplas conſequaris annonas, quibus
gyptus defendatur à fame & pernicie, alte-
ro ſeptennio. P. O ſalutare conſilium, & di-
gnum homine ſapientiſſimo? An quisquam ho-
die eſt, qui æquè ſpiret numen, atque hic?
Ergo cum DEus indicet tibi, Joſephe, tantas
res, non eſt dubium, quin tu ſis prudentiſſi-
mus & ſapientiſſimus omnium. Itaque jam
nunc volo, ut ſis gubernator domus meæ,
utque omnis meus populus pareat imperio tuo:
major ero te ſolio tantum. Et trado tibi cu-
ram & gubernationem totius Ægypti: atque
ad confirmationem hujus rei hunc annulum,
detractum meis digitis, induo tuis: teque do-
no hac veſte byſſina, & hoc torque aureo.
Jubeoque te vehi curru primo ſecundum meum:
& volo proclamari ante te: Congenulate! Ne
vivam Pharao, niſi tu unus eris in tota ay-
pto, cujus injuſſu non audebit quisquam vel
mutire. Deinceps jam non vocaberis Joſe-
phus, ſed Saphnatopancas, ut nomine ipſo
pollicearis interpretationem obſcurorum. At-
que ego tibi deſpondeo Aſnatam, filiam Pori-
pharæ Pontificis Heliopolitani. YJ. At ego
tibi, Rex! pro tantis beneficiis habeo gratiam,
quantam maximam poſſum: daboque operam,
DEO volente, ut nec te mandati, nec me re-
cepti muneris pœniteat.
SEN-

46 Caſtellionis Dinlogi Nleltiores

SENTENTIA.
DEus pios poſt dolores & infamiam mira
arte evebit ad voluptates & honores. Qubpd ſi
non ommnibus piis accidit in bac vita: at in Ju-
tura accidet. Nam prima pars vitæ Joſephi,
quæ calamitoſa füit, umbra eſt hujus vitæ pio-
rum: altera vero füturz. Atque idem dJico de
Jacobo & Davide. Ad gaudia venitur per do-
lores: ad bonores per infamiai: ad dulcedinem
per amaritudinem: ad altitudinem per bumili-
tatem: per mortem ad vitam.

8. JOSEPHUS AGNITUS.
Gen. XLIV. XLV.

Argumentuan.

Filii Iſraelis revocati de via, juſſu Jo-
ſephi, furti ſimulatè accuſantur. Tan-
dem Joſephus ſeſe eis aperit.
Præfectus domus Joſephi, Filii Iraèlis,
Judas, Joſephus.

Reſtate viri. Heus vos appello, ſiſtite greſ-
ſum! Hoccine eſt humanum factum aut
dignum hoſpitibus, penſare bonum malo? An
neſciebatis, eam eſſe, qua herus eſt ſolitus
potare? At etiam ſperabatis, eum ignoratu-
rum, qui eſt divinus? malè omnino à vobis
factum. F. Quid tibi vis, homo, cum tua

iſta iracundia? aut quid nos accuſas? E. Ira
vos

NW. d
MAN
Delce Me:
iſt, n clnin
Wruum! kod

ler unil.

NIICS.
I.

lenes un ⸗
Cllaten. Iak
et

Mi uli,
1.
r,ſtkte ge⸗
gum fatumn an
Onun melo 14
hens et dolin
eun igndlin
Olnnino ¹
homo, en
ecllas! /11

antiqui fæderis. 47

vos DEus amet, ut neſcitis? F. Nam qui
ſciamus? Y. Suffurati eſtis pateram heri mei.
Scitis nunc? At etiam ut fingunt vultum.
Ju. Pace tua dixerimus, vir optime: abſit
procul à nobis iſtud facinus. Tute ſcis, ut
reportaverimus ad te usque èe finibus Cana-
næorum argentum, repertum in ore ſaccorum
noſtrorum: tantum abeſt, ut ſuſtulerimus e
domo domini tui aurum aut argentum. Ita
tecum agemus. Si quem penes deprehenſa
fuerit patera, ipſe moriatur, nos omnes per-
petuæ ſervituti addicamur. P. Immòôò agemus
mitius. Qui fuerit convictus furti, mihi ſer-
vus eſto: cæteri liberi diſcedunto. F. Pla-
cet: deponamus ſarcinas ocyus; hem, ſcru-
tare, ut libet. F. Placet conquirere à maxi-
mi ſarcina ad minimi. Hic quidem non eſt,
neque hic: ſed profecto invenietur. Ubi ubi
eſt, diu celari non poteſt. Euge manifeſtum
furtum! hic eſt in ſacco minimi natu. An
etiam nunc poteſtis negare? deprehendine ego
furem manifeſtarium? F. Aperta res eſt, peri-
imus funditus. Heu rem miſeram & luctuo-
ſam! An ulli unquam mortales fuerunt æque
infortunati, atque nos ſumus? Ju. Equidem
nequeo ſatis mirari. Atat, data nobis ſuns
verba, redeamus properè omnes ad Saphna-
topaneam, ſi ulla ſupereſt ſpes ſalutis. Ah
Pater, pater! quam metuo malè, ne tibi ac-
cidat, quod metuebas tantopere. . Quod
facinus feciſtis hoſpites? An ignoratis, me
unum eorum eſſe, qui divinant? Zu. Quid
dice-

48 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

dicemus, domine? quid loquemur? quam
cauſam afferemus? DEus patefecit peccatum
noſtrum: ecce nos tibi ſervos, una cum eo,
apud quem inventa eſt patera. Jo. Bona ver-
ba. Imo ipſe unus mihi ſerviet, vos redite
ſalvi ad patrem veſtrum. Ju. Quæſo, ut li-
ceat mihi pauca loqui apud te, cum bona
venia. Nam tu quidem es alter Pharao.
Cum primum huc venimus (ut tute ſcis) fru-
mentandi gratiâ, rogaſti, numnam eſſet nobis
pater, aut frater. Nos reſpondimus, patrem
eſſe nobis ſenem, fratremque natum jam an-
noſo patri, cujus item germanus alter excelſ-
ſiſſet vitâ; illum tum ſolum reſtare domi cum
matre, patrique eſſe cariflimura: & tu juſtiſti
fratrem illum adduci ad te, quod diceres, vel-
le te videre. Nos reſpondimus, patrem non
poſſe carere eo, quin moreretur præ mœrore.
Tum tu interdixiſti nobis aditu ad te, niſi mi-
nimus natu frater compareret nobiscum. Nos
retulimus omnem rem patri. Cumque jube-
ret nos redire huc eadem de cauſa, negavi-
mus, venturos ſine fratre. Pater diceré, ex
duobus filiis, quos ſuſtuliſſet ex uxore, alte-
rum à feris devoratum eſſe, nec poſtea viſuim
ſibi: alterum ſupereſſe; qui ſi abduceretur 3
ſe, & aliquid humanitus accideret ei, nos fo-

re in cauſa, ut ſenex milſeré interiret. Nunc,

ſi revertar ad eum, neque reducam puerum,
quem unicè amat, ſimulatque viderit me,
morietur: atque ita fuerimus auctores milerri-

mæ mortis patris noſtri, ejusque ſenis. Atqui
Ego

tiii
—— —
7cn ei
,shis ſlen
9 Pis Gewan
leehn n
crinmfuln glet
ennni,in
10 nan Cle
osChnune
inengen

ſonhne
Uin pneg
Grentonbus

en. Wenmn n
n WeRaN
Oneſerentſet,

us eniit ne

os eſe fenm,
Utemumgne

Dlunik,gi⸗

un eſg in

is rioe.
ihamen,
8 ng

ikrancenr.

e, cum bn
3 Aler Pharn
etlte ſs) fr.
numm elet vobi
nng, pantem
on n A⸗
Gl Ater eſcef⸗
Alure omi cum
n: Am julli,
oldegres el⸗
NR N
Ur Ne mardt

Ctnad tey l i

et Nohiscmn N
(ungve ie
Caud⸗ Nlgan⸗
Puer cere, el
en WMole, Ae⸗
e aten im
6 Denceretan
eret el, d0 10
tertet. Nun⸗
Acun uelun
e ivert n
Cores ul⸗
le ſenis 4

antiqui faderis. 42
ego vas factus pueri ſiſtendi. Quare obſecro,
ut ego potius ſerviam ſervitutem apud te pro
puero, ipſe redeat domum cum fratribus. Ne-
que enim ſuſtineo redire ad patrem ſine puero,
ne videam mala, quibus afflictabitur. Jo. Enim
vero jam non contineo me, nec poſſum am-
plius diſſimulare. Vos exite omnes forâs. O
fratres mei, ego ſum Joſephus. Obſecro, eſt-
ne ſuperſtes pater? Quid obſtupuiſtis? ample-
Rimini me. Oh, non continec lachrymas.
Ego ſum Joſephus germanus veſter, quem ven-
didiſtis mercatoribus euntibus in Ægyptum.
Proinde ne angimini, neve dolete, quod me
vendideritis. Nam hoc totum profectum eſt
à providentia DEl, qui voluit, ut huc anteve-
nirem. Etenim duo anni fame infeſti elapſi
ſunt: ſupereſt adhuc quinquennium, quo ne-
que ſementis fiet, neque meſſis. Quamobrem
DEus præmiſit me in hæc loca, quèô ſciebat,
vos eſſe venturos, ut eſſet, qui ſervaret vos
paternamque domum. Itaque non vos, ſed
DEus miſit me, qui eſfecit, ut eſſem Pharaoni
pater, toti ejus familiæ dominus, univerſis
Æ.gyptiis princeps. Quocirca proficiſcimini
continuò ad patrem, & narratote ei, me eſſe
& vivum, & magnum, atque gratioſum:
proinde ne cunctetur commigrare ad me, cum
tota domo & pecoribus. Supellectilem ne
moretur: plurimam enim hic eſſe. Nam alam
vos in terra quadam feraci, non procul hinc.
Ecce vos videtis oculis veſtris, videt chariſſi-
mus frater Benjamin, ut colloquar vobiſcum
D meo

50 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

meo ipſius ore: licet agnoſcatis, & omnia re-
nuncietis patri. O mi Benjamin! teneone
ego te? ut libenter amplector chariſſimum mi-
hi capitulum? Agite, ampleétar vos omnes.
Salvete, fratres! redditi mihi poſt longum tem-
pus. F. Salve & tu, frater mitiſſime.

SENTENTIA.
DEus eſt miriſicus, etiam peccata ſuoruim con-
vertit ad ipſorum ſalutem.

9. MOSES EXPOSITUS.
Exodi II.

Argumentum.

Moſes infans, à matre expoſitus, re-
peritur à filia Pharaonis, & matri igno-
ranter traditur alendus.

Jacobeda mater Moſis, Maria ſoror, Ter-
muthis ſilia Pharuonis, Ancilla.

Hacusque evaſimus clanculum, & jam per-
venimus ad flumen. Nunc exponendus
eſt hic infans puer, ne Pharao reſciſcat, eum
eſſe ſervatum à nobis, contra ſuum mandatum
atque voluntatem. Nam quod ſervamus eum
jam tres menſes, fecimus cum magno pericu-
lo. Sed melius erat venire in diſcrimen etiam
de vita, quâm ſinere necari tam formoſum
puerum. O crudelem Regem, qui juſſerit in-
terfici omnes partus mares! quam multi iuns
per-

m,/id

Etie

aaut

Rlchin
Ii,

nn. leneone
Nrcheillrnn ni⸗
r mnne,
Wn. e
Dotlngnn.
Nitillne,

—
komi I.

enlldi le⸗
Kmmmligt⸗

Mirſinn

, Aii.

lum, & uum per⸗
e exponentls
0 nelleat, eun
Kuumnnandatun
olkmamts en
n magno ere
1 Elerimen eiit
f tum ſonmi
N gui ſaſe.

antiqui fæderis. 51

perempti juſſu ejus, in ipſo ingreſſu vitæ! Quæ
eſt unquam audita tanta immanitas, infantes
jugulari in ipſo limine & ingreſſu vitæ! O mi
filiole! ego mater miſera cogor, exponere te
hic in papyro: te, quem tuli utero, quem pe-
peri, quem per tres menſeés occultavi: & oc-
cultarem adhuc, ſi poſſem. O rem acerbam!
méne ſeparari à te, ſine ulla ſpe tui unquam
videndi? Quid me futurum eſt? quid te autem,
fili! quem hie deſero? Verum, cum non poſſi-
mus, quod volumus, velimus, quod poſſu-
mus. Quod meum fuit, feci, ut te occultum
haberem. Nunc commendo te clementiæ &
providentiæ divinæ. Vale, meæ deliciæ, va-
le, mi filiole! M. Mater, ego hic manebo in
occulto, ſi tu permittes, ut videam, quid fu-
turum ſit. J. Permitto, & domum redeo.
7. Hic eſt flumen, quo venimus ad lavandum.
Vos pediſſequæ hic inambulabitis ſecundùm
Humen: ego cum ancilla concedam in hunc re-
ceſſum amœnum & occültum. Sed quid vi-
deo in papyro, ancilla? viſe, quid ſit. Vide-
tur mihi eſſe ciſta. A. Et recte videtur, he-
ra: & quidem eſt oblita bitumine & pice.
7. Adfer eam huc: aperiamus. Ah milelle!
puer eſt vagiens, miſeret me ejus: Ex pueris
Hebræorum eſt. M. Venio in ſummam
ſpem conſervandi pueri. Accedam. Salve do-
mina! 71 Quid tu ais? M. Visne, ut arceſſam

tibi nutricem ex Hebræis, quæ nutriat tibi pue-

rum? Z. Bene dicis, arceſſe. M. Jam hic

aderit. Z: Bonis auſpicis huc deſcendi. Habeo

D 2 pue-⸗

52 Caſtellionis Dialogi Jeleltiores

puerum, quem curabo educandum pro meo.
Nihil potuit accidere mihi optatius, neque ve-
reor offendere meum patrem in re tam pia &
humana. Ah! ſcelus eſt jugulare partus recen-
tes. At quâm elegans eſt, quàm bene natus!
Nonne flagitium eſt necare tales pueros? M.
Hic tibi adduco nutricem, domina. . Mu-
lier, tu educabis mihi & enutries hunc pue-
rum. Ego tibi ſolvam mercedem. Y. Faciam.

SENTENTIA.

Quos DEus ſervare vult, eos egquidem in ſunm-

ma pericula venire patitur, at non perire.

I0. DUMUS. Exodi III. IV.

Argumentum.

Jova in dumo ardente alloquitur Mo-
ſen, eumque mittit in gÆgyptum ad li-
berandos Iſraélitas ex ſervitute.
Moſes, Jova.
Eum immortalem! quid monſtri video, du-
mum ita ardentem, ut tamen non conſu-
matur? Libet videre, quid hoc ſit rei. J. Mo-
ſes, Moſes! M. Quid eſt? YJ. Locus hic ſacer
eſt, noli accedere huc: detrahe tibi calceos de
edibus. Ego ſum DEus patrum tuorum,
Eus Abrahami, DEus lſaaci, DEus jJacobi.
Vidi anguſtias populi mei, qui eſt in Ægypto,
gemitum audivi, quem exprimit violentia exa-
torum operis. Novi labores meorum. Ilta-
que deſcendi, ut eripiam eos è manibus Ægy-
ptiorum,

nfit
—

4
„Kumdme
ommihntl⸗
„ Meen 1

ol

Em n he
eltu,

Doc efeoowen
Vlo nonselei

Unn, Ai he
pumrinoc
Cein

Mhin,
—
—
onarcro nen
dhuic, neſe ve.
enhRN
rdui
Elnengien
win heyeng,
teles nerde
Ctomia. 1N.
Auurez hune nn
len ),rin,

UIt.

aneitnin in
I r ſenre.
d I I.
in.
Nowürm Mr.
Moypnm adl.
eryiente,
hen.
Cnoniri riken,
tanen non conin⸗
Nelttei ,N.
7 boob hie ſer
abe tklcllceos⸗
pummm morun,
i, Drs ſaot
Gickin Muyn
nitiolenrne
es wedtun ?
g6 manibn⸗,.
,

antiqui faderis. 53

ptiorum, abducamque ex illa terra in terram
bonam & amplam, abundantem lacte & mel-
le, quam incolunt Cananæi, Hettæi, Amor-
ræi, Pherezæi, Hevæi, Jebuſœi. Et nune
volo mittere te ad Pharaonem, quò educas
populum meum, poſteros Iſraélis, ex Egy-
pto. M. Quis ego ſum, ut adeam Pharaonem,
educamque Iſraélitas ex 5Ægypto? J. Adero
ego tibi, atque hoc ſigno intelliges, te eſſe à
me miſſum. Cum eduxeris eos ex 5Ægypto,
coletis DEum in hoc monte. M. Age ſanè,
adivero Ifraêlitas, dixero, me miſſum à Deo
patrum ipſorum, quod eſt, dicent, nomen
ejus? Hic ego quid reſpondeam? YJ. Ero, qui
ero, dices Hraélitis; Ero miſit me ad-vos: di-
ces, inquam, miſſum te à Jova Deo patrum
ipſorum, Abrahami, Iſaaci & Jacobi, atque
hoc eſſe nomen meum immortale, quo nomine
volo notus eſſe in ſempiternum. I modèò, con-
vocatisque ſenioribus Ifraélitis dicito, te à me
eſſe miſſum, qui tibi apparuerim, quique ſta-
tuerim, eos reſpicere liberareque calamitate,
qua opprimuntur per Ægyptios, atque avehe-
re in regionem longè omnium feraciſſimam.
Ubi te audierint, (audient enim) adibis tu unà
cum ſenioribus Regem Ægypti, quem admone-
bitis nomine Dei Hebræorum, ut ſinat vos pro-
cedere iter tridui per deſerta, veſtroque DEO
ſacrificare. Nec vero me latet, non permil-
ſurum, niſi vi coactum. Quare afflictabo
gyptum miris modis, ut tandem emittat vos
libens. Quin etiam ne abeatis vacui, ponam
D 3 popus

74 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

populum in gratiam cum Ægypti's, perficiam-
que, ut mulieres egreſſuræ cxorent vicinas &
hoſpites vaſa aurea & argentea, & veſtem:
quæ deinde impoſita veſtris liberis exportabitis,
atque ita compilabitis Ægyptum. M. At enim
non habebunt fidem dictis meis, negabuntque
viſum mihi Jovam. J. Quid iſtud eſt, quod
tenes in manu? M. Virga eſt. J. Abjice hu-
mi: quid nunc, quid eſt? M. Perii, ſerpens
eſt. YJ. Ne fuge, ſed prehende manu caudam
ejus. Vides, rurſum virgam factam, ut cre-
dant, tibi viſum eſſe Jovam. Age rurſum,
immitte manum in ſinum tuum; educ: vides
tam albam leprâ, quam eſt nix. Nunc refer
in ſinum; educ: vides ſanam eſſe iterum, ut
eſt cæterum corpus. Quodlſi primo ſigno non
adducentur, ut fidem habeant tibi: at altero.
Sin ne duobus quidem prodigiis perſuafum eis
fuerit, ſumes de aqua fluvii, quam ubi fude-
ris in terram, fiet ſanguis. M. Quæſo te Do-
mine: neque antea eram diſertus, neque nune
ſum poſt tuum colloquium, nam laboro titu-
bantia oris, & tarditate linguæ. J. Ecquis
dedit os homini? aut quis facit mutum, aut
ſurdum? quis videntem, aut cæcum? Annon
ego is ſum? I modò: ego moderabor tuæ lin-

guæ, tibique ſuggeram, quid ſis dicturus. M.

Obſecro, mitte idoneum aliquem. J. Enim-
veròô odioſus es. Eſt tibi frater Aharon Levi-
ta, is bene diſertus eſt, ſcio: quin procedet

tibi obviam, teque viſo, lætabitur animo. Ei.
tu præibis verbis, quod voles: Ego verò mo-⸗

dera-

veconco
unenntn
Epphnkele

Nir rer,
1 fnwhe

ess, negablmne
il iſtuc ett, g
W Huc elt, gl
l. N Abice he
E beri, Epen

han tic
lim Ae fum
um, etoe: vid
ng. Nune re
Uun ele terun, u
hdiüna Ern un

WH

6 Ce
bierng, eggenm
1 an bor din
nerk. Eaui
ſick mnum, un
AIt cum? Annon
pocetlpor tue i⸗
idlscdurns 1
igten. ) bin
aet Annton i⸗
Go⸗ duin me⸗
eubitur unn. 4
les: oo ne⸗

antiqui fœderis. 55.

derabor tuo ori, & ejus, præmonſtraboque,
quid ſit vobis faciendum. Ipſe alloquetur po-
pulum pro te, eritque tibi pro ore, tu ei pro
Deo. Feres etiam manu iſtam virgam, qu
edes portenta. Abi ſane.
SENTENTIA.

DEus voce allorum dejicit hoſtes ſuos. De-
et eloquentia ſervire pietati.

II. JOSUA. Joſ. XXIV.
Argumentum.
Joſuæ concio ad populum, in qua

commemorat Jovæ erga ipſos beneficia:
& populus ſeſe Jovæ ſerviturum promittit.

Joſua, Populis.

Audite univerſi Iſraclitz, quamobrem juſſe-
rim vos huc convocari, & quid Jova DE-
us IHraélitarum juſſerit me vobis effari. Majores
veſtri olim incoluerunt trans flumen, videlicet
Thara, pater Abrahami & Nachoris, colue-
runtque deos peregrinos. Jova autem illinc
evocavit Abrahamum, autorem generis veſtri,
eumque perduxit per omnes fines Cananæo-
rum, & auxit progeniem ejus, deditque ei lſaa-
cum, Iſaaco autem Jacobum & Eſavum. Eſa-
vo aſſignavit Seir montem poſſidendum. Ja-
cobus, ejusque liberi deſcenderunt in Ægyptum.
Ibi cum excreviſſent in gentem magnam nu-
meroſamque & potentem, divexabantur ab
.gyptiis. Sed DEus Ægyptios mirè infeſta-
D 4 VIt„

56 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

vit, tandemque eductos ex .Æögypto Iſraélitas
deduxit ad mare rubrum. Quô Ægyptiis &
quadrigariis & equitibus perlequentibus eos,

invocaverunt Jovam, qui illos arcuit à vobis

denſa quadam caligine, immiſſoque mari eos
demerſit, ſpectantibus oculis veſtris tam inau-
dita facinora. Cum autem diu manſiſſetis in
ſolitudine, introduxit vos in fines Amorræorum
transjordaninorum: eosque bellum vobis infe-
rentes fubegit vobis, eisque conciſis, dedit vobis
poſſeſſionem eorum agri. Extitit deinde Balacus
Sephoris filius, Moabitarum Rex, qui vos bello
laceſſeret: arceſſivitque Balaamum filium Phe-
oris, qui vobis imprecaretur diras. Sed no-
uit DEus audire Balaamum, convertitque im-
precationem ejus in fauſtam precationem, &
Vos tutatus eſt à manu illius. Ita, trajecto Jor-
dane, perveniſtis ad Hierichuntem, & bello
reſiſtentes Hierichuntios, & reliquos populos
fuperaviſtis auxilio Dei; qui, quaſi miſſis ante
vos veſpis, egit vobis in fugam duos Reges
Amorræorum, nullo veſtro vel enſe vel ar-
cu: vobisque dedit & agrum non veſtro labo-
re cultum, & urbes ab aliis, quàm à vobis,
ædificatas, quas incolitis, vineisque & olive-
tis, quæ non ſeviſtis, vivitis. Quibus de cau-
ſis veremini ovam, eumque verè & ſincerè co-
lite, & auferte deos, quos majores veſtri co-
luerunt trans fluvium, & in Ægypto. Quod-
ſi non placet vobis ſervire ovæ, diſpicite ho-
diè, utrum ſervituri ſitis diis, quibus ſervie-
runt conditores veſtri trans flumen, an diis
Amor-

“
-

vunnn li

W n

]

1,.

aen Elti
Cenus tun
Urtts l
nc De⸗
Err en ia
n ceis de
W W M
Jm me Win
S. .
Dis ſorm a
luge plit een
Nine ninu een
Ehüm Ckun
batans einn
Elmid Eti
Ao, od t
Amt nnl n
Pei Een ed.

mdon

NNI
eni

ilcn,

lhin

n Tin manſſſetze
Nies Aromconm
lälum rbiint

concls Celt ots

ttceinedalrns

hen, Oifod belo
lummm fiumbhe.

lt (rs, Kl no⸗
nyCentevein.
n Meninen, &
. W Wifddl
erichumen, A eln
& rlnos Nh,
li gui nilsn
lgan Cn Neni
0 el elle vel ir
N un ſeſto kbo.
guim i ſobs,
neegte & olue⸗
Chnsceen
eerelneree
Guſes Felti er.
Eno.
Ne, (iſhicne⸗
, guibs E
Humen, 13

*.

antiqui Ffederis.

—

7
Amorræorum, quorum fines habitatis. Nam
ego quidem, & domus mea, ſerviemus Jo-
vg. P. Abſit, ut, omiſſo Jova, ſerviamus
aliis Diis. Nam Jova Dkus noſter eſt. Hic
eduxit nos, majoresque noſtros ex Ægyptia
ſervitute. Idem fecit in oculis noſtris mira
illa miracula, & nos cuſtodivit in omni iti-
nere, quod confecimus, & inter omnes na-
tiones, per quas iter fecimus, fugavitque no-
bis omnes gentes, & Amorræos incolas. Nos
uoque colemus eum; eſt enim DhEus noſter.
„Non poteritis colere jovam; eſt enim DE-
us ſacroſanctus, DEus rivalis impatiens, non
feret veſtra delicta & peccata. Quodſi, eo
relicto, coletis deos peregrinos, avertetur,
& vos non minus multis malis conficiet,
quâm anté bonis affecit. PZ. At eum cole-
mus. JY. Ergo teſtamini, vos deligere vo-
bis Jovam ad colendum? F. Teſtamur. J.
ſItaque tollite deos iſtos peregrinos, & ex-
piate animos veſtros jovæ, DEO Iſraélitarum.
L. Jovam Deum noſtrum colemus, & ei di-
do audientes erimus. J. Igitur conſignabo
hæc literis, & erigam hoc ingens ſaxum ſub
hac quercu, quod teſtis erit, (utpote quod
audiverit omnia Jovæ ad vos dicta) ſi forte
fregeritis fidem DEO veſtro.

SENTENTIA.
DEO, Servatori bonorumque Datori, ſer-

viri debet.
D 5 12. 62.

78 Caſtellionis Dialogi ſeletcziores
12. GEDEON. Judicum VII.

Argutwentum.
Gedeon delectu habito, dimiſſisque
domum imbellibus, caſtra Madianitarum
noctu explorat: deinde cum trecentis
militibus aggreſſus profligat.
Jova, Gedeon, Præco, Phara, Madia-
nita, alter Madianita, Milites.

(edeon „ tu nimis multos habes milites.
Quodſi cum iſtis copiis vinceretis hoſtes,
Iſraëlitæ jactarent, ſe victoriam adeptos eſſe ſuo
Marte, atque ita non ego laudarer, ſed ipſi,
id quod detraheret meæ gloriæx. Proinde cu-
ra, ut proclametur in exercitu, ut timidi re-
petant domum, & diſcedant ex monte Galaa-
do. CG. Præco! indicito timidis & cæteris diſ-
ceſſum, ſecundum legem, ut nôſti. Pr. Au-
dite, audite milites. Si quis ædificavit novam
domum, neque dedicavit, is domum repeda-
to (repetito), ne, ſi in prælio occubuerit,
alius eam dedicet. Item, ſi quis vineam con-
ſevit, neque profanavit, domum repedato,
ne, ſi occubuerit in prælio, alius eam profanet.
Item, ſi quis uxorem deſponſavit, neque du-
xXit, domum repedato, ne, ſi in prælio occubue-
rit, alius eam ducat. Item, ſi quis timidus
eſt, & molli animo, domum repedato, ne
animi ſui mollitie effœminet animos aliorum.
C. Reécte eſt, reſtant decem millia; disceſſe-
runt viginti millia. J. Sed ne ſic quidem ſatis
pauci

—
MGcun UI
n.
it
re

0, En
/. 1
Macle un
CUim tleceri
t.
M
lhert, MMi.
fn, Yite,
l hahes nii
Ericcrets

1
le

, t No Ne
li;zdſfontnon
6s Conmmn jeyetr
Nrelo oeonbnen,
guis rnem on-
Gowun Npeld
Ais en Nolanei⸗
,tegue or
Grioeceubie
guss Ommi
V lehednt⸗
er abimnos Nor
nilia; .
re ſe quices
l

6)

antiqui ferderis. 59

auci ſunt. Nam quo pauciores erunt, eo mi-
hi glorioſior erit victoria. Deduc iſta decem
millia ad aquas, ego eos illic tibi probabo, &
oſtendam, quosnam velim ire tecum, quos
item nolim. CG. Agite milites, deſcendite ad
aquas. J. Da operam, ut, quicunque lam-
bent aquam lingua, more canum, hos ſecernas
ab eis, qui ad bibendum procubuerint in genua.
G. Ita factum eſt. Superſunt trecenti, qui
duécta ad os manu lamberunt aquam; reliqui
omnes proni in genua biberunt. J. Per iſtos
trecentos dabo tibi victoriam, Gedeon, &
Madianitas tibi dedam. Quocirca jube reli-
quos omnes, ut domum repetant. C. Ite do-
mum IIraëlitæ, exceptis his trecentis, & no-
bis relinquite commeatum & tubas. I. Ge-
deon! deſcende, dum nox eſt, ad caſtra Ma-
dianitarum, ut intelligas, me ea tibi tradere.
Quodſi ſolus deſcendere vereris, deſcende una
cum Phara, famulo tuo, ut audias, quæ di-
centur, ut ita confirmeris ad invadenda caſtra.
G. Phara, deſcendamus clanculum in vallem,
ut exploremus, quid animi habeant hoſtes.
Pb. Placet. G. Cave, ne ſtrepitum edas; hic
eſt via. Ph. Tace, tace here. G. Quid eſt?
Ph. Jam non procul abſumus à caſtris. G. Sic
habet; audio ſtertentes, hic ſunt extremi ar-
matorum. Sed tace, neſcio quis loquitur.
M. Scin tu, quid ego ſomniaverim? Al. Sciam,
ſi dixeris. M. Panis hordeaceus videbatur
mihi volvere ſe cum ſtrepitu per caſtra Madia-
nitarum, qui tandem delatus eſt ad taperze eu⸗
lum!?

6o Ccaſhtellionis Dialogi ſelectiores

lum, quod valida vi impulſum & labefactum
à culmine dejecit. Al. Vis tibi certò interpre-
ter? Enſis eſt procul dubio Gedeonis, filii oæ
Iſraëélitæ, cui in manum dedit DEus Madiani-
tas, una cum univerfſis caſtris. G. Audiſti?
P. Atque equidem libenter. G. Satis habeo,
noſtra eſt victoria, redeamus ad noſtros. Ha-
bemus tibi gratiam, DkEus immortalis! qui
nobis bene fortunas hoc conſfilium. Ph. Non
eſt dubium, quin perierint Madianitæ. O fe-
licem noctem, & quovis etiam die clariorem!
G. Adeſte viri, expergiſcimini, vicimus: DE-
us dat vobis caſtra hoſtium. Sed audite dili-
genter, quæ dicam. Distribuam vos in tres
claſſes: feretis ſinguli ſingulas tubas manu, te-
ſtasque vacuas, & in teſtis tædas. Sed videte,
ut imitemini me. Cum venero ad extrema
caſtra, facitote, ut videritis me facientem.
Cumque audietis meam tubam, & eorum, qui
erunt mecum, vos quoque repente colliditote
teſtas, ſumtisque manu læva tædis, dextra tu-
bis, clangitote, & magnum ſtrepitum circum
caſtra editote, ſimulque proclamatote: gladius
Jovæ & Gedeonis. Auditis ne? Mil. Audi-
mus, & meminerimus. G. Vadamus. Jam
ferè media nox eſt, ventum eſt ad ultimam par-
tem caſtrorum; vos ambite caſtra; ſed excitan-
tur cuſtodes, clangamus properè. Mil. Gla-
dius Jovæ & Gedeonis. Jo, pzan! C. O
DEum immortalem, quid video! DEus con-
vertit ipſorum enſes in ipſos: confodiunt ſeſe
mutuis vulneribus. Mil. Ut cadunt crebri?
jam

Vnſcn, I
e Wrns
A0alile me

ktli Nlle
11 , Nn

iſlin,
n Nltee
ar ſtechmn
luniittn.
Elehnd
ehnd ſdli ſor
klit Db 8 .

lri 0 Nih

Eti S
Ingad noſtros, le

Eimnonals g

Un. 4) Ntr
Mutimte. 0 .
tin e chiorent
in, Min: Dl.
El Mdite eli⸗
dum wo in te
suNunund te⸗
iNn. Nlrie,
Nd W eiene
tertis me hneren,
Aben A NY
e tpene line
a tes Gelea .
hKeptum arcun
Clantpre:gealis
be) NAud,.
Vicumns. Jum
Aad unam par⸗
alruſel exetan⸗
rdenl 6.0
enl Dus er
6, confocdium
Huim

antiqui faæderis. 61

jam bona pars interiit, cæteri mandant ſe
fugeæ. G. Fugiunt: inſtate viri, urgete, con-
ſequimini, ſectamini, ut e tanto numero nul-
lus evadat.

SENTENTIA.

Cbriſtianum bellum quod in Gedeonico
adumbratur) à voluntariis, non coactis, ge-
rendum eſt; & praſtat, eſe paucos alacres,
qudm multos ignavos. Stulti duces milites
numerant, ſapientes ponderant.

13. SAMSON. Judicum XV.

Argumentum.

Samſon, vinctus ad Palæſtinos dedu-
tus, abruptis vinculis, occidit maxilla
aſini mille viros.

Judæi, Samſon, Palæſtini.

An neſcis, Palæſtinos habere imperium in
nos? §. Scio. J. Cur ergo incendiſti
ſegetes eorum magno noſtro malo? §S. Par
pari retuli. YJ. Atqui huc venimus, ut te
vinctum dedamus eis. §. Siquidem jureju-
rando confirmatis, vos non illaturos mihi
manus violentas, vinciatis licet. J. Fidem
damus. S. Agite, colligate, ducite, abdu-
cite, quantum poteſtis. P. Euge, adducitur
ille hoſtis noſter capitalis, qui immiſit ſcele-

ratas faces in ſegetes noſtras, nunc, nunc
ulciſce-

62 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

ulciſeemur. Nunquam hodie effugies, Sam-
ſon! hic tibi finis adeſt vitæ. S. Agite ve-
ròô, ſi quid animi habetis, aggredimini vin-
Gum. Experiar tamen, ſi quid habeo ſolita-
rum virium. Euge. P. Periimus, abrupit
vincula, ſed invadamus undique, non eva-
det; præſtemus nos viros. S. Sed unde mi-
hi telum? Ecce autem commodùm ſele offert
hæc maxilla aſini: hæc præbebit vicem cla-
væ. Pugnate viri pro virili: ſentietis, qui
vir ſimw. Hem tibi, qui primus vel lar eilis,
primus perito. Et vos, qui hie tàm densé
conglobati eſtis, ſentite, quæ ſint vires Sam-
ſonis, qui vincit inermis armatos. Heus, co-
gitatis pugnare pedibus? Quo fugitis? Hic adeſt
hoſtis, neprodite victoriam. Tu quidem hic jace-
bis, tu quoque adjungèris ei comes: dormite.
Euge Samſon! quantam cædem feciſti? Ma-
xillaà aſini quantam ſtragem edidi! mazxilla
aſini proſtravi mille viros.

SENTENTIA.
Qui DEI ſpiritu praditus eſt, inviltus
eſt, Fruſtraque conftringitur. DEus ſape vi⸗
liſſanis telis ulciſcitur boſtes ſuos.

14. SAULUS. I. Sam. IX.

Arguimentum.
Saulus quærens aſinas patris it conſul-
tum Samuelem vatem, & ab eo diſcit;
ſe futurum Regem.

Sael⸗

lalt,
—
e e, Km
Nle Riefe ſe.
5, Pgeinli in.
. Glc kaeſig.
lein, n
Unciane, Mon .

dec ince I

gui
Nins äihe “

I un demde

cdlendicſe

n cxden keli! N.
gen elid! nun
114.
itue , ini
bir /eni
h

1 dan. G

n. V
pins n

Ah

antigii faderis. 63

Sauluis, Puer, Puellæ, Samuel.

Ervimvero ſatis jam diu conquiſivimus aſinas,
neque invenimus: revertamur domum,
puer! ne pater meus, omiſſis aſellis, ſit ſol-
licitus de nobis. P. Non cenſeo, redeun-
dum eſſe re infecta. Ajunt, eſſe divinum
quendam & gravem virum in proximo op-
pido, qui quicquid dicat futurum, eveniat.

Conveniamus eum, ſi fortè indicet nobis id,

cujus cauſa venimus. S. Sed quid offeremus
homini? nam etiam pane exhauſtæ ſunt pe-
ræ noſtræ, nec habemus, quod dono demus
ei, & ire vacuos religio eſt. P. Tace: eſt
mihi in prælentia quadrans ſicli argentei,
quem dabo ei, ut indicet nobis, quam viam
inſiſtamus. (Olim inter IIſraëlitas, qui ibant
conſultum DEum, dicebant, ſe ire ad Viden-
tem; nam qui hodiè dicitur Vates, olim vo-
cabatur Videns.) S. Rectè mones, eamus.
Ingrediendum eſt hoc aſcenſu arduo. Sed
video puellas, quæ exeunt aquatum, adea-
mus eas. Heus puellæ! annon hic eſt Va-
tes quidam? P. Eſt: & quidem incidetis in eum,
ſi pergetis, properate modò; nam hodièe venit
in oppidum, quia populus facturus eſt rem di-
vinam in ſacello. Simul ac introieritis in op-
pidum, offendetis eum, antequam aſcendat in
ſacellum epulaturus. Populus enim non inibit
epulas ante adventum ejus, quoniam ejus eſt
conſecrare ſacrificium: poſtea epulabuntur in-

vitati. Itaque aſéendite, non eſt dubium,

quin

64 Caſtellionis Dialogi ſeleltiores

quin inventuri ſitis eum. S. Habemus gratiam,
aſcendamus in oppidum. Sam. Video adole-
ſcentem huc venientem unàâ cum puero. Ni-
mirum hic eſt, quem heri prædixit mihi DEus
venturum ex regione Benjaminitarum, ut eum
undtione creem imperatorem Hebræorum, ut
eos vindicet ab injuria Palæſtinorum. S. Ama-
bo te, indica nobis domum Vatis. Sam. Ego
ſum ille: conſcendite ante me hunc collem:

hodie epulabimini mecum: deinde dimittam

vos manè, & indicabo vobis, quicquid cogita-
tis cum animis veſtris. Quod attinet ad aſinas
perditas tertiò abhinc die, tu ne eſto anxius de
eis, repertæ ſunt. Sed quorſum de aſellis?
Ad te veniamus. Debes exiſtimare, te eſſe co-
lumen totius noſtræ nationis, omniumque ſa-
lutem poſitam eſſe in te, tuaque domo pater-
na. §. Quid ais? In méne, qui genus refero
ad Jeminem, ortus ex obſcuriſſima familia Ben-
jaminitarum, quæ tribus eſt minima Iſraélita-
rum. Sam. Concedamus modôò in hoſpitium:
DEus providebit cætera.

SENTENTIA.

DEus opera ſua inopinatis occaſionibus ad
exitum perducit.

15. SAMUEL. I. Sam. XII.

Argumentum.
Samuel jam ſenex innocentiam ſuam

& DEI in Iſraélitas beneficia commemo-
rat:

Anecis
nede
MradNn s

I

.
4

Ne
„ ((War
Ait u nc

iſltne
. Anbenn Cr

bgnttinn
in en Aole.

Uhi cum en dr.
Amipitrum,ren
n Ektrronn, 1
Aromm. ar.
niis, Jyn lor
me hun colien:
1 Cenes dinitun
Aneſnclogte⸗
d rintad ninas
unetkankinse
Purfun de mlisl
Alünge, elech⸗
S,Gminncle ſe
ur Nd E
ene, gli end in
Meurtimkmiiae
el niim Itdlr
Nod in oßitim

IIA.
õ

1n. W.

.
4

Tocentin 4
rcin cum⸗

antigui faderis. 65

rat: eorumque peceatum reprehendit;
qui Regem ſibi depopoſcerint: & impe-
trato divinitus tonitru, eos ad obedlen-
tiam cohortatur.

Samuel, Iſraèlitæ.

Eri ego vobis in omnibus obſequutus Re-
gem creavi, deinceps jam vobis præfutu-
rum. Nam me quidem jam ſenem eſſe, indi-
cio eſt capities. Mei liberi inter vos degunt3
& ego vobis jam ab ineunte ætate prœfui Hc
adlum, reſpondete mihi coram Jova & ejus
uncto; ſi cujus bovem aut aßnum lüſtuli; ſi
cui injurius aut violentus fui; ſi à quoqam
præmium accepi, ut in ejus culpa connivérem?
paratus ſum vobis reddere Z. Neque injurius
in nos, aut importunus fuiſti, neque quicquam
ab ullo accepiſti. V. Teſtis eſt hodie apud vos
& Jova, & Jovæ unctus, nihil habere vos;
quod me accuſetis. I. Planée. §. Adeſte igi-
tur; placet vobiſcum diſputare, quantà Jova;
& Moſis & Aharonis creator, & majorum ve=
ſtrorum ex .agypto reditus autor, tum in vosz;
tum in majorés veſtros beneficia contulerit.
Cum migraſſet jacobus in Ægyptum, invoca⸗
tus à majoribus veſtris lova Moſen miht &
Aharonem, qui illos ex 5Ægypto eductes in hoé
loco collocrunt. Poſtea iphus oblites eman-⸗
cipavit Siſaræ; duci cxercitus Hazoris;, tum Pa=
læſtinis, & Moabitarum Regi, à quibus bello
Vexati lunt. Deinde invocantibus eis ovam;
Pec⸗

66 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

peccatumque confitentibus, quòd, co relicto,
Baalem & Aſtartam coluiſſent, & auxilium
contra hoſtes orantibus, ſeque ei ſervituros
pollicentibus, milit Jerobaalem, & Gedanem,
& Jephtham, & Samuelem; per quos ita vos
ab hoſtibus veſtris undique vindicavit, ut in
tuto eſſetis. Vos verò cum videretis, vos à
Nahaſo Ammonitarum Rege invadi, poſtulâ-
ſtis à me, ut, mutato rerum ſtatu, à Rege
vobis regi liceret, cum Jovam DEum veſtrum
Regem haberetis. Igitur ecce vobis Regem,
quem delegiſtis, & efflagitâſtis; Regem vobis
præficit jova. Si Jovam DEum veſtrum reve-
rebimini, eique ſervietis, & dicto audientes
ſine contumacia una cum Rege veſtro parebi-
tis, bene vobiſcum agetur. Sin minus, & vos &
Regem veſtrum Jovæ manus impetet. Jam ve-
rò agite, videte, quantam rem Jova jam nunc
in oculis veſtris faciat. Tritici meſſis nunc eſt,
quo tempore tonare aut pluere in his finibus
non ſolet. Atqui ego jam ovam exorabo, ut
tonet atque pluat, ut intelligatis, vos in Jo-
vam gravem culpam commiſiſſe, qui Regem
vobis popoſceritis. Jova, cœli terrarumque
DEus! emitte nunc tonitrua & nimbum, ut
hic populus ſuum peccatum agnoſcat. I. UIr
tonat! ut pluit! heu nos miſeros! Supplica
pro nobis Jovæ DEO tuo, ne pereamus, qui
ad tot ſuperiora noſtra ſcelera hoc inſuper ad-
jecimus, ut Regem nobis peteremus. S. Bono
animo eſte. Vos quidem iſta re graviter pec-
caâſtis: Veruntamen nolite à Jova deficere, ſed
eum

Uilcayit, in
ilererb,

ei

1
4 Poſtri

Ollere in his nit
erorabo,
,voo i

ſe, gui Repen
Cel terrumgge

Gu C inbum, u

“

1 Annt. I.1
le etemnlis)
e hoc intopet?
gerennls. 0
ln Nhire⸗
encen
NI

antigui faderis. 67

eum toto pectore colite, neve delciſcite ad va-
na iſta, quæ neque juvare poſſunt, neque de-
fendere; ſunt enim vantſſima. Neque enim
deſtituet Jova populum ſuum propter ſui nomi-
nis celebritatem, poſtquam ſemel cœpit, vos
ſibi populum habere. Ego quoque abſit ut
Jovam offendam, aut pro vobis ſupplicare,
vosque decente & recta via deducere intermit-
tam. Tantum Jovam metuite, eumque vere
& tota mente colite; videtis enim, quantam
rem apud vos fecerit. Quodſi peccatis indul-
gebitis, & vos, & Rex veſter peribitis.

SENTENLIA.
Juſpi homines (qualis fuit Samuel) nemini

bl⸗
JNaciunt injuriaun. Magna eſe bominum erga

DEum lenefciorum ollivio, qui toties, tam E-
deliter à DEO defenſt, tot lenefoiis cumulati,
tamen hominem Regem ſebi Jepoſoant, digni ſa-
né, quit inclemente Kegi ſerviant, gquando cle-
mentem repudiant. Immenſa eſt DEI'clementia,
gui ſtc ingratos tamen non deſertt. Mualtum va-
lent apud DEum preces juſtorum, gqui ettam alie-
no tempore vel pluviam pohſint impetrare.

16. GOLIATHIUS. I. Sam. XVII.

Arguimentum. D

David à Saulo impetrat, ut liceat
cum Goliatho pugnare, & illum cum fun-
da & pedo aggreſſus occidit.
E 2 David;

68 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

David, Eliabus, Goliathus, Iſrazlita qui-
dam, Alius Iſraëlita, Nuncius, Saulus.

Jalvete, mei fratres optimi. E. DEus det, quæ
velis, germane lepidiſſime! Ut valet pater?
D. Optimè, gratia DEO, meque miſit, ut vi-
ſerem, quid ageretis, vobisque afferrem pla-
centam & decem panes, & teſſeram veſtram g hkkiun
acciperem. Dedit etiam mihi decem caſeos an l Onti
ad centurionem. Sed quam ego vocem audio? a
G. Quid opus eſt vos exire ad prælio dimican-
dum nobiscum? Ego ſum Palæſtinus, vos eſtis
clientes Sauli. Deligite ex vobis aliquem, qui tr Mllen:
conſerat manus mecum, qui ſi ſuperaverit me Vonntd
prælio & interemerit, nos ſerviemus vobis, ſin dumunm ee
ego vicero, vos nobis ſervietis. Quanta ego ne uie
hodiè ignominia afficio inſtructos in acie Iſraé- A
litas? Date virum, quicum contendam ſingu-
lari certamine. D. Quis eſt importunus iſte
& turgidus Gigas, qui tantopere deſpicit nos
præ ſe, cujus vocem & aſpectum contremiſcunt
omnes, & refugiunt? J. Neſcio quis eſt, na-
tus in noſtram perniciem & dedecus, cum quo
nemo audet conſerere manum, adeo ingens eſt
& terribilis. LD. Quid ergo præmii feret, qui
ſuſtulerit eum de medio, & aboleverit hoc tan-
tum probrum Iſraélitarum? Nam quis eſt im-
purus iſte Palæſtinus, qui inurit tantam notam
ignominiæ caſtris DEl immortalis? J. Si quis
eum dejecerit, Rex eum valdè ditabit, loca-

, Aos.
aeum

bitque ei nuptum filiam ſuam, donabitque im- e
munitate perpetua domum ejus paternam. E. x

Cur

antigui fœderis. 69

Qur veniſti huc improbe puer, aut cur deſeru-
iſti pauculas illas oviculas in ſalru? Ego no-
vi temeritatem audaciamque tui ingenii. Mi-
rum, ni veniſti ſpectatum prælium. D. Quid
ego commiſi? Annon erat cauſa, cur veni-
rem? Sed adibo alios. Heus tu! quo præ-
mio afficiet Rex eum, qui occiderit imma-
nem illum Palæſtinuum? H. Maximo. D.
Quonam? ·H. Ornabit eum maximis divitiis
& opibus, committetque ei natam ſuam uxo-
rem, & liberabit domum ejus patriam in
e perperuum. LD. Condignum ſane præmium
ntiuen, i & regale. Equidem auſim aggredi hominem.
ulneneim Neſcio, quomodo geſtit animus, indignatur-
Eenpratn que, tantum licere cuiquam in populum DFEI.
Heccine ut patiar? Impune ergo nefanda il-
la probra evomuerit in ſacram gentem? Mo-
uncnmtni ri me malim. M. Adoleſcentule! jubet Rex,
dinmmum ut venias ad ſe. D. Nihil eſt, quod faciam
tunper eßtn libentius. Eamus. O ſi fiat mihi poteſtas
Eedhmceenen pugnandi cum eo! quantum bellum conlfe-
Ncsh; cero? vel potius, quantum bellum conſece-
ECkes I rit DEus, uno occilo? M. Adduco tibi hic
Gn, KWeiene adoleſcentulum, Rex! quem juſſiſti arceſſi.
ofnni kerte . Quid audio, David? tune dixiſti, te
Erloeethocu audere in Palæſtinum illum portentoſum, qui
Nn s ? perterrefacit totas noſtras acies? D. Bono
Inturum e animo es, 6 Rex! ne deſpondeat quisquam
tls Js animum. Vos ſpectabitis, ego ipſe ſubibo
lce dut“ hoc certamen, & congrediar cum Palæſtino.
m, Conntien J. Vide, quid dicas, David! Num poſſis pu-
esee ghare cum eo, adoleſcentulus & rudis belli,
0 E 3 cum

icgne AMenen 1.
Releram jelten
Iliki eren geen
negoocen ando
Ead rrlocinion.
Plrfing, wos et

70⁰ Caſtellionie Dialogi ſelectiores

cum viro robuſtiffimo & in armis exercita-
tiſſimo jam à puero? D. Nihili facio neque
vires, neque uſum armorum ejus, habeo lon-
ge aliam rationem certàandi Audi, quid di-
cam. Cum aliquando paſcerem oves patris
mei, leo unà cum urfſo invaſit gregem, ovem-
que corripuit. Eum ego conſecutus cecidi,
eripuique ovem e faucibus ejus. TPum urfſus
in me irruere; ego verò prehenſum roſtro
ad terram affligere & cædere, atque ita oc-
cidi & leonem & urſum. Non dubito, quin
idem exitus maneat nefarium hunc & teter-
rimum hoſtem, qui audet proſcindere con-
vitiis exercitum DEl immortalis. Jova, qui
defendit me à leone & urſo, idem defendet
me etiam à Palæſtino iſto. §. Quando tan-
ta fiducia es, per me licet deſcendas in cer-

H

tamen. Adſit tibi DEus! Veruntamen es ar- ce) ed etum

mandus. Volo accommodare tibi mea ipſius fodertinn
arma. D. Nunquam equidem arma tuli. Sed 1
faciam periculum, ſfi poſſum uti. Hæc lori-
ca valde me gravat, caſſis quoque premit
caput, etiam caligæ ſunt duplo majores,
quam pro meis pedibus, nec enſis admodum
decet meum latus, videorque magis alligatus
enſi, quâàm enfis mihi. Vah! non poſſum
ingredi cum his impedimentis. Apage hæc
arma, non ſum aſſuetus his ferendis, malo
ferre nota tela, pedum dico & fundam,
una cum his quinque lævibus ſilicibus, quos
geram in ſacculo. Bené ſpera, Rex! cernes
me hodie victorem redeuntem cum exuviis
homi-

lum hone & u.
ket profclogere on

s. orz, gli

6 Ange
6s Kreonis, n
(co R kunan
8 Klicbusi
henn; gein

antiqui faderis. 71

hominis ferociſſimi. S§. Ita faxit DEus! G. Vi-
deone ego hominem venire ad me? Tandem
habebo, quocum certem. Sed quæ, malum!
intemperiæ agitant Iraëlitas? Quis miſit no-
bis hunc pulchellum puſionem rubicundum?
Heus puer! méne putas canem, qui cogites
pugnare pedo? ut te dii deæque omnes, quan-
tum eſt, perdant! Accede ad me ſodes, ut
jam propinem te dilaniandum & comedendum
volucribus & beſtiis. D. Tu quidem adoriris
me, fretus gladio & haſtili & ſcuto: ego
vero aggredior te armatus ſolo nomine Jovæ
armipotentis, DEI copiarum Iſraélitarum, in
quas tu hodie contuliſti omnia maledicta. Ho-
die DEus concluſit te in manum meam;, ut te
dejiciam, abſcindamque tuum caput, & pa-
ſcam volucres & feras, non tantum tuo cada-
vere, ſed etiam omnium, qui militant in ve-
ſtro exercitu, ut ſciant omnes mortales, eum
demum eſſe DEum, quem Iſraëlitæ agnoſcunt
& reverentur, diſcatque omnis hæc manus ſpe-
Gatrix, ovam non adhibere enſem aut ha-
ſtam in vincendo, cujus ſit unius gerere bella,
quique tradiderit vos nobis in manus. G. Proh
Jupiter! egone ut hodiè hæc audiverim, idque
à puero? At me DEus perdat, niſi te jam dif-
cerpo his unguibus! D. Quin age, ſi quid pot-
es; interim excipe hunc lapidem rectà in fron-
tem. Ohe Goliathe! corruis? qui modo ſta-
bas tam firme? At ego te contundam usque
hoc pedo. Hem tibi. Nunc iſtic jace, pro-
ſtratus manu pueri, qui modò ſolo aſpectu vi-
PE 4 1r08

72 Cahellionis Dialogi ſelectiores

ros, & cœlum armis territabas. Hic te puer
jugulat tuo ipſius gladio, caputque tuum hor-
rendum præfigit tuæ haſteæ, quod oſtentet

exkercitui.
SENTENTIA.

Nemo vel tam vin eſzt, quin facilè vincatur
abs quovis, adverſo Dl. vel tam puer, gucn
Jucilè vincat quemvis, propitio DEO. DEI. eſt
victoriag, & eredenti nihil arduum.

17. DAVID. I. Sam. XXVI.

Argumentum.

David noctu clàm in Sauli caſtra di-
reſſus ejus dormientis haſtam matel-
lamque ſurripit. Deinde degreſſus illine

procul clamore eum excitat, ſuamque
innocentiam teſtatur, in calumniato-
res invehens, & ille iniquitatem ſuam
confſitetur.

David, Abiſæus, Abner, Saulus.

Jter veſtrüm deſcendet mecum in caſtra ad
—Saulum? Abi. Ego. LD. Eamus ſenſim &
pedetentim per noctem, dum dormiunt hoſtes.
Omnes ſunt oppreſſi altiſſimo ſomno. Abi. Da-
vid, David! O. Quid eſt? Abli. Hic ſtertit Sau⸗
lus in tentorio, haſta humi ad caput ejus de-
fixa. Abner & reliqui temerè circum cum ja-

Cent.

in ſvi⸗ 1letkt
fal le, gn
in
1 4
tn, Nle

UClon.

Nn Myl.

.

ndrlicrlruc.
W wn.
Dtecenrluſin
elctit Hangr
, I Calunnute
iguteren ſun

er Itcn.

Hecun in caltra 1
0,Eamus ſenſtn
Coreniant holss
,Conno. Ai
,e Hieſterotd-
cuhut t

gecircoln *
n

antiqgui Foderis. 7
cent. Nimirum tibi DEus facit tui hoſtis pot-
eſtatem. Vis ergo, ut eum ego haſta confi-
gam ad terram uno ictu non repetendo? D.
Noli eum perimere; quis enim adferat manum
ei, quem Dbus undtione creavit Regem, quin
obliget ſe nefario ſcelere? Aut DEus eum per-
dat oportet, aut dies ei fatalis veniat, aut in
prælio cadat. Certé meam manum à¾ Rege
creato divinitus avertat DEus! Sed cape ha-
ſtam ejus & matellam, abeamus. Abi. DEus
bone! ut altè ſopiti ſunt? nullus omnino ex-
pergifcituaͤr. D. Non ſine numine hœæc Gunt.
Conſcendamus montem. Volo ego de ſummo
cacumine clamare Saulum, & ei oſtendere, me
non minus fidum, quam quemvis eorum, qui-
bus ſtipatoribus utitur. Satis jam procul abſu-
mus ab eis, ne repentino eorum adventu poſ-
ſimus opprimi. Heus Saule! heus ſtipatores
Sauli! heus Abner! non mihi reſpondes? heus,
te appello, Abner! Abn. Quis tu es, qui cla-
mas regem? D. Næ tu es vir eximius, & di-
gnus, qui inter Iſraélitas principatum teneas.
Itane vero Regem dominum cuſtodis, ut eum
ad necandum miles quidam modo introierit ten-
torium? Haud egregium ſanéè iſtud feciſti. Per
DEum immortalem vos eſtis digni ſupplicio ca-
pitali, qui tam male cuſtodiatis dominum ve⸗
ſtrum, Regem à DEO conſtitutum. Quæſo,
vide, ubi ſit haſta & matella Regis, quæ erat
propter caput ejus. S. Eſtne iſta tua vox, fi⸗
li mi David? D. Mea, & mi Rex, & domine!
Sed cur tandem perſequeris ſervum tuum? Aut

E y quid

r4 Caßellionis Dialogi ſelectiores

quid feci, aut commiſi? Enimvero ne gravare
paulisper audire me loquentem. di DEus te
mihi infeſtum reddit, precor eum tibi propiti-
um; ſin homines ſunt, exſecrabiles ſint in con-
ſpectu Jovæ, de cujus me hodieè patrimonio
deturbant, quantum eſt in ipſis, & ad cultum
deorum peregrinorum impellunt. Sed non fi-
net Jova terram meo ſanguine funeſtari, quam-
vis Iſraélitarum Rex occupatus ſit in perſequen-
do pulice (ut ita dicam), ut ſi perdicem per mon-
tes perſequatur. S. Peccavi, revertere Da-
vid fili! jam enim tibi non male faciam, qui
ita abſtinueris te mea nece. Erravi nimis, quàm
imprudenter, fateor. D. Hic depono haſtam
tuam. Eam petito aliquis juvenum, cæterum
DEus remuneretur quemque, ut dignus meri-
tusque eſt. Te quidem hodiè tradidit mihi in
manum, ſed continui me à nece Regis. Ergô
quemadmodum tuam ego ſalutem charam ha-
bui, ſic ille habiturus eſt meam, meque hoſti-
li manu liberaturus. S. Macëte virtute David
fili! haud dubie conata perficies.

SENTENTIA.

Et juſti juſes, & injuſti injuſtò facere per-
Jeverunt. Calumniatores tametſt utrisque no-
cent, tamen revera pernicioſiores ſunt iis, qui
eorum calumniis oredunt, guam iis, 7u0s Ca-
lumniantur.

18.AB-

4
1

tor, Dn-

n eſddlete l
E Wonnn

Penoperar
Cmera.

Fln hechn,
Ve

3
.

Den
1.

1

Umminmisguan
Hletepono uſen

dece ers N
ſälren cumm ⸗
Vern, Megle lot⸗
ſce ſicute Dit
ſeis

Sina ſun iin ⸗

n fii, (

er

antiqui fœderis. 75

I8. A BS A L O M UUS.
II. Sam. XIIX. XIX.

Argumentum.

Abſalomus, ex prælio elapſus, de
quercu crinibus pendens, à Joabo neca-

tur. Hujus audita nece, David ſeſe affli-
ctat, & à Joabo propterea objurgatur.

Miles, Joabus, Achimaas, Chuſis, Specu-
lator, David, Quidam.

(Cam perſequerer fügientes & diſſipatos ho-
ſtes, Ablalomum vidi cæſarie pendentem
de quercu. J. Vidiſti autem? Cur non eum
ad terram deturbatum occidiſti? Nam meæ
partes fuiſſent, decem te argenteis numis &
baltheo remunerari. M. Ego verò, ſi mihi mille

numi in manum annumerentur, non ſim ma-

num filio Regis injecturus. Nam, audientibus

nobis, præcepit Rex tibi Abiſæoque & Ettæo,

ut adoleſcenti Abſalomo caveretis, nedum
ut ego tam perfidioséè, tanto cum vitæ meæ
periculo, facerem; neque enim res tanta Regi
ignota eſſe poſſet. Verum jam ad eum ventum
eſt, tu ipſe vide, quid tibi agendum putes. J.
Videbis me non ita cunctantem. Morere boni
Parentis perverſa progenies! Accipe hæc tria
tela de mea manu, rectà in medium pectus.

Vos mei armigeri, circumfuſi eum conficite.
Tu

76 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

Tu præco, confectum bellum eſt, cane rece-
ptui, ut à perſêquendo revocentur milites. A.
Visne igitur, ut ad Regem curram, eique re-
nunciem, Jovam de ejus hoſtibus ſumſiſſe ſup-
plicium? J. Tu vero ne feceris hodiè, alias
facies, hodiè quidem non es jucundum allatu-
rus nuncium, propterea, quod regius filius
eſt mortuus. Tu Chuſi, i ad renunciandum
Regi, quod vides. Cb. Libenter, & quidem
curſim. A. Quid ſi ego Chuſim curſu conlſe-
quar? Y. Cur conſequaris? fili! non es obten-
turus evangelium. A. Sed quid ſi conſequar?
J. Per me licet. A. Curro, facile Chuſim an-
tevertam. J. Nos verò hoc DEO hominibus-
que inviſum cadaver in hanc vaſtam voraginem
in hac ſylva detrudamus, & lapides inſuper cu-
mulatè exaggeremus, ut tam nefarium faci-
nus memoria ac nomine loci notetur. Nam ta-
libus ſunt digni monumentis, qui mortem eis
machinantur, quorum beneficio vitam ſunt
adepti. Sp. Heus Rex! video hominem huc
accurrentem ſolum. D. Si quidem ſolus eſt,
boni aliquid portat. S,p. Video item quendam
alium currentem, etiam ſolum. D. Is quoque
lætum nuncium affert. Sp. Ex curſu priorem
conjicere videor Achimaam eſſe Sadoci filium.
D. Virum bonum nominas, de nuncio læto ve-
nit. A. Salve Rex! & ſimul agendas Jovæ
gratias exiſtima, cujus auſpicio ſubacti ſunt,
qui in te arma ſumpſerant. LD. Salvusne eſt
adoleſcens Abſalomus? A. Magnam hominum
turbam vidi, cum me huc mitteret Joabus:
cæte⸗

Gu. Socn .
9

Chnrmem, 01
10 Dwridt lo

Nunn e⸗,
Cltbesn
ceri h
8icundn A.
regius ln
Eehonciancdon
en E gnilen
Im onſt cont⸗

ko

N haniei
cDE homintbos.

GN

i, ni nonen 3
ehencto ltam Lun
Geo homien hu.
gilen llck,
edſten glencim
m. DEcuoce
EL rnn prioem
ele Roc fllan⸗
Gemmnoletore⸗
l Arendss ſon
ſco kibeci ſun
D. Salnnsne
Lumnmn hon-
ninetet

N

antiqui foœderis. 27

cæterum quid ſit, neſcio. D. Recede, conſi-
ſte iſthic. C. Kegem plurima ſalute & lœætitia
impertio, cujus DEus hoſtes omnes hodie ultus
eſt. D. Salvusne eſt adoleſcens Abſalomus? C.
Utinam fſic ſint omnes tui hoſtes, Rex, & quot-
quot tibi malum machinantur. LD. Fili mi Abla-
lome, fili mi, fili mi Abſalome! utinam ego pro te
ſim mortuus. Abſalome, fili, fili! C. Heu me
miſerum! Luctum attuli, non lætitiam; ne
ſolum Regi, qui, audito interitu fili, ſe con-
jecit in cœnaculum portæ, ubi in luctu ſit; &
ſe afflictet, ſed etiam populo univerſo, cujus
lætitia, auditâ Regis triſtitiâ, in mœrorem con-
vertetur, Sed video joabum huc advenientem:
ſtomachatur. J. O lepidum Regem & di-
gnum, cujus adhuc vivat filius! ubinam eſt?
Qui. Surſum eſt. † Quem ego, niſi — ſed me
comprimam. O turpeé ſpectaculum! Itane ve-
ro David? ſiccine tuos omnes hodiè dedecoras,
& eorum honeſtiſſimam victoriam in fœdiſſi-
mum luctum convertis? qui te, tuosque libe-
ros, & uxores, tum juſtas, tum concubinas;
à crudeliſſima morte vindicaverunt? At non
oportet (quod tu facis) ita amare inimicos, ut
oderis amicos. Nunc quidem facilè oſtendis;,
te tuos omnes & nobiles & ignobiles pro nihi-
lo habere. Nam equidem compertum habeo;
te unius Abſalomi ſalutem noſtrà omnium morte
velle redemptam. Verum age; prodi, & tu⸗
Os affare leniter. Nam per DEum immorta-⸗
lem! niſi tu prodeas, efficiam, ut ante no-
tem omnes ad unum à te deficiant, qué gra=-
Viue

78 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

vius malum nullum unquam in vita tibi
evénit.

SENTENTIA.

Honora parentes tuos, ſi vis vivere diu. I
indignus eſt vita, gqui in autorem vitæ ſuæz in-
gratus et. Dignus eſt infami morte, gui bo-
num malo penſät. Ardentem amorem ne ſumma
guidem injuria exſtinguit.

19. SALOMO. I. Reg. III.

Argumentum.

Duarum meretricum, de oppreſſo
per ſomnum alterius infante contenden-
tium, litem dirimit Salomo divinàâ ſa-
pientià.

Meretrix, Salomo, Altera meretrix.

T uam fidem imploro, & Rex! audi me pau-
liſper. S. Quid novæ rei eſt? loquere.
M. Ego & hæc mulier in eadem domo agimus,
& utraque peperimus, ſed ea triduo poſt me.
Cumque domi eſſemus, neque quisquam præ-
terea adeſſet, mortuus eſt ejus filius noctu, ut
fortè incubuit ei. Itaque media nocte ſurrexit,
& ſurreptum meum filium, qui meo lateri ac-
cubabat, ſuppoſuit ſibi, ſuum autem mortuum
mihi, me dormiente. Mane, ubi me erexi;
mammam infanti datura, video mortuum. Hic
ego„

llin,
W
un in
1 tidl

UIA.

Su Nittfe r

S

m, E Gre,

i kisnod,
voce lunerh
eo Iuet 1
mauteiamormn:
e, Gbi mne
owortuun

le⸗
500

auntiqui Fäo‿deris. 79

ego, cum jam diluxiſſet, dum eum diligenter
contemplor, animadverti, non eſſe eum,
quem pepereram. A. Non ita eſt, quin meus
eſt, qui vivit; tuus, qui interiit. M. Imô
verô tuus mortuus eſt, meus vivit. A. Men-
tiris. M. Non enimverò mentior, ſed dico,
quod res eſt. S. Utraque ſuum eſſe affirmat
eum, qui vivit, demortuumque repudiat. Ce-
do huc mihi tu cultrum; partimini æqualiter
puerum viventem, & date utrique dimidium.
M. Obſecro te Rex, detur ei potiuùs totus,
quàm intereat. A. Nec meus eſio, nec tuus;
placeat dividi medium. . Eum adjudico prio-
ri, quæ perimi vetat, nam ea mater eſt.

SENTENTIA.
Ad plerasque lites dijudicandas opus eſt divi-
n ſopientid. JZudici multa ſimulanda ſunt, ut
Jaupienter judicet. Et veruin & fictum amorem

res ipſa detegit.
20. ELIAS. I. Reg. XVIII.

Argumentum.

Eliàs cùm latuiſſet tres annos & ſex
menſes, quo toto ſpatio non pluerat, in-
ventus ab Abdia venit ad Regem Acha-
bum, & convocatis Baalis Lucanisque
vatibus, conſtituto inter ipſos & Eliam
certamine de litatione, cùm illi prare
Baali

90⁰ Caſtellionis Dialogi ſelelkiorvee

Baali non potuiſſent, ipſe Jovæ litat: de-
inde vates illos necandos curat. Poſtre-
mô, conſcenſo monte Carmelo, pluviam
impetrat à Jova.

Abdias, Elias, Achabus, Populus, Vates
Baalis, Puer Elicæ.

N ilit me Rex ad quærendam tota regione
aquam, ſi forte gramen invenire poſſimus;
quo toleremus equos & mulos, ne jumentis
privemur. Ipſe Rex alià viâ ejusdem rei gra-
tia profectus eſt. Jam enim tres annos & am-
plius nulla fuit pluvia; itaque omnia perarue-
runt, nec usquam viriditas ulla poteſt inveniri.
O Elia! tuæ preces nobis invexerunt hanc ſic-
citatem, quæ non nili tuis ejusdem precibus fi-
niri poteſt, ſicut ipſe minatus es. Quod niſi
pateris inveniri te, actum eſt, periimus. Sed
video venientem huc hominem hirſutum, qui
habet latera cinéta cingulo pelliceo. Fallorne?
an is eſt ipſe Eliàs? Certêè videtur. Heus, tu-
ne es dominus Elias? E. Sum. I nunciatum
domino tuo, adeſſe Eliamt Ab. Nunciatùm
veròô? quid peccavi, ut tu me Achabo necan-
dum objicias? Jovam ego immortalem juro
DEum tuum, nullam gentem;, nullum regnum
eſſe, quo dominus meus non dimiſerit, qui te
conquirerent. Cumque negarent adeſſe te, ille
regna & gentes obteſtabatur, ut dicerent, an
tu illie eſſes, quod te nusquam inveniret. Pt
tu

lürmus; do.
4. am men
Venät .kun
Llis urs) .
e d eun annon
Dlemns ibten
1g giſennt

im nment
anges kuilit

.
i gtie

N neltre,
6 Ent holre.
Annia

6 rulan, id

e,

ek, fetimns, N
nen Airütumn, di
Ix natnaa ſajlarn
ſoel co. HAore,
ietur. Hens, tl⸗
Gum. L ounciatun
me Ahabo neend
immortlen u
fon Euniertt,

ut Ciceetn
an iufen
nun inſe

elt adeſe te

. antiqui faderis. 81

tu me nunc jubes, ut domino meo nunciatum
eam, adeſſe Eliam. Qui poſtquam à te digreſ-
ſus fuero, auferet te ovæ ſpiritus, neſcio quo.
Ego interea, qui hoc Achabo nunciatum ive-
ro, cum ille te non invenerit, interficiar ab
eo. Et tamen Jovæ reverens fui àâ pueritia: ni-
ſi forteè tibi relatum non eſt, quid ego, Jezabe-
le vates occidente, fecerim, ut eorum centum
abdiderim in duabus cavernis, videlicet in utra-
que quinquaginta, & eos pane & aqua aluerim.
Et tu me nunc jubes, ut eam ad nunciandum
domino meo, adeſſe EFliam, quo me interfici-
at? E. Sie vivat armipotens Jova, cui ego ap-
parere ac miniſtrare ſoleo, ut ego me Achabo
oſtendam hodie! As. Poſtquam iſtud mihi ita
confirmas, ibo. Salve Rex, incidi in Eliam.
A. In Eliam autem? Ab. Ita. A. Eliam tu in-
veniſti? Ab. Eum ipſum. A. Quæſo te, adeſt
PElias vates? Ab. Adeſt Elias vates. A. Duc
me ad eum continuò. Ab. Eamus hâc, inve-
niemus. Atque eccum tibi obviam! A. Tune
is es, qui perturbat Iſfraélitas? E. Non ego
Ifraélitas perturbo, ſed tu, tuaque paterna fa-
milia, qui, omiſſis Jovæ præceptis, Baales ſe-
quimini, quæ cauſa fuit, ut Jova vobis iſtos
ardores immiſerit. Verum cura mihi convo-

candos omnes Iſraëlitas in montem Carmelum,

Baalisque vates quadringentos quinquaginta, &
Lucanos vates quadringentos, Jezabelis con-
victores. A. Fiet ita. Adſunt, quos juſſiſti,
Elia! E. Audite verô Ifraelitæ. Quousque in
utrumque crus claudicatis? Si Jova DEus eſt,
hunce

82 Caßhtellionis Dialogi ſelectiores

hunc ſequimini: ſin Baal Deus eſt, Baalem ſe-
quimini. Nihilne reſpondetis? Ego unus Jo-
væ vates ſuperſum, cum Baalenſeés vates ſint
quadringenti quinquaginta, Lucorumque vates
quadringenti. Dentur nobis duo tauri, quo-
rum unum illi ſibi deligant diſſecentque, & li-
gnis imponant, neque ignem ſubjiciant; alte-
rum ego immolabo, ſuperque lignis collocabo,
nec ignem ſupponam. Tum vos Dei veſtri no-
men appellate, ego Jovæ nomen appellabo.
Ac qui Deus igne de cœlo demiſſo annuerit,
ſeque exoratum oſtenderit; is Deus habeatur.
P. Placet verò, atque ita fiat. E. Vos igitur,
Baalis vates, deligite vobis taurum alterum, &
priores facite, quoniam plures eſtis, Deique ve-
ſtri nomen invocate, nullo igne ſubjecto lignis
ſacrificalibus. . Accipimus conditionem.
Mactemus taurum, imponamus fruſta lignis.
O Baal! exaudi nos; o Baal! demitte ignem
de cœlo, quòô te Deum eſſe oſtendas. Baal,
Baal, Oo Baal, o Baal præpotens Deus, Baal,
o Baal, Deus noſter! noli committere, ut unus
Jovæ vates plus poſſit apud Deum ſuum, quàm
nos octingenti quinquaginta apud te. Effice
Baal! ut, quoniam te plures colunt, quàm Jo-
vam, majores etiam vires habere videaris. O
Baal, Baal, Baal, o Baal! Non audis nos? Non
te rite coluimus hactenus? quid in te commi-
ſimus? Non vis tuas vires oſtendere? Quoplu-
res habes cultores, nonne æquum eſt, eo te
magis exorari? Baal, o Baal! niſi nos exaudis,
actum eſt de te deque tuo populo. Unus hic
Jovæ

jyiet

cstNnl
tbn dihre
lNal, dal!
d a geet,1
N no in
n elanlſetil
onmctartmids
Aun

mnm O Dul,9
Eteend. 5,O
rDensek kt
Stmn etles ſoe
int ker e;
Deteheſenlis.
Cemdlisde
Nadl der
Patis ellels
lercorum e
onget der ten
Cintti Aole /

diſttentg t

El
n ſbicinn
Utlenscvlirte,
inwöeipeſtrinn.
unmer zppelhe
Ceniloe nnenty
Dens hihenl

t. L Vign

Cuumum Atenun,
D inte p.

Phumnts funn inn
Pull centte ger
le Olenas. NM,
nolen Drls U
CMnnitteke, tunut
0Deum uunin
A nd ke. Ef
sClun gumn
Uubeleſilegri
Monantsnos) Ni
gitin ie Cnn
Cencere! Qo⸗
nlun hi⸗
A Niocse)
opud⸗

antiqut federis. 83

Jovæ vates tuum cultum abolebit. Quis te co-
let, o Baal, quis te deinceps adorare volet, O
Baal, Baal, Baal! quis te non contemnet,
& pro nihilo ducet, ſi nos in tanto diſerimine
non exaudiveris? In quem veròô magis neceſſa-
rium uſum reſervabis tuam potentiam? Nos te
invocamus, nos aram tuam Prætergredimur,
& jam meridies eſt, neque tu reſpondes, aut
exoraris. OO Baal, Baal, Baal, o Baal! Noli
perdere nos. E. Clamate majore voce. Certe
enim Deus eſt: ſed forſitan aliquid altius con-
templatur, & animo agitat, quàâm ut poſſit
iſtas tam exiles voces audire; aut occupatus
eſt, aut iter habet; niſi fortè dormit, ut ſit
expergefaciendus. V. Heu, Baal Deus noſter,
quid amplius tibi faciemus? o Baal, o Baal, 0
Baal! E. Euge, rectè, ſecate vos iſto modo
gladiis & cultellis, ut à vobis ipſis cruentati
milericordiam Baalis excitetis. Sed nihil re-
ſpondet, nec attendit veſtros clamores; ſurdo
canitis. Agite jam omnis populus, accedite
ad me. Inſtauremus aram Jovæ, quæ diruta
eſt, & ſaxa duodecim capiamus, pro numero
tribuum filiorum jacobi. Ex his ſaxis aram
Jovæ nomine conſtruamus, & circeum eam du-
camus profundam ſeêrobem. Agite, compona-
tur ſtrues lignorum, mactetur taurus, & ſu-
perimponatur. Rectè eſt. Replete quatuor
amphoras aquâ, & eam in hoſtiam inque ſtru-
em effunditée. Iterate idem, tertiate. Bene
eſt. Redundat aqua circum aram, ipſamque
ſerobem replevit, ne quid fraudis ſubeſſe pute-
F a tis.

84 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

—

tis. Nunc, o Jova, DEus Abrahami, Iſaaci,
& Iſraélis! effice, ut hodiè intelligatur apud
Iſraẽlitas, & te DEum, & me ſervum tuum
eſſe, tuoque juſſu hæc omnia feciſſe. Exaudi
me Jova, exaudi me, ut ſciat hic populus, te
Jovam eſſe DEum, qui eorum animos retro
Hexeris! P. O rem miram! Ignis delapſus à Jo-
va, & hoſtiam, & ligna, & ſaxa,; & humum
abſumpſit, & ſcrobis aquam lambit. Jova DE-
us eſt, Jova DEus eſt. E. Si igitur jovam eſſe
DkEum agnoſcitis, & ad terram proni adoratis:
comprehendite Baalenſes vates omnes, qui vos
à Jovæ cultu magno veſtro malo avocaârunt.
Cavete, ne quis omnino evadat. Agite, du-
camus eos ad Ciſonem fluvium, jugulentur hic
vates omnes Baalis, ne quem deinceps à veri
DElI cultu poſſint averteré. Perite populi de-
ceptores, corruptores atque peſtes, & dignas
præſtigis veſtris pœnas date, ut deinceps ado-
retur & in honore habeatur is unus, cui de-
bentur omnia. Nunc, Achabe, aſcende, &
i ad capiendum cibum, ſentio enim, jam ad-
eſſe murmur pluviæ. Ego aſcendam in verti-
cem Carmeli. Sequere me puer. Pu. Faciam,
here. E. Age jam puer, dum ego hic in ſum-
mo Carmeli jugo maneo, i ſpectatum mare
verſus, & mihi, quod videris, renunciatum
venito. Pu. Libenter here. Feci here, ne-

que quicquam vidi. E. Revertere eodem ſepti-

es. Pu. Parebitur. Jam iterum venio. Jam
tertiöo. Jam quartò, Jam quintò., Jam ſex-
t0%. Supereſt, ut ſeptimò ſpeculatum eam.
Here!

r
„Rg. Nd ions,

int id

un urin muln

Ulcertt. ieſn
Maz ireſene

ur ̃r nin⸗
9 .
lun 1

ſ
.
Auumn nlo

lu ain r ſuut
(iue

r a ſn

antiqui fœderis. 8 5

Here! vidi nubeculam inſtar palmæ hominis ex
mari efferri. E. Inſtat pluvia. I nunciatum

4
r Achabo, ut, junétis jugalibus, in urbem de-
kirſicn ſcendat, ne à pluvia opprimatur. Pu Eo. E.
Wte 1 . 1 —46 2
nn nnnn Ego ſuccinctus latera ei Jezraél præcurram. P.

ecmn
lgnb Geleſtin.

Aun, Ghunmun
mhwnit ſom .
Aou ſoramee

Salve Rex! Jubet Elias, ut propereè jungas
equos, & te in urbem recipias, ne te pluvia
opprimat. A. Agite mei, feſtinemus, ingruit
pluvia, nigreſcit cœlum nubibus atque vento:
properemus, vix evademus, quin madefiamus.

SENTENTIA.

Juſtorum preces, ineredibile dictu, guan-
tum polleant apud DEum. Iniuſti juſzos ac-
cuſant eorum malorum, quorum ſunt ipfimet
l auéctones. Præſente Elia, nibil pohunt Baa-
gle eliz,
ein lenſes; præſente Jova, torpet Baal. Ut nox
CA, Moelee . . . . . . .
emrömnb, ds diei, Gc veritati cedit mendacium. Impiorum
Nentite, Mend,t plena ſunt omnia; piorum exiguus eſe nume-
enn enine ſmat rus. %ρ magis uni eredendum, qudàm mille;
Aenimn in et. m, zi
e Afenn baucorum eſ ſapientia. acum genus
l bominum! quando tandem bac videlitis? aut
egolu Win . . .
Pehmm n gua tangem lux penetrabit iſtos oculos? Nun
ers, enncm uatnne, niſe ſerò, ſapietis? Utinam aqfit ali-
e keel “ guis, igneo Spiritu igneague oratione Elias,
n gut charitatis ignem de cœlo devocet, gquo no-

eruen Fenic.9 „Ac
kai ⸗ Rrarum precum ſacrificia exardeſecant, ut de-

Rſecalumm znceps ſolus Jova extollatur.
leüe rd F 3 21. SII.

896 ECaſtellionis Dialogi ſelectiores

21. SUNAMITIS. 2. Reg. IV.

Argumentum.

Eliſæus ab hoſpita ſua Sunamitide
oratus ejus filium revocat in vitam.

Eliſæus, Gibezis, Sunamitis.

E— Sunamitidem illam, hoſpitam noſtram.
E Gihezi! curre ei obviam rogaturus, utrum
valeat ipſa, & vir, & puer ejus? CG. Faciam.
Salve mulier. Satisne ſalva es, & tuus mari-
tus, & puer? Valentne? S. Valent: ſed ſine
me pervenire, quò volo. G. Quonam prope-
ras? §. Ad tuum herum. G. Nefcio, quid no-
VI videtur accidiſſe huic mulieri. Sed quid iſtud
rei eſt? Heus mulier, tune audes pedes vatis
complecti? Apage. E. Sine eam; animo ejus
malé eſt, quod me Jova celavit. S. Petie-
ramne à te filium? Annon admonueram, ne
mihi imponeres? E. Accingere Gihezi, & ca-
pe meum baculum, atque abi: ſi quem offen-
deris, ne ſalutato; ſalutatus, ne reſalutato.
Ubi eò perveneris, bacillum faciei pueri impo-
nito. G. Eo. §. At ego profectò nunquàâm
te omittam, quin unà mecum venias. E. Age
ſane, tuæ voluntati obſequar; præi, jam te
ſequor. G. Here, feci, ut juſſeras; ſed puer
neque vocem edit, neque potuit omninòo ex-
pergefieri. E. Ne trepida, mulier, introéa-
mus cubiculum. &. Hie quidem plané mortuus
jacet

g ——,
6logne Gn
id gicn

N

Rieseonm
Gis Munmn zet

210

lten Ioben
e enej
NAndem
Piikteſrmn
Honmn Inn
lofelct

Nnmn

rbohhun noln⸗
npmmunn
ereſet Een,
n 8g, CEtuls nan⸗
Tlen, len ine
Gumge.
Nlnatw.
bnnlen Eigitſtet
t lsiels
Se eun, n
, elnt. lr
W Aovenn r
er Cifez, Ca
ai, Icen ofen⸗
ns, be telllleto
nkceipceriigne⸗
Noft Cungun
n lis E
Pr, Nrl ſim
Illens; Kine
potul omm:
1 Mller a
Cenclutn
e

antiqui fœderis. 87

—

jacet in meo lectulo. E. Exite forâs, & me
hic relinquite ſolum cum ſolo, clausâ janu4.
G. Neſcio quid magnum expecto, non abs re
ſeſe concluſit intus. S. Faxit DEus, ut natum
recipiam. G. Hoſpita. §. Quid novi rei eſt?
G. Salva es, viſus ſum audire ſternutantem
puerum. §. Revixi, ſi verum prædicas. E.
Heus Gihezi! G. Me vocat, quid eſt here?
E. Arceſſe huc mihi iſtam fœ&minam. CG. Te
vocat. S. Adeo. E. Recipe jam tuum filium
incolumem. §S. O divine vir, quas tibi gra-
tias agam pro tanto munere? E. DEO hoc to-
tum acceptum ferendum eſt, mulier, non mi⸗
hi, qui per me poſſum nihil.

SENTENTIA.

Fides eſt omnipotens. Suorum preces, quam-
vis maxvxima petentium, exaudit DEus.

22. TOBIAS. Tobiæ IV.

Argumentum.

Tobæus Tobiam filium ſuum pietatem
docet. Deinde jubet, ut ducem quæ-
rat ad petendam ex Media pecuniam
ibi à ſe depoſitam. Tobias Genium, qui
ſe hominem ſimulabat, nactus cum eo
proficiſcitur.
F 4 To-

88 Caheellionis Dialogi ſelectiores

Tobæus pater, Tobias filius, Raphael ge-
nius, Anna mMmater.

Cum ex hac vita diſceſſero, nate, ſepelito
me honorifice. Tum autem matrem tu-
am honorato, neve eam, donec vivet, de-
ſerito, neve ei parum morigerando vitam red-
das acerbam. Recordare fili, quot dolores
perpeſſa ſit propter te, cum eſſes in ejus
utero. Cum igitur vitam finiverit, eam me-
cum honeſte ſepelito in eodem ſepulchro. Ac
per omnem vitam memento Creatoris tui,
neve eum offende, ejusve præcepta omitte.
Quantumcunque tibi Jova largitus erit, de
eo ne parcito liberalitatem exercere. Ad ho-
mines inhumanos ne te aggregaveris; à re-
ſpiciendis egentibus IHraélitis ne abhorrueris,
ne Jova viciſſim tuis temporibus adverfſis à
te reſpiciendo abhorreat. Quodſi tuæ facul-
tates non ferent, ut largè id facias, at pro
eo, quantum id erit, quod ſuppeditabit, ne
parce in benignitatem conferre, ut divitias
tibi & argenti aurique theſauros in benefi-
centia repoſitos habeas. Nam thelſauri nihil
impios juvant, at hæc virtus à morte vindi-
cat. Ac quisquis beneficentiam exercet, DEl
conſpectum videbit, quemadmodum habet
ſcriptum illud: ego per beneficentiam con-
ſpectum tuum videbo: quam qui exercent,
cœleſtes habendi ſunt. Tu ergo, nate, cor-
pus tuum ab omni libidinis obſceœnitate tue-
re, uxoremque de tua cognatione ducito;
nequa-

ſii
ſedte
ranntan lene
1cenn M

(Lalc⸗

ihene,
in Ehlarerſ
mwente geen
Contluun Eet,

I
Hee r.

Uc. Dei

Conee Viyet, .
enncdonian .

Mene, ur Cntis
helauos in benet⸗
Nen thelvri ubil
ns à one Wind,
tum crereet, Dl
radocum hube
enetcentiam err
um goi exelet
etgo, Nie 4
Oblccoitt
Gpnatone n⸗

⸗

antiqui foderis. 89

nequaquam alienigenam, aut allus ſanguinis,
quâm tuorum majorum; nos enim Vatum
rogenies ſumus. Memoriaâ repete Abraha-
mum, Iſaaecum, Jacobum, qui uxores de ſua
ſibi gente adſciverunt, extraneorum affinitate
repudiatàâ, eôque liberis fortunati fuerunt.
Animum intende, fili, ad ea, quæ ages. Quod
tibi nolis fieri, aliis ne facito. Operarii mer-
cedem ne retineto noctem unam poſt eum
diem, in quem cum eo pa7ctus eris, ut tuo
te præmio remuneretur DEus. Corpus tuum
ab ebrietate abſtineto. In nulla nequitia te
oblectaveris. De tuo victu largire eſurienti-
bus. De tuo veſtitu indue nudos. Quod
tibi ſuperat, id omne in beneficentiam con-
fer, neque id gravatè, hoc eſt verè pane &
vino ſepulchra juſtorum perfundere. Audi
& attende quemlibet, qui modô verum tibi
conſilium det. Ab Jova omnibus temporibus
pete, ut tuas rationes conſiliaque dirigat;
neque enim homini in manu poſitum eſt con-
ſilium, ſed uni DEO Optimo Maximo, qui,
quicquid vult, efficit, alios deprimens, alios
efferens. Hæc mea dicta & præcepta omnia
conſervato, & nunquam non ante oculos ha-
beto, fortique & non infracto animo eſto;
nam Jova tibi auxilio præſidioque erit, ſi ei
toto animo totoque pectore ſtudueris. Nunc,
fili, illud tibi indicabo de pecunia, quam
habeo apud Gabelem, mihi cognatione pro-
pinquum, (ea eſt decem argenti talenta) Ra-
ge in Media. Nam incertum eſt, quando
F f ſim

7 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

ſim moriturus. Tu fili, ſi ovam metues, te-

que ab omni ſcelere conſervabis, magnas ab eo
opes conſequéris. Tobi. Omnia, ut præce-
Ppiſti mihi, pater, ſic faciam. Sed velim mi-
hi confilium des, qua ratione queam iſtam à
Gabele pecuniam recuperare; nam neque ille
me, neque illum ego agnoſcam, neque, quô
ſigno repetam pecuniam, ſcio, neque quâ viâ
eatur in Mediam, teneo. Toba. Quod ad
ſignum pertinet, hoc dices: me, cum ille mi-
hi marſupium ſuum tradidiſſet, dixiſſe: acci-
pe de manu mea; atque, ex quo ei argentum
in manum tradidi, annum hunc eſſe vigeſimum.
De via autem, quære tibi jam hominem aliquem
fidelem, qui tecum vadat, cui prœæmium da-
bimus. Proficiſcere, fili, adhuc vivente me,
& argentum pete. Jova te DEus Iſraélitarum
in itinere conſervet, tibique benevolentiam,
ſtudium, miſericordiam, & illius & omnium,
qui te videbunt, conciliet, teque nobis ſoſpi-
tem & incolumem & ducat & reducat, ante
meum interitum. Tobi. Eo igitur ad conqui-
rendum ducem. Et fortaſſe præſto adeſt, qui
faciat. Nam video juvenem quendam in via
ſtantem accinctum, & ad iter (ut videtur) pa-
ratum. KRaph. Adoleſcens, cujâs es? Tobi. Do-
mine, poſſesne mecum in Mediam proficiſci?
Raph. Equidem novi vias omnes, ſumque ali-
quando uſus hoſpitio Gabelis gentilis noſtri,
agentis Rage, in finibus Mediæx, quæ Rages
diſtat ab Ecbatanis itinere duorum dierum, eſt-
que montana; Echatana autem in campeſiri
oco

iun, uoalsn
Dateni, Gsnte
St. Ile. wat
WN DWN Nds
Merdne ie ln
Cabo. Uut Do
Doverin, omen

len, Neyue, 8
n, relegti
Ue, Cod
n, an iſeni
et, dtle, ai

elanne
tnrtſeigen humn.
ihnfemalqnen
Menium dr.

