Cc51_2

—

—

-^

p——

a

5

[

d

&

d

£

*

&

j

t

r

:

: d

r

k

7

L À ä

E

N

d

-

E

$

*

&

r

TM

F.

g

i

*s

m 5

P OOU

—R t

—

s

—

-

2

F od

u

—

g

i

——

—

-

pemcesias

oicce.

E.

—MOES

ais

7 erlcmas

-2

/

; Nb

(

wv

C^

r

x.

UE APRSDSON:

[2

-- 7*

«

| LECTIONES LATINAE,

DELECTANDIS.

q"

EXCOLENDISQUE VPUERORUM INGENUS -

:'ACCOMMODATARE,

COLLECTAE

7 d

A

CHRISTIANO GOTTLOB BROEDERO.

n

D

ïk':

Ev

f&

x

um

A

£.

V ÉG

v

-

p

x

I

53

3

2

a p od

——

E

.

.-:;:..;-"—EE?:*?" a

-

LEIPSPEAE,

sühi'rïgus SIEGFRLED LEBERECHT CRUSIL.

M'DCCLXX?»EVII,

EX

LECTIONES LATIN AE,

DELECTANDIS

EXCOLENDISQUE

PUERORUM

INGENIIS

ACCOMMODATAE,

COLLECTAE

A

CHRISTIANO GOTTLOP BROED'ERO.K

üt

j

pe

dul

[

b

&'

le

jii

ld l

us

o

N

Csj

-

Q

z

o pcio

DX

M

&ä*—,

w/ï

t5

CAPUT L

FABULAE QUAEDAM AESOPICAE

"

i.

Cancef.

C

ancrum retrógradum monet mater,

antrorfum

ut eat.

Filius refpondet: fZciam , fi te idem facientem

prius videro,

2.

Vulpes et larva.

Vulpes in officina fculptoris caput humanum ré-

perit

verfat

miratur

allóquitur, fed intélligit

nihil habere fenfus.

Quam forimofa, inquit, facies!

at cerebro caret,

3.

Leo et caprá

Leo eonfpicatus forte capram in édita rüpe am-

bulantem, monet, ut pótius in víride pratum defcen-

dat.

Cui refpondit capra (fénferat enim eum fraudu-

lenter locutum): Nom ea þm, quae duleia praeponam

falutar "ieus.

4

Vulpes et lupus.

Vulpes irridebat lupum, in foffam lapáriam de-

lapfum, et circum foffae márginem laetabunda falti-

A 2

abat

CA ?.

L

FARBULAE,

4

tabat, ftólidum ánimal illum zippeüads, qui hóminum

fraudes non animadvertiffet,

Cum fic ergo geftiret

?

in fofíam iplfa deäapfa eft.

$-

ut

4gafo.

C0

Agafo quidam, cum, fuis áfinis numeratis, fer«

ne

fiffet, unum námero abeffe, iratus accufare vicinos

qu

. furti coepit, oblitus, fe illi áfino infidere, quem

€0]

amiffqm effe arbitrabatut,

6.

Tres boves.

o

Pafcebantur una tres boves robuíti máxima con-

córdia conjun&ti

Itaque fácile ab omni incurfione

[oi

ferarum tuti erant, ac ne leones quidem &eggredi illos

p

audebant.

Verum diffidio inter illos orto et foluta

Qu

amicítia, finguli validióribus béftiis praedae fuerunt.

7

Mus, ranua et anilvus.

Mus gerebat bellam cum rana.

Pugna efat

véhemens et anceps.

?n*b

Milvus, hoc certámine procul

ii

vifo, appróperat, dumqué neuter fibi cavet prae ftá-

in

dio pugnandi, utrumque rapit et lániat.

lüq

8.

Viatores et áfinus.

Duo viatores, cam in deferto loco oberrantem

afinum forte confpexiffent, conténdere inter fe coe-

d

perunt, uter eorum eum ut fuum dedüceret, quod uter-

que, fe prius vidiffe, adfirmaret,

Dum illi de ea re

al

ácriter rixantur, áfinus aufugit, ac neuter eo potitus

n

eft.

dit

9.

Car. L

FABULAE,

iil

9.

tb

*

Cornix j'itieng."

Cornix fitiens réperit in urna aquae non mul.-

tum.

Sed erat urna profündiory quam ut aqua a

cornice poffet contingi.

Conatur effündere urnam,

f

nec valet.

'Tüm legit ex arena lapillos complures,

108

quos in urnam déjicit.

Hoc modo aqua levatur, et

2l

cornix bibit,

10.

C'apäml et hoedus.

Capra éxiens in páfcua monet hoedum, ne cui

o

fores apériat, dum rédeat ipfa.

Lupus, qui id pro-

cul audierat, poft matris difceffum, pulfat fores, et

Vjila

los

aperiri fibi póftulat.

Cui hoedus: non apériam, in-

üta

quit, lopum fnim mater admitti vétuit.

nt,

II,

Auceps et ferpeus.

Auceps ibat venatum, et mox vidit in altíffima

at

àrbore palumbum ;

appróperat eum capturus, fed

cil

inter ambulandum premit forte pede áltero víperam

fti

in herba latentem , quae illum mordet.

Me miferum,

inquit, dum lteri infidior , ipfe difpéreo,

d

12.

Afinus aegromm.

(l

Afinus aegrotabat, fámaque exíerat, eum cito

(

effe moriturum. . Cum igitur lupi canesque veniffent,

£T

ad eum vifendum , quaererentque ex fílio, quómodo

j 1e

pater ejus fe haberet ; ille

jtis

per óftii rirnu;anx refpon-

dit: mélius, quam velletis.

9l

Á 3

15.

Car.

IO

Fagurar

13

[

fn

Formicac et cicada.

fü

Formicae híeme ficcabant fruges

Has adit

n

eicada efüriens

et orat, ut fibi páululum cibi imper-

Qu

tiant

Cui illae: aeftate

inquiunt

quáerere opór-

pr

tuit.

Non vacabat, ait cicada.

Quid ígitur, ín-

'Tum

quiunt illae, fac1ebas? Cantabam, refpoiidit,

jllae: . /i ac]iate cantitare foles, cim laäamndum tibi efet,

anérito munc cfn T

14

lo

HAnus eb ancillae.

ii

àd

Anus quaedam domi habebat ancillas complu-

res, quas quotldle, ante quam lucéfceret, excitabat

L

ad cantum galli

quem domi alebat

Ancille diu-

1

turno labore defatisatae, et brevis àdeo fomni per

taefae, cónfulunt inter fe, et gallum occidunt

Ípe-

K

rantes

necato illo ,

fe multo diütius dormituras

[

quae fpes míferas fefellit

Hera enim, ignara quaq

hora fit, prima faepe noGte fámulas fárgere jubet,

15

Urfus et apes.

h

Urfus iQdus ab ape, tanta ira exarfit, ut alve-

1

ária, in quibus apes mellificaverant, ünguibus difcér-

peret

'Tunc apes univerfae, cum domos fuas dírui,

et filios necari viderent

ä

urfum invaferunt acáleis,

ac paene necaverunt.

Qui vix elapfus, fecum dice-

bat:

quanto mélius evat, apir umius acüleum to!emw,

quam tot in 1ne hajie: mea irackndia excitare,

|

16

Alfimus cum . pelle leonina.

Fugitivus á(inus réperit forte in filva pellem leo-

nis, qua indutus territare coepit hómines et béftias,

^

tan-

Qar. E

FaA n&v LAE.

7

tanquam 1eo effet. Venit., qui perdíderat, quaerit

fuum áfinum. Aünus cum herum vidiffet, horrende

rugire coepit, ut illum quoque féleret. At herus

dit

prehenfis aurículis, quae exítabant: álios etfi, in-

»

quit, fallas, me non falles; nofco te, miáfine, ta

(f

probe verberatum plexumque domum pellit.

)u

n

17.

,

j

Rzmdea

Duae ranae incolebant paludem.

Qua folis ca«

lore, ut aeftate fieri folet, exficcata, relictis fédibus

illis pergebant quaefitum àlias.

Cumque veniffent

lu-

ad profundum póteum: hic, inquit una, cóminode

manóbimus, neque f

ácile álium locum meliorem in-

b

J

venire potérimus.: Cui áltera refpondit: placere et

fibi locum, fed arbitrari fe, prius quam illo defili-

e

.pc"

vent, confiderandum , fi quo cafu et illae aquae re«

ceffiffent , qua ratione de püteo rediturae effent.

105,

Q3

I8.

Formica et columba.

Formica fitiens defcendit ad fontem, ut bibe-

rel; fedíncidit forte in aquam.

Columba quaedam

in árbore fedens ili opem fert,

ramo ex árbore

lr

deieäoe

Y

Formica ramum confcendit et fervatur.

Voi

ft ádfuit auceps, qui columbae infidiari coe-

Faulo po

rgï,

pit.

Cui métuens formica,

E

ad &ncupem arrepfit,

e5,

et ita vehementer eum momor

dit, ut aründines prae

jicte

dolore abjiceret; atque harum ftrépitu térrita colum-

(UED

ba avolavit ac pger.iculumh vitavit.

L

Mures et felis.

Multi mures in cavo pariete commorantes, con-

Joo

templabaptur diu felem, quae cápite demiffo et

trifti

(a5,

vul-

A 4

n

g

Car.

L

EaABULAE.

vultu, pläcide/ recumbebat. "Tuncunus ex cis: hec

&nimal ádmodum. benignum et. mite videtur.

Quid

fi alióquerer et fa:

niliaritatem cum illocontráherem?

Cum haec dixiffet et própius acceffiffet, a fele captus

l

et dilaceratus eft.. 'Tünc céteri hoc videntes fecuin

ea

dicebant: Num efl profeéfo w?/tyi vemere crgdmdum. :

20,

Duo anici.

Duo amici fáciunt iter.

i

Occurrit in itínere

tü

urfus, quo confpe&o unus illico árborem confcendit

et perícula evitat; alter, cum urfo refiftere poffe

dubitaret, nec fpes fugae effet, ábjicit fe haumum,

fimulans, fe mórtuum effe.

Accedit urfüs, contre-

&at Jacentem,

et os fuum ad illias os auresque ád-

movet. Hoómine fpíritum ac motüm continente, ur-

fus, qui mórtuis parcit, ratus cadaver effe, difcedit,

Cum póftea fócius quáereret, quidnam ei urfus di-

Xxiffet in aurem, refpondit: »muit, me unquam cum

€jtumodi amicir iter facerem, mec amicum . mihi effe per-

fuaderem, cujus fidem adverfo témpore. non füerim ex-

perius,

^

-

I.

d PL Em

ZAvis et pulli.

Avis pófitos in fégete pullos monet, ut dum

ipfa abeffet, diligenter attínderent, fi fieret fermo

de meffe.

Redeunti matri pulli ánxii narrant, dó-

minum agri óperam illam mandaffe vicinis.

Refpon-

det: nihil effe periculi. Item dltero die trépidi ajunt,

rogatos ad metendum effe amicos. lterum jubet illa,

ut fint fecuri, "Tértio tandem ut audivit, ipfum dómi-

num cum fílio ftatuiffe; póftero mane cum falce meffem

intrare: Jam, inquit, tempus eft, ut fugiamus, Vi-

cinos et amicos non tímui, quia non venturos fcivi,

Atdöminuä: tímeo, i;li enim res eft cordi,

4

"

22.

[

CA ?.

L

FABULAE.

9

&

22.

id

Viator et ferpens.

?

Serpens ingenti faxo oppreffus rogavit virum il-

i

"

lac iter facientem

ut a

fe onus amohretur, polli-

fi hoc

citus, fe illi ingentem thefaurum daturum

faceret.

Quod cum vir iíte mitis feciffet, non modo

promiffa non folvit, fed hóminem occídere conatus

eft. Dum ita conténderent

accidit, vt vulpes illac

transiret

Qui árbiter eletus: non poffum, inquit

"

lt

tanías lites inter vos compónere, nifi videro prius

quo pa&o ferpens faxo oppreffus erat.

Cum ergo

lé

vir ferpenti faxum impofuiffet, dixit vulpes: mgratum

l

animal þtb jaxo relinquendum cenjeo

23

r

Jinus et leo.

Verfabantur eodem loco áfinus et gallus galli-

naceus

!l

lrruente .autem leone gallus vocem emifit

qua audita leo (dicitar enim galli vocem non ferre)

"

aufugit.

A'finus fe métui exíftimaps, curfu fugien-

tem leonem perféquitur.

Progreffus autem lóngius,

cum jam non exaudiretur galli vox, leo fábítitit, et

áfinum arreptum devoravit.

Qui cum dxlamaretur,

3e mþmum ac dementem , mqmt qm nequaquam bellas

tore patre procreatus ad pugnam me incitaverim,

24.

Vefpertílio et felis.

Vefpertilio delapfa in terram. comprehenfa fuit

t

Z

'a fele.

Quae cum dilaniatüra videretur, pgtnt illa

fuppliciter, vitam ut fibi concéderet.

At enim felis

hoc fe fácere poffe negabat, quae effet capitalis hoftis

émniuin avium

[

'Tum vcfpertlho fe non avem, fed

iurem effe dixit

Itaqne dimiffa fuit.

Paulo poft

l,

eapta ab ália fele, fimiliter pétiit

ut fibi miferae

vitam

t

A 5

1O

Car.

I'

FaAsULAE.

vitam condonaret.

d felis fibi fa&u perdifficile effe

at,

quae cum 6mmbus müribus bellum géreret;

vefpertílio autem fe murem nequaquam effe adfirma-

vit, fed vólucrem,

Sic íterum porlculuxn evafit, et

nönnne mutato bis fervata fuit,

—

EE

—

2j

So] et agzzzlo.

Solem et aquilonem de róbore vmbusque quon-

dam difceptaffe ferunt, wnvemffeque inter eos, ut,

uter viatori veftem eríperet facílius, is valídior habe—

P PT TE a a EE TU

retur.

Priores ígitur fortitus aqullo ventus acer e£

véhemens, ornem vim flatus fui in confpe&tum forte

EU m

viatorem immifit

Verum ille, quo magis ventus in

—

fe ferebatur, hoc ár&ius veftimenta continere, cir-

enmque fe convólvere.

At folaeftus graviffimos ef-

fundens, fácile effecit, ut viator fe véftibus nudaret,

non folum palho pöfito fed étiam refoluta tánica.

26,

Vulpéculae.

Elapfa vulpes de láqueo, fed mátila (nam caudam

amíferat)

hon vivendum in tanta, deformitate fibi

eífe exitimans, coepit in commune fuadere ómnibus,

ut et ip/ae praecidi caudas fibi paterentur; cupiebat

enim in turba et focietate turpitádinis fuum vítium

quafi oceultare

Quid enim, inquit, has et indeco-

ras et fupervacáneas geftamus, vel pótius attrahentes

defatigamur? Aut euinain

Gbfecro, rei ütiles funt

nifi forte verrendum folum condüximus?

Parantem

dícere plura, una de multitádine ]uvc.ncula fertur

interpellaffe his verbis:

Heus tu, mea matércula,

num fáeras hoc fuafura étiam, fi non tibi emolumen-

to futurum effe fperares?

27.

CAP.

L

FARULAE,

i

([e.

27.

t

ii

Leo et valpes.

et

Leo fénio confeQus,

cum yires non fuüppéte-

rent ad vi&tum parandum, cállidum cepit confilium

fuftentandi vitara.

Itaque in antro, quafi periculofo

morbo correptus , decumbens quod ad ipfum vifen-

dum paffim animantes réliquae advenirent, prehenfas

ilas devorabat

n

Atque ita magna beftiarum multi-

tádine a leone abfumta, accedit tandem et vulpécula

il

ad antrum

et ante illud fubfiftit,

háetitans atque

X

circumfpeGtans

'Tum leo

quid ceffet

cur non

et

adeat ad fe, rogat.

At illa refpondiffe fertur: 4ui4

te

uf

qne ve[ligia terreut , ómnia 1e adwrjum äjeädutm, tulla

tetror[um,

!

28.

2

?i

Hirundo et aviculae.

. Quum linum fereretur, mónuit réliquas avícu-

las hxrundo fecum ut eráerent fémina, de quxbus

reli&is exoritura effet herba nocentlfüma ávium gé-

neri.

Quod cum non probaretur, rurfus enatam

fl

primum et téneram herbam ut evéllerent, hortatur.

Cum vero neque hoc facere vellent, ipfa de filvis et

bi

folitudínibus ad hóminum conmetudmem et in.Óppi-

l$

da fe cóntulit

Paulo poft maturum linum cárpitur,

dt

et rétia ne&untur, et capiuntur avículae, fero de-

plorantes negle&um falutare confilium,

0s

29.

l

Equas et áfmus.

f

r

Agitabat quidam equum et áfinum , onuftos fár-

cinis.

Deficiente autem in itínere áfino, et petente

Ó

[«

ab equo, ut áliqua parte óneris fe levaret, fi fe vivum

fervare vellet, repudiavit equus preces illius.

Paulo

igitur poft fatlganan" et labore con(umtus áfinus,

Hn

ls

i

Car.

I.

FARULAE,

pi

in via córruit, et efflavit ánimam.

Tom agitator

b

omnes fárcinas, quas áfinus portáverat, atque ínfüper

i

étiam pellem áfino detradam in equum impófuit.

It

Ibi ille deplorans fortunam faam, eum fero jam fa-

fin

ftídii poeniteret: Me míferum, inquit, qui párvulum

onus in me fufcipere gravatus füerim , cum nune

eogar tantum ferre ,

accedente étiam pelle cómitis

9ei, cujus preces tam faperbe contémferam.

P

30.

Hircus et lupus.

di

Hircus lupum infequentem fügiens eváferat in

d

rupem, in quam pervenire ille non poffet.

Ubi ali—l

quantisper lupus cum obfediffet eum, tandem fame

Q

Y

abire coa&us, fitienti tum hirco ad flárium viciaum

id

defcendendi facultatem dedit. -In flávio autem cór-

nua procera et crurà lévia contemplatus hircus, fibi

Q

Q

placebat et fe incufabat, qui lupum fugiffet.

Lupus

di

ftultum immorantem in flávio et adfpectantem imá-

giném fuam clàáneulum adortus comprehendit ,

et

d

It

jam fruítra deplorantem fuam vanitatem: asportat et

dévorat,

le

*

2

Mujfca et formica.

Práeferens fe formicáe mufca, illam abjicere

verbis, et fe extóllere.

Vide enim, inquit, quanta

fit humílitas tua.

Cava loca terrarum íncolis, et.per-

q

pétuo humi reptas, magno cum labore ténuem victum

li

quaerens. At me alae in fublime ferunt, et accípiunt

menfae régiae. — Ex auro et argento ego bibo , delica-

Í

tiffimis cibis vefecor, pürpurae íncubo; quiu étiam

Y

B-

molliffimas faepe genas formofarum deófculor.

ftidiofae et inflatae opinione felicitatis refpondit for-

mica: 'Etiam adde, improbitatem tuam invifam et

g

odiofam effe ómnibus: contra te flabella et venena

- para-

s

CA P.

I

FABUiAE.

139

or

parari; itemque hoc, módica anni parte durare hanc

er

beatam vitam tuam, dum folfervet, hieme et frigó-

ribus ftatim occídere.

It,

At ego aeftate medtocri labo-

re exérceor, ut híeme quietam et fecuram vitam pof-

üm dégere.

JH

tl

: 22.

Ráfiicus. et flii ejus.

Ráfticus vicinus morti, cum reïinquefe filiis fuis

divítias non poffet, vóluit excitare ánimos illorum ad

I

ftádium diligentis culturae, et in ópere faciundo affi-

duitatem.

l

Accerfit gitur illos ad fe, atque ita alló-

quitur: Mei fílii, quo in loco res meae fint, videtis.

I

Vobis autem, quidquid pótui, in mea vita comparfi,

[

[

idque totum in vínea noftra quáerere potéritis. Haec

j

cum dixiffet, paulo poft móritur fenex. At fílii, quod

créderent, in vínea patrem alícubi thefaurum abfcon-

l$

diffe, arreptis ligónibus folum víneae univerfae effó-

e

diunt, ac thefaurum quidem reperere nullum, 'terra

tamen fodiendo perculta, vites ubérrimos fru&us tu-

e

lerunt.

N

33.

Vefpertilio tránsfuga.

1

Bellum gerebant béftiae cum volácribus: quum-

que videretur vi&lória ad has fefe inclinare, vefpgfti-

lio, quae eventum exfpeGarat, neque altécutri/parti

t

adhuc fefe applicüerat, cum béftiis conjángitur. Mox,

fortuna mutata, ut haec eft belli vária, vincéntibus

virtute àquilae volácribus, ad aves illa révolat: a qui-

bus ut tránsfuga nudata pennis, ab ávium convictu

exclufa, et ad noCturnos volatus damnataà, poenas de-

dit perfidiae.

J

le

34

14

Qas. T

Fasuta

34-

l

H

Aegrotus er médicus.

Aegrotus quidam à médico fuo interrogatüs, quo

N

pa&o praetéritam nodem peregiffet? refpondit, fe

Admodum. fudaffe.

"Hoc, inquit médicus, bonum

eft. Poftiidie reverfus, et fimiliter percontatus aegro-

tantem, audivit, horrore füiffe ipfum vehementi con-

cuffum.

Hoé, inquit médicus, bonuim et ipfum eft,

1t

"'Tértio fc1fc1tatue quómodo haberet, cognovit, aquam

intércutem effufam affligere hóminem. — Sed et hoc

Tni

TU

bonum effe, dixit.

Digreffo médico, aeceffit ex ami-

fi

cis unus aegrotum, et: quid fit, inquit, et quo in lo-

co funt res tuae? "Optimo,

T

mqmt aegrotus , nam

fà

inultitádine bonm um exftinguor,

W

35

I6

OQUIMUus TÓX.

f

qQ

Ferunt quodam in conventu beftiarum ita belle

Ti

faltaviffe fímium, ut ómnium prope unánimi fentén

li

tia rex creáretur.

Hunc vulpes elatum árnimo ob

[

profperitatem videns, fimul étiam beftiarum ftultítiae

fuccenfens , dicit fimio: poftquam regnum ipfi obti-

zerit, non debere fe celare; quaé mágnópere, ut re-

feifceret, ipfius intereffe arbitraretur.

Quid id effet;

fimio interroganti :

thefaurum, refpondit

fibi a. pa-

tce fuo indicatum effe,

defoffum in folitádiné

qui

fe

Eamus

jure regni ad ipfum jam pertinere videatur.

toj

Cave tu ,

in qUI t

ígitur, inquit fimius, ut tollamus.

f

vulpes;

nam ego faepe audivi,

periculo effoffionem

Qi

thefauni non carere

Nihil, inquit fimius, perículi

ii

eft;

an tu, Óbfecro, times? Eamus igitur, inquit

D

vulpes » fi videtur.

Cumque per filvas diu circumdus

ü

xiffet fimium, tandem inducit in láqueos fub frutíci-

bus abfcöndltos ad capiendas béftias, atque ibi dicit

ti

thefaurum defoffam, et illinc eruendum effe,

Simius

di

fefti«

I

GÀf

E

" FAÉULAE.

1

f'eïïir'mns, neqlle 'pröw;idens, ftatim cápitur, atque

implicitus orat vulpem, fibi ut füccurrat. Ea vero,

fe regem attingere non debere, ait, et difcedens:

ub

Non, inquit, ars faltandi regnum merebatur,

fe

J

56.

10

Faumus et viator.

0ft

Faunus feu Sátyrus quidam viatorém, hiemis

eft

iil

frigore adfli£tum, deduxiffe pérhibetur in fpecum fuuni,

mifertus hóminis.

Cümque videret crebro eum ma-

C

Ti

nus ori admovere et illis inhalare, rogat, quid hoé

fibi velit.

Refpondit viator, calefieri ita fpiritu riia-

lo

Md

nus contra&as gelu.

"um Sátyrus, ne quid humani-

tatis erga hófpitem praetermítteret, adfert in phíala

vinum cálidum ,et adhuc fervens, illoque fuum fove-

reguttür et ftómachum jubet. In hoc etipfüm in-

fpirare viator, quod diceret, admiranti et caufam ré-

Ibi Fau-

Jlà

quirenti Fauno, refrigeràri potum anhélitu.

nus eum averfatus: az tw, inquit, 4page te illico; mi-

hil enim tecum commtercii habere volo ,

ob

qui eodem rïx ore

effes cálidum et frigidum,

ii2

bt

37.

It

Vulpes et lignatoi.

H'et;

Agitata vulpes a cánibus, longo fpátio fugà cor:

p

j ul

fe&o, devenit tandem ad cáfulam , ante quam ligna:

us

tor findebat flipitem quernum.

Ad eum füpplex con:

güt

fügit orans, ut fibi látebras áliquas demonftraret, in

quibus, dum venatores práeteriiffent, oecultarétür.

yenn

culi

lle, mifericórdia motus, fuam cáfulam jubet fabire,

quit

übi fperare fe, illam in tuto fütoram. Póftea recor-

datus, animarntem illam effe nocentem, nec tamen

jiia

manifefte pródere füpplicem aufus, infecutis venató:

jci

iil

ribus, et, num vulpem vidilfet, percontántibus, vi-

jius

diffe quidem illé vérbis negabat, fed manu oculisque

cafus

fii

16

Car.

Y.

FABULAE.

càfulam fuam indicab.

, übi volebat. int

io1 latere

fa

vulpéculam

Sed venatores

non animadverfo indí-

1gc

cio, celériter difcedunt.

Vulpes,

quae et audierat

et viderat ómnia, progreffa mox de cáfula, abire in-

et

falutato lignatore

Quod. cum ille aegre ferret

tanquam cum ingrato expoftularet: Etenim falutem

tu mihi debes, inquit, et meo benef:cio vitam rétines.

H

'Tum vulpes: Agerem, inquit

grátias ego tibi, fi

nil

cum orátione tua manus etóculi confenfiffent. Quodfi

1ni

dicendum áliquid eft

équidem linguae tuae bene

TI$.

precor, fed manus tibi praecifas et óculos effofíos

veliim.

38

Lignator et Mercirius.

: Caedebat quidam ligna juxta flávium

Cui cum

inter opus. excidiffet forte fecuris, in flumen delata

et dem erfa fuit.

'Tum ille inops confilii, in ripa áffi-

dens, deflere fortunam fuam etlamentari mífere. Mer-

cárius vero, qui forte praetériens querelas illius cog-

noviffet, mifertus hóminis, aquas fübiit et rétulit fecu-

rim

non eam quidem

quae amiffa fáerat, fed áure-

am, et, an haec effe

quaim perdidiffet, interrogavit

Cum fuam illam effe negaret

éxtulit álteram argén-

team ; fed neeam quidem agnofcente lignatore, poftre-

mo férreamattulit, quam laetus homo fuam effe dixit.

Hac probirate dele&atus deus,

univerfas illi fecures

donat.

Ifta,, ut acciderant, cam póftea narraret plá-

flur

rimis, unus in fimilis eventus fpem vocatus et ipfe in

3qd

fiávium fecurim fuam &bjicit;" et propter eum mox

Iuf

áffidens plorare atque lamentari.

Huic ita

ut du-

üt j

dum álteri, Mercürius fe óbtulit, et caufa lacrymarum

audita, àuream prótulit fecurim ,. intérrogans

eane

effet, quam delapfam in aquam quereretur? qui cum

inagno gàudio ftatim, agnófcere fe, et eam effe, dixit.

At Mercüriusmendacem etimpudentem hóminem aver-

"

fatus,

Car. L. FasuraAtr.

