Bi81
author: Böhmer, Georg Rudolph

e

7NIVER

001.
s

IAN.

SPENN

TITVLO PER
IVNcrINH

518

CONTYTX
W
—
WITYTEI
111b aM. 60

D. GEORGII RVDOLPHI BOEHMERI
VNIVERS. WITTEB. SENIORIS
COMMENTATIO
PHYSICO- BOTANICA

PLANTARVM SEMINE

SPERMATOLOGIAE

TITVLO PER PARTES NVNC CON.
IVNCTIM EDITAET AVCTA

ACCEDITX
D IS SE R T A T IO
DE

CONTEXTV CELLVLOSO
VEGETABILIVM.

WIITEBERGAE Er SERVESTIAh
arVp SA M. GODOFR. ZIMMERMANNVM
17 85.

-— F
—= W
de

INDEX CAPITVM.

Cap. I. de Seminum exiſtentia, diffe-

rentia et vſu. Ppreag. I
— II. — — fooecundatione et
incremento. 69
— II — — collectione, du-
ratione et conſeruatione. 127
— IV — — al ſementem prae-
paratione. 173
— V — — ſatione. 268
— VI. de Germinationis adminiculis. 333
— VII. de Germinatione. 375

Diſſ. de Cont. cellul. vegetab. 409

DIFFPEE

libas .
ſomme
lts ſe
Decien conder
uer yt olim
ſel fortuito el
Conſſtit uut pr
is corporie
ArcyVSrTINVg
Emuterin er
Tohrorum min
Dklnpriin qun

3)Libr de6

CAP. I.

DE SEMINVM EXISTENTIA,
DIFFERENTIA ET VSV.

§. 1.

egetabilibus aeque ac anima-
libus connata, vel potius a
ſummo Creatore conceſſa eſt
facultas, ſe propagandi, ſuamque
ſpeciem conſeruandi. Minime autem
haec, vt olim ſomniabatur, in coeco,
vel fortuito elementorum concurſu
conſiſtit, aut putredine ſe prodit, ſed
ipſis corporibus, vt ſapienter ſcribit
AvVGVSTINVSA), praeſeminata in-
eſt materia et quodammodo initiata
futurorum animalium et plantarum

primordia, quae ipſe Creator illis in-
didit,

,) Libr. III. de Gen. c. 13.

2 * *

didit, et vel in lemine, vel ovo conti-
nentur. Ab his, et ab his fere ſolis gi-
gnitur, conſeruatur et Propagatur
quodque viuum corpus. Quae qui-
dem primordia, tanquam fertilis geni-
tura, non ſolum recentiori tempore, et
praecipue poſt HARVAEVM, quip-
„De qui omnium viuentium ortum
ex ouo firmiſſimis rationibus demon-
ſtrauit, aſſumpta fuiſſe, ſed veteres
quoque omnium rerum ipſorumque,
quos fingebant, Deorum originem
ab ouo, vel ſemine deduxiſſe, multa
facile adducere poſſemus teſtimonia,
niſi hac in re otium nobis feciſſent
DRyͦLINCGVRTIVS *) atque BoER-
HAAVIVS. Ita enim Orator hic et
Medicus, inepta illa, de fortuito re-
rum ortu, opinione refutata, ſcribit:
An non fuiſſet ſatius ſecundum veterum
placita utque ab ipſir bauſiſſe reconditiſſe-
mae antiquitatis fabulis antiquiſſemos y.
rorum atgue Aegobtiorum Deos ouis pro-
Cüd!o
b) Vetuſtiſſimae hujus in Oriente ſapientiae ef-
fata, ſimulque ſui ipſius, multorumque coae-
taneorum conſenſum de generatione ex, vel
potius in ouo expoſuit Lucubrat. de foemina-
rum ouis. Vid. eius Opuſcula 1727. edit.
P. 593:

4

er

z t,
* 6
mnn en⸗
0 neſt
her an
miam p
Untelrl
ſiß ⸗ n

,
GAuttt.

1.

in

1

A

j M.
Hue
liium
lin pe
ima
nuhotul
ſemey
een
uit .
ſpinmu
1 ie erug/ I

ſetn Uulr.

1, enten.
4

nn n

Iume vel

¹) Maun
VII ſern
lis n⸗

100 conti.
ere ſolis gi.
Nopagatnr
Uae gui .
er rtilis ge ni.
tenhoreet
Ortum
s lemon.
veteres
rumque,
Originem
ů Multi
ſtimonin,
feciſleat
e BoEhR-
or hic et
rwito re⸗
ſcribit:
g Rler
Aluditiſt.
ſinor H
uir ro·
Jut
mpientite el⸗
umqae 60be⸗
tone e, 1e
de hent
. it,.

* * 3

gnatos tradi? ouum Orpheg celebrari,
ouum laudari Pythagorae, vt brimordium
ommis generationiy: *ouum vbigue in pro-
ductione rerum Principatum teonere? ouum
ſemper animantibus originem dare? ipſar
etiam proceras arbores oua parere, vt
Empedocles vere enarrat? ex ouo deni-
que, a loue recluſo, vt de Pandorae pywi-
de, ecuncta prodire animantium genera, vt
in bienoglyphiciz ſeite piltum habetur.
Mea profecio haec eſt aeſtimatio, meum ſic
udicium, longe magis glorioſum futurum
fuiſſe Philoſophin baec profireri, quam ven-
toſam garrulitatem rei contrariam lIudi-
brio expoſuiſſe. Dein pergit: Lubenti
idcirco atque venerabundo animo confiteor,
multo pulehbrius erplanatam naturae ratio-
nem expoſuiſſe paucis verbi- ſapientum prin-
cipem Moſen, qquam coaeteri vaſtis volu-
minihbus pbalaſiphi, audite quaezſo, audite
ſapientide in phyſicis compendium; acci-
bite neruoſiſſimum effatum, cuius eſſicacitas
Joecundet orbem! Ebherat terra herbam
virentem, gquae Jaciat ſemen ſuum in ſe
uata ſuum a genust). Non autem in
ſemine, vel ouo tantum vim illam ge-
A 2 nita-
«) Mutuauimus haec ex eleganti BoYRHAA-
VII ſermone de comparando certo in phby-

licis 1715. edit. p. 24.

4 ee

nitalem includere voluit Creator, ſed

eandem per varias quoque nonnullo-

rum animalium ac vegetabilium par-
tes diſpergere. Sic radicibus conti-
nuari, gemmis ſurculisque, in conge-
neres arbores translatis, propagarf,
ex partibus conciſis confici vegetabi-
lia-ſcimus 4). ſimilemque propaga-
tionem nonnullis animalibus conce-
di debere, vel in ſolo Polypo lucu-
lenter cognoſcimus. Verum licet
haec ita ſint, nihilominus firma ſta-
bit illa de generatione ex ouo, vel
ſemine theoria. Vnus enim propa-
gationis modus non excludit alterum,

et minime ſequitur, animalia et ve-

getabilia, quae ſine adminiculo veri
ſeminis ſpeciem ſuam multiplicant,
hoc commode deſtitui, vel analogo
corpore penitus carere, modo vero
ſenſu accipiamus, quid ſemen, ſit ſiue
ouum. Rerum omnium primordia
et principia non ſolum Poetarum
latinorum, teſte CREECHIO, puriſ-
ſimus
d) De variis modies, quibus vel ſponte, vel ho
minum opera multiplicaniur ſtirges, egimus
in Diff. de plants caule bulbifero, p. I. ſeqq.

— 2— — — —

ns
Uon U
Gradf
Ue fei
Hoc ve
oſohin
löhn
Aauoti
eeteio
Enerito
Nvumrunt
tenn eie

)kule
goidus
ſukkcin

Vn
Nuul
4r⸗
et Libt
N.
nne
et erl.
4 tu

ſenitarn
Uunn die
iinnſt
ennan

4
4

eator, ſecl
Nonnullo.
llium prr.
bos cont.
In conge.
prohnend
1 vegetabi.
Propage.
us conce.
Vpo lucu.
rum licet
firma ſta-
ouo, vel
im prope.
talterum,
lia et ve.
culo veri
lüplicant,
1 anglogo
do rero
, ſit ſiue
rimorddin
etarum
0, puri.
Gumas
nte, vel 1,

ges, e⸗ egimus

o, Puleld .

—Nꝰ 5
ſimus LvVCRETIVSe) ſemina appel-
lauit, ſed a CICERONE etiam ſemi-
num ſignificatio eleganter transfer-
tur ad fontem et originem cuiuscun-
que rei); immo ſi ſtrictiori ſenſu
hoc vocabulum ſumimus, et illud mo-
do fubintelligimus, quod noui corpo-
poris naturalis rudimentum Praebet,
vel continet, aeque tamen ſeminis
beneficio omnia illa Produci, quae
generatione, vel propagatione conti-
nuantur, ſtatuendum erit. Adeſſe au-
tem eiusmodi principium, quod, etſi

3. ſe-
e) Facile multos adducere poſſemus verſus, ex
quibus illud clare adparet; aliquos ſelegiſſe
ſufficiat. Sic Libr. I. verſ. 50.
rerum primordia pandam
Vnde omneis natura creat res, aucter alautque:
Quoue eadem rurſum natura nerempta reſoluat:
Quae nos materiem et genitalia corpora rebus
Reddunda in ratione vocare, ert JTemina rerum
Appellare ſuemus.
et Libr. I. vVerſ. 160.
Nam ſi de nihilo ſierent, ex omnibus rehuß
Omne genus naſci poſſet; nil ſemine egeret.
et verſ. 170.
Ar nunc ſeminibus quia certis quidque creatur.

F) Sic Offic. L. I. inquit: Principium vrbis et
ſeminarium reipublicae; et Orat. III. in Catili-
nam dicit: Qui, niſi exeunt, niſi pPereunt,
etiamſi Catilina perierit, ſcitote, hoc in republica
Seminarium Catilinarium futurum.

6 *
ſemen non dicatur, ſummam tamen
cum ſemine, virtute ac effectu, ſimi- ult
litudinem oſtendit, in regno vegeta- n
bili luculenter cognoſcimus. Omni- l
bus vegetabilium forſan partibus in- gnn
eſt rudimentum, quod vel nouam et Gn
futuram plantam includit, vel in ean- Plemt⸗
dem trfansformatur, in nulla autem au’
euidentius hoc animaduertimus, 4.
quam in gemma. Continent haec tN.
ſquamoſa corpuſcula principes, et ad dſan
folii florisque fabricam neceſſarias uuunt
partes, ac facile, non ſolum, dum aliis Minn
plantis applicantur, ſed etiam ſi ſolae NKCu.
et per ſe terrae committuntur, in in- Wnn!
tegram perfectamque plantam poſ- Ngines
ſunt mutari. Hinc etiam gemmae a 10 gern
CoLVMELLAY) ſemina dicuntur et
ALSTONVSgemmam et ſemen inter
ſe comparauit, aſſeruitque gemmam mi⸗
proprie fatis et vere dici poſſe alte- E
rum ſemen). Cum gemmis proxime Mmmi
conueniunt bulbi, immo hi ſeminum iin
ſaepe fiunt ſuccedanea. Omnes enim nan
bulbiferae plantae, ſemel ex ſemine Il
natae, Erln
g) Dum Libr. de Inſitione ſcripſit: Quo reſe- rie
. 6ia inter librum et mezeriam ſemina admittit. Muun
h)iIn Tyrocinio botanico 1753 edit. p. 33. „ lLixni

â) i

tamen
tu, fimi-
10 Vegeta.
Omni.
Urtibus in.
nouam et
velinenn.-
lla autem
lertimus,
lent haec
pes, et ad
eceſſarias
dum aliis
m ſi ſolee
tur, in in⸗
tam pof-
emmaea
Cuntur et
meninter
gemmim
ſſe alte⸗
Proxime
eminum
nes enimm
ſemine
natae,
o⸗
ga ad,

* 7

natae, ſine huius auxilio, vel radica-
li, vel caulina ſobole, propagari poſ-
ſunt, et quotidie multiplicantur. Hinc
III. LINNAEVS etiam bulbum et
gemmam coniunxit, ac utrumque
communi nomine hybernaculum ap-
pellauit; quod ipſi eſt pars plantae in.
ludens berbam vel embryonem ab exter-
nis iniuriisi) „ vel aptius, berbae com-
pendium k). Praeter haec vero, radi-
ci, vel cauli externe adhaerentia plan-
tarum rudimenta, alia adhuc admitti-
mus inuiſibilia, ſub cortice latentia,
aſt data occaſione in conſpectum pro-
ruptura ſemina, aptiori nomine pro-
pagines!), vel potius cum OEDE-
RO germinan) appellanda. Germen
III. LINNAEVS rudimentum fru-
A 4 Stus
i) Philoſ. Botanica p. 50.
k) Ibid. p. 39.
1) Proprie quidem de Vite ſuppreſſa, vel ex
ea generentur plures, propaginis vox admit-
ti ſolet; attamen omnem etiam generstio-
nem inuoluit, et hine eleganter LyVCRE-
TIVS Libr. V. verſ. 1025:
Aut genus humanum iam tum foret omne peremptum,
Nec potuiſſet adhuc perducere ſaecla propago.
et hinc non iatis apte, ſpecialiſſimo ſenſu,
Muſcorum ſemen propaginem appellauit III.
LINNAEVS.
m) Vid. Eius Elementa botanica Part. I. p. 34.

8 —

Rus dixit 2), aptius LVDWIGIVS
hanc partem floris ouarium nomina-
uit, et auctore CAESALPINOO), ger-
minis voce omne illud comprehen-
dit, quod nouae plantae delineationem
continet ?p). Et CAESALPINVS
non ſolum germinis ſignificationem
generalem tradidit, ſed eiusdem quo-
que originem vera ratione docuit,
dum ſcripſit 2): Germinis ſul'ſſtantia
interius principium ducit, non enim ſi-
ne medulla eſt. Haec vitale quaſi plan-
tarum eſt organon, et multiplicatio-
nis prima in ſe continet ſtamina,
eâdemque ab illa ad reliquas partes
transferuntur et in conſpectum prod-
eunt.
2) Philoſ. cit. F. 86.
⁶) Hic quidem Libr. I. c. 13, principem ſemi-
nis partem, quam plumulam dicemus, ger-
men appellaouit; aſt et Cap. 5. p. 10. fcri-
pfit: In piantis vbique germinis eſt principium,
vel potentia, vel acti; Et cap. 4. p. 9. aſſe-
ruit; cum omue germen fructus ferendi gratia
datum ſit, quod a radice eſt, aut ſlatim fructus
geſtat, vt in bulbaceie, aut aliis intercedentibus
germinibus idque vel per vnum, vel per plura
miedia; Secunda igitur germinatio in caule Ki,

ramos conſtituens, rertia in ramis, ramuſculos
producens, et ſic deinceps.

„) In Inſtitut. Regni Vegetabil. F. 540.
47) Libr. I. c. 3. p. 7.

oni,
Coent
Pporun
letrimn
Unton
Curnnr.
inhhee
1TM
ltion
hunſ⸗
Ii ſni
Uitntem
Iiſini
Mun fe
Cwioſich
UUr,

)M
leg d

WIGIVS
homina-
0 ) ger⸗
Nnprehen-.
eationem
ALPIN VS
cationem

lem quo.

(ocuit,
ſilſautit
1eninn i
aſiplan.
iplicatio
ſtamina,
1s partes
umproc.
eunt,

beipem ſemni.
ſcemus, ger⸗
.10. ſa ·
priuepiun,
P.9 ue.
rendi uti
nin frultus
ercedentibts
per plufs
iu caule ſn
runuſelli

o⸗

r... e 9

eunt. Niſi gemma et bulbus, ra-
mus et folium particulam medul-
lae adhaerentem habent, eorum mul-
tiplicatio plane non ſuccedit, et ni-
ſi eadem ad florem usque penetrat,
nullus formatur fruétus. Haec au-
tem germina, ſiue medallares parti-
culas veri ſeminis indolem et virtu-
tem poſſidere, eorumque auxilio pro-

pagari poſſe vegetabilia, illa quoque

docent phaenomena, quae circa Po-
lyporum multiplicationem animad-
uertimus. Hoc animalium genus
aptiſſime cum arboribus compara-
runt omnes, qui eius mores obſer-
uarunt. Et quo clarius illud conſtet,
in ſpecie notemus, non ſolum GvET-
TARDVM eiusmodi minores organi-
ſationes, ſiue germina, polypo tri-
buiſſe, quorum ſingulum, toti corpo-
ri ſimile, ſimulac nacta fuerit oportu-

nitatem, ſe euoluat, corpusque prio-

ri ſimile efformetr); ſed etiam pri-
mum fere polyporum inuentorem et
curioſiſſimum obſeruatorem, LPREM-

BLEVY, aſſeruiſſe, eminentias, quae
A F in

v) Vid. Eius Memoires ſur differentes parties
des Sciences et Arts To. L p. 76.

10 *
in externa animalculi ſuperficie eo
témpore adparent, quo multiplica-
tioni proximum eſt, caute ſeparatas,
in nouum animal commutari?).

§. II.

Poſſident igitur vegetabilia quae-

cunque facultatem ſeſe propagandi.
Inſunt omnibus germina, quibus haec
J po-
5) Haec et alia Clar. TREMBLEY obſeruata
et aſſerta copioſius adduximus, et ex illis con-
venientiam multiplicationis polypi et plantae

declarauimus in Diſſ. de Plantis caule bulbi-
fero pag 30. Germina ſub polypi cute prae-

4

exiſtere, eandemque ſe modo euoluere, et a

matre, vt ramum ab arbore, nutrimentum ac-
cipere, claris verbis aſſeruit BONNET in den
Betrachtungen äber die Natur, german, ed. IV.
T. I. p. 386. et T. II. p. 3. Conſentit etiam
PARSON in Philoſophical Obſeruations of
the analogy between the propagation of ani-
nals and that of vegetables, London 1752.
p. 201. ſqq. Singulari quoque ac conuenien-
tiſſimo exemplo hanc enalogiam illuſtrauit
Nobilis HALLERVS Phyſiol. Tom. VII.
p. 156. In Sedo, ſeribit: roſa foliorum de radice
matris ſponte abſcedit, nouam in roſulam abitu-
ra, quae Moreat, ſemenque ferat et nouas porro
in ambitu roſulas generet, vt centum filiabus
mater circumuallata, lato caeſpite, rupem tegat;
ita et poh'pus reſetctam corporis varticulam redin-
tegrat et ex trunco in ramos diuiditur, qui de
matre delapſi in auimal, matri ſimile, compleantur.

——

Uuratal.
EPhihe⸗
on
WK
lone
Wer
Torum

erfleie 60
nultiplier.
ſeparat
ltarie).

bilin gue.
Ppagandi.
ibus haee
H0.
3r Obſeruats
ex illis con.
bi et plantne
caule bulbi.
bi ute prue⸗
luere, et 4
imentum oe⸗
XET in den
man ed, IV.
enüt etiam
erugtions of
tion oani-
vdon 1792.
conuenien⸗
illultrauit
om. VI.
n e futice
Hlonm obitu⸗
ouds Port0
m flialu
pen tegnt
ulam foiir
tur, At.
comnphunc

Xk„ * 1I1
potentia in actum perduci poteſt. An
vero omnia quoque vegetabilia ve-
rum, et ſtrictiſſimo ſenſu dictum, ſe-
men,) quod tractationisinoſtrae obie-
ctum eſt, proferant, et ex eodem, vt ani-
malia ex ouo, propagentur, nunc diſ-
quirendum eſſet. Verum priusquam
hanc diſquiſitionem inſtituamus, quid
ſit ſemen, et quomodo a germine, an-
tea expoſito, ſpecifice differat, expo-
nendum eſſe, exiſtimamus. Magnam
ſane deprehendimus vbique difficul-
tatem, dum partium, quae corpora
naturalia conſtituunt, definitiones e)
exhihere cupimus, ideoque mirum

non videbitur, ſi ambiguam et mi-

nus forte adaequatam ſeminis defini-
tionem in botanicorum ſcriptis anim-
aduertimus. Non ſolum veteres,
horumque princeps TnHEOPHRA-
8TVS
2) Quo etiam germanica lingua ſemen et ger-

men diſtinguamus, hoc Keim, vel Saamen,
illud Saamenkorn appellare poſſemus.

u) Conf. LVDWwIGII Inſtit. KRegni vegetab.
Part. I. c. 1. §H. 41. ſqq. quo loco praecipuas
collegit rationes, cur perdifficile ſit, diſtinétas
et adaequatas partium definitiones eruere.

STVS ERESIVSX) naturam ſeminis

ouo proximam eſſe, aſſumſerunt, ſed
etiam recentiorum multi haec inter
ſe compararunt. Aſt neque hanc,
neque aliam, cum gemmis»„) inſti-
tutam, comparationem diiudicare et
admittere poſſumus, niſi, quid ſemen
ſit, prius cognouimus. Quot vero
auctores euoluimus, tot fere diuer-
ſas ſeminis definitiones inueniemus,
aſt omnes, vt libere fatemur, exce-
ptione non maiores. Adducamus

nonnullas. Semen eſt pars plantae, ſcri-

bit HAMBERGERVS, z) fori femi-
zeo cohaerens, guae matura, loco conue-

nienti humido demandata, intumeſcit, et

kla-

X) De Cauſ. Plantar. L. I. c. 7. Animalis et
vegetabilis ex ouo originis compsrationem
inſtituit, eamque HIFrPOCRATI, ARISTO-
TELI Omnique Antiquitati peruulgatam fuiſ-
ſe, expoſuit HEEENSTREIT in Progr. de
Foetu vegetabili.

„) Hanc praecipue adſumſit ALsToNVs libr.
cit. p. 33. et cum MALFPIGHIO in Anato-
me Plantar. p. 77. ſemen quaſi gemmam pendu-
lam er deciduam, alieno germinaturam ſolo ap-
pellauit, vel dixit: Semen et gemma, ſeu ſo-
boles decidua, vel embryo plantae, aut plautu-
la cum inuolucris.

2) In Praefat. ad WEDELII Tentamen bo-
tan. H. 31.

hlan
Hee,
CC
Nl,
ane

ilun

mſeminis
erunt id
mec inter
lue hane,
6)) inſt⸗
Udicare et
nid ſemen
Mot pero
e iner.
eniemmus,
ur, exce
ducamus
mtoeſcri.
ri fani.
0 0Rααρ-
neſeit, e

le.

Animdlis et
mporntionen
„Arlsr0:-
lum full.
Progr de

Ers lbr.
in Ancto-
un penen.
nn ſolo op⸗
a; ſenn
eut plau.

Ntamen o

—— 13
ſilamenta ipſi ſemini diſzmilia ſpargit.
Cenſuram ipſe addit: facile largior,
hanc geſeriptionem ſeminir en tempore,
quo ſemen cognoſcere debemus, non boſſe
abplicari, ideoque non confici de-
buiſſet. Concinnam magis, aſt re
ipſa nihilominus ampliorem dedit Io.
GESNERVS, 2) dum eam plantae par-
tem ſeomen appellauit, bper quam ſponte
propagatur. Hac proprietate bulbum
et ſemen conuenire, quilibet facile
perſpiciet. Cl. PAZIOEY) ſemen eſt
pars organica pariter et AMentialis, Zuae
ſlori plerumque ſuccedit, et ab eius totiut-
que plantae figura recedit, in cuius finene
a planta, ſuae Propagationi- ergo, agitur.
Haec, niſi ſuperffua eidem ineflent,
commode admitti pPoſſet. III. LIN-
NE, quo ſemen a gemma diſtinguat,
hanc? bybernaculum hberbae, illud eius ca-
pſellam eſſe, gemmamque intra ſquamar,
Jomen

4) Vid. Diſſ. Eius de Vegetabilibus Theſ. 20.
LvVDWIGII definitio fere endem eſt, et vt
Ipfe fatetur, eodem laborat vicio. Dizit, Se-
men apparatum eorum, quae ad producendam no-
uom plantam requiruntur. Vid. Inſtit. cit. §.
138,. Eandem repetiit SCHAEFERVS in
Iſagoge botan. S. 151.
b) Vid. Partium plantae organicar. hiſt. p. 2

14 *„ 2*

ſemen intra tunicas embryonem conſerua-
ve, affirmauit, c) et ſemen bartem vé-
getabilis deciduam, noui rudimentum, pol-
linir irrigatione viuifßcatum appellauit.4)
Clarior videtur BoONNETIe) defini-
tio: Semen, idque. foecundum, corpus eſt
organicum, variis ſub 7egumentis plantam
in compendio continent. Cum vero

bulboſae quoque radices florem com-
prehendant, et futuram plantam, quae

ſeminibus includitur, non ſemper
cernere poſſimus, pollinis praeterea
foecundantis efficacia vel non ab
omnibus adſumatur, vel non facile
cognoſcatur, ambiguitate has quoque
definitiones laborare, exiſtimamus.
Forſan autem vegetatio totius plan-
tae characterem praebet et euiden-
tem, et certum atque ſpecificum, a
nominatis, aliisque Viris non nota-
tum. Terminatur plantae incremen-
tum eo ſemper in loco, vbi fructi-
ficatio oritur. In annuis cum matu-
ritate ſeminis plantae totius vita fini-
tur. In perennibus vel exſiccantur
et
c) Philoſ. p. 301.
4) Ibid. p. 54.
e) Berracht. der Natur, edit. cit. T. II. p. 62.

eſe el H
nt,
Aheht,
Pore l in⸗
lugte ,
Pbnne.
fo,rt
Etum
Ctemnort
Colnmnen
veny
Pgun,
gi le
exluboit
e ,,
Hen anti
Pyninut
Homn be
Cehrus
lemini
lone i/
Cnpolt
lunt thar
ſle hhe⸗
Unins
mni e 1.

n coy ig.
artem e⸗
entum, Hor.
Ppellauit,
le) Gekin.
enur f
i, Mantan
Dum vero
Nrem com.
Num, June
n ſemper
praeterer
pon ab
lon facile
quoque
imamus.
tius plan.
t eulden
eincum, 4
non Ota-
crennet-
i fructi.
Wat⸗
Iccantur
et

.Il. 56

* * 1 5

et pereunt caules ramique, vel ſi perſi-
ſtunt, eo tamen in loco, quo ſemen
adhaeſit, nullum prorſus futuro tem-
pore incrementum obtinent. Poſſet
itaque ſemen forte dici vltima pars
plantae, ſiue ea, qua omnis vegeta-
tio, partiumque incrementum finitur.
Et dum ad hanc conſtantem proprie-
tatem attendimus, non poſſumus non
commemorare et laudare antiquio-
rem Phyſicum, et Societatis Ieſu Theo-
logum, HoNoRATVM FABRVM,
qui de ſemine eandem fere ideam
exhibuit; ſt vltimum, ſcripſit, plan-
tae opus, nouus foetus, primae parentis
Nes, antidotum corruptionis, generationis
terminus, reſurrectionir ſymbolumf) Ve-
rum haec aeque, ac quaecunque alia
definitio manca erit et fallax, ideoque
ſeminis naturam et indolem alia ra-
tione inueſtigemus, eamque ex ipſius
compoſitione cognoſcamus. Tres
ſunt partes, quae ſemen perfectum,
ſiue foecundum conſtituunt, et in
plurimis commode cognoſci et diſ-

tingui poſſunt. Prima eſt inuolu-

crum,

F) Vid. Eius Tract. duo de plantis et generatione
animalium, Norib. 1677. p. 17, H. 10.

*

16

lucrum, G) aliquando quidem va-
rium et multiplex, aſt hic proprium
modo intelligimus, de acceſſorio dein
acturi. Illud autem, notante iam
CAESALPINO, 2g) ex duplici mem-
brana conſtat, interiore tenuiore ac
molliore, externa craſſiore et durio-
re. Vtraque in ſicco ſemine vtplu-
rimum arscte inter ſe cohaeret, vt vni-
ca. modo eſſe videatur; ſaepe vero
diuerſum in- et externae ſuperficiei
colorem animaduertimus, et inde du-
plicem laminam adeſſe, ſatis certe con-
licimus; et ſi ſemina in aqua mace-
ramus, tunicas, antea firmiſſime ne-
xas, facile ſeparamus, vel ex diuer-
ſa conſilſtentia diſtinguimus; inter-
na ſcilicet magis pulpoſa, externa te-
naciore apparente. Sub inuolucro
duae aliae latent partes, maior ſem-
per alia, alia longe minor; haec me-
dium, illa exteriorem locum occu-
pat, vtraque inter ſe peculiaria modo
nexa. Maior et exterior pars, a qua
ſemi-
) In muſeorum quoque ſeminibus involuerum
adeſſe, docuit Hedwigius in der Sammlung zur

Phyſik und Naturgeſchichte, Vol. I. p. 7.
29) Libr. cit. Cap. 8. p. 16,

i
onctin 1
s etl etiach
Ninnle,⸗
S N Fſitat
oo.
Erhii⸗
Corellun
Ctn
CAESAl
LINNAE
ſen ſti⸗
cum Ly.
mns. E
lening
Wlece
Gre vicd
N io
Cikinct
un ae
tone M
Cietlue

libr ei
3)wi. C
I.
MMi
1) Inlite
)boe. t

lilemn Vr.
Proprium
Drid gein
tante iamn
endiore g
e et Eurio.
jine vrpl.
ret vt yni.
lepe rerd
luperffkei
t inde do.
Certe con--
Oua mace.
iſſime ne
exX Giuer.
1; inter⸗
Nerna te⸗
Involwcro
nuior ſenn.
aec me-
im occl
ria modo
1, agua
ſerm.

inrolucrum
.mmmmlung 2

l. . 7.

1

ñH ,

ſeminis figura et magnitudo pendet,
Secundina, Placenta, vel Medulla, Lo-
bus etiam ſeminalis, vel Folium ſe-
minale, ab OEDEROE) Nucleus, ma-
gis vſitato nomine Cotyledon appel-
latur. Altera minor, quia noui ve-
getabilis rudimentum conſtituit, vel
Corculum, vel Plantula ſeminalis di-
citur. Priorem denominationem a
CAESALPINO 1) IVNGIVS K) et
LINNAEVS!) receperunt, poſterio-
rem, vt ipſi rei magis conuenientem,
cum LvowIGIon) adhibere ſole-
mus. Embryo, punctum vegetans,
ſeminis gemma, ſynonyma ſunt mi-
nus recepta. Plantula ſeminalis, vti
clare videmus, dum ſemen germina-
re incipit, ex duabus, ſitu et figura
diſtinctis, partibus componitur, qua-
rum altera folioſa eſt, et in vegeta-
tione aſcendit, altera conica deſcen-
dit, et haec Roſtellum a LINNAEOZ)
aptius
h) Elem. bot. Part. I. p. 60.
*½) Libr. eit. Cap. 6. p. 12.
k) Vid. Opuſcula ab ALrERECHTO edita p. 44.
et 151.
1) Philoſ. p. 54.
m) Inſtit. cit. §. 560.
„) loc. cit.
8

18 * *
aptius a LVDWIGIO Radicula 1²9) il⸗
la autem, inuentore GRwro, fere
ab omnibus Plumula, a CAESALPI-
NOP) Germen dici ſolet. Praeter-
ea in ſemine adhuc notari poteſt ille
locus, quo antea alii parti, thalamo
vel receptaculo praecipue, adhae-
ſit. Hilum vocauit eundem III. LIN-
NAEVS. v) In multis quidem, e. gr.
vmbelliferis plantis, illisque, quae
vel bacca, vel ſiliqua incluſa gerunt
ſemina, hilum, quamuis reuera adſit,
diſtinguer e commode non poſſumus,
in aliis tamen, vt leguminoſis nudis-
que relictam quaſi a ſolutione cica-
tricem, eamque peculiari ſaepius co-
lore tintam, animaduertimus, hinc
vel ideo, vel quia per hunc locum in-
crementum accepit ſemen, ac per
eundem in germinatione radicula

exit, hunc locum negligere minime
debe-

*) Libr. cit. & 560. et 61. Vtramque non ſolum de-

nominationem admittit GLEDITscaivs, partem-
que hanc, dum recta deliteſcit Roſtellum, quan-
do vero in germinatione prorumpit, Radicu-
lam appellauit, ſed etiam huic ipfi parti fu-
niculi umbilicalis nomen tribuit, dum adhuc
cum thalamo cohaeret. Vid. Eius Forſtwiſ⸗
ſenſchaft, 1. Band, p. 170.
P) Libr. cit. Cap. 6. p. I2. Conf. et Cap. 13.
7) Philoſ. p. 54.

urum
Dnidis
Gonian
Mhnt er
nming
Tbltosan
Celcunt
kenct in
Guundos
ſel ſet
r inr
le autem
Mntns ken
Eemgver
ilte
el U naturn

3)Aiun e
Nis Winvs
Conſſcen
. 105.

lie) j.
f0, kere
8ALPI-
Draeter.
oteſt ille
halamo
„Ahae-
I. Lix.
negr.
e, quae
gerunt
erd adii
flumds,
5 nulis.
ne cica-
pins co
1s, hinc
Ncu in⸗
per
raNicul
minime
gehe⸗
ſlun te⸗
18, purlem.
um, guan⸗
i, Radicu-
6 Porti ll⸗
dumn adlue

1 Forfri⸗
et Cb. 1

3* —= * 19
debemus. -) Harum partium omnium
ſtructuram et vſum apto loco cura-
tius declarabimus, nunc vero inqui-
ramus, an vegetabilia, quaecunque
ſint, ſemina proferant et per eadem
propagentur.

§. III. W

Vegetabilium propagationem non
tantum ſeminis beneficio, ſed et aliis
Partibus, variisque modis fieri poſſe,
ſupra iam monuimus. Multae etiam
plantae, arbores fere omnes, aliaeque,
inprimis ſi alieno loco coluntur, per
multos annos viuunt, et laete ſaepius
creſcunt, nullum tamen florem pro-
ferunt, immo, ſi etiam tandem ali-

quando florent, vel nullum fructum,

vel ſi etiam hunc producunt, nulla;
aut imperfecta ſemina praebent. In-

de autem nullo modo ſequitur, has

plantas ſemine prorſus deſtitui, eo-
demque prorſus non propagari poſſe.
Si ad iuſtam aetatem peruenerunt,
et ſi naturalem, vel peregrinum quo-
2 que,
y) Hilum et cotyledonem tanquam partes ſemi-

nis minus eſſentiales, haudquaquam reéte,
conſiderauit KEVSsS in Compend. botanico

P. 105.

20 rrrr
que, aſt aptum, locum inhabitant, flo- vn
rebunt certe omnes, et poſt florem, ire
niſi externis iniuriis, aliisque acci- Kttec
dentalibus cauſis impediatur, omnes Ninei N
quoque foecundum et propagationi etorms
aptum ſemen exhibebunt. Et cum erhine
ſemen florem ſequatur, certo certius “
aſſumimus, plantas omnes, quae flo- elien
rent, fructum quoque, vel ſemen fer-
re. Nec mirabilem illam plantam. Wekkn,
quae ab hortulanis Pyſang, a botani- Cunn verd
cis Muſa paradiſiaca dicitur, et a SIE- Win m
GESBECKIO5) pro contraria opi⸗- e belin
nione defendenda inprimis comme- nulo wo⸗
moratur, ab hoc naturae ordine re- gltt onn
cedere, exiſtimamus; vel ſi conce- it, et
dere debeamus, eandem nunquam, ſecke el
licet flores maturosque fructus offe- nde
rat, perfecta ſemina ferre, ſed tan- Uile, a
tummodo radice ſe multiplicare, il- sin
lam cum III. LINNAEO pro hybri- Clle hil
da et eiusmodi planta admittimus, eli n,
quae, vt de Peloria et aliis plantis, Rwened
immo nonnullis animalibus, quale hrn
Mulo eſt, compertum habemus, non Knim:
in prima creatione, ſed poſt eandem hſlei
ex alieno coniugio nata fuit. Exiſti-
mabat
*) In Botanoſophiae verioris ſciagraphia, p. 43. Conk

e i

tant fo.
forem,
e acci.
„Olmnes
agationi
Nt cum
0 Certius
Juae flo.
men ter.
lantam,
botani⸗
tASlk
ria opi.
comme-
line re⸗
1 conce.
lnquam,

dus offe.
ſed tan.

care, .
hybri.
ittimus,
Plantis,
quale
us, non
eandem
Exiti·
abat
npbin, 543.

. *

21

mabat quidem LINNAEVS, Muſam
ideo in noſtris hy bernaculis nunquam
perfecta ſemina tuliſſe, quia flores fe-
minei primum effloreſcant, hisque
defloratis maſculi tandem ſuccedant,
et hinc putabat in natali ſolo, vbi plu-
res ſcilicet eundem locum inhabitant,
et diuerſo tempore florent, fieri poſ-
ſe, vt feminei a maſculis foecunden-
tur et ſemina perfecta producantur;
cum vero poſtea cognouerit, anthe-
ras in maſculis floribus omni polli-
ne deſtitui, ideoque foecundationem
nullo modo fieri poſſe, priorem reli-
quit coniecturam, aliamque ſubſti-
tuit, et paradiſiacam ab alia Muſae
ſpecie, quae Bihai dicitur, tanquam
matre, et incognito patre, ortum du-
xiſſe, affirmauit.“) Verum quid de
illis ſtatuendum erit plantis, quae in
caule bulbos gerunt, et quarum flo-
res, etſi non in omnibus, in plurimis
tamen abortiunt? Tulitne vnqnam
Biſtorta, ſiue Polygonum viuiparum
ſemina? Certe non tantum in hor-
to, ſed etiam in natali ſolo flores ſpi-
B 3 cae

2) Conf. IIIl. Viri Libellus de Muſa, et prae-
cipue Amoenit. Acad. Vol. VI. p. 294.

———

cae ſuperiores conſtanter ſine ſemi-
ne decidunt, et inferiorem locum
bulbilli occupant. Idem de variis va-
let Allii ſpeciebus, in quibus floribus
miſcentur bulbi, qui ſoli increſcunt,
floresque ſupprimunt. In his bulbi
ſubſtituuntur ſeminibus, et cum illi
communem plerumque cum flori-
bus locum obtineant, a caule ſponte
fecedant, in terram decidant, et ſemi-
nis inſtar germinationem incipiant,
non incongrue ſemina dici, vel ad
minimum pro analogis“) partibus
haberi poterunt. Licet autem per-
fectioribus plantis ſemina tribuere
ſatis certo poſſimus, forſan Ramen
e

u) Cl. NECKER, qui Mulſcis et congeneribus
vera ſeinina denegauit, ſeminis tamen analogon
adſumſit, illudque in Methodo Muſcorum
p. 258. nota 27. ſic definiuit: Quod ſit plan-
tae compendium puluerulentum, a matre ſponte
abſcedene, per ſe ipſum, absque requiſita copula,
germinans, vegetans, cotyledinibus carens, inque
Plantam reſoluens; addidit: Sic a ſemine pro-
Pprio dicto diſtinctiuum Jubminiſtrar characterem.
Qui, vt nobis videtur, in eo conſiſtit, quod
copula nulla praegreſſa fuerit et cotyledones
deficiant. In bulbis prius quidem deficit, fo-
liola autem, quae cauli etiam adhaerentes ſae-
pe emittunt, pro cotyledonibus aſſumi poſ-
ſunt, et binc magnam cum ſemine analo-
giam habent.

Co pbre
Uie et
Ppus. I
Filicsr
Centun
Ondis
non,P

7) (un
lycope
in hol
Ui
) on. P
inenit
Nente
end⸗
HK
ſellin
Go en

e ſemi.
locum
Niis va.
Koribus
Neſcung,
bis bulbi

Cüm illi

m Kori⸗
e ſponte
et ſemi.
Wipiant,
Vel ad
Partibus
ein per.
tribuere
I tamen

de

angenerihis
men enalyen
Maſoru
us ſt plur.
nure voute
iſro apuln,
orenn inqle
ſenine pro·
harackerenn.
it, Auoc
coiyledone⸗
dehcit⸗ ſ
gerentes ſe⸗
allui hol⸗
emine nllo⸗

—

de imperfectis, et illis praecipue,
quae in Syſtemate Linnaeano Cry-
ptantherarum claſſem occupant, du-
bitandum erit, praecipue cum in
plurimis, optimi etiam microſcopii
Peneficio, flores videre non potue-
rint phyſici. Minime autem ſequi-
tur, ea, quae lynceis etiam oculis
cognoſciæ) non poſſunt, prorſus non

exiſtere. Effectus ſaepe de incogni-

ta cauſa teſtatur, et ex variis aliquan-
do phaenomenis exiſtentiam rei du-
biae et obſcurae ſatis certe cognoſci-
mus. Inter imperfectas has plantas
Filices reliquis fere perfectiores vi-
dentur, easdemque in dorto folii, ſiue

frondis fructus et ſemina ferre, omni

caret dubio, quamuis flores vel prorſus
non, vel imperfeëte ſint cogniti.**)
4 Con-

) Quam paruula in nennullis ſint ſemina, ex
Eycoperdo cognoſeimus, quorum 14000000.
in pollice quadrato numerauit BACKER.
Vid. HALLERI Phyſ. To. VIII. p. 88.
) Ion. FRANcC. MaRATTI in his flores vidit, et de-
lineavit partim monopetalos, pileiformes, in
ore patentes, margine integro, in maturitate pli-
cato, apicibus duobus et piſtillo breuiſſimo prae-
ditos, partim ſphsericos, pedunculo innixos,
ſenſim in duas partes diuiſos, ex quorum fun-
do exurg ebat congeries ſtaminulorum, pro-
priis

24

* **

Conceſſa Filicibus eſſe ſemina, ex Mo-
RISONI, vel potius BoBARTII 92) ob-
ſeruatione conſtat, qui Linguae cer-

vin
ver

ae folia marceſcentia collegit, pul-
emque adhaerentem ſolo humido

et vmbroſo adſperſit, et ſequenti an-

10

plantas innumeras, ex eodem na-
2) obtinuit. Et ſi puluerem te-
nuiſſi-

priis apicibus uterum circumdantium. Et
eiusmodi flores inter ſe mixtos in Filice et
Lonchitide reperiit et obſeruauit, ouarium eo-

rum umbilicatum, hemiſphaericum continere

tenuiſſima ſemina, facile vegetantia, Orchi-

dum ſeminibus fere ſimilia. Vid. Eius Tr. de

„

vera Florum exiſtentia in plantis dorfiferis,
Romae 1760. edit.

Vid. Hiſt. plantar. To. IIl. p. 555. Idem

confirmauit DiLLENIVsS in Praefat. ad Hiſtor.

Mulſcor. p. 15. Conf. quoque PoRHTA, qui
in Phytognomic. Libr. VI. cap. 1. 2. p. 361. ſq q.

2)

veterum non modo opinionem, non omnes
ſeilicet plantas ſemen ferre, refutauit, ſed etiam
filicum et fungorum ſemina demonſtrauit; nec
non LTRIVMFETTI, qui in obſeruatt. de or-
tu et vegetatione plantarum, p. S. ſqq: alios no.
minauit audores, qui his ſemina tribuerunt.

Tenuiſſimum hunc puluerem, quem inter
alios GLEDITSCHIVS etiam in Conſiderat.
Epicriſ. Siegesbeckianae p. 54. pro ſemine af-

ſumſit, pro tali cognoſcere non voluit BAEL-

DINGERVS, vVel potius WoLrFIVS, qui, vt
facile credimus, Auctor eſt Diſſ. de Filicum
Seminibus lIen. 1770. edit; alia potius ſub-
ſtituit,

iinn
tieo
alvas
oditar
nictoſe⸗
caiat
rum el⸗
le ethl
Ner fn

ätoit,
eiis
ngn
Plulis
tote
innent
544
Dirs
ideo
on
min
Np.
ſN,
libos
ſeruatt.
Comme
Vol. I

4) Bune
Nun,
UINV
Hlue.
Amden

* * 2 5
ero. nuiſſimum, qui in globulo, annulo
3) b. elaſtico cincto, et plerumque in duas
le er. valuas diſſiliente, continetur et ex-
Nehil⸗ ploditur, praecipue ab Equiſeto, ſub
umido microſcopio conſideramus, eundem
Eennt an. capillata ſemina referre, et ope pilo-
dem m. rum elaſticorum a ſe inuicem recede-
rem te. re, et quaſi ſaltare“) deprehendimus.
nui. Nec fungis denegari poterunt ſemi-
iun. E B 5 na
Fili
inc, ſtituit, nudo oculo viſibilia, longe meiora;
coninere Et eiusmodi, numero pauca, aſt Milii ſemen
6, Orchi. magnitud'ne et figura referentie, quae ex ca-
iu Tr. de pſulis ruptis egrediebantur, in Oſmunda Stru-
Garhferis thiopteride ſe inueniſite retulit. Qui huius
inuenti biſtoriam ſeire cupit, legat Diſſ. cit. .
p. 24. Verum hoc dudum notauerat III. GrE-
5. ldem DiTSCHIVS, monuitque hanc plantom vel
ad Hiſtor. ideo peculiare, et ab Oſmunda diuerſum
3R1AX, Gt genus conſtituere, quia in hac innumera ſe-
.301. ſlg. mina, in Struthiopteride modo vnum in
Non Omnes copſula contineatur. Vid. Noſtra flora Lipſien-
led euam G ſis p. 296. NECkERVS vt Muſcis, ita et Fili-
riuit; nec cibus ſemina concedere noluit, vid. Eius Ob-
atl. de or. ſeruatt. de generstione Filicum in Hiſt. et
tliosno. Comment. Acad. Elect. Theodoro-Palatinae,
bueruat. Vol. III. Phyſ. p. 275.
en inter a) Hunc motum BoRELLVsS Cent. III. obſ. 54.
onſiherdt. RAIVS, aliique viderunt. In Equiſeti ſemi-
ſemine d⸗ nibus praecipue eundem deſcripſit STAEHE-
kuit B a. LINVS et confirmauit HALLERVsS Hiſt. Stirp.
8, gui, Heluer. To. III. p. I. Conf. quoque LINNAEI
ge Fneen Amdenit. Vol. I. p. 264.
poiiss lb

ſiwit,

26 *

na, poſtquam MicaELLIVS /) ea-
dem inuenit, collegit, ſeruit et inde
nouos excreicere vidit, ac III. GLE-
PDITSCHIVS ab Illo inſtituta experi-
menta confirmauit, et ſcripſit:«) po-
tiora perquiſiui, reiveraui, ſemina vidi, ea-
demque debita arte ad propagandum oc-
ultaui, et euentus intentioni vbigue fe-
eit ſatis, Vulgari quoque experien-
tia ſcimus, ex aqua, in qua cocti fue-
runt fungi, conuenienti terrae com-

miſſa, nouas plantulas prodire, vt et

hinc hortulani fungos, vt alias ſtir-
Pes, in fimetis educere er colere
didicerint. Haec autem corpuſcula,

quae ſemina eſſe, et ſine quibus

propagationem minime fieri poſſe,
exiſti-

*) Conf Eius Noua Plantarum Genera p. 135 ſqq.
Vbi etiam ea notata legimus, quae antiquio-
res de fungorum ſeminibus tradiderunt.
c) Vid. Conſ. Epicriſ. Siegesb. p. 58. et Mem.
de Berlin 1748. p. 60. et 1749. p. 26. qui-
bus in locis III. Vir in Amanitis aliisque fun-
gis intra lamellas pileorum ſemina ſe inue-
niſſe tradidit; in Methodo fungorum quo-

que cuilibet generi ſua, ſingulari modo con-

ſti tuta, ſemina tribuit. Obſeruationes quoque
ſatis curioſas de Fungorum ſeminibus eorumque

Propagatione tradidit PICEERING in Philoſ.
Tranſactions no. 47 1. et 72. quae quoad maxi-

mam portem repetuntur, im Hamb. Magazin
IV. Band. p. 265.

gin
4 voln
noco
ogt,
ScHA
nco
ſbiet
he ſi
Muli,

1W
ne
) K⸗
11e
lem
ſor

fun
Fum

38) eg-
et inde
. GLL-
experi.
t:e) ho.
4 rigi l·
ndum o-
bizu, fe.
Xperien-
Ccti fue.
1e corm.
re, Vt et
lias ſtir⸗
t olere
puſcnla,
ubrs

ti poſle,

exiſti⸗

en.135ll

e Inligl⸗
Gerunt.
9 et Mem.
P.2 20. qui⸗
lisgue fun
na ſe inve-

orum quo.

, mod con⸗

ones gne

uearonll⸗
in khinl

quonl i

Gb. Mgren

Krrrrrres 27

7
exiſtimamus, non, vt in illis plantis,
a conſueto forendi et fructificandi

modo ortum obtinuerunt, ſed potius
fungi, prudenter monente Venerab.
ScCHAEFERO, ⁹⅛ alii legi, quamquam
incognitae, qua propagantur, ſunt
ſubiecti, eorumque ſemina, per ſe, ſi-
ne foecundantis materiae acceſſu, VL
bulbi, ad germinationem apta. “)
Eius-
4) Vid. Eius Vorlaeufge Betrachtung der schwaem-
me p. 25.
e) Si etiam Fungos, duce III. MüNcHHAVSIO,
a regno vegetabili ad animale amandare vel-
lemus, ſemina tamen, vel ouulis analoga cor-
pora, quibus eorum propagatio perficitur, ad-
mittere debebimus. Ipſe III. MäNcHHAV-
SsEN, Vid. Hausvater II. Th. p. 747. ſqꝗ-
BürrTrNERVS, cuius obferustiones commu-
nicauit WEISSIVS, vId. Plantae Cryptog.
Goetting. p. 2. et WILxKIVS, vid. Alonaer
Mercurius 1768. et ex hoc in WEISSII cit.
libr. p. S. globulos a fungis ſeceſſiſſe et ſen-
ſim in aenimalcula mutata fuiſſe, tradiderunt.
Verum fungis priſtinam ſedem porro relin-
quamus, et habitacula quidem animalculo-
rum fieri poſſe, concedamus, ipſos autem
Zoophyta eſſe, maximopere dubitemus. Conf.
LESRII Diſſ. de Generatione Plantarum
p. 17. et Progr. noſtrum de dubia fungorum
collectione. Leuiſſima videtur ratio, quam
WEISSIVsS libr. cit. p. 7. pro decelaranda
fungorum animali natura, a mutato ſaepe eo-
rum loco natali deſumſit, multas enim plan-
12S

289 —

Eiusmodi, innata quaſi virtute foe-
cunda ſemina, Fucis quoque tribuit
GMELINVS, †) illa vero, quae ſe-
cundum REAVMVRIVMg) floribus
ſuccedunt, in dubium vocauit. Quid
denique de Muſcis ſtatuendum?
Puluis ille luteus, qui in peculiari
receptaculo continetur et flammae
candelae inſperſus fulminat, a multis
pro ſemine venditur; eundem vero
pollinem maſculinum eſſe, primo
DILLENIVSH) docuit, et LIN-
NAEVSi) confirmauit. Hinc etiam
DILLENIVS definiuit muſcum, quod
ſit plantae genus, ſemine prorſus carens.
Vidit autem induſtrius hic et prin-
ceps Muſcorum obſeruator in mul-
tis minimas foliorum roſulas, easque
propagines ideo dixit, quia illarum
bene-

tas per ſemina migrationes inſtituere, ſeimus,
et ſine locomotiua facultate fungorum ſemi-
na quaquauerſum vagare et noua frequenter
loca occupare poterunt; ſaepiſſime etiam con-
trarium obſeruatur, et, quam ſemel oecupa-
runt regionem, diu quoque retinere ſolent.
F) Vid. Eius Fucorum hiſtoria. =
2) Vid. Mem. de l'Acad. Pariſ. 1711. p. 55.
et p. 282.
2) Moſcor. hiſt. cit.
i) Conf. Difſ. de Seminibus Muſcorum, quae
exſtat Amoenit. Vol. 2. p. 293.

aver
Gant,
les ſe⸗
ocro
Duan
ſoue
ſin
Archi⸗
ellemn
en
CKEN
lvon!
lolul

Or
.
1
el
) i⸗
1) V.
ſei⸗
gicne
Men

Ku
14) H
L
liej

Ate foe.
triboit
ae ſe.
Koribus
(id
endum?
peculiari
fammae
a multis
vero
Primo
t LIx.
c etiam
quod
MAent.
et prin-
in mul.
,eibe
illarum
hene.

re, ſeimus,
tum ſemi
requenter
etiamn con-
el oeccupa⸗
re ſolent.

rum, e

*=

* 29

beneficio, inſtar ſeminis, vel gem-
mae, ſpecies propagantur. Has III.
LINNAEVS pro flor ibus femineis, il-
las vero partes, quac puluerem inclu-
dunt, pro maſculis aſſumſit, et Prio-
res ſemina, peculiaris indolis, inuo-
lucro ſcilicet et cotyledone deſtituta,

nudam modo plumulam ſiſtentia re-

linquere ſtatuit. Haec autem ſemi-
na, quorum inuentionem ſibi tribuit
Archiater, et cum DILLENIO, qui
eadem prius cognouit, Propagines *)
appellauit, III. HaALLERVS!) NE-
CKERVS u) aliique adſumere no-
lunt, potius eadem, ſiue foliolorum
roſulas, modo gemmas 2¹) eſſe, eas-
4que

k) Hiſtor. Muſcorum p. 179. Hec opus prodiit
1741. et Linnaei Diſſ. de Seminibus Muſcor.
1750. LINNAEVM ſecuti fuerant plures,
etiam OkDERVS, vid. Elem. Botan. Part. I.
P. 67.
1) Vid. Hiſt. Plant. Heluet. To. III. p. 18.
m) Varia, ab Eodem edita, hic notari debent
ſeripta; vt ſunt: Eius Deliciae Gallo-Bel-
gicae, Argent. 1748. Methodus Muſcorum
Manhemii 1771. Phyſiologin Muſcorum ibid.
1774 et Commentationes variae, quae in Actis
Acad. Theodoro-Palatinae continentur.
2) Haec foliola gemmas eſſe, ideo negsuit III.
LINNE, quia gemma nunquam in fundo ca-
licis, loco fructus, creſcit. Has vero roſulas
in

z3o

que ſine concurſu maſculini pollinis
propagationi muſcorum inſeruire, et
in his generationem, vt NECKE-
RVS vocat, euolutiuam tantum adeſ-
ſe ſtatuunt. Huic opinioni luben-
ter quidem aſſenſum praebemus, mi-
nime autem concedimus, Muſcos nul-
la plane ſemina ferre, eosdemque ad
regnum animale, vt NECKERVsS ſta-
tuit, relegari debere; exiſtimamus
potius, et per ſemina, et, zoophyto-
rum in modum, per gemmas ſe pro-
pagare haec vegetabilia. Quis STAE-
HELINI «) et MEEHSENIIpy) ex-
perimenta in dubium vocabit? qui-
DPus conſtat, ex ſeminibus ſatis nouas
plantas enatas fuiſſe,) etſi a NE-

CKERO

in Lycopodio, e. gr. ex calice tetraphyllo, et
aliis quinque, armato oculo conſpieiendis, fo-
liolis, magnitudine diuerſis, conſtare, et haec
quinque arde conniuentia et baſi coniuncta
a calice perſiſtente ſecedere, aſſumſit. Vid.
Amoenit. cit. p. 295. 4
*) Vid. Eius Specimen anat. botanicum 1724.
Theſ. 4.
p) In Comment. Societ. Harlemenſ. To. X.
P. II. p. 171.
7) Sedem quoque muſcorum in arboribus, mu-
ris, tectis, turrium altiſſimorum tegulis muſco-
rum propagationem per ſemina euincere, moe-
nuit CELMDITSCR in Conl. Epicriſ. Siegesb.
Pp. 57.

All
Ho ſuc
5N
NX
Neuni 6
jemn et
Il.
Gle
ll
eittimn
61V5 1
iobl
run k
ciores
Pkrodi
N
M

dollinis
rui Ile, et
Nrckg.
in Adel.
u Uben.
NbS, mi.
Ulcosnal.
nque ad
RVS§ ſta.
imamus
ophyto⸗
s ſe pro
STAL-
15) ex.
it? qui.
is nouas
N--
CKkERO
nphyllo, et
lcienis ſ⸗

e, et hee
coniuncta

t. Vi.
um 1724.

ribus, wu.
alis mnuſe.
ncere ⸗
il Seget
55.

4

rrrrrrr 31

KERO et WINTERO Y) repetita
non ſucceſſerint. Propagines itaque
LINNAEI cum gemmis conuenire,
in pyxide autem, ſiue anthera, vt Lin-
neani dicunt, et maſculinum Pulue-
rem et ſemina ſimul contineri, cum
III. HALLERO) affirmamus, muſcos-
que ratione fructificationis cum Fi-
cu conuenire, cum WILLICHIOZ)

exiſtimamus. Denique Cl. HEDWI-

GIVS nouis, microſcopii ope inſtitu-
tis, obſeruationibus cognouit, muſeo-
rum flores plurimos eſſe dioicos, pau-
ciores monoicos, Pauciſſimos herma-
phroditos, nec deeffe Polygamios dioi-
cos, omniumque piſtillum ouario, ſty-
lo ac ſtigmate conſtare; praeterea

Muſcis fructum calyptratum tribuit.
Vt

p. 57. Conf. quoque Eius lucubrat. de Fu-
co 1743. edit. p. 20.

r) Conf. Neckeri Phyfiol. Muſcor. p. 125.
5) Hiſt. Plant. Heluet. To. IH. p. 18. SCHRE-
BERVS etiam in Obſeruat. de Phaſco pulue-
rem, in his vaſcalis contentum, verum mu-
ſcorum ſemen eſſe contendit, fila autem ar-
ticulata, bulbillo ſetae ad baſin contigua,
ſtaminibus vel antheris potius aequiparare
voluit.

2) Vid. Plantae eryptog. p. 136. et 138:

.. . us c.
*) Vt vero Filices, Fungi et Muſci nchi⸗
ſemine non deſtituuntur, ſic etiam nie
reliqua, quae in eadem claſſe conti- *
nentur, vegetabilia?) iisdem non e
Ar. Pucin
pror L
Cohtinen
*) Conf. Eius Fundamentum Hiſtoriae natu- orp
ralis Muſcorum frondoſorum 1782. edit. Pro- COrp
dromus huius operis continetur in den Samm-
Iungen zur Phyſik und Naturgeſchichte, t. Band,
p. 259. De hujius Viri inuentis legi quoque hmmn
meretur D. CHR. FRID. LVDWIGII Ep. de ſih i
ſexu Muſeorum detecto 1777. edit. 17.
u) Sic in Mucore ſemina aſſlumſerunt MI- ertht
CHELLIVS, LINNAEVS, BONNETVS, et no le
noua obſeruatione eadem confirmauit LEs- cun e
XrIVS in Diff. de generatione vegetabilium ſelen
1773. edit. p. 28. Contrarium declaraore vo- 1u) In a
luit Cl. MoNTI in Comment. Bononienlſ. (hrrg⸗
Tom. III, quae tracatio etiam, in germani- Ehne i
cam translata, inſerta fuit Hamburg. Mags- ſol
zin XIX. Vol. p. 563. Prudenter hanc li- 1e, do
tem compoſuit SPALANZINVS, dum ſeri- conin
pſit: Es ſcheint nicht ausgemacht, ob die mnpi
Köpfgen an den reifen Züſergen des Schimmels lemn
würklick der Saame ſind, weil weder Michelli, ni ,.
daſs ſis es ind, noch Monti, daſs ſie es nicht 7) lahte
ſind, ſattſam dargethan haben. Vid. Eius an- NAbf
notatt. apud BoNNETVM von der Natur endenn
edit. III. p. 42. Vidimus praeterita hyeme, in Harlr
hypocauſto, altius e terra remote, et calefa- Conf er
co, ex pariete ligneo, qui linteo cerato, lienz
quod dicere ſolemus MWachsleinewand, obdu- jat
Sus erat, enatam, per plures menſes perſi- l
ſtentem et arbuſculi inſtar erectum plantu- Rinn
lam, quae particulae Braſſicae cauliflorae ſi- ſai
millima et certe Coralloides cornucopioides a
inca- Reli

t Mulci
etiam
le conti.
emn non
Dror.

korine nun.
2. edin. dro.
dn mm.
te, t. Baud,
legi quogue
I Pp. de
i.
erunt MI.
NETVS, et
nauit Les-
egetabilium
eclarore vo.
Bononienl.
n germani⸗
urg. Mage-
ter hane li⸗
, dom ſeri⸗
eht, ob die
i, Eliuml
lr Molelh,
ſe en nt
4. Eius on-
der Nuur
hyeme, in
et aleir⸗
teo ceralo,
and, obdu-
enles pertr
in Plunn.
ulſlen f.
nucoides
Incd⸗

* * . 33

prorſus carere, probabili ratione cum
KOELREVTEROu2“) admittimus, li-
cet concedere debeamus, multa etiam
ſine illis propagari poſſe. Zoophy-
ta plurima ſimili modo et ouula )
continent, et nihilo minus per partes

corporis ſeparatas multiplicantur.

§. I.

incanum ſcyphis criſtatis DILLENII erat.
Vid. iconem in Hiſt. Muſcor. Tab. XV. fig.
17. J4. Vnde haec in loco plane peregrino
et ab omni vegetabilium ſocietste remotiſſi-
mo loco originem ſumſit? nonniſi ſemina

cum aere accedere et in poro cerati lintei

ſedem obtinere potuerunt.

nu) In cuius libro: Eutdechtes Geheimniſs der

Cryptogdmie, Carleruhae 1777. edit. duo prae-
cipue arcana naturae detecla inuenimus; ſtir-
pes ſcilicet has omnes et flores, et ſemina fer-
re, floresque ſingulos vtriusque ſexus organa
continere, ſiue hermaphroditos, plantasque has
magis per ſemina, quam ulla alia ratione
ſe propagare. Seminum exiſtentiam inpri-
mis p. 136. ſqq. demonſtrauit.

X) Polypos ouis non deſtitui, aſſeruit LIN-

NAEVS in Phil. Botan. p. 89. Alios, qui
eandem theoriam tradiderunt, audores adduxit
HALLERVS in Phyfiol. To. VII. p. 170.
Conf. etiam To. VII. Part. II. vbi p. 216. ex
Litteris Cl. de SAVSSVRE retulit, animalcu-
la infuſoria alia de polyporum claſſe; alia vi-
vipara eſſe. Sic er SPALANZANVS experi-
mentis declarauit, ex aere animalcula micro-
ſcopico aduenire, vel ad minimum non abs-

que ſuſpicione ouulorum, ex aere aduenien-

tium

*

34 *
F. IV.

Semina multis modis inter ſe dif-

ferunt. Praecipue attendere debe-
mus, an ſemen fructum ipſum con-
ſtituat, an vero in fructu continea-
tur. In priori caſu nuda, in poſte-
riori tecta ſemina, plantasque, quae
nuda ferunt, gymnoſpermas, quae
tecta, angioſpermas dicere ſolemus.
Omnia quidem integumentum ha-
bent, et ſtrictiori ſenſu nullum datur
nudum; eiusmodi ſcilicet, quod vel
ex ſola plantula ſeminali, vel hac
cum cotyledone iuncta, conſtet;29)
attamen et ea tamquam nuda conſi-
deramus, quorum cotyledon et plan-
tula ſeminalis propria, et ad ſenſum

vnica, et ſine laeſione contentarum

Par-

tium animalcula gigni. LEDERMüLLER
quoque exiſtimsuit, anguillulas, quae in pa-
ſta farinacea adparent, ouula parere. Conf.
Neuer Schauplatz der Natur To. IV. p. 254.
Titulo Infuſionsthierchen, et p. 850. tit. Ku-
elthier.
„) Semina quaedam cerealia, ſecale et triticum
e. gr. omni prorſus tegumento deſtitui, Lvp-
WIGIVs Inſtit. cit. §. 140. monuit, et pro-
pagines muſcorum nudas eſſe, LINNAEVS
aſſumſit; has vero ex ſeminum numero ex-
cludi debere, ſupra notauimus, et in cer cali
us

tin
Ille 01
10 et
Uuntar.
ſer ker
, o

Peo, gu
ſne dlo

ſmnplee⸗
lunpliee

1s Cault

dun on
pelodt
Dotione
lungon
integr
Neols
Ul
tlin
mn,
mun
enn
non en
Iimem
Plmtnl
hrenenn
guie n
un u
Mine
exiltin
dninit
oge

imi

erſe dif.
re debe.
fum con-
OOtinex.
in ſote.
gue, Iune
1us, Ouae
ſolemus,
ltum ha-
Wun datur
guod vel
vel ha
Dnſtet,)
da conſ
ner plan⸗
d ſenſom
ntentarumm
par⸗
ERMäüLLEK
nte⸗

0. ii. Ku.

e et triticum
ellini, Lrd-
mit, e vo
LixNaͦfi
n numetd en⸗

arebli⸗
eten
e bus

partium non remouenda membrana

aréte comprehenduntur, nullo autem

alio et acceſſorio tegumento inuol-
uuntur. Et in hac ſeminis nudi
idea fere omnes conueniunt botani-
ci, ſolo forſan KNAVTIOZ) exce-
pto, qui omnia capſulis incluſa eſſe,
ſine vllo applauſu, ſtatuit, easque in
ſimplices et compoſitas diſtinxit, et

ſimplicem appellauit, quae vnicam in-

tus cauitatem habet, in qua ſemina
C 2 con-

bus omnibus, etinm ſic dido hordeo nudo,
membranae ſpeciem adeſſe, in eorum germi⸗-
natione facile animaduertimus. An filicum,
fungorum aliarumque imperfectarum ſemina
integumentum habeant, vel non, nec lynceis
oculis cognoſci poterit.
2) Vid. Eius Methodus plantarum genuina
Lipſ. 1716. Diſſert. praeliminaris p. 9. et 15.
et inprimis p. 16. vbi ſeribit: Semen nudum
Proprie dicitur, cuius plantula ſeminalis proprio
tantum cortice et praeter illum nulio alio integu-
mento inuoluitur. Eiusmodi autem prorfſus
non exiſtit, omnia potius praeter eam tener-
rimam et inſeparabilem, vel cotyledonem, vel
plantulam immediate innoluentem, mem-
branam aliam poſſident et habere debent,
quae vtramque partem inuoluit; et hanc po-
tius, quam illam, vt KNAVTIVS putat, no-
mine cortieis intellexiſſe CAESALFPINVM.
exiſtimamus, dum Libr. I. c. 8. p. 16. ſeribit:
Seminibus ineſt humor foecundus — huius igitur
cuſtodiendi gratia natura omnibus corticem quem-
dam circumduwis.

36 *— *

continentur. Verum vbicunque plus
quam vnum ſemen in eadem capfſu-
la, ſiue inuolucro, a LINNAEO pe-
ricarpium «) dicto, deprehenditur,
illud ſemper tectum erit; licet LiN-
NAEVS quoque adſumſerit, ſemina
loculamentis differre, et biloculare,
e. gr. in Corno, Xanthio, aliisque ad-
eſſe. “) In ſemine nullum prorſus
loculamentum admitti poteſt, vel ſi
quisquam eiusmodi fingere vellet, de-
beret intelligere ſpatium, quod coty-
ledonem et plantulam intercedit. Afſt
et hoc conceptu omnia eſſent vnilo-

cularia. Cornus baccam fert, quae

nucem bilocularem continet, ſic et
Xanthium, Agrimoniam, et alias, quae
nucem, vel alium fructum,bilocula-
rem offerunt, ad angioſpermas plan-
tas referre merito debemus. Forte
autem ideo eiusmodi ſemina, locula-
mentis inſtructa, ) ab aliis et ſimpli-
cibus
a) Differt hoc a calice perſiſtente, quem bene

OEDERVS ſpurium pericarpium appellsuit.
Elem. cit. Part. I. p. 6.
b) Philoſ. Botan. p. 73o.
c) In LINNAEI generibus Plantsr. alias inue-
nimus plantas, quibus III. Vir ſemen adlcri-

pſit, quod vero propter loculamenta portius
ðð fru-

Gbo
uckll
Litolea
ius oln
Mouer!
gerwin
ſemminn⸗
olmmnemn
Go mane
vel plun
ſeortimn
Dempl
In hoe
lechn an
Admii
enimad
crumm
IONd
nir,
et ini
udurm
ſenen.
noco ſe
Uente

fndos
Cllue,
Teine
mirun
cularie

lneplos
n aplu.
AEO Pe.
endirur
Cet Li.
ſeminn
locolre,
gue ad.
Prorſus
t, vel ſi
ellet de.
vod coty
dit. Aſt
nt wilo-
It, quae
t, ſic et
lias, uae
Wocole-
mnas plun.
Lone
,ocule
tſimpli
cibus

uem bene
oppellaun.

. glios inne.
emen aclerl⸗

lius
enta p
hanlet icn

cibus diſtinguere debemus, quia in-
volucrum acceſſorium non, vt in aliis
fieri ſolet, dehiſcat et ſeparetur, ſed po-
tius omni tempore perſiſtat, nec re-
moueri commode poſſit, dum propter
germinationem terrae committimus

ſemina. Verum vel ſolus numerus

omnem tollit ſcrupulum, dubii mo-

do manemus, ſi vnum modo ſemen,

vel plura a ſe inuicem diſtincta et
ſeorſim exiſtentia florem ſequuntur.
Exempla ſint Iſatis et Cynogloſſum.
In hoc quatuor cernimus ſemina, an
tecta, an nuda dicenda? Vtrumque
admitti poteſt. Praeter proprium

enim adeſt quoque acceſſorium inuo-

lucrum, hinc ſemen tectum; quia ve-
ro illud nec ſponte aperitur, nec depo-
nitur, potius immutatum perſiſtit,
et in ipſa germinatione adeſſe debet,
nudum Cynogloſſo tribuendum erit
ſemen. Iſatis e contrario, licet vnum
modo ſemen ſub acceſſorio, non de-
hiſcente inuolucro contineat, ad an-
„C 3 Lio-
fructus dici debuiſſet. E. gr. Naucleae bilo-
culare, Proſerpinacae et Nitrariae triloculare,
Tetragoniae quadriloculare, et, quod maxime
mirum, Nolanae ſemina quinque quadrilo-
cularia tribuit.

38 R»(lDBieeererrJj

gioſpermas plantas referatur, partim
quoniam eiusmôdi fructus, violenta
quaſi manu aperti, in duas, ſibi aequa-
les valuulas, et in eodem ſemper lo-
co diſſiliunt, partim congeneres ve-
ram capſulam gerunt. Sic et Trifo-
lio, Crambe, aliisque capſulam mo-
noſpermam tribuimus, quia tetrady-
namiae pleraeque ſiliquam et diadel-
phiae plurimae legumen polyſper-
mum oſtendunt. à) Ad alterum quo-
que, antea notatum charaéterem in
dubio caſu attendere debemus, et
propterea ſic dictas nuces ad ſemina,
proprie ſic diécta, cum LINNAEOe)
referre, commode non poſſumus;
caute enim tractatae in eodem ſem-
per loco diuiduntur, hinc vel ideo
tectis annumerandae erunt, quamuis
ad oſſeum inuolucrum, quod nu-
cleum, alia membrana inuolutum,
inclu-
4) Conf. LvpwI6II Inſtit. cit. §. 141-143.
e) III. Vir tres ſpeeies ſeminum aſſumſit,; 1) Fe-
men proprie dictum, vefica tunicatum, quod
omnino noſtrum eſt nudum; 2) Nucem, quam
dixit ſemen epidermide oſſea tectum, et 3) Pro-
Paginem, muſci ſemen decorticatum. Eandem
diuiſionem reperies in MANETTI Regno ve-
getab. p. 31. et ScHAEFERKI Iſagoge cit.
p. 46. ,

ul
Cencl
natnut
antarun
Gomn, an
ſero &
in orcin

ſeminih

ubio ci
ls. E.
ns, Oul
cius inud
bann eins
ſegennti⸗
us hos
Mirbii⸗

ſegve
itn
ub
un /
un nee⸗
uulnr
nine,
lent,
Chtione
)hoe gu
) Hee
lun Au
nt gue
inpecin

Partim
Violenta
di equa-
mper lo.
hneres ve-
erTrito⸗
Hlam mo-
1tetrady.
t Giadel.
olyſper⸗.
umquo.
terem in
mus, et
ſemina,
NAEO)
ſſumns;
emn ſein
Vel ideo
quamui
ol u.
volutum,
inclu⸗

141-143.

ſiy; ¹) .
tun, (

et 3) 11.
1, Ponden
1 Repno ſe.
agage el.

* * 39

includit, reſpicere non vellemus.
Quemcunque autem characterem aſ-
ſumamus, ſaepius tamen in examine
plantarum dubii manebimus, an nu-
dum, an tectum adſit ſemen. †) Ne
vero ex hoc cognitionis defectu vel
in ordinandis plantis, vel in ſerendis
ſeminibus incommoda ſequantur, in
dubio caſu ſemen pro nudo declare-
mus. Etenim ſi pro tecto habere-
mus, quod eiusmodi non eſſet, et
eius inuolucrum ſeparemus, ſubſtan-
tiam eius facile laedimus, ipſamque
vegetationem turbamus. g) IIluſtre-
mus hoc vnico tantum exemplo.
Mirabilis ſemen, non quidem, vt Cel.
C4 PLA-
F) Pro diſtinguendis nudis et tectis ſeminibus
ſequentem regulam tradidit PLAZIVS libr.
eit. p. 25. Quicquid inuolucrum vel ſonte, vel
facile deponit, pro ſemine capſula tecto declaran-
dum eſt, adeo, vt vice verſa ſeminis in capſula
non reconditi, vel alio corpore non tecti et nudi
qualitas facillime ex integumenti diffciliore ſepa-
ratione, nunquam ſponte ſuccedente, diiudicari
quent. Quousque autem haec ſufficiat, ex tra-
Gtatione hac facile apparebit.
g) Hoc quoque notauit Cl. OEDERVsS Part. I.
p. 59. et dixit: ilud nudum vocandum, cui nul-
lum aliud tegmen eſt, aut ſponte ſua deciduum,

aut quod ſine ſubſtantiae laeſione et vegetatiozis
impedimento auferre liceat.

PLaAZIVSE) tradidit, exteriori, ſiue
corticali ſubſtantia ablata, farina-
ceam ſeu medullarem oſtendit, ſed
potius ſub duriore nigricante teg-
mine integrum ſemen latet, eius-
que alba farinoſa maſſa duplici alia
membrana, exteriori bruna, interio-
ri luteola inuoluitur; hinc exter-
num illud acceſſorium eſt, et no-
uum, ex inferiori corollae parte glo-
boſa, ſiue nectario factum; ) quia
vero hoc nunquam ſponte deponit,
ſed integrum decidit, et, ſi aufertur,
germinatio vel plane non, vel imper-
fecte ſuccedit, pro nudo potius habe-
ri debebit. Expoſita hac primaria
ſeminum differentia, aliam adhuc no-
temus, quae inuolucri quoque ſpe-
ciem concernit. Arillum, ſiue ſemina
arillata intelligimus. Vocabulum hoc
apud veteres Auctores rarius occur-
rit et non niſi ſpecialiſſimo ſignifica-
tu de nucleis magis ſiccis, ſiue ſemi-
nibus, quae in Vitis viniferae baccis
continentur, a nonnullis adhiberi ſo-
let;
h) libr. cit. p. 29.
i) lllud non fruktus ſ. ſeminis partem, ſed re-
ceptaculum eſſe ſtatuit PoNTEDERA, ideo,

quia ſtamina in ipfſius cçauitatem penetrant.
Vid. Anthologia p. 31.

Admmiti
lum eel
Conäiera
lemin
hencumr
Cconne
ſooc
ranan
tgit e
ſemnini⸗

4) We.
DIoYhi
lann tet
ehar
Dan
Urllun
Uleit
ſolan
1) Phl

i⸗ ſiue
farinn.
dit ſec
te teg.
et, eins-
Plici Ain
h interio⸗
C exter.
et no.
alte glo⸗
i) quia
Geponit,
aufertur,
el imper.
ius habe⸗
primaria
dhue no.
Ngue ſpe⸗
lueſetine
nlum hoe
ns cll⸗
ſgnifer.
e ſemni
e baccis
iberi ſo⸗
let;

lem, ſe⸗ k⸗
peneninl

* 41
let; hinc etiam LvVowIGIVSE) in
genere omnia ſemina, quae ſucculen-
ta pulpa includuntur, arillos appella-
re voluit. III. autem LINNAEVS
nouum prorſus ſignificatum huic vo-
ci tribuit, et ſingulare ſeminis inuo-
lucrum ſubintellexit. En definitio-
nem; Arillus eſt tunica propria eæxte-

rior ſeminis ſponte ſecedens. 1) Nonne

haec laborat contradictione? pro-
prium eſſe, et ſponte ſecedere, ſimul
admitti vix poterit. Immo ſi arillo-
rum exempla, ab III. Viro allata, )

conſideramus, multum inter ſe diuer-

ſa ſemina arillata dicta fuiſſe, depre-
hendimus. Deponuntne vnquam
Cucumeris et Cynogloſſi ſemina ſuum
inuolucrum? Coffea ſub pulpa mem-
branam continet, quae ſemina duo

tegit, et ſponte tam a pulpa, quam a

ſeminibus cedit, ideoque et quia in-
3 tra

*) Vid. Inſtit. eit. §. 157.
¹) In Philoſ. p. 5S4. Eandem quoque immuta-
tam retinuerunt MANETTI libr. cit. p. 31.
SCHAEFERVS Iſag. cit. p. 47. aliique. Mem-
branas vero, quae proprie ſemen inuoluunt,
arillum appellaſſe LINNAEVM, minus recte
aſſerit EsCHENBAGCH in Diatribe de Phy-
ſiologia ſeminum; Lipſiae 1777. edit. p. 6.
m) Phil. Bot. p. 70.

*

tra ſemina ſe inſinuat, et ſeptum con-
ſtituat, potius ad fructum, quam ſe-
men pertinere videtur. Nonne omnes

baccae et poma, quae loculos oſten-

dunt, membranaceos vel cartilagineos
pParietes et ſepta continent? In Di-
ctamno multo minus arillus locum ha-
bebit; in qualibet enim capſula duo
ſemina intra arillum communem et
biualuem, vt LINNAEVS ſcribit,
continentur. Quicquid vero duo ſe-
mina continet, id potius ad fructum,
quam ſemen 'pertinebit; hinc Di-
ctamni capſula forte arillata, non ve-
ro ſemina arillata dici poſſent. Aliud
longe et peculiare prorſus, ad ſemen
pPertinens, inuolucrum, ſcil. ſucculen-
tum et quaſi baccatum, quod ſemen
etiam tegit, dum e capfula ſecedit,
in Euonymo 2) animaduertimus.
Quid igitur ſub ſemine arillato pro-
,B prie
u) Euonymi ſemen accuratiſſime deſeripſit Sco-
POLI in Fl. Carnioliea ed. II. T. I. p. 165.
Frucetus ſcilicet coriaceus quadrilobus, locu-
lo ſingulo fouente granum album, duplici
cute miniata teclum, et continens nucleum,
ex binis lamellis viridibus factum, addidit:
Kructura haec nec cay Nulae, nec baccae conuenit.

Cenf. etiam HANOWII Seltenheiten der Na-
sur, II. Band, p. 44.

n 1
e gunen
epiu⸗ B
Puec Ver
Videtur,

lus ſei

yero no

ciurt.
bilsetl

an, Dud
pe Vrume
gonem,
ue Nil
nCeneri
Annlogaan
Purinis
DPemicun
Ce
et cur ei
tum? §

4) in Diſ.
lur, ſis.
rgen
em e.
nis inu
dermige

uim con.

Aam ſe⸗
lomnes
8 Oſten.
lagineos
lade.
locumbha-
Dfula duo
unem et
ſeribit,
duo ſe⸗
fructum,
hinc Di-
non ve
t. Aliud
ſemen
Uccblen
dd ſemmen
a ſecedlit
ertimi.
nto pro⸗
Prie
t Sco⸗
I. ,.165.
bus, locn
n, uplici
nucleum,
9, 4dcidi:
ae Conteni⸗
en er N

* * 43

prie intelligendum ſit, dubium vide-
tur; hinc et Ipſe forſan LINNAEVS
aliam poſtea ſubſtituit definitionem,
et tegumentum ſpeciale, quod in ſemine
ſaepius obſeruatur, arillum appellauit.“)
Haec vero acque obſcura et dubia
videtur, ac prior. In multis ſemini-
bus ſpeciale inuolucrum adeſt, arilli
vero nomen eidem non impoſuit Ar-
chiater. Eiusmodi certe poſſidet Mi-
rabilis et Gallii ſemen, hoc vero bac-

cam, illud nucem appellauit. Non-
ne vtrumque, ratione ſpecialis inte-

gumenti cum Cynogloſſi ſeminibus,
quae arillos monoſpermos vocauit
in Generibus LINNAEVS, magnam
analogiam oſtendunt? Nonne in
plurimis Graminum generibus, vt eſt
Panicum, Agroſtis, Phalaris, glumae,
cruſtae inſtar, ſemini adnaſcuntur?
et cur eiusmodi non dicimus arilla-
tum? Si Genera Plantarum, an III.

2) In Diſi, quae Reformatio botanices inſeribi-
tur, vid. Amoenit. Vol. VI. p. 312,. GLE-
DITScCRIVS quoque non ſatis diſtincte arilli
vocem adſumfit; nunc enim proprium ſemi⸗-
nis inuolucrum appellauit arillum, nunc epi-
dermidem ſeminis ab arillo diſtinxit. Vid.

Forſiwiſſenſchaft, I. Th. §H. 261. et 373.

44 xK==.

LINN AEO edita, euoluimus, et exem-
pla illorum ſeminum, quae acceſſo-
rium et ſingulare inuolucrum obti-
nent, inter ſe comparamus, magnam
certe in iisdem denominandis incon-
ſtantiam animaduertimus, et vel in-
de ambiguum arilli ſignificatum cla-
re cognoſcimus. Collinſoniae et Spi-
nachiae ſemina tecta, Tetracerae in-
voluta, Aſtrantiae cruſta pericarpii te-
cta, Lannichelliae cortice tecta, Tricho-
ſanthis et Pedicularis tunicata, Adan-
ſoniae pulpa friabili inuoluta, Clu-
ſiae pulpa obtecta, Martyniae et Sa-
mydae baccata, Gladioli calyptra p)
inuoluta, in Royenia vero nuces, in
Saluadora, Dioſma, Cupanea, Celaſtro
ſemina arillo obuoluta eſſe ſcripſit,
et denique in Althaea, Malua aliis-
que congeneribus ipſa ſemina, vel
capſulas monoſpermas, arillos 4) ap-
pellauit. Haec omnia inuolucrum
acce-
) Colyptra proprie eſt ſpecies calicis, eadem-
que in muſcis praecipue admitti ſolet; nota-
uit vero IIl. de LINNE Philoſ. p. 70. caly-
ptram et arillum ſynonyma eſſe.
7) Hae introrſum ſponte dehiſcunt, ideoque

verae ſunt capſfulae, et nec arilli, nec ſe-
mina nuda dici debent.

celinil
mneolel
Memn
loccun
gve Prop
e cahft
Conſtirit

enotnint
muittere

ſve nten
holn gut
ſa, undu
involountt
Vninexlik
Vili ſgei
ſemnina ad
et in tet

W
V pro⸗
ſorig in⸗
Oe i
Getermnina
Co ſemen
Lctisannn,
Aten ile
Druecipet
lun, W

Munt I

etexemn.
acceſſo.
m obti.
IHagnan
föincon.
t Nel in⸗
Cdtunn cla-

nineet i⸗
ACerae in-

icarpiite.
,Tlicho-
ta, Adan-
Uta, Clu.
jae et da⸗
lyptra?)
nuces, in
,Celaſtro
e iphit,
Hloa Wis.
ninz, Vel
059) .
Olucrum
acce
i8, eadem
let; nolr-
P.70. caly⸗

nt, jdeogve
i, nee .

rrrrrrrrnrnre 4 5

acceſſorium poſſident, cur vero illud
non eodem nomine inſignitur? Quo

omnem ambiguitatem euitemus, vel

quodcunque inuolucrum, quod ne-
que proprie ad ſemen pertinet, ne-
que capſulam, neque loculamentum
conſtituit, arillum dicere, vel hanc
denominationem de illis tantum ad-
mittere debemus, quae in capfula,
ſiue vaſculo ſicco continentur, et pul-
poſa, quaſi baccata, et colorata maſ-
ſa, tanquam acceſſorio tegumento,
inuoluuntur, quale Euonymus et Mar-
tynia exhibet. Hunc, ſi admittimus,
arilli ſignificatum, commode omnia
ſemina ad tres quaſi claſſes referri,
et in tecta, arillata atque nuda diſtin-
gui poſſent. Nuda eſſent ea, quae
vel proprio tantum, vel etiam acceſ-
ſorio inuolucro praedita ſunt, quod-
que, ſi adeſt, aut prorſus non, aut in-
determinate dehiſcit, et vnum mo-
do ſemen continet. Reliqua omnia
tectis annumerari deberent; quorum
autem illa, quae acceſſorio et molli
praecipue tegumento inuoluta, capſu-
lam, vel aliud receptaculum relin-

quunt, arillata, et quae eodem deſti-

tuun-

tuuntur, in ſpecie tecta appellari poſ-
ſent. Sic itaque Cynogloſſum et Mi-
rabilis nudum, Euonymus et Cela-
ſtrus arillatum, Dictamnus et Malua-
ceae tectum ſemen haberent. De vl-
timis, ac de diuerſitate inuolucri, quod
vel fructum ſiccum, legumen, ſili-
quam, capſulamque, vel mollem, po-
mum, drupam et baccam conſtituit,
et de diuerſo modo, quo ſemina nu-
da vel cono, vel calice perſiſtente
continentur, multa quidem diſſerere
poſſemus, cum vero fructus et ſemen
plerumque diſtincta ſint corpora, et
ſemen ſine reſpectu ad fructum con-
ſiderari queat, praeterea in vlteriori
ſeminis conſideratione varia notari
debeant, quae nexum ſeminis cum
fructu, vel receptaculo, vel thalamo
concernunt, hanc diſquiſitionem nunc

omittamus, et in exponenda ſemi-

num differentia pergamus.
§. V.

Semina ſint nuda, vel tecta, vel
arillata, inſignem differentiam oſten-
dunt, et inprimis ratione numeri, ma-
gnitudinis, figurae, ſuperficiei, varii-

—

geoluul
enrs, .
iernalt,
tima 00
us, extt
ltim en
ſepe l
nenotal!
no Verunn

lgvols

Pos protſ
eli ber
tamen onn
gle non
ſt, vel
s. In!
1 Guo
u; In
Doheri
Atmmen
Plunti .
Dümeri
Noſcere,
e (üiudi
le deb
Inne,
ter tran
ufenn

Nuni pol.
n et Mi.
et Cela.
t Malne.
t. Deyvl.
eri guod
Wen, (li.
Aem, Po.
onſtituit,
mina nu.
erliſtente

difſerere
et ſeden
rpora, et

tum con-
Vlteriori⸗
ia notari⸗

inis Cum
thelano

nemnunc
a lemi

Ga, vel
Oſten⸗
neri, mnr.
iei un.
gus⸗

eeeeeen 47

que ornamenti, aut praeſentis, aut de-
ficientis, coloris denique, immo etiam
interna ſtructura inter ſe differunt. De
vItima occaſione germinationis dice-
mus, externas differentias nunc ſigil-
latim exponemus. Numerus, quia
ſaepe ludit, in plantarum deſcriptio-
ne notari forte non debebit. Et omni-
no verum eſt, eundem in multis ſi-
liquoſis, leguminoſis, aliisque fructi-
bus prorſus incertum, in aliis autem,
etſi per ſe determinatum, ex variis
tamen cauſis inconſtantem eſſe, ideo-
que non facile cognoſci poſſe, qualis
ſit, vel debeat eſſe naturalis nume-
rus. In Sambuci, e. gr. et Vitis bac-
ca duo plerumque inueniuntur ſemi-
na; quis diuinabit in priori tria, in
poſteriori quinque naturaliter adeſſe.
Attamen in multis, illis praecipue
plantis, quae ſemina nuda ferunt,
numeri defectum ſatis bene co-
gnoſcere, et ex ouarii conſtitutio-
ne diiudicare poſſumus, quot ad-
eſſe debeant. Tetragymnoſper-
mae, Bugloſſum, Borrago, frequen-
ter tria modo, et non raro pauciora
offerunt, quatuor autem exſpectari
poſſe,

48 * *

poſſe, totidem praeſentia, et in flore
ſatis euidenter diſcernenda ouula
oſtendunt. Ideoque numeremus ſe-
mina, ſint tecta, vel nuda, et baccam
mono-vel dipyrenam, legumen mono-
et diſpermum, et plantam monogy-

mnoſpermam et ſic porro, tandem-

que, numero magis aucto, polyſper-
mam appellemus, et aliquando cha-
racteres genericos a numero deſuma-
mus. Magnitudinem rarius notare,
et nonniſi maxima et minima diſcer-
nere ſolemus. Priorum exemplum
ſit Coccos, minima in Campanula,

Nicotiana, Erica, minutiſſima in Dro-

ſera et Orchidibus occurrunt. ) Fi-
gura, quo magis varia exiſtit, et quo
rarius mutatur, eo curioſius ad ean-
dem attendere et aptis verbis expri-
mere

„) Magnitudinem ſeminum conſtantem et im-
mitabilem eſſe, ac in plantis eiusdem ſpeeiei,
quamuis inaequaliter magnis, eadem tamen
parem magnitudinem retinere, aſſerit Cel.,
TILLET in Acad. Pariſ. 1757. p. 304. quod
in multis quidem, non vero omnibus valere,
Amygdalae, aliique nucum nuclei, Staphy-
ſagria et plures docent. De ſeminum magni-
tudine, inprimis in relatione ad ipſam inde
natam plantam, legi meretur KAIVS in Meth.
Plant. Lond. 1682. edit p. 1. ſq.

cochlearaa
ertinent
Dopbunin
Ullreſhe
eum,9
Clincvan
le Doerhen
e lont
o
t Ane
feien
nell.
Eminum
it ſel
Uertinent,
Uurum ta
Aunorwit
ncies ine

¹) Conk

tin fore
k Ouule
remus ſe.
et baccam
Nen mono.

monog.
tandenn.
polyſper.

indo cha.
deluma.
8 notare,
na Ciſcer⸗

ſemplum

Dpanule,
ain Dro-
t, 7) Fi.
it et guo
8 W ean⸗
bis expri⸗
ere

em et im.
em ſpeeiei⸗
em tamen
ſerit Cel.,
104. guod
pus Valete,
i, Suaphy⸗
um mognl.
iplam ine⸗
s in Medn.

X 49
mere debebimaus. Piſum, Galanthus,
Sinapis globoſa, Coriandrum et Co-
nium hemiſphaerica, Lilium et Fri-
tillaria plana, Chenopodium et Rico-

tia orbicularia, Medeola et Prenan-
thes cordata, Datura, Phyſalis et fere

integra claſſis, quae diadelphias con-
tinet, reniformia, Elatine lunulata,
Foenugrae cum rhomboi idea, Salſola
cochleata exhibent ſemina. Huc etiam
pertinent angulata, qualia Cyclamen,
Delphinium, yimachia offert; trian-
gulare ſpeciatim Rumex, Polygonum,
Rheum, quadrangulare Combretum,
quinquangulare Allionia, ſexangula-
re Boerhaauia gerunt. Anguli ſae-
pe ſunt quaſi acceſſorii et membra-
nas prominentes referunt, quae vero,
vt aliae adhaerentes partes, ad ſuper-
ficiem potius pertinere videntur.
Hanc III. LINNAEVS in exponenda
ſeminum differentia non commemo
rauit, ſed nonnulla, quae ad candem
pertin ent, vt ſemen cinctum et echi-
natum, tanquam figurae differentias
annotauit. *½) Figura autem et ſuper-
ficies inter ſe non conueniunt, et ro-
tun-
*) Conf. Phil. Bot. p. 70.

50
tundum ac angulatum ſemen poteſt
eſſe nunc laeue, nunc aſperum, nunc
ſpinoſum. Ideoque et cum multae
admodum in ſuperficie occurrant dif-
ferentiae, eandem ſpeciatim con-
ſideremus. Politam, laeuem et
glabram habet Linum, Dictamnus,
Ceratonia, punctatam Agroſtemma,
Alſtroemeria, characteribus notatam
Rheedia, lanatam Goſſypium, Bom-
bax, Reaumuria, rugoſam Colchicum
et Aconitum, ſcabram Ruta et Nigel-
la, ſtriatam Ammi et Athamanta, hi-
Wicam Daucus et Geum, echinatam
ynogloſſum et Myoſotis, ſpinoſam
Caucalis. Praeterea ſedulo attende-
re debemus ad membranas, quae
vel dorſum occupant, vel marginem
cingunt. Liguſtici ſemen e. gr. i
margine et dorſo quinque, et Laſer-
pitii quatuor ſtrias eleuatas, vel mi-
nores prominentes laminas oſtendit.
Marginem membranaceum Cheiran-
thi, Sagittae, Anethi,) latiori mem-
brana cinctum Peucedani et Impe-
ratoriae
7) Foeniculum, quod III. LINNAEVS cufm
Anetho coniunxit, margine membranaceo

deſtituitur; hinc vel ideo ſeparatim conſer-
vandum.

orue
genulatu
eſn Jor
eumoi.
Fini in 6
Nam gus
tutn Cicit
Hoec vert

nANent

Vel mupi
ligunoco
Cventifin
Uenimnus
nenalfo
n cordh
ſeidit n
Ude forman
Der E
V et
nde non
MAſemi

in Phno

omnint

Aiin Ei⸗
tuk. der
Enin, 1
1n aliss
Lenus 0

n poteſt
n, nunc
Multae
Nuntdif.
n con.
WeNN er
Gamms,
ſtemm,
notatam
1, bom.
lchicum
t Nigel.
anta, hi-
hinatam
binoſim
Attence⸗
8, quae

arginen

e.gr. in .
et er

el mi.
ſtengit.
eiran-
menm-
lmpe-
katorlae
EVS

embiunne
m coller⸗

—*

er

ratoriae, emarginatum Spergulae,
crenulatum et ſimul eleuatum margi-
nem Tordylii ſemina exhibent. Si
eiusmodi membrana amplior, et ſe-
mini in omni fere ambitu adhaeret,
alam quaſi conſtituit, et ſemen ala-
tum dicitur, vt in Abiete et Beétula.
Haec vero membranacea, vel alia or-
namenta non ſemper ſuperficiem,
vel marginem ſeminis occupant, ſed
aliquando etiam circa baſin, et fre-
quentiſſime in apice eius collocata in-
uenimus. Terminatur Cedrelae ſe-
men ala foliacea, et Melampodii ſqua-
ma cordata, quae, vt LINNAEVS
ſeribit, margine inuoluto conniuente vul-
vae formam refert. Cur huius? Trio-
pteris ſemen auctum eſt et in baſi
vna, et in apice duplici patente ala;
vnde nomen quoque accepit planta.
Baſi ſeminis lanuginoſi pili adhaerent
in Platano et Arundine, ſimilesque,
aſt omnium longiſſimi, et quaſi ſeri-
cei in Eriophoro baſi circumponun-
tur. Scirpi omnes piloſa poſſident
ſemina, in nonnullis vero villi, haſi,

in aliis apici adhaerent; proximum

genus Cyperus iisdem prorſus deſti-
3 tui-

tuitur. Varia inprimis ornamenta,

quae ſeminis apici inſiſtunt, attendi
merentur. IIIa generali nomine co-
ronulam appellauit III. LINNAEVS,
eamque in Calyculum et Pappum
diſtingit 2) Neque vero omnia,
quae ſummitati inſiſtunt, coronae ſpe-
ciem referre, neque omnia vel cali-
cem perſiſtentem, vel pappum con-
ſtituere, facile patet, dummodo diuer-
ſa ſemina, eorumque ornamenta va-
ria accuratius conſideremus. Raro
exemplo Zinniae ſemina, quae flo-
res femineos ſequuntur, petalo lingu-
lato perſiſtente ornantur. Stylo vel
ſtigmate perſiſtente non tantum ca-
pſulae, ſed etiam nuda ſemina termi-
nantur. Ruppiae ſemina ſtigmate
plano orbiculari ſunt tecta. In Peti-
veriae ſemine quatuor rigidos, refle-
XoOs et longitudine inter ſe diuerſos
ſtylos cernimus. Tenuis ille proceſ-
ſus, quo Anemonis et Clematidis fe-
mina terminantur, ſtylus eſt longitu-
dine auctus. Haec vero, et alia, quae
ſtylum perſiſtentem ſimplicem ge-
runt, nec caudata, nec roſtrata, nec
ariſtata, multo minus coronata dici
pof-
) Phil. Bot. p. 70.

lint.
kuuch
ilbet
he in
wamn 1
Poronm a
bem vid
ſſtens,
Ornatume

(li vel
Gemum a

Eeubisque
ib alin et
Watur.
badnata.
nen ducu
(ice adla
LRNNNN
Iin, gon
ne cildn
OMnne fi
CAucamn
1e loet:

) Rede hj
inſcen
Mini dan
9) Maihl
demun
tit rid

mnente,
Atendi
ine 00
AEVs,
ppum
Cmmnn,
Dnnehhe⸗
vel cal.
im con.
D dliuer.
enta va-
. Naro
une fo.
blingu.
wlo vel
tam cr.
termi⸗

ln beti
5 jele.
Giuerſos
proeel.
ticis ſe⸗

ongite.

ie, Jude
ein e⸗
ata, ne
natn icl

ol

poſſunt. Caudatum Calycantho, ro-
ſtratum Stellerae, ariſtatum Geo, et
cuilibet Geranii ſemini, vel potius ca-
pſulae monoſpermae ariſtam longiſ-
ſimam ſpiralem tribuit III. LINNR;
horum autem omnium ornamentum
idem videtur, et ſtylus quidem per-
ſiſtens, hinc etiam ſtylo perſiſtente
ornatum eſſe ſemen dicamus, caudae,
roſtri vel ariſtae vero nomina tunc
demum admittamus, quando ſimilis
tenuisque proceſſus non a ſtylo, ſed
ab alia et acceſſoria quaſi parte for-
matur. Ariſtata graminum ſemina
ab adnata glumaæ) plerumque origi-
nem ducunt, et roſtrata, qualia in Scan-
dice adſunt, et quae filiformia dixit
DINNAEVS, non tam ex parte acceſſo-
ria, quam propria potius conſtitutio-
ne eiusmodi figuram referunt. An
omne filum, quo ſemen terminatur,
caudam) cum LINNAEO appella-
re licet? Non ſolum vero ſimplex,
D 3 quod
X) Recte hinc Ariſta mucro ſubulatus, glumae
inſidens dicitur a LINN AEO; vid. Ter-
mini botanici in Amoen. Vol. VI. p. 238.
„) Vocabalum hoc non in Phil. Botan. ſed

demum in Diſf. de Terminis botan. occur-
rit. vid. Amoenit. cit. p. 243.

quod apici inſiſtit, ornamentum va-

riis et ambiguis plerumque nomini-
bus inſigniri ſolet, ſed Pappus quo-
que, qui compoſiti ornamenti ſpe-
ciem conſtituit, non accurate deter-
minatur. Reformator botanices in
Philoſophia pappi quidem differen-
tias, capillarem ſcilicet, plumoſum et
paleaceum notauit, aſt nullam eius
definitionem appoſuit; defectum ve-
ro in Diſſ. Termini botanici inſcri-
ptas) non ſolum ſuppleuit, illumque
coronam ſeminis pennaceam pilo-
ſamquea) appellauit, ſed eius quoque
ſpecies bene emendauit, paleaceum
omiſit, ſtipitatum adpoſuit. Lvpo-
WIGIVS b) ſemen in ſummitate pi-
loſum vtplurimum pappoſum dici,
tradidit. Et omnino nullum, niſi ex
filamentis pluribus, pilis ſimilibus,
mollibus ac ſericeis compoſitum, api-
cique ſeminis impoſitum, ornamen-
tum pappus appellari deberet. Ve-
rum pili quoque rigidi et fere pun-
L gen-
2) Haec prodiit 1762. Philoſophia 1751.
4) Eandem fere definitionem dedit ScaAEFE-
HKVS, dixitque pappum coronam plumoſam
et piloſam volitantem vid. Iſag. J. 153. p. 47.
*) Inſtit. eit. F. 144.

rezſu,
1l,
1a gbal
eni ſole
h tipler
E auten
Aiſtatus
rekerenuun

Vehtumn 6
Vur Hel

i, Tagetl
lee Verbe
lencelst
ſemim,
Gens, Verl
Vel eüam.
Wn ghir
At denn
gerung
4e) iel
ſung. 1
Peceptnonl
Nins Citin
n non ſi
mimpolt
che! Nen
Uurdine

ibic.

nomini-
s quo.
lenti ſhe⸗
Ae geter.
tanices in
l (ifkeren.
mofſunn er
lam eius
ectumve.
iei inleri⸗
illumque
eum pllo.
1uoque
aleaceumm
t. Lyb-
mitate pi⸗
Motn ic,
Uto,Me
ſmilihus
uum api⸗
ornamer-
fet. Ve.
kere pun.
gerr⸗
11751.

. 9 CN AEFEe
n Flumn
R 1.

* * 55

gentes, ſiue ſetae et aculei, paleae etiam,

nec non, plumarum inſtar, conſtitu-
ti et quaſi ramoſi pili ad pappum re-
ferri ſolent. Hinc illa, antea nota-
ta, triplex pappi differentia nata fuit.
Eſt autem duplex modo pappus, aut
piloſus, aut plumoſus; paleaceus et
ariſtatus vel nullus erit, vel ad piloſum
referendus, vel tanquam aliud orna-
mentum conſiderandus. Non recte
igitur Heliantho, Rudbeckiae, Biden-
ti, Tageti aliisque pappus ariſtatus;
nec Verbeſinae corona, vel pappus
paleaceus tribuitur; rectius eiusmo-

di ſemina, quae, vt Helianthus, Bi-

dens, Verbeſina, duas modo vel tres,
vel etiam, vt Catananche et Geropo-
gon quinque membranulas, paleas
aut denticulos quaſi in ſummitate
gerunt, cum LvVoDWwIGIO denticula-
ta,“) vel potius paleacea dicere poſ-
ſemus. Lamellas, quae thalamo, aut
receptaculo inſiſtunt, floresque ac ſe-
mina diſtinguunt, paleas appellamus,
cur non ſimiles membranulae, ſemi-
ni impoſitae, eodem nomine inſignien-
dae? Semina igitur Bidentis, She-
rardiae aliarumque, quae duas tresne
„D 4 mo⸗-
*) ibid.

56 r

modo lamellas, anguſtiores etiam,
easque magis apicis margini, quam
centro affixas gerunt, ſimpliciter pa-
leacea, quae vero plures, vt Catanan-
che, obtinent, corona paleacea orna-
ta appellemus et a pappoſis prorſus
diſtinguamus. Aliam coronae ſpe-
ciem conſtituit calix, dum perlſiſtit
et apici ſeminis inſiſtit; Lagoeciae,
Dipſaci et Scabioſae ſemina, quae
eiusmodi ornatum gerunt, calice co-
ronata vocemus. Quae in apice la-
nuginem modo, vel breuiſſimos vil-
los ferunt, vt Knautiae et Echinopi
ſemina, apice villoſa, non vero pap-
poſa nominemus. Pappus enim non-
niſi pilis copioſis, ex eodem puncto
ortis, vel centro apicis affixis, molli-
Dus aut rigidis, iisdemque vel ſimpli-

cibus et indiuiſis, vel ramoſis ac plu-

moſis conſtare, et hinc vel piloſus ſi-

ve capillaris, vel plumoſus“) dici de-
bet. Pappi piloſi exemplum Lactu-
Ca, Sonchus, Hieracium, Carduus plu-
. TGES-=

d) Plumoſa etiam dici ſolent ſemina Anemo-

nes et Clematidis; eum vero in his ſtylo per-
ſiſtente villoſo ſemen terminetur, et veri pap-
pi ſpecies non adſit, non plumola, ſed ſiylo
piloſo terminata appellari deberent.

Goan i
Uen
Npicen
Cicuntu
Sonifie
Mimn
Urnin
Uigranc
lere, n
Nuca n
i tan

etim,
„Iunin
liciter Pe.
Cunnan.
ACen Olna⸗
1s Prorlas

romne ſe.
mn perſiſti
Lagoecine,
ind, qune

(alice co
1 aice le
Gimos Vi-
Echinoyi
Vero pan
enimnen-
n puncto
is, oll
W baplt
jolsa .
. ibi l.
9) vide:
n Liar
Auusplu.
165⸗

im gnee
bis Pis Kylo
1, Een 8

. 3, ſec l ⸗
Kren

* knrnrrrnrr E 57

resque aliae ex claſſe florum com-
hoſitorum exhibent, immo etiam

capſulis incluſa ſemina Salicis, Po-

puli, Epilobii, ad vniue rſae fere di-
carparum famili ae, Nerii, Periplo-
cae etc.; Pplumoſum vero Pappum
Rfagobogon Scorzonera, Picris Poſ-
ſident. Vterque pay nhus Pporro in
A(ilem et ſtipitatum r Rte diſt tingui-
tur; in priori ſpecie pappys imme-:
dia te ſemini inſiſtit, in altera inter
cedit ſtipes, ſeu filum, eundem ſuſti.
nens, et cum ſe emine coniungens. La-
Ktuca, Leontodon, Tuilago huius,
ardana, Carduus, Cynara prioris
exempla praebent. Q amuis autem
multa ſint ſemina, quae a ppendiccm
quaſi in apice gerunt, longe plura
tamen eiusmodi ornatu deſtituuntur,

apicemque nudum habe ent. Haec

dicuntur quoque nuda. Alio longe
ſignificatu nuda ſemina S. IV. decla-
rauimus, eademque cum tectis com-
parauimus, et tecta aeque- ac nuda
aliquando in apice ornamentum ge-
rere, nunc cognouimus. Ideodue
nuda non ex apice, ſed integumen-
tis tantum diiudicare, et quae api-
D 5 „ Cein,

7

3e

58

cem, nulla re auctum, poſſident, ſine
cognomine admittere, vel, quoniam
diſtintio inter ſemen nudum et co-
ronatum a botanicis recepta eſt, ean-
dem modo in comparatione vicino-
rum generum, et illorum praecipue,
quae ſyngeneſiarum claſſem conſti-
tuunt, aſſumere debebimus. Quae
apicem quaſi abſciſſum habent, apte
dicuntur truncata ſemina, vt in Ga-

leopſide. Colorem denique ſemi-

num, non quidem in generica, atta-
men ſpecifica plantarum deſcriptio-
ne annotare et aptis verbis diſtingue-
re ſolent botanici. Cuiuscunque ge-
neris colore, vario etiam inter ſe mix-
to, ſuperficies ſeminis tincta inueni-
tur, nec viridis, Vt CAESALPI-
NVS*) voluit, prorſus deſideratur, et-
ſi omnium rariſſime in maturis oc-
currat. Piſum ſemine viridi in hor-
tis colimus, et vmbelliferarum non-
nullarum ſemina magis viridem,
quam alium colorem oſtendunt. Eſt
etiam
*) Libr. cit. L. I. c. 8. p. 17. expreſſe ſeripfſit:
viridi excepto, addens rationem dubiam et li-

mitondam, ſicca valde eſt corticis Jubſtantiu, her-
baceus vero color ine humore non fit iu plantis.