Dign beredenin,

1, tehe b
1t & echzt, m
H, hiur , nn⸗
eprtlo arel, gui
Alentem in iü
er ur itenn) e⸗
ses: . D
letim ofclel
ns, Iunqle 1
s genrlis gt
ſetie, de l
Nunn ierun
nern in e

7

entiqgui Fwderis. 9

loco poſita ſunt. Tobi. Præſtolare pauliſper,
ſi placet, dum hanc rem patri renunciatum co.
Nam magnoperè cupio te comitem habere, ti-
bique dabo mercedem pro itinere. Kaph. I
properè, ego hic manebo, donec redeas, noli
diutius morari. Tobi. Nactus ſum virum bo-
num, pater, noſtri generis, qui mecum pro-
ficiſcatur. Tobæ. Evoca eum ad me, ut
ſciſciter, unde terrarum ſit, & an ſatis fidus
ſit tibi futurus comes. Tobi. Faciam. Heus,
arceſſere à patre meo! Kaph. Eo. Salve, vir
divine. Tobaæ. Si ſalveo, cur mihi hæc uſu ve-
niunt, ut oculis captus in tenebris cæcus ſe-
deam? Kapbh. Qui tibi oculorum lucem cæcan-
do ademit, idem te, quia vir bonus es, ſana-
bit. Toba. lta faxit Jova! Sed ad rem. Meus
hic filius Tobias vult ire in Mediam, frater,
poterisne ire cum eo? & ego tibi mercedem
dabo. Kaph. Potero, quippe qui vias omnes
noverim, omnemque illam regionem peragra-
verim, & montes teneam. TZbbaæ. Cujâs es?
cujus generis? & qua ex civitate? Raph. Quid
amplius quæris, cum mercenarium habeas,
qui tuum filium comitetur ex tui animi ſenten-
tia? Tobæ. Frater, nomen tuum ſcire velim,
& cujus nationis ſis. Kaph. Ego ſum Azarias,
Hananeelis filius, de familia Solomiti majoris,
tuus gentilis. Lobæ. Quod ſalutare fauſtumque
ſit. Sed noli ægreè ferre, frater, quòd volue-
rim tuæ familiæ genus cognoſcere; meus gen-
tilis es, egregia & nobili ortus familia. Nimi-

Tum novi Hananeelem & Nathanem, duos So-

lomiti

92 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

lomiti filios, qui mecum itabant Hieroſoly-
mam, cùm IIſraélitarum terram incoleremus,
mecumque ibi adorabant, neque unquam ad
deos peregrinos, qui in ea regione habebantur,
deſciverunt, quod cæteri gentiles noſtri fece-
runt. Quare vade, frater, feliciter cum filio
meo, & redite feliciter, adjuvante DEO. Ego
tibi in ſingulos dies drachmam ſolvam, & vi-
ctum, ut filio. Quòdſi vos DEus Optimus Ma-
xXximus ſalvos reduxerit, iſtud tibi premium
augebo. KRaph. Omitte timorem. Nam ego
cum filio tuo, ſalvus cum ſalvo, & ibo & red-
ibo. Tobæ. Compara tibi, Tobia fili, quæ ad
profectionem ſunt neceſſaria, & proficiſcere cum
iſto fratre. DEus omnipotens vos incolumes
ducat & reducat, & vobis hoc iter per ductum
genii ſui proſperet. Tobi. Valete, mei paren-
tes obſervandi. Tobæ. Vale, & ambula pro-
ſpere. A. Ohohohoh. Tola. Quid fles? A.
Rogas? Nihilne vereris puerum abs te amit-
tere, qui in oculis noſtris obverſando noſtram
ſenectutem redderet leviorem? quaſi verò non
nos ſine illo argento aliturus eſſet DEus noſter.
Tobæ. Ne time ſoror, nam & proſpere ibit,
& incolumem ad nos reverſum tu ipſa tuis ocu-
lis aſpicies. DEus ei noſter genium attribuet;
qui ei iter bene fortunet, eumque ſalvum re-
ducat. A. Eheu!

SENTENTIA.

Parentum eft, Elios docere pietatem. LPio-
rui curam mandavit DEus geniis ſuis.

23.

ideleh gii

Ufene, 4

Vr idi, W
0 iis onine
Um, Is ne

E
Unin
hin ee. “
Nn hen, 6 1.
sCringſ⸗
lut in DrEpinm
Woren. N.
6b,E bone.
ufl, INed
Chnhelcerecun
UeR Nnogunes
ga

1 . er⸗
Vde, Cunchl .
Merun as te m,
berlnch, wolun
ni al end w
elerkus oler,
E poher bit,
n migttusder⸗
Eerium mnbvey
tnge lfum ⸗

4
tietiten 5
mnii u
4

antiqui fäderis. 93
23. ACHIOR. Judith. V.

Arguzmmentum.

Quærenti Oloferni de Judæorum ſta-
tu narrat Achior, & quoniam eos invi-
Stos eſſe dicit (niſi forté DEum ſuum of-
fenderint), iratus Olofernes eum jubet ad
Betulienſes udæos deduci, ut unà cum
illis pereat.

Olofernes, Achior, Proceres.

Narrate mihi, vos Cananæi, de iſtius na-
tionis hominibus, qui in montanis hahi-
tant, quas incolant urbes, quantam habeant
copiarum multitudinem, qua re plurimum va-
leant & poſſint, quo Rege & exercitus duce
utantur? & cur ſoli ex Occidentalibus mihi ob-
viam venire neglexerint. A. Audi, domine,
orationem ſervi tui, enunciabo tibi rem omnem,
ut ſeſe habet, de gente iſta montana, quæ fi-
nitimos tibi fines incolit, neque ullum ex ore
meo mendacium excidet. Homines ſunt pro-
gnati à Chaldæis, qui principiò Meſopotamiam
incoluerunt. Cum enim deos patrios Chal-
dæorum detrectarent, patriisque moribus reli-
ctis, unum ſibi DEum coœleſtem ad adorandum
delegiſſent, ab illis exagitati in Meſopotamiam
aufugerunt. Ibi cum aliquandiu commorati
eſſent, juſſi à DEO ſuo in Cananæam commi-
grare;

94 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

grare; paruerunt, atque in Cananæa com-
morati magnum auri argentique & pecoris
numerum comparaverunt. Poſtea, dominante
fame, in £Ægyptum devenerunt: ubi tamdiu
incoluerunt, donec in innumerabilem homi-

num multitudinem excreverunt. Deinde, cum

à rege Egypti crudelius tractarentur, & late-
res conficere indigne & labore ſervili cogeren-
tur, DEum ſuum imploràârunt, qui totam
.gyptum ineluctabilibus calamitatum ictibus
perculit. Quibus malis coacti Ægyptii eos tan-
dem ab ſeſe emiſerunt. Sed pôſtea, remiſſo
malo, cum eos fugientes revocare rurlumque
in ſervitutem redigere conarentur, DhEus illis
mare rubrum discluſit, ita, ut ab utroque la-
tere aqua in muri firmitatem concreta ſtaret;
quâà illi viâ in ſicco per medium maris ſolum
pertranſiverunt. Eôdem Ægyptius exercitus
conſequutus aquâ ſubmerſus ita eſt, ut ex in-
numerabili multitudine ne nuncius quidem eva-
ſerit. Trajecti mare rubrum in ſolitudinem
montis Sinæ venerunt, ubi mortalium nemo
conſiſtere unquam aut habitare potuerat. Ibi
dulces ex amaris fontes ad bibendum habue-
runt, & victum de cœlo per quadraginta an-
nos acceperunt. Ac quocunque unquam ve-
nerunt, DEus eorum hoſtes pro eis, nullo ar-
cu, nullà ſagittâ, nullo ſeuto, nullo gladio
debellavit; neque unquam huic genti reſiſti
potuit, niſi ſi quando à ſui DEl cultu deflexit.
Nam quoties alium DEum, quàm ſuum, colue-
runt, direpti ſunt, & omnes à bello contume⸗
las

ren
es⸗

. dedt. 110 8

1
p ana, Dn
Gel Nond d Drumn
oren Wgnire
Gue nonts renp
Ooentum
Cisgbirten et,

Dch tl commidn

UIilhI

6 Wn

e, Cnnt⸗
etuntt Miun
umenblenhn
ur Deinten
Arentur, &h.
ekrnit CMoee

1oclen, deniſo
eme kſomene
ennt, Dbos ils
WANelr.
Ca da,
NeKum mnns on
fhrig eetin
Eo krel, ut ab⸗
oneicsgniener⸗
umn , CONeuden
Ntlium Neno
dottert lbl
Ubencon hubue⸗
1 Cuuktayinta ⸗

nlan e
we⸗ llo 1
Ctor Mlo ge
Uuic geni
El evktn ⸗
un ſumer

antigui federis. 9 5

lias pertulerunt. Quoties autem DEl ſui cul-
tum repetiverunt, DEus eis cœlleſtes reſiſten-
di vires dedit. Ad extremum Canauæos, Je-
buſæos, Pherezæos, Hettæos, Hevæos, Amor-
ræos, & fortiſſimos quosque Heſebonios dele-
verunt, eorumque agros & oppida occupârunt.
Ac quamdiu ſeſe à Deo ſuo offendendo conti-
nuerunt, multis bonis fruiti Deoque ſuo (qui
improbitatem odit) proſpero uſi ſunt. Et ante
hæc tempora, cum ab ea vivendi ratione, quam
eis DEus tradiderat, declinaviſſent, diverſis
diverſarum gentium bellis profligati, & tandem
frequentes in extraneas regiones captivi abducti
ſunt, eorumque & fanum ſolo æquatum, &
oppida capta, & ab hoſtibus compilata ſunt.
Sed nunc ad Dkum ſuum converſi ex diſper-
ſione ac diſſipatione congregati ſunt, deſertos-
que montes occupârunt, & Hieroſolymam (in
qua eorum ſacrarium eſt) obtinuerunt. Quare
disquirendum eſt, Domine, ſi qua in offenſa
ſunt apud DEum. Nam ſi ſunt, facile eos,
ipſio concedente, ſuperabimus. Quodli nihil
ab eis eſt commiſſum, bello ſuperſedendum
cenſeo; ne, DEO pro eis propugnante, in-
famiam apud omnes mortales ſubeamus.
Pro. Quis eſt iſte, qui tantum tribuit Iſraeéli-
tis, ut eos putet Nabuchodonoſori poſſe reſi-
ſtere? homines imbelles, & rei militaris igna-
ros, qui ſane unum tui, Olofernes, exercitus
impetum ſuſtinere non poterunt. Invadamus
modo, & Achiori oſtendamus, eos poſſe ſupe-
rari. O. Quoniam tu nobis iſtud oraculum,
præ-

96 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

præclare vates, edidiſti, Iſraélitas à DEO ſuo
defenſum iri, ut intelligas, unum eſſe DEum
Nabuchodonoſorem, contra cujus invictam
poteſtatem ne illorum quidem DEus ſtare poſ-
ſit: nos, qui ab eo miſſi ſumus, illos ad unum
funditus ad internecionem ita delebimus, &
equitatu proculcabimus, ut eorum montes ſan-
guine redundent, & campi corporibus com-
pleantur, citiusque illos ad fugam, quâm nos
ad perdendum vires deficient. Hæc eſt totius
orbis Domini Nabuchodonoſoris indeclinabilis
ſententia. At tu, Ammonitarum mercena-
rie, Achior, qui tam divinum nobis oraculum

effatus es, eſto ſanè tantæ particeps potentiæ,

& quos nobis anteponis, ad eos defice, ut cum
eis potius (ut dignus es) pereas, & inter eos
à noſtra acie contrucidatus des pœnas. Quod ſi
tantum tuæ ſuperſtitioni confidis, ut me, quæ
ſuſcipio, præſtare non poſſe credas, quid metu
exalbeſcis? hêc tibi tuta ſunt omnia; non peri-
bis, niſi cum illis, quos perire non poſſe,
vaticinaris. Vos mei ſatellites, abripite hunc
Betuliam ad ſuos Ifraëlitas, ut illorum potiùs
exitii, quàm noſtræ ſit ſocius victoriæ!

SENTENTIA.

Veritas inviſa mundo. Etiam de veritate ro-
gantes veritatem audire nolunt. Aſſentatorum
blenæ ſunt domus, auresque potentiuim. Aen-
tatorem qui amat, ruinam amat. Caſum an-
tecedit ſuperbia.

24. JU-

—
N

Odc kene

t, l E hs

ev M

nm ſirrt.
nn d

antiqui Fwderis. 97
24. JUDITHA. Judithæ VIII.

Argumentum.

Juditha Betulienſium primates objur-
gat, quòd de urbis deditione pacti ſint:
& eos conſolata ſeſe ad eis ſuccurren-
dum parat.

Juditba, Ozias, & cæteri Senatores.

Attendite, primates popuh Betulienſis. Pro-
miſiſtis populo, & quidem interpoſito ju-
rejurando, vos urbem hoſtibus poſt quinque
dies eſſe dedituros, niſi DEus vobis interea tu-
lerit auxilium. Itane vero tempus divinæ ſta-
tuitis miſericordiæ? & ei diem veſtro arbitrio
dicitis? Hoccine tandem eſt DEum ad cle-
mentiam pellicere? an ad iracundiam inſtiga-
re? Dicite mihi, vos, qui DEI voluntatem
in certum quoddam curriculum ineluditis,
poteſtisne, non dicam DEI ſed hominum qui
ſit animus & conſilium, perveſtigare? Qui
DEI, horum omnium autoris? Mentemne
ejus tenetis? Nihil minus, fratres. Nolite
DEI iram provocare. Qui, ſi nolit intta quin-
que dies auxiliari nobis, at poteſt, intra quot
volet; poteſt nos quolibet die vel tutari, vel
hoſtium crudelitati objicere. Vos verô nolite
DEI 'quaſi vadari conſilium. Neque enim is
eſt, ut aut minis, hominum more, terrendus,
aut arbitrio cujusquam ſit coërcendus. Quare
expectemus ab eo ſalutem, ejusque auxilium
petamus.

98 Caſtekionis Dialogi ſelectiores

petamus. Spero, eum pro ſua facilitate no-
ſtras preces auditurum, præſertim, cum nulla
hodie in noſtro genere neque tribus extet, ne-
que natio, neque populus, neque civitas;
quæ Deos colat fabriles. Quæ res ſuperiori-
bus temporibus in cauſa fuit, ut patres noſtri
bello & direptionibus vaſtati, & ab hoſtibus
magna clade conciſi ſint. At nos alium DEum
non agnoſcimus, unde ſperare debemus, eum
non eſſe nos noſtrumque genus deſpecturum.
Quodſi in hoſtium poteſtatem venimus: non
tantùm nobis nocuerimus, ſed etiam reliquæ
Judææ, noſtraque ſacraria depeculanda reli-
querimus, quorum pollutionem, & conſan-
guineorum noſtrorum metum, & nationis ca-
ptivitatem, & noſtrarum poſſeſſionum vaſtita-
tem DEus temeritati noſtræ accepta feret, &
à nobis pœnas repoſcet, ubicunque gentjum
ſumus ſervituri, ut à noſtris dominis indigni-
tates omnes & contumeliæ nobis ſint perferen-
dæ. Neque enim talis ſervitus nobis DEl gra-
tiam, ſed hominum afferet infamiam. Quam-
obrem, fratres, (quandoquidem à vobis alio-

rum animi pendent, vobis ſacrarium, vobis

fanum, vobis ara nititur) demonſtrate conſan-
guineis noſtris, non eſſe deſperandum, contra-
que, quicquid acciderit, fortiter eſſe & con-
ſtanter ferendum, DEOque in his omnibus
gratias agendas, qui nos tentat, ſicut olim
patres noſtros tentavit. Recordamini Abraha-
mum, Iſaacum, Jacobum, Moſen, denique

omnes veros DEl eultores & amicos, quot,
quan-

niGur eno

ti, & a iali
Rwos alum Dkr
ne tebemns, an

iptuminm. C
iteni obs ao
lcnun, i
genonſrare eonin
Cerncdum, Chnnn
Crtter ele E
e ahs onnh
tentt, Nelnil
ecortmhiniit⸗
.
5 alen .

antigui Foderis. 99

quantos, quam varios perpefſſi ſint dolores.
Conſtituite nunc altera ex parte eos, qui DEI
periclitationis impatientes, contemptius de eo
& gravius & ſenſerunt & loquuti ſunt, ut fœ-
de perditi, & à ſerpentibus exanimati ſunt.
Quare, ne horum deſperationem ſequamur,
ſed illorum ſuperiorum fiduciam imitemur, co-
gitemus, nos non ut hoſtes extremo ſupplicio
affici, ſed ut ſervos ſontes ſalutari verberatio-
nis medicina corrigi. O. Rectè tu quidem
omnia, & quæ nemo neget. Neque nunc pri-
mum tua prudentia, intelligentia, conſilium
innotelcit; quin ſam ab ineunte ætate vulgè
compertum eſt, iſta eſſe in te ſingularia. Sed
& plebem ſitis ad efflagitandum, & nos plebs
ad jurandum adegit, quod jusjurandum viola-
re nobis nefas eſt. Quocirca precare tu pro
nobis DEum, quæ pia & religioſa mulier es,
ut pluvia noſtros lacus impleat, ne ſiti deficia-
mus. J. Quemadmodum igitur id, quod di-
Xi, à DEO eſſe ſentitis: ita etiam id, quod
facere decrevi, an ab eodem proficiſcatur,
periculum facite, DEumque orate, ut meum
conſilium comprobet; ſum enim facinus edi-
tuta, quod omnis poſteritas memoria conce-
lebret. Vos hac noéte ad portam eritis; ego

cum ancilla mea exibo, ac ſpero, fore, ut

DEus intra dies, poſt quos urbis deditionem
conceſſiſtis, per me Iſraélitis ſubyveniat. Sed
nolo, vos in meum propoſitum inquirere; ne-
que enim vobis, niſi re perfecta, enunciabo,
neque quicquam aliud, niſi DEum pro me
G 2 usque

100⁰ Caſtellionis Diulogi ſelectiores

usque ad meum reditum orate. O. Bene va-
de, DEO tibi ad hoſtium ultionem viam præ-
eunte.
SENTENTIA.
DEO praſoribendum non eſt. Inſontibus
etiam in ſumma deſperatione de DEO benò ſpe-
H ſ, Magnum eſt in innocentia praſi-=
ium.

25. OLOFERNES. Judith. X. XI. XII.

Argumentum.

Juditha ad Olofernem perducta, ei
per dolum promittit de Judæis victoriam.

Excubitores, Juditha, Milites,
Olofernes.

(uſas es mulier? unde, & quo? J. Ex He-
bræis ſum, quos quia exploratum habeo
venturos in veſtram poteſtatem, ab eis trans-
fugio, meque ad Olofernem Imperatorem re-
cipio, ut ei illorum arcana aperiam, viamque
demonſtrem, qua omnibus montanis, ſine ſuo-
rum cujuspiam cæde, potiatur. E. Bene tuæ
vitæ proſpexiſti, quæ ad dominum noſtrum
venire, & citôò venire decreveris. Nos te an-
te eum ſiſtemus. Què cùm perveneris, noli-
to animo formidare, quo minus rem omnem
ei exponas. Nam hoc tibi confirmare poſſu-
mus, te eo benefico eſſe uſuram. Deducamus

sam ad Imperatoris tabernaculum. Vos reliqui

interea

mlens conini ner
.

5 anenteintu
nund

Unte h, Nee.
ynm Velle ſi
1 Uaonen

inn Dre

ITIA.

l N

Mocentin Hrſ.

E
.

n Nelldt,

1 Mesr

ir egonmm

atoren le.

Denim, ſungl

oNens, eluo⸗
tt, L. Dene u
Gomivnm poknm
ets, Ms ten⸗
Eetenes, 1l
gious kein Olnd
copärmnke
um. Delles
Gulucd. ſeer

antiqui fœderis. 101

interea excubias nihilominus habete. Nos
centum eam ducemus. M. Heus tu! quò tam
manè tanto ſtudio & frequentia feſtinatur?
Al. Dicunt, transfugam quandam Hebræam ad
Imperatorem duci, quæ ſit mirabili pulchritu-
dine. M. Accurramus. O venuſtatem incre-
dibilem! Quis militiam detrectet adverſus
Hebræos, qui tales habeant mulieres? pro
quibus pugnando occumbere quis dubitet ?
J. Salve, Imperator maxime. O. Allevate
eam, mei ſatellites Bono animo es, mulier,
depone animi metum, nam ego nemini un-
quam malefeci, qui terrarum orbis domin
Nabuchodonoſori ſervire voluerit. Quèòd niſi
tui me, montium fidentiàâ, contempfiflenot,
nunquam ego meam in eos haſtam vibraſſem.
Sed ipſi ſibi malum hoc conflaverunt. Verùm
dic mihi, quam ob cauſam ab eis ad nos per-
fuga tranſieris, nam ad ſalutem veniſti. Su-
me animum; vives & in hanc noéctem, & in
poſterum, neque tibi quisquam officiet, con-
traque tecum benè agetur, quomodo ſolet
cum ſervis domini mei Regis Nabuchodonoſo-
ris. YJ. Attende igitur, quæ dicam, Domine,
& ea memoriæ manda. Dicam autem nihil
vanum (ablſit!), ſed ea dicam, quæ ſi ſequi
voles, rem tibi perfectam tradet Deus, neque
tuus te conatus fruſtrabitur. Ita vivat omnium
terrarum Rex Nabuchodonoſor, & ejusdem
tibi concredita poteſtas, à quo ad omnes mor-
tales corrigendos miſſus es, ut per te non ſo-
lum homines illi ſervient, verùm etiam feræ;,
G 3 pecora;

102 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

pecora, volucres ſub ejus imperium tua vir-
tute ſubjicientur. Nam non ſolum de tua lſa-
pientia tuique ingenii acumine fama apud nos
percrebuit, ſed etiam per omnes jam oras ſer-
mones diſſipati ſunt, te unum eſſe toto in re-
gno optimum, potentiſſimum, & in rei mili-
taris prudentia admirabiliſſimum. Jam verô
Achior quæ in tuo concilio dixit, & quæ tu ei
reſpondiſti, audita nobis ſunt. Nam compre-
henſus à Betulienſibus rem omnem eis expo-
ſuit, cujus tu cave orationem negligas, ſed
memoriæ tradas; eſt enim vera. Neque enim
ſuperari, neque armis debellari natio noſtra
poteſt, niſi DEum ſuum ſcelere aliquo ſibi in-
feſtum reddiderit. Quare, ne tuus labor irri-
tus & inanis fiat, expectandum eſt, dum ſce-
lus quoddam, quod jam in animis conceptum
habent, commiſerint; quo ſcelere cum DEum
irritaverint, facilem & ſibi perniciem & tibi
victoriam conciliabunt. Cùm enim commea-
tu & aqua deficiantur: ſtatuerunt pecora in-
vadere, & quæ guſtare DEus in lege vetuit,
omnia decreverunt infumere, frumentique pri-
mitias, & vini oleique decimas (quæ ſer-
vant dicata Sacerdotibus, qui Hieroſolymis
apud Dkum noſtrum miniſtrant) conſumer
habent in animo, quæ nec manibus tangere
cuiquam profano fas eſt. Idque ut ſibi facere
liceat, miſerunt Hieroſolymam (nam & Hie-
rofolymitani eadem fecerunt), qui ſibi poteſta-
tem à Senatu afferant. Qua poteſtate ad eos
relata, facturi ſunt, quod dixi, & tum demum
in

1 e lens 6

6en Dkr onta
Rrommorn,
len, Dkumnu
le eMun
midthiindſe

, unl

ude ſan
EintRRresad
wrte. Wrc
Ponmncdn,
0. Denetect D
Nve kes A n

Cöhtenptonhwn

6 Neoenm
1 lun Non ſ.
1

Don Iclun de e,
hmir gen,

llo⸗

Inum ton n

n eie

I es en.
nen 1

Nn Eye ſent
e knnt gen

antigui faderis. 103

in tuam poteſtatem venturi. Horum ego
omnium non ignara ab eis aufugi, ejusmodi
erga te facinus ex DEl mandato editura, ut
acke ejus auditum omnes ſint mortales admira-
turi. Sum enim religioſa, cœlique præpoten-
tem DEum noctesque diesque colo. Interea
apud te commorans, Domine, noctu ititabo
in vallem, DEumque precabor, qui ubi me
certiorem de eorum perfecto ſcelere fecerit,
veniam, id tibi indicatum. Tum tu cum omni-
bus copiis, nullo ex eis repugnante, oſcl⸗
Kcèris. Te ego per mediam Jjudæam ad ip'
perducam Hieroſolymam, tuumque cut umn
in media urbe ſiſtam, ut eos tanquam paſtore
deſtitutas oves abigas, nullo tibi nec cane ob-
latrante. Hæc ego, mihi præſignificata, &
prænunciata, ut tibi enunciarem, miſſa ſum.
O. Benefecit DEus, quod te populo præmilſit,
quæ res & nobis victoriam, & domini mei
contemptoribus perniciem afferat. Quèdſi tu,
quam es & forma eleganti, & oratione elo-
quenti, tam præſtabis, quæ locuta es: & DEus
tuus mihi erit DEus, & tu Nabuchodonoſoris
domeſtica per totum orbem celebraberis. Agi-
te, mei ſervi, ducite hanc in meam cellam,
eique de meo penu alimenta præbete. Y. Da-
bis veniam: non licet mihi guſtare tua, niſi
velim mihi malum conflare. Sed veſcar eis,
quæ mecum attuli. O. Quid, ubi, quæ te-
cum habes, defecerint? unde tibi talia ſubmi-
niſtrabimus? cum veſtratia cibaria non habea-
mus. J. Sic tu bene vivas, Domine, ut ego
G 4 non

104 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

non ante conſumſero, quæ habeo, quàm DEus
per me effecerit, quæ decrevit ſacere.

SENTENTIA.
Qui verum audire non vilt, dignus et, qui
mendaciis decipiatur. Qui veritati non o*. it,
is mendacio facile capit: ur. Müulieris bulchri-

tudo & oratio fallax. PBoöonum conſiliuim gqui re-
pudiat, is in malum cadit.

26. VIRAGO. Judith. XIII.

Argumentum.

Juditha noctu caput Olofernis ferens,
Betuliam, portis apertis, intrat, & caput
illud oſtendens eis, quid facto ſit opus;,
præſcribit. Deinde, quonam pacto Olo-
fernem interfecerit, Achiori narrat.

Juditha, Excubitores, Cives, Ozias,
Achior.

eus, heus vigiles, aperite, aperite por-
tam! DEus, DEus noſter nobis adeſt, qui
hodie inſignem & Præclarum victoriæ hono-
rem tradit Iſralitis. E. Judi thæ vox auditur,
ſocii! deſcendamus properè ad portam: con-
vocentur huc Senatores: vos incendite faces!
J. Vide, Abra, ut iſtud caput habeas in prom-
tu, ut id, poſcente me, continuò de pera, unà
eum velo, depromas. Jam hic aderit omnis
civitas.

Ndtr .
n.

Obeni keen,
INtKonn
Ahcak on,
Cvomum rcn⸗

Achion vana.

I

0.
n wcrir hon-
r ON audiu
1an onam ⸗
incebite iun

antiqui fwderis. 105

civitas. C. Prælucere funalibus vos: aperite
portam janitores: intromittite eam, ut videa-
mus, quid novi ferat. J. Laudate DEum,
laudate DEum, qui ab Ifraéëlis ſtirpe miſeri-
cordiam ſuam non averterit, ſed hoſtes no-
ſtros hac nocte per manus meas fregerit. En
vobis caput hoſtis veſtri Olofernis, ſummi
Aſſyriorum Imperatoris! en velamen, in quo
ille jacebat ebrius, quem DEus mea facie de-
ceptum, muliebri manu occidit, meque eun-
tem, manentem, redeuntem, inviolatam in-
temeratamque conſervavit, neque ab illo vio-
lari permiſit. Et nunc, me & illum viciſſe, &
evaſiſſe, & vos liberatos eſſe, lætor; vosque,
ut DEl bonitatem infinitamque miſericordiam
prædicetis, exhortor. C. Agimus DEO no-
ſtro gratias, qui tibi tantam virtutem tribue-
rit, ut hodie per te noſtros hoſtes in nihilum
redegerit. O. O omnium mortalium fœmina-
rum DEO acceptiſſima ſœmina! O ccli ter-
rarumque creatoris DEl nunquam ſatis prædi-
candæ laudes, qui tuum vulnus in caput prin-
cipis hoſtium noſtrorum direxerit! Quo fa-
o tantam tibi hodierno die nominis gloriam
comparavit, ut tuæ virtutis laus tam diu in
hominum mentibus hæſura, & linguis cele-
branda ſit, quamdiu hujus immortalis DEl fa-
cinoris memoria durabit, quæ quidem in tan-
tis nationis noſtræ anguſtüs non dubitaveris,
vitam tuam ruinæ opponere, & jam deſpon-
dentibus animos ſubvenire. YJ. Attendite
nune, fratres! Hoc caput in pinnis murorum
G noſtro-

106 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

noſtrorum ſuſpendetis. Deinde, orto ſole, uni-
verſi armati eruptionem facietis, ita ut ad eo-
rum oppugnanda præſidia deſcendere videami-
ni. Tunc accidet (id quod erit neceſſe), ut
ad Olofernis tabernaculum concurratur, quo
invento mortuo, tantus illos timor occupabit,
ut præſidium ſibi in fuga ponant. Tum vos
ſequamini licebit, eosque paſſim (DEO con-
cedente) obteratis. Sed ante arceſſatur mihi
Achior Ammonita, ut Iſfraélitarum contempto-
rem (à quo ad nos, tanquam ad certam neçem,
amandatus eſt) videat. Adesdum, Achior,
DFus Ifraélitarum (cui tu teſtimonium dediſti,
ultorem eſſe hoſtium ſuorum) caput omnium
infidelium hac nocte mea manu truncavit.
Quod ut ita eſſe credas, ecce tibi caput Olo-
fernis, qui ſua arrogantia DEum Iſfraélitarum
deſpicabatur, tibique mortem in communi
Iſraëlitarum cæde aſſignabat. A. O te non
ſolum in omnibus judææ domiciliis, ſed etiam
in omnibus gentibus felicem, cujus audito no-
mine homines ad DEum laudandum excita-
buntur! Sed jam narra mihi, ſi placet, quo-
modo te hac tota in re geſſeris. Y. Principio
cum hinc (ut ſcis) profecta incidiſſem in vi-
giles, ab eis deducta ſum ad Olofernem, apud
quem magna omnium expectatione juſſa dice-
re, cur adveniſſem, ſimulavi, me eſſe profu-
gam, quæ deſperatione rerum noſtrarum ad
eum tranſüſſem, demonſtravique, ea, quæ ex
te audiviſſet, eſſe vera. Neque enim genus
hoc hominum poſſe ſuperari, niſi aliquo faci-
nore

TIm.

KII.
llet

e

—

. —, —
bntoernliſ, un.
lis iulnad e
ſelenttr itezm.
Gert tect Ie

ratn
COcurriar, 0

timor Ccerpi,

rn 1
nunt. Tum mS

lIn (D.
e Melatur min
momenp-

1l lum hecen

Cniuan ecill,
nt omnium

Fottent in conr
a A0 n
Comiclis, Etein
N, Cibauio r
ucuncum eigtt⸗
ſtiA er ano⸗
ſis Dincpi⸗
h irdlem in
6Oenen, i
Crcore l e⸗
i, e eſe u
Eum nolrurmn;

ſenne ,
nin d

antigui foderis. 107

nore admiſſo. Sed jam fame preſſos Iſraëlitas
cogitare velſci eis, quibus velſci lex prohiberet;
quo ſcelere ſi ſe obſtrinxiſſent, facilè eos vi-
ctum iri. Quare expecgtaret, dum id ſcelus
eſſet perpetratum, mihique interea in ejus ca-
ſtris verſanti faceret, quandocunque vellem,
exeundi poteſtatem, ut DEum precarer, &,
illo ſcelere commiſſo, à DEO certior fierem,
eumque de eo admonerem: tum demum enim
eſſe ſuperaturum. Credidit ille, mihique
omnia, quæ petieram, conceſſit. Ita triduo
in caſtris verſata ſum, noctu interim in vallem,
DEum ſalutandi gratia, ventitans, DElque
præſens auxilium ſuppliciter implorans. Quar-
to denique die ab illo ad compotationem ar-
ceſſita adfui, oſtendique, me, quicquid im-
peraſſet, eſſe facturam. Potatur: ipſe mei
cupiditate ardens largius ſeſe invitat. Clau-
sà coenâ, cum cæteri vini pleni diſceſſiſſent,
Vagao Eunuchus tabernaculum externè clau-
ſit, me ibi ſola relicta cum Oloferne, qui ebrie-
tate & ſomno oppreſſus in lecto recubuerat.
Hic ego, cum pediſſequæ meæ mandaviſſem,
ut extra cubiculum manens exitum mihi tutum
curaret, DEum (ad illius lectum ſtans) cum
animo meo oravi, ut mihi tum meisque ad-
eſſet. Deinde ad lecti columellam, quæ erat
propter caput Olofernis, accedo; inde acina-
cem detraho, & ad lectum me applicans ſini-
ſtrà cæſariem ejus prehendo, DEumque tacite
precata, ut me in ea re confirmaret, collum
ſumma vi bis ferio, amputatoque capite, cor-
pus

108 Caſtellionis Dinlogi ſelectiores

pus à ſtragula veſte provolvo, &, ablato ve-
lo, exeo, ac pediſſequæ caput trado. Quo in
eſcarlam peram indito, amoæ de more, ſic
quaſi ad ſupplicationem egreſſæ, huc tutò per-
venimus. C. Salvi ſumus, reviximus. O fau-
ſtam noctem, quæ nos ab æterna nocte vindi-
cas! A. Quanquam, quod dixi Oloferni de
DEI veſtri poteſtate, non aliter dixi, quam
ſentiebam: tamen nunc multò magis hac re
confirmatus credo, voloque deinceps non
jam Ifraélitarum laudator ſed civis eſſe, &
in veſtrum numerum pignore circumciſionis
adſeilci.
SENTENTIA.
Superliſſimus quisque turpiſſima morte dignus
eſt. Vel fo‿uodina manu potelt O Eus boſzes ſüos
ulciſei. Cæſo Duce, facile vincuntur milites.

ezesenS)
DIALOGI
NOVI FOED ERIS.

I. NATHANAEL. Joan. I.

Argumentum.
Nathanaẽél à Philippo monitus venit
ad JEſum, & in eum credit.
Philippus, Nathanael, 1ſus.
D quo ſcripſit Moſes in noſtra diſciplina &
Vates, eum reperimus: Eſum dico, n

7 .
ſe zon,
Arcw fr,
mact⸗ n,
minn ce ſean
e

N tun cbun
Mialngne d

Veyinimng
teng pocke i

0601
05115

rontas ſent
lt
. 4 1
,D.

. ſſ
ra 0

novi faderis. 109

Joſephi, à Nazaretha. M. A Nazaretha poteſt
aliquid bonum exiſtere? P. Proviſe mecum.
J. Video huc venire vere Ifraëlitam, id eſt,
hominem ab omni fraude alienum. M. UInde
me noôſti? J. Prius, quam te Philippus appel-
laret, cum eſſes ſub ficu, videbam te. MW. Ma-
giſter, tu es filius DEl, tu es Rex Ifraélitarum.
J. Quoniam dixi tibi, te à me ſub ficu eſſe vi-
ſum, ita credis; majora his videbis. Credite
mihi, poſthac videbitis cœlum apertum, &
genios divinos aſcendentes & deſcendentes
ad me.
SENTENTIA.

Unde minime ſperes, inde eviſtit bonum.
Adeundus eſt Chriſtus, ut eum cognoſoas. A
2 2 9
minoribus, ſi credas, ad majora ventes.

2. SAMARITANA. Joan. IV.

Argumentum.

JEſus apud fontem cum muliere Sa-
maritana de vera potione veroque DEl
cultu colloquitur. Cumque ſupervenis-
ſent emptum cibum apportantes diſci-
puli, eos quoque de vero cibo docet.

Irſus, Samaritana, Diſcipuli.

D’ mihi bibere, mulier. J. Quomodo tu
Judæus à me muliere Samaritana petis po-
tum? (neque enim habent ullum Judæi cum
Sama-

110 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

Samaritanis commereium.) Y. Si intelligeres
munus DEI, & quis ſit, qui à te potum petit,
tu ipſa peteres ab eo, tibique ipſe daret aquam
perennem. S§. Domine, neque ſitulam habes,
& puteus eſt profundus, unde ergo habes iſtam
aquam perennem? Num tu major es patre
noſtro Jacobo, gui tradidit nobis hunc bputeum,
qua aquatione 1 ſus eſt iple, & filii ejus, at-
que pecora? J. Hæc aqua ſitim ad tempus
tantum explet, mea autem ad perpetuitatem,
ita ut, qui ex aqua à me accepta biberit, non
ſitiat unquam; nam ea aqua fiet in eo fons ſca-
tens in omnem perennitatem. §S. Domine, im-
pPerti me iſtâ aquâ, ne amplius ſitiam, neve
huc ad hauriendum veniam. J. I evocatum
virum tuum, & huc cum eo venito. S. Non
habeo virum. Y. Recte ais, te non habere
virum; quinque enim viros habuiſti, nunc
quem habes, non eſt tuus vir. Iſtud verum
dixiſti. J. Video, te eſſe vatem, itaque non
committam, ut tibi fruſtra incidiſſe videar.
Majores noſtri in monte hoc DEum coluerunt.
Atqui vos contenditis, Hieroſolymis eſſe co-
lendum. Quid tu cenſes? J. Mulier, crede
mihi, veniet tempus, cum neque in monte
hoc neque Hieroſolymis coletis Patrem. Vos,

quid colatis, neſcitis; nos, quid colamus, ſci-

mus, quippe quia ſalus à Judæis eſt. Sed ve-
niet tempus, & quidem jam eſt, cum veri
cultores Patrem animo & vere colent, etenim
à talibus ſe Pater coli poſtulat. Animus eſt
DEus, & qui eum colunt, animo & vere
debent

lv in

Megtrun

lant t

,gütmrin
oneo Ee
n, n Ni,
Mone metnlm

ummde Wle. N.
ären N
& welor ehen

coneit ad idnn np

Km meſorizce No

Coninein.

fum, deſe

mn

En. . eſocnmun
menKum. . Noan

Culs vl. NHlnd Kent

lten, iugle an
Iſra iecile fice
oe Dkumn cohenni
Heolynss ,
1 Mller, dec⸗
n tegee n ont
Cleiskuen, N

Cere colelt,
Chllut. goin,
nt, mind 6

yln

novi Fäaderis. 11I

debent colere. S. Scio, venturum eſſe Meſſiam.
Is cum venerit, rem omnem nobis planam fa-
ciet. J. Ego ſum ille, qui tecum loquor.
D. Videmus Magiſtrum ad puteum ſedentem,
& colloquentem cum quadam muliere. Al.
Mirum eſt, ſolum cum ſola (colloqui). Sed
ſcit ipſe, cur id faciat. &. O fauſtum diem!
Sed ego quid cunctor ire in urbem, ut meos
tam bono nuncio afficiam? D. Comparavi-
mus cibum, Magiſter, veſcere. J. Ego cibum
habeo comedendum, quem vos neſecitis. D.
Num quis, abſentibus nobis, attulit ei, quod
edat? J. Mihi paſtus eſt, id facere, quod
vult is, qui me miſit, ejusque opus abſolvere.
Vos quidem dicitis, abhinc quatuor menſes
futuram meſſem. At ego ſic: erigite oculos,

& videte agros, ut jam ad meſſem flaveant;

& meſſor præmium aufert, & ſator fructum
condit ad viéctum perpetuum, ut ſatoris ſimul
& meſſoris commodo cautum ſit. In quo ſane
dictum illud comprobatur, quod ait: alium
ſerere, alium metere. Ego vos miſi ad me-
tendum, in quo vos colendo non laboraſtis.
Alii laborarunt, vos in eorum laborem inva-
ſiſtis.
SENTENTIA.

Chriſtus venit ad docendum ſonvandumque
ſontes. Chriſtus æternum vivifkcumque cibum
votionemque dat. DEus animo &- verè adoran-
dus eſt, nullo locorum diſorimine. DEI volun-
tatem exequi, cibus oſſe debet omini Cbriltiano.

3. CEN-

112 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

3. CENTURIO. Matth. VIII.
Argumentum.

JEſus à Centurione exoratus ejus
puerum membris captum verbo ſanat.

Centurio, Jlſus.

LDmine puer meus jacet domi membris ca-
ptus, graviterque cruciatur. Y. Ego ibo
eum curatum. C. At ego non ſum dignus,
cujus tu tectum ſubeas, ſed tantum jube ver-
bo, & ſanabitur. Nam ego quoque, qui ſub
alterius ſum poteſtate, tamen obtineo autori-
tatem in eos, quibus præſum, milites; ac ſi
quem jubeo ire, it, ſi venire, venit, ſi ſervum
facere quid, facit. J. O rem admiratione di-
gniſſimam! Credite mihi, ne in Iſraélitis qui-
dem tantam fiduciam inveni. Et ſine dubio
multi ab oriente atque occidente profeéti
accumbent cum Abrahamo, Iaaco & Jacobo
in regno cœleſti, cum interea ii, ad quos re-
gnum pertinebat, in alta noctis caligine de-
merſi nihil aliud quam flebunt & frendebunt.
Tu abi, & ut contfidiſti (confiſus es), ſic ob-
tineto.

SENTENTIA.

Cbrißtus tam facils morbis imperat, gquam
dux militibus. Primi erunt ultimi, & ulti-
mi primi.

4. SI-

nmmtenn

cn Eehn

ſt oler,
Wa uneta

6o. N Des lee

Rans eintau
Er guingentcd, an
letarios I um n
eenmft N
ader

novi foderis. 113

4. SIMON. Luc. VII.

tin.
Argumentutm.

altn e IEſus miranti cum animo ſuo Simoni,
nferboſat apud quem ipſe cibum capiebat, cur ſe
pateretur ab impudica muliere attrectari,
cauſam reddit.

Simon, JEſus.

Jun dudum ſpecto mulierem iſtam, quæ
meum hunc hoſpitem tam molliter curat.
Qui ſi vates eſſet, intelligeret utique, quæ &
qualis ſit mulier, quæ ipſum attrectat: nam
NI proſftituta pudicitia eſt. J. Simon, paucis te
ſenen v.d.h. H. Dicas licet Magiſter. V. Duos de-
Oninuid pitores habebat quidam creditor, quorum al-
lris, ter quingentos, alter quinquaginta debebat
en ledh genarios. li cum non eſſent ſolvendo, utri-
Ne l que condonavit. Dic, uter eum plus amare
Iun u debeat? S. Opinor, cui plus condonavit.
al,Aes S. Recte judicas. Vides hanc mulierem? Cum
INslene e, introiviſſem domum tuam, ne aquam quidem
rAeI, ad lavandos pedes meos dediſti; ea & lachry=
Cnlses mis eos perfudit, & ſui capitis capillo exterſit.
Tu mihi oſculum non dediſti; cea, poſtquam
ſum ingreſſus, non deſtitit mihi pedes deoſcu-
I, lari. Tu nec oleo mihi caput unxiſti; ea un-
Ai inpent, guento mihi pedes perunxit. Qua de cauſa
uNNE“ Tic habeto, ei multa remitti peccata, quoniam
„multum amavit. Cui autem minus remitti-
H tury

114 Caſtellionis Dinlogi ſelectiores

tur, minus amat. Remittuntur tibi peccata
mulier: tua te fiducia ſervavit: abi cum bona

Pace.
SENTENTIA.

4A ſiniſtris ſicſpicionibus alſtinendum. Ex
conjeâtura judicare, temerarium eſt. Magno
beneficio mognus amor conciliatur.

§. P HILIPLPDUS.
Matth. XIV. Marc. VI. Joan. VI.
Argumentum.
IEſus quinque panibus & duobus pi-
ſcibus quinque virorum millia ſatiat.

Diſeipuli, J Eſus, Philippus,
Andreas.

Vides, quæ te circumſtet hominum multitu-
do in tam vaſta ſolitudine, & jam dies
multum inclinavit. Itaque cenſemus, ut eos
dimittas, ut in finitima rura & vicos diver-

tant, & ſibi cibaria comparent: hic enim,
quod edant, non habent. J. Nihil opus eſt,
ut abeant. Præbete vos eis cibum. D. At
non ſatis nobis ſuppetit, unde tantum homi-
num numerum paſcamus, ſunt enim (quantum
licet conjicere) plus minus quinquies mille vi-
ri, ut mulieres & parvulos omittamus, niſi
forte eamus emtum panes. YJ. Unde autem
ememus ad tam multos, Philippe? FP. Edui.
. em

Gen won ideo:

Gmmmeni Dolly

In uotum Neſ
ieke. 4 Mti
e nes Mtud
cgen oblet n⸗
n
ecln
Eem fangene
re Nurbte t
ur es Gni
Genicny teſtein
e ketuan ten

Nthlenmis,
airedtoethavurn
Eirmen wcunen
buite has cbosin
Unde al liteure
Ny
S lr

Ill.
tuedin Er

nin o. len
iter.

s
Lpaſl

n.

nAnds d
nulIal

r HWr,
1.
Er humium nutr.
ilir, A ien
e lellemns, b et⸗
n & fin eier
ette hic enin
Fil guch
Schan. D1
Gte tmmum fn
ntenin ene
cunggis nie,
omimih
oteſtn

fihel hi⸗

novi foderis. 115

dem non video: nam ducentis denariis vix
tantum emi poſſit, ut inde ad ſingulos mini-
mum tantum perveniat. J. Quot habetis?
videte. A. Adeſt hic puer, qui habet quin-
que panes hordeaceos, & duos piſces, præ-
terea nihil eſt. Sed hæc quantula ſunt ad tam
multos? Y. Adferte huc modo. Jubete omnes
in viridi gramine diſeumbere catervatim cen-
tenos & quinquagenos. Cedo mihi iſtos pa-
nes. Nune Pater cœleſtis, qui pro tua beni-
gnitate paſcis omnia, neque in multis paſcen-
dis tenuior, neque in paucis opioſior es, qui
nulla lege rerum teneris, à quo omnium na-
tura pendet, effice, rogo, his tantulis cibariis

mulrtiplicandis, ut hæc hominum multitudo

admirabiliter ſaturata tuam inexhauſtam libe-
ralitatem recognoſcat. Agite diſcipuli, diſtri-
buite hos cibos in omnes, ſatis ſuperque erit,
unde ad ſatietatem comedant.
SENTENTIA. .
Cbrißi cibus eſt inexhauſtus. Plus habet

Cbriſtus, quam egent homines.

6. PANIS. Joan. VI.

Argumentum.
JEſus de vivifico pane, hoc eſt, de
ſeipſo, diſſerit apud Judæos.

Judæi, JEſus, Diſcipuli, Petrus.

Magiſter, quando huc veniſti? Je. Profe-

0 me quæritis, non, quia miracula vidi⸗
H 2 ſtis,

116 Caſtellionis Mialogé ſelectiores

ſtis, ſed quia pane ſatiati eſtis. Procurate ci-
bum non interiturum, ſed in omnem perenni-
tatem permanſurum, quem quidem ego vo-
bis dabo: nam me pater comprobavit DbEus.
Ju. Quid agemus, ut divina opera faciamus?
Je. Hoc eſt divinum opus, ut fidem habeatis
ei, quem miſit DEus. Ju. Quod ergo tui ſpe-
cimen das, ut, eo viſo, tibi credamus? quid ta-
le facis, quale fecit olim Moſes? quo duce
majores noſtri Manna vixerunt in ſolitudine,
quemadmodum literis proditum eſt: panem

de cœlo dedit eis comedendum. Je. Non

Moſes (mihi credite) panem vobis de cœlo de-
dit, ſed meus pater verum vobis de cœlo pa-
nem dat. Nam DEl panis eſt, qui de cœlo
deſcendit, & vitam dat hominum generi. Zu.
Domine, da nobis perpetuo panem iſtum.
Je. Ego ſum panis vitalis. Qui venit ad me;,
non eluriet, & qui mihi fidem habet, non
ſitiet unquam. Sed hoc vobis dico, & vidi-
ſtis me, neque fidem habetis. Quicquid mihi
dat pater, ad me veniet, & venientes ad me
non ejicio forâs. Deſcendi enim de cœlo, non
ut meæ, ſed ut ejus, qui me miſit, voluntati
paream. Hæc eſt autem ejus, qui me miſit,
patris voluntas, ut ex eo omni, quod mihi
commiſit, nihil perdam, ſed in ultimo die ex-
ſuſcitem. Hæc eſt autem ejus, qui me miſit,
voluntas, ut, quisquis filium aſpicit, eique
credit, is vitam æternam adipiſcatur, & à me
ultimo die in vitam revocetur. Ju. Nonne
hic eſt Eſus, Joſephi filius, cujus nos patrem
matrem-

ntt

venave Novin
6 Veno ol

lenn

10,hen

,
r n ials
leents,
inn, eer
yNienreen,
uns Kilsr
N Nrdcrin,
aWtn Aden
Cum ohuman
DoPoret hien
endim I
Calnen Nemn an
nChrris, an

(lunle nemn

i cin
—
eſig gronne⸗
lin Onen eren
n huſtntg
prrbnien,
2 Cpern kng
Ur temn Mutg
Nol croo tui.
elamus: Juit 1
oer? o Ae
nmin Cltucie,
gun eren
um. Ye. W
Ndsce ote⸗
Nee.
8 e r

gened.

iten hhe, in
ſoks Ao A.
6. Clegti,n
Cerentes An
Aincer, N
e it, WMoneri
s⸗ ne rit
rni dvoc il
lintländ diedr
Sis,gl ne nlin
n Ad r
pſeun,
Netut. 4 4

(bjus N
en.

ASN

novi faderis. 117

matremque novimus? Quo padto igitur ait,
ſe de cœlo deſcendiſſe. Je. Ne muſſare inter
vos. Nemo poteſt ad me venire, niſi patre,
qui me miſit, trahente eum à me ultimo die
in vitam revocandum. Scriptum eſt in vati-
bus, omnes fore divinitus doctos. Quisquis
ergo ex patre audivit & didicit, is ad me ve-
nit, non quia patrem quisquam viderit, niſi
qui eſt à DEO, is patrem vidit. Credite mi-
hi, qui mihi fidit, is vitam habet æternam.
Ego ſum panis vitalis. Manna uſi ſunt majores
veſtri in deſertis, & tamen mortui ſunt. Hic
eſt panis, qui de cœlo deſcendit, ejusmodi,
ut, qui eo veſcatur, non ſit moriturus. Ego
ſum panis vivus, qui de cœlo deſcendit, quo
pane qui veſcetur, vivet in perpetuum. Pa-
nis autem, quem ego dabo, caro mea eſt,
quam pro humani generis vita dabo. Ju. Quo-
modo poteſt hic nobis carnem ſuam dare com-
edendam? JZe. Hoc vobis confirmo, niſi &
carnem meam comederitis, & ſanguinem
meum biberitis; non habebitis vitam in vobis.
Qui comedit meam carnem, & bibit meum
ſanguinem, habet vitam æternam, & ego
eum in vitam revocabo ultimo die. Caro
enim mea vereè eſt cibus, & ſanguis meus ve-
rè eſt potus. Qui mea carne veſcitur, meum-
que ſanguinem bibit, is in me manet, & ego
in eo. Quemadmodum vivit pater, qui me
miſit: ita & ego per patrem vivo, & qui me
comedet, is quoque per me vivet. Hic eſt
panis, qui de cœlo deſtendit, eujus longe alia
H 3 vis

vis eſt, quam Mannæ, qua uſi majores veſtri
tamen mortui ſunt. Hoc pane qui veſcitur,
vivet in ſempiternum. D. Dura vox, quis
eam audire poſſit? Je. Ergo hoc vobis abſur⸗=
dum videtur? Quid ſi me videatis eò aſcen-
dentem, ubi eram antea? Nonne multo vo-
bis abſurdius videbitur; ut, qui in cœlum
aſcenderit, is in terris comedatur? non ſunt
mea dicta ita accipienda, ut dicam, ipſam car-
nem meam comedi. Nam caro quidem nihil
juvat, ſed eſt divina quædam comedendi ratio,
qua vita æterna comparatur, de qua ratione
verba facio. Nam quemadmodum, qui panem
comedit, is per panem vivit: ita qui per me
vivit, (id quod mihi credendo, & à me pen-
dendo efficitur) is me comedere dicitur. Sed
ſunt quidam ex vobis, qui fidem non habent.
Hanc ob cauſam dixi vobis, neminem poſſe
ad me venire, niſi hoc ei datum fuerit à patre
meo. Jam vero multi à me propterea diſce-
dunt. Quid vos? num etiam vultis diſcedere?
P. Domine, quem adeamus? tu verba vitæ
æternæ habes, & nos credimus & novimus, te
eſſe Chriſtum, DEl viventis filium. JZe. Equi-
dem vos duodecim elegi, ſed veſtrùm unus
diabolus eſt.

SENTENTIA.

Animæ cibus magis eſt procurandus, guam
gorporis. Ut pane corpus, ſic veritate (Aui

Cbriſtus ſ) anima paſeitur.

7. CA-

Uie
W.

an ¹
dl,
er hei
Aegfizmie
Gn de honde
Cnte einm m
Neee we
endnr. D.
DCE MO
1 ts ert
ſbreni nii
1W: leglt en
Ohicer arele
Gtlictogtzan
1e eln e
Onlier n
Wwes
Eeutafrien

Cnn vli
imn iiin e,
Eutn,

lei laie

De l reſitn
Un r,
len heni⸗ r
ſiteti en.
Mom nlnw
, gui in enn
Melunk? Non in
Item, plincn
tnn golcem nitl
mmonttentintt,
in E n btdre
notim glipmen
te in n ger ne
tiend Vineſen.
WNRANI. N
ſcen rdie
t, wnnen
tidnm ertifer
, ge gnplee d
etam nues clrtr
nig? I fente Iin
tims Crwinns,t
Gsflan Ne lan
,Celrin u

II

pranmi

1, untnt

H . 6

novi faderis. 119

7. CANANÆA.
Matth. XV. Marc. VII.

Argumentum.

JESUS à Cananæa cxoratus ejus
filiam liberat à furia.

Cananæa, Diſcipuli, JEſus.

Miſerere mei, tu Davidide, filiam habeo,
quæ furiis miſere agitur. Heu me infeli-
cem, ne reſpondere quidem dignatur! Obſe-
cro te etiam atque etiam, miſerere mei, re-
ſpice me, utere tua in me clementia & man-
ſuetudine. D. Abſolve eam, quæſumus? cla-
more nos obtundit. J. Non ſum miſſus, niſi
ad oves perditas domus Iſraélis. C. Domine
ſubveni mihi. J. Sine primum ſaturari libe-
ros: neque enim convenit, liberorum panem
objicere catellis. C. Etiam ſane: & tamen
catelli quoque comedunt de micis liberorum,
quæ decidunt de menſa dominorum ſuorum.
J. O mulier, magna eſt tua fides! Obtineto
ſane, quod vis. Et propter iſtud dictum abi
læta; nam furia emigravit è tua filia.

SENTENTIA.

Cbriſtus exorabilis eſt etiam tis, 9guos ma-
xime videtur exoludere. Fide Cbriſtus ex-

Jugnatur. 8. FER-

7

12 % Caßhellionit Dialogi ſelectiores

8 FERMENT'UM.
Matth. XVI. Marc. VIII.
Argumentum.
IEſus diſcipulorum diffidentiam &
tarditatem arguit, qui, quod ipſe de
fermento ſpirituali dixerat, ntelligcbant
de carnali. .
Ilhſus, Diſcipuli.
¶vete vobis diligenter à fermento Phariſæo-
rum & Sadducæorum, tum etiam Hero-
dis. LD. Hoc dicit, quia panes non accepi-
mus. J. Quid vobiscum cogitatis, diffiden-
tes, panes à vobis eſſe omiſſos? Adeone cœ-
ci animo eſtis? Adeone ſenſum omnem amiſi-
ſtis, ut nihil intelligatis, neque vobis veniat
in mentem illorum quinque panum, quos in
quinque hominum millia diſpertivi? Quot
enim corbes fruſtis refertas abſtuliſtis? L.
Duodecim. J. Quid, cum ſeptem panes in
quatuor millia diſſecui, quot caniſtrorum fru-
ſta abſtuliſtis? LD. Septem. J. Qu fit, ut
non intelligatis, me non de pane loqui, dum
jubeo vitari fermentum Phariſæorum & Sad-
ducæorum.

SENTENTIA.
Dicta Chbriſti piritualia interdum Fr uteclen
carnem interpretantur etiom Chriſtiani. Ho-
minem d oarne ad ſpiritum traducere eſz dif-
Feile. Dilzdentia ex bomine, guumvis pio,
*egre Politur.

9. CLA-

Gen ne di
umn D

h. XVI.)

A
sclehrle
ymiun e
Pantelione,
art Cene
krrnl l
Hona dMeren

W;

Ureio;
N
Cern ar

.

enend DhurleN.
un elin Heno-

folucere 44
Ne, Junmi/

7

novi Faderis. 121

9. CLAVIGER.
Matth. XVI. Marc. VIII. Luc. IX.

₰ rvgumentum.

JEſus diſcipulos ſciſcitatus, quænam
eſſet hominum de ſe fama, & audita
Petri confeſſione, ei claves regni cœli
promittit: deinde ejus carnalem in cru-

ce deprecanda animum objurgat, & de

hominis abnegatione docet.

Ikſus, Diſcipuli, Petrus.

Qucm me dicunt homines eſſe? D. Alii
Joannem Baptiſtam, alii Eliam, alii Jere-
miam, alii aliquem ex veteribus vatibus, qui
in vitam redierit. J. Vos autem quem me
eſſe dicitis? P. Chriſtum, DEl viventis fi-
lium. Y. Beatus es Simon Bar Jona, quoniam
iſtud à carne & ſanguine edoctus non es, ſed
à patre meo, qui eſt in cœlis. Et ego tibi vi-
ciſſim dico: tu es Petrus, & ſuper hanc pe-
tram ædificabo eccleſiam meam, quam ne uni-
verſæ quidem orci vires ſuperabunt; tibique

dabo claves regni cœleſtis, ac quicquid ob-
ſtrinxeris in terra, erit obſtrictum in cœlis, &

quicquid ſolveris in terra, erit ſolutum in cœ-
lis. Cæterum etiam atque etiam cavete, ne
H y cui⸗

12² Caſtellionis Dialogi ſelectiores

cuiquam indicetis, me eſſe Chriftum. Me qui-
dem oportet Hieroſolymam proficiſci, omnes-
que à ſenioribus & Pontificibus & Scribis con-
tumelias & indignitates perpeſſum interfici,
tertioque poſt die reſurgere. P. Reſpice te
Domine; nunquam iſtud tibi accidet. J. Abi
è& meo conſpectu, Satana, impedimento mihi
es, quod divina non ſapis, ſed humana. Quodſi
quis me vult ſequi, renunciet ſibi ipſi, & me,
crucem ferens quotidianam, ſubſequatur. Nam
qui volet vitam ſuam ſervare, eam perdet.
Qui vero vitam perdiderit mea cauſa & evan-
gelii, eam ſervabit. Quid enim prodeſt, quen-
quam etiam totum mundum lucrari, ſi vitæ
ſuæ jacturam faciat? aut quid habet quisquam,
quod cum vita ſua compenſare poſſit? Etenim
quem mei meorumque dictorum in hoc adul-
terino ſceleratoque hominum genere pœnitue-
rit, ejus me viciſſim pœnitebit, cum & meo
& paterno ſplendore conſpicuus veniam, una
cum ſanctis & divinis geniis. Nam venturus
ſum, & pro ſuis quemque factis remuneratu-
rus. Quin etiam hoc vobis confirmo, quos-
dam eſſe ex hoc conventu, qui non ſint obituri
mortem, quin me regni divini præpotentem
veniſſe viderint.

SENTENTIA.

Cbriſti cognitio ab bomine non profciſei-
tur. Sequendus Cbriſtus eſt, isgue omuibus

bpraferendus.

I0. LU-

n
—
1o. 1V

ſeh. WWII.
A

U natcum

1e In porde
e aclatus.

erummi,
inn

e ote
fim, len!
gumnndoo
GelDanen
Mmccm dd
tunrerozaumo
Terutur, Gn
Eg genind &
i glirr,
Nents ſiche⸗
rlsrnr
l Uari,
n Aton Mtne
Nimn denng

lilltie⸗

Cin Ned
Nniici onn

Ds rhicen
heſn infe,
lhet
eſet hi

tpecinenta uii

human,,
dſbi l, Ene,

heganr Men
it, en ſenlet
enala eran⸗
inpnch grer⸗
nhunni, l Nte
Uubungisgun,
urnd brin
Gwm bw.
hum emerine
Miteht, cun Ane
Piuus ſenum nn
S Mem venem
Ads renuenm.
Sannmo, h⸗
girontorobiuut
in Peporemen

I
ne in i
, ihe

1

novi Faderis. 123

10. LUNATICUS.
Matth. XVII. Marc. IX. Luc. IX.
Argumentum.

JEſus lunaticum, quem ejus diſcipuli
ſanare non potuerant, ſanat ab ejus
patre exoratus.

Pater lunatici, Eſus, Dæmon, Qui-
dam, Alius.

Magiſter oro te, ut me, meumque unicum
filium, quem tibi hic adduco, reſpicias.
Agitatur, neſcio quo, furiali ſpiritu muto; cre-
do, eum Dianæ incitatione ita miſere infeſtari.
Nam cum ſubito eum mala illa peſtis corripuit,

tum vero, admotis dolorum facibus, repente di-

vexatur, & cruciatibus fodicantibus horribi-
les gemitus & dentium ſtridores edens ſpu-
mas agit in ore; & vix tandem ſæœvis crucia-

mentis perfractus à tam immanium furiarum
vinculis laxatur. Eum deduxi ad tuos diſci-

pulos, & oravi, ut eum tanto malo libera-

rent, ſed non potuerunt. J. O diffidens ho-

minum genus & pravum, quousque verſa-
bor inter vos? quem ad finem vos perferam?
Hc mihi adducatur. Z. Ecce eum tibi. Hem
mihi, vide, ut repente, te viſo, concidit;

vide, ut ſpumans volutatur! YJ. Quampridem

hoc ei evenire cœpit? E. Jam à pueris: ac
ſæpe in ignem, ſæpe in aquam præceps ruit,
ut

124 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

ut dicas, eum in mortem ferri. Sed tu, ſi
quid potes, opitulare nobis, noſtri miſertus-
J. Si potes credere, nihil eſt, quod credenti
Hieri non poſſit. P. Credo ego quidem, Do-
mine, ſed tu adjuva fidem meam. J. Spiri-
tus mute & ſurde, ego tibi impero, ut iſtinc
emigres, remigraturus nunquam. D. Bruuu.
Q Ut convulſus eſt! ut mortuo ſimilis! A. Imo
ego puto plane mortuum, ita nil omnino mo-
vetur. J. Cedo mihi iſtam manum, furge,
eſto incolumis. Trado tibi filium tuum omni
morbo vacuum.

SENTENTIA.

Hominis imbecillitas diyidentiæ argumentum
eſt. Fides eſt omnipotens. Cbriſtus etiam in-
Finma Ffidei opitulatur.

II. LAPIDANTES. Joan. VIII.

Argumentum.

JEſus de ſe ipſo cum Judæis diſſerit,
eorum vanam ob Abrahamicam ſtirpem
arrogantiam retundit, veram libertatem
docet, & lapidationem ab eis effugit.

IEſus, Phariſæi, Judæi.

Eso ſum lux mundi. Qui me ſequitur, non
ingredietur in tenebris, ſed utetur luce
vitæ. P. Tu de teipſo teſtaris, teſtimonium
tuum non eſt verum. Je. Etſi ego teſtor de
me

enn
g un,
EeteNho
GNMNsve
Wnigt, idd

M08 Venne noan

ts el.
Cllniig ne
clcun is wt

„

Illin

— —
nkni En tlel
8e nki nienn

el, l geleng

eoo guſen Do
mneam Phi⸗
npero, r ine
m. Y Dun
lGis? A
Nlonninon
unn lte,
lummmum onni

4

Enma rounentes
Unſu tumn i

1 un I

,
lcei let,
mem Lipen
an lbettaten
beehigr

uiei

e ſegiinr,n
Eed tenun
me, kim
(ezo tel

novi fwgqeris. 12 5

me ipſo, verum eſt tamen teſtimonium meum,
uoniam ſcio, unde venerim, & quò abeam,
id quod vos neſcitis. Vos more hominum ju-
dicatis, ego non judico quenquam. Et ta-
men, ut maxime judicem, judicium meum
verum eſt, utpote qui non ſim ſolus, ſed unà
ctiam adſit, qui me miſit, Pater. In veſtra
quoque lege ſcriptum eſt, duorum hominum
teſtimonium vVerum eſſe. Ego de me ipſo teſti-
monium dico; dicit etiam is, à quo ſum mil-
ſus, pater. E. Ubinam eſt tuus pater? Je. Vos
neque me noviſtis, neque patrem meum. Si
me noſſetis, meum quoque patrem noſſetis.
Ego abiturus ſum, & vos me requiretis, atque
in peccato veſtro moriemini. Quèò ego abibo,
vos non poteſtis venire. Ja. Num ipſe ſe in-
terficiet, quod dicat, quo ipſe abiturus ſit,
nos venire mon poſſe? Je. Vos hinc inferne
eſtis, ego ſuperne, vos ex hoc mundo eſtis,
ego non item. Ideoque dixi vobis, vos in pec-
catis veſtris morituros, id quod fiet, niſi cre-
dideritis, me eum eſſe. P. Nam quis tu es?
Je. Jamdudum id vobis ſum elocutus. Equi-
dem mulra de vobis habeo vere dicere; ſed ut
ille, qui me miſit, verax eſt: ita ego quoque
ea demum, quæ ex eo audivi, hominibus re-
nuncio. Verum enim vero cum me extuleri-
tis, tum demum intelligetis, me eſſe eum,
qui mea ſponte faciam nihil, contraque, ſicut
me docuit pater, ita loquar, mecumque ha-
beam eum, qui me miſit. Neque enim me
ſolum deſeruit pater, ad cujus ego arbitrium
omnia

126 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

omnia ſemper facio. Quod ſi vos, qui mihi
creditis (video enim eſſe non parum multos)
in meis diétis manebitis, vere diſcipuli mei
eritis, veritatemque intelligetis, quæ vos in
libertatem vindicabit. qu. Nos Abrahami pro-
genies ſumus, neque cuiquam ſervivimus, &
tu audes dicere, te nos facturum in liberos?
Je. Credite mihi, quicunque facit peccatum,
ſervus eſt peccati. Atqui ſervo non eſt domi
perpetua manſio: filio eſt. Ergo, ſi vos filius
libertate donabit, reipfa liberi eritis. Neque
vero me præterit, vos eſſe progeniem Abra-
hami, ſed enim cupitis me necare, poſtquam
mea in vobis oratio locum non habet. Ego,
quod cognovi à patre meo, loquor, itidem
vos, quod didiciſtis à patre veſtro, facitis.
Ju. Noſter quidem pater Abrahamus eſt. Je.
Si Abrahami filii eſſetis, Abrahamo digna face-
retis. Nunc cupitis me perimere, hominem,
qui verum vobis ſum effatus, id quod audivi
ex DEO. At nihil tale faciebat Abrahamus.
Vos patre veſtro digna facitis. Ju. Atqui e
ſtupro nati non ſumus. Unum patrem habe-
mus DEum. Ze. Si à DEO patre eſſetis, ama-
retis me, quippe cum à DEO profedctus vene-
rim. Neque enim mea ſponte veni, ſed ab eo
miſſus. Cur meam orationem non agnoſcitis?
Cur mea dicta audire non poteſtis? Vos ex
patre Vejove eſtis, & patris veſtri libidinibus
miniſtros vos libenter præbetis. Ile jam ab
initio fuit homicida, nec in veritate perſtitit,
nempe veritate vacuus. Quodſi falſum loqui-
2 tur,

6 Peo n Altch,
Vmnnit tön
umen nenn er
,Kctsz d won
6an kulet, K on
l Ame l
runum .
Unte, Aremnams
te, Ewermin
GS, De
uſr es dae
morwons e, e
teſicg! NKe⸗
Etid nernlliee
Pudt, gen in.
Uün, anen nun
lalfngren,
Nenda, l wrien
ns lehre
te enn E fin
rpde
Wütnmnſſtti.“
ichrn.
n Men ſe
in brn

N ei H

—
rilin in
n unn nrlo

Nertonl ne
bet, e e g

MoEdbuitn 1o.
n Enninini
hrumn in heg
Sõ
Ibron e An
ofiu
d tit. Nene
agenien Anr⸗
ene ſolguan
Mrt en,
NrNln icen
nns Chn, ans
MNun
Auhmalzuin
iiner, tanien
nb i1 t i
elat 4brtlang
is NA
un aaden be⸗
Mreeſeit, mr.
1O oehs⸗
nteſel, lſel e
en on naleni
telss Nnl
6retti bidn’
teis Me e
1 ertie
l lon
u

novi fderis. 127

tur, de ſuo loquitur, utpote mendax, men-
daciique pater. At mihi vos, quia verum di-
co, non creditis. Quis me veſtrüm coargue-
rit peccati? Quodſi verum dico, cur mihi
non creditis? Qui à DEO eſt, DEl dicta audit.
Vos ideo non auditis, quia à DEO non eſtis.
Ju. Annon rectè dicimus, te eſſe & Samarita-
num & furioſum? Je. Ego furioſus non ſum,
ſed patrem meum decoro: vos vero me pro-
bro afficitis; ſed non ego meæ laudi ſtudeo,
eſt qui ſtudeat, & cum ratione. Credite mi-
hi, qui mea dicta obſervaverit, mortem non
videbit unquam. Ju. Nunc plane videmus te
furere. Abrahamus ipſe mortuus eſt, & ipſi
vates, & tu eum à morte in perpetuum vindi-
cas, qui tibi dicto audiens fuerit? Num tu
major es patre noſtro Abrahamo, qui tamen
mortuus eſt, ut etiam ipſi vates? Quem tu
te facis? JYe. Si ego me ipſum laudarem, lau-
datio mea nulla eſſlet. Pater meus eſt, qui me
laudat, quem vos cum dicatis veſtrum eſſe
DEum, tamen non noviſtis. At ego novi.
Id quod ſi negarem, veſtri eſſem ſimilis, id eſt
mendax; ſed novi eum, ejusque dictis pareo.
Abrahamus ille parens veſter geſtivit videre
diem meam, & vidit, & vidiſſe gaviſus eſt.
Ju. Quinquaginta annos nondum habes, &
Abrahamum vidiſti. Ze. Imo antequam Abraha-
mus eſſet, ego eram. Ju. Proh ſcelus! hæccine
nos tam indigna ferre? Quin eum cooperimus

lapidibus? Agite, fiat lapidatio. Sed quid
hoc eſt? Nusquam comparet: evanuit?

SEN-

128 Caſtellionts Dinlogi ſelectiores

SENTENTIA.
Patrem ſequitur ſüua proles. Cut quisque
obedit, ejus hlius, aut ſervus eſt. Ex opere
Judicatur de bhomine. Einpii ſünt ex diabolo
nati. Servire züſtitie, ea demum libertas
eſt. Simulatores dum ſe negant hbomicidas, in
eo ipſo veſzigio homicidia moliuntur. Simula-
torem ſi homicidii arngueris, occidet te, ſi pot-
erit, ut ſe non homicidam eſe oſtendat. Uti-
nam tantum ſnperet mundus, ut ex ſuis eos
Fructibus eognoſceret.

I2. CZCUS NATUS. Joan. IX.

Argumentum.

JEſus cæcum natum ſanat. Phariſæi
poſtquam hoc, etiam interrogatis ejus
parentibus, reſciverunt, de JEſu male-
dicunt, & ſanatum, quia de JEſu bene-
dicebat, ejiciunt. Scd Efus ei ſeſe
aperit; & Phariſæos cæcitatis arguens
de ſeipſo bono paſtore diſputat.

Diſcipuli, JEſus, Cæcus natus, Vicini,
Phariſæi, Judæi, Parentes cæci.

Masiſter, utrum propter ſuum hie, an pro-
pter parentum peccatum cæcus natus eſt.
Je. Propter neutrum: tantum ut divina in eo
opera demonſtrarentur. Me oportet rem age-
re ejus, qui me miſit, dum dies eſt. Veniet
nox;

vi
—
nig mnnt
Aen Vonhn
Eicen Cn

ningn
et. Dreken
Etbmmis uikl
oreeſranum
En hnigi
lemmnniml
Ntihin, gliſe
umilngnfitn u
atoe anilinam
Aniiinn
1En ns. 0 Dn
etl hocene ed i
Acnr e wu
Iun, MuuiNe
mihnmnd n
ſcte, ahiete e
Crels et nanmn
ar Ain
ollnng l, no
Ernbtiit⸗
nbem, gen tl
tile ilt n

Gd d ſen

novi fwderis. 8 129

nox, cum agi non poterit. Donec in hac vita
ago, lux ſum hominum. Sed age jam, huic
homini lucem conferam. Confectum eſt. Abi
lotum in piſcina Siloa. C. FPaciam, & quidem
libenter. O me felicem, ſi poſſum adipiſci id,
quod homines vocant lucem, quo ita delectan-
tur, ut negent quicquam jucundius! At ego nun-
„ duam ne ſuſpicari quidem potui, quale eſſet: ne-
WeH „ due omnino animo & cogitatione comprehende-
e „ re, quid album, quidve atrum dicant. Ita mihi
natura iniqua fuit, ut mihi rem omnium præ-
dicatione ſuaviſſimam inviderit. Sed jam vi-
deor mihi ad piſcinam perveniſſe: lavabo me,
ln N. ur ſum juſſus. Q DEus immortalis, quid hoc
n. rei eſt! hoccine eſt videre? Ho ho, vix ſum
mmnmnei compos præ gaudio! Video ego cœlum,
InEnt. Muſd terram „homines. Bone DEus, quis eſt hodie
n Menta tam fortunatus, quam ego ſum? O populares,
1,& aſpicite, aſpicite eum, qui ex utero matris
Muck Kte⸗ cæcus eſt exceptus, nunc liquido videntem.
Mu eol V. Eſtne hic ille, qui ſolebat ſedens mendicare?
I Nl 4 J. Plane. A. Pieri non poteſt. Alius eſt, ejus
ckts ſimilimus. C. Imo ego vero ille ipſe ſum.
let V. Quo pacto tibi aperti ſunt oculi? C. Qui-
dam homo, quem Eſum nuncupant, pulve-
rem ſputo ſuo temperatum meis oculis ille-
Dlen vit: deinde juſſit, ut irem lotum in Siloa,
ſe nſe gu facto, ſenſum videndi ſum aſſecutus.
bun e) D V. Ubi eſt ille? C. Me latet. . Deduca-

6 Trnn, Tonin

S mus eum ad Phariſæos. C. Quo libet. V. Ad-
ENm UCNe ducimus vobis hominem, Phariſæi! qui ait,

. § —. . .
, ſe, cum à nativitate cæcus eſſet, videndi mu-

in ic⸗ I nus

130 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

nus à Eſu eſſe aſſecutum. &. Quomodo
iſtud, amabo? C. Cœno mihi oculos illevit,
uibus deinde ablutis, video. E. Is homo
non eſt à DEO profectus, ut qui ſabbatum non
agat. A. Qui poſſit improbus homo tam ſtu-
enda? Yb. Tu, quid de eo cenſes, qui tibi ocu-
os aperuit? C. Egone? Vatem eſſe. Ju. Cre-
dibile non eſt, eum, qui nunc videt, cæcum
fuiſſe. Evocentur huc ejus parentes. A. Sane
placet. Heus vos, accerſite eos! M. Fiet.
u. Placet hanc rem altius ſeiſcitari. M. Ad-
unt. Ju. Hiccine eſt filius veſter, quem
vos prædicatis cæcum eſſe natum? Qui fit,
ut nunc cernat? Par. Hunc filium eſſe noſtrum,
& cæcum fuiſſe natum, ſcimus; quomodo
nunc cernat, neſcimus, quisve ei oculos ape-
ruerit, nos fugit; ipſe jam grandis eſt, ipſam
interrogate, de ſe ut eloquatur. b. Appel-

letur iterum. Ades tu, fatere verum. Nobis

ſatis cognitum eſt, hominem illum eſſe ſcele-
ratum. C. Sceleratus ſit, necne, nelcio,

unum illud ſcio, me, cum cæcus fuerim, nunc

oculis uti. PTh. Quid fecit tibi? Quomodo
illuſtravit tua lumina? C. Jam vobis dixi,

neque audiviſtis. Quid denuo vultis audire?
Num vos quoque vultis ejus diſcipuli fieri?

Pb. Abi in malam rem! Tu es ejus diſcipulus;
nos Moſis ſumus diſeipuli. Satis ſcimus, cum
Moſe locutum eſſe Dkum, at hic unde ſit,
neſcimus. C. Ergo in eo eſt admirabilitas,
quod vos neſcitis, unde ſit, cum mihi oculos
patefscerit. Jam ſcimus, improbos à DEO
. 10 n

i,
—
ai
crNR, enn alt
peum eniini
crllhrwketuis
4wetn N
eum imig An
Ulmcnm kll
ctne end ee
cllk e. Uenstu, 1
Cnrn öͤet,
ſcczeun Eih
1 Cln en fii
mrtenwumorden:
Recnmren,
enm Cgiürten,
Ndemin Erd
eig in Ni. N.
es Neecnum in-
Qüimmn immn er
uoſcencit, ir,
imm rimm,
nlir et, gui
lrlig ihrit n
tifegetfin,
6 Lafnoeen
WEdonr ſe
K Nn
hnnt denn
n iiͤ d i
au gin
de e W
E e NRNN

Purglint

bushomttn it.
en, guithicn⸗
ten eſſe, N.
noniget, cenn
Mnts 1 g
nt esl M Ner
ſiii Ne⸗
I elct, Cven
AnN ,
flonelenokran
Cmns, Cponoco
RNe⸗
n guisth ihen
Anmr R Nr.
Miere felum Nts
ſhen Mn lele⸗
ſty Necſe, helh
eus eni ue
di di, Cntn
in rods i⸗
elo ſlis ute
Zt lifli hil
16 eisdleſll
Gatsſeims, n
lie d
,et Nnirnti9
mn nii ,0

1

iplo

non audiri; ſed ſi quis pius eſt, & DEl volun-
tati parens, eum audit DEus. Nunquam poſt
hominum memoriam fando auditum eſt, quen-
quam illuſtraviſſe oculos cæci nati. Quod niſi
eſſet is profectus à DEO, nihil poſſet. Eb. Tu
ſcelerum plenus es, & nos doces? Abi forâs in
malam crucem! Je. Audio, eum, quem nativa
cæcitate liberavi, exactum eſſe à Judæis. Et
ecce eum. Heus tu, habesne fidem DEl filio?
C Quis autem is eſt, ut ei fidem habeam?
Je. Vides eum. Is ipſe eſt, qui tecum loqui-
tur. C. Ego vero fidem habeo. Ze. Ego in
hunc terrarum orbem ad hoc diſcrimen & ad
hunc delectum veni, ut, qui non vident, vi-
deant: & qui vident, cæci fiant. Eb. An tibi
nos videmur cæci? Je. Si cæci eſſetis, non
eſſetis in vitio. Nunc quia dicitis vos cerne-
re, peccatum in vobis hæret. Sic accipire.
Qui non intrat per januam in caulam, ſed alio
tranſcendit, is fur eſt & latro. Qui autem
intrat per januam, paſtor eſt ovium. Huic
janitor aperit; hujus vocem exaudiunt oves 3
hic ſuas appellat nominatim, easque educit,
eductisque præit viam; hunc oves conſequun-
tur, ut cujus vocem agnoſeant. Alienum au-
tem non ſequuntur, ſed defugiunt, quoniam
non agnoſcunt alienam vocem. Verum ut
intelligatis, quid mihi velim, ſic habetote.
Ego ſum janua ovium. Omnes quicunque
ante me venerunt, fures ſunt & latrones,
nec ecos audiverunt oves. Ego ſum janua.
Per me qui intrabit, ſervabitur, & ingreffam
. I 2

132 Caſtellionis Dinlogi ſeleltiores

& egreſſum liberum habebit, & paſcuum nan-
ciſcetur. Fur non aliam ob cauſam venit,
quam ut furetur, mactet, perdat; ego veni,
ut vita fruantur, & melius habeant. Ego ſum
paſtor bonus. Paſtor bonus animam ponit pro
ovibus. At mercenarius ille, non paſtor, cu-
jus ſuæ non ſunt oves, ſi quando videt lupum
venientem, relictis ovibus, in pedes ſe conji-
cit; lupus oves agit, rapit; ille mercenarius
fugit, nempe mercenarius, nec curam habens
ovium. Ego ſum paſtor bonus, & meas novi,
viciſſimque eis ſum notus. Quemadmodum
novit me pater, ita ego novi patrem, & ani-
mam pono pro ovibus. Habeo autem alias
oves, quæ non ſunt hujus ovilis, quæ etiam
mihi adducendæ ſunt, meamque vocem audi-
ent: atque ita fiet unum ovile unusque pa-
ſtor. Ideo me pater amat, quia animam po-
no, eam reſumpturus. Eam quidem nullus
mihi eripere poteſt, ſed ipſe mea ſponte eam
pono; habeo enim poteſtatem eam ponendi,
rurſumque ſumendi. Hoc mihi in mandatis
dedit meus pater. Ju. Furioſus eſt, & inſanit;
quid eum auditis? A. Hæc non ſunt furentis.
Poteſtne furia cæcorum oculos lucis uſu do-
nare?

SENTENTIA.

Quos ſanaturus eſt Cbriſtus, prius foœdat 5

boc ſt, feædos eſſe oftendit. Simulatoribus nibil
ſt vel pertinacius, vel erudelius. Equidem ſic
aibi perſuaſi, etiamfi reliqui omnes veritati
rés-

ei

—
n, ſnnlm
enl elit,

.

getere r
inle,0 NA
glis
e
Pe u anign
.
nlie Minee,
ih ſc ju 4
do falt il t

Un

Ae luntn
Murtt,

un elen Con
Achenie ün
wimn geln
eo AN Abe
He, els fartr
1 Un ttan ,
Eeiprrun
Eie Mn
nmyſemlonn
Amn ninech

9hon paton er⸗
MNt, nitelymn
npeces e lani⸗
le neenni
Netmm habens
E, Enen nol,
Cbncnotun
lunen, Amn.
Uben men ais
Nls, alr anan
uNWeN⸗
n e r
n, in ninm,r
Uun glten
Ge mer honen

.
tenn camn end,.

niti m mancas
sel Nilnt
DOrintkrentis
Us s uin o

l.
n in er
Gnliktrenhi
liu

ſ

novi faderis. 133

—

erederent, ſimulatores non eſe eredituros.
Quos mundus ejicit, Cbriſtus accipit, eiszue
ſeſe aperit. Qui divina ſapiunt, mundo fure-
re videntur. Aperi hbie tandem oculos, o ca-
ce munde, & noli continuo furoris arvguere,
ſi quis aliquid vel agit, vel dicit, gquod tu,
0 Retua centiceps, vel non approbas, vel non
intelligis. Cognoſece, & iterum tertioque cog-
noſee, anteqguam judices. Nam ad pœniten-
gum properat, cito qui judicat.

13. LAZARUS. Joan. XI.

Argumentum.

4*

IEſus Lazarum in vitam ſuſcitat.
Martha, Zhſus, Maria, Judæi.

Qum eſſem domi, allatus eſt mihi nuncius,
advenire Eſum. Itaque ei extra vicum
obviam procecdo. Sed eum advenientem vi-
deo, adibo & ſalutabo. O Domine, ſi adfuis-
ſes hic, meus frater non fuiſſet mortuus.
Sed nunc etiam ſcio, te, quicquid a DEO
petiveris, impetraturum eſſe. Je. Reviviſcet
frater tuus. Mart. Scio ego, revicturum,
cum reviviſcent homines in illo noviſſimo die.
Je. Ego ſum reſurrectio & vita, ita ut mihi
confidentes omnes & mortui ſint revicturi, &

vivi nunquam ſint morituri. Credis hoc?

Mart. Etiam Domine. Ego credo, te eſſe Chri⸗
ſtum, illum DEl filium, orbi exſpectatum. Sed
„. 1 3 ees

134 Cahellionis Dialogi Jelectiores

eo evocatum Mariam ſororem meam, quæ
domi miſera luctu tabeſcit. Je. Quam multa
acerba & perpefſu aſpera evenire in homi-
num vjta neceſſe eſt? Me milereſcit harum
miſerandarum muliercularum, quæ chariſſimi
f atris morte concuſſæ mœrore conficiuntur:
& jam ad me, ſicut ad certum aſylum, confu-
gient, opemque meam & præſens auxilium im-
plorabunt. Atque ecce eas huc accurrentes
cum magna hominum multitudine. Ipſa autem
Maria, ut plorat, ut lamentatur, ut ſuo luctu
omnibus lacrymas excutit! Jam credo mihi
ad pedes jacebit ſupplicans. Mar. O Domi-
ne, ſi tu hic adfuiſſes, meus frater non fuiſſet
mortuus! Je. Ubi eum poſuiſtis? Ju. Veni
viſum Ut commotus eſt, & lachrymarum vim
profundit! nimirum eum valde amabat Alius.
Non poterat is, qui cœci oculos recluſit, effi-
Ccere, ut ne hic moreretur? Sed videte, ut
rurſum conturbatur. Je. Hic eſt monumen-
tum: movete ſaxum. Mar. At jam ſœtet,
Domine, nam quatriduum eſt. Je. Dixine
ego tibi, te, ſi potes fidere, viſuram glorio-
ſum & plane divinum factum? Tollite modo
ſaxum. Pater! gratias tibi ago, quod me audi-
viſti. Equidem ſciebam, ut me ſemper audias,
ſed dicebam propter circumſtantem hominum
multitudinem, ut credant, me à te eſſe milſ-
ſum. Lazare veni foràs! Ju. O rem ſeculis
omnibus inauditam! Videte, videte homi-
nem e ſepulchro emergentem, vinctis pedibus
& manibus faſciis, vultuque ſudario ohvelato.

lun D
e Gnlette.
N—

Noe ere
igt un ,n
N diu NℳN

4
MX. N
4

ocd e
te un Cocet,
felss,
oruen Glert.

Adeſern
M e,

elyutßiun
Nrecg kaum?
Me Coc;i
en Oe
legelit Neſte
ein Ne Cen
npe in
1 Alkrtmnuſe
niintt I
Ubfeftit,ei
Pecnini n
ubinnbe,

nten in ſen

„ h,„:
Ahire

Vn nll
cſeiik ) hon
ſe nitſt urun
Im Ge driſin
ore cohfonmn⸗
n lon entt

Zens auritumi

lue zecunrene
line ſolauren
uuur, u ſo uc
m ced nini
l. 0 Don--
Vkaer don fuler
Wiſkl Ne eni
Cörowimn
hNAleamebt Au
Cells tecſidck⸗
Mu) E nist
, Mo el mnmen
, At zn let
nel. eDn
t bun ohri
,n, Iliz nol
Cod en
neſerher ute
Nlnten homix
e ire ſ 4
ten al
e, Ier 1
eto

.
leſntm m

dq Ffaderis. 13 5

O immenſam DEI potentiam! Je. Solvite
eum, & dimittite liberum.
SENTENTIA.

Cbriſti voæ etiam a mortuis auditur,; &
nos vivi enm non audimus. .

14. DIVES.
Matth. XIX. Marc. X. Luc. XVIII.
Argumentum.

IEſus ab adoleſcente interrogatus vi-
tæ viam docet, &. quam ſit ea diviti-
bus difficilis, oſtendit, deque præmiis

ſuorum diſſerit.

Adoleſcens, Eſus, Diſcipuli.