17

0

fatus,

et fe a confpec

&n illius, et auream fecurim una

d

fecai ábftulit, neque proje&am in flávium retulit

rat

E

Wi

39

et

Rana et bos.

1l

Rana, cüápida aequandi bovem, fe diftendebat.

[

Filius hortabatur matrem,

j

ut ab incepto defi(teret;

nihil enim ranam effe ad bovem

l!a fecundum fe

n

inflat veheméntius

natus

lamitabat

non, fi te rüpe-

6

ris, par eris

'"Tértium cum intumuiffet

rupta eft.

Q

Eadem fabula, aliter narrata a. Phaedro.,

Inops potentem dum vult imitari, perit,

In prato quedam rana COJfPCXh boverm

Et taéta invídia tantae maenitüdinis

Jttt

Rugofam inflavit pellem ;5 tam natos fuos

atà

Interrooavit

an bove effet látior?

ffi

Illi negarunt

Rurfus intendit cutem

jet

00

Majore mfu, et fimili quaefivit modo

Quis mawor eïch

illi dixerunt

bovem.

/CU-

Novmmm indignata,

dum vult valídius

j'e

Inflare fefe, rüpto jácuit córpore.

yit,

1 111-

40.

Ire

Canuis cum frufto carnis.

xlt.

65

Ferebat eanis, feceandum flumen decurrens, fra-

ftum carnis alicunde raptum

)111.

Cujus imàego cum in

canis ávidus illam

o Q

aquis appareret

quafi álterum

fruftum undis innatans

appetit

Sed dum áperit os

nox

ut illud quoque arríperet, id quód tenebat, amittit

du

rürti

2

Eadem fabula, alirer. marrata.

n

Amittit mérito próprium, qui alienum appetit

yxit

Canis per flávium carnem cum ferret natans,

Were

Lvmpharum in fpéculo vidit fimulacrum fuum,

T3

i2

Aliam-

t05,

1

18

Car. L FasUvLAE

Aïiamque praedam ab álio ferri putans,

i

Erípere vóluit ; verum decepta avíditas :

vü

Et quem tenebat ore, dimifit cibum,

il

Nec quem petebat pótuit ádeo attíngere.

41.

"

Lupus et gvus.-

Ínháeferat os in fáucibus lupi.

Mercede ípitur.

condücit gruem, qui inferto roftro in ri&ium fuum

os de faucibus éxtrahat.. Hoc longitádine colli fácile

grus effecit. Cum autem mercedem pof:ularet, fübris

dens lupus, et déntibus infrendens: an tibi, inquit,

merces parva videtur, quod caput incólume retüleris

de lupi fáucibus ?

Kadem alitey.

Os devórátum fauce cum haereret lupi,

Magno dolore vi&us, coepit fingulos

lllicere prétio, ut illud extriherent malum,

"'Tandem perfuafa eft jurejurando gruis,

Gulaeque credens colli longitádinem,

Periculofam fecit medicinam lupo.-

0

Pro quo cum fa&o flagitaret práemium:

[U!

Ingrata es, inquit, ore quae noftro caput

fe

fe

Incólume abítüleris, et mercedem pö&ulam

42.

y

(

Vulpes et cortus.

Corvus cum fruftum carnis rapuiffet, in árbore

Vulpes eum cónfpicit, et carnem

quadam confedit.

cápiens, aàccurrit, eumque cállidis verbis adóritur.

O corve, inquit, quam pulera es avis, quam fpeciofa!

."I'e décuit effe àvium regem.

Sàne omnes aves régiis

virtátibus antecéderes, fi modo vocem haberes. Cor-

vus his laudibus inflatus, ne mutus haberetur, clamo-

rem

"

A

s

D

CAP; I; EAB'ULAB. :

19

rem editurus, aperto ro&rb, carnem amifit, quam

vulpes ftatim rápuit, atque irridens dixit: heus coroe!

uihil tibi deeft , praeter mentem,

]

Eadem alitev.

Qui fe laudari gaudet verbis fübdolis,

- Fere dat poeuas turpi poeniténtia.

t

Cum de feneftra corvus raptum cáfeum

ütll

Comeffe vellet, celfa r&fidens árbore,

1le

Hunc vidit vulpes, dehinc fic occoepit loqui :

DW

O qui tuarum, corve, pennarum eft nitor!

" Quantum decoris córpore et vultu geris!

m:l',

r

Si vocem haberes, nulla prior ales foret.

At ille (tultus, dum vult vocem oftendere,

Emifit ore cáfeum, quem celériter

Dolofa vulpes ávidis rápuit déntibus.

"um demum ingémuit corvi deceptus ftupor..

43

Vulpes et uva.

Vulpes füblimem uvam dependentem de vite

eonfpicata ad illam fubfiliit íterum -atquä iterum,

omnes virés córporis ádhibens, fi forte attíngere pof-

fet. "Tandem defatigata inani labore difceffit, et ipfa

fefe quafi confolans: at enim acerbae adhuc, inquit,

uvae funt, et ifta inprimis auftera, neque fi in via j&-

ceat, digna, quae tollatur.

Eadem aliter.

ore

Fame coaCla vulpes alta in vínea

jern

tUf

Uvam appetebat fummis faliens víribus,

al

Quam tángere ut non pótuit, difcedens ait

Nondum matura eft, nolo acerbam fümere,

jis

f0o

ui fácere quae mon po[Junt , verbis clevant,

i

Adj/crz'öefe hoc fiabebuni exemplum [ibi,

m

bBa

44

20

Car. L FasurAE.

44-

p

Cervus.

ad fontem ae-

Cervus cum vehementer fitiret

tei

€0

ceffit, fuaque in aquis imágine confpeda, córnuum

1nagnitüdinem et varietatem laudqbat crurà vero,

ut

de

Haec eogitanti fuper-

af

graml a et exília vituperabat.

venit leo, quo vifo infugam fe cónjicit cervus, et leo-

Ya

ni longe praecurrxt adeo ut ouumdlu nuda in plauítie

[2

Vbi

effet

nullum ei ab hotte nnmmu*cx perículum.

[i!

inter dumeta

vero ad nemus deventum efít opacum

tei

córnibus adhaerefcens, cum celeritate pedum uti non

de

poffet, mifer captus eft, er moriturus: o me de'fpz('mcm,

k

inquit, cz ex vaiue opinione, ea displicerent, quae me con-

q

féroarunt, placerent autem , quae me perdiderunt,

qi

Cü

di

Eadem aliter,

hi

d

Laudam ut:lzom quae cmztemfeæ if

Iti

Saepe inveniri, haec éxferit narrátio.

Ad fontem cervus

cuim.bibiffet ;

réftitit,

Et in liquore vidit effígiem fnam.

1bi dum ramofa mirans laudat córnua

Crurumque nimiam tenuitatem vitüperat

Venantum fübito vócibus contérritus

et curfu levi

Per campum fügere coepit

. Canes elufit

Silva tum excepit feram,

retentis impeditus córnibus,

In qua,

Lacerari coeplt mórfibus faevis canum.

'Tunc móriens vocem hane edidiffe díicitur:

O ine infelicem

qui nunc demum intélligo,

Ut illa mihi profüerint

quae defpéxeram,

Et quae laudaram, quantum lactus habáerint

*

45.

b À

[ d

P

CaPii

PFABULAE.

p

45-

Hmcus et vulpes.

Hircus et vulpes fiti correpti in profundum pá-

Q-

hircus

teum defilierunt

cumque illam fedaviffent ,

i

coepit circumfpícere et quáerere, qua de aquis evá-

Cui vulpes: Bono

dere in terram poffet

in ;Ult

at

ánimo efto; nam mihi confílium fübiit

quo ufi fer-

0

vari poffimus ambo

$i enim te in pofteriores pedes

It

éripens, priores parieti applicáeris, et caput alte

bi

córnua ut obhque reclinentur, extüleris, tum ego de

lr

tergo tuo in haec adfcéndere, atque demde exfilire

n

de páteo

et te mox étiaru attráhere fdcile pótero.

ll

Ad haec cum fe hircus paratum effe díeeret

et obfe.

ll«

quentem fe-praebuitfet

evafit de páteo vulpes, at-

que ibi laetà cirecum fauces exfultare, et deridere hir-

cüm coepit; ille vero hanc gráviter accufare et perfí-

diae infimulare.

at tu

Cui vulpes illudeus

inquit

hirce, fi tam cordatus effes

; quam barbatum effe ví-

deo, nunquam in iftum te locum non e:xplorato réd-

1tu , immififfes,

Eadem. alitev.

Homo fimul ac venit in magnum periculum,

Effügium reperire alteriur quaerit malo,

Quum decidiffet vulpes in puteum infcia,

Et altiore clauderetur márgine,

Devenit hircus fítiens in eundcm locum.

Simul rogavit ,

effet an duleis hquor

Ét coplofus : 111:1 fraudem moliens:

Defcende, amice; tanta bónitas eft aquae,

Voluptas ut fatrm non poffit mea,

Immifit fe barbatus.

'Tum vulpécula

Evafit páteo, nixa celfis córnibus

Hircumque claufo liquit haerentem vado.

B 3

46.

)c

Car. L PFasurasm.

22

46.

Lupus et canis.

Admirans lupus nitorem corpulenti canis: quan-

ta; mq uit,

frater, felícitas eft vitae tuae! Licet ígi-

tur, inquit canis, mecum in urbem vénias, et eadem

fruare felicitate

Dum una pergunt, animadvertit lu-

'Tum:

pus in canis collo attritos pilos..

]ugumne ét-

jam fuftinendum tibi eft? inquit; cervix enim hoc

glabra índicat, ut videtur.

Die, inquit canis, álli-

gor,

ut noQu fim ácrior et v1g1lantmr, atque haec

vefhon fant collaris, quod circümdari folet cervici.

Hoc audito lupus.:

Vale, inquit, amice; jam nihil

3noror fervilem fehcxtatem tuam.

Eadem . aliter.

Quam dulcir fit libertae, bréviter proloquar,

Cani perpafto mácie confe&tus lupus

F'orte occurrit

Salutantes dein ínvicem

Ut reftiterun

unde fic, quaefo, nites?

Aut quo cibo fecifti tantum córporis?

Ego, qui fum longe fóstior, péreo fame.

Canis fimplíciter :

éGadem eft eondítio tibi,

Praeftare dómino fi par officium potes.

Quod? inquit ille.

Cuftos ut fis líminis

A füáribus tuearis et notctu domum.

Ego vero fum paratus: nunc pátior nives

Imbresque, in filvis áfperam vitam trahens.

Quanto eft facílius mihi fub te&to vívere

Et otiofum largo fatiari cibo!

Veni ergo mecum.

Dum procedünt, ádfpicit

Lupus a catena collum detritum canis.

Unde hoc, amice? Nihil eft, Dic quaefo tamen.

Quia v1deor acer, álhgant me intérdiu,

Luce ut quiefcam; et vígilem, nox cum vénezit.

Crepüfculo folutus, qua vifum eft, vagor.

Adfer-

Cap L FABULAE

23

Acïfertur ultro panis; de menfa fua

Dat offa dóminus; frufta ja&at família,

f«

Et, quod faftidit quisque, pülmentárium,

Sic fine labore venter impletur meus.

u

n

Age, fi quo eft abire ánimus, eft licéntia?

Non plane eít, inquit. Früere, quae laudas, canis,

ln

«

Regnare nolo, liber ut non fim mihi,

l0C

[

4T-

n

Vacca. et capella; vobis et leo.

"

Nunaquam eft. fidelis cum potente focietas :

hi;

Teftatur. haec fabella propófitum meum.

Vaeca et capella, et pátiens ovis injáriae,

Sócii füere cum leonein fáltibus.

Hi quum cepiffent cervum vafti córporis,

Sic eft locutus, pártibus factis, leo:

Ego primam tollo, nóminor quia leo;

Secundam, quia fum fortis, tribuetis mihi;

'Tum, quia plus váleo, me fequetur tértia ;

Malo adficietur, fi quis quartam tetígerit.

Sic totam pr,ae»dam fola impróbitas ábftulit.

48-

. Canis Wet fur.

Repente liberalis flultis gratus. efh, .

Verum peritis irritor tendit doios.

No&urnus quum fur panem mififfet cani,

Obje&o tentans an cibo poffet capi;"

Heus, inquit, linguam vis meam praecládere,

nehc

Ne latrem pro re dómini ? multum fálleris,

Namque iíta fübita me jubet benígnitas

h

Vigilare, fácias ne mea culpa lucrum..

49-

fen

B 4

Car. I

24

Fasuratr,

49-

Lupus et aguus

Ad rivum eundem lupus et agnus vénerant

Siti compulfi

fupérior ftabat lupus

Longeque inférior agius

'Tunc fauce ímproba

m

Latro incitatus járgi caufam íntulit

turbulentam feeifti mihi

Cur, i: quit,

Aquam bibenti ? Lau)ger contra tunens,

Qui poffum, quaefo, fícere, quod quéreris, lupe'?

À te decurrit ad meos hauítus hquor.

Repulfus ille

veritatis víribus:

Anto hos fex meénfes

ait, maledixifti mihi

Refpondit agnus:

équidem natus non eram

Pater nmcule taus, mquxt maledixit. mihi,

Atque ita correptum lániat injufta nece.

Haec propter. illos [cripta efk hómines fabula,

Qui ficlis caufir innocentey ópprimunt,

50.

Paffr et lepus.

Sibi non cavere, «t dliir conftlium dare,

Stultum e[je , pauczf oftcudamus verfibus.

Oppreffum ab áquila fletus edentem graves,

Leporem objurgabat paffer: ubi pernícitas

Nota, inquit,

illa eft? qmd ita ceffarunt pedes ?

Duni lóquitur , ipfum accípiter nec opitium rapit,

Queftuque vano clamitantem intérficit.

Lepus femiáninius mortis in folátio ;

Qui modo fecurüs noftra irridebas mala,

Símili querela fata deploras tua,

$1.

Lupus et vulpes jídice ftmio.

-chzmque turpi fraude /cmez innütuit,

Etiam[i verum dicit, amittit fidem,

Hoc

Car. .L

FARULAE.

25

Hoc atteflatur brevis Acfopi f. abula.,

Luüpus arguebat vulpem furh crímine,

Negabat 1114

fe effe cualpae próximam

TTunc judex i mter illos fedit fímius ;

Uterque caufam cum peroraffent fuam,

?j

Dixiffe fertur fímius fenténtiam

'Tu non videris perdidiffe, quod petis

'Te credo furripuiffe, quod pulcre negas

?

$2.

Afinus et leo venantes, .

l'irtutis expers, ver "bis j jac clans glo iam,

lgnaros fallit, votis eft derifui.

Venari, afello cómite, cum vellet leo,

B

Contexit illuth frütice, et admc

on

1l

uit fimul,

Ut infueta voce terreret feras

Hic aurículas

Fugientes ipfe excíperet

Clamote fábito tollit totis viribus

«

Novoque turbat béftias miráculo.

Quae dum paventes, éxitus notos petunt

Leonis adficiuntur horrendo ímpetu

áfinum évocat,

Qui poftquam caede feffus eft,

Tunc ille mfolens ;

ubetque vocem prémere.

Qnalis videtur tibi ópera haec vocis meae?

nifi noffem tuum

Infienis

mqmt

fic ut

3]

A'nimum genusque, fímili fuiffem in metu,

h

33

as

Equus et aper.

Equus fedare fólitus quo füerat fitim,

Dum fefe aper volutat, turbavit vadum,

Hine ort4 lis eft.

Sompes iratus fero

Aux1hum pétiit hóminis; quem dorfo levans,

Rédiit ad hoftein.

]a&hs hünc telis eques

Poftquam interfecit, fic locutus tráditur:

B 5

Laetor;

Ho

26

CAP. I.

FAsULAE.

Laetor, tuliffe auwhum me précibus tuis;

jNam praedam cepi, et dídici, quam fis utxhs.

Atque ita codgit freuos invitum pati.

"Tum moeftus ille: parvae vindi&tam rei

Duim quaero demens, fervitutem répperi.

"Haec iracundos admonebzt fibula,

Impune pótius laedi , quam dedi álteri,

l

54-

Qvis, canis et lupus.

Solent mendaces lüere poenar malzy"zczz

Calumniator ab ove cum péteret canis,

Quem commodaffe panem fe conténderet,

Lupus citatus teftis, non unum modo

Deberi dixit

verum affirmavit decem,

Qvis damnata falfo teftimónio

Quod non debebat, folvit

Poft paucos dieg

Ovis jacentem in fóvea confpexit lupum.

Haec, inquit, merces fraudis a Süperis datur,

53

Mufiela et homo.

Muftela ab hómine prenfa, quum inftantem necem

Effügere. vellet

quaefo ,

1nquxt

parcas mihi,

Quae tibi moieihs müribus purgo domum.

Refpondit ille: fáceres fi caufa mea,

Gratum effet, et dediffem véniam füpplici:

Nunc quia laboras, ut fruaris relíquiis,

Quas funt rofuri, fimul et ipfos dévores,

iNoli imputare vanum benefícium mihi.

Atque ifta locutus, mprobam leto dedit,

Hoc in fe diffum debent illi agnófcere,

Quorum privata fervit utilitas fibi,

Et méritum inaue jaclant imprudéntibus

56.

Car. L. FasutAk

21

56

Milvius et columbae.

Qui fe commitiit hómini tutandum improbo,

Auxilia dum requirit , exitium imvenit

D

Columbae faepe ceum fugiffent mílvium,

Et celeritate pennae vitaffent necem

Confílium raptor vertit ad falláciam,

Et genus inerme tali decepit dolo:

Quare follícitum pótius aevum dácitis,

Quam regem me creatis i&o foedere,

Qui vos ab omni tutas praeftem injária?

Illae credentes

tradunt fefé mílvio ;

Qui regnum adeptus coepit vefci fingulis,

Et exercere impérium faevis üánguibus.

De rélliquis tunc una: Mérito plé&imur,

7-

Duo qmauli.

Müli gravati fárcinis ibant duo;

Unus ferebat fifcos cum pecünia,

Alter tumentes multo faccos hórdeo,

llle ónere dives, celía cervice &minens,

Clarumque collo ja&ans tintinndbulum:

Comes quieto féquitur et plácido gradu.

Sübito latrones ex infídiis ádvolant,

Interque caedem ferro mulum trüfitant,

Dirípiunt nummos, négligunt vile hórdeum.

Spoliatus ígitur cafus cum fleret fuos;

E'quidem, inquitalter, me contemtum gáudeo.

Nam nihil amifi, nec fum laefus vülnere,

Hoc argumento tuta e[v hóminum temutmrQ

Magnae periclo [unt opes obnóxiae, .

58.

PU

28

Car. I

FAsULASE.

58.

Camis et crocodilus.

onfilia qui daut prava cautis hominilus,

Et perdunt c peram, et deridentur tWrpiter.

f "-a

Caaes currentes bíbere in Nilo flümine,

Á crocodilis ne rapiantur

tráditum eft

Teitar cum currens bíbere coepiffet canis,

ch crocodilus: quam libet , lamoe Ócyus,

eceda,

p()td léniter,

et noh dolos

qu,

reri

-« At 1He fácerem mehercule,

Wa A N UM 0298 — eruom

Nifi effe fuxem carnis té cüápidum ineae.

59.

- —b oL.-) (C3À

L d

Gráculus fuperbus et pavo.

Ne glamarz libeat alienis bonir,

Suoque pótius lubitu vitam dcgere,

Aefopur nobir hoc exemplum pródidit,

"Tumens inani gráculus fupérbia,

Pennas

pavoni quae decíderant, füftulit

Seque exornavit: deinde contemnens fuos

Se immífcuit pavonum formofo greei

]li impudenti pennas.erípiunt avi,

/

Male multatus gráculus

Fugantque roftris

FErj C n M tU ct- 61 Qw* ^*

Redire moerens coepit ad-próprium genus,

A quo repulfus triftem fuftínuit notam.

—

"Tum quidam ex illis

quos prius defpexerat

Contentus noftris fi fuiffes fédibus

Et quod natura déderat, voluiffes pati,

Nec illam expertus effes contuméliam

Nec hanc repulfam tua fentiret calimitas.

60,

Ca£. T.

FABULAE.

29

CM

Aquila , feles-et- aper.

n

in fublimi quercu nidüm fécerat

Feles cavernam natta; in média pepérerat

Sus, némoris cultrix

foetum ad imam pofüerat

'Tum fortüitum feles contubérnium

Fraude et fcelefta fic avertit maliítia

Ad nidüm fcandit volucris

Pernícies, ait

"Tibi paratur, forfan et míferae mihi,

Nam fódere terram quod vides qvotuhe

Aprum infidiofum

quercum vult evértere,

Ut noftram in plano fácile progéniem ópprimat

'Terrore effufo et perturbatis fénüibus

Direpit ad cubile fetofae fuis :

Magno

inq uit

in periclo funt nati tui

Nam fimul exferis paftum cur ténero grege,

A'quila eft parata rápere porcellos tibi.

Hunc quoque.timore poftquam complevit locum,

Dolofa tuto cóndidit fefe cavo.

Inde evagata notGtu fufpenfo pede

Ubi efca fe replevit et prolem fuam,

Pàvorem Gmuhns prófpicit toto die.

Ruinam métuens aq&d"f ramis défidet

Aper rapinam vitans

non prodit foras.

Quid.multa? . inédia confumti funt cum fuis

Felisque cátulis largam praebuerunt dapem;

Quantum homo bilinguis [acpe comcinnet smali,

Docutmentum habere. flulta. credilitas potæj?

Rn Emi uae

CAPUT

60»

39

th

CAPuT II

i

APOPHTHEGMATA SEU DICTA

MEMORABILIA.

m

titii

$

I.

al

,

Egregie didla.

p

I hales percontanti, quid effet difffeile: /e ipjum,

9t

inquit, soffe,

ldem rogatus, quid effet fácile: Z/te-

[4777/79

alt

admonere,

(f

Diony fius, regno expulfus, cuidam dicenti: quid

[/]F

tbi Plato et phxlofophxa prófuit? «£ tantam , inquit,

€on

fortunae müiationem fdcile feram.

fit

Démonax interrogatus :

quando coeprfet philo«

!it d

fophari?

Tum, inquit, cum cognofcere me idpfum

coept.

lp

Ariftippus percontanti, quae potíffimum adole-

die

fcéntibus effent difcenda ? — Quae viris, inquit, wjui

lt

fuiura funt.

Epi&etus mterroqatus, quis effet dives? cm, in

Ale

quit, /aris eff, quod habet.

tat

Cum Graeci, qui Afiam incolebant, Perfáram

e[fo

regem ex more magnum appellarent

Agefilaus

af

Jn

inquit, £/e ene major efL. fi non eft juflior ac temperantior?

Sócrates in pompa, cum magna vis auri argénti-

Tüt

que ferretur: 4uam multa non def idero, inquit

C.

E[fe

"Tufe. $, 91.

?]fw

Cário ad focum fedenti, magnum auri pondus

"t

Samnites cüm attuliffent, repudiati ab eo funt. Noz enim

aurum habere , þïllöulcüe fibi videri, dixit, fed iir, qui

pof

trol

haberent aurum,. imperare,

C. Sen. $5.

Alexatt

$. r.

EGnrGiE pDicTA.

3t

i

Alexander interrogàátus: ubinam fuos recónderet

thefauros ?

apud amicor $ inquit.

t

Eerégie Ariftoteles ait, numquam mos verzcundios

vei effe: debere, quam cum de Deo dgitur.

4

Plato cuidam narranti, effe quosdam, qui ipfum

maledi&is infeQentür: af ego, inquit, fic vivam, ut

nemo iflis hábeat fidem.

"'Titus Auguftus, recordatus quondam füper coe-

nàm, nihil fe toto die caiquam praeftitifíe, dixit: ami-

Y

ci, diem pérdidi.

"Themí(toeles curn confuleretur, utrum bono viro

páuperi, an minus probato díviti ffliam collocaret: ego

hi,

vero, inquit, malo virum, qui pecinia egeat , quam pe-

ilit

cubiam , quae viro.

( Of 2i771.

Drufus cum aedificaret domum, promitteretque

quxd

ei archite&tus, ita fe eam aedificaturum, ut libera à

j

confpeQu effet, neque quisquam in eam defpicere pof-

fet: Tu vero, inquit, fi quid in te artis efr, ita compo-

ylo»

ne domum, ut, quidquid. agam, ab ómnibus pér[pici po[ft.

J ul

Alexander quinquaginta talenta Xenócrati philó-

fopho dono mifit.

Quae cum ille recufaífet accipere,

jole«

dicens, fibi non effe opus; interrogavit: as amicum ha-

iil

leret neminem , cui effet opus?

Perillus, unus ex amicis Alexandri, filiabus fuisab

j il*

Alexandro dotem pétiit, quem rex cápere quinquagin-

ta talenta juffit.

Cumque is refpondiífet, decem fatis

jrurmi

effe: Tibiquidem, inquit, fatir efl,, tantum accipere j

uon vero mihi , tantum dare,

lfl

Sócrates interrogatus, quamobrem ipfe non ad-

i

miniftraret rempüblicam, cum hujus artis peritiffimus

;e!'lti'

eífet, refpondit: eum utiliorem e[[e civitati, qui mulios

efficeret. idóneor. gubernandae. reipublicae, quam qui ipfe

vece adminiflraret.

yudus

Diógenes interroganti cuidam, quanam ratione

epirt

poffet óptime uleifci inimicum? $i te ipfum , inquit,

" qui

probum et honefum virum pracfiterir,

Antï—

ext

3

z

Car, IÍ

APOPHTHEGMATA.

Antífthenes dicebat, ea .tlje paranda viática , quae

i

£um naufmgo enatent,

[

Amico cuidam apud Antíifthenem deploranti,

quod commentários fuos perdidiffet: opórtuit, inquit,

U

ifla menti pótiue, quam char

ER

213

inferibere

Cum, ex Sóerate effet quaefitum, Archelaum,

&l

Perdiecae fiium, qui tum fortunatíffimus baberetur,

nonne. beatam pumret') Ihaud /cm, inquit, «mngquam

Ani

enim cum eo collocutus

um

Ain tu? an tü ahter id

fcire non potes?. zullo modo

u igitur né de Perfa-

re

beatusne fit?

£0f

rüm quidem rege magno potes díce

Iv

qui

4n ed0 ij]äm cum. igmorém, quam J:t docíus , quam vir.

ftab

bonus? Quid? tu in eo fitam vitam beatam pütas? Ita

I6 y

prorfur exifiimo, bonor, beator: improbor, miferos,' Mi«

&

fer erzo Archelaus? Certe, fi injuflur, C. 'Tfc. $,35.

bus

ïarqummm dixiffe ferunt, tum ex/ulantemjä

PI$ ,

intellexife , quos fidoy amicor habuifjet , quor infidor , cum

diq

jam neutrir grátiam referre po/h.

C. Amic. $3

Indignántibus Philippi amicis, quod Peloponnéfii

Iex

in Olvmplac:s ipfum derififfent, tot benefíciis a rege

dit

adfetti , eumque hoe fermone ad vindictam' exftimu-

[7/7

lantlbus. quid z;ztur mqmt futurum eft, f gutd lis

T

mali fecérimus?

Vrl

"Thales romtus, quid máxime commune effet

At

hománibus?

'L('J

refpondit

Hanc enim et illi ha-

tro

bent , qui áliud nihil

^

Undi

Solona Croefo rege interrogatus, an quem vi-

P'tfig

"C'ellum nominavit Athenien-

diffet ipfo beatiorem?

fem

privatum hóminem,

fed qui relidis liberis ac

Tüatr

1

nepoótibus bene inftitutis feu iter obiiffet diem

Inter

cülo

rogatus deinde, quem poft illum praedicaret felicem?

dote

Cléobin et thonem, Argivos fratres, nominavit, qui

Ailtg j

cum fumma pietatis Lufde defun&i fuiffent.