4

etinmn 0
ins 4
eN!
Nls, dl
Vere et
turamm
mernor
Adhuc:
I0 Lone
Cocle,
et leoep
Ciuerſus
Co ei
Proriis
Afrucn
in noctra
i poler
le,
torirare
ſtantine
termina
cimus ot
Unine;
UIls⸗ gui
1otath 11
end. P
Tntione
lis non

ent ſine

Guoniam
n et c0.
it can⸗
le Vicind.
Naecie,
II conſt-.
. (une
ent apte
t in Ca.
le ſemi.
rica atta⸗
cleriptio.
liſtingue.
inquege.
erſe mir.
1 indeni
LSALtl-
Heratur,et⸗
aturis l.
Nin kor-
uim non-
1nt. M
etiann

ſſe ſeuhit:
biam etl⸗
amin, 4

4 i, buß

an 59

etiam color ſatis conſtans et ex eodem
varias quandoque vnius generis ſpe-
cies, vt in Lupino, diſtinguere poſſu-
mus, aliquando tamen, vt in Papa-
vere et Phaſeolo, in colore etiam na-
turam ludere, notum eſt. Praeter
memoratas ſeminum differentias aliae
adhuc a botanicis admittuntur Sic
III. Eques de LINNE ad ſubſtantiam
quoque, hilum, nec non ad ſitum
et receptaculum reſpexit. Verum
diuerſus ſeminum ſitus et modus,

quo eadem thalamo adhaerent, veli

prorſus non ad ſemina, vel potius
ad fructum pertinere videtur, et hinc
in noſtra tractatione commode omit-
ti poſſet; quaedam tamen et de hac
re, ſuo loco, et dum de ſeminis ma-

turitate dicemus, annotabimus. Sub-

ſtantiae differentia gradualis apte de-
terminari vix poteſt; duriſſima di-

cimus oſſea, vt Lithoſpermi et Cera-

toniae; a quibus vero nuces ſeparé-
mus, quippe quae, ſecundum ſupra
notata, ad tecta potius ſemina perti-

nent. Hilum denique in multis, nec

ratione loci, nec figurae, immo pror-
ſus non cognoſci poteſt; euidentiſ-
ſimum

—

60 38- tkerzrenzrhwrkrarzk

ſimum eſt in Sta hylnen et Cardio-
ſpermo et in hoc cordata macula, ac
in Lablab aliisqn e Dolichos et Pha-
ſeoli ſpeciebus alieno et a reliqua ſe-
minis ſuperficie diuerſo colore tin-
Gtum obſeruatur. Atque hic ſubſi-
ſtamus et ſpecialiſſimas ſeminum dif
ferentias“ ) in ſingularum plantarum
examine quilibet facile cognoſcet, et
ex memoratis diiudicabit. Adda-
mus nunc generalia quaedar im de
Vſu ſeminis.

§. VI.

Primarius omnino conſiſtit in
propagatione. Haec ſolo fit ſemine,
multiplicatio autem variis modis.
Hinc omnes plantae partes pro ſe-
mine laborant; omnia, quae in illa
fiunt, propter hoc eueniunt; tam
diu durat et protrahitur vegetatio,
quam diu ſemen prorſus non, vel
non-
*) Multorum ſeminum differentias, ratione exter-
naefigurse et internae ſtrocturae deſeripſit et
delineauit PARSZON in Mieroſcopical theatre
of Secds 1745 edit. Operis huius Prodromus

continetur in Philoſ. Tranſaft. no. 474. et
germanice im Wittenb. Wochenblatt 9. Band,

P. 177

lun
elo eloent
un et .
continet
ae
Gith ſe
oritu
ſam et
Pprrr
Mus, 1
Sicrurl,
nunc n
Aumt
et inde
Chian,
borisin
cOnleru
Mde,
hexzoo
Na Mul
Iubilius
NAE0/,
11000 0
Mmera
Dendum
smag
bus n
Atingun

) Con

Cardio.

Kule, c
t Phr-
inſ.
re tin.
ſobc.
numdif
Antarumm
olcet et
Adda.
lam de

liſtit in
ſemine,
mocis.
bro Ee⸗
ge in
, tan
geta,
Nn, vel
non-

one exlel⸗
ſenplit e
l Weuire
Prodromms

0. 474,

Ern maseg 61
nondum perfectum adeſt; hoc ma-
tureſcente deſinit tandem illa. No-
vam et priori ſimilem plantam ſemen
continet; ex hoc eadem educitur,
elongatur, augetur, explicatur et nouo
dato ſemine vel ex toto, vel ex parte
moritur. Hunc, ſumme artificio-
ſum et fere mirabilem ineſſe ſemini
apparatum, partim §. II. cognoui-
mus, partim, de eius germinatione
dicturi, luculentius declarabimus,
nunc modo prodigioſam illam vnius
plantae fertilitatem commemoremus,
et inde natam ſtupendam ſeminum
copiam, ac vegetabilium a tertio crea-
tionis in hune vsque diem perpetuam
conſeruationem admiremur. Ex vna
radice, vnica aeſtate, Lege 2000, Inu-

lae 3000, Helianthi 4000 circiter ſemi-

na naſci, nonne mirum? longe mi-
rabilius autem erit, ſi cum III. LIN-
NAEOF) in vnica Papaueris planta
32000 et Nicotianae 40320 ſemina
numeramus. Neque eiusmodi ſtu-
pendum ſeminum prouentum in il-
lis modo animaduertimus vegetabili-
bus, quae breuiorem vitae terminum
attingunt, et ſeminibus exhibitis mo-
riun-
f) Conf. Phil. Bot. p. 86.

62 *
riuntur, ſed perennes etiam plantae,
arbores quoque, copioſiſſimam pro-
lem gignunt, eamque per plures an-

nos renouare ſolent. Vnicam e. gr.

VImi arborem, vna aeſtate, 329000
ſemina tuliſſe, DoDARTVsS tradidit,
eamque, ducto calculo, intra centum
annos 32900000 exhibere poſſe, ve-
re affirmauit, g) atque ſic docuit, foe-
cunditate, maxima et non ſatis admi-
randa, vegetabilia et ouipara anima-
lia conuenire, immo haec ab illis ſu-
perari. 4) Non ſolum vero, vt Brn.
. en-

g) Conf. Mem. de l'Acad. royale de Paris 1700.
p. 65. Secminis etiam multiplicationem fere
infinitam Hordei exemplo declarauit. Ex vni-
co ſemine, luxuriante natura, ſpicas 200 ena-
tas vidit, et x his omnibus 2800 ſemina colle-
git; haec fata, ſi eandem fertilitatem conſer-
uarent, altera meſſe, 230400000, et haec ter-
tia meſſe 110592000000 ſemina proferre po-
tiſſent. Alium eiusmodi calculum de ſemi-
nibus Nicotiagnae dedit DIETRICHI in der
Pfanzenkenntniſs G. 530. Conf. etiam Han-
ndv. Magazin 1767 28. Ktück, vbi exemplum

de multiplicatione Holci, Sorghum dicti,

legimus.
„) Ita e. gr. in Rana 1100 SwAMMERDAM,
in animalculo quodam dqustico 3200 Wor-
FIVS, et in Cancro 12444 BASTERVS nu-
merarunt. Vid. IIl. HALLERI Phyſiol. To.
VIII p. 88. Aucdum magis numerum in Cy-

prino

lenter an
Nocioe
gemobtl
abilium
1 d n
teret, in
cerann .
et Poleri
jel. Pn
tilitatenn
Dines1
et, gun
öetalin
Mentutn,
ſies us
inispr
Winhend
Pruepar
conſtan.
umcont
Hlecone⸗

Prino et
Oblerunn
Chul Vj
Nangr e
¹) Uibre e,
1) Cont.
Porte ll
gliarum
nutrime

.
Mluntee,

n Pro.
ures an⸗
megr.
229000
trncicin
4Centonm
oſle ve.
eliit ſoe.
ts admi.
A anima-
llis ſu⸗
Vt pru.
cen.

bunis 1700,
lonem fere
. E mi.
s 100 end⸗
eminn colle.
menn conlet⸗
er ler ler
olerte o⸗
n Ge leni-
in &
um Her.
Vemplum
m dici,

AANDA N;
20⁰ Wor⸗
E AhS I.

run inl
Miind

63
denter annotauit PLAZIVS, i) ex ſe-
minibus propagationem, ſed et com-
modiorem plantarum transportatio-
nem obtinemus. Multis enim vege-
tabilium centuriis, ex remotiori ter-

ra ad nos transferendis, carere opor-

teret, niſi ſemen plantam, adeo pro-
ceram poſthac euaſuram, contineret,
et noſtri nos voti compotes redde-
ret. Praeterea multifariam quoque
vtilitatem in animalia ipſosque ho-
mines a ſeminibus redundare, quis
eſt, qui neſciat. Cotyledones inpri-
mis etalimentum praebent, et medica-
mentum. Ineſt iisdem farinoſa mate-
ries, quae, prout in germinatione ſe-
minis primum exhibet plantulae nu-
trimentum, ita etiam illa, ſit cruda, vel
praeparata, aptum, immo optimum, ²½)
conſtans et durabile animalibus pabu-
lum conſtituit. Continent quoque co-
tyledones oleoſam materiam, eamque
ncon
prino et maximum fere in Gado merlucio
obſeruauit, et in illo 20000 in hoc 100000.
ouula vidit BoNNETVS. vid. libr. von der
Natur. edit. IV. To. IV. p. 104.
¹) Libr. cit. p. 22.
K) Conf. Diſſ, noſtra, Natura praeſtantior Arte
Parte II. vbi declarauimus, ſemina graminum

aliarumque plaatarum copioſius et perfectius
nutrimentum praebere, quam folia.

*

non ſolum in pinguibus ſeminibus,
Amygdalo, Pino, Lino, Napo, preſ-
ſione educimus, ſed etiam de ſemini-
bus macilentis, Lactucae e. gr. addi-
ta aqua, emulſionis ſpecie, elicimus.
Oleum eiusmodi, quod non niſ ex ſe-
minibus obtineri Ppotelt, quem varium

et egregium vſum in aegroto corpore

Prae at? Natura ſua lubricum et
lubricans inuoluit acre quodlibet, la-
Xat ſtrictum, emollit durum, multis-

que aliis modis prodeſt. Acqu le in-

ſignem et multiplicem vtilitatem hu-
ius olei in re domeſtica, variisque
artibus animaduertimus. Non ve-
ro nucleus modo ſeminis, ſed et eius
ſaepius cortex materiam continet
actuoſam et vtiliſſimam. Alterum,

quod in deſtillatione cum aqua pro-

dit, oleum n S odorem et ſapo-
rem ipdi 1s ſeminis poſſidet, ſi non
ſemper, plerumque tainen in cortice

„7

atuit, et ab hoc educitur. Nonne
hinc ex eodem ſeimine Sinapis e. gr.
dulce oleum preſſione, acre autem
deſtillatione obtinemus. In hac Par-
tium differentia latebit ſane ratio, cur
in oleo Preſo non adſit acer odor
acu-

qe
10
hanen
In guides
gcinaur
lee
Contrarui
teinport
tummqc
1 Cnin⸗
el coltiet
Keninn d
tarum ma
abotanici
Gveeorun
metnoran
Cgnolce
Wida
Cnsnr
Cor
NAVV.
et inpri,

)Ounti
ſoris Ei
ten Conr
di ſan
1e Monn
Eere, ſ
tioner

minibue⸗
o, ref
elemini.
gr. ad.
Clicimus.
1uiſ exſe.
en varium
10corpore
ricumm et
clibet l.
l multis.
Neque in-
tatem hu.
Variisque
Non ve.
edet eins
Continet.
Merom,
Aun Di.
met ſio.
, ſi no
n cortice
Nonne⸗
s e. .
e autenn
1hac pe.
kugt
acer 7
cu.

— 65

acutusque ſapor, qui in ſtillatitiis ex-
cellit. Olea haec nobiliſſima eſſe me-
dicamenta, inprimis aduerſus morbos,
in quibus neruôrum fluidum aut de-
ficit, aut quieſcit, aut languet, eadem-
que ex cotyledonibus prefſfis plane
contrariam virtutem continere, omni
tempore cognouerunt medici, mul-
tumque aeſtimarunt Aniſi, Foenicu-

li, Coriandri, Cardamomi et aliorum

ex cortice ſeminum deſtillata olea.
Semina denique in cognitione plan-
tarum multum nos iuuant, et vel ideo
a botanicis ſollicite conſiderari ‚omnes-
que eorum difſferentiae ‚ſuperius com-
memoratae, ſedulo notari debent. In
cognoſcendis et ordinandis plantis ſe-
mina praecipue aeſtimarunt veteres,
GESNERVS,) CAESALPINVS,
CoLVMNA, ſyſtematici etiam HEkR-
MANNVS, RAIVS, BOERHAAVIVS.
et inprimis HEBENSTREITIVS,
qui

¹) Quanti ageſtimauerit ſemina GeSNERVS ex
variis Eius ſcriptis intelligimus, clariſſime au-
tem cognoſcimus ex Epiſtolar. Libr. II. p. 65.
vbi ſeripſit: Couſtantinopolitanam herbam, ſi-
e Moluccam, ad Lamiuim guodammoado acce-
dere, ſeminis tamen, oude ego maxime cogna.
riones Rirpium iudicare ſoleo, kgura differre.

E

qui methodi, a ſemine deſumtae, opti-

mam delineationem exhibuit, et non
ſolum ſummas plantarum claſſes a
ſemine nudo, mono:-di-tri-tetra-pen-
ta-et polygymnoſpermas inſcripſit,
ſed etiam in qualiber ſubdiuiſiones
ſecundum eorum differentias conſti-
tuit. ) His merito addamus, re-
centiſſimum Belgicum, eruditum il-
lum hortulanum, DAVIDEM MEE-
sE, qui ſingulari prorſus ſtudio ſe-

minum, eorumque cotyledonum dif-

ferentiam diſquiſiuit, et nouam pla-
ne methodum exhibuit. 2) Et licet
TovR-

m) Vid. Eius Progr. de methodo ex fructu opti-
ma 1740 edit. Arborum indigenarum quo-
que diſpoſitionem, a ſeminibus deſumptam,
dedit GLEDITSCRIVS Forſiwiſſenſchaft I. Th.
p. 295. Inprimis ADANSONIVM hic nomi-
nare debgamus, qui inter alios methodum
conſficiendi modos, ſchemata etiam varia tra-
didit, a ſeminibus deſumpta; fcilicet aliud a

ſeminum ſitu, aliud a numero, a fubſtantia

aliud, et denique duplex a cotyledonibus,
earum ſcilicet numero et figura. Vid. Eius
Fomilles des plantes.
n) In libro, qui latine et belgice prodiit titulo:
Plamarum rudimenta ſiue illarum methodus,
ducta ex differentia eOsrum ſeminum, cotyle-
donum aliarumque partium, quae breui tem-
pore poſt earum propullulationem in iis con-
ſpiciuntur. Leovard. 1763. 4.

0 IXI
Nols,
AeS I
korem
erltare
ſeinitn in
dos a 16
les, LI
Pirmgbepe
Nen, in 0
ſegetbüibr

fünart et

ſeniunt co
le ilignin
Kunpruec⸗
en ver
Dkneteren
Cedans,
lo oulne,
ſennt et
s fuctu,
Edr hin
ſeohane
Uirinde
OCam Cerral

¹) Cont N
ſi genn
ltenm ſn

htne opti.
Galles
. Tmrpen
inleriet ,
HMdicicones
tias conitr
AIns, Te⸗
nditum il.
ſtadio ſe.
Onum dif.
Ouam pla.
Et licet
Tovk-
eX frudn oti.
genurum quo⸗
1s Cefuſnptun,
enſc I.
. N hie nool⸗
ſos Velhocum
vm arid Ird-
clicet lucd 4
² ſbſtintin
plekonibut,
Vid. Bius

codiüt uidlo:

n wethocih
e⸗
inum, lolj
evi len

MWn 67

TOVRNEFORTIVS, RIVINVS, LVD-
WIGIVS, HALLERVS et ipſe LIN-
NAEVS in ſuis methodis primario
ad florem reſpexerint, et ab eius di-
uerſitate ſummas claſſes conſtituerint,
ſemina tamen non neglexerunt, po-
tius ab iisdem nunc claſſes inferio-
res, nunc genera«o) determinarunt.
Vtraque pars, flos et fructus, ſiue ſe-
men, in ordinandis et cognoſcendis
vegetabilibus iuſta ratione debet ae-
ſtimari, et quae flore ac fructu con-
veniunt, coniungi, eodemque nomi-

ne inſigniri. Prout autem dos fru-

ctum praecedit, ita et ille primum, ſe-
men vero ſecundum locum tenebit.
Praeterea floribus praerogatiuam con-

cedamus, quia plantae, in alieno ſo-

lo cultae, rarius matura ſemina pro-
ferant, et ex germine, qualis matu-
rus fructus futurus ſit, non ſatis cer-
te ac vbique diiudicari poſſit. Dum

vero hanc quaſi ſubordinationem ad-

mittimus, ſeminum auctoritati quic-
quam detrahere haudquaquam volu-
E 2 mus.
0) Conf. RIVINI Introd. in rem herbariam;
et p. 8. ſcripſit: Ex iunſvectione ſeminum ad-
diſci genus cuique plantae proximuimn, ex Jore
autem ſummnum.

mus. Rarius longe in ſemine, quam
flore ludit natura. Semina ſaepe ſin-
gulari ac euidenti charactere ſignan-
tur, et ex iisdem ſolis ſaepe genera, )
immo ſpecies 4) cognoſcimus. In vm-
belliferis nec inuolucrum, nec corolla
conſtantes et euidentes praebent cha-
racteres, et niſi ad figuram, aliasque ſe-
minum conditiones reſpiciamus, vaga
ſemper erunt et incerta earum genera.
De plantis, quae florem compoſitum
ferunt, idem ſane valet; quam faci-
le ex pappi praeſentia vel abſentia,
eiusque diuerſa indole congeneres
cognoſcimus; quam euidentes cha-
ralleres praebent, corona, denticuli
et alia ornamenta, in his praecipue
plantis animaduertenda. Neque ex-
ter-

„) Conf. MEESE libr. cit. qui illud variis exem-
plis declarauit. Csſtaneae e. gr. Fagi, Iuglan-
dis, Amygdeli, Viciae, Phaſeoli, Auenae, Hor-
deique ſemina inter ſe mixta facile ſeparari,
ſuisque nominibus inſigniri; vſitatorum ole-
rum ſemina inter ſe confuſa a bono olito-
re diſtingui, monuit.
4) Exempla adduxit Cl. MEESE libr. cit. et
ſeripſit: Viciam ſatiuam a Faba equina sgri-
cola, Apium hortenſe a dulei olitor, Tagetem
maiorem a minori, Lupinum album, flauum
et coeruleum hortulanus diſtinguere volet.

eme n.
ens el
es, le
et Unechb
Peperir
raebent
ſerentiss
Dorkku
zm uonniu
eko
tpoction
Tot.)
Lettinari
ie uure

8

D 8
Ul

e
ſene

Ckurn

1
) Landen
Junng

e,qurn

gepe ſin⸗
eſignn.
Ceherap)
. luvm.

lec CNOl

ebent n.
liasqueſe.
mus vage
mgenern.
npoſtum
lnam faer
ablentiny
hngeneres
entes cha-
Gentobli
Prnecipue

Negdeer
ter⸗

ns urisenenn.
Eopi, luglun.
Auenue, Hor⸗
clle ſeſoren
ntorunn gle⸗
bono olilo.

ſcr. eit
degbin i⸗
nor, Tipern
Ubum tnum

3* * 6 9

ternae modo ſeminum conditiones
certos et euidentes praebent chara-
Gteres, ſed interna quoque ſtructura,
et praecipue cotyledonum numerus
ac plantulae ſeminalis ſitus, harum-
que partium diuerſa germinatio alias
praebent claras et conſtantiſſimas dif-
ferentias. Hinc praeter RAIVM,
BoERHAAVIVM, MEESIVM, aliosque
iam nominatos HEISTERVS etiam
atque KOYENVS inde fundamentum
diſpoſitionis primarium deſumſe-
runt.*) Quousque hoc admitti et
aeſtimari poſſit, ex ſeminis vegetatio-
ne adparebit.

CaAbP. II.

DE SEMINVM FOECVNDA-
TIONE ET INCREMENTO.

egetabilia, quaecunque illa ſint,

ſemen ferre, et hoc mediante

eorum propagationem vel vere fieri,
E 3 vel

*) Eandem methodum commendauit quoque
JussIEV in Mem. de l'Acad. de Paris 1774.

70 32 2£

,
vel certe fieri poſſe, capite priori, lu-
culenter, vt exiſtimamus, declaraui-
mus, vnde autem eadem originem
capiant, multum quidem omni tem-

ore diſputatum, nondum vero ſuſ-
P .

ficienti ratione declaratum fuit. In
vegetabilibus, aeque ac animalibus,
ſexus dari differentiam, maremque
ac feminam inter ſe coire, ſiue diuer-
ſa fſexus organa in ſe inuicem age-

re debere, quo nouus foetus, ſiue

ſit animalis, ſiue vegetabilis, gigni et
produci queat, facile omnes nunc
concedunt; quis autem ſit harum
pPartium conſenſus, quid mater, quid
pater ad nouam prolem conferat, et

qua ratione oua et ſemina foecunden-

tur et ad propagationem apta red-
dantur, non conſentiunt phyſici, ſed
variam, immo ſibi prorſus contrariam,
hypotheſin defendunt, ſiue ad anima-
le, ſiue ad vegetabile corpus reſpicia-
mus. In vtroque ouulum non de-
mum concurrentibus generationi di-
catis organis naſcitur, ſed praeexiſtit,
et in vegetabilibus ſemina, ſint nu-
da, aut tecta, longe prius adſunt, et
nudis ſaepe oculis conſpici, diſtingui
et numerari poſſunt, vt in Pyro, an-
tequam

Ncpind
i erlut,
(um veni
ſen iln
Cinds,
OICA e
cle etrin
ligaos, g
Parunds 6
ſer. Wir
MERNM
Iimum
in hiali
7 e ind
Urer;
Goumn tot
ini ſe
Munedoeh
Fidemme
Piam con,
Titatemn

rior;, lu.

eclaraui.
iginem
unn tem.
Vero ſuk.
nimulids
Mdremcqde
Iule Qiuer.
cem age.
tis, ſlue
5gigni et
nes nunc
ſt harum
Ner, Ibicd
nkerad er
Decunden-
t reck
,,ſel
Contrarun,
Aanima-
reſpicir
non e.
Ationi -
gneexviltit,
ſint un.
adlont, l
Giltinoen
Pyro⸗ U⸗

.

ellum

tequam flos in reliquis fuis partibus
perficiatur et euoluatur. Verum
haec irrita, imperfecta et infoecun-
da ſunt, nec prius perfecta dicenda,
quam maſcula viftute compleantur
et foecundentur. Eiusmodi ſubuen-
tanea, vt dicere ſolemus, ouula ſae-
pe ab ouiparis domeſticis animalibus
accipimus, nec adeo rara in viuipa-
ris erunt, licet non facile in conſpe-
Rum veniant; longe frequentius au-
tem illa in vegetabilibus deprehen-
dimus, quia in his partim maſculina
organa vel nimis remota ſunt, vel fa-
cile detrimentum capiunt, partim re-
liquus, qui ad ouulum pertinet, ap-
paratus defectu quodam laborare ſo-
let. Hinc miratus quidem fuit CA-
MERARIVSflores, e. gr. plenos vtplu-
rimum infoecundos eſſe, et ſemina
in his aliisque nunc prorſus deficere,
vt ne indicium quidem vllum com-
pareat; nunc veſiculas quidem, tan-
quam futura ſeminum conditoria,
exoriri, ſed vacua et inania manere,
nuncque haec, vt in Paeoniae ſiliquis

videmus, exiguorum granulorum co-

piam continere, aſt eadem ad matu-
ritatem non perducere; immo etiam
P 4 Pul-

72 ——

pulpoſum pericarpium excreſcere et
externo habitu perfectum fructum
referre, ſemina vero exilia et ad ger-

minandum inepta includere; Ve.

ram tamen egregius Ille florum ho-
rumque ſexus ſcrutator cauſam inue-
nit, et de compoſitis ſcripſit: In
quibusdam fioſeuli nonnulli partim et api-
cibus carent, et nullum omnino vel indi-
cium ſeminir oſtendunt, partim ſeminum
quidem veſiculas et cortices ſed vacuos
Jerunt, ſine debita ipſes ſeminali plantula,
guta etiam correſpondet ſtylus non inte-
ger, ſed corrugatus tenuisgue, neg apici-
bus debite peifufus a). Vt itaque in
animalibus ſperma ad ouulum acce-
dit, illoque hoc foecundatur, ſic quo-
que puluerulenta antherae materies,
quae commode cum ſpermate com-
Paratur, mediante ſtigmate, cum ger-
mine, ſiue ouulo conſpirare, huius-
que impraegnatio ab illa fieri debe-
bit; hinc ſi vnum, vel alterum defi-
cit, vel propter alias cauſas in ſe age-
re non poſſunt, ouula, licet adſint, iu-
ſtam
4) Vid. Eins Epiſtola de ſexu Plantarum, Tu-
bingae, 1694. et ob raritatem cum GMELI-

NI Orat. de nouorum Vegetabiliam exortu
denuo edita; pag. 102. et 109 ſeq.

n tum
umun
er anul
odatio
Mteudimn
jentia,
na d o
ſatis apel
cleampl
cunn ſpert
et hinc vt
ſe inice
eri po
ge polue
lumadont
murn nor
Noune ſ
zacterd
ceſei
Nucnitiot
Onino.
ne habeb
um r,
6 ütute
el ideo
Conperen
Gia ai
Unprims

eſcere et

feuckum
t ad ger.
ſe; Ve⸗
Drum ho.
laminue.
iplt: l
im et r
9del indi.
1 ſemimmn
d vocuht
i plumula,
non ine.
nee qpii⸗

itague in

lum acce
lyſic guo⸗
Wareries,

WMate CO⸗

Cun gel .

6, uns.
eri gebe
rumn beß
in ſe age⸗
Clint, iu.
ſtann

Narum, N
U GuEII-

liam ena

9 ſeg⸗

—— 72

ſtam tamen perfectionem non adi-
piſcuntur. Videtur quidem, ac ſi
inter animalium et vegetabilit um foe-
cundationem, inprimis ſi ad viuipara
attendimus, aliqua intercedat diffe-
rentia, cum 'in his via Per quam ſper-
ma ad ouulum mouetur, vel per ſe ſit
ſatis aperta, vel in aeſtro venereo fa-
cile amplietur, ouulumque abreptum
cum ſpermate ad vterum deducatur,
et hinc vtriusque miſcela et actio in
ſe inuicem commoda ſatis ratione
fieri poſſit; attamen acceſſum quo-
que pulueris ſpermatici ad floris ouu-
lum admittere poſfumus, vel ad mini-
mum non prorſus negare debemus.
Nonne ſtylus, ſiue potius ſtigma pars
eſt piſtilli eſſentialis? et cum illud in
incremento ſeminis plerumque mar-
ceſcat, vel decidat, adeoque ad eius
nutritionem nihil conferat, vſum
omnino in ipſo coitu et foecundatio-
ne habebit, nulla certe alia ratione,
quam vt, eodem mediante, ſperma-
tis virtute afficiatur ouulum. Hinc
vel ideo ſtylum cum tuba fallopiana
comparare poſſemus, niſi haec analo-
gia clarius ex ſtyli fabrica, eiusque
inprimis nexu cum ouario appare-
5 L ret.

E

ret. De coniunctione ſtyli cum ouu-

lo, ſi vnum modo adeſt, vel ſi etiam
plura adſunt nuda ouula, dummodo
quodlibet ſuum proprium ſtylum ge-
rat, nemo forſan dubitabit, aſt etiam
tunc, quando plura ſemina nuda ſe-
quuntur, et vnus modo adfuit ſtylus,
vt in tetragymnoſpermis, ſtylus in-
ter ouula medium occupat locum et
inferior eius pars, quae thalamo pro-
xima eſt, in tot ramulos diuiditur,
quot ouula adſunt, ita vt quodlibet
ſuum accipiat ramum, et ſic omnia
cum ſtylo ſimplic eiusque ſtigmate
communicationemhe abeant. ). Idem
deprehendimus in ouulis, rige re-
ceptaculo peculiari, ſit capt ſula, vel
bacca, continentur. In Pyro e. gr.
quinque ſtylos, aſt decem ouula vi-
demus; quilibet autem illorum in
duas partes inferius diniditur et
ad quodlibet ouulum vnus tendit
ramulus. In leguminoſis et ſiliquo-
ſis omnibus ſtylus et ſtigma ſim-
plex eſt, horumque diuiſiones, ſe-
minum numero re eſpondentes, infe⸗
rius cognoſcere, nullo quidem mo-
do

5²) Conf. LvVDWIGII Inſtit. Regni vegetab.
Part. II. cap. 6. §. 509.

Kioten
Rli, öen
N0 inttit
Cocent;
ſhlos in

Cumriom
e, i
Us n
Mina
☚
genid it
l fdh

4) Nen
Kylen
ſlheet
Hiun

ImOnu..

ſietiam
Ummodo
loum ge.
Aeram
nuch d.
ir iynns

ſtylns in

locum et
am Pro.

kiuidltur,
gvochibet

1c Ommnia

ſtigmate
*), IUGem
qune le.
lola, vel
Ulo e.gr.
Conla Ni⸗
Mornmm in
ceur et
5 tencit
ſiliqguo.

„

ma uin-
nes, ſe
es, Inte-
lem mo.
6

ni ſtt⸗

75

do poſſumus; forſan tamen in his

per receptaculum ſtyli diſtribuuntur
ramificationes“), eaedemque tandem
per ambages ad ouula perueniunt;
vti in Papauere etiam accidit, in quo
ſemper ſtigmata et loculamenta nu-
mero conueniunt, horumque quodli-
bet per ſeptum cum adhaerentibus
ouulis communicationem habere,
commode affirmamus. Et in cogno-
ſcendo ſtyli officio potius ad eius in-

feriorem, quam ſuperiorem partem

reſpiciendum eſſe, a KoELREVTE-
RO inſtituta experimenta clariſſime
docent; Ita in floribus, quorum
ſtylus in plura ſtigmata diuiſus et
ouarium in loculamenta diſtinéctum
erat, ſtigmata amputauit et nihilomi-
nus in omnibus cellulis perfecta ſe-
mina obtinuit; ſi vero ouula plura
adſunt et quodlibet proprium ſtylum
gerit, vt in Ranunculo, tôtidem im-
perfecta manſerunt, quot ſtigmata
abri⸗
e) Idem aſſerit DV HAMEL, et in leguminoſis
ſtylum proxime ad ousrium in duos diuidi
fofcienlos et quemlibet per ſingulem valuaimn

diſtribui affirmat. Vid. Naturgeſchichte der
Bäume, I. Theil, p. 247.

abripuit 4½) An vero ſtylus, vt tuba

fallopiana, peruius ſit et ab anthera
quicquam recipere et ad ouulum mit-
tere poſſit, maxime dubia eſt quae-
ſtio. In nonnullis quidem floribus
ſtigma cernimus apertum, et laſciue
quaſi hiat, materiaeque foecundantis
acceſſum deſiderare videtur; in aliis
vero aperturam nullam videmus, po-
tius clauſum, contractum et acutiſſi-
mum adparet. Immo ſi etiam ſtigma
vbique perforatum eſſet, nondum
inde ſequitur, eius orificium per ſty-
lum quoque penetrare et continuum
canalem ab apice ad finem eius de-
ſcendere. Eiusmodi cauitatem, diſſe-
Stis ante nuptias ſtylis, nemo forſan
vidit, nec, iisdem celebratis, foecun-
dantis materiae, quae in antheris ſin-
gulari colore tincta eſt, in ſtylo trans-
uerſim diſſecto, quaedam inuenimus
veſtigia. Et ſi etiam hoc tempore ca-
vus adpareret ſtylus, eundem ſemper
ita comparatum fuiſſe, neutiquam va-
let; ſcimus enim alias quoque ve-
getabilium partes, officio ſuo abſolu-
to,
7) Vid. Eius Nachricht von einigen, das Ge-

ſchlecht der Pflanzen betreffenden Verſuchen,
P. II. et alibi.

Votdlſee
1 Edquin
VIOlo/)
Cnumn te
Wdnelt,
Ner
Vn i
inque⸗
lolus n
ealeln
0mplern
fcium 9
Culichmm

Cnoleene

) Conl.
iu eil
5) Libr.

AEVT

Vt tuba
Anthera
lummit.
eſ Guae.
floridos
et eine
Cündant’s
„ in alis
emus po.
autiſki.
ſtigma
nondum
per ſty.
ntinuum
eins de
emn dille.
no forlan⸗
Hfoecun⸗
heris bo.
1plotrans.
venims
1olt 4·
ſemper
uam Va-
abolu.
t,

7

1n, Au 6

V elen,

* * 77

to, cauitatem adſumere, quam antea

non habuerunt. Conueniunt hac
mutatione, aut morboſa potius/con-
ditione ſtylus et vaſa plantarum, mo-
vendis ſuccis deſtinata, nonne et hinc
in perfecto quoque ſtatu inter ſe com-
parari poterunt? Vaſa, quamdiu ſuc-
cus in iisdem moueture), cellulo-
ſum opus includunt, eorumque caui-
tas medullari quaſi materie repletur;
idem videmus, fſi ſtyli taleolos, hori-
Zontali ſectione ſeparatos, armato ocu-
lo diſquirimus, et hinc cum Lvp-
wIGIOF) adſumimus, medium ſtyli
cauum tella celluloſa, quae ſuccis tur-
gida eſt, repleri, et non, niſi in exſuc-
co et marcido facto ſtylo, verum ca-
vum interdum deprehendi. Eflet
itaque anguſta admodum per has cel-
lulas via a ſtigmate ad ouulum, niſi
eadem forſan in ipſo veneris actu
amplietur. Tubae fallopianae ori-
ficium, quod ad vterum ſpecétat, an-
guſtiſſimum et vix nudo oculo co-

gnoſcendum, in coitu inſigniter au-

geri,

e.) Conf. Diſſ. noſtra de Vegetabilium contex-
tu celluloſo §. 4. p. 8.
f) Libr. cit. K. 310. Conſentit quoque Kogr-
RBVTER libr. cit. p. 11.

*

78 graen

geri, recte adfirmamus, cum et ſperma,

et ouulum per illud tranſire debeat;
quid, ſi idem in celluloſo ſtyli ope-
re fieri, admittamus? Irritabilitatem
plantis concedere omnino debemus,
et hinc earum partes nunc ſtringi,

nunc relaxari quoque poterunt. Ve-

rum nec opus forte erit, vt eiusmo-
di ampliorem viam deſideremus, cum
nondum conſtet, qua ratione ouuli
impraegnatio ſuccedat.

7

§. II.

Haec praemittere voluimus, quo
eo facilius diuerſas, a Phyſicis exco-
gitatas, hypotheſes cognoſcere et di-
iudicare valeamus. Duplici inpri-
mis ratione generationis negotium re-
centiori hoc tempore explicare ſolent
Zoologi, et primordium noui anima-
lis vel in ouulo praeexiſtere et a ſper-
mate tantum excitari, vel in ſperma-
te contineri et ad ouulum transferri
ſtatuunt; Veterum enim fabulae
diu ſunt exploſae et illa quoque ſenten-
tia, quae ſpermatis maſculini et femi-
nini commixtionem concernit, ſpe-
ciatim commemorari vix deberet, ni-
ſi

nenn
loelst
(. Vir
ele, et .
eptarn I
ſubrilt
rout
wberie
ſel valen
Ii mlloe
Cmn quo
Chernei
e Uli
It 4 ckal
Wuteries
fignats
Dernce
homog
4ſtiom
Ollom
celebrari
Tim Inig
Ppporhen
1a rllell⸗
Eevnun
aticne f
tum inſe
Derficie

ſerm,
Eebent
li OPe-
1. T
hlittem
lchemns,
kringi,
unt. Ve.

einstno.

nus cum
ne ouuli

ms, quo
cis exco-

ere et l .

inpri⸗
otiumre.
re ſalent
i animz-
ta ſper.
Pperma.
Anskerri
ſabolae
ſeaten.
et kemi
nit, e⸗
geret, l-.
Delel, .

E 72

ſi eandem in regno vegetabili denuo
propoſuerit et pro vera venditauerit
KoELREVTERVS. Aſſumſit enim
Clar. Vir puluerem antherae rudem
eſſe, et per ſe ad foecundationem in-
eptam materiam, continere autem
ſubtiliſſimum oleoſum fluidum, quod,
prout Ille iudicat, pro vero ſpermate
haberi deberet; et porro ſtatuit, per
ſtyli vaſcula ſuccum aſcendere, prio-
ri analogum, oleoſum et ſpermati-
cum quoque, eumque ex ſtigmatis
ſuperficie perſpirare; hinc, ſi anthe-
rae puluis ſtigmati applicatur, fieri,
vt a craſſo polline ſubtilior oleoſa
materies ſeparetur, cum ſpermatico
ſtigmatis humore intime in huius ſu-
perficie miſceatur, et inde noua, aſt

homogenea, maſſa conficiatur, quae

a ſtigmate reſorberi et per ſtylum ad

ouulum reduci eoque ipſo fœcundatio

celebrari debeat. Et quo hanc theo-
riam magis confirmet, aliam adſumſit
hypotheſin, ſtatuitque, duplicis gene-
ris vaſcula in ſtylo et ſtigmate adeſ-
ſe, vnum ſcilicet, quod materiae ſper-
maticae femininae praeparationi tan-
tum inſeruit, et alterum, quod in ſu-

perficie ſtigmatis commixtam vtram-

que

80 *

que materiam inſugit et ad ouulum
dimittit). An autem nova haec,

ex duplici, ſpermate facta, et quaſi

tertia materia ſtatim poſt commixtio-
nem viuae machinae principium con-
ſtituat, an illud potius ſucceſſiue ex
ſeipſa demum producat, in dubio re-
linquit“), probabiliter autem aſfum-
ſit Mgoicvs i). Et propter ſperma-
tis duplicis praeſentiam ac commix-
tionem, et propter vaſa ſtyli, diuerſo
officio deſtinata, dubiam admodum
eſſe Clar. Viri theoriam, quilibet fa-
cile intelliget, et cum in animalibus
quoque verum ſperma femininum-
non detur, de hac hypotheſi ?*), a
BvVFFONO, PANCOCRIO, et vVAN DER
MoN-
2) Vid. Libr. cit. p. 7. 8. 40. et paſſim.
4) Vid. Eiusdem erſte Fortſetzung dieſer Verſu-
che, p. I.
1) Qui in Trad. von den wahren Mitteln der
Fruchtharkeit ſeribit: Nach allen deſen iſt es das
wahrſcheinlichſte, zu glauben, daſs durch die Ver-
miſchung des männlichen und weiblichen Saamens
eſt jenes drittere entſtehe, ſo eigentlich der Keim
iſt, u. ſ. f. Vid. Bemerkungen der Kuhrpfälzi.
ſchen phyſ. oek. Geſellſchaft vom lahre 1772.
) De ſpermate femineo, et auctoribus, qui il⸗
lud vel aſſumſerunt, vel negarunt, conf.

HALLERI Phyfiol. Libr. XXIX. Sect. I.

Mt
NMi 11
otes tla
olin
gne et !
gilt opn
Ga Uatal
Mrinorc

uum ait

e t i
ot Df
Evittimmant
Animalcul
in Niss co
Collicin
aliutn
poerit
len ag
generand
Olule n
ott con
loremm.Y
erphahen
Uebill om

N) Un
IAde⸗ ſun
eli pund
Ils, 1on

4

Cunlam MoNDE hoc aeuo iterum recocta,
11 haec, plura non dicemus, ſed ad probabi-
et gualt liores tranſeamus. In ſpermate ma-
ninlgtio. ſculino animalcula ſubtiliſſimae for-
Iumcon- mae et ſtupendae tenuitatis, et non
Ceſline en niſi optimo microſcopio cognoſcen-
dubio e. da natare, eademque noui animalis .
n allu. primordium eſſe, cum ſpermate ouu-
ſpermr lum adire, per hiantes eius poros in-
Comnni. trare et in nouo domicilio creſcere,
diuerſo poſt LEEVENHOECRIVM, plures
Amodum exiſtimant phyſiologi. Et cum haec
llibet ſ. animalcula in ſolo ſemine, non vero
imalibos in aliis corporis animalis humoribus
nininumm conſpiciantur, in eorum autem ani-
eſit), D malium ſemine deſiderentur, quae
TM DIR vel pueritiam, vel extremam ſenectu-
Mox. tem agunt, vel quae ab alia cauſa ad
generationem inepta inueniuntur;
, M. ouula praeterea, quae pellucida ſunt,
poſt coitum vel opaca fiant, vel alium
Muah O colorem accipiant, vt in ranarum ?*½)
ge. et phalaenarum ouis cernimus, pro-
„dun babili omnino ratione concludimus,
in in . . nouum
Kulnpfini . ⸗
hre 1112 kk) Illa ranarum ouula tantum foecunda eſſe,
quae punctum nigrum oſtendunt, reliquis,
bae,gui tali punéio deſtitutis, nullam prolem editu-

Gt. ris, cognita res eſt.

rund, .
1A en = F

82 ”U

nouum quicquam intrare ouulum, il-
ludque forſan ipſum nouum animal-
culum eſſe. Verum enim vero hanc,

a BoERHAVIO, MITHOFIO, LvpD-

wIGIO, LIEVTAVD aliisque in ani-
malibus, praecipue perfectioribus,
aſſumptam hypotheſin), ſi quis ad
vegetabilia applicare vellet, plures
ſane difficultates inueniet. Antherae
namque puluerem continere animal-
cula, nullus forſan, praeter HILLIVM),
vidit, vel modo aſſeruit; ſi vero hunc
puluerem pro ſeminalium plantarum
congerie cum MoRLANDON), aliis-
que
7) Omnia, quee hanc hypotheſin concernunt,
copioſe propoſuit IIl. HALLERVS in Phyfiol.
Libr. cit. Sect. 2. G. 5§. et G. Cum ſpermati-
cis animalculis ſic dicta infuſoria comparauit
Cel. MLLERVS, haecque omnia ſibi ſimilia
er eadem eſſe, in infinitum ſeſe multiplica-
re, omnibusque animalibus et vegetabilibus
quoque originem praebere, et alis, paradoxa
certe, de generatione corporum naturalium
propoſuit. Conf. Eius Vermium hiſtoris, et
Neuer Schauplatz der Natur, Vol. IV. p. 257. ſq q.

vbi non ſolum huius, ſed et LEDERMüLLE-
RKI mirae omnino opiniones recenſentur.

m) Vid. Eius Vegetable Gſlem p. 73. Conf.
quoque HarrLER lib. cit. Sect. 2. §. 5.

„) Vid. Philoſ. Tranſact., no. 287.

ei)
en un

ſCecun
hoſe

Mrim,

Pro Him
PARSO
lne ful

Prperit
1747.
6tl
ien Rr
miyyſe
nen eie
wrin
Coni.
und!
Aand
nenn
aſſen
Gem
Hern
livor⸗
culom
Lplunn
ſenen
kliſtent
Dosxr
Tü 1
reſpon
Pldnin

1)libr.,

lumil.
Animal.
1 hanc
0, Lrb.
leinan⸗.
kiondas,
igisdl
t, plures

intherae

animal.
LIVYM n)
ro hunc
Untarum
*) dlis.
que

concernuot,
inbhyhol.
n hermmtr.
colphintiit
ninſbiſinila
muliple.
cgenglilbis
Portdord
nturalium
hiltoris, et
251 lgc⸗
KMübbb:
nlentur,

77 Cont
15

/

que“), habere vellemus, harum ta-
men ſingulam ad ſingulum ouulum,
ſi foecundari debeat, perduci debere
et poſſe, maxime dubium erit; in-
Primis, cum, vt antea notauimus, et
Pro limitanda hac theoria etiam Cel.
PARSONSp) monuit, eo, quo anthe-
rae farina turgent, tempore omnes
F 2 Piſtil-

“) Eandem theoriam defenderunt LoGAN in
Experimentis de plantarum generatione Lond.
1747. vid. inpr. p. 32. Item Nobilis Doz
GLIEICHEN ih praefat. zu den Neueſten aus
dem Keiche der Pflunzen, oder aen auserleſenen
mikroſcopiſchen Entdeckungen bey Pflanzen, Blu-
men etc. primaria, quae huc ſpectant, repetun-
tur in Commentar. Lipfienſ. Vol. XIV. p. 492.
Conf. queque Eiusd Abhandl. über die Saamen-
und Iufuſionsthierchen, 1778. edit. in qua
eandem in plantis eſie foecundationis ratio-
nem, vt in animalibue, demonſtrare voluit,
aſſerens: Semen eſſe ouum, et corculum eſſe
idem, quod animaleulum ſpermaticum; ante
foecundationem membranas ſeminis pellucido
liquore eſſe repleras, foecundatione perscéta cor-
culum cum cotyledone adeſſe; hine corculum,
ſ. plantulam ſeminalem ex polline ab extus in
ſemen penetrare ideoque perperam corculiprae-
exiſtentiam in gelatinoſo ſeminis liquore a
BoNNETO et SPALLANZANO afſlumtam. vid. lib.
cit. p. 22. WAHLBOMVS quoque anthera-
um pollinem vermiculis Leevwenhoeckianis
reſpondere ſtotuit. Vid. Diſſ. de Sponſalibus
— pluntarum in LiNNAEI Amoenitat. Vol. I. p. 356
0) Libr. eit. P. 66. ſqq.

84 — òUã
piſtilli partes et ipſa ouula ſpongio-
ſa et viridis ſucci plena ſint, nullam-
que cauitatem 4) habeant, quae vI-
lum peregrinum corpus, vtcunque

exiguum, recipere pofſit; ſpongio-

ſi vero contextus ampliatio in vege-
tabilibus, propter neruorum et verae
ſenſationis defectum, vix locum ha-
beat. Praeterea PARSONVS recte
vrget, ipſam ſeminum diſpoſitio-
nem, eorumque cum receptaculis per
proprios petiolos connexionem non
permittere, vt aduentitia germina ex-
trinſecus in ouarium floris transfer-
ri queant; licet enim, vt ſuperius
oſtendimus, ouulorum cum ſtylo,
eiusque inferioribus ramulis conne-
Xxio in multis clare pateat, et ab his

ad ſimilem mechaniſmum in omni-

bus concluſio valeat, prorſus tamen
non intelligimus, quomodo germina
a ſtigmate Pifi e. gr. per inuolucrum
ſeminum ſucculentum ad ſingulos
horum pedunculos, et per hos ad ipſa
demum ouula, vel in Datura a val-
vis, quibus ſtylus inſiſtit, ad thala-
mum

4) Seminulum primo in ſtylum, in eoque per
canalieulos ſibi proprios uſque ad oua dela-
bi, aſſumſit quidem LoGANVs I. c. canalicu-
lorum vero praeſentiam non demonſtrauit.

n
Epoſit
t colnh
Uhers
eiustno
Aucherk
bis cur
perueh
TEOENA
Purtumn
eiltendia
Cotn ſtan
Gi et al
Veruim
hphautn
ſolde re
rotand
ucncne
Guoc
Gum
orerin
ſallee,
Mret et

7) (onlk.
39) Wd.
1) lo Di
)biime
ſel in
Pantis
Uuit I
iit da⸗

ſpongio.
Mullam.
dae vl.
VtCüNdde⸗
ſongio.
N in vege.
net verae
locum h-
VS Iecte

biſpoſito.
Nblis per

nem non
rmina ex
transter.
Cuperius
n ihlo,
ls conne⸗
d ds
a in owar.
ſis tummen
germin⸗
Molucrum
Ungolos
Sad ibl
ra à Wr.
ad Malr
Wumn

in eole

80 Od

Senniruin

elt.
1c ANMid

mum et eidem affixa ouula perueni-
re poſſint. Forſan autem datur alia
et commodior via plantulae nouae ab
antheris ad ouula. Excogitauit etiam
eiusmodi BLAIRIVYS7), Pollinemque
antherarum in nectaria incidere, et ab
his cum nectareo humore ad ouula
peruenire ſtatuit; immo aliam PoN-
TEDERA 5%) finxit, et in antheris prae-
paratum ſuccum, ſiue ibidem prae-

exiſtentia germina per ipſum filamen-

tum ſtaminis ad receptaculum regre-
di et ad embryonem ferri ſtatuit;
verum vtraque hypotheſis a nemine
applauſum obtinuit et a BosseckIO?1)
ſolide refutata fuit. Non folum ve-
ro tranſitus noui germinis ad ouulum
ſumma difficultate laborat, ſed eius
quoque in anthera praeſentia ?*) admo-
dum dubia erit, inprinis cum forma

materiae illius glutinoſae et pinguiu-

ſculae, quae ſub ſpecie pulueris ap-
paret, et multis modis, vt GREVIVS,
P 3 MOR-

„) Conf. Botanick Efſays p. 278.
5*) Vid. Anthologiae Libr. I. c. 28. p. 67. ſq.
2) In Diff. de Antheris florum §. 12. p. 46.
*) Prima animalinm et vegetabilium rudimen-
ta ipſi atmoſphaerae innatare et ab ahimalibus
vel inſpirari vel cum nutrimentis deglutiri, in
plantis vero a ſeccis antherarum attrahi, ſta-
tuit III. vo N GLEICHEN in der Abh. über
die Saomenthierchen, p. 39.

36 ErmmumrrrErrrz AA
MoRLANDVS, VERDRIESIVS, NEED-
HAMVS allique docuerunt, in diuer-
ſorum florum antheris admodum va-
riet et cum plantula ſeminali nulli-
bi fere conueniat. Cum itaque nec
ex hac quoque theoria antherae et
ouuli conſenſus ſeminisque origo
apta ratione explicari liceat, tertia for-
ſan hypotheſis eligenda et reliquis
praeferenda erit. Adſumunt ſcilicet
alii in ouulo, ante eius impraegnatio-
nem, pracexiſtere corpuſculum orga-

nicum, futuri animalis, vt et plantae

rudimentum; vtrumque: autem opus
habere, vt in vitalem motum perduca-
tur ſpiritu illo, ſiue aura, quam et ſper-
ma virile et pulpoſa farinae florum
materia exhalare deberet. Ex eorum
numero, qui hanc theoriam in ani⸗-
malibus 'defenderunt, vel ſolum III.
HALLERVM nominaſſe ſufficiat, qui,
omnibus argumentis, pro et contra,
ſummo iudicio perpenlis 2), tandem
libere fatetur, foetum praeexiſtere
in ouulo et in eodem quaſi dormi-
re, a ſeminis maſculini autem ſubti-
liſfimis, odoratis et ad irritationem
aptis particulis euigilare, eiusque pri-
mo
2) Conf. Phyfſ. libr. cit. Sect. II. §. 7. ſqq.

t torem
iam .
ARSON
icumn an
gelineart
Otnnes,
PoxN
ſe el
uius Ol9
tateln, Vt
ſbe red
Fetum!
r, itfe

1) did
)Dhr.
)Wd.
. 39
Ore
10 0
lecſpe
nobin
ſechs er
lne ſolli
er Cbeur
ls forib
in klis,
in aden
Conk. N
lenige
NTYN R
Iis onn
HMambin
RIIe

S NErD-.
hditer
odunn v.
nil null.
Gadqe nec
Nherge e
Oe r rigo
ter rufor.
t religuis
int ſcilicet
rueonatio
lumm orge⸗
erhinn 1
utemnopus
nperdocr⸗
amerſer⸗
ge forum
Exeorucn
gam in an⸗
olun .
Frit, lh
e coptri,
imndenn
Lezil leré
l Cortd⸗
temn ſubti⸗
kitationen

iusqet⸗

mo corculum ad nouum, vel potius
fortiorem motum excitari æ). Sic

etiam GREWIVS et VAILLANTIVS,

PARSONVS, BoNNETVsS aliique pla-
ſticam antherae pulueris virtutem in
delineatum ſemen admittunt, licet
omnes, PARSONVS9) praecipue ac
BoNNETVS 2), Concedant, tantam eſ-

ſe, ante foecundationem, corpuſculi

huius organici, ſiue germinis exigui-
tatem, vt nullo modò cognoſci et vi-
ſibile 'reddi, modusque, quo rudi-
mentum hoc ab aura ſeminali afficia-
tur, difficile intelligi queat. Prius
4. autem
X) ibid. §. 30. 31.
) Libr. cit. p. 66.
2 4 Vid. Betrachtung der Natur edit. IV. P. I.
343. Plantulam ſeminalem praeexiſtere
BrataNean quoque aſſeruit, eandem ve-
ro a polline antherarum vegetandi virtutem
aceipere, negauit, ideo, quis obſeruauit, Can-
nabin et Spinachiam omni parte per-
fecta exhibuiſſe ſemina, licet maſculae plan-
tae ſollicite a femina ſeparatae fuerint,
et Cucurbitae ſemina foecunda fuiſſe, maſeu-
lis floribus caſtratis. Cum vero contrarium
in aliis, vt Ipſe fatetur, cognouerit, faorte
in adductis exemplis fallacia locum habauit.
Conf. Wittenb. Wochenblatt 1782. p. 389.
Legi quoque meretur, quae inter MoELLE-
RVM et KAESTNERVM de virtute pulue-
ris antherarum agitata fuit controueriia im
Hamburg. Magazin, II. Band, p. 454. III.
p. 1II. et 410. VI. p. 529.

autem quod attinet, cum BoNNETO

affirmamus, ab inuifibilitate ad ab-
ſentiam minime concludendum eſle,
ſufficit certe, germen modo antea
non apparere in ouulo, quam diu an-
thera ſpermaticum puluerem vel pel-
licula inuolutum, vel eidem exterius

adhaerentem tenet, eodem autem

dimiſſo, ſtigmatisque apici, aut ſtyli
quoque la teribus applicato illud in
conſpectum prodire et indies incre-
ſcere, vt de ſucceſſiuò ſeminis aug-
mento dickuri copiofius deelarabi-
mus. Poſterius quod attinet, ſubti-

liflima ſcilicet antherae pulueris ef-

fluuia Plant ulam ſeminalem excitare

et ad incrementum diſponere poſſe,
Partim ex af nale ogia, ab animalium foe-

2

cundatione petita, partim ex aliis

phaenomenis con cludimus. Ponunt
aues et alia animalia foecundata oua;
cum vero in his ſpermatis efficacia
ad motus excitandos non ſufficiat, ca-
lor accedit, qui ſolus omnia reliqua
organa in vitam et motum perducit.

Infuſoria ſic dicta animalcula, inpri-

mis ea, quae ad Chaos rediuiuum
Linn. pPertinent, ſi ex humido in ſic-
cum transferuntur, vitam prorſus
amit-

13

Mitere
ell⸗
t longn
iotis,
igteltinan
noGarn
teren ſet
Potius 9
nthenn
cenCum e
Urobute 1
lenper o
tehecte
hece il
1 4 Ccl.
mmenta
Gi nocae
Tumdue
tris, fue
Uis Pet
imuginen
Purr, M
Un admo
n etiam
Konn el

4) Conl.
Tütione

Pge I

89
Dhuw amittere videntur et nunquam ite-
a 45. rum euigilarent, nifi, Poſt breuius,
Nen ele, aut longius i intert uallum, per fermen-
odd ant hnte ationis, vel alium in fluid 10 exortum
nn din a. inteſtinum motum excitarentur et
en e. nouam quafi vitam acciperent. Prae-
emeterin terea ſeminis brimordium a matre
ein autem Ppotius, quam patre, ſiue non tam ab
i, aut ityli anthera, quam potius ab ouulo dedu-
iliddn cendum eſſe, hybridi quoque partus
Gies incre. probare videntur, quippe qui fere
minis aug. ſemper oriuntur, dum ex alia plan-
Ceclarabt. tae ſpecie antherarum puluis alterius
net, ſui. ſpeciei piſtillo applicatur, vt inſtitu-
lvers th⸗ ta a Cel. KoELREVTERO experi-
n excitate menta luculenter docent. Eiusmo-
nere pole, di nouae plantae flos ec fruẽtus ple-
liumtee. rumque matri ſimiles exiſtunt, et pa-
im et di⸗ tris, ſiue plantae, cuius antherae Pul-
16 Ynnnt uis Peregrino ſtigmati applicatus fuir,
mimou; imaginem in foliis modo aliisque
5 effenein Partibus animaduertimus«), niſi ma-
cnt,c gna admodum pulueris copia, repe-
in reiqgu ttita etiam vice, ad alterius Plantae
geräet ſtigma delata fuerit; ; tunc enim, vt
l inpi⸗ F 5 KoEEL-
telhun 4) Conf. inprimis LINNAEI Diſſ. de Gene-
iln 8 ratione ambigena, inſeria Amoenit. Vol. VI.
m prol s Peg- 1II.

mI.

V

KoELREVTER teſtatur?), hybrida ue
planta patri ſimilior euaſit; degene-
res etiam eiusmodi plantae, ſi ad pri-· Gherte
ſtinum iterum ſtatum redeunt, depo- rinſe
nunt alienas paternas plumas et pro- hoe er
prium matris habitum retinent. Li- Nls, N
cet autem haec magis nobis placeat (iomen
hypotheſis, et ſecundum hanc ſubti- Iit⸗ NMe
liſſimae foecundantis materiae tranſi- NUytns
L tum per ſtylum ad ouula, immo ad 1i tel
eadem quoque, ſi plura eorum com- (es Nt
muni receptaculo incluſa ſunt, faci· un (.
lius intelligere poſſimus, quam ſi no- (MaNd
va plantae germina in anthera adſu- und Nec
7 mamus, libere tamen fatemur, ean:. Exlee v.
dem quoque fuis difficultatibus pre (derunc
mi, praecipue ſi in primam plantulae okiundk
ſeminalis, in ouulo praeexiſtentis ori- R
ginem inquirere vellemus. Etſi enim ſuminis
huius, vel totius ouuli primam ori- Vitturen
ginem a medulla et inde nata gem- 0 aute
ma) deriuare debemus, ignoramus m, ſu
tamen, cur gemma indolem ſuam Clclene,
mu⸗-
„) Vid. libri citati Erſte Fortſetzung p. 82. 7) Confl
c) Gemmae et ſemini eandem originem recle cigenel
tribuit MoELLERVS, dum vero ſemen pro n.
gemma habuit, maxime errauit. Expoſuit . ne

hanc ſuam de ſeminibus theoriam in den Oe- B
konom. phyſical. Abhaual. I. Th. p. 95. fenn

nd epo.
s Pro-
gent. i.
bis phoen
uine ſubti
ie tranſi
immo ad
rum com-.
lunt, facl.
Dam ſino-
lera alſi.
nur, ear-
eidus pre⸗
Dlmrulne
ſtentis orl⸗
Peſ enin

ma O.

uta genl.
oraIS
n ſuann
MIl

,. e.

aineln recte

it. 2. bre Nt

n in 110
.

— — *2

mutet, et cur eadem, ad florem de-
lata, ad vegetationem inepta ſit, niſi
antherae Pollinis virtutem experiatur
et inde foecundetur. Forſan autem
hoc neceſſarium non erit, ouulique
ortus, vel potius incrementum ſine
adiumento ſpermatis explicari pote-
rit. Nec deſunt inter recentiores
Phyſicos eiusmodi pollinis maſculi-
ni contemtores, horumque fere prin-
cipes NEEDHAM ect BVFFON exi-
ſtunt. Cum vero Ipſi HALLEROA)
ebſcura ſint, quae ab his prolata fue-
runt, nec haec repetere, nec eam re-
cenſere volumus theoriam ‚quam de
generatione Propria, et ex ſe iĩpſo qua-
li oriunda, C. F. WorppIVSe) finxit;

modo moneamus, Cl. hunc Virum

ſtaminis ſpermatisque auxiliatricem

virtutem non penitus excluſiſſe, mo-

do autem affirmaſſe, eius DHentiom in
mera ſummi gradus facultate uutriendi

conſiſtere, et concebtionem praeter ſuppe-

dita-
4) Conf. Phyf. libr. cit. Fect. II. S. 4 4. et de
epigeneſi a NEEDRAMO defenſa G. 13. et
paſſim.
e*) In theoria generationis Hal. 1759. 4. et dein
germaniee Berlin 1764 8. Hanc etiam ſoli-
de aea III. HALLERVS Libr. citati
§ 15§.

92

ditationem perfecti nutrimenti ad comh le-
zum piſtillum, el pollen Ree ſomen maſeun.
1. inum praeter illud perfoctaum nutrimen-
tum ipſum nibil eſſe F). Quae opinio,
etſi adſumi non poſſit, maiorem ta-
men Pobabilirati ſpeciem habet,
quam illa, a BOSSECKIO excogita-
ta; puluerem ſcilicet antherarum
vel ſuper exhalantium vaſorum ſty-
li ſtigmatisque orificia poni, vel ea-

dem intrare, aſt modo impedire, quo
minus antea excerni conſuetus hu-

mor vVIterius exire queat, impeditum
autem in itinere per ſtylum humo-
rem verſus inferiora regurgitare, et
per vaſa lateralia ad ouulum accede-

re, vt illud nutriri et augeri inde

polſit; hinc impraegnationem et foe-
cundationem nullam eſſe, et anthe-
rae puluerem eatenus modo concur-
rere ſtatuit, quatenus Vlteriorem li-
quidi per piſtil lhum excretionem do-
net atque prohibeat?). Verum haec
et quaecunque forſan alia ſtamini-
bus et praecipue antheris conceſſa
munera viliora nimis ſunt, quam
quae in tanto unque mirifico appa-
„ Ta-⸗
) Diſſ. lat. p. 7 1. .
2£) Vid. Eius diſſ. de Antheris §. 13. p. 48.

) 1
te ne ld
Dð t e
ienome

Perae⸗ l

utione,
tione ele
nenn ktum
mun in.
Nioge ad
gemn a l
nigenmun

Pinn in
Unlte et in
5) eueriun
fſoun kun
Nue poli
Celtid i
VeraO
Sſere,
Nliogue i

) Tübriezn
Urom opt
inen Mi
n
Dir LTRI
tien
) Deand
Al bil
P. 359.
et. 6 4

40 ANmple.

Nen, Mioſeu.

S
utrimen.

1 Chini,

Aorern⸗

en Nhet,
. ercogin ſ

thernm

rum ſty.
vel en.

en hu.
npelit tum
im humo-
rtgitare, et
m accele⸗
geri ince

netherkoe⸗
2, et anthe.

o cneu⸗
riremn 1
ten (o·
rumm ue
Kamini⸗
(0l ncelln
t, Oln
co a
ſr

Cire, guo

ratu?) admitti poſſint. Puluis an-
therae materia quidem eſt mole Par-
va, aſt energia certe maxima, et ſi
p! häenomena P'attendimus, quae in an-
therae euolutione, pollinisque reſo-
lutione, ac huius ad ſtigma applica-
tione eu eniunt, ſi ſitum et Proportio-
nem ſtaminum et ſtylorum, et anthe-
rarum in Par naſſia, Ruta, Saxifraga
aliisque? admirandam ſane applicatio-
nem ad ſtigma berpendimus, ſi/ de-
nique mutationes conſi ideramus quae,
ſtigmati impoſito puluere, et in ſtig-
mate, et in anthera, nec non in ouu-
lo eueniunt i), praeſtantiorem longe
vſum ſtamina et antherarum praeci-

pue pollinem habere debere, certo
certius intctligimis; eundemque in

veraouuli foecundatione tantum con-
ſiſtere, ex caſtratione, copulatione,
aliisque in floribus inſtitutis experi-
men-

1) Fabricam antherae et contentae materine na-
turam optime expoſuit, Nob. pk GLEICHEN
in den Mikroſcopiſehen Unterſuchungen Scct. IV.
§. 50. ſqq. Eadem repetiit et alia addidit
DIETRICH in den Anfangigr ünden der Pfian-
zenkennt/ſs & 444 ſqq.
i) De quibus omnibus legi meretur WAHLBO
MII Diff. cit. in LINNAEI Amoenit. Vol. I
P. 359. quae etiam repetiit DIETREFCE libr.
cit. H. 460. et 463.

94

mentis certiſſime cognoſcimus. Non-
ne autem gemmae, tubera et bulbi

nouas praehent plantas, ramulique ſe-

Parati et in partes diſſecti in totidem
excreſcunt ſtirpes, quot fruſta fue-
runt? Nonne et harum, ex ramu-
lis enatarum arborum multiplicatio
per ramulos fere in infinitum, ſine
antherae concurſu et absque foecun-
datione, continuari poteſt? Luben-
ter haec omnia concedimus, eiusmo-
di autem multiplicatio non pro vera
propagatione, nouaeque plantae ex-
ortu, ſed pro ſola extenſione et con-
tinuatione ſubſtantiae medullaris e)
haberi debet; hinc ramuli ex Salice
mare deſumti non mutantur in Sali-
ces feminas, ſed ex illis factae arbo-
res nonnifſi maſculos iterum flores
ferre poterunt; ſic plantae, quae her-
maphroditos flores poſſident, in mul-
tiplicatione nunquam mares vel fe-
minas exhibebunt, et licet vltimum
quoque valeat de ſeminibus, quae her-
maphroditos flores ſequuntur, de re-
lati-
) Virtutem medullae diuiſibilem et multipliea-
bilem egreégie demonſtrauit III. LINNAEVS
in Difl. de Prolepſi plantarum Atnoenit.
Vol. VI. p. 325.

Muis
ett, 6
bs eiil
le,
Nunc in
Pbuntam
ma ko⸗
et Papau.
bend et)
fonibustt
Niäum
leg eXlurg
fi imm
lenper f
Eybricae
Ukiti poch
ucnlente
prohe
Priorenm
lis anin
olins m.
et Actioni
Pole d
hun 60
kenineior
lolane
Permate.
modo, i⸗

et bulbi
wlignete⸗
totidem

kultta fae.

EN tad.
ltiplierio
ttum, in
le ſoecun.
Loben.
eivemo⸗
1pro vern
lantae ex⸗
ne et con.
Hullaris)
en Kalice
ur in dali⸗
Oane ardo⸗
rudn Kores
. glueher
r in mu
Pltimmurn
guueher.
Ut, de le⸗
lat⸗

et culigii .

Liet,
in Min

XI — Nrr 9 5

latiuis tamen plantis affirmari non
poteſt; cum cognitum ſit, ex ſemi-
nibus eiusdem matris filios filiasque
enaſci, ſiue ſemina ex dioeciis nata
nunc in maſculam, nunc femineam
plantam excreſcere. Sic etiam ſemi-
na a floribus plenis, e. gr. Diantho
et Papauere, deſuimpta plantas prae-
bent, et plenis iterum, et ſimplicibus
floribus ornatas, vti e contrario a ſim-
plicium ſeminibus pleni quoque flo-
res exiurgunt; ramulus autem Dian-
thi immutatus perſiſtit et eosdem
ſemper flores exhibebit. Praeterea
hybridae plantae nonniſi ex ſemine
oriri poſſunt. Ex quibus omnibus
luculenter apparet, multiplicationem
et propagationem inter ſe differre et
priorem in plantis aeque ac nonnul-
lis animalculis ſine foecundatione,
ſolius medullae, in perpetuo vigore
et actione conſtitutae, virtute fieri

poſſe, ad poſteriorem vero, tanquam

nouam generationem, maſculini et
feminei organi reciprocam actionem
abſolute requiri, et hinc ouulum a
ſpermate, quocunque demum fiet
modo, impraegnari debere.

§. III.

96 ———
§. III.

Foecundatione peracka, plantula-
que ſeminali ad incrementum par-
tim ſui ipfius, Part rtim adhaerentis co-
tyledonis, capiendum diſpoſita, nu-

tritioni ilerniens apparatus Pporro
requiritur. Adfuit ille antea qui-

dem, nunc vero euidentius animad-
vertitur. In viuiparis ouulum, ad
vterum delatum, per breuiſſimum
temporis patium libere in eodem
fluctuat, villis poſtea, ex ſuperficie
eius emiſſis, vtero accreſcit, qui ne-
Xus inter vterum et foetum per ipſius
ouuli ambitum, in placentam muta-
tum, producitur, et per funiculum

vmbilicalem, eo iam tempore prae-

ſentem, continuatur. Rece ptaeulum,
quod cum vtero comparari poſſet,
in vegetabilibus, vel prorſus non, vel
aliter longe conſtitutum adeſt, ouu-

lumque nec nouum intrat domici-
lium, nec nouam cohacſionetn acci-
Dit, potius in quo loco ante e foecun-
dationem haeſit, in eodem poſt ean-
dem quoque Perſiſtit, priſtinumque
nexum conſtanter retinet; nihilomi-
nus tamen 2 diuerſarum partium ne-

XUIS

OUI in,
piculusn
incubetio
ſagethbi.
Tinng ad
aerüte
et ex cod
ttitium 1
s vere
une ſen
LVoWI
ris don
oce
Imi vor⸗
Culiſumt
Licgde r.
Mum con
s; gui
s ſt

9) Condl
) Vd.

Dlontole.

rentis o.
oſtn, .
s porrd⸗
nten o.
6 animmadh
Ulum, a
iſſimum
in eodem

lupercie

t gli ne.
Peripiins
Un Mutr.
Umicolumm.
pore re⸗
Dmollun,
ri pohe
n lel
lel, Cul
omicl.
ein accr
ſoecun
vot eal-
inumdbe
gihnonr.

Ttlont N.

*

97

xus adſumi, et vna pars, cui ouulum
adhaeret, thalamus a botanicis ap-
pellata, vterus, minus apte placenta,
altera autem, quae nexum conſtituit,
funiculus appellari poſſet. Et ſic cum
vegetabilibus conuenirent animalia,
viuipara praecipue, etiam ſuo modo
ouipara, quippe et in horum ouis fu-
niculus vmbilicalis, primis ſtatim poſt
incubationem diebus, videri poteſt).
Vegetabilium itaque ouula, vt et ſe-
mina, ad maturitatem vsque immo-
ta perſiſtunt, thalamoque adhaerent,
et ex eodem, mediante funiculo, nu-
tritium ſuccum accipiunt. Thala-
mus vero, per quem eam partem,
quae ſemina recipit et ſuſtinet, cum
LvDWIGIO) ſubintelligimus, va-
riis quidem modis diſcrepat, Com-

mogde tamen duplici ratione conſide-

1

rari poteſt. Vel enim ipſa pedun-
culi ſummitas, ſpongioſa magis, ma-

gisque vt plurimum expanſa, thala-
mum conſtituit, vt in gymnoſper-

mis; qui, cum ipſe apertus et pla-

nus ſit, ab vtero differre videtur;
vel
¹4) Conf. III. HarLERI Phyfſiol. Sect. III. § 15.
m) Vid. Inſtit. cit. §. 52 1. ſqq.

(

98⁸ 2ònð
vel ſingulare receptaculum, a LIN-
NAEO pericarpium dictum, ſeſe offert,
quod, quia ſeminibus grauidum eſt,
vterum vere refert. In hac autem
vteri ſpecie ſemina varium ſitum et
nexum habent. Nunc enim in me-
dio pericarpii adparet ſingulare fun-
goſum corpus, a reliquo ambitu li-
berum, vt in Datura et Nicotiana;
nunc lamina vna, aut plures locula-
menta conſtituunt et tunc ſemina
frequenter mediae parti, non parie-
ti adhaerent, vt in ſiliquoſis; nunc
vero internae fructus ſuperficiei, vt
in Papauere; nunc valuarum ſutu-

ris vt in leguminoſis eadem inſiſtunt,

nunc in carnoſa et ſucculenta bacca-
rum pulpa nidulare videntur, et quae
aliae ſunt differentige. Quaecunque
autem ſit thalami conſtitutio, eun-
dem tamen vbique vſum habebit,
ſcilicet, vt ſuccos vel ipſe praeparet,
vel alibi praeparatos accipiat, et per
funiculum ad ſemen dimittat. Nu-
tritium ſuccum plerumque in aliis
partibus praeparari, antequam ad ſe-
men deueniat, multa ſunt, quae pro-

bant. In hunc certe finem calix quo-

que, inprimis vbi ſemina nuda ſunt,
in

“
ereleite

Eehit Cun

Chyna
ſeſolet
Ver Me
Venitur
ſcvo peen
e Poni
clet ſcea
Guncolo
fuctus al
tholam
gie in D
GIVS*).
inochoct
Cumdqus
Panure,
llli in hi
Com pul
eiſit. P
edu
Au comm
Uütrimment

¹) Wid.n
*) Conk.
1e rolui

1LN.
loffer,
tun elk
Wtem
ltann er
min me.

Clare fan.

Ubitu
iootian;

5 locula.

ſemina
n palie.
g nune
1
umn futn.
inlitant,
Nrn bacor
rer o
Gecungue
Uo, ell.
hubebi,
ueharet
er hel
t. Nr.

gwae he⸗

ciN. .
udr k
u

rnrrn * 99

in vegeto et ſucculento ſtatu perfſiſtit,
immo aliquando ſimul cum ſemine
increſcit et ſucculentioreuadit. Con-
venit cum hoc praeparationis orga-
no pericarpium ſiccum, cuius paren-
chyma co mollius et ſucculentius eſ-
ſe ſolet, quo minora ſunt ſemina, his
vero magis auétis, aridum illud in-
venitur. Si in eiusmodi pericarpio
ſicco peculiaris thalamus adeſt, non
ex proximo loco, qui pedunculus
eſſet, ſuccum ille haurit, ſed ex pe-
dunculo ad valvas, ſiue externum
fructus ambitum, et ex hoc tandem
ad thalamum ducitur, vti illud egre-
gie in Datura declarauit LVDWI-
6GIVS*). Pulpoſa etiam baccarum
inuolucra propter ſemina adeſſe, ſuc-
cumque pro eorum incremento prae-
parare, probabiliter concludimus,
etſi in his ſemina ſaepe perfecta ſint,
dum pulpa parcior adhuc et durior
exiſtit. Praeterea etiam ſemina cum
ipſa pedunculi medulla certo reſpe-
Rtu communicant, et ab hac quoque
nutrimentum accipiunt“). Praepa-
G 2 ra-
2) Vid. Inſtit. cit. §. 528.
°) Conf. ScnMIDELII Epiſtola, qua declsra-

re voluit, medullam a radice ad florem vsque
ipſum-

100 * *
ratum hunc, et in diuerſis plantis di- lte
verſimode mixtum?) ſuccum per va- l un
ſa peculiaria, ceu vmbilicalia, ad ipſum ſriee⸗
ſemen alate
. . =S . wodi in
ipſumque ſemen continuari et pro huius nu- cuislbe
tritione impendi; annexa eſt eadem Bvyn-
MANNI Viſſ. de Geraniis. ſiituungn
p) Multum differre ſuccos, quos diuerſarum Procie,
plantarum ſemina accipiunt, et continent, eo- Vigems
rum virtus, ſapor, odor et alia luculenter do- Mevins
cent; hanc vero diuerſam mixtionem er qua- Felll,
litatem, quam in maturo ſemine deprehendi- Gumn In?
mus, in ipſo affluente fucco iam adfuiſſe, nec (Ous, d
nouam eius in ſemine praeparationem ſucce- Regre .
dere, vt Cel. PARSONS affirmat, dubium Propruunn
admodum nobis videtur, In germine ſemi- 1e, conel
nis admittit Cl. Vir exiguam copiam innata- in tetrage
rum ſuccorum, qui in ſuis vaſculis reconditi
ſimiles eſſent illis, quos et chyma ſemi- gems
llis, parenchyma ſemi
nis continet, et ipſa planta adulta in magna Gue co
copia exhibet, et dum germen creſcit, vaſcula illa Palaro
initio ex parenchymate, dein ex terra eos tan- . 1
tum ſuccos attrahere contendit, qvi ſuccis, 1 nli
quos ſingula iam continent, eſſent congene- Hie al.
res, repudiatis ceteris. Hanc ſententiam con- tone 4
firmare voluit exemplo ſeminis Angelicae,
Cardamomi et fic dictorum granorum Para-
diſi. In ſeminis Angelicae ſuperficie, detra- a
„ Goa eius tunica, per microſeopium vidit ſtria- ſ8
tim diſpoſitum gummi aromaticum, odore 30
ſuccini, vnde peculiaris huius plantae odor PAd
et ſp. Vid. Eius Philoſophical Obſervations Nl
Cap. 4. p. 139 ſq. Eandem theoriam adſum- iee
ſit ELLERVS in Obſeruat. de vegetatione Semi- anel
num, quae Mem. de l'Acad. Roy. de Berlin engn
1752. inſertae ſunt, nec non GLEPDITSCHIVS8 iaic
in liden

luntis g.
Imperva.
ulipfum
lemen

ro huidr gu.
eldem Byn.

0s diuerſarunn
Conkinent eo⸗
lueblenter do⸗
lonem er gur.
deprehengi.
mn Wktiſe nee
Nlionemn lucee⸗
mmut, dubjum
ermine ſemni.
pium innate
culis teronditi
enchyinn ſeni⸗
loltw in mngne
teſetgoloviailtn
Erta eod bun⸗
hlie, gui hueß
Alleut congene⸗
Autentium .
i Angelaue,
morum bPord-
erbeien deite⸗
n vicit Krin
tieum, dore
lantae oddt

Obſernatnn

eorinch lſn

SSS
Crde Petiin

58
IICHI
1LB

ſemen moueri, et accurata inſpectio
et alia docent. Rara ſunt exempla

ſeminum, quae funiculum nudum

quaſi et euidentem poſſident. Eius-

modi in Magnolia cernimus, et ex

cuiuslibet ſquamae, quae conum con.

ſtituunt, interſtitio filum ſatis longum
prodire, ſemenque ab hoc pendere

videmus; hinc ſimile, licet multo

breuius, immo vix oculis diſcernen-

dum in aliis ſimilibus fructibus, ſiue

conis, adeſſe, et quodlibet ſemen per
proprium funiculum in axi adhaere-
re, concludimus. Semina nuda, vt
in tetragymnoſpermis praecipue vi-
demus, latiori baſi inſident, proximo-
que contactu cum pedunculo, ſiue

thalamo cohaerent, immo eidem qua-

—

ſi immerguntur; adſunt tamen et

hic vaſa vmbilicalia, vt ex obſerua-
tione, a Cel. SCHMIDELIO in Side-
J G 3 riti-

in der Forſtwiſſenſchaft I. Th. G. 260, p. 170

et H. 386. p. 278. ſq. Verum et innatus ille
proprius ſuccus gratis hic aſſumitur, et diffe-
rentia particularum, quae in multorum ſemi-
num cortice ſine inuolucro et cotyledone eui-
denter deprehenditur, huic theoriae repugnat;
denique etiam exiſtunt plantge, quarum ſemi-
na mixtione et virtute a reliquis partibus
euidenter diſerepant.

102 * *
ritide montana inſtituta, luculenter
cognoſcere poſſumus. Ex thalamo
enim quatuor fibras ſiue tubulos pul-
lulare vidit, eosdemque funiculorum
vmbilicalium munere perfungi aſſe-

rit 42). Nonne idem mechaniſmus

in omnibus eiusmodi ſeminibus nudis
admittendus*)? Quae compoſitos flo-
res ſequuntur et thalamum commu-
nem occupant, ſimilem omnino ne-
xum habebunt. Sic porro ScHMIDE-
LIvs in Helleboro nigro medullam
non ſolum receptaculum ſeminum oc-
cupare, ſed vsque ad germinis cuius-
que interiora ſeſe inſinuare, eademque
ſingula ex funiculo vmbilicali medul-
loſo pendere, tradidit. In Pyro vaſa,
quae pedunculum conſtituunt, vario
modo per omnem frùctus ambitum
diſtribui, maceratio docet, ſi vero cura-
tius attendimus et horizontali ſectione
fructum diuidimus, decem diſtingui-
mus

4) Conf. Epiſt. cit.

*) Semina plantarum nuda, quis proximo con-

taetu placentis ſuis tenaciter immecis ſunt,
vt niſi maturg non excidunt, funiculo inſtru-
cta eſfe dubitauit quidem HEBENSTREITIVS,
addidit vero: His ſine dubio breu'ſſima ſunt
vaſa vmbilicalia, licet funieulum ipfis largiri ue-
queas. vid. Pr. de Foctu vegetabili p. 10.

teli
Aeino
biunt
eendun

docun

et polte
re non!;
ſum Ult
Gen nul
ſel Mer⸗
ſeriorern
ſettor et
Deocitun
nexu no
Nuinhis
Gitit no

1)
ne
gvi
uni
AVe/
Mſeulx
Nrtie
Mn
Ctſttn
Genta
lI i
ltem
ntor
liar

Ppilt

Uehlenter

thalamo
bulo pul.
nonhorun
Chunilinns

nibusnnde

polttosk⸗
ncommu.
mnino ne.
NCHbIr.
Medhullam
mminumoc-
inis chius.
eicemque

i medel.

byrovaln
Wbot, Var
1s umbirunn

ſveroculd-

liEeckone

lingui
nos

Nrorind col⸗
nech⸗ ſunt,
mieolo intn⸗
gEkiKelli,
Preuiſin
et n
bll .

.

103

mus reliquis paulo maiora, quae ſer-
pentino tractu inuolucra ſeminum
ambiunt, et primo tempore ad florem
aſcendunt, eiusque partibus ſuccos
adducunt; finita autem floreſcentia,
et poſtquam ſuccus amplius aſcende-
re non poteſt, idem, praeciſa ad aſcen-
ſum vlteriorem via, humor per ea-
dem vaſa, vel eorum modo truncos,
vel laterales ramos, ad ſeminum in-
feriorem et anguſtiorem apicem trans-
fertur et in ipſius incrementum im-
penditur-). Ex quo etiam vaſorum
nexu non obſcure intelligimus, ſemi-
na in his fruétibus, loculamentis prae-
ditis, non ab ambiente pulpa nutri-
3 men-
) Conf. pvu HAMEL Naturgeſchichte der Bäu-
me I. Th. p. 241. ct LEEVWENHOECKIVS,
qui ita ſeripſir: Cum Pyrum maturuit, videmus
petiolum, ſi a Pyro avellatur, qua parte Pyro infixus
aute fuerat, in complures partes diſpeſci, vnde non
abſurde colligimus, ex qualibet dictarum partium
vaſculum capacius procedere et ſ. p. et pergit:
Ex hiſce vaſculis quaquaverſum per pyrum com-
plures enaſeuntur ramuli, magnituninem pyri
conſtituentes. Quae tamen vaſcula, priucipalius
dicuta ſunt productioni capſulae ſemen conrinentis.
In iſtis ergo capſulis procreantur ſemina, cuilibet
autem ſemini nutrimentum aduehitur per tenuem
contortumque funiculum, cui ſemen illud, onni

alias adhaeſione libernm, kErmiter adhaeret. Vid.
Ppilſt. cit. p. 17.

0%

mentum accipere, ſed proprios po-
tius adeſſe funiculos, qui illud aliun-
de adducunt; id quod etiam exinde
eluceſcit, quia in multis fructibus
Dulpa denſa et parca eo tempore ad-
eſt, quando femina increſcunt, his

vero ad perfectionem perductis, ea-
dem magis pertficitur et augetur.
Neque in his ſolummodo fructibus,
quorum ſemina matura cartilagineos
loculos facile relinquunt, et nuda ex-
eunt, vinculum eiusmodi ſubtile de-
prehendimus, ſed etiam in drupis,
vt Perſica et Pruno, vbi oſſea illa,
inter ſemen et pulpam poſita, capſa
arctiorem cum ſemine nexum habet,
et in nonnullis, vt Iuglande, ſepara-
ri nunquam debet, ſemen non nuci
adhaeret, ſed in eadem libere latet,
modo per funiculum, qui a nucis
Parte laterali intrat, in qua plerum-
que ſulcum diſtinétum videmus, et

in quo loco nux etiam facile aperiri
poteſt, nexum ſuum habet«). In

baccis etiam, quae in loculamenta
non diuiduntur, ſed in ipſa pulpa
nidulantia et diſperſa ſemina pofſſi-
dent, vt in Vite et Groſſularia, im-
media-
*⁵) Conf. pu HAME Hibr. cit. I. Th. p. 142. 1.

geline
riventun
Mtius et
ſamiga,
iinoul
phelegi
cos torla
ſemioibu
lere cie⸗
Winibs
Cnolcime
ele dn
aAdhuc
ſenn il
minalen
ſenper
Iülumant

) ln Vu
lan hi
i ob⸗
5,9)
conirn
carnot
ige an

Drios d.
ud Aliun.
n exin exinde
Troctibus
Inpore ad.
ſonnt U
rdu A⸗
augenn,
Ir nnctibi⸗

rtile gineos

† dun 8 .

in n

ſin, cpfin
Gl haben,
ge, ſeparr.
on uci
bere lnen
i1 Mes
4 Plen UM-
lemdd, t
ſe aper! iri
11). In
hmeſ

Uina holr

Nellt

————————2 105
mediate ex carne ſucculenta nu-
trimentum ſemina non ſugunt; tot
potius et hic adſunt funiculi,*) quot
ſemina, et quilibet per pulpam tran-

ſic, ſemi nisque nexum cum thalamo,
vel pedunculo fructus conſtituit.

Recte igitur a botanicis locus ille,
quo funiculus et ſemen connectitur,
diſtingui et peculiari nomine Hilum
appella mri ſolet, aptius tamen vmbili-
cus forſan dici poſſet; eſt enim in
ſeminibus, vt in foetu⸗ animali, ex-
terne cicatrix, a ſeparatione funiculi
reſtcine et hunc locum in multis ſe-
minibus perfectis, vt Cardioſpermo,
S. aphylaea, Phaſeolo, euidenter co-
gnoſcimus, hinc et in omnibus ad-
eſſe concludimus, immo ex eo clarius
adhuc intelligimus, quia vmbilicus,
ſeu hilum ad ipſam Pplantulam ſe⸗
minalem nos ducit eademque illum
ſemper locum occupat, vbi externe
hilum animaduertitur. Mediante igi-
G S tur
*) In Vuse criſpae bacca ſingulum ſemen pecu-
liari ligamento ſiue funiculo foueri et nutri-
ri obſeruauit LEEVWENHOECE Epiſt. cit.
pP- 93. HEBENSTREITIV6 Progr. cit. p. I1.
contrarium ſtatuit ſeminaque ſuccida frucétus

carnofi pulpa enutriri, ex Melonis ac Cucurbi⸗
tae anatome declarare voluit.

106 „*„ — *
tur funiculo ſemen, vti foetus ani-
malis, nutrimentum accipit et inde
increſcit †) Perfectum et maturum

ſemen triplici, vt Part. I. pag. 15. no-

tauimus, conſtat parte, inuolucro ſci-
licet, cotyledone et plantula ſemina-

li. Harum omnium ſtatum et con-

ditionem diuerſo tempore variam
deprehendimus, earumque mutatio-
nes ſedulo notare debemus, ſi de ſuc-
ceſſiuo ſeminis, omniumque eius par-
tium incremento adaequatam noti-
tiam nobis comparare volumus. Mu-
tationes, quas in incremento ſemen
ſubit, omnium optime dudum cogno-
uit et expoſuit, ſexus in plantis de-
monſtrator, CaMERARIVS; hinc
liceat nobis eius obſeruationem primo
repetere, eamque dein annotationibus
uibusdam illuſtrare. Maiuſeulum,
ſcribit: papilionaceum florem, nondum
van-
†) Eandem comparationem inſtituit LEEVWEN-
HOECKIVS, ſcripſirque: Quemadmodum anima-
lia in matrice ſaltem vnum habeant ligamentum,
ex multis vaſibus conſiſtens, quibhus mediantibus
animal nutritur, ſic quoque ſemina ete, at aliquaæ
ſemina breuiſſimum habent ligamentum, alia rur-
ſus longum. Delineauit quoque ligamentum

in ſemine Fraxini et nuce Auellana. Vid.
Epiſtol. Anatomiae annex. p. 68. ſq.

———

,inent⸗

mutiy f⸗

I. N.
Hohneſe
ſee, men
Fehte
Orine i
eeri,
Noumi.
ſuſe Conm
Ilenir inn
uun Ver
je apthe
fiiſent i
ſun in ei
lubfe li
Prind
ſue gl
nonj, i
Aſnilu
ljet,; 0
ſllu ,
ni et/
ſe et paa
lum eauun
euir).

bus ali

)Ppit

eius ani.
det inge
müturum
Elſ no.

Aſerin .

UIn er .

e Variam
mutatio⸗
iige ſue.
Leispar.

.

tdn notl⸗

mus. Mu.

no ſemen

iImc gn. .

lands de
183 hine
nemprimo

Otationibas

Hilum,
1, udu

tLNWIN.
Mumn anind⸗
gunentun
. mnetiantiu
ec. ar li,il
n, Aln i⸗
naunelun
elam 0

—— 107

panſum, examinandum ſumſi, in ſiliquae
rudimentum, qualenam tunc temporis ſit,
remotis petalis ſtaminiburque, inquiſitu-
nuy t Ybi ſane per tenellae ſiliculae, ſo-
li obuenſae, clarius per microſcopium vi-

Jae, membranulam notare licuit tranipa-

renter virider exiguas veſiculos, ſuo iam
ordine ad mediam coſtam, ſiue ſuturamn,
locatas, quas exr continnata ſeguentium
dierum in pluribus obſeruatione non aliud
JFuiſſe comperi, guam externum futuri ſe-
menis inuoluerum ſeu corticem. Poſt.
gquam vero caſßſae ſuo polline apicum, ſi-
ve antherarum, capſulae cum petalit
Juiſſent delapſae et exporrecia magirs ſili-
qua, in cauitate veſicularum, medioque li-
quore lIimpido non viſum antea notari
primo coepit punctum gquoddam viride
ſiue globulus plane exiguus, libere na-
tans, in quo nibil adbue organici, vel
diſzmilaris agnoſeci a me quidem po-
terat, at ſub vlteriori ineremento bina
folia diſtingui, liguorem ſenſim ab-
Jumi, et tandem perfectam, lobis, germi-
ne et radieula ſeminalem plantulam ſo-
lam cauum corticis explere, autopſia do-
cuit t). Simile ſpectaculum in nuci-
bus, allisque fructibus videre poſſu-
mus,
1) Epiſtol. cit. p. 89.

õ

mus, modo attentis oculis eorum
mutationem, ab eo momento, quo
antherae puluis Piſtillo applicatus
fuit, ad certum vsque perfectionis
gradum, repetita obſeruatione, con-
ſideremus “). QOuulum itaque in
princinio transparentem refert ve-
ſiculan liquoré tantum repletam,

reliquns 'ſeminis Partibus deſtitutam,

quippe hae futuro demum tempore

in conſpectum prodéunt. Veſi cula

haec ipſum eſt proprium ſeminis in-
volucrum, et cum illud in perfecto
ſemine ex duplici conſtet lamina, ve-
ſiculam quoque duplicatam et cum
membranis placentae, quae foetum
animalem includunt, amnio et cho-
rio, conuenire, ideoque et cContentum
in veſicula humorem amnios liquo-
ri, vel albumini, ac vitelloæ) ſimi-
lem
u) Conf. pu HAMEL Naturgeſchichte der Büume
I. Th. p. 246. et II. Th. p. 3
x) In ſeminibus nudis, multisque aliis, quae capſu-
la continentur, vna modo adeſt veſicula, et vnus
quoque humor, qui aeque cum vitello, quam
albumine comparari, ideoque aptius liquor
amnios dici poſſet; In aliis, praoecipue in
drupis duas veſiculas obſeruauit Du HAMEL,
alteram fcilicet offeam, alteram huius ſuperio-
ri parti annexam membranoſam; vtraque
ſuum

len
s in
Keire
AUlte ſ0ec
Geln tno⸗
OGari?
ſem li
Nlviin
rinn
ſenunt
ſummmma te
U
egboii
Dutrimen

Mocdo, N

Ales aldr
Cun et
Dranis,
cris ⸗
Prout

ſunm e
jerlum
luet, vi
letioren
con el
Ntame
n oi
konen
9) de
²) be.

6 corum
Ito, uo
licatus
tetions
one, Con.
Uadis in
reſelt e.
Fepletun
leſitntum.
1tempore
Vebonla
leninis in⸗
n perkecto
mind ve-
n et cum
e ſoetomm
io er cho⸗
Chettamn
lo“) .
lemn

lelir iuhe

gecnhin.
lculaeiy uns
jiehio, gunm
roecipbe n
du N,
Rwius ken
un; Mudn
ſaumn

.

* 109

lem eſſe, contendimus. Non inqui-

ramus in huius originem; fſufficit

nos ſcire, eundem cum ipſa veſicula

ante foecundationem praeexiſtere, eo-
dem modo, vt in animalibus ouulum,
ouario annexum, albumen, vel ſimi-
lem liquorem continet. Cui autem
vſui inſeruiet ille? De liquoris amnios
vſu in viuiparis diuerſas quidem de-
fendunt hypotheſes phyſiologi?),
ſumma tamen probabilitate cum III.
HALLEROZz) aliisque affirmamus,
deglutiri illum a foetu, partemque
nutrimenti conſtituere, eodem iterum

modo, ac primo incubatus tempore

aues albumine nutriuntur; ideoque
cum et hic liquor, in ſeminis mem-
branis, aeque ac eius oſſeis inuolu-
cris contentus, ſenſim imminuatur,
prout reliquae partes increſcunt, et
tan-

ſuum continet liquorem, inter ſe quoque di-
verſum; qui in ipſa nuce, ſiue oſſea capſula
latet, viſcidus eſt, longe tenuior alter, qui in-
teriorem occupat; hanc cum vitello, priorem
cum albumine comparauit pu HAMEL, acG
vtramque materiam, vt vitellum et aolbumen
in ouis, per tenuiſſima vaſcula communica-
tionem habere aſſeruit. vid, Libr. eit. I. Th. p. 3.
„) De quibus conf. HALLERI Phyſiol. Libr.
cit. Sect. III. §. 9. 1ſqꝗ.
*) loc. cit. §. 11.

110 aarr

X

tandem prorſus deficiat, eundem quo-

que vſum habere, negandum non
erit. Vti vero animalis foetus prae-
ter liquorem amnios alio indiget ali-
mento, illudque per funiculum acci-
pit, ſic quoque primarium nutrimen-
tum per funiculum ad ſemen, eius-
que inprimis plantulam ſeminalem
transfertur, quae, vt ſupra notauimus,
eo ſemper loco poſita eſt, vbi hilum,
ſiue funiculi finis conſpicitur. IHlud
itaqque punctum viride, ſiue illum
globulum, in principio plane exi-
guum, non libere in liquore amnios
natare, vt CAMERARIO viſum fuit,
ſed potius cum funiculo nexum ha-
bere «), et hoc mediante ex thalamo
nutrimentum ſugere, ſtatuendum
erit. Et cum plantula, ſeu germen
non multum increſcat, et in perfe-
Gto etiam ſtatu minimum corpu-
ſculum referat, e contrario autem co-
tyledon, reſpectu germinis, inſigni-
ter augeatur, ſeminisque magnitudi-
nem maxima ex parte conſtituat,
partem quoque, eamque fere pluri-
= mam,
4) Conf. pu HAMEL libr. cit. I. Th. p. 246.

qui etiam in Drupis filamentum, nucleum
cum veſicùla connectens, vidit.

n
zneo,
Aifin
ninis

Puotule

at, ead
Goarmn
1 ſoge
to wilat
Puius 1e
coo et mn
Centnegt
in Hon
o ſuoe
tein ſtat
Acol
Gve har
Dtriti
Centa
tem P.
ne co
lencien
igleer,
ncren
Ipencdi

3) Mun
6)liun
Liug

lem quo.
um non
ls Prit.
gligrtl.
Mum aer.
Nürimen-
men, eins⸗
emmingen

OtaAüIIIIS,

bihilum,
Ur. Illac
fine illum
Dune exi.
re Amnios
lun fuit,
exum her
Xthaluuno
Arnendunn
el gelnen
in ſerte.
n (MV.
Ctemn c.
inlgi⸗
Coiudt
Uſticnar,
re phurr.
WMaln,
II. ℳ
, Nuteua
1

“ III
mam, per funiculum allati nutrimen-
ti in cotyledonis incrementum impen-
di, affirmamus, licet in germinatione
ſeminis materia cotyledonis in ipſius
plantulae ſeminalis commodum ce-
dat, eademque primis diebus, ante-
quam radicula ſua humores ex ter-
ra ſugere poteſt, ſolo hoc nutrimen-
to viuat et expandatur; alius enim
huius rei ſtatus eſt in ſemine perfe-
cto et maturo, in quo cotyledon pla-
centae quaſi munus praeſtat, foetum?)
in ſinu ſuo fouet, eidemque colle-
Rtos ſuccos tradit, in imperfecto au-
tem ſtatu foetus ſuperfluos ſuccos
ad cotyledonem mittit. In hoc quo-
que ſtatu ſecundinarum membranae
nutritium liquorem continent, pla-
centa ipſa non apparente, in illo au-
tem placenta ſucculenta, quo nomi-

ne cotyledonem inſignimus, adeſt,

deficiente membranarum, quae et
ipſae exſiccantur, fluido. Hoc ipſum
in incrementum plantulae ſeminalis
impendi, antea quidem aſfumſimus,

aſt

*) Plantuls ſeminalis ab aliis quoque germen,
spius a MALEIGRIO foetus nominatur, vid.
Eius operum edit. L. Bat. 1687. p. 91. et alibi.

112

aſt forſan non omne hac ratione con-
ſumi, ſed aliqua eius etiam portio
in augmentum cotyledonis conuer-
ti, tanto magis probabile videtur,
quoniam haec pars in principio ad-
modum parua, in perfecto autem
ſtatu germine multoties maior exiſtit,
et hinc copioſius nutrimentum requi-
rit«). Modus, quo cotyledon et foe-
tus ambientem, et veſicula incluſum
ſuccum recipiant et inde ambo au-
geantur, vix determinari quidem, pro-
babili tamen ratione concludi pote-

rit, eundem a poris abſorberi et in-

de ad vaſa harum partium deferri.
Incremento ſeminis generatiimn expo-
ſito, nunc ad ſpecialem diſquiſitionem
et variorum ſeminum et diuerſorum
receptaculorum, quibus eadem non
tantum continentur, ſed forſan quo-
que in incremento mutantur, pro-
grediendum eſſet. Verum hac in
re

*) De incremento harum in Drupis praecipue
egit et nobiſcum forſan conſentit Du HA-
MEL libr. cit. I. Ih. p. 146. et licet hoc lo-
co mentem ſuam non ſatis clare expreſſerit,
ex alio tamen, ſeil. I. Th. p. 3. cognoſcimus,
Eum vitello ſimilem liquorem, in veſicula
contentum, et accedente ex oſſea capſa albu-
mine, audum, vel reſtitutum, pro materia ſe-
minis nutritia aſſumſiſſe.

keotun⸗
pbe
hanc
Fent, ex
holit,
lit 4),
COlN
Aleoue
colten⸗

Nite fe
Ten nili
6s, wecdt
eo, inlet
Othnern!
Gdi ad
de Pre
comimo
Dururi
Ciuertor
lmpi⸗
erl ſoe
1 guibuse
Uis exclt

4) In An

ſeminn
10. E

fione con.
n portio
68 Conuer.
e Nletr,
ctbid ad
eo enen
nioreriti,
ntumrece-
elon et toe⸗
ineluſum
amdo al.
viden pro⸗
Ncluct pore.
rberi et in.
Im Leterri.
fatiin enpo⸗
Cvittionenn
Giuerſorum
eadenn hon
Hriin
ntor, .
m Nuc I
le
Pr mteiſß
gut Db nN
leet boe d
. eupreleit

eſſeuls
jn veltel
; br.⸗

, Naterl N.
o D 4

* 113

re otium nobis fecit MALPIGH v
quippe qui multa admodum zuae
ad hanc tractationem adhuc pecka⸗
rent, exacte obſeruauit, dilucide ex-
Rirun et cgregic iconibus illuſtra-
adeoque ad ſeminum retanu⸗ 1
conſiderationem accedamus rum

§. IV.

Rite foecundatum et nutritum ſ.
men, niſi ab externis internisque c .
ſis, vredine, rore melleo et jna
ceo, inſectis et ſ. p. vitium conerahat,
omnem in ſe continebit apparaturii,
qui ad vegetationem nouam nor e⸗
que plantae ortum requiritur hinc
commode cum animalium ouis coin⸗
parari. poterit. Differunt quid n
diuerforum animalium oôua, et n
ſolum viuiparorum et ouiparorumdi-
verſas ſpecies conſtituunt, ſed etia .
a quibusdam ouiparis, Piſcibus et
aliis excluſa a communi Tonſtitutio
ne

to. Edit. cit. P. 71 et
77
H

ne recedunt et peculiarem mecha-
niſmum conſtituunt, attamen haec
omnia in eſſentialibus aeque conue-
niunt, vti vegetabilium ſemina; et

ad haec inprimis attendere debemus,

ſi ſecundum vetus EMPEDOCLIS e)
multorumque recentiorumf) dogma
ſemina plantarum oua, ab iisdem de-
cidua eſſe, aſſumere volumus; eſſen-
tia enim oui in foetus rudimento con-
ſiſtit, reliqua tantum ſunt adminicula.
Prius autem ſeminibus ineſſe, ſiue in
maturo, ſiue immaturo ſtatu conſide-
rentur, quis negabit, ſi ea perpendit,
quae hactenus a nobis dicta fuerunt;
Immo
e) Apud TazoräkRASTVM Hiſt. Plant. L. I. c. 7.
F) Quorum tres modo nominemus. Omne vi-

vum ex ouo, duce HARVAEO, ſtatuit, et per
conſequens etiam vegetabilia, quorum ſemi-

na oua ſunt, defendit III. LiNNAEVs in Philoſ.

Bot. p. 88. Conf. etiam Ervs Diſſ. de Spon-
ſalibus plantar. in Amoenit. Vol. I. p. 344.
et de Muſcorum Seminibus Vol. II. p. 297.

Amplam, aſt forian non vbique adaequatam,

comparationem inter ſemen et ouum inſtituit
HEEENSTREITIVS in Progr. de Foetu vegeta-
bili p. 7; magis conuenientem dedit BoN-
NNETVS in den Betrachtungen der Natur edit.
IV. Tom II. p. 62. ſq. Conf. etiam MALPIG-
HII Anst. plant, p. 93. AGRICOLAE vniuer-
Jal. Vermehrung p.6. et pu HAMEL Naturgeſchich-
te der Baume, I. Th. p. 253. II. Th. p. 3.

.

mN ey
m e⸗
is part
ſebu

Anümal

gue U
ſetnina
tura o
ſyohen
Oin ſep
Dullmmg
Litur. r.
taliuinte
Niſt ace
eNcloton
Ge Kte
Nochinr;
tonn K
demqu
lexire
Wolael

) bu n
gerunt,
eg. do
Morſas
Wm ey
buns a

DWR ſtimnit

(dium,
It ſem

meche.
en haec
(Ohue-
nuun; et
lchemn
DociRe)
)opne
iöcem de⸗
; eſſen.
ento con⸗
minicola.
ſe ſue in
u conſide
erpenci,
fuerunt;
Hmmo

aat. L.l. 67.
1. Omne ⸗

Katuit A het

vun ſeni
in hlit
,Ge on⸗
II. . 2M.
daegugtann,
un inlbwit
geln vegenn⸗
dein bor
Nuur edi
m Mati
oa1 Hitn

TN.

NX uugitb

L kerrerrr * 115

Immo ex his luculenter apparebit, non

ſolum ex eſſentialibus, ſed et acceſſo-
riis partibus conſtare ſemina, et re-
ſpectu earum cum ouo conuenire,
ſiue illud ſit ouipari, ſiue viuipari
animalis, ea modo limitatione, quod
ſemina immatura magis viuipari, ma-
tura autém ouipari animalis ouis re-
ſpondeant; idque inde etiam patebit,
quia vegetabilia omnia ouipara ſunt,
nullumque in ipſis viuiparumæ) repe-
ritur. Prout autem oua a matre ſepara-
ta diu integritatem conſeruant, et non,
niſi accedente iuſto caloris gradu, ad
excluſionem pulli diſponuntur, teſtae-
que attenuantur, vt ab illo perfodi
poſſint; ſic etiam ſemina terrae fo-
tum atque madorem expectant, eo-
demque cortex emollitur, vt radicu-
la exire queat; quemadmodum por-
ro oua eiusmodi, quod pullo nutrien-
2 do
2) Eas quidem plantas, quae in caule bulbos
gerunt, viuiparas oppellauit III. LINNAEVS,
e. g. Polygonum viuiparum, quales tamen
prorſus non ſunt. Eiusmodi animalia foe-
tum excludunt, omni parte perfedum, bul⸗-
bus autem perfeciam plantam minime con-
ſtituit, ſed eius modo partem, ſiue compen-

dium, quod eadem ratione vt gemma, immno
vt ſemen, mutationes ſuas ſubire deber.

116 * *

do conueniat et ſufficiens ſit, alimen-
tum continent; ita idem quoque in
ſeminibus obtinet, ea modo cum dif-
ferentia, vt oui albumen et vitellum
nouam haud deſiderent mutationem,
ſemina vero et eorum inprimis coty-
ledones inſpiſſatam et fere ſolidam
materiam contineant, nouamque pro-
pterea ex terra deſiderent, qua illa

emolliri et ad plantulam duci poſſit.

His igitur rationibus ducti, conſtan-
ter affirmamus, in germinatione ſe-
minis terram vteri quaſi vices gere-

re, cotyledones autem placentae?)

ſpeciem conſtituere, et partim ſub
tenerrimo proprio inuolucro, quod
in emollito ſemine facile a ſubſtantia
cotyledonis diſtinguitur, partim ſub
communi ſeminis tegumento inſpiſ-
ſatum amnios liquorem, ſiue vitel-
lum continere, qui, poſtquam mobi-
lior eſt factus, per propria vaſcula,
et nouum quaſi funiculum vmbilica-
lem ad plantulam ſeminalem trans-
mitta-
k) Cotyledones in vaccis et aliis animalibus re-
vera ſunt multiplicatae placentae vterinae foe-
tui ſemper adhaerentes, quae humores a ma-

trice abſorbent, eumque pro nutritione tenel-
li foetus praeparant.

nicutul.
( iun
ele coln
15 begde
tuen adl
ſcet lige
Vivi⸗ et
aliwentu
ſtaret ar
um allta
nis conte
Pus lac e
Mont cot
Vltimume
le andlog
nunc boſ
Wledonid
Lerwüne
Vids age
hincade
ſtrum 1
Nunt c
Nem an1
Nütriment
inent qun

) Idem 4
NR luis
liio, Gi⸗

1 hepe

Aimen.
Nue in

un li.