Masiſter bone, quid boni faciendum mihi

eſt, ut vitam æternam adipiſcar? Y. Quid
me dicis bonum? Nemo bonus eſt, niſi unus
DEus. Quodſi vis ad vitam pervenire, ſerva
præcepta. A. Quænam? J. Ne adulterato.
Ne occidito. Ne furator. Falſum teſtimonium
ne dicito. Ne quem intervertito. Parentem
utrumque colito. Alterum ut teipſum diligi-
to. A. Hæc omnia ſervavi jam a teneris. Quid

mihi reſtat? J. Probo. Unum tibi deeſt. Si
vis perfectus eſſe, i venditum rem tuam omnem,

& pecuniam in pauperes erogato, theſaurum
habiturus in cœlo: deinde ad me ſequendum,

crucem ferens, venito. D. Eho! abit moœ-

1 4 ſtus:

136 Chaßellionis Dialogi ſelectiores

ſtus, eſt enim perdives. YJ. O mei diſcipuli,
quam difficulter, qui rem habent, ad regnum
cœleſte perveniunt! Obſtupetis? O fili,
quam diffieile factu eſt, ut, qui divitiis freti
funt, in regnum divinum ingrediantur. Dieam
iterum. Facilius eſt rudentem trajici per fora-
men acus, quam divitem in regnum divinum
introire. O. Ecquis igitur poterit ſervari?
J. Hoc humanis quidem viribus fieri non por-
eſt, ſed poteſt divinis. Nam omnia, quan-
tumvis hominibus ardua videantur, a DEO
tamen fieri poſſunt. L. Nos quidem (ut vi-⸗
des) reliquimus omnia, ut te ſequeremur:
quid ergo hine aſſequemur? J. Vos quidem
certe, qui me ſecuti eſtis, cum in renovata
vita in tribunali magnificus conſedero, ſede-
bitis etiam in duodecim tribunalibus duode-
cim tribus Iſraëlitarum judicantes. Et omni-
no, quisquis domum, aut fratres, aut ſoro-
res, aut patrem, aut matrem, aut conjugem,
aut liberos, aut agros reliquerit, mei nomi-
nis & evangelii regnique divini gratia, is
& in hoc ævo, etiam inter tot acerba, centu-
plum accipiet, & in futura ætate vita fruetur
ſempiterna. Sed multi primi erunt ultimi, &
ultimi erunt primi. Nam in regno ccleſti
idem uſu venit, quod in quodam patrefami-
lias, qui primo mane exiit ad conducendos in
vineam ſuam operarios: & cum ſingulis dena-
riis in diem cum eis decidiſſet, eos in vineam
dimiſit. Iterumque circiter horam tertiam
egreſſus vidit alios otioſos in foro manentes,
quos

ent di
em,

anin ie
AAu eſe
Euim E
Wn ue
ATsCtsin
ibnn ten
t Dinii
Uem n E
is ſſfenntn
uohermd
zileh nii hi
e günm
6segynunt ten
ls noytuc un
Gehſene, murn
0 Mäneszenn
ls econtſen
en C miare
, ingait non
Genntomeeun
i Ule nii
Ounmm tli 44
Mtin, In
ſipth
norkeid
Atumn ncin
alcikthnie
N
1 1 utt,

e

i
in 4

Niltize,
i Ciein
n NunI
nn dil
n ffizſen
tiiimn Dun
ntiiciain.
Ttonumn oninm
Poterit kenni
dufen ton
n onmnit, Oan⸗
lenm 400
6glihen (t .
Ett benetener
Uguiten
Cln enrt
ekn, E.
VEhenlixn dd.
cemes onn-
Kanes, Ar ir-
emn auronfir
lgtent mei n⸗
Arii grnin
ot Lceyba, entu.
Aune ſi fhletll
geumtlimi 6
tepo oril
cin Purin
dcondacendti
un ingnls
et, eN in ſin

4 boran 4

oro s
n

vovi federis. 137

quos etiam in vineam ſuam dimiſit, ſeque eis,
quod æquum eſſet, daturum promiſit. Item
circa ſextam & nonam horam egreſſus fecit
idem. Hora autem fere undecima egreſſus,
cum alios deſides inveniſſet: quid hic (inquit)
ſtatis totum diem otioſi? Nemo nos condu-
xit, inquiunt illi. Tum ille: ite & vos in vi-
neam meam, &, quod erit æquum, accipie-
tis. Veſpere mandat vineæ dominus procurato-
ri ſuo, ut operarios convocet, eisque præmium
perſolvat, initio facto ab ultimis ad primos.
Hic, qui venerant hora fere undecima, ſingu-
los receperunt denarios. At primi, qui ſeſe
plus accepturos rati eſſent, cum tantundem
accepiſſent, murmurabant in patremfamiliâs,
quod ultimos, qui unam horam opus feciſſent,
ipſis æquaviſſet, qui totius diei onus pertuliſ-
ſent & ardores. Tum ille uni ex eis: ami-
ce, inquit, non facio tibi injuriam. Nonne
denario mecum depactus es? Aufer tuum, &
abi. Libet mihi tantum dare huic ultimo,
quantum tibi. An mihi non licebit meis uti
meo arbitrio? Eone tu oculum malignum ha-
bes (invidus es), quia ego ſum benignus? Ita
in regno cœleſti ultimi primorum, & primi
ultimorum conditione erunt. Multi enim ſunt
evocati, ſed pauci electi.
SENTENTIA.
Divitiæ magno ſunt ad ſalutem impedimen-
to. Dives divitiis, denique homines iis, quæz
babent chariſſima, renunciare bumanis viribus
nequeunt; divinis queunt.

15 15. VI⸗

138 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

15. VINITORES.
Matth. XXI. Marc. XII. Luc. XX.

Argumentum.

JEſus a Pontificibus & Scribis & Se-
nioribus de autore ſuæ poteſtatis interro-
gatus ipſos viciſſim de autore lotionis
Joannis interrogat. Deinde per ſimili-
tudines eis futurum prædicit, ut propter
ſe repudiatum regno priventur.

Pontiſices & Scribæ & Seniores,
D'e nobis, ex cujus autoritate iſta facias, &
quis tibi dederit, ut tantum poſſes? 7. Ego
viciſſim vos quiddam rogabô, de/ quo ſi mihi
reſponderitis, dicam vobis, ex cujus autorita-
te hæc faciam. Lotio Joannis unde erat? a
cœlone, an ab hominibus. P. Si a cœlo dici-
mus, dicet: cur ergo ei non credidiſtis? Sin
ab hominibus, periculum eſt, ne univerſus
nos populus lapidet; omnes enim Joannem ha-
bent pro vate. Negemus, ſcire nos. Age,
neſcimus. J. Ego quoque non dicam vobis;
qua hæc autoritate faciam. Sed quid cenſetis?
Habebat quidam duos natos, quorum priorem
aggreſſus eſt his verbis: nate, abi ad facien-
dum opus hodie in vinea mea. Qui ille, non
libet, inquit; poſt tamen, mutata Ententia,
ablit.

nd, “
tni und,
eun Enen
n Gfinm
inegn iin tn
ccanimrenies
zeett ke ſe
ioelttts 41
it lm zen
en, gum un
Cngte in e ben
lereeunt wri
enpcethnnt.
ioligſerunn,
Ier, Nenin
Henſerum. We
Gre ilihitr
Nichme nt
ſtis; mlr tn
Cntchin ga
Priic, gion
n kun
ngle cnnn

(Wnmn! Nte
G m min

Elitl Ar ni
nechmnnn.
ehfl
ſlintn,
immhime
nen Denmmn

t, gt

,.

—
0N.

In u
““

LKerne .

teſtins inten.
Atote otion

le ſer ii.

fentir,

ECnine

Wrue as t
unmm e
l tsnti
,ercienmi
Vmmis ne einl1
,Gronpcin
Celiclsn Sin
l te miſelin
enin lumeni
ir u. Ne
nndenn Nin
Gedquid eſi
goorum “
ge, R uln⸗
1n. Cüilen
tmnun⸗

novi faderis. er39

abiit. Alteri deinde eodem modo dixit, qui
pollicitus, iturum ſe, non ivit. Ulter paruit
voluntati patris? E. Prior. J. Credite mihi,
publicani & meretrices antecedunt vos in re-
gnum divinum. Venit enim ad vos Joannes;
vir integra vita, cui vos non credidiſtis, pu-
blicani & meretrices crediderunt. Quod cum
videretis, ne ſic quidem mutaſtis animum,
ut ei crederetis. Accipite aliam ſimilitudinem.
Fuit quidam paterfamiliàâs, qui conſevit vi-
neam, quam cum ſepibus circumdediſſet, tor-
cularque in ea defixiſſet, & caſtellum exſtru-
xiſſet, elocavit agricolis, domoque poſtea mul-
to tempore abfuit. Poſt ſuo tempore miſit ad
agricolas ſervum, ad percipiendum fructus vi-
neæx, quem illi male acceptum plagis inanem
remiſerunt. Iterum mittit alium, eum quo-
que illi lapidibus contuſum, & ictibus indi-
gniſſime mulctatum vacuum remiſerunt. Nec
ſatis; addit tertium, quem etiam vulneribus
confectum ejecerunt. Pergit mittere alios at-
que alios, qui omnes vel pulſati vel occiſi ab
eis ſunt. Etiam cum unum haberet filium;
eumque chariſſimum, ita ſecum cogitabat
Quid agam? mittamne ad eos filium, meas
delicias? At mittam, fortaſſe ejus conſpe-
ctum reverebuntur. Itaque facit. At vinito-
res, eo viſo, ſic loqui inter ſe inſiſtunt. Hic
quidem eſt hæres, interimamus eum, ut inva-
damus in hæreditatem. Itaque ejectum e vi-
nea perimunt. Cum ergo redierit vineæ do-
minus, quid faciet agricolis illis. E. Maios
male

140⁰ Caftellionis Dialogi ſelectiores

male perdet, & vineam aliis tradet agricolis,
a quibus fructum percipiet ſuo tempore. Sed
abſit, ut quid tale eveniat. JZ. Nunquamne
legiſtis dictum illud in monumentis literarum?
Quem lapidem improbaverunt ſtructores, ad-
hibitus eſt ad caput anguli. A Domino profe-
ctum id eſt, & mirum nobis videtur. Quam-
obrem ſic ex me accipite: Auferetur a vobis
regnum divinum, & dabitur genti, ſuum fru-
ctum edituræ. Ac quisquis inciderit in lapi-
dem eum, confringetur, & in quem lapis in-
ciderit, eum conteret. Nam in regno ccleſti
ſimiliter accidit, atque in rege quodam, qui
nuptias filii ſui facturus ſervos ſuos miſit, qui
invitatos ad nuptias vocarent. Cumque illi
noluiſſent venire, alios item ſervos miſit, qui-
bus negotium dedit, ut oſtenderent invitatis,
ipſum paraviſſe prandium; juvencos & altilia
eſſe mactata; omnia denique eſſe parata: ve-
nirent ad nuptias. At illi eum aſpernati dis-
ceſſerunt, alius in ſuum agrum, alius ad mer-
caturam. Cæteri comprehenſos ejus ſervos e
vita per ſummam ignominiam ſuſtulerunt.
Qua re audita, iratus Rex eo ſuas copias miſit,
& homicidas illos perdidit, eorumque urbem
incendit. Deinde ſuis ſervis mandavit, ur
(quoniam paratæ erant nuptiæ, & qui ad eas
erant vocati, non fuerant digni, qui eis ad-
eſſent) per vias paſſim abirent, &, ut quem-
ue inveniſſent, ad nuptias vocarent. Ili in
ivia profecti, quoscunque invenerunt, eo
eoëgerunt, tum malos tum bonos, ita ut com⸗
ple-

lenn e biclenz

0N Ce 1
, lt en he
õ
immg ele hn
ienin lan voe⸗

AIN

ulle lucine i
lulnagu
1
l.
4
s monnn⸗
Gkemerornn
n,E Ni
AAnt
ränlmnec
4 Uin n

lue Z
e
ſalt i n

iine

ggnrols⸗
rnn N
Munne
entslunnm-
in adh u.
Lhommngne
icetur r.
leretnr 1 ln
ench (un in⸗
olktt in in⸗
n en lyi n
üinpalet
e Anlam, un
8Wsmit, u
m Onmaie l
NEeRnit,⸗
ſerken ntd,
wern Ain
ne eleſnn .
enn 1penti d-
uN, Ansad e
Nlseig enie
dun Milgnun.
ſopiu oſt,
Mune Ctrn
6 mndifit,
Eiuin
glir gi es
ocrent
menenn

unt⸗
ns 1

novi faderis. 141

—

pleretur cœnatio convivis. Ad eos contem-
plandos ingreſſus Rex animadvertit ibi quen-
dam, non nuptiali veſtitu indutum, &, ami-
ce, inquit, quid huc intraſti ſine veſtimento
nuptiali? Cumque ille obmutuiſſet, juſſit Rex
famulos, ut eum pedibus manibusque con-
ſtrictum in teterrimas tenebras abriperent,
ubi futurus eſſet ploratus ſtridorque dentium.
Multi enim ſunt vocati, ſed pauci electi.

SENTENTIA.

Publicani & meretriees ad DEI. regnum
Junt aptiores, quam populorum magiſtri atque
gubernatores. Qui divinis donis ornatus in-
gratum ſe prabet, is donis privatur. Optima
quaque maxime improbantur a potentiſſimis
guibusque.

I6. PETRUS.
Luc. XXII. Joan. XIII.
Argumentum.
IEſus moriturus diſcipulos ſuos mo-
deſtiam amoremque docet: ſui deſertio-
nem, & Petri abnegationem prædicit:
deque ſuo ad patrem diſceſſu & Spiritu
ſancti miſſione diſſerit.

IHſus, Petrus, Diſcipuli, Thomas, Phi-
lippus, Judas Thaddæus.

nter gentes, ut quisque plurimum opibus
valet, ita maxime Rex eſt, & potentiſſimus
quis-

142 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

quisque facilime principis nomen obtinet. At
veſtra longe alia eſt ratio: quantoque quisque
major eſt, tanto ſubmiſſius ſe gerat, & quan-
to plus imperio pollet, tanto magis miniſtrum
ſe prœæbeat. Uter enim major eſt? qui accum-
bit, an qui miniſtrat? Nonne qui accumbit?
Atqui ego inter vos ſum ſicut miniſtrans, vo-
bisque, qui permanſeritis mecum in meis rebus
adverſis, legatum mihi a patre meo regnum
ſimiliter lego, ut edatis & bibatis in eadem
mecum menſa, in regno meo; & in tribunali-
bus ſedentes jus duodecim tribubus Iſraélita-
rum dicatis. Filioli, adhuc parumper vobis-
cum futurus ſum: quæretis me, &, quemad-
modum dixi Judæis, quo ego iturus ſum, eos
venire non poſſe, ita vobis quoque nunc dico.
Itaque hoc novum vobis præceptum do, ut
ametis vos inter vos, & ametis, quemadmo-
dum ego vos amavi. In eo cognoſcent omnes,
vos meos eſſe diſcipulos, ſi mutuo vos amore
complectimini. P. Domine, quo abiturus es?
J. Quo ego abiturus ſum, non potes me nunc
ſequi, ſed poſtea ſequeris. . Qu minus nunc
poſſum? animam pro te ponam. J. Animam
pro me pones? Crede mihi, nondum cecine-
rit gallus, cum tu me ter abjuraveris. Si-
mon, Simon, Satanas ille (ne ſis neſcius) ex-
petivit vos ad cribrandum quaſi frumentum,
verum ego oravi pro te, ne tu de conſtantiæ
gradu dejicereris. Tu viciſſim aliquando re-
creatus confirmato fratres tuos. P. Atqui
paratus ſum & carcerem tecum & mortem
ſub⸗

ni
69 e ͦ
lon cuntuünn
le, ter kihn
Endenn,d
aniſel 0
umenam U
evol tite ge⸗
„Econonato.
Oherek comß
mingebasih
inn. OD. Doni
Ents el. Czten
tlen heets
6t n Uund n
. Qnchſond
untom Wslon
ſenam ad N
tdedr
Egu ſ gi
Elelmg gen
let oling
Uin lern jent⸗
glolerti ne,
lerti, Ein
Penn honin
hideit ntt
ſem Kſ, 4
e,ſi iir e,
ſdegns
ndd
al uni
Enr

hine

—

—

novi faderis. 143

—

nlhtiet. fubire. J. Hoc tibi confirmo, Petre, gallum

nnge gnögnt
Grm,aun.
Weesnikeum
ll inn.
Oi XoN
niniſrns, .
ninmeßndn
ped ſegnlnn
hig in ealen
Khnbomnl⸗
lbis tabltr.
Uunder vod⸗
11, henat⸗
IGnsſun, en
nemni.
amn b
id, Annunn,
logtolemon;
Sono neme
o khinnn 8
Nole; nr lt
Cning nuns
n. )Kimm
Nom Cee⸗
Gnnens
el leſens)
Ut konennn
n te otlui
n inm
eculd “

hodie non cantaturum, quin tu, me tibi no-
tum eſſe, ter negaveris. Porro cum dimiſi
vos ſine qumena, & pera, & calceis, num
qua re caruiſtis? D. Nulla. J. At nunc, qui
habet crumenam, adhibeto, nec minus peram,
quique non habet gladium, vendito pallium
ſuum, & comparato. Nam in me (ne vos ne-
ſciatis) ſupereſt comprobandum ſcriptum illud:
Et inter improbos habitus eſt; habentque meæ
res finem. D. Domine, ecce hic duo gladii.
J. Satis eſt. Cæterum nolite animo pertur-
bari; fidem habetis DEO, & mihi fidem ha-
bete. In domo patris mei manſiones multæ
ſunt. Quodſi ſecus eſſet, dicerem vobis: eo
paratum vobis locum; id quod ſi fecero, re-
veniam ad vos mecum aſſumendos, ut, ubi
ero ego, ibi vos quoque ſitis. Et quidem, quo
& qua via proficiſcar, ſcitis. Z. Nos vero
neſcimus, quo eas, tantum abeſt, ut viam te-
nere poſſimus. J. Ego ſum via, veritas &
vita. Nemo venit ad patrem, niſi per me. Si
cognoſceretis me, meum quoque patrem cog-
noſceretis; & jam nunc cognoſcitis, & vidi-
ſtis eum. P&. Domine, oſtende nobis patrem,
id ſatis erit nobis. J. Tantum jam tempus
vobiscum verſor, & tu me non nôſti? Phi-
ippe, qui vidit me, vidit patrem. Quꝛ fit;
ut tu jubeas, vobis patrem oſtendi? Non cre-
is, & me in patre, & patrem in me eſſe? Quæ
vobis dico, mea ſponte non dico, ſed ipſe pa-
ter, qui in me manet, hæc agit. Credite
IIND„

144 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

mihi, & me in patre, & patrem in me eſſe;
aut certe de ipſis factis mihi credite. Hoc vo-
bis confirmo, eum, qui mihi fidem habebit,
eadem mecum vel etiam majoragfacturum.
Nam ad patrem meum me confero, facturus,
quicquid per meum nomen petieritis, ut pa-
tris gloria in filio celebretur. Si quid (inquam)
petieritis per nomen meum, id ego faciam. Si
me amatis, præcepta mea conſervate. Ego
vero exorabo patrem, ut alium vobis confir-
matorem det, qui vobiscum perpetuo maneat,
ſpiritum illum, certum veritatis autorem di-
co, quem hominum vulgus non poteſt com-
prehendere, quia eum neque videt, neque cog-
noſcit; at vos cognoſcetis, quoniam apud
vos manſurus, & in vobis futurus eſt. Non
relinquam vos pupillos; inviſam vos. Poſt
paulo jam me non videbunt homines: at vos vi-
debitis, quia, ut ego vivo, ita & vos vivetis.
Tum cognoſcetis, & me eſſe in patre meo, &
vos in me, & me in vobis. Qui tenet præ-
cepta mea, eaque conſervat, ille eſt, qui me
amat. Qui vero me amat, amabitur a patre
meo, eundemque ego quoque amabo, meque
ei aperiam. Ju. Quid cauſæ eſt, ut nobis te
ipſum ſis aperturus, promiſcuæ hominum mul-
titudini non item. Je. Qui me amat, dicta
mea vita exprimet, eumque meus pater ama-
bit, & ad eum veniemus, & apud eum dege-
mus. Qui me non amat, dicta mea non exſe-
quitur. Sermo autem, quem auditis, meus
non eſt, ſed patris, qui miſit me. Hæc gur⸗
em

if

e, hmmm 9
geklon
tinet rr ann
Cer nnn, Kn
tinmteſtte hi
enn, gelmtomn
)emimm Uelne!
Slenn ibt, We
tennuti,gillet
Eilntrn, gümſ
1nt, annn en
Celnk ſun ton
n ſentenminſs
ten odinmecan
turmnelomehon
atwe,Nm
anns mne,
Wngach

Verthiſiur,

niſon kr gnint
il, gi ir

N II
nMI Ne
mn. )
NKonn
DIn at
er He

nn 1 e
ini itn uehi,
Ngctgcnnm.
nem ing,
Netirti⸗ I
Kicuit nnen
tgo an O
Collennate, p
lun ſons conr.
ehenommer,
Pns mumren di⸗
Wn Muen dor⸗
Nben vegre .
, Inin gud
AuN A Won
0wen
tbonneafanf
n, n Nie
lein nenen
6. (Wert n.
1, M el, ne
,iNabiur:
e Arboy teſle
e n dons ie
nekonicum nl
ti ne mnn, Un
e nels lel
K med eun S
n nerne⸗
letn. nuliͤ,

novi federis. 14

dem ſum vobis elocutus, apud vos manens.
Sed ille confirmator (ſpiritum ſanctum dico);
quem mittet pater nomine meo, vos docebit,
& recolet omnia, quæcunque dixi vobis. Pa-
cem relinquo vobis, pacem meam do vobis,
nec eam, qualem homines ſolent. Nolite ani-

mo perturbari, neque formidare; audiviſtis,

ut dixerim vobis, abire me, reviſurum vos.

Si me amaretis, gauderetis, quia dixiſſem, ire

me ad patrem, qui major me ſit. Et nunc di-
Xi vobis, priusquam evenit, ut, cum evene-
rit, credatis. Jam non multa loquar vobis-
cum. Venit enim hujus mundi princeps, nec
habet, quod in me carpat; tantum eo res ten-
dit, ut intelligant homines, me amare patrem,
& ita facere, ur mihi mandavit. Surgite, ab-
eamus hinc.
WZ SENTENTIA.
Inter Chriſtianos gquo quisque major, eo ſüb-
miſzor. Ex charitate cognoſeitur Cbriſztianus.
Ut quisque ſili maxime confidit, ita facillime
lalbitur. Spiritus ſanctus Chriſtianum perftcit.

I7. PILATUS.
Matth. XXVII. Marc. XV. Luc. XXIII.
Joan. XVIII.
Argumentum.
JEſum accuſant Judæi. Pilatus inter-
rogat. IEſus de ſuo regno & officio re-
ſpondet. Pilatus eum ad Herodem mittit.

146 Caſtellionis Dialogi ſelectiores
Pilatus, Judæi, J Eſus, Pontifices.

Quodnam crimen adfertis in hunc hominem,
quem mihi vinctum tradidiſtis? Ju. Niſi
eſſet maleficus, nunquam eum tibi tradidiſſe-
mus. Ei. Abducite eum vos, & ex lege ve-
ſtra judicatote. Ju. Nobis non licet interfice-
re quenquam. Sed ſi quæris crimina, eum de-
prehendimus pervertentem gentem, & prohi-
bentem Cæſari tributa dare, ſeque Chriſtum
Regem eſſe dicentem. Pi. Libet ex ipſo ſci-
ſcitari. Heus, tune es Rex judæorum? JFe.
Tuane iſtud ſponte dicis, an ex aliis auditum?
Li. Quaſi ego judæus ſim. Tui, tui te popu-
lares & pontifices mihi tradiderunt. Quid
commiſiſti? Ze. Regnum meum terreſtre non
eſt, quodſi eſſet, mei ſatellites pugnaviſſent,
ne Judæis addicerer. Verum regnum meum
hic poſitum non eſt. Fi. Tu ergo rex es. Je.
Rede ais. Ego eòô natus ſum, & in hunc ter-
rarum orbem ingreſſus, ut teſtimonium per-
hibeam veritati. Quisquis a veritate eſt, vo⸗
cem meam audit. Pi. Quid eſt Neritas? G0
Heus pontifices, & plebs Judæa, ego nullum
deprehendo crimen in hoc homine! Po. At-
qui nemo eſt hodie nocentior, neque ſupplicio
graviore dignus. Pi. Non audis, quæ in te
proferant crimina? nihilne reſpondes? Vide,
ut te graviter accuſent. Quid taces? nequeo
mirari

(*) Leuid veritas? per Anagramma: Vir qui ad-
eſt, eſt.

i
—
E D Duhr
ubune ue⸗
Arst hi
1dod Kün⸗
zeil zen
Acnna 14 tfer
finn / 1 4 n

AI

Mtr MWVI. N⸗
ln.
r
Mhmkſaden

Vern Pion
Uhamcte bnn

Mr, n

o ſckz ne
6 Ne Nlun
len ne! .
Gr nitkan
e n i
gen Kenne N
R

= =
&S

iſitne

1, fien

ainimimn
e Nil
un tih ule.
& ef.
wlcrint.
Ginina, eumt.
enen, En
iqne Chxikn
lteick i ſi⸗
ceommt N.
tsudtun
l lte Po)l⸗
Nüdenm. Qid
WeNNIhe IN
Ar Poer,
un Kpln men
epb tis ,
Nn, GEnhune
iefineninm .
1eniare el, l
el ta))
te egn lin
nix Nut
eſg,f⸗
s n n
eſene e
ilues
. Nl

,pe⸗ 41.
wimm

novi faderis. G 147

mirari ſatis. Po- Populum ſua doctrina a Ga-
lilæa ad hunc usque locum excitat. Pi. Eſtne
is Galilæzus? Po. Eſt. Pi. Percommode ca-
dit, quod eſt ditionis Herodis, qui nunc in
urbe eſt. Itaque eum ad illum duci jubebo.

SENTENTIA.

Autoritati ſux credi volunt calumniatores
iorum. Cbriſti regnum mundanum non eſt.

I8. BARRABAS.

Matth. XXVII. Marc. XV. Luc. XXIII.
Joan. XVIII.

Argumentum.

Pilatus Judæorum importunitate fati-
gatus IEſum damnat ad crucem, Bar-
rabamque latronem liberat.

Pilatus, Pontifices, Judæi, JEſus.

unc, Judæi, adduco vobis eum, ut intelliga-
tis, me nullum in eo crimen invenire.
Ecce homo! Zo. Crucifige, crucifige. Pi.
Comprehendite eum vos, & crucifigite; nam
ego nullum in eo crimen invenio. Zu. Nos
legem habemus, quæ jubet eum morte plecti,
Aue filium DEl ſe fecit. Fi. Metuo, quor-
um evadant hæc. Undenam es? Mihi non
eloqueris? An neſcis, me poteſtatem habere
tui vel crucifigendi, vel relaxandi? Ye. Non
K 2 haberes

148 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

—

haberes ullam in me poteſtatem, niſi id tibi
datum eſſet ſuperne. Itaque, qui me tibi tra-
didit, in majore culpa eſt. Ez. Hic quidem
amittendus eſt, video. Ju. Si eum amittis,
non es amicus Cæſari. Quisquis enim regem
ſe facit, adverſatur Cæſari. E. Age, jam
educam eum ad vos. EFcce rex veſter! Ju-
Tolle in crucem, tolle in crucem. PE. Regem
ego veſtrum in crucem? Ju. Nullum habe-
mus regem, præter Cæſarem. Pe. Nihil ago⸗
video, cedendum eſt multitudinis libidini.
Cedo huc mihi aquam. Hac manuum lotione
teſtatum volo, Judæi! me in ſanguine hujus
innocentiſſimi rei ab omni noxa abeſſe; veſtra
culpa eſto. Ju. Ejus ſanguinem nos, noſtri-
que poſteri luunto. Pi. Ergo Barrabam hunc
latronem liberum habete; JEſum autem veſtro
arbitrio in crucem tollendum abducite.

SENTENTIA.

Poteſtas à DEO eſt. Cæſari malunt ſervi-
ve inimici Cbriſti, quam Chriſto, & latro-
nem liberari, quam inſontem. Utinam non

eadem fierent hodie.

19. SIMON. Joan. XXI.

Argumentum.
IEſus in vitam ſuſcitatus piſcanti-
bus ſuis diſcipulis apparet. Deinde cum
eos prandere juſſiſſet, Petro violentam
mortem ptædicit.

JEus,

N
—

ſc

eet
men, hi⸗ 1
olhun meln

tnld, Eine
et Ll it
Cuencdtpumn

eege No
Aunne Hr
Enns N. AKn
Gcts Nim
ghnmmenn
Emmenho. d
e. D. Nrng
. Neme perin
le. Inmn ſ
(cumbi Ple
en et
lits is ni

uul, un te a
ecinlherr
et irh K
dun rh t
raramn itet
e HA
unere, enen
lnter,

Min,
—
linthin
Nilen
Ltun mnits,
Usrin en
1 er,in
TVeſerl d.
1.
1 Nen
Nollnm hade⸗
1. Mäkern
Eng lbacni
Muumlotone
Mhlin nuen
ddeſes elnn
n W) M
Nnben
nmenve
handne⸗
4
inulit /n
, .
Mum me

„
tl

W.

vovi fledgeris. 149

Ihſus, Diſcipuli, Joannes, Petrus.

Heus juvenes, numquid edulii habetis? D.
Nihil. Je. Jacite rete ad dextram navis
partem, & invenietis. D. Faciemus. O mi-
raculum! tanta eſt in noſtro reti piſcium mul-
titudo, ut trahere non poſſimus. Yo. Domi-
nus eſt. P. Fgo igitur induſium ſuccingam,
& ad eum ad ripam natabo. D. At nos navi-
gabimus; neque procul à terra abſumus; jam
appulimus. Hic eſt prunæ impoſitus pilcis,
& panis. Je. Afferte de piſcibus, quos mo-
do cepiſtis. P. Attraham rete ad terram. O
magnum numerum piſcium! D. Quot ſunt?
P. Enumerabo. Sunt centum quinquaginta
tres. O. Mirum eſt, rete non eſſe ruptum.
Je. Venite pranſum. Veſcimini hoc pane &
piſce. Simon Joannides, diligis me plus,
quam hi? P. Etiam Domine, tute ſcis, ut te
amem. Ze. Paſce agnos meos. Simon Joan-
nides, diligis me? P. Etiam Domine, tute ſcis,
ut te amem. Je. Paſce oves meas. Simon Joan-
nides, diligis me? P. Domine, tu omnia ſcis,
tu nôſti, quam te amem. Je. l'aſce oveSο
meas, ſimul & hoc accipe: cum eſſes juvenis,
ipſe te cingebas, & ibas, quo volebas, ſed
cum ſenueris, alius te, cum manus extende-
ris, cinget, & ducet, quo noles. Sequere
me. E. Hic autem quid? Je. Si eum volo
manere, donec reveniam, quid ad te? tu mo-
do ſequere me.

K 3 SEN.

150 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

SENTENTIA.
Jubente Cbriſto qui piſeatur, feliciter pi-
ſeatur; id quod de hominilus ſecundum ſpiritum
accipiendum eſt. Qui Chriſtum amat, buic
Chbriſtus oves comiittit. Viſeipuli eadem con-
ditio eſt, quxæ magiſtri.

20. LINGUE. Actor. II.

Argumentum.
Quum Chriſti diſcipulos novis linguis
loquentes Judæi putarent ebrios eſſe, Pe-
trus ad eos orationem habens demon-
ſtrat, illud eſſe donum ſpiritus ſancti
à Chriſto in vitam excitato effuſi. Hoc
audito, illi pœnitentiam agunt, & in
Chriſti nomine lavantur.

Judæi, Petrus.

onne omnes hi, qui loquuntur, Galilæi
ſunt? Al. Sunt. J. Ecquid eſt, quod
noſtrům quisque vernaculam ſibi linguam au-
diat? Parthi, Medi, Elamitæ, Meſopotamiæ
incolæ, & Judææ, & Cappadociæ, Pontique
& Aſiæx, & Phrygiæ, Pamphiliæ, & Æägypti,
& ejus Libyæ partis, quæ eſt ſecundum Cyre-
nen, & peregrinantes Romani, tum Judæi,
tum adventitii, Cretenſesque & Arabes, audi-
mus eos rerum divinarum amplitudinem no-
ſtris cujusque linguis eloquentes. Hoc quidem
jam non humanum eſt. Equidem ſic obſtupe-
ſco⸗,

i
. Neſcan
erwicki/

Cemed
Ceiuun
Nrdlci
Dkshon
Efndm,
K
hmns Awem.
Aemme meohrn
Nd ſans uh
nn n onb
ſnpuire, K ine
(Altenetnbhan⸗
Tefun Dunmnne
1 (ugune⸗
1 chakt Aocie
lPün Kenen
ikilrenen
n nt, Ne
ſelti Ehlſ
Cenſkmten
ohiommgenn
lenn it,
lort ln
n feti

Mera

gin
IN

Ut,, glate,
ſiunlin iie
iinn Int, Mu⸗
SS

Cor 1

gtons logns
hilsec, de.
bens denon.
Püng lnck
Knehl Me
mignt; Nn⸗
I.
.
gunmn, Clle
guit eh,
Glngum an.
, Neopomte
Ccle, Pondege
le, & Kojn
ſeenndun C
ii, wun ſen
Arbes
nplindine”
tes. Harpet
ilen beih

0

novi Fwderis. 151

ſco, ut neſciam, vigilemne, an ſomniem.
Quid hoc rei eſt? A. Bacchi agitatio eſt. O
Jacche, pater es eloquentix! J. Quid ais?
A. Vini pleni ſunt, mera temulentia eſt; un-
de enim tam multas linguas, tam diverſas,
tam repente didiciſſent? P. Viri Judæi, &
Hieroſolymæ incolæ omnes, attendite, & me-
cum, quæ dicam, recognoſcite. Non ſunt
hi temulenti, quemadmodum vos arbitramini
(eſt enim hora diei tantum tertia), ſed viget illa
vVatis Joëlis prædictio: Ultimis autem tempo-
ribus (inquit DEus) omne hominum genus meo
ſpiritu perfundam, ita, ut veſtri filii filiæque
vaticinentur, & juvenes viſis, & ſenes in-
ſomniis edoceantur. Quin etiam ſervi & an-
cillæ tunc meo ſpiritu delibuti vaticinabuntur.
Sed id ſignis quibusdam præſignificabo, tum
ſupra in cœlo, tum infra in terra, videlicet
ſanguine, & igne, & fumido vapore. Ipſe

ſol tenebris obducetur, & luna ſanguine, an-

tequam Domini magnus ille & inſignis dies ve-
niat. Quisquis autem Domini nomen invocâ-
rit, evadet. Audite verba hæc, viri Iiraéli-
tæ! IEſum Nazarenum, at quem virum? qui
vobis à DEO repræſentatus eſt, portentis, mi-
raculis, ſignis, quæ per eum DEus in medio
veſtrům edebat, ut ſcitis; hunc, definito DEl
conſilio & providentia traditum, hominum
impiorum opera comprehenſum, ad palum al-
ligatum ſuſtuliſtis; quem DEus ereptum ex
mortis doloribus in vitam revocavit, quate-
nus fieri non poterat, ut morte teneretur.
K 4 David

1572 Caktellionis Dialogi ſelectiores

David enim dicit de eo: propoſitum mihi Do-
minum ob oculos ſemper habeo: eoque mihi
dextero, nulla re commoveor: nec vero ſo-
lum mentis atque animi lætitia geſtio, verum
etiam iplum corpus meum confidenter degit,
quod tu animam meam apud inferos non deſe-
res, nec permittes, ut is, qui tibi ſua pietate
placet, interitu deleatur: ſed me viam vitæ
docebis, mihique cumulatiſſimam apud te vo-
luptatem præſtabis. Si licet apud vos, fra-
tres, libere de ſummo patre Davide loqui: is
& vitam finivit, & ſepultus eſt, & ejus mo-
numentum apud vos ad hoc tempus extat.
Sed cum vates eſſet, & ſciret, DEum fſibi ju-
raviſſe, ſeſe ex fœtu lumborum ejus, quod ad
humanam conditionem pertinet, ſuſcitaturum

Chriſtum, & in ejus ſolio collocaturum: præ-

ſcius Chriſti reſurrectionis dixit, ejus neque
animam apud inferos relinquendam, neque cor-

pus 'interitu eſſe delendum. Hunc Efam ſus-

citavit DEus, cujus nos omnes teſtes ſumus.
Is DElI dextera elatus, & promiſſum ſancti
ſpiritus a Patre conſecutus effudit hoc, quod
vos nunc videtis & auditis. Neque enim Da-
vid alcendit in cœlum, ſed is ipſe loquitur ad
hunc modum: dixit Dominus Domino meo,
ſede ad dezxteram meam, donec tuos tibi ho-
ſtes inſtar fubſellii calcandos tradidero. Hoc
igitur pro certo habeat omnis Iraeêlis poſteri-
tas, Dominum & Chriſtum factum à DEO
eſſe hunc iplum Eſum, quem vos crucifixi-
ſtis. J. O nos impios! Quid agemus ſares:
„Mu-

i
tne Prilliun
in nomine ii
rum, & Alßt
80 o ennhen
beros, A Aon
gerOczfettlonin
1 uhetecmn li
ane⸗ ſenetlh⸗
Verlltet dics
6t. Munmnt.
NN

Ditnrlkerem

. MN
Nem Ke
ed unnts
nercoenb⸗
leut em

mn, mn
Anr

(en Prlre,

1 im

reot Ree

ftige, jenum

Pte
e finm ie
NIn gpucdte
ipol vo, 1.

hKeind.

etenps ere
1 Don ſbi
nniſe, tad
Uckummun.
ormmm n⸗
Ait, güne
Cendmfenen
Mne Nink
Nes telrs ſunn
Droniſin ,nd
Pult tpe, goot
Nepeerin Dr
Nelnuien a1
8 Doman wen

gee wn dn
tralcddld.
is aels N
ſadon 1.
ein N
agemo

novi Jæderis. 153

P. Mutate priſtinam mentem, & abluimini
cuncti in nomine Eſu Chriſti, ad remiſſionem
peccatorum, & accipietis munus ſancti ſpiri-
tus. Ad vos enim pertinet promiſſio, ad ve-
ſtros liberos, & ad omnes remotiores, quos-
cunque vocaverit Dominus DEus noſter. Quam-
obrem habete curam ſalutis veſtræ, & eripite
vos ex hoc perverſo hominum genere. Y. Be-

ne & liberaliter dicis, & nobis omnino ſice

placet. Eluamur.
SENTENTIA.
Deſſpiritualibus carnaliter judicant carnales.

21. PRIMATES. Actor. IV.

Argumentum.

Petrus & Joannes de ſanato claudo
apud primores cauſam dicunt; & illis
interdicentibus, ne deinceps JEſum do-
ceant, obtemperaturos negant.

Senatores, Petrus & Joannes, Primates,
Annas, Caiphas.

Quanam poteſtate, & cujus nomine hoc fe-
Re ciſtis? Pe. Si nos hodie de collato in ho-
minem infirmum beneficio interrogamur, Prin-
cipes populi, & Ifraëlitarum Senatores! qua-
nam re ſanatus ſit: hoc vobis omnibus, cun-
toque Iſraëlitarum populo notum eſſe volu-
mus, ſanatum eſſe in nomine Eſu Chriſti Na-
zareni, quem à vobis crucifixum DEus à
K 5 mor-

164 Caſktellionie Dialogi ſelectiores

mortuis excitavit. Per eum hic ſtat in veſtro
conſpectu ſanus. Hic eſt lapis a vobis ædifi-
cantibus rejectus, qui adhibitus eſt ad caput
anguli; nec eſt in ullo alio ſalus, nec ullum
aliud nomen eſt ſub cœlo hominibus datum,
per quod nobis liceat ſervari. Pr. Hoc ſupra
omnia mira mirabile eſt, homines illiteratos &
idiotas tam confidenter & ſcite loqui. S. At-
qui erant hi Eſu comites, & hic homo vere
ſanatus adeſt. Jubeantur exire pauliſper e con-
cilio, ut hac de re inter nos conſultemus.
Exite pauliſper. Quid faciemus hominibus
his? Nam conſpicuum ab eis miraculum edi-
tum eſſe, omnibus Hieroſolymæ incolis mani-
feſtum eſt, nec poſſumus negare. C. Ita eſt.
Sed ne hæc res in vulgus dimanet latius, mi-
nemur eis acerrime, ne amplius hoc de nomi-
ne cuiquam mortalium verbum faciant. Nam,
qua ratione in eos animadvertamus, non vi-
deo. Omnis populus hac de re DEum laudat;
homo, cui tam difficili in re tam præſens auxi-
lium oblatum eſt, annum agit ſupra quadrage-
ſimum, eſtque omnibus notiſſimus. A. Benè
mones. Intromittantur. C. Attendite Gali-
læi! Interdicitur vobis, ne omnino vocem
mittatis, neve doceatis nomine Eſu. Pe. & 7.
Utrum æquum ſit, & DEO probari poſſit, vo-
bis obtemperare potius, quam DEO, vos vide-
ritis. Nos quidem non poſſumus, quæ vidimus
& audivimus, non dicere. C. Vos, niſi malo
coacti, recte facere neſcitis. Sed niſi parebitis,
Veſtræ contumaciæ pœnas acerbiſſimas luetis.
SEN-

.

—
— 6INI

ſig icinn /
rie, Aenimcn

ſentrn/

1CAI
gun

Gmnfulert et
Cleerivolber
In, Weroenn
ANn dor.
Cmwandr.

Aportont,
untſen

Uumm allen
Elne hen
n ltimp
Wein
I Nn
Ueſrintilnnck
Ne cke Nere
Citidn
Dopllhni
glenſite
urnorhicken

liim
Ne
let in peſt
Prb a
ue Ali
liltz te h
Nun
Dhninbbu unn
un,
. hein
es ilten E
ln N4
te homd ſen
hliſereen
hhilkenn
nis homiahes
nhurllom eld⸗
N iolls art.
n lln eſe
Nnd ön, ⸗
MGed.
nkwtn. Nn
feftanl, nun fi
Ee Dkumladk
tun elwen
ſrrguce⸗
e. 4 Nene
Ctencle Cll⸗
Onnino Nocen
d. N)
dknipoſtt,
DEO, NWe
ed nid un
biſinn

novi fœderis. 155

SENTENTIA.

Penefcia divina pro malehciis babent pri.-
mores orbis, veritatemque predicari non pa-
tiuntur. Veritatem ſuam celavit DEus ſa-
bientes & literatos, eamque patefacit parvu-
lis. DEO magis obediendum, guam bominibus.

22. GAMALIEL. Actor. V.

Argumentum.

Cum fuiſſent Petrus & Joannes ex vin-
culis divinitus liberati, primores, eo cog-
nito, illos evocant, & illi doctrinæ ſuæ
cauſam dicunt. Tum Gamalielis ſuaſu
dimittuntur.

Apparitores, Antiſtes fani, Quidam,
Pontifices, Sacerdos, Pettus,
CGamaliel.

Carcerem quidem invenimus clauſum dili-
gentiſſime, & cuſtodes foris ante januam
aſtantes. Sed ubi aperuimus, neminem intus
invenimus. An. Videor videre rerum natu-
ram inverti. Nunquam hujusmodi monſtra
ne fando quidem audita ſunt. Quid? egreſſos-
ne eſſe clauſo carcere? Q. Homines illi, quos
vos in cuſtodiam dediſtis, ſunt in fano, & ibi
populum docent. An. Hæc ſunt ejusmodi,
ut quemvis de mente dejiciant. Sequimini me,
apparitores, adducam eos inconcilium. Po. Bsd
ine

156 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

ſine vi: etenim concitares in nos vulgi ſedi-
tionem, & ſtatim ad ſaxa veniretur; nam
magnum eſt plebis in eos ſtudium. §. Niſi
providemus, actum de nobis eſt: jam nullo in
pretio ſumus: omnium oculi in eos ſunt con-
jecti: proſpiciendum aliqua ratione eſt. An.
Ecce homines! Po. Nonne vos vetuimus iſto
nomine docere? Atqui repleviſtis Hieroſoly-
mam doctrina veſtra, & vultis in nos illius
hominis ſanguinem derivare. Fe. Parendum
DEO magis eſt, quam hominibus. DEus ma-
jorum noſtrorum Eſum ſuſcitavit, quem vos
in patibulo ſuſpenſum interfeciſtis. Hunc
DEus Ductorem & Servatorem ſua dextera ex-
tulit, ut per eum Ifraélitis ad ſaniorem vi-
vendi rationem reverſis veniam daret pecca-
torum. Et nos ſumus ei teſtes harum rerum,
nec non ſacer ille ſpiritus, quo DEus ei obe-
dientes afflavit. Po. O audaciſſimos impoſto-
res! Quid agimus viri? quin de his pœnas
ſumimus? C. Jubete, ſi placet, eos pauliſper
forâs diſcedere. Conſiderate, viri Iſraélitæ!
de hominibus his, quid eis ſitis facturi. Su-
perioribus diebus extitit Theudas quidam, qui
ſeſe jactabat eſſe aliquem, cum quo homines
ad numerum quadringentorum ſeſe conjunxe-
runt. Is occiſus eſt, & quotquot ei parebant,
diſſipati & ad nihilum redacti. Poſt eum ex-
titit Judas Galilæus, tempore profeſſionis,
multumque ad ſeſe hominum traduxit: ſed &
is periit, & omnes, qui ei obtemperabant,
profligati ſunt. Nunc quoque vos ſummoneo,
ut

i.
—
H
e hi won
ins Nn
mnble li
1DE0 renurn.
nlel Uat
elnlg heniei,
l
(Seem Mun

NNI.

Mglger

„. MN
4

Rörcns e
Crlaneune
ellche

f, N.

Wemtütg

Pifllrclin,

liürettumn

eflenle
UIs Nn ſei
1 M Id e
Mbinenn,
Peſ i

—

Einen uon.
1tioe l ,
6s vetninneſ,
ils Heng.
isin os lin
Drencnn
. Dbgme.
Gt, gen o
tefts. Hone

ſucerener.

Muchen i⸗
n ine e.
Mihmmmun,
Aia Nsdid
Neinms iwpt,
id e ki en
l, els alliſe
1 Iii Nrlixl
s Khun. N.
3 Nitmn, gi
nl honines
dEe conſene
orei arebrn
Pock Surm el
e Potlon
Naduktt:
Obtenhetn
nnh
8

novi faæderis. 1577

ut vobis ab his hominibus temperetis, eosque
miſſos faciatis. Nam ſi hoc conſilium & opus
ab hominibus eſt, diſſolvetur: ſin a DEO eſt,
id diſſolvere non poteſtis, niſi forte vultis vi-
deri DEO repugnare. An. Non male conſulit
Gamaliel. P Ut mihi quidem videtur. Sed
evocemus homines, eosque virgis cædamus,
& vetemus ullam Eſu nominis mentionem

facere.
SENTENTIA.

Nibil e ad veritati credendum durius pri-
moribus bujus mundi. Boni conſiliarii maxi-
ma eſt utilitas. Qui DEI. operi rebugnat,
DEO repugnat.

23. RHODE. AGor. XII.

Argumentum.

Eductus divinitus ex carcere Petrus
Chriſtianis narrat, quemadmodum fue-
rit eductus.

Petrus, Rhode, Chriſtiani.

Aberite mihi has fores aliquis! K. Neſcio
quis pulſat oſtium; proviſo, quis ſit. Z.
Ecquis aperit tandem? K. Petrus eſt, Petrus.
O me felicem! o populares, ſalvi ſumus; Pe-
trus pro foribus veſtibuli ſtat. C. Inſanis.
K. Minime vero: agnovi ejus vocem. C. Ge-
nius ejus eſt. P. Heus, aperite tandem! K.
Non

158 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

Non auditis eum pulſlantem? C. Aperiamus.
O mirum miraculum! Tune ergo verus ades
Petrus? P. Pax ſit rebus! Audite, ut me
Dominus eduxit e carcare. A quater quater-
nis militibus per vices cuſtodiebar: cumque
hac nocte dormirem inter duos milites vin-
ctus duabus catenis, carceremque cuſtodirent
ante januam cuſtodes, ecce adeſt genius Do-
mini, cujus in adventu domus ſplendore illu-
ſtrata eſt. Is me, pulſato latere, expergefactum
juſſit ſurgere confeſtim, continuoque mihi e
manibus exciderunt catenæ. Tum ille: præ-
cinge te, inquit, & indue ſandalia, atque ita
feci. Juſſusque amicire pallium, & eum ſe-
qui, parebam. Cum jam egreſſus nondum
intelligerem rem veram agi, ſed mihi viſum
cernere viderer: jam prætergreſſi primos & ſe-
cundos cuſtodes, venimus ad portam ferream,
qua itur in urbem. Quam ultro nobis patefa-
Ram egreſſi, proceſſimus vicum unum, atque
ibi me reliquit ille. Tum ego, ubi ad me
redii, aperte intellexi, eum a Domino miſſum
eſſe, ad me ex Herodis manu & tanta Judæi
populi expectatione eripiendum. Hæc vos
Jacobo & fratribus nunciabitis. Mihi alio
concedendum eſt.

SENTENTIA.

DEum nulli carceres, nullæ catenæ prohi-
bent, quo minus liberet ſuos. Quos lilerare
vult DEus, tenere nemo poteſt.

62

24. LV-

Umpremnt
6 Wanim
eknihlt
El tmnuth
cte ſen
Uneſe cnot

le, Iyr,

Ccnie, wni d⸗
gi anma Mhn
mo omnes Mge
ntokrcd id
um ohner
Eno, mtermant
m pien Ein
et hus tnte
vno kelitne/ 1
Iie Nentti/
e,Ptplleegl un
umannlibu,

D
en
ehnens S
llte

Gare
e Uter.
Cehe ange

NL
os iſte .
Ole cuſtdre.
leſt geniie
El gen

.

PPeygore i
elpengeleclin
odte mihi e
In ler e.
liaein
n, Leun l⸗
Nelun undun
Ei mürſun
inngRt.
Apnmknen
Unn nis tt⸗
Cum vonn, e
o, Win
Doniwmiun
1 an ſcei
m Hee
i. Mui d

4
, eltene fl⸗

n n
N

1.

novi foœderis. 15Ü9
24. LYSAS. Actor. XXI. XXII.
Argumentum.

Comprehenſus in templo Paulus a Ju-
dæis illis eripitur à Lyſia tribuno, ejus-
que permiſſu apud Judæos cauſam dicit.
Sed tumultuantibus, Lyſias eum virgis
cædi jubet. Verum, ubi civem Roma-
num eſſe cognovit, ſolvit.

Judæi, Lyſias, Paulus, Centurio.

Succurrite, viri Iſraëlitæ! Hic eſt homo ille;
qui contra populum & legem, & locum
hunc omnes ubique docet. Quin etiam Græ-
cos introduxit in ſarrum, & ſanctum hunc
locum profanavit. Al. Extrahamus eum e
fano, interimamus eum! quid expectamus?
Jam pridem debuit interfici. Quodſi factum
eſſet, has turbas vitâſſemus. Al. Vapula,
homo ſeditioſe! Hic nos te ictibus trucidabi-
mus. Hem tibi! Al. Deſinamus hunc verbe-
rare, populares! nam video huc venire tribu-
num cum militibus. L. Unde tam ſubito tan-
ta orta eſt ſeditio? Eho, hiccine in cauſa eſt?
comprehendite hunc milites, & ei injicite ca-
tenas. Quisnam eſt? aut quid ſecit? Tacete
clamoſi homines. Poſſumne ex vobis ſcire,
quidnam commiſerit? Alius aliud neſcio quid
clamat. Nihil intelligo, abducatur in caſtra.
Quæ (malum!) hæc tanta violentia eſt? Hic
jam

160 Caßtellionis Dialogi ſelectiores

jam, credo, opprimemur in curba. Y. In-
terime eum. F. Licetne mihi te alloqui?e LZ.
Scisne græce? Nonne tu es Æägyptius ille,
qui ſuperioribus diebus, concitata ſêeditione,
eduxiſti in ſylvas illa quatuor millia ſicario-
rum? P. Ego homo ſum Judæus, Tarſenſis,
civis non obſcuræ Ciliciæ civitatis. Sed oro
te, permitte mihi ad populum loqui. L. Per-
mitto. E. Audite meam hanc ad vos defen-
ſionem, fratres & patres! Ego homo Judæus
ſum, Tarſi in Cilicia natus, & in hac urbe
educatus, ad pedes Gamalielis patriis legibus
accurate inſtitutus, & DEl cupidus, quemad-
modum vos omnes eſtis hodie, qui hanc vi-
vendi viam ſum capitaliter inſectatus, viros
ſimul & mulieres conſtringendo, & in carce-
rem condendo. Teſtis eſt mihi Pontifex, to-
tusque Senatus, a quibus etiam epiſtolas ad
fratres acceperam, & Damaſcum proficiſce-
bar, eos quosque, qui ibi eſſent, vinctos Hie-
roſolymam ad ſupplicium adducturus. Sed in
eo itinere, cum appropinquarem Damaſco cir-
citer meridiem, repente de cœlo multa me lux
circumfulſit, & collapſus ad terram vocem
audivi, dicentem mihi: Saule, Saule, quid
me inſectaris? Tum ego: quis es? Domi⸗-
ne! Atque ille: ego ſum JEſus Nazarenus,
quem tu inſectaris. Qui autem mecum ad-
erant, lucem viderunt illi quidem, & territi
ſunt, ſed vocem non audierunt alloquentis me.
Tum ego: quid agam, Domine? Et Domi-
nus: ſurge, inquit, & proficiſcere Damalſcum:
lbi

Nri
igcenmmn omn
4 Inge
MN .
Dumnn 14
I Us A n
mno omind!
ntal my A
t, wie Cungt
Puniorut
Clonn imirile
asrelonr
gteere
lm kelsaituuns⸗
UIn Nu K Nen
10 Cnn onen
end mren win
Doonnti man
Vlcten enn die
Higoynacat
thuntene etie
imumn linril
en —
un n En
lithiankten
dis Itid
EOkeenrng .
himit 3
I 8 geheee
ie⸗ Eiand
lre. 1
Mioten ien

=

quit, aſpice. Cumque ego eodem temporis

rs een.

himo ſtrn
n hae urhe
tie krbis
is, nenud.
bane e
ung, Firos
R Enar.
üdonkſet,.
tiim ehlins
Ccun Artcle⸗
Nt, Mcoskie
Cturns etin
nDilvd.
nlleame u
erkunn wooenn
Sule, git
8687 Doni
6 Nareon,
n ecun 1.
en, Emnt
hocgent
l.
D.
ere 6

novi faderis. 161

Ibi tibi dicentur omnia, quæ te facere ſtatutum
eſt. Cumque præ lucis illius ſplendore non
viderem, manu ductus a meis comitibus per-
veni Damaſcum. Ananias autem, quidam
vir pius & legi eonvenienter vivens, teſti-
monio omnium illic habitantium Judæorum,
venit ad me, & aſtans mihi, Saule frater, in-

veſtigio in eum intuitus efſem, DEus patrum
noſtrorum, inquit ille, deſtinavit te ad cogno-
ſcendam ejus voluntatem, & ad juſtum viden-
dum, vocemque ex ejus ore audiendam; quo-
niam teſtis ei futurus es apud homines earum
rerum, quas & videris, & audieris. Et nunc
quid cunctaris? Agedum abluere, &;, invo-
cato domini nomine, peccata tua elue. Re-
verlo autem mihi Hieroſolymam, & in tem-
plo oranti accidit, ut extra meipſum raptus
viderem eum dicentem mihi: Propera,; &
Hieroſolyma celeriter exi, non accipient enim
tuum de me teſtimonium. Cui ego, domine,
inquam, ſciunt ipſi, ut ego ſolitus ſim in cu-
ſtodiam dare, & per collegia virgis cædere
eos, qui tibi confiderent, utque, cum tui te-
ſtis Stephani ſanguis effunderetur, ego adeſ-
ſem, & ejus neci conſentiens veſtimenta cu-
ſtodirem eorum, qui eum interficiebant. Tum
ille, vade, inquit, nam ego te ad procul re-
motas gentes amandabo. Y. Tolle iſtum ex
orbe terrarum, neque enim convenit eum vi-
vere. L. Nihil unquam tale vidi. Neceſſe eſt
graviorem aliquam eſſe cauſam, quæ univer-
L. ſum

162 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

ſum populum in hunc commoveat. Neque ke

enim ita clamarent, & veſtes diſcinderent,
pulveremque in aérem jacerent. Hæc non
ſolent ſine maxima cauſa fieri. Milites! intro-
mittite eum in caſtra, & virgis cogite cauſam
fateri, propter quam cauſam ita in eum cla-

metur. C. Fiet. Diſpolietur jam, & funibus

deligetur. P. Licetne vobis hominem roma-
num indemnatum verberare? C. Vide, quid
agas, Lyſia! nam hic homo romanus eſt.
Itane? Adibo eum. Dic mihi, esne roma-
nus? E. Etiam. L. Ego ipſe magno pretio
in iſtam civitatem ſuſceptus ſum. P. At ego
natus ſum. L. Deſiſtite milites, jam ſatis ſu-
perque factum eſt.

SENTENTIA.

Iiqui bomines veritatem vi opprimere co-
nantur. ERellitur e medio ſapientia, ubi vi res
geritur. Komana oivitas plus habet autorita-
tis apud bomines, quam chriſtiana. Sic Ft &
bodie: ſi cujus prapotentis civitatis aut prin-

cipis autoritate commenderis, locum ubique in-

venies. Sin nibil niſi juſtitiam babens, viliſ-
ſimus eris.

25. FESTUS. Act. XXV. & XXVI.

Argumentum.

Paulus ad Agrippam regem cauſam
dicit, in qua de ſua legatione mortue-
rum⸗-

ſs Ptr wnin⸗
Ccnsſizetitie⸗
ütmmmitild,
Polterelgit chn
jurtrylas. Noo
1 n uſte ain
urimdenrſet l
Icetimc8ed d
1). Nace cul

IINeNR, N

mMem, Iln
Hiyiammen
Irel inponmnn
ttbigrtizh
itus1 i
neiee
IIn Ahltucin
n Nini itun
ellime unehen
nlnonlz gere
Umne itg zin
Inn Hdin e
Unt oN e
Dlin hi
lo aſet⸗

ſliin
—

D enteren
tent Ne
M D
36 r nln
itn henn .
iin, Cfnihn
bomigen vn,
ice, Nt
homamg et
tieren⸗
und Net⸗⸗
n Ke,
n ſtl

N

i gpnmen ⸗
Pel Uitr
Ar mnts
Nim N
inun aur /
um Mtein
iten 1 i⸗

EN

egen e

hode hl.
⸗

novi federis. 163

rumque reſurrectione diſſerit. Feſtus
præſes eum inſanum appellat. Agrippa
inſontem judicat.

Feſtus Præſes, Agrippa Rex, Paulus.

Videtis hunc hominem, Agrippa rex, &
omnes viri, qui hic adeſtis! de quo omnis me
Judæorum multitudo, tum Hieroſolymis, tum
hic interpellavit, clamans, indignum eſſe eum
vivere amplius. Ego vero cum comperirem,
nihil eum capitale admiſiſſe, & ipſe ad Augu-
ſtum provocaviſſet, ſtatui mittere, & tamen,
quid certum de eo ſeribam ad dominum, non
habeo. Ea de cauſa produxi eum ad vos, &
maxime ad te, rex Agrippa, ut re disquiſita
habeam, quod ſceribam. Abſurdum enim mi-
hi videtur, mittere vinctum, neque crimina,
quæ ei imponantur, ſignificare. A. Liberum
eſt tibi pro teipſo dicere. P. Quod omnia, de
quibus a Judæis poſtulor, defenſurus hodie
ſum apud te, rex Agrippa! hominem judaica-
rum conſuetudinum atque controverſiarum
vel in primis peritum, equidem beatum me
exiſtimo. Quamobrem oro te, ut me æque
animo audias. Ac meam quidem actam ab in-
eunte ætate vitam (principio enim verſatus
ſum Hieroſolymis inter meos populares) no-
runt omnes Judæi, jamdiu ſcientes, (modo
velint fateri) me vixiſſe Phariſæum, quæ ex-
adiſſima noſtræ religionis ſecta eſt. Et nunc
hic ſto reus ſperatæ præſtationis eorum, quæ
2 L 2 majo⸗

164 Caſtellionis Dialogi ſelectiores

majoribus noſtris a DEO promiſſa ſunt: quo
quidem ſe perventuras duodecim tribus no-
ſtræ, DEum noctes diesque aſſidue colendo,
ſperant. De hac ſpe, rex Agrippa! a Judæis
accuſor. Itane vero incredibile apud vos ju-
dicatur, a DEO mortuos excitari? Equidem
ſtatueram, multa mihi contra Eſu Nazareni
nomen eſſe facienda. Itaque feci Hieroſoly-
mis, multosque ſanctos per poteſtatem, quæ
mihi a Pontificibus permiſſa erat, in carceres
concluſi, & capite mea ſententia damnavi.
Quin eos per omnia collegia tormentis ſæpe
cogebam nefaria dicere, jamque immodice in
eos furens perſequebar etiam ad exteras ur-
bes. Cumque aliquando proficiſcerer Dama-
ſcum cum poteſtate, mihi a pontificibus per-
miſſa, die medio, rex! in itinere vidi de cœ-
lo ſolis ſplendore majus lumen, quod me meos-
que comites circumfulſit. Cumque omnes ad
terram corruiſſemus, vocem audivi affantis
me, & hebræo ſermone dicentis: Saule, Sau-
le, quid me inſectaris? Durum tibi fuerit
contra ſtimulos calcitrare. Tum ego, quis es,
inquam, Domine? Ego ſum, inquit ille, [E-
ſus, quem tu infeſtas. Verum ſurge, & con-
ſiſte in pedes. Nam eo tibi apparui, ut te
miniſtrum & teſtem conſtituam eorum, quæ
& vidiſti, & quæ tibi demonſtrabo, vindican-
do te a populo & gentibus, ad quas nunc
mitto, ad eorum oculos aperiendos, ut e te-
nebris in lucem, & ex Satanæ poteſtate ad
DEum ſe convertant, & ita peccatorum ve-
niam

we .
niu cagpanmn

Eemnn, IMll

Pfbny 4
npimmch
arns ene l
Munſoel
Amriren Aan

don
SSſon emagne
igun erns e
ts kun Moe
r Cnidum
n, Mömmunn
tum, Meen don
R loond bnke
Rligm YN
Velacb ilhin
h Aendn
ifſtunm kr
igelumet
the Crti,⸗
KutznCit
iit, Imn ye
Gnn 4 tun
hle int
füiri⸗
Pum Ar n

hnſ lner
ottin tibus
ilie alet
Lergnlſules
Ple al in.
tun) Muiten
2 Pln Nuuen;
kei Henh,
pmelatenn, g
ent, in carene
Nenin damnar,
rnent ſae
inmocice in
1 epers I⸗
Wltenr Damn
1 inil ſer⸗
nerwi ee⸗
Wen, nd nenen
Cüngueonnss
n AWtini auni
enns: Alle,
Dunum hiteit
m ego, ube
iltile, ſP
nſuge, Acn
uni, I
an eoron, Eu⸗
htip, iuin
a0 gnus
tiencls, Uti⸗
ane niek
1 Peein

novi Faderis. 16 5

niam conſequantur, & ad eandem cum eis
ſortem perveniant, qui, quia in fidem meam
venerunt, ſancti facti ſunt. Nec ego, rex
Agrippa, cœleſti viſioni non fui dicto audiens,
quin primum eis, qui Damaſci erant & Hie-
roſolymis perque omnem Judææ regionem,
nec non ipfſis gentilibus correctionem vitæ de-
nunciarem, & exhortarer, ut ad DEum ſeſe
converterent, & vitæ correctionem factis
oſtenderent. Hac me cauſa Judæi in fano
comprehenſum conabantur interficere. Sed
divino præſidio ad hunc usque diem ſteti, par-
vos juxta ac magnos commonefaciens, neque
quicquam dicens extra ea, quæ tum cæteri
vates tum Moſes futura ante denunciave-
runt: Chriſtum videlicet eſſe mortem paſſu-
rum, primumque ex mortuis in vitam revoca-
tum, lucem populo & gentibus nunciaturum.
E. Inſanis Paule! Nimiæ te literæ ad inſaniam
redigunt. P. Non inſanio, optime Feſte, ſed
veracis & ſobrii hominis verba profero. Scit
rex, ad quem confidenter loquor, ut quem
nihil horum latere putem, neque enim in te-
nebris geſtum eſt. Credisne rex Agrippa va-
tibus? Credis, ſcio. A. Propemodum mihi
perſuades, ut Chriſtianus fiam. . DEus fa-
ciat, ut non propemodum, ſed plane, non
ſolum tu, ſed etiam omnes, qui me audiunt
hodie, fiant tales, qualis ego ſum, exce-
ptis his vinculis. F. Surgamus, diſcedamus
hinc. Hic homo mihi videtur nihil morte

dignum aut carcere commiſiſſe. A. Po-
L 3 terat

166 ipi
terat abſolvi, niſi provocaviſſet ad Cæſa-
rem.
SENTENTIA.

Vera ſapientia tultorum judicio infania efz.
Licet interdum er calumniatorum mente magis,
gquam verbis, erimina diluere. Meqgue enim no-
minatim accuſabatur aulus de reſurretétione
mortuorum, ſed cum eſſet in iphus doctrina
Cauæ ei erimini dabatur) etiam reſurrectio;
Jervivit non injuſte cauſæ ſuc.

III.

½ SOPI
F A B U L £.
SELECTIORES

INTERPRETE

JOACHIMO CAMERARIO.

I. GRUS & PAVO.

Pave contra gruem afſſiſtens, explicatis pen-
nis fuis, quanta eſt, inquit, formoſitas mea
& deformitas tua? At grus ſubvolans, quan-
ta eſt, inquit, levitas mea & tua tarditas.
. Monei

wer
e Wllie
livelinn

ma fn⸗

1,M0.
ſeim mnen
Nlllkn
annigkzdekr,
ptErt.

iftaci ir.

Mnd

lt, Wine
AKdut, in
Bellanſcsfüt,
tbuncdun telne
ns Elen on

l, wet,
Pgtunne.

Up

kpnrhtlenn
ügg mrire
Neln ſſore n
lorinran
Mhlmtin
1 1 eſuenn

iini ttkrcz

NII.

lltn in, 4
Norun n nn,

e. NMn „n
emi
1 6 Mnnſi
, Mi Gin
itim enge,
le,

Nd

UII
V

n
DAENAN.

—

D4V0.
6m, ehleti
lit, mglon
1S ſubrclan ,
1tun u

M

t ein

Fabulæ ſeleciores. 167

Monet fabula, non eſſe ob aliquod bonum na-
zurale ſitperbiendum, neque contemnendum alte-
rum, cut fortaſſe multo majora collata ſunt.

2. MUS & MILVIUS.

Trretitus & implicitus laqueis milvius exorat
muſculum, ſe ut liberet. Hoc ille facile,
Corroſis plagis, efficit. Tum milvius eum ar-
ripit & devorat.

Oſendit fabula, guam gratiam pro beneficiis
aceptis mali reddere ſoleant.

3. A RIES & TAURUS.

Aries, qui inter pecora principatum tenere
videbatur, ſuperbia elatus cum tauro con-
gredi auſus fuit, qui ita illum accepit, ut mo-
ribundum relinqueret in deploratione temeri-
tatis & ſera pœnitentia.

Fabula monet, non eſſe adoriendos viribus
bpraſtantiores.

4. LEPUS & VULPES.

Anteponebat ſe vulpi lepus, cui pedum per-
nicitate præſtaret. At vulpes dicere, ſe
ingenio vincere, cujus eſſet multo & frequen-

tior & præclarior uſus, quam pedum.

Fabula ineredibilem eſſe ait bonitatem pruden-
tiæ, neque corporis maximas dotes cum minimis
animi dotibus comparari recte poſſe.

168 Wſoßi
S. CANCRI.
Mi nate, grandior cancer parvulo dicebat,
* qquin recta via incedis, neque abliquos in-
torques greſſus? Faciam, inquit ille, mi pap-
pule, ſi te idem facientem prius videro.

Docet fabula, adoleſcentiawum domeſticis malo-
. 2 . 2 .
rum exemptis maxime corrumpi.

6. A BIES & DUMETA.

ontemnebat propinquos dumos abies alta,
cui illi: quanto tu nobis es præſtantior,
tanto tua eſt conditio deterior, quod magis
omnis generis injuriis expoſita ſis, & tibi a
diis & hominibus pericula impendeant.
Docet fabula, non oportere excellentes ullorum
bumilitatem deſpicere. Nam multos, ut ille ait;
Jortuna tollit in altum, ut labſu graviore ruant.

7. SIMIA & CIRCULATOR.
NHa fabula non eſt er Camerarii verſione. 9
Jimia petit a circulatore veſtem, cui ille pul-
cherrimam & aureolis filis diſtinctam offert,
& dare hanc ſe ait ſimiæ, ſed ea lege, ut cate-
nula ſe alligari patiatur. Qua, cupiditate orna-
tus, recepta, poſtea ſervire perpetuo coacta fuit.
Fabula indicat, cupidos facile ineſoari, &
ARendit, voluptatis comitem eſſe ſervitutem.

8. GALLINA AURIPARA.

Habebat gallinam quidam, quæ ovum quo-
tidie pariebat aureum. Hic ſperans, auri
maſſam

ſu ſetefinmnt

950

Mhmt un
Cnoltez un
Eeumm tui erur
Nebi Ulos mdan
losnmm, Kln
dNnide

Phllr bret
le, gintm

10 D46

dn
Engne
nfneicen
Uunüſſe gn
e n hn.
len Uen
Aumn ſun
inntin

tins enen

Uum mit
Cnmn 1

—

intti
Nius viten
neſiiinit.

HEI..
uncs ids A
s Gltemnt,
r, Cnol mos
Uln l8, & l 1
Imhendent.

COANO.
feſen, oniilo
SCibncumofert,
Gel ge, nrate
a,onilſte onn
erherin (dalntd
ſeil n Vni
1eelenttute
CNNANI
d, r Nirn
1. ſeronn
e e D

Fabulæz ſelectiores. 169

maſſam intra illam eſſe abſconditam, occidit
gallinam, & in diſſecta nihil aliud reperit,
quam quod in reliquis eſſe gallinis conſuevit.
Itaque ingentibus ille divitlis inhians etiam
mediocres perdidit.

Monet fabula, ut immodicas cupiditates &
avidos divitiarum animos compeſoamus, & ut
ſua quisque fortuna contentus vivat.

9. BOVES & LEO.

Paſcebantur una tres boves opimi in maxima
concordia; itaque facile ab omni incurſione
ferarum tuti erant, ac ne leones quidem ag-
gredi illos audebant. Tandem, diſſidio inter
illos nato, & ſoluta amicitia, ſinguli validiori-
bus beſtiis direptioni & prædæ fuere.

Fabula docet, tantum ineſſe mali in diſſenſio-
ne, quantuum boni in concordia reperiatur.

10. PASSER & APICULA.
(Non eſt Camerarii.)

Paſſerum genus eſſe perhibetur, quod fugiat
conjunctionem & conſuetudinem tam cog-
nationis ſux, quam exterarum avium. Ex
his unum aliquando gloriantem, & verbis
oſtentantem ſuam ſolitudinem, & hanc collau-
dantem confutat apicula, & docet, congrega-

tiones & cœtus multo eſſe cum jucundiores
tum tutiores.

Comimendatio eſe bumanitatis & ſocietatis.
LS 1I1. FE-

170 WWMWopi

TI. FELIS LIMAM LINGENS.

Irrepſerat in officinam excuſoris ſeu felis ſeu
vipera, ibique repertam limam lingere cœ-
pit, cumque ſauciata de lingua cruor manaret,
gaudens illa eventu, quod crederet, ferrum
a ſe lacerari, non fecit lingendi finem, donec
tota lingua abſumeretur.

Fuabula dioitur contra eos, qui oupiditatibus
& pertinacia ſua ſe ipfſos damnis affkotunt.

12. FELIS & MURES.
(Non eſt Camerarii.)

onſlio habito, decreverunt mures, tintin-
nabulum feli eſſe annectendum, ita enim
poſſe admonitos ſonitu effugere vim illius.
Hoc, quamvis magnopere placuiſſet univerſis;
irritum tamen conſilium fuit, quoniam, qui
annecktere auderet, non reperiebatur.

Fuabula docet, in ſuadendo audaces eſſe pleros-
que, Jed ſuo qui periculo rem exequantur, non
multos reperiri, ſed tum inprimis cavere unum-

guemque Oibi.
13. CICADA & FORMICE.

Formicæ humectatas in hieme ſiccabant fru-
ges. Ad has adit cicada eſuriens, & orat,
paululum cibi ut ſibi impertiant. Cui illæ,
æſtate, inquiunt, quærere te oportuit. Non
vacabat, inquit cicada. Quid faciebas igitur?
Qantionibus operam dabam. Tum illæ, ſi
ceciniſti æſtate, inquiunt, hieme ſaltato.
Monet

in
t uuli 4

eMWe
teſununh 4

(ma e

Cordd.

Rorfen 6d
Ei urire, &

15 IE

Pnapere 6
Se ur e
i, m inn
rmim ut
r Nnl n
lrſtülre
IImtrit
lhee
tuanlin
tin nun e

8
N

cues re l
Umun lue r.
Ga or Muner
4 6,
Cecret, nn
n fyen; .

u ngitt ti
liſten.
mi)
NunNtes tinin⸗
hmlmm hein
upe dn in
riſermcet
Flt, gunlm, n
erckinn.
alir fene
Vetgalttt,
ueraner Aur

MCE.

e ſcradant ii⸗
rie, Kort,
luct. C Ue,
oortll⸗ N
licienas hne
Jum U!
ene un

Fabulæ ſolektiores. 171

Monet fubula, ne ulla in neceſſaria re cefe-
mus, ne poſten egentes fFruſtra prateritum tem-
pus requiramus, aut aliorum opem imploremus.

I4. CORNIX SUPERBIENS ALIA-
RIM AVIII PENNIS.

Cormicula collectas pennas de reliquis avibus
ſibi accommodaverat, & ſuperba varietate
illa reliquas omnes præ ſe aviculas contemne-
bat. Tum forte hirundo, notata ſua penna,
advolans illam aufert, quo facto & reliquæ
poſtea aves, quæque ſuam, ademere cornici.
Ita illa riſum movit omnibus, furtivis nudata
coloribus.

Seztin fabula, emendicatam ſpeciem non
diu durare, & perlevi momento disſolvi.

IS5S. TESTUDO & AQUILA.

Magnopere orabat aquilam teſtudo, volare
ſeſe ut doceret. Aquila oſtendebat teſtu-
dini, rem illam petere contrariam naturæ
ipſius. Sed illa nihilominus inſtare & obſecra-
re aquilam, ut ſe volucrem facere vellet. Ita-
que ungulis arreptam aquila teſtudinem fſus-
tulit in ſublime, & laxatis illis, demiſit, ut
Pper aerem ferretur, quæ delata in rupes com-
minuta interiit.
TFabula docet, multos oupiditatibus ſuis occæ-
catos conſilia prudentiorum reſpuere, & in exi-
tium ruere ſtultitia ſua.
16. CA-⸗

ſopi

16. CANIS SENEX.

Bona & laudabili opera canis perſtrenui uſus
aliquantiſper venator fuerat. Deficientibus
autem jam viribus, & debilitatis membris, ni-
hiloſecius ille tamen ab hoc alacritatem & cur-
ſus priſtinos requirebat, & verbis atque verbe-
ribus ceſſantem urgebat. Cui canis, quam
cito oblitus meritorum meorum, inquit, ita in
me ſævus es? Neque mihi prodeſt quicquam,
quod bene fecerim, cum facere poſſe deſierim.

Tuabula reprehbendit bominum pravitatem in
obliviſeendis benefticiis.

17. VULPES & LEO.

Qaæ nunquam leonem vulpes viderat, cum
huic forte occurriſſet, ita fertur exterrita,
ut pæœne moreretur formidine. Eundem con-
ſpicata iterum extimuit quidem, ſed nequa-
quam, ut dudum. Tertio illi obviam facta
tam firmo animo fuit, ut accedere propius &
compellare illum auderet.
Oſtendit fabula, etiam graviſſima & diſzcil-
lima negotia uſu & conſuetudine tractabilia red-
di. Itemque boc, inopinata omnia vehementius
animos perturbare conſueviſſe.

18. AGRICOLA & CICONIA.

Inter grues cepit agricola & ciconiam. Hæc
deprecata ab illo vitam, non ſolum innocen-
tem, ſed etiam piam ſe, & hominibus prodeſſe
com-

I ingnn
Clle ed
iern Narln,
Oemam elie
Wcuyte lniis
. Cuühede
inqnit, mioun
Det 1lal,

(

mekigaes
eiufi
nſkiurchen
TEunklenm!
n eegehec
nhi Nin
uiahknt
ſen r

Fabulaz ſelectiores. 173

commemorat. Nam & noſtrum genus, in-
quit, venenatas beſtias venatur ac devorat,
& effœtos ſenecta parentes geſtat atque ſuble-
vat. Huic reſpondet agricola, credere ſe,
l. vera eſſe omnia, quæ reécenſuerit, ſed inter
Phsargreſet. nocentes captam eandem oportere pœnam ſuf-

ans, ferre, quam illos (IOferre oportent).
, hui⸗ “ Fubula Egnifcat, Lmilem quemque haberi 1is,
Nekqnegun, cum quibus conſociatus, & inter quos depreben-
trleleſein. Jus Fuerit.
Lofnittn e 19. LUPUS & H£D UsS.
Eiens in paſcua capra imperat hædo, ne cui
O caulæ fores ante veſperam pandat. Vix
fuerat profecta, cum advenit lupus, &, in
WVrren quantam exilitatem poterat, deducit vocem,
hEm arrn ut capræ ſimilis videatur, & aperiri ſibi poſtu-
e Audknnn lat. Cui hædus, fraude intellecta, imberbes,
Ulen, et en inquit, animantes admitti mater vetuit.
N ſhin Docet fabula, Jalutem conſervari juventutis
lte hi A obſequio & obedientia parentum & magiſtrorum.
ufel 20. CULEX & APES.

ttndlctihet

ukemnii Boammz frigore & inſuper fame laborans culex
in deneri

ab apibus petiit, intra ipſarum alvearia re-
cepto ſibi ut cibum impertirent, ob quod me-
ritum ſe illarum filios canendi artem edoctu-

CN . .
N. ruym eſſe pollicebatur. Tum una de examine,
Tconum N nihil, inquit, tua eſt arte opus liberis noſtris,
ſtininr⸗ qui a nobis multo meliorem & magis ſalutarem

R diſcere poterunt.
inn Muonet

174 Mpi

Monet fabula, ita inſtituendos liberos, &
gjusmodi artibus inftruendos, ut ſua opera ipfi
victum ſibi quærere ſeiant.

21. DE SIMIA & NUCIBUsS.
(Won eſzt Camerarii.)
Gimia cum audiviſſet, ſuavitatem nucum
magnopere laudari a ſciuro, non pepercit
ulli labori aut ſtudio, ut poſſet potiri nucibus.
Reperta autem juglande, avide dentes illi im-
pegit. Ibi primum amaro putamine deinde
duro cortice offenſa illam abjecit, rata, ſeſe
eſſe a laudatore nucum ſciuro deluſam, & ita
nucleorum jucundo cibo caruit.

Falula monet, non eſſe offenftone laborum
Wem eventus abjiciendam. Nam gaudiui ante-
cedit triſtitia.

22. FABER & CANIS.
(Non eſz Camerarii.)
Quidam faber domi ſuæ canem habebat.
Hic, donec opere faciundo exercebatur
herus, accubans ipſi dormiebat. Poſtquam
aſſederat, ut cibum caperet, ſurgens & ex-
tendens artus ita ad menſam accedebat. Quæ
cum ad hunc modum ſeæpe fierent, tandem
faber, ego, inquit, hoc vix potero ferre diu-
tius, ut, dum ego defatigor, tu quieſcas, &
una mecum paſcaris.
Labnla monet, non durare conjunctionem Ia-
borioſorum & deſidum, & eſe otium cum negotio
ανvv „uandum. 2 S 4

VVTIT

iha

gt he ſ
1 in
alken Git
Um ſertii i⸗
1E inmnnsän
n Kretti
Cnh genik;
enzlundtenghe

retssAds hun
r at /Mu:

ACUNS N

C Wnnen
Duneizu
monnsel! N
Pnae. Neli
ce ſen epo
egrunthican
trlalieren aio
hr/
e Centrin
Prhen
mtnuin E

F
Plutih

Krun, ne

Gn eect
Dotri nucbes.
lentes liin.
unie Cepce
it a, e

glen ngn

n allimme.

(ANAS

i,

Cnem beht.
) entka
1. Dlgen
ſngen Eer⸗
edebe. e.
Gent, kudlent
ten Eene dr.
ieſe

inimr/
uneunn;

1,

PFalbulæ ſelectiores. 175
23. VULPES & LEPUS.

Orabart vulpes Jovem;, ut calliditatem inge-
nii ſui velocitate curſus ornare vellet. Le-
pus autem celeritati ſuæ adjungi verſutum ani-
mum petebat. Jovem his ferunt reſpondiſſe,
a ſe in animantes ſingulas liberaliter eſſe certa
dona & beneficia collata, neque uni ſe largiri
omnia oportuiſſe; hanc enim benignitatem
erga unumquemque ſummam iniquitatem erga
univerſos alios futuram fuiſſe.

Hoc ait fabula: non uni dat cuncta DEus.
24. GALLUS REPERTOR UNIONIS.

Gallus gallinaceus in ſterquilinio, dum fime-
tum eruit, unionem reperit. Quo conſpe-
Go, quid mihi, inquit, tam pretioſa re inven-
ta opus eſt? Me tritici granum oblatum magis
juvaret. Nulli enim uſui mihi eſſe potes, ne-
que item ego te tollere, & honorem & orna-
mentum tibi conciliare ſcio. Ita in neutro al-
ter utilitatem aliquam reperit. (i. e. ita neuter
in altero &c.)

Fabula dicitur 1is, quibus indignis ſope föortu-
na ſplendorem & bona ofert, gquæ & ipſi ſuſti-
nere nequeent, & ſpe etiam infamare ſoleant.

25. VVLPES & UVA.

Wulpes ſublimem uvam dependentem de vite
conſpicata ad illam ſubſiliit iterum atque
iterum, omnes vires cerporis adhibens, ſi
forte

176 MWopi

forte attingere poſſet. Tandem defatigata in-
ani labore, diſcedens & ipſa ſeſe quaſi conſolans,
at enim acerbæ nunc etiam, inquit, uvæ ſunt,
& iſta inprimis auſtera, neque, ſi in via repe-
riatur, videtur tollenda eſſe.

De iis fabula dicitur, qui neceſſitati olſe-
quuntur, & libenter alſtinent ab iis, gquæ ob-
tinere non poſſünt.

26. CANICULA CARNEM FERENsS.

Canis fluvium nando trajiciebat, raptum ali-
cunde carnis fruſtum ore ferens. Cujus
imago cum in aquis appareret, canis avidus
illam quaſi alterum fruſtum, undis innatans,
appetit. Sed dum pandit rictum, ut aſſumat,
id, quod tenuerat, adeoque utrumque amit-
tit. Nam, quod petebat, attingere non po-
tuit, oreque dimiſſum flumine abripiebatur.

Fabula in eos dicitur, qui avaritia & infini-
tis cupiditatibus laborant.

27. LUPUS & GRUS.

nhæſerat os in faucibus lupi. Mercede igi-
tur conducit gruem, qui, inſerto roſtro in
rictum ſuum, os de faucibus extrahat. Hoc
longitudine colli facile grus effecit. Cum au-
tem mercedem poſtularet, ſubridens lupus, &
dentibus infrendens, an tibi, inquit, mgrces
Parva videtur, quod caput incolume retuleris
de lupi faucibus? .
Fubula

ſerunt,

UEI

oteeehetun
ſny Mmoit, n
N No len⸗

znee mn non
Ne, Aiugum

lledret
Acchoſtetn

l
Ilnce⸗
Celi nino ,

Conmln.
ſehnne Ca
Uerpnepnt

kol
lsekin
Drttſ
Cruglende
lporen

.
n Eitrr 1

kiimin

nnlih mr in
Ae, (iti he.

1

1du, ui.

WANNX

ttttuum i
Ie kernd Ciſts
tent, ns mwides
m,mis mndun,
tidnn, wiunat
N Won s mi
tn anneee n
fumpe Kthitmn

Niguantu in

6

0ni. Marete in⸗
,memn woltn 1
g enmkut. M
ekect. Cunm
ſbriem hnmi
i, guit, e
ncolume n

Fubulz ſelectiores. 177

Fabula in eos dicitur, qui ſervati de malis er-
ga ſalutis ſug autores ingrati reperiuntur.

28. HINNULEUsS.

FHinnulenm cum cervo ſic locutum aliquando
ferunt. Mi pater, cum multo ſis major
canibus, & pedum his celeritate præſtes, præ-
terea cum tibi ſint ardua cornua, quibus a te
vim propulſare facile poſſis, qui fit, ut canes
tantopere metuas? Ibi cervus ridens, mi nate,
vera, inquit, memoras, mihi tamen, neſcio
quo pacto, ſemper accidit, ut, audita canum
voce, in fugam ſtatim convertar.

Fabula docet, eos, qui natura Fformidoloſi ſint,
nulla vobortatione conkrmari poſſe.

29. LE O & RAN A.

eo, auditis ranæ clamoribus, quos illa toto
rictu edebat quam maximos, primum per-
celli animo valde cœpit, quod crederet, in-
gentem animantem eſſe auctorem tanti clamo-
ris; animo tamen confirmato, circumſpicere,
& contra illum clamatorem, quisquis eſſet, ſe
ſe parare, & ad pugnam accingere. Cum vi-
det prorepentem ranam de propinquo lacu, ibi
leo ſimul indignatione ſimul etiam pudore affe-
Gus pede illam conculcatam attrivit.

Docet fabula, non eſſe ad quemlibet ſtrepitum
expaveſoendum, neque nos ineæplorata re terrer

2 oportere.
M 30. CAPI.

Wſopi
30. CAPI.

Qllinacei caſtrari ſolent, ita celerius pingue-
ſcere exiſtimantur. Horum magnus nume-
rus in villa alebatur, cumque omnes opimi red-
derentur cibo largo & curatione diligente, in
uno tantummodo nihil proficiebat ſagina. Hu-
jus macilentiam irridebant ceteri. Mox, cum
audiſſent imperium heri, pinguiſſimi quique
ut jugularentur ad cœnam, affuturos enim ho-
ſpites, intellexere ſtulti, quantopere ſibi & vi-
tæ ſuæ carnes, quibus dudum ſuperbiiſſent,
contrariæ & nocentes eſſent.

Conſolatur fabula tenues & pauperes, illorum-
que vitam docet eſſe multo tutiorein, quam locu-
bletum.

31. AUCEPS & ANGUIS.

Eviit ad aucupium cum viſco quidam & arun-
dinibus, ac turdum forte in alta arbore ſe-
dentem conſpicatus intendere atque conſtruere
calamos, & viſcum allinere cœpit, defixis in
turdo oculis atque ſpe ſua. Inter hæc miſer
anguem latentem in herba calcat, a quo irri-
tato ictus, & , lethali accepto vulnere, jam
moriens, me miſerum, inquit, qui, dum al-
teri inſidias ſtruo, ego circumventus & captus
pereo!

Docet falula, eos, qui aliis male conſulere ſtu-
deant, ſibi interdum primis malum arceſſere.

32. ASI NIS

Vtl
un k
conu Cdf
Ger uen
nde ſethmenn,
zConingm
äürmmenn 1
ſtnn n innt
er anin allhie
Neſkunmun egi
n Aekrentnn

Durfhllt,nn

ucia 1
irti uefſonn
fintumnn mel

—
WI
Alarſnenn
heremn.
hne, Eaonnt
Cnnufiibceren
ſecz ceſgnn
Plglcnn
Edktegrnun
Doletieezete

nccki Unee
kummenmune.
Cnncgitt.
oneclgene n
eharhen h.
teti. Mor,eun
gulſtni guie
ünmos enindo⸗
ntchene lbic .
n lhehilen,

ſPrtennilorun.
tütki, unlene

M

locgilin emn
Tein ada aboreſ⸗
reagne anken
npt, Etti in
lier het miet
Net,1 n i⸗
to dunere, in
it, gi Cun t
Mvenans & n

le amin⸗
glenrent

Fabulzæ ſoloctiores. 179
32. ASINUS & EQUVS.

Videbatur aſino beatus eſſe equus, qui tam
accurate & copioſe paſceretur, cum ſibi ne
paleæ quidem poſt maximam defatigationem
abunde præberentur. Forte autem bello exor-
to, cum in prælium ab armato equus ageretur,
& circumventus ab hoſtibus poſt multiplices
labores pugnæ tandem ſaucius collaberetur:
hæc omnia conſpicatus aſinus, quam paulo
ante fortunatum equum cenſuerat, tam mile-
rum & infelicem tum eſſe judicabat.

Docet fabula, non eſſe dzeare: ρ obes pro-
pter ſplendorem appetendas, ſed, in confidoratione
iuvigiæ & diſericninum, in guibus principes &
opulenti verſäntur, boni confiendam tenuem
Jortunam & medioeritatem vita.

33. RUSTICUS & WVENCUS.
Won o Camerarii.)

Ruſticus juvencum educrat, quo ad aratio-
nes uteretur. Sed, hoc admodum fero-
ciente, & cornibus impetente obvios, ruſticus
Cornua illius detruncat, atque ita ad aratrum
adjungit, ipſe ſequens ſtivam tenet. At juven-
cus ne ſic quidem idoneum ſe arationi præbuit,
ſed & caput truncum demittere cum jugo, &
poſterioribus pedibus pulverem & glebas in os
& oculos aratoris ſpargere, & delirare in
arando, ur ruſticus, illum ſibi uſui futurum eſſe,
deſperaret.
M 2 Hac

180 WMohi

Hac fabula ſigniſicatur, quosdam ita eſſe feros,
ut nulla ratione manſueſoere poſſint, quia nulla
in parte tractabiles ſeſe prabeant.

34. ASINI LAPSUS.

ſinus, poſt longam & probatam ſervitutem
ſuam, & multas onerum atque bajulatio-
num egregias operas, quodam tempore ſub
valde gravi onere, cum ad ſaxum improviſum
offendiſſet, in via cecidit. Tum accurrit agi-
tator, & acerbiſſimis verbis atque vehementi-
bus etiam plagis illum petiit. At aſinus ſecum
& ſuam conditionem deplorare, & accuſare
ingrati domini ſœævitiam, qui oblitus omnium
priorum ob unam fortuitam offenſam tam gra-
viter ſe affligeret. .

Fabula ſignihcat, fere bomines, quid quoque

tempore fat, non, quid aliquando falctum ſit,
ſpectare; & unum ſæpe delictum memoriam mul-
torum egregie factorum inducere ac delere.