Indi-

gnatus rex, nullo ígitur loco me ponis?

Ego, inquit

ténti:

Solon, fácile confiteor te regem ópibus et imperio floren-

[17//1

F

|

Vr À

$. r. Ecnsers picmA.

/33

lt

um: beatum . mon a,

ppelláverim , priusquam felz'citer hane

vitam alfolveris.

1

Ariftóteles interrogatus ,

quid effet ärhibus?

lit,

Unus , inquit, Znimur ia duobus coryóribus,.

'Thales interrogatus, an faQda hóminum Deum

IIj

fallerent? Nec cogitata, inquit.

*

iU

um

A'ttalus philofophus dícere

amicum fácere, quam halere,

f'o?ebat, jucindius effe,

"u

Óa

Alexander, victo apud Iffum Dario, matrem ejus

conjugemque captivas invifit una cum Hephaeftione,

It

qi.

qui ficut aetate par erat regi, itacórporis hábitu prae-

ftabat.

Ergo reginae illum regem effe ratae, fuo mo-

la

re veneratae funt. Inde ex nutu ad(tántium intelle&to

Mis

errore, Sifygambis, Darii mater , advoluta eít pedi-

)

bus Alexandri, ignorationem-nunquam ántea vifi re-

j Jt

gis excufans. Quam manu állevans rex: Nom erra[Hi,

i

inquit, meter; nain et hic Alexander «f

Ifócrates, vocatus in jus anno aetatis octogéfimo

i

fecundo , orationem hábuit, in qua his verbis often-

g

dit, quam alieno a lítibus ánimo femper füiffet: Sic

[]u:

1

adhuc vixi, wut nemo unquam me ulliur injkriae aut con-

] ii

tumtliae accu[dverit ; neque judex füerit , qui de meir ad-

verfut quemquam fetlir aut. di&lir pronuntidverit, — E'te-

/fet

nim cavi, ne quid ipfe in quemquam deliuquerem. — Mihi

Aif«

vero [i qua fatta fuit iujria, non pro tribunali quaefivi

vindiclam de inimicis ,. [cd

r

Á

A di-

vearum atmicir controut

J

v

rimendam permifi.

j

Cornélia, Gracchorum mater, cuüm Campäna

; d€

matrona, apud illam hófpita, ornamenta fua, illo fé-

l

culo pulchérrima, ipfi oftenderet, traxit eam fermone,

j

26a

donec e fchola redirent liberi. : "Y'um, et haec, inquit?

qlll

unt ornamenta,

us

Antoninus Pius hanc celebratam Seipionis fen-

(]uif

téntiam faepe in ore habebat, malle fe utwum civem fer-

f'!fl'

[2 47

vare, quam tnille l;g/?e: wcz'q'

70

C

Phócion,

34.

Car. II

AÁrOPHTHEOCMATA;

Phócion, ínnocens cápitis damnatus,

rovante

quodam ex amicis,

numquld filio fuo Phoco manda-

ri vellet ? Maxime, inquit: j/íbeo enim eum populi áthe-

àb

d

at

-

uietfis injuriarum im me oblivifci,

Euclides Socráticus, audita 1n1qua et beliuma

dai

Woce fratris, qui díxerat: péream, nifi te ulcifcar!

T6)

refpondit: Ego vero peream , nifi tibi perþajäro ut, pó«

fjlf

f

f "a dvay me amer, ut ántea,

Cum Rutílio Smyrnae e*iulann

quidam confo-

landti caufa dixiffet

inftare bella cmha, et brevi fu-

us

[/7!

turum, ut omnes éxfules reverterentür:

Quid tibi, in-

r

quit Rutilius, sali feci , ut.mihi pejorem réditum, quam

éxitum , optares? . Malo, ut pátria exfilio meo cruöejcat,

quam véditu anóereat,

fe

p

Sócrates interrogatus, qua ratione potíffimum

h

quis ádfequi poffet, ut apud hómines honeftam' habe-

ret famam: $i Joquatur, inquit, quae Jumt optzma, et

facmt, quat jmt honejiz[ maá,

d

hi

4

$.

2;

git

Nervofe dicla.

iib

dé

Sóerates nüntianti cuidam:

Athenienfes te cä-

iv

pite damnarunt; et ilor, inquit, marura,

Ti

Idem uxori cum lácrymis exclamanti: ergonein-

Monl

ftio

jufte morieris? n zu , refpondit, juffe maller?

Iden: cum audilffet ,

hóminem quendam male

Teo:

de ipfo loqui

Nihil mirum , inquit, mom didicit beme

loqm

Yen

Improbo hómini, fubinde percontanti, quis effet

qu

inter Spartanos vir Óptimus ? Agis refpondlt

qui ts

eef

E

zft diffimilimur.

der

Tec

Porus

fíe

52

NoERYvVOSE DÍCTAÀ.

35

i

[.]

v

Porus rex, ab Alexandro devi&tus et captus, cum

ndi-

ab eo rogaretul. quómodo te tra&abo ? regáhter,

dbf

ait.

Cum A xander Magnns pof?ulaffet ut fe Lacé«

üifd

iar!

daemónii in deorum nümerum referrent: 4g£, mqult

rex eorum Damis,, quóniam . Alexander. deus .effe vult,

J2

e/io.

)ynfo«

Qm(hm Athenienfis indifertus, -fed faEhs ftrénue

1 1«

us, cum álius oratione facunda muïh praeciare polha

ceretur: vm à mqmt

Azhemen er, quat.. zjie magnific

h lil*

polltcetur » 6go fáciam. .

quam

. Lacedaemónit. Phhppo minitante per lätteras,

w/azt,

fe ommd, quae conarentur, prohibitarum,. quaefive-

runt, -f Je affet. &ttamm mori. gr; oiz'fmmfm? C Tufc..

fu.

5;.42

i

hibe

Rex Pruüas, cum: Hanmbah apud eum exulantz

, d

depugnari placeret, ne«rabat fe audere, quod exta proz

hiberent .

ZAn tu , mquxt

carunculae vitulinae mavit,

quaim impera atari véteri crédere?. .C. Div. 25:.52.

Xs*nou ates,

cum, 1le

T5

egati ab /

^lexandro.quinqua-

gmta ei talenta attuhffem, quae erat pecuma tempu-

ribus illis máxima, abduxit legatos ad coenam in Aca-

démiam, iisque appófuit tantum,

quod fatis effet

Cum poítrídie rogarent eum,

Cl.ll

£t

nullo apparata.

numerari juberet: Qud ? v0f hcjimmz, inquit,. cocnulg

non intellexillir , me pecunia non egere ? Quos cum triz

geitt

fhorcs vidiffet

trigintà minas awepxt

ne afpernari

eeis liberalitatem vidéretür.

C. Tuíe. $; 91

m

Cuimn Athenis quidam in theatrum erandis natu

j t

vemffet i& magno confeffu locus ei a fais civibus nus-

uam e& datus.

Cum. autem

àd Làcedaemónios ac-

T

ceffiffet, qui legati cum eKent, 1n loco, certo confé-

qu! fi

derant

confurrexere ommnes, et fenem illum féffum

teceperunt

Quibus éum. a, eun&to confeffu. plaufus

At/zcmm-

effet mültiplex datus

dixit ex iis qmdam

foni

€3

[23

36

Car. II *APOPHTQEGMATA.

F*J" fäiunt, quae vecía

Sen. 63.

fnt, mor vero. fcicimfir. 6;

[77

arrOg

Solon Pifíftrato tyranno quaerenti: qua tandem

1105 (

Ípe fretus fibi tam audáciter obfifteret? refpondiffe

fertar: fenectute,

ib. 74:

eum

fj

A

Alexander cum levitate córporis ac pedum cele-

3, 1

ritate polleret, patri bortanti, ut in Oly'mpiis ftá-

dium decürreret: Facerem, inquit, /i

veges habitumr

eeda

-»e.[]Z?m concertatores,

bellu

Morituro Sócrati Apolloderus pretiofum pál-

lium, in quo moreretur, óbtulit.

Cui Sócrates :

^i

aumquid morituro qmihi ,

viventi comvenit ?

; inquit, : n0n conviniet lioc, quod

pllgmï

fot

Rutilius Rufus cum atnici Eu'jusdam injufïäe ros

gationi refifteret, atque is per fummam indignatio-

lat,

nem dixiffet: Quid ergo mihi prodeft amicítia tua, ft,

4; 4

quod rogo, non facis? Immo, re

f

r

[

pondit, quid milzf

tua , fi propter te aliquid inhonefle fatfurus fum?

eum(y

Metellus tribuno militum juniori percontanti,

fatis,

quid effet fa&urus? Awjur rei, . inquit, /ifcirem hauc

tinicam e[fe cónfcian: , -exutam in ignem conjicevem.

praeft

O&avianus Auguftus querentem de inópia et ca-

Tidntis

ritate vini pópulum, feveriífime co&rcuit voce: Satir

dü lb

dVerg

provifum a género fuo Agr.ippa, perductis pláribus aquis,

2e lzömi;ge: ftirent.

Qüos.

j

Cum Hánnibal Carthágine expulfüs E'phefum a&

ere]

Antiochum veniffet exful , atque invitatus effet ab

00 ve

hofpítibus füis, ut Phormionem philófophum audiret ;

d &f

locutus effe dícitur philófophus áliquot horas de im-

peratoris officio, et de omni re militari,

(

'Tum, cum

&öteïex

céteri, qui illum audierant, vehementer effent dele&ta-

Tugis

ti; quaerebant ab Hannibale, quidnam ipfe de illo

philófopho judicaret.

Hic Poenus non óptime Grae-

Wmm

ce, fed tamen libere refpondiffe fertur, multor fe de-

liros [eues faepe vidife, jed qui magir, quam Phórmio, de-

*

: lz:mr;t,

Nznvesrg pnrcTA.

$. 2.

37

C

Quid enim

liravet , vidile néminem. : Neque injária.

arrogántius fíeri pótuit, quam Hanníbali, qui tot an-

jem

nos de império cum pópulo Romano certaffet,

Grae-

li

cum hóminem, qui nunquam hoftem ,

nunquarm ca-

ftra vidiffet, praecepta de re militari dare ? C. deOr.

ele

2, 75.

f

J]

Cum quxdam, commemorans tropaeis, quae La«

eedaemónii de Perfis vi&is retuliffent, hortaretur ad

bellum cum Macedónibus fufc1p1endum hoc idem «ef-

p

[05

fet; inquit Eudamidas, ac fi quis deviclis mille óvibus

pugnaret cum quinquaginta lupis,

[uod

No&u ambulabat in püblico 'Themiftocles, quod

f0

fomnum cápere non poffet, quaerentibusque refponde-

K0

bat, Miltiadis tropaeis f: e fomuo þt/ä'ztarz

€, T'ufc,

4. 44-

1

ii

Zeno fervum in furto deprehenfum caedi juffit,

eumque is ita fe excufaret, ut diceret, fibi fuiffe in

fatis, ut furaretur:

Itf

et caedi , mqmt

f, ((

Quum Calhcxatxdas , Lacedaemoniorum claffi

praefe&tus ,

pecünia máxime indigeret ad annonam

ao

nautis comparandam , acceffere ad eum, quxdam ami-

ufif

ci Lyfandri, et,

oblatis talentis quiquaginta, poftu-

laverunt unum ex mlmxcxs fibi condonari necandum,

gm:,

Quos 1lle, qula aequitatem pecüniae anteponebat vd-

lere juffit.

T

A'derat tum Cleander, qui cum dixiffet :

Jb

ego vero oblatam pecániam accepiffem, fi Callicrati-

nt;

das effem ; et ego, refpondit Callicratidas, ff Cleander.-

ffíl

Cum garrulus quidam, multa nugatus apt :;d Ari

Culti

&6telem

tandem dixiffet: fortaffe moleftus tibi fum

d

nugxs me1s, m*uuquam ? mqmt

neque etim adoertà

jl

ammum.

rae

d

T

iil

C 3

$. 3;

*

58

C^a. II

ÁrP0PHTHEGMATA,

d

3.

$.

hu

Animofe di&a.

f

Til

Agefilaus,

"Ihráciam tlanfiturus

ad. Maeédo-

tli

num regem nüutios mifit,

qui rogarent, utrum.per

hóftium,an amicorum terram nct ? Quum ille refpon-

iif

diffét, fe confultaturum: Fizt zgitur, inquit, con/ultano i

e40r interim iter faczm'zu

hu

Agis, L.lcedaemonworum TeX; audlens, quos-

dam horrere hóftium inultitüdinem, ait: son percon-

tanóum eft, quot [int. hojtes, fzd ubi [int,

Agis interrogatus, quot haberet milites ? quot

j';, iciunt, inquit, ad fugandos hofres

cum Xerxes

Leomdas, Lawdaemomormn rex,

fl

fcripfiffet: mitte arma; :Lfnondxt veni et cape.

LU

Cum, ad Ieo'uda'n qudam mílitam dixiffet:

Rhoftes funt prope nos; et zf inquit, prope illos.

Tet

u

E Lacedaemóniis unus, cum Perfes hoftis in col-

lóquio dixiffet glórians : Qolem prae J'xculoxum mul-

titádine et fagittarum non vidébitis; m umbra f zgztur,

Cau

inquit, pugnaözmw. Q Tüle. 15 -T0f.

àdn

Philippo regi, cum is perveniffet in an*ros Lace-

fir

daemoniorum, fcripfiffetque, utrum vellent fe venire,

71j,

hoftem, an amicum? refponderunt: meutrum

Cum e 'Thebanis militibus quíspiam, qui víderat

loq

p

Lacedaemónios per angüftias imóntium adventare, di-

xiffet Pelópidae: mmdnnus in ho&es, dic pótius, in-

ll

quit ;

in 210 illi.

u

Cuidam. dicenti ,

máximum effe nümerum hó-

ftium; Laco refpondit:- Tanto major erit glória moftra,

ml

Cum 'Thebani, devi&tis apud Leu&ra Lacedae-

Ro

móniis, ad ipfum veniffent Eurotam , et quidam glo-

t

riabundus dixiffet: Ubi uunc Lacones? Spartanus qui-

dara

39

& 3 ÁxiMOSE DICTA.

dam ab illis captus: N adjunt, inquit, alioqui vos

huc non veni[[ctis,

Lacaena quaedam cum filium in próelium mifif-

fet, et interfe&tum audiffet:

idcirco , mqmt

gemie-

(

M

R

(

vam, ut efet, qui pvo patria tmortem mon dulitaret oc-

cumbere

Q. Lufc; T. X02.

) p

Alexander àudiens, Darium, Perfarum regem,

jon.

idlios

innumerábiles parare mílitum cöplas, refpondlt unus

luypus non timet multar over,

qüOS

D

$. 4

Salfe. dida.

quüt

Anachárfides exprobranti cuidam Attmo, quod

Verxes

patus effet in Scy thia: mihi, inquit , proäro eji páiria,

[477 pan dae,

fiet

Laélius, cum ei quidam malo génere natus. díce-

D

xet, indignum effe fuis majorlbus, At hercule, mqult

u tuir dignus.

C. de Or. 24

2986.

u col

Sículus quidam, cui praetor Scípio patronum

j nl

caufae dabat hofpxtem fuum, hóminem nóbilem ,. fed

,5»["73

ádmodum. ftultum:

praetor , advm -

Quaeo

mqult

fírio imeo da zjium patrouum, deinde mzin nemmem dede-

3

"

vi,

C. de Or.

-

a80

] Wnïïb

Cum Abderitarum leor.itus apud Agxdem multa

locutus, vix dicendi finem reperiffet

rog aretque

ü

derat

póftea, quid cívibus fuis effet renuntiaturus? Agis,

re) dï

illud, inquit,

remmtm, qufmtum tempom tlbl fl'CïlZ?

jj *

tantuim onihi : ad. audiendum. '

opus ad: dicendum .

Diogenes ahquando lucernami accenfam geftans

g D

ambulabat.in foro.claríffima luce, quaerenü fll]]lhu.

rgjb [^

Rogántibus ,

quid ágeret ?- hum.nem, mqmt quaero.

[2

| acfua

"Iidem pereontanti, cur mendicis multum largx-

l

p g

rentur hómines ,. philófophis non item ? quomam, in-

qus qul

qu1t,

4

(

46

CAP; 1. APO;*;&THQGMN:A.

quit, perfuafi funt, ciiur futurum , ut claudi TV':faecive

[

fiant ,. quam philáfophi.

r

Idem cum videret, Megarénfium liberos hullis

lia

bonis ártibus $nftrui, cum pécorum curam diligentem

haberent, dicebat:

du

malle fe Megaren, q alicujm arietem

e-j&,i quam fülium.

tàs

3v

Phócion Demóftheni dicenti: occident fe, Phó-

&

cion, Athenienfes, fi quando cóeperint infanire; et

£, iuquirx, ff ad faaam. inentem vedierint,

P

Samniorum legatis, longa*oratione ufis, r'efþan-'

dai

derunt Spartani: prima futmus oblití; pofirema mon intel-

fes

léxinu:, quia prima non meminimus,

Orator quidam.malus cum in epilogo mifericor-

hj

diam fe moviffe putaret, poftquam affedit, rogavit

10

Cátulum, videreturne mifericórdiam moviífe: ac ma-

gnam quidem, inquit, néminem enim puto ej]& tam durum,

gm

6ui s10n. ordtio tua miferanda vifa fit. C. de Or. 2, 27g.

lliénfium legatis, paulo férius Tibérium de mor-

J

Tet

te Drufi fílii confolantibus, irridens:. fe.quoque, re-

yul

fpondit, vicem corum dolere, quod egrégium civem He-

&orem amtffent, Efflüàxerant autem tum plus quam

ttü

mille anni a morte HéCGoris.

Démonax, cum videret quendam, vefte fua glo-

ref

riantem, prehenía vefte: a

tri

qui , inquit,, hoc ante te

z

ovis geflabat , et ovis erat,.

f

du

Ariftippus cuidam glorianti, quod multum bi-

bens non inebriaretur: /toc, inquit, étiem mulus poteft.

&ün

Peregrinus quidam, Spartae cómmorans, álte-

lii

*o pede ftans reCtus, ad Laconem dicebat: non credo,

[7

te tantum témporis, quantum ego, pede uno ftare

apl

poffe.

Lacon: mmime, in

lus efl ,. qui koc nton poffit,

quit,. /ed ex anfe'ribuf ul

mq

du

Crates philófophus cum vidiffet adolefcentem ia -

teft

feceffu ambulantem, interrogavit, quid illic folus fá-

q'eret ?

$. 4. Sarsr Bie6TA.

4X

J

ceret? mecum, inquit, loqlxor.

Cui Crates:, £20€,

inquit, se cum hómine malo loquarir,

lis

Acceffit ad Ariftippum philöfoþhum paterfami;

n

lias, rogavitque, ut filium fautm fufciperet erudien-

t

dum. Quum vero ille pro inercede petiiffet quingen-

tas drachmas; pater detérritus prétio, quod ignaro

lÜ

avaroque hómini nímium videbatur: tanti; dixit,

[;

émere mancípium poffum. Tutn philófophus: £mwte,

inquit, er habebis duo.

Quidam confpe£ta tabula, quae in pi&ura truci-

jt

u

datos ab AtheniénfibusSpartanos repraefentabat: for-

tes, inquit, Athenienfes.

Id Lacon &udiens fubjecit :

)

in tábula,

vit

Cácero Fábiae Dolabellae dicenti, fe triginta àn-

nos habere; versm eff, inquit, mam hoc jam aute vi«

Il

//h

ginti annos audivi,

;

Demétrius cum Mégaram occupaffet, et abdu;-

&is ómnium cívium fervis, Stilponti philófopho díce-

0f«

l

ret: civitatem veftram liberam vobis relinquo; ve-

yum ef., inquit Stilpon, sullum enim in civitate feroum

fl

relinquis.

d

"Themíftocles fertur Seríphio *cuidam in jürgio

refpondifle, cum ille dixiffet, non eum fua, fed pá-

FlO'

triae glória fplendorem affecutum: zec hércule, inquit,

2

fí ego Seriphius effem , nóbilis;: nec tu,

9 Atheniafzþr effery

elarus unquam fuiffes,

C. Sen. 8.

Cum laefiffet teftis Silus Pifonem,l quod fe i

l.

eum audiffe dixiffet: Poteff fíeri, inquit, SZe, utir,

lte

unde te audiffe dicir, iratus dixerit, A'nnuit Silus. . Pot.

(0

eft étiam , - ut tu non recte intelléxeris,

Id quoque toto

are

cápite annuit, ut fe Craffo daret. . Pote[| étiam fizri,

til

inquit, ur ommino, quod te audi[[e dicis, nunquam au-

dierir,

Hoc ita praeter exfpe&ationem áccidit, ut

teftem émnium rifus ebráeret.

11l

C. de Or. 2, 285.

[

€5

Paufa.

u

42

Car. If

AroOPHTHEÓCMATÀ,

Paufanias

pátria prófugus cum 'Tégeae Iauda-

1

cüidam dicenti

yet. Lacedaemónios

cur igitur non

Í

manfifti Spartae; fed fügere maluifti ? - Quoniam, in-

f

qmt

nec Tmédici apud j(mw, fed apud aegrotos verfari

L

jolent

2

Médicus, qui comemebat Paufaàniam, dicebat-

fühil habes mali.

Cui Paufànias:

non enim, inquit,

Z

$e inédico utor.

Cum Tarento a Salinatore amiffo, áliquot poft

annos Máximus id Óppidum recepiffet

rogaretque

eum Salinator, ut meminiffet, Ópera fua fe T'arentum

!

recepiffe; quidmi, inquit, memimerim? nunquam enits

C de.Or, 2,:279

recepiffem , uifi tu perdiaifes.

E

Mifer poéta praelégerat Theócrito verfus fuos

'Tum interrogabat:

quosnam: máxime approbaret'*

quos omififfi, refpondit.

Anacharíis, cam concioni pópuli Athemenüs in-

terfuiffet :

Mirari je, dixit

quod apud Graecor verba

fécerent fapieiter, [Hulti vero judicarent

Patrono malo, cum vocem in dicendo obtudif-

fe

fuadebat Gránius,

ut mulfum frwxdum biberet,

fimul aec dómum redlfiet

"Perdam,

lnqmt

vocem,

C. de

fi id fécero ; Meliur eft, inquit, quam reum.

Or. 22):252*

E t m i a

$.

9.

Facete di&la. .

chxdus y

cum céteris in campo exercéntibus,

in herba ipfe recubuiffet: vellem, hoc effet, inquit, laba-

vare.

p M TR M mET du o M —

C.:de Or. ?, 287.

Nafica eum ad poetam Enmum veniffet, eique

ab óftio.quaerenti E'nnfum ancilla dixiffet, domi non

effe: Nafica fenfit dlam c'Lomml juffu d1x1ffe, et illum

intus

» 9 $.. FACETE DICTA.

43

lt

intus effe. . Paucis poft diebus cum ad Naficam-venif-

f

fet E/nnius, et eum a jánua qu&ereret, exclamat Na«

1l

fica, fe domi. non effe.

Tum Ennius: quid? . ego

u

non cognofco vocem, inquit, tuam? EHie Nafica:

homo et tmpudens. .. Ego cum te qudererem , ancillae tuae.

lt

credidi ,. te domi»nan efje , tu mihi uon credis ipfi?.. ib.

il

276.

. Diógenes. prójici fe poft mortem juffit inhuma-

olt

tum.

'Tum amici: volucribusne et feris?

Minime,

i

vero, inquit, fed bacillum propter me, quo abigam , po-

mitote.

Qui póteris? illi; non enim 1énties.

Quid

l

ipitur mihi, inquit, ferarum laniatus óberit, mihil [en-.

tienti?

C; "Iuíc. E, 104.

08,

Idem animadvertens quendam imperite jaculau-

T

tem , próxime fcopum confedit, et cum ex eo quae-

:

reretur, cur id fáceret? swe forte,inquit, z'llg me feriat, -

If*

.Idem aliquando Myndum profe&us, cum vide-

j

ret portas amplas ac magnífice exftructas, cum óppi-

dum effet exiguum: viri, inquit, Myndii, cláudite por-

d-

tas, ne urbs ve[lra egrediatur.

ret,

Cicero [ülium Cáürtium,. quo jánior videretur-;

multa de annis aetatis fuae mentientem, ita redárguit:

Jml

de

ego vero, inquit, um , cum unua dcclamqbamuh nondutn

I

1

eram . uatus,

Máximo-Cónfule mórtuo die Decembris ülf»imo,

Caefar cónfulem hora féptima in r&liquam partem diei

renuntiaverat . Canínium.

Quem cum plerique irent

falutatum de more: feffiuemus, inquit Cicero, priur.

quam ábeat magifiratu.

De eodem Canínio fcripfit

puts

Cicero: fuit mirifica vigilántia Caniniur, qui [uo toto con-

"7

falatu Jomnum non viderit,

Bias navigabat aliquando cum homínibus impro-

bis.: Cum.vero , tempeftaté exorta, nayis quatere-

que

90

tur flá&ibus, atqueifti invocarent deos; ficies inquiä,

lm

qe vos hz'c, illi navigare [émiant.

j5

Diony'—

Y

44

; Car. II AforHTHzGMA?A.

Diony'fius cum ad Peloponnefam claffem appu-

liffet; et in fanum veniffet Tovis Oly/mpii; aureum ei

in

detraxit amáculum grandi póndere, dicens: aefiate grave

Igi

effe. dureum. amiculum, hieme frigidum; eique láneum

pállium injecit, cum id effe ad omne anni tempus di-

fit

ceret.

CCN.D:3, 84

P

1derü Aefoulépii Epidaur- barbum &uteans diinf

L

juffit: Neque enim convenire , Darbatum effe filium, cum

$n ómmibus fanir pater imberbis effe

ib.

pn

tii

Item Vi&oríolas &ureas, et päteraä coronasque,

*quae

fimulaerorum porre&is mánibus faftinebantur,

fine dubitatione tollebat, éaque fe accipere, mon auferre

i

dicebat: Ejffe enim flultitiam ,. a quibus bona precaremur,

(

ab iir porvigéntibus et ddntibur nolle fimere, — ib. 84.

[7)

.Quum inter duo fceleftos judex effet Philippus

Macedóriae rex, audita caufa pronuntiavit, wt alter

fe

e Maredónia fügeret , altev illum injäqueretur. Quo fa-

Íx

ecto judicio utrumque éxulem effe juffit.

Quidam amico óbviam fa&tus dicebat: in fomne

fjb

te vifum allocutus fum. - Cui ille: da mihi véniam,

t

quod non aufcultáverim,

Cenfor Lépidus, cum Antíftio Pyrgenfi equuni

D

ademiffet, amicique cum vociferarentur, et quáere-

rent, quid ille patri fuo refponderet, cur ademtum

ul

fibi equum diceret, cum óptimus colonus, parcíffimus,

modeítífimus, frugalíffimus effet: Me iflorum, im-

n

:;uit., nihil crédere, C. de Or. 2, 287.

[

6.

b

$

Vr

: Acute. . didla.

tale

lp

Quidam interroganti, ubi Deus effet? — refpon-

DN

dt: dic prius, ubi Deus non fit ?