Vnlm

tonen,
mis.

Todun

ngvero⸗

Gua ln

ci poſtt.
,Cnltan
gnone le⸗
ices gere.
centie)
rtiin ſub
10, Cood
ſobltantin
mün ſoh
entd u
ſue el
A nobi.·
Valeol,

trad ..

Miten

cicnlihust⸗
Kerione ſe
umarsl
giioeennn

mittatur. Poſſet etiam cotyledon

cum mamma, eiusque fuccus cum
lacte comparari ), et duplex in plan-
tis aeque ac animalibus nutrimen-
tum adſumi. Quemadmodum fſci-
licet liquor amnios et albumen in
viui- et ouiparis primum ac tenuius
alimentum conſtituunt, ita idem prae-
ſtaret partim ex thalamo per funicu-

lum allatus, partim in veſicula ſemi-

nis contentus humor; neque mi-

nus lac et vitellum in animalibus,

prout cotyledonis materia in plantis,
vltimum et craſſius praeberet. Haec
de analogia oui et ſeminis notata
nunc ſufficiant, praecipue cum de co-

tyledonibus Cap. VI. in qua ſeminis

germinationem declarabimus, proli-
xius agere, apud nos conſtituerimus;
hinc ad ea potius progrediamur, quae
ſtatum ſeminis perfectum concer-
nunt, eam modo mouentes quaeſtio-
nem, an ſemen praeter neceſſarium
nutrimentum ea quoque omnia con-

tineat, quae ad plantae nouellae con-

H 3 ſtitu-

i) Idem qnoque fecit DirrRIch lib. cit. H. 525.
Et ſatis adaequate de Semine, in terra emol-
lito, dicunt agricolae, illud lacteum eſſe. ſiue
es lieget in der Milch.

118 * „*„
ſtitutionem requiruntur, vt nimirum
inde adpareat, per generationem, ſi-
ve vegetationem plantae proprie ni-
hil aliud effici, quam vt arctum ex-
pandatur, paruum augeatur, et inuo-
lutum euoluatur. Affirmarunt hoc
multi, et inter alios MALPIGHIVSE) ean-
dem theoriam contra TR0IHIVMFET-
TVMI) defendere ſtuduit. Sic etiam
LINNAEVS aſſeruit 7“); in gquocun-
que ſemine foecundato totam contineri
plantam, omnibus partibus perfectam,

licet non ite ſemper diſtinctas adpa-

reant, vt oculis poſſint diſcerni, et pro-
vocauit ad ſemen Nympheae, Ne-
lumbo dictae, vt et Liriodendri Tu-
lipiferi, in quibus folia harum plan-
tarum tam perſpicue vidit, vt ex his
ſemina dignoſceret. Praeterea etiam
LEDERMüLLERR) in Secalis plan-
tula ſeminali partes, fructificationi
inſer-
k) Vid. Eius opera poſthuma Amſtel. 16998.
edit. p. 91. ſqq.
7) Conf. Eius liber de ortu et vegetatione plan-
rum. Romae 1685. edit. pag. 58. ſqq.
m) In Diſſ. de Prolepſi plant. Amoenit. Vol.
VI. P. 381.
2) Vid. Eius Phyſikal. microſcopiſche Zergliede-
rung des Kornes et' inprimis Tab, II. qune
horum partium delineationem fiſtit.

1

Ppaſeoloe
Gepeehen

Elt, nonl

Panken
fera non
ſemine⸗
ſeghuntn
ter contti
tori ſtirp
Uelo ſtam
inſemine

¹) iem
mierolen
linenuit

thirnin
en i.
Ptle ni.

Ann ex.
6 luo.
umn hoe
Wsl)en⸗
VMELr.
Gcetium
. Oulluh.
Contineri
defſeclen,
ue olhe.
et plo.
Ae, Ne.
adriT.
uun phun⸗
N hs
Eren etialn
Lilsp⸗
Neton
inſer.
ſel 100.

fone plun⸗

noeni. W

he Lagii⸗
c. I u⸗
ſiſtit

— 119
inſeruientes, omnes iam perfecte de-
lineatas vidit, “) ita, vt antherae cum
filamentis ex eius parte ſuperiori ex-
orirentur, piſtillum vero in inferiori
parte ſedem ſuam haberet et ibidem
in innumeras ramificationes diſtri-
bueretur. Verum hae obſeruationes
nos non mouent, vt hanc hypothe-
ſin amplectamur; licet enim plan-
tulae ſeminalis plumula in nonnullis
ſeminibus, ſi per vnum alterumque
diem aqua fuerint mollita, exacte fo-
lium plantae repraeſentet, et in Lupini
etiam ſemine folium digitatum, ac in
Phaſeolo exacte folii cordati figuram
deprehendamus, ſimplex tamen hoc
eſt, non triphyllum, quale in ipſa
planta exiſtit, et in Phoenice dactyli-
fera non ſolum primum, quod ex
ſemine aſcendit, ſed plura etiam, quae
ſequuntur integra ſunt et longe ali-
ter conſtituta, quam ea, quae in adul-
tiori ſtirpe deprehendimus. Quod
vero ſtaminis et piſtilli praeſentiam
in ſemine attinet, eam admodum du-
ILI 4 biam
„) Spicam in ſemine frumentorum latere et

microſcopii ope conſpici poſſe, oſſeruit et de-
lineauit LxxuwENHOECR Epiſt. phyſiol. p. 224.

120 *

biam eſſe, niſi prorſus fictam, vel
propterea exiſtimamus, quia, ſi adeſ-
ſet iam in ſemine apparatus floris,

ille etiam in omnibus, vt in annuis

fit, cito euolui ac prodire debeat, aut
nunquam poſſet, ſi iunioris plantu-
lae caulis ante floris prouentum, ſi-
ve natura, ſiue arte, ſiue aliis ex cau-
ſis, deſtruitur et ex radice nouus ori-
tur. Ex ſemine autem orta Quer-
cus per plures annos ſterilis exiſtit,
et ramulorum caulisque ipfius ſum-
mitatibus laeſis et auulſis, floribus-
que in illis praeexiſtentibus fimul ſe-
paratis, nihilominus ſuo tempore flo-
rebit. Perennes molliores, vt Paeo-
nia, Rheum, quotannis perdunt et
reſtituunt ſibi caulem et quartus,
quintus aut ſextus demum in orcdi-
ne natus flores exhibere ſolet. No-
tauit quoque LvpwiGivsy) nume-
rum caulium et ſic etiam florum a
cultura augeri, vel imminui, nec
non folia et flores aliis in locis pro-
dire, ſi partes ſuperiores abſciſſae,
vel aliter in incremento turbatae fue-
rint. Idem porro, cum TRIVM-
FETTO et aliis, ad metamorphoſes

et
p) Inſtit. cit. H. 546. et 47.

entum

Mulla im
Pabet;
mnatie
Venter
nuncels
Curex
nibos ints
ſores dlig
Criantur,
Perorum
lesprotet
l, Aimen

Dujuuilllids.

Der & V
4o Paann
Nitudine
Nrne fall
lue et an
tiun cap⸗
ni fort
Penos ex
et in ind

9) Lid,
in 0)e
PrIr

n, Vel
i⸗ ſ def.
ng foris
Lin annuis
Schen iut

Ors Pantr.

tentum ir.
Clis e c.
noU i.
Urta Quer.
lis eultit
ipſos fan.
6, foribos.
us ſimul ſe.
empore fo⸗
. Vt baeo-
Perdunt et
et Gourdos,

.

n in tkrt .

ſalr. M.
S7) ue.
Horum
jinui, nee
ſocis Pe..
tbann ke.
TNY
morpho⸗
t

„ — 121

et monſtroſum plantarum habitum
eo aptius prouocauit, 2) quo maio-
ris ponderis eſſe debet hoc argu-
mentum in regno vegetabili, in quo
nulla imaginationis ſuſpicio locum
habet; multae autem e contrario et
manifeſtae cauſae adſunt, cur fre-
quenter mutentur, et imminuantur,

nunc augeantur vegetabilium partes.

Cur ex ſatis ſimplicium florum ſemi-

nibus inter plures iterum ſimplices

flores aliquando etiam nonnulli pleni
oriantur, e contrario autem florum
plenorum ſemina ſimplices etiam flo-
res proferant, id recte omnino coeli, ſo-
li, alimentiue varietati, vel caſui tri-

buimus. Valebitne autem hoc ſem-

per et vbique? Cur quaedam mo-
do plantarum genera et ſpecies ple-
nitudinem admittunt? Cur inte-
grae familiae et claſſes, vt vmbellife-
rae et amentaceae, nunquam hoc vi-
tium capiunt? Cur ex diadelphiis

vnica forſan Geniſta hiſpanica flores
plenos exhibuit? Certe alia quoque

et in interno quidem mechaniſmo
H S» quae-
7) Ibid. §. 548. ſq. Conf. etiam MALEYIGRIVS
in oper, poſthumis p. 92. ſq. dum TRIVM-
PETTVM refutare ſtuduit.

122 * *

quaerenda erit cauſa; et cum ex

KoELREVTERI experimentis abun-

de conſtet, hybridas plantas a diuer-
ſa ſeminis foecundatione oriri, conce-

dendum quoque erit, nouam futu-

rae plantae faciem et ſtatum iam in
ſemine delineatam eſſe, et praeexi-
ſtere. Certius longe de hac re con-
vincimur, ſi et nunc, vt ſuperius fe-
cimus, ad relatiuas et diphytas praeci-

pue plantas attendimus. Egregie de

harum vegetatione diſſerit Laudatus
CAMERARIVS, hinc audiamus eum:
Semina eiusdem plantae, loquitur de Spi-
nachia et Lupulo, debite matura et
foeeunda eidem ſolo committantur, dubli-
cer inde prodire notantur plantae, quibus
omnimoda intercedit, ſimilitudo, vique
dum ad opus generationiz ſe accingentes,
bae nonniſi florem, id eſt, ſtaminum api-
ces ferre et ſemine omni in totum care-
re, illae autem fruétum ferre, ſed apici-
bus omnino deſtitui, conſpiciantur. Quod
mirum vtigue et ſq. Pergit deinde:
Culturam accuſat Iungius et de Canna-
bi ſeribit? quae ſummittitur in ramos,
ſemen fert, quae ita colitur, vt abaque ra-
mir gracili altitudine oſſurgat, florem fert
abeque ſemine; addit vero CAMERA-
RIVS:

ne i
utioren
ſeinper en

, et
Nuncduarn

Nenbet, P
line Dann

Menalci

Guode
eoin
Tyliken
1449.
ſet IVx
Ulytes v
llun ken

14) War P
3) Conk.
. 9
1) In li⸗
Frogm

annn er
entis abun
DNlonce.
un un.
Tum un
er peei⸗
lac techn-
ſoperins .
uus praeci.
Ugrepie de
it Laudaros
lumuseum:
niturde Sr⸗
mature et
urtur, Ahli
ntne, lihin
itid), vlle
ueingelth/
fumnn Ij⸗
ͤ Arfl
1, ſt tin
r. Cuod
1 Ceine:
le Conne-
in ronh
t abtqne 1
firen ,n
GAMEN.
IG.

*

123

RIVS: Meriles ſatiuarum vitium eſſe,
aut cultus intermiſſzone degeneraſſe, vul
go putantur, verum tanta bic eſt conſtan-

tia, adeogue conſpirant in boc forendi

modo ſingulae, vt longe aliud ſubeſſe, ne-
ceſſo ſit.?*) Sapienter et vere hoc aliud
praeſupponit CAMERARIVS. Can-
nabis mas parciores ſemper ramos
ſpargit, quam femina, et haec ſatu-
rate viridem, quaſi nigricantem, illa
dilutiorem et quaſi albidum colorem
ſemper exhibet, quocunque loco cre-
ſcat, et quocunque modo colatur.
Nunquam ab hominum arbitrio de-
pendet, vt ex huius, aut alius dioe-
ciae plantae ſemine mas, aut femi-
na enaſcatur. Falſum eſt artificium,
quod de diuerſo ſeminis in terra ſitu
excogitauit, etexemplo Phoenicis da-
Styliferae probare voluit DE VIL.-
LA). Falſa eſt ſuſpicio, quam fo-

vet IVNGIVSZ), arbores ſcilicet di-
Phytas, vno anno florere, altero fru-

GRtum ferre, vel vbi aliquot annos
flores

r) Vid. Epiſt, cit. pag 98. .
5*) Conf. Neuer Schauplatz der Natur II. Band,
p. 299. .
e*) In Iſagoge phytoſcopiea Part. II. Sect. III.

Fragm. 4. c. 4. aſſert. 7.

124 *

flores tulerant ſine fructu, deinceps

fructus ſine flore ferre. Haec certe

res, quae olim a TRAGO“) inter
arcana naturae relata fuit, hodie ad-
huc tenebris inuoluta eſt, nulloque
modo explicanda, niſi, vel totius plan-
tae, vel praecipuarum partium ima-
ginem, in foecundo ſemine expreſ-
ſam, aut modo delineatam aſfuma-
mus, licet concedamus, prima haec
rudimenta per nutritionem non mo-
do extendi, ſed quandoque etiam,
ex hac aliisque cauſis, nunquam ta-
men in partibus eſſentialibus *), mu-
tari poſſeꝙ). Mutationum etiam,
quae in plantis, e ſeminibus natis
accidere ſolent, primaria ratio in ipſo

ſemine quaerenda erit, quatenus il-
lud

2) Qui in Hiſtoria ſtirpium Argent. 1552, edit.
p. 351. ſcripſit: binae Cannabes ex ſemine
procreantur, ſed qua ratione hoc intra terram
perficiatur, vt altera ex illis fructifera, altera

vero ſterilis ſit, nemo eſt, qui ſeire poſſit,

ideoque cum alia multa, tum etiam hoe ipſum
naturage eſſe miraculum neceſſe eſt, vt
dicamus.
*) Hinc ea, quae de transmutatione plantarum
nonnulli ſomniarunt, ficdla prorſus eſſe, vere
conſtat.
„) Conf. Cl. LESMXII Diſſ. de generatione ve-
getabilium, Lipſ. 1773. p. 31.

d tonit.
ſe 1
Hoptin
le berl
auit 1
IVMELI
kepetielt
erile in
nunſtſun
ehtuet
hettettion
Iinwnupuut
1o plimo
MLL. ) t
lenper
hene Faler

helhlus;

biucn er
dum or
naſcitun
Vatura m
Dore ſeint

Cbtllis

2) Wa. (
20, ed
UIV Ge
Vid 4
Degent
Maxjj
¹) Libr,

eincep⸗
dee certe
) inter
Modie 1l.
uoque
Wüsn.
Mrhum .
nine enprel
tuin aflum
Drima hae
eln non mho-
Oqbe etiam,
IuGaAN 44:
birn) m.
umn etiam,
inibns nns
mntie in i
oatenud 1
l
wen’ lit
iber ei mi
He inan lerrinn
Aifenn, Aert
ilere ſoll
m hoe ipſon
cele e, N

one Punianin
rlag ele, ur

genemii ſe⸗

1

* — 12 5

lud bonitate ac praeſtantia differre
ſolet. Degenerant quidem aliquan-
do optima ſemina et ex robuſtiſſimo
poſſe fieri non robuſtum, recte affir-
mauit CELSVS, rectius tamen Co-
LVMELLA, poſtquam hoc aſſertum
repetierat, addit: quod vero protinus
exile natum eſt, nunguam robur accipere
manifeſtum “). Multa autem ſunt,
quae praeter foecundationem, ſeminis
perfectionem conſtituunt, augent,
imminuunt. Ad ipfas forſan plan-
tas primo omnium cum Du HA-
MEL «) attendere, ideoque eadem
ſemper, ſi fieri poteſt, ex optimis et
bene valentibus ſtirpibus eligere de-
bemus; cum et hic valeat prouer-
bium ex fortibus fortes, aut ſecun-
dum Du HAMEL ex gibbo gibbus
naſcitur, et in genere verum ſit, de
natura matris multum ſaepe partici-
pare ſemina. Conſentit, immo et
ſubtilius hunc matris et ſeminis con-
ſen-
z) Vid. CoLVMELLA de Re Ruſt. Libr. II.
c. 29. edit. Geſner. p. 428. Ita et VIRGI-⸗
LIVS Georg. I. v. 197.
Vidi ego lecta diu et mulio ſpectata labore
Degenerare tamen, ni vis humana quotannis
Maxima quaeque manu legeret.

6) Libr. von der Holzſaat Cap. VI. art, 3. p. 59.

*

ſenſum expoſuit Celebris ille Theo-
logus et vegetabilium cultor, HEN-
NIVS ½⅞, atque praecepit, vnius ſpeciei
arbores, quae fructus horraeos fe-
runt, ratione incrementi maioris vel
minoris, inprimis reſpectu ligni, ob
ſie ſehwach oder ſtark in Holz wachſen,
bene diſcernendas, earumque ſemi-
na non inter ſe mixta, ſed ſeparatim
ſerenda eſſe, quoniam ab his enatae
ſtirpes prima ſtatim aetate diuerſum
quoque incrementum oſtendunt, il-
ludque per omnem fere vitam reti-
nent, ideoque illae etiam, quae prae-
cox ingenium, vel potius incremen-
tum habent, ad altiores, bohſtämmige,
quae vero lentius increſcunt, ad hu-
miliores arbores, Zwerghbäume, ſeli-
gi poterunt. Idem quoque in ani-
malibus, et ipſo homine non raro ac-
cidere, parentumque ſanitatem et
morbos, immo etiam, praecipue in
quadrupedibus et auibus, magni-
tudinem plerumque, haereditario iu-
re ad liberos propagari, ſcimus ).
Cum
*) Conf. Eius Anweiſung zur Baumſchule et

quidem edit. III. 1776. praefat. pag. 17.
e) Plurs eiusmodi exempla collegit HaALLE-

XKVs in Phyſiol. Libr. XXIX. Sect. II. F. 8.

(.II-

u el
Nonſath
Mresel
geleantut
mus,
Gekormut
morbola
rorlus!
libs
ele, eort
ſaantiam 1
ſectione, 4
henlere,
Ommnibus,

—

WMH
DVR.

R⸗ 0
MR 0

Nocdo c0

lon Hev.

hnnsleciei
hornens ſe
Lnnucrs rel
Gnleni
Mh rarlen,
Imdbe ſemt
ſeparutin
P his emntae
e diuerfum
ſtendunt, i
e itam Ieti.
uue prue⸗
8inctemen
loheümmige,
Cnnt d Iu.

ume, ⸗
5

vogde in dN.

uU&*
itxren et
nerpe in
8, Magd

ectario i

.. N
ſcimus“,
Cum

guunſchil 4
t. Pug⸗ 1 .
Ulegit kurt
Sechl

* 127

Cum vero eiusmodi propagationes

non ſint perpetuae, characteres illi ſin-

gulares et haereditarii ſucceſſiue etiam
deleantur, et, ſi ad vegetabilia reſpi-
cimus, frequenter ab externis cauſis
deformitas dependeat, et tunc inter
morboſam ſtirpem et ſemen nulla

prorſus relatio locum habeat, potius

ad ſemina ipſa, quam ad plantas, ex
quibus nata fuerunt, attendendum
eſſe, eorumque bonitatem ac prae-
ſtantiam inprimis a maturitate, col-
lectione, conſeruatione et aetate de-
pendere, exiſtimamus. De quibus
omnibus, vt et ſeminis vegetatione
Cap. III. et ſequ. agamus.

Car. III.

DE SEMINVM COLLECTIONE,
DVRATIONE, zT CONSER-
VATIONE.

§. 1.

Rie foecundata, bene nutrita, iu-

ſto tempore collecta, congruo
modo conſeruata, forſan etiam varia
ratio-

128 ß

ratione praeparata requiruntur ſemi-
na, vt in terra germinent, nouam-
que plantam exhibeant. Collectio
et, quae ab ea praecipue dependet,
ſeminum bonitas aeque varia eſt pro
diuerſo eorum vſu, vt de fructu alio
tempore oſtendimus “). Vt nutri-
tioni animalium inſeruiant ſemina,
ad eorum inprimis cotyledones atten-
dere, et bene nutrita, craſſa, et obe-
ſa eligere ſolemus, licet adhuc imma-

tura ſint et plantula ſeminali vel im-

perfecta, vel plane nulla inſtructa *).
Medicus quoque ad huius praeſen-
tiam, ſeminumque perfectionem ra-
ro, vel nunquam reſpicit; Virtutem
enim ſi ex oleo aethereo deſiderat,
ſolum modo corticem, et ſi propter
pingue et mucilaginoſum iisdem vti-
tur, vel eundem, vt de Cydonio et
Pſyllio conſtat, vel cotyledones ſolas,

vt in Amygdalis, Napo, multisque

aliis aeſtimare ſolet. Sic etiam illi,
. qui
4) Vid. de Collectione ſimplieium Diſput. po-
ſterior p. 21. ſq.
b) Nutriunt tamen minus et debilius ea, quae

immatura ſunt, vt de Faba, Piſo et aliis conſtat,
hinc ſi conſtans alimentum deſideramus, omni

ex parte, inprimis ratione cotyledonum per-

feda adhibere debemus.

lile c
net
Uitam,
ſolent,
cem ſp
ſobss ſel
Rum er
Ule, gun
Pugneſk
Pnnlun
o attend
Ahuerent
minare in
ſeere non
Mummque
Eioschoddi
COekur
Nichus
mollia er
do gern
Iue, Cen⸗
lobus ſem

et le

)Unpini ſe
lumbhum
Vere d
dit WV
ſuun, gun
lou bij

Tuntur lemni
Ne Noban.
henlet,
Naruchro
Ce krudn do
) Rimi.
tint ſemin
ellonesatten.
et Obe⸗
nbeimme.
ninnliwdin.
inſruchi!)
i⸗ Prueler.
eckionem nr.
1 Virtmtem
ted Eeidernt
erd optet
Un icenn
e N c
Egones l
Nnllicgle
vetium U,

ei

umn Dlbun o

gebilins el un

et Mis en
lſlennuce
cohlechum

Üſeonr H

qui de cerealibus ſeminibus vel fari-
nam et panem, vel polentam et cere-
uiſiam, vel ſpiritum frumenti parare
ſolent, plantulam ſeminalem et cor-
ticem ſpernunt, aut deſtruunt et ex
lobis ſeminalibus ſolis largiorem fru-
ctum expectant. Solus agricola, ſiue
ille, qui ſemina ſerere et plantas pro-
Pagare ſtudet, ad eſſentialem partem,
plantulam ſcilicet ſeminalem, prima-
rio attendit; quia vero haec ſola, et
adhaerentibus partibus priuata, ger-
minare inque nouam plantam excre-
ſcere non poteſt, integrum, lectiſſi-
mumque adhiberi debet ſemen; et
eiusmodi eſt maturum, iuſto tempore
collectum et apto modo conſeruatum.
Scimus quidem ſemina adhuc viridia,
mollia et ſic nondum matura aliquan-
do germinaſſe; e) concedimus quo-
que, cerealia et alia ſemina, licet
lobus ſeminalis quodammodo corru-
ptus et laeſus fuerit, modo plantula
ſemi-
c) Fraxini ſemina adhue viridia cum terra paulu-
lum humida commiſceuit, endemque ſubſequente
Vere optima reperit et feliciter germinaſie vi-
dit vu HAMEL. Vid. Eius Libr. von der olz.

Jaat, qui tertiam partem conſtituit der Abhaudl.
von Baumen, Sträâuchern und Stauden P. 59.

66:

130 * — *

ſeminalis integra et illaeſa ſit, ſeri
poſſe ac bene vegetare; 9 immo ne-
gare nolumus, ſemina germinata ite-
rumque ſicca facta, dum modo ger-
mina non inſigniter longa fuerint,
denuo noua protrudiſſe, vt Cl. Dv.
HAMEL vidit; haec vero et eiusmodi
alia
d) Veteribus hoc iam cognitum fuiſſe, praeter
alios, a Doct. Phyſico HoNoR. FAERO diſci-
mus, qui ſcribit: Formicae corculum illud Tri-
tici rodunt, nec granum germinat; hinc modo illa
portio, cui germen ineſt, integra maneat, licet
reliquum ſeminis vitiatum ft, ſequitur germina-
tio. Vid. Libr. de Plantis p. 17. J. 10. No-
tauit quoque Du HAMEE libr. cit. p. 59. ſe
ex glandibus Quercus, aquae ſupernatanti-
bus et a vermibus tactis, plantas accepiſſe,
dum vermes germen nondum deſtruxerint.
Eadem eſt ratio, cur ſemina immatura germi-
nare poſſint. Plantuls enim ſeminalis, facta
foecundatione, non ſolum ſtatim adeſt, ſed et
citiſſime incrementum ſuum abſoluit, dum lo-
bus ſeminalis e contrario lente inecreſcat, et
ſic plantula ſeminalis perfeta in ſemine, ra-
tione cotyledonum imperfedlo, adeſſe poſſit.
Conf. Spermat. huius Part. II. p. 11I. ſq. et Ham-
burg. Magazin, KV. Band. p. 343.
„9) Vid. Eius Obſeruationes botanico meteorologi-
cae 1746. factae et inſertae Acad. Reg. Pariſ.
1747 no. 19. Notari hoc omnino meretur,
licet non, niſi ex neceſfſitate, imitari debeat.
OSrgna cerealia, quue germinauerunt, pani
etiam coquendo haud apta ſunt, et hinc ani-
malibus nutriendis modo inſeruiunt. Eſt
vero in eiusmodi ſeminibus, monente Du HA-

Alapent
ſans gl⸗
etlehn
Gt, ſe
cuun hae
que no
(ontrar!
Ceſſitate
iigue i⸗
Cot 1t.
uri Cer
ſhima
te eligan

Ledviriun

füritatere
Nlenti n
cie en

ArLlo,
ſ Cuob
nee ad ſe
Utn fuen
gge hre
fuit,
ieum en
5) Kemmne
minant,
use
na rel

imm ne⸗

minut lte.

mod Eer.
ngn kuetint
5 A
, N.N
beteinsmolli
A
n fuiſe, getet
oR. Piego diſei⸗
Orrulun ilud ri.
inat, lite nadtila
egf nalen, int
autur gernint.
17 H 10. N.

br, it. P. 6

ne ſpennuum
Nuons ceeſile,

Aum Cerukei.

a immmnutt gern⸗
in Enionls, ülr
kuin el ſede
m ollolit Aun

ſane MMorſal

,,u lnine ſ.
j, Mele olit.
Ill Netfun.

1.
ſco meleorioh,.
cis. Neg Oul
mpind⸗ merein
imitutt eben,

dnuuerunt, i
uveen

ſant, e N 8

etüim
oben⸗

—————— 131
alia partim curioſitatis, partim neceſ-
ſitatis gratia inſtituta experimenta ge-
neralem theſin non prorſus inuer-

tunt, ſed modo limitant; praeterea

cum haec ſaepiſſime nos fallant, aliae-
que notae ſint obſeruationes, quae
contrarium probant, loborumque ne-
ceſſitatem in extenſione germinis, hu-
iusque integritatem luculenter oſten-
dunt, vt ſuo loco, de vegetatione di-
Guri, declarabimus, ſemina praeſtan-
tiſſima vbique, inprimis pro ſemen-
te, eligamus.
Ad praeſtantiam ſeminum autem
requiritur primo, vt ſint matura. Ma-
turitatem eorum colligimus ex conue-
nienti magnitudine, forma, ſuperfi-
cie aequali, proprio colore, ) et, ſi
. I 2 Peri-
MELIO, magna diuerſitas; ſi enim germina emiſ-
ſa duobus vel tribus pollicibus eſſent longiora,
nec ad ſementem, neec ad panis coctionem ido-
nea fuerunt. Panis, qui ex farina granorum,
quae breuiora habuerunt germina, praepara-
tus fuit, boni fuit ſaporis, ſed farinae ſat mo-
dicam ea praebuerunt copiam.
F) Semina e. gr. Dianthi caryophylli non proger-
minant, niſi ſint nigra. Braſſicae illius varietatis,
quae Blumenkohl dicitur, ſemina ſaturate bru-
na vel rubicunda praeſtantiora ſunt illis, quae

„

132 *

pericarpio continentur, vel ex huius
mollitie, vt in baccis et pomis, vel
plenaria ſiccitate, vt in leguminibus
aliisque capſulis; quibus omnibus

ſpontaneum ſeminum ſeceſſum me-

rito addere debemus. Licet enim ſint
fructus, qui nec ipſi ſponte cadunt,
nec ſemina dimittunt, et nihilominus
egregia ſemina continent, vt Ceraſa,
plures tamen alii hunc vel illum ſer-
uant morem, vt nunc integri ſece-
dant, nunc permanentes, vel ſponte
aperiantur, vel facile aperiri poſſint
et in vtroque caſu ſemina, vinculis
ſuis ſoluta, relinquant. Vinculum,
quo ſemen thalamo adhaeret, cum
funiculo vmbilicali Capite ſecundo
comparauimus, et quam diu per
eundem nutritius ſuccus adfertur,
tamdiu etiam increſcit et perfſiſtit ſe-
men. Cum vero in prima creatione
ſingulis rebus certi, a Deo praeſcri-
pti, ſint limites, vltra quos ſe exten-
dere nequeant, ſemina ctiam, t
Oe-

dilutiorem colorem poſſident. vid. Neuer

Schauplatz der Natur, IV. B. p. 683. In non-
nullis color etiam variare ſolet. Papaueris ſom-
niferi ſemina, et nigra et alba aeque bona ſunt.
Idem valet de Helianthio annuo.

ſetcn
ſe Hecle
pNamo,
uret l
gnitucin
Accedit.
culus VI
animald

Vehenas
onen-
aſonloron
hentium
ſeſe contr⸗
clucant. 9

9) Qd hnne
dum d
Gdednan
fuerim
uogu
lio i
euſeccen
uud uj
ea cif
Periannr,
leltej oi
unartz
Eins Pyil
um vird⸗
elt.
ſemim
nutrino
terne cr

Aer hrins
anb, vel
Hominihus
8 Ounibos
lon e.
Aenimdne
nte cdund
nihilominns
Vt Ceraly
Aillom ſer.
unegi ſee⸗
N hone
erini polint
n, Vnenlis
Vincolum,
geret, culil
ite ſecundo
nn din per
l Wlerun

ſellli h

narne
4, Puelar.
etiinn, N

ſoe

. ni⸗ Nuuet
Aa. lonor-
1 5* „ſam⸗
doſevetb i
nellebaniid⸗
nuo.

*

x.„ 133

foetus animalis, per certum, aſt ratio-
ne ſpecierum diuerſiſſimum, tempus
thalamo, tanquam vteroô, continen-
tur et, dum ad ſuam peruenerint ma-
gnitudinem, neceſſario excluduntur.
Accedit, quod in vegetabilibus funi-
culus vmhbilicalis non, vt quidem in
animalibus eſſe ſolet, mollis et ſuccis
vehendis aptus etiam poſt foetus ex-
cluſionem maneat, ille potius, ſiue
vaſéulorum, ſuccum nutritium adue-
hentium fibrae rigidae tandem fiant,
ſeſe contrahant, ſuccisque viam prae-
cludant. ₰ Eo etiam in loco, quo
L 3 ſemen
2) Ad hanc praecipue cauſam reſpexit PaRSoNsSIVs,
dum declarare voluit, cur ſemina creſcere
deſinant et decidant, poſtquam matura facta
fuerint. vid. Eius libr. cit. p. 97. Aeccedit
quoque EschENBACHIVS et nutritionis defectum,
quo vaſa, germen et ſemina intercedentia,
exſiccentur, aſſumit, ſequentes addens rationes:
quod partim humorum copia circa autumnum
non ea circulet in plauta, quae vere et aeſtate re-
Periatur, partim quod membranae ſemina inuol
nentes ſolis ardore ſenſim induratae, non amplins
humores nutritioni inſeruientes reeipiaut. Vid.
Eius Epiſt. de Phyſiol. ſeminum p. 8. Ve-
rum vtraque ratio in genere admitti non pot-
eſt. Quis enim neſcit, omni anni tempore
ſemina maturitatem ocquirere, hine lentor et

nutritionis defectus non ab externa, ſed in-
terna cauſa deducendus.

134 ”ùẽ
ſemen aut fructus haeret, nullum fu-
turo tempore incrementum habet
planta;) ipſa enim medulla in ſemi-
ne finitur ideoque etiam illud perfſi-
ſtere non poteſt. ? Maturum itaque
et vegetationi nouae aptum ſemen
haud eſt, niſi vel ſponte cadat, vel de
petiolo, "ſiue funiculo facilli ime ſepa-
rari poſſit. Cum vero immatura etiam
ſemina, nuda inprimis, frequenter
decidant, et ſic, ut foetus animalis, ab⸗-
ortiant, haec ſola nota minime ſuffi.
cit, ſed ad reliquas quoque, iam com-
memoratas, ſimul reſpiciamus, immo
alios et ſpeciales maturitatis characte-
res inueſtigemus, neceſſe eſt. Eius-
modi, ratione cerea ium ſeminum,
alio quidem tempore commemoraui-
mus, ½ iuuabit tamen eosdem et hic
TéPe-
k) Licit eo loco non creſcant plantae partes, reli qua-
rum tamen incrementum ad ſeminis perfectio-
nem requiritur, hinc plantae vario modo mutila-
tae raro matura exhibent, vt de Meliſſa monuit
LVEDERS, wer davon Saamen haben will, darf die
Pflanze nicht beſchneiden, vid. Eius Küchengar-
ren-Briefe. 2. Theil. p. 283.
1) Conf. Spermatol. Veget. Cap. I. p. 14. et Cap.
II. p. 99. st 101. et GLEDIT esait Forſtwiſſenſchaft,
I. Theil. H. 203. 4. et 7.
*) Vid. Progr de optimo Meſſis tempore p. 4.

et Neuer Schauplatz der Natur, III. Baud,
P. 350.

Yunnu
lint.
getemn e.
Drtice!
cortle
mnetei
mollitie
comprit
tiem l
e .u
Cum por
Hhonte ſe
Pontne 1
Maturitat
clle inctur
Ad mmatun
NS. d.
Warn we
re neep
tum ha.
temperi⸗
elit, plu
Cica colli
Cligante
Conducit

5 390.
I. Ban

5. 352

Wlunmkr.
lum habet
hinſen.
rum imnde
Dtumn ſenen
Cdat WE
ilime ſehr.
natrzetiam
fegpenter
Münnlisdb
inime ſunh
ne inum conn.
mus immo
Nschncte-

e et. Dicd.

n Kminum,

Uninemorenr.

eogtenerki

1.

ne perle⸗ eluu.

mion Hetkeclo⸗

onoonll⸗
lelinmond

„ .
ull, Auf 4

iu Michenger.

1 14 Ci

Eirfreiſelſci⸗

,4
1s tenee

1375

repetere, cum ad aliarum quoque
plantarum ſemina commode applicari

poſſint. Semen, ex quo maturam ſe-

getem cognoſcimus, debet nec ſub
cortice lacteam, ſed potius farinoſam
materiem continere, nec eam adhuc
mollitiem habere, vt digitis facile
comprimatur, eiusmodi potius duri-
tiem oſtendere, vt dentibus commo-
de ac ſine compreſſione diffringatur.
Cum porro maturum ſemen a planta
ſponte ſecedat, et raro omnia vnius
plantae ſemina eodem tempore ad
maturitatem perueniant, inſignem fa-
cile ia turam patimur, ſi collectionem
ad maturitatis terminum protraha-
mus. Sunt et aliae cauſae, cur ſum-
mam maturitatem ſeminum expecta-
re nec poſſimus, nec debeamus. Mul-
tum hac in re valet praecipue aeris
temperies. Sicca omnino optima
erit; pluuia enim vel alio modo ma-
dida colligi non debent ſemina, et ſi
colligantur, facile vitium contrahunt;
conducit quidem certis ſub circum-
14. ſtan-

p. 350. Conf. quoque Berliniſche Beyträge,
II. Band, p. 39. et Hamb. Magaz. XV. Band,

P. 352.

—

136 Fwnnunnngnmmrann

ſtantiis humida temperies, et plantae,
quae ſemina prorſus nuda ferunt, vt
ſunt vmbelliferae, mane et veſperi
plerumque eradicantur, aut praeſcin-
duntur, quia ex rore madorem acci-
pPiunt, neque propterea matura ſemi-
na facile dimittunt; ſi eiusmodi hu-
mectata ſemina ſoli deinde exponun-
tur iterumque exſiccantur, optima
omnino eſſe poterunt; longe autem
alia res eſt, ſi nimiae et diuturnae plu-
uiae accedunt, quae agricolam co-
gunt, vt ſemina nondum matura col-

ligat; fi enim relinquuntur diutius

in agro, germina noua in caule emit-
tunt et virtutem ſuam prorſus amit-
tunt.) Pro diuerſo quoque colligen-
di modo tempus variare debet. Alia-
rum plantarum ſemina carpuntur ſo-
la,
7) Quod quidem damnum auertendi ſingularem
methodum docuit DucARNE de BLANGY in me-
thode pour recqeillir les grains dans les an-
nées pluvieuſes ete. à Paris, 1771. Frumen-
ta reiecta in loco ſicco et paulo altiori ſupra
terram ea ratione reponenda ſuadet, vt 50
vel 60 manipuli, vno alteri firmiter impoſito,
acervum conſtituant ſpieageque omnes centrum
oecupent; ſic enim ſpieae, dum maiorem cul-
mis molem referunt, centrum ſublimius

reddunt, quo plurise commodius deſtillare
poſſint.

D c
Eakter
mtudi
rinn in

emm well

ſemimiis

lur denn
r Kminu
lee Abibi
lenci teinp
Cis inſtitn
Mriori, ve⸗
nunc Cebil.

) Noulhmue
ns, Nn
Dronplt
Venjum
honte
ſe jniuee
Hineppen
Clunſ; ſ
ſe coudun
Netis (
ad eſhin
Clplumns,
Gli edrenn
o lord
enͤcri er
in find

ite lIl

tplunne.
ellnt vt
1 eleri
tPenelein.
Orenn Kcl⸗
mraſen.
bnoci h.
exponur-
„ Optima
ge autem
uurme plu.
cdan c.
Vatura col.
tur Ciutins
uule emit.
Nrlos amnit⸗
lecoliger⸗
Det. Alir.
Nuntun
9
Id, uguluen
14Nor in Me.
Cons leß oal.
. Ptumen
Uliori lupte
zdet, N 50
nerimſolt,
nmes cenurbck

aiorenn ul
ſoblimiu

Gius delölur

la, relictis in loco natali caule ac radi-
ce, et haec eſſe debent matura; m aliae
cum radice euelluntur et ſemina nunc
ſtatim in agro, nunc demum in hor-
reo ſeparantur, quarum omnium qui-
dem meſſis paulo citius inſtituenda
eſt; praecipue autem earum, quae

ſeminibus adhuc annexis tranſportan-

tur, ne in itinere ſecedant et perdan-
tur ſemina. Aliae denique plantae
falce adhibita ſecantur, et in his me-
tendi tempus nunc citius, nunc tar-
dius inſtitui debet, prout falce vel
maiori, vel minori, fortiori nunc,
nunc debiliori impetu culmus ſeca-
1 5 tur.

) Notiſſimum exemplum praebet Feſtuca flui-
tans, Schwaden germanice diécta; vid. Neuer

SIchauplatz der Natur, VIII. Band, p. 47. Con-

ueniunt coniferarum arborum ſemina, quae

ſponte codunt, dum coni maoturi, ſquamis a

ſe inuicem ſecedentibus, quaſi aperiuntur;
Hine aperti ſemper ſunt vacui; aſt ſaepe etiam
elauſi; ſi enim aperti fiunt humidi, iterum
ſe claudunt, ſquamis denuo inter ſe arétius
nexis. Cum itaque harum arborum ſemina
cito effugiant, clauſos conos, et ne vacuos ac-
cipiamus, illos tantum decerpere debemus,
qui extremitatibus ramorum adhaerent; ex
quo loco ſcilicet quotannis noui procedunt;
antiqui enim profundiora loca occupant; vt
in Pino cognoſcimus. Conf. Neuer Schau-
Platz, III. Band, p. 12. ſq.

7

tur. 2) Diuerſus denique collectionis
eſt terminus, pro ſeminum ipſorum
differentia. Quae in leguminibus et
ſiliquis continentur ſemina, e. gr.
Piſum et Napus, inuolucro firmiter
clauſo, eodemque cum ipſo caule ad-
huc coniuncto, debent colligi, quod
etiam de aliis capſulis, vt Lino, no-
tum eſt. Secalis et aliorum frumen-
torum meſſem ad perfectam maturi-
tatem protrahere, Auenae autem pro-
perare ſolent agricolae, exiſtimantes,
deficientem maturitatem acquirere ſe-
mina, dum reſecti culmi per aliquot
dies liberiori et ſicciori aeri adhuc ex-
ponuntur. Hoc vero remedii genus
fallax eſſe poteſt, et ſi pluuioſa tem-
peries accedit, nigredinem facile con-
trahunt ſemina et corrumpuntur.
Nec tutius videtur illud, quod pro
maturitate ſeminum promouenda
REICHARTVS Commendauit, et fer-
mentationis ope inſtituitur ſequenti
modo: Caules cum immaturis capſu-
lis ſicca temperie praeſcinduntur, do-
mi transportantur et in aceruos repo-
nuntur ita, vt capfulae interiorem,
extre-

2) vid. Progr. de Meſſis tempore p. 6.

ein Nuli
lis ſetb
elhitar;
Nerlls 11
ummque
DCeruus,
Cles et
6oenNiei
elchtioncui
un in emd
ſto loco co
tum eiuinnn
wniterint.

(Citatoihmm

ſeckn beni
Vero iulros
Tnentauon
minaripe
aitun.
mimbunt,

Ulemn Dedl
MINUa

W Racs,
5 d
Gnon G
Thenl. 1
) wid. Nn
5. 67

doleckiong

miplorum
Minibus et
In, e. Ur.
d feniter
Oenden
lgin ud
VtLimd w.

rum ffumen.
Qum maturi .

Nmen o
exilionote,
aAcgbirereſe

ſper Ninoe
ri adhuc ex.

medli genns
Huwiolaterr.

n fucle co

rumpuntun
, go
vmnuena
uuit et el.
r EAnedt

tisae

lonrur, 0.

eroostepe⸗
ianeriorenn
e⸗

ETLH YE 139
extremitates vero caulis exteriorem
eius locum occupent, quo facto acer-
uus aſſeribus lapidibusque tegitur ac
premitur; poſt aliquot dies et dum
aceruus incaleſcit, ac foetorem fu-
mumque ſpargere incipit, deſtruitur
aceruus, remouentur a ſe inuicem
caules, et ſemina, nunc quodammo-
do emollita et expanſa, leuiori manu
excutiuntur, linteo ſparſim imponun-.
tur, in vmbroſo, aſt liberiori aeriexpo-
ſito loco conſeruantur, ſaepiusque et
tam diu inuertuntur, donec mollitiem

amiſerint. Sic calore artificiali ex-

citato immatura ſemina matura et per-
fecta fieri dicuntur. ) Verum enim
vero iuſtus caloris et inde natae fer-
mentationis gradus difficillime deter-
minari poterit, et ſi paululum ille pro-
trahitur, ſemina vel in capſulis ger-
minabunt, vel omnem vegetandi vir-
tutem perdent. Certe ab omni labe
nunquam immunia eſſe eiusmodi ſe-
mina,

⁹) Vid. RricaakrI Land- und Gartenſchatz, I. Th.
p. 85. Eondem methodum quoque commen-
dauit GRoriaN im Calendario perpetuo II.
Theil. p. 73.
p) vid. Neuer Schauplatz der Natur, IV. Band
p. 672.

140 —,=.-

mina, ex foetore, quem a calore et

motu inteſtino acceperunt, et quem

conſtanter retinent, facile intelligi-
mus, ideoque morbum quaſi conna-
tum, in futuro incremento, ipſam
quoque plantam obtinere, ſumma
cum probabilitate concludimus. Si-
cuti enim animalia vel praematuro
pPartu edita, vel ex ouis, defectu quo-
dam laborantibus, excluſa viuere qui-
dem et increſcere poſſunt, nunquam
tamen ad eum vigorem accedunt,
quem in illis deprehendimus, quae
juſto termino et ex perfeëtiſſimis ouis
nata fuerunt; ita quoque plantae re-
lationem ad ſemen habent, ex quo or-
tae ſunt, eamque per omnem vitam
retinent. Ex his omnibus lucu-
lenter adparet, quaenam circa colle-
ctionem ſeminum obſeruare, et quae-
nam optima dicere debeamus. Ve-
rum licet ad haec omnia attendamus,
raro tamen ſingula, ſi plura inter ſe
mixta ſunt, aeque egregia erunt; ple-
rumque potius immatura " maturis,

ſteri-
92) vid. Spermatol. Cap. II. p. 124.
7) Hoc praecipue valet de illis plantis, quae co-
pioſa ſemina ferunt; vt ſunt pleraeque arbores,
gramina et ſ. p. Agricolae dicunt, ſie haben nur

ſerluſi
nckin
Ne ſtin
vetil
t. Vi.
Pucilem
rei ruſticn
dic Cs
diunt-
uihuten
r, e i
Zongus in in
um; tm

ee Nuthr
on,
n No
ecn Eg
.158.
Gelur;
gbigen,
jerno nul
ſenen ir,
Wehtumn 4
Pugnnt.
Hine Cetwx
Hetiocris
lere pr
Wd. (or
5 42).
4 eu
Mrlet

4 CNlore et
et Olem
k inrelo.
Uuli nnne.
le, Wummn
Ndimms. F.

Dkpematur-

etecku .
inerei .

Nundwam
n Welon
imos, gune
ilimisouis
Phantae re
den gooor.
nnem witam

nbidos Men⸗
n CeA e⸗

lune er lit.
le.
cendam,
r inter ſe
unt; ge
9 Matorks,
ſeerr

1 (Rgec
Yanis, gune

leh⸗
lerneo⸗ un

Und /t

— 141

ſterilia foecundis et optima 9 peſſimis
iuncta inueniuntur, hinc nouum exa-
men vt inſtituamus et perfecta ab im-
perfectis ſollicite ſeparemus, neceſſe
eſt. Fieri hoc poteſt vario modo.
Facilem et agricolis vſitatum veteres
rei ruſticae ſcriptores iam tradidérunt.
Sic CeLsvs et CoLvVMELLA pPraeci-
pPiunt: Quum amplior meſzr prouenerit,
uidquid exteritur, capiſtris eæburgandum
erit, et quod propter magnitudinem et
bondus in imo ſubſederit, id ſemen ſeruan-
dum, nam niſi cura talis adbibeatur, fru-
Mön-

die Nothreife! erlauget. Semina eiusmodi im-
matura, cum caule adhuc ſucculento collecta
et apto loco conſeruata, perfectam maturita-
tem acquirere poſſe, vt GROoTIAN Calend. III. Th.
p. 158. et alii contendunt, dubium nobis Vi-
detur; caules etenim et ſemina exficcantur
quidem, ſuccum vero ex caule, dum ille cum
terra nullum porro habet commercium, ad
ſemen tranſire, illudque inde adhuc nutri-
mentum capere, contra leges vegetationis
pugnat.
.) Hinc Crrsvs dixit et CorvMELLA repetiit: vbi
mediocris eſt fructus, optimaum quamque ſpicam
legere oportet, ſeparatimque ex ea ſemen reponere.
vid. CoLuwxELLA Libr. II. c. 9. edit. Geiner.
p. 42 8. Et VARRO ſcripfſit: quae ſeges grandiſſi.
ma atque optima fuerit, ſenſim in areutn ſecerni
oportet ſpicas, vr ſemen etimum habeat, ini⸗
P· 210.

142 * *
menta degenerant.:¹) Maiora et grauio-
ra ſunt certe matura, hinc etiam facili
opera a thalamo, aut receptaculo ſepa-
rantur, cum minora, leuiora et imma-

tura diutius in eodem perſiſtant; hinc
facile et primum ſecedentia, quae in

cerealibus der Vordruſch dicuntur, eli-
genda ſunt; et ſi haec quoque prima
ſemina non exacte inter ſe conue-
niunt, porro capiſterio ſeparari de-
bent, quo non ſolum peregrina ad-
mixta, ſed etiam minus nutrita, vt-
pote leuiora, facilius remoueantur et
optima, der Vorſprung dicta, quae mi-
nus

p. 216. Et ViIR6EILiUS inculeauit Libr. I. v. 197.
Vidi letta diu et multo ſpectata labore

Degenerare tamen, ni vis kumana quotannis

Maxima gquaeque legerit.
Characteres boni ſeminis ſequentes notauit
PLINIUS Libr. XVIII. cap. 24. Quod in ima
area ſubſedit, ad ſemen reſeruandum eſt. Id
enim optimum, quoniam grauiſſimum, neque
alio modo utilius diſcernitur. Quae ſpica per
intervalla ſemina habebit, abjicietur. Opti⸗
mum granum quod rubet, et dentibus fraétum
eundem habet colorem, deterius cui plus
intus albi eſt.
2*) vid. CoruMrzLLA Libr. II. c. 9. p. 428. Conf.
etiam 1oHN MILIS Lehrbegriff der practiſchen
Feldwirthſchaft, I. Band, p. 322.
*) Ob groß - oder kleinkörnichter Saame der Beſte
ventilatur quaeſtio in den oekon. Nachrichten,
I. Band, p. 337.

lbi,
ſfeinnt,
dtur, 1
ubunt,

MS exhi

muli ru

laecaue
ſochnie⸗
Wine.
Gentenn
Ptans ali,
trucan
kunpetu

nenn gvaſ

Min gatant

Uuos etiat,
edruthge
ioſhicere
ſint, im

1) (e 4
grovjord
Hineſin
moci loe
ice prtee
glis edt
Cnnſſum
img
ſ eaden
in ein
1tide
et pun

1 B
Eetgrouio.
Ctlam facili
lbotepr.

lum nin⸗

n, Gtin

lcunm, N

4

le conne.

logne im.

ſeparari de.

egrina l.

.

nutnn, N.

obenntur et
ln glue mi
ns

irLbr) 177

ns lobore
unand guetunti

ſerenies nnn

1, Cod in in

umgugel, 14
iMunumn ehde
vre ſien hel
ſcienne 0ri⸗
enibus rndum
eriug cli hlu

28. Conk.
⸗ Prieſſchn

Srmme ie N

on Nucffiing

*

„ 143

nus a ſe inuicem diſcrepant, vt ſatui
ſufficiant, retineantur. Haec, ſi ſe-
runtur, non ſolum omnia progermi-
nabunt, ſed etiam plantas integerri-
mas exhibebunt. Vredo in Tritico
praecaueri certius non poteſt, quam
ſi omni ex parte perfecta eliguntur ſe-
mina. Alia grauitatem et inde pen-
dentem “ bonitatem ſeminum explo-
randi via eſt, ſi ea, quae pilis, mem-
branis aliisque ſimilibus ornamentis
inſtructa non ſunt, aquae immiſſa, fun-
dum petunt. Quae, non propter an-
nexa quaſi vela, ſed ex leuitate pro-
pria natant, reiicienda erunt. Poſſe-

mus etiam grana maiora diſcindere,
eorumque folia ſeminalia microſcopio

inſpicere, quae, ſi ſucei plena et alba
ſint, integra, ſin corrugata et nigri
colo-
u2) Quae denſum corticem habent, non ſemper
grauiora ſunt illis, quorum cortex tenuior eſt.
Hinc ſi inter eadem ſemina, vt in ſecali, eius-
modi locum haberet differentia, tenuiori cor-
tice praedita vt plurimum praeferre debemus,
quia eorum cotyledones praeſtant illis, quae
craſſum habent corticem. Cerealium ſemina
etiam graciliora et leuiora non ſunt ſpernenda,
ſi eadem in arenoſo ſolo nata fuerunt; quia
in eiusmodi ſolo ſegetes tantum, nullae vere
tide plantae creſcere, et hinc ſemina munda
et pura eſie ſolent.

144

coloris, corrupta eſſe cognoſcimus. *
Certior adhuc eſt modus, et qui tunc
praecipue conuenit, quando ſemina
aliunde accepimus, eorumque mino-
rem quantitatem explorare et ſcire
cupimus, vtrum bona etrecentia ſint,
an vetuſta et inertia. Sumantur pau-
ca, numerentur, humectentur, et
vel nuda, vel linteo incluſa, terrae
committantur; patebit exinde breui
tempore, an omnia, an quaedam, et

quot germinandi facultatem poſſi-

deant. *) Reſtant plura, quae in col-
lectione ſeminum obſeruari debent,9
ſi ad eorum ſpecies attendimus; lic
Platani e. gr. ſemina lanugine ſunt
arcte inuoluta, quae prius digitis ab-
radi debet, antequam ſerantur; ea-
'dem

1) Hunc quodam Erristus commendauit, quo
fraudes Chinenſium, quibus frequenter ſemi-
na adulterare ſolent, detegamus. vid. Eius

Diredions for bringing over ſeets and plants:

from the Eaſt-Indies ete. Lond. 1770. 4.

xX) Qui plura de hac exploratione ſcire cupit, adeat

REICHARTI Land- und Gartenſchatz, I. Th.
Pp. 19. ſqq.
„) De Collectione ſeminum conf. praecipue Du
HAMEIL Von der Ausſaat, p. 61. ſqq. Etiam in
commentatione, quee ex gallico translata in-
ſerta fuit dem Kunſ und Naturaliencabinette,
p. 216. ſq q. ſqq. titulo: Anweiſung, was beym
Tranſporte der Bäume, Saamen, und anderer

enin
einenhl
ntur; .
lnlos 80
olere 1
Cebeln
deln ſer⸗
collet
fomnft
un ur; e e
Cleetam
Adhuerenti

(ils ſelant

fucuum,

Unt veger

Clne nn
resini⸗
d Engn
non pol

led ilud

Myuralie
ſt fuleun
Kione len
ſeminnmn!
8 Nelt
.
P. alI.
¹ De Mele
lutnt de
le gutem

eimn 1)

et gui tune
nqos mino.
re er ſerte

eentäint

ImMantur .
ectentur, e
lula, terne
güinde brei
Ocnecamn et
tatem poll.
Iune ino.
niceben/
dimus, ſi
nogine fuat
Cigtisd⸗
Cnnntht; er

en

mmencut, gl

fepvenler n,
mus lid Dis

ſee 1nd glil

17o 4
ite hnne
luts, 1. Ih.

rnedſte d
Püamn in
o ronslang n
nrurlleſen n
4 rbeyt
eiſung urley

eſ,

r ulne

dem enim inuoluta facile madorem
retinent, ſitum contrahunt et corrum-
puntur; ne vacuos conos colligamus,
clauſos adhuc decerpere, ciſtulis im-
ponere radiisque ſolis ac rori expone-
re debemus, quo ſquamae a ſe inui-
cem ſecedant et ſemina dimittant;
collecta hoc modo ſemina praeſtan-
tiora ſunt illis, quae in fornace exclu-
duntur; excluſa haec ſemina plerum-
que etiam manibus conteruntur, quo,
adhaerentibus alis ſeparatis, commo-
dius ſerantur. Dicitur etiam, ſemina
fruéctuum, qui glaciei impoſiti fue-
runt, vegetandi virtutem perdere, ²) et
quae ſunt alia; cum vero eiuſmodi
res in ipſo ſemine animaduertere, et
ad ſingulorum hiſtoriam progredi
non poſſimus, plura non proferre,
ſed illud modo commemorare volu-
mus

Naturalien, über die See, zeu beohachten, varia,
aſt vulgaria et notiſſima de ſeminum colle-
ctione legimus. De maturitate et collectione
ſeminum ſylveſtrium arborum vid. Oeconomi-
Iche Nachrichten, XV. Band, p. 593 Nſq4. 604.
ſaoq. 785. et Neue Oecon. Sammlung, III. Band,
p. 411.
2) De Melonibus hoc aſſeruimus im Neuen Schau-
platze der Natur, V. Band, p. 607. de verita-
te autem dubitamus.

K

mus momentum, quod eas concernit
plantas, quae frequenter ludunt, et
quarum varietates in horto colun-
tur. Si eiuſmodi varietates plures
eandem aream inhabitant, ſemina
inde colligere vix licet, cum ex his,
vario polline foecundatis, enatae plan-
tae priſtinam faciem raro vel nun-
quam retineant, ſed nouas potius va-
rietates exhibeant. Areae itaque di-
uerſae, et, ſi fieri poteſt, a ſe inuicem
longius remotae, pro qualibet varie-
tate eligantur, inter plantas, in illis
creſcentes, ſelectus inſtituatur, et, ex-
ſtirpatis vilioribus, praeſtantiores mo-
do conſeruentur; harum enim ſemi-
na non facile degenerabunt, ſed po-
tius conſtanter ſimiles varietates exhi-
bebunt. Quicunque autem nouis va-
rietatibus, nouis praecipue florum co-
loribus ſtudet, et varietates vnius ſpe-
ciei, et varias ſpecies coniungat, inter

ſe confuſas in eadem area colat et ab

omnibus ſemina colligat. Experi-
menta a KoELREVTERoO aliisque inſti-
tuta clariſſime docent, ex impari con-
iugio et foecundatione hybridas fre-
quentiſſime gigni plantas, hinc eas-
dem praecauere melius non poſſumus,

quam

Metales
emnus, et
ito ſecut

Acolet
mur A e
natunne beb
Ils, le e
Eetite inh
ſerim enin
et in terra
iin partim
enollin ap
Utionem in

funI elbstne

turitaremm:
minatione
Ham conta
Auicennine
CCornor qua

Ium in in

Et iceo

¹) Cont. Mun
berg, 1.
lendarium
DE DhOxt

lerep 1.

Pconcernit
lulunt et
Orid colun.
dtnns Pres
nt, Eina
CN ni,
5enatnephar.
Aro Vel nur.
1 potins r.
le itae .
Aſinvicenn
elider vare
ntn, in Is
Ultur eh er⸗
kuntioresmo-
nenimn ſem
Dont Ei ho
Arietares N.
Nten nous⸗

Hve ru

les nils ·
lungu, imrer
1colat et i
. Lyherr
iogve iut⸗
imharico⸗
Uhrnn
1, nin es
npolindd
gun

quam ſi plantas congeneres, inprimis
varietates longius a ſe inuicem remo-
uemus, et ſemina, non peregrino ma-
rito foecundata, colligimus. “)

F. III.

A collectione Seminum progredia-
mur ad eorum durationem. Si ad
naturae oeconomiam attendere volu-
mus, de conſeruatione, vel eorum
aetate minus ſolliciti eſſe debemus;
ſemina enim matura ſponte decidunt
et in terra partim progerminant ſta-
tim, partim reconduntur, vſque dum
emollita apto tempore nouam vege-
tationem incipiant. Cognita etiam
ſunt eiusmodi ſemina, quae vix ma-
turitatem adepta nouam iterum ger-
minationem poſtulant, et extra ter-
ram conſeruari plane non debent.

Auicenniae tomentoſae ſemen, ex

quatuor quaſi foliis, ſeu lobis compo-
ſitum, in ipſa capſula germinare in-
cipit, ideoque etiam Bontia germi-
K 2 nans

4) Conf. MirLERI Gärruen- Lewicon, Edit. Nori-
berg. 1772. II. Theil, p. 25. et GROTIANT Ca-
lendarium III. Theil, p. 158. et HENR. CHRlIST.
DE BRoORE Beobachtungen von einigen Blumen,

Leipzig, 1779. 8. p. 16. 71. et paſſim.

148 — *

nans dicta fuit. Coffeae arabicae ſe- le
mina vegetandi virtutem citiſſime luint
perdunt et nunquam germinant, niſi ris
ſtatim, poſtquam ab arbore decerptae re
fuerint baccae, terrae mandentur. ſ⸗ 1
Et haec ſola eſt ratio, ? cur in Europoam obe
delata ſemina fruſtra olim ſeuerint unt,
hortulani, cum nunc ex baccis, apud tornnell
nos natis, ſiue earum recentiſſimis ſe- auuln el
minibus facile propagatur arbor. Eetcn
Sunt quidem alia, quorum germina- Mud
tio retardari poteſt, quae eandem ta- Neleng,
men poſtea, vel debiliorem multo minare ine
oſtendant, vel prorſus facile perdant, Euopnnn
modo illa paulo diutius protrahatur. Ptlcetun
Rauwolfiae nitidae ſemina, monente dmin
MILLERO, ſi ſtatim poſt maturitatem, mmencüind
quae in hiemem incidit, ſeruntur, in Mhuna, Iu⸗
ſequente vere nouae iam prodeunt Mmadoc
plantae, ſi vero extra terram diutius uns pery
conſeruantur, et proximo vere ſerun- lhe et 0
tur, per integrum fere annum in ter- m Gu
ra quieſcunt, antequam germinare unlone, et
incipiunt. àϑ Quercus et Caſtaneee Fioncal
, fructus cito corrumpuntur. Fraxi- aeran
nel- n genere d
*) Vid. LiNNAEI Vollſtändiges Pflanzenſoſtem,
1. Theil, p. 270. 4) yner
c) Conf. LiNNAEI Volſt. Pflanzenſiſtem, I. Theil, )Wie. l

P. 351. . .. ne.

nbicze ſe
n Ctifſime
unmund niſi
tecetrpene
mundentar.
rinbunnnn
Him Kuernt
baccig
entiſſimis ſe⸗
Anr arbor.
un germuinr.
e eandem n.
ſoremn wulto
cileperclnt
Dromabor.

n Monente

Waturtuten,
Erunkur, I

un Potenm
nmmn Ali

Vele ſeror

nbin in tel.
getlnihuatd

Talunen
. Frörr
W
Efmual

4

* * 149

nellae et Angelicae ſemina, teſte Dv
HAMEL, 94) ſtatim, poſtquam matura
facta ſunt, ſeri debent, et ſi per duos
vel tres menſes in ſicco conſeruantur
loco, pauca vel nulla progermina-
bunt, dum e contrario omnia vege-
tant, ſi eorum ſementis plane non
protracta fuit. Et haec quoque eſt
cauſa, cur aliunde accepta ſemina
ſaepiſſime ſterilia inneniantur. Se-
mina Capparidum, quae in America
creſcunt, ſtatim poſt maturitatem ger-
minare incipiunt, et hinc eadem in
Europam translata, eandem iam vim
perdiderunt. ) Verum enim vero,
ſi ad vniuerſum regnum vegetabile
attendimus, pauciſſima ſane erunt ſe-
mina, quae eiusmodi praecocem ger-
minationem deſiderant, plurima po-
tius per vnum alterumue annum ſine
labe et damno conſeruari poſſunt,
immo quaedam ex retardata germi-
natione, et aetate prouectiori, perfe-
Gtiora quaſi fiunt. Quaenam ad hanc,
vel alteram claſſem pertineant, nec
in genere determinari, nec ex ipſa ſe
K 3 mi-
4d) Von der Ausſaat, p. 65.

e) Vid. LiNNAEI Voliſt. Pflanzenſyſtem, I, Theil.
P. 10.

minum diuerſitate cognoſci poteſt, li-
cet haec multum valeat et primariam
germinationis cauſam conſtituat, Ex-
perientia vnica erit huius differentiae
magiſtra. Et haec quoque non raro
fallit, cum varia, quae ſeminibus ac-
cidunt, eorum quoque indolem et
praeſtantiam mutant. Sic quoque
agri- et horticultores inter ſe non con-
ueniunt, vtrum recentiora vetuſtis,
an haec potius illis ſint praeferenda.
Laudant plurimi, duce THEOPHRA-
sTo, recentiora. Sic enim IIIe de ſe-
minum delectu ſcribit: Ad exortum
vniuerſamque ſementem ſemen anniculum
optimum babetur, bimum deterius et tri-
mum, guod autem vltro acceperis, ſterile
ferme eſt, quanquam ad vſum cibarium
idoneum conſtat. Alii contrarium de-

fendunt et exemplis probare ſtudent,

vetuſtiora licet non ſemper, quando-
que tamen, recentioribus praeferri de-
bere. *) Sic experientia conſtat, Chei-
ran-

F) Hiſt. Plantar. L. VIII. c. I1. ed. Stapel. p. 962.
Cf. meretur RricHARTVS in Land- und Garten-
Schatz, I. Theil p. 28 ſqq. qui quoque defen-
dit recentiora praeferenda ſemper eſſe vetu-
ſtioribus.
*) Vetuſta ſemina non tam facile degenerare,
quam recentis, aſſeruit et ſequentem rationein
addi-

4.

Ccitr
wei,
uled Inl
jene veg
Cunmn ke⸗
Nrneditis
falebit, .
nmio ali
gere en

4

— –—

Adidit
5o Jahn
venn Ner
ilngen
* ſer.
1, %,!
fen Nehabt
Vid. Eiu
) Wa Dil
AGnor
P. We
Edit 1
bis he
o l
ſmnplie;
Qlue aut
ſernator .
Uit erileri
Florezgui
tima nodi
kone en
eün, de
pongun
Vnquann
Libr, ei

Cihort .

thrimariam

ifgrnte
Nendn Iar
emimide
indolen t
Ne guoge
erſenoncor
nn etulti,
Pkerengt.
TMorHAA-
nm Ue de ſe.

AN erorun
Nen ovpieukn

leteriut et fi.
eipent, ſen
uun ciariun
Cotrrinmde

Chxre AWMeld

Per un
neen .
OnlnCher
Nan:

6n
1 Sunel. .9
nl. unl Clits
ai gvogae gelel⸗
ſempet

, Jedeternt
ſaeile ler

, gehlelntalc,
leentn

ge en⸗

1

ranthi ſiue Leucoji, annuae inprimis
ſpeciei, ſemina per quinque, immo
plures annos aſſeruata, non ſolum
bene vegetare, ſed et copioſiores,
quam recentia, plantas, pleno flore
Praeditas, exhibere. JG) Idem forte
valebit, de Balſamina, Diantho coro-
nario aliisque, quae pleno flore lu.
dere ſolent. Fortaſſe autem haec in
. K 4 melius
addidit Lüppaks. Wenn drey Landwirthe
50 Jahre lang ihren Kohlſaamen ſelbſt ziehen;
wenn der eine allemal jährigen, der andere ziney-
Fjährigen und der dritte vierjährigen ausſäet, ſo
wird der Kohl des erſtern deswegen faſt ausgear-
tet ſeyn, weil er 5'0 Zeugungen in den 50 Jah-
ren gehabt hat, der leztere aber nur 10 bis I1I.
vid. Eius Küchengarten-Briefe, II. Th. p. 358.
F) Vid. Diſſert. noſtra de Planta re varia, p. 25.
et GROTIANI Phyikaliſche Einterbeluſtigungen,
p. 88. et BRoOcCKII Beobachtungen einiger Blumen.
Edit. 1779. p. 80. qui memorat, ex ſemini-
bus per decem annos aſſeruatis plusquam
400 Plantas ſe obtinuiſſe, inter quas nee vnica
ſimplici, ſed omnes pleno flore praditae erant.
Quae autem porro curioſus hie Plantarum ob-
ſeruator de bonitate ſeminum Cheiranti nota-
uit criteris, partim fallacia erunt, partim fallſa.
Flores quinis petalis inſtructi non ſemper opti-
tima nobis dederunt ſemina; et eiusmodi, ra-
tione ceorollae multiplicatos flores, ſiliquas
etiam, tertio loculamento aucas, exhibuiſſe,
nunquam vidimus, nec triloculares ſiliquas
vnquam Cel. Auctorem vidiſſe credimus. vid.
Libr. cit. p. 84. ſq.

152 ———

/
7

.
melius facta tranſmutatio non vera
eſt, ſed modo apparens. Vtpluri-
mum enim eiuſmodi ſemina non ean-
dem praeſtantiam habent omnia, et
quae minus perfecta ſunt, breuius
etiam durant, hinc ſi diutius aſſer-
uantur, omnem vegetandi virtutem
amittunt, et ſic non niſi optima per-
ſiſtent et progerminabunt; hinc etiam

ex ſeminibus natae plantae non diffe-

runt, ſed omnes potius perfectiſſimae
erunt. O Verum haec etiam ratio
non in omnibus locum habet, ſed ſe-
mina quaedam ex ipſa aetate omnino
emolumentum capiunt. Sic Cucu-
meris ſatiui ſemina nec recentia, nec
vetuſta nimis eſſe debent, Ex priori-
bus natae plantae nimis laete creſcunt,
et plurimos quidem ramos emittunt,
pauciores autem fructus ferunt; )
bien-
9 Hanc rationem tetigiſſe videtur Anonymus,
qui libr. edidit. die Kunſt Nelken zu erziehen.
Norib. 1777. 8. dum ſecripfſit p. 27. den jüng-
ſten Saamen widmet man nicht gern zur Aus-
Jaat, man wählet lieber ſolchen, welcher ein oder
zivey Jahre in einer luftigen Schachtel liegen ge-
blieben, damit in dieſer Zwiſchenzeit aller unzei-
tige Saame erſterbe. Idem sſſerit von BRockE
de Leucoiis. p. 79. 2
) vid. Schauplatz der Natur, III. Band, p. 576.

lemir
Nels “
itun,
ſadet,
Sannun
Nidein.
Adrode

unmen ſe
temnpu

elit, Iin
ſeten ul
gine vl
lertio ium

ſorte erun
et ertect

3) Huuwen
¹) Melonu
ſupr
ſid.
) nid. &
) Minot
conlen⸗
orst!
ſe cril,
Mu
Oun ri
1eno 1
Pinoln
Per ho
contin
ſol er

non vern
Pplari.
Nünonean-
Innll, et
t, Wenid

ntin der.
iuimen
Optina .
5hincetum
e non Cihe.
Afectichimae
etiam rario
ubet led ſe⸗
tate omnino
ie Cuc.
Centia, ne⸗
Drprorr
Nerectelconn
nos emitund
ns knnt,9
ien.

ur Auonymus
n 2 vrriehen.

„,. n -e

ern 2 Au
velcher ein oler
urſtel hegen 3
tett aler nu

etn Won

l. Purh 16

biennia cenſentur optima. De Cucu-
meris, Melo dicti, ſeminibus idem
aſſeritur, et Ill. MüNcHHAVSEN *) ſerio
ſuadet, ante quintum et ſextum aeęta-
tis annum non ſerenda eſſe. Retinent
quidem eandem vegetandi virtutem

ad duodecimum vſque annum, ) cum

tamen ſenſim illa debilitetur, ſationis
tempus non nimis diu protrahendum
erit; hinc Dvyckivs quoque ſex vel
ſeptem annis adultiora adhibere mi-
nime voluit, MiLLERVS vero eadem
tertio iam anno ſerere ſuaſit. HPlura
forte erunt ſemina, quae diu integra
et perfecta manent, durationis au-
K § tem
*) Hausvater, I. Th. p. 145.
2½) Melonum ſemina poſt 42 annorum decurſum
ſata progerminaſſe ſeripfit TRIEWald; an vere?
vid. Philoſ. Tranſact. Vol. XLII. p. 115.
k) vid. Schauplatz cit. V. Band. p. 607.
1) Mimoſse ſemina, quae plusquam viginti annos
conſeruata fuerunt, et bene germinarunt, me-
morst Du HAMEL von der Ausſaat, p. 65. Mal-
vae criſpae ſemina, eldoſis ſeptemdecim de-
mum snnis, vegetaſſe, obſeruauit Io. Dox.
OLMI vid. Atti dell' Academia di Siena, To. IV.
pP. 279. In McaELII Horto Florentino a Toz
Zettio 1748. edit. p. 127. fertur; Chamsedryn
ſpinoſam ſingulis octo vel decem annis ſponte
per horti ſolum variis in locis naſei, idemque
contingere Ricinoidi, ex qua paratur Lourne-
ſol et Tithymalo argenteo maritimo, et addi-
. tur:

154 ͦè

tem terminus multum variat, et alia

citius, alia tardius foecunditatem amit-
tunt. Vulgarium et aliarum vſitata-
rum plantarum catalogum exhibuit
REICHARTVS ) et quam diu earum
ſemina ad ſerendum idonea maneant,
annotauit. Hunc autem repetere,
aut nouum concinnare, ſuperfluum

eſſe, exiſtimamus; nihil enim in hac

re certi eſt, et Ipſe REICHARTVS bene
monuit, multum conferre ſeminum
collectionis tempus, ſtatum et con-
ſeruationis modum. Notemus ex
Eodem tantum, nullum ex nominatis
vltra octo annos germinandi faculta-
tem

tur: ſeædecim ſane annorum ſpatio Chamaedryn

hanc et Titbhymalum ſemel tanzum, Ricinoi-

dem vero ter renatum vidi. Talis mirsque
ſeminum incorruptibilitas Phyſicis et Agrico-
lis opportuna corollaria miniſtrabit. Secalis
ſemina per cenium et quadraginta annos
conſeruata, germinaſſe retert Homkz in den
Grundſätzen des Feldbaues, p. 141.
m) Vid. Land- und Gartenſchatz, I. Ih. p. 91. ſqq.
repetiit eundem GRoTIAN in Calendario loc.
cit. MirLERVS quoqué einsmodi, ſed paulo
ampliorem catalogum exhibuit et ſemina ſe-
cundum durationem in claſſes diſtribuit.
Cl. I. continet ea, quae primo autumno, vel
ſtatim poſt maturitatem, Cl. II. quae ſequenti
anno, Cl. III. quae ſeeundo, immo tardius ſeri
poſſunt.

X

/.

„

.

en Etl
in
e Nclall
un Ve⸗
Uiori lo
Limmitat
gelen
Primis
ht, ee
ounula
unnumnnt

(Ilmnna
(pkenialt

Wing n
Dimnns,1
Verichm
terrae
lrih f.
tiuri⸗
umnan

)lem e⸗
ti ſen
Tum B
TNN
rum e
Wine
4) vid.)
4.

ert 155
n tali tem retinuiſſe, Cucumeris et Melonis
dennamit ſemina ſola eſſe, quae ad ſeptimum
run rſtur. et octauum vſque durant, reliqua-
dn eſnibvit rum vero plantarum omnium bre-
GNrn iori longe tempore ſterilia fieri. 2)
watmnent, Limitata autem foecunditas breuior-
en kehdrne que ſeminum vita a conſeruatione in-
hperfuun primis dependet; Cauendum enim, recte
enim in hae ſcripſit RAIvVs, ne bumorem nimium bi-
HiTVsbene bant, indeque ſitum et putredinem contra-
Ine ſeminum bant, neue nimium calefant, et exareſeant;
Atuin et cor- nonnulla etiam frigus vehbementius vrit et
Nötemmus ex corrumpit. Quomodo haec et alia
er nominati damna a ſeminibus auerti poſſint, et
Eudi kaeubr. quaenam adminicula inuenta ſint, ſe
en mina diu conſeruandi, dein recenſe- H
Pulimi bimus, nunc modo adhuc moneamus,
lumd Nin vVeriſſime etiam RAIVM aſſeruiſſe, in
di. Tuin ningr terrae gremio latitantia, quamuis tot ca-
hie aein loris, frigoris, bumoris et ſiccitatis varie-
de, tatibus ibidem obnoxia, diutius tamen fer-
en hiuu tilitatem ſuam tueri, quam ab bominihbus
1,91 ig
Euinio x. 2) Idem ex MILLERI catalogo apparet. Cucume-
le put ris ſemino 8. Melonum, Endiuiae et varia-
Nci, kd. . rum Braſſicae ſpecierum 7. aliarum Braſſicec-
. erimn P . .
int hrht rum, vt et Spinachiae et Raphani 6. reliqua-
uſſes nus rum omnium 2. 3 sd 4. vsque annum ger-
0 mor. ei minandi virtutem retinent.
gme ive, ⁹) vid. Methodum Plantarum; edit. Lond. 1682

mmmo It P. 4.

5F56 —

diligentiſſime cuſtodita. ') Aſſertum
quoque exemplo corroborauit; obſer-
uaui, pergit, ego et alii Sinapios vim
mzagnam enatam in aggeribur foſſarum re-
cens factis, inque areis gramineis effoſſer,
vbi poſt hominum memoriam nulla vnquam
Sinapios ſeges ſucereuerat; guam tamen
non ſponte ortam ſuſpicor, ſed e ſemini-

bus, in terra per tot annos reſiduir, etiam-

num prolifcix. Vere hoc affirmauit
Doct. Ralvs aliisque recentiorum ſcri-
ptorum obſeruationibus corroborari
poteſt. Sic minima Nicotianae ſemina

per octo annos in terra delituiſſe et-

germinandi virtutem conſeruaſſe,
propria experientia cognouit Nok-
BERGIVS. Semina Daturae per vi-
ginti quinque annos in terra ſepulta,

iterumque ex eius gremio educta,

euigilaſſe quaſi et progerminaſſe vidit
Dv HAMEL. ) Rhei ſemina, decen-
nio elapſo, demum vegetaſſe, dum
terrae illius areae, quae ſemina acce-
perat, inuerſa fuiſſet, Ka LMio retulit
MILLERVS, et Fumariae ſemina poſt
qua-
p) loc. cit.

9) vid. Schwediſche Akad. Abhandl. XIX, Band,
P. 53. ſq.
r) In Libr. von der Ausſaat, p. 65.

tuon 1
.
boran
ſler P
ſel er he
lls Avit
funt, P
tionem,
no .
Aunerhit
Atiſe

—

Met o

Ornaleral

kerumdo

Moſeno
0 Narar
Gumclcve
Oicite
inter?
rne Nan
Dum Or
mocdoer⸗
Colis man
Pari, er
ddi d⸗
lerka doe

1) wa. .
¹) Conl.
b. 30

Alerum
lt, oher.
untdiur in,
ſoſ.
num e.
hirei eſi⸗
tueſeli
ulinngun
Ouum tanen
ſhe ſenin.
Muin un.
athrmavit
tiorumſer,.
iu.
Corroborart

mneſelnin

elituiſſe et
nleruale⸗
noblt Non-

nimsacce
1o retalit
Mine Poſt
gor

. XI 1. ut

* 157

quatuordecim annos ſobolem dediſſe,
ipſe KA LMIVS expertus fuit. In hor-
tis botanicis frequenter hoc accidere
ſolet, plantaeque annuae non ſolum,
ſed et perennes, quas aliquando hor-
tus aluit, quae vero poſtea diu defue-
runt, praeter omnem ſaepe expecta-
tionem, prodeunt. Prae ceteris eius-
modi morem conſtanter fere ſeruat
Antirrhinum, Cymbalaria dictum;
abfuiſſe hanc plantam per plures an-
nos et poſtquam per vnum alterumue
ornauerat hortum, euanuiſſe iterum,
iterumque, quinquennio circiter ela-
pſo, de nouo in ſcenam prodiiſſe, in no-
uo Naturae Spectaculo notauimus, 9
ſimulque monuimus, areas caute et
ſollicite purgandas eſſe, cum non raro
inter Lizaniam et Lolium carae et ra-
rae plantae hahitent. Ex hac ſemi-
num duratione etiam diſcimus, quo-

modo erraticae et eiuſmodi aliae, agri-

colis maxime infeſtae, plantae exſtir-
pari, et ſegetes praecipue puriores
reddi poſſint. Semina, quae diu in
terra foecunditatem cuſtodiunt, de-
bent
⁷) vid. KALMII Reiſebeſchreibung, JI. Th. p. 469.
²) Conf. Neuer Schauplatz der Natur, VII. Band,
P. 362.

bent eſſe profunde ſepulta omnique
aeris commercio priuata; ſi enim ca-
lor et aqua ad eorum domicilium pe-
netrant, eadem vel putreſcunt, vel
germinant. Poſterius frequentius
feri ſolet, quam prius, idque ideo,

quia leuiori terrae ſtrato tecta plumu-
lam commode emittere poterunt ſe-

mina. Ideoque terra ſemel iterum-

que, et diuerſo tempore inuertenda
erit, quo ſemina ex gremio ſuo ex-
eant, aſcendant, humectentur et ger-
minent, antequam cerealia vel alia
ſemina ſerantur. Hoc certe, nec
vllo alio modo, Chryſanthemum ſe-
getum, ceuius ſemina, teſte MüNch-
HAVSIO * per viginti annos in terra
latere poſſunt, eradicabitur; modo
praecaueatur, ne flores, multo mi-
mus ſemina, proferant inde exortae
plantae.

§. IV.
Seminum haec in terra conſeruatio,

licet naturalis videatur, non ſemper

tamen

u) Conf. Dvcxiz Gartenkunſt, II. Th. v. 302.
X) vid. Hausvater, III. Th. p. 178. Conf. quo-
que Neuer Schauplatz der Natur, III. Th.
p. 468. et quae de Auena fatua notauimus
ibidem p. 603.

ue Mnt rec
jlin, ve
- Uario
er flictione
Uioemincan

Otl et fert
is hurmid

Purüth a.

—

Ktrmin guen
duſtria,
Mus Gam
et incorn
certe gue
Olueſtioen
Drlorecept
Perſtens,
inhormgnn
INls, Vel
Peculiare

ſtin capt

emim ca.
lcliumn Pe.
Lonm ſel
tegnenuid
ilgreien
teckapham.
poterunt K.
nel iterum.
inuertenc
nid ſoo ex.
enturet gel
Alin vel ali
certe, ne
hemum ſe.
e Müxck
nos in terte
tur, ,
olto
ue eun

Gerunti,

n ſemher
lalen.

tamen et vbique conuenit; facile

enim vel minus apto tempore germi-
nare, vel ab animalibus deuorari, vel
ab humida temperie aliisque iniuriis
laedi, et ſic ſine noua meſſe euane-
ſcere poſſent; ideoque eadem extra
terram potius retinere et cum ibidem
quoque, ſiue ſunt ſacculis, ſcatulis,
vitris aliisque receptaculis incluſa,
ſiue ſint recenter collecta et adhuc vi-
ridia, ſiue magis exſucca et vetuſtio-

ra, vario modo corrumpi et partim

ex frictione et pondere, dum ſibi in-
uicem incumbunt, partim ex inteſtino
motu et fermentatione, partim ex ni-
mis humido vel ſicco, calidoque aere,
Partim a vermibus aliisque cauſis de-
ſtrui queant, curioſiori opus erit in-
duſtria, vt omnia ab iisdem auerta-
mus damna, eademque diu integra
et incorrupta conſeruemus. Prima
certe, quae conſeruationem concernit,
quaeſtio ea erit, vtrum ſemina in pro-
Prio receptaculo, ſit illud nunc calix
pPerſiſtens, isque vel immutatus, vt
in Borragine aliisque tetragymnoſper-
mis, vel auctus ut in coniferis, nunc
peculiare pericarpium, vel exſuccum,
vt in capſulis, vel molle in baccis et
B pomis,

160 —— *

7

pomis, relinquere,: an vero nuda pro or-
ſus conſeruare debeamus? Prior mo-
dus laudatur a multis, exiſtimantibus,
inuolucris ſuis circum idata ſemina non
ſolum externis iniuriis melius diutius-
que reſiſtere, ſed ex iisdem quoque
humores ſugere indeque maiorem
perfectionem acquirere. 2) Haec au-
tem perfectio videtur nobis imagina-
ria, prout defenſio non ſempert tuta.
Ceo oncedimus lubenter, capſulis, ſiue
Pericarpiis ſiccis contenta ſemina diu-
tius integritatem ſuam conſeruare,
quam ſi ab iisdem liberata fuerint,
eam ſolummodo ob cauſam, quia aer
atmoſphaericus, eiusque viciſſtudi-
nes, atque aliae iniuriae tectum ſemen
non
„y) Plures facile adducere poſſemus Aucores, qui
hoc affirmant, ſufficiat recentiſſimum nomi-
naſſe, ſcil. Nobil. BRocxiua, qui de Auricu-
lis et Dianthis ſeribit: Man laßt den Saamen
ſo lange in den Knöôpfen oder Capſeln, bis man
ihn ſäen will, dumit er darinnen noch die Nach-
rei fe erhalte. vid. Libr. cit. p. 17 et 44. Veteres
etiam cerealia grana in glumis relinquere inte-
grasque ſpicas recondere ſolebant; ſic Pri-
NIUS ſcribit: Vtiliſſime frumenta ſeruaniur in
ſerobibus, quos ſiros vocant — in Hiſpania et
Africa ante omnia vr ſicco ſolo fiant, curant —

Praeterea cum ſpica ſua conduntur. Quaenam
vero ſit huius rei ratio, non commemoratur.

NNt mt
i ivalue
4

gOHuf
ll 1 ele

lee ſper ſe .
iade incke

ſen perl

Paud gua⸗
clils l
elcunn h
u enl nina!
Cne vllebi
Accellit qn

(pogue n

et licetin

elechn

fnemror,
Tüitmuvur
Contrariv
tur et ſen
inpertect
ſemimgve
Nbtriment

itique
huummmn

Humorum

) Wid. drn

nnchyn

or mo.
G ibus,
den tunn
Wadirns.
Coene
lle mauore dnl
7 9 rir
Gsimgginn
lenmpertutn
hlls, fe
Aleminadir.
Conlenure,
n fierin
m. hn in der
clirudr
m nen
N

m ulbor
eun u Mo.
, Gedon iu.
l/ An Mundl
H. i nl
. e Neen.
Vgeres

9

ſumn 6

. i ng
fin, cutan

4. En enam

non tam facile feriunt, quam nudum;
ab inuolucro autem, Gtillud cum plan-
ta nullum amplius commercium alit,
et ab eadem ſeparatum fuit, ſuccos
recipere ſemina, eademque vlterius
inde incrementum m, vel ſaltem maio-
rem perfectionem capere, probabile
haud quaquam erit. Negauimus ſu-
perius, caulem, vel a radice reſectum,
vel cum hac ex terra erurum; ſuccos
ad ſemina transmittere poſſe; idem
ſane valebit de ſeminum inuolucris.
Accedit, quod ſemina ab ipſa medulla
quoque nutrimentum accipiant;
et licet in multis plantis ſechninaacihus
imperfecta in capſulis ſucculentis con-
tineantur, ſuccique ex his ad illa trans-
mittantur, in pomis tamen baccisque
contrarium plerumque animaduerti-
tur et ſemina perfecta a pulpa adhuc
imperfecta et parciori circumdataeſſe,
ſeminaque non apulpa, ſed a thala mo
nutrimentum accipere ſcimus. ²) So-
luto itaque nexu, qui inter ſemen et
thalamum interce edit, nullus etiam
humorum motus amplius exiſtit et ſic
ſemen
2) Vid. Cap. II. p. 99.
a) Vid. Cap. II. p. 103.
I.

162 X==ꝗß

ſemen manebit, quale antea fuit, re-
linquatur nudum, aut tectum; id
quod etiam ex colore euidenter
adparet, qui non mutatur, poſt-
quam fructus decerptus fuit, et
quem proprium tunc nondum oſten-
dit, eundem poſthaec nunquam acci-
piet. Sunt etiam plantae, Ranuncu-
lus, Clematis, Adonis et aliae, qua-
rum ſemina nec calice, nec alio quo-
dam inuolucro continentur et a tha-
lamo etiam facillime ſeparantur, hinc
ſine omni adminiculo conſeruantur,
modo permatura collecta fuerunt. Et
cum ſeparatio haec ſpontanea prima-
marium ſit maturitatis ſignum, ſemi-
na firmius adhuc thalamo, aut peri-
carpio adhaerentia pro immaturis ha-
beri debent; hinc non fidendum col-
lectioni citius iuſto inſtitutae, quia
defectus maturitatis ſuppleri poſtea
haud quaquam poterit. Nec tutum
ſemper erit, ſemina in pericarpio diu
relinquere, quia illud, licet ſiccum
videatur, tamen adhuc aliquid humidi
continere poteſt, immo deberet, ſi
verum eſſet, ſemina ex illo maiorem
perfectionem acquirere. Hic autem
humor facile poteſt corrumpi et nata
ic

eximnatt
tor Glan
Huccarum
inarunt,
Wuricnus,
.
ſus exlcen
ſconi poll.
lngoere,n
Wemne

inmudkacta

ſusſax
pirare,

n libelo
ln Nauu
Notantur
Guum con
memnoremm
Coneernir.
ſde, oder
ter nicr
Gie euch
i iie

ntenſlit re.
hn; (d
e eilenteer
tatur . Polt.
fiit et
Ohdumoken.
ungum ae⸗
e Nanuner-
t Ane gur
nee dlio go⸗
Ndur et a tlu.
Mrammu hine
onferunntu,
lfuerunt E.
tunen primr.
gnum len.
no, W err
mumaturshr
dendumo
ſtitume, Oi
eni olen
Nee tutnn
fonpidi
et ſcouln
Uidhomwidi
Geberet,
Ho maootenn
. Die AUteſn
ien
ſ

X ꝗ* 163
ſic labes ab inuolucro ad ſemen pro-
pagari. Valebit hoc maxime de bac-
cis, quarum ſemina in pulpa tan-
tum nidulantur, aut teneriori cortice
includuntur. Pyri et mali pulpa pu-
treſcere poteſt, ſaluis ſeminibus; Me-
lonis ſemina corrumpuntur, niſi pul-
pa eximatur, eademque cito exſicce-
tur; Solani, Alkekengi et ſimilium
baccarum ſemina ſaepe non proger-
minarunt, ſi eadem in pulpa conſer-
uauimus, hancque lente exſiccaui-
mus. Niſi itaque inuolucra pror-
ſus exſucca ſint, vel facile et cito ex-
ſiccari poſſint, ſemina in iisdem re-
linquere, minus tutum erit. Forſan
autem ex contraria ratione conſeruare
inuolucra debebimus. Semina, pror-
ſus ſicca viſa, continuo vaporem tran-

ſpirare, eumque ab arido inuolucro

1. 2 abſor-

b) In Libello ſupra citato gallieo et germanico
dem Natur- und Kunſtcabinette, inſerto varii
notantur modi, ſemina ſucculentorum fru-
GRuum conſeruandi, quorum illum modo com-
memoremus, qui integros eiusmodi fruclus
concernit. Man laſſe ſie im Fleiſche, und vermi-
ſche, oder bedecke ſie ſchichtweiſe mit viel Sand
oder trockener Erde in einem Kaſten, damit ſich
die Feuchitigkeiten aus dem ſelben in den Sand oder
die Erde zichen können, vid. p. 219.

164 * *
abſorberi, et ſie ab eodem remoueri,
dicitur. Aι Si vero inde madida fiunt
inuolucra, ipſa quoque mucorem con-
trahere et eandem labem ſeminibus
communicare poterunt. Optimum
itaque ſemper erit, ſemina ab acceſſo-
riis integumentis liberare, aliisque
idoneis adminiculis a corruptione
praeſeruare. Horum plura admo-
dum commendata inuenimus; quo
autem ſingula melius aeſtimare et
vſurpare queamus, ad ſeminum dif-
ferentiam primario reſpicere debebi-
mus. Bene eandem expoſuit Dv HaA-
MEL et omnia ad tres ſpecies redu-
xit; ſunt ſcilicet ſemina vel oleoſa,
vel
«) Propter hanc inprimis cauſam Lini ſemina in
capſulis conſeruanda eſſe ad ſementem vsque
conceditur in dem Wittenberg. Wochenblatte,
1777. Pp. 33. ſic enim legimus. Man kann
ſich bey dem in Knoten geruheten Leinſaamen,
dicitur enim ab agricolis die Ruhe, ſi ſemina in
receptaculis ſuis conſeruantur, keine audere Ur-
ſache der Beſſerung gedenken, als daſße der Saame

in ſolchen Knoten nach und nach ſeine wiäiſſerich-
ten Theilchen bequem verlieren, und durch die
locker auf einander liegenden Saamenbehältniſſe
ausdünſlen könne. Hine per exſiccationem,
fornacis ope inſtitutam, idem et melius obti-
neri poſſe, aſſeritur.

J) Vid. lib. von der Ausſaat, p. 66.

tor; On
Nceſlus,

lo boo ci
Contralunt
Zetn adtnin
Derntd a
N Ererli
Ain iah
tationes,
Canrur,
Culeuramn.

ec (alid
lum, artn

Otimume
Eruatons
(e kai
ſen
lulum

Arenam

nnnole
nucbicr fion⸗
uumnan
n lerinibas
. Opümmum

Ina d aceſ.

re, blüent
um, on
Plun AGmo⸗
enimus: Ooo
Eeſhimne et
leminumdif.
Hicere gebebi
luit De r.
eciez retl.
arel deot
V

um Uin Eeninnin
1d ſenenten ingu
4 ni Zicaln,

.
ue n us

* min,
Nle ſEninin
liint lene br.
4 ber Huumt
ie wiſenner
t u ul e
dumeltitiinſt
er eiectuonen en
n N ellot 6

66.

Kerrmmen N 165

vel farinoſa, vel reſinoſa. Omnia
quidem, in humido et tepido loco
conſeruata, facile corrumpuntur et
in ſicco frigidoque tutius recondun-
tur; omnibus prodeſt liberior aeris
acceſſus, multumque iuuat, ſi non
copioſe, ſed ſparſim vel aſſeribus im-
ponuntur, vel ſacculis aliisque rece-
Ptaculis continentur. Oleoſa, vt
Amygdalae, Iuglandes, Napi et eius-
modi alia curioliorem inprimis deſi-
derant attentionem, quippe in humi-
do loco cito germinant, aut ſitum
contrahunt, in calido autem ranco-

rem admittunt, hinc optime in tem-

perato et ſicco letinentur. Fa nrinoſa,
vt cerealia, leguminoſa, glandes er
alia, in humido] priores Patiuntur mu-
ationes, et in calido nimium exſic-
cantur, hinc eandem fere deſiderant
culturam. Reſinoſis nec humidum,
nec calidum facile nocebit domici-
lium, attamen temperatum quoque
optimum erit. Et ſic quoque alia con-
ſeruationis adminicula differre ſolent.
Quae facile germinant ſemina in are-
na ſicca, quae difficilius, in terra pau-
lIulum humida conſeruari poterunt.

Arenam ſiccam multum laudauit Dv
L 3 HA-

166 —

HaAMEL, ) quia humiditatem ſemi-
num attrahit et corruptionem prae-
cauet. Alii Muſcum / bene ſicca-
tum ſubſtituunt. Papyro quoque in-
uoluta diu egregia manent. 2 Cu-
curbitam lagenariam excauatam et be-
ne ſiccatam ad condenda ſemina, in-
primis ſi trans mare mitti debent, opti-
me conducere eademque germinan-

di virtutem in eadem melius et diu-
tius conſeruare, quam ſi alia quacun-

que re inuoluta fuiſſent, CaTESBVYk)
et KALMIVS docuerunt. Alii vitra,
arctiori et commode obturando collo
inſtructa, praeferunt, quia ſic ſemina
ab omni aeris acceſſu penitus praeca-
uentur. Verum eiusmodi ratione et
paulo diutius incluſa ſemina, propter
denegatam aeris renouationem, vege-
tandi virtutem plerumque amittunt;
hinc Cel. PvLLEIN, qui referente Dyx-
. CKIO,
) Vid libr. von der Ausſaat, p. 67.
J) Vid. Du HAMEI loc. cit.
) Semina Tritici, quae vix vltra quatuor annos
germinandi vim retinent, eandem per decem
retinuiſſe, papyro i nuoluta, expertus eſt Do HaA-
MEL, vid. libr. von der Ausſaat, p. 60.
h) vid. DrcxiI Gartenkunſt, II. Th. p. 302.
¹) Vid. Eius Reiſebeſchreib. II. Th. p. 489.

Aibuit
6, AMerum
Guicnetin
ſevo replern
henta cerae
figidaeaqu
Acalore nul
nd denla
tiſhme pert
tencit. N.
Tatione tr.
Avila mit
clohlie ri
Obdci iuſi

libr, cit I.
3) Conk. guoce
Gui ideo ſe
ui, i
ſel pune⸗
tra eoden
luerig ſen

0nen prae⸗
ene ſiccr.
Cocdein
en. 9 O.

Aadametde.

Aſenim i

ilebenpopi⸗
e germinan.

neliset din.
dunquenn.
Curkor)

Alüviy
undoh.
Alie ſenins

inmpeneor.
i atione et

umn Droter

iopenn ſeye
Ne Miu,
farue M.
M,

umor Nunc
enn per Gecen
etuekDehr
P⸗ 6
h.b.
.

* 167
CKIO, ) huius corruptelae cauſam
non tam in aeris atmoſphaerici defe-
tu, quam potius in impedita renoua-
tione illius poſuit, qui ſemina inclu-
ſa circumdat et eorum halitibus in-
ſectus fuit, D alium excogitauit mo-
dum, ſemina diutiſſime in ſua per-
fectione conſeruandi; qui eo redit,
vt aer prorſus ab iisdem arceatur.
Adhibuit duo vaſcula, alterum frigi-
da, alterum calida aqua, ſimulque li-
quida et in ſuperficie natante cera vel
ſeuo repleta, ſeminaque forcipe pre-
henſa cerae vel ſeuo et deinde ſtatim
frigidae aquae immiſit, ſicque ſemina
a calore nullo modo laedi et ſine dam-
no denſa ſatis cruſta obduéta ac diu-
tiſſime perfecta conſeruari poſſe, con-
tendit. Vt etiam minima ſemina hac
ratione tractari poſſint, eadem cum
argilla miſceri, globulos inde formari
eosque priori modo liquefacta cera
obduci iuſſit. Globulos et ſemina in-
L 4 cruſta-
) Libr. cit. II. Th. p. 303.
¹) Conf. quoque Du HAMEL, von der Ausſuat, p. 66.
qui ideo ſemina in elauſo vitro conſeruare no-
luit, quia ex iisdemhumidum tranſpirat, a quo
vel putredo vel germinatio excitatur. Sic vi-

tra eocdem modo nocere poſſunt, vt de inuo-
lucris ſeminum propriis antea aſſeruimus.

16⁸ 3 *

cruſtata, antequam terrae commit-

tantur, ab acceſſorio tegumento libe-
randa eſſe, per ſe patet, idque com-
mode fiet, dum a maioribus ſemini-
bus cera cauta manu abraditur, mi-
nora autem aqua, ſapone et arena te-
nuiſſima impraegnata, eo vsque lauan-
tur, donec aeri et humiditati liberior
pateat acceſſus. Quam primum vero
liberata ſunt hoc inuolucro ſemina,
eadem quoque ſtatim ſeri debere,
monuit ELLisIvS. ) Poſſet quoque,
loco cerae, ſolutio gummi arabici,

vel ſacchari 2 adhiberi, vel hoc et

alia gummata inter ſe miſceri et exin-
de eiusmodi tegumentum praeparari
quo aeris acceſſus praecaueatur; id-
que
m) Vid. Eius Additional obſeruations on the me-
thod of preſerving ſeede. Lond. 1774. 4.

2) Semina Tamarindorum in pulpa ſua, cum ſae-
charo remiſta, diu bona manſiſſe fertur, et

hinc ſaccharum pro condimento commendatur

in der Anwveiſung, oder dem Natur- und Kunſt-
cabinette, p. 220. Saccharo non ſolum ſuc-
cos vegetabiles, ſed integros quoque fructus,
molles et ſucculentos, Ceraſa et Pyra e. g. in
recenti quaſi ſtatu et bonitate conſeruari poſſe,
notum eſt, hine etiam ſeminibus conſeruan-
dis aptum erit, niſi forſan per corticem eo-

rum, ſi tenerior ille eſt, ad interiores partes

penetter, easdemque mutet.

5

6
elnella,
jgorimmns
arnmUE
ort I
1, ac ſ
CAlido Pont
„. rys
ſeeltrue

ſnit
aem DertDII
TUI Pellpl

neri vide

reſinge o
etinum ma
Cemn com
Uatione mun
Us ligneis
Clio one
Londinon

) Deſariben
Dan. l.

ſpecu!

memnſite

ce le com.
lenin.

Miur⸗ I
T tera te⸗

cro leminn

ri eber⸗
rgucte

Immi arbie,
ſel hoe et
iſceri etexin.
nptneporar,
nnentr, i
e

ettons on heN .

luun, 14

ven unneninie
ur. Id N .
ſon ſolom kue⸗
noqae e ſugun
Nne, Uin
cahlerunti le
Nidun conſenin

el⸗

jer cortie cen
Uiterclafiin

Al Hberior

ogne

109
que tunc prae ecipue neceſſarium erit,
ſi ſemina, capfis incluſa, in naue ad
loca transmarina et per regiones cali-
das mittuntur. Multa circa eiusmodi
emedia, quibus corrupti io ſeminum,
ir inprimis glandium Quercus, auerti
poſſit, te ntamina inſtituit ErListvs,
horumque primaria repetamus. 9
Glandes quercinae, ſaturata gummi
arabici ſolutione obducae le, et in loco
calido poſt duos tresue menſes repo-

ſitae deſtruebantur plenarie; hinc ea-

rum pe ripirabilein materiam ab eius-
modi inuelucro coerceri haud potuiſ-
ſe, recte concludit. Nec melius res

uccelſit cum aliis gummi generibus.
Cera aptior huic negotio depr rehen:
debatur. Optime autem finis obti-
neri videbatur „glandes inuoluendo
reſinae colop noniae cale efactae, aut
etiam maſſae, ex Pice, Colophonia et
Cera compoſitae. Attamen et hac
ratione munitae glandes et in pyxidi-
bus ligneis, ſicca arena repletis, et
dolio ſianee bene fabrefacto in claſis,
Londino in Georgiam Americae miſ-
L S5 ſae,
.%) Deſcribuntur eadem in Philoſ. Transact. Vol. Ll.

Part. J. edit. Witeberg. p. 103. et in con-
ſpectu latine praemiſſo. p. 8.

=

170 * *
ſae, omnes in itinere corruptae fue-
runt, iis modo exceptis, quae cera et
ſuper eadem luto, forti ſolutione gum-
mi arabici humectato, inueſtitae fue-
rant. Commendauit porro ad maio-
rum ſeminum conſeruationem inuo-
lucrum ex cerae et ſeui veruecini por-
tione aequali praeparatum, minora au-
tem condere iuſſit in inuolucris e char-
ta, vel linteo, cerae liquefactae immer-
ſo, paratis et contra aeris aditum porro
ceracea cruſta obductis et occluſis.
Commemorauit quoque ELLISIVS
LINNAEI conſilium; ſuaſit nimirum
Ille, vt ſemina, ſicca arena remixta,
vitreo cylindro immittantur, orifi-
cium vaſis ſubere, vel veſica bene ob-
firmetur, deinde hic cylinder in alium
vitreum paulo capaciorem ponatur,
ſpatiumque inter vtrumque relictum
miſtura, ex ſalis ammoniaci et culina-
ris aequali, nitrique quadrupla por-
tione facta, repleatur; ita externum
calorem ad ſemina haud quaquam pe-
netrare poſſe, probabili ratione aſſe-
ruit. 2 Nolumus plura eiusmodi, ab
aliis
P?) Conf. quoque Philoſ. Tronſ. Vol. LVIII. p. 75.

vbi de ſucceſſu horum experimentorum rela-

tionem dedit Errisiuvs; nec non Eius Dire-
Rio-

izinen
lc et
utul, ne⸗
s Aterins
Hecimun

reclions
ſuum the
Dus ſemnind
Jvomnod
Ge irsdoncd
nronstehen
mina hrius
chorto ſerie
mitruntor,
churtd obie
loed enpor
ogala Pr
inuotwun
Oblergar
Rhei jen
n0 60 .
prorlus ni
Laees qun
hene ibigen
gute S043
Nulla Lond
Dipyro inn
Confinpr!
MerGesen
1evun
tdnuc 1
P.67 O⸗
ſeruer, 1
ur

* * 171
FTI 49 .„. . .
de uit aliis inuenta, artificia adducere, O cum
et . 1G rari . .
ineun ex noſtris B 1 ariſſime ſemina trans
ſirir. mare et ad calidas regiones tranſmit-
Wante. tantur, nec neceſſarium erit, de hu-
D ius alteriusque ſemini
WONeNindo. 1 eciatimn An H Gunieruatione
annii peciatim diſſerere, quilibet enim ex
Dminotnar- inei fnten
redions for bringing over ſeeds and plants
lcrisechar. from the Eaſt-Indiens etc. L .
art ens etc. Lond. 1770. 4.
heimmer- quo libello fraudes inprimis recenſuit, qui-
Citomporro bus gernini 2 Chinenſibus adultersntur, et
d⸗ quomodo illae detegi poſſint, docuit. In ſpeeie
et Ccclults. de tractandis ſeminibus Mangiferae indicae et
le Ertlarns transschenhdis Theae ſeminibus diſſeruit. Se-
nii mina huius, pericarpio incluſa, vaſis ſtenneis
de nrorn charta ſerica, vel chinenſi intus veſtitis, im⸗
eun kelnigte, mittumur, arscte compinguntur, eademque
ndur, Oklk⸗ nart obteguntur, dal egu⸗ probe elsuſis aereo
. o exponuntur, et ne ſemi di
Red edesh. o0 expon emina radices agant
dee ſingula prius, quam vaſis includantur, charta
adermahrum inuoluuntur. Conf. porro Eiusd. Additional
rem pomum Obſervations antea cit. in quibus legimus:
Cvefelalln Rhei ſemina papyro tantum inuoluta, Londi-
l “ no ad Americam ſeptentrionalem transmiſſa,
ie lin prorſus non, endem vero ſtanneis, vel ferreis,
Guph oor⸗ Laces quadam incruſtatis pyxidibus ineluſa
Oternun bene ibidem germinaſſe. Semina Chlamydiae,
16 “ quae SorANDER ex Nous Selandia apportauit,
tagaannh nulla Londini vegetarunt, licet alia cera, alis

Ppepyro inuoluta fuerint.

Ntione Ale. l mnudle
4) Conf. inpr. Du HAMEL Avis pour le tranſport par

tenccht Mer des arbres, des ſemences etc. Paris, 1753 et
S 1758 euulgatum et o AEGERO 1761 germanice
0vE edium, nee non Eiusd Libr. von der Jusſaat,
meummnkt Pp. 67 Ope geris fixi forſaon quoque ſemina con-
Ran Hure ſeruevi goſe, monuit PrRcCIYA. vid. Sammlung
go⸗ zur Phyſik und Natu: geſchichte, Vol. I. p. 114.

172 * *

antea commemoratis ſatis et facile in-
telliget, quid in ſingulis obſeruari, et
nunc euitari, nunc adhiberi debeat.
De frumento diu conſeruando tantum
moneamus, varios quidem a variis
commendari modos, illos tamen prae-
cipue imitandos eſſe, ſi, caeteris omni-
bus obſeruatis, vel granariis ſub terra
conſtructis aſſeruetur, vel fornacis ca-
ore exſiccetur, “ vel denique, ſi neu-
ter modus conuenit, ventilatoris ope
a corruptione et vermium inprimis
acceſſu praeſeruetur.?“ De Inſectis
aliis-
y) Eiusmodi exſiccationem damnoſam eſſe, et ger-
minandi virtutem amittere ſemina, multi cre-
diderunt, aſt propria experientia contrarium
cognouimus, et de Lino, calore fornacis exſic-
cato et bene vegetante, expgerimenta recen-
ſentur eon Wittenberg. Wochenblatte, 1777.
Pp. 34. Si autem olea preſſa ex ſeminibus con-
ficere volumns, exſiccatio haec certe nocebit;
oleum enim inde facile fit rancidum.
5) Plura, qui ſcire cupit de variis modis cerealia
grana diu eonſeruandi, legat Du HAMLL Traité
de la conſervation des grains, à Paris, 1753.
et verſio germ. TrrII 1755 vel 58. vel com-
pendium huius libelli in den Göttiug. Polizey-
nachrichten, 1755 p. 61. 65. INTIERI della
perfetta conſervetione del grano Napoli, 1754.
PLrENCIIZ Diſſ. noua ratio frumenta aliaque
legumina quam plurimis annis integra con-
ſervandi, Viennae, 1765. et DkasLANDEs libr.
Recueil de differens traités de Phyſique, 1750.
P. 91.