35. CARDUELIS.

AVolãrat carduelis, quam diu puer in deliciis
cicurem habuerat. Hanc ille geſtu & vo-
ce revocare, & dare operam, ut blanditia ver-
borum pelliceret ad reverſionem. Nam cur, in-
quit, mea tu fugis, aut quid tibi triſte aut con-
trarium, dum mecum fuiſti, unquam accidit,
vel quid potius ad beatam vitam defuit? Nihil,
inquit illa, ſed meo arbitratu vivere mihi maxi-
me libet. 1.
Docet

Uufbumſticonpe
Peiazrekend

,MrNe

Pükmtum

s, 1
dum mnar

Ppelente

lis nnngi

tbode

baumn Eninmn
nzugne bgtlnn.

un tenpare in
uminproriun
Uunacuntzg.
le thenent.
Atilns Kcunm
kne, & zcccſare
lckns omniun
nktlimumerr.

enur Ahn.

VLNS
Guprerin ckiaſs
neilegetr
,u Diocdtt e
jem. Num cuhe

tibi nlde utee⸗

undlun d
tam Ceint
1ivete mii⸗

Fabulz ſelectiores. 181

Docet fabula, nullum bonum libertatis done
melius aut praſtantius eſſe.

36. CANIS & SUS.

Ad aucupia canes diligenti & exquiſita cura
atque ratione erudiri & inſtitui ſolent, &
ad ſilentia, verberum minis & aurium vellicatio-
ne, aſſuefiunt. Certæ autem nationis hi deligun-
tur, quorum inprimis bona ſagaxque natura ſit.
Hujus generis uni iſtam ſervilitatem exprobraſ-
ſe opimum & pinguem ſuem ajunt. Qui ille,
ſe non pœnitere brevis moleſtiæ, reſponderit,
qua vitam ſibi comparaturus ſit delicatam, neque
pigere in præſentia aliquantulum tædii devora-
re, ut lautiſſimis diu poſtea cibis perfruatur.

Fabula hortatur diſoipulos bonarum artium &
virtutis ad labores, qui in diſeendo exhauriendi
Jint, perferendos, ſpe maximorum commodorum
& jucundiſſimæ vita.

37. RANME REGEM PETENTES.

Petiiſſe quodam tempore a Jove ranæ dicuntur,
ſibi ut regem præficeret. Exoratus Jupiter
trabem ingentem in lacum dejecit, quo ſoni-
tu turbatæ ranæ refugere primum, mox tamen
ſpeculari, quid accidiſſet. Cumque aſpicerent
natantem in aquis, ſubito in illam invaſere
cum magno contemtu, & per riſum ſalutant,
appellantes regio nomine. Tum jupiter immi-
ſit illis anguem aquaticum, (hydram vocant)
M.

3

182 Mopi

a quo cum capti manderentur, ſero ſtulti voti
dementes ranunculos pœnituit.

PFabula monet, ne, cui fortuna libertatis uſum
conceſſit, is ſorvitutis zuguim induat.

38. ASINI VOTA.

Cum hiems aſino ob frigus & arida pabula
admodum gravis videretur, expetebat ille
ardentibus votis verni temporis viriditatem &
teporem. Sed illo tempore cum crebriore agi-
tatione exerceretur, æſtatem advenire optavit.
Quæ cum præter alios labores etiam onera fru-
menti ex area & fructus ex hortis deportandos
ipſi imponeret, reliquus erat autumnus, quem
expectabat quietiorem. Sed per illum quoque
vindemiæ & lignatus moleſtiis & defatigatio-
nibus preſſus ad hiemis reverſionem deſiderium
ſuum retulit.

Docet fubula, totam vitam in laborum tempo-
ra diſtribiti.

39. LUPORUM ET OVIUM PAX.

um lupis bellum gerebant oves, atque illæ
adjutæ auxilio canum ſemper pares ſæpe
etiam ſiperiores erant. Lupi, victoria deſpe-
rata, ad oves legatos mittunt, qui pacem petant.
Conditiones ferebant, canes lupis ut obſides da-
rentur ab ovibus, ipſæ catulos luporum acci-
perent. Cum de omnibus conveniſſet, pax
jurisjurandi religione firmatur. Paulo poſt ſe-
curis

Pe

Ntits, On
H nn nies
uitlanns
cls AMrrleth
mhnellsthalt

HW lmuin
Oeluo Cnomn
menantum tmen
UVre Klinek,de,
urlterte hſeſen
lnsmleied,K
Cbisurliotut
lshoſe doett
Dos lus, oorun.
unur. Alrert
Dbeen uhl enn
(en, ginb

1

Ulten

fen

ſte, te in
41 NMNo
im in

Ponlt eod

r,knulin
i

n Urtz
nli,

914

Carid
„elpetebet i
Sfricikrten i
moehrinesg,
lenteohhrt
tämeenn-
i eoruncs
tunmmnis,qen
Arlungunde
Ktane⸗
ſkticventeltrin

—

i inutm⸗

s, ae e
ſer ares E
i, Corn eeſe

igrrenſenn

hölrolts
0s loporun .
COureniet 4
r. Dullkte⸗

PFabulæ ſelectiores. 193

curis ovibus, cum forte ulularent catuli lupo-
rum, illi in miſeras & deſtitutas omni ope,
quaſi violatrices pacis, quæ injuria obſides ac-
ceptos affeciſſent, irruunt, & ita, ut prius,
impune illas rapiunt atque vorant.

Monet fabula, ut eos, a quibus defendi nos ſci-
mus, diligenter colere velimus.

40. SENEX & MORꝑS.

Ceciderat ligna in ſilva ſenex, quorum faſce
ſublato domum redire cœpit. Progreſſus
autem multum ſane viæ cum defatigatus eſſet &
onere & itinere, depoſito lignatu, acquieſcens,
conſiderare ipſe ſecum ætatis, inopiæ, ſolitu-
dinis miſerias, & clara voce invocare mortem,
cujus auxilio facile liberari ſe ab omnibus ma-
lis poſſe diceret. Tum mors, exauditis preci-
bus illius, coram aſſiſtens, quid velit, percon-
tatur. At ſenex territus, & quem jam mortis
pigeret, nihil enim, inquit, ſed requiro ali-
quem, qui onus paulum allevet, dum id rur-
ſus ſubeo.

Docet fabula, ad preſentiam mortis omnes re-
Jugere, neque quicqiam eſſe tanti doloris aut eru-
ciatus, quod vitæ dulcedinem diluere poſſit.

41. ÆGROTUS & MEDICUS.

.rotus quidam a medico ſuo interrogatus,
quo pacto præteritam noctem peregiſſet,
reſpondit, ſe admodum ſudaſſe. Hoc, inquit
M 4 me-

MWopi

medicus, bonum eſt. Poſtridie reverſus & ſi-
militer percontatus ægrotantem audivit, hor-
rore fuiſſe ipſum vehementi concuſſum. Hoc
medicus bonum, inquit, & ipſum eſt. Tertio
ſeiſcitatus, quomodo haberet, cognovit, aquam
intercutem effuſam affligere hominem, ſed &
hoc bonum eſſe dixit. Digreſſo medico, ac-
ceſſit ex amicis unus ægrotum, &, quid fit,
inquit, & quo in loco ſunt res tuæ? Optimo,
inquit ægrotus, nam multitudine bonorum
extinguor.

Fubula indicat, non aliis homines magis ſuccen-
JNere, guam iis, quos in ſuam gratiam mentiri,
& a guibus aſſentationibus ſe falli, animadver-
terint. .

42. RUSTICUS & FILII ILLIUS.

Ruſticus vicinus morti, cum relinquere filiis
ſuis divitias non poſſet, voluit excitare ani-
mos illorum ad ſtudium diligentis culturæ, &
in opere faciundo aſſiduitatem. Arceſſit igitur
illos ad ſe, atque ita loquitur: mei filii, quo
in loco res meæ ſint, videtis; vobis autem,
quicquid potui, in mea vita comparſi, idque
totum in vinea noſtra quærere poteritis. Hæc
cum dixiſſet, paulo poſt moritur, ſenex. At
filii, quod crederent, in vinea illum theſaurum
alicubi abſcondiſſe, arreptis ligonibus, ſolum
vineæ univerſum effodiunt, ac theſaurum qui-
dem invenere nullum, terra tamen fodiendo
perculta, vites uberrimum fructum tulere.
Docet

e, Ele,
gohem Mend
nemoin
(YNiumgn

nlhttnn
alilann

Cgrathmum
lninen i
ſl, neti, .
&, Ouis tt
e, Chin,
lte bowornn

ulmnieſleren⸗
Ctim mertin,
li, mminnerer.

UI.

rlinneetii
Mutexeinenn⸗
t culure,
. oelitigenr
meifli, gno
ts men,
unpuri, Udn
rits. 8
tut, enel.
ihom trelun
lgonides, li
e thelamin,
9 tamen iin
mnnn

Fabulz ſelectiores. 18 5

Docet fabula, labores & operas ſumias divi-
tias eſſ.

43. FELIS & MURES.

In domo quadam magna copia murium diver-
ſabatur. Hoc felis cum comperiſſet, eo ſe
contulit, & venatione atque captura muſculo-
rum bene aliquantiſper victitavit. Cum autem
mures animadverterent, ſuum numerum quo⸗
tidie fieri minorem, & quod a fele conſumeren-
tur, ſtatuerunt, ſe intra ſuas cavernulas & iis
in locis continere, in quæ pervenire illa non
poſſet. Felis, cum mures non magis, ut ſoliti
fuerant, procurrere videret, ſtatuit fraude eli-
cere, ſeque, quaſi mortua eſſet, de clavo
quodam ſuſpendit. Quam conſpicatus forte
deſuper mulſculus, heus tu, inquit, ſi te in ſaccu-
lum converſam eſſe ſciam, nunquam tamen
commiſſurus ſim, ut ad te propius accedam.

Docet fubula, prudentes non pati, ſeſe ite-
rum improborum dolis Jalli, ubi illorum fraudes
Jemel experti fuerint.

44. MONEDULA.
(Non eſt Camerarii.)

Monedula eſt animal furax, & ſunt, qui a
moneta nomen iſtud deductum putent, quod
numismata rapere & auferre genus hoc ſoleat.
Harum unam, parvulam adhuc, a matre ſenio
confecta caſtigatam verbis fuiſſe ajunt ob fur-
ta, cui illa objurgata dixerit, luſum hunc eſſe
M 5 ſuum.

186 MWopi

ſuum. Matre vero docente, luſum iſtum eſſe
vituperandum atque malum, interrogaſſe pu-
ſillam monedulam perhibent, numquid hunc
luſum ipſa etiam aliquando luſiſſet? Annuit ma-
ter, ſed, tempore, inquit, deſtiti. Et ego,
inquit filia, aliquando deſiſtam. Tum mater,
vide tamen, ut poſſis, nam hoc eſt fere maxi-
me omnium difficile, relinquere ea, quæ con-
ſuetudine & uſu frequentaveris.

Doctrina et incluſa narrationi. Nam &
virtutes & vitia uſu confkrmantur, & negue ſe-

rio neque joco dedecus admittendum, aut fagi-

tiunz committendum eſt.

45. CORVUS & VULPES.

Juaſtulerat corvus alicunde caſeum, & cum illo
in altam arborem ſubvolarat. Vulpecula,
quæ caſeum concupiſſet, ita illum adorta cal-
lide fertur. Cum primum formam & nitorem
pennarum & laudes augurii collaudaſſet, pla-
ne, inquit, te ſummi Jovis volucrem eſſe di-
cam, ſi audiero etiam vocem & cantum di-
gnum reliquis virtutibus tuis. Corvus laudibus
vulpis inflatus clamorem edere, quam maxi-
mum poſſet. Ita de aperto roſtro delapſo caſeo
potita vulpes, irridens illum, nihil, inquit,
tibi deeſt, corve, præter cor.
Fabula docet, aſentationes & deridendos &

comedendos aliis, ut Terentius ait, exponere
eos, qui illis delectantur.

e nnn,

icum ſlin

eſle teh el
Uacb⸗ Eetit

Can Nlun
n N

Ylnslt,
mn Cnnhosen

Uit Antdd,
Ohnind, Cun

Cllusezclen
Cteſi Aein

1,/

.

6.50.

ceclannen
nmncei
fu,rn in
nn e

Rhoſtinani

7 lun Uum e

inniſe
,Nunlt kln
RetiAmmm.
it⸗ lep,
Tumm
el re nl.
4, lr n.

1 ſenle ⸗
nn ali flge

Aerm Commtn
nt Ilheoli
Uon corn d.
Pwan Antoen
Olaultler, .
lucren cle ⸗
Cantun d-
orms hudihns
gumn mmit

mge

nbl, imin

uit,

N

Fabulz ſelectiores. 1987

46. LUPUS & AGNUS.

tabat ſupra agnum in ripa fluminis lupus.
Qui cum vellet, ſi devoraſſet illum, hoc ju-
re feciſſe videri, cur tu, inquit torvo vultu &
minacibus verbis, ſceleſte, puras undas inqui-
nas, ut ad me defluant turbidæz? Egone? in-
quit timens & trepidus agnus, qui infra te aſti-
ti, & a quo ad me illæ deferuntur. At enim
maledicis, inquit lupus, neque recordaris,
quam pœnam ob petulantiam linguæ pater
tuus perſolverit ante menſes ſeptem. Non ego
tum, inquit agnus, procreatus fui. Scin' ve-
ro, lupus inquit, quam vaſtum reliqueris cam-
pum omnibus herbis nudatum? Nunquam hoc,
inquit agnus, factum reperies; neque ego
omnino, cum dentibus caream, facere potui.
Tandem lupus, tu quidem, inquit, ſatis dica-
culus es & diſertus, ego tamen laute cœnare de-
crevi. Atque ita correptum agnum devoravit.

Fnbula narratur de impudentia facinoroſorum.

47. LEO & MUSCULUsS.

Laſcive diſcurrentes circum leonem dormien-
tem muſculi unum ita agitavere incurſione
ſua, ut in dorſum beſtiæ deferretur, qui a
leone captus deprecari vitam ſuam, & excu-
ſare imprudentiam facti. Leo, etſi erat com-
motus, ignovit tamen muſculo, & tam con-
temtum animalculum inviolatum dimiſit. Pau-
lo poſt incautius prædam veſtigans in laqueos
in-

198 Wpi

incidit, quibus aſtrictus rugitum maximum
edidit. Ad quem procurrens muſculus, cer-
nensque in vinculis eum, qui ſibi dudum vi-
tam petenti concefſiſſet, gratiam pro benefi-
cio relaturus accedit ad laqueos, &, illis cor-
roſis, leonem omni periculo liberat.

Docet fabula, & nullius exiguitatem atque
impotentiam ſpernendam, & gratiam benefciis
referendam eſſe.

48. A QUILA & VULPES.

Iniit quodam tempore ſocietatem aquila cum
vulpe, quæ ut uſu familiaritatis confirmare-
tur, etiam nidos illis vicinos habere viſum. Et
aquila quidem ſuum in arbore fixit procera; at
vulpes propinquas arbuſculas occupavit. Ac-
cidit forte, ut, parvulis relictis domi, vulpes
ad quærendum paſtum exiret. Aquila, cui eo
die non fuiſſet præda oblata, eſuriens una cum
pullis ſuis arreptos catulos neceſſariæ vulpis in
ſuum nidum deportat, & illis ſeſe ac ſuos ex-
ſaturat. Reverſa paulo poſt vulpes, ubi rem
geſtam cognovit, incredibili dolore affecta fuit,
cumque ſuorum interitum ferret iniquiſſime,
tum hoc illam excruciabat, & ita deſpectam ſe
ab aquila, & vindicandæ tantæ injuriæ nullam
ſibi viam apertam eſſe. Facile enim intellige-
bat, celeritate illam atque viribus longe præ-
ſtare. Fecit igitur, quod concedebatur, ut
obſequeretur animo ſuo, & propter arborem
aſſiſtens, maledictis & conviciis non magis jam
ne-

1 0Menlen 3
one ehinlall

Gent,kuonm cone
ento elnhgrenn
entrnm Enin
unn loira vin

N
ſe

.

—

—
ntn DMulimnn
ten nltlo, ee
gll ſb Cum

Vi.

Ptatigmn M
leos, E l
liberat,

0l⸗

RNaete lun bt

nza

ier. Aonl, ante

fllpes, li ken
loloezleckufiit,
net igaicine,
Nincehecdun
r ifate ulr
le eiim inel⸗
jribos longe e
oncedehann,
prohte ⸗
disnon i⸗

TFabulæ ſelectiores. 189

neceſſariam ſuam ſed hoſtem capitalem inlſe-
ctata, Deos in tam indigni facinoris ultionem
advocavit. Aquila deſuper hæc ridere, & il-
lam contemnere. Non diu autem poſt hæc,
cum forte eo in loco feriæ eſſent ruſticanæ, &
exta mactati pecoris adolerentur, advolavit
aquila, ut conſueverat, ad exta. Quæ dum
rapit, adhæſit de favilla & carbonibus aliquid,
quo in nidum una cum illis delato, & forte
vento exorto, materia, qua nidus congeſtus
fuerat, flamma concepta, exarſit, cumque illa
incendio diſſiparetur, delapſi ſunt & pulli aqui-
læ in terram ſemiuſti, quos tum vulpes, in-
ſpectante aquila, in ſua dumeta auferens in
magna lætitia vindictæ devoravit.

Fabella baæc docet, perfi’dos & ſeeleratos, quam-
vis injurias & vim potentia ſua aliguantiſper
defendant, Numinis tamen animadverſtionem &
ultionem evadere non ſolere.

49. ICTIS & VULPES.

IAis eſt e muſtelarum genere ſilveſtris qua-
drupes, cujus pelle obduci quondam galeas
ſolitas tradunt. Quodam tempore cum vulpe
ictis iter per patentem campum faciebat. Eam
vulpes interrogabat, quid rerum aut artium
didiciſſet? Illa, nihil quidem ſe tenere, re-
ſpondet, præter mediocrem ſaltandi rationem.-
At ego, inquit vulpes, centum artibus inſtru-
ta ſum, quarum quævis, & ad neceſſaria vi-
tui paranda, & ad vim atque contraria omnia
pro-

190 MWopi

propulſanda ſatis eſſe poſſit. Ictis igitur vene-
rari, & beatam prædicare vulpem, ſe vero fu-
tilem & vita indignam animantem perhibere.
Inter hos ſermones exaudiri canum latratus;
itaque adeſſé venatorem iéctis conjiciens in
fugam, inquit, nos demus, audio enim ho-
ſtium noſtrorum vocem. Placide, inquit vul-
pes, nondum enim neceſſe eſt Accelerare fu-
gam. Qum autem clarior fieret latratus, fu-
giamus igitur, inquit vulpes. Cui ictis, ne-
que mihi confirmatæ verbis tuis nimis feſtinan-
dum videtur. Sed jam conſpedctis canibus, fu-
giamus ſane, ait, atque ipſa in proceram ſta-
tim arborem ſaltu evaſit, vulpes vero in aper-
to campo facile a canibus deprehenſa fuit,
quam illa irridens, ut unam promat, horta-
tur, de centum ſalutaribus artibus ſuis, nunc
enim neceſſe eſſe. Ita miſera vulpecula & de-
riſa & dilacerata fuit.

Tabula narratur contra gloriatores vanos &
oſtentatores mendaces.

So. CERVUS & BOVES.

E*agitatus a canibus ad boves confugit cer-
vus, orans, ut ſe tegere velint, & apud ſe
deliteſcere patiantur. Non repudiant preces
illius boves, ſed monent, ut de tutioribus la-
tebris ſibi proſpicere velit, ajuntque, vereri
ſe, ne in ſtabulo deprehendatur. Omne ſe
periculum ſubiturum affirmantem recipiunt,
& fœno atque ſtramine obruunt. Advenit
paulo

ſp mle K
Clenen gile
mN Fumn
rinam, cig
Scklettyuk
El Varßin
rme t n
0oleinrr goi
ri enne
Eet Mer hund 0

emarona afi 5

1 rgalene

Dunn er,
enur etol
Simne olmm ben
ſitoren ann
n mnnine⸗

. 4
hricmutl

leſehr,

ꝑE-—-

—
—

— —

—

K
irriren
enſſeſero
“R Uttben
Calun Mrerg.
1 —⸗
alllo l
ite, ingltn.
Cceleare in
ktlenatns, i.
Cii icki, ne.
Sniniskeſtnnn⸗
Gsanbis,r.
nroeckun .
w inger⸗
ehechen tni,
N ntr MNx.
onne
enfaendt

1

opye e .
Punmon NN

90V.

es Chlingit ee⸗
tlim 6 ul;
lehltint gen
Ge tutottas
otgne, Ke⸗
atur. One
Auteln kecſen
Cunnt en

4
1

FLabulæ ſelectiores. 191

paulo poſt villicus, & negligenter ad boves re-
ſpicit, atque abit. Lætus cervus, ſe omne
diſerimen evitaſſe, ſperat, ſed cognoſcit a bo-
bus, mox affuturum ipſum villæ & agrorum
dominum, cujus diligentiam & infpeéctionem
ſi evaſerit, tum ſibi certo ſalutem poſſe polli-
ceri. Venit igitur paterfamiliàâs, & ob male
curatos boves indignatur, &, quo quidque
conditum ac repoſitum loco ſit, cognoſcit &
aſpicit, ad pleraque etiam manus ipſe admo-
vet. Inter hanc curam & attentionem appa-
rent cornua cervi & ipſe latens intra ſtramen-
ta, & a gaudente patrefamiliâs cæditur.

Fubula docet, qui ad alienos confugiant, ſi
ſerventur, ſingulari hoc fortunz benefcio fieri,
itaque malum Faud Jere evadere. Docet etiam,
diligentem curam & conſiderationem rerum ſua-
rum unicuique eſſe fructuoſam, &, niſt aſpectu
beri domus illuſt retur, omnia eſſe in caligine &
tenebris.

*

r . .
7 X.

IV. HI

192 e e ee
MWH RBEAS R EHA E. EA.SBEe e

IV.
HISTORIOLOGIA.

Doctus indocto multum præſtat.
I. AcR ad Ariſtippum Philoſophum pater-

familias, rogavitque, ut filium ſuum
ſuſciperet erudiendum. Quum vero ille pro
mercede petiiſſet quingentas drachmas; pater
deterritus pretio, quod ignaro avaroque homi-
ni nimium videbatur: zanti, inquit, emere
mancibium potſiuin. Tum philoſophus: eme,
inquit, & babebis duo. Alius paterfamilias
quæſivit ab eodem Ariſtippo, quid commodi
conſecuturus eſſet filius ſuus, ſi eum litteris
inſtitui curaret? ſi nullum alium fructum per-
cipiet, reſpondit ille, hunc certe, quod in thea-
tro (cujus tum erant ſedilia marmorea) non ſe-
debit lapis ſuper lapidem. Hoc gemino reſpon-
ſo innuebat vir prudens, eos,; quorum inge-
nium excultum non fuiſſet, ſimiles videri poſſe
aut mancipiorum, aut lapidum. Tantumque
doctrinæ tribuebat, ut, quodnam diſerimen eſ-
Jet inter homines doctrina exoultos & indoctos,
i ete reſponderit: idem, quod inter
qοO domitos & indomitos. Diog. Laërt. in

Ariſtippo.

Wgua-

Ageſenmfu,
feghenmei
1s mengit
r licht er

whone.

I.Doimsiakan;
AMEethid inguinn
Cmk döleen
ſien bhen. d
Uit, di, aiſ e
Dos non cnſcuts

ℳ

l ePt, ui

(Co Cul ,.

Mn ne

9
1

4
W Hiſtoriologia. 19
Wquanimitas.

II. Adoleſcentulus quidam Zenonis ſcholam
diu frequentaverat. Reverſum in paternas
ges interrogavit pater, quid tandem ſapien-
tiæ didiciſſet? Ile rebus ipſis ſe oſtenfuürum
— reſpondit. Indignante autem patre, & verbe-
ra ipſi ingerente, ille quietus permanens, &
Mohnr patienter ferens: boc, inguir „ dideci, zram
batris æquo animo ferne. lianus L. 9. C. 33.

lintum er.
1t flun ſum Multa bominem ſitis & fames
n feto lle ro docent.
Uchmas; Dater . .
acelln⸗ III. Darius in fuga, cum aquam turbidam &
ndt n Cadaveribus inquinatam bibiſſet, negavit un-
K) e⸗

quam ſe bibiſſe jucundius; nunquam videlicet
ſitiens biberat. Nec eſuriens Ptolomæus ede-
rat, cui, oum peragranti Ægyptum, comiti-
bus non conſecutis, cibarius in caſa panis da-
tus eſſet, nibil viſum eſt illo pane Jjucundius.
Cic. Quæſt. Tulſc. L. V.

lolobrst ene,
1 Patelfamlis
un compoi
,eum Aers

Artem quævis alit terra.

IV. Biantis illius, qui numeratur inter ſeptem

henmino keſdon⸗
lsriteidhe ſapientes, cum patriam Prienem cepiſſet hoſtis,
Un. Umtumm cæterique ita fugerent, ut multa de ſuis rebus

ſecum aſportarent, cum eſſet admonitus a quo-
dam, ut idem ipſe faceret: ego vero, inquit
facio; nam ommia zea mecum porto. Ille heæ
ludibria fortunæ ne ſua quidem putavit, quæ
nos etiam appellamus bona. Cic. Parad. I. .
r N Pra-

194 Hiſtoriologia.

Præſagium, cui eventus reſpondit.
V. Midæ illi Phrygio, cum puer eſſer, dor-
mienti formicæ in os tritici grana congeſſerunt.
Ditiſſimum fore, pradictum eſt; quod evénit. At
Platoni, cum in cunis parvulo dormienti apes
in labellis conſediſſent, reſponſum eſt, ngulari
illum ſuavitate orationis fore. Ita futura elo-
quentia proviſa in infante eſt. Cic. L. I. de
Divinat.

olus bonus beatus.

VI. Socrates, cum eſſet ex eo quæſitum, Ar-

chelaum Perdiceæ filium, qui tum fortunatiſſi-
mus haberetur, nonne beatum putarét? haud

ſcio, inquit; nunquam enim cum eo locutus ſum.
Ain'’ tu? An tu aliter id ſcire non potes? Nullo
modo. Tu igitur ne de Perſarum quidem re-
ge magno potes dicere, beatusne ſit? An ego
poſſem, cum ignorem, quam ſit bonus? Quid?
Tu in eo ſitam vitam beatam putas? Ita pror-
ſus exiſtimo, bonos beatos, improbos amiſenos.
Miſer ergo Archelaus? Certe, ſi injuſtus. Cic.
L. V. Quæſt. Tuſc.

Notitia DEl ex lumine rationis perdifſ-
cilis & obſcura.

VII. De Simonide, non Poëta ſolum ſuavi,
verum etiam cæteroqui docto ſapienteque, cum
quæſiviſſet Tyrannus Hiero, quid, aut qualis eſ-
ſet DEus? deliberandi cauſa ſibi unum diem po-
ſtulavit. Cum idem ex eo poſtridie quæreret,
biduum

n

—
— 2
Giun ünlt .
Nnnerun, B
ri ceret
cUerwtn i
I Vnnlenn

0llrrhaln

es, etns I,

onteni
t KeyNW
Cl nrftiſumn
Conrchnit li
K CuNG
elet, tereumin

,

4aPpelelle mnde

Welhaem c⸗

Hrin
arpoſid,ſuct⸗

Vln

gin
—

m Aereſet di
lgumcneſennn
1eilant 9
ulocormie
lime ,n
fe Ita fuunc

tt. C. l.l 4

belilh.

1eo eſtun, A⸗
um ittundlc.
dn Prret budd
ncumepöungfun
GENRNNN M
ehetnnm nten t
berthne k! Ane
.umitbongi Cn
mn Ns, upr⸗
ilneu in

erl, ililt 00

itens petiff
lunt
Doern um
. aheteſteh,
aid aur gtiie
Kbiunun
oltide 1
H Kont

—
nnuntſrnut

Hiſtoriologia. 19 5

biduum petivit. Cum ſæpius duplicaret nu-
merum dierum, admiransque Hiero quæreret,
cur ita faceret? Quia, quanto, inquit, diutius
confedero, tanto mibi res videtur olſeurior. Cic.
L. I. Natura Deorum.

Interdum veram portendunt ſomnia
cauiſam.

VIII. Matrem Phalaridis, ſcribit Ponticus He-
raclides, doctus vir, auditor & diſcipulus Pla-
tonis, viſam efſe videre in ſomniis ſimulacra
Deorum, quæ ipſa Phalaridis domi conſecraviſ-
ſet; ex his Mercurium e patera, quam dextra
manu teneret, ſanguinem viſum eſſe fundere,
qui, cum terram attigiſſet, referveſcere vide-

retur, ſie, ut tota domus ſanguine redundaret.

Quod matris ſomniuim immanis klii orudelitas
comprobuvit. Cic. L. I. de Divinat.

IX. Cum dormienti Cyro ſol ad pedes viſus
eſſet, ter eum ſcribit Dionyſius Perſicus fruſtra
appetiviſſe manibus, cumque ſe convolvens
ſol elaberetur, & abiret: ei Magos dixiſſe,
quod genus ſapientum & doctorum habebatur
in Perſis, ex triplici aptetitione ſolis triginta
nnnos Cyrum regnaturum eſſe, portendi. Quod
ita contigit; nam ad ſeptuageſimum perve-
nit, cum quadraginta natus annos regnare cæ-

piſſet. Ibidem.
Voluptatis via fugienda, virtutis calcanda.

X. Herculem, de quo Prodicius librum
compoſuit, (ut eſt apud Xenophontem) cum
N 2 primum

196 Hiſtoriologig.

rimum pubeſceret, (quod tempus a natura
ad deligendum, quam quisque viam vivendi
ſit ingreſſurus, datum eſt) exiſſe in ſolitudinem
ajunt, atque ibi ſedentem diu ſecum multum-
que dubitaſſe, cum duas cerneret vias, unam
voluptatis, alteram virtutis, utram jam in-
gredi melius eſſet? & relicta illa ad interitum
ducente, ingreſſiun eſſe hane, arduam quidem
& difzcilem, ſed quæ ad veram duceret beatita-
tem. Cic. Offic. L. I.

Sordida Avaritid.
XI. Babyloniorum regina Nitocris ſupra
portam urbis celeberrimam loco edito & con-
ſpicuo ſepulcrum ſibi exſtrui juſſit, atque his
verbis inſcribi: Si cui regum, qui poſt me apud
Babylonios imperium obtinebunt, pecunizæ ino-
pia fuerit, aperto ſepulero, ſumito, quantum li-
buerit, ne tamen aperuerit, niſi indiguerit;
non enim proderit aperuiſſe. Hoc ſepulcrum
intactum permanſit, donec regnum pervenit
ad Darium Hyſtaſpis filium, qui, reſerato mo-
numento, non quidem pecunias, quas ſpera-
verat, invenit; ſed cadaver, & hæc verba
exarata: MWiſt turpis lucri ſtudioſus eſſes, & te
inexplelilis ecupiditas pecuniæ teneret, mortuo-
rum ſepulera non violaſſes. Herodotus L. I.

Aliorum reſpice incommoda, ut mitius
Jeras tiid.
XII. Cum ex amicis quendam graviter mœ-

rentem videret Solon, in arcem Athenarum
per-

Mn
—
—
ri Untnt
4 Afcn onds
,
Pm münnttent,
Avn m

lentit

Erint, u
ut zottmn r
ummii n
Dun Een On
Cunfi ru ſu Cobtn
glige Vlhti Conn
Uumei Oununi nil,
n un wcen,
ter iot, e ſt
fertiin,kenn,
IM.LRGXAX²

4

II Muyni in
otlle dani,cu
Cbendnudn
Eiunlyuunmn le
Cnsaukunm;
lgtenn hnnnnt,
Immschrta ͤſe
Nitemtam haide
Cansnnmennne
Meiphrkegen
Cmmtm,
nen ſu⸗ einn
Eentanerii Mi
Plsgnerhlre

i.

Hiſtoriologia. 19 7

unn perduxit, hortatusque eſt, ut per omnia ſub-
NII jecta ædificia oculos circumferret. Quod ut
gik älintinen factum animadvertit, cogita nunc tecum, in-
nkemniun quit, quam multi Iuktus Jub his tectis & olim
netſiun Zuerint, hodie verſentur, inſequentibusque ſecu-
urm nn. IZis ſint habitaturi, ac deſine en inecommoda tan-
ile Mitnim gquam propria defere, qux ſunt communia mor-
onumn n zalium. Idem Solon ajebat, ſi in unum locum

näumhns cuncti mala ſua contuliſſent, futurum, ut
quisque propria domum reportare mallet,
e quam ex communi miſeriarum acervo portio-

n nem ſuam accipere. Unde colligebat, non
1 Monis Nne oportere nos, qux fortuito patimur, ea magis
Inelin en. intoleradilia Judicare, guam quæ alii patiuntur.
me ke Val. Max. L. 7. C. 2.
ühltnemt e: , g,,.
kut, keme n barentum optimus

luty unn theſauras.
Ut, ilen XIII. Magni intereſt, quos quisque audiat

Helen quotidie domi, quibuscum loquatur a pueritia,
er ennmdenn quemadmodum patres, berdagog „ matres
O,relnnn etiam loquantur. Legimus epiſtolas Corneliæ
nis u e, Aatris Gracchorum; apparet ejus filios, qui
er, E Ftr eld eloquentia floruerunt, non ſolum in gremio
A/ matris educatos fuiſſe, ſed etiam ab ea ſermo-
,tult, “ nis elegantiam hauſiſſe. Maximum autem ma-
Hentom- kronis ornamentum eſſe liberos bene inſtitutos
mBerito putabat ſapientiſſima illa mulier. Cum
in, I Campana matrona, apud illam hoſpita, orna-
menta ſua, quæ erant illo ſeculo pretioſiſſima,
mime Oſtentaret ei muliebriter: traxit eam ſermone,
nun tem quousque a ſchola redirent liberi, quos rever-
Ncen . N 3 ſos

198 Hiſoriologia.

ſos hoſpitæ exhibens, bæc, inquit, ornamen-
ta mea ſunt. Val. Max. L. 4. c. 4.

Ars longa: vita brevis.

XIV. Theophraſtus moriens acculaſſe natu-
ram dicitur, quod cervis & cornicibus vitam
diuturnam, quorum id nihil intereſſet, homini-
bus, quorum maxime interfuiſſet, tam exiguain
vitam dediſſet. Quorum ſi zætas potuilſet eſſe
longinquior, futurui fuiſſe, ut, omnibus perfe-
Sis artibus, omni doctrina hbominum vita erudi-
retur. Querebatur igitur, ſe tum, cum illa
Xicere cœpiſſet, exſtingui. Cic. L. 3. Quæſt.
uſe.

Non, quam diu, ſed quam bene vixeris,
refert.

XV. Major pars mortalium de natura con-
queritur, quod homini tam breve ad viven-
dum tempus detur. Verum non inopes vitæ,
ſed prodigi ſumus; eam nulli bonæ rei im-
pendimus, & per luxum & negligentiam de-
Huere ſinimus. Sicut amplæ opes, ubi ad ma-
lum dominum pervenerunt, momento diſſi-
pantur; at quamvis modicæ, ſi bono cuſtodi
traditæ ſunt, fuſſiciunt, atque etiam uſu cre-
ſeunt: ita vita, ſi ſcias uti, longa eſt, ii vero
ſoli nti ſciunt, qui ſapientiæ vacant. Vivere,
bonum non eſt, ſed bene vivere, itaque non,
ut diu vivamus, curandum eſt, ſed ut bene;
breve autem tempus ætatis ſatis eſt longum, ad
bene

Tlhn Centti
cim entnm
itſsmimmn⸗
Nörtenn ihend a
I Lenonn metd
ſam etd Mun
Cenn Ahortunn
Ovaneo inſucrein
buſo nocvn
Düllan en, wr
tei A iget
Uur konmenan,
Ulter, Pg
ünſib, el et⸗
Dlumscenn
te Dolenh
Uti⸗
WIlm,
Ennlt nan
is, i n!

lt.
—
l; S=
l, Czpene
4 4 6 4

rhreri

1 DTebſlenn.,
(orpjeibne ,
.cellet honnt.
ilſe amexrigun
Rer ,tlcſet 4
t hnniln t,
minuirutrerict
ee tum, cum ül⸗

ClL.E..

n lene vireri,

ium de nrun
An brere 10 e
m ron vopes in
Duli bonx keiit
Etetltentim t
ke es, hiadn
t, monertd i
r, 1bono elke
ggue etan ne
i lometh in
6r vant.
ivere, nee,
melk, n ,
lris lyt

e

Hiſtoriologiæ. 199

bene honeſteque vivendum. Quid hominem
juvant octoginta anni Ber inertiam exacti? Sa-
pienter ac Tortiter factis metiamur cujusque
vwitam, non tempore. Laudemus & in nume-
ro felicium reponamus eum, cui, quantulumcun-
que temporis contigit, bene collocatum eſt.
Sen. de brev. vit. C. I. 2. Ep. 70, 93.

Pertinax labor & diſciplina naturans
vincunt.

XVI. Erat Cleanthi tardum obtuſumque in-
genium; erat & ſumma rerum omnium inopia.
At ubi ejus animum ſapientiæ amor occupavit,
tarditatem ingenii acri ſtudio & diligentia vi-
cit, Zenoni interdiu aſſiſtens auditor; ino-
piam vero, aquam e puteo noctu hauriens, ac-
cepta ab hortulano mercede. Ajunt, eum ali-
quando in judicium vocatum fuiſſe, quod ro-
buſto admodum ac pingui corpore eſſet, cum
nullam artem, unde viveret, videretur profi-
teri. At ubi quæſtus ſui ac victus teſtes adhi-
buit hortulanum, cui aquam hauriebat, &
mulierem, apud quam pinſebat: non ſolum
eſt dimiſſus, ſed etiam ab Areopagitis judici-
bus donatus decem minis, quas noluit accipe-
re. Diog. Laért. in Cleanth.

Educationis fructus.

XVII. Lycurgus, is, qui Lacedæmoniis le-
ges tulit, duos catulos, ſiisdem prognatos ca-
nibus, diverſa omnino ratione e ucavit, alte-
N 4 rum

200 Hiſzoriologia.

==

rum delicatum & luxurioſum, alterum indagi-
ni & venationibus aptum reddens. Quodam
inde tempore cum frequentes Lacedæmonii in
concionem coiviſſent, magnum, inquit, Spar-
tani, ad virtutem concipiendam momentum
adferunt educatio & doctrina; quod ego vobis
jam nunc commonſtrabo; ſimulque duos iſtos
catulos productos, poſita in medio patina &
lepore, dimiſit, quorum alter illico leporem,
alter patinam petebat. Sed cum etiamnum
nondum aſſequerentur Lacedæmonii, quid ſibi
catulis iſtis oſtendendis vellet: hi, inquit, zis-
dem nati parentibus, diverſa educati ratione,
ventri alter deditus, alter venaticus evaſerunt.
Plut. c. IV. de Puer. educ.
XVIII. C. Marcius, cui capta urbs Corioli
fecit cognomen Coriolani, patre orbatus adhuc
puer ſub matris tutela adolevit. Sortitus erat

aàa natura nobiles ad laudem impetus, ſed quia

doctrina non acceſſit, iræ impotens obſtinatæ-
que pervicaciæ fuit, & exemplo ſuo confirma-
vit, generoſam indolem, ſi liberali inſtitutione
careat, edere multa ſimul eum virtutibus vi-
tia, ſicut fœcundum natura agrum, qui excul-
tus non ſit. Quoniam invictum voluptate,
pecunia, labore animum gerebat, ejus conti-
nentia, juſtitia, fortitudo prædicabantur; at
præfervida ira, aſperi mores, & parum civilis
congreſſus graviter ferebantur. Hunc autem
niortales mavimum fruttum ſerunt e Muſarum
diſeiplina, ut molliatur manſfueſoatque eorum
ingenium, & , ſi quid ferum natura indidit,
exuat?

l Priepms, en
ſpr lurams loon
nt, Munn ine
ite ilg Alners
Aenironmto, n
Pris ndet
GWisredsdur
ieſtmomee
kertie, edih
borupemon cun
inſäiutone, Ti

i, N lnt en
truſtr, Gnn
lafelthrün
Cirlerntt,
Dnölun ui
Cihn, umitti⸗
n Ailrel eere
MMili Muneeg ,,

igi
lnAnn c
nelles Coln
Nte; DM 1
nun, Nin

lencam

nllhbo uls is
l neio ain
liey eporen,
V Cumn etiammun
enonie guitſbi
li ichlt, in.
aloti netimne,
Urtiens eveſerunt.

Mrr ure Coni
e othatosachn
t. Cortims en
inpetis, E gui
ppotens Cblinte⸗
poſto conhm
beral intunne
um whtutbuori⸗
gumi Cven,.
Gan Olunte⸗
Acht eb t
Nacſehmmm;:
8, Ahunc

ut. Hune un

ſerme
nteſer⸗ 4
nun munni

Hiſtoriologia. 201

exuat: hinc præelare Ovidius L. 2. de Ponto
Eleg. 9.
Seilicet ingennas didiciſſe Edeliter artes
Emollit mores, nec ſinit eſſe feros.
& Horatius L. I. Ep. I.

Nemo adeo ferus eſt, ut non mitefoere poſſit;,
S modo eculturaz patientem commodet aurem.
XIX. Philippus, cujus virtute atque indu-
ſtria Macedones locupletiſſimo imperio aucti
unt, nunquam inter negotia bellica alienus
fuit a Muſis & litteris. Prat ei plena acuminis
& ſolertiæ oratio, qua non minores res quam
præliis confecit, ipſeque pluris æſtimabat vi-
Gtorias verbis partas quam armis. Exftant li-
bri epiſtolarum ejus plenarum & venuſtatis &
prudentiæ, e quibus una poſſit eſſe parentibus
bortamentum curæ diligentiæque in liberorum
inſtitutione. Thilippus Ariſtoteli ſolutem. Fi-
lium mihi genitum, ſeito. Nec Diis perinde
gratiam bubeo, quia natus eſt, quam quod illum
naſci temporibus vitæ tuæ contigit; ſpero enim,
Jore, ut educatus eruditusque als te dignus no-
bis exiſtat, & non ſit impar tanto imperio.
Non fefellit Philippum ſua de Ariſtotele opinio.
Quippe Alexander, eo doctore diu uſus, acce-
pit ab illo tam utilia agendi & loquendi præ-
cepta, ut non dubitaverit prædicare, non mi-
nus Ariſtoteli debere ſe, quam Lhilippo; bujus
enim munus eſſe, quod viveret, illius, quod hone-
ſe viveret. Voluit ergo Philippus prima litte-
rarum elementa filio ſuo tradi ab Ariſtotele,
N 5 ſummo

202 Hiſtoriologid.

—

ſummo ejus ætatis Philoſopho, & ille ſuſcepit
hoc officium; magni enim momenti eſt ad ſtu-
dia, eorum initia a perfectiſſimo præceptore
tradi. Cic. L. 3. de Orat. n. 141.

Reverentia morum & ſtudiorum prafectis
L debita.

XX. Alexander M. eloquentiæx magiſtro
uſus erat Anaximene Lampſaceno, quæ res
poſtmodum Lampſaco ſaluti fuit. Eam urbem
diruere ſtatuerat Alexander, quod a partibus
Darii adverſum ſe ſtetiſſet. Itaque conſpica-
tus Anaximenem e muris prodeuntem obviam
ſibi, nec dubitans, quin veniret, deprecatum
pro patria, per Deos juravit, ſe non facturum,
quod ille petiſſet. Quo audito callidus orator
regem rogavit, ut Lampſacum dirueret. Ju-
risjurandi religione tactus Alexander, & ca-
ptus pia Præceptoris quondam ſui ſolertia ad ſer-
vandam patriam, Lampſacenis delicti gratiam
fecit.

Paupertas ingenioſa.

XXI. Protagoram ajunt adoleſcentem victus
quærendi gratia vecturas onerum corpore ſuo
factitaſſe, quod genus hominum latine bajulos
appellamus. Is aliquando caudices ligni pluri-
mos funiculo brevi colligatos portabat e rure
Abdera in oppidum, cujus civis fuit. Tum
forte Democritus, ejusdem civitatis popularis,
homòque ante alios virtutis & philoſophiæ

gratia

Vn

ſckengue geit
elt, unnemn n
etecteſtmnehi
Cm mniiin
n ein ſah,i
alcces hex)
Pen wnmetdte t
Lerte lunneine
ſun ignormmn l ⸗
Pumgien düſ
e etenmd inen
Pmtthrola, d
Pſerſnitrt.
onins don n
nilt,ckniinzer
en; ſin ſivon
clin ſt.

ue erann

Neberlt, unt

Cdolt, Aeſben
Helhen
WI lerncer
uceteum
Conilet, inetch
Melints chfn
Umerntt N
me ige
tenan ſc
ine nit
nelinen

76
do, le leen
ontnietat
ome
Nn

inmn rgi

entr mngſtr⸗
tenn, ue Ne
U. bunmeben
od 1 ttns
lugle nſr.
Ckelnden Chian
Rint, Enecunn
tmnkdnnn
Ndtdecns
ſonm Anett .
6 Aenuncet, A
mhuiteran
ens Celgrtin

nii

Ceſenen rs
ln anpore ſil
um irihe baſiel
dts giſee
Porudn eu
is ſir
nitats nn
& iee⸗

ll
5

Hiſzoriologia. 203

gratia venerandus, urbe egrediens videt ado-
jleſcentem cum illo genere oneris tam impedito
facile atque expedite incedentem. Prope ac-
cedit, juncturam poſituramque lignorum ſceite
periteque factam conſiderat, petitque, ut pau-
lum acquielcat. Quod ubi Protagoras, ut
erat petitum, fecit, animadvertit Democritus,
caudices illos brevi vinculo comprehenſos li-
brari continerique ratione quadam quaſi geo-
metrica. Itaque interrogavit, quis illum acer-
vum lignorum ita compoſuiſſet? & cum ille a
ſe compoſitum dixiſſet, deſideravit, uti ſolve-
ret, ac denuo in eundem modum collocaret.
Paruit bajulus, ac diſſolutum faſciculum com-
poſuit ſimiliter. Tum Democritus ſolertiam
hominis non docti demiratus, mi adoleſcens,
inquit, cum ingenium ſolerter aliquid agendi hba-
beos; ſunt maiora melioraque, gqua facere me-
cum poſſzs. Abduxitque eum ſtatim, ſecum-
que habuit, ſumtum miniſtravit, Philoſophiam
docuit, & eſſe eum fecit, quantus poſtea fuit.
Aul. Gell. L. 5. C. 3.

PBreviter & acute dicta.

XXII. Alexander Macedonum rex ſorte mo-
nitus, ut eum, qui ſibi porta egreſſo primus
occurriſſet, interfici juberet, aſinarium forte
ante omnes obviam factum ad mortem arripi
imperavit. Eoque quærente, quidnam ſe im-
merentem capitali ſupplicio innocentemque ad-
diceret? cum ad excuſandum factum ſuum
oraculi præceptum retuliſſet: aſinarius, ſi n
eſt,

204 Hiforiologia.

eſt, inquit, rex, alium ſors huic morti deſti-

navit; nam aſellus, quem ego ante me age-

bam, prior tibi occurrit. Delectatus Alexan-
der & illius tam callido dicto, & quod ab er-
rore ipſe revocatus erat, occaſionem in ali-
quanto viliore animali expiandæ religionis ra-
puit. Val Max. L. 7. C. 3.

Cælibatus & Conjugii incommoda.

XXIII. Socrates ab adoleſcentulo quodam
conſultus, uxorem duceret, an ſe omni ma-
trimonio abſtineret? reſpondit, utrum eorum
Feciſſet, acturum pœnitentiaun. Hic te, inquit,
ſolitudo, hic orbitas, hic generis interitus,
hic hæres alienus excipiet: illic perpetua ſolli-
citudo, contextus querelarum, dotis expro-
bratio, affinium grave ſupercilium, garrula
ſocrus lingua, incertus liberorum eventus.
Non paſſus eſt juvenem in contextu rerum aſpe-
rarum, quaſi lætæ materiæ facere deleéctum.
Val. Max. L. 7. C. 2.

Præſtat, nullos, quam male moratos habe-
re ſilios.

XXIV. Epaminondas Polymni filius Theba-
nus uxorem nunquam duxit. In quo cum re-
prehenderetur a Pelopida, qui filium habebat
infamem, maleque eum in eo patriæ conſulere
diceret, quod liberos non relinqueret: Vide,
inquit, ne tu pejus conſulas, qui talem ex te
natum relicturus ſis. Neque vero ſtirps mihi
poteſt

M

t mn innntt
mn

Ulen.

kend n Cundun
i twens ſanuni
Irnt di nilid
Nnn Kond,
Kr, Mdeter,
ddeek er⸗
ohncn DMrronmn
Huum amicdom
letam,U
ontlge

WIDd
en Ummt
lepern Hn

—
Mr morief

kgo nane 1e
Beemneln,
0,
eeaſonen ni.

e eſginin.

nntnet

Kerno lole
in Lommi m.
t umnn arn
1 Het, ingut,
id meridn
eenem l.
mmm, Unseant⸗
ſherelun, gun
Pberonn eranm
nltetnenma,
kcete elenn

orine ene.

nni kus Ien-
Innm.
i fMum huben
hpettir onlin
Aingneret
gai tlenii

l

rae E!
Nen in⸗

ot e.

Hiſzoriologia: 20

5

poteſt deeſſe, namque ex me natam relinquo pu-
gnam Leuttricam, quæ non modo mihi ſuperſtes
Jed etiam immortalis ſit neceſſe eft. Corn. Nep.
in Epam.
Liberalitas laudabilis.
XXV. Cimonem Miltiadis filium mortuum
Athenienſes non ſolum in bello, ſed in pace
diu deſideraverunt. Fuit enim tanta liberali-
tate, cum compluribus locis prædia hortosque
haberet, ut nunquam eis cuſtodem impoſue-
rit, fructus ſervandi gratia, ne quis impedi-
retur, quo minus ejus rebus, quibus vellet,
frueretur. Semper eum pediſſequi cum num-
mis ſunt ſecuti, ut, ſi quis opis ejus indige-
ret, haberet, quod ſtatim daret, ne differen-
do videretur negare. Sæpe, cum aliquem of-

fenſum fortuna videret minus bene veſtitum,

ſuum amiculum dedit. Quotidie cœna ſic ei
coquebatur, ut, quos invocatos vidiſſet in fo-
ro, omnes devocaret, quod facere nullum diem
prætermittebat. Nulli fides ejus, nulli opera,
nulli res familiaris defuir. Multos locupleta-
vit, complures pauperes mortuos, qui, unde
efferrentur, non reliquiſſent, ſuo ſumtu extu-
lit. Sic ſe gerendo minime eſz mirandum, ſe &
vita ejus Juit Jecura & mors acerla. Corn.
Nep. in Cim.
Ahſtinentia laudabilis.
XXVI. Diomedon Cyzicenus rogatu Arta-
Xerxis Epaminondam pecunia corrumpendum
ſuſceperat. Hic magno cum ponders auri The-
bas

206 Hiſtoriologen.

bas venit, & Micythum adoleſcentulum quin-
que talentis ad ſuam perduxit voluntatem,
quem tum Epaminondas plurimum diligebat.
Mieythus Epaminondam convenit, & cauſam
adventus Diomedontis oſtendit. At ille Dio-
medonte coram, nihil, inquit, opus pecunia
eſt. Nam ſt ena reæx vult, quæ Thebanis ſint
utilia, gratis facere ſum puratus: ſen autem
contraria, non babet auri atgue argenti ſa-
tis; namque orbis tetrarum divitias accipe-
re nolo pro patriæ caritate. Te, qui me in-
cognitum tentaſti, tuique ſimilem exiſtimaſti,
non miror, tibique ignoſce; ſed egredere pro-
pere, ne alios corrumpas, cum me non po-
tueris. Tu Micythe, argentum huic redde;
niſi id confeſtim facis, ego te ttadam magiſtra-
tui. Hunc Diomedon cum rogaret, ut tuto
exire, ſuaque, quæ attuliſſet, liceret efferre:
iſtud, inquit, faciam; neque tua cauſa, fſed
mea, ne, ſi tibi ſit pecunia ademta, aliquis di-
cat, ad me ereptum perveniſſe, quod dela-
tum accipere noluiſſem. A quo cum quæſiſſet,
quo ſe duci vellet, & ille Athenas dixiſſet;
præſidium dedit, ut eo tuto perveniret. Ne-
que vero id ſatis habuit, ſed etiam, ut invio-
latus in navim alſcenderet, per Chabriam Athe-
nienſem effecit. Corn. Nep. in Epam.
Severitas Judicis.
XXVII. Siſamnem, unum e Perſarum judi-
eibus, quod, pecunia accepta, injuſte judicaſſet,

rea Cumb'pfes morte plectt juſſit, interemptoqgue
detracta

i
e Ne Kl
Ntpne idet
Ttwrnn

WVIL Nosſen
un cun Teun
cun n Kuum
ale in en
tunten, M
ennncucrprin,
Dapri, gnen,

Ugente,k

ed

Nuſe leih
Meigzne

uling, en

in
—
tntcenl NEH
dn rnen
Nrmmmtiehe.
offenit, Aenen
it. A ledo.
lut, Opbs eni
le Natmm t
Uttier n utn
. it⸗ genni
n Alttis acetge⸗
iycli ne ir.
Inlemeigini,
Elenrttet r.
Cun e on d,
Erum dut dle
NtAhmmr.
Cum Mene,
ller, kegre ekm
Uepte nn anin l
izatenth Aons
Henile, guot tel
Tonocumgelle,
Chenns Anit,
ſenſenitt N.
Retmm, It im.
etChihnn Ne

P
4

Ciei.
n eealuuum 4
Hicjatte deth

Hiſßtoriologia. 207

detracta pelle contexit tribnnal, in quo ille ſede-
rat. Tum filium ejus Otanem ibidem ſedere
judicem voluit, admonitum, ut nunquam pa-
ternæ culpæ ac pœnæ obliviſceretur. Herodo-
tus L. 5. Severior poſtea Artaxerxes, alius
Perſarum rex, in quosdam malos judices fuit;
nam vivis pelles detrabi præcetit, Tisqiie alio-
um judicum ſubſellia inferni, ut recens ſem-
per ante oculos haberent exemplum juſtitiæ
non impune violatæ. Diod. Sic. L. 15.

Taciturnitas ingenioſa.

XXVIII. Mos ſenatoribus Romæ fuit, in cu-
riam cum prætextatis filiis introire. Tum,
cum in ſenatu res major quæpiam conſultata,
eaque in diem poſterum prolata eſt, placuit,
ut eam rem, ſuper qua tractaviſſent, ne quis
enunciaret prius, quam decreta eſſet. Marter
Papirii pueri, qui cum parente ſuo in curia
fuerat, percontatur filium, quidnam in ſena-
tu patres egiſſent. Puer reſpondit, tacendum
eſſe, neque id dici licere. Mulier fit audien-
di cupidior; ſecretum rei & ſilentium pueri
animum ejus ad inquirendum everberant; quæ-
rit igitur compreſſius violentiusque. Tum pu-
er, matre urgente, lepidi atque feſtivi mendacii
conſilium capit; actum in ſenatu dicit, utrum
videretur utilius exque republica eſſe, unusne
ut duas uxores haberet, an ut una apud duos
nupta eſſet. Hoc illa ubi audivitz animo com-
paveſcit; domo trepidans egreditur ad ceteras
matronas; pervenit ad ſenatum poſtero die

208 Hiſzoriologia.

matrumfamilias caterva. Lacrimantes atque
obſecrantes orant, una potius ut duobus nup-
ta fieret, quam ut uni duæ. Senatores ingre-
dientes curiam, quæ illa mulierum intempe-
ries, & quid ſibi poſtulatio illa vellet, mira-
bantur. Puer Papirius in medium curiæ pro-
greſſus, quid mater audire inſtitiſſet, quid ip-
ſe matri dixiſſet, rem, ſicuti fuerat; denar-
rat. Senatus fidem atque ingenium pueri exo-
ſculatus, conſultum facit, ut poſthac pueri
cum datribes in curiam ne introéant, præter
ille unus Papirius. Atque puero pbpoſzen cogno-
mo, tnt honoris gratia zUn Jitumn Prtertatus;
ob loquendi tacen Sijue in ætate Praterta pruden-
ziam. Aul. Gell. L. I. C. 23.

Amicus isdte ad aras.
XXVIII. Damon & Pythias, Pythagorei, tam

fidelem inter ſe amicitiam junxerant, ut mori

parati eſſent alter pro altero. Cum eorum al-
ter a Dionyſio tyranno nece damnatus impe-
traſſet tempus, quo profectus domum res ſuas
ordinarat: alter vadem ſe dare tyranno pro re-
ditu ejus non dubitavit, ita ut, ſi ille non re-
vertiſſet ad diem, moriendum eſſet libi ipfi.
Igltur omnes, & inprimis Di onyſius, cupidi
exſpectabant novæ atque ancipitis rei exitum.
Appropinquante deinde definita die, nec illo
redeunte, unusquisqne ſtultitiæ damnabat tam
temerarium ſponſorem. At is, nihil ſe de
amici fide metuere, prædicabat. Et ille ad

diem dictam ſupervenit. Admiratus eorum
fidem

Un Cotuern 1
) M en Cuin

r Yraelle, Eet
t, ibeloe, in
uſderiocerleni
ſalihik ſtem

1
(khur⸗

1i,
tetteſruler⸗

Grunno gole⸗
be mo ke

ſo

cabat, ke
mirnnsn
4 Een

Hiſtoriologia. 209

HM
fidem tyrannus petivit, ut E& in amicitiam ter-
tium reciperent, & ſupplicio liberavit eum,

quimorte erat plectendus. Val, Max. L. IV.
c. 7.
Pœna ſacrilegii.

XXX. Dionyſius major, Siciliæ tyrannus,
ut crudelitatem exercuit in ſuos, ſic fuit im-
pius in Deos furtis & cavillationibus. Cum in
fanum Jovis veniſſet, detraxit ei aureum ami-
culum, quo fuerat a tyranno Gelone exorna-
tus, atque in eum etiam cavillatus eſt, di-
cens, ſtate grave eſſè nureum amiculum, bie-
me frigidum, eique laneum padlium injecit,
quod dicebat aptum eſſe ad omne tempus.
lIdem Æculapio barbam auream demi juſſit;
neque enin, inquiebat, convenit, barbatum
eſſe filium, ecum in omnibus fanis pater ejus Apol-
lo imberbis ſit. Fano quodam expilato naviga-
bat Syracuſas, & cum ſecundiſſime curſum te-
neret, videtisne, inquit, amici, quam bona
navigatio detur ſacrilegis a diis immortalibus.
Non exſolvit quidem ſtatim Dionyſius debita
impietati ſupplicia, at poſtea inſidiis ſuorum
oppreſſus interfectus eſt; divina enim ira ple-
rumque lento gradu procedit ad vindictam ſui,
tarditatemque ſupplicii gravitate compenſat.
Cic. L. I. de Nat. Deor.
XXXI. Cum e Sicilia rediens Pyrrhus rex
Epiri claſſe præterveheretur Locros, theſauros
fani Proſerpinæ ſpoliavit, & pecunia in naves
impoſita, ipſe terra eſt profectus. Quid ergo
evenit?

210 Hiſtoriologid.

evenit? Claſſis ejus poſtero die lacerata eſt fœ-
diſſima tempeſtate, omnesque naves, quæ ſa-
cram pecuniam habebant, ejectæ ſunt in litto-
ra Locrorum. Qua tanta clade edoctus tandem
rex, eſſe Deos, zuſſit pecuniam omnem congaifi-
tam referri in theſauros Proſerbinx. Nec ta-
men unquam poſtea quicquam proſperi evenit
ci, pulſusque ex Italia ignobili morte occu-
buit. Cum temere noctu ingreſſus eſſet Ar-
gos, lancea primum leviter vulneratus fuit
a juvene quodam argivo. Matrem habebat
hic anum pauperculam, quæ inter alias mu-
lieres ſpectans prælium e tecto domus, quum
videret Pyrrhum ferri toto impetu in auctorem
vulneris ſui, timens vitæ filii protinus tegulam
corripuit, & utraque manu libratam demilſit
in caput regis. Quo vulnere dejectus ex equo
Pyrrhus a Zopyro quodam eſt obtruncatus. Liv.
L. XXIX. c. 18.

Juſſtitia in bello.

XXXII. Pyrrhi bello mazimum exemplum
juſtitiæ in hoſtem eſt a Romanis datum. Cum
Pyrrhus Epiri rex bellum populo romano intu-
liſſet, & de imperio certamen eſſet cum rege
Benerolſ ac potente: perfuga venit ab eo in ca-
a Fabricii conſulis, & pollicitus eſt, ſe Pyr-
rhum veneno necaturum, ſi ſibi præmium pro-
oneretur. Hunc Fabricius reducendum ad
yrrhum curavit. Si ſpecie utilitatis decipi
ſe paſſus eſſet Fabricius, ſuſtuliſſet unius perfu-
gæ opera magnum bellum, & gravem populi
romani

Hyn
Kerimm
et ligbimm ſ
INis, Genn h
ieumm n
cuns yrhtrie
oitans Dnmnet
,Eiberun en i
Po ant rauft te
6o Eb wnun
(0 Eö eertr,
Ut opthes onand

eſelim (
WI Mef
ſugiren

We

MWnsn
onvipigrun ape
adlne 0he enl
Ntanm gll
e iner aunii
nr Aeront.
Cike Nllepr
8 Nuduzet
Un Puninent,
keniet
elktn. Gniing
ie n,
e Gll,
enien
eenlellagie

hni inittn

Hiſtoriologia. 211

gkun n romani adverſarium. Sed magnum dedecus
, lL fuiſſet & flagitium, venenis certaſſe cum hoſte

eſec oren 1 . . .
u minin non armis, & eum non virtute ſed ſcelere fuiſ-
u e ſe ſuperatum, cum quo laudis certamen erat

gin de Romanis. Hanc Fabricii magnitudinem animi
Mne. Ri. admirans Pyrrhus exclamaſſe fertur: bic eſt -
in groſege) le Fubricius „ gui dihtoilius ab honeſzate, quam
ll morte ga. ſol a curſu ſuo averti poteſt. Gratias & Fabri-
tgeſis eſt cio & populo romano egit, & ne ipſe benefi-
ei cio victus videretur, quoscunque tum habe-
Mbren kan bat captivos romanos, dimiſit ſine pretio &
kimdum. bene veſtitos. Cic. L. III. Offic. c. 22.
ocoms, cnun

Neiftalhnn XXXIII. Diverſi animi characteres.

inmmsrln P) Philippi regis Macedoniæ, & filii ejus
imnun Eenitt Alexandri M
eeCeeandrene⸗ .
ndtommensIin. Philippus rex Macedoniæ armorum quam
conviviorum apparatus fuit ſtudioſior; cui
maxime opes erant inſtrumenta bellorum; di-
vitiarum quæſtu, quam cuſtodia ſolertior, ita-
Gninun enn que inter quotidianas rapinas ſemper inops
msdrun (In erat. Miſericordia & perfidia in eo pari jure
nltenmminn dilecteæ. Nulla apud illum turpis ratio vincen-
enelk in e“ di. Blandus pariter & inſidioſus alloquio, qui
Geltchenna plura promitteret, quam præſtaret; in ſeria
ſersel,e E jocos artifex. Amicitias utilitate non fide
immm colebat. Gratiam fingere in odio, in gratia
1, relltenan offenſam ſimulare, inſtruere inter concordan-
ge uilins des odia, apud utrumque gratiam quærere,
Giſſtuinet ſolennis illi conſuetudo. Inter hæc eloquentia
Eafafl inſignis, oratio acuminis & ſolertiæ plena, ut
en e α2 necE

212 Hiſtoriologia.

nec ornatui facilitas, nec facilitati inventio,
nec inventionibus deeſſet ornatus.
Huic Alexander filius ſucceſſit, & virtute &
vitiis patre major. Vincendi ratio utrique di-
verſa. Hic aperte, ille artibus bella tractabat.
Deceptis ille gaudere hoſtibus, hic palam fu-
ſis. Prudentior ille conſilio, hic animo ma-
gnificentior. Iram pater diſſimulare, plerum-
que etiam vincere; hic ubi exarſiſſet, nec di-
latio ultionis, nec modus erat. Vini nimis
uterque avidus, ſed ebrietatis diverſa vitia.
Pater de convivio in hoſtem procurrere, ma-
num conſerere, periculis ſe temere offerre;
Alexander non in hoſtem, ſed ſuos ſævire.
Quamobrem Philippum ſæpe vulneratum præ-
lia remiſere; hic amicorum interfector convi-
vio frequenter exceſſit. Regnare ille cum ami-
cis volebat, hic in amicos regna exercebat.
Amari pater malle, hic metui. Literarum cul-
tus utrique ſimilis. Solertiæ pater majoris,
hic fidei. Verbis atque oratione Philippus
moderatior, hic rebus. Parcendi victis filio
animus & promtior, & honeſtior; ille nec ſo=
ciis abſtinebat. Frugalitati pater, luxuriæ fi-
lius magis deditus erat. Quibus artibus orbis
imperii fundamenta pater jecit, operis totius
ASr filius conſummavit. Juſtin. L. IX.
c. VIII.

2.) Caji Cæſaris, & Marci Catonis.
His genus, ætas, eloquentia prope æqualia

fuere: magnitudo animi par, item gloria;
alia

Lehacn ineh
air Anlein
mCgniumd
erando, in
Pgorimm n
gamgnt
lususonin
zoCEiNu
Olne, epis nl
leenilcenenn
eUlmuamine
Nhut, Ibl Wn
Pocmnee

—

–

1 Gretiats rar.
gtehkiane om
irdlee, dunm non
e DWhentacer
mllebn gl
magsilemee
Iumdell.

0Mbr
W ,

imnmgimnixan
lefielemlne
kuimmuin
EGnt, tene Ten
nun mretten
nn M nnte
ſe 1 NPead
laſerf kat il
Nnn mnikt

, hie mnin 1.

linmnlur, Mend
utllet, hert
at. Vni nin
tis Elrerla in
lrocumere, ni
P temere olene
el ſos lerite
ercmmm .
el
s kgn andn
etmi, Liennma
ene rr Mun,
Irtone Pfiſpnt
Drrenci nids fl
ekio, e eſ
uet, lnme f
übusertbesctdi
ec dhets t
Pitnl. 1

(aciCron

4
34
e MM

erino,
n, ien;

.

Hiſtoriologia. 213

alia alii. Cælſar beneficiis ac munificentia ma-
gnus habebatur; integritate vitæ Cato: ille man-
ſuetudine & miſericordia clarus factus; huic ſe-
veritas dignitatem addiderat: Cæſar dando,
ſublevando, ignoſcendo; Cato nihil largien-
do gloriam adeptus eſt: in altero miſeris per-
fugium erat; in altero malis pernicies: illius
facilitas; hujus conſtantia laudabatur. Poſtre-
mo Cælſar in animum induxerat laborare, vi-
gilare, negotiis amicorum intentus ſua ne-
gligere, nihil denegare, quod dono dignum eſ-
ſet, ſibi magnum imperium, exercitum, bellum
exoptabat, ubi virtus eniteſcere poſſet. At
Catoni ſtudium modeſtiæ, decoris, ſed maxi-
me ſeveritatis erat. Non divitiis cum divite,
neque factione cum factioſo; ſed cum ſtrenuo
virtute, cum modeſto pudore, cum innocen-
te abſtinentia certabat; eſſe quam videri bonus
malebat. Ita quo minus gloriam petebat, eo
magis illam adſequebatur. Sall. in bello Cati-
linario. c. LIV.

Oblivio interdum præſtat memoriæ.

XXXIV. Apud Græcos fertur incredibili qua-
dam magnitudine conſilii & ingenii Athenienſis
ille fuiſſe Themiſtocles: ad quem quidam do-
Qus homo atque inprimis eruditus acceſſiſſe di-
citur, eique artem memoriæ, quæ tum pri-
mum proferebatur, pollicitus ſe traditurum.
Cum ille quæſiſſet, quidnam illa ars efficere

poſſet? dixiſſe illum doctorem ajunt, ut

omnia meminiſſet; & ei Themiſtoclem reſpon-
3 diſſe,

214 Hiſtoriologia.

diſſe, gratius ſibi illum eſſe facturum, ſi ſe ob-
liviſei, quæ vellet, quam ſi meminiſſe docuiſ-
ſet. Wam memini, ait, etiam quæ nolo, obli-
viſei non poſſum, quæ volo. Cic. L. 11. de Orat.

Arrogantia damnoſa.

XXXV. Arioviſtus Germanorum rex tantos
ſibi ſpiritus, tantam arrogantiam ſumſerat, ut
ferendus non videretur. Quamobrem placuit
Cæſari, ut ad Arioviſtum legatos mitteret, qui
ab eo poſtularent, ut aliquem locum medium
utriusque colloquio deligeret, velle ſe de repu-
blica, & ſummis utrinsque rebus cum eo agere.
Ei legationi Arioviſtus reſpondit: ſi quid Wſi a
Cæſaxre opus éſſet, ſeſe ad eum venturum fuiſſe;
ſi quid ille a ſe velit, illum ad ſe venire oporte-
re. Pratenea ſe negue ſine exercitu in egs par-
tes Galliæ venire audere, quas Cælar pohſederet;
eéqgut everecitum ſine nagio commeatu atgue o-
limento in unum locuin contrabere poſſè. Sibi
autem mirum videri, quid in ſua Gallia, quam
bello viciſſet, aut Cælari, aut oimnino populo ro-
mano negotii eſet. Sed non multo poſt, ma-
na ſtrage facta, victus eſt a Cæſare Ariovi-
Hus „ qui naviculam deligatam ad ripam na-
ctus ea profugit. Reliqui omnes ab equitibus
Cæfarianis ſunt interfecti. Jul. Cæl. L. I.
e. 34.
Magiſtratus ſtomacho comparatur.
XXXVI. Romæ cum a patribus plebs ſeces-

ſſiet, nec revocari poſſet: placuit oratorem ad
eam

r
—

— 2
en ati Menenan

ie
VIun &
Grun. 18 ttcolhu
cdi & Porräron

uugaſee ſeran /,

dls nerdül
. 1.
Ernoſech iſnet

Dd

mn Anitulſtttitu/
tum u N ahn ,
tn, nee ute von
ffenfme hnte t⸗
fintte cifſe Aart
ahpnaey vettn
feriun N,dee n
Illyten in oue
tifti titemnitr,
utſmn anſcttn
lir, ,un i
Vur gt t,
II Mieitecec
Eäingle aneſon
nn Gen ſendend
degenſiczeſet
eKem maſumn
adl
Muniimet

Crne

erte

ari
0

,
—
Cnn,
Memnilſe koent
vle nh,
el. ll. 10t

Orumn keruns
in nbtt,
nohen ghan
wönitereh gi
wum metinn
Ulberhr.
MMonangtet.
eAgd iMia
denunin fliſe;
Ponmnnte⸗
teſeittnen iar⸗⸗
naiif llen,
unnet, er.
nin ⸗ G
ſu ilin a
nlin fn
unlio dol, N.
1CEüre Atori⸗
N ihen d⸗
nne Meguübe
1

Onthttnnn.
bis gets
cribrs 4

neuitonue.
nellien

Hiſßtoriologia. 215

eam mitti Menenium Agrippam, facundum
virum, & , quod inde oriundus erat, plebi
carum. Is intromiſſus in caſtra priſco illo di-
cendi & horrido modo nihil aliud, quam hoc
narraſſe fertur: tempore, quo in homine non,
ut nunc, omnia in unum conſentiebant, ſed
ſingulis membris ſuum cuique conſilium, ſuus
ſermo fuerat, indignatas reliquas partes, Fua
cura, ſuo labore ac miniſterio ventri omnia
quæri; ventrem iin medio quietn nibil aliud,
quam datis voluptatibus frui. Conſpiraſſe inde,
ne manus ad os cibum ferrent, nec os neciperet
datum, nec dentes conufcerent. Hac ira dum
ventrem fame domare vellent, ipſa una membra
totuimque oorpus ad extremam talem veniſſè. In-
de apparuiſſe, ventris quoque haud ſegne mi-
niſterium eſſe, nec mages ali guam alere eum,
reddentem in omnes corporis partes bunc, gquo
vivimus vigemusque, divifum pariter in venns
naturum confecto cibo ſanguinem. Comparan-
do bine, quam inteſtina corporis ſeditio ſimilis
eſſet inæ plebis in patres, fieriſſe mentes bomi-
num. Agi deinde de concordia cœρtum, con-
ceſſumque in conditiones, ut plebi ſui magi-
ſtratus eſſent ſacroſancti, quibus auxilii latio
adverſus conſules eſſet, neve cui patrum ca-
pere eum magiſtratum liceret. Ita creati Tri-
buni plebis duo C. Licinius & L. Albinus. Liv.
L. II. Cc. 32. e

Interdum veram portendunt ſomnia cauſam.

XXXVII. Singulari vir ingenio Ariſtoteles
4 &

216 Hiſtoriologig.

& pæne divino ſcribit, Eudemum Chprium fa-
miliarem ſuum iter in MWacedontam fncientem
Pheras veniſſes, quæ erat urbs in Theſſalia tum
admodum nobilis, ab Alexandro autem tyran-
no crudeli dominatu premebatur. In eo igi-
tur oppido ita graviter zægrum Eudemum fuiſſe,
ut omnes medici dikiderent. Ei viſum eſſe in
guiete egiegia Jucie ju venem dicere, fore, ut
brevi convaleſeeret, paucisque diebus interitu-
rum Alerandrum tyrannum; ipfum autein Eude-
mium gquinquennio poſz domuim eſſe rediturum.
Atque ita guidem prima ſtatim, ſceribit Ariſto-
teles, conſecuta, & convaluiſſe Eudemum, &
ab uxoris fratribus interfectum tyrannum; quin-
zo autem anno exeunte, eum eſſét ſpes ex illo
mnnio in Oppruim illum er Sicilia ee reditu-
praliantem illum ad Syracuſas occidiſſe.
E guo ita illud ſomnium eſſe interpretatum,
ut, cum animus Eudemi ex corpore exceſſèrit,
tum domum revertiſſe videatur. Cic. L. I. de
Divin.
Ejiusdem Argumenti.

XXXVIII. Cum duo gquidam Arcades familia-
nes, ſcribit Cicero, iter una facerent, & Mega-
ram veniſſent: alterum ad cauponem divertiſſe,
ad hoſpitem alterun. Qui ut cœnati gquieſce-
rent, coneubia nocte viſiun eſſè in ſomniis ei, qui
erat in boſpitio, illum alterum orare, ut Jub-
veniret, guod ſibi a caupone interitus parare-
tur. Eum primo perterritum ſomnio Jurrexiſ-
Js, deinde, cum ſe collegiſſet, idque viſanmn
nibilo

11.
let ex on

4
NM

Wncad
nsDimockson,
lisels, e,
Dunenntam, mu

un, ernennle,

enebtut. 1in.
Gin Eiſenin
lenz, ſye
e lin iren
ihin uran ic.
nlem.

n ſetbi Arito⸗
N P. 1 8

lennuyn, G

anhi n
iitfr. Cie hl

unen
iin Aenit tinli⸗
ſrennt, r
onlponen kerti,
i lt nmt gliſe
erun oflle, 4
, intertti zu⸗
,ſunin Arn⸗

,,n, 10
t⸗ ihne n 6

Hiſtoriologia. 217

nibilo babendum eſſe Juxiſſet, recubuiſſe. Tum
ei dormienti eundem illum viſum eſſe rogare, ut,
quoniam ſibi vivo non ſübveniſſet, mortem ſuam
ne inultam eſſe pateretur: e interfectum in plau-
Krum a caupone eſſe conjectum, & ſupra ſiereus
injectum; petere, ut mane ad portam adeſſet,
priusquam plauſtrum ex ophido exiret. Hoc ve-
ro ſomnio eum commotum mane bubulco praſto
ad portam fuiſſe; guagſiſſe ex eo, quid oſet in
plauſero; illum perterritum fugiſſe; mortuum
erutuim eſſe; cauponem, re patefacta, pœnas dediſ-
Je. Quid boc ſomnio dici divinius poteſt? Ibi-
dem.
Wihil eſt ex omni parte beatum.

XXXIX. Cum quidam ex Dionyſiüi aſſentato-
ribus Damocles commemoraret in ſermone co-
pias ejus, opes, majeſtatem dominatus, rerum
abundantiam, magnificentiam ædium regia-
rum, negaretque, unquam beatiorem quem-
quam fuiſſe; visne igitur, inquit, Damocle,
quoniam hæc te vita delectat, ipſe eandem de-
guſtare, & fortunam experiri meam? Cum ſe
ille cupere dixiſſet, collocari juſſit hominem
in aureo lecto, ſtrato pulcerrimo textili ſtragu-
lo magnificis operibus picto, abacosque com-
plures ornavit argento auroque cælato. Tum
ad menſam eximia forma pueros delectos juſſit
conſiſtere, illosque ad nutum illius intuentes
diligenter miniſtrare. Aderant unguenta, co-
ronæ; incendebantur odores; menſæ conquiſi-
tiſſimis epulis exſtruebantur. Fortunatus ſibi
5 Damoeles

218 Hiforiologia.

Damocles videbatur. in hoc medio apparatu
fulgentem gladium e lacunari ſeta equina ap-
penſum demitti juſſit, ut impenderet illius bea-
ti cervicibus. Itaque nec pulcros illos admi-
niſtratores adſpiciebat, nec plenum artis ar-
gentum, nec manum porrigebat in menſam,
jam ipſæ defluebant coronæ. Denique exora-
vit tyrannum, ut abite liceret, quod tam bea-
tus nollet eſſe. Satisne videtur declaraſſe Dio-
nyſius, nihil eſſe ei beatum, cui ſemper ali-
quis terror impendeat? Cic. Quæſt. Tuſc.
L. V.

Conjecturæ interdum fallunt.

XXXX. In itinere quidam proficiſcentem ad
mercatum quendam & ſecum aliquantum
nummorum ferentem eſt comitatus. Cum
hoc, ut fere fit, in via ſermonem contulit, ex
quo factum eſt, ut illud iter familiarius facere
vellent. Quare, cum in quandam tabernam
divertiſſent, ſimul cœnare, & in eodem loco
ſomnum capere, voluerunt. Cœnati diſeubue-
runt ibidem. Caupo autem (nam ita dicitur
poſt inventum, cum in alio maleficio depre-
henſus eſſet) cum illum alterum, videlicet qui
nummos haberet, animadvertiſſet: noctu,
poſtquam illos arctius, ut fit, jam ex laſſitudi-
ne dormire ſenſit, acceſſit, & alterius eorum,
qui ſine nummis erat, gladium propter appo-
ſitum e vagina eduxit, & illum alterum occi-
dit, nummos abstulit, gladium cruentum in
vaginam recondidit, ipſe ſeſe in lectum ſuum
recepit.

Ur
—
—
—
2ai le men,
n, nlwome u
, e
fum bhmm

Gknum, N
Et. CLI

Uuummn ibdlnen
n

W Demdode⸗
ſs, Auit Aheni n
ſiam wprtler e
Mon ghoner, ut
Ir dken, Alin
iliks Aineit
Emuinn ei
Eumm, m meui
nir lu ote
Uunm, un gids
CCNkd erke
ie Alile, Ac
d lenico
Ne ocken

Umdon 4

ilen .
— Hiſtoriologia. 219
end n I recepit. Ille autem, cujus gladio occiſio erat
tinmenen facta, multo ante lucem ſurrexit, comitem il-
rl ier⸗ lum ſuum inclamavit ſemel & ſæpius, illum
genmnun ſomno impeditum non reſpondere exiſtimavit;
tieie de ipſe gladium, & quæ ſecum attulerat, ſuſtulit,
le reid, S ſolus profectus eſt. Caupo non multo poſt
ier iunn Cunr. conclamavit, hominem eſſe occiſum, & cum
iimeie quibusdam diverſoribus illum, qui ante exie-
e auee rat, conſequitur, in itinere hominem compre-
el kenperde hendit, gladium ejus e vagina educit, reperit
el cruentum, homo in urbem ab illis deducitur,

ac reus fit. Cic. L. II. de. Invent.

unfhlin.

Damnum appellandum eſt cum mala fuma
lucrum.

Konn dnunnn
Aanims n XLI. Themiſtocles, victis navali prælio Per-
uEmornonmda, ſis, dixit Athenis in concione, ſe habere con-
s eramlaickn ſilium reipublicæ ſalutare, ſed illud vulgari
irgundmdhen non oportere, poſtulavitque, ut populus da-
un, E neun ia ret aliquem, quicum communicaret. Datus
I. Ceundint. eſt Ariſtides. Huns ille monuit, elaſſem Lace-
len un indeim dæmoniorum, quæ ſubduta erat ad Gytheum
in mieid ee. portum, clam zucendi poſe, docuitque, hac
lenunm, Wtelcendi ratione frangi quoque poſſe opes Lacedæmo-
tence n niorum, cum quibus de Græciæ principatu
rin imaliind contendebant Athenienſes. Quod Ariſtides
,mmem cum audiviſſet, ad concionem exſpectatione
ſuſpenſam rediit, dixitque: perutile videri con-

dium proprer 1 . 5 —
— ſilium, quod Themiſtoeles afferret, ſed mini-
äium auem me honeſtum eſſe. Athenienſes, quod hone-

ein ſtum non eſſet, id quoque non eſſe utile judi-
E in kan J
caverunt,

220 Hiſtoriologia.

caverunt, & auctore Ariſtide repudiaverunt

eam rem, quam ne audierant quidem. Me-
lius hi, quam nos, qui piratas immunes, ſo-
cios vectigales habemus. Cic. L. III. Off. c. 11.

Magnatibus amici veritatem dicentes
rariſſimi.

XLII. Quum bellum Græcis indiceret Xer-
xes, nemo non impulit animum ejus tumen-
tem, oblitumque, quam caduca eſſent ea,
quibus confideret. Alius ajebat, Græcos non
laturos nuncium belli, & ad primam adven-
tantis exercitus famam terga verſuros: alius,
nihil dubii eſſe, quin Græcia non vinci ſolum,
ſed etiam obrui poſſet illa, quam ſecum tra-
hebat, innumerabili militum multitudine.
Cum in hunc modum multa jactarentur, quæ
concitarent regem nimia æſtimatione ſui furen-
tem: Demaratus Lacedæmonius ſolus dixit,
ipſam illam, qua placeret ſibi, militum turbam
indigeſtam & gravem non facile regi poſſe, &
periculum eſſe, ne pauci Lacones obſtruentes
corporibus ſuis commiſſas ſibi Græciæ angu-
ſtias atque aditus morarentur tot illa gen-
tium millia. Acciderunt, quæ Demaratus
prædixerat. Victus Xerxes, & regnum ſuum
trepida fuga repetere coactus, Demarato gra-
tias egit, quod ſolus ſibi verum dixiſſet. Sen.
de Benef. L. VI. c. 31.

Bene-

Hn
Nimmn hr
Ull. lto, ſu
Ss, 1 tn
Aan et. Hl
ity ne gben Ae
Uttent pnth
Dusxlimmz, un
Nontt,10 gen
rlen lelere
forunsſper ceni
ote etiiler, n
ole ktium oet
i Crdn Il
Attennt, W, n
nm K Wllende
Dn Wisederk
budnen, En
ten rlick, ume
Lndn, guurtu
o un bengn in
Canmn un i
tir Clemnn d
miuet lutege
oguten mun
Nlwe n

Nenmn

WIlgiign
pcummnwun
penonft, lie
l mtini

Aeit

iſte
lltsnintigen
tenk glien ,
intbnnne d.
Mretolnnng .

C lelllketn

titenn Cingn
1

uſ bclccet N.
imnn eig unen
natle eſen e,
ehr, GrRIn
Buinmahten.
emn ainds: As,
TudkNniiſnn,
lu,an ENr
MUnn Mhtinine
Glu nremt
Aionine ſiiren⸗
unoni n di
rbis nittum unban
llcle rg M,6
lxone otlnene
8i Crrcke unr⸗
endnt a gn⸗
1 Aer Demunlt
6, Cnynunim
g,hmn,

un culig

D

Hiſtoriologia. 221

Beneficentia principum virtus laudabilis.

XLIII. Titus, quia natura erat benevolen-
tiſſimus, amor ac deliciæ generis humani ap-
pellatus eſt. Hoc illi propoſitum & ſolenne
fuit, ne quem accedentium ad ſe ſine ſpe di-
mitteret. Admonentibus vero amicis, quaſi
plura polliceretur, quam præſtare poſſet, non
oportere, ait, quemquam a ſermone princi-
pis triſtem diſcedere. Atque etiam quondam
recordatus ſuper cœnam, quod nihil cuiquam
toto die præſtitiſſet, memorabilem illam meri-
toque laudatam vocem edidit: amici, diem

perdidi. Quædam ſub eo fortuita ac triſtia

acciderunt, ut, incendium Romæ per tri-
duum, & peſtilentia, quanta raro aliàs. In
his ac talibus adverſis non modo principis ſol-
licitudinem, ſed & parentis affectum ſingula-
rem præſtitit, nunc conſolando, nunc opitu-
lando, quatenus ſuppeteret facultas. Exſtin-
o tam benigno imperatore, majore civium
damno quam ſuo; omnes tanquam in propria
orbitate doluerunt, & ſenatus tantas mortuo
gratias egit, laudesque congeſſit, quantas ne
vivo quidem unquam & præſenti. Suetonius
in Tito c. 10. 11.

Nec minor abſtinentia.
XLIV. Legati a Samnitibus ad C. Fabricium
imperatorem romanorum venerunt, & com-
memoratis, quæ ille benevole in Samnites,
bPoſt redditam illis pacem, fecerat: dono ſ
Ob-e⸗

222 Hiſtoriologia.

obtulerunt cum ſervos multos, tum grandem
pecuniam, atque orarunt, ut acciperet utere-
turque. Id vero ſe facere dixerunt, quod vi-
derent, multa ei ad ſplendorem domus & vi-
Gus deeſſe, neqne pro magnitudine ejus ac
dignitate lautum illi apparatum eſſe. Cœna-
bat quippe ad focum illas ipſas radices & her-
bas, quas in agro repurgando triumphalis ſe-
nex vulſerat, totaque ejus ſupellex argentea
ſalino conſtabat & patella ad uſum ſacrorum,
quæ tamen ipſa corneo pediculo ſuſtinebatur.
Tum Fabricium ferunt reſpondiſſe: quamdiu
cupiditatibus olſfiſtere atque imperare poſſet,
nunquam ſibi guidguam defuturum, propterea
ſe pecuniam, qua nibil ſibi opus AOet, non
accipere ab iis, guibus ſäiret eam uſui eſé.
Erat certe Fabricius continentiæ ſuæ beneficio
ſine pecunia prædives, quia locupletem illum
faciebat non multarum rerum poſſeſſio, ſed
paucarum deliderium. Ergo domus ejus,
quemadmodum argento & mancipiis Samnitum
vacua fuit, ita gloria ex his contemtis parta
referta fuiſſe dici poteſt:
Vivitur parvo lene, cui paternum
Splendet in menſa tenui ſalinum;
Mec leves ſomuos timor aut eupido
Sordidus aufert.
Hor. L. II. Od. 16. Aul. Gell. L. I. c. 14. &
Val. Max. L. IV. Cc. 24.

XLV. Diogenes Alexandro roganti, ut di-
ceret, ſi quid ſibi opus eſſet, libere reſpon-
dit:

M
cun
a mr gulen i
r ſe min
Uen dile ſenne
ur een ,ignd
Gte locigena m
lcente Mudn.
, Unule uen
Cun hir ogle nt
,iulnk beretli
l, o it Aigten
n gſih r efhe
e geand iſun re
eumt ſti nl ee
Cn ne; ſe eik
Chns unegun Ki
Cnlegrwla vdid⸗
G) Nun Nernes
Doiſgne hnmne,
Kibus his, won
nfntopentgeann
olit t, Minen
E inenn hen
ll lfun iun nre
el P.
N ICNRC
aken Nhn
ſiumk INlinte
eleent
haun ilh äi
oſe nitt
ſe, in eN

lgi

N—
lltk, n grande
n Nt ichgetinee
editennd aot .
Noren ng En
Wzpnitucire Aae
ſtumn eſle (rn.
ls alcer .
ntötmunptult,
Ellrler mene
Audn ſernnn,

Alld linetaen,

frmm itent
ſei hn iſt, me
ſent en ii eſi
tnendzrtectc
nalhentenkn
hnnn ltdn N
ro Comg eſt,
”
tös oonemtan

i ennm
i inmn;
Pr aut ich
Gkidn afn.
1CdLo

tin wutht
y Ihetf.