Ariftip-

-

$. 6. Acvur& pn1ICTA,

45

:

]e

Ariftippus roganti, qua re differret fápiens ab

1

indoB&o? Mitte, imquit, utrumque nuaum ad hómiuer

(j

ignotos , et- videlir,

Antifthenes interrogatus

quamobrem -dívites

i

non adirent eruditos ac fapientes viros ,

fed hi illos ?

refpondit: quóniam eruditi fciumt ,. quae f ibi defi ", ili

ll

méfciunt.

Plato mterrogatus ;

qmdnam intereffet inter

prudentem ;et imprudentem ? refpondlt

quad inter.

enédicum. atque acgrotum.

Solon interrogatus, qmd effet lex ? refpondit ;

^

(

£ela aranearum ,. in quam fi mu[cae leviorer et culices ín-

^

eidunt, retineutur , fi vero ve[pae aut apes, €a dirupta

avolant

lf

Pythagoras roganti cuxdam quömodo opórteat

fe gérere erga pátriam mgratam'? ut erga matreum, re-

le

Ípondit.

:Sócrates cuidam querentl quod peregrinationes

ij

fibi nihil profuiffent: nihil mirum, 1nqu1t tecum enim

h

eregrmabawr

Antí(thenes rogatus,

quid emolurenti cepiffet

ex:philofophia?. st mecum , inquit, Jogui poffm.

d«

Nicocles médicos felices praedicabat, quod fuc-

ceffus. eorum fol intueretur ,. errores terra operirct,

7

Diógenes pródigum quendam confpíciens, óleas

Ü

in diverfório edentem: / fic praudiffes, inquit, monm ita

€9e€navefs

Argivo quodam dicente: multa funt apud nos

Spartanorum ífepulera; Lacon excípiens: atqui 4rgi-

vorum, inquit, epud zos nullum efl..—Eodem modo An-

taleidas Lacedaemónius cuidam Athenieníi fic apud

ipfum glorianti: nos faenenámero vos a Cephifo pro-

pülimus; /ed sor, inquit, vos nuuquam ab Eurota.

l.

Cumn

p-

Car. II

AI-OPHTHEGMATA,

46

ii

Curb. quidam Athenienfis fílium adoïefcentulum

ad Sócratem.imififfet ,

ut indolem illius infpíceret;:

paedagogus díceret:

pater ad te, o Sóerates, mxfit

h

fíüxum,-.ut eum. videres;

tum Sócrates: /ógumere igitur,

mqmt

adulejcmf, ut te videám, .

Páblium-$cipionem uscere fohtum fcrlpfit Cato,

Te

unquam je minus atru/um of £5 quam Cum otzoju!. 4e

aninus folum , quam cum folus effet.. .. C.-.Off. 3 ,. &.

Sophl(h qmdam

oftentaturus apüd Diópereim

acumen mganu, ita ratiocinatüs eft: Quüod ego: "font

tu.non es.

:Cum annuiffet Diógenest /ego, mqwt

fum: homo tu ígitur. non es.

'"Trum DlOgE:IlGS« : dHes

b

&

H

inquitj Zncipe ; «t vecie collégeris.

[!

Mercator quidam cum interrogaretur, quómodó

fibi paraffet divitias? . Mcjnas , idquit, haud daüïcultcr,

l

EXZgMV'H' vero cum ngzow &c:tarde-

Bias interrogatus , qnod effet qmmaï ómnium

máxime nóxium ? $i de fetis " iiquit, pervanmrn, A

vAnmus f de cicuribus, adulator.

[r

Anacharfis rogatus, quid effet in-hómine' péffi-

li

mum, et quid óptin

ium? réfpóndit: Jmgua.

Diógénes qu&erentl, quid 'lpud hommes célér-

t

rime fenéfceret? Beneficiiam , inquit.

iU

Orator quidam Ariftippum reum defendit in Ju-

H

dicio, vicitque litem. Is càm velut artem füaim práefe-

Ti

tens phllofov;hxae, diceret . quxd ul prófuit Sócrates,

fi

Ariltippe? Hec, inquit, at or (tio, quam pro me habue

ifli, vera füerit.

Anti(thénes àud

às, ab ímiprobis quxbusdam f&

at

effe landatum:

vér

a;,

mq'ut He quid impr wdcm mulz

a

fecerim.

D

Cum 'Pliales interrogaretur , quid effet ómnium

J

vetufüfilmum? refpondit: :Deur, quod mumquam - efjt

H

cotyit.

Quid effet palchérrimum? refpondit: Mun-

dus j

& 6. AC]J,T'E DICTA,

47

«

dü;; .€ft entm opus. Dei, quo nihil eff pilcrius, . Quid

ináximum? Locur; capit enim ónrmnia.

Quid velocíiffi-

at

qmum? AMenr; di/äuh'z'z enim per umivería. Quid ro-

ii

buftifimum? Necefftas, five fatums füperat enimi ómnia,

Ils

Quid fapientifimum? ' Tempurs invenit enim ámnia.

Cleanthes quaerenti, quómodo quis dives eváde-

i0

re poffet? refpondit: jï'þupiüil:m?um f'ierit inops,

14

"

$;

of

jll

Libere. dicla.

Jit,

Il

Cüm apud Philppum rezem, ex Vinou.ï.'te'm.z*xlene

tum, dixiffet caufam mülier, fuiffetque immérito

damnata; fe ab ejus judicio provocare, exclamavit.

Ad quem ergo próvocas? inquit rex iratus,

A Phi-

it!,

lippo, refpondit, £eme poto et dormitante, ad Philippum

fébrium et vigilantem. — Excufft regi crápulam et fo-

um

snnoléntiàm tam liberum mulferis refponfum, et non

j qlä

modo in eam non eft acérbius invettus, fed étiáni,

càaufa ejus diligéntius infpe&la, ' juftiorem fenténtiam

Yi

tulit.

A'nui paupérculae, Philippum regem obfecranti,

eit

ut litem füam dijudicaret, cum refpondiffet, fibi tem-

i

pus ad ifta non fupereffe: - Ne ergo fir rex ,^ illa répó-

nj*

/

fuit.

Admiratus Philippus liberam vétulae vocem,

jgle

non folum ei aures práebuit, fed multam quoque jus

fibi dici poftulárllm turbam audivit (tatim.

2

m

Pyrrhus rex cum audiviffet, fibi a quibusdam

"Tarentinis maledi&tum, convitiatores ad fe duci jubet

jm t

atque intétrogat: num dixiffent ea, quae de iis dela-

T

ta fint? Refpondit unus: diximus, 0 rex, et plura di-

éuri eramus, fi plus. vimi adfuiffét, Sic linguae petu-

znïuü?

lántiam in temuléntiam rejiciens, iram regis in ri-

fum convertit.

nv

i

PUA

Vulfe

du

48

Car,. I

ÁAÁroPHTHEGMATA,

- Jus aliquando dmebatAuguP:us et multos mor;

te damnaturus videbatur.

Aderat tum Maecenas

qui per circumftántium. turbam. perrumpere, et ad

tribunal própius accédere conabatur. Quod cum fru-

ftra tentaffet, haec verba in tabella feripfit: Surge tan-

Í

dem, cárnifex! eamque tabellam'ad Auguftum proje-

cit

Qua le&a, is ftatim furrexit, et nemo eft mor-

l

te multatus.

Elegàánter Alexandro illi magno quidam compre-

henfus pirata refpondit.

Nam quum rex hóminem

g

mtem ogaffct quo jure mare infeftaret? llle, eodem,

lnqult

* quo tu orbem terrarum,

Scd quia id ego parvo

(

avigio fácio , iatra vocor; tu, quia magna claffe , impe-

T

7'4! Or.

Diógenes Alexandro roganti, ut dmeret fi quid

fibi opus effet, libere refpondit:

Numnc c;uzdam páulu-

[

Ofïccerat vidélicet apricanti.

Q T ufe

lum a fole.

[

$, 92.

Hoc audito Álexandrum dixiífe ferunt: Ni-

f Alexander effem,

"libenter effem Diógenes.

Athenis interrogabatur reus, quam quafi aefti-

Ir

mationem poenae commeruiffe fe máxime confiteretur.

hi

Quod cum interrogatus Sócrates effet,. refpondit, fefe

[|

mam:]l', ut amplilfumis honóribus et praémiis decoraretur,

[

et. ei. vitlus quotidianur in Prytaneo piblice pracberetur ;

[

qui honos apud Graecos máximus habetur.

Culus

f

refponfe fic.jüdices exarferunt ,

uf cápitis hóminem

h

innocentíffunum comdemnarent

Qde Or..3,.232..

lt

Quum in regali fólio federet Croefüs pret1of1fü-

xnis V'.(hbus indutus, .Solonem mterrogawt an quid

i

anquam vidiffet pálerius? Gallor, inquit ille, et pha-

[j

;umo; et pavonesz. naturali enim nec imitábili calare et pul-

Mj

eritudine fulgent,

E

àn

EU

s. 8.

492

56 9. eDrqTA 'V,,A'R'IA).

!

Rss

,

" Dicda v?zrz'a.

Anaxägaram ferunt, nuntiata morte filii, dixif-

fe: feiebam, me genuiffe mortalem. - C, 'Tufc. 3, .30.

Antímachus po&ta cum convocatis auditóribus

légeret eis volumen fuum, et eum legentem omnes,

praeter Platonem, reliquiffent: Legam, inquit, mzhilo

sninus: Plato enim mihi unus

1

infar eft 6ænium. C.

Brut. 191.

Ü

Solon cutm interrogaretur, cur n

;lllum fupplí-

ü

cium conftituiffet in eum, qui parentem necaffet?

refpondit, fe idj ne'miæm facturum putaffe. . C. S. Rofc.

Jo.

d

S

Illud Jaudatur Archytae, qui cam villico fa&us

effet irátior: quo te snodo, inquit ,

aceepw;m , "Uifi ira-

us 5[6311? C. Tufc. 4, 78.

l

Sócrati cum multa multi, pro fuis quisque facul-

tátibus, offerrent, A'efchines pauper auditor: Nihil,

j

inquit, digmum te, quod dare tibi po[nm, imvénio: et

"

hoe uuo 1nodo páuperem me e[fc fentio.

[taque dono tibi,

/

quod unum hábeo , 1ne ipþzm Hoc munus , vogo, qua-

/fy

lecunque efh, boni cónfulas, cogitesque , dilior, quum mul-

h

tum tíbi darent , lus fibi veliquiffe.

Cui Sócrates:

$

Quidmi tu, inquit, mihi magmum munus. déderis, nif

forte parvi te áeflmas? "Habebo itaque curae, ut te me-

diorem tibi reddam, quam accepi.

j

Marcum Catonem in bálneo quidain percuffit

jd

imprudens.

Quis enim illi feiens fáceret injáriam ?

li

Póftea fatisfacienti Cato: Nom mémini, inquit, per-

i

euffum me.

Comeffatores quidam cum.in uxorem Pif'l-f*trati

incidiffent, mültaque proterve et feciffent et dixiffent;

Pifí(trato petierupt., Qui-

póftero die fatti véniam a

bus

D

8.

€.s. II

$e

Azorn*runmuræ.

bus ille refpondit: Fof deinceps magis ludete mmshj't'nwa

$6a vero uxor heri "uquam prodnt.

Duo mílites próxime régium tabernaculum male

n

Rex ómnia audlerat cum

[

de Antígono loquebantur.

inter dicentes et audientem nihil, nifi palla intereffet,

quam ille léniter commovit, et, longzm faltem, inquit,

difcedite, ne vor rex audiar,

p

Gorgo, Cleómenis regis filia, eum videret Ari-

füügoram a fámulo calciari: .Qz-ud? inquit, hofpes ifle

enanus zon habet ?

j

Mináücius hortanti flhO, ut locum 1doneum pau-

tt

hl

eorum Ja&ura hóftibus eríperet ; Fime ti, mqult, ex

illir paucis efje ?

'Theócritus. ludlmagxürum quendam male pro-

L

fiuntiantem rogabat

cür geometriam non doces?

Refpondenti : quóniam ignoro ; 4uid twm? inquit,

fe

nam légere quoque nelcir,

C0

"Theodoro philófopho ctim Lyfimachus rex cru-

f

cem minaretuür: /fflir, quaefo, inquit, ifla borribilia mi-

ló

mitave purpuratis tuis $- Theodori quidem nihll íntereff,

ha

humine, an fublime putrefcat.

C. Tufc. r

I, IO2;

t

'Cum quidam apud Ageülaum admiraretur regis

Al

Perfarum felicitatem, qui ádmodum jüvenis effet:

ne

nee Príamus quidem, inquit, cum id c]et aetam, erat

pa

infelix..

L

qu

Eundem cum hortaretur quxlam, ut audiret hó-

D

ininem, qui mira árte lufciniae vocem imitaretur, re-

eufavit: frequenter, $nquiens, ipfam audivi lufciniam.,

M

Ariftippus percontaati D1ony '(io, cur veniffet in

[vf

Siciliam , relidio Sócrate? Ut, inquit, qu4e hábeo,

1mpwtmm quae non hábeo, accipiam.

A

[N

Antíigonus Philippo filio multis praefmtxbus

quaerente, - quando caftra moturus effet? Ecguid, in«

p

quit, zimer, ne folus tubam non jü audzmrm?

mfm

,

Biantis,

$.8. chr; YARIA,

$X

X|

Biantis, fapientis illius pátriam Prienen cum ce-

piffet hoftis, ceterique ita fügerent, ut multa de fuis

le

rebus fecum afportarent; cum effet admónitus a quo-

n

dam, utidem ipfefáceret: Ego vero, inquit, fácío.

:

Nam ónmnia mea mecum porto,

G Parad. 1, 2:

l

Sócratem ajunt, cólapho percuffum, nihil àm-

plius dixiffe, quam, moleftwmn effe, quod mefcireut. hó-

n

mines, quando cum gálea prodire deberent,

Ideém álio témpore, mirántibus amicis, quod a

protervo quodam hómine calce impetitus, patienter

tuliffet: Quid? inquit, fi me dfinns calcitraffet, mum il-

x

li diem dixiffem ?

Idem aje'baf,* qui res þräe"ocer magno émerefh, eor

U

defgerare, z ad tempur maturitatis effe vitfuror.

T 4

Ariftippus cum aliquando Diony'fium imploraf-

li,

fet amici caufa, nec ille preces admififfet, proftratug

Id

coepit ample&i pedes regis et rem impetravit.

fa&tum cum quidam velut abjé&ius, quam quod phi-

Wi

lófophum deceret, reprehénderent: No: ego, inquit,

fuin in culpa , fed Dionyfius,. qui aures habet in pédibus.

'ffh

Rumor incerto auttore obortus erat de morte

fis

Alexandri, moxque oratores profiluerunt, hortantes,

et:

ne cunétarentur Athenienfes, fed íllico bellum fufcí-

i

perent.

Phócion exfpe£&tare juffit, donec cértius áli-

quid cognofceretur. Namw fi, inquit, Ahédie mórtuur

ló

€fl , et cras et peréndie mórtuus erit.

r

Sócrates cum rogaretur, cujatem fe effe díceret?

l

Mundanum , inquit; totius enim mnundi fe íncolam et

civem arbitrabatur.

tin

C. Tufc. $, xo8.

i/m;

Ariftóteles cum accepiffet,: quendam in ipfum

dixiffe convícia: A/feutem, inquit, vel lorir cedat.

Sapientíffimus Sócrates dicebat , /cire fe mihil,

;iþus

praeter hoc ipfum , quod mihil fcirets — reliquos hoc étiam

[

nefcre,

C. Acad. 1, 16.

D23

Laces

JlSy

Y

$2

C.;P. WII. APOPHT&-.!EGM;TA.

Lacedáemone cuim tyrannus coenaviffet Diony'-

fius, negavit fe jure illo nigro, quod coenae capüt

erat, delediatum. .'Tum is, qui illa cóxerat :- stinime

|

mirum; condimenta enim defuerurt.

Quae tandem?

inquit ille.. Lafor im venatu, fidor , curþg;xad Euro-

tam , fames, füis,

His enim vebus. Lacedaemoniorum

epulae condiunmtur. — C. 'Tufc. $, 98..—.

Cato percuffus a quodam, qui arcam ferebat,

ä

cum ille díceret: cave! rogavit, um

praetev. avcam?

quid áliud ferrct

d

C. de Or. 2, 279.

æ

Anaxágoras cum Lámpfaci moreretur , quaeräh—

l,

tibus amicis, velletne Clazómenas in pátriam, fi quid

ei accigiffet,afferri: Nihil neceffe ef1 , inquit. — U'ndique

enim ad inferos tantundem viae ef,— C 'Tufe. 1, 104.

q

f

Sócratem ferunt, cum usque ad véfperum con-

D/

téntius ambularet, quaefitumque effet ex eo, quare

id faceret? refpondifle; fe, quo méliur coenaret, o

6jänaf

ve ambulando famem.

G. Tufe. $; 97.

y

f

Idem cum admoneretur ab amico, quod acce-

fe

pturus hófpites àdmodum ténuem feciffet apparatum z

$i £oni funt, inquit, fatis erit; fim minus , plus fatis.

q

Cum ex Ariftippo quaereretur, quómodo Só

[

gra—

tes diem obiiffet? ur ego, inquit, optarim.

Quidam fervo, qui, dum.puniretur, dicebat:

[

non volens erravi;

4

f0 voleus i9itur, inquit, poenas

pe

dato.

T

Diógenes cuidam, ad oftentationem ingénii mul-

ga

ta.de rebus caeléftibus di

f

fferenti: Quando , inquit, de

cáclo venifli?

re(

: Anacharfis interroganti , Quae naves effent tütif-

inq

fimae? quae, inquit; im ficcum protracíae funt.

Alcámenes rogante quodam, cur.a Mefféniis ob-

«

lata münera recufaffet? Qwia, inquit, fi accepiffem,

T«

?

cut légibus pacem habere non yóteram,

Górgias

$. 8.:. DrcmA VaRnta.

33

Górpias orator,

jam aetate confe&tus ae mor-

ti proxnnus, regatus, num libenter moreretur? smá-

f

xime vero, mqmt

Nam tauquam ex putri miferaque

domo laetus egrédior

Cum tyrannus Hiero quaefiviffet de Simónide,

j

quid Deuseffet? deliberandi eaufa fibi unum diem po-

l

ftulavit. Cum idem ex eo poftrídie qu&ereret, biduum

petivit.

Cum fàepius duplicaret námerum dierum,.

11

admlransque Hiero requíreret, cur ita fáceret? quia,

quanto, inquit, diitiur conf1dero, tauto mihi res videtur

obfcárior. C. N. D. 1,

60.

j

Bias nihil refpondit hómini impio, percontanti,

lf

quid effet pfetas.

Quumque ille fcifcitaretur caufam

filéntii: Tace, mqmt, quia de rebus nihil ad te. perti-

ntntibus quaeris,

M

Ie

(

Alexander jüfferat quaeftorem dare Anaxarcho

philófopho, quantum ille poftulaffet.'"

Cumque quae-

ftor audita po(talatione turbatus, Alexandro indicáf-

fet

, philófophum péter& centum talenta:

vecíe, in-

m

quxt facit, fciens, /e amicum habere , quz tantum daw

s poffit et velit,

Ids

Sócrates cum videret,

- Aleibtadem ob divíitias

at

elatam ánimum Pérere, et agrorum multitádine fu-

perbire, adduxit ad locum, ubi tábula, defcriptio-

J

nem terrae complet£tens, fufpenfa erat, eumque ro-

Quam cum

M

gavit, ut A'tticani terram ibi requlrerct

reperiífet ,

fuos fundos eum jufit inquirere, et cüm

t

refpondxffet nusquanr ibi pi&bos 'effe; |horum igitur,

inquit, poffeffoue te effers ,. qui nulla pars funt tevrae?

t

idem cum ftatuários fummo ftádio in hoc in-

cámbere videret, ut lapis quam fimíllimus hómini

9.

redderetur; fe mirari, inquit, quod non pari /htdiü eu

(W"p

garent, ne ipfi lapidibur. [ianiles viderentur,

x*

i

D 3

Ariftip

54

: Cax. IL APQPHTHEqGMATA.

Ariftippus, cum fámulus in itinere pecuniam

í

geftans ónere premeretur: A4'jjice, inquit, quod ními-

um efh, ctfev, quod potes.

qx

Diógenes convicianti fibi: at wee mihi, inquit,

[

eredit quisquam te laudanti , nec tibi, me vitupevanti,

[

Agefilaus, patre poftulante, ut in quodam judi-

cio fenténtiam légibus adverfam ferret: 4 te, mi pater,

inquit, jam inde a puerítía edofus fum, légibus pareve.

Fraque étiatm munc tibi obiemperabo, nihil in leges pec-

xamda.

.

Inj

Simónides poóta, fretus ea, quaeipfi cum The-

[

miftocle erat, familiaritate, pétiit ab. eoáliquid injufti.

Quod negans "Themiftocles, dixit ei: Neque tu, o Si-

xl

mánides, bonus potta füevis, fj cármina contra pof'ticae

T

2

f

'artir leger condideris ; neque ego bonus mag:i/tmtm;

JH

quid contra pátriae leges.tua caufa fécerüm.

Dionem, e convívio redeuntem, malédicus quir

18

dam infeftabatur, nulla non convícia in eum fundens,

lj

"Tacebat intérea Dion. .Cui jam domum ingreffuro

drj

eum conviciator dixiffet: N

D

ihilne ad. haec refpoxjdes ?

Nihil prorfus , inquit Dion.

li

Sócrates interrogatus, quinam hómines tranquil-

le viverent?

Qu inquit, null?m turpitudinis fibi cón-

féií funt.

21

Cat

Quum Pompónius Marcellus ex oratione Tibé-

rii 4liquid reprehendiffet, quafi minime Latinum, af-

m(p

firmaretque eontra Atejus Cápito: et effe illud Lati-

*)|

num, etíi non effet, futurum; Certe mentitur Cá-

pito, inquit Pompónius, tw emim, Caefar , civitatem

[

dare potes hominibus , veybis non potes..

Eucritus quaerenti ex eo, uter effe mallet: Croe-

Ttn

fus an Sócrates? refpondit: vivus mallem effe Croefun

£l

;

smóriens autem Sócrates,

30

7^

. Cum

$ 8. Dicva vamiA.

35

ul

Cum Ariftóteles interrogaretur, quid ex philo-

j

ut fpoute facmm,

fephia lucratüs effet? Lec, inquit,

quae plerlqua legum metu. exfequuntur,

Z

Cum fur quidam, fe excufans Demö&hem, di-

ceset:

nefciebam, tuum hoc effe; at suum mon . e[fe,

jl

fatis feiebas , refpondit.

7;,

Anacharíüs rogatus, quid hómini effet máxime

'hy

imfe(tum? ipfe, inquit, fibi ipK.

j

Phócion ab Ant$spatro rogatus, ut néfcio quid

injufti fáceret; z0m potes, inquit, fimu] me amico t adu-

latore uti,

Ü

Pififtratus, cum conviva bene potus ei maledi-

xiffet, irrítàntibus amicis ad poenam de conviva fu-

4t

mendam, dixiffe fertur: Nom magis illi fuccénfeo, quam

fí quis. obligatis óculis im mne incurrilfet,

Cum quidam géneris obfcuritatem Iphícrati ob-

l.

ficeret, quod patre futore natus effet: Meum, inquit

1

D

Iphlcrdtes, genus a me habet originem, 1uutn vero in t&

Iro

def init,

Js?

Democntus uüerrogatus, in quo conflfteret nOs

bilitas ? refpondxt pécudum nobilitat im. vdlido cärpore,

bommum autem in bamtaae TAOY UI

jl

Af

Homo quidam fuperftitiofus réperit. cáligas fuas

a foricibus arrofas

Hoc oftento turbatus confáluit

Catonem, quid mali porténderet? llle vero.:' Non eff,

inquit, offeutum, quod forzce.f arroferunt. cáligass; at ve-

i

yte

vo fi cáligae arrofiffent fóricer, id fuiffet oflentum.

Aefopus. ob deformitatem ab. áliquo culpatus :

(

TU

Non forma, inquit, fed tmens adfpicienda «ft.

Ariftippus cuidam, de 1nultíplici eruditione glo-

rianti,

dixit :

Quemádmoduin non idi, qui plirimum

0e

edunt , mélius valent hig, qui fumunt, quantum opus efl ;

Flh

ite, qon, qui plurzma, /ed qm utilia fcnmt, eruditi funt

habendi,

um

D 4

Selon

$6

; CAP. TII. N,ARRATIUNCULAE.'

l

Solori iriterrogatus, quä ratione falva poffet ef—

(

fe civitas? refpondit: ff civer oPtémperent. fuis magifrá-

j

tibus, magifiratur qutem légibus.

[/

À

Ariftóteles cuidam de eo glorianti, quod magna

celebrique civitate effet ortus

bi

, dixit, hoc nih?l referre,

«

fed an. célebri pátria dignus effet.

1

bi

a

u

li

f

CAFUY L

Á

Ti

Q

b

N*'ARRXATKIUNCULAE.-

in

1. Damon et Pythias, Pythagorei, tam fidelem

Q

inter fe amicítiam junxerunt, ut mori parati effent

h

V;

alter proáltero. Cum eorum aálteri Diony'fius tyrannus

diem necis deftinaviffet, et is, qui morti addi&tus ef-

fet, paucos fibi dies ad res fuas ordinandas poftulavif-

bt

fet: vas fa&tus eft alter ejus fiftendi, ut, fi ille non

j

revertiffet, moriendum effet ipfi.

Omnes ígitur, et

li

inprimis Diony'fius, novae atque ancípitis rei éxitum

P^

fpeculabantur. 'Appropinquante deinde definita die,

Bul

.nec illo redeunte, unusquisque ftultitiae tam teme-

At vero cum alter

h

rárium fponforem condeinnabat.

ad diem fe recepiffet, admiratus eorum fidem tyran-

Qu

po

nus, fupplício liberavit eum, qui morte erat ple&ten-

[

dus, ac petivit, ut fe ad amicítiam tértium adfcrib'ef

Xxent.

N

la

C. Off. 3, 45.

b

2. Quum A'ttica régio ferro ignique vaftaretur

d

a Doriénfium exércitü, rex Atheniénfium Codrus,

la

fuis fuorumque viribus diffidens, ad Apóllinis Délphi-

tatus eft,

E oräcuLun; confugit, perque legatos fciíci

Ti

qupnam

L

Car. III.

NARRATIUNCULA!.

57

(

quonam modo tam grave bellum averti poffet? Re-

'ü

' fpondiffe deus fertur, ita fimem ei fore, fi rex ipfe hoftili

manu occidiffet.

Quod qmdem non folum in totis

ld

Atheniénfium, fed étiam in hóftium caftris percré-

i

buit.

. Eoque fa&um eft, ut ediceretur, ne quis Codri

corpus vulneraret.

Id pofïquam cognovit, depófitis

infignibus impérii, famularem cultum índuit. ac pa-

bulántium hóftium globo fefe objecit, unumque ex

u

his falee percuffum, in caedem fuam cómpulit. Cóg-

nito regis córpore, Dorienfes fine próelio difcedunt

Atque ita Athenienfes virtute ducis, pro falute pátriae

morti fe offerentis,

bello liberantur.

Quis Codrum

non miretur, qu1 iis ártibus mortem quneflerxt, qm—

bus ab áliis vita quaen folet ?

.3. Périclem in "foro publica negótia tra&antem

l-

1mprobus et pétulans homo maledi&is infeGabatur.

2

- Quae quum ille patienter ferret , nec ullum adeo ver-

nt

um repóneret, diem totum perfeveravit infe&látio.

Vtfperi vultu greffuque plácido domum reverfus eft

lus

g

Péricles, infequente eodem nebalone

et ómnibus

yit

contuméliis eum impetente. Aedes ingreffurus, cum

10

jam nox effet, uni e fervis fuis mandavit, ut accenfo

lumme hóminem comitaretur ac redüceret. domum.