Ora
niun
Cirarev
Perkeckun

Aptum,

9g et
Petits 1
ler Klue
Hern Jom
T 3, .
Muus
III Th. B
Wapin
359,. e
gune Gi
d dr.

etfi ſein.
he Uari, et
ei Eebent
humm
en A Wriis
Sumenper.
cterkonmni.
risübtem
tor mei (4.
igne lel.
Ntilar oris 0e
Um Inn uprims
De Iulecti
Alis⸗
blan elle et ger⸗
wina, multi ere-
jentia cootrorium
ore fotnteig enſie⸗
Werimenlt keeen⸗

. An 1
ochenblane, I776.

er ſeminiburcon⸗
hec –R̃ẽ
ci.
i oaetſe
, umtn Nuit⸗
3 Paris 1753.
1— Gel com⸗
Zürting. Peliey-
IN. riah delle
apoli, 1754
rwments aliogpe
s menn
—
7o.
ebc

*

* 173

aliisque animalibus, a ſeminibus ar-
cendis, non tam Votamicus. quam
Zoologus ſollicitus eſſe debet, ninc
de illis, remediisque contra eadem
ſileamus, et quae de ſeminibus ſeren⸗
dis et germinandis reſtant, ſequenti
capite exponamus.

CAP. IV.
DE SEMINVM AD SEMENTENM
PRAEPARATIONE.

mnia, quae in vegetabilibus eue-
niunt, in communemillum Con-
ſpirare vſum, vt ſemen, omni ex parte
perfectum et tad nouam vegetationem
aptum, producatur, Cap. II. oſten-
dimus,
p. 91. et quae huc ſpectant germanice re-
petita im Hamb. Magazin, 13. Band p. 276.
der Schweitzeriſchen ͤhonomiſehen Geſellſchaft in
Bern Sammlungen, I. Theil, p. 785. J44. et IV.
Th. 3. Jr. p. I81. et IX. I. 2. Jz. 129. IOHN
Mirzs von der praktiſchen Feldwirthſchaft,
III. Th. p. 103. item quae notauimus im Neuen
Schauplatze er Natur, III. Band, p. 348 et
359. et VII. Band, p. 362. Euoluantur quo-
que Götting. Gel. Anzeig. 1757. F. 589. et 1759.
P. 879. et 1765. P. 355

174 *

dimus; et cum illud, partim dum

a planta ſeparatur, partim dum con-
ſeruatur, variis modis laedi et ad ger-
minationem ineptum reddi poſſit, ea
quoque Cap. III. notauimus ſubſidia,
quibus omnis corruptio euitari, ſe-
menque in integritatis ſtatu conſer-
uari queat. Nunc itaque de eius ſa-
tione dicendum foret. Prius vero
quam de hac agamus, ea adhuc prae-
mittere debemus, quae ad feliciorem
ſementem, melioremque ſeminis in
terra germinationem ab hominibus
inuenta fuerunt artificia. Haec au-
tem partim depurationem, partim
praeparationem ſeminis concernunt.
Depuratio, de qua primo loco dicen-
dum, duplici ex cauſa requiritur.
Nunc enim partes propriae ſeminibus
adhuc adhaerent, nunc alienae ipſis
admixtae ſunt, quorſum praecipue
ſpectant aliarum plantarum ſemina.
Multa, inprimis nuda, ſola et per ſe
pura decidunt, hinc nullam depura-
tionem deſiderant; et ſi calicis etiam,
aliarumque partium fragmenta, et in
cerealibus glumae cum ſeminibus col-
liguntur, ex eorum tamen praeſentia
nullum facile naſcitur damnum; alia
vero,

is enud⸗
iis arbitr
cum lenel
Uaietleril

glens,
Wnda re

ceſlorium
Mirabilis e
goumgertn
idem Valen
Gi Vero
ſ, molis
vici debe
mina, e
cum inuo
nunc⸗
crunt.
Mrimis, co
Ninnqbe e
Klicem ee
uns e

) Vid

Dutimn dum
1 U con-
di et adl ger⸗

ipoſid en

s ſchcin
eutei, ſe.
ktarnconler.
e ge einsſ.
Pius vero
,Adbuc prue⸗
d feliciorem
le ſeninis in
hominibos
Hoec au.
m, pattin
Conernunt.
0 Woo Gicerr
regirir.
eheſeminibu⸗
AAenne ios
n arci
mun lemin-
l et hel ſ
n Gepurt
icis etiac,
nenta, er in
Wüoibos
n9
mnn 0

—arrr 175

vero, et quae in capſulis non dehiſcen.
tibus, baccis, pomisque ac drupis con-
tinentur, inuolucrum ſponte non de-
ponunt, ideoque ab eodem liberari

debent. Hoc quidem de nonnullis
valet, non de omnibus, immo in mul-

tis denudatio ſeminis periculoſa, in
aliis arbitraria erit. Fructus, qui vni-
cum ſemen continet, integer conſer-
uari et ſeri poterit, vt ſunt Iſatis, Acer,
Iuglans, Prunus; ea quoque, quae
ad nuda referuntur, ſemina, licet ac-
ceſſorium inuolucrum habeant, vt
Mirabilis et Cynogloſſum, haud qua-
quam germinabunt, ſi hoc ſeparetur; 2)
idem valet de Tulipifera aliisque;
qui vero plura continet, ſiue ſiccus
ſit, mollisue fructus, in tot partes di-

uidi debebit, quot eidem inſunt ſe-

mina, eademque pro arbitrio, nunc
cum inuoluente particula relinquen-
da, nunc ab eadem prorſus liberanda
erunt. Medicaginis legumina, in-
primis, cochleata, digitis aperire, ſe-
minaque ex illis educere debemus, ſi
felicem eorum ſementem deſidera-
mus; eodem modo Gleditſchiae et
Cercis

a) Vid. Cap. I. p. 37.

Cercis fructus ſe habent; ſic etiam
Pyri et ſimilium fructuum pulpam di-
ſcindere, ſeminaque inde eximere ſo-
lemus; baccarum, in quibus plurima
ſemina nidulantur, vt Mori, Phyſa-
lidis, pulpam digitis comprimimus,
vel, ſi durior compages eſt, ad putre-
dinem eam diſponimus et aqua affuſa
ſoluimus, quo fit, vt ſemina, a pulpa
penitus liberata, ſubſideant et facile
colligantur. Hoc autem non ſem-
per neceſſarium erit. Germinant et
bene vegetant ſemina, etiam ſi
plura, capſula ſicca incluſa, terrae
committantur, vt de Medicagine ſae-
pius experti ſumus. Trifolii ſubter-
ranei legumen integrum, propria vi,
terrae ſeſe inſinuat et in eadem matu-
reſcunt ſemina germinantque. Ara-
chis fructus valuae non aperiuntur,
ſed peracta floreſcentia, ille ſtatim ad
terram flectitur, et in eadem clauſus
ad germinationem vſque manet; hinc
etiam germanice Erdnuß dicitur. Sic
etiam Glycine ſubterranea et monoi-
ca, incuruato pedunculo, fructum in
terra recondunt integrum; ? ſic quo-
que
b) Propteren vtramque ſpectem nominauimus die
unterirrdiſche Frucht -Glycine im Neuen sckau

e bie
Humis
⸗ et gec
pores, gln
ſent. He
bit, Gum
certi fum
temn praee

nibubbu

to Abore
nos; In

eent ommi

proermit
iiſemina,
hteritnn
et emnoli
terra ſemn
la ſteroo
gue ſuts⸗
lunipen,
inregras,
VtP-.

Eckz terl

pluꝛ ler
Tomm.
Hoe eüian
ſaer P. 6
b. 140

t, ſie etiam
npolpamcdi.
exiinere ſo.
uöplunime
Mori Dyytr.
Onprinimns

eſt d Pure.
hing, 4pulpn
eunt et ſacile
eln on ſem.
erminantet
1, etiam
cluſ, teme
Cicgine ſie⸗
litolt ſobter.
a Poprin Vl.
deademmmutu.
humqde. Arr
vn penintun
elkrinad
gem chlis

anet, hine
Gcitur. Ji
er ionor

n 1) ſie qoo.

3

emmmmmnrenmere i.

————

177

que Abietis Laricisque coni integri,
ſquamis vel clauſis, vel apertis, ſerun-
tur, et aeque bene excreſcunt inde ar-
bores, quam ſi ſemina nuda ſparſa fuiſ-
ſent. Hoc autem locum modo habe-
bit, dum vel de ſeminum bonitate in-

certi ſumus, et ſic fruſtraneam ſemen-

tem praecauere volumus, vel ſi ſemi-
nibus abundamus eademque ſine mul
to labore ac pretio acquirere poſſu-
mus; multa namque, licet optima
eſſent omnia, hac ratione ſata, non
progerminabunt. Alia longe res eſt,
ſi ſemina, pulpoſis inuolucris conten-
ta, ſerimus; nunc enim ab ipſa pulpa
et emolliuntur, et foecundantur in
terra ſemina; quippe eadem putrefa-
cta ſtercoris ſpeciem conſtituit. Ideo-
que ſatis commode minores baccas
luniperi, Rhamni, Afſparagi et ſ. p.
integras, «c) maiores autem, ſiue Po-
ma, vt Pyri, Cydoniae, in partes diſ-
ſecta, terrae committimus, et melio-
rem,

platze der Natur II. Th. p. 674. Conf. etiam
Tom. cit. p. 672. de Arachi.
*²) Hoc etiam ſusdet Du HamgI. Tr. von der Holz-
JNaar p. 64. Conf. quoque Spermatol. Cap. III.
P. 148 et 160.
M

rem, quam ſi ab omni carne liberata?)
fuiſſent ſemina, vegetationem obtine-
mus. Adhaerent etiam nonnullis ſe-
minibus partes, quae ad ipſam ger-
minationem plane nihil conferunt, vt
ala, pappus, aculeus et ſ. p. ideoque
illae commode conſeruari, vel tunc
modo ſeparari poterunt, ſi, illis re-
motis, ſementis facilitetur; “) ali-
quando tamen, et propter germina-
tionem quoque, vtile, immo neceſſa-
rium erit, vt ſuperficies ab acceſſoriis
partibus purgetur, ſi ſcilicet iisdem
emollitio ſeminis impediatur. Pla-
tani et Goſſypii e. gr. ſemina inuol-
uuntur lana; haec imbibit, retinet-
que aquam diu, et ſemen citius cor-
rumpitur, quam germinare incipit, )
niſi
4) Idem laudauit HERESBACHIVS et ſcripſit: ſemi-
na non prorſus nuda, ſed parte carnis ſuae con-
tzecta ſeri ſolent, atque ita etiam diutius ſeruan-
tur, humore natuzali ſeruato. Vid. Eius de
Re ruſtica Libr. II. fol. 137. b.
Xe) Haec eſt vera ratio, cur aculei, qui ſeminibus
Dauei adhaerent, digitis abradi ſoleant; hoc
ſi omittitur, ſemina partim facile inter ſe co-
haerent, partim diffieile ſeminatoris manum
relinquunt. Qui vero exiſtimant, radicem
Dauci ramoſam fieri, ſi aculei non ſeparentur,
ſe et elios decipiunt. Conf. Neuer chauplats
der Natur To. V. p. 704.
f) Conf. Do HaukL von der Holzſaat p. 64.

ii Mel
lelt l .
Ntio
Gem ren
igi hole
us t
erfcienh
Commnenc
longe ſce⸗
fentllentur
ſor guse!
s goberel
jenti 9) al
ſed et adimi
ſve palene
kris poluis

) Wd et
ſag (.
P. 209.
) Secort
A dhi ul
jeuiur, a
ui henir
lle in are
1n omn n
Patio frum
Veto venti
dus Geeln
bus Trin
Uine etian
tar Pais

den Obrine.
nonnullis ſe.
lihn Per-
Cnterund t
Pidene
Ni, Nl tine
li iir
etr . ) gli.
ter ger Wina-
mmo beceſte.
h acceſſoris
ellicet iögen
latur. D.
emina inuol.
ddit, letinet⸗
en Cninr.
Mmeineihit,

„

fll.

Serryſt. ſni
m aruir ſun n.
m dumu ſur.
id. Pius le
.
. gol ſewinibos
Gi oleuntz doe
gelle inier e⸗
ginrtoris nibun
emem, ndſen
non lnnmnu
Maurr Gkulg⸗t

179

niſi tomentum ſollicite ſeparetur. Al-
tera, et quae magis neceſſaria eſt, de-
puratio concernit partes peregrinas,
ſeminibus admixtas. Hae digitis qui-
dem remoueri et ſemina ſeorſim col-
ligi poſſent, ſi modo ſufficerent ma-
nus ad taedioſum eiusmodi laborem
perficiendum; quem tamen ſerio
commendauit ORTHIVS. 9 Facilius
longe ſuccedit ſeparatio, ſi in horreo
ventilentur fruges, modo grauiora
ſint, quae ſerere volumus, ſemina il-
„G
lis, quae remouere cupimus; ſic enim
venti 1½) auxilio non ſolum ſemina,
ſed et admixta alia, ſiue ſint glumae,
ſiue paleae“) in cerealibus, ſiue terre-
ſtris puluis, vel quaecunque aliae ſor-
M 2 des
9) Vid. Oekonomiſche Nachrichten To. I. p. 428.
ſqq. Conf. etiam Muſeum ruſticum Vol. VI.
Pp. 203.
h) Sic CoruuEgLLA Libr. II. c. 2 t. edit. Geſn. p. 450.
At vbi paleis immiſta ſunt frumenta, vento ſepa-
rentur; ad eam rem fauonius habetur eximius,
qui lenis aequalisque aeſtiuis menſibuc perſtat. Ira-
gue in area detrita frumenta ſio ſunt aggerenda,
vut omni flatu pohiut excerni. Atque hinc pur-
gatio frumenti a nonnullis politio, a plurimis
vero ventilatio dida fuit; vt ex variis auctori-
bus declarauit ScHoETTGENIUS in Antiquitati=
bus Triturae p. 60.
²) Hine etiam inſtrumentum politionis latinis di-
citur Pala, notante ScaoErTGENIO libr. cit. p. 61.

180 .rrrrrr

des, longiſſime a grauioribus remo-
uentur et ſeorſim colliguntur. Cum
vero non vbique ſufficiens aeris per-
flatus locum habeat, machinae quo-
que inuentae fuerunt, quibus ventus
pro lubitu excitari et augeri poſ-
ſit. ) Verum et haec depuratio non
ſemper ſufficit, et quandoque, inpri-
mis ſi peregrina ſemina admixta ſunt,
aliae requiruntur machinae. Vte-
bantur veteres praecipue Ventilabro
et Capiſterio, O et nunc quoque ad-
hibentur vario quidem modo conſtru-
ta, ") aſt ita ſemper comparata cri-
Pra,;

k) Dicitur eiusmodi machina eine Staubmühle, eius-
que deſcriptionem et dellnestionem vid. in
ZINCRII Oecogiom. Lexico Tab. V. et MiLLs Feld-
wirthſchafz To. III. Tab. 2. Similis quoque,
aſt minus compoſitae, deſeriptio traditur in
der Zugabe zae GMELINS Abhandlung vom Un-
kraute p. 374.
2½) Occurrit haec vox, vt docet ScgorTTGENIUS
libr. cit. p. 64. ex probatis auétoribus apud
vnicum CoruMrELLAM, qui libr. II. c. 9. edit.
cit. p. 428. ſeripſit: cum rurſus amplior meſſis
prouenerit, quicquid exteretur, capiſterio expur-
gandum erit. Forſan autem hoc inſtrumen-
tum a pala, ventilabro, et vanno non diuer-
ſum. Vid. quae de his critice diſputauit
ScCHOFTTGENIUsS I. c.
in) Quomodo illa diuerſimode confici et vſurpari
queant, docet inter alios CArrius in den Nach-
richten

rylrgi
venpto!
Unus iu⸗
nee guo
NolnOG
05 aptae
goarum 6
ie t.
hor irnins
fuilet, e
Ncepifler
Avanco Pr
cum acm.
feriporeri,

Salten he
Geſelſeha
2 377.
8) Eivsmoc
et ⸗
Aliam,
am inn
Aul. ℳ
ibid. Xy.
5.202. DD
5. 85. Tal
vicht. Vol
Miarins D
et Geline
Lugebe 11
Vbi ene
rantur e

du remo.
II. Cum
i is per.
Nhünne quo.
ibs vents

un he

Kchn npen 1
Admi Rin nt

inge. Vte.
.

e Ventlabro
uodue il.

nococonſtru.
mparan cri.

D.

, Kaubillle eind⸗
geadodecn Nd i

—

.V. A Mnu PN.

1. Kmllis guogte,

GRaudig! ℳN .
1 KuN FrIo¹NWN
uckoribls

.l e 9 ecl
em aß l⸗
0 ſtend ep.
ho . jaltrun trucen⸗
unnd hol aſe⸗
criliee Elptuit

orſiianicu⸗
6N
erwii ,tlin

rintio trncitur 1

*

X 181

bra, vt grana peregrina tranſeant, quae
vero pro futura ſemente colligere vVo-
lumus, in eodem retineantur; et cum
haec quoque depurationi no 1 ſemper
accomodata exiſtant, aliae et ma-
gis aptae machinae i inuentae fuerunt,
quarum omnium vſitatiſſima dicitur

die Fege. n) Denique, ſi omnis ille la-

bor irritus et impurum ſemen ſatum
fuiſſet, vel ipſe ager ex fimo aliena
accepiſſet ſemina, omnem tunc,
quando propullularunt plantae, ma-
num admoueamus, et, ſi commode
fieri poterit, peregrinas ac erraticas
M 3 remo-

richten der Braunſchiv. Lüneb. Landwirth ſchafßfis
Geſellſchaft Vol. I. p. 309, Vid. etiam die
Zugabe zu GMELINS Abh. vom Unkraute p. 163.
et 377.
2) Eiusmodi delineatur in ZixcxII Oee. Lex. Tab.
V. et Schwed. Acad. Abhandl. XII. Baud 7 Taf.
Aliam, cerealia inprimis degurandi, machi-
nam inuenit et deſeripfſit LiNGooIsr Schwed.
Acad. Abh. XIV. Baud p. 213. CRONSTEDT
ibid. KVIII. Band p. 84. et XXV. Band
p. 202. Du Paaik, von Erkaltung des Getraides
p. 85. Tab. I. OkrHIvs in Oeconom. Nach-
richt. Vol I. p. 53 I. et germanus quidam fſcri-
niarius DükzAND, cuius non ſolum deſcriptio
et delineatio, ſed et emendatio exſtat in der
Zugabe zu GMELINS Abh. vom Unkraute p. 387.
vbi etiam aliae eiusmodi machinae conſide-
rantur et diiudicantur.

182

remoueamus, priusquam floreant;
ſicque exoptata, nulla autem aliena

ſemina, futura meſſe, obtinebimus.

Verum de his depurationis modis
plura dicere nolumus, magis enim
ad agricolam, quam phyſicum ſpe-
Gtant; pergamus potius ad alteram
praeparationis ſpeciem, quae huius
magis, quam illius ingenium exercuit.

§. II.

Satio naturalis, praeter ſtercoratio-
nem, nullam, et ne hanc quidem ſem-
per, deſiderat praeparationem; ſuffi-
cit ſane humidum et calidum, qui-
bus ſemen in terra fouetur, emolli-
tur, et ad germinationem diſponitur;
induſtria tamen hominum multas ex-
cogitauit artes, quibus natura adiu-
uetur et vegetatio magis perficiatur.
Poſſunt illae, ſi ad modum applican-
di reſpicimus, ad tres, ratione effe-

SGtus autem ad quatuor ſpecies com-

mode reduci. Nunc enim ideo prae-
Paratur ſemen, quo citius et felicius
germinet; hoc in ſola emollitione
conſiſtit; nunc vero variis rebus in-
funditur et cum illis miſcetur, partim
vt maiorem foecunditatem recipiat
et

io hhot⸗
ortigete
oholtes
gicatio ah
Vt atne e,
Uas cll⸗
icems
nemn. 40
vel Humide
Voribus t⸗
Gicunt, a
Vel ſiocls,

muina conſp
er vtrummd

furmi meddi
tate ioltitd
Uanm an
loc ſet,
biſffimo

²) Cue hine
jepulte, pi
morare he
iL. ll.
cepn: ſen
Cornubut
at inintih
vim ed
non de

lorennt,
tem alien
nebimus.
Dnis moci
mgs enimn
Ffcum e.
8 d Atetann
quae huios

Um exerclit.

r ſercoratio⸗
Oliden ſen.
Mhem; ſuff.
idum, go.

tur, elnl .

n Chonirur;
n Mltas e
Datura adin
perfeinu
maplinn
nriobe ele.
hecies oll.
niceo pene
8 et fClcins
is rebi n

Cetul, D mm

renn 1ee
Ntenn et

„— 183

et largiorem meſſem exhibeat, quae
erit impraegnatio; partim vt, ſi quo
vitio laboret ſemen, emendetur illud
et corrigatur, immo etiam contra va-
rios hoſtes defendatur; quae ars me-
dicatio appellatur; partim denique,
vt natae ex illis plantae qualitates no-
uas accipiant et perfectiores euadant;
dicemus hoc artificium melioratio-
nem. Ad modum ſi reſpicimus, ille
vel humidus eſt, et omnem, variis li-
quoribus factam, infuſionem ſiue, vt
dicunt, macerationem comprehendit,
vel ſiccus, dum pulueribus variis ſe-
mina conſperguntur, vel'denique in
ter vtrumque medius, qui praecipue
fumi medicati adminiculo et electrici-

tate inſtituitur. De his omnibus ſigil-

latim agamus.*) Priusquam autem
hoc fiet, in genere monemus, anti-
quiſſmo iam tempore ab agri: et
M 4 horti-

*) Quae hinc inde in veterum ſeriptis traduntur
regulae, prorſus falſae atque ridiculae, comme-
morare noluimus, e. gr. Soriox in Geoponi-
cis L. II. c. 19. p. 49. et cap. 42. p. 67. prae-
cepit: ſementem cauere oportet, ue ſemina boum
cornubus incidant, haec euim ſterilia et imperfecta
ac inutilia fieri, aiunt, adeo, vt neque per ignis
vim eſomari poſſint. (Siue cocta duritiem
non deponant) .

184 —rr

horticultoribus eiusmodi artificia in-
uenta, eademque a veteribus fere
omnibus, tanquam certiſſima et vti-
liſſima, commendata fuiſſe, vti conſtat
ex PLINIO praecipue, qui ea, quae
paſſim apud THEOPHR. ERESIVM, Co-
LVMELLAM, aliosque veteres, de amur-
ca, ſucco ſedi, bile aliisque remediis
reperiuntur, ſtudioſe collegit; 6) ſe-
quenti etiam tempore auctus fuit eo-
rum numerus, omnesque fere de no-
uis potius inueniendis, quam de in-
uentis explorandis ſolliciti fuerunt;
tandem vero acceſſit ſedulus ille re-
rum phyſicarum ſcrutator, BAco de
VERVLAMIO, P) ſucceſſitque magnus
ille
⁹) Vid. Eius Hiſt. natur. Libr. XVIII. cap. 17.
p) Primaria ab eodem inſtituta experimenta, in
Hiſtoriae naturalis Cent. IV. edir. Operum
Froncf. 1665 p. 840. deſeripta, ſunt ſequentis:
Triticum materauimus in aqua, admixto fimo bo-
uino; aliud admixto equino; aliud in aqua ad-
mixto himo columbine; aliud in vrina, aliud ad-
dita creta in puluerem reaacta, aliud Ffuligine ad-
dita, aliud cineribus, aliud nigro ſale addito; aliud
in vino ruhello, aliud en maluatico, aliud in
Pirinu vini. Aquae proportio, caeteris, hianc
miſcelaum conſtituentibus, quadrupla fuit, admixta
tantum octaua ſalis parte; vrina, vinum, ſpiri-
tus vini ſimplex fuit et fine aqua. Macerationi
duodecim horas dedimus. Tempeſtas anui Uto-
bris. Conſeuimus et aliud Triticum non macera-
tum,

un, ſale⸗
zidem, 10
fuit eiuem

l

6 creuer⸗

euti turi
zun, olfuit
vini yrn ſij
Experiment
ſtent, pron
ſpeciemn,
decednn d
non ide⸗
mimis
) Cri wrii
cognolcen
bog, ratio
minationer
rent. Jenn
glonn gee
lere; uue
eram, poſt
1ar0 macer
cornin cey
1ſene ai
et tanden
plautulen

rtifcig in.

bus fere
nn et yti.

Nconltat
el, Ione
N C..
es, deamdr.

e Inaaus
Ue⸗
WIII. a). 17.
ehenimentn in
. eli Ohenm
ſunt ſeyuenij:
/7 fult
ℳdi G A.
ni, Alit l.
lſiiine Il.
kul lliu
9, olnd in
Hanc

(aet unnt,
ln fuit Alnintt
, vinumn ſn.
, Macereng vuni
peſtes miͦ .
cun! toN N

4 4

3

renrneneKeS. 185

ille vegetationis obſeruator, Marpr-
GEIVS, 4) qui non ſolum anteceſſorum

M/s placi-

zum, ſed aqua calida bi: de die irrigatum. Aliud
itidem, reſpectn caeterorum, implex. Succeſſus
fuit eiusmodi. Ea cum Fmo, vrina, fuligine,
creta, cineribhus, Jale mixta ſemina intra ſeor dies
excreuerunt; quae poſtea praeelluerunt altitudine,
craſſitie et venuſtate fuerunt hoc ordine; vrina,
dein imus, crera, fuligo, cineres, Jal, triticum
Fimplex, nec maceratum, ec irrigatum, in de
aqua calida bis ciebur Fug lis irr igatum, vinnun
rubellum. Tribus his Paſteriorile, fuit incre-
menti, tarditas infra Tritieun 1ve gare per ſ con ſi-
tum, obiegur Potius haec cultura, quam pro-
Ffut t. Macerata in vino maluatico iritnque
vini pr. orſi non excreuerunt. Concluſit ex Bis:
er einere illud haud m Nice frugiferum eſſe,
cum leui plerageque macerationes pretio con-
ſtent, prouentusque copia magnam faciat lucri
ſpeciem, ſi per feſtinatam masurationem nihil
decedat probatae maceroendorum indoli, quod

non videtur, cum vtriusque cauſa ſit vigor ſe-

minis.

9) Qui voriis fluidis macerauit ſemina, partim vt

cognoſceret, quaenam in cortice et cotyledoni-
bus, ratione coloris, mollitiei et ſ. p. fierent
muiationes, partim quomodo ſata ſe habe-
rent. Semina macer ata lixinio et calce tranſacta
quarta die plantulam ſi pra terrum emergentem de-
dere; quae fuligine et antimonio actiuitatem paſſa
erant, poſt ottauam diem ernpere; quae in tar-

taro macerata vadecima et Nequenti die, Juat in

cornu cerui infuſa erant; quae vino turgebant
vſqque all 24 protractag germinatione pullulirunt,
et tandem Jemin 4, nitro ſoluto madida, 28 die
Plantulam manifeftarunt. Haec experimenta
ecum

186 »ͤ —— *

placita ſollicite ponderarunt, ſed et
ipſimet experimenta inſtituerunt, at-
que ſic in multis meliora docuerunt.
Licet autem horum duumuirorum ve-
ſtigiis inſiſtere, repetitisque experi-
mentis cognoſcere potuerint planta-
rum cultores, quid in ſeminum vir-
tute ac vegetatione augenda ars valeat,
multi tamen, et inter hos praecipue
VALLEMONT et AMBROS. ZEIGE-
RVS macerationem et impraegna-
tio;

cum Phaſeoli et Fabae ſeminibus inſtituit.
Porro, etism varia minera ſemina Rapae, La-
Qucae, Endiuiae, Raphani, etc. in diuerſis va-
ſculis plantauit, eandemque diuerſis menſtruis
irrorsuit, ſequenti ſueceſſu: Vrina humana,
Jolutione ſalis communis, et lixiuio, vitrioli aqua
irrorata, non vegetabant; in nitro et antimonio
vegetatio ſuccedebat per aliquod tempus, plantae
tamen contabuerunt; quas cornu ceruino et fuli-
gine alterata aqua madehant, diu durabant; calcis
vivue vſu prae caeteris excreſcebant plantse. Haec
ſufficiant, plura inueniuntur in eius Tract. de
Seminum vegetatione, edit. Oper. p. 106. ſq.
y) Vid. Eius Curioſités de la nature et de l'Art ſur
la vegetation; primum edit. Pariſiis 1705. ger-
manica, quam citauimus, editio prodiit Bu-
diſſae 1716 in 8. Confilia et remedia, quae
de multiplicatione, inprimis frumenti, tradi-
dit VALLEMONT, repetuntur in der entdeckten
Grufſi natürlicher Geheimniſſe p. 13. ſq.
5⁵) In der Anleitung zur Ceconomie und kunſt mäßigen
Verbeſſerung des Feldbaues, darinnen Ainal r-
lici-

geltium, Ind

olnen
eleitrunt,
umcben
luerunt.
tennpota
inſtirung et
Gentoett
Ge krull,
Cromn indul
ten rrehinn
Clcimus. In
1e Wcenn
aceravione⸗
Pradoneln!
Vtdem ſede
glundoghe
mimnndi
018 9 Ciin
iint veren
Al achent.
W dul
uunegngſe
ing
I.
Pliendione
lute lecenl

t, ſell et
eklnt, at.
denerunt.
torum ve.
e eperi⸗
nt Panre.
minum wr.
Aalsvllen,
Ppraecipue

08. ZtlGl.

nrnegnr
io⸗

nibur inkinit.
ins Rupte, a.
in iuerlts ii⸗
erſit menſtris
Vrino hunana,
6), virl ai
1urd bn untimnonſ⸗
venpln Pli
hu ceruit 4. ſu.
pum, Hher
1eius ruct Ge
er. P-1 h. ſ.
et e Ant ſar
i8 1705, ger⸗
Prociüͤt bo.
emedin, Jule
trudi⸗

umnenti,
der eutlteknen
a. .
Pniſter
ru.

lei.

,13.
us kun
uuen

r Prrnnrnrrzergmre et. 187
tionem ſeminum non ſolum porro
commendarunt, ſed et arcana noua
venditarunt, maximumque exinde
lucrum obtineri poſſe, aliis perſuadere
voluerunt. Atque ſic ad noſtra vſque
tempora conſeruata fuit variis modis
inſtituta et laudata ſeminum praepa-
ratio. Verum vt de plantarum nutri-
mento et foecundatione agri, aliarum-
que rerum, ad vegetationem perti-
nentium, indole, recentiorum phyſi-
corum induſtria, meliora edocti fui-
mus, ita etiam ſeminum ante ſemen-

tem praeparationem rite aeſtimare di-

dicimus. Inter multos, qui hac in
re lucem accenderunt, ſeminumque
macerationem et ſic dictam imprae-
gnationem neque neceſſariam, neque
vtilem, ſed potius fruſtraneam, immo
quandoque noxiam eſſe, tradiderunt,
nominandi praecipue ſunt KüNnor-
DVsS, 1) Qqui inprimis contra ZEIGERVM
egit,
bliciret werden, die Aecker ohne Miſt fruchibar
zu machen. Eisleb. 1733
12) Vid. Eius Experimente nehſt ZElGERS Tractart
entgegengeſezte Oeconomis experimentalis.
Erf. 1735. Qui Sect. il. p. 12. ſqq. et Sect.
III. p. 52. ſqq multa ekperimenta de multi-
plicatione per impraegnetionem ab aliis inſti⸗

tuta recenſuit. Omnia autem nihil velere ae
vege-

188 —

egit, et dein WALLERIVS ²½) atque
GEHIL-ERVS, *) quippe qui omnia, ha-
cGtenus ab aliis memorata, remedia ad
certas quasdam ſpecies reducere eas-
que ex genuinis phyſicis princiiize de-
clarare, conati fuerunt. Et cum in
ſpecialiori tractatione W ALLERII in-
primis dogmata repetere et perpen-
dere animus ſit, iun uabit etiam ab Eo-
dem conſtitutas claſſes breuiter addu-
cere et exemplis nonnullis illuſtrare.
Diſtin xit artificia ſic dicta immerſiua. 7)
in ſimpliciora et magis compoſita. Ad
priora pertinent ea, quae Vnica fere
materia conſtant, quorſum ſpectat
aqua, alcalina et nitroſa; quibus dein

addi-

vegetationem ſine vnduoſo terrae principio
fieri non poſſe, oſtendir.
u) Partim in Diil. de artificioſa foecundatione im-
merfiua ſeminum vegetabilium Holmise 1752,
partim Tract, de Agriculturse fundamentis
chemicis Vpſ. 1761, quem germaniee edidit,
notisque illuſtreuit Cl. KküxIrz Berol. 1764.
X) In Progr. de vſu macerationis ſeminum in
plamsrum vegetatione Lipf. 1763. FEtiam in

Oecon. Nachrichten Vol. I. p. 361 et 513 inue-

niunntur experimema, quae macerationi non
fauent.
„) De his ſolummodo egit in Diſſ. cit. et fumiga-
tionem aliosque modos omiſit, conſiderauit
vero hos quoque in Tr. de Agricult. p. 190. ſqq.

(Eldere, Vt

nolo milce⸗
Ne ia erat
1l, Amun
enclen)
Wnoaen

1) Mr.
4) . Gsen
lies ſ
uols et /
) Uiuenoci
ſluo prn
un. Nelr
noldo did
P ee
3 E an
Renina
b rur

Ernce
llen e

4 Nte
nnlig ha.
media ad
Acere egs.
hise⸗
t Cu in
LLER-
t perpen.
m ab Eo.

1
Uſtrare.
Imerltuay
ofita. Ad
nica Kre
n ſpeclat
lidus ein⸗

Addͦ⸗
eune piinehi⸗

cunchtoneil.
olmine 1792,
undamehlis
Nee eliGit.
Perol. 1704
eminumn in
Finmn in
513 iuve⸗
erationi hol

t. et ſogit
coneruut
7
lne⸗ o

——————— 189

addidit 2 vrinam, oleum, acetum at-

que vinum; ad compoſita vero redu-
xit 1) ſaponacea, ſiue alcalino pin-
guia, 2) nitroſo pinguiora et 3) ſpiri-
tuoſa. Simpliciora, ad quae etiam
mel, lac, bilis et fuligo referri poſ-
ſunt, ſatis ſunt nota, hinc modo de
compoſitis moneamus, ſaponacea con-
ſtare ex aqua, pinguiori materia fimi
ac lotii ſaturata et lixiuio alcalino mi-
Xta; nitroſas pingues mixturas eo
tendere, vt pingue quoddam cum ni-
troſo miſceatur lixiuio, qualis praeci-
pue illa erat, a veteribus commenda-
ta, ex amurca et nitro compoſita, ²)
itemque a VALLEMONTIO laudata, ex
ſolutione nitri et fimi liquamine prae-
Para-
2) In Tr. de Agricult. p. 182.
«4) Cl. GsaERUS quinque conſtituit fluidorum ſp'e-
cies; ſunt ſeil. squoſa, pinguia, ſalina, ſpiri⸗
tuoſa et ſaponscea. Vid. Progr. cit. p. 10.
b) Eiusmodi lixiuio, ex lotio humano et ſapone
ſoluto praeparato, vſus fuit ORrmIvs. vid. Oe-
con. Nachricht. Vol. I. p. 515. illudque a Küm-
HOLDO didicit; vid. Huius Oecon. cit. Sect. II.
§. II. exper. 42.
e) de qua VIRGILIVS Georg. L. I. v. 193.
Semina vidi equidem multos medicare ſerentest,
Et nitro prius et nigra perfundere amurca,
Grandior vt foetus ſiliquis fallacibus eſſet.
Idem repetiit CoLvMELLA L. II. c. 10. p. 422.

190 *

parata; ſpirituoſum denique conſi-
ſtere vel in pingui, ) vel ſalino “ cum
ſpirituoſo iuncto principio.
§. III.

4) Sic ex fimo cum ſpiritu vini, vel vino foecun-
dans principium extrahere ſuaſit WALLEER-
Grvs in der natrlichen Zauberkunſt p. 390.
e) Hue inprimis refert WALLERIVYS ſceretiorem,
a PRANAEO autem euulgatum, veg etationem ac-
celerandi modum; qui ſequens eſt: Recipiatur
nitrum, cui ſpir. vini ad 3 digitorum eminen-
tiam ſuperfundatur, vitrum bene obturetur,
et per 12 horas in calore digeſtiuo deponatur,
dein liquor decantetur et vſui ſeruetur, quo
ſemina humestanda. WVid. Eius Diſſ. de Calce
viua §. 24. p. 26. In RonkiI Ober Sächſ. Haus-
wirthſchaftsbuche p. 149. et Schleßiſchen Oecon.
Samml. To. II. p. 520. legimus, BagcchERVM
in Phyſica ſubterranea Libr. I. ſect. I. c. 3.
laudaſſe liquorem ſpirituéſum, ex argilla alba
et limo, deſtillatione per alembicunm, praepa-
räatum, eumque rerum vegetabilium mercu-
rium ideo nominaſſe, quia gutrula eiusdem in
foecundandis vegetabilibus plus valeat, quam
vehes ſtercoris. Semel iterumque perlegimus
eitatum caput, verum nec in eodem, nec alibi
in Phyſica ſubterranes, Lipf. 1703 edita, ſpi-
ritus huius deſeriptionem inuenimus. Id modo
commemoreuit BrcchERvS in ſüpplem. ad ca-
put I. p. 568. Ipſi notam eſſe frumenti ſemi-
nalis imbibitionem, eamque Ill. Baroni de Ferneii
communicaſſe, huncque ſucceſſum in praxi vidiſſe,
magno neszpe cum lucro frumenti augmentum
et bonitatem; in quonam auten illa eonſiſtat,
non expoluit. Spiritus etiam, ex coerulen ar-
gilla parati, mentio fit in den Oeconom. Nach-
richten Vol. XIII. p. 288.

ye ſnor
ne un
s monnen
ſviramme
gepetni
mechihd
ur in

E
—

nidℳ l

eſſegercnina
ns et bine
Nninſicot
Cncios inteo
n genett
Ulori terrae
loun aceda
Nerältere,
GCadunm
Wtetneven
tur 1c ind
leprueciy
lm iugve
d equin
Nenio omn
hentinscon
Ius, cdore
(Meinpape

Wid n

KII.

Uinoß Decun.
4WA AIR.
p. o.
ſeerelioten,
eigtionem ge.
1r Recipintur
tum eminen.
hne Obturefun,
do deponntur,
erueror, gao⸗
Dill. de hlee
Gieke ku.
iben Cen.
Deccakarut
ſed. 1. c 3.
Airgila n
eucn, Pruene⸗
DMum meten.
Cla eiusdemin
lent, am
u⸗ emi WMIS
n, nee olibi
an,
18 4 Anod
lein. 40 cl.
menti lent.
gie ernen
õ
augiuetitlin
Un conſitn,
cerllent 1.
ertenn M.

191

§. III.

De ſt ngulis praeparationis modis
nunc acturi, de quolibet duo inpri-
mis momenta perpendamus, ſcilicet
diſquiramus primo, an conueniat
praeparatio, nec non, et ſecundo re-
media ipſa conſideremus. Quod igi-
tur ad primum modum ſpeéat, hu-
midum, calore agitatum, primariam
eſſe germinationis cauſam, omnes ſci-
mus et hinc quotidie videmus, ſemi-
na, in ſicco aere conſeruata, ſiue Ppro-
fundius in terra repoſita, quorſum
aqua penetrare non valet, )ſiue le-
uiori terrae ſtrato tecta, modo nul-
lum accedat fluidum, diu immutata
pPerſiſtere, contentasque partes haud
quaquam protrudere; contrarium
autem euenire, ſi in humido detinen-
tur, ac inde ſeminis compages, eius-
que praecipue cortex emollitur. Emol.
litio itaque ad germinationem neceſ-
ſario requiritur. Eandem in terrae
gremio omnium optime fieri, eo lu-
bentius concedimus, quo certius ſci-
mus, calore reſolui humidum, illud-
que in vapores attenuatum non ſolum

corti-
5H Vid. Cap. III. p. 155.

corticem humectare et emollire, ſed,
aucta magis virtute, ad interiora ſe-
minis quoque penetrare, ibidemque
motum, fermentationi fere ſimilem,
excitare et ſic ipſam germinationem
egregie promouere. Imitari vero
facile poſſe hoc naturae opus, immo
exinde magnam vtilitatem et lucrum
conſequi, multi exiſtimant. De priori
nullus dubitauit „qui modo Trritici,
Hordeique grana, ad pra eparationem
amyli et polentae emollita, vel in
agris relicta et ſponte, aerei hu midi
auxilio, germinantia vnquam vidit ſe⸗
mina. Vtilis quoque videtur hae
Praeparatio, quia eius ope g germina.
tio acceleratur. Habent enim quae-
dam ſemina adeo durum corticem,
vt per annum, immo diutius in terra
latitent, antequam ille emolliatur, vt
ſunt Cneorum, Clethra, Gleditſchia,
Auellana, Cornus, Berberis et alia;
teneriora etiam viſa ſemina, vt Petro-
ſelini, poſt 40 vel ”5o demum dies ger-
minare incipiunt. Si vero aqua, vel
alio apto liquore tam diu retinentur
ſemina, donec ſufficienti modo emol
lita et ad protruſionem radiculae prae-
diſpoſita fuerunt, et nunc pro agri et
tempe-

lec.
. Ue in

gleiin
uun
vnmitun
me Neratio
laen le⸗ ſem
uat.
ſerni alium
in Drim,
Nunturum
eni (tnin
kereſk, Nt
1e, Plant
kemeltls 0
Gpiant, A
eEnlbeant.
remadeet
Pac macere
ſonom ele
memmorari
encario
tiremn con
Per Maen

ine Ened
nnlir
I zmnie.

„„
Imationem

nitar Ver

Düs, innInd

et lwucrum
Deprior
lo Tritie,
DNarationemm
tn, vel in
ei humidi
Ficlete.
etur huec

m
let
gettnian.
emin gane.

COrcet
ticsd in tena
volirun

Necitihin,
76 et ali;
V Petro.
dies ger.
agua, Vel
ketinentut
nodo eind

chlgehe.

tenmnhe⸗

lpe-
1

temperiei conditione, aut humida
aut parum iterum exſiccata, terrae
committuntur, citius longe, quam
ſi maceratio haec omiſſa fuiſſet, plan-
tulam ſeminalem protrudere pote-
runt. Et haec praecox partium
ſeminalium euolutio non ſolum
in prima, ſed in ſequenti quoque
plantarum vegetatione vtilis eſſe pot-
erit, ſi animaduertimus, multum in-
tereſſe, vt iuniores, annuae et peren-
nes, plantae, antequam frigidior
tempeſtas accedat, aliquod robur ac-
cipiant, annuaeque matura ſemina
exhibeant. VIterius extendere, ma-
ioremque etiam florem et fructum ab
hac maceratione expectare velle, ab-
ſonum eſſet. ½ Alia vero adhuc com-
memorari debet macerationis com-
mendatio, eademque ſementis quan-
titatem concernit; quo maius enim
per macerationem volumen acci-
piunt

2⁹) Hine Graeci fidem non merentur, qui aſſe-
runt; Cicer grande naſci, A infundatur aqua te-
Pida pridie. Vid. FLoRENTINUS in Geopon.
L. II. c. 36. p. 63. Ex hoc repetiit PALLADIUS
Mart. edit. cit. p. 932.

N

194 *
piunt ſemina, eo minorem eorum
copiam continere poteſt ager; ideo-
que exinde iam lucrum obtinetur,
illudque augebitur, dum, cum mo-

deratione ſeminum, rarior etiam ſa-

tio coniuncta, eademque denſiori
praeferenda ſit. ¹) Licet autem ex
his emollitionis vtilitas ſatis ſuperque
eluceſcat, eandem tamen nonnulli
ſpernere, immo damnare voluerunt.
Duplex inprimis damnum ſeminibus
adferri poſſe per macerationem, exiſti-
mat WALLERIVS. Vnum conſiſtit in
eo, vt virtus germinandi imminuatur,
alterum vt eadem prorſus deſtruatur.
De priori ſcribit: ſi ſemina tam diu in
aqua retinentur, vt intumeſcant, tzum
certe non poteſt non aqua guoddam virtuo-
ſe, ſeminibus inbaerens, ab iisdem extra-
bere, quod ſapor et odor aquae, in gua ſe-
mina fuerunt macerata, ſatis indicat. i)

Et

h) Conf. Neue Schleſ. Samml. Vol. I. p. 162. et
Aucter von der Ackertheorie, qui impraegna-
tionem reiecit, macerationem vero commen-
dauit, ideo, qunia tumefaéta ſemina ſeminsto-
ris manum magis replent, et hinc minori co-
pia ſeruntur. Vid. Libr. cit. p. 22.
i) Idem contendit GenLukRus Pr. cit. p. 12. et BER-
TRAND in den Berniſchen Samml. 1773- P. 14.

c Ne⸗
rſuußt
gimtthe
Nhueren
r00 In
mſrcire
enentn,
num
unt frri
ey mruioren
nue dunhe
lin llieet
udinibins t
ciet lned
cue cunn
d 1 Cen
fuide,
Vero olnn
Poltleme
Nla temn
lenm emol.
omur et:
gur, ien
uum Rorte
Mtionen

„

Jul imunria

is Di

In eorum
er; ideo.
dbeinetun,
Cum mo.
r ciiam ſr.
de Genbori
t autenn en

ſuper e

1 nonnulli
Voluerunt.
ſeminibos

neinexiſi .

Conſiſtit in
minvatun,
leſtrvator.
tann din in
ſemt, tun

Nom virtu.
iilen ert .
4 imußi

, idit!

Et

1ihr⸗
di ingttegne⸗
ero eolnmel⸗
ming ſelnintid⸗
ige minoricn

*

„ 195

Et de altero: ſ. calor erſeccan ſomen.
zim ſuccederet, facillime erſiccari poſſent
Jemina, exbalant enim calore et ſuperſtcia-
lir adbaerens aqua, et interior ineluſa;
plus ergo amittunt, quam terrae vapores
reſarcire valent; ſe bumidus nimir ager in-
Jequeretur, id metuendum eſſer damni,
quod nimia oqguae copiæa diſtenderentur et
diſringerentur minima vaſa; frigore ſuc.
cedente facile putreſeunt ſemina, dum pro-
bter maiorem aquae copiam fibrillae mini-
mae diſrumpantur. ) Poſterius, emol-
lita ſcilicet ſemina ab aeris viciſſi-
tudinibus facilius, quam dura et ſicca
affici et laedi, et ſi eandem bono quan-
doque cum ſucceſſu ſata fuerunt, il-

lud a coeli inprimis fauore factum

fuiſſe, lubenter concedimus; ab hoc
vero omnis vegetatio dependet, et ſi
poſt ſementem conſuetam minus com-
moda temperies accedit, ſeminum in

terra emollitorum euolutio aeque re-

tardatur et aliquando prorſus infrin-
gitur; ideoque non tam agricolis,
quam hortulanis potius hanc praepa-
rationem commendemus, quippe
qui iniurias aeris leuiori opera elu-
N 2 dere,

*½) Vid. Diſſ. cit. p. 14. ſq. et de Agric. p. 178. ſqq.

Jnrrrmre

196

dere, frigidumque ac humidum auer-
tere, ſiccoque coelo terram aqua
irrorare, vel etiam, regnante humida
tempeſtate, madefacta ſemina iterum
exſiccare et in aptius tempus extra ter-
ram conſeruare poterunt. Alterum,
quod concernit, a WaALLERIO notatum,
damnum, reſtituere nonnulli volue-
runt maceratione noua in decocto ſi-
milium ſeminum, ita, vt mediante
aqua, ab his ſeminibus extrahatur
virtus, eademque iterum aliis com-
municetur. 2 Hanc quoque prae-
Para-
) Nobilis Fscazkvs, qui emollitioni et imprae-
gnationi maxime fouet, ſiccam ſolummodo,
inprimis ſi diu durot, tempeſtatem ſatis ſemi-
nibus nocere poſſe, concedit. Vid. Eius Lief-
ländiſches Landwirthſchaftsbuch, p 29.

m) Eiusmodi praeparationem commendauit Fro-

RINus, praecepitque, v"t ſemina roris ope putre-
ſcant, eorumque ſuceus exprimatur, eademque
ſemina in eodem mocerentur. Vid. Eius Hauß-
vater Libr. III. c. 12. KüNkorpdve ſequentem
commendauit methodum: den Getraideſaamen,
zu Malz zu machen, an der Luft zu trocknen, zu
ſchroten, und mit Waſſer zu kochen, oder ſo zu
trochnen, wie bey dem Hiere geſchiehet, nur daß
kein Hopfen duzu kömmt; in dieſes Bier wird der
Saame eingeweicht und zwar jeder in dae Bier,
welches aus dem nehmlichen Saamen bereitet wor-
den. Vid. Oeconom. cit. Sed. II. p. 52. Ma-
cerationem in ſucco proprio ſuadet ſerio aunn
libr.

fotnche,

cCCole nl
feroinuola
ter CN

dem bl

lbr d
ſfeiofn
Cedit bs
in ale⸗
kogue eh
ſenins e
Vid. Eius
Lit gull
k Kriud
Dxſeime
COthmod

refenD
1 30,

lum ler.
kamn aua
e humida
th iteram
Benttnter⸗
Wron
lohonmun,

Mli vole.

(ecocto ſ.
t mediante
Extrahatur
1 dis cotn-
ogue prae⸗
Parr.
Oni et imprde⸗
n Oummodo,
necn es ſem
Vd Lunbig.

1,P20.
mwenchuit Fio

uun elenſbe

Gig Eius iuuß.

e ſegvenlein

Zuraidſinnen

1 trochletn 21
et, er aur
liehet tin 1,
ſeshir ni e
ler int ot ben
erent

—½ . 97

parationem reiecit WALLERIVS, neque
opus eſſe reſtitutione, exiſtimamus, ſi-
quidem nondum conſtat, an aliquid
maceratione perdant ſemina, et, ſi hoc
fit, an illud virtuoſam et ad vegetatio-
nem neceſſariam partem conſtituat.

Fluida omnia, in quo continentur ſe-

mina, primario in corticem eorundem
agunt, et ſi ille, vt in Foeniculo et
Coriandro, aromaticas aliasque ſolu-
biles partes poſſidet, eaedem, dige-
ſtione etiam frigida, diutius paululum
protracta, extrahi, fluidaque ſapore
ac odore nouo imbui poterunt. Cum
vero inuolucrum nec cum cotyledone,
nec cum plantula ſeminali nexum ha-
beat, ſed easdem partes modo com-
N 3 pre-

libr. cit. To. I. p. 333. Simile, aſt magis ar-
tifcioſum, minusque proficunm conſilium
dedit BRoDAIN DE LA IVTAIS, iuſſit ſcil. Nitro,
in vaſe ferreo fuſo, ignitoque, addere ſemen,
eoque combuſto, nitrum in aqua ſoluere et
ſemina eiusd. plentae egdem conſpergere.
Vid. Eius libr. The true philoſophers ſtone,
Edit. gallica prodiit titulo: l'Abondance, ou
la veritable pierre philoſophsle Berlin 1752.
Egperimentum hoc repetiiſie, aſt nullum inde
commodum obtinuiſie Dn. DrZv et PrxEROTI,
refert Dv HAMEL. Vid. MILII cit. libr. To. I.

p. 340.

198 * *

„ % .„ * 1.
prehendat, 2) ſolutio haec Et Priuatio gnol
nullum in has partes habebit influ- uelt,
. . . . . .„ 8
xum, ideoque etiam germinatio ipſa wut
prorſus non imminuerur, e contrario gelren
autem, fſcilicet emollitione corticis, R nte
plantulae ſeminalis exitus promouebi- encliont
2) Afſerit quidem MarrYIGHIVsS libr. cit. p. I1I10. Citu.
aamiſſum e terreno vtero humorem ver corticem eremolit
ſeminum percolari, sſt certius WaLLERIVS ſta- loniseth
tuit; inaolucrum non eſſe partem eſſentialem ſe- P ger
minis, atque ad germinationem, ſiue futuram le ſeceden
plantam nihil plane conferre. Singulsarem ob etorideo
ſeruationem propoſuit Zeiozavs; differentiam ſeons
propoitit rioz-rysz differentie Ctylecon
ſcil. hyemslis et seſtiualis frumenti in cortice
ſeminis conſiſtere, eumque in priori tenuio- ſoluuntur
rem ac vndique poris minutiſſimis pertuſum, fere isdenm
aeſtiuslis autem corticem duriorem nullisque cemedä
poris praeditum eſſe; hinc priorem vbique, mei
poſteriorem apice modo ſuccos attrahere poſſe. ſant, e
VlItimum negauit KüNnorpvys libr. cit. p. 279. eupenär
omnisque ſeminis corticem plus mimisue po- in
roſum eſſe, nos quoque exiſtimamus, inde ta- e
men non ſequitur, per corticem potius, quam tunciben

radiculam ſuccos intrare. Sane hac in re
meliora et veriora docuit VALLEMONTIVS, cuius
verba, ex edit. germ. cap. 3. p. 79 apponemus
. 3 3 be )I d
integra: Wenn der Saame in eine feuchte Erde ge-

. . . leilia ſe
Reckt wird, füngt er an aufzulaufen, indem er ſich a tin
anfüllt mit dem lebendig machenden Safte, damit 6
die Erde geſchwängert iſt Dieſes Auflaufen ge- imd⸗⸗
ſchiehet durch eine Gährung, welche in ſeinem
inwendigen durch die Feuchtigkeit verurſachet “
wird, ſo Nch durch das fleine Zoch deelben
hirs einzieher. Dus er

Moci 4

ethrinati⸗
ebit inkl.
Umntio iſ
Cntrario
e nniii,
Drotnovebr⸗
.

br cit ). .

ren ver corniceni
WarrERIV ſtl-
nmn dſennnlen
, ur ſumnon
nghlurem ob.
7; Gifferentiam
nenti in cortiee
1 prioni lenio⸗
limis pertulum,
ioremn Nullsque
Ptioten ige,

Ktihete dole.
Ihr. Gt.. 279.
lus nimwe.
Pnuus, iMeld⸗

en ,olh gn
Gue hac in fe
MoNXVINS cuius
opponem
ſeulte Hylege.
4, inlen er
en afie, Aunit
Aſoufen he
Hilche in ſüun
ber ernſſi⸗

Loch R

7

rorrt 199

tur. Adeſt quidem hilum, ſiue lo-
cus, quo radicula cum thalamo antea
cohaeſit, et per quem fluidum ad
plantulam ſeminalem et ab hac ad co-
tyledonem tranſire poſſit, hinc etiam
hae partes, aridae antea et contractae,
emolliuntur et intumeſcunt, cortex-
que diffringitur et radicula foras pro-
truditur. An vero per hilum, aut
per emollitum corticem actiuae coty-
ledonis et plantulae ſeminalis particu-
lae ſecedere poſſint, dubium nobis vi-
detur ideo, quia partim illae, praecipue
cotyledonis, oleoſae ſunt et difficile
ſoluuntur ac mouentur, partim omnis
fere iisdem denegatur exitus; per cor-
ticem enim tranſpirare plane non poſ-
ſunt, et hilum ſtatim, dum radicula
expanditur, obturatur et ſic haec quo-
que via praecluditur, virtusque vege-
tandi bene conſeruatur. “*) Emollitio
N4 ita-

⁹) Id quod exinde etiam clare eluceſcit, quia ce-
realia ſemina, ab equis deglutita, ſed non di-
geſta et cum excrementis iterum emiſſa, aeque
bene germinare ſoleant, ac alia, ab horreo de-
ſumta. Conf. Schleß. Oecon. Samml. Vol. I.
p. 237. Proſtant etiam hiſtoriae de ſemini-
bus, ab homine deglutis et poſt longum tem-
pus iterum integris euacuatis. Legimus eius-

modi de ceraſorum nucibus, per nouem men-
ſes

200 * *
itaque ſeminum, per ſe conſiderata, , cee
et circumſpecte inſtituta, non reiicia- 4 8 8
. . matd
ſes in ventriculo retentis, datoque vomitorio odumn

integris euacuatis; aliamque de aegroto, qui ,
ceraſorum nuces paucas ante mortem dies exx- longios, 8
creuit, quae per I5 menſes in eius ventriculo
fuerunt et in quibus vegetationis initia ſeſe

oſtendebant. Vid. Journal de Medecine cont. le Wo)
per Rovx Vol. 37. p. 134 et 137. Puellam, 4lingne⸗
quae Fabag albas coctas edit, easdem poſt decem cs en
demum hebdomedas integras per aluum eie- Aeedllern
ciſſe, legimus in den Fränkiſ. Samml. Vol. 8. Onnem
p. 485. An vera, quam narrat Cl. RENARD, deo, uit
hiftoria de infante, qui tumorem in dextra meeeril
nafi parte habuit, et vnde piſi ſemen eduxit, Agur ,
quod duodecim radices protruſerat, quarum WmNoni
minima pollicis vnius, maxima pollicum trium Gilrelche
longitudinem habuit? Vid. VANDERMONDE WWlt in 4
Journul To. XV. p. 525. Phaſeoli ſemen, Eegtiolnt
diu in meatu auditorio contentum, radi- Elur
ces protruſiſſe, refert KEvsLERVSs im XIV. lentd
Briefe der neueſten Reiſen p. 121. Baccas viſei N NCnen
a turdis deglutiti, iterumque euacuari debere, comm
quo earum ſemina ad germinationem praepa- cim
rentur, veterum erat opinio; hanc praepara- ente
tionem haudquaquam neceſſariam eſſe, nune “
quidem ſeimus; an autem ſemina viſci in 1Plihe a
auium ventriculo deſtrui debeant, quia illae, uamen
vt Dv HAMEL Tr. von der Holzſaat Libr. I. p. 72. le
monuit, ligneum nucis Iuglandis inuolucrum lunr.
digerunt, et ſecundum EEAVMVRII experimen- iſen
ta, vid. Acad. de Paris 1752, tubulos vitreos Pn Rah
comminuunt, dubium nobis videtur, ideo, ncemui
quod ſemina viſci, ob glutinoſum inuolucrum uu, g⸗
forjan ventriculi vim non admittunt, ſed po- nemin
tius eludunt. Teſtatur quoque BarnkVs Dill. Nee

dge Libre⸗

Cnſicergte
lon reüicig.
tur

Nene vomitorio
egicto, gui
noriemn dies ex.
nein venictl
tionis initn ſeſe
e Mederine ceont,
177 Puellam
dem poſt lecen
per aluum eje.
dunnl Vol.
Irnt (l. Rexu,
noremn in dextne
ſemen edbxit,
rulerat, Ouerun
lpollieum nium
VAGWDERMONDt
Dhaheon lemen,
ntennam, Uadi⸗
guuns in I,.
lal. Lucti nidi
e elnteleri tebene
ntionemn ervept.
une pmnepint⸗
rinm elſe, pu
ſemimn Mei in
hnt, guih ilte,
Libr .-,72.
gis inuoluctun
n eshelimen⸗
hales Fiten
ſdewur, ide

.

tur prorſus, ?? potius Chinenſium,
et ex recentiſſimis ſcriptoribus Cl.
MILLII ) auctoritate commendetur,

ſaltim apto inſtituatur modo et medio.

Modum ſi reſpicimus, quaedam per

longius, alia per breuius interuallum
N 5 mace-

de Viſeo p. 15, ſe, experimenti cauſa, gallinis,
aliisque auibus deglutiendas exhibuiſſe has
baccas, easque paulo pofſt indigeftas, psrum-
que alteratas, per aluum redditas, vidiſſe.
p) Omnein emollitionem reiecit EEckMANNVUS,
ideo, quia ſemina arborum, ſponte ac ſine omni
pPraeparatione germinant; in Tr. von der Holz-
augaat p. 117. Nec emollitioni, nec imprae-
gnationi fauet HorfMANNVUsS in der Chymie zum
Gebrauche des Hauß -und Landwirthes, quae
exſtat in den Oec. Nachr. Vol. X. p. 140. Re-
centium et indigenorum macerationem non ne-
ceſſariam, in aliquibus etiam nociuam elle,
aſſerit Raivs Hiſt. Plant. To. I. p. 34.
9) Chinenſes, qui omnis ſemina macerationi prius
committunt, antequam leruntur, illud artifi⸗
cium a maioribus didiciffie et in hanc vſque
diem retinuiſſe, docnit ExBERGIVS in der Chi-
neſiſchen Landwirthſchaft. Holm 1757.
r) Libr. cit. To. I. p. 327. Ex veteribus mode
nominemus CorERVM, qui Libr. IV. vom Acker-
baue cap. 35. p. 126. macerationem in aqua
laudauit. Exoticarum plantarum ſemina, ver-
mali tempore accepta, Dv HAMEL etiam in aqua
macerauit, quo eorum germinatio promoues-
tur, quee vere aeſtate accepit, ſicca potius
terae tradidit, quo eadem retardetur. In ge-
nere emollitionem non commendauit. Vid.
Libr. von der Holzſaat p. 70 et 73.

*

macerari poſſunt, prout eorum cor-
tex vel denlſior, vel rarior eſt, et co-
tyledonis materia vel parciori, vel co-
pioſiori oleo ſcatet. Si ratione medii
non ad impraegnationem, ſed ſolam
macerationem attendimus, tres inpri-
mis fluidorum ſpecies notare debe-
mus, aquam ſcilicet, lac et oleum.

Alia et efficaciora, vinum et reliqua

ad impraegnationem potius referri
merentur. Oleum expreſſum, deſtil-
lata enim huc non pertinent, emol-
liendis ſeminibus vix aptum eſſe dici-
tur. Quamuis enim veteres in amur-
ca, quae faex eſt olei, grana macera-
uerint, vt a vermibus non facile lae-
dantur, oleo tamen, aut pinguedine
imbuta noxam ſentire, poſt PrLr-
NIVM, BACO praecipue monuit,
et WALLERIVS vidit, ſemina, oleo oli-
uarum immerſa et moderato calore
detenta non ſolum non intumeſcere,
ſed magis magisque indureſcere. “
Pari

5½) Qui Libr. XVIII. cap. 17. ſeripſit: Oleum, pix,
adeps, contraria ſeminibus, cauendumque ne con-
tacta eis ſerantur.
2) Libr. cit. Cent. VII. p. 888.
2) Diſſ. cit. p. Z20. Conf. etiam GERLERVS in Pr.
cit. p. 13. qui exiſtimat, oleorum mixtionem
D et

Muimmd⸗
Nento ltte
Uren
e conih
zoli ponn⸗
in etli
ſeruauit
in his enp
nunge t.

ut Ou r.
riut ereut,
ſtatus eh

et ſoblnon
ſemninis in
gene 4
Nerumv.
dan
germinn
ſobolam
) Uid Eiu
um in!
Alle gen
Meinem .

wWiG. H.

Dhant Lihr
liis nin
Nacſegt
W. fur
Itrorened

ac er
(ep

eorum cor.
eſt et co.
ri vel co.
Mone medij
ledſolam
teinpr⸗.
notare dehe
Ac et Ceunn.
mn erteligun
hNins reterri
Wum Getti.
inent, emno.
um elle dici
res in amur
Ana macere-
n kile be.
Dinguecine
„Mlr
ve monul
ninn ool
Len alle
nnumeſeele,
elere.
Pari

.. Oeun, h
lunque ne .

Gammkhl

Cionem

*

203

Pari modo lac, quod inter emollientia
merito refertur, contrariam exſeruiſſe
virtutem legimus. Piſi e. gr. ſemina,
lacte conſperſa, non germinaſſe, du-
riori potius cruſta et mucore obdu-
cta, vermibusque repleta fuiſſe, ob-
ſeruauit KRAFTIVS. æ) Fallacia vero
in his experimentis ſubeſſe videtur;
namque non ſolum THEoOPHRASTVS
ſcripſi t: Wonnulli Jomen Cucumeris, labte
aut aqua praemaceratum, ſerunt, gquo ce-
lerius exeat, 9) ſed et idem, apud nos
vſitatus eſt, Cucumeris et Melonis ſe-
mina

et ſubſtantiam impedire, quo minus vel poros
ſeminis ingredi, vel materise glutinoſae inn-
gere ſe queant. Ideoque CARpDANVM, dum de
Rerum varietate Libr. XIII. p. 513. ſcribit: Fa-
bam referunt nouem diebus obrutam in oleo,
germinare in duabus horis, impoſitam pani calido,
fabulam retuliſſe, lubenter concedimus.
*) Vid. Eius Experimenta de vegetatione planta-
rum in Nouis Comment. Petropol. To. II,
quae germanice verſa inſerta fuerunt Allge-
meinem Magazine, Vol. I. p. 310.
₰) Vid. Hiſt. Plant. Libr. ViI. c. I. et de Cauſis
Plant. Libr. III. c. 14. Fortaſſis olea, cum
aliis mixta, melius conducunt; laudauit TRA-
NAEVsS ſequentein formulam: Olei lini vetuſti
vnc. j fimi vaccini veteris libr. ij Calcis vnc. iij,
irrorentur ſenſim aqua pluiali, donec calor
ceſſferit, tunc in liquore detineantur ſemina
ad erepaturam vſque. vid. Diſſ. de Calce g. 24.

204 Terrrrrmr E 5

mina praeparandi modus. Et Pha-
ſeoli, Piſi et Tri tici ſemina, per 48
horas in lacte et oliuarum oleo frigido
macerata, bene germinaſſe, ipſimet
xperti fuimus. Verum non opus
eſt his adminiculis, ſolam certe aquam
huic negotio aptam eſſe, nemo dubi-
tabit; et ſi in eadem macerata ſemi-
na unquam corrupuerunt, culpa ſane
in nimis diu protracta intuſione⸗ po-
ſita erit; et cum omne nimium in vi-
tium vertatur, aquoſi etiam vapores,
quorum applicationem macerationi
Praeferre voluit GEHLERVS, 9) aeque,
immo eo facilius nociui fieri poterunt,
quoniam calidi applicantur et interio-
rem ſeminis materiam breuiori tem-
pore ac maiori vi diſſoluunt, et ſic
omnem compagem facile deſtruunt.9
. Fo-
2) Sic vidit MLrIGMVsS ſemina, diutius aquae im-
miſſa, non vegetare, ſed putreſcere ec corrum-
pi, vid. Opera cit. p. 108. Forſan ex eadem
cauſe non bene ſucceſſit emollitio, et macerata
non ſemper citius progerminarunt, vii legi-
mus in den Neuen Schleſ. Sammil. Vol. II. p. 527
et 545.
a) Progr. cit, p. 10.
b) Hinc etiam BRADLEII conſilium, germinatio-
nem fermentatione promouendam, admittere

non poſſumus. Miſeeptur quippe ſemina cum

furfure, adſpergitur aqua, et in quiete tam
diu

lunn
4 Co con

ne d

gel 4

d hune

ſngulun
utent
Alüne?

celirtue
il ſepil

Dericllun
Pporehu

iuillse⸗
wr; W.
AWeron.
1
4) Va.
gli eli
Get .
Acetum
Uere fin
EOElE i
54179
ſugulire
guem ſen
Letmninn
1) Ubr
²) Cont. B
Ruex
Rucu

1 .

n per
eo fiiico
le, plmet
I on Opos
Chemgum
nemo Cubr.
ACerata lemn,.
vculpaſine
ulione po.

.

miom in vi.
lum wpore,
acerationi
189) geue,
tipoterunn
ur et interio⸗
renicnitenn⸗

Wunt, et ſ
R
e delkrount.
Po⸗
Giuliue guue In.
ere e ortun.
rlan es eldenm
ſio, el cerutd
gunt, uii leyr⸗

Vol.Il. .

erwinni⸗
n, germin
ndam; 1dimile
gope ſemind el

Glele
ei in iu

205

Fomentationem itaque calidam tunc

modo concedendam eile, exiſtima-

mus, quando, experimenti et curio-
ſitatis gratia, praecocem ſeminum
germinationem oſtendere cupimus.
Ad hanc enim nulla prorſus opus eſt
ſingulari terrae praeparatione, vti
quidem Hox. FABRI OVALLEMONT ₰)
aliique “ tradiderunt, ſed ſufficit, vt
de Lactuca vidit GgHLERVS, ) nosque
ipſi ſaepius cum Naſturtio hortenſi
periculum fecimus, ſi ſemina aquoſo
vapore humectentur, panno aſperiori
madi-

diu illa conſeruantur, donec fermentatio oria-
tur; tuncque ſata celerrime pregerminare,
aſſeruit. Vid. Dy HAMEL von der Holzſaut,
p. 72.
c) Vid. Tract. de Plantis et homine Libr. II. p. 97.
qui etiam ſemen aceto prius macerandum ſua-
det, vt materia ſpermatica magis reioluatur;
Acetum vero retardare magis, quam promo-
uere virtutem vegetandi, redte aſferuit Mon-
nOFIVS in Polyhiſt. Libr. II. edit. Lub. 1714.
Pp. 427. qui etiam ex SoRELELi Scientia vniuerſali
ſingularem tradidit terrae praeparationem, poſt
quam ſemina lactucae breuiſſimo tempore pro-
germinarunt.
) Libr. cir. pag. 529.
e) Conf. Breßlauiſche Verſuche XXXIII. p. 510.
REGNAVLT Entretiens phyſiques To. III. p. 62.
ReichHARTI Land-und Gartenſchatz Vol. I. p. 35.

206 Frrrr

macdido, Fleanell oder F Priß, inſeruntur,

et fornacis calori exponuntur; tunc
certe breui tempore radiculas per am-
plos ſatis panni poros deſcendere, fo-
lia autem ſeminalia eius ſuperficiem
anteriorem obducere videbis, ſicque
media etiam hyeme viridis quaſi i areae
ſpeciem obtinere poteris.

§. IV.

Secunda praeparationis ſpecies
conſiſtit in impraegnatione, ſiue, vt

dicitur, foecundatione; quae autem

ab illa', florendi tempore peracta,

prorſus differt, et in materia nutritia,

ante ſementem ſeminibus applicanda,
conſiſtit, et duplici ex cauſa inſtitui-
tur; partim vt inde enatae plantae
laetius creſcant, pluresque ramos
ſpargant, et in omnibus partibus mul-
riplicentur; partim vt melioratione,
ſiue ſtercoratione non indigeat ager,
ſed in ſterili quoque terra vegeratio
bene ſuccedat. Vtrumque fieri poſſe,
factumque ſaepius fuiſſe, nonnulli
credunt, aliosque perſuadere volunt,
quorum princeps eſt ZIGERVS, £
V qui
g£) Habuit plures ſocios ZEIGERVS, quorum aliquos

nominaſſe ſufficiat. Vid. NEVMANNVS vo/Hñ̃
ſchlech-

ſo oohl.
egeni tonen

S r incr⸗

ſd eNiplat
Eere ebere⸗

HolLDVYM

Curait dun
lilenmf ſenten
luetißentioten
ſenunihun drn
lautd ſenel

ſlalyn
Myten
gurl. el⸗
Nubn eiusmn
it Ctlun
id. gung
) W. lbre e
Hine ſoele
rewulit ſen
Porntn ma
od ſeg
ſevit con op
4.Nl

ilſeruntnr
ltur: tune
llas Peram.
eniſere, ſo.
laperkcien
dis ſogre
Suaſarene

Ins hecies
ne, e,
quue autenmn
Ne penntt,
ria nutritin
ADplcandt,
ul inkerdr
ame Pautne
GAue rünnd
Durtib⸗ Gul⸗
nelionnione,
Cigeat egel,
4 Vegetitio
fen hole,
ere vOabh
EIOERNS,5
gi
vorum ligros
WWV 80ℳ
Neucſn, 6

— 207

qui arcanam ſe methodum poſſidere,

praedicauit, ſemina ita praeparandi,
vt in quacunque terra, ſine omni ſter-

core, vegetent, meliusque creſcant,
quam ſi foecundo agro tradita fuerint.
Hoc ipſum vero, ſiue ſalinum, ſiue
vnctuoſum, ſiue quodcunque aliud
ſit, quod ſemini adplicatur, ad eius
vegetationem et futurae inprimis

plantae incrementum non ſufficere,

ſed ex ipſa terra nouum ſemper acce-

dere debere alimentum, praeter KüN-

HOLDVM) WALLERIVS praecipue de-
clarauit, dum ſcripſit: ridiculoſa mibi
videtur ſententia eorum, qui contendunt,
laetißcationem agri non eſſe neceſſariam,

Jeminibus prius foecundatis; quaſi embryo,

lauta ſemel accepta coena, per omnem inde
vitane

ſchlechten Kornbau. G. 56 et 130. HorMANNE
Klugheit Hauß zu halten T. IV. p. 177. Stut-
gard. Sel. phyſ. oecon. T. I. p. 354. ſqq. Arca-
num eiusmodi, nomine Vorſichtshüter, vendi-
dit Gallus quidam, di St. MANIERE, de quo
vid. Winenberg. Wochenblatt, Vol. VIII. p. 194.
1) Vid. libr. cit. paſſim; praecipue p. 53 et 217.
Hinc facile WxsTBEECKIO fidem damus, qui
retulit: ſemina et impraegnata, et non prae-
parata, macro et ſterili agro commiſſa, eodem
modo vegetaſſe, et ab vtrisque minorem, quam
ſeuit, copiam ſe obtinuiſſe. Vid, Schaved. Acad.
Abh. Vol. II. p. 258.

208 ——

vitam Foride viueret ac cereſceret, ¹) Quod

etiam porro ex analogia vel potius

differentia, quae ſemen et ouum in-
tercedit, confirmari poterit. Ouum
per corticem nihil admittit, ſed omne,
quod ad nutritionem pulli neceſſa-
rium eſt, in ſe continet; ſemen vero,
licet materiam, ad euolutionem ger-
minis ſufficientem, poſſideat, aliam
tamen in ſequenti vegetatione deſide-
rat, ſiue ex aere, ſiue ex terra acce-
dentem. Dum vero agri foecun-
ditatem et quotidianum quaſi nutri-
mentum requiri, affirmamus, non
omnem ideo Imnpraegnhationem dam-
namus, ) eandem potius, certa ex ra-
tione,
1) Diſſ. cit. p. 14. Vid. et Agricult. c. 14. p. 213.
* Conf. Journal des Scavans 1666. p. 400.
1) Multi ſunt, qui impraegnationem omnem re-
liciunt; vt ScaETTWEIN in commentatione,
aàa Soc. Reg. Goetting. praemio coronata, et in-
ſerta Stuttgard. Oec. Phyſ. Ausziig. Vol. II p. 196.
RerIcaaAkr libr. cit. To. I. p. 66. Der Schleſ. Land-
mirth V. I. p. 162. Multa et varia cum impraegna-
tis ſeminibus, minus autem proſpere ſucceſſu,
inſtituit experimenta Dvy HAMEL, vid. Culture
des Terres Lo. II. p. 22. ſqq. et To. V. p. 164.
repetuntur endem et alis adduntur in MirrII
Feldwirthſchaft To. I p. 326. ſqq. Artificialem
ſeminis praeparationem omnem periculoſam
eſſe, aſferit quoque Cl. ZarLiNGRRVs; licet
enim inde, vt concedit, cortex emolliatur,
eius-

ebugue h
niiig fnte
9b illis ſe
ne, glehlt
ias tomen,
6) erenn
gehele ib
nleuntn
il Firter
iler; Gie
(er curch
1 Ei, uui
r hm
ſegventis e
uunen meln
2) Mh, L.
Gen gen
Saarnent a
anſgelißt
ſe tunch
Fileru en
ie lper
ſe r h,
Hiv Alle⸗
Ne Cullna
litr ul
ſeluentet
Tnd. No
79,K. H
kum ind
eliam, N
noltrn 1

toumin.
n Oaum
Mli neclr
ſenventen,
Ntionem ge⸗
Ileat, Aliam
tone gelide⸗
kemn ace.
4or! toecun
Ual nutrl.
Pallus, on
ionem Cunn.
CETEAEXNA.
vone,
. C 54, ) 213.
1666. 400,
tionem omnnen te⸗
n ummnennione
, ronuti et ilr
i Lol I.0.
rllilaus
cumimottegnd.
oſpets ſuecellu,
n id Culrure

10. V. .104
ubkur in Mnu

4 Arlißeihen

= 209

tione, proficuam eſſe poſſe, exiſtima-
mus. Si verum eſt, ſemen et inde

ena-

eiusque pori omplientur, et ſice non modo nu-
tritia materia ex terra faeilius intret, ſed etiam
ab illis rebus, quibus immerſa fuerant ſemi-
na, oleoſae et ſulphureae partes accedant, va-
rias tamen, pro dinerſa praeparationis indole,
ab eadem oriri poſſe noxas, contendit, et in
genere monet: die allzugroße Hitze, welche
ſchnell eindringet, iſt bey den erweichten Saamen
viel ſtärker und entziehet ihnen leicht ihre Feuch-
tigkeit; die Kälte aber machet eben den Saft, wel⸗-
cher durch die Erweichung zugebracht worden,
u Eis, mwodurch ſehr leicht der Zuſammenhang
der Fibern zerbrochen wird. In ſpecie autem
ſequentia adqucit: 1) das Waſſer benimmt dem
Saamen mehr Kräfte, als es demſelben mittheilet.
2) Kalk, Laugenſalze und Aſehe, wenn ſie tro-
cken gebrauchet werden, kleben an die Haut des
Saamens an, und verhärten dieſe, ſind ſie aber
aufgelsßt und dringen in den Saumen ein, werden
Jie durch ihre allzugroſſe Saͤure die AQeinſten
Fiberu eher zerreiſſen, als feſt machen. 3) Auch
die Salpeterlange verhärtet die Saamen und ſerzet
ie der Beſchaedigung der Kälte aus. 4) Der
Harn allein zerfrißt die Fibern und verhingert
die Gaehrung. 5) Das Oel verſtopfet die Dunſt-
locher und verhindert den Eingang der wäßrichon
Nahrung. 6) COfenpech und Ruſi ſchaden durch
die chaerfe und vermindern die Gaehrung. vid. Eius

Traét. vom Urſprunge der Früchte cap. 8. 6. 76.

79. 80. Haec omnise, praeter acidam lixiuio-

rum indolem, a WaALLERIO mMutuata eſſe, hinc

etiam, quatenus admitti poſlſint, ex tractatione
noſtra adparebit. IoR. HENR. DENFFERS in

Di.

210 * *
. . i lep⸗
enatam plantam relationem inter ſe in o
habere, ") ſequitur etiam, eo maio- Pebonn
rem perfectionem non ſolum in nati- Lecce.

uitate accipere, ſed eam in ſequenti
etiam aetate retinere plantam, ſi ex

bene conſtituto et laudabili nutrimen- nin
to abundante ſemine nata fuit. 2) Se- mm n
mina Oann lecunm˙
urmn Ci ut
Diſcours von der wahren Fruchtbarkeit der Erde, 8 nen euolt
per ScHREEERUM edite, in pracfat. p. 3. ſcribit: õ
Der Leſer wird hier nicht das geringſte von Em- U Impenc:
beitzungen des Saamenkorues fiuden, denn ich habe udee Omnen

mit dieſem verkehrten Handel nichts zu thun;
addit vero: Will aber jemand meine angelegte
Düngung ins Werk richten, ſo will ich das Ein-
quellen auch lehren, daß er ſich aicht ſoll darüber

Chailumm in

zu betrüben haben. ürnme ſüenn
m) Vid. Cap. II. p. 124. L kenint, in in
2) A prineipio pendent omnia, et ſemina, quem- rudenuind
admodum affecta fuerint, tales quoque plan- inktemtnum
tus futuras fore, affirmamus; Pulchre hinc Hahſan, 5,7
ſeripſit BERTRANDUS: hat die Pflanze von ihrer 6) Din inpner
Kindheit an eine flarke Natur bekommen, ſo li, ſnplt
bekömmt es ihr in ihrem ganzen Leben wohl; ita in Maſer
gleich einem Kinde, das gleich in Anfange eine liuelen iti⸗
geſunde Milch geſogen. Vid. Berniſche Samml. lilte lalten
1773. p. 14. et Cel. Hoxz afleruit: Es iſt viel lint ſurter n
daran gelegen, enit welchen Saegften die Gefaeße l N. kirant
des Saamens Anfangs angefüället worden; ölichte le llant u
und ſalzige theilen ihnen eine Staerke und Leb- ruaſr uit,
haftigkeit mit, wodurch ſie viele Vurzeln treiben. ich ite u
1

Das beſte Mittel einen Menſchen ſtark, inunter

liſer
. . . Mltern
und lebhaft zu machen, iſt, daſß man ihm in ſei-

ner Kindheit gute Nahrung gebe. Vid. Eius —„ u⸗
Grundſaetze des Feldbaues p. 75. Contrarium e Nn ui,

. Nehrung gerg⸗

ein inter ſe
0 Maio.
lun innati.

n ſegbenti
ukamd ſi ex
ünotrimen.
dafit. Re

In
llhunler r H,

elt. 9. 3, kerbbit:
geritgſe von Eyr.
ilen, denmn ien hobe
1nults zu thun,
ul muine llelpr
vil it n.
uutr Mnile

ſeminn guenr
tules dvoge hur⸗

ns, bulchte kie

y.
ie liuts nn n
õ
ure Llle, uol
in Mul⸗ 4
hynjſle nn,
ſeruit:
a de Cefe
gſiet ie Cefte
len; blchte
, worlen; it

geoerte unl 14.

ſ Vurnehn .
chen ſtert, nin⸗

lant .
mab inn in
6 maots IMN,
A . 6 Lius

1 10,

relben,

,gee. Conuriun

* * 211

mina itaque per ſe bona, dum, prae-
ter propriam materiam, aliam adhuc,
et aeque bonam, ex impraegnatione
adhibita, accipiunt, perfectiora inde
fieri et propterea non impraegnatis
praeferri poterunt. Non affirmamus
cum Worrto “ aliisque, materiam,
quam ſecum afferunt ſemina, dum ſe-
runtur, diu conſeruari et ad futurum

partium euoluendarum incremen-

tum impendi; concedimus potius
eandem omnem, propriam aeque ac
acquiſitam, in primo plantulae ſemi-
2 nalis

affirmare videtur Du HAMEI, et arbores, ex
ſemine, in vini fuece et fimi liquamine mace-
rato, natas, in continuata vegetatione, perfectius
incrementum retinere, non concedit. Vid.
Holzſaut, p. 73.
⁴) Dum impraegnationis virtutem declarare vo-
luit, ſeripſit: Lazßt man Miſt in dergleichen Sa-
chen im Waſſer faulen und in dieſem den Saamen
aufquelen, ſo ziehen ſich viele ſalzichte und ſohuvef-
lichte Theilchen in den Saamen; daher kann der
Keim ſtaerker treiben; hoctenus bene; ſed per-
git: M hierauf das Körnlein verfault, ſo bleibt
die Ma erie um die Wurzel liegen, und das Ke-
ALenwaſſer, welches bis an ſolche dringet, zieher ſie
nach dieſem an; ſolchergeſtalt hat man viel von
dieſer Materie in einem engen Raume bey einan-
der, die ſonſt weit und breit durch den Acker zer-
ſtreuet ſeyn würde. Vid. Eius Tract. von Ver-
mehrung des CGetraides p. 50.

212 K
nalis egreſſu, radiculae elongatione, s ſomn
foliorumque ſeminalium euolutione innent
conſumi, aliamque et nouam in ſe- et Uint
quenti incremento requiri; nihilomi- e Pibemn
nus tamen abundantia materiae ad fu-
turam vegetationem multum contri- ſan ien
buet, dum radix maius inde robur e⸗ en
accipit et primus caulis nodus maio- dam lr
rem firmitatem acquirit. ⁶? Si itaque ſeliet⸗ i
emol. uthaih
4. Gnotionis Ie
p) Pro parte nobiscum ſentit WALLERIVUS Diſſ. cit. , conſi
p. 14. et ratione emollitionis, et ratione nutri- Golnm ,
menti sliquod in initio adiumentum ſemini- ertlnent, V
, bus ſubminiſtreri, concedit: addit vero, non Oue ſlia, et
ezinde ſequi, vt ſemper poſten eodem vigore W ceun
creſent vegetabile. Etiam Cl. OKra Oecon. Muruum
. Nachricht. Vol. I. p. 513. exiſtimat, ex foe- Teteres erunmn
cundante lixiuio non ſolum celeriorem germi- R
nationem, ſed etiam principium robuſtioris eNe
radicis culmique obtineri, illius autem virtu- Womedaan,
tem non vlterius extendi debere, exinde de- oecnndante
ducit, quia lactea ſeminis materia, per ſe con- lgeoone eti⸗
ſiderata, faltem ad radicem et aliquot gem- aau
mass ſufficiat. HorszrAbiVs quoque obſerua- Mn Nemn
uit, ſemina in lixiuio macerata et in radicula, LEMOSNNIVS.
et plumula maius incrementum oſtendiſſe, plu- .
resque culmos, et plures radiculas autumno
, iamiam protrudiſſe. Vid. Schwed. Acad. Abhi. Cimonlum
Vol. III. p. 170. Quid primus caulis nodus ſe ſl, gun
ad multiplicauonem plantarum valeot, de ſa- Uichiit ſe⸗
tione dicuri, declarabimus; hie modo note- t ün
mus, multiplicationem culmorum et ſpicarum nn Naſe
non ab impraegnatione ſeminis, vti quidem feiinen
eu⸗ kinots⸗ credunt, ſed potius a nodo de- r n in
pendere.

ne piſe

ongatione,
euolutione
lamn in ſe.
9ibilomi.
Ceriaeadfa
tunn contti⸗
inde Whur
nodus muo⸗

) Si itge

emol.

AuIENNs Dill eit.
et runone aunti-
mentum ſemini.
1Gdlit vero, non
en eodenn vigore
Cl. Oxrk Ceon.
Niltinat, ex ſe⸗
Kletiorenn germii⸗
Ggium buſfio
Mios anen vinid.
ebere, rine le⸗
niletih per e lol
1 er Mot ven
lloglee obeun
in er in nceul
nobencile,ln
Hieulos Gutumno⸗
wes. Aunt. Ale
ns eulis nodus
m Wlent, elr.
ie modo gole.
ſgienun
dem

orucn e
mni
ſoiins n

pis, Ni n

, e.

213

emollitio ſeminum, circumſpecte in-
ſtituta, locum habet, cum eadem quo-
que impraegnatio commode coniungi
poterit, niſi etiam ad hanc eiusmodi
res adhibeantur, quae magis obſint,
quam proſint, ſeminibusque, loco
perfectionis, detrimentum adferant.
Sunt autem multa admodum et inter
ſe diuerſa, ſimplicia aeque ac compoſi-
ta, ab auctoribus commendata imprae-
gnationis media, quorum primaria
ſeorſim conſideremus. Ad ſimplicia
pertinent, vt ſupra notauimus, prae-
cipue ſalia, et in horum numero pri-
marium locum occupauit Nitrum;
Veteres enim illo frequenter vteban-
tur, principiumque nitroſum in aere
aſſumebant, illudque pro uniuerfali

foecundante materia venditabant.

Ideoque etiam multi, vt HAMBERGE-
RIVS, NIEVWENTYT, WoLFIVS, VAL-
LEMONTIVS, et inprimis DyGBAEVS 9)
0 3 nitrum

4) Qui non ſolum in genere aſſumſit, nitrum illud
eſſe ſal, quod omnibus rebus foecunditatem
tribuit, ſed et in ſpecie expoſuit, quomodo in
vegetabili regno virtutem exerceat, dum ſeri-
pſit: Non ſolum nitrum, quo ſemen imbutum fiit,
fertilitatem adfert; illud enim cito exhauriretur,
nec tam immenſae progeniei materiam ſubmini-
Rrare poſſet, ſed nitrum eſt ibi inſiar magnetis;

Juva

214 ** *
nitrum vel ſolum, vel aliis rebus mi-
Xtum in artificiali foecundatione ad-
hibuerunt et maximopere commen-
darunt. Nitrum vero Veterum erat
alcalinae indolis et a noſtro diuerſum,
illudque aeri neutiquam ineſſe, clare
docuit WALLERIVS, ) et ſecundum
eius obſeruationes ad vegetabilium
vitam, et incrementum nihil conferre
poteſt; etenim ſemina, ſolutioni nitri
immerſa, haud quaquam intumeſce-
re, multoque minus germinare, vi-
dit, et in genere declarauit, ſalia mi-
neralia omnia in nutritione vegetabi-
lium nullum vſum habere. Qua-
tenus

quod attrahit ſimilem ſalem, quo aer redditur foe-
cundus. Vid. Diſſ. de Plantarum Vegetstione
edit. lat. 1663. p. 47 et 49. Sic etiam QurN-
XINIE aſſerit, die Erde werde von dem Salvpeter
geſchwaengert, weiches das Salz der Fruchtharkeit
. Vid. Eius Trad. vom Ackerbaue Part. 1I.
c. 22. p. 217. De virtute nitri in foecundan-
dis ſeminibus multa ex aliis audoribus repetiit
VALLEMONT Cap. 8. p. 210 ſqq. Conf. etiam
Agricolae Univerſalvermehrung p. II. et VA-
NIERIUS, qui Nitri virtutem propria experientia
confirmauit in Praedio Ruſtico Libr. VIII.
p. 154. 1ſq q.
r) In Diſſ. de orig. et natur. nitri Vpſ. 1749. p. 11.
⁵ Vid. Diſf. de foecundat. immerſiua Pe II. et I1.
de Agricultura cap. 13. p. 190.

Unt, Ne⸗

.. g
?
u Arce
echelmn
titurn,

abennguee
N U

Vegettiongs
pins ten
6) onumon.
e inter 4

„

Ce Cilenlun
Ed Eewoc
Urinn ſhend
Diwmn etit

Drncdere d

1Wer Munn
hy nonnoll
29 Cenom
Drman exye
ſent annnin
tehn n
ins Paruam
umnm, ll

Vis. Ui!

rebis mi.
Ntione ad.
commen.
terum crat
Dcimetlam,
ineſe Gure
t Kenndnn
egetabiumn

———

l Nl conferre

lotioninitti
nimumeſce.
tmimre, vi.
lit ſalin mi.
ne epetebl

te.) Cr.

tennus

n ber ſellitur i⸗
Crum Vegentione
Se etlemn (oz
, pun,
,Ar Enaltute
Erlaue irt I
miin ſecundan
Coribus jepelit
Conl. eam
1b. I1. et Ve⸗
kinethert jentid
co Libr, VII.

Vl n.NI
ſtus ell⸗ 1
90.

* * 215

tenus hoc, de ſalium inertia, vel no-
ciua vir tute, aſſertum aſfumi, aut ne-
gari poſſit, definire vix audemus, ideo,
quia experimenta, a variis auctoribus
inſtituta, inter ſe non conueniunt,
eademque ex variis cauſis variare poſ
ſunt. Nullibi enim experientia ma-
gis fallax eſſe ſolet, quam in rebus,
vegetationis cauſas concernentibus-
Inprimis tempus, quam diu macera-
tio continuata, nec non proportio,
quae inter ſalia et menſtrua obſer-
uata fuit, ſollicite notari deberet,
ſi aliquid certi affirmare, auctorum-
que diſſenſum conciliare vellemus.
Sed de vtroque altum plerumque re-
peritur ſilentium, et hinc quoque du-
bium erit, an huic, an alteri aſfſenſum

praebere debeamus. IIIud modo
4. adhuc

4) Sic ex MarrIGuII obſeruatione, ſuperius addu-
cta, nonnulla ſemina, nitro ſoluto madefacta,
28 demum die, alia prorſus non germina-
runt. Quomodo coneiliari poterit cum hac
DYGBAEI experientia; aſſerit enim, ſe vidiſſe
ſemen cannabinum, nitroſo liquore humefactum,
quod debito tempore taleg ac tantas plantas produ-
cebat, vt prae magnitudine ac duritie earum vo-
tius paruam ſyluam, decem annorum ad mini-
nimum, quain veram Cannabin ementirentur.
Vid. Eius Diſp. cit. p. 48. Etiam FERRARIUS
refert:

adhuc notemus, argumenta, cur WAL.-
LERIVS diſſuadere voluit ſalium vſum,
non omni exceptione maiora nobis

videri. Aſſeruit enim a nitroſa ſolu-

tione 1) ſemina duritiem acquirere,
idque inde confirmare voluit, quia ca-
ro ſalita durior redditur; teneriorem
tamen potius carnem a muria nitroſa
fieri, experientia docet, modo caro
bonae indolis fuerit; 2 2) accedente
leniori frigore citius, quam ſi non,
vel

refert: HrNR. CoRVINVM, antequam contuma-
cis lentaeque duritiae ſemina ſolo committar, eadem
in aquam niuratam immittere, duodenas horas pro
varia duritie plus minusue, macerare, exinde
JNerere, eandemque aquam inſpergere, vt nitrum
Jſeminalem contumaciam ad vberem germinationem
Proritet. Vid. Eius libr. de Cult. Plor. p. 241.
Maceratione, in aqua nitroſa fada, vegetatie-
nem promoueri, per experimenta quoque con-
firmatur in Journal Helvetique 1747 et ex
hoc in Hamb. Magaz. Vol. VIII. p. 219. Tri-
tici ſemina, in aqua nitroſa per 48 et 96 horas
macerata et ſata, poſt 16 dies bene germinaſſe
et tres quatuorque culmos exhibuiſſe, ipſimet
vidimus.
u) De Agricult. pag. 190.
X) Veteres nitri virtutem reſoluentem ad futura
vſque ſemina extendere voluerunt. Ita Diov-
MVS et DEMOCRITVS prueceperunr: Quo fahae
Jemina commode coquantur, pridie, quam couſe-
ras, in aqua nitrata macerato. Vid. Geopon.

Libr. II. c. 35. p. 61. et c. 41. p. 66.

uicl
tüntn
Agend I
re ten
eüncvimm
fann lemnint
acnen onn
fim plnn
Nuuectluld
ſit & Prin⸗
le atet gl
ſ inumel.
rimis m⸗
laorem drce

W. ele
) d 10
4) De ſeenn
Unglico:
Mil fu
fummi
rtlaiſter
nopoen u
Pentum
Prulitz
rnionen

Rech l

cur Wa.
Im vlum,
Ora nobis
tola ſoln.
gunere,
Uin ier.
tenerioremn
Uria miroln

modo cnO

)accedente
aln 1l non,
Vel

teguon cuptnnnt.
Mmiran euckel
lenit horar o
eerore, exince
lere, Nr ſurumn
n gerninerinen
A.klor. Nl⸗
fide, egeinto⸗
nenta guogle coll⸗
gve 1 a er
219 Iii.
4erg oms
ene germinuſ⸗
Puile, iplinet

tem a0 fulun
m. lur⸗
ntt Au ſin
de, Alan al
id. Ceen

èòè 217
vel ſimplici aqua immerſa ſint, con-
gelari et corrumpi; 2) an refrigeran-
tem virtutem etiam tunc poſſideat et
exerceat nitrum, dum ſemina ſata et
calore terrae fota fuerunt, in dubio
relinquimus; 3) Nitrum vix fubſtan-
tiam ſeminum intrare, et, ſi intrat,
tamen non nutrire, ſed materiam pro-
priam nutritiam ſeminis modo atte-
nuare et mobiliorem reddere; 2 non-
ne ex poſteriori eius vtilitas eluce-
ſcit, et prius adſumi non poſſe exin-
de patet, quia ſemina, lixiuio immer-

ſa, intumeſcunt. Praeterea ſalium,

Inprliinis Mmarini, VIrtutem foecun-
dantem BECCHERVS 4) quoque, HoM-
O◻ 5 MIVS,
„) Diſſ. de Foecund. p. 20.
29) ib. pP. 20.
a) De foecunditate ſalis marini refert ex traélatu
anglico: In Scotia, circa loca littoralia, cum
aqua deſtuxu receſſerat, ruſticum quendam, ſacco
frumenti ſeminalis pleno, equo impoſito, en loca
peragraſſe; immoratum autem ſuiſſe, ita, vs oh
redeuntes ſtuctus feſtinare ac ſaccum frumenti
deiicere, coactus fuerit; tandem cum flnctus altero
die receſſiſſent, ruſticum quoque ſaccum ſuum re-
periiſſe, et inuentum, licet humectatum, cum ob
inopiam aliud frumentum deeſſet, illud ipſum fru-
mentum ſeminaſſe, ex quo ita copioſus fructus
prodiit, vt ruſticus cum omnibus vicinis in admi-
rationem raptus fuerit. vid. Phyſ. ſubt. Libr. I.
Sect. II. c. 6. p. 10 1.

MIVS, ?) HELLIVS, & aliique, defende-
runt, et non ſolum foecundantem, ſed
et nutrientem ſalibus tribuendam eſſe
virtutem, ex eo concludimus, quia in
terra ſalſa 1et ad ſc caturigines ſalinorum
tontium, praeter Kali et ſimiles ſalſas

plantas, alide quandoque etiam cre-
ſcant, quae neceſſario ſalinam mate-
riam

*) Ita Ille: Das Saamenkorn ſcheinet viel beſſer fort-
Litomen, wenn es in Miſt und Salpeter einge-
treichet worden; der Keim bricht eher hervor und
iſt dem Mehlthaue und dem Froſte weniger unter-
worfen, wenn es in F. euchtigkei iten eingeweichet
worden, welche Salz und Oer in ſich enthalten,
dergleichen das Meeraſſer iſt. Vid. Eius Grund-
Jſaetze des Feldbaues p. 75.
*) Qui pro conſeruatione et maceratione frumen-
ti, praecipue ſecalis, ſal commune commen-
dauit, viditque, non ſolum bene Sgerminaſl⸗
ſemina, ſed enatas quoque plantas firmiores et
ſaturatiori colore tinctas eſſe. Vid. Berniſche
Samml. 1768. p. 136. Etiam Cel. Mopkzz ma-
cerationem ſeminum in muria ſalis marini
laudauit. Vid. Eius Betrachtung über die Ver-
beſſerung des Saamen, quae exſtat in Eius klei-
nen chrifien Petropoli 1773 edit. p. 37. Quae
ALSTONUS in contrarium addueit experimenta,
hue non pertinent, namque non cum ſemine,
ſed planta, Mentha fſcilicet, eadenn inſtituit,
et deprehendit, ſalis ammoniaci, marini, et
nitri partem vnam, in aquae communis parti-
pus nonaginta plus ſolutam, inſitam mentham
perimere. Vid. Eius Tirocinium Botan.
Edinb. p. 12.

Pus, z
ns putel
UII
le Cocen
Uonemnkede
Awenuawam

3) unden
zu dan by
445 4

ttumm pl
Uini comn
Nu rohen
idgde ieol
hmunn,
Unnileum,
Nel mn
en hon em
Gne 4pkum

Wia. Dun.

Gekenge.
ltem, ſed
ndam eſſe
. Iui in
dinorum
0nlles llas
etiann (re.
lnam miete.

Lim

viel laſer f.
Apenr eihe.
eher lervor il
velier nter.
len eilpyeweiler
l eullleu,
4. jus Orunl.

tone frumen⸗
une commen⸗
ene gerninalſe
atas homoreset
Wd. Berniſke
Cel. Monar me-
is mmini
, iler de Ler.
5 .
in bius thi.
,77 En
erhericenhih⸗
cum ſemine⸗
gecn inſiruir,
, mtini, e1
minubis polt,
tamm menthnan
jniuch Poun.

-ðð 219

riam ex terra haurire, eamque in pro-

prium nutrimentum conuertere de-

bent. Et nonne ipfſae, ſic dictae, ſal-
ſae plantae ſuum a ſale accipiunt nu-
trimentum? Verum aliam fortaſſis
indolem poſſident ſalia, in terra con-
tenta et in naturali quaſi ſtatu conſti-

tuta, quam ſi praeparata fuerunt; 9

atque hinc in terra nitroſa bene cre-
ſcere vegetabilia quotidie videmus,
quod vero non a nitroſis, ſed pingui-
bus, in quauis terra nitroſa praeſenti-
bus, particulis deriuandum eſſe, aſſe-
ruit WALLERIVS. e) Cum vero pin-
gue quoddam principium ad vegeta-
tionem requiratur, illudque, nonniſi
attenuatum, vſum praeſtare valeat,
et

4) Eandem opinionem fouet Anonymus ſeriptor
in den Berniſchen Samml. Vol. V. Part. 2. p. 44.
et 46. Adducit ille formulas impraegnationis
ab HEIDEGGERO partim ex nitro fixo, partim
aliarum plantarum ſalibus fixis, eorumque li-
Xiuiis, compoſitas, ensdemque a KROMIO mi-
nus proſpero ſucceſſu adhibitas fuiſſe, tradit,
idque ideo factum fuiſſe cenſet, quoniam ſalia
plentarum, igne parata, naturalem indolem
amiſerunt, quam poſſident, dum vel terrae,
vel plantae partem conſtituunt; hine etiam
ea non amplius habent vegetationi promouen-
dae aptam virtutem, qua ſalia terrae gaudent.
*) Vid. Diff. cit. p. 19.

2*

3*

220

et conſumtum partim ex ſtercore, par-
tim ex aere reſtitui debeat, alcalina ſalia
egregiam opem ferre, exiſtimamus;
dum ſcilicet ex aere attrahunt pin-
guem et alimentarem materiam, eam-
ne ita ſoluunt, vt cum aqua commi-
eri queat. Hocipſum WALLERIVSf)
ctiain concedit, aſt lixiuium alcali-
num, ex cineribus, vel calce viua pa-

ratum, pro macerandis ſeminibus

commendare noluit; g quia iterum
dubitauit, an illud' poros vegetabi-
lium intrare poſſit, pro certo autem
aſſumſit, vrendi et ſecandi quaſi vir-
tutem poſſidere, illudque petrificatio-
nem efficere. Cum vero nitrum, quo
vtebantur veteres in medicandis ſe-
minibus, alcalinum ſal fuiſſe, conſtet,
et de eius praeſtantia tot exſtent apud
illos teſtimonia; calx etiam viua, aqua
ſoluta, diu admodum mollem maſſam
conſtituat, et ager ab admixta calce

in

„ Vid. Dig. Eius de principiis vegetationis p. 14.
A pinguioris principii maiori, vel minori quan-
titate agri fertilitatem dependere, docuit KvEr-
BEL diſſ. de Fertilifate terrae Thel. 3 3. illud vero
non ſufficere, ſed ſal, alealinum prsecipue, re-
quiri, quo pingue ſoluatur, monuit WALLERIVS.
„ Vid. Diſſ. de Foecund. p. 12 et 17. et de Agri-
cult. p. 183.

Gtoenn
odi leen
ſe 1 Hitro
an, D
fnciprum,
Cebiitaror,

cElNGl Pio

6 (deem. cuft
Nullamedle
(dele e
MNY
an. 2 .
¹) A hoee
et ſecundl
Giennche,
forrepen
ſoluerunt.
69, guue M.
1567 ecit.
lolophien
Luud uu
Propolvenn
mod cond.
Et ümii
UIN Tr
ore nin

. cor Par.
Nlimtali
imnamus.
.
Hnun pin.
Elam enm.
ludcommi.
ILEN,)
Hium Aeni⸗
le ninapr
ſeminibu
vin iterum
5 Negettbi.
erto autenn
gonſ vir
etriftcatio.
tram, goo
Aicandts ſe⸗
Ge, conler
Ankentap
DVi, Au
emmaim
niten e
in

grionis P14,
winori qvan-
h goevitKrur.
13 illod tee
prsecipbe⸗
h WattG
el

gedpyr

— ——

in petram non conuertatur, potius
eiusmodi terrae et ſalia in foecunda-
tione agri egregiam virtutem prae-
ſtent, vſum omnino ab alcalinis, mo-
do pinguis materia iisdem admiſcea-
tur, expectare poſſemus, 1) ſi imprae-
gnationem experiri cupimus. Eius-
modi foecundationis adminiculum,
ſiue ſit nitroſo pingue, ſiue ſapona-
ceum, continet quoque aquoſum
principium, quo partim alcalinum
debilitatur, partim ſemen emollitur,
et ſimul pingue, vnde hoc nutritur; 35
ideo-

h) Calcem, cum liquamine fimi mixtam, ſemini
nullam adferre noxam, potius vredinem prae-
cauere et vegetationem promouere, contendit
Anonymus in den Berniſchen Samml. Vol. V.
Part. 2. P. 51.
i) Ad haec duo principia primario reſpiciendum
et ſecundum esdeim auétorumformulse diiu-
dicandae, ſi plura centinent, eorumque curio-
fior praeparatio praeſcribitur, fumum vendere
voluerunt. Nimis srtificioſa et taedioſa ſunt
es, quae MoozsriNvVs Fvcusivs im Probirbuche
1567. edit. Is. HorLANDVS in Tr. Manus phi-
lofophica; HocaeERGIVS in dem adelichen
Land- und Feldleben Libr. VII. c. 15. aliique
propoſuerunt remedia, de quibus et aliis eius-
modi conf. KüNnoLDüM et VALLEMONTIUM libr.
cit. ſimilis quoque farinae illud eſt, quod Bso-
plIN Tr. cit. propoſuit, et quod omnem aà li-
quore nitri fixi et fimi liquamine Mriiern .
et.

.

222 —— *

ideoque vegetatio ſeminum, prae-
miſſla hac maceratione, modo et hic
ea obſeruentur, quae de emollitione
notauimus, egregie adiuuabitur.
Hoc

bet. Conf. de eodem RAVENSTEINII Sͤamm-
lung ſelener Begehbenheiten in der Natur 1755
edit. p. 437. ſqq. qui etiam p. 472. ſqq. mul-
to, a ſe aliisque inſtituta experimenta recen-
ſuit, huiusque lixiuii virtutem probauit.
&) Refert MarrIonIs libr. cit. p. III. amicum
ſeuiſſe triticum, per noctem infuſum in aqua,
in qua ebullitione ſolutum fuerat ſtercus co-
lumbinum et csprile, addita dein pauca nitri
quantitate, et in pingui agro ita vegetaſſe,
vt vnicum ſemen triginta et vltra ſoboles
progenuerit. Ex recentioribus, qui huic ma-
cerationi fauent, nonnullos nominemus. Cl.
HouvégroN cum lixiuio, ex nitro, calce et
fimo columbino psrato, experimenta inſtituit,
quae eius virtutem confirmant. Recenſuit ea-
dem MoRrIMER in Husbandy et MitCrivs lib.
cit. To. 1. p. 33 5. BERTRAND de ea fſcripſit:
Von der erſlen Nahrung, welche der Saamen
empfangen, hängt beſten zheils die gute Beſchaf-
Fenheit der Pflanze ab, die aus dem ſelben entſte-
het; die Lange befördert auch dag Auskeimen des
Saamens, uud bewahret denſelben vor tauſend
Zufälligkeiten, vor dem Raube der Vögel, Feld-
mäuſe, Schnecken und andere Inſecte; ſie ſtärket
den Saamen, verſchlingt die überflußigen Säfte,
zerftört die Süure in der Erde und kommt den
Flecken des Getraides zuvor. Vid. Berniſche
Samml. Vol. III. Part. 2. p. 20. Et alio tem-
pore, dum emollitionem in aqua taxsuit, ma-
cerätionem in oleoſo menſtruo, ex fimo, ci-
neri-

—.