Pndſe: ſlontu

Hiſtoriologia. 22³¾

dit: nunc quidem paulum a ſole abſis; offe-
cerat quippe apricanti. His auditis Alexan-
drum dixifſe ferunt: niſt Alexander eſem, li-
benter eſſem Diogenes. Multo potentior mul-
toque locupletior tunc erat Diogenes, omnia
poſſidente Alexandro. Etenim aliquid majus
erat, illum nolle accipere, quod offerretur,
quam hunc poſſe dare. Et qui gloriari ſole-
bat, a nullo ſe beneficiis victum, eo die viéctus
eſt, quo vidit aliquem, cui nec dare quid-
quam poſſet, nec eripere. Idem prædicare ſo-
lebat, quanto ipſum regem bPerſarum felicitate
ſuperaret: ſibi nihil deeſſe, illi nihil ſatis un-
quam fore; ſe ejus voluptates non deſiderare,
quibus nunquam ſatiari ille poſſet; ſuas eum
conſequi nullo modo poſſe. Hæc vere Dioge-
nes; nam KXerxes refertus omnibus præmiis
bonisque fortunæ, non peditatu, non eque-
ſtribus copiis, non navium multitudine, non
infinito pondere auri contentus prœmium pro-
poſuit ei, qui inveniſſet novam voluptatem.
Qua inventa ipſe non fuir contentus: neque
enim unquam hnem invenit libido. Cie. Quæſt.
Tuſo. L. V.
XLVI. Cum P. Cornelius Scipio prælio vi-
Gor ſe erga Hiſpanos geſſiſſet perhumaniter,
circumfuſa multitudo regen eum ingenti con-
ſenſu appellavit. Tum Scipio, ſilentio per
Præconem facto, dixit: nomen imperatoris,
quo ſe milites ſui appellaſſent, ſibi maximum
eſſe, negium nomen, alibi magnum, Romæ
intolerabile eſſe. Si id ampliſſimum ducerent,
guod

224 Hiſtoriologia.

quod regale eſet, re alem onimum in ſe eſſe,
tacite eos Judicare o , ut autem a regis ap-
pellatione alſtinerent, Je orare. Senſere etiam
barbari magnitudinem animi id nomen adſper-
nantis, cujus admiratione alii mortales ſtupe-
rent. Liv. L. XXVII. C. 19.

Iraſci punientem dedecet.

XLVII. Plutarchus vir doctiſſimus & pru-
dentiſſimus ſervo ſuo homini nequam & contu-
maci, ſed diſputationibus philoſophicis aures
imbutas habenti, tunicam detrahi juſſit ob ali-
quod delictum, eumque loro cædi. Ule pri-
mum voeiferari: non meruiſſs ſe, ut vapularet;
Je nihil ſceleris admiſiſ́. Deinde inter vapu-
lundum querimonias jactare, Ketus fundere, eju-
latus facere. Poſtremo ad verba objurgatoria
converſus dixit: non eſe eo animo Plutarchum,
quo illum deceret; pbiloſophum iraſei, turpe
ſe: ſoæpe eum, præſente atque audiente ſe, de
iracundiæ malis dißeruiß'e, librum quoque de co-
bibenda ira pulcherrimum oonſeripfiſe; tis omnni-
bus, quaæ in illo libro ſoripta &præceptaeßent, ne-
quaquam convenire, quod effuſus in iram Jervun
plurimis plagis mulctaret. Tum Plutarchus
placide & leniter, quid, inquit, verbero,
nunc ego tibi iraſci videor? Ex vultune meo,
an ex colore, an ex voce, an etiam ex verbis
correptum eſſe me ira intelligis? Mihi quidem
neque oculi, opinor, truces ſunt, neque in
ruborem ſpumamve efferveſco, neque puden-
da dico aut pœnitenda; hæc enim omnia ſi
ignoras,

VITN Aroho
Dmelcmeteſument
gleſicbinuum ii
Ntetpefenn, mege
ſe humgne dole⸗
ent Morturhate
yur, imenilund en

nm (lnm ek E
EInumnels tlam,
E Wrs, Aend
Clr, W exihnnn
n, Negneſln
Cr hetram mi
tum, ECenr nur.
left gtenuna
hiimp ,her⸗
in nis genn
Nollmm, Clee
1 M ſeind i
m Tawis e
nedr, icle gen
un Eigſuneane
Tedtaten Uhene,
Doun, 1

Ni

en nn n /,4
lt alten VDl
m r cin
Imiid onaußer.
e Aümonts r⸗
4 1 9
P kotere,
iſins
nitenum Ccum
D
Nbetrui alteb d.

lno cel. Mrr
ſ nuhlnret
2 Denhin, onpe
mn eufulner⸗
uil nne dpokr
ilſzhen inſi,
, ui/,0
Men frt
S
S
cinmum emn
4. Im Plinchns
6, wbt enen
) Endmme
meine e
nnlizsl MuI i
nes un⸗ un⸗
gelo, ele⸗ 1

Hiſtoriologia. . 225

ignoras, ſigna eſſe irarum ſolent. Et ſimul ad
eum, qui cædebat, converſo ſermone, iute-
rim, inquit, dum ego atque bic diſputamus,
boc, quod præcepi, perage. Aul. Gell. L. I.
Cc. 26.

Teſtamentum ingenioſum.

XLVIII. Homo fortunatus & locuples ani-
mam editurus teſtamentum condidit, clauſum-
que & obſignatum filiis tradidit, præcipiens,
ut ne aperirent, antequam ipſe naturæ conceſ-
ſiſſet, ſtatimque poſtea, quod juberentur, ef-
ficerent. Moritur pater, illi teſtamentum re-
ſignant; inveniunt, eum ſuſpicatum, ex tribus
unum ſolum ex ſe genitum, ſuumque ac ger-
manum eſſe filium, duos, ex adulterio videli-
cet uxoris, alieno ſemine procreatos. Man-
dat, uti exſtinctum corpus ſuum ſagittis pe-
tant, illeque ſolus ſit hæres, qui propius ad
cor ſagittam miſerit. Venitur ad magiſtra-
tum, videtur atrox & repugnans naturæ, fi-
lios in paternum cadaver jaculari. Nihilomi-
nus ſtatuitur, ſi hæreditatem cernere velint,
juſſum patris exequantur. Alligatur corpus
ad columnam, cuique arcus datur cum ſagit-
ta. Duo ſeniores jaculantur, pectus ambo
tangunt. Tertius idemque natu minimus de-
trectat, ſeſeque avertens & illachrymans ar-
cum & ſagittam confringit, inquiens: vos hæ-
reditatem habetote, ego tam crudelis eſſe non
poſſum, ut ſagittam jaciam in cariſſimum pa-
trem meum. Judices attoniti decernunt uno
conſenſu,

226⁶6 Hiftoriologia.

conſenſu, huic ex teſtamento hæreditatem de-
beri, qui proxime ad cor patris acceflifſet;
quia nimirum maxime eum, & ut legjitimus
germanusque filius, dilexifſét. Renunciatur
ergo hæres ex afſe ſolus ille, duo alii tanquam
ſpurii exhæredes fiunt. Sine dubio elegans bi-
Koria, quæ ſimul patris illius ingenium ad eli-
ciendam veritatem in re dubia pulcberrimo fa-
cto indicet. Credo equidem memorem fuiſſe
judicii illius Salomonis inter duas meretrices
de infante vivo delitigantes, cum hoc teſta-

mentum faceret. Pont.

Pœna parricidii apud Romanos.
Ex Oratione Cic. pro Sex. Roſeio Amerino.

XLIX. Prudentiſſima, inquit Cicero, ci-
vitas Athenienſium, dum ea rerum potita eſt,
fuiſſe traditur: ejus porro civitatis ſapientiſſi-
mum Solonem fuiſſe dicunt, eum, qui leges,
quibus hodie quoque utuntur, ſcripſerit. Is
cum interrogaretur, cur nullum ſupplicium
conſtituiſſet in eum, qui parentem necaſſet, re-
ſpondit, ſe id neminem facturum putaſſe. Sa-
pienter feciſſe dicitur, cum de eéo nihil ſanxe-
rit, quod antea commiſſum non erat, ne non
tam prohibere, quam admonere videretur.
Quanto majores noſtri ſapientius! qui, cum
intelligerent, nihil eſſe tam ſanctum, quod
non aliquando violaret audacia, ſupplicium
in parricidas ſingulare excogitaverunt: ut,
quos natura ipſa retinere in offcio non potuilſ-
ſet,

En
aingniucieß
n Inhi Nebe
eirin kuwen e
n Nocne ſen
n daturd ſtrlle
am, Ilen, Al
lt, it iennn
ſer, at is Nnl
Ormu uudleticnn
s Nhjeer, eli
ſelstigſenninme
eactsintanen ce
nnne, Plun

Aten Wam wwid
Kcohmnune dden

tis, Ucls eſelis

Ut Cocete animam
Moriuntur, it eon
inn alannr tocifn
in poltnoticin⸗
Nonnicongnecar.
Fimm vrrn
.On mhennr
ndnſ he
la en brh
umntſt tulni
Chnpulin dt a
Onnedhle itls
we, i

lllernnf
Ulemnoremn ful
tlus neretnies

Cun hoe telr.

Dhnumns.

/eim, Ali
SSõ
Nulln ſgplein
ntemn neralleh e⸗
Hun otle N
Ge eo lil une⸗
Ment, de
Goter eren
eriul gini
CrCon, d
ucn, Trole
Mgtwern: 6
Gconne-

Hiſtoriologia. 22²7

ſet, ii magnitudine pœnæ maleficio ſummove-
rentur. Inſui voluerunt in culeum vivos, at-
que ita in flumen dejici. O ſingularem ſapien-
tiam! Nonne videntur hunc hominem ex re-
rum natura ſuſtuliſſe & eripuiſſe, cui repente
coœlum, ſolem, aquam terramque ademe-
runt, ut, qui eum necaſſet, unde ipſe natus
eſſet, careret iis rebus omnibus, ex quibus
omnia nata eſſe dicuntur? Noluerunt feris cor-
pus objicere, ne beſtiis quoque, quæ tantum
ſcelus attigiſſent, immanioribus uteremur: non
ſic nudos in flumen dejicere, ne, cum delati el-
ſent in mare, ipſum polluerent, quo cetera,
quæ violata ſunt, expiari putantur. Denique
nihil tam vile, neque tam vulgare elt, cujus
partem ullam reliquerint: etenim quid tam
eſt commune, quam ſpiritus vivis, terra mor-
tuis, litus ejectis? Ita vivunt, dum poſſunt,
ut ducere animam de cœlo non queant; ita
moriuntur, ut eorum oſſa terra non tangat;
ita jactantur fluctibus, ut nunquam abluantur;
ita poſtremo ejiciuntur, ut ne ad ſaxa quidem
mortui conquieſcant.

Pietas uxorum in maritos.

L. Cum imperatori Conrado annis multis
cum Guelfo, principe Bavarorum, qui aliquet
oppida Sueviæ tenebat, vario eventu pugna-
tum eſſet: tandem bellum omne Winsbergam
compulſum eſt, quo ſe Guelfus receperat,
omnesque vires ſuas contulerat. Expugnatus
fame, acceptis a victore conditionibus, ſe de-
P 2 didit.

228 Hiſtoriologia.

didit. Statuit imperator, uti Guelfus, baro-
nes & nobiles vincirentur, & in cuſtodiam
traderentur, quo deinde tanquam in rebelles
animadverteret, urbs diriperetur, cives vitam
& libertatem retinerent. Tum Guelfi alio-
rumque nobilium uxores, priusquam portæ

reſerarentur, ab imperatore petiverunt, ut ſi-

bi concederetur abire ſalvis, aſportantibus ſe-
cum, quantum unaquæque aſportare poſſet.
Id cum clementiſſimus princeps libenter dedilſ-
ſet, & hoſtes auro, gemmis, pecunia, mun-
do muliebri onuſtas mulieres ex urbe egredien-
tes ſe viſuros arbitrarentur: longe aliud, ſe-
culis omnibus memorandum, viderunt. Nam
his, quæ dixi, omnibus contemptis, quælibet
virum ſuum humeris impoſitum, parvos libe-
ros in ſinu gerens, oculis fletu manantibus per
media Imperatoris caſtra exportabat, tantique
facti dux ante omnes femina princeps Guelfi
uxor erat. Concurrebat miles ad ſpeétacu-
lum; alli ſortem humanam miſerabantur, alii
mulierum pietatem in cœlum tollebant. Ipſe
quoque Imperator tumultu excitus, philoſtor-
gia iſta vehementer commotus, continuo iras
ponit, & miſericordiam capit erga miſeros,
quique antea boſtes non ſine dificultate, nunc
ſe ipfſum glorioſiore victoria facillime vincit.
Pont.
Humili loco nati interdum ad honores
evehuntur.

LI. Cum Strato Sidonis rex urbis deditionem
Alex-

M

untd Kelle,
rlu ollk 4
Pelekonce r⸗
nis Conlinen en
cilümumn Kmin
ſens, iit⸗ te⸗
s d Ei D
Aufantn Genginſ
iuenefti ie,
Aiuin Eüſtefton
ſenenih Cl Aen
t, 0 /lte 0
inin iſtelerit,
n ffiie ſunnn
Ien ryr inb,
NKepun eden e
Gend Ndtis Ni
Meti, ſadienunt, we
Cgnioren, gian.
Ttpigibentegken
Piamlubbenton
ler (al en
Eobinet ieme
unammn, gin
Uelundeber,
Nws, E N
en ſik bonm ur
ſttlg eig nene
elnealhnen
ſe, lt un te
dunſtli ieo
Cpe SS

ieſts, in
i alokn
tlunitehete
ctur, G itam
n Clii do.
igpnn e
Ellpenunt, brl⸗
Ppornotbo⸗

ortre Neſan

blbenrer eci
eocnin, nun.

IAteele.

Inge Aud, ſ.
Ntenm. Nn
vemnti urlber
on eraklbe⸗
Penwwunhuder
ttht nige
In rnep⸗ Ctel
nls n etn
nienkum,1
nuleken
rnis Min⸗
lo CoNtnnd es
t enn nlere,
rtte, m
1 kklin and

Ger konn

Hiſtoriologia. 2²9

Alexandro feciſſet, magis civium voluntate,
quam ſua ſponte: ei viſus eſt indignus regno,
Hephæſtionique eſt permiſſum, ut regem e Si-
doniis conſtitueret eum, quem illo faſtigio di-
gniſſimum arbitraretur. Erant Hephæſtioni
hoſpites, juvenes inter ſuos clari, qui, facta
ipſis ab Hephæſtione poteſtate regnandi, ne-
gaverunt, quemquam patrio more ad hanc di-
gnitatem evehi poſſe, niſi regia ſtirpe ortum.
Admiratus Hephæſtion magnitudinem animi
ſpernentis, quod alii per ignes ferrumque pete-
rent: O Fortes! O felices, inquit, javenes!
qui primi intellexiſtis, quanto majus eéſſet, re-
gnum faſtidire, quam accipere. Ceterum date
aliquem regiæ ſtirpis, qui meminerit, a vobis
acceptum habere le regnum. At illi, cum vi-
derent, multos avida regnandi cupiditate te-
neri, judicarunt, neminem eſſe tanto honore
digniorem, quam Abdalonimum quendam,
ſtirpi quidem regiæ annexum, ſed qui ob ino-
piam ſuburbanum hortum exigua mercede co-
leret. Cauſa ei paupertatis ſicut plerisque
probitas erat, intentusque operi diurno ſtrepi-
tum armorum, qui totam Aſiam concuſſerat,
non exaudiebat.
Juvenes, de quibus ante dictum eſt, cum
regia veſte hortum intrant, quem tum forte
ſteriles herbas eligens Abdalonimus repurga-
bat; & rege eo ſalutato, alter ex his, veſtis

hæc, inquit, quam cernis in meis manibus,

cum ſqualidis iſtis pannis permutanda tibi eſt.

Cape regis animum, & in eam fortunam, qua
3 dignus

2382 Hiſtoriologia.

dignus es, iſtam continentiam profer. Atque
cum in regali ſolio reſidebis, vitæ necisque
omnium civium dominus, cave obliviſcaris
hujus ſtatus, in quo aceipis regnum, imo pro-
pter quem. Somnio ſimilis res Abdalonimo
videbatur, & a juvenibus quærebat, an ſa-
næ mentis eſſent, qui tam proterve ſibi illude-
rent. Sed ut ei cunctanti ſqualor ablutus eſt,
& injecta veſtis purpura auroque diſtinéta, &
jurantibus, ſeriam rem eſſe, credidit, iisdem-
que comitantibus in regiam pervenit. Admit-
ti eum Alexander protinus juſſit, diuque con-
templatus, corporis, inquit, tui habitus fa-
mæ generis non repugnat; ſed velim ſeire,
inopiam qua patientia tuleris. Tum ille, uti-
nam, inquit, eodem animo regnum pati pos-
ſim. Ha manus ſußecere deſiderio meo; nibil
babenti nibil defuit. Hoc reſponſum magnæ
indolis ſpecimen Alexandro eſt viſum. Itaque
non Stratonis modo regiam ſupelleétilem tri-
bui Abdalonimo juſſit, ſed pleraque etiam ex
perſica præda; regionem quoque Sidoni vici-
nam ditioni ejus adjecit. Nec ſane quidquam
ingenium Alexandri ſolidius & conſtantius ha-
buit, quam admirationem veræ laudis & glo-
riæ, Q. Curtius L. IV. c. I.

Oſſicia etiam feræ ſentiunt.
LII. Apion, litteris homo multis præditus,
hoc libro quinto refert, quod neque audiſſe,

neque legiſſe, ſed ipſum ſeſe in urbe Roma
oeulis ſuis vidiſſe confirmat. In circo maximo

am⸗

nen,

el uren Andohe
uele ko dti rei
ints leii, cei
umgunn olitd

Wmcucem mote

get, ragle An
Mi ned Knka In
umadRse de
Mgroclas, N orl
eut,eulrim d
Tneo guim
libuntos neen,
tnn aAlniatliu

mnn: melitr,

ennhmn an o n
mn eerſet, te
Vens:
Enticn
Munſhi ineh
A kenre
cic unn

Culliun Ulenera

—
nnk Atn
ie ein
ene lricen
konond No⸗
18s ADtlnin
Uerehr, nl.
teryeſtlinte.
or bPlins ,
e lilinckr,
Etilt, incen⸗
init Adnt.
igte n.
n babien lr.
ſi ſein lete,
Nn le, uti.
mn ſe
ern N ſir
Cpolin mne
ekrinm Nurt
nIhelekfenti
Raagletüimt
Ele ton nii
, lane ithhm
wllentis bz.
reluls E ge⸗

Ununt.
nlisfreits

negte Allſn
e in ue l⸗
Irro und
e

Hiſtöriologia. 231

ampliſſimum ſpectaculum beſtiarum cum ho-
minibus decertantium populo dabatur. Mul-
tæ ibi feræ, quarum inuſitata forma erat &
ferocia. Sed leonum immanitas præcipue ad-
micationi fuit, & præter ceteros unius, qui
vaſta corporis mole, terrifico rugitu, jubis
fuctuantibus, animos oculosque omnium in
ſe convertebat. Introductus erat inter com-
plures alios ad pugnandum cum belluis ſervus,
cui nomen Androclus (aliis Androdus) fuit.
Hunc ille leo ubi vidit procul, repente quaſi
admirans ſtetit, ac deinde ſenſim atque placi-
de tanquam noſcitans ad hominem accedit.
Tum caudam more adulantium canum blande
movet, cruraque & manus prope jam exani-
mati metu leniter lingua demulcet. Inter illa
tam atrocis feræ blandimenta animum colligit
Androclus, & oculos, quos præ timore aver-
terat, paulatim ad contuendum leonem refert.
Tunc vero quaſi mutua recognitione facta gra-
tulabundos videres hominem & leonem. Re
tam admirabili maximi clamores populi exci-
tantur; arceſſitur a Cæſare Androclus, & in-
terrogatus, cur ipſi uni ille atrociſſimus leo-
num peperciſſet, rem mirificam narrat his
verbis:
Quum provinciam Africam dominus meus
proconſulari imperio obtineret, ego iniquis
ejus & quotidianis verberibus ad fugam ſum
coactus; & , ut mihi a domino tutiores late-
bræ forent, in arenarum ſolitudines conceſſi.
Conſilium autem erat, mortem aliquo pacto
P 4 quærere,

232 Hiſzoriologia.

quærere, ſi defuiſſet cibus. Sole medio ſpe-
cum quandam naétus remotam latebroſamque
in eam penetro, ac me recondo. Neque mul-
to poſt ad eandem ſpeluncam venit hic leo,
debili & cruento uno pede, gemitus edens,
dolorem cruciatumque vulneris ſignificantes.
Primo advenientis feræ conſpeéctu territus &
pavefactus hæſi; ſed poſtquam introgreſſus leo
in habitaculum illud, ut reipſa patuit, ſuum,
vidit me procul deliteſcentem: mitis & man-
ſuetus acceſſit, ac ſublatum pedem oſtendere
ac porrigere, quaſi opis petendæ gratia, viſus
eſt. Ibi ego ſpinam ingentem veſtigio pedis
ejus hærentem revulſi, conceptamque ſaniem
vulnere intimo expreſſi. Ille mea opera ac
medela levatus, pede in manibus meis poſito,
recubuit ac quievit. Ex eo die triennium to-
tum ego & leo in illa ſpecu eodem victu vixi-
mus. Nam mihi ſuggerebat earum, quas ve-
nando ceperat, ferarum membra opimiora;
quæ ego, quia ignis copia non erat, ſole me-
ridiano torrens edebam. Sed ubi me vitæ il-
Iius ferinæ pertæſum eſt, leone venatum pro-
fecto reliqui ſpecum, & viam ferme tridui
permenſus, a militibus viſus apprehenſusque
ſum, & ad dominum ex Africa Romam dedu-
GKus. Is me ſtatim curavit rei capitalis da-
mnandum dandumque ad beſtias. Intelligo au-
tem, hunc quoque leonem, poſtquam ab eo
diſceſſi, eaptum, & huc adduéctum, gratiam
nune mihi beneficii & medicinæ referre.

Hæc

— . —
Pnch Crtnt
en clurid 14
es onuſel

Genn tikens
reſks Lrin /ng
witicker
ſ Emnaen ent.

CWII

Mehrcenen
Coittclet en
(Stimanm Iie
u Rimtuan
tet, taren Man
Nenin echn
Clephl ü
GEunun

1,
—

e
Ne netio i⸗

tin udlng
n penr ie o
Peninzaen,

erß ſonſene⸗

Pecktming
nintpogreſiutn
1atuit, ſun,
d nts Ann
Nlenobenter
egti iis
en eſigo eis
Khuanate imienn
le r en r
uchunes N,
de Temnm d.
Ween n d
enmn glu
menbn ginin
Non e, e
ubi ne tr -
ne ſeuntun No⸗
iun krme mdui
6 Ahrteriotte
icn onun cedr
t te upitls 6
ſtis Mueligr
ine ehen⸗

e

Hiſzoriologia. 23 ½

Hæc ubi dixit Androclus, cunctis petentibus
pœna ſolutus ac dimiſſus eſt, leo quôque ei
ſuffragiis populi eſt donatus. Poſtea Andro-
clus, & leo tenui loro revinctus, urbe tota
circum tabernas ibant. Donabatur *re An-
droclus, floribus ſpargebatur leo, omnes fere
obvii dicebant: Hic eſz leo hoſpes hominis, bic
eſt bomo medicus leonis. A. Gell. L. V. c. 14.

QUINTILIANUS.

Ipſe Præceptor aliquid, immo multa
quotidie dicat, quæ diſcipuli ſecum au-
dita referant. Licet enim ſatis exemplo-
rum ad imitandum ex lectione ſuppedi-
tet; tamen viva illa, ut dicitur, vox alit
plenius, prœcipueque Præceptoris, quem
diſcipuli, ſi modo recte ſunt inſtituti,
& amant & verentur.

PHEDRI
SELECTIORES

FABULAM

EE —

ulcz,
. glideme do
I. MONS PARTHRIENS. rmn enen
Lib. IV. 22.
.NWNN8
Mons parturibat gemitus immanes ciens, .
VI Eratque in terris maxima exſpectatio. F undn
At ille murem peperit. Hoc ſeriptum eſt tibi, Uhum Peette
Qui, magna cum minaris, extricas nibil. den Apere en
.

i,

2. VILPES AD PERSONAM TRAGICAM. QWiueNI
Lib. l. 7. e loe Eed

Perſonam tragicam forte vulpes viderat: 6A.
O quanta ſpecies, inquit, cerebrum non
habet! Gifren
Hoc illis dictum eſt, quibus bonorem & glo-
riam

Fortuna tribuit, ſenſum communem alſtulit.
3. PERE.

los tern:
Cnhun Ii
Dben.
munn h⸗
mn

1

NeE
nnuen A

Phoedri ſelectiores Falulæ. 23

3. PERE. Lib. IV. 9.

Peras impoſuit Jupiter nobis duas;
E Propriis repletam vitiis poſt tergum dedit,
Alienis ante pectus ſuſpendit gravem.
Hac re videre noſera mala non poſſumus;
Alii ſimul delinguunt, cenſores ſumus.

4. TAIRUIS & VITILUS. Lib. V. 9.

Anguſto in aditu taurus luctans cornibus
Cum vix intrare poſſet ad præſepia,
Monſtrabat vitulus, quo ſe pacto plecteret.
Tace, inquit, ante hoc novi, quam tu natus es.
Qui doctiorem emendat, ſibi boc dici putet.

J. VILPES & UVA. Lib. IV. 2.

Fame coacta vulpes alta in vinea
Uvam appetebat, ſummis ſaliens viribus.
Quam tangere ut non potuit, diſcedens ait:
Nondum matura eſt, nolo acerbam ſumere.
Qui, facere quæ non poſſunt, verbis elevant,
Adſcribere hoc debebunt egemplum ſibi.

6. HOMO & COLIBRA. L. IV. 18.
Q' Jfert malis auxilium, poſt tempus dolet.

Gelu rigentem quidam colubram ſuſtulit,
Sinuque fovit, contra ſe ipſum miſericors.
Namque ut refecta eſt, necuit hominem pro-
tinus.
Hanc

236 Phadri

Hanc alia cum rogaret cauſam facinoris,
Reſpondit, ne quis diſcat prodeſſe improbis.

7. CANIS PER FLUVIIM CARNEM
PERENS. Lib. I. 4.

A"utit Weriio proprium, qui alienum ad-
bettit.
Canis per flumen carnem dum ferret natans,
Lympharum in ſpeculo vidit ſimulacrum ſuum;
Aliamque prædam ab alio ferri putans,
Eripere voluit. Verum decepta aviditas,
Et, quem tenebat ore, demilit cibum,
Nec, quem petebat, potuit adeo attingere.

8. HO MO & CANIS. Lib. II. 3.

Laeratus quidam morſu vehementis canis,
Tinéctum cruore panem miſit malefico,
Audierat eſſe quod remedium vulneris.
Tunc ſie Æſopus: noli coram pluribus
Hoc facere canibus, ne nos vivos devorent,
Cum ſcierint, eſſe tale culpæ præmium.
Succeſſus improborum plures allicit.

9. SI MII CAPIIT. Lib. III. 4.

Pendere ad lanium quidam vidit ſimium]
Inter reliquas merces atque oblſonia.
Quæſivit, quidnam ſaperet? tum lanius jocans,
Quale, inquit, caput eſt, talis præſtatur ſapor.
Kidicule magis hoc dictum, guam vere, zſtimo;

Quando

Pla

Ie frit mmin

1 VILENA 4
yrlin 4 4

e nuent/
finn an e
Erc un enalet 1
linm ponolit
(utne, muih ſl
Crte heri enun

1. DIO (5

wertt lkds irn
eeſet Aer,
h, imdt n

Olentt le pe
perin ſolaru
CMonen,arzzn

12 00000

( Tluen en
An, Colnola
u! Nclei,
Nniſe n ni
cainden nn
WIN
Sa ngitn
nn Ulifittle

Caulen unmti,

1t Moteſe inntt

Vhl Cen
ibl

1, Mi unt g.

Iet,

n Eeet netig.

tinthaenmn ſuun
Ufminm,
lernn nittu,
Eeniirchun,
Atitehunnker

N IN,

lg rehenens end⸗
en mnit nulte,
nevium rulzers
Crim Audhn
Vo5 Einvs Cerolent
lor Neniun
e Mert

1. Uhl

— .

Cam wun Gmin

8 mge Cdint
etn tumlunns ke
lßsein.
on eſi /
D

Jelectiores Fabulw. 237

Quando & formoſos ſæpe inveni pelſmos,
Et turpi facie multos cognovi optimos.

10. VIPERA & LIMA. Lib. IV. 7.

Merdaciorem qui improbo dente adpetit,
Hoc argumento ſe deſoribi ſentiat.
In officinam fabri venit vipera. .
Hæc cum tentaret, ſi qua res eſſet cibi,
Limam momordit. Illa contra contumax,
Quid me, inquit, ſtulta, dente captas lædere,
Omnune adſuevi ferrum quæ corrodere?

1II. DUHO CALVI. Lib. V. 6.

Invenit calvus forte in trivio pectinem.
Acceſſit alter, æque defectus pilis,
Eja, inquit, in commune, quodcunque eſt
lucri.
Oſtendit ille prædam, & adjecit ſimul:
Superüům voluntas favit; ſed, fato invido,
Carbonem, ut ajunt, pro theſauro invenimus.
Quem ſpes deluſit, buic querela convenit.

12. OCCASIO DEPICTA. Lib. V. 8.

(Curſa volucri pendens in novacula
Calvus, comoſa fronte, nudo corpore,
(Quem ſi occuparis, teneas; elapſum ſemel
Non ipſe poſſit Jupiter reprehendere)
Occaſionem rerum ſignificat brevem.
Efectus impediret ne ſegnis mora,
Finxere antiqui talem ehhgiem temporis.
13.8O-

238 Pboœdri
13. SOCRATES DE AMICIS. Lib. III. 9.

Vare amici nomen, ſod rara eſz Edes.
Quum parvas ædes ſibi fundaſſet Socrates,
(Cujus non fugio mortem, ſi famam adſequar,
Et cedo invidiæx, dummodo abſolvar cinis)
E populo ſic, neſcio quis, ut fieri ſolet:
Quæſo, tam anguſtam, talis vir, ponis
domum?
Utinam, inquit, veris hanc amicis impleam!

14. CANIS FIDELIS. Lib. I. 23.
Reékevte liberalis ſtültis gratus eſt,

Verum peritis irritos tendit dolos.
Nocturnus cum fur panem miſiſſet cani,
Objecto, tentans, an cibo poſſet capi;
Heus, inquit, linguam vis meam præcludere,
Ne latrem pro re domini? Multum falleris.
Namque iſta ſubita me jubet benignitas
Vigilare, facias ne mea culpa lucrum.

I5. PULLUS AD MARGARITAM.
Lib. III. 12.

In ſterculino pullus gallinaceus
Dum quærit eſcam, margaritam reperit.
Jaces indigno, quanta res! inquit, loco.
Te ſi quis pretii cupidus vidiſſet tui,
Olim rediſſes ad ſplendorem maximum.
Ego, qui te inveni, potior cui multo eſt cibus,
Nec tibi prodeſſe, nec mihi quicquam potes.
Hoc illis narro, qui me non intelligunt.
16. MIIL.⸗

rer
4MYNK

s Cuin nme
Nxeeſam ſikte,
aem ohr, n
1 o Ane
rim, Elid, 1
Fenenenerſeleot.
Viluto tantt l
Caikei nls pr⸗

IA n

1

ſin s dene
M, G en
Ucten giontun
Ckuncrem kunr
Convico pemnotn
Canlin gerele
Mnc innit onn⸗
(higte initu

Cium ümmm e

1 h, CN

Ne nlner hene
CAmmintn
Qen amngct
lons,ttm i
Uben it, Pnn
o, danme i

—
—
n l

lun il ile
funlindngte,

tinmmuign,

Mltr ii
feri ae⸗
As Uit, Mig
Vunnn,
nicsinplen

ber engnnn
h bing

104NIIAN.

1
11

es
rbn tehen
ncit, NA.
ſiclir i,
0 Mün.
cimanekas
ioen e
l l.

Joloctiores Fabulæ. 239

16. MILVIIS £ GROTANS. Append. I.

N ultos cum menſes ægrotaſſet milvius,
Nec jam videret, eſle vitæ ſpem ſuæ:
Matrem rogabat, ſancta circumiret loca,
Et pro ſalute vota faceret maxima.
Faciam, inquit, fili; ſed opem ne non im-
petrem,
Vehementer vereor. Tu, qui delubra omnia
Vaſtando, cuncéta polluiſti altaria,
Sacrificiis nullis parcens, nunc quid vis,
rogem?

17. RANÆ AD SOLEM. Lib. I. 6.

icini furis celebres vidit nuptias
Eſopus, & continuo narrare incipit.
Uxorem quondam ſol cum vellet ducere,
Clamorem ranæ ſuſtulere ad ſidera.
Convicio permotus quærit Jupiter
Cauſam querelæ: quædam tum ſtagni incola,
Nunc, inquit, omnes unus exurit lacus,
Cogitque miſeras arida ſede emori;
Quidnam futurum eſt, ſi crearit liberos?

18. OVIS, CANIS & LüPIIS. Lib. I. 17.

Nolent mendaces luere peænas malefici.
Calumniator ab ove cum peteret canis,
Quem commodaſſe panem ſe contenderet:
Lupus, citatus teſtis, non unum modo
Deberi, dixit, verum affirmavit, decem.
Ovis, damnata falſo teſtimonio, Qo
uo

240 Phadri

Quod non debebat, ſolvit. Poſt paucos dies
Bidens jacentem in fovea conſpexit lupum:
Hæc, inquit, merces fraudis a ſuperis datur.

19. AsINIS AD SENEM PASTOREM.
Lib. I. 15.

n principatu commutando civiumm,
Wil præter domini nomen mutant pauperes.
Id eſſe verum, parva hbæc fabella indicat.
Aſellum in prato timidus paſcebat ſenex.
Is, hoſtium clamore ſubito territus,
Suadebat aſino fugere, ne poſſent capi.
At ille lentus: quæſo, num binas mihi
Clitellas impoſiturum victorem putas?
Senex negavit. Ergo quid refert mea,
Cui ſerviam? clitellas dum portem meas.

20. RANA RUPTA ET BOS. Lib. I. 24.

Leoſs, potentem dum vult imitari, perit.
In prato quondam rana conſpexit bovem,
Et, tacta invidia tantæ magnitudinis,
Rugoſam inflavit pellem. Tum natos ſuos
Interrogavit, an bove eſſet latior?
Illi negarunt. Rurſus intendit cutem
Majori niſu, & ſimili quæſivit modo,
Quis major eſſet? Illi dixerunr, bovem.
Noviſſime indignata, dum vule validius
Inflare ſeſe, rupto jacuit corpore.

21. SG.-

4

hr
—
—
Dl l

Ge venun
o goln I
ro, Mcit,nein
Proſoum ü
l, ute mpet N.
ſenit kocr cs A

Mrild le ket,
416 Kllt inpnt

Oelits tandie-

1 TNNNIORNXN

Gerid onned
s cn d
Lanphee cent in
4Alguunco chechr
riooi eueen le
Druim Einki N
Crenchngekr
Non eckkint mnn
finuluda;

M n Mien r

33.NON
en
ti nre n9

O ſtch

—
o —
Uncos

nſei Cpun
rlr⸗ Cirr.

A örore

liin,
1 Mltent inugen
teln e
Pulebnt ner.
Nteni,
wſent cni.
im Vanm niti
Anen s
NN,
Con Men mn

M Ibl

I, mim, ,t.
1cnnert hoſenx
muenimdns⸗
n muns s
er win!
gtenelt emen
Alchmto,
Giremur, Me
0n Fl üti

ſelectiores Fabulæ. 24*

21. £ SOPUS ET PETHLANS. Lib. III. F.

ucceſſus ad perniciem multos devocat.
Elſopo quidam petulans lapidem impegerat.
Tanto, inquit, melior. Aſſem deinde illi dedit,
Sic proſecutus: plus non habeo mehercule,
Sed, unde accipere poſſis, monſtrabo tibi.
Venit ecce dives & potens; huic ſimiliter
Impinge lapidem, & dignum accipies præ=
L mium.
Perſuaſus ille fecit, quod monitus fuit;
Sed ſpes feſellit impudentem audaciam,
Comprenſus namque p&nas perſolvit eruce.

22. VENATOK ET COCANIS. Lib. V. 10.

dverſus omnes fortis veloces feras
Canis, cum domino ſemper feciſſet ſatis;
Languere cœpit annis ingravantibus.
Aliquando objectus hiſpidi pugnæ ſuis;,
Adripuit aurem; ſed carioſis dentibus
Prædam dimiſit. Hic tum venator dolens
Canem objurgabat. Cui latrans contra ſenex:
Non te deſtituit animus, ſed vires meæ.
Quod fuimus laudas; jam damnas, quod non
ſumus.
Hoc cur, Philete, ſoeripſerim, pulchbre vides.

„* 23. LEPORES VITE PER LPSI.

Append. Fab. 2.

ui ſiſtinere non poteſt ſuum mnlum,
Alios inſpiciat, & diſcat tolerantiam.

242² Phbadri lc

Olchve Vano n

Aliquando in ſilvis ſtrepitu magno conciti le N
Lepores clamant, ſe propter aſſiduos metus Des emiuninicn
Finire velle vitam. Sic quendam ad lacum (mio Eolnil
Venerunt miſeri, quo ſe præcipites darent. Ggli nerh in
Adventu quorum poſtquam ranæ territæ
Virides in algas miſere fugientes ruunt: VNCNYX

Heu, inquit unus, ſunt & alii, quos timor It.
Vexat malorum. Ferte vitam & ceteri. i⸗
3 hnr krr ſte
24. LUPUS ET VIILPES, IUIDICE SIMIO. erKt
Lib. I. 10. a Een
. ci ſere cun kon
Q'??*=ndue turpi fraude ſemel innotuit, m clen er
Etiamſi verum dicit, amittit dem. hamb, in

.
o Fimm wlo,

un, Gn

Hoc atteſtatur brevis Ælopi fabula.
Lupus arguebat vulpem furti crimine.

Negabat illa, ſe eſſe culpæ proximam. Im gin ſiu
Tunc judex inter illos ſedit Simius. Mlo Wacedn,
Uterque cauſam cum peroraſſent ſuam, die wun Men
Dixiſſe fertur ſimius ſententiam:
Tu non videris perdidiſſe, quod petis; „IIb
Te credo ſurripuiſſe, quod pulchre negas. .
ntim nmnn,
25. PASSER ET LEPUS. Lib. I. 9. Srhun, in
Sii non cavere, & aliis conſilium dare, nmelie iin
. fale 1,.
Stultum eſſe, paucis oſtendamus verſibus. umde
Oppreſſum ab aquila, fletus edentem graves, Migniin e
Leporem objurgabat paſſer. Ubi pernicitas Niry fis
Nota, inquit, illa eſt? Quid ita ceſſarunt Imten enil
pedes? Ulrn RM
Dum loquitur, ipſum accipiter nec opinum eet
5 P ealllen i
rapit 1do e d
8 gno en
Que⸗ Mu

—
I nunn conet,
tr Anngnen
Eeum Ahrnn
Treihtetren,
Lane teni⸗
entes nn,
Ali, ocs in
1n E& Eerteni⸗

rcr one

l iuntut,
nittu Keen.

elt Ion,
erornlent kun,
teti.

Itl,

lſbin ne
eobunns Feribas
bekren gnd
1. W Ennd
uil a cl
ees⸗
ol lee
chter e
Gyr

Jſolectiores Fabulæ. 243

Queſtuque vano clamitantem interficit.
Lepus ſemianimus, mortis in ſolatio:
Qui modo ſecurus noſtra irridebas mala,
Simili querela fata deploras tua.

26., VACCAET CAPELLA, OVIS EFT LEO.
Lib. I. 5.

Nunzuem eſe Fdelis cum potente ſocietas.
Teſtatur hæc fabella propoſitum meum.
Vacca & capella & patiens ovis injuriæ
Socii fuere cum leone in ſaltibus.
Hi cum cepiſſent cervum vaſti corporis,
Sic eſt locutus, partibus factis, leo:
Ego primam tollo, quoniam nominor leo;
Secundam, quia ſum fortis, tribuetis mihi;
Tum, quia plus valeo, me ſequetur tertia;
Malo adficietur, ſi quis quartam tetigerit.
Sic totam prædam ſola improbitas abſtulit.

27. LUIPUS ET GRIIS. Lib. I. 8.

Q“' pretium meriti ab improbis deſiderat,
Bis peccat; primum quoniam indignos ad-
Juvat;
Iinpune abire deinde quia jam non poteſt.
Os devoratum fauce cum heæreret lupi,
Magno dolore victus cœpit ſingulos
Inlicere pretio, ut illud extraherent malum.
Tandem perſualſa eſt jure jurando gruis;
Gulæque credens colli longitudinem,
Periculoſam fecit medicinam lupo.
A quo cum pactum flagitaret præmium,
Q2 Ingrata

ln

244 TPhadri

Ingrata es, inquit, ore quæ noſtro caput 110MOH
Incolume abſtuleris, & mercedem poſtules. Z
Idarn Manmn.
28. VILPES ET CICONIA. Lib. I. 26. Sren
Na nocendum; ſi quis vero læſerit, lrufs
Multandum ſimili jure, (*) fabella admonet. u ſenn
Vulpes ad cœnam dicitur ciconiam un ben muis
Prior invitaſſe, & illi in patena liquidam Ntgurts l⸗

Poſuiſſe ſorbitionem, quam nullo modo n ſcr ille⸗
Guſtare eſuriens potuerit ciconia. nnn me
Quæ vulpem cum revocaſſet, intrito cibo linſ nen
Plenam lagonam poſuit; huic roſtrum inſerens Runn larg
Satiatur ipſa, at torquet convivam fame. ſenit v
Quæ cum lagonæ fruſtra collum lamberet, “
Peregrinam ſic locutam volucrem accepimus: wnun
1. imz
Sua guisque exempla debet æquo animo pati. Wd W
29. VILPES ET AQIIILA. Lib. I. 28. lnn
Q' w ſublimes delbent bumiles metuere, iuc geh
Vindicta docili quia patet ſolertiæ n nuſt⸗
Vulpinos catulos aquila quondam ſuſtulit, Mime
Nidoque poſuit pullis, eſcam ut carperent- nmd a
Hanc perſecuta mater orare incipit, Ninn in
Ne tantum miſeræ luctum importaret ſibi. lnts uen
Contemſit illa, tuta quippe ipſo loco. ratin
Vulpes ab ara rapuit ardentem facem, Rumns mn e

Totamque flammis arborem circumdedit, 3 N
Hoſti dolorem damno miſcens ſanguinis. ſe hake
Aquila, ut periclo mortis eriperet ſuos, lii aimkin
Incolumes natos ſupplex vulpi tradidit. hllnee,n
oc k
30. HOMO WEN

W Longe alia præcipit Salvator Matth. V. 39. ſeq.

1

N
ue n e
etattn peil
cclen pills

en
1(0elulet
ſeoiem
Menn oicn
n Nllo noce
Ciconia.
ler, imin eo
Uletoltun inſerens
CMzinum kume,

N ſ
m knteret,

nr n
, it
Clunden lt,
Gan it cnperen⸗
mne iſt .
Z
e ln
lemen Men,
len Gtnmfeiß
ltens nen
i erele i

e Nrch

Jelelctiores Fabulæ. 24 5
30. HOMO ET AsINIS. Lib. V. 4.

Qidam immolaſſet verrem cum ſancto
Herculi,
Cui pro ſalute votum debebat ſua,
Aſello juſſit reliquias poni hordei.
Quas aſpernatus ille ſic locutus eſt:
Tuum libenter prorſus adpeterem cibum,
Niſi, qui nutritus illo eſt, jugulatus foret.
Hujus reſpectu fabulæ deterritus
Periculofum ſemper vitavi Iucrum.
Sed dicis: qui rapuere divitias, babent.
Numeremus agedum, qui deprenſi perierint:
Majorem turbam punitorum repertes.
FPaucis temeritas eſt bono, multis malo.

31. LEO SENEX, APER, TAIIRUS ET
AsSINUS. Lib. I. 21.

Q'vvecke amiſit dignitatem priſtinam,
Lenavis etiam jocus eſt in caſu gravi.
Defectus annis & deſertus viribus
Leo quum jaceret, ſpiritum extremum trahens:
Aper fulmineis ad eum venit dentibus,
Et vindicavit ictu veterem injuriam.
Infeſtis taurus mox confodit cornibus
Hoſtile corpus. Aſinus, ut vidit, ferum
Impune lædi, calcibus frontem exterit.
At ille exſpirans: fortes indigne tuli
Mihi inſultare; te, naturæ dedecus,
Quod ferre cogor, certe bis videor mori.

246 FTPhhadri

32. MILVIIS ET. COLUMB. Lib. I. 31.

ui ſe committit bomini tutandum improbo,
Auxilia dum reqguirit, exitium invenit.
Columbæ ſæœpe cum fugiſſent milvium,
Et celeritate pennæ vitaſſent necem,
Conſilium raptor vertit ad fallaciam,
Et genus inerme tali decepit dolo.
Quare ſollicitum potius ævum ducitis,
Quam me creatis icto regem fœdere,
Qui vos ab omni tutas præſtem injuria?
Illæ credentes tradunt ſeſe milvio.
Qui, regnum adeptus, cœit veſci ſingulas,
Et exercere imperium ſævis unguibus.
De reliquis tunc una: merito pleétimur.

33. Æ SOPIS LuDENS. Lib. III. 14.

Puerorum in turba quidam ludentem Atticus
Æalopum nucibus cum vidiſſet, reſtitit,
Et quaſi delirum riſit. Quod ſenlſit ſimul
Deriſor potius quam deridendus ſenex,
Arcum retenſum poſuit in media via:
Heus, inquit, ſapiens, expedi, quid fe-
cerim?
Concurrit populus; ille ſe torquet diu,
Nec quæſtionis poſitæ cauſam intelligit;
Noviſſime ſuccumbit. Tum victor ſophus:
Cito rumpes arcum, ſemper ſi tenſum ha-
bueris,
At ſi laxaris, cum voles, erit utilis.
Sie ludus animo debet aliguando dari,
Ad cogisandum melior ut redeut tibi.

34. EQIIIS

— —
ll

Edare lin
U ſeleig i
orn ldel n
Dliun Fütmn
ſetit A in h
Pokgun infin, 4
Lanr uie⸗ utlin
Munmun dehi
Aile in Cgt fen
n noltd lerun
On alno enens,
lr inummit ohnore
mne hri lali,i

CNNhi

Cu Nöot
Qunappiren

Tneilgirienzeen
Polili nne leic .
Ujre GNi Nlters
n merun fu
Aum fiſt nen
ltinntemti ene
Eetlckriztbere
Den teene vel e
le Anammn deni
ll ferent Mnn
n c gni Pen⸗

- ſelectiores Fabulæ. 247

Nli lih 34. EQIIUIS ET APER. Lib. IV. 3.
erking Equus ſedare ſolitus quo fuerat ſitim,
4 lie Dum ſeſe aper volutat, turbavit vadum.
Nr ken Hince orta lis eſt. Sonipes, iratus fero,
leing Auxilium petüit hominis, quem dorſo levans
“ſ Rediit ad hoſtem. Jactis hunc telis equés
Poſtquam interfecit, ſic locutus traditur:
necs, Leætor, tuliſſe auxilium me precibus tuis;
Alaten, Nam prædam cepi, & didici, quam ſis utilis.
rn in) Atque ita coëgit frenos invitum pati.
iin Tum mœſtus ille: parvæ vindictam rei
ieilngls, Dum quæro demens, ſervitutem repperi.
eunl Hac iracundos admonelbit fabula,
in me. Impune potius lædi, quaum dedi alteri.

ND 3 5. CALVIIS ET MIISCA. Lib. V. 3.

4. P
lun Mkenen Miar

(Calvi momordit muſca nudatum caput,

aen Quam opprimere captans, alapam ſibi du-
bendls Errl, . . Xit gravem.
ur ii Tunc illa inridens: punctum volucris parvulæ
anetl, Voluiſti morte ulciſci; quid facics tibi,
ſcn⸗ Injuriæ qui addideris contumeliam? .
mgin Reſpondit: mecum facile redeo in gratiam,
entelet Quia non fuiſſe mentem lædendi ſcio.
Sed te, contemti generis animal improbum,

fünſiim Quæ delectaris bibere humanum ſanguinem,
S Optem necare vel majore incommodo.
bunß, Hoc argumentum veniam modo dari docet,
n. Qui caſu peccat; nam qui confilio ez nocens,
uh 6 Ium eſſe quavis pœna dignum judico.

248 Pbadri

36. VUDLPES EFT CORVIIS. Lib. I. 13.
Q“ ſe laudari gaudent verbis ſubdolis,

Sera dant pœnas turpes pœnitentia.
Cum de feneſtra corvus raptum caſeum
Comeſſe vellet, celſa reſidens arbore,
Hunc vidit vulpes; dehinc ſic cœpit loqui.
O qui tuarum, corve, pennarum eſt nitor!
Quantum decoris corpore & vultu geris!
Si vocem haberes, ulla prior ales foret.
At ille ſtukus, dum vult vocem oſtendere,
Amiſit ore caſeum, quem celeriter
Doloſa vulpes avidis rapuit dentibus.
Tum demum ingemuit corvi deceptus ſtupor.

37. MUEI ET LATRONES. Lib. II. 7.

Muli gravati ſarcinis ibant duo.
* Unus ferebat fiſcos eum pecunia,
Alter tumentes multo ſaccos hordeo.
Ille onere dives cella cervice eminens, (*)
Clarumque collo jactans (*) tintinnabulum;
Comes quieto ſequitur & placido gradu.
Subito latrones ex inſidiis advolant,
Interque cædem ferro mulum ſauciant;
Diripiunt nummos, negligunt vile hordeum.
Spoliatus igitur caſus cum flerer ſuos:
Equidem, inquit alter, me contemtum gaudeo;
Nam nil amiſi, nec ſum læſus vulnere. (**)
Hoc argumento zuta eſz bominum tenuitas 7
Magna periclo ſünt opes obnoriæ.
3 8. LIIPIIS

(*) Subinteh ibet. (**) Alü: paſus vulnera.

—

Griromenuni
Sti onid
longelle üimi in

Lam umms inpl
Or bit tniuer
4gun iheni, la⸗
Cpln, grd,

Ire Cent d wen
Uehlis le keinas
MIe e werſes
Nehonltaunnd d
Dter, tercclel dun
ethe in omepn
lr ilctr il
Oui ſin auſ im

9 4NANN er
Lib.
Pr ren uet
a ilt
enin ild anite
Onteitilmfrtin
t inlren ſer tere
Uglemz ien ere

—
lin, ,
ikit;
Uentmti,
n den
abar
Cpt li
Aln getl
ales ſoet.
0Alenter,
ier
Nbe.
Ennulapon.

d.
Keond,
G orteg.
e emirens,
Hnpabülung

ls Wlert.
ikun tenn,

e.

4

nen

ſelecziv res Fabula. 249

38. LUPIIS E AGNIIS.
Lib. I. I.

Ad rivum eundem lupus & agnus venerant,

Siti compulſi. Superior ſtabat lupus,
Longeque inferior agnus. Tunc fauce im-
proba
Latro incitatus jurgii cauſam intulit.
Cur, inquit, turbulentam feciſti mihi
Aquam bibenti? Laniger contra timens:
Qui poſſum, quæſo, facere, quod quereris;
lupe?
A te decurrit ad meos hauſtus liquor.
Repulſus ille veritatis viribus,
Ante hos ſex menſes male, ait, dixiſti mihi.
Reſpondit agnus: equidem natus non eram.
Pater, hercule! tuus, inquit, maledixit mihi.
Atque ita correptum lacerat injuſta nece.
Hac propter illos ſoripta eſt bomines fabula,
Qui Ectis cauſßis innocentes obprimunt.

39. ASsINIS ET LEO VENANTES.
Lib. I. 11.

Virtutis expers verbis jactans gloriam,
Ignotos fallit, notis eſt deriſui.
Venari aſello comite cum vellet leo,
Contexit illum frutice, & admonuit ſimul,
Ut inſueta voce terreret feras,
Fugientes ipſum excepturum ſe. Hic au-
ritulus

Q5 Cla-

250 Phadri

Clamorem ſubito totis tollit viribus,
Novoque turbat beſtias miraculo.
Quæ dum paventes exitus notos petunt,
Leonis adfliguntur horrendo impetu.
Qui poſtquam cæde feſſus eſt, aſinum evocat,
Jubetque vocem premere. Tunc ille inſolens:
Qualis videtur opera tibi vocis meæ?
Inſignis, inquit, ſic, ut, niſi noſſem tuum
Animum genusque, ſimili fugiſſem metu.

40. CERVIIS AD FONTEM. Lib. I. 12.

L'vudatis utiliora, quæ contemſeris,
Sape inveniri, bac exſerit narratio.
Ad fontem cervus, cum bibiſſet, reſtitit,
Et in liquore vidit effigiem ſuam.
Ibi dum ramoſa mirans laudat cornua,
Crurumque nimiam tenuitatem vituperat:
Venantum ſubito vocibus conterritus,
Per campum fugere cœpit, & curſu levi
Canes eluſit. Silva tum excepit ferum,
In qua retentis impeditus cornibus,
Lacerari cœpit morſibus ſævis canum.
Tunc moriens vocem hanc edidiſſe dicitur:
O me infelicem! qui nunc demum intelligo,
Ut illa mihi profuerint, (*) quæ deſpexeram,
Et, quæ laudaram, quantum luctus habuerint.

41. PAVO AD IUINONEM. Lib. III. 18.

Pavo ad Junonem venit, indigne ferens,
Cantus luſcinii quod ſibi non tribuerit:
Illum

) Alii: Utilis mihi quam fuerint.

Mahn

Geitet, Inne
Iny bnlcnt
a drm ſirch
Eor Smngs ald
Kiere nnsgenm
om bui,m

Pyunn miiio arte
Tlitrm, Ess a
6untun rno, len
Onneſe nnnis n
Niafiknre, nch t

Mr he A gern

4CNNN
1I

N Ooriuni ient
1 ene onin 4
Mligu mh Aren
Junens inn ll
ſelncg All le
Eeſreezununt., Dej
lmh eronn
Aimacteni enns
Uenngre olng
Eit nnenic ,
un mlic dite
ngütmalt,
Ontemng tiz
1 (nol n eh

.
Ntii

—
ti,
.
,
inpen
Nnung,
1e Ueine
mer/
ſem muun
n metu,

—

Iblu.
i,
lrfutin.
1 ltt,
m
A.WY.
rn Wrman:
Mtenins,
Ecun bi

1.

Jelectiores Fabula. 251

Illum eſſe cunctis auribus admirabilem;
Se derideri, ſimulac vocem miſerit.
Tunc, conſolandi gratia, dixit Dea:
Sed forma vincis, vincis magnitudine,
Nitor Smaragdi collo præfulget tuo,
Pictisque plumis gemmeam caudam explicas.
Quo mi, inquit, mutam ſpeciem (*), ſi vin-
cor ſono?
Fatorum arbitrio partes ſunt vobis datæ:
Tibi forma, vires aquilæ, luſcinio melos,
Augurium corvo, læva cornici omina.
Omnesque propriis ſunt contentæ vocibus.
Woli adfectare, quod tibi non eſt datum,
Deluſa ne ſpes ad querelam recidat.

42. GRACILIS SIPERBIS ET PAVO.
Lib. I. 3.

Ne gloriari libeat alienis bonis,
Wuoque botius balitu vitam degere,
MWopus nobis hoc exemplum prodidit.
Tumens inani graculus ſuperbia
Pennas, pavoni quæ deciderant, ſuſtulit,
Seque exornavit. Deinde contemnens ſuos
Formoſo ſe pavonum immiſcuit gregi.
Illi impudenti pennas eripiunt avi,
Fugantque roſtris. Male mulcatus graculus
Redire mœrens cœpit ad proprium genus,
A quo repulſus triſtem ſuſtinuit notam.
Tum quidam ex illis, quos prius deſpexerat:
Contentus noſtris ſi fuiſſes ſedibus,

Et, quod natura dederat, voluiſſes nati
ec

(*) ſc. trxibuiſti.

25⁵52 Phadri

Nec illam expertus eſſes contumeliam,
Nec hanc repulſam tua ſentiret calamitas.

43. FRATER ET SOROR. Lib. III. 8.

Praæcepto monitus, ſoæpe te conſidera.
Habebat quidam filiam turpiſſimam,
Idemque inſignem pulchra facie filium.
Hi ſpeculum, in cathedra matris ut poſitum
fuit,
Pueriliter ludentes, forte inſpexerant.
Hic ſe formoſum jactat; illa iraſcitur,
Nec gloriantis ſuſtinet fratris jocos,
Accipiens (quid enim?) cuncta in contume-
liam.
Ergo ad patrem decurrit, læſura invicem,
Magnaque invidia criminatur filium,
Vir natus quod rem feminarum tetigerit.
Amplexus ille utrumque & carpens oſcula,
Dulcemque in ambos caritatem partiens:
Quotidie, inquit, ſpeculo vos uti volo;
Tu formam ne corrumpas nequitiæ malis,
Tu faciem ut iſtam moribus vincas bonis.

44. AQHIILA, CORNIX ET TESTUDO.
Lib. II. 6.

C'ntre potentes nemo eſz munitus ſatis,
Si vero acceſſit conſiliator malefcus,
Vis & nequitia quicquid oppugnaunt, ruit.
Aquila in ſublime ſuſtulit teſtudinem.
Quæ cum abdidiſſet cornea corpus domo,
Nec ullo pacto lædi poſſet condita:
FVenit

Munn
Ven er Wras Cn
Cjnn ſne Uu
Cld nonlm
Neuſhnn 7
uniſ rt iue
Ns fD möcnen
Ca iun rlt
Grrs nglre n
Ghenn r me
Enr cunhns cictt

MN

N Ndn gen
Uos wod wers
I un dein
Crpeng Ituume
Legen (uuhn hn
Mon iwunenen
l dhin gure g
Eur rien eoet
ſeg uſir, K
Eapore nels
efünnennn
Aherunet A
Qunnr 8
s
lnantin 1
Mtmn i

ti
—
. —
Cöntnmtim,
entitet lunicz

0N lUül,

k wnſitn
nrpilinan,
cte flun.
munß ir ooln
,
nſeernt
raetu,
ri on,
dn hn oonture,
lun.
lhn ien,
nun thm,
ninummm kiget.
anen daln
Niten outen
öS N ſ:
glegniie⸗ nli⸗
1 Eians ons

TW.
6
nlnitk tin
tor nlfen,
plgnnt)
ſeſtucinen⸗
n cotpis r

Cntia

1

Jelectiores Fabulæ. 273

Venit per auras cornix, & propter volans:
Opimam ſane prædam rapuiſti unguibus,
Sed niſi monſtraro, quid ſit faciendum tibi,
Gravi nequidquam te laſſabis pondere.
Promiſſa parte, ſuadet, ut ſcopulum ſuper
Altis ab aſtris duram inlidat corticem,
Qua comminuta facile veſcatur cibo.
Inducta verbis aquila, monitis paruit,
Simul & magiſtræ large diviſit dapem.
Sic, tuta quæ naturæ fuerat munere,
Impar duabus occidit triſti nece.

45. APES ET FWCI, VESPA UDICE.
Lib. III. 13.

APes in alta quercu fecerant favos.
Hos fuci inertes eſſe dicebant ſuos.
Lis ad forum deducta eſt, veſpa judice.
Quæ genus utrumque noſſet cum pulcherrime,
Legem duabus hanc propoſuit partibus.
Non inconveniens corpus, & par eſt color,
In dubium plane res ut merito venerit.
Sed ne religio peccet imprudens mea,
Alveos accipite, & ceris opus infundite,
Ut ex ſapore mellis & forma favi,
De quis nunc agitur, auctor horum appareat.
Fuci recuſant; apibus conditio placet.
Tunc illa talem protulit ſententiam:
Apertum eſt, quis non poſſit, aut quis fecerit.
Quapropter apibus fructum reſtituo ſuum.
Hanc præteriſſem fabulam ſilentio, .

Si pactam fuci non recuſaſſent fidem.
46. LEO

254 Lhadri

46. LEO EI MuIS. App. 4.

N- quis minores lædat, fabula bæc monet.
Leone in ſilva dormiente, ruſtici
Luxuriabant mures, & unus ex iis
Super cubantem caſu quodam tranſiit.
Expergefactus miſerum leo celeri impetu
Arripuit; ille veniam dari ſibi rogat,
Crimen fatetur, peccatum imprudentiæ.
Hoc rex ulciſci glorioſum non putans
Ignovit & dimiſit. Poſt paucos dies
Leo dum vagatur noctu, in foveam decidit.
Captum ut ſe agnovit laqueis, voce maxima
Rugire cœpit; cujus immanem ad ſonum
Mus ſubito accurrens, non eſt, quod timeas,
ait,
Beneficio magno gratiam reddam parem.
Mox omnes artus, artuum & ligamina
Luſtrare cœpit, cognitosque dentibus
Nervos rodendo, laxat ingenia artuum.
Sic captum mus leonem ſilvis reddidit.

47. EX SITORE MEDICUS. Lib. I. 14.

Malas quum ſutor, inopia deperditus,
Medicinam ignoto facere cœpiſſet loco,
Et venditaret fallo antidotum nomine:
Verboſis adquiſivit ſibi famam ſtrophis.
Hic, quum jaceret morbo confectus gravi
Rex urbis, ejus experiendi gratia
Scyphum popoſcit. Fuſa dein ſimulans aqua
Antidoto miſcere illius ſe toxicum,
Hoc bibere juſſis ipſum, poſito prœæmio.
Timore

Tint nots len
N ſtis l
in tkre ane
, Adrent ni

mme zuunn Ae
Ci nin ein Mon
Cti lents ben
netr d U
Hhe end⸗

um tiin Ne
6 DHNIHA
Ib

Ce r ees
Punhenn imprude

dee nidled
Monetan lans.
Derime guſe,
Miere en u
Nr en ch
Nn Nur
le i keſe
en ſ
n atie Cnct
e
Decn ſar .

lt, Cndh wim,
uln iene
Damnmm
n dan len

1t ili: mih

. ue . D
iente, ncd
Unus er it
Ndan trnlt
hceei inn
ſti t.
N inpnucentie,
uun tn
aecs die
bhem teict,
6s, renuginn
en d Gnum
tck anltinen;
n RMüm .
un A lunnn
gle tende
ipenn mun.
h As retda.

ClS Lülu

Dtertt,
ter Cjſen NN
un umnne:
mam kahns⸗
onrſenb en
Nl genn
1ten Emin-
wrionn,
le m

Jolectiores Fabulæ. 255

Timore mortis ille tum confeſſus eſt,
Non artis ulla medicæ ſe prudentia,
Verum ſtupore vulgi factum nobilem.
Rex, advocata concione, hæc edidit:
Quantæ putatis eſſe vos dementiæ,
Qui capita veſtra non dubitatis credere,
Cui calceandos nemo commiſit pedes?
Hoc pertinere ad illos vere dixerim,
Quorum ſtultitia quæſtui impudentiæ eſt.

48. PANTHERA ETPASTORES.
Lib. III. 2.

Solet a deſpectis par referri gratia.
Panthera imprudens olim in foveam de-
cidit;
Videre agreſtes; alii fuſtes congerunt,
Alii onerant ſaxis. Quidam contra miſeriti
Perituræ quippe, quamvis nemo læderet,
Miſere panem, ut ſuſtineret ſpiritum.
Nox inſecuta eſt, abeunt ſecuri domum,
Quaſi inventuri mortuam poſtridie.
At illa, vires ut refecit languidas,
Veloci ſaltu fovea ſeſe liberat,
Et in cubile concito properat gradu.
aucis diebus interpoſitis provolat,
Pecus trucidat, ipſos paſtores necat,
Et, cuncta vaſtans, ſævit irato impetu.
Tum ſibi timentes, qui feræ pepercerant,
Damnum haud recuſant, tantum pro vita
rogant.

At illa: memini, qui me ſaxo petierint.
Qui

256 LPbadri

Qui panem dederintt; vos timere abſiſtite,
Illis revertor hoſtis, qui me læſerant.

49. CICADA E NOCTIA. Lib. III. 16.

H'“manitati gui ſe non accommodat,
Plerumqueé pæhas ohpetit ſuperbia.
Cicada acerbum noctuæ convicium
Faciebat, lolitæ, victum in tenebris quærere,
Cavoque ramo capere ſomnum interdiu.
Rogata eſt, ut taceret; multo validius
Clamare copit. KRurſus admota prece,
Accenlſa magis eſt. Noctua, ut vidit, ſibi
Nullum eſſe auxilium, & verba contemni ſua,
Hac eſt adgreſſa garrulam fallacia.
Dormire quia me non ſinunt cantus tui,
Sonare citharam quos putes Apollinis,
Potare eſt animus nectar, quod Pallas mihi
Nuper donavit; ſi non faſtidis, veni,
Una bibamus. IIla, quæ arebat ſiti,
Simul cognovit, vocem laudari ſuam,
Cupide advolavit. Noctua, egreſſa e cavo,
Trepidantem conſectata eſt, & leto dedit.
Sic, viva quod negarat, tribuit mortua-

5o. MIISTELA ET MIIRES. Lib. IV. I.

ILoculare tibi videtur, & ſane levi,
Dum nihil habemus majus, calamo ludimus.
Sed diligenter intuere has nænias;
Quantam ſub illis utilitatem reperies?
Non ſemper ea ſunt, quæ videntur; decipit
Frons prima multos, rara mens intelligit,

Quod

limn
—
mrice id
A renore ch
cre cis l
Yn ſcin

1
4
S

dn Cuun m

1.

he lrneds

6e Meu, imnit,

1. k0NC
INN

ia Amnſea
Ce Nonseſer.
Coblene noſti n
Ubi innolenr e
Mor iner nu,
lrchie h bten
mmoounun taſer
Unhntll uneo
Nnun ſmnie i
Uihſis ſne n
dedl n innnnr
Aras ehenns vn
Egts nen
pet lu tge
Nhllken, 1e⸗

)

os tiner Allie
ne le

I. Uin,

nzmmnet,
1 eztie,
nricium
lurins ent,
Innn igterdin.
rin ulcies
ndn nre,
l N ict, bi
ehmemiu,
hlace.
lnmemd ,
Nes NMliis,
T, Cd alsai
lalds, der,
Nrblt ſch
Eugari an,
n, eelelie nn
, A A E
Cbut nonu

I N.1

ſne e
, lim lden
6 Neniis;
ten teſei
. „ ſe
1 Fitennt ei
e
wens

ſelectiores Fabulæ. 257

Quod interiore condidit cura angulo.
Hoc ne locutus ſine mercede exiſtimer,
Fabellam adjiciam de muſtela & muribus.
Muſtela quum annis & ſenecta debilis
Mures veloces non valeret adſequi,
Involvit ſe farina, & obſcuro loco
Abjecit negligenter. Mus, eſcam putans,
Adſiluit, & comprenſus occubuit neci.
Alter ſimiliter, deinde periit tertius.
Aliquot ſecutis, venit & retorridus,
Qui ſæpe laqueos & muſcipula effugerat,
Proculque inſidias cernens hoſtis callidi,
Sic valeas, inquit, ut farina es, quæ jaces.

5I. FORMICA ET MUSCA.
Lib. IV. 23. (22.)

Formica & muſca contendebant acriter,
Quæ pluris eſſet. Muſca ſic cœpit prior:
Conferre noſtris tu potes te laudibus?
Ubi immolatur, exta præguſto Deum.
Moror inter aras, templa perluſtro omnia.
In capite regis ſedeo, quum viſum eſt mihi,
Et matronarum caſta delibo oſcula.
Laboro nihil; atque optimis rebus fruor.
Quid horum ſimile tibi contingit, ruſtica?
Eſt glorioſus ſane convictus Deum,
Sed illi, qui invitatur, non qui inviſus eſt.
Aras frequentas; nempe abigeris, quo venis.
Reges commemoras & matronarum oſcula;
Superba jactas, tegere quod debet pudor.
Nihil laboras, ideo, cum opus eſt, nil habes;

Ego

25v8 Pbadri

Ego granum in hiemem cum ſtudioſe congero,
Te circa murum palci video ſtercore.
Æſtate me laceſſis; cum bruma eſt, ſiles.
Mori contractam cum te cogunt frigora,
Me copiola recipit incolumem domus.
Satis profecto retudi ſuperbiam.
Fubella talis bominui diſeernit notas
Eorum, qui ſe falſis ornant laudibus,
Et quorum virtius exrbibet ſotidum decus.

72. AQIILA, FELIS ET APER. Lib. II. 4.

AQduila in ſublimi quercu nidum fecerat:
Feles, cavernam nacta, in media pe-
pererat:
Sus nemoris cultrix ſœtum ad imam poluerat.
Tum fortuitum feles contubernium
Fraude & ſceleſta ſic evertit malitia.
Ad nidum ſcandit volucris: pernicies, ait,
Tibi paratur, forſan & mileræ mihi.
Nam fodere terram quod vides quotidie
Aprum inſidioſum, quercum vult evertere;
Ut noſtram in plano facile progeniem op-
primat.
Terrore offuſo, & perturbatis ſenſibus,
Derepit ad cubile ſetoſæ ſuis:
Magno, inquit, in periclo funt nati tui.
Nam ſimul exieris paſtum cum tenero grege,
Aquila eſt parata rapere porcellos tibi.
Hunc quoque timore poſtquam complevit
locum,
Doloſa tuto condidit ſeſe cavo.

Inde

Rn

—
—
— metn in
etigrni an
lbichn le epeitt
Pcen Notkegy)
inum metuen
er npinm iin⸗
Did molafrlil
Q en
eogre anls lbe,
an kiune

pe obe de
Uergre gares⸗
rent Adconss
Cbachednr ann e
Pone ſoddalen
Despeinum Tenan
Qum don conre
Rehonckes enen
Hoeerlihrr, gte
Urarzmn ⸗
Aln, iunr le

mmminmn l
Neelteng gi⸗
n Ulanis ſten
ctten
Dihmn,il an
Nil lite tan nn
1 Gl N n
15

A inn

Uum Kucd
en len.
Prunn e
CCount tinn
mem 4
hian.
it in
lulen,
Uilon n,

)

mne

MItN

itun Krert:
tnn in meki Ne.
en:
Aimmn Mnern
n mnn
etkt mlne
I. gencss ,
nlere m.
Pbes gnte
n rul erener,
e Arenen
Mnat
te lbu,
:. . .
um and .
Cn kned geße
Crceles t.
lnpm cnhen
Lcum,

WJo.
e

Jelectiores Fabulæ. 259

Inde evagata noctu ſuſpenſo pede,
Ubi eſca ſe replevit & prolem ſuam,
Pavorem ſimulans, proſpicit toto die.
Ruinam metuens aquila ramis deſidet:
Aper rapinam vitans non prodit foras.
Quid multa? Inedia ſunt conſumti cum ſuis,
Felisque catulis largam præbuerunt dapem.
Quantum bomo bilinguis ſæpe voncinnet mali,
Documentum babere ſtulta oredulitas poteſt.

53. VIILPES ET DRACO. Lib. IV. 19.

Vulpes cubile fodiens, dum terram eruit,
Agitque plures altius cuniculos,
Pervenit ad draconis ſpeluncam ultimum, (*)
Cuſtodiebat qui theſauros abditos.
Hunc ſimul adſpexit: oro, ut imprudentiæ
Des primum veniam; deinde, ſi pulcre vides,
Quam non conveniens aurum ſit vitæ mex,
Reſpondeas clementer. Quem fructum capis
Hoc ex labore, quodve tantum eſt præmium,
Ut careas ſomno, & ævum in tenebris exigas?
Nullum, inquit ille; verum hoc a ſummo
mihi
Jove attributum eſt. Ergo nec ſumis tibi,
Nec ulli donas quicquam? Sic fatis placet.
Nolo iraſcaris, libere ſi dixero:
Diis eſt iratis natus, qui eſt ſimilis tibi.
Abiturus illuc, quo priores abierunt,
Ouid mente cæca miſerum torques ſpiritum?
Tilbi dico, avere, gaudium baredis tut, .
R2 Qui

(*) Alii: intimam.

260 Phadri

Qui thbure ſuperos, ipſum te fraudas cabo;
QOui triſtis audis muſicuin citharæ ſonum;
Quem tibiarum macerat jucunditas;
Obſoniorum pretia ecui gemitum erprimunt;
Qui, dum guadrantes adgeras patrimonio,
Celum fatigas ſordido perjurio;
Qui circumcidis omnem impenſam funeri,
Libitina ne gquid de tuo faciat Iucri.

54. LUPUS ET CANIS. Lib. III. 7.
Q'nn dulcis ſit lilertas, breviter proloquar.

Cani perpaſto macie confectus lupus
Forte occucurrit; dein ſalutati in vicem
Ut reſtiterunt: Unde ſic, quæſo, nites?
Aut quo cibo feciſti tantum corporis?
Ego, qui ſum longe fortior, pereo fame.
Canis ſimpliciter: eadem eſt conditio tibi,
Præſtare domino ſi par officium potes.
Quod? inquit ille. QCuſtos ut fis liminis,
A furibus tuearis & noctu domum.
Ego vero ſum paratus; nunc patior nives
Imbresque, in ſilvis aſperam vitam trahens.
Quanto eſt facilius mihi ſub tecto vivere,
Et otioſum (*) largo ſatiari cibo?
Veni ergo mecum. Dum procedunt, adſpicit
Lupus a catena collum dettitum canis.
Unde hoc, amice? Nihil eſt. Dic, quæſo, tamen.
Quia videor acer, alligant me interdiu,
Luce ut quieſcam, & vigilem, nox cum venerit;
Crepuſculo ſolutus, qua viſum eſt, vagor.
Adfertur
(*) Adverbialiter.

ds tün.

Muin

—. e
enr uno n
ia Donince
1, od kltit n
lne lbor ſan
ey gid ut
en dnee, M
Nn Anreh,n

ſenme une Tder

6 VAGENACOI
Iöl
Ir alt in ⸗

Ilgrontss, guil⸗
o dnhernen il
Grone orpn dde
Nercete urehn
H Nenee Iuri

Necite in erim
(Erwamemmunp,
Alentt men, N⸗

Ennl & ſeultz ne

kimng iüire n
Wüm n.
inmie, d er l
leon imiire

Qhrd n
Eetons An

1
1 NNallntu
lutun elumgr.
Ve ut,n
nn

iſeſiin en,

rit ,en.

4 Nuin
Colkechs nns

oum Cnndis
Nin, een bmd
n eondtoti
Foftinn ors
ut ſo nini
n Aunun
ne tor itS
n Etam huken⸗
in tetl dhee,
i cn
utnn, i
ettium end.
Dio elt
nne Mercl,
npax unſen,
flun ek, ie⸗
Cn

Jelectiores Fabulæ. 261

Adfertur ultro panis; de menſa ſua
Dat oſſa Dominus; fruſta jactat familia,
Et, quod faſtidit quisque, pulmentarium.
Sic ſine labore venter impletur meus.
Age, ſfi quo abire eſt animus, eſt licentia?
Non plane eſt, inquit. Fruere his, quæ lau-
das, canis.
Regnare nolo, liber ut non ſim mihi.

5y. NAUFRAGIUIM SIMONIDlIS.
Lib. IV. 21.
H'no dobtus in ſe ſemper divitias habet.

Simonides, qui ſcripſit egregium melos,
Quo paupertatem ſuſtineret faeilius,
Circuire cœpit urbes Aſiæ nobiles,
Mercede accepta laudem victorum canens.
Hoc genere quæſtus poſtquam locuples fa-
us eſt,
Redire in patriam voluit curſu pelagio.
(Erat autem natus, ut ajunt, in Cea inſula,)
Aſcendit navem, quam tempeſtas horrida
Simul & vetuſtas medio diſſolvit mari.
Hi zonas, illi res pretioſas colligunt,
Subſidium vitæ. Quidam curioſior,
Simonide, tu ex opibus nil ſumis tuis?
Mecum, inquit, mea ſunt cuncta. Tunc pau-
ci enatant,
Quia plures onere degravati perierant.
Prædones adſunt, rapiunt, quod quisque ex-
tulit,
Nudos relinquunt. Forte Clazomenæ prope
K 3 Antiqua

262 bPbhadri

Antiqua fuit urbs, quam petierunt naufragi.
Hic literarum quidam ſtudio deditus,
Simonidis qui ſæpe verſus legerat,
Eratque abſentis admirator maximus,
Sermone ab ipſo cognitum cupidiſſime
Ad ſe recepit, veſte, numis, familia
Hominem exornavit. Ceteri tabulam ſuam
Portant, rogantes victum. Quos caſu obvios
Simonides ut vidit: Dixi, inquit, mea
Mecum eſſe cuncta? vos quod rapuiſtis, perit.

56. CERVIIS ET BOVES. Lib. II. 8.

Crvus nemoroſis excitatus latibulis,
Ut venatorum fugeret inſtantem necem,
Cæco timore proximam villam petit,
Et opportuno ſe bubili condidit.
Hic bos latenti: quidnam voluiſti tibi,
Infelix, ultro qui ad necem cucurreris,
Hominisque tecto ſpiritum commiſeris?
At ille ſupplex: vos modo, inquit, parcite,
Occaſione rurſus erumpam data.
Spatium diei noctis excipiunt vices. ()
Frondem bubulcus affert, nec ideo videt;
Eunt ſubinde & redeunt omnes ruſtici,
Nemo animadvertit; tranſit etiam villicus,
Nec ille quicquam ſentit. Tum gaudens ferus
Bobus quietis agere cœpit gratias,
Hoſpitium adverſo quod præſtiterint tempore.
KReſpondit unus: Salvum te cupimus quidem;
Sed ille, qui oculos centum habet, ſi venerit,
Magno in periclo vita vertetur tua.
Hæe

(*) i. e. nox excipit diem.

Nen

—

— „
uie e en
E nun Colrchc B

rti A rſhen

amente Cel

Muntumetlim⸗
Oeri goe⸗
ervi goo ha
Clen antteld dd
Drehnge li
Dimmm ntſe gi

MeN

lie⸗ n ftrern
1 enr Nlertar
Feummtte ſrſt ,,
Unr onſmatg in
en thranun be
Cun tifen ,rri
Mun glin endli
Cene iſern an
ipr tien un,
Une, muuns e
Cunnn nenn t
Cſohnos noe
Uur Deumm lt,
Dn ölun,
lo nodt lern
0 nelm Ia
Orte In intt I
eNnn ge
r, imne Cin
Enmeimn

— ſelectiores Fabula. 263

ne Hæc inter ipſe dominus a cœna redit,
Et, quia corruptos viderat nuper boves,
Accedit ad præſepe: cur frondis parum eſt?
ahi Stramenta deſunt? tollere hæc aranea
* Une Quantum eſt laboris? Dum ſcrutatur ſingula,
mii⸗ Cervi quoque alta conſpicatur cornua,
Atabllan in Quem convocata jubet occidi familia,
Qace Prædamque tollit. Hæc ſignifcat fabula,

Z Mahinn,

ndſt, doan Dominum videre plurimum in rebus ſuis.
Mupllis, hei⸗
Rul, 757. RANE REGEM PETENTES. Lib. I. 2.
ulbule, Atbenæ cum FKorerent zquis legibus,
Mnn reen, Procax libertas civitatem miſcuit,
Unt, Frenumque ſölvit priſztinum licentia.
Cndr. Hinc conſpiratis factionum partibus,
n kt i, Arcem tyrannus occupat Tiſißratus.
en cendeg Cum triſtem ſervituten erent Attici,
n tummeh Won quia crudelis ille, Jed quoniam grave
h, intt ni Omne inſuetis onus, & cœpiſſent queri;
Wſopus talem tum fabellam rettulit.
n ſin/ Ranæ, vagantes liberis paludibus,
er cth it, Clamore magno regem petiere a Jove,
ns nich Qui diſſolutos mores vi compefſceret.
8 rhies Pater Deorum riſit, atque illis dedit .
kun Parvum tigillum, miſſum quod ſubito vadi
linguten Motu ſonoque terruit pavidum genus.
gnunt, Hoc merſum limo cum jaceret diutius,

eltein e Porte una tacite profert e ſtagno caput,
enine Et explorato rege cunctas evocat.
nluhe, IFe Illæ, timore poſito, certatim adnatant,
Netur In 4 Lignumque ſupra turba petulans inſilit.

K 4 Quod

.
264 Phadri ſelectiores Fabulæ.

Quod cum inquinaſſent omni contumelia, egſe⸗
Alium rogantes regem milere ad Jovem,

Inutilis quoniam eſſet, qui fuerat datus.
Tum milſit illis hydrum, qui dente aſpero
Corripere cœpit ſingulas. Fruſtra necem I!
Fugitant inertes; vocem præcludit metus. 6

Furtim igitur dant Mercurio mandata ad
Jovem, Cuhl
Adflictis ut ſuccurrat. Tunc contra Deus,
Quia noluiſtis veſtrum ferre, inquit, bonum, PPIS 0
Malum perferte. Vos quoque, o cives, ait, l
Hoc ſuſtinete, majus ne eveniat, malum.

—

II
0EI

CICENO

A

8

Tenemmtlil
tn Docbelim
mniiinlt,
e⸗ d ,
Mpln
VI. COl-

ie u
—

Nteomi
Gnmnei
Miere 1 .
gui err n
. Miten i ,
e

eturo⸗ an .
pen,
mam in henz
ere, Nithr 8
le dein, nbi

—–

e Ee 23¼ 26 5
VI.
COLLECTIO
QUARUNDAM

EPISTOLARUM.

LITEK E
OFFILCILOS£.

,NDf—
————

Cic. ad Fam. E. XII. Ep. EII.
CICERO CASSIO S.

Argumentum.

Sententiam de Caſſio Syriæ belloque con-
tra Dolobellam præficiendo a ſe di-
ctam defendit, eumque monet.

uanto ſtudio dignitatem tuam & in ſenatu
& ad populum defenderim, ex tuis te
R malo

266 PEpiſtola.

malo, quam ex me cognoſcere. Quæ mea
ſententia in ſenatu facile valuiſſet, niſi Panſa (ꝰ*)
vehementer obſtitiſſet. Ea ſententia dicta,
productus ſum in concionem a tribuno plebis
M. Seruilio. Dixi de te, quæ potui, tanta
contentione, quantum forum eſt; tanto cla-
more conſenſuque populi, ut nihil umquam
ſimile viderim. Id velim mihi ignoſcas, quod
inuita ſocru tua fecerim. Mulier timida vere-
batur, ne Panſæ animus offenderetur. In con-
cione quidem Panſa dixit, matrem quoque
tuam & fratrem illam a me ſententiam noluiſ-
ſe dici. Sed me hæc non movebant; alia ma-
lebam. FPavebam & reipublicæ, cui ſemper favi,
& dignitati ac gloriæ tuæ. Quod autem & in
ſenatu pluribus verbis diſſerui, dixi in concio-
ne, in eo velim, fidem meam liberes. Pro-
miſi enim, & prope confirmavi, te non ex-
ſpectaſſe nec exſpectaturum decreta noſtra;
ſed te ipſum tuo more rempub. defenſurum.
Et quamquam nihil dum audieramus, nec ubi
eſſes, nec quas copias haberes; tamen ſic ſta-
tuebam, omnes, quæ in iſtis partibus eſſent
opes copiæque, tuas eſſe, per teque Aſiam
provinciam confidebam jam reipub. recipera-
tam. Tu fac, in augenda gloria te ipſum vin-
cas. Vale. Anno Ürbis Conditæ 710.

(*) Conſul.
S
F

Reſpons.

eOowor,. —
ekliftcim
Teteneneelgue le
(e, ld te hin
Cpceluehb
omm lienere,
n el & Eel
Genn Notam:
us N liends e
1Ke, Uhelen
Kiii eiam
Vetliprig, gan
wei chtenpenne⸗
Ere etlrr un l
lteln airint
Chunt, ubelanis
Enne iſetchet,
Palgeke, telen
Cmnuni ni
ſunegrtitne,
Meamcn
is len Uenn⸗
Patrie lt

dn

) en ne
Vn Nte
ei. —

n In nihil unnne
Uler tintaſen
knleriu, Icen
It, Mden rogde
Telentnim wolid.
Anprehant, An .
enelſenperini
12. Wmten
len Gnm en
en Memm Tbett l
Cöhftai, te Mn
Turum Cecen din
enpnb Eekninn
AOetann, teet
heres, unen ſe
S
mnte un
m egthetteſet,
Arloiurihlumnt
8Condtr ie

Epiſzola. 267

Reſpons. ad priores. L. XII. Ep. XII.

CASSIIS PROCOS. S. D. M. CICERONI
SUO.

S V. B. E. E. Q. V. Legi tuas litteras, in
—* quibus mirificum tuum erga me amorem
recognovi. Videbaris enim non ſolum jfavere
nobis, id quod & noſtri & reipub. cauſa ſem-
per feciſti; ſed etiam gravem curam ſuſcepiſſe,
vehementerque eſſe de nobis ſollicitus. Ita-
que, quod te primum exiſtimare putabam,
nos oppreſſa repub. quieſcere non poſſe; dein-
de, cum ſuſpicarere, nos moliri (*), quod te ſol-
licitum eſſe & de ſalute noſtra, & de rerum
eventu putabam: ſimul ac legiones accepi,
quas A. Allienus eduxerat ex Ægypto, ſcripfi
ad te, tabellariosque complures Romam miſi.
Scripſi etiam ad ſenatum littéras, quas reddi
vetui prius, quam tibi recitatæ eſſent; ſi forte
mei obtemperare mihi voluerint. Quod ſi lit-
teræ perlatæ non ſunt, non dubito, quin (*) Do-
labella, qui nefarie Trebonio occiſo Aſiam oc-
cupavit, tabellarios meos deprenderit, litte-
rasque interceperit. Exercitus omnes, qui in
Syria fuere, teneo. Habui paululum moræ,
dum promiſſa militibus perſolvo: nunc jam
ſum expeditus. A te peto, ut dignitatem
meam commendatam tibi habeas, ſi me intel-
ligis nullum neque periculum neque laborem
patriæ denegaſſe, ſi contra importuniſſimos la-
trones

(*) ſc. exitum improbis civibus. .
(**) Quem proferiptum bello perſequi a ſenatu juſſus
erat.

268 Epiſtola.

trones arma cepi, te hortante & auctore: ſi
non ſolum exercitus ad rempub. libertatemque
defendendam comparavi, ſed etiam crudeliſſi-
mis tyrannis eripui. Quos ſi occupaſſet Do-
labella, non ſolum adventu, ſed etiam opinio-
ne & exſpeéctatione exercitus ſui Antonium
confirmaſſet. Quas ob res milites tuere, ſi
eos mirifice de rep. meritos eſſe animadvertis:
& effice, ne quem pœniteat, rempub. quam
ſpem prædæ & rapinarum ſequi maluiſſe. Item
Murci & Criſpi impp. dignitatem, quantum
eſt in te, tuere. Nam Baſſus miſere (*) noluit
mihi legionem tradere. Quod niſi milites
inuito eo legatos ad me miſiſſent, clauſam Apa-
meam tenuiſſet, quoad vi eſſet expugnata.
Hæc a te peto, non ſolum reipub., quæ tibi
ſemper fuit cariſſima, ſed etiam amicitiæ no-
ſtre nomine, quam confido apud te plurimum
poſſe. Crede mihi, hunc exercitum, quem
habeo, ſenatus atque optimi cujusque eſſe,
maximeque tuum: de cujus voluntate aſſidue
audiendo, mirifice te diligit carumque habet.
Qui ſi intellexerit, commoda ſua curæ tibi eſ-
ſe, debere etiam ſe tibi omnia putabit.
Litteris ſcriptis, audii, Dolabellam in Cili-
ciam veniſſe cum ſuis copiis. Proficiſcar in
Ciliciam. Quid egerim, celeriter ut ſcias,
dabo operam. Ac velim, ut meremur de rep-.,
ſic felices ſimus. Fac valeas, meque ames.
Non. Mai. ex caſtris. Vale. A. LI. C. 710.
LIT-

(*) Quod eam laudem ae felicitatem, quæ in repub.
tuenda poſita eſt, ignoraret.

N,LCcEMO
00

yen

chumcblem
Cllgonmakun
Dedet, kontas
endat.

n Aulo Ceci
Chnſetogre
or ele ulte Nn
ie, Eni ni,
Euneznrn, gl
Erirfinne nrbi
1r,E Fhedrt ge⸗
CImefcigamiete
n 0nhucrds
nephmnſabee,
Glnen inng
Im, ner, e
Pnorin Arbe

Epiſtolz.

PIT F K .
COMMENDATITIXE.

=
Cic. ad Fam. L. VI. Ep. IX.

mndu M. T. CICERO M. FURFANO PRO-
liſe, len COS. S. D

269

Argumentum.

Cæcinam nobilem Senatorem romanum,
qui plurima ſua prædia in Hetruria ha-
bebat, Furfano præſecto Siciliæ com-
mendat.

eUhenatn

hece

K

UIId a

nd ee Cum Aulo Cæcina tanta mihi familiaritas
Gtmi nnes — conſuetudoque ſemper fuit, ut nulla ma-
Slnere iu jor eſſe poſſit. Nam & patre ejus, claro ho-
ume mine, & forti viro, plurimum uſi ſumus: &
uacurctid hunc a puero, quod & ſpem magnam mihi af-
iroggai ferebat ſummæ probitatis, ſummæque eloquen-
tiæ, & vivebat mecum conjunctiſſime, non
ſolum officiis amicitiæ, ſed etiam ſtudiis com-
munibus, ſic ſemper dilexi, ut non ullo cum
homine conjunctius viverem. Nihil attinet
ee Me plura ſcribere; quam mihi neceſſe ſit, ejus
n ll⸗ ſalutem & fortunas, quibuscunque rebus poſ-
1 Al üiim, tueri, vides. Reliquum eſt, ut, cum
cognorim pluribus rebus, quid tu, & de bo-
norum

irhhekenun Len

270 Epiſtol.

norum fortuna, & de Reipublicæ calamitati-
bus, ſentires, nihil a te petam, niſi ut ad eam
voluntatem, quam tua ſponte erga Cæcinam
habiturus eſſes, tantus cumulus accedat com-
mendatione mea, quanti me a te fieri intelli-
go. Hoc mihi gratius facere nihil potes.
Vale. A. U. C. 707.

Cic. ad Fuin. L. XIII. Ep. XVII.

M. T. OC. SLELRKRVYIO SULPITIO
8. LP. D.

Argumentum.

Manium Curium, nobilem ac divitem ro-
manum equitem S. Sulpitio, tum pro-
conſuli in Græcia, commendat.