&

um

i

4. Pyrrhi bello máximum exemplum eft Juihtlae

jt6,

in hoüem a Romanis conftitutum.

Cum enim rex

1j

Pyrrhus pópulo Romano bellum ultro intuliffet, cum-

ter

que de império certamen effet cum rege generofo ac

d

potente; pérfuga ab eo venit in caftra Fabrícii,. eique

P

eft pollícitus, fi práemium fibi propofuiffet, fe, ut

]bee

clam veniffet, fic clam in Pyrrhi caftra rediturum, et

eum veneno necaturum.

Hunc Fabrícius reducen-

dum curavit ad Pyrrhum; idque fa&tum ejus à fenatu

5tur

[us,

. laudatum eft. C, Off. 3, 86,

j

5. 'Tentata eft Epaminondae abítinéntia a Dio-

eff,

inedonte Cyziceno,

Namque is, rogatu Artaxerxis

m

D5

Epami-

$8

Ca». . IIT. NA:;MT:U-N»cumn.'

Epaminondam pecünia corrumpendum fuféépera&

Hic maeno cum póndere auri Thebas venit, et Mi-

l:

cythum adolefcéntalum quinque talentis ad fuam per-

li

duxit. voluntatem: quem tum Epaminondas plüri-

jt

ium dilieebat.

Micythus Epaminondam convenit,

Q

et caufam adventus Diomedontis oftendit,

At ille,

po

Dioiedonte coram , Nihil, inquit, opur pecinia

1

eft.

Naxk. fi.eca vex vult,

quae "Thebamis: fumt

di

Y

whla, gratir

J

Geere. fum . paratus : [ autem con-

pil

[)

irdria, mom habet auri atque argenti [atir.

Namque

orbip terrarum, divitias accipere molo pro ypátriae cari-

eli

Tate.

Te, qui me incógmitum tenta[li, tuique ]z'milem

exibimafli , mon miror, tibi ignofco,

ed egrédere pró-

Pn

pere, me álior corrumpas, cum me non potuerir, — Tt,

Ro

Micythe, argentum huic redde? mifi id confeftim facis,

13

ego te tradam magiftvátui.

Hunc Dióntedon eum ro-

p

garet, ut tuto exire, füaque , quae artuliffet, liceret

fpo

efferze: Jflud, inquit, féciam; neque tua caufa, fed

j

puea, "e, fitibi fit pectinia ademta, . aliquir dicat , ad me

t

eveptum perveniffe, quod delatum accípere noliaffem. Cum.

quaefiffet à Diomedonte, quo fe duei vellet, et ille,

Athenas, dixiffet: praefídiumr dedit, ut eo tuto per-

i

de

veniret.

n

6. Noïh ignorabat Ariftides, "Fhemiftoclem fibi

Tan

Tà

diu clam, aut aperte, fuiffe adverfatum in admini-

ftranda repüblica.

Cot

Noverat quoque, fe ejus máxi-

qne Oópera pulfum fuiffe in exiliuin.

At oftendit,

àd.

quam alienus ab ulcifcendo ánimus effet, quum deli-

('.Og

beraretur de ipfo T'hemiftocle e civitate ejictendo te-

UI

ftazum fuffrigiis.

Opportuna certe oblata erat expe-

dol

tendae. vindittae occáfio.

Nihil tamen ab eo aut di-

Tif

&um aut fa&tum eft, quod nocere poffet inimico. Et

$a

ut prius ei non invíderat florenti ópibus et rerum ge-

Ri

ftarum glória, fic tam nóluit prémere Reri(;litantgml

et eo dejeto, exfultare.

€nn

7. Py-

Ev L MA K R"A:'X' IUNC ux.g Y.

59

u

7. Pythágoras difeipulis praecipiebat , ut ad j*

lt

randum raro et tarde accéderent, fe vero dignos prae-

jt

berent, quibus non juräntibus fides .haberetur pro-

i

pter vitae integritatem. l'taque Clínius Pythagoóricus,

h

cum trium talentorum muletam jurejurando effügere

6

poffet, máluit tantae pecóniae damnum fácere, quam

j

jurare, cum tamen non effet falfo juraturus. — Crédi-

71

dit enim Pythágoras, et qui eum fecuti funt, parum

[

pium et religiofum effe, divinum numen advocare

!d

ob res humanas, quarum plürimae parvae vilegque

i

j

eífent.

w

9. Aeternam fibi apud pófteros famam paravit

"

Proculejüs paterno in fratres ánimo. ls fuit eques

"

Romanus, Augufti amicus.

Patre mórtuo, patrimoó-

"

nium cum frátribus, Murena et Scipione, aequis

!0.

pártibus divíferat: at illi bello civili bonis ómnibus

(

fpoliati funt.

Quarm calamitatem ut leniret Procule-

j

jus, facultates omnes fuas cum, frátribus íterum, eft

!t

partitus.

i

9. O'perae prétium eft, difceptationem audire

le

u

fratrum barbarorum, non de agelli partícula, nom

de mancípiis, non de pécore, fed de ipfo Pérfidis

regno.

Quum Darius, Perfarum, rex, obiiffet; cer-

ibl

tamen de regno ejus ortum eft inter Artémenem,

máximum natu filiorum ejus, et Xerxeimn : quod con-

It

cordi ánimo ad pátruum funm, Artaphernem, velut;

X

ad doméfticum jádicem, detulerunt.

Qui, domi

lig,

cógnita caufa, Xerxem praepófuit: adeoque fraterna

eli

conténtio fuit, ut nec viQtor infultáverit, nec vittus

le

dolüerit, ipfo,q;fe litis témpore alter. álteri münera

vpe

míferint. '"Tanto moderátius tum fratres inter fe re«

d

gna máxima dividebant, quam nunc exígua patrimé-

ft

nia partiuntur.

ge

10. 'Themíftocles poft viftoriam ejus belli, quod

efily

«um Perfis fuit, dixit in cenciene: fe babere coníilium

reipá-

N

6o

Car. III

NARRATIUNCULAE.

reipüblicae falutare, fed id fciri opus non effe..

Po-

h

!

ftulavit, ut áliquem pópulus daret, quocam commu- :

nicaret.

Datus eft Ariftides.

Huie ille:

claffem-La-

n

cedaemoniorum, quae fubdu&a effet ad Gytheum

(portum),

clam mcendl poffe, quo fa&o frangi La-

ire

cedaemammum opes neceffe effet.

Quod Ariftides

tul

cum audiffet

in concioném magna exfpeCtatione ve-

T0l

mt,

dixitque:

perátile effe confílium, quod "Fhemí-

tun

Pcocles afferret, fed mínime honef'mm.

Ttaqüe Athe-

&i

nienfes, quod honeftum non effet, id ne átile quidem

gau

putaverunt, totamque eam rem, quam ne audíerant

Yert

qmdem

audre Ariftide repudxaverunt

C. Off

Ho

35 49-

n

€0$|

Ir. Mulferes in India, cum eft cujusvis earum

vir mórtuus, in certamen ]ud.cmm]ue véniunt, quam

D

plárimum ille diléxerit.

Plures ,enim fíngulis folent

gn

effe nuptae

?0

Quae eft vidtrix, ea laeta, profequénti-

bus fuis

una cum viro in rogufn imponitur: illa vi-

flit

&a, moefta difcedit.

bt

C. Tufc. $, 78

quo

12. Praeneftinus praetor per timorem fégnius

Tant

ex fubfidis fuos dáxerat in primam &ciem.

Quem

*inrtr

cum Papirius Curfer inámbulans ante tabernáculum

vocari juffiffet; li£torem expedire fecurim Juiïï

Ad

HIS [

quam vocem exánimi ftante Praeneftino: 4/gedum li-

élor, excide mdtcem hag , inqüit, incómmodam ambu-

Cert:

léntibus ; perfufumque áltimi fupphcu metu,; mul&da

te of

di&a dimifit.

Parr]

fenta

I3. Quum e cárcere atque ipfa urbe Athenién-

fium profug1ffet orator Demófthene$; refpexit ahquos

tünde

&

ex inumicis citato curfu veftigia fua fubfequentes sE

Aitebras pávidus quaefivit

At illi eum faepius nórmi-

hi

ne compellatum tandem adfecuti, oraverunt, ut, pó-

fita formádine, pecüniam. accíperet, quam domo ei

yran

attülerant in viáticum et fübfídium, hortantes, ne ca-

prom

fum ferret acérbius.

Quibus Demófthenes: Qui pof-

fe, à

tn,

l

Car. II NARRATIUNCULAE.

61

-

0

fum, inquit, nuon gráviter ferre , me ea urbe carþere, ubi

tales ánimicos: hábeam , quales álibi amici inveniri vix

po[fimt,

iHi

14. Cum veniffet Plato ad ludos Oly'mpicos,

.ffequentifïïmum ómnium in Gráécia conventum : con-

s

E

tubérnium Oly mpiae íniit cum ignotis homínibus, ig-

:

notus iis et ipfe.

Ita vero eos cepit ac fibi devinxit,

Ill

tum morum fuavitate, tum fermónibus ab omni affe-

t

&atione fapiéntiae alienis, ut perégrini illi plárimum

i

gauderent fortüito talis viri contubérnio.

Neque

int

vero Ácadémiae aut SÓcratis mentionem ullam fecit,

J

Hoc folum illis' declaravit, fe Platonem: appellari.

Cum pera&is ludis Athenas veniffent, perhumániter

Ut

eosfexcepit. '"lum hófpites: 4ge, ínquiunt, monfera

iaf

nobis illum tibi cognóminem Sócratis difeipulum, cujur imna-

ent

gna ubiqgte fama efl. Duc mos in Académiam, .e fifle vi-

ro, ut aliquem ex ejus quoque collóquio frutfum colliga-

it

9HWÜ,

Y

At ille léniter fubridens, quemádmodum fole-

bat: Ego vero, inquit, ille ipfe fum. — Obftupuere illi,

quod fócium támdiu habuiffent tantum virum, igno-

10s

rantes: atque intellexerunt, poffe eum fibi conciliare

]en

ánimos eorum, quibuscum effet, étiam fine confuetis.

lr

illis de philofophia fermonibus.

Al

li

r5. Zeuxis et Parrháfius, pittores celebärrimi,

certamen artis inter fe inftituerunt.

Zeuxis tam fci-

yhi

te efinxit uvas, ut aves advolarent eas abfumturae.

a

Parrháfius détulit línteum pi&um, ita veritate reprae«

lentata,, ut Zeuxis álitum judício tumens, flagitaret,

jee

tandem remoto línteo oftendi pi&turam.

Mox intel-

qllOS

le&o errore: icifi, in

)

fefelli, u ariificem,

quit,l Párrhafi, Nam ego aves

bt

16. Po&'matis fcribendis óperam dabat, Sictliae

P

p d

: tyrannus Diony'üus,. et magis ob cármina, quam

propter res bello gefias fefe jatabat. ^ Arcéíferat ad

p a

i

fe, ac praecípuo in hqnore habebat, quoscunque us-

lil

quam

63

N

Cv DL N,mfrïzyrw'xcæm;.;

quam arte po&tica nóbiles effe audíerat, eorumque

i

ne

jüdiciis po&mata fua fubjiciebat.

At illi,

Q

regis benevoléntiam aimítterent,

quae fcribeba,

QU

A'derat

fi

ómnia probabant ac

laudabant.

inter

ees Philóxenus, celebérrimus dithyramborum ártifex,

qui unus adulari néfcius, quum aliquando inepta a

Qu

Dionyfio recitata cármina audiffet, de iis, quid fen-

I$

tiret, libere apéruit.

Qua libertate offenfus rex,

ü

reprehenferem fuum a fatellitibus ábripi, et in lató-

&t

mias, qui püblicus carcer erat, dettudi juffit.

Sed

et

poftrídie ab amicis, Philóxeno véniam dari poftulán-

eft

tibus, exoratus, rurfus ad épulas eum adhábuit. Cár-

Id

mina fua, ut folebat, ipfe mirum in anodum éxtulit,

dio

et de quibusdam vérfibus, quos ómnium óptimos ex-

Ille nul-

tüm

iftimabat, fenténtiam Philóxeni exquifivit.

tür

lo ad regis interrogationem refponfo réddito, ejus fa-

àdo

téllites vocavit, feque in latómias reduci juffit.

'Tam

ton

facetam libertatem, quae ómnium convivarum rifu

fiat

excepta füerat, aequo ánimo tulit Dionyfius.

fey

17. Orator faturus imitetur illum, cui fine dá-

terr

Dio fumma vis dicendi concéditur, Athenienfem De-

Cuit

tüif

il

mófthenem; in quo tantum ftódium fuiffe tantusque

labor dícitur, ut impedimenta natürae diligéntia in-

Vil

duftriaque fuperarit; cumque ita balbus effet, ut ejus

ipfius artis (Rhetóricae) cui ftuderet, primam lítteram

fiey

non poffet dicere, perfecit meditando, ut memo plá-

tinm

nius eo locutus putaretur.

Qui étiam, ut memóriae

& db

próditum eft, conje&is in os cáleulis, fumma voce

Tànt

verfus multos uno fpíritu pronuntiare confuefcebat,

Quan

neque id confiftens in loco, fed inámbulans, atque

adícenfu ingrédiens árduo.

C. de Or. 1, 260.

ad PI

Tiri.

18. Epaminondas cüm viciffet Lacedaemónios

Omne-

apud Mantineam, fimulque ipfe gravi vülnere exani-

türis

marife videret; ut primum difpexit, quaefivit, fal-

cem.u

vasne effet cly/peus? Cum falvum effe flentes fui re-

fpondit-

Cas. HL. NagRATIUNÉU LAE.

63

fgondiffent: rogavit, effentne fufi hoftes? Cumque id

quoque, ut cupiebat, audiviffet, evelli juffit eam,

qua erat transfixus, haftam.

Ita inulto fánguine pro-

T

fufo, in laetítia et in viclória eft mórtuus.

19. Lücio Miánlio, cum dictator fuiffet, Mar-

ln.

cus Pompónius, tribunus plebis, diein dixit, qnod

is paucos fibi dies ad didaturam gerendam addidiffet.

)(!

Criminabatur étiam, quod Titam fílium , qui póftea

Ó

eft 'Torquatus appellatus, ab homínibus relegaffet,

d

et ruri habitare jaffiffet.

Quod cum audiviffet ado-

ü

lefcens fílins, negótium exhiberi patri: accurriffe Ro-

it

inam, et cum prima luce Pompoónii domum veniffe

lit

0

dícitar, Cui cum effet nuntiatum ; quod illem ira-

tum allaturum ad fe áliquid contra patrem arbitrare:

ul

f

tur, furrexit e l&ctulo, remotisque árbitris, ad fe

adolefcentem juíffit venire. ^ At ille, ut ingreffus eft,

al

confeftim gládium deftrinxit, juravitque, íe illum

i

ftatim interfedurum, nifi jusjurandum fibi dediffet,

fe patrem miffum effe factarum. Juravit, hoc.coactus

qi

terrore, Pompónius.

Rem ad pópulum détalit: dá-

cuit, cur fibi caufa defíftere neceffe effet: Mánlium

miffum fecit.

"TTantam tempoóribus illis

,que

valebat,

jusjuranduim

Mu

C. Off. 5, 112.

e]llS

20. SÉnecatantam hábuit memór

od

iam, quae in mi-

r&culum usque procéderet,

Nam .et duo imíllià nó-

ij'

yriae

minum recitata, quo Órdine erant dicla, reddebat,

etab his, qui ad audiendum praeceptorem convéne-

xoCC

rant, fingulos verfus a fingulis datos :

cum plures,

ccblï»

quam ducenti efficerentur,

ab áltimo inetpiens, usque

atque

ad primum, recitabat. ——

Horténfius, fímili me-

mória práeditus, in au£lione perfedit diem totum, et

omnes res, et prétia, et emtores Órdine

0

0s

fuo, argen-

J

táriis recognofcéntibus

; ita ut in nullo falleretür, re-

exo

cénfüit. — — Quidam

álius r

ecitatum a po&ta carmen

jj f

pbvum, faum effe dixit

Q

, idque ut probaret, prótinus

memó:-.

ii

64

Car. III

NARRATIUNCULAXE.

inemoria recitavit

cum hoc ille, cujus càrmen erat

fácere non poffet.

21. Alexander Magnus eloquéntiae magiftro ufus

erat Anaximene, Lampfaceno quae res póftea Làm-

pfaco faluti fuit.

Eam enim urbem diráere ftatáerat

Alexander, |quod a pártibus Darii adverfum fe ttetif-

Íet

I'taque confpicatus Anaximenem ex urbe prode-

untem, nec dübitans, quin deprecatum pro pátria

veniret: per deos juravit, fe, quod ille petiturus effet,

non fatturum

Quo audito cállidus orator regem ro-

ïä

gavit,

ut Làmpfacum dirüeret.

Ergo propter jusju-

randum, callidamque praeceptoris quondam fui peti-

tionem, Lampfacenis deli&i-grátiam fecit.

n

223. Antiochus rex, quum in venatione , ferae

perfequendae ftüdio, ab amicis et fervis aberraffet; in

cafam páuperum hóminum: intravit ipgnotus.

Cum

li

iis coenans, fermonem de rege injecit ,

ut cognófce-

'Tum illi:

p

ret, quae effet hófpitum de fe opínio.

Regem in céteris quidem bonum et laude dignum ef-

fe, fedamicis utentem malis,

plürima negligere, et

[

Tt

faepe, quae neceffária effent, nihil curare, quod ve-

"'Tácuit- tum quidem

l

nationi plus aequo mdulgeret

Antíochus; fed poftquam, orto fole, ad cafam illam

venere régii fatéllites,

et purpáream veftem cum dia-

Qu

démate attulere; converfo fermone ad régia illa in-

íffenia: Certe, inquit, ex quo die vor fumfi,. heri prz-

lia

enum veros de me feymones audivi.

T«

dl

23. Dionyfius major; Siciliae tyrannus, 1pfe

B

indicavit,

quam effet beatus.

Nam cum quxdam ex

ejus affentatorlbus Dámocles, commemoraret in fer-

mone coplas e]u*s

opes, majeftatem dominatus, re«

X

rum abundántiam, magnificéntiam áedium regiarum;

qu

negaretque, unquam beatiorem. quemquam fuiífe :

Tl

Visne ígitur, inquit, Dámocle, quoniam haec te yi:

fe

ta deleGat, ipfe eandem deguüare et.fortunam ex«

doy

periri

Car, IH

NARRATIUNCULAE,

65

periri meam? Cum fe ille cápere dixiffet, collocari

uffit hóminem in áàureo leCto, ftrato pulchérrimo,

H

téxtili ftrágulo, magníficis opéribus pi&to; abacos-

que complures ornavit argento auroque caelato,

'Lum ad menfam exímia forma püeros dele&tos juf-

|

fit confítere, eosque nutum illius intuentes diligen-

ter miniftrare

A derant unguenta, coronae

incen-

debantur odores

menfae. conquifitíffimis épulis ex-

ftruebantur.

Fortunatus fibi Dàmocles videbatur,

In hoc médio apparatu fulgentem gládium, e lacuna-

ri feta equina aptum, demitti juffit, ut 1mpenderet

;

illius beati cervícibus.

l'taque nec pulcros illos mi-

li

niftratores adfpiciebat, nec plenum artis argentum:

nec manum poxngeb*ut in menfam.

—mque exora-

Qd

vit tymnnum

ut abire liceret ,

quod jam beatus

ii

nollet effe.

Satisne videtur dec araffe Diony fïus,

m

nihil.effe ei beatum, cui femper ahquxs terror ime

(€

"

péndeat? C. Tufe. 5, 61.

li:

24. Sophocles ad fummam fene&utem tragóe-

d

[

dias fecit:

quod propter ftádium cum rem familia-

Y

rem negligere videretur, a fíliis in judícium vocatus

eft, ut

quetnadmodum Romano more male rem

lm

lum

geréntibus pátribus bonis interdici folet, fic illum,

quafi defipientem, a re familiari removerent Jüdices.

die

»

'lum fenex dícitur eam fábulam, quam in mánibus

habebat et próxime fcripferat, OCdipum Coloneum,

pH

recitaffe judicibus,

quacflf"eque num illud earmen

defipientis videretur? Qnuo recitato, fcntuntns judi-

xpfe

cum eft liberatus.

C. Sen. 22.

j e

l fet

25. Eo témpore,

quo congregatus pópulus

I

Athenienfis de ejiciendo Ariftide ferebat fuffrágia,

rüm j

quae téftulis pro more inferibebantur, homo quidam

rüdis Ariftidi ipfi dicitur téftulam tradidiffe, ac petiif-

ylle:

fe, ut inferiberet Ariftidem.

Roganti, 4uid 4rifli-

g VY

nf

der commififet ? ile rdpondxt fe ignorare. Ariftidem ;

€

peïm

66

CaF. III; PNARRAQ'I.UNCULAE.

feà fibi tion placere, quod tam cüþide elaboraffet, ut prae-

zey cétevos, juftus. appellaretur.

Ariftidem ferunt nihil

refpondiffe, fed infcripfifíe téftulae nomen fuum, ho-

'miniquä reddidiffe.

26. Plótias Plancus, a triümviris profcriptus,

in regione Salernitana latebat. Ab iis, qui latentem

quaerebant, comprehenfi fervi ejus, multumque ae

diu torti, negabant conftanter, fe fcire, ubi dómi-

nus effet.

Non fuftínuit deinde Plancus, tam fide-

les fervos ultérius cruciari, fed proceffit in médium,

li

H

jagulumque gládiis militum objecit.

27. Attílius Régulus, primo Pünico bello captus

a Poenis, juratus miffus eft ad fenatum Romanum,

ll

g1

ut, nifi rédditi effent Poenis captivi nóbiles quidam,

[

rediret ipfe Cartháginem.

Is cum Romam veniffet,

in fenatu mandata expófuit, fed reddi captivos, nega-

vit effe átile:* illos enim adolefcentes effe, et bonos

t

di

duces, fejam confe&um fene&ute. Cujus cum valuif-

fet auGtóritas, captivi retenti funt: ipfe Cartháginem

$

el

rédit; neque eum cáritas pátriae retínuit, nec fuo-

rum. Neque vero tum ignorabat, fe ad crudelif-

[n

fimum hoftem, et.ad exquifita fupplícia proficifci:

C. Off.

ied jusjurandum confervandum putaþat.

&

j» 29*

pr

ef

28. Scilurus, Scytharum rex, morti próximus,

adferri fafcículum haftilium juffit, eumque, ut erat

n

colligatus, dedit confringendum fíliis fuis o&toginta,

vt

Cum id quisque fe facere poffe negaffet; ipfe, foluto:

Yer

fafcículo, fingula haftilia ficile confregit; ita do-

Tet

cens illos, fi concordes effent, infuperábiles fore: fi

tos

diffiderent, infirmos futuros.

Tat

gin

29. Sutor corvum infítitüerat,

ut Caéfarem

put

Auguítum his verbis falutaret: eve Caefar , viclor im-

Ted

perator.

Quóoties autem corvus hanc falutationem

reci-

lin

Ca ?.

IH

NARRATIUNCULAE.

67

recitare nollet

tóties futor indignabundus dixerat

óleum et óperam perdidi

'Tandem Augufto óbtulit

avem

qui cum audiret corvi falutationem: — fatis,

inquit domi þllutatarum tálium hábeo, . 'Tum corvus

appófite fatis áddidit: ólewm et óperam: perdidi.

Ad

quae rifit Caefar, emique avem Juffit, quanti nullam

adnuc émerat.

30. Solebat Gráeculus quidam defcendenti e

— a—-- 07 CO. a m

palátio Cáefari Augufto honoríficum àáliquod epigram-

ma porrigere

Id cum fruítra faepe feciffet, et ta-

men rurfus eum idem fa&turum duxiffet Auguítus

breve fua manu in charta exaravit graecum epigram-

H

ina

et Gráeculo advenienti Óóbviam mifi

Ille le-

n

1

gendo landare, mirarique taim voce

quam. vultu

geftuque

Deinde, quum acceffiffet ad fellam, qua

l,

71

Caefar vehebatur, demiffa in páuperem crumenam

1manu paucos denàários prótulit

quos principi daret

05

L'i

dixitque , fe plus daturum fuiffe, fi plus habuiffet

Secuto ómnium rifu

difpenfatorem Caefar vocavit

2

et fatis grandem pecániae fummam numerari Gráe-

10

j

culo juffit

(cl

31

Aratus Sicyónius jure laudatur, qui cum

)m.

ejus civitas quinquaginta annos a tyrannis teneretur,

profe&tus Argis Sicyonem, clandeftino intróitu urbe

eft potitus.

Cumque tyrannum Nicoclem 1mpr0v1f0

105

oppreffiffet, fexcentos éxfules, qui füerant ejus ci-

lr('lt

vitatis locupletíffini, reftítuit, remque püblicam ad-

x

ventu fuo liberavit.

Sed cum magnam animadvérte-

Jato

ret in bonis et . poffeffiónibus dxfficultatem quod: et

do

.

eos, quos ipfe reftitáerat, quorum bona &lii pofféde-

rant,

egere iniquíffimum arbltrabatur, et quinqua-

ginta annorum poffeffiones moveri non nimis aequuin

yent

putabat, proptérea quod tam longo fpátio multa he-

r 1

reditátibus, multa emtiónibus, multà dótibus tene-

ytd

bantur fine injüria: judicavit, neque illis &dimi, ne-

2

que

a

;

e8

Ca*.

Hl

NARRATIUNMCULAE,

que his non fatisfieri

quorum illa fáerant, opore

tere.

Cum igitur ftatuiffet, opus effe ad eam rem

3

eonítituendam pecünia, Alexandriam fe proficifci

f

velle dixit, remque íntegram ad réditum fuum juf-

zll

fit effe: 1sque celériter ad. Ptolemaeum, fuum hó-

T

fpitem, venit, qui tum regnabat alter poü Alexan-

q

driam cónditam.

Cui cum expofuiffet

patriam fe

liberare velle, caufamque docuiffet

a rege opulen-

H

to vir fummus fácile impetràvit

ut grandi pecünia

adjuvaretur.

Quam cum Sicyonem attuliffet

ad-

hibuit fibi in confilium quíndecim príncipes, cum

L

?f

quibus caufas cognovit et eorum, qui aliena tene-

bant,

et eorum,

qui fua amíferant: perfecitque

aefnmandls poffeffiömbus

ut perfuaderet áliis,

ut

H

pecániam accípere mallent, poffeffiónibus ccdeze.*.t.

áliis, ut commódius putarent,

numerari fibi quod

tanti effet, quam fuum recuperare

Ita perfectum

p

eít, ut omnes concórdia conítituta fine querela dif-

al

cederent

O virum magnum

dignunique

Liul in

fit

noftra repüblica natus eflet!' C. Off. 2, &«

hi

p

32. Alexandro Macédoni, cum vi&or Orientis

Tüi

ánimos fupra humana tólleret, Corinthii per legatos

eratulati funt

et'civitate illum fua donaverunt

du

Quod officii genus cum rififfet Alexander, unus ex

IT

ii

legatxs

Nulii, inquit, cfoitatem unquam dédimus alii

quam tibi et. Herculi.

Libens ígitur accepit non dilu-

tes

tüg

tum honoren,

cógitans ,

non qui fibi civitatem da-

rent, fed cui dedlffent,

Víi.