Fini mins
erihuim

yopi/

z initio denn
; lir cere

eutum otoft

geridus, dün
denle
lſece h,
in ſeltenne
nnen Nnte

7„
6 5 7
2h en 2

elg ane l.
Malklauz n
Aine ſen
mumvoclien
it m .
Gefenan lbr.
Gn ccs,
Vini Uirn
Mu lhr.
one ſeni
niſehren e
ur. ud k.

1, Prae.
6o et hic
0litione
Aditur. 9)

Hoc

enn nn.
1Nnn s
472. lgg. mol.
imentn recen⸗
htobanit.
III amicnm
ulumn in ogun
erut ſeiens co.
ein pouen piti
iti peperoſſe,
Pltra ſoboles
gvi huie me.
ninemus. l.
liro, Cdlce er
nenta inſtiroit,

.Necenluit er⸗
At Muuns li.
ge en ſeripſt:

e Ar nen
un lief
lleun uuſe
Auteimen
or talerd
Vize Fell.
ſe ſirte:
Eigen Fifte
pommn den
id. herniſle
Et alio lenn⸗
tlrtui ⸗
mo,⸗
4 ell.

1

Hoc autem, in principio germinatio-
nis apparens incrementum, quod vel
ipſe WALLERIVS concedere debuit,
non ſolum cito deſinere, et poſtea
nullum eſſe, ſed etiam, ſi, coelo et
ſolo fauentibus, vlterius extendatur,
in ſequenti vegetatione nocere, ſtatuit
WaALLERIVS, et quidem ideo, quia ſe-
minum fertilium loco accipiamus ſe-
mina minus fertilia, immo nulla; en
aſſerti huius cauſam: Semina macerata
in initio vlteriores agunt radices et maiora
Folia,; hiy vero partibus non poteſt non ali-
mentum maiori copia ab agro er aere attra-
. bi;
neribus, calce et aqus parato, commendauit,
eidemque ſequentes virtutes tribuit: Hält die
Inſecte ab, erſpart den achten Theil des Saamens,
ia ſelliſt einen Theil des Dungers, giebt den Saa-
men stärhe und Kraft, theilet der jungen Wur-
zel, ehen wenn ſie aus der Schaale des Saamens
Noßt, eine bequeme Nahrung mit, verhindert den
Mehlthau, treibet die jungen Pflanzen gleich im
Anfange ſtark hervor, daß ſie aber das Vnkraut
hervorwachſen und dieſes erſticken. Vid libr.
cit. 1773. pP. I4. Cel. MopEr etiam vſum csleis
defendit libr. cit. p. 39. ſqq. Triricum in
aqua calcis, nunc ſola, nunc cum fſpiritu
vini mixta, maceratum bene vegetaſie, refert
Mirr libr. cit. To. I. p. 335. De impraegna-
tione ſeminis multa continentar in den ver-
miſchten Oecen. Samml. aus der Breslauer- Na.

tr- und Kunſigeſchichte. Leipzig 1750. 8.

224 ä
hi binc vaſa citius et amplius diſtendun-
tur et ſemina ob eopiam aquae, non plane
aſſzmilandam, magir aguoſa ſiunt, quam
farinacea, culmus vero eraſſus et denſus,
pluuia accedente, ft procumbens, immo
putreſcent. ) Quae ſane concluſio vtra-
que vegetationis principiis prorſus
repugnat. Radices enim et folia ſunt
illa inſtrumenta, quibus nutritia ma-
teria praeparatur, omniumque par-
tium incrementum et ipſa fructifica-
tio ab iisdem dependet; et quo maio-
ra et copioſiora folia inueniuntur, eo
pPerfectior quoque indoles ſucci et to-
tius plantae erit; ") hinc aeque im-
poſſibile videtur, vt ſemina, radice ac
foliis auctis, imperfecta naſcantur, ac
ſi ſtatuit, culmum craſſum et denſum,
qualis ex eadem cauſa producitur, ci-
tius et facilius procumbere ac putre-
ſcere; vtrumque potius contrario ſeſe
habebit modo, et culmus craſſus, in-
primis ſi ad gramina reſpicimus, gra-
uiori quoque ſpica onuſtus, immotus
ſtabit, eiusque maior etiam perfectio
ad ſeminum incrementum et maturi-
tatem
1) Vid. Diſ. cit. p. 21. et Agric. fund. p. 187.

m) Vid. Diſſ. noſtra de Collectione ſimplicum;

ttcn hun
orßeel
Kirel,
lus aum̃
rotnoe
ige le
Satuendut,
Pliumdbe
golrij hunn
Muerere ſenn
ro Nlfin
Fuuit Wan
len ſpiriruo
Guartendic
jerumn auole
Lnpusſuffi
orummde
Eere orert
Thores non

Mcit,⸗
9 Keunan
Nlllom exen
et occrſione.
lolltes les
To.ll iſer
. Abe daen
Neinen dhe
ſintum
Dus non

11 Giſengun.
e, non ollle

ſun et eſlil
nbeyt, inne
ncluſon .
Piis proris
et folia font
nutritia m.
Umgue par.
afuuctihce.
et guo maio.
niuntur, eo
ſucciet to.
Leue in.
n kadice d
lcantur, 1
ger denlonn⸗
roducitorl
ere 1 llle⸗
Onrranoſel
. Aſis, 1.
cimus, gra.
Himmolts
nhetkelti
nermarult
tatenn

ſund , 10
one ünplom

=

* 22

tatem multum conferre poterit. Et
nonne foecundatio agri eum in finem
inſtituitur, vt illae etiam partes co-
pioſius alimentum accipiant, praepa-
ratumque reliquis tradant? Quid de-
nique de ſpirituoſa impraegnatione
ſtatuendum! Incrementum vegeta-
bilium ab eadem impediri, fluida coa-
gulari, ſpirituoſum non ſatis diu ad-
haerere ſeminibus, nec per illud a ni-
tro, vel fimo aliquid elici poſſe, affir-
mauit WALLERIVS. 2n) Fortaſſis au-
tem ſpirituoſorum liquorum differen-
tia attendi debet, et licet omnes cito
iterum auolent, breuiſſimum tamen
tempus ſufficiet, quo in ſemina agere,
eorumque virtutem excitare et au-
gere poterunt. Praeterea vinum hu-
mores non, vt ſpiritus vini coagu-
lat,

2) Diſſ. cit. p. 22. vid, et GruERt Progr. p. 14.
⁴²) Secundum KkxAFTII experimenta ſpiritus vini
nullam exercuit virtutem; vid. libr. cit p. 321.
et occaſione recenſionis libr. Obſ. curieuſes ſur
toutes les parties de la Phyſique, extraites
To. II. aſſeritur in den Geteing. gel. Zeit. 1772.
p. 216. dadurch werden die Saamen auf ewig vom
Keimen abgehalten werden. E contrario autem
ſpiritum vini, etiam rectificatiſſimum, ſemini-
bus non nocere, aſſerit KüNkorpd libr. cit.
P Pag:

226 ** e

lat, eosdem potius mobiliores reddit, hebe⸗ 6
ſolidisque robur adfert. Recte ergo mum
APVLEIVM ſCripſiſſe: Seminn vino con- lenge i
ſperſa ſaniora eſſe, ?) PLINIVMque V' ino Mtur et
arte ſemina perfuſa minus degrotare, 4) co aute le
exiſtimamus. Alia, quibus immergi Lennt len
ſemina ſolent, fluida o ad melioratio- et, Mll
nem et medicationem eorum perti- ebit;“
nent; priusquam vero de his dica- Gunen M
mus, alius adhuc impraegnationis Gcen cnimn
modus, ſiccus? ſcilicet, commemorari megball
debet. Ptelt, ſoll

pag 232. et RäGNaULT affirmor, vegetatio- Nabirur. 11

nem per eundem egregie promoueri. Vid. 1 ſegetatiot
Eius Entretiens To. III. p. 62. CI. Hoven- Dent, cel
TON quoque Triticum, in ſpiritu vini macera- “ *
tum, bene vegetaſſe vidit. vid. MrrrII libr. Muum Fun
cit. To. l. p. 33 5. Et ſic quoque biſi et Pha- tert.
ſeoli felicem vegetationem ipſimet, experti fuai-
mus, endem autem ſemina, in vino burgun-
dico macerata, computruerunt. ſolen;
p) vid. Geopon. Libr. II. c. 18. p. 47. ) 29e er
4) Libr. XVIII. c. 17. Ita ſecundum MSca Pli- Nolumnuu,
niana legendum eſſe, monuit WALLERIVS; , nen onn
in codicibus typis exaratis plerumque legimus olure geb
vino ante ſemina verfiuſa. REeninn, ici
= r) Sanguinem humanum, recens collectum, ex iun dhärin
aliorum relatione, commendauit, ſeminaque WS5
repetita vice eocdem humestanda, iterumque Kan
exſiccanda ſusſit HoENERTVS; quem autem in den uſte
finem non annotauit. Vid. Eius Anweiſung “
zum Blumengarten, edit. 1765. p. 26. Rit i ,
§ Nonnulli etiam ſemina, lixiuio immerlſa, ante ſcne ſi
ſementem iterum exfſiccare atque ſicea ſerere
p.

ſolent; D
emlſei i

res rellcit
ecte elgo
1 ino on.
Mque Viyy
egotere, 1)
Vmumengi
Meliorano-
runn pern.
le his dien.
negnationis
mmemorari
Ceber.

mt, regetmtio⸗
mopeti. Vid,
. (Il. Horoa-
in wini mecera-
. Munkhir.
ue din abtn⸗
met eaheri l⸗
in Vnd burpon⸗
t.

47. ca, p;
ir Wattkals,
unguelegim

collecluch, er
1, ſeminigne
, ierumgte
vein autem un
ins Aue ui
5. 20.
mmerli Ute
gue ſen en⸗
1 ſlent,

ſtete

7

227

debet. Adhibetur pro hoc ſcopo
a nonnullis calcis viuae puluis, eo-
demque madefacta ſemina conſper-
guntur et quaſi incruſtantur. Cum
vero ante ſementem iterum exſiccari
debeant ſemina, puluis facillime ſe-
cedet, vſumque prorſus nullum ha-
bebit; % et ſi etiam iisdem affixus
maneat, non multum iuuabit; cor-
ticm enim modo comprehendit,
et antequam per hilum ſe inſinuare
poteſt, ſolutione facta, in terra diſſi-
pabitur. Praeterea calx ſola parum
ad vegetationem valet, et ſi alcalina
nocent, certe hac ratione applicata
noxiam virtutem eo certius exerere
poterunt. Melius itaque erit, aliam
P 2 CcCcCt
ſolent; vt ſuadet inprimis KüNuorp libr. cit.
p. 280, et paſſim. Quod vero conſilium ſequi
nolumus, cum reſorptae ex lixiuio particulae,
ſi non omnes, plurimae tamen, extſiccatione
auolare debeant.
2) Semina, liquamine fimi immerſa et calce exte-
rius obdudla ad ſementem commendauit Ano-
nymus in den Berniſchen Samml. Vol. V. Part. 2.
p. 56. et addidit: der Kalt muß die Saamen
von außen ganz bedecken, und dahen der Saemann
vor dem Wind weg ſaen, damit ihm der Kaik
nicht in die Augen ſliege. De hac impraegna-
tione diſſeritur in dem Hanniveriſch. Magaz.

1776. p. 59. hullum vero inde eommodum
enaſci, fatetur.

et vere foecundantem materiam eli-
gere, eamque ſeminibus apponere et
efficere, vt vtrumque coniunctum
maneat. Excogitauit eiusmodi me-
thodum Cl. WzSsTBECK, limumque
ſolutum lixiuio ouini fimi imprae-
gnauit, molli hac maſſa ſecalis ſemina
obduxit, eademque cineribus impo-
ſuit et, varia encheireſi adhibita, obti-
nuit ſemina, ob inuolucrum, ex limo
et cineribus compoſitum, magnitu-
dine nucem auellanam aequantia et
ſaponacea materia impraegnata; et
cum integumentum hoc facile in terra
emolliatur, germinationem inde non
impediri, ſed potius ab eius ſolutio-
ne promoueri, experientia cogno-
uit. ²) Expertus vero contrarium
quoque fuit; inuolucrum fcilicet ſe-
minis non ſeceſſit, ſemenque non ger-
minauit; hinc imitatores forſan nul-
los habuit WESTBECKIVS. Nec opus
erit artificioſa methodo, ſi eiusmodi ſe-
minis foecundatio deſideretur; com-
modius illa inſtitui poſſet, ſi ſemen
ſimul cum fimo terrae committere-
tur, eodemque illud quaſi inuoluere-
tur.

2) Vid. Schwed. Acad. Abhandl. Vol. II. p. 260. ſqꝗq.

. nn

1 4 l
Mto⸗ II
rco
pelebitul.
Enisſcen
tioſeriotun
lgoerki⸗
1g allenngt
Pbtaotiam
het 1 mi⸗
cale etiam,
enponi ſle
RNvN,
Sihberbie

e mareria

4) Huius le
ſuitfton
ſmuunt 4
miui nuſe
Ve gun en
y
Fumonper
Prodare vo
Rum Colore
Polenta n
1 19.
ehenden
4 Modun,
Alenc

teriam el

apponere et
Conlunctum

Wsmocdi me.
Imumcne
üm impne.
ſecalissſening
deribus impo.
adhibita, obei
Crum ex limo
Im, magnitu.
1aequuntin et
negnatn;, et
efaclleintem
gemn inde non
heins ſolutio⸗
lientin copno⸗
10 Chratiun

ruin ſlicetſ.

enquenon gel
res rlan ul.
6 N. Cis
ſeinsmoiſe.
eretur; Conh⸗
ſet, d ſonen
Cothmittere⸗

. b⸗
1d innoluen
a.

volI.) “

S* 229

tur. ²) Verum omnis ſicca imprae-
gnatio non plus valebit, quam humi-
da, et cum praeterea illa magis tae-
dioſa ſit, multumque temporis requi-
rat, commendationem haud quaquam
merebitur. Pariter quoque nec fuli-
ginis ſiccae?) applicatio, nec fumiga-
tio ſerio ſuaderi poterit. Licet enim fu-
ligo actiuas ſaponaceas partes contine-
at, eademque in interiorem ſeminum
ſubſtantiam ſe inſinuet, 2 frigus arce-
at, et h imidum diutius conſeruet; ſe-
cale etiam, antequam ſeratur, fumo
exponi ſoleat in Suecia, referente
BRAVNIO; ) Ipſi tamen WaLLERIO
diſplicet hic modus, partim quia acris
eſt materia fuligo et fermentationi re-
P 3 ſiſtit,

*) Huius ſtercorationis particularis inuentor forte
fuit FLoRENTINUS, quiesraecepit: Lentes bubulo
ſtercore arido ante ſementem oblitae meliores er
citius naſci. Vid. Geopon. Libr. II. c. 37. p. 63.
„₰) De qua conf. WarLERII Agric. fund. p. 191.
et 193. ſq q.
2) Fumum per corticem ſeminum penetrare, exinde
probare voluit WALLERIUS, quia cereuiſia bru-
num colorem et amarum ſaporem acquirit, ſi
polenta fumo expoſita fuit. Vid. Fund. Agrie.
P 193. Nonne idem a cortice quoque ſolo
dependere poterit? .
àa) Modum, quo hoc feri ſolet, deſcripſit in den
Abhandl. der schwed. Acad. Vol. XXXIV. p. 269.

5

230 = *

ſiſtit, partim quia calore fumi ſubti-
liores ſeminis particulae expellantur,
et germinatio ex ſiccitate retardetur.?)
Melius omnino erit, ſi vapores, loco
fumi, adhibeantur et MAGNI STRIDS-
BERGII conſilium admittatur, qui im-
praegnationem ſeminum per vapo-
res, ex putridis ſtabulorum ligneis
trabibus emanantes, inſtituit et ideo
praecipue commendauit, quia ſemi-
na, eiusmodi ſtercoreo halitu per-
fuſa, non glabram, vti alias heri ſo-
let, ſed piloſam radiculam emitterent,
mediante qua, ſuccus etiam nutritius
ex terra copioſius, quam per glabram,
attraheretur et ſic vegetatio egregie
promoueretur. Si notata radiculae
metamorphoſis vere ab eiusmodi fo-
mentatione producitur, eſſet ſane illa
. omni-

b*ÿ⅞²g Pro necandis vermibus, qui granaria occupare
ſolent, fumum ſulphuris ceommendauitpe Gakn,
aſſeruitque eundem nec granis, nec farinae,
nec inde parandae cereuiſiae vllo modo noce-
re, quia cito euaneſeit; nihilominus tamen
ſulphuris fumigatione tractata ſemina prorſus
non germinaſie, ex HALESIO sdduxit. Vid.
Schwved. Acad. Abhandl. Vol. VIII. p. 58.
*) Vid. Eins Diſſ. de noua agriculturam emen-
dandi ratione, Praeſide LAVR. ARRBENIO, Vpſal.
1717. habita; exſtat germanice reddita in der
Oeconomiſchen Fama Part. 7.

gltituit ad

Ouis non 10

t, lel ebe

es et hulti

(ecum in

Gericma
ſete virroer
ut, eoon

heonnne

didt. Ex

Glle hand
Den Cubitn

W. Ein Di

Gonecan en
n necenſon
(Connettann
ITNN Po⸗
Wegtunn 1
Ope eleihn

uuſe, lg

e fumi ſubt.
enhellantun
retardetur.9
Naores 000
eNISrNDs.

ltarur gonitn..

uin per wapo.
Ulorum lonen
inſtituit et den
it Ibin ſenni
e lulinl per.
ti Alins ten .
lamemittereny
etium nutritius
npergeabum,
gentio egtege

rer- men

otatn tadielle

D eiosmodi f.
Ir eletlue

ONIII.

nigunmi auhine
mmnenc,itpr Oett,
grinis, nec firince,
e Nllo nodo Nee .
Uhilominus tumen

uns ſemhinn proris
610 0nit⸗ id,
1. VII. „. 88.
Agriculturanm men
G. AnphEN 4
nenice tecin it

—— * 231

omnibus aliis modis praeferenda. De-
nique inter impraegnationis remedia
electricitatem quoque commemorare
debemus, quatenus ea ad faciliorem
et perfectiorem ſeminis germinatio-
nem aliquid conferre creditur. Prae-
cipuus, qui de hac re ſpeciatim ſcri-
pfit, Auctor nobis videtur KoEsTLI-
NVS, 9 qui et cum ouis animalium,
et plantarum ſeminibus experimenta
inſtituit atque vidit, ex gallinarum
ouis non ſolum citius erupuiſſe foe-
tus, ſed eosdem quoque ſolitis maio-
res et robuſtiores fuiſſe; eundemque
effectum in ſeminibus obſeruauit et
electricitati poſitiuae praeſtantiorem

fere virtutem, quam fimo, ineſſe, aſſe-

ruit, foecundationem vero ſeminum,
ſi negatiue electriſentur, retardari tra-
didit. Experimentis his fidem dero-
gare haud quaquam volumus, atta-
men dubitamus, an electricitatis vis
P 4 foe-

4) Vid. Eius Diſſ. de effectibus Ele Aricitatis in
quaedam corpora organica, Tubingae edita,
et recenſionem huius in den Edinburg. medic.
Commentarien To. IV. p. 123. ſqq. Cl. Nor-
LETUM quoque cum fſinapis ſemine experi-
mentum inſtituiſſe, eiusque vegetationem,
ope ele ricitatis acceleratam et auétam obſer-
uaſſe, legimus.

232 —— *

foecundanti fimi virtuti aequiparari,
immo forte Draeferri poſſit, praeci-
pue, cum obſeruationes, a RvNrLPER-
Glo inſtitutae, contrarium fere oſten-
dant. Vidit enim Ille hordei et can-
nabis ſemina in electriſatis vaſis citius
quidem germinare, plantasque inde
enatas teneriores faiſſe, et maius in-
crementum oſtendiſſe, poſt nouem
autem dierum ſpatium plantas, qua-
rum ſemina electricitatis vim non ex-
perta fuerant, priores quoad incre-

mentum attigiſſe, praecocibusque ſi-

miles euaſiſſe. Hinc et Ille ſapienter
monuit, non ſatis euictum, ſed vlte-
rius experiundum eſſe, quid electrica

vis in plantarum incremento valeat. e)

Certe nusquam plus valebit, quam
aliae impraegnationis ſpecies et, niſi
fimo laetificatus fuerit ager, propter
defectum nutrimenti in continuata
vegetatione minorem longe virtutem
habebit talis methodus, quam ſi nouo
et copioſo ſemina impraegnantur nu-
trimento. Sed ſatis de impraegna-
tione; tranſeamus nunc ad tertiam
prae-

e) Vid. Schwed. Academ. Abhandlung. Vol. XIX.
P. 15. Iqꝗ.

4 bmn ui

ccertinn
umi.

Mehii

Zenn Chnſe
Carar kemi
gnelkni,
Mmneſelunti⸗
Vicblu3KPi
(oimn ſerunt
et pouellre⸗
Poslaeguntt
fuunzlenin
ugiofregge
Eeruntone

mwihe

Conmplao
19,0) ne-
Abunde co
Nelii
Cepreench
(ANVS:, ,
nlrerbtl ſe

g1
lelle AMur
R

W N
6) Wid klo

elhern
1 praeci
le
unke eoten.
ehertägen.
atis Natt n s
untusgeinde
6 et miingin⸗
Poſt nonem
nplunt 1 que
es vin noner.
8 uord incre.
ACcibgde
tllle ſptenter
tuin, ſl le.
Cid dedkticn
mhentovalear.7

dbet Gdum

ondlutg. NI

—

J Errrunenner AE 233
praeparationis ſpeciem, quae erat
Medicatio.
§. V.
Medici officium duplex eſt; et
laeſam ſanitatem reſtituere et praeſen-
tem conſeruare debet; ſic quoque
datur ſeminum, morbo affectorum,
emendatio, ſiue' curatio, ſanorumque
praeſeruatio; hic duplex iterum pe-
riculum praecaueri debet, nunc enim,
dum ſeruntur ſemina, et eadem ipſa,
et nouellae genitae plantae ab animali-
bus laeduntur et conſumuntur, nunc
futura ſemina, cerealia inprimis, con-
tagio freq uenter afficiuntur. De prae-
ſeruatione contra animalium iniurias
maxime ſollicitos fuiſſe veteres, ex
compilatoribus, MiIzALDO, H) et Pok-
2⅛) nec non FERRARIO, 1) aliisque
Wbunde cognoſcimus, eademque re-
media a multis commendata fuiſſe,
deprehendimus. Sic praecepit Ark--
CANVS: ſemina in ſemperuiui berbae ſucco
macerata ſerito, ita enim neque ab auibus,
neque a muribui, neque a formicis laeden-
1 Zlsl.
) Vid. Hiſtoria Hortenſium L. I. c. 7. p. 15. ſq q.

g) In vVillae Libr. X. c. 8. p. 649. ſq
4) Vid. Florum cult. Libr. III. c. 4. . 278. ſqq.

=

234 „
/
zur. i) Idem porro aſſeruit: ſe folia alch
ecupreſſ contuſa ſeminilus admiſzuerir, in- —
corroſa ſeruabuntur; et vrina veteri et e d⸗

. . nitur
ſtereore canino, ſimul ſolutis, ſi ſemina ir- ee
. 7 . .7 . nrn ue⸗
rigauerie, illaeſa conſeruabir; G deni- e ſue
que, omnia bortenſia ſemina et arualia ab RK .
omni beſtia illaeſa ſeruabir, ſi ipfa in ſucco ummd z
Vylueſtris cucumeris praemacerdta, ſemina- ſrſue
. „. 7 .
uerir.) Ad erucas, tanquam maxi- un ſnin
. „ 4 , 9 e, 1
mam et vniuerſalem olerum luem, h
lle/ An

fugandas, commendauit AbvLEIVS m)
S„ 2
macerationem in feulnei cineris Iixiuio,
qui etiam ſuaſit, bubulo Jelle ſemina illi-
eer.
2

Alia eiusm
(be/ lauda
AOboc Co
à½) Vid. Geopon. Libr. II. c. 18. p. 47. Idem re- . Racn
petiit PALLADIVS Libr. I. p. 884. et Septembr. Llae oc
p. 980. et CovvELLA Libr. XI, c. 3. p. 773. non kabet,
Experientia quoque propria confirmare voluit
MiIzALDVs libr. cit. Libr. I. c. 9 et 17. p. 15 et 20.

aliisque in locis. Addit rationem, quae vero O olgine
non quadrat, CARDANVS, Auia animalia parua, 0
tum volucres, oderem illius, quod frigidiſſima ſit nre
oge , 2 Kidi Minticun
herba, velut noxium refugiunt. Vid. Libr. de fund p
ſubtilitate edit. Lugd. 1 580. p. 504. . libe Ne
à½) Huic remedio fidem ideo tribuere noluit Dv ) Teſte oan
HamzL, quia gallinae ex foetidiſſimo fimo ) Winprin
grana colligunt. Vid. Holzſaat p. 73. il eucn
˖) Idem repetiit ANAToOLIVS Geopon. Libr. XII. AHun. ſid.
c. 7. p. 328. et PALLADIVS Sept. p. 980. Omnia N Ia
fere notauit quoque CorvaELLA Libr. II. c. 9. don gede
P- 428. et Libr. X. p. 731. ſq. et SrErRANVS in Nehren
Praedio ruſtico p. 116. 1ſq q. . Mnn i
) Geop. Libr. XII. c. 8. p. 329. lenl, el

tur inge

. „
. I 4
kuut: /li
n y.
nO Tetey ,/ 6t
S i.

Bq

. 4 M in en

ercro ſenitl.
qua Inu⸗

ler um luem,
it tAINS9Y
icive, if liri iin

.

ſele ſeni, eili.
i,

1,47. lem te.
Su e eptend⸗
.X c3. 0 113.
4 Cnnrmate n

an e

Lr

hiere in in D

et jdi ſie
p. 73˙ .
on. Libr. T. W.
dann
4Puun

23

nire, vt ipſa 0 contingant murer. Con-
tra culices, quae folia Pprorepentia con-
ſumunt, pulueris, qui ſupra oaumneram
inuenitur, vel etiam fuliginir, n) quae
ſupra focos tectis inbaeret, vſum Corv-
MELLA ſuaſit et ſcripſit: pridie, quam
ſatio ſiat, commiſeeatun eum ſeminibus,
ſecque per noctem macerata, poſtero die

ſerantur. “) Graeci etiam aſſeruerunt:

Fabae ſemina, galli ſanguine macerata, ab
aduerſantibus berbir liberari. P) Multa
alia eiusmodi a KüNHoLbDo, 9 aliis-

gus 7 laudantur remedia, quorum

adhuc duo tantum commemoremus,
ab Ipſo WALLERIO, qui praeſeruato-
riae quoque ſeminum medicationi
non fauet, adducta et non prorſus
damna-

2) Fuliginen n etiam commendauit Küxnorod libr.
cit. p. 304. et propter amaritiem eidem anthel-
minticam vim tribuit WALLERIVS in Agric.
fund. p 191.
0) Libr. XI. c. 3. p. 772.
P) Teſte PoRTA Libr. cit. p. 872
4) Qui inprimis ſulphur, vel eum oleo lini coctum,
vel cum cineribus clauellatis fuſum commen-
dauit. vid. libr. cit. p. 19 et 293.
7) In liquemine fimi macerata piſa a porcis feris
non deuorari, refert OETaIvs in den Oeconom.
Nachricht. Vol. II. p. 635. Americani ſemina
Mays in decocho Veratri frigido macerare ſo-
lent, et ſi aues esdem deglutiunt, obnubilan-

tur inde, vid. Neuer chauplatz V. Band, p. 443.

*

236 *

damnata. Scilicet miſcelam ſemi-
num cum Ppuluere pyrio, et macera-
tionem eorum in ſucco allii; auerſa-
tur huius odor ab omnibus animali-
bus, 3 hinc ſemina contra eorum in-
iurias certiſſime praeferuarentur, ſi
modo volatilium partium celer nimis
ſeceſſus retardari poſſet. Quo vsque
autem haec remedia omnia valeant,
ex impraegnationis theoria cognofci
et diiudicari poterit; et cum notiſſi-
mum ſit, inſecta varia a iunioribus

plantis arceri, dum pulueres et fluida

varia iisdem externe adſpergimus, eo
minus dubitandum erit, idem quo-
que fieri ipſis ſeminibus ſimili modo
Ppre neparatis, eo tamen partim et hic

notato d iſcrimine, vt ſemina in flui-

dis macerata efficacius reſiſtere va-
leant animalibus, quam ea, quibus
modo puluis aſperſus fuit; partim ad-
dita dubitatione, an haec praeſerua-
tiua virtus ſolum modo pertineat ad
ſemi-
5⁵) Vid. Agric. fund. cap. 14. p 177.
4½)) Hinc etiam nonnulli Allii radices arboribus
ſuperpendere ſolent, quo aues arceanr; et ſi
halitus eorum diffuſus fuit, allia etiam ſicca
pendula a vento agitari, et inter ſe colliſa

ſtrepitum edere, qui aues terret, monuit Fa-
BRI libr. cit. p. 97.

le 1
nunſunpre⸗
Alur, fuit
nec le li,
non propele

1) Dhomsa
rumn ſecn
exiſtime
H. uu
MANNS:
Plantis hu
Nen et h
l de
fonem un
inhuiwun
Peczuezr
binſche
*) Wa. 6en
hoe⸗
Pauuinn

celam ſem.
et macerx.
li⸗ Aerſa.
Dos mimal.
INedrucnin.
Tüarendor, 1
Incelerinis

(ore

Vpin valeint
kia cognofet
1 cum notiſſ-
iumionibus
eres et fid
elgimus e⸗
icenn quo.
mmi modo
Nartin et di⸗
emümin ho⸗
lelllere v
n er, guhhis
t, rimn A.
. Plucleu.

,
6ces adaoridn
es ojcelnt; ein
lin eiun ſin
et le ac
trei, monu 1

*: * 237
ſemina, an vero illa quoque extenda-
tur ad enatas plantas; id quod hic dif-
ficilius, quam de impraegnatione,
affirmari poſſe, exiſtimamus. 2) Prae-
ter haec alia quoque in veterum ſcri-
ptis occurrunt, aſt ſuperſtitioſa reme-
dia, quorum illud olim celebratifſſi-
mum erat, quod ArFrklICANVsS ita de-
ſcripſit: Si in menſuram, qua ſemina me-
tiri ſolemus, ſerenda ſemina iniiciantur et
hyaenae pelle contegantur poſt aliquot dier,
tranſumpta ab animali naturali virtute et
odore, facile non laedentur. ) Verum
nec de his, nec aliis artificiis, quae
non proprie ad ſemen, ſed in genere
a

u2) Plantas a terreſtribus cochleis non laedi, ſi ea-
rum ſemina lixiuio alcalino macerata fuerint,
exiſtimauit Scaikm cn in der Geſchichte der Feld-
Erd- und Ackerſchnecken, monuit autem BRCX-
MAaNNVS in der Oecon. phyſ. Bihbliotheck Vol. III.
p. 387. medicatam ſeminis virtutem in ipfis
plantis haudquaquam ſupereſſe, ideoque ſe-
men et herbam ſigillatim muniendam eſſe.
Cl. de ScaorNFELD, qui omnem impraegna-
tionem taxauit, immerſionem tamen ſeminum
in lixiuium laudsuit, quo cochlearum acceſſus
praecaueatur, vid. Eius Lehrbuch der Land-
wirthſchaft, G. 118.
*X) Vid. Geopon. Libr. II. c. 18. p. 47. repetiit
hoc conſilium CorvMELLA Libr. II. c. 9. et
PALLADIVS Sept. p. 980.

238 n

ad plantam pertinent,“9 plura addu-
cere nolumus, potius ad alteram me-
dicationis ſpeciem pergamus, quae
ſcilicet morborum vel praeſeruatio-
nem, vel curationem concernit. In-
ter morbos, quibus ſemina, cerealia
inprimis, laborare ſolent, et qui me-
dicinam admittunt, primarium locum
obtinet vſtilago. Et contra hanc in-
primis multa commendata fuerunt
remedia. 2) Plurima conſiſtunt in li-
xiuio

„) Quorfum referri poteſt illud, a graecis geopo-
nieis, et dein a PLINIoO et PaLLADIO commen-
datum; fſcilicet vt equae, aut aſinae caluaria,
ſed non virginis, intra hortum ponatur, vel
in eius medio affixa palo erigatur, inde ab
omnibus malis tuta ſeruari ſemina, creduntur.
Vid. MizaLbvs libr. cit. p. 15. Nec non men-
ſtruatae mulieris virtus contra erucas, de qua
ſeripſit CorvagILA Libr. XK. verſ. 357.
Hanc ſi nulla valet medicina repellere peſtem,
Dardaniae veniant artes, nudataque plantas
Foemina, quae iuſtis dum demum cperata
iuuentae
Legibus, ohſcena manat pudibunda cruore.
Addit Mizar Dus libr. cit. p. 24. quod equidem
praeftigium referre puduiſſet, niſi a multis ex-
pertum fuiſſet, ſeripfiſſetque Iou. LANGIVS il-
lud in Noricorum terris obſeruatum et appro-
batum fuiſſe.
2) Tenhtamina varia vredinem auertendi recen-
ſentur in ſelect. phyſ. occon. Stutgard. Vol. I.

p. 329. ſqq.

.la gun

Nin fuent
u⸗ vlonk
1r tbimin
R He
Ptueter Il luin
tn knelis

Vi

(oOfOCI

O Miorem
golninatis,d
cuun modo,

0 Dypleen bin
nt be lihitn
P Muak n 1
Nenidig e
Verd Tredine⸗
Cari erd di
Anier und
Perpiſce
Pr Veun
l. Bryxrxp
Luncuinh’ 6
Meln oCnoen
ned i iͦ mon
1h. Mae
Ium nuer
lreihen ren
Gariitfſin
nung derhren
ehy. 1755.
itel. ann

Aunmtine

Dlurradde.
Neram me.
„
hnng, une
Ndeleruatio.
ncernit. I.
Inn, Crerln
t .
ln er gol we.
Mriumlocum
Utrà hanc ln.
Cann toerunt
. ſſ 1.
nültunrinli
IIU
grueeſsheſo.
1LAo commen⸗
1 Ainne coluunin
umn ponitur Nel
rigttun, inde in
minn, ctedumot,
§ Wenon mer⸗
urn eruets de gi
ſerl .
u rpelin Mn
rnnu Nin
Aun Ceri

ulu Arure.
(uod giten
a maliis er⸗
Ou. LaNoels I.
Gatum er epbio⸗

wetlendl il
Gupeni

*

* 239

xiuio calcis, aliorumque ſalium, quo
ante ſementem macerantur ſemina,

eum in finem, vt partim haec ipſa,

morbo illo affecta, ab eodem liberen-
tur, partim inde oriunda noua ſemina
ab illa labe immunia ſeruentur. «)

Praeter lixiuium alia quoque laudan-

„

tur remedia,? quorum recenſioni eo

commodius ſuperſedere poſſumus,

quo maiorem eadem cum illis, §. IV.
nominatis, conuenientiam alunt; vni-
cum modo, ab his omnnibus diuer-
ſum,

2) Duplicem bine et diuerſam praeparationem
praeſcripſit TIiLIIEr; ſi enim ſemen ſanum et
purum eſt, praeſeruatiue cum lixiuio, ex ci-
neribus et calce viua parato, lauari modo, ſi
vero vredine affectum, prius aqua fluuiali mun-
dari et a nigro illo, qui adhaeret, puluere pur-
gari et tandem in lixiuio macerari debet. Vid.
Berniſche Samml. Vol. IV. p. 228. Colcem
pro Vredine euertenda quoque commendauit
III. BgNRENDORF in den Berliner Beyträgen zur
Landivirthſchaft I. B. p. 644.
) Multa admodum ſcripta, quae de cauſis et re-
mediis vredinis agunt, adduxit Cl. KküNtrz
in Hamb. Magaz. Vol. XXVI. p. 553. ex quo-
rum numero tantum notemus, Dn. AvcANTEF
Schreiben von der ſchädlichen Zubereitung der
Getraideſaat mit Kalk und Arſenick, zu Verhu-
zung des Brandes, aus dem Journal des Sgavans
Febr. 1755. überſetzt in den Hanniveriſchen
näützl. Samml. 1755 im 75. Stücke et RITTERI
Anmerkungen uber dieſes Schreiben im 96. Stücke.

*

240 * =

ſum, addere volumus, a Cl. WAkEs-
STROEM CoMmmendatum. Tritici gra-
na, ſementi autumni proximi deſtina-
ta, ſub initium veris reponuntur in
cumulum, et quam primum ſuccus
in abietem intrare iudicatur, rami
huius arboris reſecantur, et'in cu-
mulo ſatis confertim inſeruntur; ita
grana, dum, ramis impofitis, per ae-
ſtatem quieuerunt, autumni initio ſe-
runtur; addit Cl. Vir, experimentum
eo in loco captum fuiſſe, in quo olim
non, niſi vſtilagine plenum triticum
habebatur, iam vero per quindecim
annos ne ariſtam quidem, vſtilagine
infectam, ſe vidiſſe. ) Nunc in hu-
ius et aliorum remediorum virtutem,
agendique modum inquirendum eſ
ſet; verum an eadem contra vredi-
nem vere aliquid valeant, et qua ra-
tione effectum edant, tam diu igno-
tum manebit, quam diu veram hu-
ius morbi cauſam i ignoramus, ) du-
biique

6⁶) Vid. Schwed. Acad. Abhandl. Vol. XXXIII. p. 172

d) ludicium, quod de his tulit, FrosINvs, di-
gnum eſt, vt hie repetatur: Es giebt viele Mit
tel wider den Brand; es iſt aber mit dem Bran
de, wie mit den Zah ꝛnſehmerzen beſeliaffen; denn
keine Krankheit hat mehr Mittel, als das Zahn
weh

ie rſn
en ium 4
ginn

=
S=

vel i li
lmal n
n lazntl.
libe lle
ſorbaln d
gere eumgue
10 erecunh
ſolnunt, inte
ſetundumn Pn
Crimn, ante
ſolulione mae
ſcalque er,
dan hnd
nit, Vns n
der PO dor
kionenn nor
tit. Vid.
le nieno⸗
Olula ipn
lenus meera
hole, concee
Vol XIv.
Clen, Ne gueix
mnind eiam e
ind nehlein,
ntur in en
erilhman,,
inſedbnn
Illerere del

grr. biduc ſumus, an ſemen ipfſi
B eſting. eritur, vel ad eum diſi Ppſum, quod
Uüntur in eodem iam affectum“ ad tum, vel
n
humſuus que ſic morboſam prolem le, iterum-
Gur um Potius bene conſti gignere; an
e, e in er itutum ſemen, exin
eruntur. dole
U;
M I weh und keine iſt, 1¹ . dole
Per E⸗ zumal da noch neicht õ hilft, als dioſe.
UnIl lnitio ſe. Brand eigentlich gerwvißs bekannt iſt eſe,
ert ter Libr. I ich ſev. Vid. Eius kl ,ar der
Perlmmentumm e) Morbols⸗ . c. 13. p. 581 ger anſeva-
ingnoclin dere en dithocithoem ante ſementem poſſt
uum triticum no credunt, qul . nßane holte ſemina, illi ham⸗
gbingecin ſnnune inter quos eminer Ainis eauſa ad-
AI. . un EDf „ .
ſtilagine grana lan enun praeſeriptionem, ſe qin,
Nnc in .u . ſolutione zMarerautii dc in ſaturata iunin
HSõ auit, dein . 1
— imulque expertus fuit aqua pura lauauit
bus affi ,‚, gnimalcul »
tendumn ecr affixs, ſi per 12 vel ecula, ſemini⸗
UWendonn rauit, viua adhuc, m 15 horas moceratio diu
Conma ed per 30 horas prorracta, den fuiſſe, endem
⸗ tionem nor e et pᷣ
n et n. d. Via. Ei ſnere, niſi diu caunien⸗ ſen.
n Cin iono. le microſtope, niitte decouvertes, fai ſe fue-
erun i. ouula ipſi c ſeri verſ 1747. Inſectorum
tenn „ quod ſeritur, ſemini i orum
Vl, . us macerationem in variis li ineſſe, et en-
“ poſſe, concedunt Lec iis lixiuiis prodeſſe
biige Vol. XXIV. p. 103 che rnznea- Acad. Ah
Chem Ma „,,0 . EBERVUS i 4
tem. Magazin To. in Phyſical.
WW mina etiam rerealig i n. 132. all de .
liag, dum in ſaccis, antea fa-

Ptohrsrs, 0 rina repleti
Liebt vie ur in agrum n; atis, tranfpor.
, , „: 8 5 vſtila 1 1, 8 Por-
, nt ln hin exiſtimant, et fi ho gine infici, nonnulli
lclufri inſectorum ouulis, c verum eſſet, cauſam i
rere deberemus. relictis, vnice

l, NN 4

242 rm *

tor
dole terrae ac tempeſtatis, praua haec
. ſemina exhibere poſſit; interim cum n
a ſeminis conditione futura meſſis
praecipue dependeat, et lixiuium, hahan⸗
quodcunque demum ſit, vegetabilia a ök
a mucore defendat, eiusmodi, per en dale⸗
lixiuia 7) inprimis inſtituta, praepa: »i n
ratio is ſeche

ſoles imuͤelld
liriuium, es
eriſtimat An
Vol. V. dort
Drl, Alerig

J) Eiusmedi plerumque laudantur modo praeſer-
uatiue, aſt ſi vitrium in ſerendis ſeminibus
haeret, etiam curatiue conueniunt. Vnam
partem calcis cum octo partibus tritici com-

miſcere ſuaſit Nobilis Frscugävs im Liefländi- efien, en
ſchen Landwirihſchaftsbuche Halae 1753:. edit. id His be
p. 28. Liziuium ex calce et fale paratum rnell, qun
commendauit KärNoLbvs; vid. Memoirs of b. . Londe
Agriculture by Ros. Dosar Vol. II. p. 1129. dund.
Calcis, fuliginis et ialis communis puluis, ie- ſe wiwn udln
minibus inſperſus et fimi liquamine madefa- Ginem Rone
Gus, laudatur in Oecon. Nachricht. Vol. I. Puee lomn
p. 566. et calx viua, ſapo ac nitrum in aqua ſo⸗ tario zuten
luta a TscaARNERO in Berniſch. Samml. Vol. IV. nullzn,
p. 226. Solutionem cinerum et calcis in aqua A germin
reliquis omnibus praeferre voluit STURLERVUS ſnnluup
ibid. Vol. I. p. 905. et Vol. IV. Part. 2. p. 20. Gilerte Auin
Aliam curationis methodum docuit STEANDIUS: jinuten bect
Triticum, vredine affedum, cum calce viua Uinn ereteete
miſcuit, ſacco incluſit, eumque ſtramine te- 0 Cericlme gg
git et tamdiu in quiete retinuit, donec ſemina l ccnne
ſufficienter calefala fuerint; addens rationem; nennn; 6 8

coalcem exſiccare, ſicque ſemina recentia velu-
ſtiorum indolem recipere, haec autem nun-
quam vſtilagine corrumpi. vid. Schwed. Acad.
Abh. Vol. III. p. 272. Conf. quoque Du Ha-
MEL vτ1⅞ Ackerbaue p. 141.

Neredentih,i
lumm ine
longun den
on ſenn
Tllina ſ

* *W 243
Draua huee ratio non ſolum non nocebit, ſed
terim cum potius prodeſſe 1) poterit; etenim
meſſis Q2 omnia
binn, g£) Debet vero recus obſeruari modus. Lixiuium
Nerrubiin debile non prodeſfe, NEDHAMVUs libro cit. tra-
lnod Der didit, nimis autem ſaturstum germinis virtu-

tem facile deſtruere poſſe, WESERVUS lihbr. cit.

Ifg raan
u, Dkiepr⸗ p. 134. monuit. In ſeminibus, vredine affe-
lal. Stis, peregrinas partes continerti, easdemque
ſolas, intactis reliquiz, deſtrui, aut exſiccari per
nr hodo gttſt lixiuium, ex calce et fimi liquamine paratum,
tencis ſenninidue exiſtimat Anonymus in den Berniſch. Samml.

Vol. V. Part. 2. p. 50. Conſentit etiam Mo-
PEL, aſſeritque liquamen fimi foecundationem
efficere, eamque calcis ope per feétiorem fieri.
Vid. Eius Berrachtung aber die V- erbeſſerung des
Saamens, use exſtat in Eius kleinen & Ahriften
p. 34. Eandem fere opinionem fouet Scakk-
BERUS, dum ſeminn perfecta et imperfecta inter
ſe mixta adſumit, cxiſtimatque, per haec vre-
dinem propagari, lixiuium alcalinum vero in
haee ſolummodo agere, eadem deſtruere, e con-
trario autem lixiuii in perfechiora ſemina vim
nullam, vel certe longe minorem eſſe, et ſic
ad germinationem apta manere. Vid. Eius
ammlung To. II. p. 325 et 332. Quae cauſa
diuerſi huius agendi modi? Certe eandem
virtutem aeque in perfeda, ac imperfecta ſe-
“ mina à exetcere lixiuium, exiſtimamus.
h) Certiſſime proſunt, 11 inſeca vredinem faciunt,
et ſi eorum ouula in ſerendis ſeminibus conti-
nentur; ſi vero futura, teinpore floreſcentiae
accedentia, inſects lixiuio ejusmodi arcere vo-⸗

1e! „2 Nj.
et le purttum
id Memeitd ol
Vol.l Wr I Pn.

Ponis luig, le⸗

ni r .

e en 1
Oluit FruelA
: R
cuitsNAANN 1.
n Alee Nl
e Ktrumine e⸗
donee ſeminn
dem möonen

Ban lumus, ſane fallimur, dum eius virtus per tam
ie * ut longum tempus ſe conſeruare, et in flore ac
d u nouo ſemine exſecere vix poſſit. Lixiuia pure
o . ſalina a ſaponaceis differunt, de quibus con-

tra-

244 — „.

omnia cerealia, quorum ſemina ante
ſementem praeparata fuerunt, rariſ-
ſime vſtilaginem contrahere, expe-
rientia conſtat. An etiam ſeminihus,
maraſmo quaſi ſenili laborantibus,
ſiue ex aetate ad germinandum ine-
ptis, nouae vires arte conciliari poſ-
ſint, dubitamus quidem, attamen me-
dicinam, ab HARTENFELSIO ) com-
mendatam, eiusmodi fſcilicet ſemi-
num in fermento panis, aqua diluto,
macerationem, non prorſus inertem
eſſe, illi concedent, qui germinatio-
nem fermentationis actum eſſe, con-
tendunt. Inter remedia, quibus lan-
guida vitae virtus in ſeminibus exci-
tari et augeri ?) fortaſſis poſſet, vinum
trarium ſuperius aſſeruimus; liziuia autem
pro vredine auertenda non ex pinguibus, fimi
liquamine, vrina et fimilibus confici debent,
quia iisdem eius virtus imminuitur, auéctore
WenERO im Magazin p. 134. et hinc ſemina,
calce ac cinere conſperſa, et fimi liquamine
madefacta, nihilominus vredine affecta fuiſſe,
fertur in den Neuen Schleſ. Samml. Vol. I. p. 162.
e contrario Anonymus in den Berniſch. Samml.
Vol. II. Part. 2. p. 46. maximopere ſuadet mi-
ſtionem, ex calee et fimi liquamine facdlam,
pro auertenda vredine.
i) Vid. Eius Neuer Garten-Saal To. Ii p. 50.
k) Infoecunda ſemina arte foecundari poſſe, ne-

mo facile gredet, hinc et ZaLLINGERO luben-
. ter

Mehiman.
mus non .
aiolemn pe
inpraegm.
Clirere ho
gin talire
ex Prüepar
Ptuelantore
Aut mriori
fümentur.
Prümini
tote, Dardi⸗
tiorem e.
Niracicem,
ternze comi

er Hentimt
Gi in ilin
inſoln Ne⸗
eiden ewi
eNitart 1.
et prius,
ricſtep,
) ise hi
edit, 3

emnina ante
tunt raril.
ere, expe.
ſemitibno
Donunths⸗
ndum ine.
Dneiliuni
Attamen me⸗
LSI0 comn.
licet ſen .
Agdn ro,
riüs inenenn
germnimth.
nele r.
qbibuslar.
Uundes ee
olet, vinun
uo

u; luiin ten

er gngnihis fi
r conni bebenn,
ninvitur, clue
er ine ſninii
Fniluinine
ne affel ſuiſe,
4. Vol.l. 10,.
Perniſch. unnl
udero⸗

opere⸗
agine ſm

—

—

245

quoque et alia volatilia referre me-
rentur; cum vero haec ſuperius iam
notata fuerint, plura de illis non dice-
mus, ſed potius ad vltimam ſeminum
praeparationem nos conuertamus.

§. VI.

Meliorationem eandem appellaui-
mus, non eo ſenſu, ac ſi ſemina ipſa
maiorem perfectionem, noua, et ab
impraegnatione diuerſa, ratione ac-
quirere poſſe, arbitremur, ſed ideo,
quia radix et herba, huiusque partes,
ex praeparato ſemine natae, nouas
praeſtantioresque qualitates accipi-
ant, maiorique pretio a cultoribus ae-
ſtimentur. Conſiſtit vero melioratio
partim in inſolito odore, ſapore ac vir-
tute, partim in colore. Saporem gra-
tiorem e. gr. accipere raphani ruſtica-
ni radicem, dicitur, ſi ſemen, antequam
terrae committatur, melle!) per tri-
Q 3 duum

ter aſſentimur, omnia, quaecunque ſint, reme-
dia in illis nihil valere. Si vero oecundatio
in ſola, vt exiſtimat, fermentatione conſiſteret,
eadem etiam, deficiente antherarum puluere,
excitari poſſe; aſt fallum eſt poſterius, ergo
et prius. Vid. Tract. vom Urſprunge der
Frächte p. 52.
) Vid. Entdeckte Gruft natürl. Geheimniſſe 1727.
edit, p. 306. .

246 *

duum immerſum, et ſecundum PAr.
LADIVM cucumeres teneriores et deli-
catiores futuros eſſe, quorum ſemina
paululum in lacte ½ macerata fue-
rint; et Eodem Auctore cucumeres
odorati fiunt, ſi eorum ſemina mul-
tis diebus inter roſae folia ſicca mer-
gantur; 19) ſic etiam ſeminis macera-
tionem in liquore, cui medicamen-
tum infuſum erat, inſtituerunt alii,

eum in finem, vt tota planta virtute

medicata impraegnetur. Verum
haec artificia aeque incerta, vel po-
tius, vt ſuo iam tempore Cl. BACo 0
aſſeruit, vana et figmentis paria ſunt,
ac illa, quae de ſurculo, ante inſitio-
nem in medicatis infuſionibus deten-
to,

m) Menſ. Mart. edit. cit. p. 935. Lede vel aqua
mulſa macerare ſuadet CoruksLLA Libr. XI.
c. 3. P. 771. Conf. etiam BAco libr. cit. p. 9849.
De ſeminum melonum praepsratione per am-
bram et ſaccharum vid. VALLEMONT libr. cit.
c. II. p. 322.
2) loc. cit. Idem refert HEREEacCaHIUS Libr. II.
fol. 113. b.
0°) Vsrios modos recenſuit Baco libr. cit. p. 855.
) Sic ſemins raphani, per triduum in melle ma-
cerata, germinaſſe quidem, radicem vero nec
dulcem, nee alium nouum ſaporem accepiſſe,
teſtatur KRAFTIUS I. c. p. 310.
9) loc. cit.

5 1 u
N e
iid am
rebs,
Tunt Nn

ENRANN,

O Ulbnodet
Oci arios

cium pore
um wirwun
ſeitln neiht
Colon. 157
) Cikeklun

ore exenpl

fni pmi
Ieroruan 1
1) libr et an,
norum colo
VIERIVr er ſe
Inlerdum nn
Ludn in erb
Mlicdier⸗
rpvos n
Domudde

Mideri

Undum Dar.
fores et eli.
rumm leming
Aceradn fue.
CMüeres
lemnim m.
ninis macer,.
meicamen.

itnerunt ali
Dlann wirture
.0 Verom
nNvelpo.
e Cl. uc
SParinſand
,Ae inlidd⸗
Onidus Ceten⸗

4DCHIVS Libr.ll.

dr. Et.. 85.
min lelle mi⸗
adicenn Ned ne
lepoteln lecel

0

to, vel etiam terebratione arboris vs-
que ad medullam et repletione fora-
minis, cum aliis grate odoratis et ſa-
pidis rebus, eadem de cauſa excôgi-
tarunt KIRCHERVS, ) MIZ3ALDVS,5)
FERRARIVS, VALLEMONTIVS ¹1) alii-

Q4 que

—

r) In libro de Arte magnetica Libr. III. Part. V. c 1.
*) Qui verios modos tradidit, arborum fruétibus

alium ſaporem et odorem, ſingularemque me-
dicam virtutem conciliandi. Vid. Eius arti-
ficioſa methodus comparandorum hortenſium.
Colon. 1577. p. 6 ſqq.

¹) Qui de Flor. Cult. Libr. IV. c. 7. p. 503. ſingu-

lare exemplum propoſuit, dignum, vt repe-
tatur, cum ex eo IIlius aliorumque credulitas
luculentiſſime pateat. Calthae africanae graui-
zer olentis ſemina, in aqua roſacea et meſcko ma-
cerata, iterumque exficcata „ priari anne Rores
exhihuerunt, qui, natiua nondum granealentia ſa-
ris emendata, aduentitia m ſuboluerunt ſüuauitatem;
eius floris ſemina, pari ratione medicata, ſuauiores
proimo anne flores induxerunt, et huius denigue
Roris pariter condita ſemina in foetum pulchre dege-
nerarunt, tam odore gratum, quam facie venuſtum.
Libr. cit. cap. II. paſſim. De emendendo Po-
morum colore sc ſapore praecepit etiam VaA-
NIERIVUE et ſcripſit Praedio Ruſtieo p. 121.
Interdum veriis netura coloribus vltro
Ludit in arboribus, miztum eandore ruborem
Fructibus appingens: faciles imitabere luſus;
Multicolor verno ſi tempore ſuccus aquarum
Irriguos tingat latices quos ehibet arbor:
Pomaque duleiculum referent mellita ſa-
porem
Indideris ſi mella cauo fragrantia trunco:
. Hunc

que nimis creduli phyſici. Plantas
a loco natali quidem varias pati mu-

tationes, easdemque odorem praeci-

pue ac ſaporem, nunc auctum, nunc
imminutum, acquirere, res notiſſima
eſt; “ huius autem rei cauſa in aere
et terra, neutiquam in ſemine latet;
neque alienus ſapor, qui in carne ani-
malium et lacte a comeſtis nonnullis
plantis oritur, ad ſemen et plantas re-
ferri debebit, vti ſapienter monuit
Baco,“9? addens rationem: vipote ſucco
illorum nutrimento exiſtente magi com-
muni et aegre admittente qualitatem,
plantæee non aſſmilatam, hoc eſt: ean-
dem et ſimilem materiam hauriunt

diuerſae, in eodem loco conſtitutae

plantae, eademque in qualibet aliter
aliterque miſcetur, praeparatur eêt in
proprium nutrimentum conuertitur;
hinc, ſi etiam ſemen, ab admixtis,
nouam et ſingularem qualitatem ac-
cepe-
Hune adeo in geminas aude diffindere partes:
Quae media penitus latet arbore, tolle me-
dullam .
Atque ſalutares ſuecos et duleia ſupplens
Mella, fimo tinctum bubulo eircumline
vulnus et ſ. p.

*) Vid. noſtra Diſſ. de virtute loci natalis in ve-
getabilia.

„) libr. cit. p. 86.

ſunr yeget
e Conlli
(cicmmentul
Cum eiden
elle, Aapp
(uuuns. )
jnſtituitur,
ur colores⸗
leet fegue
Etiann ſemin
Gdie Viden
NNs, eth
Tacn nul

2) , eit
Mys 2.
in in he
Colornta 4
Phoſin non
ſeinmu ige
ſewinum
Prnehnne
Bern. dun
ſponne e
menta
tommmirt

ll. Phantes
id Datimu.
Nem rueci.
Wam, unc
1as otiſimg
Cubhin ere
lemine en
Alin carnean.

eſts nonnullis

letplantr.
denter monnit
M: hpbteten
te M UM.
e gulitinn,
hoe et: eir.

tumn hüntiunt

00 Conltitutae
ouüden Wter

Vpmemnur ctil

nconverttu,
aCmints
lltnen .
che
litingere pres:
ubore Wle ne.
n
len ſophien⸗
Palo ateunmin

gelſ⸗ „ n l
lei mnlti

krr *½

249

ceperit, eadem tamen non diu dura-
bit, ſed potius in continuata vegeta-
tione in propriam cuiuslibet plan-
tae indolem commutabitur; facilius
enim peregrinam materiam aſſimila-
re, quam immutatam diu ferre poſ-
ſunt vegetabilia. Et propterea quo-
que conſilium, a BACOoNE datum, me-
dicamentum nempe fimo admiſcen-
dum, eidemque ſemen imponendum
eſſe, * approbare haud quaquam poſ-
ſumus. Melioratio ſeminum porro
inſtituitur, vt flores nouos adipiſcan-
tur colores. Nonnullas plantas ſpon-
te et frequenter florum, quandoque
etiam ſeminum ꝙ) colore ludere, quo-
tidie videmus, cauſam vero ignora-
mus; et hinc fortaſſe ſequitur, natu-
ram nulla arte imitari poſſe. Cum
5 vero
2) pag. eit.
a) Mays ſ. Zeae ſeminn raro colorem ſeruant, et
in vna ſuepius ſpica lutea, ferruginea varieque
colornta deprehendimus, eamque metamor-
phoſin non artis, ſed ſolius naturae opera fieri,
ſcimus ; ideoque non dependet ab immerſione
ſeminum in lixiuio, ex variis fimi ſpeciebus
praeparato, vt quidem credit Anonymus in den
Beru. Samml. Vol. III. Part. 3. p. 153. Quae
ſponte et facile ludunt, ad eiusmodi experi-

menta adhiberi non debent, alias fallaciam
eommittimus.

2,5 —

vero color a fluidis contentis depen-
deat, et haec Praecipt ue ex terra, radi-
cis ope, attrahantur et per reliquas
pPlantae partes diſtribuantur, multi,
Phyſici aeque ac Hor tulani, fluida alie-
no colore inficere voluerunt, exiſti-
mantes, eadem per radicem herbam-
que immutata ad florem vſque trans-
ire, in tenerrima corolla tranſparere,
eidemque ſingulareme et inſolitum co-
lorem conciliare poſſe. Quomodo
humorum color pro lubitu diuerſus
reddi, et nunc niger, nunc viridis,
cyaneus et ſ. p. brodlaei, eodemque
terra irrigari et impr raegnari poſſi
multas et varias apuc auores d epr
hendimus praeſcriptiones, du⸗ uarum
autem nullam repetere volumus, cum
partim ad radicem potius quamſ ſemen
Pertineant, partim non de diuerſitate
coloris, ſed mutatione eius quae ſtio
moueatur. Semina etiam diuerſimode
colorata fluida imbibere, et inde flo-
rum mutationem ſequi, a nonnullis
traditum fuiſſe, legimus. Sic PETER
Lav-

1†
14

2

*) Qui eiusmodi ſeire cupit, euoluat inprimis
FERRARIUM et inueniet Libr. IV. c. 5. p. 458.
ſqq. multa, quae, vt Ipſe ſcripſit, ad multipli-
eem hunc et amabilem fueum faciunt.

RENOERG0
Audenmnun. 6
Nus feri 0
etium Lhyt
Perimenta!
Ge, Ate
runn Pord
Iint. (u

9 U Hor
et en 29.
6) Hitt Pune
4) Conf. Eius!
s plunten
Purdennlen

9 I Did 6
1758 et
harbang

th epen
terra, radi.
urign
., muli
ü⸗ ininn e
ruck, ſt
Een letbun.
lpſgnetnn
ltranſorere
iſliumen
Qnoc-
itl Elaertos
nunc viridis
ebdemnone
Cllar! lholit 1
0 dore s Gepte-
n CCaron

Clenre Il

it hminel⸗
t! Ce 10
ponnullis
Gic Per
Lav.

goluat inpricn inis

WV. ,5
lt, iu⸗

f W 0 s,Culn

2 2*

LavVRENBERGIVS, cuius de horti cul-
tura praecepta merito aeſtimamus,
ſcripſit: ſe orum, tuliparum, car Nophyl-
lorum etc. ſomina irriganeris ſpi, itu vini,
eperieris FKores naſeituros mira varieta-
te, vel ſanguine humano imbuta, iterum-
qiaé aſercata, Wuſoqzue , nouo ſanguine,
bPoſt Rtrato fvecundo inſiza, dabunt proge-
niem miraculoſam, ) addidit Cl. RAIVsS,
baec, quamutis a nonnultir ride eantur, Lav-
RENBERGIO zamen fdem derogare, non
4) Et a nobis hoc multo mi-
s fieri debebit, cum recentiſſimi
etiam Phyſici, Cl. Balssk“ BoNNET, )
REICHEL, et MoLoENHAWER h) Ex-
perimenta talia inſtituerint, fluida-
que, arte colorata, in variis planta-
rum partibus aſcendere, obſeruaue-
rint. Cum ſeminibus prima forſan
tenta-
c) Vid. Horti culturae Libr. I. c. 17. n. 10. conf.
et cap. 28.
d) Riſt. Plantar. Libr. I. p. 40.
e) Conf. Eius Diſſ. fur ls circulation de ſeve dans
les plantes, quae exſtat in Commentar. Acad.
Burdegalenſis Lo. IV.
) Conf. Eius Libr. von den Blättern p. 140. ſqꝗ.
g) In Diſſ. de vaſis plantarum ſpiralibus. Lipfſ.
1758. edit.
h) In Diſf. de vaſis plantarum, ſpeciatim radicem
herbamque adeuntibus. Trai. ad Viadr. 1779.

252 —½

tentamina BoNNETVsS fecit, fabae ac
phaſeoli ſemina ad germinationem
vſque macerauit in aqua, rubia tin-
ctorum tincta, viditque plantas inde
natas egregie quidem vegetaſſe, atta-
men nec in foliis, nec floribus tinctu-
rae huius veſtigia apparuiſſe. ) Dein
vero phaſeoli ſeminis, iam germinan-
tis, radiculam nigro atramento impo-
ſuit, illudque ab hac ad virides coty-
ledones penetraſſe, ibidemque tener-
rimas nigras ſtrias repraeſentaſſe, ob-
ſeruauit. OοREICHELIVsS etiam phaſeo-
li et lupini ſemina in liquorem rubrum
ſubmerſit, et non ſolum in cortice va-
ſcula tincta, ſed ad loborum quoque
marginem punctula rubra cognouit. )
An ad alias quoque partes tranſiiſſet
Peregrinus color, ſi ſemina haec terrae
mandata fuiſſent, determinare quidem
non poſſumus, contrarium tamen ex
priori, a BoNNEToO inſtituto, experi-
mento concludimus. Melius et facilius
ſucceſſerunt tentamina, quae cum in-
tegris plantis, earumque ſurculis in-
ſtituta fuerunt. Liquores, vario mo-
do colorati, aſcendehant in radice et
ramu-
i¹) libr. cit. p. 143. ) ibid. p. 148. 1) Vid. Diſſ.
cit. p. 34·

Polle; ete
menta adhn
Puntne Ne
ceſcehant e
infunones
ſttads, d
teritunn e0
TMatnus, i
Gne ſeon
DeNHINY
Ies tinctos
tionisphn⸗
dem, dum

1) bidem 1
6) aüman
ſeniit Mor
li in⸗
elle ſtani,
ſimum 1
copiole

deit fabae ⸗
Emminationem
ln, Mbin tin.
e anninde
ſebennlke mmr.
Oridos und.
Aruiſe.i Denn

Dam gerininar-

ramento impo⸗
Virides oorr.
demque tener

rnelentale, bd.
Getiam phal’.

oremrubrum
lin cortice va-⸗

Dokum JOe

Dracognouk.
ute Wanſile
Winahaectertke
mminre ilen

rumtument

utg elelt.
letficlins
nue cuin u.
e ſorcolss in
eS, VMio n
ntin tdicee
Humn.
hN

* S 253

ramulo, penetrabant ad foliorum co-
ſtas, immo, vt REICHELIVS in Elate-
rio et Datura alba vidit, 2) in pedun-
culum, florem, fructumque ſeſe inſi-
nuabant et vbique noui coloris veſti-
gia oſtendebhant. Haec omnia ita ſe
habere, nullus plane reſtat ſcrupulus,
nondum vero inde ſequitur, plantis
etiam, ſi viuere ac creſcere debent,
peregrinum colorem arte conciliari
poſſe; etenim quae ad haec experi-
menta adhibitae fuerunt vel integrae
plantae, vel earum ramuli cito mar-
ceſcebant et moriebhantur, ideoque
infuſiones plantis etiam, in terra con-
ſtitutis, labem inferre, earumque in-
teritum eo certius promouere, exiſti-
mamus, ſi verum eſſet, vaſa ſpiralia,
quae ſecundum RErCaHELII et Mor-
DENHAWERI experimenta, ſola liquo-
res tin tos aſſumunt, primaria nutri-
tionis plantarum organa 11) eſſe, ſiqui-
dem, dum haec materiam peregri-

nam
m) lbidem p. 28 et 33.
1) Ita itatuit RgIcaELIVS I. c. p. 39. Longe aliter
ſentit MorokNHAWER, vaſa nutrientia et ſpira-
lia diſtinguit, et priorum tam exiguum lumen
eſſe ſtatuit, vt liquorem coloratum, vel tenuiſ-
ſimum, reiiciant omnem, quem vaſa ſpiralia
copioſe bibunt. Vid. Diſſ, cit. p. 16 et 25.

254 g

nam admittunt, eamque immutatam
tranſmittunt, propriam et nutritiam
vehere et praeparare neutiquam poſ-
ſunt. Verum enim vero RKubiam ad
animalium oſſa penetrare, eademque
rubro colore tingere, non ſolum fſci-
mus, ſed etiam compertum habemus,
illa diu ſatis ferre poſſe eiusmodi Pa-
bulum, modo cum lacte, vel alio ali-
mento commixtum fuerit; atque

hinc quaeſtio oritur, an non idem in

vegetabilibus locum habere, eadem-
que peregrino pabulo, cum naturali

et aptiori mixto, per longius tempo-

ris ſpatium viuere et inde nouos co-
lores adſumere poſſint? Si autem ea
pPerpendimus, quae antea de ſapore
ac Odore notauimus, de exoptato ſuc-
ceſfu iterum iterumque dubitamus,
quocunque etiam modo inſtituatur
experimentum; hinc etiam BoNNETI
conſilium,“) quo rubiam tinctorum
cum terra commi iſcere, et in eadem
ſemina ſerere ſuaſit, admittere non
poſſumus, potius eadem et circa hoc
mouere dubia debemus, quae antea
in fſimili, a BACONE commendato,
pr opoſuimmus. P raeterea planta res
varia
o⁵) libr. cit. p. 143.

. ſerio i
Cs proepar
Sls) eihell
ne, ibi
rumn rum
lignum, n0
penennn aund
eviſti Rau
ungaltiorati
heuukn
NETNS e
Iatis *
bus, ebode
etiam ad
nouummoode
Diuertis
ſucelliscerte

bom e.
boln om
rimm zini,
cohioſe r
Vegetoble

lbr it

5

Immutatzn
et nutritiam
lugam pol.
f0 Wbiam ad

le

Ne, Alengde
nonſNumfi.
tum hobenne
Leinsmnodin.
te vel lidal.
fnertt; agle
nonidemin
Obere, eide.

Clum Natrad

nois enp
de no

N Atet ea

ten de ſyore
eeWMrſi
ne Gubitummg
0 inkirarur
4 n DoETI
n finckorum
et in eulein
Mittere noll
et circ hoe
gone Anten
Ommtnengi⸗
en luonre
nit

varia eſt, et quicquid de vna valet,

minime de omnibus, immo nec de

ſingulis vnius partibus dici poteſt.
Singularis certe vaſorum conſtitutio
requiritur e. gr. in Euphorbia et Che-
lidonio, vt in priori lacti ſimilis, in
poſteriori croceo colore tinctus ſuc-
cus praeparetur, et ſecundum HALE-
SII P) experimenta infuſiones odora-
ae, quibus immerſit diuerſarum plan-
tarum ramos, ad petiolum quidem et
lignum, non vero ad fructum vſque
penetrarunt, idque ideo, vt recte IIle
exiſtimat, quia vaſcula prope fructum
anguſtiora fiunt, et inde materia acce-
Pta mutatur, aliterque miſcetur; BoN-
NETVS e Ccontrario in ſuis, cum odo-
ratis ſpiritibus inſtitutis, tentamini-
bus, eosdem non modo ad folia, ſed
etiam ad flores adſcendere, illisque
nouum odorem adferre, cognouit. 9)
Diuerſus horum experimentorum
ſuceſſus certe non, niſi ex diuerſa va-
ſculo-

P) Poma e. gr. retinebant naturalem ſaporem, et
ſi folia omnesque reliquae arboris partes ſpi-
ritum vini, camphora impraegnatum, quem
copioſe attraxerat caulis, redolebant. Vid.
vegetable Stati Experim. 121.
P libr. cit. p. 134.

256 —NN

ſculorum conſtitutione diiudicare po-
terit, prout et color vnice ab his r)
dependet, id quod in illis luculenter
apparet plantis, quae vel folia, vt in
Amarantho tricolore, Cyclamine, Ge
raniis aliisque, vel corollam, vt ſe-
cundum naturam in maluaceis, et
ex arte in Diantho, Cheirantho aliis-
que videmus, diuerſis coloribus picta
oſtendunt. An eiusmodi diuerſico-
lor

r) BoNNETVS vaſa lignoſa comparauit cum oſſeis
fibris, eandemque propter denſitatem retinere
coloratos liquores, e contrario per cortieis et
medullae laxiorem compagem tranſfire, et hinc
in illis conſpici non poſſe, exiſtimauit libr.
cit. p. 161. Videtur vero probabilius in mol-
lioris texturae vaſis ideo non apparere liquores
tin Gos, quia vel in illis aliter miſeentur, quam
in ligneis, vel lla intrare nequeunt. Eandem
fere opinionem fouet MornzxNRAWER, dum Diſſ.
cit. p. 31. ſeripſit: Non in omnibus aeque felici-
zer peragitur impletio. Tincturam vel tenuiſſi
mam récuſant nonnulla, vaſeula minutiſſima na-
cta, vegetabilia. Omni licet adhibita cura vaſcula
illa, variis fructificationis partibus preſpicientia,
diſſicillime et parse tinguntur. Secernuntur a va-
ſis, magis magisque gracileſcentibus, minimisque
demum coloris particulue et ſubriliſſime, intrat hu-
mor viæ adhuc ſubcoloratus, et dum maiorem, ma-
ius potius, quotidie coloris augmentum expecta-
mus, cadit ſimul in ſingulos dies neſtra ſpes, cum
vaſa, quae in primis diebus auide hauriunt, mox
obſtruuntur, vel nimis repleta, vim attrahendi
amittunt.

—

Vtſemit
Periſlunt,
enatie e l
ſenndeorun
ſolet, voris
eismnoi, 9
Citione conl
Gateries vel
Alia ratione
Nogitt.
Dusdam C.
gon ſallice
ſec porins⸗
Pteren euni
Corn fuerit
s er lppot
Cerhit ealen
Alcepta plan
Droriusnon

wicentur i

udicdla.

nnce a) hisn
Uls lnellenter
An tin
Ganine Ge

orclan, NtE.
mhilukis, e

Cheiranthotlis
loribuspic
moci Eiverhto⸗
lor

npurtuit oun olei

P Genſitatem relinete

mno er Cortenet
gentrence ethine

1e. exilimernd Udr.

orchiblitin a⸗
Nonipplretelicate
Uner mücennaren
ne delbenll ben

euntxanttpnn

is mi A, le

Iulunm ui

. .
uintti u.

mmlar Mſiinin,
Uer uſutf ir
entibut, niimiae
Pelſſnnginfuit
, Aun mnigfenn
ugfientun plhr

5 et. ℳ
1 0 pel
lien ef

it.

NE
mile unuh

1 4 4
bus, Mℳ omehi

257

lor vegetabilium foetus vnquam arte
produci poterit, maximopere dubita-
mus, cuicunque etiam parti applice-
tur talis tinctura.

§. VII.

Vt ſemina, ſatione peracta, illaeſa
pPerſiſtant, celerius germinent, et
enatae ex illis plantae perfectius cre-
ſcant, eorum praeparatio commendari
ſolet, varia quidem, attamen ſemper
eiusmodi, quae in alicuius rei appli-
catione conlſiſtit, et qua ipſa ſeminis
materies vel augmentum capit, vel
alia ratione maiorem perfectionem
acquirit. Verum et contraria a qui-
busdam commendatur praeparatio,
qua ſcilicet ſeminibus nihil additur,
ſed potius aliquid demitur, vt vel pro-
pterea eundem quoque in finem lau-
data fuerit mutilationis vtilitas, qua-
lis ex appoſitione expectatur. Con-
cernit eadem partes ſeminis omnes,
excepta plumula, quippe quae abeſſe
prorſus non debet; minus neceſſariae
videntur inuolucrum, cotyledon et
radicula.

B Inuo-

25˙8 Ee *

Inuolucrum ſeminis proprium,
immo aliquando acceſſorium, inte-
grum ſeparari non debet;) illo enim
partes contentae non ſolum defendun-
tur, quam diu ſemen extra terram de-
prehenditur, ſed eundem, immo ma-
liorem vſum praeſtat illis, in germi-
natione conſtitutis. Forſan autem
commodum erit, corticis, inprimis
ſi durior ille eſt, particulam praeſcin-
dere, et ſalubri quaſi vulnere efficere,
vt calidus terrae vapor facilius pene-
tret et ſic emollitio cotyledonis et
egreſſus plantulae ſeminalis accelere-
tur. Commendant hoc artificium
nonnulli ſerio, ſeminaque forcipe ap-
prehendunt, et a tergo, ſiue oppoſita
hilo parte corticem acuto cultro diſſe-
cant, limaue deterunt et ſic ſemen,
ex parte denudatum, ſerunt. Hanc
autem particularem inuolucri ſepara-
tionem aeque nociuam eſſe, ac vni-
uerſalem, merito exiſtimamus, cum
neque nimis copioſus ſuccus ad coty-
ledonem deferri, neque propria eius
materia nimis cito emolliri et in mo-
tum duci debeat, ſi perfectam plan-

tulae ſeminalis germinationem deſi-

dera-
5§) vid. Cap. I. p. 16.

kleruatucs
s inſtirnt
Nunduame
Araru fui
tur, kl tin
guid il
en n ellem
dene euolunt
Punmul inp.
Ducrimentum
Primnurian
um concertn
etC. D
mibos adort
traneplantan
lam perpe⸗
ſcoencdentem,
Procennt a
inaliterna n
heee mutlati
ra tertan
tee radicdle
Culamn pron

—

.

Un libroen

Mopri lunn
tum, inte.
)ibenin
nle endun.
Waterrame.
rinam.
li⸗ in germ.
huln n e,
cis, inprir n
m Drrelin⸗

inereefies,

ficilins pene.
Nplelon’s et
acklere.
C Aciunn
kinre Reip
e Onottn
1O CAocle
t er ſe khnen
ſrunt. Han

ni Ent
ſe, ni
numds, Cumn
celsd oſ⸗
Poprt lia eius
Uirier! in o⸗

ffecham Ur
uimmil

ela⸗

—w— 25⁵9

deramus. Verum de neceſſitate ac
genuino vſu inuolucri plura dicemus
in Cap. VI. Spermatol. quae de ger-
minatione aget. Et ad hanc quoque
reſeruamus ea, quae cum cotyledoni-
bus inſtituta 'fuerunt experimenta.
Nunquam etiam haec pars ſeminis ſe-
parata fuit, vt germinatio promouea-
tur, ſed tantum ideo, vt adpareat,
quid illa ad vegetationem conferat,
et, an eadem deficiente, nihilominus
bene euoluatur plantula ſeminalis, et
Plumula inprimis ſufficiens accipiat
nutrimentum.
Primarium mutilationis momen-
tum concernit radiculam. Dedit ſcili-
cet Cel. Dv HAMEeE conſilium, ) ſemi-
nibus arborum germinantibus, quae
transplantari debent, demere radicu-
lam, per pendiculariter in terram de-
ſcendentem, quo laterales radices
prodeant, ad conſeruarionem arboris
in alia terra neceſſariae. Quo i itaque
haec mutilatio inſtitui poſſit, ſemina
extra terram germinationem incipe-
re, et radiculam modo, non vero plu-
mulam protrudere debent; et quo
R 2 hoc

*) In Libro von der Holzſaat, p. 73. ſqꝗ.

260 N

hoc ita eueniat, et aptus locus, ſiue
conueniens adminiculum, et iuſtum
tempus deſideratur. Ad prius, quod
ſpectat, praecipue attendendum, ne
ab eius qualitate nimis acceleretur
germinatio, et radicula intra breuiſſi-
mum temporis ſpatium nimium elon-
getur; arena huic ſcopo aptiſſima viſa
fuit; et ad tempus ſollicite reſpicien-
dum erit, ne germinationi citius ex-
ponatur ſemen, quam commoda ve-
ris temperie ex alieno domicilio in
proprium, ſiue terram tranſportari
poſſit. Quam difficile autem hoc ſit ne-
gotium, et quam facile experimen-
tum fallere poſſit, Ipſe candide expo-
ſuit Dv HaAMEIL et ſimul concedit, eius-
modi praeparationem in minoribus
ſeminibus locum non habere, ſed ea-
dem conſueto more ſerenda, plantas
vero inde enatas ſecundo anno extra-
hendas, radice perpendiculari pri-
uandas, iterumque ſtatim terrae im-
plantandas efſe.
Radicem hanc perpendicularem,
ſiue ipſius ſeminis elongatam radicu-
lam, quae germanice die Pfabl- oder
Herzwurzel dicitur, ad arborum firmi-
tatem multum conferre, nemo nega-
bit,

bi⸗ mnen
lumnenn
eMs,
Uimnein
ofuode in
ls Vidit D
cNlus ſexl
Gvatuor Pe
Po 110 1 ella
Oppocia elt
Perumgae
ex Vtraque
aceipere o
Vel ex parte
Wur, endenn
ſedloco eid⸗

Gne foori⸗

um in u
trant, cd
gunt; pr⸗
libus madi⸗
Perpengien

(uNaipot

De radi
lngeohini

1¹) W. Nann
104 e
1) Conf Din

Minug

4

bers ſe
n, et iuſtun
drins gvot

Wendamn ne
Ns Weretuar
hinmabciſſt.
Imnimiumcn.
poeprifinara
licite refſice
Ationi citins er.
n commocare-
no Comicllo in
m tranſon i
Utemn hOeft
le eperiimne
CaNdnde eN.
Olconcedield.
n bobere ſeler

ſerench, Uuns .

Co AMn ett
enciellun r.
rinntertden.

Cendcline
eluum tudt.

7
Parboruminn

* — * 261

bit, eandem vero ad earum quoque

incrementum necefſſario requiri, du-
bitamus. Delſcendit enim eadem,
niſi impedimentum adſit, admodum
profunde in terram, et iuniores Quer-
cus vidit Dv HAMEL, “) quarum trun-
culus ſex modo digitos, radix autem
quatuor pedes aequabat; deſcendit
porro recta via, hinc partim trunco
oppoſita eſt, partim terram occupat
plerumque ſiccam atque ſterilem, et
ex vtraque cauſa parum nutrimenti
accipere poteſt. Si vero radix illa,
vel ex parte, vel ex toto praeſcindi-

tur, eadem non vIterius elongatur,

ſed loco eius plures laterales oriuntur,

quae horizontaliter excurrunt, et,

dum in nouam ſemper terram pene-
trant, copioſius nutrimentum colli-
gunt; praeter ea terra pro horizonta-
libus radicibus facilius, quam pro

perpendicularibus praeparari et foe-
cundari poterit.

De radice perpendiculari aliam
longe opinionem fouet Cl. MeofCvs,*)
R 3 eam-
u) Vid. Naturgeſehichte der Bäume, Lib. I. cap. §.
p. 104. et von der Holzſaat, p 74.
X) Conf. Fius Verſuche aber die beſte Irt der An-

Ppflanzung, um ausländiſche Bäume an unſern
. FHim-

—

eamque non ſolum et propter incre-
mentum arboris, et eius contra frigus
defenſionem pracſentem, ſed etiam in
longitudinem extenſam eſle debere,
exiſtimat, et in contrario ſtatu, Praeci-
pue ſi aliam directionem admittere et
horizontaliter excurrere cogitur, me-
morata commoda amplius non prae-
ſtare, immo noxam inferre ſtatuit;
et in hac re cauſam ſe inueniſſe cre-
dit, cur arbores americanae et alia
exoticae, in fictili enatae et conſerua-
tae, dein autem in hortum transplan-
tatae, non diu ibidem perdurent, ſed
facile, yen nali inprimis tempore, . Per-
eant. Arcliori namqueſpa tio incluſae
radices naturalem directionem ſequi,
varioque modo contortae et inter ſe
complicatae aliam et conuenientem
in liberiori quoque terra obtinere
non poſſunt, circularem potius et ho-
rizontalem ſitum retinent, et altius
ſub terra poſitae copioſum nutrimen-
tum inſugunt, frigori magis ſunt ex-
poſitae, et adultiores factae ſe ipſas
de-

Himmeliſtrich anzugetwöhnen; continentur in

den Bemerkungen Kuhr- Pfälziſcher Nl⸗
öonomiſchen CGeſellſchaft, von Jahre 1780. Seite

131. Fg.

de unt
Rn in
rugs,
en ntl 1can

Ciſtribauan
gunt, 1 Ue
Dbuth uh w
nicl ciem in
gae ſn
1 hn Umne
Nora P
Weorin,da
Ditae conr
ſub ſuper
longe laet
Ibies gen
funde geſe
brolas cr⸗
IIS.)) An

) Murez fne,
Iüdicidus
Virtunemn
MIl ec,

M t,

ſſar

NANieeet
Alns nonpre⸗
hterre ſtatuit
inueniſe cre

Cn mamphr.

b.
9

1

Datoincne
Conen ſecbi⸗
rhe et inet ſ
(Ocuehientenn
lerra obtinere
n pouißt le
ent, er Mis
n uutrinen-
ngis luner⸗
Che le iglo
le⸗

1 chllinenffn
kſdher M/
uͤn

er TTre
ACO, 3

N

* N 263
deſtruunt ac ſuccorum motui reſi-
ſtunt: hinc celerius quidem increſce-
re arbores, aſt facile etiam, et ſine
euidenti cauſa perire, aſſerit. Addit
Cl. Vir tertium damnum, quod ex
eiusmodi, in fictili inſtituta, conſer-
uatione oriri debet; ſcilicet, copioſae
nimis tunc oriuntur minores fibroſae
radiculae, quae, dum quaquauerſum
diſtribuuntur, omne fluidum inſu-
gunt, illudque primariis radicibus
ſubtrahunt, ſummamque arhori per-
niciem inferunt; et, ſunt ipſa Cl. Au-
Goris verba, es iſt unglaublich, welehe
Peſt dieſe kleinen zäſerichbten E ürzelchen
jJedem Baume ſind.
Noua prorſus haec nobis videtur
theoria, hactenus etiam in praxi adhi-
bitae contraria, quippe qua proxime
ſub fuperficie terrae excurrentes et
longe lateque oberrantes horizontales
radices perperpendicularibus et pro-
funde deſcendentibus, minoresque
fibroſas craſſioribus praeferre ſole-
mus. An vero haec, antiquitus re-
RK 4 Cepta,
) Plures facile nominare poſſemus auRores, qui
radicibus minoribus megnam in vygetatione
virtutem tribuerunt, ſed ſufficist Cl. BoNNE-

TUM excitaſſe ui hanc theoriam rationibus
2
et

*

264

cepta, relinquenda, et prior ac noua
admittenda ſit, vlterius nunc inquire-
re nolumus, potius ad HAMELII theo-
riam redeamus et adhuc diſquiramus,
vtrum radix perpendicularis etiam
ſine praeciſſione in deſcenſu impediri,
et ad ramos, lateraliter emittendos,
diſponi poſſit, et ſi hoc fieri nequeat,
quo tempore illa praeſcindi debeat.
Vidit ipſe Dy HAMEL2*] arbores laete
creſcentes, non tranſplantatas, ſed in
loco natali conſeruatas, et nihilomi-
nus radice perpendiculari, absque
vllo artificio, deſtitutas; et dum in
hanc rem, quae Ipſi maxime mira vi-
debatur, accuratius inquiſiuit, ſub
terra rara et praeparata rupem, ſiue
petrofſum ſtratum inuenit, quod
a radice perforari haud quaquam po-
tuit; ideoque ſic ex ſemine egreſſa ra-

dicula in deſcenſu impedita fuit, bre-

uiorque manſit, et laterales radices
emittere debuit. Poſſet ne hoc imi-
tari et deſcenſus radicis arte impedi-
ri? Tentatum aliquando idem fuit ab
hortu-
et experimentis optime confirmauit. Vid.

eiued. libr. Vom Nuizen der Blätter, p. 157. ſq.
2) Libr. cit. p. 77. L

tuun accpi⸗
getrare har
Is erit.
hoc magis
lebebit.
Prnelci
Dendicbla
ſcendumm
Ortumad
Dore aute
ipliprim
Polten, El
bor? Cern
in ſaboloe⸗
chonn, Iu
s vir de
Keindere
Cuum ſe
Umnamus

or ac nol
no inquire.
MPLll theo.
Cgnirunns
lurs einm
nimpeiin⸗
eminentas,
leninegben⸗
indi Geben:
Arbores hete
ntatas ſedin
et nüinloni.
Ii, abogde
et Cum in
me mmira vi.
Cibuit, ſod
topemn, ine
enit, Good
Gdaguaen o⸗
ineegrefirr.

ta i, br .

rles ees
Ne hoe imn.
neinheli
Gemmfoitil
hortl⸗

„. .
urmmevit. it,
Hinen , 17

ernrrt 265

hortulanis, ſeminibusque lapides ſunt
ſuppoſiti; ſed fruſtra; etenim radicu-
la ſupra lapidem ſe incuruare, mol-

liorem terram quaerere, et in ean-

dem deſcendere poteſt; et ita eueniſ-
ſe, conſtat. Niſi itaque integrum
ſaxum componere, illique bene prae-
paratam terram imponere et ſemen-
tem ita inſtituere poſſimus, vt radix
a ſuperiori ſtrato ſufficiens nutrimen-
tum accipiat, per inferius autem pe-
netrare haud valeat, labor omnis ina-
nis erit. Et ſane erit ſemper, quia
hoc magis a natura, quam arte fieri
debebit.
Praeſcindere itaque radicem per-
pendicularem debemus, ſi eius de-
ſcenſum praecauere et lateralium
ortum adiuuare volumus. Quo tem-
pore autem id commode fiet? an in

ipſa prima ſeminis germinatione, an

poſtea, dum ex ſemine nata fuit ar-
bor? Germinationis tempore, ſit illa
in ſabulo extra terram, ſit in terra in-
choata, radiculam, ante breue tem-
pus vix per-hilum egreſſam, prae-
ſcindere velle, non ſolum non profi-
cuum, ſed maxime nociuum efle, exi-
ſtimamus. Radicula prima pars eſt,
R S˖ quae

*

266 *

quae ex ſemine germinante egredi-
tur, eademque ex cotyledone recipit
alimentarem ſuccum, illumque ma-
gis praeparatum et cum nouo, ex ter-
ra ſuſcepto, remixtum, ad plumulam
mittit, et ſic pro plumulae extenſione
laborat in principio vegetationis radi-
cula. Poterit ne eadem laete incre-

ſcere abſente veêl mutilata radicula?

neutiquam. Ex ipſis enim cotyledo-
nibus nullum accipit ſuccum plumu-
la, et non cum hac, ſed cum radicula
modo nexum illae habent; hinc ea-
dem caſtrata neque ex cotyledonibus,
neque ex terra ſufficiens nutrimen-
tum admittere, illudque praeparare
et ad plumulam transmittere, eius-
que textura, ſi non ex toto, tamen ex
parte, deſtructa, vaſculoque prima-
rio, quod ex cotyledone ad radicem
ducitur, diſſecto, officio ſuo minime
fungi, immo, partim ob ſummam,
quam eo tempore habet, mollitiem,
partim propter humorem, ex vulnere
effuſum vel ſtagnantem citius illa pu-
treſcere, quam laterales ramos emit-
tere poterit. Verum de hoc nexu,
qui cotyledonem et radiculam, et
hanc ac plumulam intercedit, plu-
ra

uln
in 1
lele, Cude
Ponmn ube
Uuta kuitarl
ugmitudn

ero iun 4l

neeccehih,
ſunt, lumo⸗
ls extrahen
Vare vellem
le e H
gligenn, hne
TAdCes ech
tionem ſe
Antem god⸗
Iulomm adhn
Gdonec ad
rit uhor,
llentl
IIis e e⸗
bore, ſine
Dcumm wandt

te egrecl.
Onerecipit
Inqe ma.
Nl,ex ter.
tMomclam
dentenſone
kationnd.
laete inere⸗
a radicula
n cotyleto⸗
cum plom.
um rüdicola

nt; hinc e.

edonibos
Nutrimen-
Drneurare
tere, eind⸗
, umenel
ode Pring⸗
e d Iaice
ſao minine
ſummman,
olitieny
exVblnere
ios da po-
mos ellu.
hoc nenl,
colam, 4
Celit, N.
14

* * 267
ra de germinatione dicturi, expo-
nemus. Licet autem non ſatis com-
modum et tutum videatur, radicu-
lam in ipſa germinatione praeſcin-
dere, crudelis tamen haec medicina
locum habebit, poſtquam ex ſemine
nata fuit arbor, eademque ad aliquam
magnitudinem increuit; ſi prius et al-
tero iam anno, vt Dv HAMEL de illis
praecepit, quarum ſemina minora
ſunt, iuniores et tenerrimas arbuſcu-
las extrahere et principe radice pri-
uare vellemus, dubius erit exitus, et
Ipſe Dv HaAMEL expertus fuit, plures
quidem, hac aetate caſtratas, laterales
radices emiſiſſe, et nouam tranſplan-
tationem feliciter ſuſtinuiſſe, multas
autem quoque periiſſe. Ideoque pau-
lulum adhuc, et tam diu expectemus,
donec ad aliquam firmitatem acceſſe-
rit arbor, tunc proſperrimo ſemper
euentu operationem hanc inſtitua-
mus, ſiue eadem fiat, relicta in terra
arbore, ſiue dum eandem in alium
locum transferre volumus.

CAP. V.

CAP. V.
DE SEMINVM SATIONE.
§. I1.

Qemadmodum omnes et ſingulae
vegetabilium partes aliquid ad
ſeminis ortum et perfectionem confe-
runt, illarumque incrementum cum
eodem finitur, ſic quoque ſemen
omnes plantarum partes coniunctas
quaſi continet, nouamque, germina-
tione facta, exhibet plantam. Licet au-
tem ſemen omnem in ſe contineat ap-
paratum, quiad nouam plantam requi-
ritur, ille tamen quieſcit, et moueri,
euolui, augeri, et dehitam metamor-
Photin ſubire non poteſt, niſi con-
gruo excipiatur vehiculo ſiue recepta-
culo. Illud pro diuerſitate ſeminum
et plantarum varium eſt et multiplex;
alia enim in pingui et lutoſa, alia in
macra et arenoſa terra, alia in vmbro-
ſis, alia in apricis locis, alia in paludi-
bus et fluuiis, alia in muſcis, arborum
corticibus, lapidibus et ſic porro,
bene

heretenmn
ne

CN
rum vbil
Mmnetn d

oinnes in
caulamrel
Ueniunt.
Pubolam,
ſuccumpte
leogert
taln mod
Fallum rel

D Angeſiee
Non omn
Alat faſi
ente,
rile
Ponjrete,
lorum
Inun
.lin nu
lanmudh⸗
Alul ſili
lun Viae
) Hine in he
ſi münds
Parimne
lum, enn
Jorlem
Myrüln
Dill.

R4e

S

W.

Getſingehe

8 dliqid n1

jonemconte⸗
nentumm cuun

gne ſelen

coniunctas
e germnina⸗
n.iceta.
Condineatap⸗
antamtegu
t et oberi
In Metamor.
, ii r.
ſue / eckyt/·
e ſetninum
multiples,
ola, Nain
zinvinbro
nin phl
s urbolun
4 ſic Nonh.
epe

* 269

bene germinant et creſcunt o ſemina.
Ad hanc differentiam ſollicite atten-
dendum, et in ſatione ſeminum na-
turam vbique imitandam, alias vero
omnem laborem fruſtraneum ?) eſſe,
omnes facile conſentiunt, ſi vero ad
cauſam reſpicimus, inter ſe non con-
ueniunt. Nonnulli enim peculiare
pabulum, ſeu nutritium ſpecificum

ſuccum pro qualibet planta aſſumunt,

ideoque vbi eiuſmodi inuenitur, plan-
tam modo creſcere poſſe, ſtatuunt.
Falſum vero hoc eſſe aſſertum et alibi
L oſten-

a) Atque ſie recte ſeripſit PLiNivs Libr. X VI. cap. 32.
Non omnia in omnibus locis naſcuntur, hocque
alias fuſtidio, alias contumacia, alins soelo inui-
dente, alias ſolo vepugnante. Et STEPHANUS:
Agricolam maxime decet, poſt ſoli naturam ac
bonitatem exacte conſideratam, etiam ipſarum ar-
borum temperaturam agneſcere, vt cuique pro-
prium atque naturale ſolum praebeat; omnium
enim max'mum eſt, ait THEOFRRASTVS, ſolum
com modum conueniensque cuique tribuere, quando
aliud ſolum aliis arboribus conuenientius eſſe ſo-
leat. Vid. Eius Praedium ruſticum p. 273.
b) Hinc in hortis languent et moriuntur plantae,
ſi minus aptam terram occupare debent, et
plurimae ſylueſtres reſpuunt foecundum ſo-
lum, cum eiusmodi terra praeparari nequeot,
qualem ipfſis natura dedit; vt ſunt Empetrum,
Myrtillus, Erica, Squamaria. Vide noſtram
Diffl. de Virtute loci natalis in vegetabilis

P. 4 et 8.

270 enanree

oſtendimus et deinde adhuc decla-
rabimus. Hinc alii potius ad ipſum
ſolum modo receptaculum reſpiciunt,
et in diuerſa eius indole et relatione
ad plantam, eiusque inprimis radi-
cem cauſam quaeſiuerunt, cur non
omnis omnia ferre poſſit tellus. Hoc
lubenter quidem concedimus, atta-
men ita comparata eſſe debebit terra,
vel omne id, quod ſemina recipit et
plantam ſuſtinet, vt proportionatam
et ſufficientem aquae copiam recipere
et continere poſſit. Haec enim eſt vni-
uerſalis vegetabilium materia, ipſum-
que forſan eorum nutrimentur, vel
ad minimum vehiculum et menſtru-
um, quo pingue illud atque ſalinum
ſoluitur et partibus adponitur. Hinc
etiam ſcimus, emina non eundem
ſemper occupare locum, plantasque
aliquando in peregrino etiam domici-
lio ſatis feliciter viuere, modo ſuffi-
ciens humidum ibidem inueniant.
Plantas, quae ſecundum naturam ra-
dicibus ſuis terrae inhaerent, in aqua
etiam
c) Conf. Diſſ. de Vegetabilium contextu celluloſo
P. 24. ſqq. de Loco natali p. 25. et de Colle-

Rion Simplicium Part, l. p. 10. ſqq.
⁶) Vide Cap. IV. p. 219.

ſbi l
cin
etM MAN
gue immn
Nenohi
jethefu⸗
el. mnulra
nhler
inctemmentu
non vaſ
Variarum 1
Pini, Mori
ſoo et ſpon
nakngen n.
Dbnn Nras
luit, tXâ⅜
incrementun
ſuccellt, e
000 aun
auit. A.
nuario in
ſit Lein ci
10 imponu
tuunno ad

9 Expenmmenn
WAID kade
Vid, Duüilol
l. e6
) Huiueril
Pogatione
MONrII

lhuc dech.
reſhieinnt,
rtehtione
DMrimis tadi.
lt, CNr nOn
tellos. Hoe
lims, m.
ebebit terny
im tecſpitet
Portionatum
ium recipere

enim eſt eni ·

erin iplunn.
entumm rel
et Menſtru-

.

goe ſdium—
uor.9Hinc

non eunden
Punmcle
umC5MW.
inuenian.
Nturain d-
dt in adn

etlanh

olol

ntextun e
25˙ el
10, ſg

271

etiam ſubſiſtere, Cl. Viri ThigwaLb
et MIL-LERVS, ) ramosque arborum,
aquae immiſſos, radices emittere, Cl.
LIGNON Y aliique viderunt, et noſmet
ipſi experti fuimus; inprimis Dv HaA-
MEL Multa inſtituit experimenta, vt
cognoſceret, an in aqua pura etiam
incrementum capiant plantae, alias
non in aqua, ſed terra creſcentes.
Variarum itaque ſemina, Quercus,
Pini, Mori aliarumque arborum mu-
ſco et ſpongiae tradidit, et bene in
iisdem germinarunt; iuniores deinde
plantas vitris, aqua plenis, ita impo-
ſuit, vt ex aqua ſola nutrimentum et
incrementum reciperent; idque bene
ſucceſſit, et inter alias Quercum Per
octo annos in aqua creſcentem afſer-
uauit. Amygdali nucleus menſe la-
nuario in ſpongia humida radices emi-
ſit, dein cum ſpongia vaſi, aqua ple-
no, impoſuit et ſurculi inde nati au-
tumno ad quatuordecim pollicum
lon-
e) Experimenta in Suecia 1730. inſtituit TRIE-
WALD, eademque in Anglia repetiit MIILERVS.
vid. Philoſ. Tranſact. Vol. XKXXVII. no. 418.
obſ. 5 et 6.
J Huius et aliorum Virorum experimenta de pre-

pagatione per aquam recenſentur in VAIIE-
MONTII libr. cit. cap. 9 et 10. p. 256. ſq 4.

*

longitudinem creſcebant, qui etiam
proximo anno frondes vndique pro-
trùdebant, ſequentibus vero annis
minus laete vigebant. ρ Et hoc ſen-
ſim deficiens incrementum clare do-
cet, poſſe quidem ad tempus plantam
ſolum modo in aqua creſcere, inſimul
autem requiri, vt illa terreſtri matrice
excepta et hinc magis foecundata fue-
rit. Ipſae aquaticae id egregie con-
firmant, quippe quarum ſemina et
radices non ab ipſa aqua, ſed potius
a paludoſo lutoſoque fundi ſolo exci-
piuntur et veluti in terra habitant.
Hinc etiam plantae, earumque ſemi-
na, muſco tradita, felicius vegetare
et diutius in illo ſubſtere ſolent,
prout experimenta a GrLEDITSCHIO
forſan primum inſtituta, et dein
a BoNNETO repetita ) luculenter de-
clarant; Semina enim diuerſa fictili-
bus,
g£) Haec et alia experimenta deſcribuntur in Riſt.
de l'Acad. royale des Sciences a Paris 1748.
art. 18.
*) Conf. Phil. Tranſact. no. 486. et Mem. de Ma-
them. et Phyſ. preſentés a l'Acad. roy. des
Scieneces a Paris To. I. n. 27. et germanice in
BoNNETI Abhandl. von den Blättern p. 197. qui

Ipſe teſtatur, primam horum experimentorum
notitiam a FoRMEYO Berolini accepiſſe.

Tationein
AUINdbIZEN

tngun 1
ſei. ad eas
lenr. I
atalnen: 1
wan Uunn ſal
* 10t tenh
tMüchenamm
adoltiori
trimentun
Poxwer
eto eund
ſere guan

OId tamen e
Uins ſunden
Nouom ſo
Dn. Dect
Vol. XVI

Cui etinn
ine Pro
Vero annis
rlhoc ſen.
n dare do.
Düsphantam

Cere inimel
eſtri marrte⸗
cuundatfle.
egregiecn⸗
um ſeminn et
1, ſel porin
udi ſolo exci
Fra habitant
umgue ſem.
ins egetare
Rere ſolend
GlEDTYSCHNO
Uta, et den
hiltunt

Niuerſifctii
hus

buntur in Pil.

e Mem. le
Aend. to,. le
enene l

inmnß ⸗
jeihellhen

mſ⸗

= 273

bus, aliis terra, aliis muſco repletis, tra-
didit, atque vidit, Pplantas, ex ſemini-
bus muſco commiliis en latas, longiores
et copioſiores caules, fructus que ac
ſemina tardit us, aſt maior a exhibuiſſe,
quam illas, quae in terra creuerunt;
rationem addens: quia nutrientes, ſe⸗
cundum Eius hypotheſin, aquae par-
tes diutius radicales fibras am abiunt et
tangunt, aerque, ob poroſitatem mu-
ſci, ad easdem facilins penetrare va-
leat. Id quod lubenter concedimus,
attamen aliam quoque, et forfan pri-

mariam, ſubeſſe cauſam exiſtimamus,
ſci licet ilm Muſcum, qui Per ali-

quot tempus plantas ſu ſtinuit, in ſub-
tlliſimarm quali terram conuerti, et

adultiori factae Plantae ſi ſuffi ciens nu-

trimentum Praebere. ) Sic etiam Ipſe

—

BoNNETVS ramulum Vitis implanta-

uit fictili, et muſco et terra ſimul re-
Pleto, eundemque longe vegetius cre-
ſcere, quam illum, qui in ſolo muſco
collo-

i) Id tamen concedere non vult BoNNETs, et po-
tius ſuadet, muſcum reſolutum reiicere, et
nouum ſubſtituere. Vid. Eius Epiſtolam ad
Dn. DscrER in der Schwved. Acad. Abhandl.
Vol. XVIII. p. 137.

S

N.

274

collocatus fuerat, obſeruauit. Et li-
cet ſecundum tentamina KRAFTII )
Cannabis et Auenae ſemina in ſicca
et fornacis calore arefacta et dein ite-
rum aqua madefacta arena, in fruſtulis
rubri et ex lana confecti panni, et in
lignorum raſura creuerint, in carbone

tamen Pul lueriſato, comminutimque .

conciſſo foenu Auena tantum er in ci-
neribus, ex fornace deſumtis, nec
haec, nec illa inerementum obtinuit, )
quod certe fieri debuiſſet, ſi aqua ſola
ſufficeret, nec aliud nutrimentum,
aptumque receptaculum deſiderare-
tur. 2) Hinc etiam oportet, vt terra,
antequam eidem ſemina mandantur,
debito modo praeparetur, aratro ſae-
Pius vertatur, occa et raſtro in minu-
tias diuidatur et ſic ſolum laxius et

quaſi mollius reddatur, quo fit, vt

pPartim aer mellus ſe i inſinuet, partim
ſatorum radices facilius illud pene-
trent,

k) Vid. Allgemeines Magazin, Vol. I. p. 313. ſqq.
1) Haec et alia in ſuis experimentis quoque adhi-
buit BoNNETs, et nunc auéctum, nunc immi-
nutum incrementum obſeruauit. Vid. Epiſt. eit.
mm) Conf. Lonwion Inftit. Regni vegetabilis p. 175.
ſqq et DisrRICRII Anfangsgründe der Pflanzen-
keuntniß p. 334. 1744.

Licee
et at Ftilcinl
veriſlumuch
ſoneien
lete gernt
fere D
glüsque eiu
gum ſerim
manoe
Merurelem
elere, etp
Gnippe gdu
ulcis Ga
runt, etd
facile Ge
Oimnia abe
pericula et
Nelem ali
Clne phi ſ.
(erunt, lic
Me egregir
lumpronen
Monam, 4
hvila S
uevir

it. Eth.
KRaAFTN9
nn in ſieca
et ein ite.
Viaftuſralis
Muni, in

bincdek e
inufimaue
Ntum erinci.
ſummtis, nee
Imobtnnit,
ſiagun ſoln
Utrimentun,
Celiderare .
ltetttern
nmmndnbt,
Ir, Annt lre
ANro in in.
lumn Hins e
nt, 1
uey 1Attin
id ene-
trent,

1 nzN
is groche .
un, Dune inni
. Vid⸗ lit⸗
bilag

vegen
ſeg uß.

pinc

5* 275

trent, latiusque ſe diffundant et co-
pioſius alimentum inde attrahant.

§. II.

Licet autem hoc, ſi ad culturam
et artificialem ſementem reſpicimus,
veriſſimum ſit, ſemina tamen, quae
ſponte decidunt, ſolumque attingunt,
laete germinant, vegetantque et nulla

fere indigent terrae praeparatione,

aliisque eiusmodi rebus, quas nos,
dum ſerimus, multo ſaepe labore,
magnoque ſumptu adhibere ſolemus.
Naturalem hanc ſationem bene ſuc-
cedere, et prata, et ſyluae oſtendunt,
quippe quae omnia priſtino tempore,
inſciis quaſi hominibus, enata fue-
runt, et adhuc, veteribus deſtructis,
facile de nouo oriri poſſant, modo
omnia ab eiusmodi locis remoueamus
pericula et impedimenta. Sic etiam
meſſem aliquando inſtituerunt agri-
colae, vbi ſementem quaſi nullam fe-

cerunt. Vidimus calamitoſi belli tem-

pore egregium huius naturalis cerea-
lium prouentus exemplum, cum poſt
pugnam, ad Torgauiam pugnatam,
in villa Siptiz, ingens numerus mili-
tum, equitumque conueniſſet, factum
S8 2 eſt,

ôôcä
ec

eſt, V t frumentum vndique compor-

tatum, cum pabulatoriae corbes defi-
cerent, in terram proiiceretur, ſimul-
que pars frumenti, ulſibus tribula-
rum nondum detrit ſtram ninis loc
adhiberetur. Haec longe lateque

GL⸗

—

4

—„

ſparſa grana benigne excepit teérra,
rultic iqe e, qui ſementem non fece-
nt, meſſem vberrimam habuerunt;
nain Ltiam prope püplicam viam et
frumentum tellus luxurie oſe Tthlit. 2)

1US Cogh oſcere

— * —☛ 108
atque venerari nobis liceat, ea nunc
commemoremus, a LiNaAE 0 inpri-
primis notata,) mne dia, quibus non
ſolum
u2) Prozimo poſt illam pugn nam anno., ſeil.
lone huius meſſis ſeripſimus duo pro-
grammata de ſerendis ſeminibus, in quibus
etiam alia nonnull le⸗ buc pertineniio, ſed ſtri-
Si modo et breuiter propoſuimus, nunc vbe-
“ explicanda.
Jid. Philoſ. Botan. p. 96. ſq. Diſſ. de Oeco-
nomia Naturde et Orar⸗ de Telluris habitabilis
incremento, in Ameen. Acad. Vol. II. p. 18.
ſqq. et p. 449 ſdq. R epetiit fere esdem
REusslws in Compendio bor anico p. 124. ſqq.
et ScHREBERUsS in der Neuen Sammlung üuber die
Came-

aos
000

in niettt n!