N anius Curius, qui Patris (*) negotiatur,
multis & magnis de caulis a me diligi-
tur. Nam & amicitia pervetus mihi cum eo
eſt, ut primum in forum veni, inſtituta: &
Patris, cum aliquoties antea, tum proxime,
hoc miſerrimo bello, (*) domus ejus tota mihi
patuit, qua, ſi opus fuiſſet, tam eſſem uſus,
quam mea. Maximum autem mihi vinculum
cum eo eſt, quaſi ſanctioris cujusdam neceſſi-
tudinis, quod eſt Attici noſtri familiariſſimus,
eumque unum præter cæteros obſervat, ac di-
ligit. Quem ſi tu jam forte cognoſti, puto
me hoc, quod facio, facere ſerius. Ea eſt
enim

(*) Urbe Achajæ. (* *) inter Cælarem & Pompejum.

irkmmiti, 4
nre ihuncnn

aliri 4

Slunnare

1

ra ſngig on
liui en

e, wo Eebent
IIne wwbitone,
ntbi, N otts
deele Mn.
Mbiren Wne
Tawicida n &
Ue, ſ wdi ſcrgn
16. M ane,
lelero, ilitk
Cnftkkin t

lihon A
1
CRO VI
. 33
Tkini (An
Uonekterhe
Kretun e

l N.

0 MLDITIG

tun.

lenarttenn.
lntwdn.

Chnmtnit

le cls 1 e ,
errerus minicunt
N Ten;, Mint
tei, um Moline
umus ets wuemini
8, mn elen uis,
tcn mhi nedin
s Cshlmmnecs
nti bniiniin
os Ced
nr arnti
ere elg 1

Epiſtol. 71

enim humanitate, & obſervantia, ut eum tibi
jam per ſe ipſum commendatum putem. Quod
tamen ſi ita eſt, magnopere a te quæſo, ut ad
eam voluntatem, ſi quam in illum ante has meas
literas contuliſti, quam maximus poſtea mea
commendatione cumulus accedat. Sin autem
propter verecundiam ſuam minus ſe tibi obtu-
lit, aut nondum eum ſatis habes cognitum;
aut quæ cauſa eſt, cur majoris commendatio-
nis indigeat: Sic tibi eum commendo, ut ne-
que majore ſtudio quenquam, neque juſtiori-
bus de cauſis, commendare poſſim. Faciam-
que id, quod debent facere ii, qui religioſe,
& ſine ambitione, commendant: ſpondebo
enim tibi, vel potius ſpondeo, in meque reci-
pio, eos eſſe Man. Curii mores, eamque cum
probitatem, tum etiam humanitatem, ut eum
& amicitia tua, & tam accurata commendatio-
ne, ſi tibi ſit cognitus, dignum lis exiſtimatu-
rus. Mihi certe gratiſſimum feceris, ſi intel-
lexero, has literas tantum, quantum ſcribens
confidebam, apud te pondus habuiſſe. Vale.
A. U. C. 708.
Reſpons, ad Commendatitias.
L. V. Ep. XI.
M. CICERO VATINIO IMPERATORI S.
Argumentum.
Vatinii, Cæſaris intimi, epiſtolæ, quæ
non extat, reſpondet Cicero, laudando
gratum ejus animum: ſtudium ſuum
uxori

272 Epiſtolæ.

uxori illius pollicetur: addit de Dio-
nyſio ſervo fugitivo, & ſpe triumphi
Dalmatici.

rata tibi mea eſſe officia, non miror.
Cognovi enim te gratiſſimum omnium; id-
que nunquam deſtiti prædicare; nec enim tu
mihi habuiſti modo gratiam, verum etiam
cumulatiſſime retuliſti. Quamobrem reliquis
tuis rebus omnibus pari me ſtudio erga te &
eadem voluntate cognoſces. Quod mihi fe-
minam primariam Pompejam, uxorem tuam,
commendas; cum Sura noſtro ſtatim tuis litte-
ris lectis locutus ſum, ut ei meis verbis dice-
ret, ut, quidquid opus eſſet, mihi denuncia-
ret; me omnia, quæ ea vellet, ſummo ſtudio
curaque facturum. Itaque faciam, eamque,
ſi opus eſſe videbitur, ipſe conveniam. Tu
tamen ei velim ſcribas, ut nullam rem neque
tam magnam neque tam parvam putet, quæ
mihi aut difficilis aut parum me digna videa-
tur. Omnia, quæ in tuis rebus agam, & non
laborioſa mihi & honeſta videbuntur. De
Dionyſio, ſi me amas, confice. Quamcum-
que ei (*) fidem dederis, præſtabo. Si vero im-
probus fuerit, ut eſt, duces eum captivum in
triumpho. Dalmatis dii male faciant, qui ti-
bi moleſti ſunt. Sed, ut ſcribis, brevi capientur,
& illuſtrabunt res tuas geſtas; ſemper enim ha-
biti ſunt bellicoſi. A. U. C. 708. 1
LIT-

(*) Fidem veniz impetrandæ, ſi ad dominum re-
düſſet.

—
W
10z

—

SA

CMIlld
1lc

n

Verta Merhust
ile uld, 0
Netuin Calian
Eetclan Ney
Cceone inde

Vales, bene el
inter n Aine
ia, neceblenen in
lumfinn, e
lz ſer te ghnlen
m oulor alad de
Mleiſre ligitu
1n Innle ii
le Uen Croune
Piidug ninmne Cnn

Epiſtola. 273
LITE R.
EXPOSTULATORI.

Cic. ad Fam. L. V. Ep. I.

C METELLUS QC F. CELER M. TUL-
LIO CICERONI. S. D.

5n
llUI
1

Argumentum.
Queritur Metellus Celer, qui Prætor ſu-
periore anno, Cicerone Conſule, ex
Prætura Galliam pro Conſule regebat,

Metellum Nepotem fratrem ſuum a
Cicerone in Senatu oppugnatum eſſe.

0 Ir Mlinrentrfe Si vales, bene eſt. Exiſtimâram, pro mutuo
n nnic att, inter nos animo, & pro reconciliata gra-
unneenit tia, nec abſentem ludibrio læſum iri, nec Me-
6rhugnα Tellum fratrem, ob (*) dictum, capite ac for-
Hictum öe tunis per te oppugnatum iri. Quem ſi pa-
e Qummm. rum pudor ipſius defendebat, debebat vel fa-
Nmn. miliæ noſtræ dignitas, vel meum ſtudium erga
vos remque puhl. ſatis ſublevare. Nunc vi-
deo illum circumventum, me deſertum, a
quibus minime conveniebat. Itaque in luctu
&
(*) Metellus hic in Senatu dixerat, Ciceronem
in re Catilinaria minus integre egiffe, ſed tyran-
MMeE

274 Epiſtolæ.

& ſqualore ſum, qui provinciæ, qui exercitui
præſum, qui bellum gero. Quæ quoniam nee

ratione nec majorum noſtrum clementia ad-

miniſtraſtis, non erit mirandum, ſi vos pœni-=
tebit. Te tam mobili in me meosque eſſe
animo, non ſperabam. Me interea nec dome-
ſticus dolor, nec cujusquam injuria a republi-
ca abducet. A. U. C. 691.

Reſponſio ad pracedentes. L. V. Ep. II.

M. T. M. F. C. QC. METELLO Q. F. CELERI
PROCOS. S. D.

i tu exercitusque valetis, bene eſt. Scribis
ad me, te exiſtimaſſe, pro mutuo inter nos
animo, & P reconciliata gratia, nunguam
te a me ludibrio læſum iri. Quod cujusmodi
ſit, ſatis intelligere non poſſum: ſed tamen ſu-
ſpicor ad te eſſe allatum, me, in ſenatu cum dis-
putarem, permultos eſſe, qui rempubl. a me
conſervatam dolerent, dixiſfe, a te propin-
quos tuos, quibus negare non potuiſſes, im-
petraſſe, ut ea, quæ ſtatuiſſes tibi in ſenatu
de mea laude eſſe dicenda, reticeres. Quod
cum dicerem, illud adjunxi, mihi tecum ita
diſpertitum officium fuiſſe in reipub ſalute re-
tinenda, ut ego urbem a domeſticis inſidiis (?*)
& ab inteſtino ſcelere, tu Italiam & ab arma-
tis hoſtibus & ab occulta conjuratione defen-
deres: atque hanc noſtram tanti & tam rr.
clari

(*) Lentuli & Cethegi.

— —
y mers lee
Genm; goit
Snne honorfle
Vlelt, e grn
tur Nibvenenn.
Cglneent in
Intond , fur
oratio
nett til
eltokem
nnlie hocari ape
6. un weton

cle eickumg me
lins kebnd tec
1 os hüdere N
Ubis, tonttd in
tet ele in awi
En hoc atoſtor,
Ctedcirar, bool
Pwerniice int
begt ele. ere
ithle eig nei une
uflchmmnlete
ley It rmnan
heſtein ltn,
leen, nkſete
Untienſefn
hllinente c
Elehan n
iitun ilo de
Mam mllne

Cullim

Epiſtolæ. 275

clari muneris ſocietatem a tuis propinquis la-
befactatam; qui, cum tu a me rebus ampliſſi-
mis atque honorificentiſſimis ornatus eſſes, ti-
muiſſent, ne quæ mihi pars abs te voluntatis
mutuæ tribueretur. Hoc in ſermone cum a
me exponeretur, quæ mea exſpectatio fuiſſet
orationis tuæ, quantoque in errore verſatus
eſſem; viſa eſt oratio non injucunda, & me-
diocris quidam eſt riſus conſecutus, non in te,
ſed magis in errorem meum, & quod me abs
te cupiſſe laudari aperte atque ingenue confi⸗
tebar. Jam hoc non poteſt in te non honorifi-
ce eſſe dictum, me in clariſſimis meis atque
ampliſſimis rebus tamen aliquod teſtimonium
tuæ vocis habere voluiſſe. Quod autem ita
ſeribis, pro mutuo inter nos animo; quid tu ea-
Nimes eſle in amicitia mutuimn, neſeio: equi-=
dem hoc arbitror; cum par voluntas accipitur
& redditur. Ego ſi hoc dieam, me tua cauſa
prætermiſiſſe provinciam (*); tibi ipſe levior
videar eſſe. Meæ enim rationes ita tulerunt;
atque ejus mei conſilii majorem in dies ſingu-
los fructum voluptatemque capio, IIllud dico,
me, ut primum in concione provinciam
depoſuerim, ſtatim, quemadmodum eam tibi
traderem, cogitare cœpiſſe. Nihil dico de
ſortitione veſtra (*): tantum te ſuſpicari volo,
nihil in ea re per collegam meum me inſeiente
eſſe factum. Recordare cetera: quam cito ſe=
natum illo die, facta ſortitione,; coëgerim;
quam multa de te verba fecerim, cum tu ipſe
8 2 mihi
(*) Galliam.- (**) Sortitio prætornm.

276 Epiftolæ.

mihi dixiſti, orationem meam non ſolum in te
honorificam, ſed etiam in collegas tuos con-
tumelioſam fuiſſe. Jam illud S. C. quod eo
die factum eſt, ea (*) præſcriptione eſt, ut,
dum id exſtabit, officium meum in te obſcu-
rum eſſe non poſſit. Poſtea vero quam profe-
us es, velim recordere, quæ ego de te in ſe-
natu egerim; quæ in concionibus dixerim;
quas ad te litteras miſerim. Quæ cum omnia
collegeris, tu ipſe velim judices, ſatisne videa-
tur his omnibus rebus tuus adventus, cum
proxime Romam (*) veniſti, mutue reſpondiſſe.
Quod ſcribis de reconciliuta noſtra gratia;
non intelligo, cur reconciliatam eſſe dicas,
quæ nunquam imminuta eſt. Quod ſcribis,
non oportuiſſe Metellum fratrem tuum ob di-
btum a me oppugnari: primum hoc velim exi-
ſtimes, animum mihi iſtum tuum vehementer
probari, & fraternam plenam humanitatis ac
pietatis voluntatem: deinde, ſi qua ego in re
fratri tuo reipub. cauſa reſtiterim, ut mihi ig-
noſcas; tam enim ſum amicus reipub. quam
qui maxime: ſi vero meam ſalutem contra il-
lius impetum in me crudeliſſimum defenderim,
Jatis habeas, nihil me etiam tecum de tui fra-
tris injuria conqueri. Quem ego cum compe-
riſſem omnem ſui tribunatus conatum in meam
perniciem parare atque meditari; egi cum
Claudia uxore tua, & cum veſtra ſorore Mu-
tia,
(*) Aufſchrifft: nam non nomina ſolum Senatorum,
ſed & Conſulis præſcribebantur.
(**) Itaque oppreſſo Catilina Metellus in urbem red-
iit, antequam in Galliam iret.

—
ſcſs e⸗
ellrudir
mnad
1 wjorin te
limprotim
demn atecß an
Gne ahmmmn ni
o fut
Uitſummech,
i ſeilinum
nd), Che
Keiele farct
f, untn l
Cmmunaric
u menwe delte
Unon eſe in
CoNcione tirerr
ilet ncickra
itoncne
gtpin / h
umm amnim
nentel n
NIum muimun
Gafticet
emmetis,
6ohltll finn
inſeunk

()
nen Gn
enen

er gun ne.
ego dett,
Unnbis Allein
An cum oni
8ſttine ile⸗
cfenng, cunn
uteteſvoneſce
olre Voati,
nun eſe dien;

lats,

tnen tun .
N Win eri⸗
ntnun enene
nn honantis
Ignean
in, Ar Mi⸗
N gun
Uem onmn .
n Ceknteiny
n Etlibe⸗
Pom npe
umminen
ni n
feln indell

on Eur,

Gells Nrid

Epiſzol. 277

tia, (?*) cujus erga me ſtudium pro Cn. Pom-
peji neceſſitudine multis in rebus perſpexeram,
ut eum ab illa injuria deterrerent. Atque il-
le, quod te audiſſe certo ſcio, pridie Kal. Jan.
qua injuria nemo unquam in aliquo magiſtra-
tu improbiſſimus civis affectus eſt, ea me con-
ſulem affecit, cum rempub. conſervaſſem, at-
que abeuntem magiſtratu concionis habendæ
poteſtate privavit. Cujus injuria mihi tamen
honori ſummo fuit. Nam cum ille mihi nihil,
niſi ut jurarem, permitteret; magna voce ju-
ravi verifſimum pulcherrimumque jusjuran-
dum (**), quod populus idem magna voce me
vere juraſſe juravit. Hac accepta tam inſigni
injuria, tamen illo ipſo die miſi ad Metellum
communes amicos, qui agerent cum eo, ut de
illa mente deſiſteret: quibus ille reſpondit, ſi-
bi non eſſe integrum. Etenim paulo ante in
concione dixerat, ei, qui in alios animadver-
tiſſet indicta cauſa, dicendi ipſi poteſtatem fie-
ri non oportere. Hominem gravem & civem
egregium! qui, qua pœna ſenatus, conſenſu
bonorum omnium, eos affecerat, qui urbem
incendere & magiſtratus ac ſenatum trucidare,
bellum maximum conflare voluiſſent, eadem
dignum judicaret eum, qui curiam cæde, ur-
bem incendiis, Italiam bello liberaſſet! Itaque
ego Metello, fratri tuo, præſenti (P) reſtiti. Nam
in ſenatu Kal. Jan. ſic cum eo de repub. diſpu-
8 3 tavi,
6*) Cn. Pompeji uxor.
(**„½) Sc. rempl. a ſe eſſe ſervatam. vid, orat. in Piſo.
nem & pro Domo.

(†) Antequam in Aſiam iret,

Epiſtolæ.

tavi, ut ſentiret, ſibi cum viro forti & con-
ſtanti eſſe pugnandum. A. d. tertium Non.
Januar. cum agere cœpiſſet, tertio quoque
verbo orationis ſuæ me appellabat, mihi mi-
nabatur: neque illi quidquam deliberatius fuit,
quam me, quacumque ratione poſſet, non ju-
dicio neque diſceptatione, ſed vi atque im-
preſfione evertere. Hujus ego temeritati ſi
virtute atque animo non reſtitiſſem, quis eſſet,
qui me in conſulatu non caſu potius exiſtima-
ret, quam conſilio fortem fuiſſe? Hæc ſi tu
Metellum cogitare de me neſciſti, debes exi-
ſtimare, te maximis de rebus a fratre eſſe ce-
latum: ſin autem aliquid impertivit tibi ſui con-
ſilii, lenis a te & facilis exiſtimari debeo, qui
nihil tecum de his ipſis rebus expoſtulem. Et;
ſi intelligis, non me dicto Metelli, ut ſcribis,
ſed conſilio ejus animoque in me inimiciſſimo
eſſe commotum; cognoſce nune humanitatem
meam, ſi humanitas appellanda eſt in acerbil⸗
ſima injuria remiſſio animi ac diſſolutio. Nul-
la eſt a me unquam ſententia dicta in fratrem
tuum: quotieſcumque aliquid eſt actum, ſe-
dens iis aſſenſi, qui mihi leniſſime ſentire viſi
ſunt. Addam & illud etiam, quod jam ego
eurare non debui, ſed tamen fieri non moleſte
tuli, atque etiam, ut ita fieret, pro mea par-
te adjuvi; ut ſenaticonſulto meus inimicus,
quia tuus frater erat, ſublevaretur. Quare
non ego oppugnavi fratrem tuum, ſed fratri
tuo ehgnavi: nec in te, ut ſeribis, animo
fui mobili, ſed ita ſtabili, ut in mea erga te

VO-⸗

—

—
elurne etialc
Neen Aid
ninnti pobo
oadeo: lgn⸗
Alurmmamenn
e enſis, ⸗
onet⸗ lehel
lücenn m
Gelter,iUe cn
1r uls, Mhi
a etun tud in
unocticana ue
ne miamelt
Uun ele inelig
lotene, Er G
tagne angte
uums acun Un
leNenda dete

8A4
Wen

Mhrdln,

tenn N
tum 4 (elt

e

Ppellhn, iin

et, n
EC Algle i
Peel tenſenſei
tlen, nzet
ſipnicg eriin
ktiſet hee d
Ueleli cebes eli⸗
a kire eſſe ,e
ethithiſioon⸗
Uünn dcheo⸗ G
WGehcklen. Ne
1Merl uſabi,
ein Me ninein
Lennne hunmiurn
Auna etinaet
1eKolto. N
1 Air Kanen
el Ahn,
Ure Eenie ni
mn en
Nteitonwdee
en o neiſi
Dend unt,
euunetn. Eu
Iuun, Et
t Crbie,
tüm/t

E

Epiſtolæ. 279

voluntate etiam deſertus ab officiis tuis perma-
nerem. Atque hoc ipſo tempore tibi pæne
minitanti nobis per litteras hoc reſcribo atque
reſpondeo: Ego dolori tuo non ſolum ignoſco,
ſed ſummam etiam laudem tribuo. Meus enim
me ſenſus, quanta vis fraterni ſit amoris, ad-
monet. A te peto, ut tu quoque æquum te
judicem dolori meo præbeas, ſi acerbe, ſi cru-
deliter, ſi ſine cauſa ſum a tuis oppugnatus,
ut ſtatuas, mihi non modo non cedendum,
ſed etiam tuo atque exercitus tui auxilio in
ejusmodi cauſa utendum fuiſſe. Ego te mihi
ſemper amicum eſſe volui: me ut tibi amiciſſi-
mum eſſe intelligeres, laboravi. Maneo in
voluntate, &, quoad voles tu, permanebo;
citiusque amore tui fratrem tuum odiſſe deſi-
nam, quam illius odio quidquam de noſtra be-
nevolentia detraham. A. U. C. 691.

LITERA
SUASORI.
. Cr. ad Ran. L. IV. Ep. X.

M. T. CICERO M. MARCELLO
S. P. D.
Argumentum.

Marcellum, qui a partibus Pompeji ſte-
terat, & poſt infelicem exitum Mity-
lenen confugerat, hortatur, ut redi-

tum a Cæſare impetratum maturet.
8 4 Etſi

290 Epiſtolc.

Et nihil erat novi, quod ad te ſeriberem,
magisque literas tuas jam expectare inci-
piebam, vel te potius ipſum: tamen, cum
Theophilus proficiſcererur, non potui nihil ei
Hiterarum dare. Cura igitur, ut quampri-
mum venias. Venies enim, mihi crede, ex-
pectatus; neque ſolum nobis, id eſt, tuis, ſed
prorſus omnpibus. Venit enim mihi in men-
tem, ſubvereri interdum, ne te delectet tar-
da deceſſio,. Quod ſi nullum haberes ſenſum,
niſi oculorum, prorſus tibi ignoſcerem, ſi
quosdam nolles videre. Sed, cum leviora
non multo eſſent, quæ audirentur, quam quæ
viderentur, ſuſpicarer autem, multum inter-
eſſe rei familiaris tuæ, te quamprimum veni-
re; idque in omnes partes valeret: putavi, ea
de re te eſſe admonendum. Sed quoniam,
quod mihi placeret, oſtendi, reliqua tu, pro
tua prudentia, conſiderabis. Me tamen ve-
lim, quod ad tempus te expectemus, certio-
rem facias. A. U. C. 708.

KReſponſio ad Suaſorias. L. IV. Ep. XI.
MARCELLIS CICERONI S.

lurimum valuiſſe apud me tuam ſemper au-
Gtoritatem, cum in omni re, tum in hoc
maxime negotio, potes exiſtimare. Cum mi-
hi C. Marcellus, frater amantiſſimus mei,
non ſolum conſilium daret, ſed precibus quo-
que me obſecraret; non prius mihi perſuadere
potuit, quam tuis eſt effectum litteris, ut ute-
rer veſtro potiſſimum conſilio. Res quemad-
modum

—

—
eim ſt 10a
cemlecio dut
ahümd ſt 7
andins e
te arnicorun,
momm me 1
Entam rtiſe
noe, onbuseg
nm hele egua
ciuncliele ln
ciouunbenero
leinbanmzfn
1t lugeinboe
1intlign,
Koirn,nei

609

TINSTN

UNDu
00,

Cen unn
Conllten
Achetate

WM.

tin mibi in e

lete deleckt
n Uber⸗ Eenln

ti lroleren,

el, ann krige

ſennn, uum gre
In mllum inter.
npinun feni.
Setn uni er/
um. N gin,
endh Ninun,
ebis Me ten ⸗
epecenns on⸗
llllydi
CERON

meum ende
min,un n e
imme. Cum-
Amuntlinnd
E hrihup
mini en
nluerd, 4

Epiſtola. 281

modum ſit acta, veſtræ litteræ mihi declarant.
Gratulatio tua etſi eſt mihi probatiſſima, quod
ab optimo fit animo; tamen hoc mihi mulo
jucundius eſt & gratius, quod in ſumma pauci-
tate amicorum, propinquorum ac neceſſario-
rum, qui vere meæ ſaluti faverent, te cupidis-
ſimum mei (eſſe) ſingularemque mihi benevo-
lentiam præſtitiſſe cognovi. Reliqua ſunt ejus-
modi, quibus ego, quoniam hæc erant tempo-
ra, facile & * quo animo carebam: hoc vero
ejusmodi eſſe ſtatuo, ut ſine talium virorum &
amicorum benevolentia, neque in adverſa ne-
que in ſecunda fortuna, quisquam vivere poſ-
ſit. Itaque in hoc ego mihi gratulor: tu vero
ut intelligas, homini amiciſſimo te tribuiſſe
officium, re tibi præſtabo. Vale. A. U. C. 707.

LITERT.
CONSULTATORIE.

——

Cic. ad Fam. L. XIV. Ep. WIV.
TILLEIUIS TERENTIE, ET PATER TIIL-
LIE DUABIUIS ANiMIS SUIS: ET CI-
CERO, MATRI OPTIME, SIIA-
VISS. SORORI S. P. D.
Angumentum.
Cicero uxorem monet, ut cum amicis
conſultet, maneatne Romæ, Cæſare
adventante, an ex urbe diſcedat.
8 5 Si

282 Epiſtolæ.

Si vos valetis, nos valemus. Veſtrum jam
conſilium eſt, non ſolum meum, quid ſit
vobis faciendum. Si ille Roöomam modeſte ven-
turus eſt; recte in præſentia domi eſſe poteſtis:
ſin homo amens diripiendam urbem daturus
eſt, vereor, ut Dolabella ipſe ſatis nobis prod-
eſſe poſſit. Etiam illud metuo, ne jam inter-
cludamur, ut, cum velitis, exire non liceat.
Reliquum eſt, quod ipſæ optime conſiderabi-
tis, veſtri ſimiles feminæ ſintne Romæ. Si
enim non ſunt, videndum eſt, ut honeſte vos
eſſe poſſitis. Quomodo quidem nunc res ſe
habet, modo ut hæc nobis loca tenere liceat;
belliſſime vel mecum, vel in noſtris prædiis,
eſſe poteritis. Etiam illud verendum eſt, ne
brevi tempore fames in urbe ſit. His de rebus
velim cum Pomponio, cum Camillo, cum
quibus vobis videbitur, conſideretis. Ad ſum-
mam, animo forti ſitis. Labienus (*) rem
meliorem fecit. Adjuvat etiam (**) Piſo,
quod ab urbe diſcedit, & ſceleris condemnat
generum ſuum. Vos, meæ cariſſimæ ani-
mæ, quam ſæpiſſime ad me ſcribite, & vos
quid agatis, & quid iſtic agatur. Quintus pa-
ter & filius, & Rufus, vobis ſalutem dicunt.
Valete. VIII. Calend. Febr. Menturnis. A.
IUI. C. 704.

Keé-

(*) Qui legatus Cæſaris in Gallia, orto bello civili,
ad Pompejum tranſiit.

(**) Cæſaris ſocer.

—

Pen Mn
4
eſchinttn

Au un
eoeto
ntebendie

Aimm umguun
ſen crilinns;
Eficcs ellaegeen
dklam iwer
nn hnne, gun
en'adtco l:
camactipor),
tum lanlet
Anolun Eeez
Ton wemm zcſenen
n & an ii
Gtm anlo
uum d ie
knüm A
en mtinelgn,
n m iihe
Ulete i G
Etci, olrr
en nli lie

4

WE n

e,
nce ſeenn i
i n gidt

Neltönt⸗ 4
lo, ne ink.
elite non e.
Vuine Conſtent,
lme hone. 5
lubarele wo
Uitem non t
ri tenere lge
ulrs pretis,
Awdhun et, e
mK. Wanhns
nn donla, amn
Contcentd Al.
8 Libens )
t ctun ) N
Cgkns onem
ner CMiNr
te rblee, &
er. Qunnns ⸗
Maflun tont
0r. Munmmns dA

beſtg
lu, Croneh.

Epiholz. 283

Reſponfio ad Conſultatorias. L. V. Ep. XIX.
CICERO RUFO.

Argumentum.

Meſcinius Rufus Ciceronem conſuluerat,
quas partes orto diſſidio ſequeretur:
huic Cicero conſilium ſuum Pompe-
jum ſequendi aperit.

Et mihi numquam dubium fuit, quin tibi
eſſem cariſſimus; tamen quotidie magis id
perſpicio: exſtatque id, quod mihi oſtenderas
quibusdam litteris, bo te ſGtudioſtorem in me
colendo fore, quam in provincia fuiſſes (etſi;
meo judicio, nihil ad tuum provinciale (*) offi-
cium addi poteſt), quo liberius judicium eſſe poſ-
Jet tuum. Itaque me & ſuperiores litteræ tuæ
admodum delectaverunt, quibus & exſpecta-
tum meum adventum abs te amanter vide-
bam, &, cum aliter res cecidiſſet ac putas-
ſes, te meo conſilio (**) magnopere eſſie læ-
tatum. Et his proximis litteris magnum
cepi fructum & judicii & officii tui: judi-
cii, quod intelligo, te, id quod omnes for-
tes ac boni viri facere debent, nihil putare
utile eſſe, niſi quod rectum honeſtumque ſit:
officii, quod te mecum, quodeumque cepiſ-
ſem conſilii, polliceris fore; quo neque mihi
gratius;
(*) Quæſtor enim Ciceronis fuerat.
(**) Non veniendi in urbem.

4²

284 Epiſtolæ.

ratius, neque, ut ego arbitror, tibi hone-
Rius eſſe quidquam poteſt. Mihi conſilium
captum jamdiu eſt: de quo ad te, non quo
celandus eſſes, nihil ſcripſi antea; ſed quia
communicatio conſilii, tali tempore, quaſi
quædam admonitio videtur eſſe officii, vel po-
tius efflagitatio ad coeundam ſocietatem vel
periculi vel laboris. Qum vero ea tua ſit vo-
luntas, humanitas, benevolentia erga me, li-
benter amplector talem animum, ſed ita, non
enim dimittam pudorem in rogando meum: ſi
Jfeceris id, quod oſtendis, magnam habebo gra-
tiam; ſi non feceris, ignoſcam: & alterum (†)
timori, alterum mihi te negare non potuiſſe ar-
bitrabor. Eſt enim res profecto maxima. Quid
rectum ſit, apparet: quid expediat, obſcurum
eſt; ita tamen, ut, ſi nos ii ſimus, qui eſſe
debemus, id eſt, ſtudio digni ac litteris no-
ſtris, dubitare non poſſimus, quin ea maxime
conducant, quæ ſunt rectiſſima. Quare tu,
ſi (?*?! ãſimul placebit, ſtatim ad me venies: ſin
idem placebit atque (**) eodem, nec conti-
nuo (ꝰ**) poterit; omnia tibi ut nota ſint fa-
ciam. Quidquid ſtatueris, te mihi amicum;
fin id, quod opto, etiam amiciſſimum judica-
bo. A. U. C. 704. exeunte.

LlI-

(†) Se. ſi non ſeceris, timori &e.
(*) Simal, ſc. mecum proficiſci ad Pompejum.
(**) In eundem locum, græciam, proficiſci.
(**) Fieri poterit.

n
Ceunn,ebAnmn

d Cdhoni

medn rie

1* ddende
Nen, guum
Euns ſeniatsz,
büiamult, Ten
Uiis itters G er
GO Nn elitn be
Detün kcenm. Non
erkiigrcenia
nitsmens it,
Futn in Nnnh

Helmn. un enn

upennhmen
Denentd en
mm Cülin
Cum alehn
ſeperial,

le,

—
Tiin Ad
U 30 huui
ſann,,
tomor,
lrofti,.
n ſeketnen
ſe en tun t ne

küenn ne,

m, el i ONH
Cgnncd nenn:
gnam nabedo Nn.

m Ealenm)
enon otniſer.
Mumudma. ul
Cplr, Nſonum
Gülns gicke
Gpni reltein ⸗
, giinen nuin

na. Qune

l ne ſeli:l
OGen, nee conn
biut wwtzir
6 nitiamfeum:
dallcnn ſaler

4
unyjn
n, hiofili

Epiſtola. 285

LITE R
QUERUL .

— —

Cic. ad Fam. L. XI. Ep. XI.
M. CICERO S. D. BRITO IMP.
COS. DES.

Argumentum.

Queritur, ab Antonio bellum renovatum
eſſe, quod hominum opinione a Bruto
impediri potuiſſet.

T ris uno die a te accepi epiſtolas: unam bre-
vem, quam Flacco Volumnio dederas;
duas pleniores, quarum alteram tabellarius T.
Vibii attulit, alteram ad me miſit Lupus. Ex
tuis litteris & ex Græceii oratione, non mo-
do non reſtincdtum bellum, ſed etiam inflam-
matum videtur. Non dubito autem, pro tua
ſingulari prudentia, quin perſpicias, ſi aliquid
firmitatis nactus ſit Antonius, omnia tua illa
præclara in rempub. merita ad nihilum eſſe
ventura. Ita enim Romam erat nunciatum,
ita perſuaſum omnibus; cum paucis, inermis,
perterritis metu, fracto animo fugiſſe Anto-
nium. Qui ſi ita ſe habet, ut, quemadmo-
dum audiebam de Græceio, confligi cum eo
ſine periculo non poſſit; non ille mihi fugiſſe a
Mutina

286 Epiſtolæ.

Mutina videtur, ſed locum belli gerendi mu-
taſſe. Itaque homines alii facti ſunt: nonnul-
li etiam queruntur, quod perſecuti non ſitis;
opprimi potuiſſe, ſi celeritas adhibita eſſet,
exiſtimant. Omnino eſt hoc populi, maxime-
que noſtri, in eo potiſſimum abuti libertate,
per quem eam conſecutus ſit: ſed tamen pro-
videndum ſit, ne quæ juſta querela eſſe poſſit.
Res ſe ſic habet: Is bellum confecerit, qui An-
tonium oppreſſerit. Hoc quam vim habeat;
te exiſtimare malo, quam me apertius ſcribe-
re. A. II. C. 710.

Keſponſfio ad priores. L. XI. Ep. XIII.
D. BRUTUS IMP. COS. DESIG. S. D. M.
CICERONI.
non ago tihi gratias. Qui enim re vix re-
ferre poſſum, huic verbis non patitur res la-
tisfieri. Attendere te volo; quæ in manibus
ſunt. Qua enim prudentia es, nihil te fugiet;
ſi meas litteras diligenter legeris. Sequi con-
feſtim Antonium his de cauſis, Cicero, non
potui. Eram ſine equitibus;, ſine jumentis:
Hirtium periſſe, neſciebam: Aquilam periſſe
neſciebam: (*) Cæſari non credebam prius;
quam conveniſſem & collocutus eſſem. Hic
dies hoc modo abiit. Poſtero die mane a Pan-
ſa ſum arceſſitus Bononiam. Cum in itinere
eſſem, nunciatum mihi eſt; eum mortuum
eſſe; recurri ad meas copiolas. Sic enim ve-
re eas appellare poſſum: ſunt extenuatiſſimæ,

&
(*) v. Beng. edit.

—
aminn.
Avre Annonibnn
vigens, a⸗
i ſaret bnis
um ſig un
Con h tiiete 10
nndles, ⸗
o Cn zdelen
nn Eleſmn en
eigad we l dl
lths, ulemn
I M lencdonen
Eiekeneramiid
egam damenn
lhum ele,
, RDhermm
me end hon eſe
Clunm contelt. B
Cintechtns/
le ter eo onen,
nenn ialerimen
ichz egu
n fünum onn
Kerzannd negre
Ahaſlbcni
NMen e
Crecehnt, G

ngiet

() 4 Tuuis

lignni nn

lleti i

t. ll amen 4
mehi
Cltent, Gui
umn in hebet
e getiig ſtte⸗

UME
W KN.
N

Oleintſtie.
Dötan unttotr
o,r b nun
1es, nill te ht
Cueri, Ketiar
ls, Ccenm, M
3) Cue unentht
gtlim e
Utothen in
Cnnn ehen N
1O demmen
CN N iE
H, eMn immm
ls. Areli
mtaent,
4

& inopia omnium rerum peſſime acceptæ. Bi-
duo me Antonius anteceſſit, itinera multo ma-
jora fugiens, quam ego ſequens: ille enim iit
paſſim, ego ordinatim. Quacunque iit, erga-
ſtula ſolvit, homines arripuit; conſtitit nus-
quam prius, quam ad Vada venit. Quem lo-
cum volo tibi eſſe notum: jacet inter Apen-
ninum & Alpes, impeditiſſimus ad iter facien-
dum. Cum abeſſem ab eo millia paſſuum tri-
ginta, & ſe jam Ventidius conjunxiſſet; con-
cio ejus ad me eſt allata, in qua petere cœpit
a militibus, ut ſe trans Alpes ſequerentur, ſibi
cum M. Lepido convenire. Sucelamatum eſt,
& frequenter a militibus Ventidianis (nam ſuos
valde quam paucos habet), ſibi aut in Italia per-
eundum eſſe, aut vincendum; & orare cœpe-
runt, ut Pollentiam iter facerent. Cum ſuſti-
nere eos non poſſet, in poſterum diem iter
ſuum contulit. Hac re mihi nuntiata; ſtatim
quinque cohortes (?*) Pollentiam præmiſi, meum-
que iter eo contuli: hora ante, præſidium
meum bPollentiam venit, quam Trebellius cum
equitibus. Sane quam ſum gaviſus: in hoc
enim victoriam puto conſiſtere. In ſpem ve=-
nerant; quod neque Planci quatuor legiones
omnibus ſuis copiis pares arbitrabantur, neque
ex Italia tam celeriter exercitum trajici poſſe
credebant. Quos ipſi adhuc ſatis arroganter
Allobroges (?*), equitatusque omnis, qui eo præ-
miſſus
(*) Ad Tanari & Sturæ confluentes urbs nobilis, in
Liguria mediterranea.
(**) Pollentiæ eives.

288 Epiſtolm.

miſſus erat a nobis, ſuſtinebant; noſtroque
adventu ſuſtineri facilius poſſe, confidimus.
Tamen, ſi quo etiam caſu Hiſaram ſe trajece-
rint; ne quod detrimentum reipublicæ injun-
gant, ſumma a nobis dabitur opera. Vos
magnum animum optimamque ſpem de ſumma
republica habere, volumus; cum & nos, &
exercitus noſtros, ſingulari concordia conjun-
Gtos, ad omnia pro vobis videatis paratos. Sed
tamen nihil de diligentia remittere debetis,
dareque operam, ut quam paratiſſimi & ab
exercitu reliquisque rebus, pro veſtra ſalute,
contra ſceleratiſſimam conſpirationem hoſtium
confligamus. Qui quidem eas copias, quas diu
ſimulatione reipublicæ comparabant, ſubito ad
patriæ periculum converterunt. A. U. C. 710.

LITE R.
ADHORTATORI.

———-—

Cic. ad Fam. L. X. Ep. III.

M. T. CICERO CN. PLANCO IMP.

CONS. DES. S. P. D.

Argumentum.
Veritus Cicero, ne cum Antonio ſe con-
jungeret Plancus, aucupatur laudibus
ejusdem benevolentiam, hortatur-
que, ut rempublicam tueatur.

Cum

IIueneRlen

/Ein 1 iin
homcei gnet e
lkt: AMat Un
Eetadne A Alan
ceſwrisuntee n
en Crzonnne hn
unfimn gun inn

eYusen cooltimean

me dgoemd, lu⸗
alene e,
irnuen un eude,
lo weo, dun ſadn
I &E Culls min
e; vom minl e
Uem. Onnin hunme
Guce, Cunſte ornt
Ecens, mus infie
indultrzone feoi,

llein de iinte
enls, un honins
nlt Erorſhtg
Mer 4 1
Ablare, nn
Ui Natot

UMlum

Ili
n rkudr
Telollleizen
Etut den i
ehencetn
cum nt
Cbeortli ctnn
Ets annc
enitere Cehets
nuntſini E ,
6ofeirl une,
atopen hokim
lsz uus i
Urhrmd Kito ad
m. MCI.

ſoni

INCO NNO.
Ngree
.
Atnoktt
hupehn dte
em, M
ntuegen

Epiſtola. 289

Cum ipſum Furnium per ſe vidi libentiſſime,
tum hoc libentius, quod illum audiens, te
videbar audire. Nam & in re militari virtu-
tem, & in adminiſtranda provincia juſtitiam,
& in omni genere prudentiam mihi tuam ex-
poſuit: & præterea mihi non ignotam in con-
ſuetudine & familiaritate ſuavitatem tuam
adjunxit; præterea ſummam erga ſe liberalita-
tem. Quæ omnia mihi jucunda, hoc extre-
mum etiam gratum fuit. Ego, Plance, ne-

ceſſitudinem conſtitutam habui cum domo ve-

ſtra, ante aliquanto, quam tu natus es: amo-
rem autem erga te, ab ineunte pueritia tua;
confirmata jam ætate, familiaritatem, cum
ſtudio meo, tum judicio tuo, conſtitutam.
His de cauſis mirabiliter faveo dignitati
tuæx; quam mihi tecum ſtatuo eſſe commu-
nem. Omnia ſumma conſecutus es, virtute
duce, comite fortuna; eaque es adeptus ado-
leſcens, multis invidentibus, quos ingenio
induſtriaque fregiſti. Nunc me amantiſſimum
tui, nemini concedentem, qui tibi vetuſtate
neceſſitudinis potior poſſit eſſe, ſi audies;
omnem tibi reliquæ vitæ dignitatem, ex opti-
mo reipublicæ ſtatu, acquires. Scis profeéto,
nihil enim te fugere potuit, fuiſſe quoddam
tempus, cum homines exiſtimarent, te nimis
ſervire temporibus: quod ego quoque exiſti-
marem, te ſi ea, quæ patiebare, probare etiam
arbitrarer. Sed cum intelligerem, quid ſenti-
res; te arbitrabar videre, quid poſſes. Nune
alia ratio eſt; omnium rerum tuum judicjum
T Eſt,

290 Epiſtolcz.

eſt, idque liberum. Conſul es deſignatus, opti-
ma ætate, ſumma eloquentia, maxima orbi-
tate Reipublicæ virorum talium. Incumbe,
per deos immortales, in eam curam & cogi-
tationem, quæ tibi ſummam dignitatem &
gloriam afferat. Unus autem eſt, hoc præſer-
tim tempore, per tot annos Republica devexa-
ta, Reipublicæ bene gerendæ curſus ad glo-
riam. Hæc, amore magis impulſus, ſcriben-
da ad te putavi, quam quo arbitrarer, te mo-
nitis & præceptis egere. Sciebam enim, ex
iisdem te hæc haurire fontibus, ex quibus ipſe
hauſeram. Quare modum faciam. Nunc
tantum ſignificandum putavi, ut potius amo-
rem tibi oſtenderem meum, quam oſtentarem
prudentiam. Interea, quæ ad dignitatem
tuam pertinere arbitrabor, ſtudioſe diligen-
terque curabo. Vale. A. U. C. 710.

Reſponſio adantecedentes. L. X. Ep. IV.
PLANCHS CICERONI.

Gratiſſimæ mihi tuæ litteræ fuerunt; quas ex
Furnii ſermone te ſcripſiſſe animadverti.
Ego autem præteriti temporis excuſationem
affero, quod te profectum audieram: nec mul-
to ante rediſſe ſcivi, quam ex epiſtola tua (*)
cognovi. Nullum enim in te officium, ne mi-
nimum quidem, ſine maxima culpa videor poſ-
ſe præterire: in quo tuendo habeo cauſas plu-
rimas, vel paternæ neceſſitudinis, vel meæ a
pueritid
(j*) qus eſt prima libri X.

—

emmi0

1

Crrentr

ve Cune 1
etur eusfenln

eruen

Elatt, gtoc tn

D

Ammn, orttoin

encui et, god ne
t Ceeungn

tſytene berentid d

m en keot

Urmm Gwen en

N, N Atkerdonen

4

Cortre noſete une

tenmit. Qrn h
lantum uitiodenit

9Enperhuunmg

e

5
I M, e, ,a

leen,
lis lngnen;

Uertetde

uhmneumkdun

.

I

Hi

e Minelhhälni
itetir

n 6.¹
nbunkrangnſe

D
inplll, Crte.
irn, ten
Nthan elin, e
hi, Aglh
1 keum. Nn
hu otins ano⸗
un Centaten
KAüptuten
Nn kuügde Aun.
NlC0.

lLNNO
C4GOM

Eſenur, unt
e⸗ inuſſeti
Uß Orliüinen
Alttnm. Men
e lon tu
eckeln t
nClhr ſſent.
huben laß.
ind Nr

7

PEpiſtolc. 291

pueritia obſervantiæ, vel tui erga me mutui
nmoris. Quare, mi Cicero, quod mea tua-
que patitur ætas, perſuade tibi, te unum eſſe,
in quo ego colendo patriam mihi conſtituerim
ſanctitatem. Omnia igitur tua conſilia mihi
non magis prudentiæ plena, quæ ſumma eſt;
videntur; quam fidelitatis, quam ego ex mea
conſcientia metior. Quare, ſi aut aliter ſen-
tirem, certe admonitio tua me reprimere; aut;
ſi dubitarem, hortatio impellere poſſet, ut id
ſequerer, quod tu optimum putares. Nune
vero quid eſt, quod me in aliam partem tra-
here poſſit? Quæcumque in me bona ſunt;
aut Jortunz beneficio tributa, aut meo labore
parta, etſi a te propter amorem carius ſunt
&ιſtimata; tamen vel inimiciſſimi judicio tanta
ſunt, ut præœæter bonam famam nihil deſiderare
videantur. Quare hoc unum tibi perſuade:
quantum viribus eniti, conſilio providere;, au-
Ctoritate movere potuero, hoc omne rveipubli-
ν ſemper futurum. Non eſt ignotus mihi ſen-
ſus tuus: neque, ſi facultas, optabilis mihi
quidem, tui præſentis eſlet, umquam a tuis
Conſiliis diſcreparem; nec nunc committam,
ut ullum meum factum reprehendere jure poſ-
ſis. Sum in exſpectatione omnium rerum; quid
in Gallia citeriore, (*) quid in urbe menſe
Januario geratur, ut ſciam. Interim maximam
hic (**) ſollicitudinem curamque ſuſtineo, ne
inter
(*) cui præerat D. Brutus.
(**) in tranſalpina ſ. ultima Gallia.
T 2

292 Epiſtolæ.

inter aliena (*) vitia hæ gentes noſtra mala
ſuam putent occaſionem. Quòôd ſi proinde,
ut ipſe mereor, mihi ſucceſſerit; certe & tibi,
cui maxime cupio, & omnibus viris bonis ſa-
tisfaciam. Fac valeas, meque mutuo diligas.
A. U. C. 710.

LITE KR
GRATULATORI..

Cic. ad Fam. L. XV. Ep. XII.

M. CICERO IMD. S. D. L. PAULLO
CO S. DESIG.

Argumentum.

Gratulatur Paullo de conſulatu, & ne
ſibi provincia Cilicia prorogetur, rogat.

Et mihi numquam fuit dubium, quin te po-
pulus R. pro tuis ſummis in rempublicam
meritis, & pro ampliſſima familiæ dignitate,
ſummo ſtudio, cunctis ſuffragiis conſulem fa-
Gurus eſſet; tamen incredibili lætitia ſum affe-
ctus, cum id mihi nuntiatum eſt: eumque ho-
norem tibi deos fortunare volo, a teque ex
tua majorumque tuorum dignitate adminiſtra-
ri. Atque utinam præſens illum diem mihi opta-
tiſſimum videre potuiſſem, proque tuis am-
pliſſimis

(*) Romanorum vitia.

oltnen 1 l
is rornen
2 lemtemenen
Gilentene n
n Woere Mn

Accetr Co
uag ekadisun

ſ,
6 01.

Ih
CCNORo
II

r

4

(Cceno Mucelon
Crulhen

Mrolumunnane
fifedhneſe
tuimutun in noc
Asanlt, un gn
Inas Cgnidnn
ſuglun deno len,
Teſinhunre eſen:
Tetrmrdliins N
((ar Chicllnn
tun Nniikets,

i,
neank gime

woghe nunt,,

ONI

Uhel.
DL NiUI

1N⸗

e CNrdttl,A
ſronpetonet

hium, gin r

n ek eumae;
e Clo, 1 teli
Cionitate Unt.
lumdenmi“
roce tu⸗
06.

Epiſtola. 293

pliſſimis erga me ſtudiis atque beneficiis tibi
operam meam ſtudiumque navare. Quam
mihi facultatem quum hic nec opinatus & im-
proviſus provinciæ caſus eripuit; tamen ut te
conſulem rempublicam pro tua dignitate geren-
tem videre poſſim, magnopere a te peto, ut
operam des, efficias, ne quid mihi fiat injuriæ,
neve quid temporis ad meum annuum munus
accedat. Quod ſi feceris, magnus ad tua pri-
ſtina erga me ſtudia cumulus accedet. A. U.
C. 702.

L. Xr. Ep. EII.

M. CICERO PROC. S. D. C. MAR-
CELLO COLLEGA.

Argumentum.

Cicero Marcello auguri de filii conſulatu
gratulatur.

Marcellum tuum conſulem factum, teque ea
lætitia affectum eſſe, quam maxime opta-
ſti, mirandum in modum gaudeo: idque cum
ipſius cauſa, tum quod te omnibus ſecundiſſi-
mis rebus digniſſimum judico. cujus erga me
ſingularem benevolentiam vel in labore meo,
vel in honore perſpexi: totam denique domum
veſtram vel ſalutis, vel dignitatis meæ ſtudio-
ſiſſimam cupidiſſimamque cognovi. Quare
gratum mihi feceris, ſi uxori tuæ juniæ, gra-
viſſimæ atque optimæ feminæ, meis verbis eris
T

3 gra-

294 Epiſtola.
gratulatus. A te id, quod ſueſti, peto ; me
abſentem diligas atque defendas. A. U. C. 702.
. L. XV. Ep. IX.
M. CICFERO PROGOS. S. D. M. MAR-
CELLO COs.

3

Argumentum.

M. Marcello gratulatur de fratre patrue-
le conſule facto: petitque, ut ipſi in
provincia ſuccedatur.

* & pietatis in tuos, & animi in rempubli-
cam, & clariſſimi atque optimi conſula-
tus, C. Marcello conſule facto, fructum cepiſ-
ſe, vehementer gaudeo. Non dubito, quid
præſentis ſentiant: nos quidem longinqui, &
à te ipſo miſſi in ultimas gentes, ad cœlum
mehercule tollimus veriſſimis ac juſtiſſimis lau=-
dibus. Nam cum te a pueritia tua unice di-
lexerim; tuque me in omni genere ſemper
ampliſſimum eſſe & volueris & judicaris: tum
hoc vel tuo facto, vel populi R. de te judicio,
multo acrius vehementiusque diligo; maxima-
que lætitia afficior, cum ab hominibus pruden-
tifſimis virisque optimis, omnibus dictis, fa-
Sis, ſtudiis, inſtitutis vel me tui ſimilem eſſe
audio, vel te mei. Unum vero ſi addis ad
rælariſſimas res conſulatus tui, ut aut mihi
Hecodat quam primum aliquis, aut ne quid
accedat temporis ad id, quod tu mihi & ſena-

1
eri⸗ 1
coinum, Aud

,denen lugli
On mit ten
npuuhmin i
ple nne⸗
olra NoAlr
ſten imnkn, Uo
4.1
pnln Cytut
NCCNDND
n

Cven Mock g
(Nerdete
INtis dis
ehoncet un
Colltletn

ugtteaatnili⸗
milgüintien
ſs nen e tifine-
tiß cctg k l⸗
Tlatr gente. lo⸗
rtehndllant
le, tal ſenin dh
enalen naint
Nt Reee ls
tione tenler⸗ 1e
rtlaunn s d
Aare, lumeſs

le,

Cefencg. 8
M.
Nn.
CNN e

I
„,

ente.

An 4 lee en
Ntigr nili

tun⸗

Anin inemn
Uvcnchun oondl
ledhn ſhenoent
en Waccüngan,
N Puten neert0
ling ensg Alr
Enkarſatlimin
1 Mentigtu ne
1Omni Enen en
teicſtenie
enlet te⸗
ugrtlignai
Nrbtonnis nt⸗
s, omtin ltig
elme milrier
Irhn n 11
Uums ti, NAn
1 Mgui⸗ nie
ol n e

Epiſtolæ. 295

tusconſulto & lege finiſti; omnia me per te
conſecutum, putabo. Cura, ut valeas, &
me abſentem diligas atque defendas.
Quæ mihi de Parthis nuntiata ſunt, quia
non putabam a me etiam nunc ſcribenda eſſe
publice; propterea ne pro familiaritate quidem
noſtra volui ad te ſcribere, ne, cum ad con-
ſulem ſcripſiſſem, publice viderer ſcripſiſſe.
A. U. C. 702.

Reſponſio ad Gratulatorias. L. IV. Ep. XIV.
M. CICERO S. D. CN. PLANCIO.
Argumentum.
Cicero Plancii gratulationi, & de re-
cuperata per Cæſarem dignitate, & de
nuptiis allis, dimiſſa Terentia, initis,
reſpondet: ſimul Plancium exulantem
conſolatur.

Binnas a te accepi litteras Corcyræ datas: qua-
rum alteris mihi gratulabare, quod audiſ-
ſes, meam me priſtinam dignitatem obtinere;
alteris dicebas te velle, quæ egiſſem, bene &
feliciter evenire. Ego autem, ſi dignitas eſt
bene de republica ſentire & bonis viris proba-
re, quod ſentias; obtineo dignitatem meam.
ſin autem in eo dignitas eſt, ſi, quod ſentias,
aut re efficere poſſis, aut denique libera ora-
tione defendere; ne veſtigium quidem ullum
eſt reliquum nobis dignitatis: agiturque præ-
clare, ſi nosmetipſos regere poſſumus, ut ea-
T 4 quæ

2 Epiſtolwa.

quæ partim jam adſlunt, partim impendent,
moderate feramus; quod eſt difficile in ejus-
modi bello, cujus exitus ex altera parte cædem
oſtentat, ex altera ſervitutem. Quo in peri-
culo nonnihil me conſolatur, cum recordor,
hæc me tum vidiſſe, cum ſecundas etiam res
noſtras, non modo adverſas, pertimeſcebam,
videbamque, quanto periculo de jure publico
diſceptaretur armis. Quibus ſi viciſſent ii,
ad quos ego pacis ſpe, non belli cupiditate ad-
duéctus acceſſeram; tamen intelligebam, & ira-
torum hominum, & cupidorum, & inſolen-
tium, quam crudelis eſſet futura victoria: ſin
autem victi eſſent, quantus interitus eſſet fu-
turus civium, partim ampliſſimorum, partim
etiam optimorum; qui me hæc prædicentem
atque oôptime conſulentem ſaluti ſuæ, male-
bant nimium timidum, quam ſatis prudentem
exiſtimari. Quod autem mihi de eo, quod
egerim, gratularis; te ita velle certo ſcio: ſed
ego tam miſero tempore nihil novi conſilii ce-
piſſem, niſi in reditu meo nihilo meliores res
domeſticas quam rempublicam offendiſſem.
Quibus enim, pro meis immortalibus benefi-
ciis, cariffſima mea ſalus & meæ fortunæ eſſe
debebant, cum propter eorum ſcelus nihil mi-
hi intra meos parietes tutum, nihil inſidiis va-
cuum viderem; novarum me neceſiitudinum
fidelitate contra veterum perfidiam munien-
dum putavi. Sed de noſtris rebus ſatis, vel
etiam nimium multa. De tuis, velim ut eo
ſis animo, quo debes eſſe, id eſt, ut ne Juis
tibi

EeTbi M⸗
mmuem mtfüe V
cclomit ſe 1
eriwegzeſeie
lenn n noe ie
ene EConl⸗

me, lon i
eir Kgict ee
Gisneguun lger

UI
(0W

Ce AMin.
DTTVAESSLVET

Sern
Wii, Ceckf
lCcetongffie
Düen cotlttn
Pamm iir
lolr di n
chli, egir nel
ſe ein glnien

r ertiveſän,
lnce iure ie
Ghuſ ieſſerh⸗
hbeſianiiuez.
mnelenmn Kir.
torun, & den.
flnnn ſicor: ſd
bPinering elet l⸗

eleceno
von codi
Uinlo melones
lum okenilen.
monibes beret⸗
Prr onnm e
rumbennuin 1
m, Winice,
me Meein
etfcim m
Pis tebls ſi⸗
tis, ſelnti
h ng

Epihtola. 297

tibi præcipue timendum putes. Si enim ſta-
tus erit aliquis civitatis, quicumque erit, te
omnium periculorum video expertem fore. nam
alteros tibi jam placatos eſſe intelligo, alteros
numquam iratos fuiſſe. De mea autem in te
voluntate ſic velim judices, me, quibuscum-
que rebus opus eſſe intelligam, quamquam vi-
deam, qui ſim hoc tempore & quid poſſim;
opera tamen & conſilio, ſtudio quidem certe,
rei, famæ, ſaluti tuæ præſto futurum. Tu
velim & quid agas, & quid acturum te putes,
facias me quam diligentiſſime certiorem. Va-
le. A. II. C. 707.

LITEK .
CONSOLATORIM.

Cic. ad Fam. L. IV. Ep. V.
SERVIUIS SUILPITIUIS M. T. C. S.

Argumentum.

Servius, Græciæ præfectus, audita Tul-
liæ Ciceronis filiæz morte, mœrentem

patrem conſolatur.

Poſteaquam mihi renunciatum eſt de obitu
Tulliæ, filiæ tuæ, ſane quam pro eo, ac
debui, graviter, moleſteque tuli, communem-
que eam calamitatem exiſtimavi. qui ſi iſtie
T 5 al⸗

298 Epiſtolæ.

affuiſſem, neque tibi defuiſſem, coramque
meum dolorem tibi declaraſſem. Etſi genus
hoc conſolationis (1) miſerum, atque acer-
bum eſt, propterea, quia per quos ea confieri
debet, propinquos ac familiares, ipſi pari mo-
leſtia aciunur, neque ſine lachrymis multis
id conari poſſunt; uti magis ipſi videantur alio-
rum conſolatione indigere, quam aliis poſſe
ſuum officium præſtare: tamen, quæ in præ-
ſentia in mentem mihi venerunt, decrevi bre-
Vi ad te perſcribere; non quo ea te fugere exi-
ſtimem, ſed quod forſitan dolore impeditus mi-
nus ea perſpicias. Quid eſt, quod tanto ope-
re te commoveat tuus dolor inteſtinus? cogi-
ta, quemadmodum adhuc fortuna nobiscum
egerit; ea nobis erepta eſſe, quæ hominibus
non minus, quam liberi, cara eſſe debent,
patriam, honeſtatem, dignitatem, honores
omnes. hoc uno incommodo addito, quid ad
dolorem adjungi potuit? aut qui non in illis
rebus exercitatus animus Callere jam debet, at-
que omnia minoris exiſtimare? An illius vi⸗
cem, credo, doles? Quoties in eam cogitatio-
nem neceſſe eſt & tu veneris, & nos ſæpe in-
cidimus, hiſce temporibus non peſſime cum iĩis
eſſe actum, quibus ſine dolore licitum eſt mor-
tem cum vita commutare? Quid autem fuit,
quod illam hoc tempore ad vivendum magno-
pere invitare poſſet? quæ res? quæ ſpes? quod
animi ſolatium? UIt cum aliquo adoleſcente
primario conjunéta ætatem gereret? licitum et
tib1„

(*) Beng. mirum, fremd, ſeltſam.

4

ötetcn ian
enerun tilte,
unommirt
er ſee un
p,luumm ſült
ſe tene oen
n n d
is ian i)
o Melds, un
fen almel
m ui e eixſ⸗
1 Cre mini wn
rnemlit mtbie
eren ke thi thlten
Mnten, m d
nignen crnire
ete. Mwe ent!
Dkeons, ſuid⸗
Clolan tenpore t
Mroſften Elintr
6pomer nerun ſoa
Inrliinhnune,
Maritset, gunn
t,mumn en
n mendt Nine
Wunils hanire
Mlwnitinen
Enmnd. Hcriten
Fir Orfinikte
Lanng einnt 1

ur

e, deg
hren

gun m

l

mnen gur in ,

Vrun tegerin,

1ar i i
Aler in ele,
n! A Mis i
AN i⸗
rekenmekna
Qtuen DH
Wheum ne,

Slqſ

Epiftolæ. 299

tibi, credo, pro tua dignitate ex hac juven-
tute generum deligere, cujus fidei liberos tuos
te tuto committere putares. An, ut ea libe-
ros ex ſeſe pararet; quos cum florentes vide-
ret, lætaretur? qui rem, a parente traditam,
per ſe tenere poſſent? honores ordinatim pe-
tituri eſſent, in republica in amicorum nego-
tiis, libertate ſua (*) uti? Quid horum fuit,
quod non prius, quam datum eſt, ademtum
ſit? At vero malum eſt, liberos amittere. ma-
lum; niſi hoc pejus ſit, hæc ſufferre & perpe-
ti. Quæ res mihi non mediocrem conſolatio-
nem attulit, volo tibi commemorare; ſi forte
eadem res tibi dolorem minuere poſſic. Ex
Aſia rediens, cum ab Ægina Megaram verſus
navigarem, cœpi regiones circumcirca proſpi-
cere. Poſt me erat Ægina, ante Megara, dex-
tra Piræeus, ſiniſtra Corinthus: quæ oppida
quodam tempore florentiſſima fuerunt; nunc
proſtrata & diruta ante oculos jacent. Cœpi
egomet mecum ſic cogitare: Hem, nos ho-
munculi indignamur, ſi quis noſtrum interiit,
aut oceiſus eſt, quorum vita brevior eſſe de-
bet; cum uno loco tot oppidûm cadavera pro-
jecta jacent? Visne tu te, Servi, cohibere,
& meminiſſe hominem te eſſe natum? Crede
mihi, cogitatione ea non mediocriter ſum con-
firmatus. Hoc idem, ſi tibi videtur, fac ante
oculos tibi proponas. Modo uno tempore tot
viri clariſſimi interierunt; de imperio præterea
tanta diminutio facta eſt; omnes provinciæ
Lon⸗

(*) repete, poſſent.

300 Epißolæ.

conquaſſatæ ſunt; in unius mulierculæ animu-
la ſi jactura facta eſt, tanto opere commo-
veris? quæ ſi hoc tempore non ſuum diem
obiiſſet, paucis poſt annis tamen ei moriendum
fuit; quoniam homo nata fuerat. Etiam tu
ab hiſce rebus animum ad cogitationem tuam
avoca, atque ea potius reminiſcere, quæ di-
gna tua perſona ſunt: illam, quamdiu ei opus
fuerit, vixiſſe, una cum republica fuiſſe, te
atrem ſuum prætorem, conſulem, augurem
vidiſſe, adoleſcentibus primariis nuptam fuil-
ſe, omnibus bonis prope perfunctam eſſe; cum
respublica occideret, vita exceſſiſſe. Quid
eſt, quod tu, aut illa, cum fortuna hoc nomi-
ne queri poſſitis? Denique noli te obliviſci Ci-
ceronem eſſe, & eum, qui aliis conſueris præ-
cipere, & dare conſilium: neque imitare ma-
los medicos, qui in alienis morbis profitentur
tenere ſe medicinæ ſcientiam, ipli ſe curare
non poſſunt; ſed potius, quæ aliis tute præci-
pere ſoles, ea tute tibi ſubjice, atque apud ani-
mum propone. Nullus dolor eſt, quem non
longinquitas temporis minuat ac molliat: hoe
te exſpectare tempus, tibi turpe eſt, ac non ei
rei ſapientia tua te occurrere. Quod ſi qui
etiam inferis ſenſus eſt, qui illius in te amor
fuit pietasque in omnes ſuos, hoc certe illa te
facere non vult. Da hoc illi mortuæ; da cæ-
teris amicis ac familiaribus, qui tuo dolore mœ-
rent: da patriæ, ut ſi qua in re opus ſit, ope-
ra & conſilio tuo uti poſſit. Denique quoniam
in eam fortunam devenimus, ut etiam huic
IeI

1
—
s Gtwiennmn-
enſent
, Plarame Aki
5 denr
tiden un 0
oc unum tppßl⸗
timm Apons ken

Ene nmm, MS
Gen uptei bee an
elntoſue te Ain
Guun Ceberte
nioos ſuthes nee
6e Cokad ne mn
en mimd ele nnon
Gr rantur, Olenmn
ühhen, Ceridken
.

ponſatpr
N CCN
30 Veno, Nrih t
gullon alig
Nebn nr ifiemk
Eore ANle icſeni
limnilidii
Kaaſchiki, ae
Iun Cnſclantd
CClornadinti, 5
chis uil
Lellnuzt aeri
lum tlen an
Ukaret ſhne g

—
Imlenlle in
men . .
NNEm
leiſt Hint
pkatopenun
guumcincitn
nlle fuile,
flen Anren
unb mpem i.
Kncknmeſezenn
eellle. (ui
rumboooni.
I nii.
Abcnheisnre⸗
Negkintmenn
6 rotbs Nenent
tun, kont
Cle Nötrpen
g MMleahi
Grel, guen uu
ar noliri e
hetkt,om 4
. ( 5
Uinte amel
hetat int
nonn; hh
u mmtluen
nre glti⸗
Denigietue
In eimn

6

Epiſtol. 301

rei nobis ſerviendum ſit; noli committere, ut
quisquam te putet non tam filiam, quam rei-
publicæ tempora, & aliorum victoriam, luge-
re. Plura me ad te de hac re ſeribere pudet,
ne videar prudentiæ tuæ diffidere: quare, ſi
hoc unum propoſuero, finem faciam ſeribendi.
Vidimus aliquoties ſecundam pulcherrime te
ferre fortunam, magnamque ex ea re te lau-
dem adipiſci: fac aliquando intelligamus, ad-
verſam quogque te æque ferre poſſe, neque id
majus, quam debeat, tibi onus videri; ne ex
omnibus virtutibus hæc una tibi videatur de-
eſſe. Quod ad me attinet, cum te tranquillio-
rem animo eſſe cognoro, de iis rebus, quæ
hic geruntur, quemadmodumque ſe provin-
cia habeat, certiorem faciam. Vale. A. U.
C. 708.
Keſponſio ad priores. L. IV. Ep. VI.
M. CICERO S. D. SER. SULPIIIO.

Eso vero, Servi, vellem ut ſcribis, in meo
graviſſimo caſu affuiſſes. Quantum enim
præſens me adjuvare potueris, & conſolando
& prope æque dolendo, facile ex eo intelligo,
quod litteris lectis aliquantum acquievi. Nam
& ea ſcripſſti, quæ levare luétum poſſent; &
in me conſolando non mediocrem ipſe animi
dolorem adhibuiſti. Servius tamen tuus omni-
bus officiis, quæ illi tempori tribui potuerunt,
declaravit, & quanti ipſe me faceret, & quam
ſuum talem erga me animum tibi gratum
putaret fore: cujus officia jucundiora ſcilicet
ſæpe

5

302 Epiſtolaæ.

ſæpe mihi fuerint, nunquam tamen gratiora.
Me autem non oratio tua ſolum & ſocietas
pæne ægritudinis, ſed etiam auctoritas conſo-
latur. Turpe enim eſſe exiſtimo, me non ita
ferre caſum meum, ut tu tali ſapientia prædi-
tus ferendum putas. Sed opprimor interdum,
& vix reſiſto dolori; quod ea me ſolatia defi-
ciunt, quæ ceteris, quorum mihi exempla
propono ſimili in fortuna non defuerunt. Nam
& Q Maximus, qui filium conſalarem, cla-
rum virum & magnis rebus geſtis (*) amiſit,
& L. Paullus, qui duo ſeptem diebus, & ve-
ſter Gallus, & M. Cato, qui ſummo ingenio,
ſumma virtute filium perdidit, iis temporibus
fuerunt, ut eorum luctum ipſorum dignitas
conſolaretur ea, quam ex republica conſeque-
bantur. Mihi autem, amiſſis ornamentis iis,
quæ ipſe commemoras, quæque eram maxi-
mis laboribus adeptus, unum manebat illud
ſolatium, quod ereptum eſt. Non amicorum

negotiis, non reipublicæ procuratione, im-

pediebantur cogitationes meæ; nihil in foro
agere libebat; adſpicere curiam non poteram:
exiſtimabam, id quod erat, omnes me & in-
duſtri? meæ fructus & fortunæ perdidiſſe.
Sed, cum cogitarem, hæc mihi tecum & cum
quibusdam eſſe communia; & cum frangerem
jam ipſe me, cogeremque illa ferre toleranter:
habebam quo confugerem, ubi conquieſcerem,
cujus in ſermone & ſuavitate omnes curas dolo-
resque deponerem. Nunc autem hoc tam gra⸗

(*) adverſus Hannibaiem.

ee eüm ii
wn keclllthil
11 vepubl Iekn
Eeinet e
cicam anigeſ
Cglieſn
vod teremdoten
ſo,Nrum Conl
Piounroltlca. Co
ine uun Nimm
tlafenirolpurt
ulnskemomman
Eerhm nun Ufen
m anlinnne.
kaniseragtdan
um, W mnte Cunn
ione nods kadar
Nod d wMum
Nlentum, Cnrnt
erſerile nita),
micluni (w⸗
ter lkerung, n
1i n Mem
Chenfmocielent

(e.olhn
CCLNN.

titino n
tali ſhienig
Coprimorimte
lane Llti
un uuni elent
Dhiknerunt. N
n mſien d
Uelslcſeniit
len lehis, Kde
iſinnoitenn
l i enponhu
n mn eenis
imtän mene.
tllsccmmuris,
OCeins eum nat
Unum muretitͤk
. Mor amuum
orurntöte, ir
er, Mhn
m w orum
mni ne i

itnrennm Eonn
lkeenen
ubl Cglelet⸗

EonmcI
zltenko⸗ w

Epiſtolg. 303

vi vulnere etiam illa, quæ conſanuiſſe vide-
bantur, recrudeſcunt. Non enim, ut tum
me a republica mœſtum domus excipiebat,
quæ levaret; ſic nunc domo mœrens ad rem-
publicam confugere poſſum, ut in ejus bonis
acquieſcam. Itaque & domo abſum & foro;
quod nec eum dolorem, quem a republica ca-
pio, domus jam conſolari poteſt, nec dome-
ſticum respublica. Quo magis te exſpecto, teque
videre quam primum cupio. Major mihi le-
vatio afferri nulla poteſt, quam conjunctio con-
ſuetudinis ſermonumque noſtrorum: quamquam
ſperabam, tuum adventum (ſic enim audie-
bam) appropinquare. Ego autem cum multis
de cauſis te exopto quam primum videre; tum
etiam, ut ante commentemur inter nos, qua
ratione nobis traducendum ſit hoc tempus:
quod eſt totum ad unius voluntatem accom-
modandum, & prudentis, & liberalis, & (ut
perſpexiſſe videor) nec a me alieni, & tibi
amiciſſimi. Quod cum ita ſit, magnæ eſt ta-
men deliberationis, quæ ratio ſit ineunda no-
bis, non agendi aliquid, ſed illius conceſſu
& beneficio quieſcendi. Vale. A. II. C. 708.

Cic. ad Fam. L. E. Ep. XVIII.
CICERO S. D. T. FADIO.
Argumentim.
Titum Fadium exulem conſolatur.
Et ſi egomet, qui te conſolari cupio, conſo⸗

— landus ipſe ſum; propterea quod nullam
vem

(*) Caſaris.

304 Epiſtola.

rem gravius tuli jamdiu, quam incommodum
tuum: tamen te magnopere non hortor ſolum,
ſed etiam, pro amore noſtro, rogo atque oro,

te colligas, virumque præbeas, &, qua con-

ditione omnes homines & quibus temporibus
nati ſumus, cogites. Plus tibi virtus tua de-
dit, quam fortuna abſtulit: propterea quod
adeptus es, quod non multi homines novi;
amiſiſti, quæ plurimi homines nobiliſſimi. Ea
denique videtur conditio impendere legum,
judiciorum, temporum, ut optime actum cum
eo videatur eſſe, qui quam leviſſima pœna ab
hac republica diſceſſerit. Tu vero, qui & for-
tunas & liberos habeas, & nos ceterosque ne-
ceſſitudine & benevolentia tecum conjunctifſi-
mos; quumque magnam facultatem ſis habitu-
rus, nobiscum & cum omnibus tuis vivendi;
& cum unum ſit judicium ex tam multis, quod
reprehendatur, ut quod una ſententia, eaque
dubia, potentiæ alicujus (*) condonatum exiſti-
metur: omnibus his de cauſis debes iſtam mole-
ſtiam quam leniſſime ferre. Meus animus erit
in te liberosque tuos ſemper, quem tu eſſe vis,
& qui eſſe debet. A. I. C. 701. vel 702.

Reſponſio ad Conſolatorias. L. V. Ep. XIII.
M. C. S. D. L. LICCEIO. Q F.
Argumentum.
Cum gratiarum actione ſignificat, ſe bi-
narum literarum conſolatione valde
eſſe erectum.

Quam-

(*) Pompeji.

1
—
acont
Onl geniius
teneſcletihi
umen Umkheck
inutncen, uit
ortennenen, ulh
anetumunmndle
len kuen apente
MAinkellee,
Armnle fidendi ſp
Cogtaio cummt
Eleenmn peniu ne
eCuumnkananſtel
n trldn we
1i ie, Kid k
E, WMhdimane n
leyins Gcendan
Gun ſum, ſl ein
Uihl miti ele pon
0d corſhnclmante
Auime chiihtra
Aum glit iminie
ninkefeigunr
limn urne doe⸗
n un kglan
Inlnktiviee
ee d
W inn
la gatni, nlinc
NeSin e iſones
etebler ⸗
n Nldr in
Um minng
ritnn
bertz en

4.

uuniron⸗
nemrot
Monton Clun

nnne 0,
i en.
Oliblg n
tihiri
Propterenge
i bomines n
nnhiltüi .
Unhentere lonn,
optime dunun
Pyimrn n
Nlen, lite.

Abunnlid l
n Enent, ant
coNtonaumnen
gehes ilunne⸗
Neus aninns ent
lentn Ee i
l er
Lhyn.
MC.
nlten t
lolntone i

Epiſtolz. 305

Quamquam ipſa conſolatio litterarum tuarum
mihi gratiſſima eſt; declarat enim ſum-
mam benevolentiam conjunctam pari pruden-
tia: tamen illum fructum ex his litteris vel
maximum cepi, quod te præclare res humanas
contemnentem, & optime contra fortunam
Paratum armatumque cognovi. Quam qui-
dem laudem lapientiæ ſtatuo eſſe maximam,
non aliunde pendere, nec extrinſecus aut bene
aut male vivendi ſuſpenſas habere rationes.
Quæ cogitatio cum mihi non omnino excidil-
ſet (etenim penitus inlederat), vi tamen tem-
eſtatum & concurſu calamitatum erat aliquan-
tum labefactata atque convulſa: cui te opitu-
lari & video, & id feciſſe etiam proximis lit-
teris, multumque profeciſſe ſentio. Itaque
hoc ſæpius dicendum, tibique non ſignifican-
dum lſolum, ſed etiam declarandum arbitror,
nihil mihi eſſe potuiſſe tuis litteris gratius.
Ad conſolandum autem cum illa valent, quæ
eleganter copioſeque collegiſti; tum nihil plus,
quam quod firmitudinem gravitatemque ani-
mi tui perſpexi, quam non imitari turpiſlſimum
exiſtimo. Itaque hoc etiam fortiorem me pu-
to, quam teipſum præceptorem fortitudinis;
quod tu mihi videre ſpem nonnullam habere,
hæc aliquando futura meliora. Caſus enim
gladiatorii, ſimilitudinesque ex, tum ratio-
nes in ea diſputatione a te collectæ, vetabant
me reipublicæ penitus diffidere. Itaque alte-
rum minus mirum, fortiorem te eſſe, cum
aliquid ſperes: alterum mirum, ſpe ulla teneri.
U

Qid

N

306 Epiſtolæ.
Quid eſt enim non ita affectum, ur id non de- III.
letum extinéctumque eſſe fateare? Circumſpice
omnia membra reipublicæ, quæ notifſima ſunt PIII
tibi, nullum reperies profecto, quod non fra-
Gum debilitatumve ſit. quæ perſequerer, ſi
aut melius ea viderem quam tu vides, aut
commemorare poſſem ſine dolore; quamquam eMN.

tuis monitis præceptiſque omnis eſt abjicien- .
dus dolor. Ergo & domeſtica feremus, ut 1NC
cenſes; & publica paullo etiam fortius fortaſ- c
ſe, quam tu ipſe, qui præcipis. Te enim ſpes de
aliqua conſolatur, ut ſcribis: nos erimus Ullionberipene
etiam in omnibus deſperatione fortes; ut tu uintettlyel
tamen idem & hortaris & præcipis. Das enin
mihi jucundas recordationes conſcientiæ noſtræ lta Ctid
rerumque earum, quas, te in primis auétore, Oii M vmuum
geſſimus. Præſtitimus enim patriæ non minus n mind mll,
certe, quam debuimus: plus profecto, quam mfännmiitih
eſt ab animo cujusquam aut conſilio hominis ni; Nergiug ufe
poſtulatum. Ignoſces mihi de me ipſo aliquid isihi gj, Ece
prædicanti. quarum enim tu rerum cogitatione ii Planiin
nos levare ægritudine voluiſti, earum etiam Quum ſnne amm,
commemoratione lenimur. Itaque, ut mo- imm uminmnrn
nes, quantum potero, me ab omnibus mole- feh I thilir,
ſtiis & angoribus abducam; transferamque ani- in Nme ni
mum ad ea, quibus ſecundæ res ornantur, ad- au un Oratonen
verlæ adjuvantur, tecumque & ero tantum, uiselethin g
quantum patietur utriuſque ætas & valitudo; k inum
& ſi eſſe una minus poterimus, quam vole- Polunng, en
mus, animorum tamen conjunétione, iiſdem ſmmshiii
ſtudiis ita fruemur, ut numquam non una eſſe Elinen an

videamur. A. I. C. 708. li. eſtiungti

Olne: gune
Unni el abls
Nien ktemg,t
Alminin urnn
e lamns
bö: mns aims
ne ites, I
rhs Dwenmn
ſcentenoltrr
Kinginsudore,
inpma mans
Ps Acktm
At conſio ened
& ne n Anit
Eemmntnir
, emum enun
lule, ar ⸗
Ronpibos wol⸗
tcknnlen⸗
2öCnatk,:—
e Kad tunm,
Etö NI,
imos, Jun,
pfuniae, le
Mlan u

Epiſtol. 307
LIIER.
PEIIIORIME.

☚ ,—

Cic. ad Fam. L. V. Ep. I.
M. C. S. D. Q. M ETELLO COS.

Argumentum.

Exul implorat opem conſulis, & memo-
riam beneficii pollicetur.

Litteræ .fratris, & T. Pomponii neceſſa-
rii mei tantum ſpei dederant, ut in te
non minus auxilii, quam in tuo collega mihi
conſtitutum fuerit. itaque litteras ad te ſtatim
miſi; per quas, ut fortuna poſtulabat, & gra-
tias tibi egi, & de reliquo tempore auxililum
petii. Poſtea mihi non tam meorum litteræ,
quam ſermones eorum, qui hac iter faciebant,
animum tuum immutatum ſignificabant: quæ
res fecit, ut tibi litteris obſtrepere non aude-
rem. Nunc mihi Quintus frater meus mitiſſi-
mam tuam orationem, quam in ſenatu ha-
buiſſes, perſcripſit: qua inductus ad te ſcribe-
re ſum conatus; & abs te, quantum tua fert
yoluntas, peto quæſoque, ut tuos mecum
ſerves potius, quam propter arrogantem cru-
delitatem tuorum me oppugnes. Tu tuas ini-
micitias ut reipublicæ donares, te viciſti; alie-
U 2 nas

308 ⸗ Epiſtolæ.

nas ut contra rempublicam confirmes, abduce-

ris? Quod ſi mihi tua clementia opem tuleris;
omnibus in rebus me fore in tua poteſtate, ti-

bi confirmo: ſin mihi neque magiſtratum, ne-
que ſenatum, neque populum auxiliari, pro-
pter eam vim, quæ me cum republica vicit, li-
cuerit; vide, ne, cum velis revocare tempus
omnium reſervandorum, cum qui ſervetur non
erit, non poſſis. Vale. A. U. C. 696.

Cic. ad Fam. L. XIII. Ep. E.
CICERO S. D. VALERIO LEG.

1 Argumentum.

Rogat, ne Curtius Senator ex agro ſuo
moveatur.

Non moleſte fero, eam neceſſitudinem, quæ
mihi tecum eſt, notam eſſe quam pluri=
mis; neque tamen ob eam cauſam (quod tu
optime exiſtimare potes) te impediri, quo mi-
nus ſuſceptum negotium, pro tua fide & dili-
gentia, ex voluntate Cæſaris, qui tibi rem
magnam difficilemque commiſit, gerere poſſis.
Nam cum multi a me petant multa, quod de
tua erga me voluntate non dubitent; non com-
mitto, ut ambitione mea conturbem officium
tuum. C. Curtio ab ineunte ætate fami-
liariſſime ſum uſus. ejus & Sullani temporis in-
juſtiſſima calamitate dolui: & cum iis, qui ſi-
milem injuriam acceperant, amiſſis omnibus
fortunis,

—
n leditus in
Nmen cOncell
ii. Ben

3 cOotulſea. 1
ir in Eun er,
la delclirtn i,
Cünmuen eh,
0eie, Mroren e
penty el er,

Unn, eum noſelh /
nr ke Elniini
te e ſibee, e en
le ten, guam g
Imfen modun
un Wrseler gin
1, C.Cnid e

M) gud lle per

Uere dhs te. Hoet
imngo ,l

lialictinn
AIIVrg e

Nue derre
8. Matcre,
an
1..

.
—
cateri
ntnlſtil, t.
ſe ugſter e,
lun Alle n.
eublcn ſ.
Eteſennt
ngliſeretnin
Gb.

hr.
NlOLNC.

8

n dun

keeltutien,
n ele gim er
Callan (gnan
Mpenii, gio N.
tutlk ⸗
Ilittl ten

niln, nad e
Cdrerzwondr⸗
Mnten Ofin
note eke 6
hciteroni
Koun ift
mls us
N

Epiſtola. 309

fortunis, reditus tamen in patriam voluntate
omnium concedi videretur, adjutor incolumi-
tatis fui. Is habet in Volaterrano poſſeſſio-
nem, cum in eam tamquam e naufragio reli-
quias contuliſſet. Hoc autem tempore eum
Cæſar in ſenatum legit; quem ordinem ille,
iſta poſſeſſione amiſſa, tueri vix poteſt. Gra-
viſſimum autem eſt, cum ſuperior factus ſit
ordine, inferiorem eſſe fortuna: minimeque
convenit, ex eo agro, qui Cælaris juſſu divi-
datur, eum moveri, qui Cæſaris beneficio ſe-
nator ſit. Sed mihi minus libet multa de æqui-
tate rei ſcribere, ne cauſa potius apud te va-
luiſſe videar; quam gratia. Quamobrem te
in majorem modum rogo, ut C. Qurtii rem
meam putes eſſe: quidquid mea cauſa faceres,
ut, id C. Curtii cauſa cum feceris, exiſti-
mes, quod ille per me habuerit, id me ha-
bere abs te. Hoc te vehementer etiam atque
etiam rogo. A. U. C. 708.

Reſponſio od petitorias. L. V. Ep. N.
VATINIIS CICERONIL SHOS.

Argimentum.
Reſpondet deprecationi cuidam Cicero-
nis: rogatque, ut cauſam ejus de ſup-
plicatione agat.
§ V. B. E. E. Q. V. De Dionyſio tuo adhuc

nihil extrico: & eo minus, quod me frigus
U 3 Dal-

310 Epiſtolæ.

Dalmaticum, quod illinc ejecit, etiam hic re- WR/
frigeravit. ſed tamen non deſiſtam, quin il- tcihlglin
lum aliquando eruam. Sed tamen omnia mi Eumd,
dura imperas. De Catilio neſcio quid ad me n inſenl n
ſcripſiſti deprecationis diligentiſſimæ. apage te ln i
cum noſtro Sexto Servilio: nam mehercule ego Dummnn
quoque illum amo. Sed hujuscemodi vos nmnch
clientes, hujusmodi cauſas recipitis? hominem mn uni u
unum omnium crudeliſſimum, qui tot inge- mmithuunni
nuos, matresfamilias, cives R. occidit, arri- mm an gunen
pPuit, diſperdidit, regiones vaſtavit? Simius meum: Migen
non femiſſis homo contra me arma tulit, & nnm kim ’
eum bello cepi. Sed tamen, mi Cicero, quid m muns ut
facere poſſum? omnia mehercule cupio, quæ (alm um (ul⸗
tu mi imperas. meam animadverſionem & ns nis Eiel
ſupplicium, quo uſurus eram in eum, quem im, WIinen t
cepiſſem, remitto tibi & condono. Quid illis WR DrNe

reſpondere poſſum, qui ſua bona direpta, na-
ves expugnatas, fratres, liberos, parentes oc-
ciſos, actiones expoſtulant? Si mehercules Ap- 11

pii os haberem, in cujus locum ſuffectus ſum, CNMIIVE.
tamen hoc fuſtinere von poſſem. Quid ergo Mk
eſt? faciam omnia ſedulo, quæ te ſciam velle. O. Illannmm
Defenditur a Q Voluſio tuo diſcipulo, fſi forte ſbt
ea res poterit adverſarios fugare. in eo maxime GQedt nin,
ſpes eſt. Nos, fi quid erit iſtic opus, defen- Aminm'u
des. Cæſar adhuc mi injuriam facit, de meis l bib W dn
ſupplicationibus & rebus geſtis Dalmaticis ad- Nl nntiin i
hue non refert: quaſi vero non juſtiſſimi trium- nſfins meil
phi in Dalmatia res geſſerim. Nam ſi hoc ex- Glid Egute
ſpectandum eſt, dum totum bellum conficiam, Nec meiſcig n
viginti oppida ſunt Dalmatiæ antiqua; quæ int en guinm a
ibi

n⸗

—
ejecit ein i

J kid gi
E. tanen,

neſtoel,
entfin .
Ilim Deimtide
Abicentz

Nehits; HOHN

n, gni tor i
Lorict, n,
s Ulint, Enin
e AMa nlt,
bniCicen,
Cale anid, e
nathetlonen
am nen en
tNmn. Qlils
inbudiei⸗
lbenm, mnnie
,mtgalt
cun alkegiz in
Nlen. (ud en
e te n ele
Clinbyſtn:
are nen mue
thons, Gr
Füntt, uns
lülnniti⸗
oNſllinine⸗
Pbehhmartn
e u

Epiſtolc. 1* 311

ſibi alciverunt, amplius ſexaginta: hæc nili

omnia expugno, ſi mihi ſupplicationes non de-
cernuntur, longe alia conditione ego ſum, ac
ceteri imperatores⸗-
Ego poſt ſupplicationes mihi decretas in
Dalmatiam profectus ſum: ſex oppida vi op-
pugnando cepi: unum hoc, quod erat maxi-
mum, quater a me jam captum. quatuor enim
turris & quatuor muros cepi, & arcem eorum
totam: ex qua me nives, frigora, imbres de-
truſerunt; indigneque, mi Cicero, oppidum
captum & bellum jam confectum relinquere
ſum coactus. Quare te rogo, ſi opus erit, ad
Cæſarem meam cauſam agas, meque tibi in
omnis partes defendendum putes; hoc exiſti⸗
mans, neminem te tui amantiorem habere.
Vale. Dat N. Dec. Narona. A. I. C. 708.

ℳ *½ 7* ℳ* *
„* * :* *

L. X. Ep. XCVII.
C. PLINIUS TRAIANO IMP. S.

De Chriſtianorum rebus accurate per-
ſcribit.
Jolenne eſt mihi, Domine, omnia, de qui-
bus dubito, ad te referre. Quis enim pot-
eſt melius vel cunctationem meam regere,
vel ignorantiam inſtruere? Cognitionibus de
Chriſtianis interfui numquam: ideo neſcio
quid & quatenus aut puniri ſoleat, aut quæri.
Nec mediocriter hæſitavi, ſitne aliquod diſcri-
men ætatum, an quamlibet teneri nihil a robu-
U 4 ſtio⸗

312 W

ſtioribus differant: deturne pœnitentiæ venia 1
an ei, qui omnino Chriſtianus fuit, deſiſſe
non proſit? nomen ipſum, etiamſi flagitiis ca-
reat, an flagitia cohærentia nomini punianture
Interim in iis, qui ad me tanquam Chriſtiani
deferebantur, hunc ſum ſequutus modum.
Interrogavi ipſos, an eſſent Chriſtiani? confi-
tentes iterum ac tertio interrogavi, ſupplicium
minatus: perſeverantes duci juſſi. Neque
enim dubitabam, qualecunque eſſet, quod fa-
terentur, pervicaciam certe, & inflexibilem
obſtinationem debere puniri. Fuerunt alii ſi-
milis amentiæ: quos, quia cives Romani
erant, adnotavi in urbem remittendos; mox
ipſo tractu, ut fieri ſolet, diffundente ſe cri-
mine, plures ſpecies inciderunt. Propoſitus
eſt libellus ſine auctore, multorum nomina con-
tinens, qui negarent ſe eſſe Chriſtianos, aut
fuiſſe, quum, præeunte me, deos appellarent,
& imagini tuæx, quam propter hoc juſſeram
cum ſimulacris numinum adferri, thure ac vi-
no ſupplicarent, præterea maledicerent Ohri-
ſto: quorum nihil cogi poſſe dicuntur, qui
ſunt revera Chriſtiani. Ergo dimittendos pu-
tavi. Alii ab indice nominati, eſſe ſe Chriſtia-
nos dixerunt, & mox negaverunt: fuiſſe qui-
dem, ſed deſiſſe, quidam ante triennium, qui-
dam ante plures annos, non nemo etiam ante
viginti quinque. Omnes & imaginem tuam,
deorumque ſimulacra venerati ſunt; ii & Chri-
ſto maledixerunt. Adfirmabant autem, hanc
fuiſſe ſummam vel culpæ ſuæ, vel erroris,
quod

(n

Nen lt
te: onmen
6 cnn Alidl

6.
,lre Ninley e
ee iins,

eirine Mert

Innr, ſn

eulis,u
ige arnnli
Untumtunend
teſle olel
mm mundnen mute
o meß neſn
Dclis, Ar nniſt⸗
Aletſei, Eerdnrn
Auodimweni,
Linmcdücam,
AcohlMendum te
RW Cgn onn
Dericluntum nun
Etatis, omniordl
canmr inenaun
Ole enn aniars:
Allt gni ſhettit
emn et nr di
nſts onln
Dlteſſe celehrr

teimi Kheih n
Awarnn Ame ut
gr tileckn
emencgnialt i⸗

Dirorikrin

UI

) Die Gominta

Eyuven

Chrihuni

nin; Gipkin

du N
Tnecke, ad .
1t, Kitkrhien
Henmt iü
1a Cies Nong
nitentde, no
nben bect.
n. Drpotus
Honmunmunr.
Ee Cnline,
cenelney
Uer oe mn
feni theerti
Neliernr .
dounmn, Chi
nirentes u⸗
eeſ .
enmn tüld ⸗

te Ranium, d.
nenn ciame
imugren ur
tiſmzi
ant zen,
ſer, Ne

R
3

quod eſſent ſoliti ſtato die (*) ante lucem
convenire: carmenque Chriſto, quaſi Deo,
dicere ſecum invicem: ſeque ſacramento, non
in ſeelus aliquod, olſtringere, ſed ne furta, ne
latrocinia, ne adulteria committerent, ne fidem
Jallerent, ne depoſitum appellati abnegarent:
quibus peractis, morem ſibi diſcedendi fuiſſe,
rurſusque coeundi ad capiendum cibum, (*)
promiſcuum tamen & innoxium: quod ipſum
facere deſiſſe poſt edictum meum, quo ſecun-
dum mandata tua hetærias (**) eſſe vetueram.
Quo magis neceſſariaum credidi, ex duabus
ancillis, quæ miniſtræ (†) dicebantur, quid
eſſet veri, & per tormenta quærere. Sed ni-
hil aliud inveni, quam ſuperſtitionem pravam
& immodicam, ideoque, dilata cognitione,
ad conſulendum te decurri. Viſa eſt enim mi-
hi res digna conſultatione, maxime propter
periclitantium numerum. Multi enim omnis
ætatis, omnis ordinis, utriusque ſexus etiam,
vocantur in periculum, & vocabuntur. Ne-
que enim civitates tantum, ſed vicos etiam
atque agros ſuperſtitionis iſtius contagio per-
vagata eſt: quæ videtur ſiſti & corrigi poſſe.
Certe ſatis conſtat, prope jam deſolata tem-
pla cœpiſſe celebrari, & ſacra ſolennia, diu in-
termiſſa, repeti, paſſimque venire victimas,
quarum adhuc rariſſimus emtor inveniebatur.
Ex quo facile eſt opinari, quæ turba hominum
emendari poſſit, ſi fiat pœnitentiæ locus.
* Die dominica. (**) Agapas. (**) Conventicula.
(Diaconiſſæ ſacris mulierum miniſteriis caſte præfectæ.