EC

33. Cum Cánius Julus, vir inprimis magnus,

den

cum Cajo Caligula diu fuiffet altercatus

abeunti

Qrt

tyrannus ille dixit: Ne forte inepta fpe tibi blandia-

Ày

ris, duci te juffi,

Grátias

1nqmt

ago,

óptime

die

princeps.

Decem médios usque ad fupplicium . dies

6

fine ulla follicitádine exegit. Vix eredi poteft, quam

in tranqmllo füerit. I.udebat latránculis, cum cen-

tário,

T

€ P.

TII.

NARRATIUNCULAE.

69

[

türio, plures cápite damnatos ducens, illum quo-

que citari Jubet.

Vocatus numeravit cálculos, et

a

fodali fuo: /ide, inquit, me pofl mortem meam men-

f-

tiaris, ie viciffe.

T'um &nnuens centurioni:. Tvflir,

ó-

inquit, erir, uno me antecédere, — Quanta ánimi tran-

i

quíllitas !

h

34. Taxiles, unus e régibus Indiae, occur-

i[je

xens Alexandro fic eum allocutus eít: Prévoco te uon

ld

ad pugzam, meque ad bellum, fed áliud certdminis. ge-

d-

m

nus: fiinférior er, a nobir éccipe beneficium ;. fim. [upé-

rior, nobis benefacito,

Cui Alexander: 4tqui, in-

je

üe

üit,. de hoc ipfo nobir certaudum efl, uter. bencfacieudo

/

,

Mperet álterum.. Et humaniffíme complexus illum,

n

üt:

non folum non privavit regno, fed auxit étiam.

)d

35. Argiae facerdotis, Cléobis et Biton fíl&

praedieantur.

m

Nota fábula eft. — Cum enim illam

ad folemne et ftatum facrifícium curru vehi jus effet,

y

fatis longe ab óppido ad fanum, morarenturque ju-

menta: tunc Jávenes ii, quos modo nomimavi, veíte

pófita, córpora óleo perunxerunt, ad jugum acceffe-

ftis

runt. Ita facerdos adve&ta in fanum, eüm currus effet

105

du&us a fílis, precata a dea dícitur, ut illis práe-

int,

mium daret pro pietate, quod máximum hómini da-

r

ri poffet a deo. Poft epulatos cum matre adolefcen-

ilii

tes, Íomno fe dediffe,

mane inventos effe mór-

iil

tuos. — Símili precatione/Trophónius et Agamedes

di-

ufi dicuntur: qui cum Apóllini Delphis templum ex-

aedificaviffent; venerantes deum, petierunt merce-

T$

dem non parvam quidem óÓperis et laboris fui, nihil

3unïi

certi, fed quod effet óptimum hómini.

Quibus

ydia

Apollo fe id daturum oftendiffe dícitur poft ejus diei

time

diem tértium: qui ut illuxit,

mórtui. funt regert.i.

(itS

C. Tufc, 1, 113.

an

36. Clarum ádmodum. fómnium tráditur, fi

cet

fábula vera eft..— Cum duo quidam A'reades familia-

jrio,

E 3

fes

795

Car. III

NARRATIUNCULAE,

es iter una fácerent, et Mégaram veniffent, álte-

rum ad cauponem devertiffe; ad hófpitem, &lterum.

Qui ut coenati quiéfcerent

concübia no&te vifum

[

effe in fomnis ei

U

D

qui erat in hofpítio, illum álte-

rum orare, ut fubveniret, quod fibi a caupone in-

tt

téritus pararetur

eum, primo pertérritum fómnio

furrexiffe: dein cum fe collegiífet, idque vifum pro

p

níhilo habendum effe. duxiffet, recubuiffe:

tum ei

€

dormienti eundem illum vifum effe rogare, ut, quó-

I

niam fibi vivo non fubveniffet ,

mortem fuam ne in-

H

ultam effe pateretur: fe mterfe&um in plauftrum a

i

caupone. effe conje&um, et füpra ftereus inje&tum

q

il

pétere, ut mane ad portam adeffet, priusquam plau-

firum ex óppido exiret.

Hoc vero fommo eum

[

commotum, mane bubulco prae?ro ad portam fuif-

f

fe:

quaefiffe ex eo, qu1d effet in plauftro:

illum

k

pertérritum fugifífe, mórtuum $rutum effe: caupo-

nem, re patefatta, poenas dediffe.

C. Div. 1, 57.

37. €. Cánius, eques Romanus, cum fe Syra-

gt

cufas otiandi (ut ipfe dicere folebat), non negotiandi

g

Y

caufa, contuliffet

di&titabat

fe hórtulos áliquos

at

velle émere, quo invitare amicos, et ubi fe oble-

&are fine interpellatóribus poffet.

Quod cum per-

(

Ye

crebuiffet , Py'thius ei quidam, qui argentarxam fá-

ceret Syracufis, venales quidem fe hortos non ha-

Thi

bere, fed licere uti Cánio, fi vellet, ut fuis:

et fi-

D

inul ad coenam hóminem in hortos invitavit in pó-

d

fteruin diem.

Cum ille promififfet

tum Pythius

qui effet, ut argentárius, apud omnes Órdines gra-

Ài

tiofus, pifcatores ad fe convocayit

et ab his peti-

vit, ut ante fuos hórtulos poftrídie pifcarentur: di-

af

xxtque quid eos fácere vellet.

Ad coenam témpo-

E

re venit Cánius:. opipare à Py "'thio apparatum con-

pli

vivium: cymbarum ante óculos multitudo: pro fe

adferebat :

Cu

quisque, quod cóperat,

ante pedes Py-

thii pifces abjiciebantur,

Tum Cárius; Quaefo, 1n-

qu

qult

Ca*.

H

NARRATIUNCULAE.

7

quit, quid ejl hoc, Pythi? tantumne pifczum, tantum-

n

ne cymbarum ? Et ille: quid mirum? inquit, hoc lo-

n

co ef. , Syracufir quidquid eft pifcium : haec aqu/mo hac

villa ifli carere non po[junt. Incenfus Cánius cupidi-

Gravate ille

tate contendit a Py'thio, ut venderet.

nj

primo.

Quid multa? ímpetrat.

Emit homo cá-

T0

et

pidus et lócuples tanti

quanti Py thius vóluit,

&

emit inftruQbos:

nómina facit:

negótium confimt

n

Invitat Cánius poftridie familiares fuos:

venit ipfe

l

mature: fcalmum nullum videt

Quaerit ex próxi-

mo vicino, num fériae quaedam pifcatorum effent

quod eos nullos videret? Nullae, quod fciam, inquit

lii

ille: fed hic pifcari mulli folent

Imgzte heri mirabar,

Stomachari Cánius.

j

quid accidifjet.

Sed quid fáce-

j

réet? nondum enim Aquíllius protálerat de dolo nia-

iil

lo formulas. C. Off. 5, 58

0

[*

8. Alexander, A'iae fines ültimos vitor péra-

grans , fepulerum Cyri juffit aperiri

Auro argento-

d

ndi

que repletum effe crediderat; ; quippe ita fama Perfae

vulgáverant: fed praeter 01) peum ejus putrem , et

005

arcus duos Scy fhicos ,

et acínacem ,

nihil réperit

jle

X

Céterum corona áurea 1mpofita anuculo, cui adfué-

verat ipfe, fólium, in quo corpus Jacebat, velavit

f

1niratus

ha

tanti nóminis regem,

tantis práeditum

ópibus, haud pretiófius fepultum effe, quam fi fuiffet

. J

e plebe.

pU

|US,

39. Refert Diodorus Sicuius, hunc apud véteres

gl'd

Aegy ptios morem fuiffe, ut mórtui regis corpus non

peti

ante fepulcro. conderetur

quam cunQa ejus fa&ta

di-

expenfa effent

Unicuique facultas dabatur

defun-

i

£&tum accufandi

Inftituebatur judícium

et,

fi

v

plura male feciffe rex coargueretur, carebat fepulcro.

ofe

Cujus dedécoris metu faCtum eft

ut multi pie jufte-

h

que imperaverint.

Jf

E 4

49.

]uxt

72

Car. II

NARRATIUNCULAE.

40. Pompejus narrabat :

fe,

cum Rhodum

veniffet decedens ex Sy'ria, audire voluiffe Pofidóni-

um: fed cum audiviffet, eum gráviter effe aeprum,

uod vehementer ejus artus laborarent; voluiffe

tamen nobiliffmum philófophum vífere.

Quem ut

vidiffet, et falutaviíffet

honorificisque verbis profe-

cutus effet, molefteque fe dixiffet ferre, quod eum

non poffet audire; at ille: Tw vero, inquit,

potes ;

TOU MME — o - p d ERab AR

"ec committam

ut dolor corpom eficiat, ut fruffra

dantus vir ad me wvenerit,

r taque narr abat,

eum

gráviter et copiofe de hoc ipfo, níhil e[fe lwnum, nif

cubantem difputaviffe ;

quod honeþum effet ,

cumque

quafi faces ei doloris admoverentur, faepe. dixiffe:

Nihil agis, dolor: quamvis [ molefus ,^ munquam te

effe confitebor malum. — C. 'Tufe. 2, 61.

o r MM Bs Bs - RE Ed

41. Duo viri ampliffimi órdinis cum adverfus

"'itum Cáefarem . conjuraffent

neque negare co-

——

gitatum fcelus poffent; mónuit Titus, ut defífterent

o

ab incepto: fi quid defiderarent, promifit

fe datu-

rum: curfores fuüos confeftim mifit ad matrem .alté-

rius, ut ei ánxiae de vita fílit nuntiarent,

illum fal-

vutn.,

Utrumque épulis fecum accumbere vóluit,

et in eadem familiaritate, qua ántea, habuxt

42. Perfae liberos fuos a quinto auno ad vicé-

fimum tria edocebant

equitare, /fagittas arcu mit-

tere; vera loqui

'Turpíffimum apud eos habeba-

[ 189--8

tur,

mentirt.

Secundum mendácium turpitüdini

erat aes alienum : máxime, quod, qui aere alieno

obítringitur, mendácio obnoxms effe fóleat, et fae-

t^ p c o

piffime verba pro re dare.

Juftítiam quoque liberi

Perfarum edocebantur a puerítia,

Nam quemád-

f

modum püeri in Gráecia in fcholas itabant

littera-

ryum hberahumque ártium difcendarum caufa: fic

apud Perfas püeri fcholas frequentabant,

ad acci-

piendam juftítiae difciplinam.

Quam ut cítius et

l

cér-

Car. II

NARRATIUNCULAE.

73

eértius difcerent

non folum eorum ánimis prae-

l-

cepta juftítiae inculcabantur, fed docebantur étiam

n

juftas ferre fentóntias de iis, quae inter ipfos ex-

le

oriebantur, controvérfüs, et legmmas pro eujusque

t

delidi modo poenas conítitüere.

! taque bonam

D

diei partem impendebant püblici Juftitiae praecepto-

jl

res audiendis dijudicandisque puerorum difceptatió-

4y

nibus.

-

"n

43. Captis Syracufis

quas Archimedes ma-

fl

chinatiónibus fuis miríficis dm defénderat,

Marcel-

)ll)l

lus, imperator Romanus, grav iffime edxxxt ne quis

ia

Archimedi vim fáceret

At is dum ánimo et óculis

£

in terram defixis, formas in pulvere defcribit, imi-

it

liti Romano, qui praedandi caufa in domum 1rrá-

perat, Rm&oque gladlo quisnam effet? interroga-

frs

bat, propter nímium ardorem ftüádii nihil refpondet,

nifi hoc: noli turbare cíirculos aneos

j

A míálite fgitur,

t

ignaro (lms effet, interficitur.

li

44. Quis non Védium Pollionem odemt quod

l

et fervos

fi

muraenas fánguine humano faginabat

fjl

quid offénderent, in vivárium ábjici jubebat?

O

uit,

hóminem mille mórtibus dignum! Quum aliquando

pud eum coenaret Auguftus, frégerat unus ex fer-

I

vis ejus vas cryftállinum.

Rap1 eum ad mortem Vé.

dius juffit, et óbjici muraenis, quas ingentes in pi-

nit

Ícina continebat.

Evafit e mánibus puer, et confu-

ha«

git ad Cáefaris pedes, nihil áliud petiturus

quam

jj

Motus

eno

utáliter periret, nec efca pifcium fieret.

eft novo crudelitatis génere Caefar, et illum quidem

fae

mitti, cryftállina autem ómnia coram fe frangx juf-

bert

fit, complerique pifcinam.

1l

era

45. Quotídie ad rationem reddendam vocan-

f

dus eft ànimus.

Faciebat hoe Séxtius

üt confum-

u

mato die, cum fe ad noGturnam quietem recepiffet,

get

mterrogaret fe ipfum: —Quod hódie malum tuum [ana-

5j

p

ar

74

AP. HI

NARRATIUNGULAE,

fli? cui vitio obflitifli? qua parte mélior es? Qüid páül-

crius hac confuetüdine, excutiendi totum diem ?

ä

46. Aéfchines orator cum ceffi ffet Athenis et

1

fe Rhodum contuliffét

rogatus a Rhódiis

legiffe

r

fertur orationem illam egrégiam

quam in Ctefi-

phontem contra Demófthenem dixerat

Qua. per-

le&a, petitum eft ab eo poftrídie

ut légeret illam

étiam

[

quae erat contra a Demófthene pro Ctefi-

I

phonte édita

Quam cum fuavíffima et máxima vo-

Quanto

ce legiffet, admirantibus

inq uit

magis

Ti

admirarémini, fi audiffetis ipfum! C. deOr. 3,213

ll

47. Eleus Híppias,

cum Oly'mpiam. veniffet

p

máxima illa quinquennali celebritate ludorum, glo-

riatus eft,

cun&a paene audiente Gráecia, nihil

effe ulla in arte rerum ómniüm, quod ipfe nefciret

nec folum has artes, quibus liberales doGtrinae at-

Ij

que ingenuae continerentur ;

geometriam ,

máüfi-

Q

cam, litterarum coornltlonem et po&tarum,

atque

Y

illa;

quae de naturis rerum, quae de hóminum mó-

&

nbus quae de rebuspüblicis dicerentur: fed ánnu-

hi

lum, quem haberet,

pálium, quo ami&us, foc-

di

COS,

quibus indutus effet,

fe fua manu confeciffe,

re

C de Ot/3, 127

itt

8. Stilponem, Megareum philófophum, acu-

»u

tum fane hóminem et probatum tempóribus illis ac-

cépimus.

Hunc fcribunt ipfius familiares, et ebrio-

fei

fum et mulierofum fuiffe: neque hoc fcribunt vitu-

atq

perantes

fed pótius ad laudem.

Vitiofam enim

n

de

naturam ab eo fic edómitam et compreffam effe do-

&rina, ut nemo unquam vinolentum illum, nemo

fir

in eo libidinis veftieium viderit.

CO. Bat; Lo.

Tàt

Ti

49. Sócratem notavit Zópyrus,

phyfiogno-

fe

mon ; qm fe profitebatar hóminum mores naturas-

tü

que ex córpore, óculis, 'vultu, fronte pernófcere.

Stá.

r

€a ». . HT

NARRATIUNCULAE,

75

Stüpidum effe Sócratem dixit et bardum, quod já-

gula cóncava non háberet: obftruGas eas partes, et

obturatas effe dicebat: áddidit etiam

mulierofum :

t

in quo Alcibíades cachinnum dicitur fuftuliffe. De-

rifus quoque eft a céteris, qui illa in Sócrate vítia

non agnófcerent: ab ipfo autem Socrate fublevatus

non evvat

qui

refpondit

talis enim matura. effem,

nifi naturam philofophia. faperaffem

Haec ex naturà-

f

libus caufis vítia nafci poffunt

exftirpari autem et

I$

fánditus tolli, ut is ipfe, qui ad ea propenfus füe-

Pt5

a tantis vítiis avocetur, non eft id pófitum in

naturahbub caufis, fed in voluntate ftádio, difci-

et

G. pat. TOX

plina.

0

jl

5C. Sócrates narrat in. Xenophontis libro, qui

;

Oeconómicus infcribitur, Cyrum minorem, regem

jl

Perfarum, praeftantem ingénio atque impérir gloria,

f

cum Lyfander Lacedaemónius, vir fummae virtutis,

üe

eniffet ad eum Sardes, eique dona a fóciis attuliffet:

u

et céteris in rebus comem erga Lyfandrum

atque

humanum fuiffe

n

et ei quendam confeptum agrum,

0€

diligenter cónfitum oftendiffe.

Cum autem admira-

ffe.

retur Lyfander et proceritates árborum

et dire&tos

in quincuncem órdines, et humum fuba&am atque

puram, et fuavitatem odorum, qui afflarentur e

[

flóribus; tum dixiffe, mirari fe non modo diligéntiam,

4

fed étiam follernam ejus

a quo effent illa dimenfa

10

atque deferipta

et ei Cyrum refpondiffe:

atqui ego

W

bmnia ifta fum dimenífus

mei funt Órdines

imea

j

defcriptio ; multae étiam iftarum árborum mea manu

d

funt fatae.

"um Lyfandrum intuentem ejus párpu-

10

ram, et nitorem córporis, ornatumque Pérficum

multo auro

dixiffe

Rite vero

multisque zemmis

j

te, Cyre, beatum ferunt, quóniam virtuti tuae for-

I)

tuna conjuncta eft. — C, Sen. 59

at

Slie

$1

*

96

Car. III

NARRATIUNCULAE

$1. Suorum inJárias cívium patienter ferebat

It

L

Epaminondas , quod fe pátriae irafci nefas effe düce-

ret,

Cum eum propter invídiam cives praefícere

l

exercítui noluiffent, duxque effet dele&us belli impe-

qH

ritus, cujus errore eo effet dedu&a mílitum multitu-

[

pl

do, ut otnes de falute pertiméfcerent, quod locorum

angü& is claufi ab hóftibus obfidebantur : defiderari

p

coepta eft Epaminondae diligéntia,

Erat enim ibi

privatus námero mílitis. A quo cum péterent opem,

r

nullam adhíbuit memóriam conturméliae, et exércitum

[

obfídione liberatum, domum reduxit incólumem.

à]

$

Attilius Régulus, primi Pünici belli glória,,

cum in Africa Cartháginis opes crebris vittóriis con-

h

tüánderet

ac prorogatum fibi ob, res bene gefítas in

próximum annum impérium cognoviffet: Confálibus

al

X

fcripfit,

villieum in agello, quem feptem jügerum

f

habebat, mórtuum effe, occafionemque na&um mer-

al

cepárium, amoto inde rüftico inftrumento, difceffiffe.

&

ideoque pétere fe, ut fibi fucceffor mitteretur, ne

Yl

deferto agro non effet

unde uxor ac liberi fui ale-

rentur.

f

Quae poftquam fenatus a Confülibus acce-

plt

et agrum Attílii íllico colendum locari ,

et

Ye

Ti

alimenta cön]ugx ejus ac liberis praeberi, resque,

qu

quas amiferat, rédimi páblice juffit.

tu

$3. Ambítio Ciceronis

ex Sicília redeuntis,

lp

quam füerit decepta, ipfe refert.

Sic tum exifti-

2b1

mabam, inquit, nihil hómines áliud Romae, nifi de

t

quaeftura mea, loqui

Frumenti in fumma caritate

Ts

máximum nümerum míferam: negotiatóribus comis,

Qu

mercatóribus juftus, municípibus liberalis

fociis

du

ábítinens, ómrtibus eram vifus in omni offício dili-

Q

gentíffimus

Excogltatx quidam erant a Siculis

DT

honores inauditi.

ltaque hac fpe decedebam, ut

Tà

imihi pópulum Romanum ultro ómnia delaturum

10

putarem,

At ego

cum cafu diebus iis, itineris

Gti

faci-

! Car. II NARRATIUNCULAE,

77

i

faciendi caufa. decedens e provincia, Putéolos forte

veniffem , cum plárimi et lautíflimi folent effe in iis

locis: cóncidi paene, cum ex me quidam quaefiífet,

Qs

quo die Roma exiflem, et numquid in ea effct novi? . Cui.

cum refpondiffem , sme e provincia decédere : étiam

anehévculer, inquit, wt opinor, ex Africa.

Huic ego

jam ftomachans faftidiofe, imo ex Sicilia, inquam.

xr?

bi

'"Yum quidam , quafi qui ómnia feiret, qwid? u me-

n

fcir inquit, hune Syracufis quaeflorem fuifc? Quid mal-

ta? défüti ftomachari, et me unum ex iis feci, qui

ad aquas veniftent,

C. Planc. 64.

ldy

/54. Duodequadraginta annos tyrannus Syracu-

lt

fanorum fuit Diony fius, cum quinque et viginti natüs

1

annos dominatum occupaviffet.

)U

Qua pulcritüdine

urbem, quibus Ópibus príeditam, fervitute oppref-

i

fam ténuit civitatem!

Atqui de hoc hómine a bonis

er

au&óribus fic fcriptum accépimus, fummam fuiffe

i.

ne

ejus in vidu temperántiam, in rebusque gerendis

virum acrem et indü(lrium, eundem tamen malé-

jl

ficum natura et injuftum.

Ex quo ómnibus, bene

o

veritatem intuéntibus, videri neceffe eít iiférri-

&

mum,.

Ea enim ipfa, quae concupíerat, ne tum

[ue ;

quidem, cum ómnia fe poffe cenfebat, confequeba-

tur. Qui cum effet bonis paréntibus atque honefto

loco natus (etfi id quidem álius álio modo trádidit)

15

ilti

abundaretque aequálium familiaritátibus et confue-

1de

tádine propinquorum: credebat eorum némini; fed

tate

iis, quos ex famíliis locupletum fervos delégerat,

i

quibus nomen fervitutis ipfe detráxerat, .et quibus-

Qclls

dam cónvenis et feris bárbaris, córporis cuftódiam

committebat,

dili

lta propter injuftam dominatus cu-

piditatem in cárcerem quodámmodo ipfe fe inclüfe-

culis

rat

Quin étiam ne tonfori collum committeret

»]

, t

tondere fílias fuas dócuit.

m

Et tamen ab iis ipfis,

cüm jam effent adultae, ferrum removit, in(tituit-

nes

que,

[ide

1

Ca ?. Ill

NARRATIUNCULAE,

78

que, ut candéntibus juglàndium putamínibus bar-

bam fibi et capillum adürerent

Cumque . duas

[

uxores lhaberet

fic no&u ad eas ventitabat,

ut

ómnia fpecularetur, et perfecrutaretur ante

Et

1

cum foffam latam. cubiculari le£to circumdediffet ,

p

K

ejusque foffae tránfitum pontículo lígneo conjunxif-

fet:

eum ipfum,

cum forem cubiculi cláuferat, de-

3

torquebat

Idemque cum in commünibus fuggefhs

ju

confíftere aon auderet,

concionari ex turri alta fo-

&

lebat.

Atque is,

cum pila ládere vellet (ftudiofe

(

Ci

enim id fa&xtabat) tunicamque póneret, adolefcén-

tulo tradidiffe gládium dícitur.

Hic, cum quidam

[io

familiaris jocans dixiffet

Huic quidem certe. vitam

Bl

iuam committis ; arnüiietque adolefcens utrumque

lil

juffit intérfici

álterum, quia viam demonttraviffet

)u

interimendi fui; álterum, quia id di&tum rifu appro-

p

baviffet.

Atque eo fado (ic dóluit, ut nihil gra-

[4!)

vius tülerit in vita.

Quem enim vchementer ama-

pl

rat, occíderat

Sic diftrahuntur in contrárias par-

N

tes impoténtium cupiditates

Cum huie obfeéutus

Dn

fis, illi eft repagnandum

C. Tufc. 5, 57

€0i

IUI

$5. Cum Porfenna, rex Etrufcorum, Romam

per

mfe&o exércitu veniffet, pro fe quisque in urbem

tim

ex agris démigrant;

urbem ipfam fépiunt praefi-

f

diis; àlia muris,

ália "T'iberi obje&o videbantur

LU

tuta.

Pons fublicius iter paene hóftibus dedit,

ni

n

unus vir fuiffet, Horátius Cocles, qui, pófitus forte

trag

in ftatione pontis,

cum eaptum repentino ímpetu

US

Janículum

atque inde citatos decürrere hoftes vi-

diffet

trepidamque tarbam fuorum arma ordines-

que relinquere, reprehenfans fingulos, obfiítens,

&

teftabatür :

obte&ansqua Deüm et hóminum fidem

Mu«

nuequidquam deferto. yr. aefzdzo €0s. fügere.

Si trpmf ütum

puli

poutem a tergo relzqutjmt jám plus ho]lzum in. Palítio

Tüm

fapitoimqm, quam in Tauiculo fore.

/H taque qnonere,

Clqu

prae-

Car. 'III. NARRATIUNCULAE.

79

praedicere , ut pontem ferro , igni , quacunque vi po[Jent,

s

interrumpant.

$e impetum hóflium, quantum córpore

t

uno po[fet obfifli, excepturum.

Vadit inde in primum

,

áditum pontis, obverísque cóminus ad ineundum

b

próelium armis, ipfo miráculo audáciae obftupe-

fecit hoftes.

l

Duos tamen cum eo pudor ténuit,

B

Sp. Lártium, ac T. Hermiínium.

Cum his primam

tis

perículi procellam parumper fuftinuit.

Deinde

0

eos quoque ipfos exígua parte pontis relita,. revo-

Jl2

cántibus qui refcindebant, cédere in tutum co&git.

n.

Circüámferens inde truces mináciter óculos ad pró-

m

ceres Etrufcorum ; nunc fíngulos provocare, nunc

i

increpare omnes, Jervítia regum [uperborum, | [uae

u

libertatis. immémores, alienam oppugnatum — venire,

[et

Cun&ati aliquamdiu funt, dum álius álium, ut

)

próelium incípiant, circumfpeGtant.

Pudor deinde

Td-

coinmovit áciem ,

et clamore fublato ándique in

]

unum hoftem tela conjiciunt.

Quae cum in obje-

at-

&o cun&ta fcuto haefiffent, neque ille minus obfti-

natus ingenti pontem obtineret gradu; jam ímpetu

ILUS

conabantut detrüdere virum ,

quum fimul fragor

rupti.pontis,! fimul clamor Romanorum alacritate

at

perfe&ti óperis fublatus, pavore fübito impetum fuf-

tínuit.

'Tum Cocles: Tiberime pater, inquit, ze

yenn

Jancte precor , haec arma . et. hunc anilitem. propitio füt-

l-

anine- accipiar.

lta fic armatus in "Tiberim defiluit,

ntmf

fit

multisque fuper incidéntibus telis incólumis ad fuos

tranavit; rem aufus plus famae habituram ad pófte-

yte

ros, quam fídei.

peïïl

€

j Yr

ins

$6. Cum Porfenna nihilo minus Romam obfe-

(

diffet, et frumenti effet cum fumma caritate inópia ;

Mácio adolefcenti nóbili indignum videbatur, pó-

itür *

pulum Romanum ab iisdem Etrufcis obfideri, quo-

lil t!m

jitio

rum faepe exércitus füderit.

Itaque magno auda-

yurh

gique áliquo facinore eam indignitatem vindicandam

ratus,

p,"dl*

86

xCu. HI NARRATIUNCULAE,

ratus, primo fua fponte penetrare in hóftium caftra

conftituit: dein métuens, ne fi cónfulum injuffu et

Z

ignaris ómnibus iret, forte deprehenfus a cuítódi-

bus Romanis retraheretur ut tránsfuga , fortuna tam

ä

urbis crimen adfirmante, fenatum ádiit: Tranfre

fi

Tiberim , inquit, Patrer, et intrare, fi poffim, caffra

j

hófium volo: mom praedo, uec populationum | invicem

/

ultor.