Uiori boeo
R I!

⸗*r

ran
kar a! 000
ge

ede

eit nn,

Dh onle 1
III aiu

grr Olce ere
8000 Gn

ne
l. enbl Ib

giͤn ibe 8 lof!

agf
Xal

Colunn

1 1,/I
nno, Cil Iibl.

Wwe⸗

imt Ig nun

Did⸗ ge Deeb.

Aloris Ehihinnii
4 Vol l, . 16

1
vel ad volatum peculiari m

277

ſolum ſementis naturalis iuuatur et
erficitur, ſed et ſemina vndiquaque
diſperguntur et in remotiſſima loca

1
tranſportantur. Inter haec primo

loco nominari debet aer, fiue potius
ventus, quo omnia quidem ſemina,

ſint caule et rai mis eleuata, vel etiam
in terram prolap ſa, Draccipr e vero ea
abripiuntur „elert uantur, et aliande e-
runtur, quae 7el per ſe a ſut

ſita. Ad priora inpri

XNT. 1 3
Filicum ») Muſcorumque
et Poſterius vario fieri ſo

Caneralwiſenſehaf⸗ Vol. I. p. 174. ſqq. et in
Forftmagazin Vol. II. p. 131. ſqq. Conf. quo-
que Schwed. Acad. Abh. Vol. XXIII. p. 330.
p) Cl. LionEcCk Sohtoe Ahhandl. cit. loc. plantas
recenſer, quae in ruinis del ſtructi te empli Lands-
cronae creſcebant, et qu
ſitae, gramineae et eius
nora ferunt ſeinina. Inpeimis copiole aderat
Pteris aqquilina; quod Ipſi mirum

cum illa in vicinta nullibi ineniatur. Ve-
rum pglurimae PFilices muros occupant, et pro
pter teneritatem ſemina eo facilius 1

tiori loco adferri poterunt; hinc etiam plures
Filices in omni terrarum orbe crefcunt.

7) le t⸗ or allo de in hypo

278 FJ*

. . .. „, e .
praecipue ſeminis impoſita, corona, m
vt in multis compoſitis, *“) Valeriana, e ſel
Aſclepiade; 2) calice, vt in Scabioſa, 6rciolt
1
Statice, Lagoecia, 3) cauda, qualem cal
ſemina Pullſatillae et Populi gerunt, en tin
4) ala 9 vel ſeminis, vt in Abiete et Krre
Betula, vel pericarpii, vt in Fraxino egen
Uehuntur

et Acere; et per has acceſſorias par-
tes germinatio ſeminum egregie pro. Alnndt.
mouetur, quia, dum decidunt, gra- imbrch.
uior eorum pars deorſum, leuior au- ltenn iul
tem, qualis eſt appendix, ſurſum di- Mushlale
rigatur; “) et 5) expanſione ac infla- Iib gelln,

tione,
r) Notiſſimum exemplum eſt Erigeron canaden- mnmnevetil
ſe; planta, quae ex America primo in Pariſi- men hn
num hortum translata fuit et ex hoc in omnem enhete⸗
fere Europam migrauit. poine
⁵) Ab his alis, quibus multarum ſylueſtrium ar- jbid .
borum ornantur ſemina, forte etiam iunior Patte t.
ſylus, ex ſponte delapſis ſeminibus nata, dici emninen
ſolet der Anfiug. B cllari 4
2²) De quibus egimus Cap. E. p. 51. Gekopu
u2) Contrario, aſt plane ſingulari, modo in Rhizo- Es pror
phorae ſpeciebus germinerio fieri ſolet. Sic Fes Autn
de Rhiz: gymnorhiza ſiue Mangio celſo re- echun
fert RUMrHIUS Herbar. Amboinenſ. To. III. mmeni hil
p. 102. huius fructum rotundum et oblongum *) An tüimm
ſpithamam vel pedem longum et minorem di- geuts ſ
gitum craſſum ex ſtellato calice decidere, apice nsandi
anguſtiori autem terram tangentem radices einm en
agere, arbuſculam emittere, feliaque ex in- midde
feriori parte propullulare; et licet frucdus nne mia

trans. hrm

in, coronn
Uerinng
tin Kbioti,
ch. GUalem
odi Eerunt,
t in Men er

VinBrinO

aSe
Cefloriasn Pu.
negregiepro⸗
Gecldund gnr
lum leuoran.
Giv ſurfumd.
ſone a inhr.

tione,

Diigeron aunader-

ria puind in buiſi
et e boe in omnen

Uarunn FFluehtiumn er
1, bonte eliinn un
,leminibus vnn Cil

4 noch in liu .
to heri flet. de
Minzi⸗ aldn⸗
boivenl. 10. I.
ndumet oblangun
go Aminotend
licedenlleto ſig

279
tione, vt volumen leuius fiat, et qui-
dem vel calicis, vt in Lupulo et Cu-
cubalo, vel pericarpii, vt in Colutea
et Cardioſpermo. Non ſolum vero
aeris adminiculo in diſſita loca mi-
grant et in alieno, apto *) tamen, ſolo
vegetant ſemina, ſed aqua etiam trans-
uehuntur et in ficcam terram depo-
nuntur. Hoc inprimis fieri ſolet per
imbres. Semina enim, propter leui-

tatem diu in aere ſuſpenſa, nunc cum

aqua praecipitantur, quae tanto faci-
lius germinabunt, dum partim iam

8S4 quo-

transuerſaliter terram tangat, ex ſuperiore ta-
men ipfius parte radiculas emittere, ſeſeque
erigere. Et de Rhiz: mengle Linn. quam
nomine Mangii candelarii defcripfit Roarams
ibid. p. 109, ILACGUINUz retulit, fructum in
parte craſſiori et ponderoſiori acutam habere
eminentiam, et, dum ille decidit, perpendi-
culari ſitu terram attingere, ſimplicique ſuo
delapſu eminentiam terram perforare, et radi-
ces protrudere. Vidit Ille etiam ſemina haec
tres quatuorue pedes in aquam decidiſſe et
erectum ſitum in fundo obtinuiſſe. Vid. Plant.
americ. hiſtoris. p. 141.
„X) An aaimslium ſuperficiei applicata ſemina ve-
getare poſſint, dubium prorſus videtur, licet
eiusmodi proſtent hiſtoriae, et ZALLINGERUZ
etiam explicare voluerit, quomodo ex dorſo
et naribus Balaenae et ex pectore paſtoris plan-
tae naſci potuerint. Vid. Huius Abhaudl. vom
Urſprunge der PFruchte p. 12. ſq.

„.

*

290

quodammodo emollita, partim foe-

cundante marerxia im praegnata fue-

rint. 2) Poſt inſolitas qu uoque, et con-
ſuetas fluminum inundationes nouae
frequenter plantae adparent; dum
peregrina ſemina ab aquis Pra Eter-
fluentibus adportantur et cum li-
mo in agro relinquuntur. *½ Prae-
terea
„) Huius rnei teſtem adducimus PLINIUXM, qui Libr.
XVI. cap. 33. ſcribit: Imbnes aliquae plerumque
ſemina Ferunt et cer to fluunt genere, aliquando
etiam incegnito, quod accidit Qrendici regioni,
cum primum ibi Laſerpiti um natum eſt. Nata
eſt et Plua orbi ei proxima imbre pviceo craſſoque,
circiter vrhis Romae 4 t1 11 U n 439 Conf. etlam
AGRICOLAE Ueiuerſulvermehrung P. 10.

*) Refert Ion. A Cosra Libr. IV. c. 31. in Peru

vaſtss Citreorum et Aurantiorum ſyluas natas
fuiſſe, poſtquam nauis, his fructi bus onerata,
naufragium ibidem paſſa fuerat. Varia huius
migrationis exempla edducit LiNNAEUS in Orat.
de Telluris incremento; Amoenit. cir. p. 453.
modo commemoremus, Illum vidiſſe ad ripas
fluminum plantas alpinas creſcentes, ſsepe tri-
gints millisrium diſtantia ab ipfis alpibus, id-
que ideo, quis ſemina alpium matura fluuio-
rum curſum ſecuta fuerunt et in ripam eiecéta
radices egerunt. Venerabilis noſter Senex,
III. TRILLERUS in Progr. de Alluuione alimen-
tariag, nuper edito, etism de Alluuione, quae
ex fluminibus, Nili, Euphrati, sliisque fieri
ſolet, pro more, erudite, egit; dum autem
illa terreſtres et alias particulas abradunt ſe-
cumque furtim auehunt, atque in alio loco
rurſus

1II
llll

—

ſye
mini ec⸗
et ſic ! inal
l animali

Iicane
äe

rurſos de⸗
lum allu
ddudl
De Auer
LiNNar

Partim ſoe.
Conata fue.
Ile, et on.
Iones nonae
Nent, dum

is n Mnkr.

et CNn .
tur. Dye.
teren

du wr hmhſ ſi ibr.

hrui nin,
natun . Men
lye en ni,
30. Cont ellem

ruſg . 16.
Nrc. S1. in hern
loromm cs nanas
1 Kructibus onetett⸗
genst. Neri huim
tliNatvin O
obenit t.) 45).

3 nolte ed
Alowione lnen
ne, gune

A udio⸗
nne ſerl

rou, lüisgu
Aom dlen

n obmiun ,
1io
⸗ is

eg it;

e

— („ℳ+K—⁰

rrrrrrr 2891
terea etiam ſemina et eorum recepta-
cula in quibusdea am plantis ita ſunt
compar at3, Vt ſine geris Et aquae AU-
C1 .

xilio in diffitis locis facile progermi-
nare poſlint plantae. Elaſticitate in

1
valuas diſtili unt cahlulae Impatientis

cum imper diͤ Wbergunt; in Crupi
Auena, “⅛) et Geranio aliud videmus
ſpectaculun n, dum ſcilicet harum ſe-
mina Des culiari qua
et ſic in alia loca migrant. Denie
ad animalia etiam reſpicere
quippe quae triplici inpr
naturali propagationi egregie fauent;

. „

4
2
2 2
vel enim ſemina IIsdelmn transeunti-

bus externe adhaerent, quorſum ea
praecipue ſpectant, quae ſpinolis,
alüisque rigidis hamis inſtructa ſunt
et quales in calice Bardana ac Agri
monia, in pericarpio Hedy ſarum et
Aparine, ac in ipfis ſeminibus Dau-
cus, Cauca is et pl

ures aliae Poſſi-
ciuri et Mu-
.
FeS
8 5 res,
rurſus deponunt, alienos naros noua non ſo-
lum allunionis geceſſione augent, ſed et aliunde
addudlis ſeminibus ditiorcs i aepe reddunt.

⁴½) De Auena nuda ſingularem hiſtoriam refert
LINNAEVS Amoenit. Vol. II. p. 455.

errEeS

dum fructus et ſemina ore ar-
riplunt, ſub manducatine facile ea-
dem diſpergunt; vel tandem ſemina
integra deglutiunt et per anum im-
mutata iterum dimittunt, ) quae,
inuito ſaepe agricola, in agris poſt-
ca, aliisque locis germinant. His
itaque mediis, forſan et adhuc
aliis modis, vegetabilia non ſolum
in
Conf. Cap. IV. p. 199. neta o. BEckMANNVs qui-
dem hanc Prapagarionem negat Vol. II. von der
Holzſaat p. 174 et 228. ſq. Salua tamen res
eſt, et LIiNNAEVS cuedue notauit, Vulgpes de-
glutitas autumno rubras Vaccinii baccas iterum
integras egerere, et Sorbos muris tectisque
innatss ex ingeſtis ab auibus baccis natas fuiſle.
Vid. Amoen. Vol. II. p. 451. Quomodo Quer-
cus per glandes a Pica glandaria ſ. Garrulo pro-

pagetur, e⸗ aponitur in Forſtmagazin Vol. VIII.
p. 160. et de commodis ac incommodis, quae

äb alatis plantatoribus, gefzederte Planteurs, in

ſyluis fiunt, lib. cit. Vol. II. p. 117.
c) Ea quoque loca, quae vaſtiflimae olim ſyluae
erant, et dein in prata aruosque commutata
fuerunt, aptum nouis et aduentitiis plantis
domicilium praebuiſſe monet ct huc refert
Melampyrum ſegetum, Agroſtemma aliasque
ZINNIVS iE⅓i Hamb. Magazin Vol. cit. p. 352.
Sic etiam ex Aleppo venit Borrago offic. ex
alia forte regione Hyſſopus et Maiorana offic.
Cucumis, Raphanus ſatiuus, Naſturtium hor-
tenſe ad nos tranzalatae. De Datura, Stramo-
nium diéta, vid. Neuer Schauplatz der Natur
Vol. VIII. p. 480.

VKomn es
Inalia,
Primni 1
und, Oe
rolam r.
Praris
mina ten⸗

noe ge⸗

) de l
wefin
ge
tinen
ſuben
ler .
glue
comm.
gelobil
lics re
lure, 4
bae e
inn Ham
4) Nmon
5) Mrpore
ter ge
iceo,
grem

nn Ore gr.
en ſeming
unum im.
1,) ne,
Ws do.
Unant. Ns
1 et adhuc
non ſolumn
in

Drenlaxnls ali.
nt Vol.ll oenter

Ktlua tamen feg

8wuris ielligue
Diccanunfalſ.
.Qowoto ver⸗
rial⸗Gertkiopto⸗

Vl. WI.

VN

1er hue telet
eſnon Alanad
1,1 „1 189.
ol Ct. 9.3)7.
otrug⸗ Gf e
Miotenn Ne
Naluriunn hor
RNar
Daurd, nn

Gplu N

3

Arrrrrer 283

in patrio ſolo propagantur, ſed etiam
in exoticas regiones diſtribuuntur
et inſigniter multiplicantur; 9 id-
que tunc felici maxime ſucceſſu eue-
niet, ſi apta et recipiendis et feren-
dis ſeminibus terra adeſt. Ad hunc
vſum eandem ſaepe praeparant ani-
malia, vt Lumbrici, Talpae, et in-
primis Porci, qui, dum radices quae-
runt, ore, velut vomere, eandem po-
roſam reddunt; o alia e contrario in
pratis, agris et ſyluis pedibus ſuis ſe-
mina terrae magis inſinuant, vt com-
mode germinare poſſint. f) Verum
multa

) Inde LIiNNAEVS ſingularem excogitauit hypo-
theſin, de prima plantarum creatione earum-
que multiplicatione, ac ſtatuit, omnem con-
tinentem terram fuiſſe in infantia mundi aquis
ſubmerſam, vaſtoque oceano obtectam, prae-
ter vnicam in immenſo hoc pelago inſulam,
quae ipſum Paradiſum conſtimebat, in qua
commode habitaouerint omnin animalia et ve-
getabilia laete germinauerint, poſtea aufem in
slias regiones migraſſe. Vid. Orot. de Tel-
lure, Amoenit. Vol. II. 441. Conf. quoque,
quae contra Banc hypotbeſin monuit ZikNivs
im Hamb. Magaz. Vol. XVI. p. 343. ſqq.
*) Vt monuit LiNNAEVS Amoen. Vol. II. p. 452.
Jf) Arbores ex ſeminibus, ſponte deciduis, telici-
ter germinare, negat BECKMANNVS, et quidem
ideo, quia eadem non profande ſatis terrae
gremio excipiuntur; et ſcribit: Ich ſollte mey-
736 4

nina. Quse en r⸗ ſen
is rite fiat, et quantu m Poter .
„ 2 =
ene ſuccedat, vel ad ipſa ſemina,

nen, Graß und Moos wären allein hinreichend,
das Aufkom men des auf ſolche Gelaue gefallenen
Saamens zu verhindern; man mäüſte ſich denn
ein Birkenſaamenkorn von ſo ſcheverem Gewichte
vorſtellen, welches es geſchickt machen köuute, mit

₰*
7. 1 „“ 7
Gewalt urch r⸗ s und Moos

und alſo in d Erdboden einzu addit:
das lieſßse ſirk dlin hören
von der kols ſa edit. 2.

p. 14. Afte
DITSCHIVS, qu
ſemina multi
in ſpecie ratione luarum coinmmet
feribit: die natii
willen einen erſtaun
men nickt in 1 4ds 5 Erd

—

nem artifieisli

atque

te B. ſaamung hat um des-
zweil die Saa-
durch Lu-
ſam mtlich auf der obern
ſie ia in die . lbe zu lie-
gen, muß es ndr fuct ſayr. Vid. Forſt wiſſen-

enden ! orige

6 R 21 n 6n

—
—

Fläche aus; und

Ichaftz Vol. II. p. 1420 et inprimis 1421.

Unt
Dwnt.

nu mo

IIuhn

pg

Drev iterme
lemit Iu
in! ſe cje

1 le
g en ſam
ademen

an

1

alnos eldenmn.

a◻

S
agro

J
4

*
1

4

8211 9
6 3

one
8
1I11II
1
DPlun

elmn mohue

ina per

1 4

10
1

U
J. CU
D

1

A1II 1eI
1 1

1

.
SIIIEIlt

ac coenie
6

4
3

1

89
1142
*
CI
„
111801 O
3
1 Siniclo,
.
13

d ipſ
1

.
CEI

1Far
41 teti
1

6P1I8
—

ne
A

ſere
mentis
in ſpe
ecaden

e

Wiu Poterlt⸗
ſaren
lerell.

d Telililla,

ſof

ſponte ge.

286 rrr

agro committere, an vero potius vel
agrum, vel ſemina mutare debeamus.
Mutationem ſeminum vel propter in-

ſitam et propriam indolem ac virtu-

tem, vel propter puritatem neceſſa-
riam eſſe, recte contendunt agri- et
horticultores. Qui enim fruges, lo-
lio et zizania mixtas, in horreum in-
troducunt, easque a ſe inuicem ſepa-
rare non poſſunt, neceſſitate coacti,
ab aliis et ſaepe remotis locis puriora
ſemina ſibi comparare debent, alias,
ſparſo iterum impuro frumento, tota
ſeges deprauatur meſſisque aliena
prorfus obtinetur. Exoticarum quo-
que plantarum ſemina, quae ob in-
clementiam coeli, aliasque cauſas
ſummum perfectionis gradum apud
nos
g Dum ſeminum mutationem commendauit Dv
HaMEL, inprimis ad clima, variasque terrae
regiones reſpexit et ſeripſit. Einige kommen
beſſer in derjenigen Himmelsgegend fort, die ihnen
natürlich iſt, und gleichſam ihr Haterland aus-
machet, als auf einem Boden, der ihnen fremde
iſt. Am lezten Orte bringt die Pflanze ſchlechte
Saamen, einen beſſern in der Gegend, die der
Pflanze natürlich iſt. In exemplum adduxit
Melonis ſemina, quae, licet ex optimo, apud
nos nato, fructu deſumantur, cum illis tamen
comparari non poſſint, quae ex Italia adpor-

tantur. Vid. Eius Abh. vom Ackerbaue p. 96.

Pennzenl
temn Gegen
tatio nund
in ſegerubi
dima non .
Niculi e⸗ g
Ins,et ind
Müna tl
recel e,
et aliis, ti
tis valebit
ſerventon,
ne iubanh

Perfciunt.

et aliunde
Aut dedemn
crid vnde
terum ſer

Porius Ve
ebenmn.
Dropterin.
n E Virtu.
end Mellr.
hnimire
Itruges, lo.
horreumnin.
micenn ſepr.
fitne contti
locsporion
kben Uin
mento, torn
gue Aien
Crumn gbo.
gone dd in⸗
Cve cnllos)
gudun ud
s

ommenbllit
riungle leſe
Huiz lunm
inerligs el.
„ilten frente
finrt ſglein
Genl, lie 1
nhlum 10 m
ſiimd, Nyn

10
. s umnen

—

* X 287
nos non attigunt, vt Maioranae, re-
iicere potius, quam ſerere et noua ex
patria colligere debemus, ne ſemen-
tem fruſtraneam faciamus. Forſan
alia quoque ſubeſt ratio, cur harum
plantarum ſeminibus, in noſtro, vt
peregrino, ſolo natis, alia ſubſtituere,

multi ſuadeant; eadem enim facile

ipſa degenerare, vilioresque ſemper

plantas exhibere, aſſerunt. Haec au-

tem degeneratio, ſiue in deterius mu-
tatio nunquam, vel admodum raro
in vegetabilibus locum habebit, modo
clima non prorſus alienum ſit. Foe-
niculi e. gr. ſemina quotannis ſeri-
mus, et inde natas plantas ac noua ſe-
mina a priſtina bonitate prorſus non
receſſiſſe, ſcimus. Idem de Lino ²)
et aliis, tam in agro, quam horto cul-
tis valebit, ſi modo ea omnia rite ob-
ſeruentur, quae vegetationem plan-
tae iuuant, ſeminumque maturitatem
Perficiunt. Si vero propria ſpernere
et aliunde ſemina petere volumus,
aut debemus, ſedulo attendendum
erit, vnde deſumuntur et quo loco illa
iterum ſeruntur; praecipue illam te-
nea-
*) Conf. Neuer Schaupl. der Natur. Vol. V. p. 86

288 ErtrmemrE.

neamus regulan
tam, in contra

P12
de Inn E deterioribus 1¹¹ non
1 „☚α „ .
Cohntra, 1cut HecC ex IrIgII

E
„2
,—
S
—
5
8
—
α
—,
—
—
4

121

„
nec ex r raecocibus in ſerotin na trans

—
—
Errs
—
—
2
— —

i mutatio: terram

us. quam ſemina concernit. Exi-
7

e—
+ .

repe-

Ita hanc tradidit HaRgsBaAcniys de Re Ruſt.
L. I. p. 43. eandem vero ex veterum ſcriptis
hauſit. Sic enim DiDvYMVS Geopon. L. II. c. 17.
p. 46. ſeribit: Quidam ad fertilitatem conferre
rradu int, vt ſemina in contrarios loces ſerantur,
velut éx montanis in camp eſtre es, e humidis in
Kecos, er vice verſa, eſſe enim contrarium appe-
titum ague in ſeminibus, ac in terra, guod ta-
men ſic eri oportet, vt ex deteriori! 5 n melio-
1es maner mus, non ex praeſtautioribus in peio-
7es. ic etiam CoLvMELLA Libr. III. c. 8.
Prudentit, inquit, coloni eſt, ex deteriore terra
porius in melior em, quam ex meliore in deterio-
rem trassferre; et ſecundum PrINIVYM Libr.
XVII. c. 10 arborum, vt hominum, natura no-
uitatis et peregrinatio ionis auida eſt, et ipſe truuſitus
mirum in modum fructus mitigat etiam ſylueſtres,
vt conuenit, nutricem indulgentiorem ee, quamm
matrem.

7

ehein in
uge
Ui guell
enkein lu
ee Aios,h
ſciens Aln
cet leltin.
ſpecie 4 l
penitlsei
Colae inpri
ſeminibus
ui hoe an
hat ſeq uen
ens n
Gemn Auene
ſetenda el

1) Commun
Gitur in⸗
) Hune mor
Aypolait
17s Vih
Arlurij 7
Pmueriun
Hunor eb
Coregtne
Omnnin
Ei miſi
Tricei

Jungie

ibos tradi.

0 .
4

(4 66 I1.
Eelord, non

apee
IV

g erage
ld lahs.
0* Je Goena
WE Eue.

1 1ſ .
UCeIN Planta .
9
herlikere ol⸗

Volne

as de Ne N.
eteran ſtih

*
lle.

Lbr. Il. C d
r eteriefe terin
nelore in lunir
n kuuxien lilt
n kuri i⸗

repetita vice in eundem locum ſeri
haudquaquam debere, idque ideo,
quia quaelibet planta ſibi ipſi conue-
nientem modo ſuccum ex terra ſugit,
nec alios, hos potius quaſi intactos re-
linquit, et ſic aliis plantis alendis ſuf-
ficiens alimentum continebit terra, li-
cet deſtituatur vna vel altera ſucci
ſpecie, a plantis, ibidem habitantibus,
penitus ſcilicet conſumta, & hinc agri-
colae inprimis vel cum agro, vel cum

ſeminihbus variare ſolent, et agrum,

qui hoc anno e. gr. Secale contine-
bat, kKduenn anno ad idem frumenti

genus ferendum ineptum, potius ibi-

dem Auenae, aut Fagopyri ſemina
ſerenda eſſe, exiſtimant. Scimus
etiam

4 . „ * * .
½) Communis fere haec agricolarum opinio defen-

ditur in den Saldeß. Oecon. Sammil. Vol. I. p. 48 3.

2) Hunc morem, eiusque rationem ſequentibus
expoſuit VANIERIVS in Praedio ruſtico. Pariſ.
1746. Libr. V. p. 100.
Arborei porro foetus non oinnibus neque
Proueniunt agris: neque enim nutritius idem
Humor vbique Jubeſt radice nec vnus in emni
Contextus ſimilesque viae, queis pabetla terrue
OQOmmnia ſuccedant. Hinc ſemina mutat arator
Et milium ſparſamque ſolo committit auenam,;
Tririceis alimenta uegant vbi meſſibus agri,
Tumgque noudas nouus infinuat ſe ſuccus in
kerbas.
JT

FnrrmsaeA

290

etiam vetus paſcuum, propter fre-
quentem herbarum prouentum, tan-
dem ſterile fieri; ſi illud autem àratro
vertatur et frumenti ſemina recipiat,
eadem, etiam ſine moua ſtercoratione,
laete vegetare, idque poſtea iterum in
foecundum pratum commutari poſſe.
Huius autem rei cauſa non in ſucci,
nutritioni pabularium plantarum in-
Eruientis, defectu, aut praeſentia fru-
mento alendo idonei, ſed potius in
ſola aratione et inu erſione terrae quae-
renda erit, etenim hac opera inferius
terrae ſtratum, ad quod graminum
et aliarum plantarum radices ") pe-
netrare non potuerunt, que odque vel
ideo non emaciatum, ſed nutritia ma-
teria adhuc grauidum eſt, ad ſuperfi-
ciem
) Ad radices, an profundius penetrent, on modo
ſub ſuperficie repant, reſpiciendum eſſe doce-
tur, in den Schle. Oecon., Samml. Vol. I. p. 48 5.
vbi ſequentia leguntur: Eine beſſere Urſache
von dem Wechſel des Saamens möchte ſeyn, daß
eine Pflanze breiter und tiger um ſich wurzelt,
als eine andere, und daß alſo die eine Art ihre
Krüfie mehr aus der Tiefe, eine andere aber mehr
aus der Oberfläche des Erdreichs an ſich ziehe.
Ad diherſitatem radieum etiam reſpexit Cl.
HoMME, ean vero ratione, vt alige terram den-
ſiorem, aliae rariorem efficiant. vid. Eius

Grundſätze des Feldaues, p. 120.

clen tel⸗ 1 46
ſnn S ur, 6 e.
rus et P⸗
Cink et
odutn et

enlti, ie
Piomm lem

tumm exhib⸗
Uas pel (el
Vigere,
lepe ubon
trimentum
rorſus non-

ihlon bel

gle e⸗ eiuse

Eeadern terte

de frumen
demdue a
dem ſemi
tum mutrin
I. 4) oe
uc agr⸗
MoErLERO

WNue Pro⸗

(Conk. derhe⸗

eRemplum
ennos in e

3 Vic Oern,

Ropter fre.
entum tan.
Iteimm aratro
un tüiſinn
erchkuione,
Ea Merumin
munatipol.
Non inſueii

lanturomir.

Nrnelentüftl.
lecd potiws n
Neterttegone⸗
Perminferin
gruminum
Gvodgue d
Ahumiiamr
t, Auülherr
Gen
penetren, n nodo

Pol lG

oNe
un Al viri⸗ ,
le einne A
e Andere ier velr
zicht on 1
ian keihenl
aliae tekrtin 4
A.
cinht. N
120.

ilye .

ciem terrae vertitur, ſimulque com-
minuitur, et ſic partim in eodem con-
tentus et praeexiſtens, partim ex aere
deciduus et ſe inſinuans humor com-
modum et ſufficiens non ſolum fru-
menti, ſed etiam plantarum pabula-
rium ſeminibus nutriendis alimen-
tum exhibebit. Videmus etiam ſyl-
uas per centum et plures annos laete
vigere, et ex eadem terra vnam
ſaepe arborum ſpeciem ſufficiens nu-
trimentum ſugere, mutationemque
prorſus non neceſſariam eſſe; immo,
ſi ſyluas deſtruimus, nouam plerum-
que ex eiusdem arboris ſeminibus in
eadem terra educi ſolere. Idem etiam
de frumenti ſpeciebus valere, eun-
demque agrum per plures annos ea-
dem ſemina recipere, ipfisque lau-
tum nutrimentum exhibere poſſe, ſci-
mus. ²) Ideoque et hanc mutationem
haudquaquam neceſſariam eſſe, cum
MoELLERO )aliisque affirmamus, ſuc-
cumque proprium non ex terra colli-
T. 2 gere
2) Conf. Schlaß. Oecon. Samml. Vol. I. p. 290, vbi
exemplum adducitur de Tritico, per quinque
annos in eodem agro culto.

) Vid. Oecon. Nachrichten Vol. XV. p. 79

292 — *
gere †) plantam, ſed hanc potius il- innte
Ium ſua virtute elaborare atque perft· Getge
cere, contendimus. umoche
TV Cheinere
IV. cenlele
Nunc de ſatione 0 ipſa dicere de- ſttau vol
bemus; quae ſane res magni momen. Cumn A
2. inti
p) Cl. BAcO DE VRERULAMIO hanc quoque fouet opi- .
nionem, et inde antipathiam et ſympathiam WuIn 10
plantarum declarare voluit. Ita enim IIle: Si luec et o
planta fuccum trahit proprium, qualis terram ti ſecun
imbuit, vt, qui apriore ſecretus reiinquitur, al- 6
teri plantae ſit inconueniens, Pprodeſt vicinia, ob 1 Crungt
contrarium, neque eiusdem generis nurrimeneum
Jin autem duae plantae eodem dlantur ſuceo ſatis .
copioſo.. obeſt vicinia, altera alteram fraudente; )) Oonid, d
hinc ſecundum Eius mentem, quae contrario Bhen,
ſueco ſcatent iungendae, quae eodem a ſe inui- inheh
cem ſeparandae plantae et ſic Abſinthium 63
cum Laduca creſcere poteſt, Roſmarinug et ldem en
Lauendula non. Vid. Oper. cit. p. 852. Con- in ſer
trarium quotidie videmus. Platerd
4) Sstio et Sementis ſunt nobis ſynonyma, licet 9 Uere ſer
CorvMELLA diſtindionem admittere videatur. ain ⸗
Sic enim Libr. II. c. 4. edit. cit. P. 421. fcribit: rußim
quae limoſa verſantur arua, t0:0 anno deſinunt ln uu
poſſe traciari, nec ſunt habilia ſementi, aut occa- 2 M.
tioni, aut Jationi; addit GasNERVS: credo ita llunſin
differre, vt ſementis ud frumentum pertineat ain amnn
. Proptie, Jario pateat latius et de plantarum omne lieftir, ar
genus poſutione adhiheatur. CAro autem Cap- erl 38
27. Pp. 45. et ſementis, et ſationis vocem de lite
plantis pabularibus adhibuit et nullam diſtin-
elionem admiſit. ) De em
ADERI

4*

potius i.
tque perf.

ladhicenede.
Ahl momea

;

uogue ſolet ohi.
n er yunprthinm

ln enim le: A

in, Auali tean
ur miuguinr, l⸗
yult vliniz
eni nuriuintun;
Aluntur ſices ſuit
lterun franeente;
d, Gone nntetid
eoden d Keindi⸗
e ſe Münihivn
ek, Nobnarinig et

n eit ,. r. (rr.

vonynm, ſtaAa

Gmilere ie
it , 1. ſeuibit:
m, Anto tun⸗
ſmenni nn in.

Bnbls: leld
tentum henn
⸗ Plunufun mui
(ato Nulen C.

„ (((ecel 06
nis voceſn
ſatio ir⸗

eotor.

crelo n

——R—N 293

ti, prout enim ſementem feceris, ita et
metes. Admodum multa autem con-

currere debent, ſi felicem inde meſſem

obtinere cupimus. Haec omnia re-
cenſere “ et ſigillatim pertractare, in-
ſtituti noſtri ratio vix permittit, ſed
cum ad phyſica praecipue attendere
velimus, de teinpore et modo ſe-
rendi tantum agamus; prius autem,
quam id fiet, in genere monemus,
haec et omnia reliqua, huc ſpectan-
tia, ſecundum loci et coeli 0 naturam,
ipſorumque ſeminum? indolem in-
L 3 ſigni ;

r) Omnia, quae ad frumentorum ſementem per-
tinent, optime expoſuit III. BENKENDORF iͦ
den Berliner Beyträgen zur Landwirthſch. Vol. I.
p. 623. et de Satoris qualitatibus in genere
Idem egit ib. p. 686. ſeq. et ratione frumenti
in ſpecie quaedam notantur im Neuen Schau-
platze der Natur Lo. III. p. 349.
5³) Vere ſeripſit CocvugrrA in Praefatione: neque
enim ſemper eundem coelum et annus, velut ex
praeſeripto, habituin gerunt, nec omnibus annie
eodem vultu venit aeſtas, aut hiems etc. et Libr. XI.
e. 2. Nouei veris principium non ſic obſeruare
debet ruſticus, quemadmodum aſtrologus, vt expe-
ctet certum illum diem, qui veris initium facere
dicitur, atque bene VIRGILIVS Georg. Libr. II.
vVerſ. 25.
Agite, o, proprios generatim diſcite cultus
Agricolae - neu ſegnes iaceant terrae.
2) De tempore iſationis inueniendo in genere egit
APDLERHEIM in den Abhandl. der Schwed. Acad.
Vol.

294 „—

ſigniter variare, ſtatumque tempus
et modum definitum neminem vn-
quam praeſcribere poſſe; hinc et ve-
teres, et fere omnes, qui de agricul-
tura praecepta nobis tradiderunt, in-
ter ſe non conueniunt, illique potius
hoc regionibus inprimis, quas incole-
bant, relinquendum eſſe, affirmare
videbantur. De ſerendi tempore
nunc primo dicturi, ad tria ſaltem
momenta reſpiciamus, ſcilicet 1) an
vere, an autumno, 2) an citius aut tar-
dius, et 3) an ſicca, an humida potius
aeris teimperie ſementem inſtituere

debeamus. Vtraque, et vernalis, et

autumnalis ſatio ſua habet commoda

et incommoda; quo haec euitemus,

illa autem obtineamus, praecipue ad
ſemina reſpicere conuenit. Sunt non-
nulla, quae ambobus temporibus ſeri
poſſunt, alia vnum modo admittunt.
Quae mollem habent fabricam et hinc
facile ac cito germinant, vere, quae
autem

Vol. II. p. 127. et quatenus illud ſecundum
tempeſtatem ſeminigque conditionem conſtitui
poſſit, in ſpecie MoxrLERVs in den Neuen Oecon.
Nachrichten Vol. I. p. 737. Veterum praece-
pta de ſationis tempore collegit Posra Villae
Libr. XI. c. 10. p. 819. ſq.

Auten
, Hiehi
Are inn⸗
Nationenm

1 Dantur
licem
guam
ntlum,
dvos.
molta 1
ſemmina,
Spermal
y) Semins,
nt, ob
eleugtur
Gicimo,
ſeres edin
lempore
Urieoln
Poſtum
immo
1un, pr
l eo fi
„ De ſonu
Audunen
bene h.
fione hy⸗
ſorbit: 6
Partͤbtu
eſt quod
viler 1
ſeinind,
ila iu

temmpns
leln vn.
nc et ye.
Nnt, In-
e orin
as mode-
keinpore
tria ſaltem
licet )en
tinsauttar-
licda porius
Inlkituere
eAnaliz, et
Corhwnod
enitemmus,
necigle n
. Juntnot⸗
poribus ſeti
aCtnitrunt.
camet hinc
ert, Olae
Autern

d ſecundun
onemn coplint
1 Neuett eenn
eteruin )
t Ponte

rece⸗
Me

—

õ

**

* 295

autem duriorem corticem ½ poſſi-
dent, autumno potius ſeramus, vt
per hiemem in terra aſſeruentur, *
Calore interno foueantur, ad germi-
nationem diſponantur, 2½ nouoque

2)

TL 4 vere

Dantur multa eiusmodi ſemine, quae ob cor-

ticem duriorem diutius in terra latent, ante-
quam germinent. Sic Clethrse ſemen per
annum, Berberis, Oxyacanthae et Corni per
duos. Conf. LINNAEI Phil. Bot. p. 270. vbi
multa adducuntur exempla, quamdiu lateant
ſemina, antequam germinent. Vid. etiam
Spermat. Cap. III. p. 153.
Semina, licet etiam hybernum frigus ſuſtine-
ant, ab eodem tamen laedi poſſe, quia terra
eleuatur et a ſeminibus quefi remouetur; vti
dicimus, der Froſt ziehet die Erde auf; prae-
teres etiam animalia hyeme magis, quam alio
tempore quaerere ac deuorare ſemina, monent
agricolae; verum haec incommoda eludere
poſſumus, ſi profundam ſationem inſtituimus;
immo terrse ſolubilitas, quae frigore perfici-
tur, prodeſſe forſan poterit, quia tunc plumu-
la eo facilius aſeendit.

„) De ſtam ſeminum, dum per hyemem terra in-

cludumtur, et qui die ſehlafende Saat dieitur,
bene diſſerit HaßENerTREIT in Epiſt. de vegerta-
tione hyemali, Lipf. 1777. edit. dum p. II.
ſeribit: Quamuis per hyemem, vt in religuis
partibus, ſic in ſeminibus quoque vegetabilium tar-
diores agitari ſuceos, lubenter fatear, nihil tamen
eſt, quod plane non moueri ſuadeat. Cum enim
vel e ipſo aere humido tantum aquae abforbeant
ſemina, vt progerminare adeo incipiant, liquet.
illa in terra vudique humida, cui mandata fue-
ruut,

13

vere proſiliat ex terra germen; dabit innnn .
hoc quoque robuſtiorem plantam, ea- inor
demque citius ſemina exhibebit; vt “W
in exoticis, TPropaeolo, Delphinio, Vln i
Ceraſtio connato aliisque quotannis guielcentla,

videmus, vel ſi perennis, et arboreaꝰ rodbun⸗
inpri. neln. er

Eermungle
9
runt, non inertia eſſe latitura. Non tautam vero fuctus
vim illis frigus inferre poteſt, quam vulgo puta- lulabit, et
tur, cum illud non alte ſub terram penetret, at- exiores g
que ipſa nix, frigida licet tactu, ſolum foutat — e 3
atque etiam haud raro, mitiore hyemali coelo, pro- Minatuleru

germinant ſub dio varia ſemina et per medias ni- ſponteſoart
7 . 5 . . 1
es ſuas offerunt plantulas. Reliquo tempore, mox vobs Plant
ipſo ſuo ſiru, mox incumbente gleba congelata, mok 12

virium er humorum inopia intra ſuas latebras ſe cepNs.
con tinere coguntur et p. Hanc autumnslem, unqarn 1
et ipſa Decembri menſe inſtitutam ſstionem Das. aurur
in multis culinsribus plentis commendauit
GROTIAN im Gartenkalender Part. I. p. 326. fqg. expecumeg
2) Alia arborum ſemina autumno, alia vere ſe- quum keke
renda eſſe, prout eadem matura decidunt. dd fnem
et quae autumno cadunt, eo quoque tempore gnam pree
ſeri debere, et vice verſa, exiſtimat BrCMAN- . 1
Nys von der Holzſaat p. 90 ſq et licet Ille au- eMolel⸗ Ma
tumnalem arborum ſationem in genere non Matüricatem
ddmittat, ideo praecipue, quin ſemina, autumno Nis biennes
ſate, ſequenti tandem vere germinant, conce- K
dit tamen, eadem foturo vere citius germinare nes retardh
illis, quae vere ſparſa fuerunt. libr. cit. Vol. III. Demds gu
p. 241. Arbores, quge fru Qus horrseos exhi- Eent, dor
bent, autumno ſeri debere, ſuadet HENNE en
in der Anmweiſung zur Baumſchule, edit. 3. Moldoca
P. 63. ene re i

en; Gabi⸗
ntam, .
ebit, vt
Aphinio,
NWotannis
.ADoren?)
inhi⸗

lot mutemn tern
im buo pun.
n pelenen r.
ſaun ſutnt —
mal rel,, p⸗
per nelu ni
,nnpure mr

Cnxelin, N

Hung larehtai /i
uunnelem,
tom ſadonemn
colhIRendarid
1 ,,6 g,

0, li vere ſe

gaturs Gecicont

cogue lenſort
limor ProruaN.
er lieet Ie al-
1 gllele D0
jins, autumnd
inaot, Cone⸗
1s gerchioue
. cn. Voll
—
ſodet Unr
ſanle, eie 4

krrrrrrrrm 292

inprimis eſt, perfectius et eiusmodi

incrementum accipiet, vt a ſequenti
hyeme non facile laedatur. Immo
multa ſunt, quae per hyemem in terra
quieſcentia, ſequenti vere in lucem
prodibunt, quae ſi repoſita per hye-
mem vere ſata fuiſſent, nequaquam
germinaſſent. Tribuli terreſtris e. gr.
fructus, vere ſatus, rariſſime propul-
lulabit, et ſi id fit, teneriores plantu-
lae flores quidem, aſt raro perfecta ſe-
mina tulerunt, ex illis autem, autumno
ſponte ſparſis, ſeminibus Aprili menſe

nouas plantas, fructusque copioſos

accepimus. Polygonum orientale
nunquam nunc ſerimus, ſed a ſemi-
bus, autumno decidentibus, nouas
expectamus plantas; nec ſpes vn-
quam fefellit. Autumnalis haec, vel
ad finem aeſtatis inſtituta ſatio ma-
gnam praecipue adfert vtilitatem in
exoticis plantis, quae ſemina raro ad
maturitatem perducunt; hinc ex an-
nuis biennes facere, primoque anno
flores retardare et ſupprimere quaſi
ſolemus, quo ſequenti eo laetius vege-
tent, floreant, fructificentque, vt in
Molucca ſpinoſa, Fagonia aliisque
bene res ſucceſſit. Inſtituatur vero
— T 5 vel

2998 —

vel vere, vel autumno ſatio, quaeri-
tur nunc porro, an citius, an tardius
ſerere magis conueniat. Verum et
in hac re nihil in genere determinari

poteſt. Eſt, monente CoLvVMELLA, ⁴)

vetus agricolarum prouerbium: Ma-
zuram ſationem ſaepe decipere ſolere, ſe-
ram nunquam, quin mala ſit aſt neque
hoc vbique valebit et partim ipſa ſe-
mina conſiderari, ſiquidem vetuſta,
prout et duriora citius, recentia vero
tardius ſeri poſſunt, partim ad agri
differentiam attendere debemus, dum
enim in viliori terra debilius et len-
tius incrementum habeant plantae, in
eo citius, in pinguiori autem tardius

ſerere conuenit; partim denique et

inprimis ad regionem reſpiciendum
eſie, bene docuit STEPRANVS, “6) qui
praecepit: frigidis locis uutummnalis ſa-
zio celerior bzat, verna vero zardior;
calidis regionibus autumnalis ſatio ſe-
rior ſieri poteſt, verna autem maturior.

Feſti-

a) Libr. XI. c. 2. Sic et VANIERIVS Libr. VIII. p. 152.
Feſtinata nimis ſementis ſaeve colonum
Decipit: at votis nunquam reſpondet auaris
Serior.
Vid. Praed. ruſt. p. 150. Conf. etiam der
ochleß. Landwirth To. I. p. 169. ſqq.

Peſiundl
adiort
im,unls
end td
ſel in plan
ernale ft
ſrwit a⸗
jam Tadix
mento ter
Plerumgu⸗
Vegetation
munm certe
liam ſeqnie
in Paresd

¹) Que pro
mmenti n
caulis g
polteg 4
Seming
longe me
no dem
PVor in (
fen ud fn
liſchen den
6 Iua Ue:
nonn D
na, er tri⸗
nemnporit

Ceo)on.

quaeri.
intardius
erum et
terminari
MILA, 4)
num. u.
e ſoler 1
nedoe
tim ipdiſe.
n vetulty
Centia vero
in ad agtl
s,du
ius et len.
lantee, in
en Gröns
Cenigoe et
Giciendum
WN
ru, i ſr
rlur;
, ſun ſ
/ zuum, N.

Felti.
1WIl.p. 152

lotttem
panbet uueni

Feſtinata enim lementi is nocebit vere,
ſi frigidior tempeſtas ger rminantibus
iam plantis, accidit t autumno, ſi
hyems tardius incipit et ſemina, te-
pore Praegreſlo, vel emollita modo,
vel in plantulam mutata fuerunt; et
vernale frigus plantulas prorſus 'de-
ſtruit, autumnale vero easdem, ſi et-
iam radix perfiſtit, foliis priuat et, ali-
mento terrae imminuto, imbecilles
plerumque reddit, ) vt ſequenti vere
vegetationem Perfectam ſubire non
valeant. In hoc am biguo ſtatu opti-
mum certe eſſet, ſi DiovMI 9) conſi-
lium ſequi et vnius plantae ſementem
in plures diuidere, casdemque diuer-
ſo

c) Quae profundius ſata fuerunt, ex praecoci ſe-
menti non facile laeduntur, etiamſi folis et
caulis quoque ante hyemem protruſa, frigore
poſtea deſtruantur, vt in Fritieo videmus.
Semina huius Auguſto menſe ſparſa ditiorem
longe meſſem dediſſe, quam illo, quae autu-
mno demum ſata fuerunt, obicruauit DE SAvVs-
svRkk in Comment. von den Vortheilen der tie-
fen und frilien Ausſuat, quae exſtat in der Ber-
niſchen SammlI. Vol. V. Part. 2. p. 87.
) Ita Ille: Quidam ſecuriorem viam excogitanter
non omnen 2 Jationein maturam faciunt, ſed in bi-
na, et tria, et quatuor tempora patiuntur, futuri
temporis incertitudinem deuitare ſtudentes. Vid.

Geopon. Libr. II. c. 14. P. 45.

/

300 * *
* .* * 5 lu?
ſo tempore inſtituere poſſemus. Cum 40 i
vero hoc rariſſime locum habeat, et ien n
in ſementi non ſolum ad frigus, ſed ene n
aliam quoque aeris conſtitutionem, vene m
ſiccam ſcilicet et humidam, attendere Clliante
debeamus, varia ſigna collegerunt ve- le 8
teres aeque ac recentiores, et ex illis ns d
optimum ſementis tempus determi- nene
minare ſtuduerunt. HEsiopvs, “qui peclale l
primus agriculturae praecepta tradi- Proetbi⸗
diſſe videtur, ſerendi, prout et arandrdi tHtt er,
tempus a ſignis quidem coeleſtibus ſepe falt
Primario definire, attamen quoque nouo ſiepe
al ſecedlunt il
Ins Hal
e) Adducamus ex Eius libro; opera et dies inſcri-
pto, duo tantum loca, ſeil. verſ. 448. ſqq. ſe-
cundum verſionem GsSAEVII ſcribit: Obſerua
vero, cum vocem gruis, migrantis, non adue- 1) de Coun
nientis, audieris alte in nubibus qustaunis clan- Ultun
gentis, quae et arationis ſignum affert, et hyemis holtenn
tempus indicat imbriferi; et verſ. 485. ſq q. n icor l
autem ſero, sautumno, araueris, hoc quidem tibi un ven/
. remedium fuerit, qusudo, vernali tempore, cu- Uerispu
culus canit quercus in frondibus primum, delectat- ,6,, 0
que mortales in immenſa terra, tunc Iupiter pluat ) eris rn
zriduo. Imitatus eſt priorem Hgaopt locum Eeexkunn a
VIRGILIVS Georg. I. verſ. 374 Aut illum ſur- i enin
gentem vallibus imis aeriae Ffugere grues. Qui⸗- mumn ven
bus verbis indicare voluit, altiorem gruum okimnali
volatum ſignificare pluuiam. Alios aucteres, Pynenn
qui ſationis pluuisgeque tempus ex migratione RKãũqRL
huius auis declarare voluerunt, vid. in Bo- ſen te

CRHARTI Hierozoico Part. II. L. I. c. 11. p. 71. ſqq. Gau

Is. Com
hubent et
in le
ctionem,
MWendere
eruntye.
8 et s
Us Geterini⸗
DVS
cepta tradi.
jutet arandi
Chelettibus
en uogue

1den inſeti⸗
il id. g. ſe⸗
ſeridn: Olſerua
Gis, non kae.
u uumtulr.
uſert er Men
i, uichn
ul npunt, l.
jiumn, Ellr.
e Npin, pid
Honoyl loeumm.
un ilun ur.
grue Or.
Uuorenn Auuun
Mlios oleteh

,c,II.

* * 301

ad auium aduentum et diſceſſum ſi-

mul reſpicere et ex Gruis migrantis
et alte in nubibus clangentis voce hve-
mem et humidam temperiem, ex Cu-
culi autem cantu vernales imbres prae-
ſagire voluit. Sic quoque ex Hirun-
dinis aduentu hyemis finem praeſu-
mere calidioremque tempeſtatem ex-
pectare ſolemus. Verum, vt in
prouerbio dicimus, vna hirundo non

facit ver, auesque internuntiae nos

ſaepe fallunt, et praeſentibus illis le
nouo ſaepe oritur frigus, iterum que
ſecedunt illae. ) Hinc alii, et inpri-
mis HARALDVS BARK, vel forte po-
tIuS

N
J) Sic CorvaELLIA Libr. X. c. 14. ſeribit: Dunz
arcturi ortus et hirundinis aduentus commodiores
polliceantur tempeſtates, et ab OerIANO Halieu-
ticor Libr. III. verſ. 244. Hirundo vocatur
auis verna Zephvyri prima nunmia. Plura de hac
veris nuntia vid. in BocnakhrI libr. cit. cap. 101
p. 64. ſq ꝗ.
F) Veris praeſagium, ab animalibus petitum, in-
certum arque fallax eſſe, PLINIyvs iam docuit.
Ita enim Lib. XVIII. c. 25. Suunt qui certiſſi-
mum veris indicium arbitrentur ob infirmitatens
animalis, papilionis prouentum. Id notatum eſt,
prouentum eorum ter repetito frigore extin-
ctum, aduenasque volncres ad d. IV. Cal. Febr.
Sun veris attuliſſe, mox ſaeuiſimo hyeme confii-
atas.

302 —
1 „ 117 PA ViiM.
tius LINNAEVS 9 diligenter obſerua- M mnwin
runt, quo tempore et arbores ¹) gem- ſn
mas expandant foliaque explicent, et gecen
vernales ſpontaneae plantae flores e
. . — . . 0
emittant; vt certa inde definirent ſa- unn Ar
tionis tempora. Et hoc conſilium Cl. cult. 6
, . 1 Viri ſeceſſum
B uafhPLIN
g) Vid. Diſſ. de Vernatione arborum, quam ſub geumſe
Praeſidio LiNNaEI ventilauit BARKIUS et quase Hor. .
inſerta eſt Amoenit. Vol. III. p. 363 Cum 0 glandes
vero obfſeruationes ab his oliisque in variis iunt GTIII
Suecige prouinciis inſtitutae nondum omni ex 1 . ap
parte perfectae fuerint, id tantummodo inde liagie,
concludere potuerunt, p. 374. ſationem Hor-
dei proxime coincidere cum frondeſcentia pe
Betulae. id, Eius el⸗
k) Harum certe princeps eſt Morus, quae et ideo 3 Vic. Eins Mi
ſapientiſſima arborum dicta fuit, quod niſi ex- wan eüiam
acto frigore non germinat. Eleganter ceci- llaſtrana ne
nit in carmine de Moro PassrRATIUs: ¹) Nouvemt!
Si pudor inſanis, Morus ſupit, illa doloſo i ſen⸗
Nil temere credit vephyro; nm veris adulti eelit et!
Iam certum expectans ſolem, uen germinat ante hane d,6.
Frigoris infeſti iam cunctg receſſerit aura. UEt notante
. „. . InT
PLINIUsS etiam hac arbore, aliisque plantis ve- gugnl d
ris acceſſum coꝑꝶnoſcere debere, tradidit, dum mumn huits
dixit: Libr. XVIII. c. 27. Cur altius ſvectas, renbem gu
ipſumque coelum ſeruturis? habes aute pedes tuos e leimus
ecce Vergilias. In certis eae, plantae ſoil diebus Etentihut te
proueniunt durautque foedere ſideris huiusce; et tigtetind die
dein: Cum germinare videris Morum, iniuriam deſtionte t
poſtea frigoris timere nolito. In Anglia exoticas Auan Deng
ſtirpes non citius ex hybernaculis dimittere ſo- huit inbre
lent, quam Mori folia certam obtinuerunt iin

magnitudinem, referente STILLINGFLEET I. c. teidine,

obſer.
) gem.
icent et
de fores

burent lr.
alliomd.

Vi

uum, quem ſcb
säkIVs er gne
p. 30) (um
laque in ſaris
ondumn omni er
tummodo inde
ſationem Hor.
ondelcentir

, ute et ide
tegvod il er⸗
Plegamter teel⸗
As:
i ilu la⸗
im veri alri
r Miter alte
Simm
gve gumti re.
icſt. Oun
liut ſeettn
nte pele tunn
ne liebus
ig huiugte; et
Fum intnfian
uglin enbit
iedimigeten
6 chinnet
1woleit

4 Ser 303

Viri MILL ) et STILLINGFLEET non
ſolum maximopere commendarunt,
ſed hic quoque plantarum floreſcenti-
am auiumque migratoriarum aduen-
tum egregie inter ſe conſpirare, ) do-
cuit. In autumnali etiam ſatione ad
ſeceſſum foliorum reſpiciendum eſſe,
iam PLINIVS 1) tradidit, optimumque
Hordeum ſerendi tempus eſſe, quan-
do glandes a Quercu decidere inci-
pPiunt, STILLINGFLEFT monuit. Prae-
ſagia, a plantis deſumta, reliqui,
a ſtel-

¹) Vid. Eius Feldwirthſchafz Vol. I. p. 348.
K) Vid. Eius Miſellaneous Tracts, in quibus LIN-
NAEI etiam Diſſert. anglice verſa, notisque
illuſtrata reperitur, p. 147.
1) Notauerat LiNNAEUsS primos Papaueris, rhoeas
didi, flores ſe euoluere, quando Hirunda ac-
cedit, et STILLINGFLEET Obſeruguit, acceſſiſſe
hanc d. 6. Apr. et Papauer floruiſſe d. 10, eiued.
Et notante LiNNAEO Populago florere incipit,
quando Cuculus canit et STILLINGFLEET pri-
mum huius plantae florem vidit d. 7. April.
et eandem quoque Cueulum prima vice audiuit.
m) Sic legimus apud Eundem Libr. XVIII. c. 25.
Sementibus tempora plerique praeſumunt, er ab
vndecimo die autumnalis nequinoctii fruges ſerunt,
aduenionte coronae exortu etc. Xenophon ante-
quam Deus ſignum dederit. Hoc Cicero Nouenm-
bris imbre fieri interpretatus eſt, cum ſit vera
ratio non prius ſerendi, quam folia coeperins
decidere.

30 4 * *
a ſtellis et luna 19 Praecipue Petitis, nir rins
certiora elſe, negari omnino non Pot- ele
eſt, longe Pplures autem, easque multis erulit e
annis repetitas deſiderari obſeruatio- ledus ne
nes, antequam cum certitudine con- dum, iln
cluſiones inde facere poſſimus, quili- Wa 1
libet intelliget, ſimulque fateri debe- (ata fuerlt
bit, particulares modo, nunquam dam temp
vniuerſales regulas locum habere. kre gtans
VItimum, ad quod in ſerendi tem- Attamen c
pore Gem anni t
diuturnam
„) De Luna, quatenus in ſatione sttendi merea- el nim i5i
tur, multa quidem apud auétores legimus, ſed 1
omnia incerta, immo falſs ſunt; et quae de tis, gli lia be
eius impotentia in animalia tradidit CicgRo, Uau 400 cco
apte ſatis etism ad vegetabilis applicari poſ- derine *
ſunt; En Eius verba: Quis non videt et formas Herzhat de
et mores et plerosqe ſatus ac motus eſſingere rumbitur, a
41 parentibus liberos? quod non contingeret, ſi hoc yuimn dierumn

non vis et natura gignentium eſſiceret, ſed tem-
peratio Iunae coeliue moderatis. Raid quod

vno et eogdem temporis puncto nati diſſimiles et na- ) De Ener

turas, et vitas, et caſus habent: pvarum ne de- an iln
claraut, nihil ad agendam vitam naſcendi tem- Gher aun
pvus pertinere? niſi forte putamus, neminem eo- D mun
dem tempore ipſo conceptum et natum, quo afri- mpore, 4
canum et ſ. p. Vid. de Diuinatione Libr. II. Areliu,,
edit. Oper. ab ERNESTI edit. 1737. Vol. IV. bet Otedn
p. 692. Virtutem Lunae in vegetatione pro- iilen d
mouenda ZALLINGERUM quoque defendiſſe, mi- NocANNd
ramur. Vid., Eius Tr. vom Urſprunge der zunc inbre
Fruchte Cap. 7. p. 68. ſqq. Conf. quoque ,12 ). 5
WirsoN vom Einftußs des Clima auf Man sen *) Wis. l

und Thiere, p. 16. MII du;

4

le petits
O non pot.
Jemuleis
leruatio.
Wdinecon.
tateridhe.
üncqoam
Im hubere.
erendi tem.
Pore

e Altenci nerer.
res leyinue O
nt; et gone e
tudigit Clctno,
1 leni do
nrilen e fnmat
nann gfiten

donilgeret, Ner
tfteren A un
nu. Ouit⸗ ut
Nun Anile i⸗
, pimn e -
lint m.
, hinen, ⸗
unz, u
gione Libreli
31. Vol. N.
ggenoe nro⸗
deſendille,
ſpeunge i
ie j
Conl⸗ n
1764
u auf Mu

——— 30 5

—

pore attendere debemus, humidam
et ſiccam aeris ſolique conditionem
concernit. Quando magnis im-
bribus permaduit terra, non ſeren-
dum, ſed expectandum eſſe, poſt-
quam illa modice, vel penitus exſic-
cata fuerit, facta autem ſatione humi-
dam temperiem multum prodeſtſe,
fere omnes conſentiunt agricolae; 9
attamen cum pluuiae non ſemper eo-
dem anni tempore accedant, propter
diuturnam ſiccitatem non intermitti,
vel nimis diu protrahi debebit ſemen-
tis, quia bene notauit CoLvVMELLA,
id quod ſicco ſolo ingeſtum et inoccatum eſt,
erinde ac ſi vebpoſitum in horreo non cor-
rumpitun, atque vbi venit imber multo-
rum dierum ſementir vno die ſurget, P)
cun-

⁰⁶) De Sementibus, ſeribit XENOPRON, quid ſentis?
an idem, quod omnes fere ſentiunt; tem pore vi-
delicet autumni, cum omues coelum Juſpicientes
2 Deo maxime imbrem expectant? hoc Pprofecto
tempore. Quodſi quis, antequam iubeat Deus,
aggrediatur, merito daumnis plectüiur. Vid. Eius
liber Oeconomicus, interprete VOLATERRANO,
in Oper. Baſil. 1545. fol. 544. Sic etiam DE-
MOCRITVS circa coronae occaſum ſeri iubet, gquia
zunc imbres plurini. Vid. Geopon. L. II.
c. 12. p. 50.
⁸) Vid. Libr. II. c. 8. Sic etiam VANIERIUS Libr.
VIII. p. 154. U

cunctatio enim in operibus ruſticis
peragendis vt in genere, ſic etiam in
hac re plerumque eſt noxia.

§. V.
Nunc ad modum, quo ſementis
inſtitui debet, progrediamur, et duo
maxime momenta conſideremus, ſci-
licet primo, an copioſiora, an potius
parciora ſemina certo agri ſpatio, ſiue
liugero committere, ſiue an denſam, an
raram ſationem inſtituere, et deinde,
an ſemina profundius in terram di-
mittere, an potius leuiori tantum hu-
ius ſtrato tegere, et in altiori loco re-
linquere debeamus. De vtroque au-
tem nihil in genere determinari pot-
eſt. Menſuram enim, quod attinet,
illam non ſolum, monente CoLvVMEL-
LA, O variat aut loci, aut temporis, aut
coeli conditio, ſed quantitas etiam ſe-
rendo-
Nil dubita ſiccis committere ſemina campis.
Er dein:
Verſatis preperate viri dare ſemina terris:
Nam quod inoccatum eſt agris ſitientibus imbre
Cum putruit modico viridem conſurgit in
herbam. ,B
9) Ita Ille: Libr. il. c. 9. p. 426. nobis ne itam
quidem, quam praediximus, menſuram ſemper

Pplacet ſeruari, quod eam variat aut loci, aus tem-
poris, aut coeli conditio.

rend unt
renie
lminrioe

entul,

gunc pauct
gebere, Dar

ſveſeminu

alibius col
cauſieltrl
norammus,
minare vale
ſtributio,
tuCinemn 9
hent ſelnina
ocorn haber
Wentern inl
tate, pariid

) Qui vetern
WeWIERVs,
ſeguentibut
Sigult gu
Vir, huli

Apiet ſi
Ouin etinm
Pro varin
Pentiis ef

Ne plur

M! erian

ls ruſticis
etiam in
.

o ſenenti
nur, uo⸗
ekemns
0 An potins
1 ſatio, ue
ndeninen
et beince,
1 terrum r.
tintum h-
Crilooore.
woce r⸗
mitan por.
vod aune,
te CoLer.
tenporis at
as ctinn ⸗.
Ieno.·
nun npi
nit⸗ nji
6tertibus inlift
8 cſuigt n

ſe es
3 tolis e 4

nenſuren e
un veh ,0

rendorum ſeminum primario a quali-
tate terrae “) dependet; plantae, an in
ſeminario relinquantur, an tranſplan-
tentur, differentiam quoque menſu-
rae conſtituunt, cum nunc multis,
nunc paucis alendis terram ſufficere
debere, pateat; maior porro, minor-
ue ſeminum ſatorum copia partim ab
auibus conſumitur, partim aliis ex
cauſis deſtruitur, et hinc quoque igno-
noramus, quot remaneant et proger-
minare valeant; denique aequalis di-
ſtributio, ſiue ad copiam, ſiue ad al-
tudinem, quam in terra occupare de-
bent ſemina, reſpicimus, nunquam
locum habebit, quoniam ille, qui ſe.-
mentem inſtituit, partim ex neceſſi-
tate, partim ex negligentia et igno-
2 rantia,
*) Qni veterum agrieolarum praecepta repetiit,
VANIERIUS, idem docuit Libr. VIII. p. 153
ſequentibus:
Singula quot modios ſvargas in jugera, campi
Vis, habitusque docent; quod enim ieiuna

reciiſat
Accipiet ſatiata fimo requietaque tellus.
Quin etiam vaſto ſemen qui diſſipat agro,
Pro varia tellure, manus nunc laxat: er idem
Parcius effundit preſſo nunc ſemina pugno-
Nec plus credit huini, quam reddere poſſit, et

ipſis
Nil etiam ſupra vires bonus imperat agrit.

308 —

rantia in hoc opere variare et inaequa-
lem ſationem conficere poterit. Vo-
luerunt quidem nonnulli ſatoribus
certas praeſcribere regulas, illosque
modum docere, quem digitis pedi-
busque ſeruare debent, à quo ſemen-
tis ex voto ſuccedat; alii varia, curio-
ſius excogitata, inuenerunt inſtru-
menta, eiusmodi praecipue machi-
nas, quibus vno eodemque actu et
ſemina aequali modo ſpargantur et
certa terrae copia obtegantur; atta-
men praeſcriptas regulas ſatorem non
ſeruare poſſe, cum Cl. DENFFERS 1)
exilſti⸗

5³) Eiunsmodi inſtrucdionem tradidit MovkovE in
den Berniſchen Sammlungen 1769. p. 182. ſ44.
et Rricnakr im Land- und Gartenſchatz. To. I.
p. 97. dingularem prorſus Rapam ſerendi,
in Smolandia vſitatum, modum commemorst
et ſequentibus deſcribit LiNNAEUS: der Bauer
belecket den Saamen, da denn einige an der Zun-
e klehen bleiben; die saamen ſpritzet er aus dem
Maule an beyden Seiten von ſich, und beſäet alſo das
ganze Feld, addit: Wer einen ſolchen Säemann
hiht, und nicht weiß, was er thut, ſollte gedacht
haben, daß er nicht klug wäre. Vid. Eius Schwe-
diſche Reiſen Vol. I. p. 323.
¹) Qui ſeribit libr. cit. p. 68: Diejenigen, ſo von
dem Sämanne eine haaurgenaue Kichtigkeit des
W'urfes verlangen, die wiſſen ſelbſt nicht, was ſie
haben wollen. Denn da die Veite des Schrittes,
die Weite von dem Auswerfen ſeiner Hand, die

eviſimmn
TENIO
Nrnct
Nocösglel
er cleCilfl
in ſement
bliser,

CIIIVS I

ygui
gui et P
tur, guon
adhaelerat
nunc ralie
renn ſitucn

Weiſe, d
Born ful
Neruen.
Dinge /
) Vid Muug
ſtinatoma
inuenit, ke
ſece gecon
libr. von
rum, eri
Gicio reln
nisgue in
Mnn Ub
) Georg, 1

Letingeqnn.
Nelit. Vo.
i Huoribis
, llosgue
Ets hedi.
ooſemen-
iwarionr.
jerunt intrn.
cipue mchi
nque aen er
Dpargantur et
antur, Atta⸗
ſatoremnon
DeExrreES
eilti.
idr Mornert in
us Nupun end,

i/ 6

te Er Nmd-
ℳ

, len ien⸗
ut, alre kelalt
„V

: “
Deine 4
ſtaue Kainß “

Eics ennt .

exiſtimamus, machinasque a LocA-
TELLO, BORRO, I'VLLIO aliisque com-

mendatas variis laborare vitiis, incom-

modisque III. MuNcHHaVSIO 21) luben-
ter credimus. Vt modum ſeruemus

in ſementi, vnus tantum modus poſ-

ſibilis erit, ille ſcilicet, de quo VIä-
GILIVS ſcripfſit:
Tpſiy

V. nguibus infodiunt fruget.
qui et propterea aptiſſimus vide-
tur, quoniam hilum ſeminis, quo
adhaeſerat antea placentae et vnde

nunc radicula exire debet, inferio-

rem ſitum deſiderat, et nunc, dum
3 non

Weiſe, die Finger zu eriſzuen, indem er das
Korn fahren läßt, und endlich die àpannung der
Neruen, die zu dem Wurfe angewandt wird,
Dinge ſind, die ſich nicht bey einem jeglichen
Wurfe auf gleiche Weiſe beſtinimen laſſen, ſo iſt
die Urſache der ungleichen Saat leicht zu ermeſten.
2) Vid. Hausvater Vol. I. p. 31. An ſationi de-
ſtinatum aratrum, Seenflug, quod CRaATEAVVIEVX
inuenit, reliquis praeferri et huie operi per-
fecte accomodatum diei poſſit, vti BoNNETUVS
Libr. von den Blättern p. 157. aſſeruit, alio-
rum, et in manuali agricultura peritiorum iu-
dicio relinquimus. De modo ſerendi machi-
nisque in hunc vſum inuentis copioſe egit
Mirr libr. cit. To. I. p. 355. ſqq.
X) Georg. Libr. III. verſ. 535.

310 i.

non ſparguntur, ſed ſeorſim terrae
imponuntur ſemina, facili negotio
fieri poterit. Verum ſemina, etiam
inuerſe ſata, bene progerminant, et
cur radicula ex ſuperiori loco deſcen-
dere, plumula vero ex inferiori aſcen-
dere ſoleat, de vegetatione ſeminis
dicturi, declarabimus; et ſeorſim ſe-
mina manu plantare velle, difficile et
taedioſum nimis opus eſſet agricolis,
hortulanis modo quandoque ſuaden-
dum. Licet autem haec ita ſint et in
genere determinari nequeat, quando
rara, vel denſa ſatio adſit et magis
conueniat, praecipuas tamen comme-
morare debemus rationes, quibus
commoti, alii hanc, illam alii com-
mendarunt ſpeciem. Pinguiorem
agrum plus, minus macilentum ſe-
minis admittere, et ferre poſſe, et
hinc in priori denſam, in poſteriori
raram ſationem locum habere, ipſa
natura docet; etenim, qui multum
poſſidet, multum dare poteſt, et vice
verſa. Macra terra parum nutri-
menti continet, et hinc radix amplius
occupare debet ſpatium, quo tantam
ſuccorum, vndique diſperſorum, co-
piam colligere et attrahere poſſit,
quan-

riuj
i ſynti
Gpian
von e lol

ſere, led

et ommne
gedet, ne
lier plu
menti par
ſi mriore
ſolo inltit
conſumit
prachetur.
Pitent et
ihm ſep⸗
ſoporima
Genda eti⸗
Agrolter
incremen
etcopioſ
tardantun
ſemmina ri
kimperte
tium Ai

) Wid. l.
²) Conf. M.
Vol.l.
4) Conk.

Eſim terne
II negotio
Una, etigm
hminant, et
d deſcen.
etictiilen.
lone ſeninis
et korfimſe
ſe Ciffeie et
fleragricol⸗
ogde ſunden
ita fintet in
ett OMando
lit et magis
hen comme
es, Iudds
lumn dn conr

Diogcioten

Nchentum le
ne Pole, e
in olteron
zabere, M
ui Multumn
el et in

rum Aotr.

d mhs

GO tähtun

7. .
erlorum, 0

Ahere ⸗

al

—½ 311I
quanta ad vegetationem plantae requi-
ritur; ſtercoratus autem ager in mi-
nori ſpatio magnam collecti alimenti
copiam poſſidet, ideoque radix illud
non e longinquo petere, ac conqui-

rere, ſed ex proximo loco ſugere,9)

et omne in ſui ipfius vſum conuertere
debet, ne in aliarum, erraticarum ſci-
licet, plantarum incrementum nutri-
menti particula impendatur. Etenim
ſi rariorem ſementem in pinguiori
ſolo inſtituere vellemus, non omne
conſumitur alimentum, et ſic occaſio
praebetur aliis plantis, vt ibidem ha-
bitent et laete increſcant, 2) immo
ipſam ſegetem debilitent et prorſus
ſupprimant. Germinant quidem in
denſa etiam ſegete Carduus, Cyanus,
Agroſtemma et aliae plantae, aſt in
incremento tenent principatum ſatae,
et copioſiori ab iisdem hauſto ſucco, re-
tardantur alienae, puſillae manent, ac
ſemina vix vlla, vel pauca admodum
et imperfecta perficiunt. Conuenit
etiam aliquando in minus foecun-
O4 dato

„) Vid. III. BzNRExNDORFFI Libr. cit. To. I. p. 245.
2z) Conf. MorLLER in den Neuen Oecon. Nachrichten
Vol. I. p. 795.
a) Conf. Wittenberg. Wechenblatt 1777. p. 89. ſq.

312 * „

dato agro denſam ſationem inſtitue-
re, modo plantae ibidem natae non

omnes ad perfectum vfſque incre-
mentum coniunctae maneant, ſed

plures in principio iterum ſeparentur
et ſpatia quaſi vacua relinquantur,

quo reſiduae ſufficiens nutrimentum

acquirere poſſint. Idem bene intelli-
gunt et obſeruant ſyluicultores, den-
ſiusque congeſtas arbores et proce-
rum, et reétum obtinere truncum,
rarius autem poſitas et a ſe inuicem
magis remotas gibberoſas fieri et prio-
ribus longe viliores eſſe, vbique vide-
mus; et ſi Daucum et Rapam ſeri-
mus, eadem de cauſa iuniores plantas
cum radice euellimus, vti in ſyluis
ſuperfluas arbores detruncamus. An
autem, inuerſo modo, in pinguiori
etiam ſolo rarior ſementis locum ha-
bere poſſit, immo debeat, difficilis vi-
detur quaeſtio, ſi ad lucrum, quod
non tam a ſeminum ſerendorum
compendio, quam potius ab ipfa
meſſe obtinetur, reſpicimus. Com-
mendauit eandem WALLERIVsS, aſſe-
ruitque agro, quo pinguior ille eſt,
et magis praeparatus, eo pauciora, et
quo ſterilior, eo copioſiora ſemina in-
ſper-

Ihentem

Herleenii
pleem,

Mum kl

fllin gelce

tuin pacd
Mteren el

us, in pi
gue locun
concelinn
GV allent
ſam ſemer
que mram
lemn tunc1
Cutn I. e
mES, Jue
Draecipoe

)) Vd Ein
9) Endem
r Libr
nurin in
de Apio
uir velit/
nis poſun
iliget, er
6) Coriole ,
ad obies
multis

Berniſche

hinſtitue.
Matae non
Ue incre.
nt, ſel
eperentor

nddanror,
timnenwm
den intilr⸗
lores en⸗
8 et proce.
e trunmeum
ſe innicem
ferietprio⸗
bigue nide.
poln leri
Ntesant
i in ns
Camns An
npimgien
s Locum h.
um, O
enrVIHH
6 10 ill
8. Corr.
RIVS, e⸗
guciord e⸗
4lewvini .
er.

kerrnmnmmnne 213
ſpergenda eſſe, ea de cauſa, quia in hoc
ſimplicem, in illo vero multiplicem
culmum emittant ſemina. *) Non-
ne autem multi ſimplices caules tan-
tum deſiderant nutrimentum, quan-
tum pauci ramoſi poſtulant? Pro-
pterea ergo in macro ſolo denſam ſe-
mentem ſuadere nequaquam poſſu-
mus, in pinguiori vero rariorem quo-
que locum habere poſſe, lubenter
concedimus, et hinc vel Cel. Movk-
GVE aſſenſum praebemus, qui den-
ſam ſementem prorſus taxauit et vhi-
que raram laudauit, ) vel poſterio-
rem tunc maxime in foecundo agro
cum III. BENKENDORFFIO commenda-
mus, quando caulium et ramorum,
praecipue in cerealibus culmorum
5 multi-

by) Vid. Eius libr. vom Ackerbaue, bp. 242.
*) Enndem etiam vbique ſusſit PrrNIvs, dum ſeri-
pſit Libr. XIX. c. 7. Meliora naſeuntur acer-
uatim ſato ſemine, quam ſparſo. Et in ſpecie
de Apio CorvELLA Libr. XI. c. 3. Quod ſi
4Juis velit Apium lati folii faeere, quantum ſemi-
nis poſſunt tres digiti comprehendere, raro linteolo
illiget, et ita in areolas diſpoſitum releget.
4) Copioſe admodum de hac rara ſemente egit,
ad obiedliones reſpondit, et opinionem ſuam
multis rationibus confirmare ſtuduit, in den
Berniſchen Sammlungen 1769. Part. II. p. 148. ſq.

314 SE

multiplicatio deſideratur. 4 Nunc
enim radices ſe explicandi maius ac-
cipiunt ſpatium, et propter lautius
alimentum luxuriant et multiplican-
tur ipſae, pluresque partes protru-
dunt et copioſiora ſemina offerunt.
Papaueris ſemina, ſi denſius ſpargun-
tur, quaelibet planta vnum modo da-
bit fructum, ſi vero rarius ſeruntur,
ramos emittit caulis, pluresque exhi-
bebit fructus; et Secale, quod Wun-
derkorn dici ſolet, eadem de cauſa di-
uitem adeo meſſem praebet; ſi enim
denſius ſeratur, omne peribit mira-
culoſum et vulgari ſimile euadet. Hu-
ius autem luxuriantis vegetationis for-
ſan alia adhuc ſubeſt cauſa, in eo quae-
renda, quod ſemina profundius ter-
rae implantentur. Et ſic accedimus
ad alterum in ſementi momentum,
ſcilicet, an ſemina profundius in ter-
ram demittere, an potius in eius ſu-
perficie relinquere, conueniat? Cer-
tum in vtroque modum obſeruare,
res eſt difficillima. Multa ſi obruun-
tur terra ſemina, vel plane non ger-
minant, vel, ſi etiam vegetationem
incipiunt, ab onere incumbente preſſa
foras
e) Vid. Eius Libr. cit. p. 246.

umontar;
ll indo
ut aKoln
Genudantu
luantur,
inelolimn
is, ore
oque nee
Openunrl,
nter haec
tercegunt
(iueria Komn

)Inommed
gne Lycs
ur, gun
Nemn gemne
oud pol.
9 lubiuit Dr
Nnhiora ſemni
holliees lente
nele, winin
Wiſimo rnn
monun er⸗
cündinele
fondios 1
id. Nins
in ber An

9 Nunc

1 maius ar.
ter lautius
Wtilican.
Protrd.
nu Nerunt.
ſins Dorouer
im mododr.
ins ſerunnmn,
Nesgue exhi.

n le cauſa .

het; ſenimn
eribit mirt.
ualet. Hu-
Euntiodislor⸗
ineoure
Ofundius ter⸗
ſe accebiunns
Momentul,

mdins in te ·

in eins
Mir (er.
Ohlerbare,
ſobrbbr
e non gel.
genntioen

—* 315
foras exire, cotyledonesque ac plu-
mulam attollere, neutiquam valent,
potius abſcondita putreſcunt et con-
ſumuntur; ſi autem leuius terrae ſtra-
tum imponimus, illud facile vento,
aut affuſa aqua remouetur, ſemina
denudantur, et non ſufficienter emol-
liuntur, vel, ſi etiam leuiori tegmine
incluſa manent, externis tamen iniu-
riis, calore inprimis et aſperiori aura,
in vegetatione tarbantur; / praeterea
quoque neceſſe eſt, vt ſemina terra
operiantur, ne auibus praeda fiant.
Inter haec vero duo extrema multi
intercedunt gradus, et quicunque pro
diuerſa ſeminis & conſtitutione, ſoli-
que
J) Incommoda hujius ſementis commemorauit quo-
que LEChE, optauitque, vt machina inuenia-
mur, qua commode ſemen ad certam oltitudi-

nem demergi poſſit. Vid. Schzved. Acad. Ab-
handl. Vol. AXXVI. p. 67.
g) Inſtituit Du HAMEI experimenta, inuenitque
maiora ſemina, ſi vltra ſex, et minora quatuor
pollices terra tecta fuerunt, plane non germi-
naſſe, minimorum autem modo ea, quae le-
uiſſimo ſtrato inuoluta erant, bene vegetaſſe;
monuit vero inſimul, pro terrae indole ac foe-
cunditate atque temperiei conſtitutione pro-
fundius quoque demerſa progerminare poſſe.
Vid. Eius libr. von der Ausſaat p. 80, ſqq. Et
in der Ablhandl. vom Ackerbaue edit. germ. p. 73.
nota-

3
que ) indole hoſce inuenire, aut de- emmint h
G ſem0
L termi- neen
notauit, cerealium ſeminum nullum germina- 1 n lelt
re, ſi vltra nouem pollices terram occupauit, Menn
plurima vero feliciter germinare, ſi eorum Cunciotem:
ſtratum ſex polliees aequat; aſt etiam perire et inprinns
alia, ſi modo vhius alteriusque poklicis altitu- zn
dinem fuperarunt. Praeterea ad ſeminum Tuncamn,
corticem praecipue attendere conuenit, quippe gein poltl.
etiam minora duriorem maioribus habere poſ- te ſata ſeli
ſunt, et hine altiori terrae ſtrato tegi poterunt.
Exempla ſeminum, quae per plures annos in- Ude holt
corrupta profundius in terra latitant, et ad ſu- licet illorun
“ peerficiem delata, bene germinant, notauimus cidont Pl
in Spermatol. Cap. III. p. 156. ſq. Aetnet
) Requiritur omnino, vt terra contuſa, poroſa et tne
ad ſemen recipiendum apta ſit; ſi enim illud iſcernere G
operitur firma, denſa atque lutoſa, germen Uin priori
exire vix poterit. Hinc etiam nonnulli ſemen-
tem cum aratione coniungunt, quo ſemina re-
center comminutam terram occupare poſſint. iu Urnn
Commendat idem Rub. ScaABoL non ſolum de
ex bac cauſa, ſed et propterea, quoniam ſic 1 d
erraticarum plantarum incrementum optime ie kin
praecaueri poſſit. Ita enim ſeribit: Menn „
man auf ein altes umgegrabenes Laud ſäek, ſo in- ei⸗
det der Saame ſchon gekeimtes, oder doch ſolches Menich
Untraut, welches im Begriffe iſt, aufzugehen, Nemmutz nl
und da das erſtere einen Vorſprung vor deus hin- um kenen
eingeſäeten Saamenkorne hat, ſo findet dieſes viel elum Een
weniger Nahrung, und das Unkraut behält immer nordlem
die Oberhand. Wenn hingegen der Saame zu- poroſte
gleich mit dem Umgraben, oder bald nachher, in luennchu
die Erde gebracht wird, ſo kömmt das ausgekeimte Nend e
Unkrant obenhin, wird der ſchädlichen WBarkuug Au ſen
der Luft ausgeſezt, und geht meiſtens zu Grunde; tedet
der Saamen aber, den man ausſäet, wächſt über ) Mdien

das . 1ENIs Ii

e, aut de.
termi.

llum germina.
tramn Oecupauit,
eorum
ciam Perire
le olidis dü.
red dd ſeminumn
Cnnnenit iphe
Nibus hubere l
o tepi poternn
1 plure ennosin.
elatiuunt, etad l.
inant, notunimnos
K ſi.
ntuli, poroltet
enim iod

le
n optine

ue

* * 317
terminare poterit, i) felicem certiſſi-
me meſſem obtinebit. Maiora et du-
riora ſemina, etiam illa, quae per hye-
mem in terra ſubſiſtere debent, pro-
fundiorem, quae vero exigua, leuia
et inprimis pappoſa ſunt, minus pro-
fundam, immo ſaepe nudam ſatio-
nem poſtulant; et hinc ſemina ſpon-
te ſata felicius ſaepe excreſcunt illis,
quae noſtris manibus ſparſa fuerunt;
licet illorum quoque, quae ſponte de-
cidunt, plurima pereant. Ad ſolum
quod attinet, inprimis rarum a denſo
diſcernere debemus, eademque ſemi-
na in priori profundius, in poſteriori
altius
das Unkraut hinaus, ſowoh! über dasjenige, wel-
ches in der Erde ſteckt, als auch, welches durch
die Luft in der folgenden Zeit hineingebracht wird.
Vié. Eius Abhandl, vom Gartenbaue, edit. germ.
1778. Vol. II. p. 82. ſqq. An hoc ſemper ita
eueniat, in dubio relinquimus, et modo mo-
nemus, non ſemper raram et ſpongioſam ter-
ram ſementi accomodatam eſſe, ſed aliquando
etiam denſiorem requiri. Maioranae et alia
minora ſemina, ſi terrae recenter comminutae
et poroſae ecommittuntur, cratesquez dentatae
ſupertrahuntur, non facile progerminabunt,
ſi vero eandem paululum comprimitur, ante-
quam ſemina recipit, tunc feliciter ſementis
ſuccedet.

i) De diuerſo hoe ſerendi modo, bene egit Mort-
LERVs libr. cit. p. 804.

318 *ee
altius ſerere poſſumus; et ſic in vtro-
que caſu acceſſum aeris, pluuiae etro-
ris ad radicem locum habere, ac vege-
tationem bene ſuccedere, facile intel-
ligimus. Si vero et ratione ſeminum,
et ratione ſoli vterque modus conue-
nit, tunc ſane profundam ſationem
altiori praeferamus, quoniam tunc
radices copioſius nutrimentum col-
ligunt, a calore interno magis fouen-
tur, contra externum frigus et ſiccam
temperiem defenduntur, et, ſi rara
ſatio ſimul inſtituitur, partim ipſae
augentur, partim enatae inde partes,
folia et caules multiplicantur et fir-
mantur. VItimum inprimis fiet, ſi
caulis nodoſus eſt; tunc enim infe-
rior, terra inuolutus, nodus!) et no-
uas
) Neutiquam cum ZatINGEso libr. cit. p. 72.
exiſtimemus, nutritiam materiam in inferiori
terrae ſtrato copioſius, quam in ſuperiori, col-
ligi, ſed ideo copioſius nune nutrimentum
a radice aſſumitur, quia eadem per longius
ſpatium decurrit eiusque fibrillae vapores vn-
diquaque colligere poſſunt.
7) Nodum, licet, vt Anonymus Auctor in den
PErinnerungen über Wolffs Vermehrung des Ge-
traides 1718. p. 47. ſqq. monet, ipſas radicales
fibras in ſe non continesat, facile tamen eius-
modi emittere poſſe, nullum eſt dubium, et

hinc recte SrArELIus, dum nedum definit,
ſeri⸗

eſſentig ethe
de Plontoru
Nodusn inf⸗
hubete, n 1l
et jode exinn
gecucere rol
6) Co eeretli
fundem leinen
Es, ide
fancios poſti
Gue calniir
Tuperiori
Omde di
Nachrihten
10 ſperio
gvoniem
er interiores
Iibus todun

) Vid Lius En.

rtilreh.2
Cui conter w
nelion ſaüg
lnpr. Ur. d
Muln uns
Inorühtut en
eX Wnied
ſhienobiin

ſe in vtro.
luuine etro⸗
le 1c Vege.
twie intel.
beminun
Odus conde.
m ſuüonen
Loniam tune

entum hol.
magis folen.

guset ſccum
e, et, ſt nn
Dortim ipre
ide gantes
ntur et fi.
is ſet,
etim inſe.
dus etno.
s

9 Ubr, eit
rinm in interiori
1 ſuperioi l.
e nuirimen un
i er Lungius
je ſupores Vlr⸗

Nador in len
ehrung 1
ſa nin
le umen ein⸗
K Gubiun 4

ehae
Un befnie
noc ti

* * 319

uas emittere ſolet radicales fibras et
caules, ſicque in cerealibus, ) vt Cl.
WorrrIvs) clare docuit, ex vnico
ſemine plures culmi et ſpicae naſcun-
tur; e neque minus in aliis plantis

m)

nodo-

ſeribit: Nodus, exr quo noni ſe exſerunt ſurculi
et rami. Vid. Eius Commentar. in Theophra-
ſti Hiſt. Plant. L. I. c. 2. Plura de nodorum
eſſentia et proprietatibus legimus in Bosi Diſſ.
de Plantarum nodis, Lipf. 1747. p. 10. ſqq.
Nodum inferiorem Secalis ſaporem amarum
habere, in aſeenſu autem dulcem fieri, monnit,
et inde eximiam nodorum virtutem apte ſatis
deducere voluit Moukcuz Libr. cit. p. 156.
Quo cerealium multiplicatio obtineatur, pro-
fundam ſementem non requiri, aſſerit Monn-
LERUS, idque ideo, quia ex ſeminibus, pro-
fundius poſitis, natae radices inferiores prima-
que culmi internodia debiliora maneant, et ex
ſuperiori tantum, ſuperficiei proximo nodo
optimae radices oriantur. Vid. Neue Oecom.
Nachrichten Vol. I. p. 8086. Debent omni-
no fuperiores radices quaſi principes eſſe,
quoniam illis laterales culmi fuleiuntur, aſt
et inferiores colligunt ſuecum eumque ſuperio-
ribus tradunt.

„) Vid. Eius Entdeckung von Vermehrung des Ge-

traides cap. 2. p. 16. cap. 3. p. 18 et cap. 5. p. 41.
Qui contra WorrivM ſeripſit Anonymus, certe
meliora ſeripfſiſſet, niſi iratus fuiſſet. Vid.
inpr. libr. cit. p. 40. ſqꝗq-.

*) Multa huius multiplicationis ab Auctoribus me-

morantur exempla; notemus modo MiILIVM
ex vnico Hordei ſemine 154. et alia vice 200
ſpicas obtinuiſſe. Vid. Libr. cit. To. I. p. 338.

320 * *
nodoſis eiusmodi lautum incremen-
tum et multiplicationem fieri, immo
etiam illis, quae nodis ca arent, ex ra-
dice, ſi copioſiori terra tegatur, plu-
res caules naſci, certo conſtat, mnodo
ſeminum vegetatio non ex aliis cau-
ſis turbetur et impediatur; de qua
autem re vltimo Spermatologiae capi-
te agamus.

§. VI.

Semina, quae in futuram ſemen-
tem colliguntur, non ſolum ab admi-
Xtis peregrinis rebus, ſed et aliis ſe-
minibus Purganda et ſepar⸗ anda eſſe,
Cap. IV. §. 1. monuimus, idque eo
magis neceſſarium erit, quo frequen-
tius vel ipſe ager variis ſeminibus im-
praegnatus quaſi eſt, vel eiusmodi
ex fimo et aere recipit, quae cum ſa-
tis germinant, aſt partim horum ve-
getationem impediunt, partim eorum
meſſem adulterant; veriſſima enim
eſt ruſticorum regula, qualis ſemen-
tis, talis meſſis; hinc etiam diuinam
legem, quae praeceperat, diuerſa ſe-
mina in eodem agro ſerenda non
eſſe; ) non tantum de Secalis et Lo-

lii
2) Leuiticor. Cap. XIX. verſ. 19.

=
E
—8 —
—
=
—
=
—

um Mhlti

Variis genel
une ſeet
19 apbelan
Aris CNN
Ude murun

Ciuerle kemi
1096 ediu.
ldem nommen
Wos Uibr.
Clbas muner

) W bnedl

n incremen.
Hopt .
Herl, Immo
Ment, ex r.
rr 5ln
dt 1go 80
I& Aisenn.
tut; de gun
rlegtecli e a

unm ſnen
0l U abacmn
ſe⸗ l et⸗ lis ſo.
Parunca ele,
, naue oN
1o keddenr
ſrimden -.
auͤ
im
i Nei
blls ſelnen⸗
a Gii gulct
iuerla le
ſerendn hon

Pai ise 8

5

*

* 321

lii commixtione interpretari, ſed po-
tius omnem ſingulorum ſeminum mi-
ſcelam, vtpote ſemper pernicioſam,
ſubintelligere voluit Doctiſſimus ſa⸗
cri codicis interpres, III. MicHaAELIS. 5)
Hanc vero legem a veteribus non vbi-
que, praeſertim i in ſyluarum cultura,
obſeruatam, et a multis recentioribus
contrariam potius, inprimis de cerea-
libus et pabularibus plantis, ſtabili-
tam fuiſſe, deprehendimus. Sic ſyl-
uam multis arborum ſeminibus ac
variis generibus conſitam laudauit,
eamque peculiari nomine conſemine-
am e appellauit STEPHANVS 4 et ſi
glandes cum aliis ſeminibus ſeruntur,
inde natam ſyluam barbaricam voca-
uit
*) Vid. Eius commentatio über das Verbot Moſis
den Acker mit ziveyerley Saamen zu beſäen,
quae legitur in Eiusdem Moſaiſchem Kechte
T. IV. p. 218. eadem eriam inſerta fuit Han-
növ. Mag. 1774. p. 193. ſeq. Conf. quoque
THROD. DASOVII Bide. de modo ſeminandi
diuerſa ſemina hebraeorum veterum, Witteb.
1695. edita.
e*) Ildem nomen apud CorvaETLAM quoque legi-

mus Libr. XI. c. 2. p. 760. in nonnullis codi-
cibus mutatum m kin it in conſentaneam.

) Vid. Praedium ruſticum p. 561.
X

322 5* *

uit CoLvVMELLA; ) nonnulli quoque
recentiorum, Dv HaAMELV) aliique
arborum ſemina cum cerealibus mi-
ſcere, et ab hac mixta ſatione varia
commoda expectare voluerunt. Idem
quoque circa cerealium ſationem hinc
inde, praeſertim, Vt BERTBANDVsS re-
fert, in Heluetia obſeruari ſolet, vbi
partim Hordeum cum Vicia nomine
Mecle, partim Hordeum, Auena et
Vicia vel Lens nomine Orgée, partim
denique multa et varia inter ſe mixta
ſemina nomine du Blaid ramé et de la

Bataille ſeruntur. 2 Eiusmodi planta-

rum ſatio germanice dici ſolet Miſebel:
Getraide und Mangfutter. Non ſolum
vero communi vſui inſeruientia ſemi-
na inter ſe frequenter miſcent agri-
colae, ſed etiam quandoque plane di-
uerſa, vt de Lino modo cum Medica-
gine, modo cum Mays ſato, legimus. )
Commemorari hic quoque poſſet
illa miſcela, quae in paruorum ſemi-
num ſementi, arena vel cinere admix-
t1s,
e) loc, cit.
F) Von der Holaſaat p. 92. ſq.
O Vid. Sammlungen der Geſellſch. in Bern, zwey-
ter Jahrgang p. 969.
h) In esd. collectione Ater Iahrgang 1 St. p. 191
et 193.

Gatamn 45
Vitupetatum
Cineres etl
„ hunt etettun
ſolvantur,
Promoenn,
in rimt o
Dterttenſeten
Verioreln ve
Udeocue po
Modo adrwid
nora inprim
et enatne oli
Int ked
et Aunnpy ſ⸗
leant et ſe r⸗
Mere polinn

une ſengii
hum minorme
berti ſolent
liſen aft
eplt: NMan

lli uoqne
Alüigue
reglidus mi.
Nione vari
Lerunt IGtem
Ctionennkine
NTRANDNSTe.
aiſet, Wi

Vicia nomine

m, Auena et
Cigee harin
inter ſe mitn

un’ et l

Mociplantr.
NonMonn

abientaſeni⸗
me nr
1 ſ.
r i le
O cuin Mecie

r⸗ Eüme.
Vorumn ſemn-
nele nd-

in ben “

1,

S,

323

tis, inſtituitur; cum vero haec ad
primam modo germinationem perti-
neat, et in vlteriori plantarum vege-
tatione neque commodum facile, ne-
que detrimentum adferat, eandem
a priori multum quidem differre, ae-
ue tamen ac illam ab aliis commen-
datam ab aliis vero, vt minus vtilem
vituperatam fuiſſe, deprehendimus.
Cineres et arena eundem certe habe-
bunt effectum; licet enim illi in terra

ſoluantur, huiusque foecunditatem
promoueant, eorum tamen effectus

in prima modo germinatione ſeſe
poterit exſerere, neutiquam vero ad
vlteriorem vegetationem extenditur,
ideoque propterea haec ſeminibus
modo admiſcentur, ne ſemina, mi-
nora inprimis, nimis denſe ſerantur,
et enatae plantae ſic ſe inuicem ſuppri-
mant, ſed quo potius et inter ſemina,
et plantas ſpatia, arena repleta, ma-
neant et ſic radices et caules facilius
creſcere poſſint.) Haec primaria eſt
X 2 miſce-
¹) Hunc ſerendi modum, inprimis ratione ſemi-
num minorum, quae ſyluit inſtituendis sdhi-=
beri ſolent, laudauit III. GLEDITscCüTVS Forſt-
wiſſenſchaft Lo. II. p. 1445 et 1460. et ita prae-
cepit: Man nimmt unter die kleinen Pe

324 eerr
miſcelae illius ratio, aliquando et ſe-
cundaria locum habebit. Semen et
terra eundem ſaepe referunt colorem,
et alterutra pars a ſe inuicem, facta
ſementi, diſcerni, et an rarius, an den-
ſius illa huic impoſita fuerint, cogno-
ſci non poteſt, quod vero commode
fiet, ſi e. gr. nigris Cepae ſeminibus al-
bida arena intermixta fuerit. Vtrum-

que vero, et priorem praecipue vſum,
quod attinet, non ſemper ab eiusmodi

commixtione obtineri, ſementem ni-
hilo ſecius nimis denſam et inaequa-
lem fieri, et a tenuiſſima admixta ſco-

2.
.

Pe ſatoris oculos facile laedi poſſe, RrEr-
CHARDTVS!) Et III. MüNchkHAVSEN )
monuerunt. .
Verum

Holz ſaamen etwa acht bie zeha Theile Saud oder
Erde, damit das junge Holz nach dem Auskeimen
ſich nicht erſticke.
X) De his in den Fränkiſchen Sammlungen To. III.
p. 139. ſcribitur Zwiebelſaamen und der friſch
umgearbeitete Erdboden ſiehet ſchwarz dius, und
wenn ſolcher blos und ohne Aſche ausgeſtreuer
würde, zwärde man nicht können unter ſcheiden,
ob er dicke oder duune geſuer worden zwäre.
1) Diſuaſit ideo, theils weil alsdenn, wenn der Wind
mwehet, der ſubtile Staub dem Saemanne in die
Augen fliegt, theils auch dem ohugeachtet der
Saame nicht egal ausgeſtreuet wird. Vid. Eius
Land- und Gartenſchatz. L. I. p. 97.
„) Ita ille: Kleinen Saamen pfleget man mit Aſche
and, Sand auszuſäen, es iſt aber ſehr Kunſtlich und

7ℳ 1,

7

eu
ffont
mmrun hi
Iietn, n
eeſiote
Woonolli 6
lunt, isd⸗
ogertain
Tritolii inp
Unt, VI,
⸗ ſubit
ne laete ve
jendi compe
Ciffculertibu⸗
konigerſiint
erkunn möng
ia enndem
Penemared

niſtk h
Fypmnn
du Nid vn
ſiürter luert
ſiler mau dn
21 Cruuce, e
Ny nd ire
Modts ie e
umnnlungen
anch iter
Ilide Kle⸗

gen ute 2

ando et ſe
demen et
ntcolorem,
rleem, filla
rian Gen.

Eerim . .

ero Conhmnodde

eſetninibosd
Nerit. 1VruN.
lecipuerfun
erabeiusmoli,
ſementenn.
n et ingel.
4 Cmmixta o-

cdipole Rr.

NCHHNNSENN
Verrmn

Lihu Tlei Gudn
teinen

koch n 4
1 .
nluaer 10
44 Ayfiſit

4 ſAun 6
ete gleehreue

untm ſcleitt
utnt Aummſſteiſae

vorten wine⸗
1a, Ven ⸗
n Sernente
len ohtgeſt 6 4
le wirt⸗ it.
111 9
49 il?
er nn
ar
er/ .

—☛

lr V

325

Verum haec quaſi in tranſitu no-
taſſe ſufficiat; conſideremus potius
variarum plantarum ſemina inter ſe
mixta, nunc ſimul et eodem, nunc
ſucceſſiuo tempore terrae mandanda.
Nonnulli enim cerealia ſeorſim ſe-
runt, iisdemque paululum iamiam
progerminatis aliarum plantarum,
Trifolii inprimis, ſemina interſper-
gunt, vt, prioribus maturis factis,
haec ſubliſtant et ſine noua aratio-
ne laete vegetent. 2) Hoc vero ſe-
rendi compendium variis premitur
difficultatibus; ſemina ſecundae ſa-
tionis, et ſi inter culmos prioris etiam
terram attingere valeant, non tamen
in eandem commode et ſufficienter
penetrare ac rite germinare poterunt;
X 3 Eet
mißlich hey einer ſolchen Vermiſchung die rechte
Propertion zu treffen und zu vermeiden, daß
das Feld von dem Saamen auf einer Stelle nicht
ſtärker bedecket zwerde, als an der andern. Mi.-
ſchet man Sand darunter, ſo fällt ſolcher im Sacke
ziu Grunde, simmt man eine leichte Materie, als
Kley und Sägeſpäne, ſo bleiben ſolche oben etc. vid.
Haußvater Lo. I. p. 164.
u) Modus hic eommendatus fuit in den Berniſchen
Sammlungen 2. Iahrgang p. 661. Man kann
auch über das junge, bald halb erwachſene Ge-
traide Klee ſäen, uimn hernach nicht mehr zu pflä-
gen und Zeit zu erſvaren.

326 * *
et ſi hoc quoque fieri poſſet, eo inpri-
mis tempore haec euoluuntur terrae-
que ſuccos in proprium nutrimen-
tum conuertunt, dum primae ſatio-
nis culmi ariſtam emittere, et pro in-
cremento ſeminum copioſius alimen-
tum ex terra ſugere debent.
Alter itaque modus, quo diuerſa
ſemina eodem tempore ſeruntur,
aptior videtur, inprimis, ſi, monente
III. MüNchHAVSIO, ad eorum ma-
gnitudinem reſpiciamus, et quae in-
ter ſe conueniunt, vt ſunt Secalis,
Tritici, Hordei, Piſi et ſ. p. ſimul, et
inter ſe mixta, quae vero differunt,
vt Hordei, Prifolii, Rapae et ſ. p. vno
quidem eodemque tempore, ſucceſſi-
ua tamen vice, maiora ſcilicet pri-
mum, iisdemque terra paululum te-
ctis, minora deinde ſpargantur, ne
haec nimis protunde collocentur et in
germinatione ſuffocentur.
Commode ac fructuoſe inſtitui
poſſe mixtam hanc ſationem variae
ab auctoribus adducuntur rationes.
Primaria haec eſt. Succi in terra con-

tenti non vnam, ſed diuerſam habent

In-
*⁹) Libr. cit. To. I. p. 163.

niitn
l, nn
(utn olugen

(hbertunt

ACrot dcol
tar ſucels.
N commun
lures et
terram Inn
trahit, eun
Alterius in.
et um ſc
Uator, Maxi
Aundare conn
it. Danc
CHNNTVYMNP
ſitet contri
MdCCTr
Cl. Exorl.
Contrariam
Propoſuit
wins nee⸗
Myetere ac

5Vid. Lam.
In der A
Grnndſinn
3) Wad, Benn.
3) lbid. MII.!

et, e inpri.
ntur⸗ terrae.
Mütrimen.
uime ſatio.
d et pro in.
Olns Umen.
n.

do dinerſt

re ſeruttun.
1i Monett

Gcorum mr.
8 et gune ir.
1. imul et
0 (iferung
ee. vuo
ore, iotcel

4 Kllcet a.
Moololun .
unganur Ne.
locenturetin

.
Ne tui
emn varlae
r TAnon.

nterta oo.

bCam luben

ſunt Seal

——— 327

indolem atque mixtionem, plantae-
que variae non quemlibet, ſed vnum
modo, cuilibet proprium et ſpecifi-

cum inſugunt ac in ſui nutrimentum

conuertunt; hinc ſi vna modo ſpecies
agrum occupat, vnus modo conſumi-
tur ſuccus, reliqui remanent et nul-
lum commodum praeſtant, ſi vero
plures et inter ſe diuerſae eandem
terram inhabitant, quaelibet ſuum
trahit, eundemque ſine detrimento
alterius in ſui ipſius vſum conuertit,
et dum ſic ager omnibus diuitiis pri-
uatur, maximum in Poſſeſſorem re-
dundare commodum, facile appare-
bit. Hanc theoriam, praeter REr-
CHARTVM P) aliosque, inprimis aſſum-
ſit et contra Dvy HAMELIVM, 2 multis
adductis rationibus, defendere ſtuduit
Cl. ENGEL; O argumenta vero, quae
contrariam ſententiam probant, plura
propoſuit Cl. BERTRANDVS.*) Nec
huius, nec alterius theoriae momenta

repetere ac inter ſe comparare volu-

X 4 mus,

P) Vid. Land -und Gartenſchatz T. V. p. II. ſqq.
9) In der Abhandl, vom Ackerbaue nach TwrLLs
Grundſätzen p. 15. ſqq.
*) Vid. Bern. Samml. III. Iahrg. 3. Ft. p. 139. ſqq.
⁵⁶) Ibid. III. Iahrg. 2. t. p. 13. 1ſqq.

328 ̃

mus, licet omnino fateri debeamus,
multa de ſpecifico ſucco nobis eſſe
dubia, omniumque, vt videtur, ma-
ximum certe erit, quod eiusmodi
ſucci, quales in vegetabilibus ipſis de-
Prehendimus, lac cauſticum e. gr.
oleum aethereum et ſ. p. in terra non
praeexiſtant, multaeque plantae in
diuerſis ſuis partibus plane diuerſam
quoque indolem et humorum mixtio-
nem poſſideant, quae omnia explicari
non poſſunt, niſi plantis propria con-
cedatur facultas, ſuccos ex terra et
aere hauſtos, praeparandi et in ſuam
naturam conuertendi. Hanc itaque
miſcellaneam ſationem ſecundum
proportionem et copiam partim ali-
menti in terra contenti, partim vege-
tabilium, quae ab eodem nutriri de-
bent, conſiderandam modo eſſe, exi-
ſtimamus; quantum enim ager poſſi-
det, tantum exhibebit, et ſi ille co-
Pioſis vnius ſpeciei indiuiduis inſer-
uit, ad diuerſas quoque alendas ſuffi-
ciet, hinc ſi in vegetatione, maturita-
te, aliisque modis inter ſe proxime
conueniunt, eodemque tempore, in-
primis adhuc ſucculentae, et in pabuli
vſum, colliguntur, concedi illa com-
mode

Sunt
eiuemnoll
ent aricl
Prims in⸗
bin Prae 1
ſcantet l⸗
Fiugs ime
en ſader
Pores Go

4) Conk. B
Proptere
Uerſim
rem toxd
ſin My
Cubimnmu
lenſelen 8
Ne M
in wehte
ler Herſe
Mener Ge
Nere Mä
efln er

lebenm
nobis ele
ibetur ma.
D aiunotl

in terra o
ne Phante n
Aue dinertum
lorummixto-
mnigexpleri
roprn cor-
ex terni et
Gierin ſuam
Hinc itaque
1 Kuodum
n parimn d
Darti tim rege.
em umin
poco elè ei
iner ol
et le
iOs inler.
lendas ſutr.
uvurir⸗.