314 Epiſtole.
TRAJANUS PLINIO S.

ctum, quem debuiſti, mi Secunde, in ex-
cutiendis cauſis eorum, qui Chriſtiani ad
te delati fuerant, ſequutus es. Neque enim
in univerſum aliquid, quod quaſi certam for-
mam habeat, conſtitui poteſt. Conquirendi
non ſunt: ſi deferantur & arguantur, punien-
di ſunt: ita tamen, ut, qui nogaverit ſe Chri-
ſtianum eſſe, idque re ipſa manifeſtum fecerit,
id eſt, ſupplicando diis noſtris, quamvis ſu-
ſpectus in præteritum fuerit, veniam ex pœni-
tentia impetret. Sine auctore vero propoſiti
libelli (in) nullo crimine locum habere debent.
Nam & peſſimi exempli, nec noſtri ſæculi eſt.

Lil. IX. Ep. XXXIII.
C. PLINIUS CANINIO SHO S.

Mira de Hipponenſi Delphino narrat.

ncidi in materiam veram, ſed ſimillimam fi-
*dtæ, dignamque iſto lIætiſſimo, altiſſi no,
planeque poetico ingenio. Incidi autem, dum
ſuper cœnam varia miracula hinc inde referun-
tur. Magna auctoris fides: tametſi quid poë-
tæ cum fide? Is tamen auctor, cui bene vel
hiſtoriam ſcripturus credidiſſes. Eſt in Africa
Hipponenſis colonia, mari proxima: adjacet
ei navigabile ſtagnum, ex quo, in modum flu-
minis, æſtuarium emergit, quod vice alterna,
prout æſtus aut repreflit aut impulit, nunc
infertur mari, nunc redditur ſtagno. Omnis
10

as Nſenc .
itedio nn,
An Wosle
ve vt Is Il n
etunir fiſſil
Uterion tehet:
ne retele ue

1
ir, irend

ſinr, nehnntenn
Gm wol elitat
ANllldng. Hpt)
Cmte Onle, N
Melin Nſient
e. Dolhed de
ue, Kn gud
i Wer M e
Torind 10 tenpi⸗
Hugt le cun ex
Vitet, keyllet,
Orbes ilan en
Dor eo, kegin
Nlnis ni, fnn
ur, E doden
timg ſemeden
1hin tpernen
maeett,
30, knnd keen
Putn mmetite⸗
tar. Hinn ⸗
nee mn di m
Portunts nun

— Epiſtola. 315

EIN . . . — .
hic ætas piſcandi, navigandi, atque etiam na-
n den e tandi ſtudio tenetur; maxime puerorum, quos
1 gie otium ludusque ſollicitat. His gloria & vir-
S. n tus, altiſſime provehi: victor ille, qui longiſſi-
Cguſ ceni. me ut litus, ita ſimul nantes, reliquit. Hoc
tel. Coe, certamine puer quidam, audentior ceteris, in
tnunmnr, N ulteriora tendebat: Delphinus occurrit, &
innentt nunc præcedere puerum, nunc ſequi, nunc
nnidinkeg. Lircuire, poſtremo ſubire, deponere, iterum
Ats, Amti b ſubire, trepidantemque perferre primum in al-
rinen dum: mox flectit ad littus, redditque terræ &
Mr ed N qualibus. Serpit per coloniam fama: con-
nitheeden, Currere omnes, ipſum puerum tamquam mi-
ltinA. raculum adſpicere, interrogare, audire, nar-
rare. Poſtero die obſident littus, proſpectant
II mare, & ſi quid eſt mari ſimile. Natant pue-
ri: inter hos ille, ſed cautius. Delphinus

rurſus ad tempus, rurſus ad puerum venit.
Nohnntert Fugit ille cum ceteris. Delphinus, quaſi in-
vitet, revocet, exſilit, mergitur, variosque
ifnim, orbes implicat expeditque. Hoc altero die,
Inm, A, hoc tertio, hoc pluribus, donec homines, in-
euendn nutritos mari, fubiret timendi pudor: acce-
eilenten dunt, & adludunt, & appellant, tangunt
N id. etiam, pertrectantque præbentem. Crelcit
rtiden N audacia experimento. Maxime puer, qui pri-
e N n N mus expertus eſt, adnatat natanti, inſilit ter-
Nruim 1le go, fertur referturque, agnoſci ſe, amari
o,ummtu; putat, amat ipſe: neuter timet, neuter time-
Aualfiein tur. Hujus fiducia manſuetudo illius augetur:
n Gnpli, nec non alii pueri dextra lævaque ſimul eunt
tun 4 hortantes monentesque. Ibat una (id quoque

mirum)

316 Epiſtola.

mirum) Delphinus alius, tantum ſpectator &

comes. Nihil enim ſimile aut faciebat, aut

patiebatur: ſed alterum illum ducebat, redu-
cebat, ut puerum ceteri pueri. Incredibile
(tam verum tamen quam priora) Delphinum
geſtatorem colluſoremque puerorum in terram
quoque extrahi ſolitum, arenisque ſiccatum,
ubi incaluiſſet, in mare revolvi. Conſtat,
Octavium Avitum, legatum proconſulis, in
litus educto (? religione prava ſuperſudiſſe un-
guentum, cujus illum novitatem odoremque
in altum refugiſſe: nec niſi poſt multos dies vi-
ſum, languidum & mœſtum: mox, redditis
viribus, priorem laſciviam & ſolita miniſteria
repetiſſe. Confluebant ad ſpectaculum omnes
magiſtratus: quorum adventu, & mora modi-
ca; respublica novis ſumtibus atterebatur.
Poſtremo locus ipſe quietem ſuam ſecretumque
perdebat. Placuit occulte interfici, ad quod
coibatur. Hæc tu qua miſeratione, qua co-
pia deflebis, ornabis, attolles? Quamquam
non eſt opus affingas aliquid aut adſtruas: ſuffi-

cit, ne ea, quæ ſunt vera, minuantur. Vale.

Lil. II. Ep. V.
C. PLINIIS MACRO SUIOS.

Laus Plinii Majoris, ſive exemplum an-

tiquæ induſtriæ.

Pergratum eſt mihi, quod tam diligenter li-

bros avunculi mei lectitas, ut habere omnes

(*) Quia putarat, divinum quid eſſe in delphino.

velis,

werulli,
mdis

tun tti
cols oonh⸗

nr egleſti un

bur niituet, Ni

in N n Dor
hnier n
ibitum mn
Crnrir Ninii,
Gtmiis Elime h
6t,gumfnCermmn
ſuns. Altterin
pes lComn
I commenddd
Ele dwore O
WG) n Een Wuor
ni: gabed or
lt Eerſcct d
ib Nerone roriin,
lorun Eend ul
Cnlolnnͤerics een
Eibeg tag Nen
en Ons üſn
Mürüm nmi,
Wminn, mit
6) nn oconn
uſe; hllen
netun ent
ſtei balnihf
l ent

l

,

. At SB 4
lun cnete
Nlen ſah
Ptiog) en
Metorumilen
enbgne ſclt
oli. Coke
mſpwondle,
nnlnetlſe n
lgten Uenele
lnlscts
. Mor, jelcti
tlu niniten
PMpllmonnes
, Krunroc⸗.
inn wKetnmn
Numſenmne
erſei n
Gatine, gu
6) Qunder
rlnug,int⸗
gultue Ve

0 0 *
cnnhun

lan Unr
u hne⸗

1.1. le
r. in de e
ahnak⸗

Epiſtole. 317

velis, quærasque, qui ſint omnes. Fungar
indicis partibus: atque etiam, quo ſint ordine
ſeripti, notum tibi faciam: eſt enim hæc quo-
que ſtudioſis non injucunda cognitio. De ja-
eulatione equeſtri unus: hunc, quum præfe-
us alæ militaret, pari ingenio curaque com-
poſuit. De vita Pomponii Secundi duo, a
quo ſingulariter amatus, hoc memoriæ ami-
ci, quaſi debitum munus, exſolvit. Bellorum
Germaniæ viginti, quibus omnia, quæ cum
Germanis geſlimus bella, collegit. Inchoa-
vit, quum in Germania militaret, ſomnio mo-
nitus. Adſtitit enim quieſcenti Druſi Neronis
effigies, qui Germaniæ latiſſime victor ibi per-
iit: commendabat memoriam ſui, orabatque,
ut ſe ab injuria oblivionis adſereret. Studioſi
tres, in ſex volumina propter amplitudinem
diviſi: quibus oratorem ab incunabulis inſti-
tuit & perfecit. Dubii ſermonis octo ſeripſit,
ſub Nerone noviſſimis annis, quum omne ſtu-
diorum genus paullo liberius & erectius peri-
culoſum ſervitus feciſſet. A fine Aufidii Baſſi
triginta unus. Naturæ hiſtoriarum triginta
ſeptem: opus diffuſum, eruditum, nec mi-
nus varium quam ipſa natura. Miraris, quod
tot volumina, multaque in his tam ſcrupulo-
ſa, homo occupatus abſolverit? magis mira-
beris, ſi ſcieris, illum aliquamdiu cauſas acti-
taſſe; deceſſiſſe anno ſexto & quinquageſimo;
medium tempus diſtentum impeditumque qua
officiis maximis, qua amicitia principum egiſ-
ſe. Sed erat acre ingenium, incredibile ſtu-
dium;

318 Epiſtol.

dium, ſumma vigilantia. Lucubrare (*) Vulca-
nalibus incipiebat, non auſpicandi cauſa, ſed-

ſtudendi, æſtate ſtatim a nocte multa, hieme vero,
ab hora leptima, vel quum tardiſſime, octava,
ſæpe ſexta. Erat ſane ſomni parciſſimi, non-
nunquam etiam inter ſtudia inſtantis & deſe-

rentis. Ante lucem ibat ad Veſpaſianum im-

peratorem: nam ille quoque noctibus uteba-
tur: inde ad delegatum ſibi officium; reverſus
domum, quod reliquum erat temporis, ſtu-
diis reddebat. Poſt cibum ſæpe (quem inter-
diu levem & facilem, veterum more, ſume-
bat) æſtate, ſi quid otii, jacebat in ſole: li-
ber legebatur: adnotabat excerpebatque. Ni-
hil enim legit, quod non excerperet. Dicere
etiam ſolebat, nullum eſſe librum tam malum,
ut non aliqua parte prodeſſet. Poſt ſolem ple-
rumque frigida lavabatur: deinde guſtabat,
dormiebatque minimum. Mox, quaſi alio die,
ſtudebat in cœnæ tempus: ſuper hanc liber le-
gebatur, adnotabatur, & quidem curſim.
Memini quemdam ex amicis, quum lector
quædam perperam pronuntiaſſet, revocaſſe &
repeti coëgiſſe; huic avunculum meum dixiſ-
ſe: intellexeras nempe? quum ille adnuiſſet:
Cur ergo revocabas? decem amplius verſus
hac tua interpellatione perdidimus. Tanta
erat parcimonia temporis. Surgebat æſtate a
cœna, luce; hieme, intra primam noctis: &,

tanquam aliqua lege cogente. Hæc inter me-

dios labores urbisque fremitum. In ſeceſſu ſo-

(*) Quæ celebrari incipiebant d. X. Cal. Sept.

1
ie Anei, lene
Gelrugtumt
tieber⸗ him
6, Mie i ſui

lum-

nlto Aggdrn
mies munetuntat,

tsUln tuitenn

lene goge
tnungtum tben⸗
iſtt, Uurlemn
6t Onne enpi
rinetient E
Min gergt, eh
etun ehgnnn mi
Mguütem Kmun
ne mdöpicnun
e porule ſe
Iidy Nencete hos
io, graltigen⸗
nng aſlanoed
Urtiſrunaig
ſhen, Reinoche
Füchun ülel
lols Piis ime,
eer e
Nerkines mei
ollatkege! lan
Jicdemtutolnn
n Eä
Munnmn auin .

m it⸗

z.
—
—

ſienta 4
, e
ellistfen
tare Ciſlire ie,
„ Wlae,
iparilnien.
inlanris
Vepeanung
ſdus ,
dinm, teſkin
n nats, ko⸗
Pe gen iner.
mn More, imne⸗
Elrt in erl.
ſebne, N.
eet Deere
timn im Mmun,
M Maſe
Linte gau,
r dt
lyerbmnirk.
len anin
, guun kn
lennenſ 4
n neum Inl⸗
a une
RWlns Rele
dmns Am
oent Au
imtokis
inan
n. lin,

Epiftolæ. 319

lum balinei tempus ſtudiis eximebatur. Quum
dico balinei, de interioribus loquor. Nam
dum deſtringitur tergiturque, audiebat aliquid
aut dictabat. In itinere, quaſi ſolutus ceteris
curis, huic uni vacabat. Ad latus notarius
cum libro & pugillaribus, cujus manus hieme
manicis muniebantur, ut ne cœli quidem aſpe-
ritas ullum ſtudii tempus eriperet: qua ex cau-

ſa Romæ quoque ſella vehebatur. Repeto,

me correptum ab eo, cur ambularem: Pote-
as, inquit, has boras non perdere. Nam per-
ire omne tempus arbitrabatur, quod ſtudiis
non impertiretur. Hac intentione tot iſta vo-
lumina peregit, electorumque commentarios
centum ſexaginta mihi reliquit, opiſthogra-
phos quidem & minutiſſimis ſcriptos, qua ra-
tione multiplicatur hic numerus. Referehat
ipſe, potuiſſe ſe, quum procuraret in Hiſpa-
nia, vendere hos commentarios Largio Lici-
nio, quadringentis millibus nummum: &
tunc aliquanto pauciores erant. Nonne vide-
tur tibi, recordanti quantum legerit, quantum
ſeripſerit, nec in officiis ullis, nec in amicitia
principum fuiſſe? rurſas, quum audis, quid
ſtudiis laboris impenderit, nec ſeripſiſſe ſatis
nec legiſſe? Quid eſt enim, quod non aut illæ
occupationes impedire, aut hæc inſtantia non
poſſit eficere? Itaque ſoleo ridere, quum me
quidam ſtudioſum vocant: qui, ſi comparer il-
Ii, ſum deſidioſiſſimus: ego autem tantum,
quantum partim publica, partim amicorum
officia non diſtringunt, vaco. Quis ex iſtis,
qui

320 Epiſtolæ.

qui tota vita literis adſident, collatus illi, non
quaſi ſomno & inertiæ deditus erubeſcat? Ex-
tendi epiſtolam, quamvis hoc ſolum, quod re-
quirebas, ſcribere deſtinaſſem, quos libros re-
liquiſſet. Confido tamen, hæc quoque tibi
non minus grata, quam ipſos libros, futüra:
quæ te non tantum ad legendos eos, verum
etiam ad ſimile aliquid elaborandum, poſſunt
æmulationis ſtimulis excitare. Vale.

(

A. U. C. 647. Cicero & Pompejus naſcuntur. 653. C. I.
Cæſar naſcitur. 671. Sulla Dictator cives proſeribit. 677.
Cicero quæſtor in Sicilia. 684. Cic. ædilis curulis. 687. Cic.
prætor orationem pro L. Manilia habet. Catilina conjurat.
690. Cicero Conſal cum C. Antonio. 695. Cicero exul.
696. Senatus & Populus Ciceronem reſtituit. 699. Cæſari,
maximas res in Gallia gerenti, Pompejus invidet. 700. Ci-
cero fit angur. 70I. Pompejus ſenatum, Cæſar populum
ſibi adjungit. 702. Cicero regit provinciam Ciliciam. 704.
Cicero menſe Januario ad urbem accedens in ipſam flam-
mam belli civilis incidit. Cicero ad Pompejum in Græciam
navigat. Cæſari Hiſpania & exercitus Pompejanus ſeſe tra-
dunt. 705. Pompejus apud Pharſalum victus fugit Alexan-
driam, intercitur. Cicero redit Brunduſium. 706. Cæſar,
confecto bello Alexandrino, ſuperat Pharnacem in Ponto, &
redit cum Cicerone Romam. 707. Cæſar bellum Africanum
adminiſtrat. Cato Uticeæ ſibi mortem conſeiſcit. Cæſar vi-
ctor Roma reverſus faſtos corrigit. Anno extremò in Hiſpa-
niam abit. Cicero divortium cum Terentia facit. 709. Tul-
lia moritur. Cæſar Pompeji liberos vincit, menie Oct. in
urbem reverſus conſulatu ſe abdicat. 709. Idibus Mart.
Cæſar interficitur. M. Antonius obſidet D. Brutum Muti-
næ. 710. M. Antonius funditur, Mutina liberatur. Ini-
tur triumviratus: Cicero interficitur.

VI. COL-

coll

UNAI
ed

(AHM

NENW
Doli Tuii

nn ſbit ilus
Cnkiſgen
Cumteyehden
Iohimeealzn
Anoneln rent,
fhng elneme
NenENehäimn
Duopwerrl
anmüſeraonm,
MWme
MWn de
Vh
id Aafi⸗

e) De
Dainit

— . e 321

tus enletet, VI.
N Cln n 6
EE USITATIORUM
Nutum,

GENERUM

CARMINUM

— — .,

I. EXx GENERE ELEGIACO.
Ovidii Triſtium Lik. I. El. III.

Cam ſubit illius triſtiſſima noctis imago,
Quæ mihi ſupremum tempus in urbe fuit;
Gͤ Qum repeto noctem, qua tot mihi cara reliqui3
dmn /lin Labitur ex oculis nunc quoque gutta meis.
mnAe6 Jam prope lux aderat, qua me diſcedere Cæſar
Alunliimn Finibus extremæ juſſerat Auſoniæ.
Nec mens, nec ſpatium fuerant ſatis apta parantie
(*) Torpuerant longa pectora noſtra mora.
Non mihi ſervorum, comitis non cura legendi;
Non aptæ profugo veſtis opisve fuit.
Non aliter ſtupui, quam qui Jovis ignibus ictus
Vivit, & eſt vitæ neſeius ipſe ſuæ.

Cetenziiginir
Müben

r⸗

Ue
(*) Diu ſine ſeniu fueram.

.

322 Collectio uſitatiorum

Ut tamen hanc animo (*) nubem dolor ipſe
removit,
Et tandem ſenſus convaluere mei;
Alloquor extremum mœſtos abiturus amicos,
Qui modo de multis unus & alter erant.
Uxor amans flentem, flens acrius ipſa (**)
tenebat;
(***) Imbre per indignas uſque cadente
genas.
Nata procul Libycis aberat*⅜) diverſa ſub oris,
Nec poterat fati certior eſſe mei.
Quocunque adſpiceres, luctus gemitusque
ſonabant:
Formaque non taciti funeris intus erat.

Getetun

—

es
Nrehnenſe
ellum ne
uunglumkalſe
Atrupertaul

Mebignertp tön
Dter watn 1
liy oeroenispeene
heanm Kun n
e mrencuiſhhe
Cylln meitß
cchm mmelmnt
(Cortgrenttgo
Mugei e/ nelis
ockplmc dan:

Fœmina, virque, meo pueri quoque funere unt urr Wuünn

mœrent:
Inque domo lacrymas angulus omnis habet.
Si licet exemplis in parvo grandibus uti;
Hæc facies Trojæ, cum caperetur, erat.
Jamque quieſcebant voces hominumque ca-
numque:
Lunaque nocturnos altà regebat equos.
Hanc ego ſuſpiciens, & ab hac Capitolia
cernens,
Quæ noſtro fruſtra juncta fuere Lari;
Numina vicinis habitantia ſedibus, inquam,
Jamque oculis nunquam templa videnda
meis;
Dique
(*) Conſternationem.
(**) Retinebat, flere vetabat.
(***) Lacerymis largis.
(***) Longe a me disjuncta.

(NNae
Qis ſoremblmne
Ulimn ed iue
Ahcpotesaigocinn
Nelgnktirie
Agtesenmnne!
hun, Pahdl

NN.
)irdutt
nnd Wnmnnnr,
Aunenten,
lenn.

in
e
e) atmis

ltinn .
— Generuin Carminum. 323

—

4 —.
) uben l 4

Dique relinquendi, quos urbs habet alta Quirini,

lemort . . 1.
illern Eſte ſalutati tempus in omne mihi.
6 läunt Et quamquam ſero elypeum poſt vulnera ſumo;
gulne, Attamen hanc odiis exonerate fugam:

nns ddun,

ain Cœleſtique viro, quis me deceperit error,
.

Dicite: pro culpa ne ſcelus eſſe putet.

uunin Ut, quod vos ſcitis, pœnæ quoque ſentiat auctor.
Nu uine eie⸗ Placato poſſum non miler eſſe Deo.
nd Hac prece adoravi ſuperos ego: pluribus uxor;
Uumnlſtan, Singultu medios præpediente ſonos.
rchen lIla etiam ante Lares paſſis proſtrata capillis
Uchy gimge Contigit exſtinctos ore tremente (ꝰ*) focos:
Cuatan: Multaque in (*) averſos effudit verba Penates,
ers inrs etet. Pro deplorato non valitura viro.

lr iee & Jamque moræ ſpatium nox (†) præcipitata
. negabat;
(†) Verſaque ab axe ſuo Parrhaſis
g Arctos erat.
an arthe Quid facerem? blando patriæ retinebar amore:

Mniongeir Ultima ſed juſſæ nox erat illa fugæ.
unle: Ah quoties aliquo dixi properante, quid urges?
Irpehin ali Vel quo feſtines ire, vel unde, vide.
eNα Ah quoties certam me ſum mentitus habere
Cnrlg Horam, propoſitæ quæ foret apta viæ.
Vel Ter
eihu ncnn,
um mi Ne (*) Qui laribus ſacri, quorum ignis autem in exilium
b; ituris exſtinguehatur, in ſignum, domum eſſe de
N ſertam.

(**) Minus propitios.
(†) Diluculo vicina.

(† F) Nox ferme abierat.
X 2

eterun 6

— . ner CO5jn hn
r limen tetigi; ter ſum revocatus: uned
Te 21 & ipſe Catber uti)

324 Colleltio uſitatiorum

(*) Indulgens animo pes mihi tardus erat. eleinisn
Sæpe, Vale didto, rurſus ſum multa locutus; ne nn
Et quaſi diſcedens oſcula ſumma dedgi. lelung t
Sæpe eadem mandata dedi: meque ipſe () nini ii ud⸗
Cortr wige n

Reſpiciens oculis pignora cara meis.
Denique, quid propero? Scythia eſt, quo mit.
timur, inquam:
Roma relinquenda eſt; utraque juſta mo- N
ra eſt. fügne leit iin
Uxor in æternum vivo mihi viva negatur: Petn, ellee
Et domus, & fidæ dulcia (†) membra domus; lliel /,imnmi
Quosque ego fraterno dilexi more ſodales, * lulirnikmendr
O mihi Theſea pedtora juncta fiſde! õ
Dum licet, amplectar: nunquam fortaſſe licebit Ige Mineik, ſe
Amplius; in lucro eſt, quæ datur hora, mihi. Gündu, t
Nec mora; ſermonis verba imperfecta relinquo, uenclhtienunn
Complectens animo proxima quæque meo. Noren gentil
Dum loquor, & flemus; cœlo nitidiſſimus alto Nee genulge nine,
(Stella gravis nobis) Lucifer ortus erat. ile ſuuhnon
Dividor haud aliter, quam ſi mea membra re. Einiftmi m

ſe uge hari e
Peeuzpieru hee
lyaunt, &n

linquam: Pßehlle anenl
Et pars abrumpi corpore vila ſuo eſt. lnndttenrn,
(Sic Priamus doluit tunc, cum in contraria Nun Kadlionn
verſus

81

Ultores habuit proditionis equus.)

. I
Tum vero exoritur clamor gemitusque meorum; ) mi h in
Et feriunt mœſtæ pectora nuda manus.
Tum (aimgl
(*) Gratificari cupiens voluntati meæ.
*X* i obli .
(**) Mei oblitus ſume le W
(†) Domeſtiei.

Uicpenane

tionte
—

eenOg
ne büiutpen
ſüm lintanne
Mere
Ell,
Wn es
ftirek,
mun:
Urite lne
u
nm wnmn.
(Oenercumg
Anare ſotalz,
nauc ſce
gonierlelcebi
gurdmmdwnati
inhetdinint
ponimtegern
Cklycitliinut
Liclrormer.
ſmerennt
ſoglan⸗
inoet.
GnneMi
is
Honene
Pentüienenc⸗
“* dſmum
4

1

tai nen

CGenerum Carminum. 325

Tum vero conjux humeris abeuntis inhærens
Miſcuit hæc lacrymis triſtia dicta ſuis:
Non potes avelli, ſimul ah, ſimul ibimus, inquit!
Te ſequar; & conjux exſulis exſul ero.
Et mihi facta via eſt: & me (*) capit ultims
tellus.
Accedam profugæ ſarcina parva rati.
Te jubet e patria diſcedere Cæſaris ira;
Me pietas; pietas hæc mihi Cæſar erit.
Talia tentabat, ſic & tentaverat ante:
Vixque dedit victas utilitate manus.
Egredior, (ſive illud erat ſine funere ferri,)
Squallidus (**) immiſſis hirta per ora comis.
IIla dolore mei tenebris narratur obortis
Semianimis media procubuiſſe domo.
Utque reſurrexit, fœdatis pulvere turpi
Crinibus, & gelida membra levavit humo;
Se modo;, deſertos modo comploraſſe Penates 5
Nomen & erepti ſæpe vocaſſe viri:
Nec gemuiſſe minus, quam ſi natæve meumve
Vidiſſet ſtructos corpus habere rogos:
Et voluiſſe mori; moriendo ponere ſenſus:
Reſpectuque tamen non poſuiſſe mei.
Vivat, & abſentem, quoniam ſic fata tulerunt,
Vivat, & auxilio ſublevet usque ſuo.

Lib. I. Eleg. IV.
0 mihi poſt ullos nunquam mem orande
ſodales,
O cui præcipue ſors mea viſa ſua eſt.
X 3 At-
. Ego quoque pofſſum vivere in Seytkis.
**) Propendentibus.

Geterin

3 26 Collectio uſitatiorum
Attonitum qui me (memini), cariſſime, primus een ſamemm
Auſus es alloquio ſuſtinuiſſe tuo;
mags ohuu 1

Qui mihi conſilium vivendi mite dediſti, Erimg aiti

Cum foret in miſero pectore mortis amor. gliuun
Scis bene, cui dicam, poſitis pro nomine ſignis, enen “
Officium nec te fallit, amice, tuum. ueſ ca
Hæc mihi ſemper erunt imis infixa medullis; lr
Perpetuusque animi debitor hujus ero. nees don⸗
Spiritus & vacuas prius hic tenuandus in auras lalet en
Ibit, & in tepido deſeret oſſa rogo, fma;le
Quam ſubeant animo meritorum oblivia ies grn in,

Diwinn,u Nn
Crenenl ills
Cn ad
In ml ſm lln

noſtro,
Et longa pietas excidat iſta die.
Di tibi ſint faciles, & opis nullius egentem
Fortunam præſtent, diffimilemque meæ.
Si tamen hæc navis vento ferretur amico,
Ignoraretur forſitan iſta fides. Dumanetagit
Theſea Pirithous non tam ſenſiſſet amicum, Müne ribli
Si non infernas vivus adiſſet aquas.

Ut foret exemplum veri Phocæus amoris, Qumnizzritt
Fecerunt Furiæ, triſtis Oreſta, tuæ. Dats cum mun
Si non Euryalus Rutulos cecidiſſet in hoſtes,
Hyrtacidæ Niſo gloria nulla foret. eneſelnhec
Scilicet, ut fulvum ſpectatur in ignibus aurum: Müfagliniin
Tempore ſic duro eſt inſpicienda fides. Nuraaeounk
Dum juvat, & vultu ridet fortuna ſereno, Nn pwen Kire
Indelibatas cuncta ſequuntur opes.
At ſimul intonuit, fugiunt, nec noſcitur ulli, Mria is

Agminibus comitum qui modo cinctus erat- Dro dur Neiph in
Atque hæc exemplis quondam collecta crite ſei
priorum, leimihain

Nunc mihi ſunt propriis cognita vera malis. s lcis
Vix

itnnn

—

ni) CArle grg,
Cinie te
Dedhnennmne
Prononirts
Ale, tunn
bPinkta netle
or Diſis e
etnuninanns
Eathn,
Deripna Gltin
Nokrv,
ilr de.
Mlinegenten
Mennemer.
nem mI,
lr ie
nElla men,
ler un
Nprris inati
5Wel, ne.
iilerinlole;
tle ter
iitasauran.
tentes
towaſte ,
lunmniſer .
Tecobur
Conn l
iscrgu 8

GCenerum Carminum. 327

Vix duo, tresve mihi de tot ſupereſtis amici:

Cætera fortunæ non mea turba fuit.
Quo magis, o pauci, rebus ſuccurrite lapſis,
Et date naufragio littora tuta meo.
Neve metu falſo nimium trepidate, timentes,
Hac offendatur ne pietate DEus.
Sæpe fidem adverſis etiam laudavit in armis,
Inque ſuis amat hanc Cæſar, in hoſte probat.
Cauſa mea eſt melior, qui non contraria fovi
Arma; ſed hanc merui ſimplicitate fugam.
Invigiles igitur noſtris pro caſibus oro,
Diminui ſi qua Numinis ira poteſt.
Scire meos ſi quis caſus deſideret omnes,
Plus, quam quod fieri res ſinit, ille petat.
Tot mala ſum paſſus, quot in æthere ſide-
ra lucent,
Parvaque quot ſiccus corpora pulvis habet.
Multaque credibili tulimus majora, ra-
tamque,
Quamvis acciderint, non habitura fidem.
Pars etiam mecum quædam moriatur
* oportet:
Meque velim poſſit diſſimulante tegi.
Si vox in fragili mihi pectore firmior ære,
Pluraque cum linguis pluribus ora forent;
Non tamen idcirco complecterer omnia
verbis;
Materia vires exſuperante meas.
Pro duce Neritio docti mala noſtra Poëtæ
Scribite; Neritio nam mala plura tuli.
Ille brevi ſpatio multis erravit in annis,
Inter Dulichias, Iliacasque domos:
X 4 Nos

3²⁸ Cokectio uſttatiorum

Nos freta ſideribus notis diſtantia menſos
Sors tulit in Geticos Sarmaticosque ſinus.
Ille habuit fidamque manum, fſociosque
fideles:
Me profugum comites deſeruere mei.
Hle ſuam lætus patriam victorque petebat:
A patria fugio victus & exul ego.
Nec mihi Dulichium domus eſt, Ithaceve,
Sameve,
Pœna quibus non eſt grandis abeſſe locis:
Sed quæ de ſeptem totum circumſpicit örbem
Montibus, Imperii Roma Deumque locus.
Hli corpus erat durum, patiensque laborum:
Invalidæ vires ingenuæque mihi.
Hle erat aſſidue ſævis agitatus in armis:
Afſuetus ſtudiis mollibus ipſe fui.
Me DEus oppreſſit, nullo mala noſtra levante:
Bellatrix illi diva ferebat opem.
Cumque minor Jove ſit, tumidis qui regnat
in undis:
lum Neptuni, me Jovis ira premit.
Adde, quod illius pars maxima ficta labo-
rum eſt:
Ponitur in noſtris fabula nulla malis.
Denique quæſitos tetigit tamen ille Penates,
Quæque diu petiit, contigit arva tamen-.
At mihi perpetuo patria tellure carendum eſt;
Ni fuerit læſi mollior ira DEI.
Lib. WII. El. IV.
0 mihi care quidem ſemper, ſed tempore duro

Cognite, res poſtquam procubuere meæ;
Uſibus

mml

2

ſe thi⸗ tint
ſeih unn

Nrnr allih
liibhems len
lmeſlupn
(Geryur ummcn
,Oin n nul
Hrc tzo munton ni
luimenn i
Donteoumwa, dom
Prenerer lut
Qcaäürindunoſei
Se cdk, ud
Mmier )en
Comnir dezite
(iahir m wtr⸗
lcarvs inmeninte
Nenpegmteate⸗
Mppenmgamdon
Clenii beid g

Umman dede

4

6) Urihe
)nehn tl
() ſen,
n ſehnn d
Mapen afith
ummnri⸗

Atn
ſcels ſt
eſenern,
nteete
enl egn
l, inen,
,
Nemlu hele hei
Munhikülen
makunmgetken
euegue hann.
geniti
Wämmd:
bwigeni.
nlunhnkerr.
ucen
tuncs ünet
Nmss
Dli la en
Vlins fl
tnel:
AAlkrnis
wealebaun)
Crcht uII
necminmth

1t.

V.
150
blem
Ccleten
aneſ

Generum Carminn., 329

Uſibus edocto ſi quicquam credis amico;
Vive tibi, & longe (²) nomina magna fuge.
„Vive tibi, quantumque potes (**) prælu-
ſtria vita;
„Sævum præluſtri fulmen ab arce venit.
Nam quamquam ſoli poſſunt prodeſſe potentes;
Non proſit potius, ſi quis obeſſe poteſt.
sEffugit hibernas demiſſa antenna procellas,
„Lataque plus parvis vela timoris habent.
5„ Aſpicis, ut ſumma cortex levis innatet unda,
„Cum grave nexa ſimul retia mergat onus.
Hæc ego ſi monitor, monitus prius ipſe fuiſſem,
In qua debueram, forſitan Urbe forem.
Dum tecum vixi, dum me levis aura ferebat,
Hæc mea per placidas cymba cucurrit aquas.
Qui cadit in plano (vixjhoc tamen evenit ipſum),
Sic cadit, ut tacta ſurgere poſſit humo:
At miſer (***y) Elpenor tecto delapſus ab alto
Occurrit Regi debilis umbra ſuo. .
Quid fuit, ut tutas agitaret Dædalus alas;
Icarus immenſas nomine ſignet aquas?
Nempe quod hic alte, demiſſius ille volabat.
Nam pennas ambo nonne habuere ſuas?
Crede mihi; bene qui latuit, bene vixit, &
infra
Fortunam debet quisque manere ſuam.
X 5 Non
(*) Viros principes, & eorum familiaritatem.

(**) Principum aulas.

(*) Ulyſſis ſocius, apud Circen ebrius dormiens,
dum ſociorum abeuntium ſtrepitu exeitatus ſequi
properat, a ſcala aberrans, delapſus cervicem fregit:
cujus umbra Ulyſſi apparuit,.

320 Collectio ufttatiorum

Non foret (*) Eumedes orbus, ſi filius ejus
Stultus Achilleos non adamaſſet equos.
Nec natum in flamma vidiſſet, (*) in arbore
natas,
(**⅓ Cepiſſet genitor ſi Phaéthonta Merops.
Tu quoque formida nimium ſublimia ſemper;
Propoſitique memor contrahe vela tui.
Nam pede inoffenſo ſpatium decurrere vitæ
Dignus es: & fato candidiore frui.
Quæ pro te ut voveam, miti pietate mereris;
Hæſuraque mihi tempus in omne fide.
Vidi ego te tali vultu mea fata gementem,
Qualem credibile eſt ore fuiſſe meo.
Noſtra tuas vidi lacrymas ſuper ora cadentes;
Tempore quas uno, fidaque verba, bibi.
Nunc quoque ſubmotum ſtudio defendis
amicum:
Et mala vix ulla parte levanda levas.
Vive ſine invidia; mollesque inglorius annos
Exige: amicitias & tibi junge pares.
Naſonisque tui, quod adhuc non exſulat unum,
Nomen ama. Scythicus cætera Pontus habet.

Lib. IV. El. VI.
Tempore ruricolæ patiens fit taurus aratri,
Præbet & incurvo colla premenda jugo.
Tempore
(*) Hujus filius, Dolon, ab Hectore ſpeculatum in
caſtra Græcorum miſſus, præmium pactus eſt currum
& equos Achillis: ſed ab Ulyſſe deprehenſus occiſus

eſt.
(**) Quæ, quia fratrem lugebant, in arbores muts-

tæ ſunt.

Klium credi ſe voluiſſet.

—

(*r) Si genitore Merope contentus fuiſſet, nec ſolis

Genrm

Ioe ci
1 e Go Coras .

rcbeun
elu, entinn ter
Tenpnelris du
ce nenun i)

ms Einens ſl
i, ehnd til
Poe tenr ckneen el

z
Freumlene oll
c minür k,
Cundawekiptur
Prwetgonm cnn
Urparn cae; di
Dlnitumcto re
Nee arluumen,
Menqne niiſn
ilceta ſerne fig
khnins trnd
Titarcteim e
Uhenmcdhidr
Nemmnod mi,
1

Retnesli
Ooheonmu
Ne⸗ Urkeminmn
fortiorinilhnn
Gunglifenn

unnn

5) ſüef
damaſſan
ſe
Gtrhen
nus,
Dhzitinnke
hfhlinalen,
tihe rehn an
nEeennere ie
Rni
fihen merti,
Monmned,.
Angenenen,
Ue nen
r an enrts
enh bii
1 Iuin Cead
Miom:
Eyntr kn

e bglnmann
jnpe erx
ureriltttin
ealhunst?
1 .
SZ
entſ
Tenet

Generum Carminum. 331

Tempore paret equus lentis animoſus habenis,

Et placido duros accipit ore lupos-
Tempore pœnorum compeſcitur ira leonum;
Nec feritas animo, quæ fuit ante, manet.
Quæque ſui monitis obtemperat inda magiſtri
Bellua, ſervitium tempore victa ſuhit.
Tempus, ut extentis tumeat, facit, uva racemis,
Vixque merum capiant grana, quod intus
habent.
Tempus & in canas ſemen producit ariſtas;
Et, ne ſint triſti poma ſapore, facit.
Hoc tenuat dentem terras renovantis aratri,
Hoc rigidas ſilſces, hoc adamanta terit.
Hoc etiam ſœvas paullatim mitigat iras:
Hoc minuit luctus, moœſtaque corda levat.
Quncta poteſt igitur tacito pede lapſa vetuſtas,
Præterquam curas attenuare meas.
Ut patria careo; bis frugibus area trita eſt:
Diſſiluit nudo preſſa bis uva pede.
Nec quæſita tamen ſpatio patientia longo eſt;
Mensque mali ſenſum noſtra recentis habet.
Scilicet & veteres fugiunt juga curva juvenci:
Et domitus fræno Iſæpe repugnat equus.

PTriſtior eſt etiam præſens ærumna priore:

IIt ſit enim ſibi par, crevit, & aucta mora eſt.
Nec tam nota mihi, quam ſunt, mala noſtra
. fuerunt:
Sed magis hoc, quo ſunt cognitiora, gravant.
Eſt quoque non minimum, vires afferre recentes;
Nec præconſumtum temporis eſſe malis.

Fortior in fulva novus eſt luctator arena,

Quam cui ſunt tarda brachia feſſa mora.
Inte-

332 Collectio uſitatiorum

Integer eſt nitidis melior gladiator in armis,
Quam cui tela ſuo ſanguine tincta rubent.
Fert bene præcipites navis modo facta procellas;
Quamlibet exiguo ſolvitur imbre vetus.
Nos quoque, quæ ferimus, tulimus patien-
tius ante;
Et mala ſunt longo multiplicata die.
Eredite, deficio; (*) noſtroque a corpore;
quantum
Auguror, accedunt tempora parva malis.
Nam neque ſunt vires, neque qui color eſſe
. ſolebat:
Vixque habeo tenuem, quæ tegat oſſa, cutem.
Corpore ſed mens eſt ægro magis ægra, malique
In circumſpectu ſtat ſine fine ſui.
Urbis abeſt facies, abſunt mea cura ſodales:
Et, qua (**) nulla mihi carior, uxor abeſt.
Vulgus adeſt Scythicum, braccataque turba
Getarum.
Sic (**) male, quæ video, non videoque;
nocent.
Una tamen ſpes eſt, quæ me ſoletur in iſtis:
Hæc fore morte mea non diuturna mala-

6

Lib. V. El. W.

ittore ab Euxino Naſonis epiſtola veni,
HLaſſaque facta mari, laſſaque facta via.

Qui

(*) Senſus eſt: corpus meum non multo tempore hæc
mala tolerare poterit.

(*) Ali: nemo.
() Valde.

Conmm
—

. — .
Cehl lens At:
u uune Girſ
as Cuonle n G

e,len nii
Irlittcubn 1dn
Ortiſiken tn
Per uten in n

Cnmim, rerpien
D
Cc Miumn Gen.

Cütgeltlodes
Dlücaent udcamn,
Utoon dl en
lon umen, N d

More reintam
NRee e ſehenen

Cinlec nanfe
e eit ltcem
Kecnngu ineren
Renglol ge n

Dehhe qulfi
uII, d 1

Onminz unm

)Aunt n

D

ine fninhe⸗
oinhie e
45

K

inirt
6 ulm
übanre;
lenn
ne, an
NuNn
int.
Ge gn dſe eſe
lebe
yrroli,cun.
göegrunalene
eſ
nardl
Cin, unte
errume In
Cn.
h ton ſihneh
en.
Gleturir
urun

N
Aie,
Etrchnit⸗

n n

Generum Carminumm. 333

Qui mihi flens dixit: Tu, cui licet,; aſpice
Romam.
Heu quanto melior ſors tua ſorte mea!
Flens quoque me ſcripſit: nec qua ſignabar,
ad os eſt
Ante, ſed ad madidas gemma relata genas.
Triſtitiæ cauſam ſi quis cognoſcere quærit;
Oſtendi ſolem poſtulat ille ſibi.
Nec frondem in ſylvis, nec aperto mollis
prato

Gramina, nec pleno flumine cernit aquas.

Quid Priamus doleat, mirabitur, Hectore
1 rapto;
Quidque Philoctetes ictus ab angue gemat.
Di facerent utinam, talis ſtatus eſſet in illo,
Ut non triſtitiæ cauſa dolenda foret.
Fert tamen, ut debet, caſus patienter ama-
ros:
More nec indomiti fræna recuſat equi.
Nec fore perpetuam ſperat ſibi (*) numinis
irram;
Conſcius, in culpa non ſcelus eſſe ſua.
Sæpe refert, ſit quanta DEl clementia: cujus
Se quoque in exemplis annumerare ſolet.
Nam quod opes teneat patrias, quod nomins
civis 3 .
Denique quod vivat, munus habere DEI.
Te tamen, o, ſi quid credis mihi, carior,
ille,
Omnibus, in toto pectore ſemper habet.

Teque
(*) Auguſti, quem brevi poſt etiam DRum appellat

334 Collectio uſitatiorum

Teque (*) Mencœtiaden, te (**) qui comitavit
Oreſten,
Te vocat (**) Aegiden, Euryalumque ſuum.
ec patriam magis ille ſuam deſiderat, & quæ
Plurima cum patria ſentit abeſſe ſua;
Quam vultus oculosque tuos, o dulcior, illo
Melle, quod in ceris Attica ponit apis!
Sæpe etiam mœrens tempus reminiſcitur illud,
Quod non præventum morte fuiſſe dolet.
Cumque alii fugerent ſubitæ (†) contagia cladis,
Nec vellent ictæ limen adire domus;
Te ſibi cum paucis meminit manſiſſe fidelem:
Si paucos aliquis tresve duosve vocat.
Quamvis attonitus, ſenſit tamen omnia: nec te
Se minus adverſis indoluiſſe ſuis.
Verba ſolet, vultumque tuum, gemitusque
referre:
Et te flente ſuos emaduiſſe ſinus.
Quam ſibi præſtiteris, qua conſolatus amicum
Sis ope; ſolandus cum ſimul ipſe fores.
Pro quibus affirmat fore ſe memoremque
piumque;
Sive diem videat, ſive tegatur humo.
Per caput ipſe ſuum ſolitus jurare tuumque,
Quod ſcio non illi vilius eſſe ſuo.
Plena tot ac tantis referetur gratia factis:
Nec ſinet ille tuos littus arare boves. .
40

*) Patroclum Menctii filium conjunctiſffimum Achilli
amicum.
(**) Pyladem.
(d*) Theſeum, Aegei filium.

( Ne malum meum ipfſos quoque contingeret.

Ganenn Z
—
wontnelt
bee loſln 1
4

V

on doer gn
Navgrinchiet
rähtezmninsun
(sliltss eud
Meemuteteldom I
ota, gobosſoln
ſer neustttio konn
Nunen & ) el
Uügetinlenung
lyſoclcns gii
ſtegponkngon
R, unmdume d
ln qiictondemm
Mmne menlicno ⸗
Dalidig anbinsto
Ptmuretinmuloe
del notn kun man

Utuntum conkhusi
Mctognegoruinnd,
Uümmcne teſin
Nr men t cnr
Mnck Penci
Velqinſerenictn
Nncret Iii⸗

6
4

)N

deſeſin
ocllit
lpont ape
Cnniſituit
k ilſe cet
ongclit
Pemdg.
nufiſeſtin.
Ge foctt
onnine eet
In Pnnmdne
ne
ehhx.
0Nokedenian
ulihens
l mendenge
umme,
tu n.,
etumge,

n cnnmpen

Generum Carminum. 33 5

Fac modo, conſtanter profugum tueare. quod ille,
Qui bene te novit, non rogat; ipſa rogo.

Lib. V. El. EIII.

Non adeo cecidi, quamvis abjectus, ut infra
Te quoque ſim: inferius quo nihil eſſe poteſt.
Quæ tibi res animos in me facit, improbe? curve
Caſibus inſultas, quos potes iplſe pati?
Nec mala te reddunt mitem placidumve jacenti
Noſtra, quibus poſſint illacrymare feræ?
Nec metuis dubio Fortunæ ſtantis in orbe
Numen, & (*) exoſe verba ſuperba Deæ?
Exiget ah dignas ultrix ("*) Rhamnuſia pænas!
Impoſito calcas quid mea fata pede?
Vidi ego, navifragum qui riſerat, æquore mergi;
Et, nunquam, dixi, juſtior unda fuit.
Vilia qui quondam miſeris alimenta negarat,
Nunc mendicato paſceitur ipſe cibo.
Paſſibus ambiguis fortuna volubilis errat,
Et manet in nullo certa tenaxque loco.
Sed modo læta manet, vultus modo ſumis
acerbos;
Et tantum conſtans in levitate ſua eſt.
Nos quoque floruimus, ſed flos erat ille caducus;
Flammaque de ſtipula noſtra, brevisque fuit.
Neve tamen tota capias fera gaudia mente;
Non eſt placandi ſpes mihi nulla DEf.
Vel quia peccavi citra ſcelus; utque pudore
Non caret, invidia ſic mea culpa caret:
V
(*) Imperium fortunæ, cum te incipit odiſſe.
(**) Nemeſis, dea vindictæ, a Rhamnunte pago Atti=
cæ, ubi ſtatua ejus celebris fuit,

336 Collettio uſitatiorusn

Vel quia nil ingens, ad finem ſolis ab ortu,
Ilo, cui paret, mitius orbis habet. R
Scilicet ut non eſt per vim ſuperabilis ulli, nn e
Molle cor ad timidas ſic habet ille preces. meruten
Exemploque DEum, quibus acceſſurus & ipſe eſt, e ſin e
Cum pœnæ venia plura roganda petam.
Si numeres anno ſoles & nubila toto,

.

(leammmnch
Mlentuseltuis)

Invenies nitidum ſæpius iſſe diem. Cünmunctelbz
Ergo, ne noſtra nimium lætere ruina, Aiu, Aprin
Reſtitui quondam me quoque poſſe puta. ereimnn nnctn
Poſſe puta fieri, lenito principe, vultus ermedias boim
Ut videas media triſtis in urbe meos: Rigru mmw, gun
Utque ego te videam cauſa graviore fugatum. Eienriüelt u
Hæc ſunt a primis proxima vota mihi. Abeler itr ſancis
olteinpo erid
Lib. V. El. X. roe alelidien
Wahekns
Ut ſumus in Ponto, ter frigore conſtitit Iſter: Opheſmlmns
Facta eſt Euxini dura ter unda maris. Dannns: c

At mihi jam videor patria procul eſſe tot annis, Wrlt n tinen,
Dardana quot Grajo Troja ſub hoſte fuit. alibd mmer
Stare ()putes, adeo procedunt tempora tarde: Hipgregk eliemnt
Et peragit lentis paſſibus annus iter. omnoalinben
Nec mihi ſolſtitium quidquam de noctibus egrii )e

aufert: N Akam red en
Efficit anguſtos nec mihi bruma dies. uhms Nr tginr
Scilicet in nobis rerum natura novata eſt; riten Wiclr

Cumque meis curis omnia longa facit.
Num peragunt ſolitos communia tempora (e) Eme b de
. motus, loſhilr .
Suntque magis vitæ tempora dura meæ? (nag uti
Quem (ehlien

“) Stare putes ſe., tempera.

n nine,
eſolk uen
Pe, in
beneos
iirefugrun.
Wanli.

1

roeenhthen

er wit I

phellelemtmd
ſbtole.
Urtenpon une
ll itt
“ Nlitis
hn
tumts.
WAMe,
lomtnr
Onmuin knni
Mein,
pmon

CGenerum Carminum. 337

Qliem tenet (*) Euxini mendax cognomine
littus,
Et Seythici vere terra ſiniſtra freti.
Innumeræ circa gentes fera bella minantur;
Quæ ſibi non rapto vivere turpe putant.
Nil extra tutum eſt. ("*) tumulus defenditur ægre
Moœnibus exiguis, ingenioque loci.
Cum minime credas; ut aves, denſiſſimus hoſtis
Advolat, & prædam vix bene viſus agit.
Sæpe intra muros clauſis venientia portis
Per medias legimus noxia tela vias.
Eſt igitur rarus, qui rus colere audeat: isque
Hac arat infelix, hac tenet arma manu.
Sub galea paſtor junctis pice cantat avenis;
Proque lupo pavidæ bella verentur oves.
Vix ope caſtelli defendimur: & tamen intus
Miſta facit Grajis barbara turba metum.
Quippe ſimul nobis habitat diſcrimine nullo
Barbarus: & teéti plus quoque parte tenet.
Quos ut non timeas, poſſis odiſſe videndo
Pellibus & longa tempora tecta coma.
Hos quoque, qui geniti Graja creduntur ab urbe,
Pro patrio cultu Perſiea bracca tegit.
Exercent illi (**) ſociæ commercia linguæx;
Per geſtum res eſt ſignificanda mihi.
Barbarus hic ego ſum, quia non intelligor ulli:
Et rident ſtolidi verba Latina Getæ.
Meque
(*) 2ανς ab hofſpitalitate dicitur, ſed Ovidio in-
hoſpitalis viſus Pontus Euxinus.
(**) In quo ſita urbs.
(***) Utrisque notæ.

4

338 Colleltio ufitatiorum

Meque palam de me tuto male ſæpe loquuntur:
Forſitan objiciunt exſiliumque mihi.
Adde, quod injuſtum rigido jus dicitur enſe:
Dantur & in medio vulnera ſæpe foro.
O duram Lacheſin, quæ tam grave ſidus habenti
Fila dedit vitæ non breviora meæ!
Quod patriæ vultu, veſtroque caremus, amici;
Quodque hic in Scythicis finibus eſſe queror:
Utraque pœna gravis. merui tamen Urbe carere;
Non merui tali forſitan eſſe loco.
Quid loquor ah demens? ipſam quoque perde-
re vitam
Cæſaris offenſo numine dignus eram.

Lib. I. e Ponto Ep. VI.

Equid „ ut audiſti (nam te diverſa tenebat
Terra) meos caſus, cor tibi triſte fuit?
Diſſimules, metuasque licet, Græcine, fateri;
Si bene te novi, triſte fuiſſe liquet.
Non cadit in mores feritas inamabilis iſtos;
Nec minus a ſtudiis diſſidet illa tuis.
Artibus ingenuis, quarum tibi maxima cura eſt,
Pectora molleſcunt, aſperitasque fugit.
Nec quisquam meliore fide complectitur illas,
Qua ſinit officium, militiæque labor.
Certe ego, cum primum potui ſentire, quid
eſſem,
(Nam fuit attonito mens mihi nulla diu)
Hoc quoque Fortunæ fenſi, quod amicus abeſſes;
Qui mihi præſidium grande futurus eras.
Tecum tunc aberant ægræ ſolatia mentis,
Magnaque pars animæ conſiliique mei.

Gererun
—

—
o, od yen
“
Nnioace nnt
enos Denedlln
Celuns e g

Nee tumn,

ſee lere,
Ccibet, hiln
ore td ni⸗
Deſke, non molts,
tatitgt üne

Om’san in mnus
e gfonnen Mene
Vockertortd anln
MelDen, n tl

nDsmiaſch
Dec hct, Mr WNit

Libentezteno
Hue ht, Nh ni

Mauftezinnelis
eilgenſcled
Neſpgklic ven
Crmtäüpunmuen
nne ilnns en
rbaqummin
Nmnekechſa
eAnnn anm
kenſd igſchen

e

tinm
leſn
ekerigonnn
0uscinn,
lret
Graneſttttent
Un er!
e aren ,
ninseſegten
Wnerllbelak
feh
lngngrt
1e un
Mus eran.

umunisitas
r Aan
imaimauch
nie itl
ſecinn ,
Nelher
Miknite
timlin,
ſlntutts
Ge hunpt
Chtiwenmn

Nliiere

4

Generum Carminum. 339

At nunc, quod ſupereſt, fer opem, precor,
eminus unam:
Alloquioque juva pectora noſtra tuo:
Quæ (non mendaci ſi quidquam credis amico)
Stulta magis dici, quam ſcelerata, decet.
Nec leve, nec tutum, peccati quæ ſit origo,
Scribere; tractari vulnera noſtra timent.
Qualicunque modo mihi ſint ea facta, rogare
Deſine, non agites, ſi qua coire velis.
Quidquid id eſt, ut non facinus, ſic culpa vo-
candum.
Omnis an in magnos culpa DEos, ſcelus eſt?
Spes igitur menti pœnæ, Græcine, levandæ
Non eſt ex toto nulla relicta meæ.
Hæc (*) Dea, cum fugerent ſceleratas numi-
na terras,
In Dis inviſa ſola remanſit humo.
Hæc facit, ut vivat vinctus quoque compede
foſſor;
Liberaque a ferro crura futura putet.
Hæc facit, ut, videat cum terras undique
nullas,
Naufragus in mediis brachia jactet aquis.
Sæpe aliquem ſollers medicorum cura reliquit;
Nec ſpes huic vena deficiente cadit.
Carcere dicuntur clauſi ſperare ſalutem:
Atque aliquis pendens in cruce vota facit.
Hæc Dea quam multos laqueo ſua colla ligantes
Non eſt propoſita paſſa perire nece!
Me quoque conantem gladio finire dolorem
Arcuit, injecta continuitque manu.
1 2 Quid-
(*) Spes.

Ctnerun

349 . Collectio ufitatiorum —— —
Quidque facis? lacrymis opus eſt, non ſangui- ſrereu in
ne, dixit: plemdlunun
Sæpe per has flecti Principis ira ſolet. pin nunmnn
Quamvis eſt igitur meritis indebita noſtris, Esn, Minid
Magna tamen ſpes eſt in bonitate DEl. peigpetmmsnan

Qui ne difficilis mihi ſit, Græcine, precare: Qunmin uſte
Confer & in votum tu quoque verba meum. Mney ſtüreſ

Inque Tomitana jaceam tumulatus arena, Uler hee te
Si te non nobis iſta vovere liquet. nis ciipbrn
Nam prius incipiant turres vitare columbæ, lriorhiema ſl

Antra feræ, pecudes gramina, mergus aquas: ebilanefunn
Quam male ſe præſtet veteri Græcinus amico, (Cnlge

Non ita ſunt fatis omnia verſa meis. Cuntkimotnmm
. Moin an hiit⸗
Lib. II. El. I. umen acdn
Acecipe colloquium gelido Naſonis ab Iſtro, Mme crdlln
Attice, judicio non dubitande meo. CorNantqe iten

Ecquid adhuc remanes memor infelicis amici? Qullott, n
Deſerit an partes languida cura ſuas?
Non ita Di triſtes mihi ſunt, ut credere poſſim, IX OTN
Fasque putem, jam te non meminiſſe mei.
Ante meos oculos tua ſtat, tua ſemper imago eſt: Uititn
Et videor vultus mente videre tuos. n
Seria multa mihi tecum collata recordor: l mii l
Nec data jucundis tempora pauca jocis. Manimtn
Seæpe citæ longis vilæ ſermonibus horæ:
Sæpe fuit brevior, quam mea verba, dies. Omniu, inle
Sæpe tuas factum venit modo carmen ad
aures;

Et nova judicio ſubdita Muſa tuo eſt. (Mhur

(6) Nn d

Quod tu laudaras, populo placuiſſe putabam: luat

Hoc pretium curæ dulce recentis erat. e) i
Utque M. i

Rboriue
Crir, n
Togre ſenann
dnnnszen
telgge
Sſiunalmte,
niugnegwen
7Orrinsne
li nei;

I.
Nribl,
dürntknen
Enmricklchmel
ctan ſe
hirceheper
n nemialene.
operinzpeh
Cere ncs
intont,
,nraſes
rirshe:
nernem, 1
t noln cunt
“
Mal u 4
0 Prul
e lecend „

W
3

Generum Carminum. 341

Utque meus lima raſus liber eſſet amici,
Non ſemel admonitu facta litura tuo eſt.
Nos fora viderunt pariter, nos porticus omnis,
Nos via, nos junctis curva theatra locis.
Denique tantus amor nobis, cariſſime, ſemper,
Quantus in Æacide Neſtorideque fuit.
Non ego, ſi biberes ſecuræ pocula Lethes,
Excidere hæc credam pectore poſſe tuo.
Longa dies citius brurmali ſidere, noxque
Tardior hiberna ſolſtitialis erit;
Nec Babylon æſtum, nec fri gora Pontus habebit,
(*) Calthaque (*) Pæzſtanas vincet odore roſas:
Quam tibi noſtrarum veniant oblivia rerum.
Non ita pars fati candida nulla mei.
Ne tamen hæc dici poſſit fiducia mendax,
Stultaque credulitas noſtra fuiſſe, cave:
Conſtantique fide veterem tutare ſodalem
Qua licet, & quantum non oneroſus ero-

EX GENERE HEROICO.

Deſcriptio ſeculi aurei.
Ex Ovidii Metamorph. Lib. I.

Aure prima ſata eſt ætas: quæ (**) vindi-
ce nullo,
Sponte ſua, ſine lege fidem rectumque colebat.
V 3 Pœna

(*) Violæ genus, colore luteo. Ringelblume.
(**) Pæſtum, græcis Poſidonia, oppidum maritimum
Lucaniæ.

( a Judice: quo nullo opus erat ad vindicands ſce-
era.

342 Collectio uſitatiorum

Pœna metusque aberant: nec (*) verba mina-
cia fixo
Wire legebantur: nec ſupplex turba timebant
Judicis ora ſui, ſed erant ſine vindice tuti.
Nondum cæſa ſuis, peregrinum ut viſeret orbem,
Montibus in liquidas pinus deſcenderat undas:
Nullaque mortales præter ſua littora norant.
Nondum præcipites cingebant oppida foſſæ:
Non tuba directi, non æris cornua flexi,
Non galeæ, non enſis erant; ſine militis uſu
Mollia ſecuræ peragebant otia mentes.
Iplſa quoque immunis raſtroque intacta, necullis
Saucia vomeribus, per ſe dabat omnia tellus.
Contentique cibis nullo cogente creatis
Arbuteos fœtus montanaque fraga legebant,
Cornaque, & in duris hærentia mora rubetis,
Et, quæ deciderant patula (**) Jovis arbore,
glandes.
Ver erat æternum, placidique tepentibus auris
Mulcebant zephyri natos ſine ſemine flores.
Mox etiam fruges tellus inarata ferebat,
Nec renovatus ager gravidis canebat ariſtis.
Flumina jam lactis, jam ffumina nectaris ibant,
Flavaque de viridi ſtillabant ilice mella.

De ſeculo argenteo, æreo, &
ferreo.

Poſtquam, Saturno tenebroſa in tartara miſſo,
Sub Jove mundus erat: ſubiit argentea proles,
Auro

(*) Leges nullæ adhuc tahulis æneis affixæ erant⸗

(*x*) ercu.

Genenn

le
Aulertict/ uſo
—
Gier Millet,

¹ 4 1
e hene, 4

breſeſe ſin
fun ginmn ſcbi⸗
(mdis ſend

npinun ſd

Eſ tutces 6
Cnimtun ginun
Obran ſt, geln
Temimne lus ſue
eniritgenis, A—
Vlcenaumtn.
Twümsimrunnir
OrwenetheAge
Iocwomumſhiere
lulciege E,
Velacehatrentg,n
Meriaseenen
Eldpu bnwsini
Conmuenckenri
Cuns bummm
Nummmn Kegts
laccemk humn,:
(Qoct kerhniik

fodunmn e,
lamgte NMend ſe

) (nute, Dnl

*
otnyn
—
te dee N
r m,.

ne 1e
lelententn,

ulltorn nt

Ntir ents⸗
e tich, el
btar onnir telt⸗

Ckeit

Nnn,
Ace
lethenhunß
Nelenſr igts
n Hrbe,
Crkirarii
n dectrba,
tamsl.

en

1 , 7
intumtnn
ienpnaß

10

mmd ui

Generum Carminum. 343

Auro deterior, fulvo pretioſior ære.
Juppiter antiqui contraxit tempora veris:
Perque hiemes, æſtusque, & inæquales au-
tumnos,
Et breve ver, ſpatiis exegit quattuor annum.
Tum primum ſiccis aër fervoribus uſtus
Canduit: & ventis glacies adſtricta pependit.
Tum primum ſubiere domos: domus antra
fuerunt,
Et denſi frutices, & (*) vinctæ cortice virgæ.
Semina tum primum longis Cerealia ſulcis
Obruta ſunt, preſſique jugo gemuere juvenci.
Tertia poſt illas ſucceſſit ahenea proles:
Sævior ingeniis, & ad horrida promtior arma;
Nec ſcelerata tamen. De duro eſt ultima ferro-
Protinus irrumpit venæ pejoris in ævum
Omne nefas: fugere pudor, verumque, fidesque;
In quorum ſubiere locum fraudesque, dolique,
Inſidiæque, & vis, & amor ſceleratus habendi;
Vela dabat ventis, nec adhuc bene noverat illos
Navita: quæque diu ſteterant in montibus altis,
Fluctibus ignotis inſultavere carinæ.
Communemque prius, ceu lumina ſolis & auras,
Cautus, humum longo ſignavit limite menſor.
Nec tantum ſegetes alimentaque debita dives
Poſcebatur humus: ſed itum eſt in viſcera terræ.
Quasque recondiderat, ſtygiisque admoverat
umbris, .
Effodiuntur opes, irritamenta malerum.
Jamque nocens ferrum, ferroque nocentius
aurum
X 4 Prod-

(*) Crates, mapalia, ex corticeis virgis juncta.

344 Collectio uſttatiorum

Prodierat: prodit bellum, quod pugnat utroque,
Sanguineaque manu crepitantia concutit arma.
Vivitur ex rapto: non hoſpes ab hoſpite tutus;
Non ſocer a genero; fratrum quoque gratia
rara eſt.
Imminet exitio vir conjugis, illa mariti:
Lurida terribiles miſcent aconita novercæ:
Filius ante diem patrios inquirit in annos.
Vica jacet pietas: & virgo cæde madentes
Ultima coœleſtum terras Aſiræa reliquit.

Ex Virgilii Eneidos Lib. I. v. 56. ſeagf-

Oratio Junonis ad Æolum, in qua ab eo
petit, ut inviſam ſibi claſſem Trojanam
excitata tempeſtate disjiciat; idque ab
eo impetrat: qui vero poſtea a Ne-
ptuno acriter increpatur.

— — — Vaſto rex Eolus antro
Luctantes ventos tempeſtatesque ſonoras
Imperio premit, ac vinclis & carcere frenat.
Illi indignantes magno cum murmure montis
Circum clauſtra fremunt: celſa ſedet Tolus arce,
Sceptra tenens, mollitque animos, & tempe-
rat iras.
Ni faciat, maria ac terras cœlumque profundum
Quippe ferant rapidi ſecum, verrantque per
auras.
Sed pater omnipotens ſpeluncis abdidit atris,
Hoc metuens: molemque & montes inſuper
altos

yenere,
Semtun n 4
le, nungte til
Nmlorceii t
Genpmwentni
Iinärleium poni
urtin vendih
Ar e eric,

e mli di hn

Qumm,Aeſm
Conntio⸗ nmmmde
Cones ut Ecomnne
lrign, AMemͤ
Aöns hre conn

Laporte hbor ni
Iumdbi, goocaung

Colan man en
Mimtonmanmtusre
le m (a,
Inphinhunr
in a

herdteenmih
uuhunogntehen

fien, Enle

mminn

—
fuoch Mrutroon

etictin
biknng
tum nei
ara et.
anant⸗
nin ore
ininamos
nerkenacentes
Inni

ngsbe
Uen ogran
aarhe
er

an
Eeye lois
Pnaefen
Uumure n
Uektkolore,
nm An
ts⸗

Aumgryſfuin
n Eenmgef
Cesthiltnn
& wons
.

Generum Carminumn. 34 5

Impoſuit regemque dedit, qui fœdere certo
Et premere, & laxas ſciret dare juſſus habenas.
Ald quem tum juno ſupplex his vocibus uſa eſt:
ole, namque tibi divum pater atque homi-
num rex
Et mulcere dedit fluctus, & tollere vento.
Gens inimica mihi Tyrrhenum navigat æquor,
Ilium in Italiam portans, victosque Penates
Incute vim ventis, ſubmerſasque obrue puppes,
Aut age diverſas, & disjice corpora ponto.
Sunt mihi bis feptem præſtanti corpore
Nymphæ,
Quarum, quæ forma pulcherrima, Deiopeam
Connubio jungam ſtabili, propriamque dicabo;
Omnes ut tecum meritis pro talibus annos
Exigat, & pulchra faciat te prole parentem.
olus hæc contra: tuus, o regina! quid
optes,
Explorare labor: mihi juſſa capeſſere fas eſt.
Tu mihi, quodcunque hoc regni, tu ſceptra,
Jovemque
Concilias: tu das epulis accumbere divum,
Nimborumqus facis tempeſtatumque potentem.
Hæc ubi dicta, cavum converſa cuſpide
G montem
Impulit in latus: ac venti, velut agmine facto,
Qua data porta, ruunt, & terras turbine
perflant. .
Incubuere marl, totumque a ſedibus imis
Una Eurusque Notusque ruunt, creberque pro-
cellis
Africus, & vaſtos volvunt ad litora Bucus.
1 8⸗

346 Collettio uſitatiorum

Inſequitur clamorque virům, ſtridorque ru-
dentum.
Eripiunt ſubito nubes cœlumque diemque
Teucrorum ex oculis: ponto nox incubat atra.
Intonuere poli, & crebris micat ignibus æther:
Præſentemque viris intentant omnia mortem.
Interea magno miſceri murmure pontum
Emiſſamque hiemem ſenſit Neptunus, & imis
Stagna refuſa vadis: graviter commotus & alto
Proſpiciens, ſumma placidum caput extulit
unda.
Disjectam EÆneæ toto videt æquore claſſem;
Fluctibus oppreſſos Troas, cœlique ruina.
Nec latuere doli fratrem Junonis, & iræ.
Eurum ad ſe Zephyrumque vocat; dehinc ta-
lia fatur:
Tantane vos generis tenuit fiducia veſtri?
Jam cœlum terramque, meo ſine numine, venti
Miſcere, & tantas audetis tollere moles?
Quos ego! Sed motos præſtat componere
fluctus;
Poſt mihi non ſimili pœna commiſſa luetis.
Maturate fugam, regique hæc dicite veſtro:
Non illi imperium pelagi, ſævumque tridentem,
Sed mihi ſorte datum; tenet ille immania ſaxa,
Veſtras, Eure, domos: illa ſe jactet in aula
Folus, & clauſo ventorum carcere regnet.
Sic ait, & dicto citius tumida æquora placat,
Collectasque fugat nubes, ſolemque reducit.

E

Ex

enhvengnf,
lpt, A0N
I crmnetcelnle
iignele mihi, 1
yrnbigs, U
lier helgle hete
Heumchigoaſsert,⸗
Heae, lit⸗

ſelmunbrrenc
Gllenen duham

nerulte lin de

Accidt atid l
Compelueninme
Qkamemnkren,
pedus eisl v
Euen, Nk wrGs

,

Deeſ iamne
Heiafkrulnsh
ewenm
Red gngſetgent
ebilgenure
olt lebernne

( m, ait

tine

in, Ein
Gennn
lumge H
tonon rln
nica nlar⸗
M omnia nen
umue ponn
Nenndg, d
tonndus
itun enn and⸗
au
Eylre Alen;
liemin.
d,Gie.

e,

Enne te⸗

enlrenn
Snhles mde
Nein anner
4CH
nmnilslrts
Ecſe el⸗
ngenittnen
maſo,

meraneyte
mide –
nared⸗
Uemen

1

Generum Carminum. 347

Ex Lib. IIl. v. 26 8. Ja.
Narratio £Æneæ de incendio & ex-
cidio Trojæ.

empus erat, quo prima quies mortalibus ægris
Incipit, & dono divm, gratiſſima ſerpit.
In ſomnis ecce! ante oculos mœſtiſſimus Hector
Viſus adeſſe mihi, largosque effundere fletus.
Raptatus bigis, ut quondam, aterque cruento
Pulvere, perque pedes trajectus lora tumentes.
Heu mihi qualis erat! quantum mutatus ab illo
Hectore, qui rediit, exuvias indutus (*)
Achillei,
Vel Danaum Phrygios jaculatus puppibus ignes.
Squalentem barbam, & concretos ſanguine
crines,
Vulneraque illa gerens, quæ circum plurima
muros
Accepit patrios. UItro flens ipſe videbar
Compellare virum, & m œſtas expromere voces:
O! lux Dardaniæ, ſpes o fidiſſima Teucrûm!
Quæ tantæ tenuere moræ? quibus Hector ab oris
Exſpectate venis? ut te poſt multa tuorum
Funera, poſt varios hominumque urbisque la-
bores
Defeſſi adſpicimus! quæ cauſa indigna ſerenos
Fœdavit vultus? aut cur hæc vulnera cerno?
Ille nihil: nec me quærentem vana moratur;
Sed graviter gemitus imo de pectore ducens,
Heu, fuge, nate Dea! teque his, ait, eripe flammis.
Hoſtis habet muros: ruit alto a culmine Troja.
Sat
(* pro, Achillis,

348 Collectio uſitatiorum

Sat patriæ Priamoque datum; ſi Pergama dextra
Defendi poſſent, etiam hac detenſa fuiſſent.
Sacra, ſuosque tibi commendat Troja penates:
Hos cape fatorum comites; his mœnia quære,
Magna pererrato ſtatues quæ denique ponto.
Diverſo interea miſcentur mœnia luctu:
Et magis atque magis, (quanquam ſecreta
parentis
Anchiſæ domus arboribusque obtecta receſſit)
Clareſcunt ſonitus; armorumque ingruit horror.
Excutior ſomno, & ſummi faſtigia tecti
Aſcenſu ſupero, atque arrectis auribus adſto.
In ſegetem veluti cum flamma furentibus auſtris
Incidit, aut rapidus montano flumine torrens
Sternit agros, ſternit ſata læta boumque labores,
Præcipitesque trahit ſilvas: ſtupet inſcius alto
Accipiens ſonitum ſaxi de vertice paſtor.
Tum vero manifeſta fides Danaumque pa-
teſcunt
Inſidiæ. Jam Deiphobi dedit ampla ruinam
Vulcano ſuperante domus: jam proximus ardet
Ucalegon: (*) Sigea igni freta lata relucent.
Exoritur clamorque virum, clangorque tubarum.
Venit ſumma dies, & ineluétabile tempus
Dardaniæ: fuimus Troes, fuit Ilium, & ingens
Gloria Teucrorum: ferus omnia Juppiter Argos
Transtulit; incenſa Danai dominantur in urbe.
Arduus armatos mediis in mœnibus adſtans
Fundit equus, victorque Sinon incendia miſcet
Inſultans. Portis alii bipatentibus adſunt,
Millia quot magnis unquam venere Mycenis.
Tum
(*) Mare Helleſponticum ſub Sigeo promontorio-.

Cenermn
—
vre Cnne
n, &
feloti ſnnmiung
um End Mrin
Nret giale and
lrtmntsltconim
ibetrs conee u
Cnpmit nul

Den Anen
immteid
1

onn verd Nuens
Corhireſonmn
Pracgits ſiglut
lvite nehectti l
Pelimeſfin t
ce itun Ainrl

nns g, im

MKel Madre
Demmens Dn
Folnmem, P
Genimmne inl

linmniinn,
cni munt

unn

—
n; fhnece
S
enlrliieen
hi Mlere
ne Cenilenn
Irene N
ungnun
entis
echelh nrec
imguiylttonn
ülperci
G unhesnt,
frenkhnsaun
0cnine nen
AMmgelbore,
tme nis n
Nian.
g Doumger
Ln
Atinpun
iunmmninuane
1 authen.
ngaglenunn
ere
ulim EnN
mäßfin
Gennmm inmh
mnoitwilun
pon enure
Nenchunin,

b e

£$

Generum Carminum. 349

Tum vero omne mihi viſum conlſidere in
ignes
Ilium, & ex imo verti Neptunia Troja.
Ac veluti ſummis antiquam in montibus ornum
Cum ferro acciſam crebrisque bipennibus
inſtant
Eruere agricolæ certatim; illa usque minatur,
Et tremefadta comam concuſſo vertice nutat.
Vulneribus donec paulatim evicta ſupremum
Congemuit, traxitque jugis avulſa ruinam.

Ex Lib. IV. v. 571. .

Dido, ab XZnea deſerta diras omnes
ei imprecatur, & ipſa ſe in-
terimit.

um vero E.neas, ſubitis exterritus umbris,
Corripit e ſomno corpus, ſociosque fatigat:
Præcipites vigilate viri, & conſidite tranſtris:
Solvite vela citi. DEus æthere miſſus ab alto
Feſtinare fugam, tortosque incidere funes,
Ecce! iterum ſtimulat. Sequimur te ſancte
Deorum,
Quisquis es, imperioque iterum paremus
ovantes.
Adſis o! placidusque juves, & ſidera cœlo
Dextra feras. Dixit, vaginaque eripit enſem
Fulmineum, ſtrictoque ferit retinacula ferro.
Idem omnes ſimul ardor habet, rapiuntque,
ruuntque.
Littora deſeruere, latet ſub claſſibus æquor.

Adnixi torquent ſpumas, & cærula verrunt.
Et

370 Collectio uſitatiorum

Et jam prima novo ſpargebat lumine terras
Titoni croceum linquens aurora cubile:
Regina e ſpeculis, ut primum albeſcere lucem
Vidit, & æquatis claſſem procedere velis,
Littoraque, & vacuos ſenſit ſine remige portus;
Terque quaterque manu pectus percuſſa de-
. corum,
Flaventesque abſciſſa comas: Proh! Jupiter, ibit
Hic, ait, & noſtris illuſerit advena regnis?
Non arma expedient, totaque ex urbe ſe-
quentur,
Diripientque rates alii navalibus? Ite,
Ferte citi flammas, date vela, impellite remos.
Quid loquor? aut ubi ſum? quæ mentem inſa-
nia mutat:
Infelix Dido! nunc te fata impia tangunt.
Tum decuit, cum ſceptra dabas. En dextra
fidesque!
Quem ſecum patrios ajunt portare Penates:
Quem ſubiiſſe humeris confectum ætate pa-
rentem!
Non potui abreptum divellere corpus, & undis
Spargere? non ſocios, non ipſum abſumere ferro
Aſcanium, patriisque epulandum apponere
menſis?
Sol, qui terrarum flammis opera omnia luſtras,
Tuque harum interpres curarum, & conſcia
Juno 5
Nocturnisque Hecate triviis (*) ululata per
urbes,
Et diræ ultrices, & dà morientis Eliſſæ! .
G6⸗

(*) Ululatu decantata.

Coneri

Lceſir Me, .

ulras efe
odann nt,
le gnn oni
Irbel AAgesſen
nibosel

eeett, e

Iin Eoimgreſi
Ftnoranar,ann
orar onc rdls
Drdanns, K otre
Düen: Agde
Colaplem acinn
Pumnantemn, re

Atrin conenten
Dinens, ninnn
d fenunt: ke

Uli
Deleni

Tn Cemun

Danduntnr n

(5
)(umen

nhl

tutinn
beberluie
Autorn an
ie⸗
Drocederen
lutni, n;
dehis erli,
Crun,
Inn llhis
t tden rgnii
Nugle il Ude ,
Genm,
lhis) ſec
inpelieren
u henmmi.
um.
tno n.
E⸗
ſtegte
onueeus
Hleltn zur
Teen
7. lx Ginch U
WZ ner en

i ldmn
s,
Pensa.

CGenerum Carminum. 351

Accipite hæc, meritumque malis advertite
numen;
Et noſtras audite preces. Si tangere portus
Infandum caput, ac terris adnare neceſſe eſt,
Et ſic fata Jovis poſcunt; hic terminus hæret;
At bello audacis populi vexatus & armis,
Finibus extorris, complexu avulſus Iuli,
Auxilium imploret, videatque indigna ſuorum
Funera; nec cum ſe ſub leges pacis iniquæ
Tradiderit, regno aut optata luce fruatur;
Sed cadat ante diem, mediaque inhumatus arena.
Hæc precor, hanc vocem extremam cum ſan-
guine fundo.
Dixit, & os impreſſa toroò, moriemur inultæ?
Sed moriamur, ait, ſic, ſic juvat ire ſub umbras.
Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto
Dardanus, & noſtræ ſecum ferat omina mortis.
Dixerat: atque illam media inter talia ferro
Collapſam aſpiciunt comites, enſemque cruore
Spumantem, ſparſasque manus. It clamor ad
alta
Atria: concuſſam bacchatur fama per urbem.
Lamentis, gemituque, & femineo ululatu
Tecta fremunt: reſonat magnis plangoribus
æther.

Ex Lib. VI. v. 573. ſqq.
Deſcriptio Tartari.

um demum horrifono ſtridentes cardine
ſaocræ
Panduntur portæ. Cernis, (*) cuſtodia qualis
Ve-
(*) Quam terribilis euſtos.

272 Collectio uſitatiorum Gennm
. —— . —
Veſtibulo ſedeat? facies quæ limina ſervet? len fümmmel

Quinqnaginta atris immanis hiatibus Hydra
Sævior intus habet ſedem. Tum Tartarus ipſe
Bis patet in præceps tantum, tenditque ſub Ccd penoen i

umbras, V
Quantus ad ætherium coœli (*) ſuſpectus Olretmikfn
olympum. Innie tirlet ce

Hic genus antiquum terræ, (*) Titania pubes, elln ls e
golora, Turiar,

Fulmine dejecti, fundo volvuntur in imo. e
Hie & (**) Aloidas geminos immania vidi ſatr, E mndbn
Corpora: qui manibus magnum refcindere
cœlum tnetten
Aggreſſi, ſuperisque Jovem detrudere regnis. ſtrikart,
Vidi & crudeles dantem Salmonea pœnas, “

Dum dammas Jovis & ſonitus imitatur olympi. z Etoss üen
Demens! qui nimbos & non imitabile fulmen mengiſetl
Mre & cornipedum pulſu ſimularat equorum. Utteckiüifein
At pater omnipotens denſa inter nubila telum Irte; te ſen
Contorſit, (non ille faces, nec (†) fumea rk enmefe
. tedis WIN
Lumina) præcipitemque immani turbine adegit. 1
Nec non & Tityon, terræ omniparentis deif hpen pte
alumnum Dehtiiſere
Cernere erat: per tota novem cui jugera corpus llrlteſensdiee
Porrigitur, roſtroque immanis vultur obunco ne A
Immortale jecur tondens, (†t) fœcundaque ) ſüium
A

nis anlge.

*) Surſum aſpicitur. Iooſtier grt,
4 Cigantes. npelis fütke⸗
(***) Aloei filios, Otum & Ephialten.
(†) Fumoſas tædas, quales habuit Salmoneus, Pre 1
fulgure. .
(††) In dies renaſcentia.

ttinnn

5 lariy le

mliggi

Cpmpum.
8 Ian ,
rumrinm
Im mmtn nin
Dipnon NriNee
An
Genler i
nenen,
Binfumonn
n ihenls idnen
mdmaeurn.
NneN
,, e f)nn
nt
mmnienrenert
ere Cnniorn
lummmn,
noliſaeeetonos
E
Edlatgen

ſe

.

lrm
odr And

Generum Carminum. 353

Viſcera, rimaturque (*) epulis, habitatque
ſub alto
Pectore; nec fibris requies datur ulla renatis-
Quid memorem Lapithas, ixiona, Piri-
thoumque?
Quos ſuper atra ſilex jam jam lapſura, cadentique
Imminet adſimilis: lucent (**) genialibus altis
Aurea fulcra toris, epulæque ante ora paratæ
Regifico luxu. Furiarum maxima juxta
Accubat, & manibus prohibet contingere
menſas:
Exſurgitque facem attollens, atque intonat ore.
Hic, quibus inviſi fratres, dum vita manebat;
Pulſatusve parens; & fraus innexa clienti;
Aut qui divitiis ſoli incubuere repertis

Nec partem poſuere ſuis: quæ maxima turba eſt.

Quique ob adulterium cæſi; quique arma ſecuti
Impia; nec veriti dominorum fallere dextras,

Incluſi pœnam exſpectant. Ne quære doceri,

Quam pœnam, aut quæ forma viros, fortuna-
ve merſit:
Saxum ingens volvunt alii, radiisque rotarum
Deſtricti pendent: ſedet, æternumque ſedebit
Infelix Theſeus: Phlegyasque miſerrimus omnes
Admonet, & magna teſtatur voce per umbras:
Diſeite juſtitiam moniti, & non temnere divos.
Vendidit hic auro patriam, dominumque po-
tentem
Impoſuit: fixit leges pretio, atque refixit.
Hic
(*) Ad epulas.
(** In quibus genio indulgere ſolebant.

2

354 Collectio uſitatiorum

Hic thalamum invaſit natæ, vetitosque hy-
menæos:
Auſi omnes immane nefas, auſoque potiti.
Non, mihi ſi linguæ centum ſint, oraque centum,
Ferrea vox, omnes ſcelerum comprendere
formas,
Omnia pœnarum percurrere nomina poſſem.

Æneas pergit iter ad campos fortunatos,
quæſitum ibi patrem Anchiſen,

quem etiam invenit.
Tr. VI. v. 63.
Levcnerc locos lætos, & amœna vireta
Fortunatorum nemorum, ſedesque beatas.
Largior hic campos æther & lumine veſtit

Pars in gramineis exercent membra palæſtris,
Contendunt ludo, & fulvâà luéctantur arena:
Pars pedibus plaudunt choreas, & carminæ
dicunt.
Nec non (*) Threicius longàâ cum veſte ſacerdos
(W Obloquitur numeris ſeptem diſerimina
vocum:
Jamque eadem digitis, jam pectine pulſat eburno.
Hic genus antiquum Teucri, pulcherrima
proles,
Magnanimi Heroes, nati melioribus annis,
(P) Husque, († †) Aſſaracusque, & Trojæ Dar-
danus auctor.
Arma

(*) Threicius ſacerdos, Orpheus.
(**) Cantat & pulſat ſimul lyram feptem chordarum-
(†) Ilus, Æͤneæ proavus, a quo Ilium dictum eſt-

(Tf) Zneæ avus,

Purpureo; ſolemque ſuum, ſua ſidera norunt.

Cntrun

eline E
tnrim

Hne Mhet, Me

Ne
ta. ſaſtgee

8Wür
6 Aoctſene
Kmagnos
Augn hiie nirn

lEl

Null em danng

gtünn
—
2, ine
ſnn Nnkenn
1 ll,
fum ooneege
rng,
enomin l

frnun
1luhler,
Wenl.
.

CN Mett

Generum Carminum. 3 55

Arma procul, currusque virüm miratur in-
anes.
Stant terrâ defixæ haſtæ, paſſimque ſoluti
Per campum paſcuntur equi: quæ gratia curruum
Armorumque fuit vivis, quæ cura nitentes
Paſcere equos, eadem ſequitur tellure repoſtos.
Conſpicit, ecce! alios dextra lævaque per
herbam
Veſcentes, lætumque choro pæana canentes,
Inter odoratum lauri nemus: unde ſuperne
Plurimus Eridani per ſilvam volvitur amnis.
Heic manus, ob patriam pugnando vulnera
paſſi,
Quique ſacerdotes caſti, dum vita manebat,
Quique pii vates, & Phœbo digna locuti,
Inventas aut qui vitam excoluere per artes:
Quique ſui memores alios fecere merendo;
Omnibus his nivea cinguntur tempora vittà.
Quos circumfuſos ſic eſt adfata (*) Sibylla;
(*) Muſæum ante omnes: medium nam plu-
rima turba
Hunc habet, atque humeris exſtantem ſuſpi-
cit altis:
Dicite, felices animæ! tuque optime vates!
Quæ regio Anchiſen, quis habet locus? illius ergo
Venimus, & magnos Erebi tranavimus amnes.
Atque huic reſponſum paucis ita reddidit
heros:
Nulli certa domus; lucis habitamus opacis,
Riparumque toros & prata recentia rivis .
2 n-

(*) Vates, quæ nean comitabatur.
(**) Sacerdotem quondam, Orphei diſcipulum.

356 Collectio aſitatiorum

Incolimus. Sed vos, ſi fert ita corde voluntas,
Hoc ſuperate jugum, & facili jam tramite ſiſtam.
Dixit, & ante tulit greſſum, camposque nitentes
Deſuper oſtentat; dehinc ſumma cacumina
linquunt.
At pater Anchiſes penitus convalle virenti
Incluſas animas, ſuperumque ad lumen ituras,
Luſtrabat ſtudio recolens, omnemque ſuorum
Forte recenſebat numerum, carosque nepotes,
Fataque, fortunasque virüm, moresque, ma-
nusque.
Isque ubi tendentem adverſum per gramina
vidit
Enean, alacris palmas utrasque tetendit;
Effuſæque genis lacrymæ, & vox excidit ore:
Veniſti tandem, tuaque ſpectata parenti
Vicit iter durum pietas? datur ora tueri
Nate tua, & notas audire & reddere voces?
Sic equidem ducebam animo, rebarque futurum,
Tempora dinumerans: nec me mea cura fefellit.
Quas ego te terras, & quanta per &quora
vectum
Accipio! quantis jactatum, nate, periclis!
Quam metui, ne quid Libyæ tibi regna nocerent!
Ille autem: tua me, genitor, tua triſtis imago,
Sæpius occurrens, hæc limina tendere adegit-
Stant ſale Tyrrheno claſſes: da jungere dextram,
Da, genitor; teque amplexu ne ſubtrahe noſtro.
Sic memorans largo fletu ſimul ora rigabat.
Ter conatus ibi collo dare brachia circum:
Ter fruſtra comprenſa manus effugit imago,

Par levibus ventis, volucrique ſimillima omdd.

=S —=‚ 2

Vnn e, Mß
Nolct ehrdem

1 unim lr E
Vendrehte hfeni
Hnpeium, Cinne

Nemar de )Ne

Txercentut iis: .
Mreiſi (4) hein

Mim () iißs zun

Aenlnr enn dr
tuum teng iin
Eihm, K laille
Drpſnhts Adang

(0 N l, e
thlull

1tonn

8CoNrleni
Pad lneni
Omehgle ſin

l

Cnchle e
tecle, ,
egte
Münm erpnin
ſilt
etkengtt
Cnltaclrore:

ger
WRa en

Nuur Na w
letlae ntes
Getanelmmm
negezon etit
Cune ſer Nun
eſun
t, ſrril⸗
erurxeenl
m
ntrütne wrd⸗
Ceme
mloutgke.
Urichuctan
ueklgtin,
rlrla/

Generum Carminum. 3 57

Ex Virg. Ceorgicis L. IV. v. 149.
De natura apum.

unc age, naturas apibus quas Juppiter ipſe
Addidit, expediam; pro qua mercede, (1)
canoros
Curetum ſonitus crepitantiaque æra ſecutæ,
Diéctæo cœli regem pavere ſub antro.
Solæ communes gnatos, conſortia tecta
(2) Urbis habent, magnisque agitant ſub
legibus ævum.
Et patriam ſolæ, & certos novere penates;
Venturæque hyemis memores æſtate laborem
Experiuntur, & in medium quæſita reponunt.
Namque aliæ (3) victu invigilant, & fœdere
pacto
Exercentur agris: pars intra ſepta domorum
Narciſſi (ꝗ4) lacrimam, & lentum de cortice
gluten,
Prima (5) favis ponunt fundamina. Deinde
tenaces
Suſpendunt ceras: aliæ ſpem gentis adultos
Educunt fœtus; aliæ puriſſima mella
Stipant, & liquido diſtendunt nectare cellas.
Sunt, quibus ad portas cecidit cuſtodia (6) ſorti:
Z 3 Inque
(1) Fabula eſt, apes a Curetibus, Cretæ incolis, per
crepitacula eorum allectas, Jovem infantem in antre
Dictæo montis Cretæ melle ſuo paviſſe.
(2) Alvearis ſui. .
3) Victui quærendo. Victu, antiquus dativus.
) Guttas, rorem.