Majur, [i dii juvant, dim duimo efl fácinus.

D)

A'pprobant Patres.

A bdito intra veftem ferro pro-

lt

ficifcitur.

Ubi eo venit, in confertíffima turba

ü

prope régium tribunal cónfüitit.- Jbi cum ftipén-

BI

dium forte milítibus daretur, et fcriba cum rege

f

fedens pari fere ornatu multa igeret, eumque míáli-

pu

tes vulgo adirent; timens fcifeitari, uter Porfenna

M

effet, ne, ignorando regem, íemet ipfe aperiret,

qu

quis effet; quo témere traxit fortuna fácinus, fcri-

?ty

bam pro rege obtruncat.

Vadentem inde, qua per

.

trépidam turbaim cruento macrone fibi ipfe fécerat

i

viam, cum, concuríu ad clamorem fatto, compre-

&

henfum régii fatéllites retraxiffent, ante tribunal

infi

regis deftitutus, tum quoque inter tantas fortunae

qu:

minas metuendus magis, quam métuens: Romanus

Hoftis

tto

fum, inquit, civis.

C. Mücium vocant.

hoftem occídere vólui, nec ad mortem minus ánimi

Et fácere et pati fórtia,

eít, quam fuit ad caedem.

TiQs

Romanum eft.

Nec unus in te ego hos ánimos

Ingo

geff: longus poft me ordo eít, idem peténtium

puer

decus.

Proinde in hoc diferimen fi juvat accín-

105

gere, in fingulas horas cápite dimices tuo: ferrüm

Hoc tibi

enud

hoftemque in veftíbulo hábeas régiae.

tbo

juventas Romana indicimus

bellum. Nullam áciem,

€m

nullum próelium timüeris. Uni tibi, et cum fín-

Cum rex, finul ira infenfus peri-

HUm

gulis, res erit.

port;

culeque contérritus; circámdari ignes minitabun-

dus juberet, nifi exprómeret própere, quas infidia-

ubl N

it;

Ca&ra

ram fibi minas per ambages jáceret: Em tibi, iþnqu

ut

Wetdy

Car. III.

NARRATIUNCULAE,

8r

ut féniias, quam vile corpus Jit dis, qui magnam glviam

t

vident $

le

dextramque accenfo ad facrificium fóculo

ánjicit.

Quam cum velut alienato ab fenfu torreret

l

&nimo; prope attónitus miráculo rex, cum ab fede

fua profiluifet , amoverique ab altáribus jávenem

JJ

jufiffet: Tw vero abi, inquit, im te mágis, quam in

l,

me, hoflilia aufus. — 9uberem matle virtute effe , f pro

mea pátvia ifla virtus [Laret,

Nunc-jure. belli litberum

(

te , dntacium inviolatumque hinc dimitto,

'TLum Má-

d

Id

cius, quafi remünerans méritum :

Quandóawidem,

Ü

inquit, eff apud te virtuti honos, ut. bemjicio tüleris a

J

me, quod minis nequifHi ; trecenti conjurávimus yrirei-

l

pes juventutis Romanae , ut in .1e hac. via graþ?zremur,

u

Mta. prima fors fuit.

Céteri, ut cuique ceciderit primo,

et;

quoad te opportuuwm fortuna déderit , fuo quirque témpo-

T

re, dderunt,, Mücium dimiffum, cui póftea Scáevolae

Xr

a. clade dextrae manus cognomen índitum, legati

t

a Porfenna Romam fecuti funt. Adeo móverat eum

f

et primi perículi cafus, quo nihil fe praeter errorem

il

Qac

infidiatoris texiffet , .et fubeunda dimicátio tóties,

quot conjurati fupereffent, ut pacis conditiones ul.

nus

tro ferret Romanis.

)

1$

yffl

: 57. Romani, Camillo duce, obfidebant Falé-

"

1

rios, Falifcorum urbem.

Mos erat Falifcis, eodem

i5

iagiftro liberorum et cómite uti, fimulque plures

juff

püeri unius curae demandabantur.

Principum libe-

dn-

ros, ficut fere fit, qui fciéntia videbatur praecéllere,

r

erudiebat.

Is quum in pace inftituiffet, páeros ante

tr0l

urbem lufus exercendique caufa prodücere ; nihil

*te!

^

eo more per belli tempus intermiífo, tum modo bre-

h

vióribus, modo longióribus fpátiis trahendo eos a

'-

ï

r

porta, lufu fermonibusque variatis lóngius fólito;

ubi res dedit, progreffus, inter ftationes eos hóftium,

j

cáftraque inde Romiana in praetórium ad Camillum

perduxit,

uf

Ibi fcelefto facinori fceleftiorem fermo-

F

nen

$2 'WCAP. .III.V NARRATIUNCUL(A-E.

nem áddidit: Falérios fe in manus Romanis tradi-

p

diffe, qàando eos püeros, quoruim parentes cápita

U

bi

ibi rerum fint, in poteftatem dediderit. ^Quae ubi

Camillus audivit: Noz ad fimülem, inquit, tui mec

K

pópulum , nec imperatorém [celeftus ipfe cum fcelefto mi-

mere vmi]ii.

Nobir cum Falifcis, quae paéto fit humano,

*I

foctetas mon efl..— Quam ingeneravit natura , uivisque eff

eritque.: Sunt et belli , þ.;ut pacis jura ,- ju]leque ea nomn

aninus, quam fortiter didicimus gérere. — Arma habemur,

non adver[us eam aetatem , cui étiam captis 'Arbibus pár-

citur , fed adverfus armatos , et ipfor, qui nec laefi, uec

laceffiti a mobis, caffra Romana ad Vejos oppugnarunt.

Eos tu, quamtum in te fuit , novo [célere vicilli: — ego

Romanis értibus, virtute, ópere, armir, [icut V'ejor,

vincam.

Denudatum deinde eum, mánibus poft ter-

gum illigatis, reducendum Falérios püeris trádidit,

virgasque eis, quibus proditorem ágerent in urbem

Àn

verberantes, dedit.

Ad quod fpe&iáculum concur-

Ar

At

fa pópuli primum fa&o, deinde a magiftrátibus de re

nova vocato fenatu, tanta mutátio ánimis eft injetta,

At

ut qui modo efferati ódio iraque, Vejéntium éxitum

DT

paene, quam Capenátium pacem mallent, apud eos

Bl

pacem univerfa pófceret cívitas.

Fides Romana,

[

U

juftítia imperatoris, in foro et cüria celebrantur,

confenfuque ómnium legati ad- Camillum in caftra,

Cer

atque inde permiffu Camilli Romam ad fenatum, qui

x

déderent Falérios, groficifcuntur. Introdu&li ad fe-

T

Cug

natum ita locuti traduntur: Patrer Confcripti, viclória,

cui nec Deus, nec homo quisquam invideat , vitli a volis

Dä]

et imperatore veflro, dédimus nos voliss vati, quo nihil

Df

vi&lori pilcrius eft , amélius nos [ub império veffro, quam

J

légibus nofiris vicluror, — Eventu hujus belli duo falutária

Dur

exempla pródita humano generi funt. — Vor fidem in bello,

DUm

quam praefentem victóriam maluiflis : mos fide provocati,

Du

vitlóriam ultro. detilimus,

Sub ditione veflra fumus.

Dl]rl

entibus

Mitite, qui arma; qui óbfider, qui urbem pat

Eg()w

portis

Car. IV. SENTENTIAE POETICAE, 183

j

portis accipiant. — Nec vor fz'dei vefirae, mec mor impérii

pita

Camillo et ab hoftibus, et a. cívi-

vefiri poenitebit.

ubi

bus grátiae a&tae.

Pace data, exércitus Romam

[

reductus.

fiüb

ldllDy

D d.

WICHCESICNS.

—

T

"

p

"CaPvT IV.

'"u,",

pir

SE,NTEN,,TIAE /POETICAE.

,a

"If,

-

qp

Vt?jaf D

A.

Ler.

didit,

.Adfpiciunt oculis fuperi mortalia juftis.

ven

Ante obitum nemo fupremaque funera felix.

Artibus irnigenuis quaefita eft gloria multis.

noy-

dere

Attenuant juvenum vigilatae corpora nottes.

1]8&3)

Aut prodeffe volunt, aut deleGare poétae.

Bacchus et adflidtis requiem mortalibus adfert.

yitür

d x

Blanda patrum fegnes facit indulgentia natos.

Cantabit vacuus coram latrone viator.

qaay

Cede repugnanti, cedendo vit&tor abibis,

antur,

Cernere juftitiam nefcit, quem munera caecant.

caliri,

Coelum, nonanimum mutant, qui trans mare currunt,

n qlll

Conícia mens re&i famae mendacia ridet.

gd fe-

Cum feriant unum, non unum fulmina terrent.

iciorits

l vüþl'f

Da requieni: requietus ager bene credita reddit,

T m,'ll!

Difcite, quid virtus, et quid fapientia poffit,

JDivitiisne homines, an funt virtute beati?

í quam

Dum furor in curfu eft, currenti cede furori.

"m

iil

Dum licet, in rebus jucundis vive beatus.

Dum vitant ftulti vitia, in contraria currunt,

.Uygc llfii

Durate, et vósmet rebus fervate fecundis,

a

Eff—ordiuntqr opes, irritamenta malorum,.

um!il'lü

F2

E(t

yoï'lif

$4 Car. IV. SsNTENTIAS POETICAE.

Eft aliquid, patriis vicinum finibus effe,

N

Eft captu facilis turbata pifcis in unda.

N

Eft virtütis opus, fa&tis extendere famam.

N

Efto bonus faltem, fi non potes effe peritus.

N

Exilis domus eft, ubi non et multa fuperfunt,

0d

Fallit nos vitium fpecie virtutis et umbra,

0l

Fama malum, quo non aliud velocius ullum.

On

Felix, qui potuit rerum cognofcere caufas

On

Felix, quem faciunt aliena pericula cautum.

0r

Gaudia praemiffi cumulant inopina dolores

D

f

Gaudia principium noftri funt faepe doloris.

Per

Grandibus exigui fünt pifces pifcibus efca

Grata fuperveniet, quae non fperabitar, hora.

Qu

Qui

Gratia pro rebus merito debetur inemtis.

Qui

He&ora quis noffet, felix fi 'Troja fuiffet ?

th

Heu,; quam lencxle eft, erimen non prodere vultu.

Quo

Tmproba corrumpunt re&os confortia mores.

Quo

In caufa facili cuivis licet effe diferto.

Quo

Incidit in Scyllam, qui vult vitare Charybdim,

inrtendas animum ftudiis et rebus honeftis,

L

Quou

Rtyi

Invidus alterius macrefcit rebus opimis.

irretit mufcas, transmittit aranea vefpas

Reül-

Seini

Laudat venales, qui vult extrudere

merces,

Sire

Longa mora eft nobis omnis, quae gaudia differt

Scire

Major fum, quam cui poffit fortuna nocere.

Solar

Maxima pars hominum morbo Ja&atur eodem.

Mobile mutatur femper cum principe vulgus.

Teml

Ténr

Morbida faCta pecus totum corrumpit ovile.

Multi nil re&um , nifi quod placuit fibi, ducunt

Temp

üne

Naturam certe mutare pecunia nefcit.

Naturam expellas furca, tamen usque recurret.

Ut d

45 li

Nemo adeo ferus eft, qui non mitefcere poffit.

Vells

Nefcia mens hominum fati fortisque futurae.

Y Irtüs

Nil ego contulerim jucando fanus amico.

Virtns

Nxtlmur in vetituin femper, cupxmusque negata.

Non mihi mors gravis eft, pofituro morte dolorem,

Vires

Non

Car. IV. SENTENTIAE&' POETICAE,

85

Non minor eft virtus, quam quaerere, parta.tuari.

Non opibus mentes hominum curaeque levantur. :

Non femper feriet , auodcunque minabitur, areus.

Nofcitur ex focio, qui non cognofcitur ex fe.

Oderunt hilarem tmf&es tnfcemque jOCOü.

Oderunt peccare boni virtütis amore,

Omne tulit pan&ugn , qui mifeuit utile dülei.

Omnia perverfas poffunt corrumpere mentes.

Orandum eft;- ut fit mens fana in corpore fane.

Paffibus ambigüis fortuna volubilis errat

Percontatorein füeito; nam garrnlus idem eft

Quae regio in terris noftris non plena laboris?

Quidquid agisy prüdenter agas, etrefpice finem.

Quidquid in occulto eft, in apricum proferet aetas,

Quid refert, morbo an furtis,

pereamne rapinis?

j

Quod latet, ignotum eft:

1gn0t1 nulla cupido.

Quod licet, ingratum eft; quod non licet, acrius urit.

Quod fatis eft, cui contingit, nihil amphus optet.

Quod femel em1ffum eft, volat 1rrevoc.1bxle verbum,

Regia, crede mihi, res efï: fuccurrere lapfis,

Regis ad exemplum totus compomtur orbis.

Smdltur incertum ftudia in contraria vulgus.

Scire juvat, quantum difcordet parcus ayaro.

ert;

Scire tuum nihil eft; pifi, te fcire hoc, fciaf alter.

Solamen mlferls focws Habuiffe: malorum

T'emperie caelr corpusque animusque Juvantur.

a empora labüntur,

tacitisque fenefcimus annis.

"Tempus in agrorum cultu confumere, dalce eft, :

lm-

T'unc tua res agitur, paries cam proximus ardet.

Ut defint vires,

tamen eft laudanda voluntas.

l,

Vas nifi fmcerum eft, quodcunque mfundls, acefcit.

Velle fuum cuique ei'c nec voto vivitur uno.

Virtus eft medium vmomm et utrmque xedu&um,

Virtus eft, vitium fugere et fapientia prima,

(

Vivere naturae te convenienter ,oportet,

LOf;m"

Non

B.

F3

D

86 Car. IV, SrzNTENTIAE POETICÁKE.

B.

Aequo animo poenam, qui meruere, ferant.

Aére non.certo corpora languor habet

An nefcis, longas regibus effe manus?

Ante diem canos anxia cura facif.

Ardua per praeceps gloria. vadit iter.

Audendum eft : fortes adjavat ipfe Deus,

Candida pax homines,

truüx decet ira feras.

€auía patrocinio non bona pejor. erit.

Cedamus: leve fit, quod bene rertur, onis..

Difficile eft, trifti fingere mente jocum.

Dimidium faEh qui bene coepit, habet.

lecite' eunt anni more fluentis aquae.

E vitio alterius difce, cavere tibi.

Eít virtus, placitis abfhnuxffe bonis.

Exitio multis faftus et ira fuit

Expletur lacrymis egeriturque dolor.

Fallitur augurio fpes bona : faepe fuo

FleGitur iratus voce rocante Deus.

Gratius ex ipfo fonte bibuntur aquae.

Heu, patior telis vulnera facta meis.

CUU w NU CFj CGeSUEAS EM ) — u M - oasp — Mi MLC Rui d ER- Eakesr "MR r o .

Impxa fub dulci melle venena latent.

V

Ingenio ftimulos fubdere fama folet.

Interdum lacrymae pondera vocis habent;

Intra fortunam qulsque maneto fuam.

Ipfe jubet mortis te meniniffe Deus.

ET

Longius aut propius, mors fua quemque manet.

Si

Maxima de nihilo nafeitur hiftoria.

INil feret ad tmanes divitis umbra fuós.

Ártj

i

Nil prodeft, quod non laedere poffit idem.

Aur

Nil juvat, amiffo claudere fepta grege.

Y

Non habet officii lucifer omnis idem

Bi lh

Non opus eft, celeri fubdere calcar equo.

T

Non procal a proprio ftemmate poma cadunt,

Cern

Néfeitür adverfo tempore verus amor.

U

Nube

Ca?. IV;

SENTENTIAE POETICAE.

37

Nube folet pulfa. carídidus ire dies

Nullus ad amiffas -ibit amicus opes.

Optima cum pereant, deteriora manent,

Placato poffum.non mifer effe Deo..

Plus valet, humanis viribus,

ira, Dei,

Pollicitis dlves quilibet effe potef'c

Praefentenr monftrat quaehþet herba Deum.

Principis et virtus maxima, noffe füos,

Qua pofitus fueris,. in Pmt-onc mane.

Qui non eft hodie, .cras minus aptus erit,

Qui fua.metitur pondera, ferre poteft

Quisque fuae vitae.femina jatta metet.

Quod nondum novit, nemo docere poteft.

Res eft folliciti plena.timoris amor.

Saepe creat molles afpera fpina rofas

Saepe tacens vocem verbaque vultus hahet.

Si rota defuerit, tu . pede carpe viam,

Si valeant hom)neq, ars tua, Phoebe, jac&t;

"Tarda folet magnis rebus mefie fides,

"Tranquillas etiam naufragus horret aquas.

Ufus habet laudem, crimen abufus habet.

Ut fragilis glacies

interit ira mora.

Vincuntur molli pectora dura prece.

Vive tibi, et longe nomina magna fuge.

z

C.

Acer et ad paimae per fe curfurus honores:

gl

Si tamen horteris, fortius ibit , equus.

Artibus ingenuis quarum tibi maxima curà eft

Pe&ora mollefcunt, afperitasque fugit

Aurea nunc vere funt fecula, plurimus auro

Venit honos, auro conciliatur amor.

Brutus erat ftulti fapiens imitator,. ut effet

"Tutus ab infidiis, dire Superóe, tuis.

Cernis, ut ignavum-corrumpant otia corpus;

Ut capiant vitium, ni moveantur, aquae.

Fa4

Certe

ibe

$8 .Car. IV,. Seu TENTIAE POPTICAE;

Certe non parvas animo dat gloria' vires;

Et fecunda facit pe&ora laudis atnor.

Conícia mens ut cuique fua eft,' ità concipit intra

Pectora pro fa&o fpemque meturque fuo.

Conveniens homini eft hominem fervare voluptas,

Et melius nulla quaeritur afté favor:

Creverunt et opes,

et opum furiofa libfdo,

Et, cum poffideant plurlma, plura volunt

Curando fieri quaedam majora' /idemus

Vulnera, 'quae melius non tetigiffe fuit.

Donec eris fehx

multos numerabis amicos:

'Tempora fi fuermt nubila; folus eris

Dum petit infirmis nimium fublimia pennis

l

lcarus, lcariis nomina fecit aquis.:

Dum vires annique finunt,

tolerate labores:

H

Jam veniet tacito curva feneQa pede

Effugit hibernas demiffa antenna' procellas

Lataque plus parvis vela titioris habent.

Eripit interdum;, modo dat medicina fálutem,

: Quaeque jtivans monfítrat, quaeque fit herba nocens.

Excxtat auditor ftüdium, laudataque virtus

Crefcit, et immenfum eloria calcar habet

Eximia eft virtus

praeftare filentía rebus

At contra gràvis eft culpa

acenda loqui.

Fata manent omnes

omnes exfpettat avarus

M

Portitor, et tarbae vix fátis una ratis.

Fertilis affiduo fi non renovetur arátto,

N

Nil nifi cum fpinis eramen habebit ager.

Firma valent per fe; nullumque Máchaona quaerunt

N

Ad medicam dubius confugit aeger opem.

Forma bonum framle eít, quantümque accedit ad

annos

N

Fit minor, et fpatio carp1tur lpfa fuo.

N

Fortior eft, qui fe, quam un, fortiffima vincit

Moenia, nec virtus altius ire poteft.

N

Fortior in fulva novüs eft luCtator arena,

Gut-

Quam cui funt longa brachia feffa mora.

Á

Car IV. SeuTENTIAE POETICAE. 89

Gutta cavat lapidem:'xconfumitur anhulüs'ufu,

Et teritur prefía vomer aduncus humo.

Haud facile invenias multis e millibus unam,

Virtutem pretium qui putet effe fui;

Impatiens animus, nec adhuc tra&labilis arte,

Refpuit atque odio verba monentis habet.

In terris mercede caret, per feque petenda eft,'

Externis virtus incomitata bonis.

In pretio pretium nunc eít: dat cenfus honores:

Cenfus amicitias: pauper ubique jacet.

Ingenium quondam fuerat pretiofius auro,

At nurc barbaries grandis, habere nilil.

Ipfe decor re&i, fa&i fi praemia defint,

Non movet, et gratis poenitet effe probuin,

ipfe licet venias Mufis comitatus, Howere,

Si nihil attüleris, ibis, Honere, foras,

Labitur occulte fallitque volatilis aetas,

Ut celer admiffis labitur amnis aquis.

Luxuriant animi rebus plerumque feeundis,

n

Nec facile eft, aequa coimmoda mente páti,

Magna füit quondam capitis reverentia cani,

Inque fuo pretio ruga fenilis erat.

Membra reformidant mollem quoque faucia ta&um,

Vanatue follicitis incatit utnbra meturm.

Mitius ille perit, fübita qüi mergitur unda,

Quam fua qui tumidis brachia laffat aqüis;

Navita de ventis, de tauris narrat arator,

Enumerat miles vulnera, paítor oves.

u

Nefcio, qua natale folum dulcedine cunctos

Ducit, et immemores non finit effe füi,

al

Nil adeo fortuna gravis miferabile fecit,

Ut minuant nulla gaudia parte malum.

Nil ita fublime eft, fupraque pericula tendit,

Non fit ut inferius fuppofitumque Deo.

iNon eít in medico femper, relevetur ut aeger,

Interdum medica plus valet arte malum.

D

l

F3

Nen

90 CAP. IV. SrzwNTENTIAE PÓETICAE,

Non opus eft magnis placido le&ore po&tis:

Quamlibet invitum dlfïir'zlemque tenent.

Non ideo debet pelago fe credere, fi qua

Audeat exiguo, ludere cymba lacu.

Non tellus eadem parit omnia: vitibus illa

Convenit, haec oleis, hac bene farra virent.

Omnia funt hominum tenui pendentia filo,

Et fabito cafu, quae valnere, raunt..

Otia corpus aïunt, animus quoque pafmtur 11115,

L

Immodicus contra frangit ütrumque labor.

Parva necat morfu fpatiofum vipera taurum:

À cane non magno faepe tenetur aper,

Perter et obdura: dolor hic tibi proderit olim:

Saepe tulit laffis fuccus amarus opem.

Principiis ob(ta!

fero medicina paratur,

Cum mala per ïongas convaluere moras.

Qui fingit facros auro vel tnarmore vultus,

Non facit ille deos: qui colit, ille facit,

Qui femel eft laefus fallaci pifcis ab hamo,

Omnibus unca cibis aera fubeffe putat

Quid magis eft durum faxo? quid iollius unda?

Dura tamen molli faxa cavantur aqua,

Quod caret. alterna requie, durabile non eft

y

Haec reparat vires, feffaque membra levat.

audacia certe

Quodfi deficiant vires,

|/

Laus erit; in magms et voluiffe fat eft.

Quo quisque eft major, magis eft placabilis irae,

y

Et faciles motus mens generofa capit.

Rara quidem virtus, quam non fortuna gubernet,

Quae maneat ftablh, cum fugit illa, pede.

Rebus in anguftis facile eft ,

contemnere vitam:

Fortiter ille facit, qui mlfer efíe poteft

Rufticus agricolam

miles fera bella gerentem,

Re&orem dubiae navita puppis amat

Scilicet, ut fulvum fpe&atur in ignibus aurüm;

'Tempore fic duro eft infpicienda fides.

$i

Capr. IV. SEN TENTIAE POETICAE.

91

Si mihi difficilis formam natura negavit:

Ingenio forinae damna rependo meae.

Si numeres anno foles et nubila toto,

invenies,

nitidum faepius iffe diem.

Si, quoties peccant homines, fua fulmina mittat

Tuppiter, exiguo,tempore inermis erit

Singula quid referam? nil non mortale teaemus;

Pe&oris exceptis ingeniique bonis.

Somnia fallaci ludunt temeraria nocte,

Et pavidas mentes falfa timere jubent.

Tempore crevit amor, qui nunc eft fummus, habendf,

'Vix, ultra quo jam progrediatur , habet

"Temporis ars medicina fere eft, Data temporeprofunt;,

Et data non apto tempore;

vina nocent.

'Tendimüs buc cmnes: metam properamus ad ünam:

Omnia fub leges mors vocat atra fuas.

'Türpe quidem dicu: fed, fi modo vera fatemur,

Vulgus amicitias utlhtate probat.

'Turpe,

fequi cafum, et fortunae cedere amicum,

Et mfl fit felix, effe negare fuum.

Utendum eft aetate; cito pede labitur aetas,

ec bona tam fequitur, quam bona príma fuit

Vertitur in teneram cariem, rimisque dehifcit.

Si qua diu folitis cymba vacarit aquis.

Vidi ego, quod primo fuerat fanabile vulnus,

Dilatum longae damna tuliffe morae.

Vilia qui quondam miferis alimenta negabat,

Nune miendicato pafcitur ipfe cibo.

"

D.

Aliena laudat, qui genus*jathat fuum.

Alieda nobis, noftra plus aliis placent.

Alium filere quod voles, primus file.

Amor timere neminetm verus poteft

Bonis tocet, quisquis pepercerit malis.

Bene-

M

42

Car. IV SkEu TENTIAE POrTIGAE

Benevolus animus maxima eft cognatio.

Bono probari malo, quam multis malis,

Caeleftis ira quos premit, miferos facit

Contemnit.omnes ille, qui mortem prius.

Cuivis dolori remedium eft patientia,

Cuivis poteft accidere, quod cuiquam poteft.

Dari bonum quod potuit, auferri poteft,

Deliberando difcitur fapientia.

Dubiam falutem qui dat afflidtis, negat.

Eripere telum

non dare, irato decet.

Eripere vitam nemo non homini poteft

Eft vita mifero longa, felici brevis

Etiam capillus unus habet umbram fuam.

Ferrum tuetur principem; at melius fides,

Fortuna belli femper ancipiti in loco eft.

Fortuna opes auferre, non animum poteft,

Fortuna quo fe, eodem et inclinat favor.

Gravius nocet,

quodcunque inexpertum accidit.

Haud eft virile, terga fortunae dare.

Hominem experiri multa paupertas Jubet

Honeíta mors eft, pro bona caufa mori

Humileslaborant, ubi potentes diffident.

Id facere laus eft, quod decet, non, qued libet.

Tgnofcito faepe altem nunquam t1b1.

imperia folvit, qui tacet, juffus loqui.

Inl-rratus unus ommbus nnferls nocet.

iniqua nunquam regna perpetuo manent.

Juftum effe facile eft, cui vacat pectus metu.

Levis eft dolor, qui capere confilium poteft.

Magnifica verba mors prope admota excutit.

Malus eft vocandus, qui fua eft caufa bonus.

Meminiffe dulce eft, quae fuit durum pati.

Miferrima eft fortuna quae invidia caret

Mors innocentem fola fortunae eripit

MNeceffitas plus poffe, quam pietas, folet

iNemo potentes aggredi tutus poteft

Nil

Car. IV. SzNTENTiAE POETICAE,

93

Nil eripit fortuna, nifi quod et dedit

Nil fpernat auris, nec tamen credat ftatim,

NNocere poffe et nolle, laus ampliffima eft.

Non eít ad aftra mollis e terris via

Non eft tuum, fortuna quod fecit tuum.

Optanda mors eft, fine metu mortis mori.

Patiare potius ipfe, quam facias fcelus.

Pejora juvenes facile praecepta audiunt.

Periculofum eft, credere et non credere,

Plus eft in uno faepe, quam in türba, boni.

Poenam inoratur improbus

non praeterit

Pretio parata, vincitur pretio fides.

Quem poenitet peccaffe

paene eft innocens,

Quem faepe tranfit cafus, aliquando invenit.

Qui non vetat peccarc, cum poffit, jubet.