8 toc

mode poſſet; ſi vero mixtae illae plan-

tae ſemina ferre debent, eademque

diuerſo tempore maturitatem adipi-
ſcuntur, maximum inde damnum
oritur; Hordeum e. gr. citius ſemina
dimittit et: ager his ſeminibus quaſi
tectus inuenitur, dum Vicia modo

floret. "*)

Sunt vero aliae adhuc cauſae, cur
eiusmodi ſationem com mendare ſo⸗
lent agricolae. Plantas plurimas, in-
primis in iuuentute conſtitutas, vm-
bra prae ſole iuuat, vt laetiores cre-
ſcant et largiores fructus ferant. Ita
Fragis interſerendum Borraginis ſe-

men ſuadet, huiusque ſub frondibus

plures quam alibi reperiri fructu
5 a

*) Conf. BzRTRAND Colled. cit. To. II. p. 969.
propterea quoque, et porro, quia caules di-
uerſam altitudinem nanciſeuntur, hunc mo-
rem thxsuit III. MicaAELIS libr. cit. An Braſ-
ſica Napus commode cum Hordeo ſeri poſſit
dubitamus, licet commendetur iu der Allgem.
deutſchen Bibliotheck, Vol. 56. p. 560. vbi legi-
mus: Man ſaet ien Raps ſogleich mit der Gerſte
in zweyter Dungeriracht aus, unter dem Schutz
der Cierſte wächſt es mit auf, und nach abgenom-
mener Gerſte wird erſein Wachsthnm ohne wei-
tere Mühe fartſetzen und eben das bringen, als
wenn er vor ſich ausgeſäet worden.

330 rrrrrrrrg

aſſerit BaAco DE VERVLAMIO; *) et in
ſyluis ſerendis propterea arborum ſe-
minihus cerealia immiſcere ſolemus,9)
quo nouellae plantae ab horum cul-
mis molliter foueantur et partim con-
tra frigus, partim nimium ſolis ae-
ſtum, defendantur. Aſt et in hac re
rectus obſeruari debet modus, ſemi-
numque admiſcendorum ſelectus.
Cepae e. gr. ſemina nunc cum Petro-
ſelico, nunc cum Paſtinaca et Lactuca
ſeruntur, quando vero poſteriorum
folia expanduntur, iuniores adhuc
bulbi ſunt, et in incremento retar-
dantur, quod non facile fiet a Petroſeli-
no, antequam enim huius folia tantam
magnitudinem acquiſfiuerunt, cepae
radices debitum obtinuerunt incre-
mentum, et ab agro remouentur. *
Damna, quae in recenter plantatam
glandariam ſyluam ex Secalis aeſtiui,
Auenae aliorumque cerealium ſatione
ac collectione ibidem inſtituta, redun-
dant, clare docuit GLRDITSCHIVS et
hinc, ſi iuniores arbuſculae neceſſario
defen-
*X) In Sylv. No. 441. Edit. oper. p. 946.

„) Vid. Du HAMEL Holzſaatp. 82. ſq.
2) Vid. Neuer Schauplatz der Natur. X. Band.

Elmnc
us e ſine

1 oli.

lndol, 60
Tuphanütt
Sunt P
les AMou
Iont, et 1
folcroinc
libus inter.
Collocantut
negotil
ſite feln
Chum rix h
feninaphont
Dlem, Wis
Wwilcent, er
Dtera db
Ie in er
vero in hi
bilem caul
UanCo Oitt
66 Cetrimen
enim et ſe
Contaneae
Celcunt,
. Cemn Acenn

6) W. Eiu

0,9) et in
tborum ſe.
emus,
okunn cul.
Purumcon.
n s .
Tetinlnete
odns len⸗
n ſcedus.
Cum berro.
4et acnen
Pottenorun
iores hue
nenro retar.
tabetrotel
olauotann
runt, ei
eruat incle⸗
mouentor.9
erphmncun
els eltilh
iumtrie
te, 1 U.
NIS et
Necelnd
dete

86

—.—

—*

331

defendi debent, alias, quae vel faci-
lius et ſine omni harum detrimento
colligi poſſint, vel etiam ibidem re-
linqui, commendauit plantas, vt eſt
Raphaniſtrum, Cannabis et ſ.p. 4)
Sunt porro plantae, quae volubi-
les alioque modo debiles caules ge-
runt, et hinc, ne humi decumbant,
fulcro-indigent. Si illae proportiona-
libus interuallis a ſe inuicem remotae
collocantur, facile illud fieri poteſt
negotio, ſi vero denſius et preſſius po-
ſitae fuerunt, bhaculorum appoſitio lo-
cum vix habebit, ideoque nonnulli
ſemina plantarum, quarum aliae de-

bilem, aliae firmum caulem habent,

miſcent, et eodem in loco ſerunt, quo
altera ab altera ſuſtentetur, debilis-
que in eresto ſitu retineatur. Eſt
vero in his, illis praecipue, quae de-
bilem caulem gerunt, ſollicite obſer-
uanda differentia, ne firmiores ab il-
lis detrimentum capiant. Volubiles
enim et ſcandentes plantae, quae

ſpontaneae inter cerealia frequenter

creſcunt, harum ope commode qui-
dem aſcendunt, aſt earum quoque
cul⸗

a) Vid. Eius Forſtwiſſenſchaft. To. II. p. 1463.

culmos inuoluunt, ariſtae euolutio-

nem impediunt, eamque ac totam ſae-
pe ſegetem proſternunt. Haæ itaque
ratione debiles caules fulcris ſuis fiunt
fortiores et ex eorum conſortio plus
damni quam emolumenti obtinetur;
ideoque vituperari omnino debet eo-
rum conſuetudo, qua e. gr. Auenae
et Piſi ſemina mixta ſerunt, eum in
finem, vt priores culmi Piſo pro ful-
cro inſeruiant. Linum cum Medi-
cagine ſatum vegetaſſe fertur, hu-
ius vero perennis plantae radix intra
breue illud temporis ſpatium, quo
Linum omne incrementum abſoluet,
breuem modo caulem accepit, qui
cum annexis foliis, terram tegendo,
Lino eiusque praecipue radici inſerui-
re, eius vero caulem comprehendere

et incuruare neutiquam potuit. Me-
liori conſilio plantas, erecto quidem,

aſt debili caule inſtructas cum robu-
ſtioribus miſcere ſolent alii et pro
ſuſtentando e. gr. Lino Mays ſemi-
na ) interſpergunt; niſi et haec ma-
xime

b) Haec miſcela commendata fuit in den Nach-
richten der Schleſ. patriotiſchen Geſellſchaft.
Vol. IV. p. 18.
c) Conf. Bern. Samml. IV. Jahrg. I. St. p. 191.
4) Vid. Bern. Samml. Il. c. p. 193.

eſ
e .
Venrum. 1n
lul, 6
lelius ind
1
debil
. r U
VI, .
ſec et al
ſationeln
uamn col.

NNNMN/

DE CNR

Prn
niba

temn eann
Aum poti
Teghiri,
Nimntio, 0

) Qonmdd
geri po
Warur,
en Il.
Plutr 4

6 enolutio.
t0 an ſae.
nitine
tohnifiunt
lmahi⸗
ichinent,
Eheten
gr. Avenne
Uan eum in
Dilpro fll
ncum Med:
kertur,) hu.
el Air intrn
Ntium, Ou
Im iie⸗
Cedt, Oun
unt n
line ur⸗
Nhrehendere
thamt t Me.
ec⸗ 20 I Uigen,
5 CuN0 .
i et io
s lemt.
ethneet
Vne

in in gen N.
chent a Geſlſiß⸗

1
l. dep

3

3.

* 333
xime ſucculenta planta omne nutri-
mentum in proprium incrementum
rapiat, Linumque tabidum relinquat.
Melius itaque tutiusque ſemper erit,
pro debilioribus plantis ſuſ binen-
dis, ſurculis aliisque ligneis fulcris
vti, “) et non ſolum propter hunc,
ſed et alium quemcunque ſcopum
ſationem mixtam diſſuadere magis,
quam commendare.

m5 SSH. ,h . -RS. ,.

CAbP. VI.

DE GERMINATIONIS ADMI-
NICVLIS.

§. I.

Pronriam quidem et inſitam ſemi-
nibus ineſſe germinandi virtu-
tem, eandem vero non ſufficere, ſed
aliam potius, adiutoriam et externam
requiri, ſi rite ſuccedere debeat ger-
minatio, Cap. V. oſtendimus, illam-
que
%°) Quomodo hoc in agris, Lino conſitis, facile
fieri poſſit, et in nonnullis regionibus inſti-
tuatur, deſcripſit Ivsri in den neuen Wahrhei-

ten XI. St. p. 571. Conf. etiam Neuer Schan-
platz der Natur. To. V. p. 82.

3 34 =

que in apto inprimis receptaculo ſiue
vehiculo poſitam eſſe, declarauimus.
Verum et hoc receptaculum, quod-
cunque illud ſit, ſeminis, eiusque
partium euolutionem efficere non va-
let, niſi per alia aptum atque idoneum
reddatur adminicula. Scimus enim
ſemina diu admodum in terra latere
poſſe, et manere integra, et non ger-
minare, niſi tandem aliquando per
concurſum variarum cauſarum ad
germinationem diſponantur. ½ Cau-
ſae, quae praeter receptaculum, hanc
promouent, et efficiunt, ſunt omnino
tres, aer ſcilicet, calor et humidum.
Nec vna vel altera ſufficit, debent po-
tius omnes ſe inuicem adiuuare et in
communem vfum conſpirare, ſcili-
cet vt terra nutricis quaſi et obſtetri-
cis munere ſimul fungi et ea omnia
efficere valeat, quae ad fouendum,
emolliendum ac nouo nutrimento
impraegnandum ſemen, plantulae-
que ſeminalis egreſſum neceſſario re-
quiruntur. Primum inter haec ad-
minicula locum certe aer deſiderat.
Sine aeris acceſſu et in vacuo neque
oua animalium pullos excludere, ne-
que
a) Vid. Cap. III. p. 154.

Ci chen
imartimmn
i uhu
ero in uu
y bernenie
lante tepere
glum ſure
ſel manere
(de ſeminn
Hovxerze
Petkege
3Peris 1
Expe. rimen
ir hne
9) W. SGern
6) gulere
Aclie Nar.
opehonin
Welt
imn om
Garium
tem; plu
coihledon
Nolam

Ncnlo ſe
laranimug.
In, uod.
eilbce
eIe non .
Ueitoreum
Kimdenin
Uterra huete
e honer⸗
gnanco ber
Alarum a
ur.9 Can.
Uluum hune
nt omnino
Dumidum.
Ghenpo⸗
iunare etin
irne, ſli
ſet obltent.
et enmdin
ſouencunn
umnimend
Aurulr
elario te⸗
paec ⸗
gelderar.
uo hele
ladere, be

*

* 335

que plantarum ſemina germinare,
praeter BovLEVM, MvVssCHENBROE-
CKIVM, aliosque, BoERHAAVIVS b)
clare docuit, et licet proſtent exem-
pla ſeminum, quae capfſulis, aliisque
receptaculis adhuc incluſa, in terra,
imo extra eandem *) germinarunt,
aeri tamen per inuilibiles poros adi-
tum ad illa patuiſſe, ſumma cum pro-
habi⸗-
b*) Qui Chemige T. I. p. 428. ſeripſit: nulla oua
animantium, vel et? do terra naſcentium, maru-
ra, praegnantia, optima, licet fuerint, absque
aere, in vacuo, vel absque renouato eodem in vi-
tris hermetice claufis haeſerinz, quamnis foecun-
dante tepore fouentur iuxta indolem ſuam, vn-
guam ſuos embryones, in ouo latentes, producere,
Jed manere inertia penitus. Portulacae et Lacu-
cae ſemina in ciſtuls ſub antlia conſeruauit
BOMiBERGlVS, quorum aliqua quidem, aſt im-
perfecte germinarunt, vid. Hiſt., de l'Acad.
à Paris 1693. Alia ab aliis in vacuo inſtituta
experimenta recenſuit Dv Hamk Naturgeſek.
der Bünme, Libr. IV. cap. 2. p. 7.
2) Vid. Spermstol. Cap. IV. p. 175.
d) Singulare exemplum refert ALERECHTVS in
2 P
Actis Nat. Curioſor. Vol. V. p. 94. In Me-
lopeponis frudu, qui ſuper ianuam concla-
uis’poſitus et die 24. Febr. diſſe Qus fuerat, ſe-
mina omnia germinantia vidit, ita vt viri⸗
darium in frudlu ſponte natum repraeſenta-
rent; plantulae vltra tres digitos longae erant,
cotyledones pallide virentes, et radices in car-
nolam fructus ſubſtantiam firmiter defixae

336 —

babilitate affirmamus; hinc etiam ſci-
mus, in terra nimis denſa et firma ſe-
mina difficulter, vel plane non ger-
minare, ideoque eandem ante ſatio-
nem raram et poroſam reddere, vel,
ſi eadem poſt ſementem a pluuia, vel
alia cauſa cruſtam quaſi acceperit,
hanc diffringere et comminuere de-
bemus, idque omne ideo facimus,
quo aeris ingreſſus promoueatur.
Iuuat autem aer plantarum vegetatio-
nem et ſeminum quoque germinatio-
nem, partim vt aer per ſe conſidera-
tus, purus et aethereus, partim vt at-
moſphaericus, et hic ipſe quatenus
vel aliis particulis, vel diuerſis quali-
tatibus praeditus eſt. De ſingulis his
ſeorſim nunc dicere, neceſſarium
haud erit, praecipue cum caloris et
humi-
e) Hac certe, non alia de cauſa ſemina in Muſco
feliciter germinant, vid. Spermst. Cap. V.
p. 271. (q et III. PRocorius a Dsxmiporr füper
humido muſco, in hybernaculo, ſemina repo-
nere et in eodem ad germinationis inifium
conſeruore, dein vere fictilibus terra repletis
imponere, terramque cribri ope tegere ſuaſit
et hoc modo omnia, et quae alias difficulter
in terra germinant, vegetationem ſubüſſe,
tradidit. Vid. Enumeratio plantarum, quae
in eius horto Moſcuae vigent, recenſente PAL-
LAS. Petrop. 1781. 8.

umtins
auhuui mi
et econtrart
urdanda g
Dhptcagen
nete,vel 1e
ores, I
anunn
modo mon
rietatum!
Gum abund
ſere, ile
et poroli
he geceſſi⸗
Aucla el, Ne⸗
gerierſ &
rumphi et
goidusalin
tur. Debp

Wd Eus
in ouibus
P, 60 de
Iuum yepen

lec ſorlan
lerrae com
niwis Tarde
lerramm ſen
Mopoluit
ier Khue⸗

neetiamſe.
etfrma ſe.
e non ger.

AAnte ſati..

ete, ſeh
4Punn el
Neepert,
numtnuere de-
ideo frimns
Ofmouentur
umn vegetri-
egerminate⸗
ſeconſiden.
Dartin itar.
Me gutends
ieris god
elingolisni
geceſlatium
eun lori
hun⸗

Ilenimin ſ⸗
Hamtt l.
1emoif e
, ſeninu teße
Gtonis initumn
1s ertd nehleis
leete llill
e aits öfeler
ſubille⸗

ationen

gunutun,
nalllen

M:

1

——* 337

humiditatis in emolliendo et intrinſe-
cus quaſi mouendo ſemine efficaciam,
et e contrario ſiccitatis et frigoris in re-
tardanda germinatione eſtoctus ex
phyſica generali commode praeſuppo-
nere, vel lectores noſtros ad alios ſcri-
tores, horumque fere principem
WaALLERIVA ablegare poſſimus;
modo moneamus, iuſtum harum pro-
prietatum requiri gradum, et ſi humi-
dum abundat ſemen facillime putre-
ſcere, idem calore nimio exſiccari,
et ſi poroſa nimis et leuis terra, aeris-
que acceſſio et circulatio inſigniter
aucta eſt, perſpirationem quoque au-
geri et ſic ex iisdem cauſis ſemen cor-
rumpi et vegetationem cohiberi, ex
quibus alias eadem egregie promoue-
tur. Debemus et hic, vt de ſatione
monui-
) Vid. Eius chymiſche Grundſaetze des Ackerbaues,
in quibus cap. 4. p. 59. de calore, cap. 5.
p. 66. de aere, et cap. 6. p. 85. de aqua, tan-
quam vegetationis adminiculis egit.

½) Haec forſan cauſa erit, cur ſemina autumno
terrae commiſſa plerumque pereant, ſi magna
niuis rarae copia tegantur, antequam gelu in
terram penetrauerit. Conf. quae de hac re
propoſuit Cak. KxUTBERG in den Abhanalung.
der Schived. Acad. Vol. 29. p. 250.

V

338 KFrrrrrr

monuimus, ¹) ad ſeminum diuerſita-
tem ſollicite attendere, et ſcire, ſemi-
na non ſolum propter diuerſam cor-
ticis indolem, ſed variam quoque co-
tyledonum materiem diuerſas acis
qualitates deſiderare, et farinoſa, vt-
pote denſiora, maiorem humiditatis
et caloris gradum admittere, e con-
trario autem minorem fſuſficere, ſi ea-
dem ſunt teneriora. ) Silentio quo-
que praeterire non poſſumus, aeris
diuerſiſſimam indolem reſpectu ani-
malium et vegetabilium requiri, et
qui his prodeſt, illis maximopere no-

cere. Aer enim atmoſphaericus pu-

rus, vel noxiis certe particulis haud
quaquam praeditus, et, vt recentiſſimi
ſciptores loqui ſolent, omni inpri-

mis phlogiſto deſtitutus eſſe debet aer,

.* 717* — .„ . . 165. 2 . .* .„ .„
qui rêſpirationi, vitae et ſanitati ani-
ma-
h) Cap. V. p. 295. ſq.
i1) Ad hanc differentisam in ſatione etiom reſpi-
ciendum eſſe, monuit WALLERIVS et ſeripfit:
Ie mehlichter vund nahrhafter die Saamen ſind,
deſto mehr Feuchrigkeit oder HW'aerme oder auch

beydes zugleich erfodern ſolche, da hingegen dieje-
29) £ geg 27

nigen, welche nicht ſo mehlreich ſind, von weit
geringerer Waerme, oder Feuchtigkeit, oder auch
von eineen wenigern Maße beyderley Dinge ſort-
wachſen können. vid. librum vom Ackerbau

cap. 3. H. 8. P. 55.

Polum, etl
Dentum, I
mietn inpla
Urior et a.
Aptiſtumus
tur. 1 Co

e in fen n
gere ejtis Kri
urſiche nd
Theie der Nur
eGt. gue
nlbos, P 2
er gete Un
illucgve un⸗
ſe reiinere;
Gien et cum
Vepirgtionisn
fuuuen Lioſ
e lin;
Wlsodrs R
Pflunen anl
1t eüi
1eClio gerit
nnſt a
forte non in
ſben Alaze

miverttn.
berlam oor.
uoque co.
lnerſt e
hirnnh N.
humikrs
inere, e
uſfcere ier
Alentio goo
llumns, ders
reſhectn an.
1 Iegbiri, et
mmopere no⸗
erieuspr.

t tecentual

lote enin nßi⸗
Nill el Eühſt.
e Naonen l⸗
erne t, aii
i bingigtndee
chrigeen, ertin

Jal ,lrn
4 en AN

339
malium conducit, e contrario autem
ad vegetationem ſeminum et planta-
rum requiritur corruptus, putridus,

mephiticus quaſi, et phlogiſto abun-

dans aer; eiusmodi autem aer aptum
non modo praebet vegetabilibus pa-
bulum, et nouum ſeminihus nutri-
mentum, ſed ipſe quoque, dum ad-
mixta in plantis depoſuit, ac reliquit,

purior et ad ſanitatem animalium

aptiſſimus ex iisdem iterum egredi-
tur. Quo magis itaque peregrinis
X 2 ct
k) Hoc ita fieri praecipue Cel. PaRrSTLEY veriie, de
aere editis ſcriptis, declarauit; vid. inpr. Eius
Terſuche und Beohachtungen über verſchiedne
Theile der Naturlehre Tom. I. germanice 1780.
edit. et quidem in appendice de aeris quali-
tatibus, p. 230 ſqq. 250. et paſſim. Plantas
ex gere atmoſphaerico phlogiſton inſugere,
illudque tanquam aptiſſimum nutrimentum in
ſe retinere; eodem vero orbatum aerem per
diem et dum ſol ſplendet iterum exſpirare et
reſpirationi animalium aptum reddere, defen-
dit quoque INrNnRous in den Verſuchen mit
Pfianxen Lipfi. 1780. germanice R p. 47. 49.
59. et paſſim; cui etiam aſſenſudè: praebuit
WirsoNus von dem Einfluſßſe des Clima auf die
Pftanzen und Thiere, etiam germanice Lipſ.
1781. edit. p. 9. 26. et alibi. Et ſi etiam cor-
rectie aeris atmoſphaerici, dum per plantas
tranſit et phlogiſto relicto iterum euacuatur,
forte non fiat, vti Cl. ScagELlüs in der chymi.
ſchen Abhandlung von Lufi und Feuer aſleruit,
. J contra

—

340

et putridis particulis ſcatet aer, eo
melior ad germinationem ſeminum
erit, et, ſi verum eſt, ſemina germi-
nantia longe minus, quam plantas
inde enatas, phlogiſton conſumere,
vel inuertere, illud potius copioſe ite-
rum in auram emittere, !) et inde at-
moſphaeram, vti a plantis quoque in
vmbra creſcentibus fieri dicitur,")
continuo deprauare, ſequitur ſane,
ſeiminibus, dum modo germinatio-
nem

contra quem vero Cel. PaRIsrLEY ſuum porro
defendit aſſertum, vid. Eius epiſtola, SchEELIr
libello, a Collega noſtro D. LxoNHARDI 1782.
edit. annexa p. 263. veriſſimum tamen erit,
phlogiſton, in aere contentum, ad plantarum
et ſeminum vegetationem multum conferre.
Phlogiſton partem vegetabilium, aſt modo re-
motiue, conſtituere, aſſerit WALLERIVS lib.
cit. p. 31.
1) Hoc et ex Cel. ScaEELII et INGENROUSII cum pi-
ſis et phaſeolis inſtitutis experimentis elare pa-
tet; vid. Prioris liber. cit. p. 127. ſqq. et Po-
ſterioris p. 142. .
m) Non ſolum per noctem, ſed etiam dum in vm-
bra creſeunt plantae magnam aeris phlogiſtici
copiam easdem emittere, aſſerit I GENRHο⅓να+ lib.
cit. p. 48. Hinc in eiusmodi ſtatu conſtitutae
plantae, quia phlogiſton in iisd. non retine-
tur, ſed iterum diſſipatur, lentius et parcius
inereſeunt; verum et tunc minus viuide per-
ſpirant plantse, ideoque multum phlogiſti
potius retinere, quam perdere deberent.

geprehendln

Inuolucru⸗

generntid

Cigane Pon
ien euann in
Motari dede

) Ppopiſti in
Geclame
Naut e⸗
im ein Ihe⸗
Cnd er Nii
antgen Naſer,
ſ, gunente,
Gie Pfinten
Glichte und 2
cheln, bin i⸗
utd dnſen

eitſengen

ſeminum
mimn germi⸗
Wumn plante
onlunere,
Inshiaſir.
eNeinden.
unts gvocdein
feni licinn
ſegitur ſne
Go germinnmo⸗
Dem
aururr uum poro
epilols Knnrnt
Luovsut 1782.

Kinun unen erit
anum td Panarun

n wolumn eonſene⸗
ilomn Amochre
leri Wauonns lb

rPrortxuovn n h
gerinen

etum un in inn
n bers Prlogſfien
a0 Id.
tMGOeNa
e Pfurune

sehre .
8 , A

—

341

nem inceperunt, non facile deeſſe no-
uam materiam, ad proximam plan-
tulae ſeminalis elongationem neceſſa-
riam. 2) Praeter nunc commemora-
ta, alia adhuc dantur germinationis
externa adminicula, de quibus vero
omnibus Cap. IV. egimus, ideoque
nunc ad ea tranſeamus, quae ipſum
ſemen in ſe continet, et partim in
eius cortice, partim in cotyledone
deprehenduntur.

§. II.

Inuolucrum ſeminis, prout in hu-
ius generatione primum apparet et
reliquae partes ſucceſſiue accedunt,
ita etiam in germinatione primum
mutari debet, antequam contentae
3 muta-

n) Phogiſti in germinatione effedlus apte ſatis
declarare videtur WirsoNus, dum ſeribit:
Wenn die Pflanzen erſt zu wachſen anfangen,
wird ein Theil des Phlogiſton durch einen gewiſſen
Grad der Fäulniß von dem lichten und zucker-
artigen Eeſen, welches in allen Saamen vorhanden
iſt, getrennet. Die Natur ſcheinet dieſen, vor
die Pflanzen ſo nothuvendigen Grundſtof in dieſes
slichte und zuckerartige Weſen ſo lange einzuwi-
ckeln, bis die Pflanze Wurzel und Aeſte treibe,
und dieſen damit aus der Erde und aus der Lufi
einſaugen Köngen. Vid. lib. cit. p. 32.

342 errmn

*

mutationem ſubire poſſint. Conſtat
illud ex duplici vt plurimum lami-
na, *) harumque exterior firma, den-
ſa, cartilaginea, immo lapidea fere,
interna magis rara, mollis et ſpon-
gioſa deprehenditur; vtraque, inpri-
mis interna, quamdiu ſemen in-
creſcit, ſucculenta eſt, in eius vero

maturitate exſiccatur, et tam diu in
co ſtatu perſiſtit, donec tandem ad

germinationem diſponatur ſemen.
Eſt itaque corticis, pro diuerſitate
temporis, triplex vſus. Primum

praeſtat in ortu et incremento ſemi-

nis, dum receptaculum praebet et in-
ſtar membranarum, quae placentae
vterinae partem in animalibus conſti-
tuunt, primo liquorem, dein cotyle-
donem et germen ſuſcipit, continet, et
fouet, harumque partium incremen-
tum permittit. ?) Perfecta et matura
ſemina alium ab inuolucro vſum ex-
Pectant, eum ſcilicet, vt contenta ab
externis iniuriis defendantur, et ſatis
diu ſaepe in integritate conſeruentur;
licet enim omnes ſeminis partes ſiccae
Prorſus videantur, facile tamen ab at-

mO-⸗
⁰“) Vid. Cap. I. p. 16.
„„d Vid. Cap. II. p. 108 et 116.

enimm Ttram
Paramns et!
Iue comunn,

5(. Horans un
a leminn
Ste beuchtn
.

Man konn
lunp erweg
ialten Mer
Alſile mns
ein Cruug⸗
ſmiior nobi⸗
Nis cnuſam in
tum er bine
Doninds. N
Vel uusſl
Coriitis dor
len Eidhn
1

115 , 1

1t. Conltn
Tumum lami.
uunc len
len tere,
nlk elon.
e ⸗
Hn kemen in
in ein ven
et am Cin in
dec tandemn ad
öUnntur ſemner.
ro Cierſtar
F. Huimum
Emento kemi.
Praebetetitr
ue Phcentte
nalibuscon
n, Eincone
it comtnehe
mum inuener.
ela et Mutu
Neno Mn er.
Ctenti 4
Crl,et ius
dolerventut:
Patteific⸗
Umenth
⸗

—— 343

moſphaerico aere affici, mutari et cor-
rumpi poſſunt internae, niſi eius ac-
ceſſus et efficacia per exteriorem cor-
ticem vel prorſus arceatur, vel ad mi-
nimum limitetur; poſſet etiam con-
trarium fieri et tranſpiratione aliqua
et nobiliſſima ſeminis materia ſepara-
ri, niſi denſius inuolucrum illud im-

Pediret. 8 Tertius denique vſus in

ipſa germinatione deprehenditur; ſi
enim vtramque corticis laminam ſe-
pParamus et ſemina penitus nuda ter-
rae committimus, nulla certe contin-

X 4 get

Cl. HonmkE dum in cauſas inquiſiuit, cur cerea.
lia ſemina vetuſta ad germinstionem inepta
Hant, ſequentem etiam commemorauit: Daß
die Feuchtigteit, welche das Korn in ſich enthält,
nicht mehr den zähen und dichen Schleim beſitze,
der zu ſeiner Nahrung nöthig iſt, et addidit:
Man kann davon urtheilen, wenn man die Wir-
kung erweget, die das. Ausdunften dieſer ſchlei-
michten Materie an dem Korne thut, da tämtlich
daſſelbe ganz zerbrecklich wird und zerfällt. Vid.
eius Grundſätze vom Feldbau p. 141. Veritati
ſmilior nobis videtur ratio, ſi huius mutatio-
nis cauſam in ſeceſſu particulaerum tenerrima-
rum et hinc oriunda viſcidarum inſpiſatione
ponimus. Attamen albumen ouorum quoque
vel huius ſubtiliorem partem per minutiſſimos
corticis poros transſudore docuit MoNkso in
den Edinburg ſchen Verſuchen Vol. 2. p. 265
et 274. Conf. quoque Neu. Hamb. Magaz
115 5¼ p. 26.

“
3

344 5„ *

get germinatio, potius fiet deſtructio
et omnium partium putrefactio. Cer-

to certius itaque erit, ad germinatio-
nem requiri ſeminis inuolucrum, „

illudque ſingularem et propriam ex-
ercere virtutem; qualis autem illa ſit,
et in quonam proprie eius vſus conſi-
ſtat, nondum ſatis clare docuerunt
phyſici.? In eo omnes fere conue-
niunt, humidum, quod vel in terra ad-

eſt, vel ex aere accedit, ſatis ſemini-
bus facile noxam adferre, vel adaequa-

tum vſum non praeſtare poſſe, niſi
illud per involucrum partim ab inter-
nis arceatur, partim abſorbeatur. Du-
plicem hunc vſum cortici omnino
tribue-

„) Hine minus recte ſcripſit WALLERIUSvom Acker-
baue Cap. 3. J. 3. p. 45. die Häute ſind nicht
als weſentliche Theile, ſondern blos als Decken zu
betrachten, indem ſelbige zu der künfiigen Pflan-
ze nicht das mindeſte beytragen, ſondern ledig an
den Wurzeln haungend angetroffen werden.

⁵½) Fermentationem, quae in ipſa germinatione
excitatur, corticis inprimis adminiculo promo-
ueri, ſtatuit, modumque his verbis declarauit
Cl. BzRTRAND. In der Erde aber befördert die
Haut die Gährung eben ſo, wie die Decke, die
man auf die Mulde leget, die Gährung des Teiges

vermehiret. Vid. Berniſche Sawmlungen 1773.

p. 7. Fermentationem etiam ſine tegumento
fieri, conſtat.

piamn et e.
rimis ex!
et ſucculent
lem auren
tig Eubium
Null enimn ſt
otn erno

9) Conk. Lrov
D. II. § 5
inino gen
yryſur nn
nelriſſ ⸗
ponert. Ige
Allielee 4
fluucentenn
1) Molles ſont .
t mirun zic
inadone in
Ollen, qune
Wmodo dehi
aeceltum e
ſicham emne
ulnplis

Feſtructi⸗
io. Cer.
eminatio.
uerun, „
DrIex-
emilati
Vscon.
Gocheromn
kere conde⸗
lintermad.
latis ſemin⸗.
eladequr.
poſee, nil
mabinter-
eatur. Da.
Cnnino⸗
Tibae⸗

nitvon Aler.
Hinte ickt
or ol Duken a
ſulert lcy
Verllel.
erminotione
lenlo promo-
bis Geclarhilt
er hefirlen ie
lie Decke, i
Prung 1 liſs
gnlurten .
ne goen

tribuere debemus, ſi enim humidum
et calidum nimio quaſi impetu ad te-
nellam inprimis plantulam ſemina-
lem perueniret, illa ſane laederetur;
debent enim haec adminicula ſenſim
ſenſimque modo in hanc et cotyledo-
nem agere et omnia ad germinatio-
nem ſucceſſiue diſponere; abſorberi
vero a cortice magnam humidi co-
pPiam, et ex eius emollitione, “) et in-
primis ex internae laminae pulpoſa
et ſucculenta indole, cognoſcimus.
Quem autem in finem haec fiat reſor-
ptio, dubium maxime videtur. Non-
nulli enim ſtatuunt, ſemina ſata pri-
mum et nouum alimentum per inte-
V 5 gu-
¹) Conf. Lypwieivs, qui in Inſtit. Regni veg.
P. II. F. 553. p. 256. ſeribit: in vegetationis
initio denſior et exterior membrana ſuccos vel
prorſus non, vel ſubtiliores tantum transmittit,
ne copioſa humiditas ſemina ad putrefuctionem dis-
ponat. Idem aſſerit Dy HaAxrL in der Natur-

geſchichte der Bäume. p. 8. DiIETRICH in der
Pflanzenkenntniß §. 523. p. 324. et alii.

2) Molles ſunt cotyledones et plantula ſeminalis,

vt mirum videatur, quo pacdlo in ſeminis ger-
minatione inuolucra, duriſſima etiam, et quaſi
oſſea, quae vix iciu mallei rumpuntur, facili
modo dehiſeant; ſi vero ad nouum humorum
acceſſum calidumque terrae fotum, et hinc
fadam emollitionem attendimus, haec mutatio
amplius mira non erit.

346 -

. zunt,
gumentorum poros ex terra accipe- anenl
re; *) et quoniam illud pro tenella nen
plantula nimis craſſum eſſe, *) alii volio on
eXxiſtimant, depurationem eius ibi- e,
dem fieri debere, antequam ad inter- en ſe
nas partes tranſeat, cum MALPIGHIOO) nere nul
con- eniln in .
. aſue ſno
) Sic Ralwvs in Methodo plantar. p. 5. ſeribit: ſam. ete
primum ſatorum eminum alimentum Per tegu- lain
meutorum poros ſé in innat; et PoNTEDERA iRn Omne nud
Difſlert. Anthologiae annexis Dilſ. 2. p. 27 et 29. le cons⸗ le⸗

aſſumit, ſuccum terrae vliginoſum per corti-
cis poros ad lobos deferri; Dvyv HAMrEL I. c.

humidum ex terrs in corticem, et ex hoc in le, iri
cotyledones tranſire, exiſtimat. Eandem ſen- egregiis VIII

tentiam fouent ErzERvs in Hamb. Mag. Vol.
XIV. p. 180. et ByRMANNVS in diſſ. de Gera-

L niis p. 8. aliique. GCuhrein n
x) Non craſſum, ſed tenuem et ſubtilem arſorberi, Cdepropri
contendit LvpwiGivs l. c. esmque opinionem Phnumpr

fouet GLEDITsSCRIVsS in der Forſtwiſſenſchaft Lo. I. e ſalgn
p. 278. quo loco legimus: die duſßſere Schale Gue lolum
läſst ur den feinſten Theil der aus der Lufs oder Imore Lem
Erde eindr ingenden dun ſlartigen euchtigheit durch, re, nec lis
daß dieſer Jich in der darunter liegenden zarten, N ,
weichen und ſchwammichten Haut verſammlen
köénne; ſic quoque Dietrich: die äußere Schale
hälr die groben Säfte von dem zarten Keime ab,
und die innere ſammlet die feinen vor derſelben;

— vid. lib. cit. 9. 523. p. 324.
„ Poſtquam Clar. Vir membranas, quas ſocun- Semn
dinas dixit, in variis ſeminibus deſeripſit, ea- Perelai
rum vſum his declarauit verbis Oper. p. 87 un in
exterior conſtat i innu meris pene Fiſtulis, horizonta- ſue
ReOrumm.

liter locatis, ita vt extima ſuperficies hiantia ora
exhi- oge

AMENOH
n.

p. bidn⸗

* Ohtl⸗
Dr Haner
) et ex rn
Londehn len-
nb. Meg. Vol.

l Ee Gere.

üllem erlorber,

ma,

1

1e i. e n
Cor ler ſcen;

eſt
8 Opet. P. N

. .
ſhn u⸗ b⸗

347

51

contendunt, illu RHcium inter-
nae inprimis corticis laminae, vtpote
mollion i et tunc temporis ſucco tur-
gidae, nonnulli tribuunt. Verum
enim vero einsmocdt officium fuſti-
nere nullo modo poterit cortex; et-
enim in prima ſeminis ge eneratione
paſſiue modo ſuan contribuit ſymbo-
lam, et ex thalamo, Per funiculum,
omne nutrimentum hauſer unt coty-
ledones aeque ac germen; et quam-
uis in nlton um, exſic atorum quo-
que, ſeminum cortice proprius et
egregii 1 virib us praeditus ſuccus de-
Pre ehendatut r, et Per eundem potius,
quam reliquas partes innata virtus at-
que proprietas ad nouam inde natam
plantam propagetur, üinmnt tamen ne-
que ſolum, neque cum terreno hu-
more remixtum ad interiora penetra-
re, nec illis nutrimentum praebere et
germi-

ehibeat, inſarum vero progreſſus interiora ver-
Jus in vtriculos⸗defmat, quibus demum mollius in-
noluerum excitatur et in his receptus per Eiſtulas
uimor foetui communicetur; et pog. 1I10. aſſeruit:
a terreno vtero humorem aceeptum per corticei
percolari, et cum proprio, in cotyledonibie con-
tento, intime miſceri. Corticem depurationis
ſuccorum primum organum eſſe, contendit
quoque ZALLIRGERVS pP. 62.

348 * *„

germinationem inchoare, * exiſtima- heſo⸗
mus, ideo praecipue, cum nullus ſit alget⸗
inter has partes nexus, ⁴) et in ſemine gon et ge
germinante vtraque corticis lamina vowumn U
ſine euidente internarum partium eria &N
lae- polhe; er
. . codenn C
2X) Hanc theoriam praecipue MATrTIGHIVsS tradidit,
ſeribens: probabile eſt in corticum vtriculis con- Gimus.

cretum ſuccum et quaſi fxatum ſalem ſubſidere,
completa plantulae ſeminalis generatione; vnde B
a natura ſiphonum ordines in quamplurimis ſecun- Radic
dinis locatos videmus, quorum ope externus hu-

mor ſubintrans ſoluit et ſubigit relictum in vtricu- anatun
lis ſuccum, et extracta tinciura, iterum quaſi in- jurlam m.
ſtituta generatione, plantulam ſubit, ad excitan- inclolam e
dam ſcilicet vegetatiouem. Conf. quae de ſueco Se- Ahancc
minum proprio notauimus C. II. p. 100. dhuneci
a) Ex membrana loborum propria vaſcula ad cor- Acdemds,
ticem abire, eumque ex illis oriri ELLERVS rere V
Hamb. Mag. Vol. XIV. p. 178. e contrario au: 4 intern
tem tubulos ſucciferos a cortice ad germen ar
duci HxnENSTREITIVS in Progr. de Foetu vegeta- ade A
bili p. 8. minus vere affirmarunt; Inſtituit lum, et
Cel. hie Vir l. c. eomparationem oui et ſeminis, exire neg
vitellumque duplici ductu ad pullum tranſire an
oſtendit, et idem haud alio modo in ouo ve- DIIS elnn
getabili euenire ſtatuit; alia enim, ſeripſit, eſt Amnpliatun
ſucci ex cotyledonibus ad germen via, alia autem Potit nec
via tubuli ſucciferi de cortice ſeminis, vt in auel- .
lana effracta clarum eſt, ad germen feruntur. 1⸗ enlior
Dum vero ad Coryli nucem prouocat Auctor, nido emd
facile apparet, tubulos hos vaſa vmbilicalia eſſe, hiam,

quae quidem per corticem intrant, nullum
autem cum eodem nexum habent. Conf.
Cap. II. p. 104.
1) De Hi

nullus ſit
nſemine
Rlhamina
Dartium
u.

Iekims mdic,
nn vtriruli dor.
ilen ſilſclr,
ergtiene; vit
nplurinis ſeun.
pe externnt l.
Mum in umen.
renm gullir.
it, A euitr.
e e ſueeo de⸗
. 100.

Galoen m cor⸗
Ctiri Liucays
e contrario nu⸗
ſiee ad germen
Ge Poetu vepend⸗
grunt; loltiwit
nonietleninih
llun tmnſte
NCo iN oo e.
, ſeipli
6, lis outeſn
vt in uuer.
nen ferunut⸗
uoen Andor⸗
bilietlige 6
runt, mn
uben. (

* „ 349
laeſione ſeparari poſſit, alia denique
et longe certior detur via, per quam
noua et germinationem efficiens, et
nouum nutrimentum praebens ma-
teria ex terra ad germen transferri
poſſit; et hanc quidem in hilo et ſub
eodem collocata radicula deprehen-
dimus.

§. III.

Radiculam ſollicite admodum
a natura contra omnem externam in-
iuriam munitam et ſingulari capſula
incluſam eſſe, facile cognoſcimus, et
ad hanc capſulam praecipue attendere
debemus, ſi verum vſum corticis
eruere volumus. Formatur eadena

ab interna tantum corticis lamina,

quae arcte comprehendit radicui-
lam, et haec elongari et per hilum
exire nequit, niſi eius receptaculum
prius emollitum et ſimul cum hilo
ampliatum fuerit. Vt hoc itaque fieri
poſſit, neceſſe eſt primo, vt exterior
et denſior corticis lamina a fotu hu-
mido emolliatur, extendatur, et ſic
hilum, b antea contractum et ſere
clau-

*) De Hilo vid. Cap. I. p. 18. et Cap. II. p. 105.

350 ðð

clauſum ) aperiatur, 4) et per eius in-
primis marginem humores ad inter-
lam laminam deferantur; quibus
nunc abforptis, tunica haec et in
omni ambitu, et praecipue in illa pli-
ca, ſiue vagina, quae radiculam com-
prehendit, non modo extendi itur, ſed
etiam calore perfunditur et ita m uta-
tur, vt radiculam laxius modo cin-

gat, ipfſique facilem egreſſum conce-

dat; *) ſimulque ampliatis ſic viis,
noua,

2 *½

c) Hilum cum vmbilico animslium bene compa-
rauit HEBENSTRETTIVS his verbis: In maturitate
Jeminis corticem indurari et illam, qua vaſa vm-
ilicalia introiuerant, foueolam ſ. hilum, non ali-
ter ac vmbilici animalium ſoleur, exacte claudi.
Vid. Progr. cit. p. 11.
) Hilum, eiusque mutationem et vſum in prima
germinstione alii etiam Audores notarunt;
ſie MaLPIGHIVS de Phaſeolo dixit: Paſ primujn
incubatus diem fene Nra hians turgidos offert inclu-
Jos vtriculos et macula, feneſtram ambiens, olim
nigra violacea redditter. Vid. Eius Oper. cit.
v. 99. et Rawvs Meth. Plant. p. 5: ſeripſit: in
Plerisque foraminulum, ſeu feneſ Zella Pautentier
(hilum intellexit) obſeruatur, qua huinor ali-
mentaris primitus ſibintrat. Conf. etiam ELLk-
Rvs Hamb. Mag. cit. p. 176.
e) Notauit idem Cel. KRAFFTIVS his verbis. Das
Würzelchen Ender zwar eine vor ihm zuberei-
tete Oeffnung, die aber zu nichr: dienen wird, imwo
nicht vorher, von dem von auſſen hinzukommen-
den Waſſer, die ganze Tlau erweichet worden,

daß

ol

Fii

ſve! riſen
lie WV I 400
Uiosliguor.
tationeln
Cone Conl
40 Mam ]
Geducatur.
ſgenn inltl
gie conbirn
ſeolot rum,
ranſuerlim

laß ſe ger
ümte, V
nr. germt
1
5) Nen
transtertt
Dirmicn
nit ſeguen
eu Inilr
Reu, vel
Hem 4 Ghe
gen ie⸗ 1 d
lon alſent
Widſ ſdre
fieis memnd
inſerwine⸗
er Addit.
cula emnen.

ripler.

Ain l. üm̃ hx
Hu ii

„

IIS II VI

beye Compe⸗
I nuturtut
a vaſd N
e veſit HDM
Uilumn, ton ali
exllke und.

nin in nnne

u kunor alr.
cetiam Luur.

verdis. D
1 in uhe 6
lenen t luird
neie ln

het vin
veil

ä
* 2

3 51

1

noua, vel ex internae e laminae, eius-

que inprimis plicae perſpiratione, vel
per hilum facta reſo orp Nione, ad ra-
diculam accedat materi a, et quaſi a am-
nios liquor, quo vel illa ipfa ad vege-
tationem primam, quae in elonga-
tione conſiſtit, apte iſponatur, vel
ad aliam partem, plu mulam 1 ſcilicet
deducatur. Experi imenta, hunc i⸗
finem inſtituta, theoriam hanc egt

gie confirmant. Seinina maiora Pha.
ſeolorum, Lupini et Cucurbitae
tranſuerſim ita terrae impoſuimus,

1 VL

ill
9
4

1
1

1

daß ſie der herausbohrenden Wurzel nachgeben
könnte. Vid. Fius Experim. de Vegetat. i nE
tur. germanice redd. im Allgem. Mag. Vel. I.
p. 318.
V) Non ex cotyledonibus ad radiculae vaginam
transfertur ille humor, vti quidem exiſtimat
DiErTRIch; vſum autem vtrinsque recte expo-
nit ſequentibus: die Scheide dienet bey dem er-
Nen Triebe des Keimes dazu, um dem Wurzel-
chen, welches durch das zwiſchen den Cotyledo-
nem (per hilum) eingeſrungene Ka Mer. verlän-
gert iſt, die nöthige Nahrunig zu geben, und es
von auſſen vor den groben Erdiheilen zu leſchutzen.
Vid. libr. cit. F. 531. p. 332. Inreriorem cor-
ticis membranam colligendis ſuccis pruecipue
inſeruire, non ſolum aflerit LvpwiGivs, ſed
et addit: dum illa in vaginula, pver quanm radi
cula emergit, extenſa telam cellalaren Jugenas
replet. Vid. Inſiit. cit. F. 533. P. 256.

352 *

vt dorſum, ſiue ſuperior pars eadem
modo tecta, inferior vero, vbi hilum
erat, extra terram collocata eſſet;
porro haec, itemque Ricini et Pyri
ſemina inuerſo modo, latiorem ſcili-
cet et ſuperiorem eorum partem in
terram, anguſtiorem et inferiorem
vero, et ſic quoque hilum extra illam
collocauimus, terramque, non autem
ſemina, cauta manu, aqua irroraui-
mus, atque ex his omnibus nullum
germinaſſe, alia maiorem potius du-
ritiem fere adſumſiſſe, aliaque muco-
rem contraxiſſe, et ſic omnia periiſſe,
cognouimus; e contrario autem Piſi
et Lupini ſemina inferiori parte et
cum hilo terrae circumdata, altera ex-
tra eam nuda relicta, germinationem
ſubiiſſe, et reliqua, eodem modo col-

locata, licet hanc mutationem non

acceperint, diu tamen integra perman-
ſiſſe, experti fuimus. Et ſic in hac re
ſemen quoque et ouum conueniunt,
nihil enim in ouo incubato per corti-
cem ad interiora penetrare, notum
eſt. Non itaque per corticis ſuperfi-
ciem, ſed ſolummodo per hilum tran-
ſit ſuccus, et, inde emollita interna
corticis lamina atque radicula, ab hu-
ius

9 Conl. glue
vimus i
1) molun
1 egteple co
et contents
ſorberi er
ſuontis cogne
Goplici woln
er guam
loge ul
guge ex vn
ime conl
et blisrum
inuoluer-
culo et olt
Yule ge (
reche notan
ſolagicip
Cbur hilum
nudiculge vie
ſilter nelrie
cerealidn,
Teſorptione
hübent ver
mimn, ey

ls eadem
Vbihilamm
n eſſet;
ner byri
ren ſell.
1Dertemin
hkenoren
lextraillun
Non atenn
lon irrorani.
Ds nullum
npotis d.
le muo.
niu perille
AWtenn Pii,
Ni rte er
1n Aterae
winationetn

n modoo

Mtionenn non
yrz hermany
n Pen

ſe in
Ouveniunt

—

353

ius apice reſorbetur, ad reliquas par-

tes ducitur, atque ſic germinatio eo
in loco iterum inchoatur, in quo
olim finiebatur; ſublato enim radi-
culae cum thalamo per funiculum
vmbilicalem nexu, 2½) ſeminis incre-
mentum deſinit, eoque quaſi reſtitu-
to, accedente ſcilicet per hilum ⁴½)

nouo

g) Conf. quae de funieuli praeſentia et vſu nota-

uimus Cap. II. p. 101.

h) Inuolucra lapidea ſiue Nuees aſſertum noſtrum

egregie confirmant; nullus enim eſt inter haee
et contenta ſemina nexus, et nihil ab illis re-
ſorberi, ex immutata eorum faäbrica atque ſub-
ſtantis cognoſeimus; adeſt vero in illis, quae
duplici valua conſtant, non ſolum iundura,
per quam humores intrare poſſunt, ſed verum
quoque hilum, quale etiam in illis adparet,
quae ex vna tantum parte componuntur. Ma-
xime conſpicuum illud eſt in Cocos Phaenicis
et aliarum pslmarum fructu, quorum oſſeum

inuoluerum foramen habet, per quod radi-

cula et plumula ſimul exit. Conf. quoque es,

quae de Caſtanea et aliis nucibus ſatis bene et

recte notauit LgzuWENROEKIUS in Kpiſtolis Phy-
ſiologicis p. 27. In Amygdalis aliisque nu-
cibus hilum adeſſe, illudque exacte reſpondere
radiculae vidit et delineauit Agricola Uniuer-
Jalvermehrung p. 8. In nonnullis, praecipue
cereslibus, hilum tam anguſtum eſt, vt sd
reſorptionem ſucei non ſufficere videatur;
habent vero haec longitudinslem quoque ri-
mam, ex cortice introrſum flexo natam, per

7. . . quam

354 ððð

nouo ſucco, ſemen iterum primo per
radiculam alitur, et in omni ambitu
ita augetur, vt inuolucrum, vel con-
ſumtis cotyledonibus vacuum relin-
quatur, vel iisdem turgentibus dila-
ceretur et abiiciatur; prius in illis,
quorum cotyledones in terra ma-
nent, poſterius vero, quando illae ſi-
mul cum plumula egrediuntur, fiéri
vtplurimum ſolet.

§. IV.
VItimum, aſt et maximum admi-
niculum praebet Cotyledon; ) et quo
huius quoque partis vſus eo clarius
pa-
quam terrenus etiam humor intrare poteſt.
Egit de hac rimule, et quomodo, cortice illae-
ſo, per hanc ad farinam penetrare poſſit ca-
lor et aqua LErUWENRHOEKIVUs libr. cit. p. 236.
ſimulque exinde explicare voluit, quomodo
eiusmodi ſemina integra, ab euibus deglutita,
reſolui et digeri poſſunt; quae vero de dige-
ſtione propoſuit, admodum obſcurs nobis viſa
fuerunt. Praeter hilum et rimam, in Tritici
et Secalis ſemine aliam adhuc viam deſcripſit
Anonymus quidam in Journal Oecon. 1751.
et ex hec im Hamb. Mag. Vol. 15. p. 341; fu-
periorem ſcilicet, hilo oppoſitam partem ecri-
bri inſtar perforatam eſſe, ſuceumque per hunc
locum praecipue ad cotyledonem deſcendere.
An vere?

¹) Vid. Cap. I. p. 17.

nonn

Datenh 1
jsgue

OlId 4

Vs Propt.

mmegvalain
aberlhunat
gertan

In uocun

4

don, Cunn 1
ute gnd
cann gefcer
idemue de
EIVS 0) et
rutn n) inpr.
Afürmarunt,
ſemen quatua
Coo cotfled
mmrlamn .
nne etnine,
Pusemendin
tra terram

1) W Pyitol
/Cont. Sylen
lurt L 35
N) Vid Ptilc⸗ 5
Cone plinnu

Minus etiam

LINNNNNl
Obege onmi
7
hoc allenun
Tom. V.
de in ger

lprimopen
lul ammbit
Nn Vel 0.
unm relin.
anis dil.
dNi in s,
n Eern .
Uandoileſ.
biuntur heii

timum adm-.
lon; 9 et
6 eo chris
ot intrere wet.
mode, Düceilu
Penenute ulit er
Cuslbr e 23
foluit, bomnodd

b ouibus eglltiu

.ue enx t⸗ er
Ohleum nohi in
limum in 1 nci
e niin Ceſengit
ul Oeror 1:
15,) M
Ktam zueae⸗
ceutaqe per
Lonenm Geſcepdere

3 5ſ

pateat, nonnulla de numero, ſitu, fi-
gura aliisque externis, et inter ſe di-
uerſis proprietatibus praemittamus,
antequam in eiusdem virtutem, quam
in germinatione exercet, inquiramus.
In quocunque ſemine adeſt Cotyle-
don, cum vero illa non ſemper accu-
rate cognoſci poſſit, in quibusdam
eam deficere, exiſtimarunt phyſici,
idemque de Goſſypio LERVWENHOE-
Klvs * et de Cuſcutae D ac Muſco-
rum ") inprimis ſeminibus LINNAEVS
affirmarunt; continet autem Goſſypii
ſemen quatuor quaſi foliola, quorum
duo cotyledones plicatas et duo alia
plumulam conſtituunt; et in Cuſcu-
tae ſemine, dum illud in ſpirale cor-
pus extenditur, cotyledonem iam in-
tra terram 9) conſumptam fuiſſe, ex
2. 2 ana-
½) Vid. Epiſtol. cit. p. 83.
½) Conf. Syſtema Plantarum a RaIchARDoO edit.
Part. I. p. 352.
m) Vid. Philoſ. Botan. pag. 102, Muſecos scotyle-
dones plantas eſſe, ibid. aſſerens.
2) Minus etiam vere de Cuſcutae ſemine ſeripſit
LiINNAEUS 1. c. nec terram petit radicando, ſed
absque omni radice contra Jolem volubilis ſcendit
Plantas, guas emiſſis vaſis exkauzit. Corrigitur
hoc aſſertum in Germaniea Syſt. Veg. editione
Tom. V. p. 374, et radieulam adeſſe, eam-
que in germinatione terram attingere, ſed
breui

356 2 .
. 0
. . 4 .1* „ . Pulhi
analogia, probabiliter coniicimus; eeumnque
muſcorumque ſemina veram cotyle- nn gineiſl
donem poſſidere, docuit Cl. MEESE. ) goluontor
Forſan etiam de praeſentia cotyledo- Ciuntur,
num alii dubitarunt ideo, quoniam bosCart
alienam quaſi et ſingularem quando- ls erimm,
que faciem repraeſentant, vel in terra involocru
conſumuntur, 5?vel cum foliis ſemi- mumuur,
= nali- recte Cion
breui poſt marceſcere, rede dicitur; vti ita- jntegra On
que radicula citiſſime euanefcit et facile viſum endunt
fugit, ita idem cum cotyledone etiam fieri po- Arnne
terit. Plantulam ſeminalem in Cuſcuta nu- euoluuntun
dam, ſub forma corporis ſpiralis, apparere (Akendhut,
allerit Hill Vegetable Syſtem To. IX. p. 18. (Cccre Haud
o) Conf. Commentar. Societ. Harlemenſ. Tom. X.
Part. II. p. 171. Cum non cuilibet licett. uhürhr uun
hunc locum euoluere, primaria repetamus. Cncn ethas
in Polytricho communi, remotis foliis radica- owri dede
libus, ſquamulisue, multos floſculos, mem- E
brana ſquamoſa inuolutos et communi rece. PrImarlänn,
ptiaculo inter ſe et cum caule communicantes nem, ſolie
in ſummitate corenae detexit, et porro intra cotrledon
hoe inuolucrum ſquamoſum 2. 3. vel 4. cor- FC
pora cylindrica reperit, quae ouaria, ſtamini-
bus circumdata ac ſemine referta eſſe, cogno-
uit; et ex corporibus his, arense purae man- (tyleconen
datis, plantulas nouas progerminare vidit, MWult Iun
germenque erectum veram cotyledonem er Wleipſit:
muſcos monocotyledones eſſe, affirmauit. erreſemn ,
p) Has inuiſibiles, quae vero ſupra terrae ſuperfi- Bat. den.
ciem veniunt, viſibiles appellauit et ad hanc Pkeucd
differentiam in ſua methodo praecipue reſpe- Guig int
xit Cl. Magsz. Vid. Eius Kudimenta Planta- Run.

rum Part. I.

hnicimng
ram cotyle.
A Mars.9
ncotflelo⸗
d, Qoniam
enn Crado-
nvintert
m kolisſenmi
nul

de dicitur, ni iu⸗
eleitet ſtelle iſſan
one elimn fen o⸗
n in Culcuts nu⸗
Pinlis, epperett
n To. NL.18.
glemend Ton X.
00 Culden det,
Umurin kepend.
emods dobis tud⸗
10n Loſerlan, nen⸗

el cochlvoni tete
gule Conmmmunitlic

erit et pone jtra
5 Vel1 .

Ouoit, ſumini⸗

eauele, cl
ene nne nd.
gemmmme ir
—R
le Aürpnae

amne

357

nalibus confunduntur. Seminalia
plerumque illa nominari ſolent, quae

in principio vegetationis primum

euoluuntur et ex inuolucro egre-

diuntur, hoc autem valet tantum de
quibusdam, minime de omnibus, in

illis enim, quorum cotyledones intra
inuolucrum et in ipſa terra conſu-
muntur, folia primum egredientia
recte dicuntur ſeminalia, quae vero
integra quaſi ad ſuperficiem terrae
aſcendunt, et dimiſſo cortice tandem
euoluuntur, primo loco cotyledones
oſtendunt, easque folia ſeminalia 9
dicere haudquaquam debemus, ſe-
quuntur namque alia, a plumula ori-
unda, et haec ſola ſeminalium nomine
notari debent. Semina itaque, quae
primariam in terra ſubeunt mutatio-
nem, folia modo ſeminalia, non vero
cotyledones oſtendunt, quae vero in
3 eius

7) Cotyledones et folia ſeminalia vt ſynonyma
aſſumſit LINNAEUS Phil. Bot. p. 89. et Okpk-
Rus ſeri pſit: cotyledones vbi duae ſunt et diſeedunt,
exgreſcunt in folia ſeminalia. Vid. Element.
Bot. Part. I. p. 60. Melius folia ſeminalia
pſeudo- cotyledones appellauit Cl. MrksE,
quis in communem vium conſpirant. Vid-
Rudim. cit. Part. I. in Praefat.

358 *

cie germinant, vtramque
partem, inter ſe diuecſam, offerunt,
ea differentia, vt in nonnullis cotyle-
dones diutius perſiſtant, in aliis ci-
tius marceſcant, decidantque, ac fo-
lia ſeminalia ſola relinquant. No-
tata haec differentia a diuerſo vt plu-
rimum cotyledonum numero depen-
det. Si vna modo adeſt, illa ſub terra
recondita manet, ſi autem duae exi-
ſtunt, illae cum foliis ſeminalibus
aſcendunt. Dantur tamen exceptio-
nes, et dicotyledones, etiam conge-
neres plantae, Piſum exempli gratia
et Vicia, non, vti Phaſeolus, easdem
ſupra terram efferunt, ſed, more mo-
nocotyledonum, in eadem relin-
quunt. Plantae, familia et genere

conuenientes, eundem quoque coty-
B

eius ſuperfi
in

ledonum numerum ſeruare ſolent;

an Orobanche a reliquis Didynamiis
ſiue labiatis plantis, quae ſcilicet du-
plicem cotyledonem habent, rece-
dat, et cum vna modo germinet;
Cactus mammillaris quoque vnam,
reliquae autem huius generis ſpecies
duas contineant, dubium nobis vide-
tur; Brioris enim, vtpote in radice
aliarum plantarum paraſiticae, ger-
mina-

niomoel.

et
Ms
lhe Culñ
Cuttituunt
1n noſtris

iſtirnere

7

—— ———

et an Nur
Ollint in
AuCtores
ONnin P
ſummterunt.
no.bi et po
li vero,
MYRNAY?

1 Vid. Nuer
e Vol. N
) Wd. ehio
1) Vid. Clann
Leydenl
4) Plantos in
Gittingui
Plores po
mentu cit
ſit, vid, n
ſchems in
et mec gel
(Com drdiu
men condn
Gari aſlera
Keripfi, .
Vero exid
oimnes e

Vramqne
1, Oferunt
lis cotyle
in Ais ci.
gne A ſo.
Aant. No.
nerioin
Umerd depen⸗
Hillfubterm
tenn Guae exj
R ſewinalios

mnen eceptt
etniam coNt.

lemnpli gnurin
Olas, eisgcen
ed, more mo
dem eln-.
lin et genere
gnoge o
erlure ſoent;
SDioyomis
1 , ece·
gerinnnet⸗
e Noun
eri hees
nobode

— 3579

4

minationem non facile videre poſſu-
mus, et Cereorum ac Opuntiarum,
quae cum Melocacto vnum genus
conſtituunt, ſeminum propagationem
in noſtris hortis raro, vel nunquam
inſtituere ſolemus. à“ Quot autem,
et an plures, quam duae numerari
poſſint in vno ſemine cotyledones,
aucores non conueniunt. Veteres
omnino plantas polycotyledones aſ-
ſumſerunt, et LINNAEVS quoque mo-
no-di et polycotyledones diſtinguit, 9
alii vero, vt RoYERVS, *) MEESE ¹“) et
MvRRAY *] Polycotyledones quidem
4 con-

„) Vid. Neuer Schauplatz der Natur Vol. V. p. 618.
et Vol. VIII. p. 292.
5⁵ß) Vid. Philoſ. Botan. p. 102.
4) Vid. Clauis claſſium in Eius Prodromo Florge
Leyd enſis. .
u) Plantas in mone-et polycotyledones quidem
diſtinguit, has autem duas modo, nunquam
plures poſſidere, afſumit. Vid. Eius Rudi-
menta cit. et eum liber ille rarius haberi poſ-
ſit, vid. methodi a cotyledonibus deſumtae
ſchema in Commentar. de rebus in hiſt. nat.
et med. geſtis Vol. Kl. p. 639.
„) Cum dubium ſit, an duabus plures vnum ſe-
men contineat, multi vero polycotyledones
dari afſeränt, Cel. MvRRAVY vti voluit voce, vt
ſeripſit, neutri diſſentium parti moleſta; Ipſe
vero exiſtimat, polycotyledones didas forſan
oinnes eſſe modo dicotyledones. Vid. Eius
Appa-

1

. —
concedere, attamen binarium modo cſein
numerum admittere voluerunt; Co- 5 d et
tyledones enim non ſemper integrge ni
ſunt, ſed ſaepe in varias partes diui- H .
ſaae, et tunc videntur numero plure; Hiſne⸗
ecet non ſunt.*) Situs quoque, quem us, kr⸗
Lo is luer⸗
Apparatus Medicam. Tom. I. p. 1. Polyco- ettunc
tyledones veras dari, dubitauit quoque Lvpwr. in Palmmis
Givs Inſtit. cit. §. 555 p. 257 Aut gerin
) Pini et aliarum reſiniferarum arborum/ſemYi:. N
mibus plures cotyledones tribuunt botanici, cluditur
duas vero tantuni, aſt ad baſin vſque in varios enditur,
lobos diuiſas continere, exiſtimauit ApaNsoN mur Wri
in Prgefat. ad Famill. des plantes p. 305. Cum 11.5
vero loborum mumerus in diuerſis Pini ſpe- aliegbe⸗
ciebus variet, et Pino Cedro 6. et Strobo 6 ad fortachis am.
10 tribuerit LINNAEVs in Syſt. plant. a Rrr- 1t. ſed ſo
chARDO edit. Vol. IV. p. 174. conf. de Pino l, (
cembra et aliis quoque Neuer Schauplatz der Itr, 0
Natur Vol. III. p. 19 Hepwrioit potius ſen-
tentiam adſumere, hasque didas cotyledones .
pro foltis ſeminslibus agnoſcere debebimus. Ffinei
Conf. Eius Reobachtungen von den Saamenlappen, ſliger
in der Sammlung zur Phyſik und Naturgeſchichte bihanin
Vol. II. p. 4. Ad faciliorem rei cog nitionem in Cemi
repetamus Eius verba: die fünf und mehrere eeroh
Tangeln, welche nach abgeſtoſſener Saamenhaut V LixN
bey der Kiefer ete zum V'orſeheine kommen, ſind nybernnet
nicht die Saamenlappen, denn dieſe nahm die fintwr,
karte Haut, welche den Saamen umfaſst, mit ſich. Rne indnn
Wenn man einen ſolchen Saamen ſenbrecht durch- ledones
Ichueidet, wird man dieſe Tangeln, als den obern ſinu ſoe
Theil des Saame upflänzchens ſchon gegenwärtig geintion
und in ſeinen Cotyledouen eingeſchloſſen ſehen, in non
der abgeſtoſſenen Hulſe aber des anſgegangenen Poetit

Pflänz-

In modo
llnt; 0.
utegrne
Nurtes diui.
erd ploren
Ale, gden
.
LNr. Pehee.
r guoglelenr.
n urbanunbeni
fbuunt bandle,
Alte in ſunon
kimtuit Abaeo

terp .) (un

lerſis ini hye⸗
Irobo 60
. un ANr
4 cn. & kind
er Khuuzlin ler
lonn holit ſen⸗

len colelene

ſcere Lebebinnos
er enevlpe,
1 Momgliiße
jei el⸗ inen
tedt nE.
4 Hyheulun
tennen na
Geſe kahn Eie

nit ſc.
nfeßt, m

lurcl⸗

Chen

ſenkredl
e ds

mirt
chon genuin

—

I n ſehel

ererrrrrr 232561

cotyledones reſpectu plantae ſemina-
lis oſtendunt, duplex modo inueni-

tur, aut enim haec alteri ſeminis ex-
tremitati, ei ſcilicet, qua thalamo et

funiculo vmbilicali adhaeſerat, exte-
rius, forma quaſi ſcuti, et a cotyledo-
nis latere,“ in loco depreſſo haeret,
et tunc vna modo adeſt cotyledon, vt
in Palmis, Liliaceis, et Graminibus,
aut germen media ſeminum pulpa in-
cluditur, et a cotyledonibus compre-

henditur, tuncque duae diſtinguun-
tur, vt in Leguminoſis, Cucurbhitaceis,

aliisque. Si vna adeſt cotyledon, illa

fortaſſis nunquam extra terram aſſur-

git, ſed ſub eadem remanet et conſu-

mitur; dicotyledones autem contra-
5 rium
Pflänzchens von dieſen Art findet man ihren flei-

ſchigten Giehalt ſehr deutlich vor. Cotyledones
bipartitas in Pentapete phoenicea, pinnstifidas
in Geranio molſchato, et ſic eas non ſemper in-
tegras, deprehendimus.
„.) Vt LiNNAEVS gemmam et bulbum appellauit
hybernaculum, vid. Phileſ. p. 50. ſie etiam
HEEENETREITIVS, Iunior, ſemina eodem nomi-
ne inſigniri poſſe, exiſtimat ideo, quia coty-
ledones futurae quoque plantae rudimenta in
ſinu ſuo recondant. Vid. Eius Epiſt. de Ve-

getatione hyemali p. 10. Hoc quidem de di-

non vero de monocotyledonibus recte dicl
poterit.

S

rium plerumque morem gerunt. =)

Cotyledones porro in nonnullis ſemi-
nibus ſingularem oſtendunt habitum
atque indolem. Palmae cocciferae
duriſſimus cortex lac dulciſſimum
continet, in quo germen natat, et
quod loco cotyledonis adeſſe videtur.
In Theobroma, Cacao dicta, in varia
fruſta,

2) Cotyledonum diſpoſitionem ſub ipſa ſeminis
germinatione placentationem appellauit Lix-
NAEVS, ſimulque monuit, monocotyledones,
quoniam intra ſemen perſiſtat cotyledon, pro-
prie acotyledones eſſe; vid. Eius Phil. Bor.
p. 102. et REVssII Compend. Botan. p. 126.
Notari quoque hoc loco liceat, loszräVM de
AROMATARIIS in breui er rara epiſtola de Ge-
neratione plantarum ex ſeminibus, quae pri-
ma vice cum Eius libro de Rabie contagioſa
Venet. 1625. et dein cum IvNorI Opuſeulis ab
ALBRECHTO Coburgi 1747. edita fuit, inter
alia, obſcura nobis viſo, cotyledonum quoque
ac plantulae ſeminalis ſitum non ſatis clare de-
ſcripſiſſe; en Eius verba, edit. poſter. p. 182.
parua, quae gignitur planta in ſeminibus, vel gi-
guitur, qua parte pediculus alaeret, vel prorſus
coutra, vel alio quodam modo; guue gignitur, qua
parte pediculus adhaeret, exporrigit ad pediculum
radices, folia autem ad apicem, quae vero gignitur
in apice, folia extendit pediculum verſus, radices
autem ad apicem. Cl. HaEENSTREIT in Progr.
de Foetu vegetab. p. 21. haec verba quoque
adduzxzit, fallo autem BoccoNr tribuit; Hic
enim in Muſeo di piante p. 62. AkOMATARII
epiſtolam fere integram recudi curauit.

cintrape

cnum ten

ones n
Cinen h
ſtano vil
maiorenn
ſpeciebi
nus Pert
que inte
enrer coe
habet pin
das medi,
Deüclars
Prokunde
Gruinam
et malae
conueni
Crenatas

0) Vid Dr
Libr. IV.
9) Coni. I.
egir 1.
.323.
Pra !
liam

gerunt.9
ulli ſemi.
tlhabitum
Oeikerze
lank, et
FP. .
levider.
te invarn
futz

ſob ipſu kenini⸗
thpelouit lur.
onoeotyledones
colylecon, o.
ius Ehjl. bor.
Gonnn. N 129.
t loserana e

Rda eG.

ibuu, ane hi⸗
Nupie onmgiol
Non Opuſells 4
edin lul, imer
ledonunn gubgve
, ler
ulr, .
,oinn, 1
14 intlun
vero ghiuu
verſit t e
aern in Progr⸗
e verde googre
tuhit; 4
62. Aonalli
cnuin⸗

—

ſ

fruſta, antea inter ſe aréte nexa, ſecedit
cotyledon. Avicenniae tomentoſae
ſemen ex quatuor lamellis conſtat,
et intra pericarpium germinat. Quae
vnum ſemen conſtituunt duae cotyle-
dones non eandem ſemper magnitu-
dinem habere, in Aeſculo hippoca-
ſtano videmus, vnamque altera longe
maiorem efle, deprehendimus. “) In
ſpeciebus quoque, quae ad vnum ge-
nus pertinent, cotyledones quando-
que inter ſe differre, in Geraniis lucu-
lenter cognoſcimus; moſchatum e. g.
habet pinnatifidas, bohemicum trifi-
das, medio truncato, alceoides longe
petiolatas, lobatas, laciniis quinque
Profunde diſſectis, e contrario autem
gruinum, althaeaefolium, cicutarium
et malacoides ratione cotyledonum
conueniunt, et cordatas, ſublobatas,
crenatas et hirſutas exhibent. )

§. V.

a) Vid. Do HAMEL Naturgeſchichte der Buenme
Libr. IV. c. 2. p. 9.
*⁹) Conf. LINNAEI Syſt. Vegetab. a Cel. MukRAY
edit. p. 513 et 14. et Amoenit. Acad. Vol. IV.
P. 323. de bohemico in ſpecie monuit, ab omni-
bus Geraniis illud differre cotyledonibus fi-
gura foliorum Liriodendri praeditis. Conf.
etiam BuRMANNI Diſl. de Geraniis p. 31. ſq.

§. V.
Materia, quae cotyledonem con-
ſtituit, pro temporis et ſeminum dif-
ferentia, diuerſimode comparata eſt.
Quam diu ſemen increſcit et molli-
tiem oſtendit, tamdiu pultacea et la-
cti ſimilis adparet, eamque indolem
iterum admittit, dum germinare in-
cipit; intermedio tempore duritiem
et ſiccitatem refert, et tunc in non-
nullis farinoſa, in aliis glutinoſa, in
aliis denique oleoſa deprehenditur.
Haec omnis autem, diuerſitas appa-
rens modo erit, non vera; ſi enim ad
internam indolem ac mixtionem hu-
jus materiae attendimus, illam fere
ſemper et vbique oleoſam, forma
modo et conſiſtentia diuerſam eſſe,
deprehendimus, atque tunc etiam vel
emulſionis naturalis quaſi ſpeciem
refert, vel facile in eandem mutari
poteſt. Oleum hoc, in maſſam ſo-
lidam

c) Cotyledones quoque animallum albuminoſum,
lacti non diſimilem, humorem continent.
Conf. HARVAEVS, MALFPIGHIUS et alii, ab HAL-
LERO in Phyfſ. Vol. VII. p. 242. citati auctores.
) An farinoſa ſemina oleoſam quoque materiam
contineant, dubitari forte poſſet. Verum
WarLERIVS illud luculenter declarauit, aſſe-
rens:

Iun nn

Enin

ſens: r.
eckonte
erreffren
iie pruel
imigre 1
dit: !
muſone
pruepa
n er
.
gine Ue⸗
jnte Pum
Pſt: ℳ.
ſinnun t
ote ſurini
eceſe ,
ecinite i
deo, ft
jerraim 0
Onnex.
Dusquan
1i, gom⸗
huit, t
jempeltie
goß he
lenellis ſte
11 (
mum plun
ſam indee
nem umd
mutatn en
cusilleto
ler Clu⸗

1772 R

Otenn con.
nlnmum dit.
nparatn et,
te moli⸗
Oncen erl.
e indolem
erminure in⸗
Dre (uritien
Unc in nor.
glutinoln i
Dkehencinn
ez ae
ſienimad
tionnemn he.
Mon ſere
m, fokmm
nerlum ele,
ncetiam ſel
uſ ſecen
lem un
Iſmſ.
C
bpamindn,
cOünend⸗
i, W Ha⸗

6tniͦ oors⸗
ue mnetlon

EmanmEe

365

lidam conuerſum, pro tenella plan-
tula ſeminali diu admodum integra

4

Con-

rens: furinam nihil aliud eſſe, quam tenue oleum,
mediante motu et calore in conſiſtentiam ſolidam
terreſtrem redactum; hinc ſemina, tenuiori cor-
tice praedita, pellucida eſſe, omnemque farinam
integre inflammabilem, ſaepe ſine reſiduo; hinc,
addit: plurimi non iniuſte farinam vocarunt
emulſionem ſiccam, ab omni ſiquidem furina emul-
ſio praeparari poteſt, maiori vel minori quantitate,
pro diuerſitate corticis. Vid. Eius Diſſ. de ori-
gine Oleorum in vegetabilibus §. 2. Idem
ante Eum ſtatuit LgrvwENHOECkIVsS, dum ſcri-
pſit: Alba quadam ſubſtantia ſiue materia, quam
farinam nominamus, inſtructa ſunt ſemina, et
haec farina, vt oleoſam habeat in ſe materiam,
neceſſe eſt, ne origo plantarum exareſceret; ſed
mediante illo oleo ſuſtentaretunac aleretur; quo
oleo, N farina illa careret, multa ſemina extra
terram non diu valerent; vid Eius Epiſt. anat.
annex. p. 6C5. Etiam BoERHAAVIVS affirmauit,
nusquam oleum lueulentius et yberius inueni-
ri, quam in cotyledonibus, ipſique vſum tri-
buit, vt arceat a tenero embryone aquam in-
tempeſtiuam, male acturam, nimiumque fri-
gus, ne facilis oriretur conglaciatio exitialis

tenellis ſtaminibus. Vid. Cheniae To. II. p. 92

et 113. Cl. Menmcus propterea quoque pri-⸗
mum plantalae ſeminalis nutrimentum oleo-
ſam indolem habere, ſemenque ad vegetatio-
nem tamdiu aptum eſſe, quamdiu esdem im-
mutata exiſtit, exiſtimauit, quoniam ſpermati⸗
cus ille foecundans humor oleoſus erat. Vid.
der Churpfaelziſchen Geſellſchaft Bemerkungen

1772. p. 119. (qq.

conſeruanda, ſuoque tempore alen-
da, aptiſſimum videtur; et quo illud
ipſum a corruptione praeſeruari, apto-
que modo in nutrimentum conuerti
poſſit, partim propria, ab inuolucro
totius ſeminis diuerſa, membrana in-
uoluitur cotyledon, partim vaſis, per
hanc diſtributis, continetur oleum,
partim huic alius et ſpecificus quaſi
ſuccus admiſcetur. Vaſculoſas eſſe
cotyledones, nemo facile dubitauit;
debet enim earum materia ad plantu-
lam ſeminalem deferri, vt in germi-
nationis hiſtoria declarabimus, immo
vaſcula oculis cognoſcere poſſumus,
ſi e. g. Phaſeoli cotyledones quodam-
modo emollitas diſſecamus, puncta
ſaturatius tincta adparent, quae diſſe-
cta ſunt vaſa, et ſi BoNgTI experi-
menta repetimus atque ſemina in co-
loratis liquoribus maceramus, vaſcu-
la, eorumque innumeros fere ramos,
per omnein cotyledonis ambitum di-
ſtributos, egregie videmus. An vero
praeter oleoſam materiam alia et cui-
libet fere ſemini propria in his vaſis
contineatur, luculenter quidem de-
mon-

e) Conf. Eius Libr. von den Blaettern, p. 148. ſqq.

hencimus;
tea Geclarat
Gerivari po
umor ſpe

„

transteratun
Contentus ]

) Eindem ſent
N, dumn
Neum, neu
vt imra lobo
Vid Chem
Poſoit Hi
enthalten P
nr eireutt
GlIEDITECH
epenthulen
npin ſiſe
ſun cn ꝛu⸗
leuiſt vyſe⸗
aft heſingen
bey ier eni
Nahmm ie
Serlche he
erſe aß i
Pftanꝛt eyr

ſcaßr don

Pore glen.
goo ilind
ruariapro.
mconerti
Dinuclocro
endrannin.
n vals per

etur Ceunn

Cheus gum
bloſs el⸗
tin gemmi.
us imm-
oCumds,
Sualaer
V, ponkhn
Il eppert.
le ader.
ele uM
Hium
An verd
laeror
1 bis vals
Uidem le

monſtrare non poſſumus, attamen
probabiliter conücimus, quoniam
plantula ſeminalis primum a cotvle-
done accipiat alimentum, eademque
inde propria illa impraegnetur virtu-
te, quam poſtea in nata planta depre-
hendimus; cum enim ilia non, vt an.
tea declarauimus, a cortice ad germen
deriuari poſſit, ſequitur omnino, vt
humor ſpecificus a cotyledone huc
transferatur, et hinc in eadem antea
contentus fuerit. †) Materia itaque,
in

J) Eandem ſententiam fouere videtur BorRRAaA-
vIvs, dum ſcripſit: In ſeminum lobis vonitur
oleum, largum, ſpiritibus diues propriis plantae,
vr intra lobos, ita inſtructos, tuto conderetar etc.
Vid. Chem. Tom. II. p. 113. Clarius hoc ex-
poſuit Hepwioivs I. c. p. 12. die Saamenlappen
enthalten den Grundſtoſf' zu dem, jeder Pfianzen-
art eigenthümilichen Safte. Et luculentius odhuc
GrEPITSCHIVS: die Saamenlappen enthalten den
eigentlichen milchenden Safe, der den zuküuf-
tigen uſſigen Theilen ihren Anfang, und gleich-
Jam den zuerſt eindringenden Feuchtigkeiten eine
gewiſſe weſentliche und zu ſeiner einzeln Geſchlecht-
art beſonders gehörige Tinctur giebt, daſß er ſich
bey der Vermiſchung nach und nach in die zur
Nahrung jeder Geſchlechtsart insbeſondere erfer-
derliche Feuchtigneit veraendern kann. Dieſer
erſte Safr iſt ſchon in der vorhergehenden Mutter
Pflanze erzeuget, und fuhret alſo auch die Eigen-
Ichaft von derſelben weiter mit ſich in die junge
Pfian-

Brr

368 4

4*

in cotyledone contenta, iam 1 aſfimila-

ta et ad nutritionem apta praeexiſtit,

nullamque fere praeparationem, ſed

modo ſolutionem deſiderat, quam
a terreno fotu reſorptisque per hilum
fluidis facile fieri poſſe, affirmamus,
et cum plantula ſeminalis, plumula
aeque ac radicula, partim a cotyle-
done primum, partim per radiculam
ſecundarium alimentum accipiat, ce-
lerius longe illa increſcit, quam ſi ex
ſola terra nutrimentum capere de-
beat; hoc deberet prius praeparari,
et

Pflanze. ete. Vid. Eius Forſiwiſſenſchaft I. Band.
pag. 170 ſeq. et 278.
9) Cotyledonem alere plumulam, vsque dum ra-
dices egerit, cum LINNAEO quidem Phil. Botan.
p. 89. aſt cum HEpwiGio l. c. p. 12. quoque
aſſumere poſſumus, daß ſolche auch den erſten
Trieb zur Wurzel machen. Cotyledones plan-
tulam ſeminalem, quamdiu ſemen non ſeri-
tur, ſine augmento nutrire, cum HEBENSREI-
TIO de Foet. veg. p. 12. affirmari vix poterit.
Cotyledonem cum mamma et placente com-
parauimus Cap. II. p. 1I11. et 117, et licet HE-
BENSTREITIVS I. c. aſſerat, cotyledonem quo-
que Vitellum dici poſſe, placentae tamen
nomen retinere voluit, cum vitellum pullo
nihil aliud ſit, quam placenta, et hinc vti vi-
tellum ſenſim in alimentum pulli conſumitur,
ita ſimiliter pulpa cotyledonum germen ſuum
fouet nutritque.

4 ie in⸗
ſe ni d

lectun,

cet negand
aden
Polle.)
ke Pnt
inreligere
eſle polit,
menta. I
induſtriam
cite cot
an 4
Nullas, 1
Rer
ſe, (vero
nem, dumm
ſpecie ſoli
terram eme

Moteriam 4
guun ſolu, et
1, non gui⸗
demn Fero n
guin, Gnt
5 b
inunto inet
emus, I
delliun

pkgeexiſtit
lem, ſecd
At 1 quam
perbiom
Aürmanns
6, Plomoln

Imn acohle.

rdieblen
Neſinn e⸗
lualmn ſe
Cppere le
Druepurn;
et
ſuß ln.

gue dum rr
lembhil Doun.
) 11 gogre
gurh dn enſer
leconespnn
nen non ſe⸗
DeWtl.
ir poen
cenns conn.
et liett He.
lonen Go⸗
aige wel
GeNom hulo
Pine N
icoofumt,
gernen

* 369

et hinc longe tardius et imperfectius

incrementum erit. 2) Cocyledon ita-
que ad germinationem, omni ex parte
perfectam, neceſſario requiritur, li-
cet negandum non ſit, ſemina etiam

eadem deſtituta certo modo vegetare

poſſe. Vt cotyledonis vtilitatem re-
cte cognoſcerent phyſici, ſimulque
intelligerent, an, et quatenus illa ab-
eſſe poſſit, varia inſtituerunt experi-
menta. In his ſingularem prorſus
induſtriam adhibuit MALPIGHIVS, do-
cuitque, cotyledonibus ante ſationem
ſeparatis, plantularum ſeminalium
nullas, niſi vnicam fabae, vegetaſſe,
aſt et hanc breui tempore contabuiſ-
ſe; ſi vero poſt inchoatam vegetatio-
nem, dum ſcilicet cotyledones, ſub
ſpecie foliorum ſeminalium, ſupra
terram emergebant, harum ſeparatio
inſti⸗
) Materiam farinoſam ceotyledonum accedente
aqua ſolui, et in nutrimentum germinis conuer-
ti, non quidem negare voluit WALLERIVS, ean-
dem vero non ſufficere, ſed aliam ex terra re-
quiri, eontendit libr. vom Ackerbau cap. 2.
H. 5. p. 34. ſqq. Et hoc quoque, ſi de con-
tinuato incremento ſermo eſt, concedere de-

bemus, in prima autem euolutione minus ne-
ceſſarium eſſe, exiſtimamus.

Aa

370 Rrerrrrr—

inſtituta fuit, vegetationem in aliis
protractam, in aliis vel cito extin-
Gam vel quaſi atrophiae ſtatum inde
natum fuiſſe; vno autem detracto fo-
lio et altero ſuperſtite, germinatio-
nem quidem, non tanta tamen cum
felicitate, quam in non mutilatis, con-
inuari obſeruauit. Eadem fere ex-
perimenta repetiit TBRIVMFETTVS,
contrario autem euentu; aliquot ſci-
licet Phaſeolorum ſemina terrae com-
mitſit, et denis, vix enatis, foliola ſe-
minalia abſtulit, hiatus admota terra
obruit, haecque tam feliciter adole-
ſcere vidit, quam alia eiusdem gene-
ris, quibus illa foliola minime fue-

rant detroncata; praeterea a Catapu-

tiae maicks, ſine dubio Ricini, ſemi-
. - * „ .
nibus, antequam foliola ſeminalia ape-
rirent, eadem decerpfit, cera vndique

obducto fracturae hiatu, et ſingula

ſuam exercuiſſe vegetationem, retu-
lit. ö Deceptum vero fuiſſe L'RIVM-
FETTVM, auferendo cotyledones, dum
ex te 1 prodierunt, ſuumque vſum
iam praeſtiterunt, exiſtimauit, et co-
tyle-
) Vide Oper. Part. I. p. 199. ſeq.
¹) Vid. libr. de ortu et vegetatione plantarum
P. 57. ſd.

leninlis ne
Niethelinn
eg8;Il
ſolorutn e⸗

(Hoh ſem

leingae e
nullum ven
cvi fragmme
adhuc con
hoc returd
tum. 45
ue inſitu
lere ſccella
tumn germin
WAn Cel.
ſemnper per
tardiſhune
Gebiliusge
dem ſpeci
haec pruec⸗
Phnrolumg

Edone ſepat

4

anudaratn

vudlt
I Vidign

¹) Wie T.

n in alis
elto extin.
lthmn inde
lenachoto.
Lermümntio.
Uuhen cNm
Ctlltis con.
lem fere er
IDMEETTN
Alinorſi
terrne on⸗
9 foliohſ⸗
6Mmotaten
iter Mol.
Gen gene.
birüme iu
A aCu.
ani, Een⸗
eminalupe⸗
era mMe
cet ie
gen, Iell
, Thu.
onesfoin
Ge W.
aWit, K
Gle.

17

———

* 371

tyledones pro vegetatione plantulae
ſeminalis neceſſarias eſſe, aſiis et no-
uis experimentis confirmauit MaLbPfI-
GHIVS; ") in Lupinorum fcilicet, Pha-
ſeolorum et Cucurbitarum ſeminibus
foliola ſeminalia caute abſtulit, mol-
lemque cicatricibus affudit ceram,
nullum vero vegetauit, excepto vno,
cui fragmenta foliorum ſeminalium
adhuc continuata haerebant; aſt et
hoc retardatum oſtendebat incremen-
tum. Ab aliis et recentioribus quo-
que inſtituta experimenta eundem
fere ſucceſſum habuerunt. Fagopy-
rum germinans foliis ſeminalibus pri-
uauit Cel. BoNNeT“ illudque fere
ſemper periiſſe, et ſi ſuperſtes manlſit,
tardiſfſime creuiſſe, et multo exilius
debiliusque fuiſſe, quam alias eius-
dem ſpeciei plantas, quibus folia
haec praeciſa non erant, obſeruauit;
plantulam quoque ſeminalem a coty-
ledone ſeparauit in Phaſeolo, et ſic
denudatam terrae in vmbra manda-
uit, camque frequenter aqua irriga-
uit, viditque, eandem agere radicem,
a 2 tan-
1) In Oper. poſthumis p. 96. 95 et 101.
2) Vid. Tr. von den Blättern p. 137. ſqq.

*

372

tandem et folia ſua explicare, et flores
poſtea ferre, ſed paucos, plantaeque
ipſae admodum pufillae erant, et pha-
ſeoli alii, ex ſeminibus integris nati,
nouies illis erant altiores et foliola ha-
bebant plus quam quinquies longio-
ra. ) Ex his igitur cotyledonum fo-
liorumque ſeminalium, quae antea co-
tyledones erant, ſumma patet vtilitas
neceſſitasque, et ſi illis ſeparatis plan-
tula

6) Idem refert Dirräick libr. cit. p. 332. et MoNRO
in Actis Edinburg. Vol. II. p. 208. Legi quo-
que merentur ea, quae HrpwIcIus l. c. p. 11.
commemorauit, et cotyledonum neceflitatem
ſequenti experientia clariſſime oſtendit: Durch
die Erfahrung belehret, weiß ich, daß das Ver-
derben des ſchon in etias geſchoßten Keimes die
ſchädlichen Folgen nicht hat, went ſich zur die
Saamenlaypen in einem geſunden Zuſtande beſin-
den. An Bohnen, woran die einen halben Zoll
lang getriebenen Keime verynichtet worden, blie-
ben die unbeſchädigten Saamenlappen friſch, ver-
gréſerten ſich auſſerordentlich, und nach 14 Ta-
gen trieben nene Keime hervor, die hernach deſto
ſchneller zunahmen. Hinc etiam LEEUWEN-
ROERIUS ihm notauit, ſemen et gemmam in-
ter ſe non perfecte conuenire, cum plantula
ſeminalis ab vno ſemine ſeporari, et in aliud
inſeri non poſſit, vii quidem gemms. Licet
enim Ille fingularem eiusmodi frudus perfi-
ciendi modum ſusſerit, eum tamen impofſi-
bilem effe, ipſe monuit. Vid. Epiſt. anat.
annex, p. 75 et 225.

2
–

rentia ſem

ſtant,4 In
wuinalin kut
Anten fuerll
ſent et Pa
(8 MWh
müne in

„) librecit.
9) Lperine
fuerunt,
in omnib
nem, eude
lum prue
Aritudine
ra er wrn
7)Cont. Do
AG. 9. V
culain d
Per radie
erum

Are et fores
Dhantaeque
kant et Pha⸗
negtis nat,
er tMiolahr.
gnieslong
Fledonum .
Guueanteno-
1 Patet vtlits
eparnis n
l
1, )2 et oN

290 legi guo⸗
olus Il

Uch, ).
eſten Neinei i

ett ſch ,
1 5 1 .
Cen l nte ein

ileer vorte,,
urerfne u⸗
rxin ,
„1veA, A 1
ul ut i /
ſelemmnt l
Hun LeevR5EN-
PIläl.
el gemipunn ⸗
N
2, Cuch ankdn
Ee in ll
,Kincd
uti amg.

*

* 373

tula ſeminalis vel plane non, vel tarde
ac imperfecte creſcit, cauſa nec in par-
ticularum actiuarum, intra corculum
ſeu germen poſitarum, diſſipatione,
nec in debito externarum acceſſu, vti
quidem TRIVMFETTVS P) exiſtimauit,
ſed potius in organorum, praepara-
tioni humoris, in germen transferen-
di, inſeruientium mutilatione quae-
renda erit. Cum vero haec pro diffe-
rentia ſeminum modo diutius perlſi-
ſtant, O in nonnullis quoque folia ſe-
minalia latiora fiant, quam quidem

antea fuerunt, dum cotyledones eſ-

ſent, et, protruſa etiam radicula, ſuc-
cos adhuc recipiant eosque in plu-
mulae incrementum praeparent, ")
. Aa 3 modo

p) libr. cit. p. 56.
Experimenta modo cum dicotyledenibus facta
fuerunt, quarum multae etiam diu perſiſtunt;
in omnibus vero, quae vnam habent cotyledo-
nem, eadem diutius remanet, et diuturniorem
vſum praeſtat. In Corylo caulis pedem fere
altitudine aequat, cotyledone fere adhuc inte-
gra et totam nucem replente.

r) Conf. Du HAMEL. Naturgeſchichte der Bàume
pag. 9. Cotyledones, humoribus ad radicu-
culam dimiſſis, marceſcentes, ſuccis, ex terra
per radiculam abſorptis, et ad easdem delatis,
iterum repleri et nunc demum foliorum ſemi-
nalium

4

modo autem celerrime vegetationem

ſuam abſoluant et ſuecum contentum
citius perdant, 9 omnino colligimus,
poſſe a nonnullis cotyledones, dum
ex terra emerſerunt, ſine noxa ſepa-
rari, modo id fiat apto tempore, eo
ſcilicet, quando illae ſuo iam functae
ſint munerxre, et radicula ad colligen-
dos et praëparandos ſuccos ſola ſuffi-
ciat. Quomodo autem cotyledones,
radicula et plumula cohaereant, inter
ſe conſpirent, et inde germinatio ipſa
rite procedat, in ſequenti vltimo Ca-
pite exponemus. .
CAP.

nalium nomine ex terra aſcendere, doenit
ELLERVS I. c. p. 18 4.:
Hanc differentiam bene notauit MaALPIGHIVS,
monuitque, hinc deceptum fuiſſe TRIVMFET-
TDvM, auferendo folia ſeminolis, quae, proprio
deſtituta humore, iam inutilis fuerunt, vel
exiguam plantulae opem adferre potuerunt;
Nominmauit inprimis Phaſeoli ſeminalis folia,
quae tertio fere die ab eruptione e terra ex-
ſuccea interdum redduntur; quod non seccidit
in Lupinis et aliis. Vid. Eius Oper. peſth.
p. 87 ſqq. Vegetant etiom ſemina, a vermi-
bus exeia, vti monuit MüschgavsEN, Hausva-
ter I. Band pag. 141 Sed non ſuffieit, gerimen
illaeſum eile, cotyledonis etiam partieula ſu-
perſtes eſſe debebit.

. 65

ciss R
guibn

Olnnes 11
ermninatl
Geligeratur.

dum, cortl

nen dbeſe
Phorne evol
P. Cechuan
Gimns, ethi
S weremen
l, N
inherten
tero adnnin
terrne man
ter etprae
Minationen

Aſi di

Auids ex i,
s, June
Rodio con
Cncurrent

egetationen
I Cohtentum
dum
e ma ſehr.
ennpole e
1o iam fonde
clige
cds ſoh ſuc
h Colecone

ermhinatio ioln

Ni Phino Cr.

ltendete, domdir

Ntuit Mauknouunt,
n ſuige Tamucr⸗
lis, gote, Nori⸗
rilis Merunt le
6lee potvennn;
/ Eninzi n
hoe elenl el⸗
o Non relit
O,er Pelh.
mins, d Verhhl⸗

arsd, Hilſtc.
ſechon echen
fcaln kN.
lacn per

CA. VII.
DE GERMINATIONHE.

arias illas et inter ſe diuerſas, ex

quibus ſemen conſtat, partes
omnes ac ſingulas adeſſe debere, ſi
germinatio omni ex parte perfecta
deſideratur, poſſe vero etiam quas-
dam, corticem ſcilicet et cotyledo-
nem abeſſe, et nihilominus nouae
plantae euolutionem ſuccedere, Cap.
VI. declarauimus, aſt et ſimul oſten-
dimus, et primum plantulae ſemina-
lis incrementum debile et mancum

eſſe, et plantam per omnem vitam

imperfectam manere, ſi vno vel al-
tero adminiculo deſtitutum ſemen
terrae mandetur. Quid autem cor-
tex et praecipue cotyledon ad germi-
minationem ipſam conferat, partim
ex ſupra dictis eluceſcit, partim nunc
clarius ex ipſius plantulae ſeminalis
eiusque partium accuratiori diſquiſi-
tione apparebit; haec enim eſt illa
pPars, quae nouam plantam in com-

pendio continet, eamque variis, apte

concurrentibus, cauſis omni modo
A a 4 Per-

₰

376 * *

. zend
perfectam exhibet. Conſtat, caeu n Pror
notum, à plantula ſeminalis?“ ex plu- n
mula Cunon
4) Hanc mutationem egregie illuſtrauit LiNNAEVS
ſetibens; plantula ſeminalis tanquam punctum ein
exiſtit exiguum, cuius magnitudo centenariae parti merdles
tooins ſeminis viæ reſpondet; punctum hoc, vhi el
pullulauerit, exſurgit in arborem, eo ipſo, quod E N
in humum cadat, ſecumque vniat; adeoque altiſſi- ige De⸗
ma arbor, quantum hoc punéium magnitudine n wi
ſuperat, aliud dici nequeat, quam humus cum un 8
aere et aqua compoſita, et per vires exigui ſeminis “
ita modificata, vt ne vllus quidem artifex par in- 1 ef
ueniatur tantae rei perſerutandae et ſ. p. Vid. laueſe
Eius Diſſ. Curioſitas naturalis in Amoenit. un 1
Vol. I. pag. 545. n 9
b*) Vid. Cap. I. p. 17. ſi, liu
e) An ſemper vna modo, an et quandoque plures dt)
plantulae ſeminales in ſemine contineantur, in Nrd
quaeſtio moueri poſſet; vidit etiam LEEVWEN- . Woſkum
HOEKIVS mali aurantii ſemina, quae inſigni et Aam id
plusquam vulgari erant magnitudine, inque non ſon
nonnullis tres ſe inueniſſe plantulas ſeribirz; 9Commnin
quod quidem negare nolumus, ex eiusmodi Plumth
autem ſemine tres quoque arbores ſurrecturas ilius er
fuiſſe, vti lesr coniecit, maximopere dubita- ſnrit
mus. Vid. Eius Epiſtolas Phyfiol. Delphis Ilo At
1719 edit. p. 229. Neque huic Auctori aſ- 1e comp⸗
ſenſum praebere poſſumus, dum Tritiei ſemini oluit
tres, vnam mediam et maiorem, duasque la- ummn ).
terales et minores plantulas tribuit, et in Hor- aieete
deo quinque, immo ſeptem plumulas adeſſe kdonen
ſtatuit, et inde deducit, nulla admiratione di- Drtunn
gnum eſſe, vnum ſemen tantam culmorum mul- Dis i
titudinem progignere; vid. Epiſt. cit. p. 221 et en
Cont. Epiſtolar. p. 21. 27 28. et paſſim; Culmus KW 5”
enim ſemper modo vnus ex ſemine aſcendit, et 4 1
3PR

eXx

lſtet, cell
19 ex Plu.
mula

eni LipNiEy
mqumn pnntkuns
Rtemenunnepart
Pupdtun hor, whi
en, A i, gnil

t ololle tii

uam humnus Cn
vire erigui ,nini
en Uynſer urir.
n etſ ), V.
hlis in Anvenit

dndocve glores
Cmidennrde,
inen Lxewwex-
qgone longri
gnirtweine inte
intln ſenbit
nuls er Alunotl
ores nteclung

ie Aui
. iel ſennii
n, Cohsgae r
, Ain Wor⸗
Gdlas ndele
Ariratone n
6 mnoruc ul⸗

.
1
3

n eynutuctke.

znmmemerzfer werm

mula et radicula, et quia haec in

. — .: 1
germinatione prius, quam plumula

mutationem ſubit, radiculam quo-

A a 5 que

ex eius inferieribus, terra comprehenlſis, nodis
laterales originem trahunt.
4) Quid Cel. Worriws radiculae nomine inſigni-
uerit, plane non intelligimus: ita enim fſeri-
pſit: Das Keimlein des Saamens beſteht aus ei-
nem MWürzelchen, zwivey Herzblättchen und ei-
nem Auge. Duas Wurzelchen habe ich meines
Wiſſens zuerſt entdeckt, weil mir kein Buch he-
kanut iſt, ſo vor meiner Schrift von dem ſtrengen
Winter 1709. herausgekommen, und darinnen
dem Auge ein Würzelchen zugeeignet werde.
Vid. Eius Tract. Von Vermehrung des Ge-
traides p. 57. Quaelibet plantula ſeminalis
ſua praedita eſt radicula, eamque diu ante
Wolfium viderunt phyſici. An praeter haone
aliam adhuc adeſſe ſtatuit, quod certe aſſumi
ncon poteſt.
e) Contrarium contra omnem experientiam aſſumit,
plumulamque cirius et celerius fſurſum, diffi-
cilius et tardius radiculam deorſum penetrare
ſtatuit, et cur hoc ita euenire debeat, ex Terra
rara atque leui, quae ſupra ſemen, et denſa
ac compacta, quae infra illud haeret, explicare
voluit DivAEVs in Diſſ de Vegetatione plan-
tarum, p. 14. ſqq. Notandum quoque, varios
et veteres inprimis auétores plumulam et cory-
ledonem inter ſe confudiſſe, et hinc foliorum
ortum primo loco poſuiſfſe; hoe modo, vt no-
pis videtur, intelligi debet HirrockArEs, dum
generationem hominis eum germinatione ſe-
minis comparauit et ſeripſit: dum ſemen rum-
Pit, primum folia foras emergunt; vbi vero nen
erint,

378
que primo loco conſideremus, eius- ng
que fabricam, vegetationem et vſum gud
exponamus. s coint
§F. II. Phmterom
. . . 4 . 4
Radicula inferior eſt plantulae ſe- inuol-1
minalis particula, in incremento ſe- ſholo d
minis cum thalamo nexa, poſtea pe- Goln eh⸗
culiari, a cortice formata, capfula in- Ce hlin
. cluſa, etülm il
ſerint, quum ſon amplius ab humere in ſemine lueſt⸗
exiſtente folia nutriri poſſint, rumpitur inferue enim Poeo
ſemen itemque folia, et ſemen a foliis coactum, ln ſuit, 5
vinn ſuam ad interna demirttit, er funt radices ex
Joliis; et porro dum differentiam declarauif, CNII 1
quae serminationem ſeminis er ſureuli vegeta- Inpruans ta
tionem intercedit, idem luculentius sdhue de- WAp
clarauit ſequentibus: Ex ſemine prius folium —
emergit. deinde radices in infernam partem dimit- a mal
tzuntur; verum arber primim radices agit. de- tus, g
inde ſolia acquirit, propterea, quod in ſemine ipſo excltatar
humoris cepia ineſt et ſ. p. Vid. Eius Libr. de
Narura pueri cdit. Linden. To. I. p. 145 et 151. Latul ttt
Ordinem in eueluendis his partibus eundem ue ſotin
naturs non ſemper ſeruare videtur. In Secalis tins cotrl

ſemine interdum plumulam et radiculam ſi- „, 37
mul egredi, obſernauit LEDpERMüLCIER ix der bi el l
Phyſiłkaliſch- mikreſcop. Zergliederung des Reg- kreltriss
gens; et tunc fane cauſa ſinguleris adfuit; in Wncllitud
nonnullis etiam ſeminibus plantula ſeminalis dikric
tota ſimul eodem tempore, inuolucrum perfo- Peinh⸗
rat et protruditur; attsmen et in his radieula
eitius, quam plumula incrementum capit. De
Trapse ſeminis eiusque rediculae vegetatione 5) Ceni
Conf. Ceconom. Phyſikal. Ablhandl. Vol. I. p. 145. ) 1.
War

Ing, eille.

In et vſum

Dannnlaeſe.
Netnento ſe⸗
Poſteape.

caplolir.

l

hunmre in inie
runpiur intmne
ſali omctun,
funs idtanr er
im Gerlaruui,
ſmelliregelt.
oöNadnnede.
e pril fiun
n zunen iint⸗
rulit iht
el it ſinins
6. Eiu libt.
IaSellil.
nuben humnen
W. Nlalts
minn 1.
lien 14
g in Ne
a ſefrindhis
Moerum ſelfe⸗
in iunin⸗
tutn Cdplt, 1
lue degellln⸗

AKlE

Frrrr 379

cluſa, proxime ad hilum poſita, te-
nera et in germinatione mollis ac ſuc-
culenta quidem, ex iisdem tamen Par-
tibus compoſita, quas in perfectis
plantarum partibus deprehendimus,
inuolucro ſcilicet, parenchymate, va-
ſculoſo opere atque meduúlla. Me-
dulla recte omnis vegetationis vitae-
que principium dicitur; ideoque
etiam illa pars plantae, cui ſemen ad-
haeſit, vlterius non increſcit; hoc
enim loco eadem finita et quaſi abru-
Pta fuit, adeſt vero eadem et conti-
nuatur in ſeparato ſemine, eiusque
inprimis radicula, â hinc et mediante
hac, vel potius in eadem ipſa germi-
natio incipit. An vero nouus ille mo-

tus, qui in medullari radiculae parte

excitatur, et per quem radicula elon-
gatur et foras protruditur, a terra eius-
que fotu humido dependeat, an po-
tius cotyledonis ope perficiatur, du-
bia eſt quaeſtio. Intrat per hilum 9)
terreſtris humor, qui non modo
emollit radiculam, ſed etiam ab eius
apice inſugitur; hic ipſe vero non, vt
. vide-
) Conf. Cel. GEDITSEII Forſtiwiſſenſchfz Vol. I.

p. 123. 125 et 128.
O) Vid. Cap. IV. p. 192.

38998 —

. . . spe
videtur, in radiculae, 1 ſed plumulae nnin
. * . .7 6 0 9) 7
potius incrementum impenditur, et, ſicn nen
qui elongationi radiculae inſeruit, li- . foihn
quor aliunde adportatur. Natura vbi- elel
que ſibi ſimilis eſt, easque obſeruat 0 l
leges, et prout ſuccus, quem radix leee⸗
perfectae plantae ex terra ſugit, non dern n
in ipſius radicis, ſed aliarum partium i.
incrementum impenditur, idem vero nnenine
. Conleri
⅛) Primaom radiculae mutationem et incremen- rum faſci
tum a cauſa externa dependere, multi veteres i Gecn
affirmarunt, inter quos modo nominemus, TAlI ſed
Cl. Io. ALPH. BoRELLUM, qui aſſerit: eo tempo- Ns, und
re, quo radixæ in ſemine elongatur, totum ſeminis
ſubſtantiam alteratam non eſſe, ideoque incre-
mentum radicis non ab vllo ſucco interno colliquato, hhee⸗
ſed ab humiditate aquea, ex terra imbibita, depen- ces g
dere; prouocat ad Lauri baccas, quas ſuper H
folia decidua in ſyluis reperit, et quae per ter- er bin
ram praelongas nigricantes radiculas exporri- blliezie
gebant, batcarum cortice agrido et interna ſe- 3
minis ſubſtantia dura, eiusque magnitudinis, ge pe
quam aliae baccae, radice carentes. Vid Eius eibt
Operis de Motu muſculorum Part. II. cap. 13. Unten 4
prop. 188. Contra BokELLUM vero diſputauit neen
MALPIGHIUsS, monuitque in Lauri ſemine plu- lursfei,
mulam, inter folia ſeminalia adhuc concluſam, ung
vegetare, redditis his, ſcil. cotyledonibus, pa-
rüum vireſcemtibus et ſubmollibus, nondum dad
. erumpente extra radicis cono, et ſic radiculam ſn
aeque ac plumulam a cotyledonibus ſuccos, et R
ab bis incrementum accipere, contendit. Vid. e
ent.