6
(5*) Cellulis, mel recepturis.
(6) In ſortem, ſortis loco.

358 Collectio uſitatiorum

Inque vicem ſpeculantur aquas, & nubila cœli:
Aut onera accipiunt venientum, aut agmine
facto
Ignavum fucos pecus a præſepibus arcent.
Fervet opus, redolentque thymo fragrantia
mella.
Ac veluti, lentis Cyclopes fulmina (7) maſſis
Cum (8) properant, alii taurinis follibus auras
Accipiunt redduntque, alii ſtridentia tingunt
Mra (9) lacu: gemit impolſitis incudibus Ætna.
Illi inter ſeſe magna vi brachia tollunt
In numerum, verſantque tenaci forcipe ferrum.
Non aliter, ſi parva licet componere magnis,
Cecropias innatus apes amor urget habendi,
(10) Munere quamque ſuo. Grandævis (11) op-
pida curæ,
Et munire favos, & dædala fingere tecta.
At feſſæ multa referunt ſe nocte minores,
Crura thymo plenæ; paſcuntur & arbutapaſſim,
Et glaucas ſalices, caſiamque, crocumque ru-
bentem,
Et pinguem tiliam, & (12) ferrugineos hya-
cinthos.
Omnibus una quies operum, labor omnibus
unus.
Mane ruunt portis; nusquam mora. Rurfſus
easdem
Veſper
7) Ferri maſſis.
8) Propere excudunt.
9) Aquis, vel vaſe aquarum frigidarum,
10) Pro ſorte, quæ cuique cecidit.
11) Alvearia, ut ſupra, urbes.
12) Nigri coloris.

6
(
6
(

Hnrisgne Defedt

It cywbe intzhl fln

„

1veneten 0lrunt,
Verumiglge flisn
Otelegum ihlerege
Duſfctan, elugte,
dehe etam euns eni
AMuninert, Mtoglen
Tnusmmorfenmm
Umniſlsgunen
fin: (nde e

t nn intonie

uttannn Conu
Preteten kegen nen
. ..

(nne

ſepihid ne
hyo ſien
Nela
Unin ni

ibrehekenn
Ponere moni
ef

belten,
irtos
,trorutns

W

CGenerum Carminum. 359

Veſper ubi e paſtu tandem decedere campis
Admonuit, tum tecta petunt, tum corpora
. curant.
Fit ſonitus, muſſantque oras & limina circum.
Poſt, ubi jam thalamis ſe compoſuere, ſiletur
In noctem, feſſosque ſopor ſuus occupat artus.
Nec vero a ſtabulis pluvia impendente recedunt
Longius, aut credunt cœlo adventantibus euris;
Sed circum tutæ ſub mœnibus urbis aquantur,
Excurſusque breves tentant, & ſæpe (13) la-
pillos,
Ut cymbæ inſtabiles fluctu jactante ſaburram,
Tollunt: his ſeſe per inania nubila librant.
Illum adeo placuiſſe apibus mirabere morem,
Quod nec concubitu indulgent, nec corpora
ſegnes
In venerem ſolvunt, aut fœtus nixibus edunt;
Verum ipſæ e foliis natos & ſuavibus herbis
Ore legunt: ipſæ regem parvosque (14) Quirites
Sufficiunt, aulasque, & cerea regna refingunt.
Sæpe etiam duris errando in cotibus alas
Attrivere, ultroque animam ſub faſce dedere.
Tantus amor florum & generandi gloria mellis.
Ergo ipſas quamvis anguſti terminus ævi
Excipiat: (neque enim plus ſeptima ducitur
) æſtas)
At genus immortale manet, multosque per
annos
Stat fortuna domus, & avi numerantur avorum.
Præterea regem non ſic Ægyptus, & ingens
Z 4 Lydia,
(13) Quibus contra impetum venti ſuſtineantur.
(14) Cives.

360 Colleltio uſitatiorum

Lydia, nec populi Parthorum, aut Medus Hy-
daſpes
Obſervant. Rege incolumi mens omrubus una
Eelt;
Amiſſo rupere fidem; conſtructaque mella
Diripuere ipſæ, & crates ſolvere favorum.
Ille operum cuſtos; illum admirantur, & omnes
Circumſtant fremitu denſo, ſtipantque fre-
quentes;
Et ſæpe attollunt humeris, & corpora bello
Objectant, pulchramque petunt per vulnera
mortem.
His quidam ſignis, atque hæc exempla ſecuti
Eſſe apibus partem divinæ mentis, & hauſtus
theréos dixere.

GENUIS DACTYLICUM,
Hexametro & Tetrametro initiali conſtans.
Boéëthius Lib. J. 3.

unc me discuſſa liquerunt noëte tenebræ,
+ Luminibusque prior rediit vigor.
Ut, cum præcipiti glomerantur ſidera Coro, (*)
Nimboſisque polus ſtetit imbribus,
Sol latet, ac nondum cœlo venientibus aſtris
Deſuper in terram nox funditur.
Hane ſi Threicio Boreas emiſſus ab antro
Verberet, & clauſum reſeret diem,
Emicat, & ſubito vibratus lumine Phœbus
Mirantes oculos radiis ferit.

GENIIS
(*) Cauro, Nordweſtwind,

Geueri
—
6ENIS
uwerto CI

nt
AMonriu

Aidur udnt e
Glert Thr,
irenda erenrau

liulhmilin
Arkyeſnn
enn, e aecn

Mignes ent
nd, Jubus unun

Crmie en
Incigveteretnen
Mimmiyi
14.

pwun toknl
Ne neotam z
Kumarlſe 1
Qum Comns

tine,
In Nlelg
Wnengcen
ehl
fcnent
Herehnmn

Vun

niuntnb dn
ortgle
ene⸗
Kuohneln
ennt len
en
eienki

Nid, uut

,
r etenee,
n
1CeC
nntbia
eieus

isdern
eetttenn
Unie Me
fein

CGenerum Carminum. 361

GENUIS DACTYLICUM,
Hexametro & Tetrametro finali compoſitum.

Morat. Lib. I. 7.
Ad Munatium Plancum. Cos.

Alii alias laudant civitates, Horatius reliquis
anteponit Tibur, ubi Plancus natus, quem ad
diluendas curas cohbortatur.

Laudabunt alii claram Rhodon aut Mitylenen,
Aut Epheſum, bimarisve Corinthi
Mœnia, vel Baccho Thebas, vel Apolline
Delphos
Inſignes, aut Theſſala Tempe.
Sunt, quibus unum opus eſt, intactæ Palladis
(1) urbem
Carmine perpetuo celebrare, &
Undique decerptam fronti præponere olivam. (2)
Elurimus (3) in junonis honorem
Aptum dicit equis Argos, ditesque Mycenas. (4)
Me nec tam patiens C(?y) Lacedæmon,
Nec tam Lariſſæ percuſſit (6) campus opimæ,
Quam domus Albuneæ reſonantis, (7)

5 Et

(1) Athenas.
(2) Oliva Palladi ſacra.
(3) Singularis pro plurali.
(4) Mycenæ templo Junonis pereelebres.
(5) Severæ educationis & durioris laboris patiens,
(6) Cepit amore ſui.
(7) Albunea, Nympha, a qua fons & nemus appellatur.

Cebert

362 Collebtio uſitatiorum —
—
Et præœceps Anio (8), & Tiburni lucus, & uda 0ENNS!
Mobilibus pomaria rivis. 1Bexanen
Albus (9) ut obſcuro deterget nubila cœlo “
Sæpe Notus, neque parturit imbres
Perpetuos: ſic tu ſapiens finire memento 4L.M
Triſtitiam vitæque labores “
Molli, Plance, mero; ſeu te fulgentia ſignis Drn
Aborlors

Caſtra tenent, ſeu denſa tenebit B
Tiburis umbra tui. Teucer (10) Salamina pa- Murltn Ninds
tremque umina eret
Cum fugeret, tamen uda Lyæo Emtigla) om!
Tempora populea (11) fertur vinxiſſe corona,
Sic triſtes affatus amicos:

Quo nos cunque feret melior fortuna paren- Immniute ſel
te, (12)
Ibimus, o ſocii comitesque. Crrhithe
Nil deſperandum Teucro duce & auſpice Teucro. Higon miglonm
Certus enim promiſit Apollo Iueritana;

Ambiguam (13) tellure nova Salamina futuram. Poniferautunn

O fortes pejoraque paſſi Drumakeen
Mecum ſæpe viri, nunc vino pellite curas, Dammtamenctl
Cras ingens iterabimus æquor. Mlicern
GENIS (iscer
Dolwie N
(8) Anio & Aniene, fluvius. H
(9) Albus Notus, i. e. ſerenus, non ſemper pluvius. Tmd

(10) Teucer Telamonis filius, a patre, quod Ajacis
fratris mortem non ultus eſt, ejectus Cyprum petit.
(11) Populus arbor ſignum lætitiæ.
(12) Quam parens.
C13) i. e. duplicem & binominem, quarum altera nune
eſt in Attica, alteram ego & vos condemus in Cy-
pro. Vel: de qua ambigi poſſet, an priori in Atti-
ea cederet.

ntionie
Generum Carminum. 363

GENUIS DACTYLELICIM,
ex Hexametro & Penthemimeri.

Hor. Lib. IIV. 7.

ire nenen

ts Ad L. Manlium Torquatum.

eilhmnk Diffugere nives, redeunt jam gramina campis,
Arboribusque comæ. .
Mutat terra vices, & decreſcentia ripas
lumina præatereunt. (1)
Gratia (2) cum Nymphis geminisque ſorori-
bus audet
Ducere nuda choros.
Immortalia ne ſperes, monet annus, (3) &
almum
Quæ rapit hora diem.
Frigora miteſcunt Zephyris; ver proterit æſtas,
Interitura; ſimul
Pomifer autumnus fruges effuderit; & mox
Bruma recurret iners.
vyeliranij Damna tamen celeres reparant cœleſtia lunæ. (4)
uo. Nos ubi decidimus,
NY Quo pius £äneas, quo Tullus dives & Ancus, (5)
Pulvis & umbra ſumus.
Quis ſcit, an adjiciant hodiernæ craſtina ſummæ
Tempora Dè ſuperi?
Cuncta

(1) Ripas non excedunt.
(2) Gratia cum geminis ſororibus, i. e. tres Gratiæ,
Aglaja, Thalia, Euphroſyne.
(3) Anni viciſſitudo.
(4) i. e. Novus annus reparat ea omnia, quæ cum
priori anno interierunt.

(5§) Tullus & Ancus, Reges romani.

364 Collectio uſitatiorum

Cuncta manus avidas fugient hæredis, amico
Quæ dederis animo. (6)
Cum ſemel occideris, & de te ſplendida Minos
Fecerit arbitria: (7)
Non, Torquate, genus, non te facundia, non te
Reſtituet pietas.
Infernis neque enim tenebris Diana (8) pu-
dicum
Liberat Hippolytum, (9)
Nec lethæa valet Theſeus abrumpere caro
Vincula EPirithoo. (10)

GENUS ADONICUM.
Boëthius Lib. I. 7.

Jubibus atris Mox reſoluto
Condita nullum Sordida cœno
Fundere poſſunt Viſibus obſtat.
Sidera lumen. Quique vagatur
Si mare volvens Montibus altis
Turbidus Auſter Defluus amnis,
Miſceat æſtum; Sæpe reſiſtit (1)
Vitrea dudum Ohiice ſaxi. (2)
Parque ſerenis Tu quoque ſi vis
Unda diebus Lumine claro
Cernere

(6) Quæ tibi indulſeris, ad hæredem non venient.
(7) Judicia.
(8) Quamvis Dea.
(9) Theſei filium. vid. Ovid. Metam. XV.
(10) Qui ad inferos deſcendit, ut Broſerpinam raperet,
ibique vinctus remanſit.
Impeditur.
1. A rupe ſoluti. Virg. Georg. II. 480.

Cane
—
Cen 76 Feruch,
nnir ſecho
e allen.
Cancin ele,
Uele ünorem,

I CNMS
H
Gwlteritnten
mnnie kytun
iun.
Hete is,i
Eper upend
Canas horreios,
linns i
urenm guisgubs
n tros e⸗
Gordibud telli,
16
dehius ſenes g
Dimp, ercelb e
Deeitin nnges
li
end Meſis,
Aunm Gnen

tinte
—
ent kei
4 aI

te Periii
teſnnc

b in
1. 57
Coun
N
9
bnumeren

N

eN
Ie

Nerunm
tboe As
IS Annd,

2,

51)

(anek

un N Veblen.
teden Km

GunD

lntenmunk

Generum Carminum. 36 5
Cernere verum, Spemque fugato,
Tramite recto Nec dolor adſit.
Cacpere callem: Nubila mens eſt
Gaudia pelle, Vinctaque frenis,
Pelle timorem, Hæc ubi regnant.

II. GENUS SAPPHICUM. (*)

Nor. L. U. 10.

Ad mediocritatemn, &0 animi zæquabilitatem in
utraque fortuna retinendam bortatur Lici-
nium.

Ręecius vives, Licini, neque altum
Semper urgendo; neque, dum procellas
Cautus horreſcis, nimium (1) premendo
Litus iniquum.
Auream quisquis mediocritatem
Diligit, tutus caret obſoleti
Sordibus tecti, caret invidenda
(2) Sobrius (3) aula,
Sæpius ventis agitatur ingens
Pinus; excelſæ graviore caſu
Decidunt turres; feriuntque ſummos
Fulmina montes.
Sperat infeſtis, metuit ſecundis,
Alteram ſortem bene præparatum

Pectus.

(*) Genus ſapphicum ſolitarium, quod meris ſapphi-
cis verſibus, Adonico non admiſto, conſtat, pete
ex Boëthii Lib. II. 6.
(1) Navem ſemper ad litus flexuoſum detinendo.
Allegoriæ ſenſus facile ex ſequenti patet.
(2) Temperans.
(3) dificio ſplendidiori.

366 Collelttio uſitatiorum

Pectus. (4) Informes hiemes reducit
Jupiter; idem
Summovet: non, ſi male nunc, & olim
Sic erit: quondam cithara tacentem
Suſcitat muſam, neque ſemper arcum
Tendit Apollo.
Rebus anguſis animoſus atque
Fortis adpare: ſapienter idem
Contrahes, vento nimium ſecundo,
Turgida vela.

EJUSDEM GENERIS.
Hor. L. I. 16.

ad Grosphum.

Animi tranquillitatem non in divitiis, nec bo-
noribus, ſed coërcendis cupiditatibus quæren-
dam, docet.
Oitium (1) Divos rogat in patenti
(2) Prenſus Æ.geo, ſi ſimul atra nubes
Condidit Lunam, neque certa fulgent
Sidera nautis:
Otium bello furioſa (3) Thrace,
Otium Medi pharetra decori,
Grosphe, non gemmis, neque purpura ve-
nale, nec auro.
Non enim gazæ, neque conſularis
Submovet (4) lictor miſeros tumultus
Mentis,

(4) Inamcenas.
(1) Vitam quietam.
(2) Deprehenſus in lato mari Ægæo a tempeſtate.
(3) Thracia, i. e. Thrax bellicoſus.
(4) Publicus miniſter, Conſuli faſces præferens.

Ganeft
—

c,Enin

lch

ſitur pard let
enger in ali l
OS
ſec ſeres l

bicc 9

0er Eriig- 4 1
Cegdr

lns n Nrrſen
DGerkt urge, d
lenperet fin.
Darte be
Colald dlurun e
Lonuſh)l
Et mini hnln, th

l geges cendun
Im wcer
6 Umnr is e
“

Nne,
1 eltn
Uper on
ine
En
lſench,

Generum Carminum. 367

Mentis, & Curas (y) laqueata circum
Tecta volantes.
Vivitur parvo bene, cui paternum
Splendet in menſa tenui ſalinum,
Nec leves ſomnos timor aut cupido
Sordidus aufert.

Quid brevi fortes (6) jaculamur ævo
Multa? quid terras alio calentes
Sole mutamus? patriæ quis exul
Se quoque fugit?
Scandit æratas vitioſa naves
Cura (7) 5à nec turmas equitum relinquit,
Ocyor cervis, & agente nimbos
Ocyor Euro.

Lætus in præſens animus, quod ultra eſt,
Oderit curare, & amara læto
Temperet riſu. Nihil eſt ab omni
Parte beatum.

Abſtulit clarum cita mors Achillem:
Longa (8) Tithonum minuit ſenectus:
Et mihi forſan, tibi quod negarit,
Porriget hora.

Te greges centum, ſiculæque circum
Mugiunt vaccæ; tibi tollit hinnitum
Apta quadrigis equa; te bis Afro
Murice tinctæ
Veſtiunt
(§) Laquearibus ornata, magnifica.
(6) Sagittas dirigimus ad multa; petimus multa.
(7) Cura tecum aſcendit naves. .
(8) Ab Aurora impetravit quidem immortalitatem,
non vero perpetuam juventutem.

. Cenuenn
368 Collectio uſitutiorum

—
Veſtiunt lanæ: mihi parva rura, & gincn
(9) Spiritum Grajæ tenuem Camenæ lolman l
(10) Parca non mendax dedit, & malignum nn ner
Spernere vulgus. doßte⸗ 4
li er mennn

ALIHD. Ctr lirep aunt
Ex Carmine ſeculari Horatii potiores Strophæaæ. bennm muifit i

Phoœbe, ſi ſiluarumque potens Diana, Gn
Lucidum coœli decus, o colendi M sewe
Semper, & culti, date, quæ precamur Nietni uin
Tempore ſacro; Dnuiz eniur
Quo Sibyllini monuere verſus, kraß
Virgines lectas puerosque caſtos, m fisg Alil 8
Dis, quibus ſeptem placuere colles, Niim & rgen
Dicere carmen. Altr, Aparergee
(1) Alme ſol, curru nitido diem qui (1) C
Promis & (2) celas, aliusque & idem
Naſceris, poſſis nihil urbe Roma II CEN
Viſere majus. nr
Fertilis frugum pecorisque tellus 1
Spicea donet (3) Cererem corona: 40
Nutriant (4) fœtus & aquæ ſalubres Cun ſenit, gmnn
M Hen colen
(6) Condito mitis placidusque telo
Supplices audi pueros, Apollo: uubemm
Siderum regina bicornis audi, Thnlens on

Luna, puellas:
Roma () Njme tune

(9) Facultatem tenuem ex Græcis poëtis deſumtam. „Uent
(10) Fati Dea. ln
(¹) Qui alis omnia. (2) Oceidens condis.
(3) Quam agricolæ coronabant ob frugum ubertatem.
(4) Fœtus & frugum & animalium.
(5⁵) Salubris pluvia & aégr. (6) Recondito.

Utihnn

tue N
en Dinz,
Gle Naumt

ſie

1,
Aloe,

1cles,

e tli⸗

CrCX.,
Nlls
e

hc,

Generum Carminum. 369

Roma ſi veſtrum eſt opus, Iliæque
Litus Etruſcum tenuere turimnmæ, (7)
Juſſa pars mutare Lares & urbem
Soſpite curſu:
Cui per ardentem ſine fraude Trojam
Caſtus Æneas patriæ ſuperſtes
Liberum munivit iter, daturus
(8) Hlura relictis:
Di probos mores docili juventæ,
Di ſenectuti placidæ quietem,
KRomulæ genti date (9) remque, prolemque,
Et decus omne.
Jam Fides, & Pax, & Honor, Pudorque
Priſcus, & neglecta redire virtus
Audet; adparetque beata pleno
(10) Copia cornu.

III. GENUS ALCAICUM.
Hor. Lib. I. Od. 34.
Ad ſe ipſum,

guem pœnitet, quod Epicureos ſeguutus parum
NRtudioſe Deos coluerit.

Parcus Deorum cultor & infrequens,
Inſanientis dum (1) Japientiæ
Con-

(7) Trojanæ turmæ litus Tiberinum fato divino obti⸗
nuere.
(8) Plura quam in patria amiffla reliquerunt.
(9) Divitias.
(10) Kerum omnium ubertas.
(1) Stolidæ Epicureæ diſfciplinæ peritus,
A a

370 Collectio uſitatiorum

Conſultus erro; nunc (2) retrorſum
Vela dare, atque iterare curſus
Cogor relictos. Namque (3) Dieſpiter,
Igni coruſco nubila dividens,
Plerumque per purum tonantes
Egit equos volucremque currum;
Quo (4) bruta tellus, & vaga flumina,
uo Styx, & inviſi horrida (5) Tanari
Seqes, Atlanteusque finis (6)
Concutitur. Valet ima ſummis
Mutare, & inſignem attenuat DEus,
Obſeura promens: (7) binc apicem rapax
Fortuna cum ſtridore acuto
Suſtulit; bic poſuiſſe gaudet.

ALIUuD EJIHSDEM GENERIS.

Hor. Lib. II. 3.
Ad Delium.

Mentis aquabilitas in utraque fortuna ſer-
vanda.

JEduam memento rebus in arduis
Servare mentem, non ſecus in bonis

Ab inſolenti temperatam
Lætitia, moriture Deli!
Seu

(2) Mutare conſilium, reſipiſcere.
(3) Jupiter, diei pater.
(4) Gravis, ſine ſenſu.
(5⁵) Urbis Laconiæ, ſ. promontorii, unde poëtæ fin-
gunt deſcenſum efſe ad inferos.
(6) Atlantis cacumen.
(7) Summam poteſtatem rapax fortuna cum ſtrepitu
luctuoſo aufert.

Ceeft
—
Goellas Olll
Gr in rendd
Kos teclunu

1o gions inen
2) Irmn opt
Hund & 0l
Ujnhu uen
He in, & un
Pres meent ke
Dum )n
()Mun
Cele Cenls ſli
lugte, Honds d
(el; & erlen
Dtis oe
Dwenne, Pried n
Minerelt n
De gente itd
Pirm
Ormnes eocenn on
Vetrur unt ei
netimm, &
Etlium inn

btonn

etrorſa

Etare oun
len,
Cnuntes
gle⸗ Curwun
Legn fumin,
in ) Lem
d 1
imn unns
ur Den,
, Miern n
o

4
en
ce.

N

undis
cusin ans

Generum Carminum. 371

Seu mœſtus omni tempore vixeris,
Seu te in remoto gramine per dies
Feſtos reclinatum bearis
(1) Interiore nota Falerni:
Quo piaus ingens albaque populus
(2) Umbram hoſpitalem conſociare amant
Ramis, & obliquo laborat
Lympha fugax trepidare rivo.
Huc vina, & unguenta, & nimium breves
Flores amœnæ ferre jube roſæ;
Dum (3) res, & ættas,; & ſororum
(4) Fila trium patiuntur atra.
Cedes coëmtis ſaltibus, & domo,
Villaque, flavus quam Tiberis lavit,
Cedes; & exſtructis in altum
Divitiis potietur heres.
Diveſne, priſco natus ab Inacho,
Nil intereſt, an pauper & infima
De gente ſub dio moreris;
Victima nil miſerantis Orci.
Omnes eodem cogimur: omnium
Verſatur urnâ ſerius ocius
Sors exitura, & nos in æternum
Exilium impoſitura (5) bνα.
Aa 2 EJUIS-

(1) Vino falerno, in interiore cellæ parte recondito,
& nomine Conſulis notato.
(2) Conjunctæ ramis umbram hoſpitibus gratam con-
ciliant.
(3) Rationes domeſticæ.
(4) Fata Parcarum.
(*§) Charontis navi, animas per Acherontem tradu-
centi, ubi æternum ab hac vis exulandum eſt.

Cener

Colleltio uſitatio rum

gue⸗ u⸗
EJUSDEM CGENERIS. lralſ hin
Hor. L. III. 2. U1filie
eces: G) N
Anguſtam, Amici, pauperiem pati Egnit nan
Kobuſtus acri militia puer t ( n
Condiſcat, & Parthos feroces br u)
Vexet eques metuendus haſta; Peretw ineelo⸗
Vitamque ſub dio, & trepidis agat ſen mmreceden
In rebus: illum ex mœnibus hoſticis leruit hete
(1) Matrona bellantis Tyranni
Proſpiciens, & adulta virgo, N.CEN.
Suſpiret: Eheu, ne (2) rudis agminum
Sponſus laceſſat regius aſperum en
Tactu (3.) leonem, quem cruenta ſar inan zi
Per medias rapit ira cædes! Cohenrr dde
Dulce & decorum eſt pro patria mori. ee inerl ſett,
Mors & fugacem perſequitur virum; kucll gar len!
Nec parcit imbellis juventæ Fjmnia Clyereg
. Poplitibus, timidoque tergo- on hucchien nn
Virtus, (4) repulſæ neſeia ſordidæ, ligiito oonſnnee
Intaminatis fulget honoribus; Ner hott relee
Nec ſumit aut ponit (?) Ncures i nlige tefe
(6) Arbitrio popularis auræ.
Virtus, recludens immeritis mori AVünhimnm
Coœlum, (7) negata tentat iter via; (Alerdo, in

CEtus⸗ ſa in elen
l) wene e

(1) Uxor tyranni, hoſtis bellantis.
(2) Militiæ rudis.
(3.) Militem romanum per Alleg.
(4) Quæ nusquam turpiter repelli ſe patitur.
5) Magiſtratus.
33 Ad arbitrium mobilis populi.
7) Iter patefacit per vias aditu multis difficiles.

ſmninnn
12.

Perien N
prer
Ewr
Mg ut;
nhi⸗
as holti
Dni
i,
Anmium
un
enn
ls
Punn w
iun pun,
ee

e doroh,
1 le 1

Odltr,

n 4 anlu

Generum Carminum. 373

Cœtusque vulgares & (8) udam
Spernit humum, fugiente penna.
Eſt & fideli tuta ſilentio
Merces: (9) vetabo, qui Cereris ſacrum
Vulgarit arcanæ, ſub isdem
Sit (10) trabibus, fragilemque mecum
Soluat (11) phaſelon. Sape (12) Diespiter
Neglectus inceſto addidit integrum:
KRaro antecedentem ſceleſtum
Deſeruit pede pœna (13) claudo.

IV. GENUS ANAPESTICUM.
Bosth. Lib. I. F.

Felix nimium prior ætas,
Contenta fidelibus arvis,
Nec inerti perdita luxu,
Facili quæ ſera ſolebat
Jejunia ſolvere glande.
Non Bacchica munera norant
Liquido confundere melle,
Nec lucida vellera Serum (1)
Tyrio miſcere veneno. (2)
Aa 3 Somnos
(8) Udam humum, res terrenas.
(9) Vetabo, ſit: non eſſe mecum ſinam.
(10) In eadem navi mecum.
Lii9 Navem: mecum abnaviget.

12) Jupiter non cultus ſæpe innoeentes punit cum
ſontibus.
8 13) Tardo.
1) Populi Scythiæ Aſiaticæ, hodie Tangut & Sina,
ſericum ex bombycibus texentes.
(2) Tyrium venenum i. e. color purpureus, quia
murex, Purpurmuſchel in littore Tyri invenitur.

. . Gere
Collectio uſitatiorum

n d
Somnos dabat herba ſalubres, Pmm Iu

Potum quoque lubricus amnis, ange
Umbras altiſſima pinus. acium
Nondum maris alta ſecabat Ner nace
Nec mercibus undique lectis nngt ſin

Nova littora viderat hoſpes. Uien
Tunc claſſica ſæva tacebant, Uino

Odiis neque fuſus acerbis

Cruor horrida tinxerat arma. Iligle le
Quid enim furor hoſticus ulla Achen n
Vellet prior arma movere, An in lill
Quum vulnera ſœva viderent, Dſecnc
Nec præmia ſanguinis ulla? Nut gelesn
Utinam modo noſtra redirent er
In mores tempora priſcos! onm Ceoot-
Sed ſævior ignibus Ætnæ MhINS
Fervens amor ardet habendi. In gaucetyint
Heu quis primus fuit ille, Cerunten
Auri qui pondera tecti Cun monetem
Gemmasque latere volentes, lrane, 1
Pretioſa pericula, fodit. lbet rere mn
V. GENERA JAMBICA tär
Lebonmr ih n

7. Senarium, pete ex Horatii Epodon Libro 17. (Eumn
2. Quaternarium, pete ex Prudentii Catbeme- Higylk Inn

rinon HMyinn. 2. Wnnnd n
3. Jenarium cum guaternario: Ar dun tonnt
Hor. Epodon. 2. Inhtc i
Vitæ ruſticæ Laudes.
Bęatus ille, qui procul negotiis, W
Fie n

Ut priſca gens mortalium

Tunnt,t
ngnun i

Paterna

Rtuntn
— CGenerum Carminum. 375

–

Paterna rura bobus exercet ſuis,

e ud Solutus omni fœnore. .
Kruir Nec excitatur claſſico miles truci,
ſe llz Nec horret irartum mare:
ßs Forumque vitat & füperba civium
e Potentiorum limina.
gtun, Ergo aut adulta vitium propagine
Altas maritat populos, (1)
ſee Inutilesque falce ramos amputans,
te lI Feliciores inſerit:
e, Aut in reducta valle mugientium
lilren, Proſpectat errantes greges:
lla⸗ Aut preſſa puris mella condit amphoris:
let Aut tondet infirmas oves.
Vel, cum decorum mitibus pomis caput
ln Autumnus arvis extulit,
beri Ut gaudet, inſitiva decerpens pira,
ir le, Certantem & uvam purpuræ,
Qua muneretur te, Priape, & te Pater
ſgketes Sylvane, tutor finium!
D Libet jacere modo ſub antiqua ilice,
Modo in tenaci gramine.
Labuntur altis interim ripis aquæ,
8rpdabn. Queruntur in ſilvis aves,

Fontesque lymphis obſtrepunt manantibus,
Somnos quod invitet leves.
At cum tonantis annus hibernus Jovis

Mtither

in Imbres nivesque comparat,
2 A à 4 Aur
4.
lande (1) Populos ſ. Ullmos maritare vitibus eſt genus plan-

repii⸗ tandi vites in Italia notifflimum, quo vites ita ſe-
atain runtur, ut earum propagines ramis iſtarum arborum
M tanquam palis ſuſtineantur. Vide Columellam paſſim.

—
1

.

376 Colleltio uſitatiorum —
—
Aut trudit acres hinc & hinc multa cane rketa
Apros in obſtantes plagas:
Aut amite (2) lævi rara tendit retia, M get
Turdis edacibus dolos, (3) 1 Nr Mae⸗
Pavidumque leporem & advenam (4) laquen U hntn
gruem Pus iner eſlg
Jucunda captat præmia. ſier hen
Quis non malarum, quas amor curas habet, ICet kins ſoni
Hæc inter obliviſcitur? o ih
Quod ſi pudica mulier in partem (5) juvans Mindx nen⸗
Domum, atque dulees liberos, (icun nni
(Sabina qualis, aut peruſta ſolibus r iilhum
Pernicis uxor Appuli) in Kunn
Sacrum vetuſtis exſtruat lignis focum, Ormn rkut
Laſſi ſub adventum viri, Crik Eler
Claudensque textis cratibus lætum pecus,.
Diſtenta ſiccet ubera, (INS
Et horna dulci vina promens dolio,
Dapes inemptas apparet: „
Non me Luerina juverint conchylia, (6) EVrlli u
Magisve KAhombus, (7) aut Kari (8) uſens iſe,
Si quos eois intonata fluctibus Hono t en

Hiems (9) ad hoc vertat mare:
Non Afra avis deſcendat in ventrem meum, (o) ubffnt

Non attagen onicus ſear
Jucundior, quam lecta de pinguiſſimis tclck
Oliva ramis arborum, (s ticen, i
Aut (N

) Ames der Garnſtock ober Garngabel.
) Tanquam dolos. (4) Peregrinam, Strichvogel.
) Vieiſſim, eum marito,
Olſtrea e lacu Campaniæ Lucrino.
Soll die Meerbutte ſeyn. (8) Die Meerbraſſe.
Es) Tempeſtas coorta.

(2
(3
65
(6
67

utnn

Chinen
Dlon:
tenllt nir
16
lvenm /
‚ 0
len
di.
Wr Nss N
u!
Cless iEeni
lbs

Aaane

ni heun,
i

RN W

1t WMate:

Generum Carminum. 377

Aut herbæ Lapatbi (10) prata amantis, &
gravi (11)
Malva (12) ſalubres corpori:
Vel agna Feſtis cæſa Terminalilus, (13)
Vel hœdus ereptus lupo.
Has inter epulas ut juvat paſtas oves
Videre properantes domum!
Videre feſlos vomerem inverſum boves
Collo trahentes languido,
Poſitosque vernas, ditis examen domus,
Circum renidentes (14) Lares,
Hæc ubi locutus: fſœnerator Alphius,
Jamjam futurus ruſticus
Omnem relegit Idibus pecuniam:
Quærit Kalendis (15) ponere.

4. GENUS CHOLIAMBICUM
LTAMBICM SCAZON. (*)

Catulli Poëma 22. ad Varrum. t.

Juffenus iſte, Varre, quem probe noſti,
Homo eſt venuſtus, & dicax & urbanus,
Idem-
(10) Lendekraut, oder Sauerampfer.
(II) SÆgrotanti. .
(12) Papelkaͤskraut. Vid. Hor. Lib. I. 31. 16.
(13) In honorem DEI Termini inſtitutis.
(14) Laͤchlend. vid. Hor. III. 6. 12.
(15) Idibus nomina exigebant, kalendis & exigebant
& collocabant Romani. Alphius exegit Idibus,
agros emturus, ſed ſtatim proximis kalendis ad in-
genium fœneratoris redit.
(*) Nomen trahit a %πια “0ο claudus, & ι clau-
dico. Hoc genere ufſi ſunt etiam Martialis & Per-
ſius in præfatione.

378 Collelctio uſitatiorum

Idemque longe plurimos facit verſus.
Puto eſſe ego illi millia aut decem, aut plura
Perſcripta; nec ſic, ut fit in palimpſeſto,
Relata; Chartæ regiæ, novi libri,
Novi umbilici, lora rubra, membrana
Directa plumbo, & pumice omnia æquata.
Hæc cum legas, tum bellus ille & urbanus
Suffenus unus caprimulgus aut foſſor
Rurſus videtur; tantum abhorret & mutat.
Hoc quid putemus eſſe? qui modo ſcurra;
Aut ſi quid hac re tritius videbatur;
Idem inficeto eſt inficetior rure,
Simul poëmata attigit. Neque idem umquam
que eſt beatus, ac poëma quum ſeribit:
Tam gaudet in de, tamque ſe ipſe miratur.
Nimirum idem omnes fallimur; neque eſt
quisquam,
Quem non in aliqua re videre Suffenum
Poſſis. Suus cuique attributus eſt error.
Sed non videmus, manticæ quod in tergo eſt. (*)

5. GENS JAMBICHM ANACREONTICIM.
Boëth. Lib. II. „.

Voluptatis initium dulce, exitus amarus.

Habet omnis hoc voluptas:
Stimulis agit fruentes,
Apiumque par (**) volantum,
Ubi grata mella fudit,
Fugit, & nimis tenaci
Ferit icta corda morſu.

VI. GE-

(*) Vid. ſupr. Fab. Phædr. III.
(**) Similis.

Cnenun
C8N
et.

AAEin

n ver eh geltos
e n l Undta
o s Zepy l Prri
Timumnn ni
ſirfte, er e
40 gara Ge et
n Urbſlen ent
n Cucio gede
OAlces omivum;
Longe gond nnl:
DNerdds vurin Ni

Cun

tem or hon
unciſire i
Nes don put in
W grris er
lummum o
ſin nenezl 1
D it
Mvil n ri ,
Nor m eri,

1) Kilican n
2) 0
6) Dar “K

Nl

tetione,

dr ere e
ft in aln.
nori ſdi
n, herti
ſce Omni en
t h
ahbner E ge
rollin,
teen :
n,
teikmunmtnm
Nun Antti :
ð

CNLONYN.
4
Amimal
nns
gene,
arun
it

Generum Carminum. 379

VI. GENUS PHALXZCIUM
ſ. HENDECASYLLABI.

Catulli Carinen 47.
Ad ſe ipſum de adventu Veris.

am ver egelidos refert tepores,
Jam cœli furor æquinoctialis
Jucundis Zephyri ſileſcit auris.
Linquantur Phrygii, Catulle, campi,
Nicææque ager uber æſtuoſæ.
Ad claras Aſiæ volemus urbes;,
Jam mens prætrepidans audet vagari,
Jam læti ſtudio pedes vigeſcunt.
O dulces comitum valete cœtus,
Longe quos ſimul a domo profectos
Diverſos variæ viæ reportant.

Martialis Lib. X. Epigr. 47.
Ad Julium Martialem.

itam quæ faciunt beatioren.
Jucundiſſime Martialis, hæc ſunt:
Res non parta labore, ſed relicta; (1)
Non ingratus ager; focus perennis;
Lis nunquam; toga rara; (2) mens quieta;
Vires ingenuæ; ſalubre corpus;
Prudens ſimplicitas; pares amici;
Convictus facilis, (3) ſine arte menſa;
Nox non ebria, ſed ſoluta curis;
Non

(1) Scilicet a patre ſeu majoribus.
(2²) Officia togata ſ. magiſtratus civiles.
(3) Parabilis, vel etiam: ein Umgang ohne Zwang.

380 Collectio uſitatiorum

Non triſtis torus, attamen pudicus;
Somnus, qui faciat breves tenebras; (4)
Quod ſis, eſſe velis, nihilque malis;
Summum nec metuas diem, nec optes.

Idem Lib. XII. 34.

Ad eundem.
riginta mihi quattuorque meſſes
Tecum, ſi memini, fuere Juli,
Quarum dulcia mixta ſunt amaris,
Sed jucunda tamen fuere plura.
Et ſi caleulus omnis huc & illuc
Diverſus bicolorque (*) digeratur;
Vincit candida turba nigriorem.
Si vitare velis acerba quædam,
Et triſtes animi cavere morſus:
Nulli te facias nimis ſodalem;
Gaudebis minus, & minus dolebis.

VII. GENERA CHORIAMBICA.
1I. Glyconicum, quod eſt trimetrum.

Boëthius. Lib. I. 6.

Sua rebus ſingulis tempora divinitus

conſtituta ſunt.
Quum Phœbi radiis grave
Cancri ſidus inæſtuat,
Tum, qui larga negantibus
Sulcis ſemina credidit;

Eluſus
(4) i. e. quietus, ne inſomnis noctem transigas.
(*) More Thracam, qui fauſtos infauſtosque dies
numerabant nigris albisque lapillis. (y

Cmnenun
Ahs (cers
bems bili
Nncumm jul
lectuns ſoe
tun eis
Gercens anh.
Ner Neris 4
fernos Krone
Autummno pon
Mochos muve
Spntr tenp
Aptang offeſs
e, Cs
Nlceri dürn
Wer guoc gr
Cetrun deſe
Letos non

1 Cenl Chotün
Nlodet
Nn,⸗
NA N.
Alios
Mns urg
& dn
nt, nos entin

Chſ G)ir
tin wit

)glmlis i
1) l olens

=—

tituphr

—

1neh
ilgre nii
m, her

,
.
e neſe⸗
ere Pli
ns
ohrn
Ae
entur,
e.
t
Nls
len
CCen

ODDNlunl

etnetun.
1.
Nrm
isn
rkon,
eummdy
ſt

lis

Generum Carminumm. 381

—
—

1

utnſe

Eluſus Cereris fide,
Quernas pergat ad arbores. (*)
Nunquam purpureum nemus
Lecturus violas petas,
Quum ſœvis Aquilonibus
Stridens campus inhorruit.
Nec quæras avida mahu
Vernos ſtringere palmites,
Uvis ſi libeat frui:
Autumno potius ſua
Bacchus munera contulit.
Signat tempora propriis
Aptans officiis DEus;
Nec, quas ipſe coërcuit,
Miſceri patitur vices.
Sic, quod præcipiti via
Certum deſerit ordinem,
Lætos non habet exitus.

2. Genus Choriambicum Afſclepiadeum,
quod eſt tetrametrum. .
Hor. Lib. I. .
Ad Meæcenatem.

Alios alia delectant.

Mæcenas atavis edite regibus,
OQ & præſidium & dulce decus meum!
Sunt, quos curriculo pulverem Olympicum
Collegiſſe (1¹) juvat: metaque fervidis
Evitata rotis, palmaque nobilis

Terra-
*) Glamtlibus veſcatur.
(1) In sorpore.

382 Collectio uſitatiorum

Terrarum Dominos evehit ad DEos. (2)

H

unc, ſi mobilium turba Quiritium (3)

Certat tengeminis tollere bonoribus:
Illum, ſi proprio condidit horreo,
Quicquid de Lybicis verritur areis,
Gaudentem patrios findere ſarculo
Agros, Attalicis conditionibus
Nunquam dimoveas, (F) ut trabe Cypria
Wyrtoum (6⁶6) pavidus nauta ſecet mare.
Luctantem Icarii fuctibus Africum
Mercator metuens, otium & oppidi
Laudat rura ſui; mox reficit rates
Quaſſas, indocilis pauperiem pati.
Eſt, qui nec veteris pocula Maſſci (7)

N

ec partem ſolido demene de die (8)

Spernit, nunc viridi membra ſub arbuto (9)
tratus (10), nunc ad aquæ lene caput (11) ſacræ.
Multos caſtra juvant, & lituo tubæ (12)
Permiſtus ſonitus, bellaque matribus

De-

2) Victorem Olympicum citari, ſumma gloria erat,
& fere regalis.
) Romanorum.
) Tergemini honores, Edilitas, Prætura, Conſulatus.
) Non Attali opibus eo adducas, ut &c.
) Creticum.
) Maſhicum vinum ex optimis Campaniæ.
(8) Aliquot horas de die, negotiis deſtinato, detra-
here & voluptati dare.
(9) Der Erdbeerbaum, in Italia frequens, cujus
fructus tenuiorum hominum victus eſt. Alii: Ha⸗
genbuzenſtrauch.
(10) Quoad membra ſtratus, Græcismus.
(1II) Fons rivi.
(12) Lituus incurvus (Zink) equitum, tuba directa
(Trompete) peditum erat.

3
(4
(5
(6
67

Cenen

. .
l
le Coctarum, Ai

Eitepe ohbbet, e
lakun teiugt ten
ol l nen
blemn iun ln

Mrtosißlerr
Tige Le

Nens Pſo
I Preſciun M
In, goeis palrer
Urvlices dum⸗
THune, HNomntde
Non glanr tinl
Dn, Ceruodis n
1 datics iat
Qonnid 1eid Ku
Anlics guung
Nidun ut dac
Conmittend n

() Ab inn
(14) been
(5) ie.
Danplo gr leie

tnnn

NMonee
honren,

ler
Ntpe Gi
In ee nar
Ai

ltu mueln
t rnu

Dlonit ert.
, Dwan gen A

Generum Carminum. 393

Deteſtata. Manet ſub Jove frigido (13)
Venator, teneræ conjugis immemor;
Seu viſa eſt catulis cerva fidelibus,
Seu rupit teretes Marſus aper plagas.
Me doëtarum, ederæ, (14) præmia frontium
Dis miſcent ſuperis, me gelidum nemus
Nympharumque leves cum Satyris chori
Secernunt populo; ſi neque tibias
Euterpe cohibet, nec Polyhymnia
Lesboum refugit tendere barbiton. (15)
Quod ſi me lyricis vatibus inſeres,
Sublimi feriam ſidera vertice.

Morhofii Metaphraſis hujus Odæ, Car-
mine Elegiaco expreſſa.

Mcenas, priſco qui Regum ſanguine natus,
Præſidium Muſis, dulce decusque meis.
Sunt, quéis pulverei rident certamina circi,
Ut virides palmas munera pulcra ferant.
Hunc, ſi Romulidæ multis inſignibus ornent,
Non paſcant tituli, & nomina vana juvent:
Illum, fœcundis ſi meſſibus horrea rumpant,
Et patrios nitido vomere findat agros,
Quicquid agas, ſtudiis nunquam dimoveris iſtis,
Attalicas quanquam ſis dare promtus opes,
Navibus ut vaſti pavidus ſecet æquora ponti,
Committens dubiis lucra ferenda notis.
Per

(13) Sub dio in aère nocturno.
(14) Edera, poëtarum inſigne.
(15) i. e. Sapphicum & Alcaicum, quia Aleæus &
Sappho ex Lesbo inſula oriundi erant.

384 Colleltio uſitatiorum

Per mare velivolum placida cum navigat aura,
Tum ſibi mercator plaudit, opesque parat.
Sed cum tempeſtas ſe toto turbida. cœlo
Explicat, inque undis fracta carina natat,
Tædia cum ſubeunt vitæ non vana prioris,
Quæſitas pelago ſpernit & odit opes.
Rura beata vocat, felices rure colonos.
Si dederis illi littus; arare velit.
Cumque ſilent venti, diſcuſſaque nubila cœlo:
Mox quaſſas reficit ſedulus ille rates.
Fortunæ veteres animo cenſusque recurrunt,
Et miſer eſſe nequit, pauperiemque pati.
Eſt, qui nec veteris contemnit pocula vini,
Atque dies multos ſæpe bibendo trahit.
Seu viridi patulæ ſedeat ſub tegmine fagi:
Seu penes irriguas ille recumbat aquas.
Multos caſtra juvant, & cæci prælia Martis,
Arma, enſes, litui, tympana, pila, tubæ.
Bella illis animos, & cædes pectora paſcunt,
Quéis matres teneræ, queis doluere nurus.
Pervolitat ſilvas venator, & horrida tesqua,
Non inhibent noctes, frigora, turbo, nives.
Sive ille æripedi cava tendat retia cervo:
Seu populatorem ſternat anhelus aprum.
Me milcent ſuperis, doctorum præmia, laurus,
Et nemora & Nymphæ, me Satyrique juvant.
His ego commiſtus vulgi commercia ſperno,
Dum mihi Caſtalidum ſacra foresque patent.
Si mihi ſe faciles Clio, Polyhymnia præbent,
Argutæque dabunt carpere fila lyræ.
Si tu me Lyricis, Mæcenas! vatibus addis:
Tunc ego me Regem, tunc vocitabo Jovem.
3. Genus

ytnun int
P velers,

Inem Dl Cecennt,
Tentus nnmeds It
Altes diemes,
Cr mune oppolti
Urtbenum: lhiu,
em Ingen telee

Cus cela)cen

(1) Mwhgiw, 4
(2) i.
63) Tin
3)lihuere il ve
aeene Mninn ni
(4) U am;
4) U aninn f

tgtinin
—
1 CUN ment D
lt, een
0 tlrbicten
fach Cinur
al,
non in Iin,
Colt

Ngtk kannt
penemte N
it oells in,
enco niat.
wnielgi
ennhn ,.
1 uri
Nhmnn lt,n.

Niy AN, ſen
eru .

un,

CGenerum Carminum. 385

3. Genus Choriambicum Alcaicum,
quod eſt pentametrum.

Hor. I. 11.
Ad Leuconoẽn.
Futura non ſunt curioſe inveſtiganda.

. I u ne quæſieris, (ſcire nefas), quem mihi,

quem tibi
Finem Dèi dederint, Leuconoë, nec Babylo-
nios (1)
Tentàâris numeros. Ut melius, quicquid erit,
pati!
Seu plures hiemes, ſeu tribuit juppiter ulti-
mam,
Quæ nunc oppoſitis debilitat pumicibus (2)
mare
Tyrrhenum: ſapias, vina liques, 6 3) & ſpatio
revi

Spem longam reſeces. Dum loquimur, fuge-
rit invida
Mtas, carpe (4) diem, quam minimum credula

poſtero.

4. Ge-

(1) Aſtrologicos, quibus Babylonii dediti erant.
(2) Saxis.
(3) Liquare eſt vel promere & fundere; vel tenuius
facere admixta nive & glacie; vel percolare.

(4) Ut carpimus fructus, quo eis fruamur.

Bb

386 Collectio uſitatiorunt

4. Genus Choriambicum Compoſitum,
quo ſolus Horatius uſus eſt.

Hor. I. H.

Ad Lydiam, quæ juvenem Sybarin ille-
cebris ſuis perditum ivit.

Lyaia, dic, per omnes
Te DEos oro, Sybarin cur properes amando
Perdere? cur apricum
Oderit campum, patiens (1) pulveris atque
ſolis?
Cur neque militaris (2)
Inter æquales equitet, CGallica nec lupatis (3)
Temperet orz (4) frenis?
Cur timet flavum TZiberim tangere? (5) cur oli⸗
vam (6)
Sanguine viperino
Cautius vitat? neque jam livida geſtat armis
Brachia, ſœpe diſeo (7)
Sæpe trans finem jaculo nobilis expedito?
Quid latet, ut marinæ
. Filium
(1) Qui olim patiens erat.
2) Militum more.
3) Lupatum frenum, lupis ſeu aculeis ferreis munitum.
(4) i. e. Ora gallicorum equorum. .
(5§) Campus Martius, Romanorum palæſtra, Tiberi
vicinus, ſ. natando vires exercere.
(6) i. e. Luctam, quæ oleum requirit.
(7) Diſeus, die Wurfſcheibe, ex ludorum inſtrumen-

tis erat; in altum projiciebant, ut intra certum

ſpatium decideret.

Ceumt
Nudeutſ8

Punera,

Cturlo)incatt

UI EN.,
Hlith

Metuncetetad
ſun; founhea

Gen wistenas
Munge Aine
CNünuknNe t

Ant, guibns A

lleſclon
iesanp,

el

Qemmisridenl
mn) umen

Uricr Lens honi

Enghelerenego,

0 Deemtgelei
) vlo m
)AAE

titnnnt

—
—

elist
ten Tbrnt.

tumict.
o
Ntum
1) olens enee

Generuin Carminum. 387

Filium dicunt (8) Thetidis ſub (9) lacrymoſa
Trojæ
Funera, ne virilis
Cultus (10) in cædem & Lycias proriperet (11)
catervas?

VIII. GENUS ARCHILOCHICUM.
PBoöëth. Lib. V. y.
Natura ceteras animantes abjecit ad pa-
ſtum; ſolum hominem erexit ad ccœli
conſpectum.

Quam variis terras animalia permeant figuris!
Namque alia extento ſunt corpore, pulve-
remque verrunt,
Continuumque trahunt vi pectoris incitata
ſulcum.
Sunt, quibus alarum levitas vaga, verberet-
que ventos,
Et liquido longi ſpatia ætheris enatet volatu.
Hæc preſſiſſe ſolo veſtigia greſſibusque gaudent,
Vel virides campos transmittere, vel ſubire
ſylvas.
Quæ variis videas licet omnia diſcrepare formis,
Prona (*) tamen facies hebetes valet ingrava-
re ſenſus.
Unica gens hominum celſum levat altius ca-
cumen, () .
Atque levis recto ſtat corpore, deſpicitque terras.
b 2 Hæc,
(8) Dicunt ſc. latitaſſe Achillem indutum veſte muliebri.

(9) Paulo ante. (10) Veſtitus. (11) ſe. eum.
(*) Ad terram. (**) Verticem capitis.

388 Collectio uſitatiorum

Hæc, niſi terrenus male deſipis, admonet figura,
Qui recto cœlum, vultu petis, exſerisque
frontem,

In ſublime feras animum quoque; ne gravata
peſſum

Inferior ſidat mens, corpore celſius levato.

IX. GENUS JONICUM.

Unicum hujus generis Carmen reperies apud
Horatium Lib. III. Od. 12. quod huc ad-
ſcribere, nil attinet.

GENERA MIXTA.
„*) e duplicis generis verſibus.
I. Hexametro & Jambico ſenario:
Hor. Epod. 16.
Ad populum Romänum.
Commiſeratio eſt Reipublicæ propter civilia
bella.
Altera (1) jam teritur bellis civilibus ætαs,
Suis & ipſa Roôma viribus ruit.
Quam neque finitimi valuerunt perdere
Marſi, (2)
Minacis aut Etruſca Porſenæ manus,
Emula nec virtus Capuæ, nec Spartacus (3) acer,
Novisque rebus infidelis Allobrox,
Nec fera cæœrulea domuit Germania pube, (4)
Parentibusque abominatus Annibal;
m-
(1) Altera ætas, quæ cædem Cæſaris eonſecuta eſt.
(2) Populi Italiæ. (3) Dux belli ſervilis.
(4) rhad habent oculos cæruleos: pube, juvenum
tuxba.

Wr

Cne
—
—
14 etcenmnu⸗ 4
egele 0ll

Iyes ſomme
Geee
ces ner.
4

lote, gul elheli

als cnete
la ſthue loton
Velur gotlet
oros elaniß)
4

is rilhi,
le etes uoodn

Norm Noend
De Thoet? an de

Memoceup
Nedjaremus inhe
Vacſslenra,

ſttionn .
Generum Carminum. 389

— —

Impia perdemus devoti ſanguinis ætas, (5)
Ferisque rurſus occupabitur ſolum.
Barbarus, heu, eineres inſiſtet (6) victor, &

Gelpis aln

urbem
Nneghe Eques ſonante verberabit ungula.
Nne Quæqueé carent ventis & ſolibus, oſſa Quirini (7)
NcN. (Nefas videre) diſſipabit inſolens!
“ Forte, quid expediat, communiter aut melior
e Pars

A Malis carere quæritis laboribus. (8)

Nulla ſit hac potior ſententia (Ebocæorum (9)

IiT4, Velut profugit exſecrata (10) civitas,
N10 Agros, atque Lares proprios, habitandaque fana
eſſtu Apris reliquit, & rapacibus lupis)
enn Ire, pedes quocunque ferent, quocunque per
undas

Notus vocabit, aut protervus Africus.

Sic placet? an melius quis habet ſuadere? ſe-
cunda
Ratem occupare quid moramur alite? (11)
Sed juremus in hæc: Simul imis ſaxa renarint
Vadis levata, ne redire ſit nefas: (12)
B b 3 Neu

(5§) Senſus: nos impia ætas, quorum ſanguis morti de-
ſtinatus videtur, perdemus Romam, quam neque
finitimi valuerunt perdere Marſ, &c.
(6) Inſultabit cineribus urbis & civium.
) Oſſa Romuli videre nefas erat.
(8) Ordo: Forte communiter aut melior pars quæritis,
quid expediat, carere malis laboribus bellorum civilium.
(9) Phocæi a Phocæa, Joniæ civitate, diſcedentes in Gal-
liam venerunt, conditores Maſſiliæ. Herod. lib. TI.
(10) Execrationibus uſa. (11) Bonis avibus.
(12) Ut nefas ſit prius in patriam redire, quam ſa⸗
Xxa e maris fundo enatarint.

390 Collectio ußtatiorum

Neu converſa domum pigeat dare lintea, quando
Padus Matina laverit cacumina: (13)
In mare ſeu celſus procurrerit Apenninus:
Novaque monſtra junzerit libidine
Mirus amor: juvet ut tigres ſubſſidere cervis, (14)
Adulteretur & columba milvio:
Credula nec flavos timeant armenta leones,
Ametque ſalſa lævis (15) hircus æquora.
Hac, & quæ poterunt reditus abſcindere dulces,
Eamus omnis exſecrata civitas, (16)
Aut pars indocili melior grege: mollis & exſpes
(17) Inominata perprimat cubilia.
Vos, quibus eſt virtus, muliebrem tollite luctum,
Etruſca præter & volate littora.
Nos manet Oceanus circumvagus: arva, beata
Petamus arva, divites & inſulas. (18)
Reddit ubi Cererem tellus inarata quotannis,
Et imputata floret usque vinea:
Germinat & nunquanm fallentis (19) termes olivæ,
Suamque pulla ficus ornat arborem:
Mella cava manant ex ilice: montibus altis
Levis crepante lympha deſilit pede.
Illic injuſſæ veniunt ad mulctra capellæ,
Refertque tenta (20) grex amicus ubera:
Nec veſpertinus circumgemit urſus ovile,
Nec intumelcit alta viperis humus.
Plura-

(13) Verticem montis Matini, qui eſt in Calabria.
(14) Die Tieger ſich von Hirſchen beſpringen laſſen.
(15) Sine Setis.
(16) Senſus: Ubi tota Romana civitas execrationibus
uſa hæc juraverit, tum eamus.
(17) Infelices perpetuo premat lectulos.
(18) Inſulas fortunatas. (19) Semper fertilis. (20) Diſtenta.

Cene

Mune iͤlshl
us Lunns

21
vnig gee l
oin nee
1 2/

6 IAN
MOnhuc AN
Nege inpudia

on h Sitnin
atiol ner
NVl wcent e⸗
Uegen Elnn
Pnpten n ir
inguiunt
Preicenne
DisEcunday

1 Bexameto

Ms lnetti
I Obliion
ocohg letheeds
Aente
CaNe Merene
Dos;
WMetds, Jüin
MIu

iru

lt Mllſninn H
Uent 4en
hent

Lamenz bons

innr all.

re

4

delepete

enncolltelodtn

Generum Carminum. 391

Pluraque felices mirabimur, ut neque largis
Aquoſus Eurus arva radat (21) imbribus,
Pinguia nec ſiccis urantur ſemina glebis:
Utrumque (22) Rege temperante cœlitum.
Non huc Argoo contendit remige pinus (23)
Neque impudica Colchis (24) intulit pedem.
Non huc Sidonii torſerunt cornua (25) nautæ,
Laborioſa nec cohors Ulyſſei.
Nulla nocent pecori contagia: nullius aſtri
Gregem æſtuoſa torret inpotentia. (26)
Juppiter illa piæ ſecrevit litora genti,
Ut inquinavit ære tempus aureum:
Erea dehinc (27) ferro duravit ſecula, quorum
Piis ſecunda, vate me, datur fuga. (28)

2. Hexametro & Jambico quaternario.
Hor. Epod. 14.

N ollis inertia cur tantam diffuderit imis
Oblivionem ſenſibus,
Pocula lethæos ut ſi ducentia ſomnos
Arente fauce traxerim,
Candide Mæcenas, occidis ſœæpe rogando.
DEus, DEus nam me vetat
Inceptos, olim promiſſum carmen, jambos
Ad umbilicum adducere. &c.
Bb 4 3. Jam-
(21) Die Erde weglioͤſſe.
22) Nempe æſtatem & hiemem.

23) Navis Argo, qua Jaſon vectus.
3 Medea. (25) Cornua antennarum.
(26) Immoderata vehementia.
(27) Dehinc, una ſyllaba.
(28) Quorum fuga ſecunda datur piis, i. c. quæ ſe⸗
cula pii feliciter fugere poſſunt.

392 Collectio uſitatiorum

3. Jambico ſenario, & dactylico
pentametro.
Poöëthius Lib. III. 3.
Opes nec vivos nec defunctos juvant.

Quamvis fluente dives auri gurgite
Non expleturas cogat avarus opes;
Ornetque baccis colla rubri litoris (*)
Ruraque centeno ſcindat opima bove:
Nec cura mordax deſerit ſuperſtitem,
Defunctumque leves non comitantur opes.

4. Trochaico quaternario, & Jambico
ſenario.

Horat. Lib. II. 15.

Non ebur neque aureum
Mea renidet in domo lacunar:
Non trabes Hymettiæ (1)
Premunt columnas ultima reciſas
Africa: neque Attali
Ignotus heres regiam occupavi:
Nec laconicas (2) mihi
Trabunt (3) honeſtæ purpuras clientæ.
At fides & ingent
Benigna vena eſt, pauperemque dives
Me petit: nihil ſupra (4)
Deos
(*) Gemmis maris Erythræi.
(1) Ex monte Atticæ Hymetto.
(2) Circa Tænarum, Laconiæ promontorium murex
etiatn capitur.

(3) Nent: elientæ, clientum uxores.
(4) Uherius.

Caeni

s cel⸗ et
Lamor
Etis beants nn⸗

Pen
Tvctut

Wegte enlt
n Eennte

rNKbn

Immecnor
Mügre Mwitts
Gulnnvore
Duumn ſerpkez
Nereliszmi eemi
Linites d
s Gari ſel
1n ſun
lt wor E r/
Nl een
Nuhacis Oci
A Ci
Henm. Quihn
urrin
Negmgte leri
CAlidamm
ereit mr e
Uamtlun

titimnen

Generum Carminum. 393
ckn Deos laceſſo, nec potentem amicum (5)
l Largiora flagito,
H Satis beatus unicis Sabinis. (6) O%
Geſine TIruditur dies die,
Sõ Novæque pergunt interire lunæ:
aunſ m e Tu ſecanda marmora

Mnt aVr S Locas (7) ſub ipſum funus, & ſepulcri

in iunt⸗ Immemor ſtruis domos;
ter gin dne. Marisque Gajis (8) obſtrepentis urges
tſherttn Summovere litora,
Wncomtummes. Parum locuples continente ripa.
. Quid? quod usque proximos
1, ,anden Revellis agri terminos, & ultra
Limites clientium
1n Salis avarus? pellitur (9) paternos
4 In ſinu ferens DEos
e mern Et uxor & vir ſondidosque (10) natos.
lenut: Nulla certion (11) tamen

Rapacis Orci ſede deſtinata
Aula divitem manet
nul Herum. Quid ultra tendis? æqua tellus
nmni Pauperi recluditur
Uir Regumque pueris; nec ſatelles Orci (12)
.⸗ Callidum Promethea
3 en Revexit auro captus: hic ſuperbum

l Tantalum, atque Tantali
⸗ B b Genus
tnlc 5
Nnnd (5§5) Macenatem. (6) ſc. agris.
(7) ſc. mercenariis.
(8) Bajæ, urbs Campaniæ.
u (9) Pellitur fundo ſ. patria.
ie mmn, (I10) Miſeros.
(1II) Certior aula, quam deſtinata ſedes Orci.
n won. 6123 Charon.

394 Collectio ußitatiorum

Genus coeërcet (13) hic levare functum
Pauperem laboribus
Vocatus atque non vocatus audit. (14)

§S. Phalæcio & Sapphico.
vid. Boëthium, LEib. II. 70.
6. Phalæ cio & Alcmanio.
idem Boëth. Lib. III. g.
7. Phalæcio & Pentametro.
idem Boëtb. Lib. IV. g.
8. Sapphico & Glyconico.
id. Boëth. Lib. II. 3.

9. Glyconico & Aſclepiadeo.
Hor. L. J. 3.

Ad navem, qua Virgilius, Athenas pro-
ficiſcens, vehebatur.

Jie te diva (1) potens Cypri,
Sic fratres (2) Helenæ, lucida ſidera,
Ventorumque regat pater, (3)
OlſKtriczis (4) aliis, præter Japyga, (5)
Navis, quæ tibi credirum
Debes Virgilium, finibus Atticis
Reddas incolumem, precor,

Et ſerves animæ dimidium meæ.
IIli

13) Cohibet apud inferos.
d13) Dum vitæ finem imponit.
(1) Venus. (2) Caſtor & Pollux.
(3) Tolus. (4) Quaſi carcere incluſis.
Japyx idem qui Corus Nordweſt.

G

r rli H
aor Mere
Cen orts iinu
i ſoes don
i ricit mut u
lulames Aupul⸗
Nercwecgnan Dkus
8Oceun
Turs, Wwen
Non fnngenn
Audmm omnia erp
Gens Dotnana
Aucnt Ati gen
lem fanten
Dokt ignen ethere
Abmmchn,

o) Momtin

tmtonn
—
. lerere n
ttbbx

daln auit,

,, Ahmugr
“
Ui,
,Ai Mee,
1
4

ru kus

llum mu

Rud cucek ul
ene

Generum Carminum. 395

Illi robur & æs triplex
Circa pectus erat, qui fragilem truci
Commiſit pelago ratem
Primus, nec timuit præcipitem Africum, (6)
Decertantem Aquilonibus,
Nec triſtes HMyades, (7) nec rabiem Noti,
Quo non arbiter Adriæ (8)
Major tollere ſeu ponere vult freta.
Quem mortis timuit gradum,
Qui ſiccis oculis monſtra natantia,
Qui vidit mare turgidum &
Infames ſcopulos Acroceraunia? (9)
Necquicquam DEus abſcidit
Prudens Oceano diſſociabili
Terras, ſi tamen impiæ
Non tangenda rates tranſiliunt vada.
Audax omnia perpeti .
Gens humana ruit per vetitum nefas.
Audax Japeti genus (10)
Ignem fraude mala gentibus intulit;
Poſt ignem ætherea domo
Subtractum, macies & nova febrium
Terris
(6) Sudweſtwind.
(7) Septem ſtellæ in capite Tauri, pluvias excitantes,
ſic dictæ τ%d, eiy, a pluendo.
(8) Senfus: quo Noto nullus ventus majus imperium

in mare Adriaticum exercet, vel concitandis vel
componendis fluctibus.

(9) Altiſſimos montes in Epiro, a fulmine ſæpe ictos.
Summa montium, quæ crebro fulminibus feriun-

. .
tur, a-Græcis εαπανννúαα vocantur.
(10) Prometheus.

396 Collectio uſitatiorum

—

Terris incubuit cohors,
Semotique prius tarda neceſſitas
Leti corripuit gradum.
Expertus vacuum Dædalus ara
Pennis non homini datis;
Perrupit Acheronta Herculeus labor.
Nil mortalibus arduum eſt,
Cœlum ipſum petimus ſtultitia; neque
Per noſtrum patimur ſcelus
Iracunda Jovem ponere fulmina.

10. Aſclepiadeo & Glyconico.
Mor. Lib. I. 24.

Ad Virgilium, Quintilii Vari mortem
immoderate deplorantem.

Quis deſiderio ſit pudor aut modus
Tam cari capitis? Pracipe (1) lugubres
Cantus, Melpomene, cui liquidam pater (2)
Vocem cum cithara dedit.
Ergo Quintilium (3) perpetuus ſopor
Urget? cui pudor, & juſtitiæ ſoror
Incorrupta fides, nudaque veritas
Quando ullum invenient parem?
Multis ille bonis flebilis occidit,
Nulli flebilior, quam tibi, Virgili!
Tu
(1) Doce.
(2) Pater Melpomenes eſt Jupiter.

(2) Cujus auxilio Virgilius amiſſos agros recuperavit.
Eclog. IX. 26. 3 5. ded in Germamia circumventus
cum tribus legionibus periit.

Ceretun

——

—
ins, hen

TYNEra P

ls Cun
Cocl Threco Une
ditam Cokte i
on une ketell n
Qunlsi
Nn lns Nrchi⸗ 1
Mien anptett e
Dunmm. ded leſin
Ccgui o

IIl N
Mr.
NA
N Ire donis,
CNldd gertcd,
Mharuum tecütum
Gopctoon
Lucem redce un,
Iüſtar vers etinn
Achllt, onngn
Ur ls m
It muer iheren,
Nen Cnprttiſn)
Cnndamren tio
Delei de

4 n NuNAuun
Pe. Kanenat⸗

I

(I) Eumn lonen

h

(2 Cuhue,
Leſpam ſaln⸗

tinnng
—
2 Neltil
Calis en

laelleg ihr
kutt, n
8
e Ann

Chnien

4
4
7

Nen uoten
oteorn.

A ot

=

hun en
is Mr
ber
Fins
minrn,
vdt,

Rer.
e tbic⸗

Cennunlt

l

Generum Carminum. 397

Tu fruſtra pius, heu, non ita eredituin (4)
Poſcis Quintilium DEos.
Quodſi Threicio blandius Orpheo
Auditam moderere arboribus Kdem, (5)
Non vanæ redeat ſanguis imagini,
Quam (6) virga (7) ſemel horrida,
Non lenis precibus fata reclude re, (8)
MWigro compulerit Mercurius gregi. (9)
Durum. Sed levius fit patientia,
Quicquid corrigere eſt nefas. (10)

EJUSDEM GENERIS.
Hor. W. J.
Ad Auguſtum.

Divis orte bonis, optime Romulæ
Cuſtos gentis, abes jam nimium diu:
Maturum reditum pollicitus patrum
Sanbto concilio (1) redi.
Lucem redde tuæ, dux bone, patriæ.
Inſtar veris enim vultus ubi tuus
Affulſit, populo gratior it dies,
Et ſoles melius nitent.
Ut mater juvenem, quem Notus invido
Flatu Carpathii (2) trans maris æqquora
Cunctantem ſpatio longius annuo
Dulci detinet a domo,
Votis,
(4) ſc. ut nunquam moreretur.
(5§) i. e. Si caneres fidibus Orphei ab arboribus auditis.
(6) ſe. imaginem. (7) Caduceo. (&8) Diſſolvere.
() Congregaverit inferis. (10) Murtare non licet.
(1) Senatui Romano.

(2) Carpathus, inſula inter Rhodum & Cretum,
Egyptum verſus. .

398 Colleltio ufitatiorum

Votis, ominibusque & precibus vocat,
Curvo nec faciem littore dimovet:
Sic deſideriis icta (3) fidelibus
Quærit patria Cæſarem.

Tutus bos etenim rura perambulat,
Nutrit rura Ceres, almaque Funſtitas: (4)
Pacatum volitant per mare navitæ:
Culpari metuit fides:

Nullis polluitur caſta domus ſtupris:
Mos & lex maculoſum (5) edomuit nefas:
Laudantur ſimili (6) prole puerperæ:
Culpam pœna premit comes.

Quis Parthum paveat? Quis gelidum Scythen?
Quis, Germania quos horrida parturit
Fœtus, incolumi Cæſare? Quis feræ
Bellum curet Leriæ? (7)
Condit quisque diem collibus in ſuis, (8)
Et vitem viduas (9) ducit ad arbores:
Hinc ad vina redit lætus & alteris
Te menſis (10) adhibet deum.

Te multa prece, te proſequitur mero
Defuſo pateris: & laribus tuum
Miſcet numen, uti Græcia Caſtoris,
Et magni memor Herculis.
Longas
(3) Percnlla, affecta.
(4) Ut Dea culta.
(5) Turpe.
(6) Non Harlulterina, vel per ſtuprum prognata.
(7) Hiſpaniæ.
(8) Moratur usque ad occaſum in vinetis.
6) Non maritatas vid. p. 375. not. I.
(10) Secundis menſis.

Celeru

——
S lelt⸗
ſeiln) Nane 4
Eun Uon l
1, nilnk
N
12 Alclepiate
N

j Anaoronti

hit
1 tcholochued
H.
Fhinn 1eris ien

Tyoluntnetx
Re negne am kadl

Ner mn ans
n Ottatachon

ndenne m

ilfngt
lnoret⸗
ibus
klaren,

Generum Carminum. 399

Longas o utinam, dux bone, ferias
Præſtes Heſperiæ: dicimus (11) integro (12)
Sicci (13) mane die, dicimus auvidi, (14)
Quum ſol Oceano ſubeſt.

II. Aſclepiadeo & Jambico quaternario.
Boëth. III. H.

12. Aſclepiadeo & Pherecratio.
Bobth. II. 2.

13. Anacreontico & Pherecratio.
Boöëth. II. 4g.

14. Archilochico & Jambico ſenario.
Hor. I. 4.

Solvitur acris hiems grata vice Veris & fa-
voni, (1)
Trabuntque (2) ſiccas machinæ carinos. (3)
Ac neque jam ſtabulis gaudet pecus, aut ara-
tor igni,
Nec prata canis albicant pruinis.
Jam Cytherea choros ducit Venus, imminen-
te Luna,
Junctæque nymphis Gratiæ decentes

Alterno
(1I) Sic precamur.
(12) Primo mane, cum dies adhue ſolidus reſtat.
(13) Jejuni.
(14) Uvidi vino.
(1) Favonius idem qui zephyrus.
(2) E terra in aquam.
(3) Siccæ carinæ i, e, naves, hiemis tempore in ter-
ram ſubductæ.

400 Collelctio uſitatiorum

Alterno terram quatiunt pede: dum graves
Cyclopum
Vulcanus ardens urit officinas.
Nunc decet aut viridi nitidum caput impedi-
re (4) myrto,
Aut flore, terræ quem ferunt ſolutæ. (5)
Nunc & in umbroſis Fauno decet immolare
lucis,
Seu poſcat agnam ſive malit hædum.
Pallida mors æquo pullſat pede pauperum ta-
bernas
Regumque turres: o beate Sexti,
Vitæ ſumma brevis ſpem nos vetat inchoare
longam.
Jam te premet nox, fabulæque Manes,
Et domus exilis Plutonia: qui, ſimul meaâris,
Won regna vini ſortiete talis. (6)

GENERA MIXTA,
6) e triplicis generis verſibus.
15. Glyconico, Choriambico -Afcle-
piadeo, Choriambico- Alcaico.
Prudentii Prafatio in Catbemerinon librum.
16. Da-
(4) Coronare.

(5⁵) Hyemis frigore non amplius conſtrictæ.

(é) Non talorum jactu eris bibendi Magiſter, qui
in Saturnaliorum & aliorum feſtorum ſympoſiis le-
ges conſtituet. .

Cererun
—
tetnatlo,

MA micod- th
n
Grätenhekuͤce
Wesgne leloe
Nune vu⸗
reco Agonne
Celſuen .
Dnqve ei
è
unn Turgu
Cnnſlle h
Catermitelognuid
Rdtret n /n
Nne &,
Pefunci harco une
Lenne rd e
0lotucin

0) Caſenen Wan
ngren mnpumm,
(1) , pwer
() onum muud
R n enoi
Pote ininin
6) Cer eiktliänn
6) Nhiuer i le
(5) Kr dk Nn
Ane, enmmin

ortt
lele ge Dn
Cele
Cring
un chl
n lentte
ls,
Bteelhen t⸗
bernas
e Kn,

Fetar ,ncfuae

1 In Ne

,
te
he. A⸗

eru NN

Generum Carminum. 401

16. Dactylico hexametro, Jambico qua-
ternario, Penthemimeri
dactylica.
Horat. Epodon 13.

Ad amicos, ut hiemem hilariter tra-
ducant.

Horrida tempeſtas cœlum contraxit, & imbres
Nivesque deducunt Jovem.
Nunc mare nunc ſyluæ
Threicio Aquilone ſonant. KRapiamus, amici,
Ocecaſionem de die: (1)
Dumque virent genua,
Et decet, obducéta ſolvatur fronte ſenectus.
Tu vina Torguato move (2)
Conſule preſſa meo. (3)
Cætera mitte loqui; Deus hæc (4) fortaſſe benignâ
KReducet in ſedem (5) vice.
Nunc & Achamenia (6)
Perfundi nardo juvat, & fide Cyllenea (7)
Levare diris pectora
Sollicitudinibus;
Nobilis
(1) Occakionem hilariter vivendi ex hoc die triſti &
ingrato arripiamus.
(²) Tu, puer, move ſc. loco, i. e. prome e cella.
(3) Horatius natus eſt, Torquato & Cotta Coff. an.
U. C. 689. ergo his verbis vina deſignat vetuſtate &

ſapore iniſignia.
(4) Quæ te ſollicitum reddunt. .
(5) Reſtituet in meliorem ſtatum. (6) Perſica.
(7) Sic dicta a Mercurio, qui in Cyllene, Arcadiæ
monte, enutritus dicit

Ce

–

Cnermn

402 Collelktio uſitatiorum
Nobilis ut grandi cecinit Centaurus alumno .(8) . llepiale
Invicte mortalis, Dea 25 G
Nate puer Thetide,
Te manet Aſſaraci tellus, (9) quam frigida parvi
Findunt Scamandri flumina,
. Lubricus & Simois: 4 Nenpud
Unde tibi reditum certo ſubtemine Parcæ neli

Rupere; (10) nec mater domum

Cærula te revehet. .—
rs, kebren

Ilic omne malum vino cantuque levato ſrcht,o gii
Deformis ægrimoniæ n u n
Dulcibus alloquiis. mmm
W⁊ ſm

. . Ir mis dei ſu
17. Jambico Senario, Penthemimeri da- undi Ein

ctylica, Jambico quaternario. Pfane
ollint 1n
Hor. Epod. iI. Pvor Non tii

Petti, nihil me ſicut antea juvat
unmis port

Scribere verſiculos

Amore percullum gravi. as re
Hic tertius December, ex quo deſtiti N s
A. NIibs tinict
Inachia (*) furere, e
. lit. Tu, mn
Sylvis honorem decutit. &c. Ma ha

18. ASs-

(8) Centaurus Chiron Achilli.
(9) Trojana terra, a rege Afſaraco ſie dicta.
(10) Reditum negant Aum rumpent ſubtemen, i. e,

filum vitæ. 1)ca
(*) Nomen puellæ. S 1

ttne

— Cenerum Carminum. 403
tlnnn i — —
18. Aſclepiadeo, Phere cratico,
Glyconico.
la
tin, Hor. I. 14.

dinns⸗
Ad Rempublicam, bellum
reparantem. (*)

ſebet
nigelen 0 Navis, referent in mare te novi
Fluctus: o quid agis! fortiter occupa
43 Portum: nonne vides, ut

Nudum remigio (1) latus,
uininet, Et malus celeri ſaucius Africo,
UuIeA Antennæque gemant? ac ſine funibus

dhrnn. Vix qurare carinæ
Poſſint imperioſius
Ain Æquor? Non tibi ſunt integra lintea,

Non Dè, quos iterum preſſa voces malo.
uamvis pontica pinus,
(Silvæ filia nobilis,)
Jactes & genus & nomen inutile:
o Et Nil pictis timidus navita puppibus
H Fidit. Tu, niſi ventis
an Debes ludibrium, (2) cave,
CC 2 Nuper

Uel r

(*) Perpetua eſt Allegoria. Navis eſt Respublica;
fluctuum tempeſtates, bellum civile; portus, pax
m atque concordia. Scripta videtur ante pugnam
cn Actiacam, qua Auguſtus Antonium non proéul a
Cycladibus infulis devicit. 01
1) Carens remigio.
2) i. e. ſi ventis non vis eſſe ludibrium.

404 Collectio uſßitatiorum Generum Carminum

WNuper,(3) ſollicirum quæ mihi tædium, (4)
Nunc (y) deſiderium, curaque non levis,

Interfigſa nitentes Uonis
Vites æquora Cycladas. (6) .
GENUS TROCHAICUM.
p. 374. inſerendum, ante Genera Jambica.
1. Octonarium: 1Völ
Prudentii Cathemerinon Hymn. IX. ,rien , N

LD puer, plectrum, choreis ut eanam fidelibus runtſſ
—◻W Bulce carmen & melodum, geſta Chriſti 7 An
2 nemm inſignia, niiga
Hunc Camena noſtra ſolum pangat, hunc lau-
det Iyxa. &c.

W Hebamer
2. Quaternarium: 5 aa
Da;, puer, plectrum, choreis Cnfti,u
Ut canam fidelibus
Dulce carmen & melodum,
Geſta Chriſti inſignia, 2 Dutmmn,
Hunc Camoœna noſtra ſolum 4 l
Pangat, hunc laudet lyra. &c. ARA
ei s 8 A
* Aà *
RE- 5 lumt,,
(3) Pompejo victo. - -
(4) Sc. Fuiſti. — - —
(5) Cæſare inter fecto mihi deſiderium es, ut Augu- ut Upe
ſtus te in portum reducat.

(6) i. e. fuſa inter nitentes Cyeladas.

Gumnln,

—
nili te

anle

Geluni/g
CNAICN.

eCenn zi
kinn
nnI

St nnf
hn 1Selrri
tne,

(chores
n,
nin
aa

.

4

Eſceuum ent

Gin⸗

ee 40 5
RECENSUS VERSUUM,

e quibus
omnis generis Carmina
conflantur.

I. VERSUS DACTYLICI.

z. Heroicus ſ. Hexameter.

— v — v — „ = v — —
—

— — — — — — — —

O mihi poſt ullos nunquam memorande

ſodales.
NB. Hexametri ſpondaici hæc forma eſt:
— — „‿ — HH— vHoH— — — —
— — — — — — — U
Conſtiti, atque oculis Phrygia agmina
circumſpexit.
2. Pentameter.
— „ — „ — —— v „ —
— — —
Auſus es alloquio ſuſtinuiſſe tuo.
9. Tetrameter knalis:
— v — vY’dã̃ — „ v — —
— — — — —
Aut Epheſum, bimarisve Corinthi.
CC 3 HS, TZe-

4⁰⁶ KRecenſus Verſuum

4. Tetrameter initialis, quem Alcmanium

S.

5.

. —4

*

S

Vocant.

— — v „— „ „— „ „

— — — — — —

Luminibusque prior rediit vigor.
Trimeter knalis, Therecratius dictus.

— — — v v — —

Portum, nonne vides ut

Tiimeter initialis, Glyconicus appellatus.
Hunec vide infra inter Choriambicos.

lochieus vocatus.

V .
— % . 2 — Arboribusque comæ.

Dimeter finalis, vel Adonicus.

Tenthemimeris daczylica a quibusdam Arcli-

— CGCaudia pelle.

II. VERSHS ANAPAXSTICIIS.

Anapaſticus.

V v — v v — er

— — — — —

Animos domet ille feroces
Fœdis ſubmittat habenis.

Anapæſticus eſt inverſus dactyli cus. e. gr.

v 1 — — v — —
Animos domet ille feroces.

III. VER-

1 Tekniu

32
„ 16
„ —

1

—

Dperpeednmn

(in e

Cun Aemamiun

R er
Merun
11 Tebeidaf
gnii ineh⸗
iltty anr⸗
Ut cnum
Mn er

de; in

Nr iadennt

ſun
—
1 (en /

Ahen

93 —,,

rerretier i

*

ut

.
e PP

mimho,

Atbrran /

tornune on
nine

alc le.

48

ſargeet

nabens.

Proſodicus. 407

ſoces

OH

III. VERSUS TROCHAICI.
70. Trochaicus tetrameter ſ. octonarius. (*)
4. 6. 7. 8.
V

— UW — U⏑ — U

§K.⸗

— U

1. 2. 3.
— „ — v —

— — —- — 1—

Metrum 1. Metrum 2.] Metrum 3. Metrum 4
Da puer plectrum, choreis ut canam fidelibus.

NB. Si dividas hunc verſum, habebis duos quater-
narios;

alterum

711. Trochaicunm quaternarium acatalecticum, i. e.
cui in fine ſyllaba non deeſt, quem Z rochai-
cum Alomaniui vocant. e. gr.

Da puer plectrum, choreis

alterum

72. Trochaicum gquaternarium catnlecticum, i. e.
cui in fine ſyllaba deeſt, & Trochaicus Euri-
bideus vocatur: e. gr.

Ut canam fidelibus.
Non ebur neque aureum.

Cc 4 73. Tro-

(*) In verſibus Trochaicis & Jambicis dimenſio fit per
5 /
Jixrodiay, ut metrum unum comprehendat pedes

. .. /
duos; in aliis verſibus autem per νοννννονονοαιν 2 ut
tot habeant metra, quot pedes.

409 Recenſus Venſuum

Trochaious ternarius ſ. Itythallicus.

—

, 1— 2

Huc ades Supremi
Filius tonantis
Virginisque partus
Unicus puellæ.

NB. Hoc verſu uſus Horatius in compoſitione
vid. ſupra 399. & 400.

IV. VERSHS JAMBICI. (*)
14. Jambicus ocltonarius ſ. tetrameter.

Hie verſus Comieis modo poétis, Plauto,
Terentio &c. frequens eſt.

2y. Jambicus ſenarius ſ. trimeter.
vV — õü
Beatus ille qui procul negotiis.

Phædri verſus ſunt etiam ſenarii, ſed multa cum
licentia & variatione pedum.

16. Jamklicus ſenarius ſcazon. i. e. claudicans,
ſ. Choliambus.

vVUñB — SSS — v = — —

— — — — V —

Suffenus iſte, Varre, quem probe noſti.
17. Jam-

(*) Verſus Jambici ſunt inverſi trochæi. e. gr.
Be atus]ille] qui pro] cul ne] goti is.

ſn

——

ea lenieet
limmel

inin Cumin

— 2
]

ſb nlei
Nec ſends4

16

4
1,
E

lhens gun
Kient.
1 — -
lt pila g

1n Ankien
Gnite Ann

1—

Moynen
Hibern

V. N
el⸗ Milene

— —

n re

Mn

Proſodicus. * 409
. N 77. Jambicus ſenarius catalectieus.
, VJ — v — „ — v — v — —
Mea renidet in domo lacunar.
Trahuntque ſiccas machinæ carinas.
75. Jambicus quaternarius bypercatalecticus i. e.
cui in fine ſyllaba addita eſt, quemque Ho-
rlien ratius in Carmine Alcaico adhibet.
— —
NC⸗ . . J
re/ Ab inſolenti temperatam
iltm, Nec ſævus Arcturi cadentis 1
eis Nun, 79. Jambicous gquaternarius ſ. dimeter acata-
4. lecticus.
. V* — — — v —
etn, — — — — 5 „
ſieſt Ut priſca gens mortalium.
. 20. Jamhbicus quaternarius cotalecticus, alio
nti n nomine Anacreonticus. 8
A, A a „ — — — —
in⸗ — = =
ſalcnrt V7, — .
eONN, .
Propinquat hora lucis
Habet omnis hoc voluptas.
-
ee V. HENDECASYLLAEBI.
enge 27. Phalæzcius. aire

1. —

1 r -A21
— — — 9 v — v — „ — „
meik ei⸗ Jam ver egelidos refert tepores.
alſ . Cc 5 tn j ed 22. Jap-

41 KRecenſus Verſuum

22. Sapphicus.
— — -– — o -— r
Rectius vives Licini neque altum

VI. VERSIS CHORIAMBICI.

23. Cboricmnlbicus dimeter ſ. Ariſtophanicus.

ͤ
— „ — V — —
vel:

V
— — — —

Lydia dic per omnes.

24. Cboriambicus trimeter ſ- Clyconicus. vid.
ſupra Nro. 6. dt
s enz
vel:

Sic te diva potens Cypri.

27. Cboriambkicks tetrameter, qui Aſelepiadeus
appellatur.

— — - — — — „
Mæcenas atavis edite regibus.
26. Cboriamlicus Alcaicus, qui pentameter eſt.

—

— — — „ — 4 b v(— os
Tu ne quæſieris, ſcire nefas, quem mihi,
gquem tibi.

27. Cbo-

.

7Inimin,

cia l lnn
K.lhl

„—-—
„0

e Deos or⸗

, Mimdien.

d--

Tiye menol

II CAN
19. Aoieit po

—.—,

quum me
DeIn hehn
lente kai nr
Uiberum iu
Anan
l ——
Lnj
le-—

0
E
30. Aonnnnt,

Lenti

Proſodicus. 411

27. Choriambicus, Horatianus forte dicendus,
quia ſolus Horatius & quidem ſemel eo uſus
eſt. Lib. I. 8.

— De v b .
Te Deos oro, Sybarin cur properes
amando

25. Choriamlicus Auſonii:

— b w — — vr — v o — v—
Vive memor mortis, uti ſis memor &
ſalutis.

VII. ALCAICUS ET ALCMANIusS.
29. Alcaicus proprie ſic dictus.

— — v„ — — — „ — „
Z.quam memento rebus in arduis.
NB. In hoc graviſſimo verſu ſcanſio prioris partis
certæ legi non adſtricta, nec anxie efferenda eſt.
Liberum itaque erit ſeandere

— — — —
Sqnam memento
vel — — — —
Servare mentem
vel — — v
O matre pulchra
Quem] crimi Rhadts. Hor. I. I6⸗
30. Alcmanius, proprie ſic dictus. vid. Nro. 4.

—

— „ „ — „ — „ — „,

Lætitia, moriture Deli.
VIII. RE-

412 Kecenfus Verſuum Proſodicus.

VIII. RELIQIII VERSIS MINUS USITATI.

321. Archilochius, qui compoſitus eſt ex Nr. 4.
& 13. Heptameter.

—
— v — v — v — — v — v — „

Solvitur acris hiems grata vice veris &
favon? &c.

322. Jonicus a minori trimeter:
„*
V — — ⏑ — — — —
23. Jonicus a minori tetrameter.
J2 .
V v — — v — — — — — —
Miſerarum eſt, neque amori dare ludum,
Neque dulci mala vino lavere, aut ex-

animari, metuentes patruæ verbera linguæ.
2*

EE EE

Emendanda. Emendata.

p. 21. Col. L. totem — totam.

P. I41. lin. 23. ſpiritu — — fſpiritus
P- 208. lin. 17. XK VIII. - — — XxXIX.
P. 335. lin. 12. Peænas — — ponas.
P. 347. lin. II. reditt — —— redit.

4 Ritin,

—
o MlEl Uren

Nhoſiuset ellre
9 .
71—,
“
Penn nicr eig
ron .
nte:
7
17--
ahter.

e.
9 -

ne mon nhdon,
Vlno krere, ant er
Pumefetenlug

e

Emunlti

— — .
— — iin
— — M.
— -— Peni⸗

4

4

2à2

X V 2

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

W

19

COLLECTIO
ARGUMENTORUE
SELECTIORUM.

18

alance Q

e e

12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

16

nn
us O

S.
S —

COMPARANDA = WD
LINGHE LATINN ⸗
FACULTATE, E ᷓê –D
IN E- .
USUM PHIBLICHM. „o ⸗ .
SCHOLARUM TRIVIALIUMEZ =?
WüRTEMBERGIES. — — .
E ☛
. .
ωn nn Wunνπο 5
STITTGARDIX E „ 5 2
LITTERIS 10 A NNIS PHILIPPI ERHAR
i OChkNKNNNNNNNX̃̃ͥTNNNNE 5
r) —

8S 6 7 8 9 10

α

.

ſITT