Quidquid füturum eft fummum, ab imo nafcitur,

Quod non vetat lex, hoc vetat fïerl pudor.

Quod rátio nequiit

faepe fanavit mora.

Rex velit honefta, nemo non eadem volet

Saepe in magiítrum fcelera redierunt fua,

Saepe eruentis veritas patuit malo.

Satis eft beatas, qui poteft laetus mori.

Sceleris coati culpa ad au&ores redit

Seditio civium, hoftium eft occafio.

Sequitur fuperbos ultor a tereo Deus.

Serum eft cavendi tempus in mediis malis.

Solent fuprema facere fecuros mala.

Spes eft falutis, ubi hominem objurgat pudor,

'Tacere, multxs difcitur vitae malis.

"T'eneris in annis haud fatis clara eft fides,

Virtutis eft, domare, quae cun&li pavent,

Vifa carentem magna pars veri latet,

E.

Ji

'94' C,AP., IV7' IVSEN'IjENTIAE |.POETICAE,

E,

Auream qx;isquis mediocritatem

Diligit, tutus caret obfoleti

Sordibus teCi, caret invidenda

SObriPS.A aula.

Saepius ventis agitatur ingens

Pinus: et celfae graviore cafu

Decidunt turres: feriuntque fummos

Fulmina montes.

Rebns anguftis animofus atque -

Fortis appare: fapienter idem

Contrahes vento nimium fecundo

"'Turgida vela.

ILOd $ Io.

*

Non enim gazae, neque confularis

Summovet lictor miferos tumultus

Mentis, et curas laqueata cireuimn

'Te&a volantes.

Vivitur parvo b&ne, cui paternum

Splendet in menía tenui falinum :

Nec leves fomnos timor aut cupido

Sordidus aufert.

Laetus in praefens animus, quod ultfa eft

Oderit curare: et amara laeto

"Temperet rifu.

Nihil eft ab omni

ÁW-«-^P

Parte beatum,

ib. 16.,

*

*

*

À

Aequam memento rebus in arduis

Servare mentem , .non fecus ac bonis

Ab infolenti temperatam

Laetitia: moriture Del.

H.Od;5, 3.

Eheu,

Car. IV. SENTENTIAE P-OETICAE,. 95

Eheu, fugaces, Poffhume, Poflhume,

Labuntur anni: nec pietas moraim

Rugis et ipnftanti fenectae

"Adferet, indomitaeque morti. ib.14. :

Dulce et decorum eft pro patria mori,

Mors et fugacem perfequitur virum:

Nec parcit imbellis juventae

Poplitibus, timidoque fergqa

Virtus, re'þulfae nefcia fordidae,

Intaminatis fulget honoribus :.

NNec fumit aut ponit fecures

Arbitrio pop4ularis aurae.

Virtus , recludens immeritis mori

Caelum, negata tentat iter via:

, Coetusque vulgares et udam

- Spernit humum fugiente penna, — ib, , 2,

Juftum et tenacem propofiti virum,

lNon civium ardor prava Jubentium,

Non vultds inftantis tyranni

Mente quatit folida: neque aufter,

Dux intjuieti turbidus Adriae,

Nec fulminantis magna Jovis manus,

Si fra&us illabatur orbis,

Impavidum ferient ruinae.

ib, 3.

Non poffidentem multa vocaveris

Re&e beatum: re&ius occupat

Nomen beati, qui deorum

Muneribus fapienter üti,

: Duram-

0l

96

Car. V. CATONIS DISTICHA,

Duramque callet pauperiem pati,

Peju:que leto flagitium timet

NNon ille pro caris amicis

Aut patria timidus perire.

ib. 4, 9.

geesormeon

CAPUT V

1

CATONIS DISTICHA SELECTA

1

A. Ex Catomis libro [

i

r S1 Deus eft animus, nobis ut carmina dieunt,

Hic tibi praecipue pura fit mente colendus

2. Plus vigila femper, nec fomno deditus efto

Nam dluturna quies vitiis alimenta. miniftrat,

3. Virtutem primam effe puta, compefcere linguam:

H

Proximus ille Deo eft, qui fcit ratione tacere.

4. Quae nocitura tenes, quamvis fint cara, relinque:

Utxhtas opibus praeponi tempore debet

$. Contra verbofos noli contendere verbis :

Sermo datur cunGtis, animi fapientia paucis

6. Rumores fuge, ne incipias novus au&or haberi :

:

Nam nulli tacuiffe nocet

nocet effe locutum

7. Cum te aliquis laudat, judex tuus effe memento:

Plus aliis de te, quam tu tibi, credere noli.

$. Officium alterius multis nárrare memento

Atque

aliis cum tu benefeceris ipfe, fileto.

9. Ne cures ,

fi quis tac1to fermone loquatur

Gonífcius 1pfe fibi de fe putat omnia dici,

IG.

^

Car. V. CaTONIS DISTICHA,

927

- 16, Cum dubia et fragilis fit nobis vita tributa:.

In morte alterius tu fpem tibi ponere noli,

ir. Infantem nudum cum te natura crearit:

Paupertatis onus patienter ferre memento.

12. Noli hómines blando nimium fermone probare:

Fiftula dulce canit, volucrem dum decipit auceps.

13. Si tibi funt nati, nec opes; tune artibus illos

Inftrue, quo poffint inopem defendere vitam.

14. Quae culpare foles, ea tu ne feceris ipfe:

"'Turpe eít do&tori, cum culpa redarguit ipfum.

el quod videatur ho-

15. Quod juftum eft, getito, Y

ne(tum :

Namftultumeft petere id, quod poffit jure negari,

16. Ignotum tibi tu noli pracponere notis:

Cognita Judieio conítant, incognita eafu.

17. Vincere cum poffis, interdum cede xifodali:

M

Obfequio quoniam dulces retinentur aiici.

I

18. Litem inferre cave, cum quo tibi pratia jun&ta eft:

lra odium generat, concordia nutrit amorer,

B.. Ex libro 1l

1. Si potes, ignotis etiam prodeffe memento:

Utilius regno eft, meritis acquirere atmicos,

$, Iratus de re incertà contendere noli:

Impedit ira animum, ne poffit cernere verum,

0:

8. Quod nimium eft, fugito; parvo paudere memento:

. (Tuta mage eft puppis, inodico quae fluminefertur.

4. Corporis exigiii vires contémnere noli :

Confilio pollét, cui vim natura negavit,

H

LAPES

$. E(to animo forti, quum fis damnatus in

ique:

uo:

Nenmo din gaudet, qui j'ud?ce vincit iniq

uX

jg,

6, Litis

Car.- V. C*ATONI-S DISTICHAaA.

98

6. Litis praeteritae noli maleditta refe;rre:

Poft inimicitias iram meminiffe, malorum eft,

7. Utere quaefitis modice,; cum famtus abundat.

: Labitur exiguo, quod partum eft tempore longo,

8. Luxuriam fugito, fimul et vitare memento

Crimen avaritiae:. nam funt contraria famae.-

9. Noli tu quaedafm referenti credere femper.

Exigua his tribuenda fides, qui multa loquntur.

10. Confilium arcanum tacito committe fodali.

Corporis.auxilium medico committe fideli.

11. Rebus in adverfis animum fübmittere noli:

Spem retine; fpes una hominem nec morte re-

linquit.

12. Rem, tibi quam nofces aptam , dimittere noli:

Fronte capillata eft, poft eft occafio calva.

15. Sit tibi praecipue, quöd primum eft, éura fah;tis:

'Tempora ne culpes, cum fis tibi caufa doloris.

14. Somnia rie cures. NNam mens humana, quod optans,

Dum Vigüat, Íperat, per fomnum cernit id ipfum.

C. Ex libro lL .

1. Inftrue praeceptis animum, nec difcere ceffes:

Nam fine do&trina vita eft quafi mortis imago.

A

2. Quum re&e vivas, ne cures verba malorum:

- Arbitrii non eft noftri, quid quisque loquatur. .

3. Segnitiem fugito, quae vitae ignavia fertur:

Nam eum animus languet, confumit inertia corpus,

4. Interpone tuis interdum gaudia curis,

Ut poffis animo quemvis fufferre laborem.

l

5. Multorum difce exemplo, quae fa£ta feqnaris,

Quae fugias, Vita eft nobis aliena magiítra.

4

6. Quod

Car. . V.

CaTONIS DISTICHA.

N

99

6. Quod potes, 1d tentes: operis ne ponderepreffus

Succumbat labor, et fruttra tentata relinquas.

7. Inter convivas fac fis fermone modeftus

n

INe dicare loquax dum vis urbanus haberi.

r

8. Utere quaefitis, fed ne videaris abuti

Qui fua confumunt, cum deeft, aliena fequuntur.

9. Fac tibi proponas, mortem non effe timendam;

"

Quae bona fi non eít, finistamen illa malorum eft

D. Ex lbro IV.

1. Defpice divitias

fi vis animo effe beatus:

ee

Quas-qui fufpiciunt, mendicant femper, avari.

2. Commoda naturae nullo tibi tempore deerunt

Si fueris contentus eo, quod poftulat ufus

gratis concede roganti:

Quod donare potes

M

Nam recte feciffe bonis, in parte lucrorum eft.

o

4. Quod tibi fuf'pe&"m eft, confeftim difcute, quid fit,

15

Namque folent, primo quae funt neg,le&a, nocere.

[iim

5. Cum tibifpraevalidae fuerint in corpore vires,

Fae fapias: fic tu poteris vir fortis haberi

6. Auxilium a notis petito, fi forte laboras

T

Necquisquam melior medicus quam fidus amicus.

0.

7. Cum tibi vel focium, vel fidum quaeris amicum

Non tibi fortuna eít hominis, fed vita petenda.

8 Utere quaefitis opibus:

urre nomen.av ari;

Quid tibi divitiae profunt, f pauper abundas')

n

9. Si famam fervare cupis, dum vivis, honeftam

Fac fugias animo,, quae funt mala gaudia vitae

10. Difce aliquid: nam, eum fubito fortuna receffit

19

Ars remanet

vitamque hominis non deferit

unquam,

G 2

ir. Per-

il

L

(

Yoo

Cas. V. CATVON!S DISTICHA.

II Pcrfpicito tecum tacitus , quid quisque loquatar,

Sermo hominum mores et celat, et igdicat idem.

12. Multum venturi ne.cures tempora fati.

Non metuit mortem, qui feit contemnere vitam,

15. Difce, fed a do&tis: indoGtos ipfe doceto:

Propaganda etenim rerum do&Grina bonarum.

ss

14. Tranquilïis rebus, quae funt adverfa, caveto:

Rurfus in adverfis melius fperare memento.

15. Difcere ne ceffa: cura fapientia crefcit :

Á

Rara datür longo prudentia temporis ufu.

16.Ne pudeat, quae nefcieris, te velle doceri:

Scire aliquid, laus eft; culpa eft; nil difcere velle;

17. Tempora lonega tibi noli protnittere vitae.

Quocunque ingrederis, feqitur inors, corpus ut

umbra.

18. Cedeqilo"cum laefus fortunae, cede potenti:

Laedere qui potuit, garod(?ffe aliquando valebit,

——

$

CaprvT VI. :

Marci Antonii Muretiï

INSTITUTIO PUERILIS, SEU DISTICHXA

DE MORIBUS.

1. Dum tener es, Murete, avidis haec auribus hauriv;

Nec memori modo conde animo, fed et exprime

fadtis.

2, Inprimis venerare Deum, venerare parentes,

Et quos ipfa loco tibi dat natura parentum.

3. Mentiri noli: nuanuam mendacia profunt.

1

atenti.

Si quid peccaris, venia eft tf;bi promta f

4. Difce

Car. VL

MunETI DISTICHA,

IiOI

4. ï)if(;e libens: quid dulcius eft, quam difcere multa?

Difcentem comitantur opes,Icomitantur honores.

$. Si quis te objurget, male cum quid feceris , illi

* Gratiam habe, etneiterum queat objurgare, caveto.

6. Ne te;nere hunc. credas,

tibi qui blanditur,

amicum ;

Peccantem puerun& quisquis noit corrigit, odit,

*. Qui femel incautum blando fermone fefellit,

[

llle idem, dabitur quoties occafto , fallet.

9. Nec cuivis fapiens, nec nulli credere debet.

Fallitur hic faepe; fidem fibi detrahit alter.

9. Si quid forte mali aut facias, aut mente volutes,

. Ut lateas homines, certe Deus omnia cernit,

!u

10. Non nift fpecatis arcana fodalibus effer,

Qtodque tacere voles alios, prior ipfe taceto.

x1. Nil cupide fpeQa, nifi quod feciffe decorum eft;

'Turpia corrumpunt teneras fpe&tacula mentes.

12. Averte impuris procul a fermonibus aures:

$

Et qui illis gaudent, horum confortia vita.

Ig.Principivo ftudii radix inamoena videtur,

Sed profert dulces parvo poft tempore fru&tus,

14. Ludo indulfifti? fubito evolat illa voluptas.

À

Legifti? utilitas ftudio percepta manebit.

15. Ut moderata quies prodeft , viresque miniftrat,

Sic hebetat corpus nimia, ingeniumque retundit,

d

16. Sic prodeffe aliis ftudeas, tibi proderis ipfi:

W

At nifi ames alios, et te quoque nullus zïxnzlbit.

17. Succeffus fauftos nunquam admirare malorum:

Sera licet, tamen olim illos fua poena fequetur.

19. Si tibi grata quies, juvenis ne parce labori:

Dux ad honoratam eft homini labor ipfe quietem.

G 3

19. lo-

ft

102

Car. VI

MumreTI DISTICHA,

19. Infpicetein fpeculo: etbonafeutibi forma videtur

Moribus obfcoenis illam foedare caveto:

Seu tibi fubtraxit vultus natura decorem,

Ingenio, ut formae compeníes damna , labora.

20. Nil facito, quod turpe putes feciffe videri

Et cara, ut multis tibi fis pro teftibus ipfe.

21. Ut nos pauca loqui, plura autem audire moneret,

Linguam unam natura, duas dedit omnibus aures,

ao Quae fervare voles ,

ne crebro invifere parce:

Nanique minus furem metuunt, quae faepe videntur.

23. Blanditur primo, fed perdit inertia famam:

Afpera res primo eít, fed fert induftria laudem

24, Aut vinum ne tange,

aut multa prolue lympha:

Cum vino indulges, igni puer adjicis ignem.

^$ Fae tibi fit valtus comis fermoque modetftus:

Sic multos facile tibi conciliabis amicos

26. Pauperiem ne cui mifero exprobraveris unquam:

Cujus inunus opes, ejusdem eft munus egefítas.

27, Semper opum ftudio praefer virtutis amorem:

Non opibus virtus, fed opes virtute parantur,

28. Difce, et quae difcis, memori fub pe&tore conde:

Aut facies tantundem, ac fi crxbro hauferis undam,

29 Dulcia fint quainvis, nunquam tamenappete, quae

funt

Aut damnum allatura, aut incuffura pudorem.

30. Irafci noli temere, nil foedius ira:

ea temnere

Quam quaecunque movere folent,

laus ePr

31, Venti agitant celfis pofitas in montibus ornos,

A quibus in . media tuta eft arbufcula valle:

Sic et opes agitant majora pericula magnas,

Tutlor anguftos comitatur vita penates.

32. Páuca

E

105

Car. VI. MvnzTI nxs;rxran.

32. Pauca loqui puero, fed tempefïiva', decorum eft:

Haec etenim ingenium res indicat, illa pudorem,

33. Scire cupis, quae fit famae via certa parandae?

"Talem te praefta, qualem te pofcis haberi.

54. Verbera non metuet, metuet qui juffa magiltri:

Haec qui contemnet, merito mifer illa timebit.

5 5. Quam felix puer eft, virtus in quo anteit annos:

llum omnes meritis certatim laudibus ornant,

Et fpedant cupide, et felicia cun&a precantur.

At contra nemo alloquio dignatur inertes :

Spernuntur counGtis, et vulgi fabula fiunt: .

Vix oculis pater ipfe illos fatis adfpicit aequis. |

3'6. Non tantum in praefens obfunt peccata: fed hoc

plus,

Ad mala quod proclivem animum adfuetudine

reddunt

47. Quae bona funt, fe&are, etiamfi dura videntur

n

Frincipio: longus paulatim ea molliet ufus.

38. Avcceptum officium memora atque extolle : fed abs te

Collatum extenua, et potius fine, praedicet alter.

39. Utilitas quoties pugnare videtur honefto,

j

Ne dubitare quidem fas eft, quin vincat honeftas,

l

40. Sub laceris crebro virtus latet aurea pannis,

6

Cum ftolidas aurum pecudes et purpura velet.

A41. Nil laudis caufa facito: et tamen omnia, laudem

Quae tibi conciliare queunt, ea fedulus aude,

42. Divitias nec amare nimis, nec fpernere debes,

i

.Quamquam etenim nequeunt facere ac praeftare

beatum,

Magna tamen vitae funt inftrumenta gerendae,

43. Fac contentus eo, quod contigit, usque fruaris;

Sic tamen, ut nunquam meliora requirere parcas.

SS

G 4

44. Quam

104 Car. VL MURETVI' DISTICHA

-

44. Quam fint cuü&ta hominum varia atque incerta,

notato:

INe te uqqaani aut adverfa premant, aut profpera

tollant. -

45. Paucaquidem haec: fed quae ftudio fervata perenni

Mirificos fru&tus progreffu temporis edent.

Adífpiret tantum coeptis Deus! omnia cujus

Confilio aeterno et certa ratione reguntur.

Quem tu et lucepuer prima, cum ftrata relinquis

Impiger, et dulcem repetis cum vefpere fomnumy,

Supplicibus facito places ante omnia votis.

Ille tibi ingeniumque fagax, corpusque falubre,

Et iulto meliora dabit.

Diffidere noli:

[

'Tu inodo ad illius femper refer omnia laudem.

$

$

j CAVPUT VVH,

OWENI EPIGRAMMATA- SELECTA.

1

In 5A:heos.

N ulla domus domino caruit: vos hanccine tantam

Nullius domini creditis effe domum ?

2. Prophetae ect. pottae.

lili de rebus praedicere vera futuris,

Hi de praeteritis dicere falfa folent.

3. De vita et morte.

Ad mortem fic vita luit, velut ad mare flumen.

Vivere enim res eft dulcis, amara mori.

4. De Aurora.

Miraris, lucem fummo quod mane priorem -

SSole vides? lux eft condita fole ll,)rior.

$*

*

105

'C:'n'. VII. Olkv'vzxz EPYGaAXMM EE

$. Mórr.

Reftitnunt furtum fures, vi rapta latrones:

Omnia mors aufert, re(tituitque nihil.

6. Optimi do&iorer.

Hi mihi do&Gores femper placuere, docenda

Qui faciunt, plus quam qui facienda docent.

7. In perfdiam,

Credendo vanis, didicinon credere, verbis.

Spes difidentem me 1nea falfa facit.»

8. Regum flatus.

Dum non vult alter, timet alter dicere verum

Regibus: o miferum regis in orbe ftatum !

9. Echo.

Voceni nulla peteft ars fculpere, pingere nulla:

Sola repercuffos exprimit Echo fonos.

1O. Speculum,

Fingere non Phidias, nec Apelles pingere motur

Novit: tu Phidia plus et Apelle facis.

II.

Viriur.

Contemnit laudem virtus; licet usque fequatur

- Gloria virtatem, corpus ut umbra fuum..

12. Bper et metur.

Divitiae atque metus comites funt, fpes et egeftas:

Res optanda tamen fpes, miferanda metus.

13. Prodisyus et avarur.

Hic nifi poft mortem veteri nil donat amico :

llle niþil, qugd poft funera donet, habet.

14. Volumtar.

Vis bonus effe? velis tantum, fiesque volendo;

Is tibi poffe dabit, qui tibi velle dedit.

G 5

1$

$

106 Car,

VII

OWENI EPIGRAMMATA,

15. Eloquentm

Facundus non eüï qui multa, at qui bene dicit:

Ut nec tecundus , qui mala gignit, ager.

16. Opera.

Qui bene fecerunt, illos fua facta fequentur ;

Qui male fecerunt, fa&a fequentur eos.

17 Prudeus fimplicitas.

Ut nulli nocuiffe velis, imitare colambam;

Serpentem

ut poffit nemo nocere tibi

4

198. Philautia

Crimina qui cernunt aliorum, nec fua cernunt

Hi fapiunt aliis

defipiuntque fibi.

1g. DDe ortu et occafu

Sole oriente, tui reditus a morte mémento:

Sis memor occafus, fole cadente

tui.

'20. Morr,

i

Mors quid fit, rogitas? fi fcirem, mortuus effem

2

À

Ád me, cum fuero mortuus, ergo veni.:

A

2I

FVerae divitiae

Divitiae non funt argenti pondus et auri,

C

Virtutes veras accipe divitias

22. Patientia

Quod tibi contigerit, patienter ferre memento

&

Nam certum , fieri numine cun&ta Det.

'23. Munera

Quid non argento, quid iíon corrumpitur auro?

N

Qui majora dabit munera, vi&tor erit

24. Firtur.

Oinnia cum pereant, virtus eft fola perennis

l

Haec immortales reddere fola poteft

5.

CaAP. VII.( "Ownxll EPIGRAMMATA. IO7

i s. Gloria,

NNarrent de te alii: proprio fordefcit in ore

Gloria; fi taceas, plus tibi laudis erit. .

26. Rofa.

A

E

Quo nares perftlnd:it , labet rofa fuavis odorem :

Quo contrectantem pungat, acumen habet.

27. Invidia.

Livor edax hominum vivorum encomia carpit,

.Ut defun&orum corpora vermis edit.

28. Bembyx.

Arte mea pereo, tumulum mihi fabricor ipfe,

-Fila mei fati duco, neceinque neo.

29. Lites, leges.

Lis genuit lege$, legum lis filia: vivi

Non fine lite folet, nec (ine lege. poteft,

L

50. Ero.

Nullus homo eft, quife non praeferat omnibus unum ;

Hinc perfonarum prima vocatur Ego.

31. Georgica Virgilii.

Carinina de terris fcribit Maro culta colendis,

Tu lg&oris agros ingeniumque colis.

»

52. Perfur potta.

Scripta tenebrofi lego, non intelligo, Perfi:

Lectores nimium negligit ille fuos.

33. Senatut,

Rex regnat folus: cür non regit omtia folus?

Qui regit et regitur, reGius ille regit.

34. Rex.

b

Lex fine rege, velut lumen fine fole fuiffet:

Rex finelege, velut fol fine luce foret,

x

p

35-

—

108 Car. VIT

OwWwENI EPIGRAMMATA.

35. Mors.

Mors metuenda malo, fan&o eft optanda: inalorum

Ultimus eft finis, vel fine fine malum.

*

36. Agrorum . [lercoratio

Vile excrementum, ftercus, fed inutile non es:

'Tu nutrimento das 1hmenta meo,

37. Clep[ydra.

Clepfydra mentitur veriffima: nempe foramen

L

'"Teinpore fit femper.majus, arena minor,

*

38. Memento mori.

Mors incertarum rerum certiffima: cun&us

Di

Incertum quando

certum ahquaado mori

39. Invidur et. flultur

Deficit hunc ratio recta

illum mens bona: verutii

Q

Cernere dum non vult ille, nec ifte poteft

40. Malum infinitum.

Mille modis morimur mortales, nàfcimur uno:

('o

Sunt hominum morbi mille, fed una falus.

4t. Medicina

Vivere naturae fi convenienter amarent

Cr

Mortales, medica nil opus effet ope.

42. Somnus

Si fomnus nihil eft, nifr mors, nil tmors nifi fomnu

Quo plus in vita dormio, vivo minus.

Err

43. Ars. longa,. vita brevir.

nulli fua fufficit aetas:

Ut folide fapxat

Yi

Mors prius a tergo, quam fapiamus , adeü

5

44 Miferia

Dupliciter mifer es,. qui felix ante fuifti.;

Al

Duplieiter felix, qui fuit ante mifer,

(

45.

Car. VIL. Owix»u EPIGRAMMATA, 1IO9

45- Labor.

Mandere qui panem jubet in fudore diurnum,

Non dabit aeternas absque labore dapes.

46. Fides,

Arbor uti plantanda prius, quam fru&us habendus,

Inter virtutes prima docenda fides.

47. Lex et religio.

Lex et relligio junxerunt foedera: pravas

. Haec hominum mentes comprimit, illa manus,

48. 4etate utendum | eff.

Dum tenera eft aetas, generofos imbue mores:

'Tunc facile eft cun&is artibus ingenium.

49. In paraftor.

5

Qui focius menfae, non idem eft verus amicus:

'Tolle epulas, nofces, quam tibi fidus erat,

$0. Con[cientia,

Confcia mens re&ti nullo commota pavore eft:

At mala mens femper follicitata pavet.

$1. Procra[flinatio.

Cras, inquis, faciam, conceffaque labitur hora:;

Fac hodie !. fugit haec non reditura dies.

$2. Leclio,

jj«

Eg-regios cumulare libros praeclara fupellex: |

Aft unum utilius, volvere faepe librum.

$3. Loquacitas,

Vis fapiens dici, pauea et meditata loquate:

Saepe loquax verbis proditur ipfe fuis.

$4. 4liquid ex Nihilo. . Aenigma.

Addideris unum nihilo, nihil inde creatur:

Adde uni nihilum, nafcitur inde Decas.

)

«

55

La

110 Car», VII

OWwENI EPIGRAMMAT A.

$5. Fidus amicus.

Millibus ex multis unus vix fidus amicus

Hic albo corvo rarior effe folet

$6. Non quir, fed. quid dicat, [pe&tandum.

Ne te dicentis moveat reverentia, fed quid

Dixerit

attendas, qua ratione probet

57. litae' Sanctorum.

San&Gorum vitas legere

et non vwen

ftoultum ePc.

San&orum vitas degite, non legite.

$8. Benefeentia.

Nullum majus erit lucrum, quatm pafcere egenos ;

Poenore nam granch centupla dona feres.

. $9. F/ia lata.

Lata via eft

et trita via eft, quae dueit ad orcum;

Invenit hoc, etiam fe duce , Coecus iter,

A

60. Chriftur.

Venit in hunc mundum, vidit mortalia, mortem

Vicit, et ad fuperos in fua regna redit

od

lw

4*-&-

AN

,

$

m

$. cz

b

/ st

P-

M

i

»

6]

J

R.

E

fs

D

E

1 &l

fs5

Feultd ;

rtem

—

x

—

—

a

x

m

-

v LA

F

.tf

E^

*

r

$s.

E

E

i*

TOR "s

Es

WT AR

E

L

ROW

as

——

— ÀÜÜ

—

d

-

ao

t d

lizect od

E

^

Á

du

s

d

$^

E1

d

-

Á

E

i

:

*

-

$

g

W

7

d

d

E

i

| v

-

?

E

g

m

£

"

rj

3

"

*

*

&

i

*

*

E

— N

L

us

ID WL od

E

&

u

"

| LECTIONES LATINAE.

Euroskala Offset

DELECTANDIS$:.

z

u

o

EXCOLENDISQUE /PUERORUIIIVI INGENIIS

VierFarbSelector Standard *

ACCOMMODATAE,

r

ä

9

ä

ä

Iä

COLLECTAE

A

13

12

CHRISTIANO GOTTLOB BRO;DERO.

$*es

i

10

s

E

ZAIQ OUY

-

n

s

.

s d

TR

o

a

^m QCUS

[.J

G

ä

^i

LIPSLAE,

suMTIRUS SIEGFRIED LEBERECHT CRUSIL

M-DCCLXXXVIL

m

2

'ö,/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1