Eius Opera poſthuma p. 95. ſol
l

nng 1
Me dſnn
GGemn radi
Alugit no
tum perinn
Midem vero
II
emn et inerenen.
re, WMli eteres
o nominemug
ſeri Tt! 0,. ANpr.
f, tMton uen
idtn lien icre.
i, ernd ali iglun,
inlikinn tepet⸗
eis, guns loper
et gune her er⸗
Adjeulas export⸗
do er iternt l.
e ne jeudi is
io Lus
n l
ero us uit
lemine hlu⸗
c coneac
edocndus, N.
wos, Nondam
aſenſalm
onubus late⸗ 1
cnenl il

in aliis partibus, foliis praecipue, prae-
paratus, ad eandem, et in eius com-
modum deriuatur, lic quoque ſemi-
nis radicula non proprio nutritur ſuc-
co, ſed eundem a cotyledone recipit
praeparatum, et quem ex terra reſor-
bet, in inerementum plumulae impen-
dit. Cotyledones et plantulam ſemi-
nalem inter ſe cohaerere, cognita res
eſt, et ſi paululum emollita ſemina

conſideramus, filum, ſeu potius vaſo-

rum faſciculum, ab vna Parte ad alte-
ram deductum, ) euidenter cerni-
mus, hunc autem ad radiculam po.
tius,

1) Fila haec et quaſi ligamenta a nonnullis appen-
dices quoque dicuntur; Cel. Du HAMEL Vaiſ-
ſeauz mammaires appellouit Narurgeſchichte
der Büänme Libr. IV. c. I. p. 4. Funiculi vm-
bilicalis nomen ipfis tribuit Diurkich libr. cit.
F. 526. p. 326; et ſatis quidem apte; nam-
que per haec primum ad primam radiculae
euolutionem adducitur nutrimentum, prout
antea, dum ſemen increſfcit, ex thalamo per
funiculum nutritius humor ad radiculam trans-
latus fuit. Vid. Cap., II. p. 101. Filum illud,
quo connedtuntur cotyledones et plantula va-
riam in variis ſeminibus habet longitudinem,
quam differentiam curiofius obſeruauit et va-
rias longitudinis ſpecies conſtituit Cl. Mersg,
lib. cit. quam etiam repetitam vid. in Com-
ment. de rebus in hiſt. Nat. et Med. geſtis.
Vol. XI. p. 637.

382 * *
tius, quam plumulam per tinere, ac-
curatiori diſquiſitione cognoſcimnus.
In radicula enim, dum illa? germinare
incipit, Cel. ELLERV vS, microſe Ppii
ope, non mode conie ſas longitudina-
les, acquali interititio a ſe inuicem

diſtantes, fihras, jisdem que ſuhtiliſſi-

num vaſorum rete intertextum vi-
dit, fibhrasque et vaſa in apice aperta
eſſe, humorem Ex terr; inſugere, eum-
que recta via ad plumulam dimittere,
ſtatuit, O ſed etiam in cotyl ledonibus,
dum ſemina nondumm berkecte matura
diſquiſiuit, copioſiffima vaſa obſerua-
uit, quae in omni earum ambitu in-
cipiunt, et, ramificationibus copioſis
factis, in tres truncos colliguntur,
quorum duo ad radiculam, tertius ad
angulum rectum in plumulam ¹) pro-
grediuntur. Eundem fere mechaniſ-
mum, quoad nexum cotyledonis et
radiculae, repetitis obſeruationibus
cognouit, et iconibus, ) a Pyri et

Prae-
k) Vid. Hamb. Magaz. Vol. XIV. 178.
1) ibid. p. 177.
m) Eosdem dudus iam g GaEwIO Anat. of plants
Tab. 79 fig. I. 2. delinestos fiiſſe, Ipfe Hso-
WIGIVS monuit. LgkvwENHOEEIVS quoque ne-
xum, qui in Caſtanese ſemine cotyledonem er
radiculam iniertedit, duozque ſatis longos, ex
coly-

ellauit,
n ginit

collecone
Ea, Widen
CoKofii
MGnen
uetet
wlem,
Prelit i
Cotpled
i Lyi
NEL uo 4
edit m
ndicvla
Cnulgue
4A diculan
Ruee ang
qugse Mop
Numgg
1)V. Diod
in dan

tinere g.
Lertninare
W
Dogtudtme.
le imiienn

ne
e
1

„1

ſtertumn vi.
Mice aen
Ugere eun.
ndiniter,
Heconibuc
telemmaturn
Nioblerur
amndit in⸗
Pols
coligunra,
teltilda
Ulam
e mechuf.
legoniset

„5*
S

lubtiik.

* * 383

praecipuePhaſeoli coccinei ſemine de-

ſumptis, egregie illuſtrauit Cl. Hxo-
wWGIVS; in qualibet enim cotyledone
canalem, aſt vnum modo, qui vtrin-
que inter parenchyma et medullam
radiculae ad huius fere apicem de-

ſcendit, et, anaſtomoſi facta, coeco

fine terminatur, obſeruauit, eundem-
que dutum ſucciferum, Siſigang, ap-
pellauit, *) ſimulque docuit, in mono-
cotyledonibus ſimilem eſſe fabricam,
et ſupra plantulam ſeminalem appa-
rere

cotyledone ortos et ad radienlam deſcenden-
tes, ibidemque inter ſe iunctos, faſeiculos mi-
croſcopii ope delineauit. Vid. Epiſtol. Anar,
annex. P. 223. Idem etiam in Pyri ſemine,
practer parenchyma copioſum, duplicem ca-
nalem, per radieculam decurrentem, icone ex-
preſſit itn vero, vt huius principium non in
cotyledonibus, ſed plumula potius adporest.
Vid. Epiſt. Phyſiol. cit, p. 178. Cel,. Du HA-
MEL quoque in Phaſeoli ſemine delinéutionem
dedit vaſeuli, ab vtraqus cotyledone verſus
radiculam directi, et per hanc deſeendentis,
ſimulque aſſeruit, ſueccum ex cotyledonibus
ad radiculam tranſire, et tune demum, quando
haec elongata fuit, radiculas laterales emittere,
quae pro plumula ſuccos ex terra ſugunt. Vid.
Naturgeſchichte der Bäume Part. I. p. 8 et 10,
2) Vid. Eius Beobachtungen von den Saamenlappen
in der Sammlung zur Phyſit und Naturgeſohichte
2. Band p. 6.

384 .—=—ł⁊.òẽꝭ

rere peculiarem ſpongioſam lineam

ſiue ſtriam, quae interiora verſus cum

radicula immediate cohaeret, quae-
que ſuccum ex cotyledone recipit et
ductui ſuccifero tradit. Sic itaque
nunc, dum ſemen terra fouetur, in
emollitis cotyledonibus mobilis factus

ſuccus viam deorſum verſus dire tam

inuenit, quam etiam, cum ex illis ſur.

ſum ad plumulam nulla, vt in huius
conſideratione declarabimus, adlit,
ſequi debet ac commode poterit,
cum, vti bene notauit HrDwWwIGIVs,
et ex grauitatis lege, et propter emol-
litum radiculae apicem, qui cito ex
capſula egreditur et ab humida terra
recipitur atque fouetur, 9 facilius lon-
1 . ge
.
%) ibid. p. 8.
p) Hanc quoque viam cognouit, aſt et ſimul ſur-

ſum directum motum aſſumſit PoNrEDERA,

omnemque germinationis mechaniſmum ſe-
quenti modo declarare voluit: Succus terrae
delatus per corticis poros ad placentam, particulis,
quae in illa continentur, infunditur, ſubigiturque
et ad folia ſeminalia deinde fertur; a folus ad no-
anm, a quo ſucci purioris pars an plantulam
tranſit, reliquus a radiculam deſcendit. et ſ. p.
vid. Diſſ. eum Anthologia edit. p. 29.
47) Propterea fortaſſis plumula, in terram egreſſa,
nuda ſemper, radicula vero terreſtri materia
tecta inuenitur. Vid. KRAFTIVS im Allgemei-
nen Magazin Vol. I. p. 308.

Satn nil
ſdobtec

4

Gum hum
acicblum

) buetet he
guſtinn 1
oihel e
ſumn 1d l
Perowlo⸗
ſin des N.
ſiclt gon⸗
iey noch
ſil nuckn
Ger rv
eterre⸗
See gr.
Geſeencit
Nlomulo
Geum, ft.
Gumn ceteli
et dein
1 olie
der undu
Propoſoi
Luntiee,

Dlin lnenn
Aper ſus cum
Ueret, Ine.
de leihi et
Kinte
4 loletu
nobilötrchs
elubcirechen
Merxillsnr
H Vrin huis
imd, 1l
ge poterih
Heomo
Oprer emol
gui cito en
Cwüd Erra
ſcllioslo⸗
at et inl iun
Uunſt Poxreotke

necheniſnum l
⸗ Cuuur ru

,1 falis
a Plauntin
ſenit. Al
2
. V. 29.
8 Erkanm agelt⸗
ertelti ert

1. Aui⸗
ms i Ale

A.

X rrrn

385

ge deorſum, quam ſurſum verſus de-
terminetur humorum motus. Hinc
etiam radicula non ſolum prius re-
linquit inuolucrum, quam plumula,
ſed in plurimis quoque ſeminibus
iam notabile incrementum acce-

pPit, antequam haec protruditur, et ſe-

mina cerealia, ? quae propter defe-
ctum humiditatis diu in terra latent,
radiculam quidem, non vero plumu-
lam

7) Praeter has rationes, denſitatem quoque et an-
guſtiam tubulorum medullarium radiculae no-
tauit, et ex hac ad denegatum humorum aſcen-
ſum ad plumulam concludit et ſeripſit Cl.
HEPDWIGIVUS I. c. p. 10. Auſſerdem, daß die Nöh-
ren des Markes anfänglich wegen ihrer Dichtigkeit
nicht gangbar genug ſcheinen, ſo uberti ifz auch
der nach dem Geſetze der Schwere ſtärkere Ah-
fall nach der niedergeſenkten Wurzel, zumal bey
der Erweichung ihrer Spitze, theils durch den
haeufig angetriebenen Saft, theils durch die Feuch-
tigkeit der Erde, den Druck nach oben zu.
5½) Sic e. gr. in Ricino tertis circiter die radicula
deſcendit et ſeptima demum cotyledones cum
plumula in ſuperficie terrae adparent. Hoer-
deum, vt in eius praeparatione ad conficien-
dam cereuiſiam videmus, triduo maceratum
et dein ſicco tabulato inſtratum, pullulauit
ad pollicis longitudinem.
½) De plantula ſeminali frumenti obſerustiones
propoſuit Cl. NoNNE in Actis Acad. Elect. Mo-
guntinae Tom. II. p. 336.

B b

lam protrudunt, inde autem magnum
in plumulam redundat commodum,
radicula interea copioſius nutrimen-
tum colligente. Forſan ab ipſius quo-
que radiculae mutatione ad huius mo-
tus directionem concludere poſſu-
mus, quippe quae in ipſo quidem
egreſſu in apice obtuſa eſt, dum vero
quodammodo elongata fuit, in infe-
riore parte paulo craſſior adparet,
quam in ſuperiori, nouasque paulo
poſt fibras, ſiue laterales radiculas
emittit. Patet ex his ſumma radicu-
lae vtilitas eiusque praeſentiae neceſſi-
tas; hinc eandem in prima germina-
tione nequaquam praeſcindere debe-
bimus, “) et ſi fortuito caſu, vel expe-
rimenti gratia, hac parte mutilatum
fuerit ſemen, fruſtra certe expectabi-
mus nouae plantae egreſſum, niſi for-
ſan defectus ille a proprio mechani-

ſmo reſarciatur, antequam plumula

detrimentum inde capiat; id quod
etiam per experimenta, a MaLPIOHIO
inſtituta, egregie confirmatur. Com-
memorauit ILLE multa ſeminum ex-
empla, quae, radicula primis ſtatim
diebus ablata, caudicem nihilominus

emi-
*) Vid. Cap. IV. §. 7.

nkrun
ummnt n
crhul in
Mrollata fte
ſeerntine,
Gicin Nen
cicltriten er
mmelun
ullijue /
ſel ſublegu⸗
erſttemn
e Aminit
Ppronern 1
Anodomte
lochigtan
Odetn N
Acorſedonn
ecigitluee

V) V Eius 0

NKeeum
umn 40 ma
num in ue
tiuedem e
ſteemsöihhene
11 lieet ennl
Nt Fidennn,
Aulla eonmn
Derpendimu
luo, tdien
egboglle

nmagnum
mmodun,
nlltrimen.
dipünsqno.
Wuünsmo.
Mlete ol.
o guiden
ſt, dum vero
fuit in infe
fior Adpere,
Uasque panl⸗
les vucicels
mima tadien-
ntiae necel
mgermnign.
indere dede⸗
An vel ehe.
te mutihuum
nte eypelthi⸗
Hom oitter
rio wechan.
nn Auunnl
/
MuEl
dwor.
ewündn &.
Nri⸗ lann
l

CNe

emiſerunt, addidit vero: Sucvedente

wumore in foliir ſeiinalibur, et dein: in

pluribus ſeminibuevegetantibus primir die-
bur ablata radice, manifeſtabatur callus
reſiccatione, et caudex a ſuperſtite noda
radicis aſcendebat; interim tamen inter
cicatricem et implantationem foliorum ſe-

minalium radiculae interdum geminae,

guandoque tres emergebant; ) atque ſic
vel ſubſequentem tumorem, vel ſu-
perſtitem nodum radiculae ipſius vi-
ces adminiſtraſſe, et ad plumulae euo-
lutionem ſuum contuliſſe, probabili
admodum ratione concludimus. Ra-
dicula igitur duplici fungitur officio,
et quem partim ipſa continet, partim
a cotyledone per ſingularem ductum

recipit ſuccum, et in ſui ipſius vſum⸗)

b 2 elon-

*) Vid. Eius Opera poſthuma p. 95.

9) Succum, a cotyledonibus per canolem ſuccife-
rum ad radiculam delatum, non ſolum pri-
mum in hae motum efficere, ſed etiam vaſcula
eiusdem ad proprios, ex terra ſuſcipiendos,
ſuccos diſponere, aſſerit Cl. HxpwiG l. c. pag. 12.
et licet canalis ſuceiferus in fine coecus ſit, et,
vt videtur, nec eum parenchymate, nec me-
dulla communicet, fieri tamen hoc poterit, ſi
perpendimus, ſucco, copioſius per eundem al-
lato, radiculam in omni ambitu augeri, et
ſie quoque vaſeula dilatari.

388 * = *

elongationem praecipue, et primam
plumulae euolutionem ſimul impen-
dit, 2 eoque poſtea, quoad maximam
artem, exhauſto fonte, nouum per
medullarem partem ex terra inſugit, ⁴)

illum-

2) III. de GTEIchEN diſquiſiuit: num per eundem

4)

locum in vegetatione ſeminis ingrediasntur

ſucci, per quem acceſſit germen, et tentamina,

quae eum in finem inſtituit, idem omnino
ipſum docuiſſe, affirmauit; declarauit ver
germen per proprios ſtyli dudus delineatum
ſemen ingredi, illosque duclus per hilum ad
illam ſeminis partem peruenire, quae radicu-

lam conſtituit; afſeruitque porro aquam, fer-

mentationis ſpecie agitatam, radiculam intrare
esmque propellere, et proptereg ponderoſio-
rem faétam ſponte ſua deſcendere, nouosque
vieiſſim ex terra ſuccos haurire et dein plumu-
lam protrudere, ea ſaepe vi, vt cotyledones
ſimul ex terra prorumpant; ſicuti in Piſo vi-
demus. Vid. Das Neueſte aus dem Reiche der
Pfanzen, p. 60 et 62.
Propterea quoque radieulam in ſato ſemine
funiculi vmbilicalis munus gerere, recte exi-
ſtimauit Cl. HEnENTREITYIUS et bene ſcripfit:
nunc pulli vitam viuere germen incipit, nunc illi
radicila, Per cotyledonuim pulpam disiecta, funi-
culi vmbilicalis officium praeſtat, — — et dein,
radicula, quae nunc terrenos ſuccos trahere inci-
pit, vti vmbilico ſeminis reſponder, ita, veluti
Blairio Botanik Eſjays p. 345 viſum eſt, funiculi
ipſius continnatio dici Hoterit, nec diſpar erit eius
oſſicium, vri enim aute de matre planta ſuccos
nutritios germen acceperat e funiculo, ita nunc
a matrice terra, iisdem viis, ſuccus alimentoſus
in

1

rueun!
ſpein eßel
Us en
onCe
ſenur in
ſntu, ſe
Cvogue,
Pibras, ſu⸗
pon deben
Vno ſeinin
wven Kliee
aliones in
eniit Tc
(etenihns
ücius e
nolunde,
arniſun
nodo en⸗
Vileiſen
Cinerſo
Guag nin
ſt brect
Munnehſ.
Munl M.
UICAYE*
buithis vert
Wurailein
wüͤntt Wli⸗
in kie hae
Gert auh
lingentt
alltbreitet
b

* 389
et primamn illumque et in fibrarum lateralium à
mnlimpen. ortum, et inprimis in continuatum
Ialimam plumulae: incrementum conuertit, id
onnn her B b 3 quod
uinluat, 4) in plantam tran Finairur. Vid. Eius Progr. de
n. foetu vegetabili p. 17. ſq.

b*) Has ex radiculae modo ſuperfieie oriri, exiſti-
mat Cel. HzDWIGIVS I. c. pag. 8. et ita omnino
videtur in molli hoc ae tenerrimo radiculae

num pet eunden
inis ingreciantir

ehr ehläim ſtatu, ſi vero ab analogia valer concluſio, hae
i⸗ len annn quoque, vt rami, cum medulla cohaerent.
eehnuit en Fibras, ſine ramos radiculae cum ipſa radicula
ludiu gelinenmn non debemus eonfundere; nunquam enim ex
elus er himnti vno ſemine plures egrediuntur radiculae. Se-
iis Oule dl. men Salicis, ſecundum LEEDUWENRHOECKII obſer-
Nno Ni, ſr uationes in Epiſt. anat. annexiz. pag. 78. ſex
dieulam intmme emittit radiculas, plures etiam in ſeminibus
ner ſolleit cerealibus adeſſie videntur; verum in his ſe-
Ndene, Nouddde minibus et breuior eſt radicula, et non tam
e en Plumd⸗ profunde, ac in aliis, deſcendit; hinc eadem
, N eNyleiones ipſa viſum fere fugit, ortis inde ramulis ſolum-
ſeeui in blon. modo conſpicuis., Idem ſane etiam valebit de
len Nilte h Viſei ſemine, quod, vt ſeripſit Du HAMEL, pro
S diunerſo angulorum numero nunc vnam, nune
n in ſo ſeme duas, nunc plures emittit radiculas, communi,
n relke H aſt breuiſſimo, petiolo annexas. Vid. Eius
bene ſiſlii Naturgeſchichte der Bäüume To. II. pag. 174. et
en, m 4 Hamb. Magaz. Vol. XXI. pag. 273. Cl. Græ-
, Anili, unt. birscalus etiam vnam modo huic ſemini tri-
(ein buit his verbis: Wenn ſein feiner ſchwammicher
u mdnnd Wurzelkeim, der ſich als eine am Ende unter-
aln, na, uani wärts kolhige un’ gekr umnmte Waræe, nicht nur
eiun fu nun in die lockere Subſtanz der Rinde eindringt, ſon-
lſen ejt ei dern auch ſeine gleich Anfangs getheilten und ver-
3 lunn un längerten Fortſätze durch den Baſt und Splint
nn int u ausbreitet et ſ. p. Vid. Forſtwiſſenſchafi Vol.
ſ tn II. p. 855.

quod ex ipfius plumulae conſidera-

tione, eiusque cum radicula nexu cla-
rius adparebit.

§. III.

Eſt autem plumula altera et ſupe-
rior plantulae ſeminalis particula, fu-
turae herbae compendium, cotyledo-
nibus, ſi duae adſunt, arctiſſime ac in-
tegre comprehenſa, in monocotyle-
donibus quoque ſingulari quaſi fouea
incluſa, pro numero cotyledonum ex
vno,“) vel duobus, preſte ſibi inui-
cem

c) Cotyledones et plumulae foliola numero ſibi
ſemper reſpondent; hine minus rede aſſerit
Anonymus in tractatione de ſtructura et vege-
tatione ſeminum cerealium, quae Journal Oe-
con. 1751. et germaonice Hamb. Magazin Vol.
XV. p. 341. inſerta eſt, ſeminis cerealis plan-
tulam ex radicula, duobus foliolis atque gem-
ma conſtare; naturae magis conuenienti modo
dein pag. 345. vegetationezm eiusmodi ſemi-
nis deſcribit his verbis: Das kleine bräunliche
Blatt, welches das erſte Ange umgiebt, breitet ſich
aus, und wenn das Korn nicht allzu tief liegt,
ſo kommt bald eine zwote kleine Knoſpe heraus,
die mit einem grünen Blatte bekleidet iſt; prius
foliolum eſt plumula, alterum, quod ſequitur,
herbae initium. Eodem quoque modo LEDER-
MürLERUS Secalis vegetationem obſeruauit, vi-
dirque, vnicum primo exire foliolum, illudque
concauum et ſpadiceo colore tinctum, reliqua
autem,

en gaſn
Nols,
us Cch
Auoli or 1
elene
Clac coll
Cungdumn i
Dinatone,
leeocit,et
minelinall
Goleun

utenn, 9u
ſonit⸗ ele
icering e
1)Cd imn
Wenn ich
vunn
ns dent
ſch nf
Alungen
) (un ben
in elen
nicn anpt
finnn
r in mun
ue ucgtin
r. Pho.
oliaſeminn
Rermüane
eur n⸗
Munmun
in gun
ſn n

e conſiden.
Wneruch.

Aerne e⸗
SPartiellkr
lum cotyledo.
Ctillimmeaein.
n monocotfle⸗
Uricid fhlen
hledonum er
Eſſe ihi inui.
cen

Nüca dunere dbi
Winus tede WMers
e ſtructora eege⸗
gnne Mumnl0.
Bunk. Mugunn ſol.
6 cerenls r
ſoliolizetgregen⸗
copvenient aon
en enn ſeni.
Nur An inli/
S AUen t ult⸗
e Kulye letuui,
eiket a Niu
, od Kenen
oge nodo Lebig

en Obſetoni ſt

—— 391

cem appoſitis, et inter ſe queſi con-
uolutis, “ minimis, tenerrimisque
foliolis compoſita, radiculae magis,
quam cotyledonibus adhaerens, et in-
tercedente breuiſſimo petiolo in radi-
culam continuata, quo mediante,
tanquam principio caudicis, in ger-
minatione, inſtar gemmae?) ſurſum
aſcendit, et prima, atque genuina ſe-
minalia, a ſubſequentibus plerumque
multum diuerſa, †) folia conſtituit.
Bb 4 Fabri-

autem, quae ſequuntur, viridi ſtatim colore in-
ſignita eſſe. Vid. Eius Phyſ. mikroſcop. Zer-
gliederung des Ropgens.
7) Quod inprimis ELERs obſeruauit, referens:
Wenn ich die Keime der Läuge nach aufſehnitt,
ſo konnte ich durch ein gutes Vergroſſerungeglas
ganz deutlich kleine Blättergen erkennen, welche
ſich auf dem oberſten Ende an einander herum ge-
ſchlungen hatten. Vid. 1. c. p. 178.
e) Cum Gemma comparauit plumulam, eumque
ita deſeripſit MALrIGAIUS: Plumula conſlat co-
nico corpore, quod, licet ſveciem caulis referar,
fere totum abſumitur in radicem, et furturus trun-
cus in plumula minimus exiſtit, et ſub ſnecie gem-
mae vegetatione attolliur. Vid. Eius Opera
cit. p. 90. V
) Folia ſeminalia ab illis, quae in continuata ve-
getstione prodeunt, non ſolum paruitate, ſed
figura quoque differre, eademque integra vt-
plurimum et indiuiſa, etiam in illis eſſe plan-
tis, quarum ſubſequentia multifariam ſunt diſ-

ſedla, notauit Raius, monuitque, licet in non-
nullis

292 * *
S, .
. — . . erl⸗
Fabrica eius nexusque cum reliquis benn gerl
ſeminis partibus difficile cognoſcitur, lenn
et licet ab analogia et ſecundum Er- al
LERI Obſeruationes facile admittere Nl,
poſſimus, plumulam, aeque ac radi-
culam, ex copioſiſſimis fibris vaſculis:. zn, in
que “ conſtare, inde tamen nondum Pſoneet ſ
liquet, quomodo haec ſint compara- WZ
. . nnt, bine
ta, ) quem nexum et directionem ha- nin
beant
5 „ ngn
nullis aliqua diuiſionis ſpecies locum habeat, ſeu,
e. gr. Naſturtii hortenſis folia ſeminalia in tres fnan ,c.
lobos diuiſa, Braſſicae et Raphani vnica, et D
Naſturtii indici duplici crena inciſa inuenian- Miirdn
tur, nullam tamen ſe noſſe plantam, cuius fo- engh
liorum ſeminslium margo vndique, inſtar fo- r inl
liorum Vrticae, crenatus ſit. Superficies etism Vinal M
in illis plerumque laeuis eſt, quarum reliqua rungen
folia hirſuta ſunt, et ſitus eorum ſemper oppo- uun e n
ſitus, in illis quoque, quae alterna vel ſtellata adi u
gerunt. Vid. Eius Methodus Plamtar. p. 7. De genefin
foliorum ſeminalium ſtructura conf HirrErII UEnn
Vegeiable Syſtem To. I. p. 79. ſqq. Quae de Ceunan
his latine repetuntur in Comment. de rebus ig. 15
in Hiſt. nat. et Med. geſtis Vol. XII. pag. 509. eiuegue e
haud intelligi poſſunt. em Mor
9) Eiusmodi praecipue in inferiori plumulae par- umnug int
te, qua intra cotyledones cum radicula cohae- ulenevere
ret, ſe vidiſſe, teſtatur ELLERUS Hamb. Magas. In nodo in
eit loc. p. 148. cur vero eiusmodi non in omni 1Chue ngul
ambitu admittere poſſimus, nulla certe adeſt Alumir, en
ratio. . AeNe,
) Plumulae vaſeu la intus ſeptulis diuiſa eſſe, et ermünane
propterea facilius ſuccos recipere, quam re- ſelen el
mittere, ſtatuit III. de GLEIchEN, RVSSWORM RloI

dictus,

cum religni
Cgnoſcitnr
le alnitere
iengi.
tbrswſculs.
Then nondon
Imcomn.

rectionem h.
benm,

ecies eumn habern
lig ſeminalia in ires
Rupheni fnicn, e
nu Inei inuenion⸗
Plunumm, cuius
Cigne, inſter ⸗
Werftiesetum
t, Purun teügtn
Drum ſeinper op)o⸗
aAletun ſel ſtelatn
uPlntr, P.7 e
Gunn coot Huun
umnwent Ge t
Pol. Ml. g

ni lunuhe ,i⸗
,miel cohue⸗
6und. Meggr.
0d nonto
Noda dere We

is in ele,

*

393

beant, et vnde ſuccos accipiant. Inter
radiculam et plumulam nodum, ſiue
ſeptum, 9 has partes diſtinguens, aſſu-
mit, vaſculumque ad angulum re-
Bb 5 Ktum,

didus, in dem Neueſten aus dem Reiche der
Pflanzen, p. 64. Verum humores in plantis
perfectis ſine valuulis facile et commode aſcen-
dunt, binc etiam in plumula eiusmodi non
requiri, exiſtimamus.

i) Hoc non ſolum mieroſcopii ope, ſed etiam in
ſeminibus bulboſarum plantarum nudis oculis
videri poſſe, aſſerit ELLekus et ſeribit: in den
Ziviebeln kann man ganz deutlich auch ohne Ver-
grſerungsglas dieſe Wand erkennen, aus der die
Gefäſſe und Kernfaßern des Stammes und der
urzel gehen, und ſich nach entgegengeſezten
Richtungen von einer Seite gegen den Stamm, und
von der andern nach der Wurzel ausbreiten et
addit: mie ſolches Herr MoELLER ſehr woehl an-
gemerket hat. Vid. I. c. p. 178 et 188. et Mokt.-
LERI Abhandlung vom Bau der Pflanzen in den
Oeconom phyſikaliſchen Abhandlungen Part. I.
pPag. 15 éet 109. An omnis vegetatio a nodo,
eiusque contextu celluloſo dependeat, vti qui-
dem MogrrERVs exiſtimat, nunc non diſqui-
ramus, inter bulbum vero et ſemen magnam
intercedere differentiam, quilibet intelligit.
In nodo, inter plumulam et radiculam, locum
adhue ſingularem diſtinguit, et nucleum quaſi
aſſumit, eumque glandulam pinealem dicit
AGEICOTA, exiſtimans, in eo praecipue vim
germinandi poſitam, ſiue animae vegetabilis
ſedem eſſe. Vid. Eius Uniuerſaluermehrung
P. 10. Tab. 1I et 2.

394 XIJ—*
Rtum, ex cotyledone ad plumulam
dire ctum, ſe vidiſſe, refert ELLERVS, 4)
et inde concludit, ſuccum ex cotyle-
done etiam ad plumulam, aſt, propter
flexuram vaſis, difficilius, quam ad
radiculae vaſcula, recta via ingredien-
tia, tranſire, ex ipſo autem nodo va-
ſcula oriri, ſurſum, deorſumque di-
recta, ſuccosque et cum radicula, et
caule communicantia. Contrarium
ſtatuit HebwIGIvs, et neque viam,
qua ſuccus ex cotyledone immediate
ad plumulam ducatur, neque nodum,
qui aſcenſum a radicula ad plumulam
impediret, ſe inuenire potuiſſe, con-
tendit, et ſic plumulae euolutionem,
primumque, vt omne futurum, in-
crementum a ſola radicula, eiusque
inprimis medullari parte, poſtquam
haec a ſucco, a cotyledonibus acce-
pto, ad recipiendum ex terra humo-
rem diſpoſita fuit, dependere, ſatis
apte, vt nobis quoque videtur, con-
cludit.!) Cotyledones namque in
aliis ſeminibus per longum vegetan-
tis iam plantae tempus fere immuta-
tae perſiſtunt, in aliis vero quoad ma-
Xximam partem conſumtae ſunt, ante-

quam
) l. c. p. 181.
1) I. c. p. 10.

ſenminnlenn,
conſtitutam
Gifeindima⸗
le d et pe
Nim med.
nemn fuli
e dun!
chehihurn
onboros,
cipue fin
Gtkirmame
tylecones
Auten non
lis cis
lere et orn
erreſigu
Cementum
ndicem re
dto, ⸗
OWlaehoe

Gplomuhmn
ex cotyl .
valt Dopter
, Odumn d
ningeben
tem nodov.
rlumcbe di
mmdicnla, et
Cottrarium
necne pinn,
ne immedine
neguenodum
4Adlmmnblem
otuille, on.
euctaconen,
foturum, ir.
ll, einsge
ne, poſtgoum
edonibos
Ytemma hum
henlet,
igetum Con-
DulNue i
Gin Neerrr
ſere Whod
GuOed

. 6 nte⸗
efont,
Ut un

. 395

quam plumula elongatur. In illis quo-
que ſeminibus, quorum cotyledones
cum plumula ſupra terram aſcen-
dunt, hanc quidem illae in ſinu ſuo
fouent, non vera in eandem, ſed po-
tius radiculam continvuantur, ita, vt
cotyledones per interpoſitum et nunc
elongatum petiolum radiculae inſer-
tae videantur. Praeterea ſi plantulam
ſeminalem, in germinationis principio
conſtitutam, ſecundum longitudinem
diſcindimus, rectam, ab apice radicu-
lae ad et per plumulam aſcendentem
viam, medullarem ſcilicet productio-
nem, facili negotio cognoſcimus, et
per hanc acceptos praeparatosque,
ſubtiliſſimis terreis aliisque principiis
imbutos, humores in plumulae prae-
cipue vſum impendi, eo lubentius
affirmamus, quo certius conſtat, co-
tyledones cum foliis conueuire, haec
autem non tam in herbae, quam po-
tius radicis commodum ſuccos reci-
pere et Praeparare, omneque caudi-

cis et reliquarum plantae partium in-

crementum ab humore, ex terra per
radicem reſorpto, et ad peripheriam
moto, dependere. Dum vero radi-
culae hoc officium tribuimus, cotyle-
donis

donis virtutem a plumulae ipfius ve-
getatione penitus excludere nolumus,
licet viam, qua ſuccus ad eandem de-
riuetur, detegere ac determinare non
poſſimuùs, praecipue ideo, quoniam
in multis cotyledones in ſuo perfecto
et ſucculento ſtatu ſatis diu perſiſtant,
radicula iam omni ex parte perfecta,
nulloque amplius ex his adminiculo
indigente; atque tunc plumulae in-
ſeruire, contentumque ac nutritioni
aptum ſuccum ad hanc dimittere, “)
ideoque plumulam primario a radi-
cula, ſecundario autem a cotyledoni-
bus quoque nutrimentum accipere, ²)
proba-

m) Cotyledonis et plumulae conſenſus etiam ex
theoris, quam Cl. GrEpIrscawus de vredine pro-
poluit, confirmeri poſlet, ſi endem omni dubita-
tione maior eſſer; ſedem enim corruptionis
primariam in proceſſibus medulleribus, intra
cotyledones reperiundis, poſuit et inde collegit,
vrédinem in prima germinatione per coryle-
dones ad plCQamulam, nunquam vero ad radi-
culam deferri, quod ſane fieri deberet, ſi co-
tyledones cum ſola radicula conſpirarent. Vid.
Hiſt. de l'Acad. Roy. des Sciences à Berlin
1756. p. 86 fq.
2) Vtrumque etiom modum III. de GrEICHEN
affumſit, ſuccosque ex cotyledone ad plantu-
lam deferri concedit, eosdem autem ſolos ad

incrementum plumulae non ſufficere, ſed alios,
melius-

iins 1
onleine
Tihummds.

1(. Hbn

cwünmu,
oe nſer
Cun
in gerllue
nims pol
piat, cotfl
acerutſs,

Anten eorelt
Nitt ſ Heen

Webpsge
Vid lidr,
0) Vum mo
ſiine ente
bitur: 2
olnenn
ſer laue,
e 2u ni
mulanyen
Slrorue,
Alpefielr,
Crund er⸗
welehe hern
Va. d.
X ndee
Loryledhon
Ulutae Nl
inggene

lge ipains ve.
e venolumos
kenn Andemn Ge⸗
Tminnre non
0, Juoninmn
nſoor Ketd
(i perlit lun
Dart e epert ſin
nis adini tiole
Plumnlae ir
e a Nutritiori
r dimittere,“
limario2
A Cryleconi
n Miere“
Prodr⸗

conlenlus etian e
cade Eredine⸗ ge.
eadenaniiinnt⸗
n enim corruptioni,
AJuloribus initt
ſitet ncecolleri⸗
ine er le
gun er 40 il
,Geberet, ſeo⸗
uſzinen. Vid.
6 (jendes Pern

el

M de enn

probabilius nobis videtur, quam ſi
plumulae incrementum ſoli radiculae
tribuamus. Obſeruationes quoque,
a Cel. Heowioclio adductae,“ ſum-
mam quidem cotyledonum vtilitatem
confirmant, cuinam vero Parti prae-
cipue inſeruiant, dubios nos relin-
quunt. Namq e ſi plumula, quam
in germinatione conſtitutam ſepara⸗
uimus, nouum incrementum non ca-
Piat, cotyledonibus ſimul tunc dila-
laceratis, atque radicula etiam diu
antea egreſſa, contrarium potius eue-
niat, ſi hae modo immutatae perman-
ſerunt,
meliusque praeparatos requiri, comtendit.
Vid. libr. cit. =

⅛½) Vnam modo repetamus, quae ſententisge no-
ſtrae egregie fauet, et ſequenti modo deſcri-
bitur: Zufälliger Weiſe wurden mir an einigen
Bohnen, die ich in einem Blumentopfe vor dem l'en-
ſter hatte, die einen halben Zoll getriebenen Kei-
me zu nichte gemacht; die unbeſchädigten Saa-
menlappen blieben friſch und vergrißerten ſich
auſſerordentlich, nech erlact von 14 Tagen
ohngefaehr hamen an jeder Seite des bis auf den
Grund verdorbenen Keims zwey neue hervor,
welche hernach um deſto ſchneller zunahmen.
Vid. libr. cit. pag. 12. hic certe ſuccus, qui
ex radice in plumulam aſcendere debuiſtet, sd
cotyledones delatus, et ab his in reſiduam mu-
tilatae plumulae partem depoſitus ac in huius
inerementum impenſus fuit.

4*

398 *

ſerunt, ſane ſequi videtur, cotyle-
dones tune non amplius radiculae, ad
minimum eidem haudquaquam ſoli,
inſeruire, quippe quae iam diu antea
elongata, ramisque praedita ſufficien-
tes ex terra ſugere poterat humores,
ſed ex iisdem quoque plumulam ali-
quam incrementi ſui partem accipere.
Caeterum inter ſe differre radiculam
et plumulam, et vtrique parti ſingu-
larem vegetationis modum compete-
re, ex comparatione earundem, quam
Cl. KRAFTIVS ex obſeruationibus ſuis
inſtituit, clare eluceſcit. Ita autem
Ille concludit: radiculam 1) citius
quam plumulam exire, 2) celerius in-
creſcere, 3) cito laterales fibras emit-
tere, 4) ſemper perpendiculariter de-
ſcendere, ) 5) partem terreſtrem ſem-
per
P) Idem quoque notatum legimus in den Abhandl.
der Oekou. Geſellſchaft zu Bern Anno 1773. p. 13.
Ich habe geſehen, daß ein keimendes Saamenkorn,
deſſen Keim man abgebrochen, noch einen Srengel
treiben kann, zwenn nter der Saame nicht alles
Mehl verlohreu. Verum, quaecunque pars

ſeminis deficiat, vegetatio ſemper imperfecta

erit, et maxime tunc, quando plumula deſtru-
Ss fuit.

9) libr. cit.
7r) De quo ſingulari phaenomeno multum inter
phyſicos diſputatum, et cur radicula ſemper
deſcen-

Olenbere,
Parun tanl

lyec inn
nie leminals
odo in
Wüoned ere
as ſemind
ſunt eta1

tae fuerunt

Geleendat
Modumn po
er 0 iolan
ines comm
lelorts gui
ſdi comurn
Modicum in
1784 daln
ſollete col
e⸗ Mropol
conoboren

ken cotyle.

laliellae 46
laquum ſoſi
n in anten
n llkcen.
erthunore;,
Plomrlam d.
rtenn Naiper.
re ndiculam
ne art iinge.
dum conpete
Undem qun
ionibus ſis
la autenm
m 1) citins
)cderidin⸗
ſhras emnit.
icolartter e⸗
meltremſen⸗
ſer
s irs n
Auel,7113.
ul nenn,
ut uen etel
unt ſicht ale
Cueconce Nond

aer hherien
nger Ußet
Nunn Ein

3929

per adhaerentem habere, 6) albidam,
modo in fine viridem eſſe, et 7) mul-

tum perſpirare; plumulam e contra-

rio 1) diutius, quam radiculam, in-
uolucris incluſam manere, 2) in ger-
minationis principio parum increſce-
re, 3) ſemper ſurſum verſus tendere,
4) terreas particulas affixas nunquam
oſtendere, et 5§5) lente admodum et
parum tranſpirare.

§. IV.

Haec ita fieri, primasque plantu-

lae ſeminalis euolutiones deſcripto

modo ſibi inuicem ſuccedere, obſer-
uationes etiam, quae in germinanti-
bus ſeminibus quotidie inſtitui poſ-
ſunt, et a nonnullis phyſicis inſtitu-
tae fuerunt, egregie conſirmant, quae
vero

deſcendat, plumula autem aſcendat, cauſa ad-
modum varia excogitata fuit. Cum vero haee
res ad ipſum germinationis modum non per-
tineat, commode illam ſilentio praeterire er
Lectores, qui variarum hypotheſium notitiem
ſibi comparare volunt, ad Cl. BosiI Diſſ. de
Radicum in plantis ortu et directione Lipfſ.
1754. delegare poſſumus, quippe qui omnes
ſollicite collegit, ſtudioſe examinauit, nouam-
que propoſuit, eamque firmis ſatis argumentis
corroborauit.

400 —

vero, cum non in omnibus ſimiles,

ſed in diuerſis ſeminibus admodum
variae inueniuntur, hic recenſeri
minime poſſunt, ſed ex ipſis Obſer-
uatorum) ſcriptis repeti atque co-
gnoſci dehent. Quaenam vero ſit
prima germinationis, omniumque,
quae in eadem contingunt, mutatio-
num caulſa, diſquirendum adhuc erit.

Eſtne autem ger minatio nouus actus,

an modo continuatus, et nunc magis
excitatus humorum, in ſemine con-
tentorum, motus? Duplicem vitam

ger⸗

5⁵) Quorum merito princeps habetur MaALrIGnIVs,
qui ſucceſſiuas ſeminum germinantium muta-
tiones in cucurbita, phaſeolo, fabe, piſo, mi-
lio, trinco aliisque deſeripſit et iconibus illu-
ſtrauit in Tract. de ſeminum vegetstione, edit.
oper cit. p. 97. ſqq. Idem Cl. Vir in Phaſeoli
quoque ſemine obſeruationes repetiit, et ſimul
Cataputise maioris, Dactylique mutationes de-
ſeripfit in Operibus poſthumis p. 87. ſq. et
p. 97. ſqq. Perſicae mali ſemina, in germina-
ſon⸗ conſtituta, per diuerſos dies obſerusuit
et delineauit AcRicoLA in Tr. von der Univer-
Jalvermehrung. Secalis ſeminis vegetatio de-
ſeribitur in Journal Oecon. 1751. et ex hoc in
Hamb. Mag. Vol. XV. p. 339. De germina-
tione Sicyoidis vid. IacovIN Hiſt. Plant. Ame
ric. p. 258. de Pino, Viſco, Crataego, aliis-
que conf. Neuer Schauplatz der Nair in n ſpe.
ciali plantarum defſcriptione.

ünd
tatlol loni Hee
etian et leh
jgeoque ſert
tum gui in
non nouun,
nuationemel
Iationesil en
uſehnuum!
Clküri D
18 Sſhen tlan
Geben, gal
mentatione
ter euolun
tur, et al
ſuccum ae
erta terram
1r muns bͤ py⸗
In, er hine
lin WN
que Ceodn

) W bonn

lbus ihmie⸗
admodum
recenterj
s Ohler.
el Ade co.
Numn Ferd ſit
Omniumae,
Bunt Mutario⸗
um adhucerit
noaks
et nunc mags
in ſemine con⸗
plicem virm
ger.

erat Mannnnie,
ermnioentiumn mut.
olo, köbn, pilne nri⸗
hlt et iondbus U.
n vegelttione, et
1l. Wirin bleil
nes eſelif erholl
ge utntiones Ee⸗
umis , N. 4
gitt, 11 ernint
⸗ Nies ,blerunuit
ven er Uver⸗
bis egelnig
51,& Noin
De Perpplnt
co, Crotnet, 8
„er NeN .

ne.

— 40⁰1

germini tribuit Cl. HEBENSTREITIVS,
aliam ſcilicet foetus, quamdiu, vt ſcri-
pſit, in ſemine vũſeulis ſeminiferis, ſeu
vterir vegetabilibus afztro, degit, aliam
pulli, quando vegetat; ? et ZALLINGE-
RVs exiſtimat, in ſemine, peracta ger-
minis foecundatione, excitari fermen-
tationis ſpeciem, eamque in delapſo
etiam et repoſito ſemine continuari,
ideoque fermentationem, ſiue mo-
tum, qui in fermentatione contingit,
non nouum, ſed prioris tantum conti-
nuationem eſſe; duas huius ſententiae
rationes addens; 1) quia recens aplan-

ta ſeparatum ſemen, antequam terrae

committi poſſit, per aliquod tempo-
ris ſpatium extra eandem conſeruari
debeat, quo ſeminis principia, fer-
mentatione prima nondum ſufficien-
ter euoluta, magis magisque extricen-
tur, et ad ſuſcipiendum terreſtrem
ſuccum adaptentur; et 2) quod diu
extra terram conſeruata ſemina pro-
ter nimis prolongatam fermentatio-
nem, et hinc vel vltra modum am-
pliata, vel diſrupta vaſcula, euapora-
tasque oleoſas particulas, omnem ve-
getan-
²) Vid. Progr. cit. de rosin vegetabili p. 9. ſq.
c

402 —

getandi virtutem amittant.“) Viuere
ſemen, ſi vitae ideam laxiori ſenſu ſu-
mimus, concedere omnino debemus
licet functiones, cum vita coniunctas,
ſuccorum praecipue motum, in eo-
dem, dum extra terram conſeruatur,
cognoſcere non poſſimus; æ“) etenim
et animalia quaedam hiemali tempore
mortua videntur, et fauente aere reui-
uiſcunt, ſuasque actiones laete iterum
perficiunt; fermentationem vero in

2

ſemine etiam maturo et a planta ſepa-
rato, fieri, non ſolum negamus, ſed

etiam affirmamus, nullum plane mo-
tum inteſtinum, quicunque ille ſit,
et in quemcunque finem tendat, tam
diu in ſeminis materia adeſſe, quam-
diu germinationi locus non concedi-
tur. Etenim ſi eiusmodi adeſſet, ae-
que ad putrefactionem, quam fer-
MWen-
2) Vid. Eius Abhandl. vom Urſprunge der, Früchte
cap. 6. p. 58. ſqq.
X) De virtute ſeminis germinandi propria et quaſi
intrinſeca non inepte diſſerit AGRIcora libr.
cit. Sect. I. Cap. I. p. 1. Bene etiam ſeripfit
FABER, eſt germen, antequam terrae eredatur,
planta quaedam potentia, vbi vero terrae com-
miſſum eſt, et poſitae ſunt diſpoſitiones neceſſariae,

rranfit in plantam altu. Vid. Eius Tr. de Ho-
mine et Plantis p. 53.

gebet ogere,
lum, Ctrleon
rum enoin
Rröucnnak;

9 Vid C V.
2) Lsperiwenuu
menti, dunbr
ſa, guorum .
iutegr uit,
ſonio culelich
Plulb pertormt
Iiſe in clouſ⸗
umrepetite⸗
Gle adlidbin a
Iue cald ſzerin
Memdites iut
4 lib, baniz
mnde eolllin
ſuſteere ſel

Vinere
Oiſenſiſi.
ckbemn
1Chnilncti
dum in ⸗
nchhkemunnr,
s;¹) erin
emntlitempore
ente dere ſel⸗
8Slete iterum
Onem vero in
tapluntaſeyr.
Degannbs ſed
umn Pane m.
lncbe ile t,
ntenda nmn
adelle quan.
non concel⸗
Gi deſet
1, Olan f
Genr

zuprdr Hü

,mpinetgu
ACGNMCOLA Wr.
de eüm Ciln
n terree elrut,
Lero tertae z⸗
eiene gee nu
ſtimne neci/
1 Eius Tr. de

403

mentationem diſponi poſſet ſemen,
neutrum vero fieri, ex ſumma ſe-
minum duritie ac ſiccitate, eorum-
que diuturna conſeruatione, et no-
uo, qui in germinatione contingit,
variisque modis ſe exſerit, excitato
motu colligimus. Nouum hunc eſſe
motum, adminicula, quae ad germi-
nationem neceſſario requiruntur, cla-
re ſatis oſtendunt. Conſiſtunt illa in
calido praecipue et humido princi-
pio, ac vtrumque in ſemen ſimul e
debet agere, quo arida et dura eo-
rum, cotyledonum inprimis, materia
partim emolliatur, partim in motum
perducatur; prius, farinacea in la-
c 2 cRteam
„) Vid. Cap. VI. p. 334. .
2) Experimentum fecit ByRNETVS et grana fru
menti, duabus diuerſis capfſulis ferreis inclu-
ſa, quarum altera operculo perforata, altera
integra fuit, per aliquod tempus in furno pi-
ſtorio calefacto retinuit, esdemque in ca-
pſula perforata facultatem germinandi perdi-
diſſe, in clauſa vero conſeruaſſe, tradidit; ve-
rum repetiit GvErTARDVg experimentum, omni-
que adhibita cautione obſeruauit, in vtro-
que caſu facultatem hanc deſtrui. Vid. Eius
Memoires ſur diſferentes parties des ſciences
et arts, Paris 1770. Tom. II. pag. 34. atque
inde colligimus, calidum ſine humido non
ſufficere, ſed vtrumque requiri.

4 M — *

cCteam nunc mutata ſubſtantia, decla-
rat, poſterius autem ex variis phae-
noménis, quae in germinatione con-
tingunt, apte colligitur. In germina-
tionis initio ſemina non ſolum odo-
rem ſpirant, quae antea nullum habue-
runt, à ſed odorata etiam alium ſaepe
et nouum admittunt; eorum etiam
ſapor tunc temporis inuertitur, et pro

differentia ſeminum magis magisque

dulcis redditur; et ex his aliisque,
quae in ſemine quidem fiunt, minus
clare tamen patent, mutationibus, fa-
cile eluceſcit, internam humorum
miXxtionem mutari, eosque ad motum
ita diſponi, vt vegetatio commode
inchoari, et per ſuas deinde cauſas
continuari poſſit. Primum hunc par-
tium conſtitutiuarum motum Phy-
ſico-
a) Secalis ſemina, per quasdam dies in terra de-
tenta, acidulum odorem ſpirare, notatur in
den Berniſchen Sammlungen 1773. p. 6.
b) In ouis animalium ineubatis contrarium obſer-
uatur, et albumen eorum odorem et ſaperem
naturalem retinere Cl. Monmno in den Edinburg.
Verſuchen Vol. II. p. 271. propriis experimen-
tis confirmauit contra BELLINVM, qui Tr. de
motu cordis prop. VI foetidum ac nauſeoſum
illud fieri afferuit. In ouis, quae non foe-

cundata fuerunt, hanc mutationem fieri, inter
omnes conſtat.

4

Vule
ſNN

nſnendnn
(sbel .
eNurn

NNDN in
ER600 Ac
bid. 1717.
inprinis ſo
PCüELLN,4
lolionemn ke⸗
ſare ttusn.
Conclutere 1
lin ſllkenn
it hetmne pe⸗
gul tun nt
iken f
fuuritini et
ſinn, iien
elne, ſie
P 102 el!
9) Nonnuli
ingermint
De VNr.
G. ſeri
Mucy, ſimin
ſcho pon
numgue har

.

muttionemn
(ui non ſNun
. e dn.
Vepeindilidu
lun ſer,
Ui ſec ei

entn dechr.
arii Phae.
nlatlone . M
Agerming.
Dm No.
Wlumdahre.
mn Aiumſre
eorumn etiam
letitunet
ab magidge
XThis Alogte
tnn minds
tationibus fi
n humorum
Uedmomm
tio comnmnode
Geinde auuls
luun hunc r.
otüln N
ſco.
n Sia in ein te
ſinre, lll 11

mumriun obſer⸗
ren et ſnotend
in den Einung.

Prün exheiner
4 8
T.
INNN
dume nate
iz, Cne h0n

güonen ſeti inen

v

M

ſicorum multi o cum fermentatione 4)
compararunt, et, vt nobis videtur,
ſatis bene. Non ſolum enim, notan-
te WaLLERIO, ²) odor et ſapor, qui
CcC 3 in

*) Vt DiGsv in Diſſ. de Plantar. veget. p. 9. HoM-
EERGIVS Acad. Pariſ. 1703. et 1709. LEMERY
ibid. 1717. FABER libr. cit. p. 49. ſeqq. aliique;
inprimis nominari debet MALrIoRIVs, dum
BoRELLVM, qui ſuccorum in cotyledone mu-
tationem fermentationis ope fieri negauit, re-
futare ſtuduit, et in fine ſcripſit: guapropter
concludere licebit cum ipſo BokrELrLo, pinguem il-
lam ſubſtantiam, in foliis ſeminalibus contentam,
eſſe nutritiuum ſuccum, a natura praeparatum,
vt lactare poſſit planutulam, cui addere poſſumus,
quod, cum recipiat aqua, a terra ſubiiniſtrata,
in iisdem foliis hauc immutari in naturam ſucci
nutritiui et actiui, mediante mixtura et motu in-
teſtino, ideo ibidem productam, tanquam a fer-
mento, aſſerere pvoſumus. Vid. Oper. poſth.
p. 102 et 104
d) Nonnulli loco fermentationis putrefactionem
in germinatione admittere voluerunt; ſic BAco
DE VERVUL. Sylv. Sylv. Cent. VI. edit. Oper.
p. 881. ſcripſit: germinarionis initium nihil eſt,
praeter ſeminum putrefactionem. Verum putre-
facltio corpora prorſus deſtruit, et vegetabilia,
eorumque partes nullam aliam ſponte ſubeunt
mutationem, quam eam, quae cum fermenta-
tione conuenit
e) Qui non ſolum Tract. vom Ackerbaue c. 3. 5. 6.
p. 49. et 52. et in Diſſ. de origine oleorum in
vegetabilibus G. 6, fermentationem in ſemini-
bus fieri, probabili admodum ratione declara
uit, ſed etiam in pricri Tractatu cap. 2. F. 13.
p. 28.

406 *

in germinatione ſe prodit, nouus fer-
mentationis eſt effectus, ſed etiam ſe-
minibus eadem inſunt materialia,
quae fermentationi ſpirituoſae apta
ſunt. Praeterea conſtat, ſemina, quae
germinationis initium paſſa fuerunt,
ad fermentationem, vt dicitur, pani-
ficariam, ſiue ad panem conſueto
modo per ſe coquendum, haudqua-
quam apta, ſed aliis et magis actiuis
adminiculis ad eandem praeparanda
et quaſi cogenda eſſe. An vero prae-
ter internam, ad fermentationem ſu-
ſcipiendam, ſeminum diſpoſitionem,
alia, eandem excitans et continens cau-
ſa, et peculiare quaſi fermentum adſu-
mi poſſit, difficilis eſt quaeſtio. Solus,
Vti quidem nobis conſtat, WALLERIVS
eiusmodi aſſumſit, pollinemque an-
thera-

p. 28. ſtatuit, poſſe hane fermentationem na-

turalem in ſeminibus eodem modo augeri et

imminui, vt de artificiali compertum habemus.

) Cel. ErrERVS quidem praeter oleoſam ſeminis
materiam, aliam quoque, per ſe actuoſam et
mobilem, tanquam germinandi principia aſ-
ſumſit, et poſteriorem in ſeminibus, aqua ma-
ceratis, ſe vidiſſe tradidit. Vid. Hamb. Magaz.
Vol. XIV. p. 186. mobilem vero hanc mate-
riam animalcula infuſoria fuiſſe, repetitae ob-
ſeruationes docuerunt.

taln in Pan
tinscotlele
babilusiben
Errum, id
A orom
Coclerte,e
Gemn, db
Minui 1

) W, Ind.
Hlbr eit er
) Deumum
minn koilib
immnic Dur
intetnain
minurund,
hubirun,,
Miorez eiin
lerram tnn
ſe et ince

nolnis ſer.
e etiam ſe.
Materia li
Umolge pe
enum, gue
Dalatoerunt
Krinn, nr
Henn Coniuero
um uuddur.
emigis ltii
n phneporane,
Anreropree
eutationem .
ltpotitonen,
Wüdinensca-
mentumnadd.
eſtio. Jolus,/
n Wanurms
Minemue ar
herr.
ſerwenntioen N
.m Mod, uell 4
oleolam ſerris

t ſe N Gam 4
i inafn
wirubos,3

cormt.
V. Hon. ar.
emn vero Hone mie.
iler eheiik

— 407

therarum, quo ſemina foecundata
fuerunt, eandem forte conſtituere, et
inſtar fermenti internarum partium
compagem euoluere, ſtatuit, et hinc
quoque fermentationem in medio
germinis incipere, exiſtimauit. . Pol-
lini huic ineſſe ſummam et quaſi vi-
uificantem virtutem, inter omnes con-
ſtat, eandem vero in germinatione
etiam ſeſe exſerere, vel ideo dubium
nobis videtur, quia ſcimus, hanc non
tam in plantula ſeminali, quam po-
tius cotyledone initium ſumere. Pro-
babilius idem Cl. WALLERIVsS ſtatuit,
terram, ſub qua continentur ſemina,
ad horum fermentationem multum
conferre, eamque, vt in artificiali vi-
demus, ab illa nunc augeri, nunc im-
minui, ?) licet exemplum, quod de
CC4 ſemi-

Vid. Tract. von: Ackerbaue p. 51. ſq.
) libr. cit. cap. 2. §. 13. p. 28.
i) Deſumtum hoc eſt a Reſeda odorata, cuius ſe-
mina fictilibus, terra diuerſae indolis repletis,
immiſit DALIBARDVS, er obſeruauit, illa, quae
in tefra pingui, alioque modo praeparata, ger-
minarunt, odoratas, quae vero ſabuloſam in-
habitarunt, inodoras plantas exhibuiſſe; iu-
niores etiam plantas, ex ſabuloſa in pinguem
terram tranſplantatas odorem nullum aeccepiſ-

ſe, et inde concludit DALIBARDVS, qualitotem
odo-

498 *——
ſeminibus plantae odoratae, in ſabu-
loſa terra ſatis, deſumſit, id minime
probet, quod probare debeat. Ab his
enim ſeminibus enatae plantae non

ideo inodorae fiunt, quia fermenta-

tio hoc ſolo impeditur, ſed potius,
quoniam in eodem radices ſaepe, et
ſic quoque cauliculi inſigniter mul-
tiplicantur, vel, ſi etiam hoc non eue-
niat, ſufficienti tamen nutrimento de-
ſtituuntur. Nolumus plures, quae
fermentationem et germinationem
concernunt, proponere quaeſtiones,
in vtraque enim difficultates depre-

hendimus, difficile, vel plane non

ſoluendas, et in germinatione eadem
certe naturae myſteria, iisdem tene-
bris inuoluta, animaduertimus, qualia
in generatione animali, foetusque nu-
tritione admirari quidem, nunquam
vero ſufficienter explicari poſſunt;
hinc et huic ſpeciali commentationi
et omni Spermatologiae vegetabili fi-
nem imponamus.
odoriferam in ipſa germinstione plantis con-
ciliari, id quod, vt exiſtimamus, repetita ex-
perimenta deſiderat. Vid. Mem. de Mathem.
et Phyſ. preſentés a l'Acad, à Paris To. I.
Pag. 95. ſq4.

rr--

DIS-

Wilures et
Ciount in l
iho; d
mecce loe
Nin dis
Moti, ean
Allſumene
ſc. lc
tabilibus
hus imme
gle partes
Wenlentun
le Cilluni
lis cOnge

Dperis? No
erologe
luine eicg

— 409
ga , SS
tge in ſahn. —
id minime . .
det Ab his DISSEP RT ATIO
Rbe on † DE .
Ula ſermeneg.
G VEGETABILIVM CEILLV-
W 5 .
ice ſehe . LOSO CONTEXTIVV.
lügntter mu.. §. 1
hoenon ene. L
rimenoe iu admodum in anatomicorum
19 S . ⸗ *
Mhme, Cut ſcholis recepta fuit atque vſi-
ingrihken tata partium corporis humani in ſi-
eguetong milares et diſſimilares, ſiue, vt alii
Nlnts ehr⸗ dicunt, in ſimplices atque compoſitas
Dmne non. diuiſio; neque ſolum in animalibus
utiole elden haecce locum habuit, verum etiam,
iten ene vt in aliis plurimis, ab analogia com-
tlinns Clal moti, eandem in vegetabili corpore
oernegnerr adſumendam eſſe, affirmarunt phy-
n, hMundben ſici. Et certe eodem iure id de vege-
cri e , tabilibus dici poteſt, ac de animali-
Mmmen. bus, immo forte maiori. Illae nam-
legeubllitr que partes, quae vulgo vt ſimplices

recenſentur, ſunt vere compoſitae at-
que diſſimilares. Nonne fibra muſcu

one Punin on . . .
— laris congeries eſt vaſorum omnis ge-
Nen delſhen neris? Nonne et vaſa ex aliis vaſculis
a,i hub neruoſoque rete ſunt conflata? certe,
hinc eius modi partes vt ſimilares mi-
= Cc S nime

410 * *
nime debent conſiderari. 2) In plan-
tis vero ſucciferae fiſtulae et mirabi-
lis ille celluloſus contextus omnino ſi-
milares ſunt partes, cum ad huius
vtriusque compoſitionem, praeter
elementa, et inde natam ſimpliciſſi-
mam fibrillam, nulla alia concurrat
atque conſpiret, exque his, varia ra-
tione inter ſe combinatis, et coniun-
ctis reliquarum partium omnium fa-

Prica generetur. De prima autem fi-

bra, ac inde ortis membranis atque
canalibus primis, nihil certi determi-
nare poſſumus, quasque ratiociniis
extorſerunt hypotheſes phyſici, non-
dum plenarie explicatae confectaeque
videntur. Duas itaque in regno ve-
getabili ſimplices partes adſumimus,
licet ab aliis aliae, et a nominatis di-
uerſae?) propoſitae fuerint, vel ex
ipſa,
a) De ſimpliciſſimis ſolidis corporis humani par-

tibus vere et do e diſſerit ALB. PE HaLLER in
Primis Phyſiologige Lineis Goett. 1751. 8.
C. I. p. I. ſqq. et C. G. Lypwiovs in Inſtitut.
Phyſiologiae Lipf. 1752. 8. P. 1. c. I. F. 126.
ſq q. P. 45 ſq.
*) Varise a variis auéoribus enumerantur deſeri-
bunturque ſimilares vegetabilium partes, vt fi-
bra, neruus, vena, caro, medulla et ſ. p. Conf.

de his ANDR. SPIGELII Iſag. ad rem herbariam

Patau.

uc, olnhe
Tundo, I
Pole,
rum br⸗
ſin nulltb
Harum pl
iunctae
vaſcbloru
Otnnetn ⸗
xionem

Datan.15
Ht N
,3. P.
bilibus
el dech,
gnumß
e 10.
SAek
perendi
)HMye etin
NMANNS
mmenidlem.
ſerihlenn
Corporun
4) Euden,
been ali⸗
le ly,
cuin An

h Plan.
det mirabi.

8Omnino .
d A ins
II, Nieter
n Hmaſ
la concurrat

lis variaf.

8, et Coniun⸗
nomnniumft
rima autemt.
rans une
certiderermi i⸗
le tutiocinis
Uſi, O.
Colledt Ne
in egno e⸗
8AClomimos,
nominatß.
eint, e er
l,
r uihan
1Nr Mllah il
et 151. .
isi ſo Kwor.
1 t. 1 125

omerontut laii
es
unn gened ſe

E 411

ipſa, accurate inſtituta, diſquiſitione
vna modo ſit ſtatuenda, ſcilicet fibra.
In omni enim plantarum Parte, quse⸗
cunque illa ſit, fibhras deprehe endi
mus, omnemque, diſſecando et mace-
rando, in eius modi fibram reſalui
poſſe, dudum cognouimus. Ve-
rum fibra vegetabilis, qua talis, ſeor-
ſim nullibi conſpicitur, ſed ſemper
harum plures inter ſe' nexae atque
iunctae vel ſub celluloſi operis, vel
vaſculorum ſpecie adparent, ideoque
omnem de ſolidis vegetabilium tra-
Gtationem ad haecce duo 0 reducen-
dam

Patau. 1606. 4. L. I. c. 3. p. S. DAN. SENNERTTY
Epit. Nat. Scientiae Witteb. 1618. 8. L. VI.
c. 3. p. 434. ſq. GvrR. RoLFINCIVS de Vegeta-
bilibus len. e670. 4. L. II. Sect. 4. c. 1. P. 144.
et Sect. 7. p. 194. EMaN. KoENIGII Re-
gnum? Vegetab. quadripart. Baſil. 1708. 4. Sect. I.
c. 16. p. 114. ſqq. et GüxNra. ChRIST. SCHEL-
HAMERI Epiſt. de Noua plantes in claſſes di-
gerendi ratione Hamb. 16 695. 4. P. 16.
c) Hinc etiam forte factum, quod Io. Lvo. HAN-
NEMANNVS vegetabilibus et animalibus fila-
mentalem, minerslibus vero grannlarem ad-
ſeripſerit ſtructuram. Conf. Diſſ. de Contextu
Corporum naturolium Kilon. 17023. 4.
4) Easdem, ac nos aſſumſimus, ſimilares partes,
licet alia proponat nomina, deſcripſit quo-
que IvL. PoNTEDERA in Diſſertationibus, edit.
cum Anthologia Patau. 1720. 4. Diſſ. I. p. 8.
vbi

412 Wrrrrmrrnn S

dam eſſe, exiſtimamus. Quicquid
enim de vaſculis et celluloſa tela va-
lebit, valebit etiam de ipſis fibris, ac
de maioribus, magisque compoſitis
partibus. Conſtituimus itaque hac
inaugurali Diſſertatione de contextu
celluloſo, eiusque dignitate atque
praeſtantia diſſerere, alia forte occa-
ſione de vaſculis etiam dicturi.

§. II.

Albidae elaſticaeque, nunc craſ-
ſiores, nunc ſuhtiliores, fibhrae atque
fila, inter ſe nexa, variae figurae et
magnitudinis caua, ſeu cellulas, ſiue
cauernulas, efformantia, contextus
celluloſi nomine inſigniri ſolent. Ex
data hac qualicunque definitione pri-
mo ſtatim intuitu adparet maxima in-
ter contextum celluloſum et anima-
lem et vegetabilem conuenientia. Et
cum IIIuſtris de HALLER huius in cor-
pore humano dignitatem ex ſtructu-
ra, ampliſſimoque ambitu, et vſu plu-
rimis

vbi dicit: duo partium plantarum ſunt genera,
kbrillae nempe et vtriculi. Et pergit: fbrilla-
rum non vun eſt natura, aliae humori bermean-
si tantum inſeruiunt, aliae aeri.

1 1 S O!
dapun
aunel.
Gem eils⸗
jegetal
get Cocet
geimſemn
ſens ioh⸗
Phokuia ſe⸗
eodeln
i vero
WMittitar,
cShilum
tur, ſem
augerur.
Inoco hal
Volucro
ilae atinj
ſant. Kr
In ducun

) Dil der
mnidi

il ei

niegni
he tela pa.
efhris, a
Cmpolti,
8nucne hee
de COnex
nitat te Ntqve
f Torte occr
lickuri.

e, nune enl
brnearqve
1e fonnneet
is, ſce
4, Contentus
iſClent.
elnitione N⸗
t mavimain-
Imn er anime.
enienti
Huinsinr.
errucko.
etWa
s

hſun unn
et ndr

u pmuuß

,

rimis experimentis declarauit, eius
etiam demonſtrationibus nunc inſi-
ſtentes, primarias huius celluloſi ope-
ris dotes Benerali oratione explicahi⸗
mus. TPelam celluloſam ex glutinoſo
liquido oriri, non modo adfirmauit,

ſed et plur ibus phaenomenis compro-

bauit Cel. ille Ana Itomcus. ê An ea-
dem eius origo atque incrementum
in vegetabihi corpore? Ratio id ſua-
det, docet experientia. Eſt in ipio qui-
dem ſemine celluloſus contextus prae-
ſens, isque et in cotyledonibus, et in
plantula ſeminali deprehenditur, ac in
eodem continetur quieſcens humor;
dum vero illud madidae terrae com-
mittitur, nutritio ſucco, per corti-
s hilumi intrante, Cellula e extendun-
,ſeminis sane volumen inſigniter
augetint, Cotyledones autem breue
modo habent increme ntum, cum in-
uolucro rupto, plantulaque egreſſa,
illae ſtatim contabeſcant, vel putre-
ſcant. Succi itaque ex his ad plantu-
lam ducuntur, iisdem augetur illa et
exten-

²*) Diſſ. de Telae celluloſue in fabrica corporis hu-
mani dignitate Goett. 1748. 4.

Diſſ. cit. H. 4. p. 4.

41¹4 *— ”

. 1 l
extenditur, erumpunt ſeminalia folia, enefhn
deſcendit radicula, protruditur caulis, uinecell
exeunt folia, formantur rami. Vnde a
omnis hic adparatus? Certe non ab
extenſa antea praeſente celluloſa ſub- G 6l
ſtantia, ſed a fluido, ex terra ad ſe- nan *
men ducto. A condenſatis enim, at- telih Per
que perſpiratione inſpiſſatis, coactis- wn 4
que fluidis omne id generatur, quic- 8 de
quid ſolidi in plantis inuenitur, ideo- 1.
que et contextus celluloſus ex iis- mme 1
dem, % eadem ratione ac in animali ho mwe
corpore a glutinoſoô liquore, produci- ls, guu
tur et multiplicatur. Prima haecce ſo- Per elul
lidorum ſtamina in animali corpore fi- Veklanech
bras ſolidas, non cauas, ſiue vaſculoſas, Wümmn
eaque pro ſecunde fibrarum elemen- enn
tarium genere adſumenda eſſe, idem Olunt ⸗
docuit HALLERVS, ) nullamque vi- Nlun,
demus Rorewys
g) Singulari ratione, non tamen multum a no-
ſtra diuerſs, medullae in plantis, quae etiam Cnte.
contextus celluloſi eſt ſpecies, geneſin ex prin- Mnimaff ,
cipio fluido, ſiue aereo, cum quadam viſcoſi- 1
tate coniundo, explicauit EHRENFR. HAGEN- Piqre ſ
DORNIVYS. Medullam enim rede vt multarum ert e
bullularum collectionem conſiderat, et, ex hy- HWY”“õ
potheſi adſumpta, omne aereum in bullulo- , Cn
ſam ſpumam abire ex mechanicis probat. Vid.
Cynosbatol. Ien. 1681. 8. L. II. c. 2. art. 2. p. 35. indi

h) Phyfſiol. c. I. §. 9. c. 3. ad 4

ninlin foli

)
Clturcauli⸗

mi. n .
Non 30
Nlnadb.
ert Aſ.
ſes enim
lns onti.
eratur ie
enitur ien
lolis er i⸗
in Mninnl
1u Mecceſ/.
Ncorptef⸗
levalchhols,
tum elemer.
hele icen
lamgve Fl.
Gems
mulum 110.
iis gnr M
ateln e nn.
ecann vilolr
NrR. HeN-
N Naru
eher erd
umn n
Gsrodi
c2i2 h

demus rationem, cur non illud quo-
que de filamentis, ex quorum coadu-

natione celluloſus contextus in plantis

efficitur, poſſimus, aut potius debea-
mus adſumere. Tandem experi-
mentis Ille comprobauit, celluloſas
telas omnes, vbique praeſentes, ne
vnica forte excepta, inter ſe commu-
nicare, vnumque quaſi cauum effice-
re. In vegetabili quidem corpore mi-
nime tam euidenter eam demonſtrare
poſſumus conditionem, attamen ex
illis, quae inferius de motu ſuccorum
per cellulofum opus dicturi ſumus,
veritatem adſerti luculenter patere,
exiſtimamus. Et in Chelidonio, quod
aureum dici ſolet, ex vna cellula in
omnes reliquas patulam ſe vidiſſe
viam, iamiam adſeruit ADRIaANVS
RovENVS. ¹)
§. III.

Contextus celluloſus, prout in
animali, ita et in vegetabili corpore
Vbique eſt praeſens; ſtructura vero
differt, et pro diuerſitate loci, vbi re-
Peritur, diuerſa accepit nomina. Ali-
quan-
¹) In Diſſ. de Anat. et Oecom. plantsrumn L. B.
1728. 4. p. 16.

quando eius fibrae vincula praebent
tenaciſſima et veluti clauos, quibus
aliae fibrae atque vaſcula inter ſe
vniuntur coniungunturque. Ad va-
ſorum geneſin eundem concurrere,
euidens res eſt. Ex fibris ſcilicet in-
ter ſe combinatis formatur membra-
na, haecque conuoluta ſiſtit canalem;
fibrae vero hae neutiquam inter ſe
cohaerere poſſunt firmiter, niſi acce-
dat aliud vniens corpus, et hoc ipſum
eſt cellulofum opus. Praeter ea va-
ſcula ſimplicia atque ſingularia rarius
excurrunt, ſed in faſciculum potius
ea colliguntur, O et in hoc quoque
caſu eius modi fibrillarum ope nexus
atque cohaerentia debet effici. Hanc
vero rem ita ſe habere maceratione
inprimis edocemur. Laxat enim
haec arctum contextum, illumque
manifeſte celluloſum et flocculentum
reddit. In foliis, et quibusdam fru-
/ Stibus,

) Conf. MRcC. MALFIGHIVS de Cortice edit. Oper.
L., B. 1687. 4. p. 22. CRRIST. WoLFFII ver-
nänfitige Gedanken von dem Gebrauche der Theile
in Menſchen, Thieren und Pflantzen, Francf.
et Lipſ. 1730. 8.7 p. 664. AvG. FRID. WAr-
TERVS de Struélura plantarum Pr. Lipfſ. 1740.

4 pag. 4.

D

aſliliu
cultettin
aleln Duet
lete dcu

netabili

interqle e⸗
collicimn
egl WUs,
integta, nn
ſubltantlan
neckentem
Miratione
gue acin!
Walss er
Wentom;
ſobſtanrine
lam fabric
tiſtime cot

ali it
eun, co
1cclerrime
len dikiere

N i,
gg ſ

Ul Praehent
d 4 gui bus
Aln Inter ſe
W. Adva.
onahttere,
NrsKlicgin.
Atur meinder.
ſtitcundlen;
luam inter ſe
lter nili acce.
ethociphun
Prueter ei r-
Culnin mins
llomn potils
No Cvode
CMe es
effei. Bane
metatione
Laxnt enin
n, umave
Toccolenuun
uscun.
ibus
tik erOe

1.
der
prunthe ir

ä 417

Ribus, vt ſtramonei, feliciſſimo ſuac-
ceſſu inſtituitur experimentum. Cu-
ticula detracta, virentique maſſa, ſub
eadem haerente, caute ſeparata vel
rete vaſculorum detegimus, vel innu-
merabilia vaſa, a nexu ſuo ſeparata,
interque ea vacua ſpatia, ſeu cellulas,
conſpicimus, et ſi diutius macerando
pergimus, ipſa vaſcula, antea adhuc
integra, nunc in villos celluloſamque
ſubſtantiam, illos ordinantem atque
nectentem, dilacerata, non ſine ad-
miratione inunenimus. Nouum ita-
que hac in re habemus analogiae ani-
malis et vegetabilis corporis argu-
mentum; maximam enim in illis
ſubſtantiae vaſorum partem cellulo-
ſam fabricam ſolam efficere, luculen-
tiſſime comprobauit HALLERVS.
§. IV.
Vaſa in animalibus interius ſunt
vacua, cordisque motu liberrime
ac celerrime per eadem mouentur
humores; hac vero proprietate ab iis-
dem differunt vegetabilium vaſcula.
Haec

¹) Di. cit. S. 50. p. 52. ſqq. et Phyſiol. G. 11. 12.
Pag. 4. 1q.
D dJ

418 * *
Haec enim, et ea inprimis, quae ſuc-
COs continent, interius ſingulari opere
replentur, et quaſi obſ ſtruuntur. Do-
rui eandem rem inter veteres iam
am ANDREAS CaESALPINVS, 2) dum
cleganter dicit: Vaenae in plantit non ad
venarum militudinem meatu guodam con-
zinuo peruige ſunt, ſed potius inſtar neruo-
rum ea celluloſa conſtant ſubſtantia, et in-
ter recentiores plenius eam explica-
runt TovRNEFORTIVS “) atque Lvo-
WwIGIVS. ⁴ Si vero de huius rei veritate
nosmet ipſos conuincire volumus, ne-
ceſſe eſt, vt aucta per microſcopium

magnitudine vaſcula contemplemur.

Adhibuimus eum in finem ſucculen-
tas atque tener iores plantas, omnium-
que

m) De Plantis Lib. XVI. Florent. 1583. 4. L. I.
C. 2.
2) d Acad. Roy. des Sciences an. 1692. edit.
mſtel. p. 237. qui partes vegetabilium, quae
Hritin m ſuceum vehunt, et vaſa appellantur;
modo fibras eſſe aſſerir, quarum plurimae me-
dulloſae et ſpongieſne, ſiue ex minoribus ſac-
culis cauisque veſiculis ſunt compoſitae.
°) Qui in maioribus, armato oculo, enm detexit
lubſtantiam, inque minimis etiam vaſeulis,
microſcopio non detegendis, eundem quoque
contextum adeſſe, maxima cum probabilitate
coneludit. Vid. Ianirut. Regni vegetabilis

Lipfſ. 1742. 8. P. II. c. 2. §. 327. p. 143.

le Nnni

Ui⸗ 40 ubto

tione.
. ſnenn
“ o⸗
lore notatt.
in eol rumn 4
ecun abia
s plant 1s
Vidimus,
lrumſper
interiori con
ſatis poterat
Fins woroe
. Neitere
ne in vno
mendumm in
iratione
codemn frul
tum cellol⸗
cMnouimnn
Pahmete,
unn ennt er
lum eand
Ieisge
Usergoco
ntea Praeſea
mobltruen⸗

16, gllge ſic.
gulariopere
untur. Do.
eeres iann
NS,N dum
lantitnnn
tn audene,.
ilr iſſar en⸗
Mhannn eti⸗
eim explie⸗
aqne Lyn.
ibrei reniare
evolumns e.
nicofopiun
Wenchemur.
nenn iaeden-
ots olnpium
ge

ren. 1303 4

ces 1n 1092 el⸗
egeutilung qu
/ panu⸗
n ime mne⸗
4 ninotides ⸗
de .
en etezn
en NoNin
61 chüam Nolenli

que elegantiſſime in amarantho, vel
blito rubro dicto, inſtituimus obſer-
uationes. In diſco ſcilicet, craſſitie
vix lineam ſuperante, ſeparatim in-
ſpecto, deprehendimus plurimos cir-
culos, quorum latera obſcuriori co-
lore notata, atque fere opaca erant,
in eorum autem medio ſpatio pellu-
cidum albidumque, vel in ipſis colo-
ratis plantis, celluloſum contextum
vidimus, qui veſicularum, vel bullu-
larum ſpeciem referebat; ab hoc etiam
interiori contextu facile, et accurate
ſatis, poterat diſtingui ille, qui exte-
rius vaſorum latera ambit atque coro-
nat. Reiterata quidem vice hac ratio-
ne in vno eodemque fruſtulo experi-
mentum inſtituimus, aſt non ſine ad-
miratione aliquando conſpeximus, in

eodem fruſtulo, in quo antea contex-

tum celluloſum intra vaſcula adeſſe
cognouimus, eundem nunc deficere,
Vacuumque cauum modo eſſe. Idem
etiam erat experimenti ſucceſſus, ſi
plantam eandem, marcidam vero,
ſuccisque exhauſtam, elegimus. Sci-
mus ergo contextum celluloſum, vere
antea praeſentem, vaſorumque ca-
ua obſtruentem, pro diuerſa plantac
D d 2 con-

420 * *

conſtitutione diſparere ſenſim, et
cum nulla vi externa ſeparatus ille
fuerit, eundem, magis modo contra-
cKtum, va Worum lateribus agglutina-
tum eſſe. Ideoque nunc concludi-
mus, quam diu vel tota planta, vel
quaedam eius partes vigent, tam diu
celluloſum contextum interiora va⸗
ſorum occupare atque replere, quan
do vero partes marceſcunt ac emori-
untur, vel dum illae adhuc viuidae
ſuccos in parciori modo quantitate
tranſinittu nt, vaſa ctiam caua fieri, la-
teribus ſcilicet adplicatis, celluloſam
telam antea efficientibus, fibris.

§. V.

Et haec ipſa contextus celluloſi in
vaſculis Praecſentia mutatioque er-
rori forte anſam praebuit. MALPI-
GHIVS, et poſtea LEEVWENHOECKIVS,
valuulas in nonnullis vaſis ſe conſpe-
xiſſe affirmarunt. Hic?“) enim in mi-
noribus ligni iuncei fiſtulis pelliculas
inue-

p) In Experim. et Contempl. p. 295. fig. 12, et
p. 299. fig. 8. 9. it. in Epihi. FPhyſiol. p. 30.
vbi dieit: in cocci nuce tubulos cruer va-
riae diſtinguunt membranae, quus valuulas eſſe
coniicio.

cans etoe
Ceulumn, Gu⸗
jund⸗ ngit,
luntrum
fire Nem hun
eloenlum
non begam
Ntis con
Prunals in
an vero
ſtent, Cubi
Gune in Anl
Guntur, Wi
nuicl ine
Gun Werk
Mer kn d
et in mmedh
Hie ſhinonl
Cedunt pia
Proprio p.
Georſam m
uibuß antea

Loe Gt. ,
fumunt, en
ſum Lühlie
b. Il. t. 15
Fhaxc. 1
1607. 12.

lenſm, et
Daratus ile
do ontra.
R lotinr.
1 Dhnn, W
enlt, tam cin
interiorn .
eplere goan⸗
untac emor,
Chnc vividre
lo gwantiere
CNla feril
cellulotim

sCelolokin
Utatiogve er⸗
Uit. Mun
EEOECNIS
lhanße.
cnin Il.
6elioons
⸗

2, h e
trutnlet,in
a vluel

Kerrmmmmnn 4²21

inuenit, valuulis ſimillimas, MaALprI-
GHIVS vero exiſtimat, 9 ſingulam par-
ticulam, quae fibrarum fruſtula con-
iungit, cum parum intus emineat,
valuularum munus gerere, hanc aſpe-
ritatem humorum adſcenſum iuuare,
deſcenſum impedire. Nos equidem
non negamus, ſed hiſce oculatis Viris
potius concedimus, eiusmodi mem-
branulas in vaſorum cauitate adeſſe,
an vero valuularum effectum prae-
ſtent, dubitamus. Sunt enim illae,
quae in animalium venis deprehen-
duntur, valuulae, membranae, te-
nuiſſimae quidem, aſt denſiſſimae,
quae lateribus canalium firmiter ad-
haerent, inque limbum extenduntur,
et in medio concauitatem obtinent.
Hae ſanguini tranſeunti liberam con-
cedunt viam, dum vero idem, vel
proprio pondere, vel alia ex cauſa
deorſum nititur, a lateribus vaſorum,
quibus antea adplicatae erant, ſece-
Dd 3 dunt

4) Loc. cit. p. 22. Eiusmodi quoque valuulas sd-
ſumunt, earumque adlione ſuccorum sdſcen-
ſum explicant BonktLvs de Motu animalium
P. II. c. 13. P. 200. edit. L. B. 1685. 4. et
FRANC. BavLIVS in Difl. Phyſtel. Hag. Com.
1687. 12. p. 56.

4²² Kerrmmmmarm .

dunt valuulae, expanduntur, ſangui-
nisque columnam ſuſtinent. Debent
ergo in plantarum quoque fiſtulis hae
pPelliculae, ſi valuulae ſunt, tranſitum
humorum vna tantum ratione per-
mittere, et vel iisdem ab inferiori ad
ſuperiora, vel ab his ad illa viam prae-
cludere, progreſſumque cohibere.
Scimus vero, et experimentis dudum
comprobatum habemus, per eosdem

canales, in quibus ex radice ſucci ad

verticem mouentur, eos quoque ab
extremis ramulorum apicibus ad imas
pPartes refluere. Inuerſione planta-
rum, artificioſe facta, illud inprimis
edocemur, )' plantaeque ex ſiccitate
marceſcentes iterum reuiuiſcunt, ſi
earundem ramuli aquae immittun-
tur, eodem modo ac flaccidi et ari-
diores ramuli pluuioſa temperie ex-
orta eriguntur reficiunturque. Eſt
itaque diuerſus et ad oppoſitas plagas
in iisdem vaſis humorum motus, et
cum
7) Eiusmodi experimentum, eum tilia inſtiu tum,
deſcribit LeEUWENHOECEIUS in Anat. Natur.
p. 153 ſqq. Conf. enam MALFIGEHIUsS 1. c.
p. 29 qui obiedionem hancce prseuidens di-
cit: cum ſurculi apice inferius plantato alimenti
terminus inue tatur, Vvuluulae non plesarie clau-

dunt vaſcuila.

l. —
Vripro N
opties
lagnie
1
ſo lMert
heſties,
Ialcukobl
n0 exitim

DNd
Agoe erre
Porum con

9) Conk hor
1 ln ſceiten
ſetuit goo
Trune, b,
um otue
ord. Anan

(((oc er la

ſüecharand in
Dicn enin⸗
Pimenta, g
a. .. 7
ſbi aliccere
1n pures

Ulyſol. 1

tn, Kngti
. Debent
efltulishae
irinftum
UAtne Uer.
interior A
,hrimmgre.
le Cohidere
nentisdudun
8 Per eogcenn
adice locci
0s Orogbe dd
icbusadinas
ſone phanr:
ld inprinis
e E Ne
Minſcunt, i
ge immittun.
Ueccici er n⸗
tenpenie el
Nurhve⸗
Poſt n
tlt, tt
Culn
ua Mretnn
i Aon. Nuar.
Nuoupnomi .
te Mmeiſlen
jfiut Puun u
e k Aemi 6

8

.

— 4²³

cum valuulae in vtrumque latus ſeſe
mouere, fluminique tranſeunti di-
uerſa ratione ſe accomodare neque-
ant,) earundem exiſtentiam, 2 vel
ad minimum vſum in dubium voca-
mus. Quod enim Celeberrimi illi
Viri pro valuulis adſumſerunt, modo
apophyſes quasdam fibroſas, cellulo-
ſasque aſperitates, a contextu cellulo-
ſo, lateribus canalium adpreſſo, ſu-
perſtites, vel integram medullam,
vaſcula obſtruentem, 2) fuiſſe, omni-
no exiſtimamus.

§. VI.

Eſt alia quoque hypotheſis, falſa
atque erronea, quae ex huius vaſcu-
lorum contextus celluloſi mutatione
G D d 4 enata

4 L
*½) Conf. RovgNus in Diſſ. cit. p. 24.
¹) In ſucciferis vaſculis nullas adeſſe valuulas, ad-
ſeruit quoque NER. GRxwius in Compar. Anst.
Trunc. P. II. c. I. nec quiequam modo, quod
vſum atque naturam esrundem habet in Pri-
mord. Anat. veget. c. 3.
½) Quod ex LEEUWENHOECKII, quam cum pyro
ſäccharato inſtituit, obſerustione, elucefeit.
Dieit enim: Vidi in eius vaſculis certa quaſi ſe-
pimenta, quae valuulae ſunt, quae tamen prepe
ſibi adiacent, vt ſpatium, non amplius lato capil-
lo, plures valuulas continent. Vid. Eius Epiſt.
Phyſiol. p. 175.

424 .
enata eſſe videtur. Vbique enim in
plantis, earumque partibus, praeter
ſucciferas fiſtulas, alios adeſſe cana-
les, qui nunquam humorem conti-
nent, ſed aere elaſtico tantum replen-
tur, permulti adfirmarunt. Hos tra-
chearum nomine primum inſigniuit
MaALPIGHIVS, *) iisdemque parietes,
ſpiraliter conuolutos,2) atque ſingu-
larem in ſuccifera vaſa, eorumque
humores adſcripſit actionem. 2 Ma-
gnam equidem veritatis ſpeciem prae
ſe ferunt ea, quae de vſu trachearum
fuerunt propoſita, verum de earun-
dem exiſtentia multae adhuc ſuper-
ſunt nobis dubitationes. Omnem ve-
ro hanc rem nunc conficere nolumus,
neque
) Loc. cit. p. 31.
„ Delinesuit eas ex cynara Tab. VII. fig. 28. ex
moro fig. 29. aliisque. Conf. etiam lib. de
Rsdicibus p. 153. et paſſim. lcones earun-
dem ex roſa, viteque dedit TovkNEFORTIUSin
Inſtit. Rei herbar. fig. 451. et elegsntem, ſi
modo veram, eiusmodi fibrarum, in ſpiram
conuolutarum, ex phaſeolo delinestionem ex-
hibuit Rup. CaR. WAGNERUSin Difl. de Gyris
Conucluulorum Helmſt. 1705. 4. fig. 4.
2) De adtione earundem plura lege in MALFIGHIO
Pp. 33. 194. et p. 15 8. ToukRNEFORTII Inſftir.
R. H. p. 561. PoNrTEDERA loc, cit. p. 9.
RovENo I. c. p. 16.

feddunt, .
gict eete
ſeretnichenn
esleliguis-
urn dention
S mocdo in
I garenchl
Dnnellimnas
Wunt, ideo⸗
ain pn
Gis kuntum
Ibrum c.
trachen.
Verum et
ſunt et ten
) cae erſ.
lugve⸗ uue
luar Age
Duids cont

²) Cont, Luor

ſneeninin
Nlg, Dieter
Adelle cine.
Wrern conti.
Numreylen.
t. Hoste.
umn infignüuit
Ine oanetes
Age.ingr.

, Cofblnndee

Onem.3 Mr.
Ppecemgne
Utnchennun
n Ge carun.
OhnenN-
Cerenclunnos,
nete

4. VIl fo Men
Vnt eun ld de
n. ones enn.

er Ayuntenn, 1
,un, in ſhltnc
Ainesionenn ⸗
aD. & GFis
35. 4. ½
ein Nancit
n e, Ol. 10

errnnne.

neque ea repetere atque refutare,
quae LEEVWENHOECKIVS, WoLrFIVsS,
THüMIGIvYS, NIEVWENTYT, Bür-
FINGERVS, GESNERVS, aliique de iis-
dem diſputarunt, ſed pauca modo,
quae earundem praeſentiam dubiam
reddunt, vel plane tollunt, ex antea
dictis repetere conſtituimus. Omnes
fere trachearum defenſores adfirmant,
eas reliquis vaſis eſſe maiores, et ſtru-
ctura denſiores, nec vbique, ſed cer-
tis modo in partibus eſſe praeſentes.
In parenchymate nullas harum, vel
Pauciſſimas, in libro vero plures adſu-
munt, ideoque tacite perhibent, va-
ſcula in parenchymate ſuccis vehen-
dis tantum dicata, nunc, eodem in
librum condenſato, mutata fuiſſe in
tracheas. Id etiam in integris plantis
verum eſt; ſi enim minores adhuc
ſunt et teneriores, tracheis carent, ſuc-
ceſſiue autem, maiori facto incremen-
to, eae exſurgunt ac oriuntur. Vaſa
itaque, quae antea ſuccum vehebant,
nunc exſucca reddita, et ſolidiora fa-
Ga, celluloſoque opere orbata, caua
fiunt atque vacua, ) et dum propter
huius contextus defectum, vt infra
Dd S˖ cla.

⁴) Conf, Lopwioræ Inſtit. P. II. c. 2. p. 329.

clarius patebit, ſucci in illis amplius
moueri non poſſunt, intrat aer, re-
pletque eadem. *) An vero aer purus,
isque elaſticus, an vero potius, vt
GREWius putat, vegetabilis atque va-
poroſus in iisdem contineatur, diffi-
cillima eſt quaeſtio. Ad corroboran-
da ea, quae nunc aſſeruimus, cucur-
bitarum modo familiam adducimus.
Saepiſſime in illis, diſſecto atque in
taleolos diuiſo petiolo, lignofiores fi-

ſtulas, celluloſo opere deſtitutas va-

cuasque eſſe, quo propius vero ſe-
tione

b) Conf. inprimis Gägwivs, qui reliquis omni-
bus sccuratius veriusque trschegrum ortum
deſcripfſit. Ita in Comparat. Anat. Truncorum,
vna cum theoria vegetatisnis eorum, eidem
ſuperſtructa, P. I. c. 3. eleganter dicit: Vaſa
aerea ita appello, non qusd nutquam contineant
Aliquem humorem, ſed quoniam per omne tem-
pus priscipale augmenti plantae, quando vaſa li-
bri liquore replentur, khaec tantum replentur va-
pore, aut aere vegetabili et P. II. c. 1. ea vaſa in
ligao, quae in exortu veris ſaepe liquorem vehunt,
vbi arbor augeri incipit, Jaltem replentur aere ve-
getabili, et tandem in Primord. Anat. Veget.
c. 3. de trunco dicit: Pori cerporis ligneſi, ſi
diu fuerukt aperti, merae ſunt vacuitates, in re-
centi tamen ſecto corvore medulla ſunt repleti et
minores, aon medulls, tamen partibus quibus-
dasn leuibus et membranaceis ſunt repleti. Vid.
etiam Eius Idea Hift., Phytol. P. II. c. 4.

ne⸗

ge
ttion eli.

ſovent
uk la,
Nchene ein
nndrtolee
cciketael

Prueter
tem, et kade
celololom
eprebenin
Coulcingit

corundern 0

Huete,
wpinhen
in Primis
Olmnenn eo
Conſtituit,
gbicem in

9) Cutiulame
lix aumen
Poris humun
DPhyſol t.
velieuluz in
WIs ldenr
ſiin Alſernt
Hhxs. 60
uum lip

lis amplius
rat der, pe.
dderporus,
Morlns, vt
Usmdne vr.
heur dic-
LCorroborar-
Umus cucur.
Ladducimus.
to angbe in
ignofioret.
Ceſtitutzs vr
ins vero ſe
kione

Arügein onni.
Dchestum Otocn
Anar Tmuncoum,
is eotun, eigemn
Ater ieit
ungnus enniun
r onui kl-
, lun, l
vun plnn 1
Il. c. 1, ℳ Min
16 unr uller
uluur deft le.
LAon. Ne⸗
ſpari igtafe⸗

cocrnntz n

AAs
en porn
ſier S

. llee⸗

la ſun ueplni
nud Ane

* * 427
Gione ad membranaceam folii expan-
ſionem acceſſimus, eo euidentius ſane
vaſcula illa, quae in inferiori parte
tracheae erant, tenerrimo, ſuccisque
im buto reticulo repleri, ideoque nunc
ſuccifera eſſe vaſa, vidimus.

§. VII.

Praeter hunc vero et vaſa forman-
tem, et eadem interne inueſtientem
celluloſum contextum, alium etiam
deprehendimus, qui vel externe va-
ſcula cingit atque comprehendit, vel
eorundem orificiis, ſiue finibus, ad-
haeret, vel vt ſingulare denique cor-
pus in peculiari loco habitat. Prius
in primis in parenchymate, quod
omnem corticem, excepta cuticula,
conſtituit, deprehenditur. Adſunt
quidem in eodem forte non nulla va-
ſcu⸗

e) Cuticulam etiam ex contextu celluloſo conſtare,
vix aſſumere poſſumus, licet membranas cor-
poris humani in eundem reſolui, HALLERVS in
Phyſiol. c. 1. J. 1I1. 12. p. §. ſq. esndemque ex
veſiculis, intermixtis lignofſis fibris, fieri GRE-
Wwrvs Idea Hiſt. Phytol. P. II. c. 2. et alibi paſ-
ſim aſſerat. Recte etiam GREWi0O contradicit,
HENR. GoTTL. Boszvs in Diſſ. de Nodis Plan-

tarum Lipf. 1747. 4. §. 3. p. 5.

428 —
ſcula, O longe maior tamen eſt copia
illius veſicularis operis, quod vtricu-
lorum nomine a lyſicts iaſigniri ſo-
let. ) Iuniores at tque ſucculentae
plantae, marcidae fac Tae, id luculen-
ter probant. Rapae radix amp
que ingens, in aere exſiccata, contra-
hitur, minor fit, corrugatam igue cu-
ticulam exhibet, in aquam vero im-
merſa priſtinam molem, ad mini-
mum ex parte, recuperat; hinc con-
textum celluloſum, ſiue hos vtricu-
los, ſpongiae inſtar, dilatabiles ad-
modum, vnumque in alterum per-

uium eſſe, recte aſſeruit GREWIVS, -
qui
4) Parenchyma, maceratione inſtituta, in fibras
reſoluitur. An quaedem ex his vaſa ſint, ſuc-
cumque vehant, in dubio realinquit Bosivs,
haecque modo in ea ſuperficie, quae lignum
reſpicit, vt certa, adlummit. Vid. DOifl. cit. H. 4.
p. 6. Cortici in portulsca, et cichorio vrricu-
los tantum adfſeribit MALFIGHIVS lib. cit. p. 19.
Ex vaſculis vero parenchyma quoque conſtare
adfirmmat LvpwiGivs I. c. §. 372. P. 159.
e) Omnis contextus celluiolur, qui finibus vaſo-
rum adhaereif, vel ex his continuatis oritur,
vtriculorum nomine inſignitur. Conf. Mar-
PIGHIVS in Ides Plant. p. 2. 4. 29. WALTHER
Progr. cit. p. 4. RovENvS Diſi. cit. p. 28.
GEsSNERVS de Vegetabilibus Diſt. I. Thefſ. 5.
O In Ides Hiſt. Phytol. P. II. c. 3. et optime pa-
renchyma eiusque vtriculos cum ſpuma cere-
uiſiae aut ouorum comparat.

nbgnitas,
s6 hennt
Gehiun
4
n edole 4 in⸗
Gngnln 13
in inn 1
101 ldum
UIne Pel

bidswplu⸗
elulmgte
quem mect
lamus, 9
ſublkantiam
1080 1

ln ſlle ſon
Cnlor, in l
Mancu
) Mmia, Mn
Vid. HBin
dnrt

Cont Tab.

len eſt COpie
mlanii ſo.
manl Hentae
U Clucdle El⸗
10 lran Whr

('Oyer⸗
CCAt 1, C ⸗

0 Catamngue ll⸗
in Vero in.
I, AM mün.
rat: hincoor.
le hos vtrio-
GCilarlbiles a⸗
Alerum per
CntNN
ait

0
n ur W.

W rN,

(. 3. . udne cele⸗

08 cu 1
at

429

qui etiam clare docuit, plantas paren-
chymate hocce non modo externe
cinctas eſte, ſed et illud diametrales,
vt vocat, portiones, candido colore
inſignitas, efficere, nae interiora ver-
ſus ducuntur, inque medulla tandem
deſinunt. In plurimis enim plantis
medullam a parenchy- mate dilting Iit
ſingularis aliqua denſior pars „quam
lignu m dicimus; hoc vero non omni-
no ſolidum: eſt, ſed Perfor atum, tranſi-
tumque permittit celluloſo contex-
tui. 8) Depr chendimus itaque in
plantis, et in multis euidentiſſime vi-
deinus, centralem locum occupare

cylindrum, ex fibris pelliculisque, al-
bidis vt eh urimum, inter ſe connexis,
cellulasque efformantibus conflatum,

quetn me ullam vel matricem appel-
lamus. 2) Haec ſingularem refert
ſubſtantiam; vt enim microſcopicae,
a GREWIO ) inprimis, et FRANC. GRüz-
MA-=-

O In ſalice, populo, ceraſo sliisque corticis vtri-
culos, in lignum ſeſe inſinuantes, deſeripfit
MarriGive l. c. p. 20. ſq.
h) Myrgæ, Matrix dicitur TnrorakASTO EEESIO.
Vid. Hiſt. Plant. L. I. c. 4. edit. Ion. BoDAEI
a STAPEL, Amſtel. 1644. p. 8.
i) Conf. Tab. III. fig. 2. et Tab. XI. fig. 2.

MACHERO )) inſtitutae, obſeruationes
docent, in cellulis irregularis figurae
diſperſae ſunt fibrae, quae tanquam
faſciculi inter omnia excurrunt cellu-
larum interſtitia, et dum illius operis
aemulantur ſtructuram, quod artifi-
ces, qui vimina nectunt, conficere!
ſolent, interſtitia relinquunt, quae
eodem contextu ſpongioſo replentur.
An itaque medulla ex meris cellulis,
an vero etiam ex vaſis conſtet, du-
bium relinquitur, videtur tamen no-
bis medulla ex duplici celluloſo opere
conflari, alio, quod ex tenuiſſimis la-
mellis conſtat, et minores cellulas ſi-
ſtit, et alio, quod ex fibris denſiori-
Hus,

Vid. Eius Diſſ. de Medulla Oſſium Lipfſ. 1748.
4. in qua p. 29. ſq. opuli medullam adcurate
deſcripfſit, eamque fig. 4. delineatam exhibuit.
Ea vero, quam hie cernimus, bullularum an-
gularis figura non conſtans eſt, ſed aliquando
in plantis aliis ſubrotundae ſunt, fibraeque
modo circulariter cauernulas ambiunt.
1) Optima quidem haec eſt comparatio, non ta-
men ſemper medulla eodem modo ac forma
adparet; aliquando enim veſicularum latera
angulos conſtituunt, aliquando circulos de-
icribunt, neque ſemper ſibi inuicem intertex-
tae ſunt et conuolutae fibrae, ſed in ſuperficie
quaſi ſe modo interſecant. Conf. icones, et
à GäEWIO et a MALPIGHIO, datae.

huc u⸗ .
Coneyl n
miorbed
ut. e
certorn.
nedolhan,
(ontinuus.
Fime Par le
Guler cong
Hec comp
gnoſotuut P
nulla mect
nugis All
rependitun
Dhne ebet
Moit Wcun
Doridas

) Virievlos
ſtimunt,
Mökll
lum Nt ,l
Aliguundo
uß cum e
Phyptol.
In de medol
Maunca
Truncot.
DPrimord,5
dinte eor
Anili caln

bII, et 6

bleruntionen
lurs faurde
le tanquam
rebnd cella.
limoherg
1 quod urdſ.
1n Confere
numt, qe
Oloreplentar.
neris celiuſi⸗
Conſtet, I.
tur tamen no⸗
elololoopere
enuiſfimil.
lols
Dris Cenliorr.
dos,

ORun Ligl ned
medollamn deunne
elinestam exhibui⸗
us, Hullolmeumn ar.
el ſil linuch
te nt, ouehue
anbiunt

Upsuiio, DoN

(Od ſotcan
eharon werd

*⸗ = * 4³1

bus, quae vaſcula viſa ſunt, 2) inter ſe
connexis componitur, et ita maiores
firmiorisque conſiſtentiae cellulas for-
mat. Quicquid vero ſit, id tamen
certum eſt, ex parenchymate oriri
medullam, hasque partes eſſe inter ſe
continuas. Illud vero ex vtriculis ma-
xima parte componitur, ergo et me-
dulla congeries erit vtriculorum. 2)
Haec comparatio ex illis inprimis co-

gnoſcitur plantis, in quarum centro

nulla medulla, ſed eius loco denſa
magis atque lignoſa ſubſtantia de-
prehenditur. Non enim ea in hiſce
plane deficit, ſed alium modo occu-
pauit locum. Sunt in eiusmodi ar-
boribus plurima lignoſarum fibra-
rum

m) Vtriculos, et eos inprimis, qui medullam con-
ſtituunf, vaſculis cindloe eſſe, exiſtimat Mar.-
PIGHIVS I. c. p. 29. GREWIVS8 vero saſſerit, medul-
lam vt plurimum ſimplex corpus conſtituere,
aliquando modo compoſitum, dum ſuccifera
vaſa cum eadem miſcentur. Vid. Idea Hiſt.
Phytol. P. II. c. 5.
u¹) Ita de medullae ortu atque fabrica ſeripſerunt
MALPIGHIVS Il. c. p. 30. GREWIVS Anat. Comp.
Truncor. P. I. c. 4. et P. II. c., 5. qui etiam in
Primord. Anat. veget. c. 2. medullam imme-
diate a corticali ſubſtantia oriri, ex vtriusque
ſimili celore iudicat. Conf. et PoNTEDERA I. C.
P. II. et GEsNERVS Diſſi. I, theſ. 13.

43²2 * *
rum ſtrata, quae fibi i inuicem incum-
bunt, et intercedente laxiori cellulo-
ſo veſicularique opere cohaerent.

Medullam ergo, licet in axi non adſit,

tamen inter circulos ligneos diſper-
ſam haerere, affirmamus. Alia ve-
ro res eſt in illis plantis, quae an-
nuum modo caulem habent, eum-
que ſaepiſſimie c auum, nulla medulla
repletum, oſt kendun . Minime autem
eiusmodi caudicem Eemper cauum
fuiſſe, ?) credimus, ſed vegetatio pro-
tracta atque fere finita eundem tan-
dem cauum reddit. Nonne vmbelli-
ferarum, taraxaci, aliarumque caules
minores, nondu umnque florentes, me-
dulloſi deprehenduntur, quo magis
véro increſcunt, eo magis quoque im-
minuitur medulla, adparetque tunc
minimus in caudice canalis, et flore
tandem euoluto, fructuque praeſente
ea

⁹) Conf. FrpMANNVS p. 43. Placet nobis ea in-

primis, quam BosIvs I. c. p. 10. expo ſuit, me-
dullae diſtinctio, dum esm, quae in centro
plantae eſt, primariam, illam vero, quae ſtra-
torum areas replet, ſueceſſiuam appellauit.

p) Medullam in borraginis caule originaliter in-
tegram eſſe, recte aſſeruit GREWIVs in Anat.
Comp. Truncor. P. I. c. I.

miin nol
renatum
en eplien
laten repl
actumngu
cMuitntis al
erkcies 4
colt elogue
mina. Ad-
ſtne ſupe⸗
ſenmus

Mine p
Drehendun
renchyma,
Vticulos,
limam co
i einsade
Ceerptr
cuminantn
Wlident man
Cuſticnendin
kplet. U

1 Poliomm
ufirmet M

Cem incum.
lori celſolo.
Colhnerent.
Nnonadi,
Nens Eiher.
ius. Mave.
8, gone an⸗
dbent, eunn.
Ublla medola
inime autemn
Inper cauam
egetatiopro⸗
eundem tan.
nce pinbell.
Ingue cuuſe
Orelned,
ud mngs
Cvocnein⸗
Mretaue uune
ntls, etkar
veneſent
1

obiset N⸗
9, eNollt, M.
e (eNO
. lge Uite⸗
Vend, Jlne
em Ineluu.

———6 433

ea cauitas eſt maxima, omnisque me-
dulla diſparet. Et diſparet modo,
inque ſeneſcente planta vitam modo
amittit, non vero prorſus deficit; to-
mentoſum enim hoc opus, quod an-
tea explicatum erat, omnemque caui-
tatem replebat, nunc exſuccum con-
tractumque inuenitur atque lateribus
cauitatis adhaeret. Hinc interior ſu-
pPerficies albida eſt atque ſplendens,
cultelloque poteſt abradi tomentoſa la-
mina. Adeſt itaque eadem mutatio,
quam ſuperius g. VI. de vaſculis de-
ſcripſimus.
§. VIII.

Aliae porro in vegetabilibus de-
prehenduntur partes, quae nec pa-
renchyma, nec medullam, attamen
vtriculos, vel ſubſtantiam hiſce ſimil-
limam, conſtituunt. In foliis maxi-
ma eius adeſt copia. Si ea, vel viridia
decerpta, vel maceratione praeparata,
examinantur, ſub cuticula viridem
exhibent maſſam, quae vaſorum, rete
conſtituentium, interſtitia, ſiue areas
replet. Hacc mere celluloſa eſt,
. facil-
Foliorum craſſitiem ab vtriculis dependere,
affirmat MALFPIGHIUS I. c. p. 52.

Ee

434 * *

facillimeque ſeparatur a vaſculis, vt
illi norunt, qui foliorum ſceleta con-
fecerunt. “) Neque a foliis differunt
florum petala, quorum etiam vaſa
vtriculos includunt.“ In ſeminibus
quoque, eorumque inprimis cotyle-
donibus copioſiſſime adſunt. Vidit
in phaſeoli ſemine LEEVWENHOE-
CKIVS plurimas membranas, quibus
farina includitur, quae ita inter ſe co-
haerent, vt cum medullari opere con-
ueniant,9 globulosque farinaceos cu-
ticula tectos, vel, quod idem eſt, vtri-
culis incluſos eſſe, ſingulari experi-
mento

v) In hac re occupatus lonu. ERN. STIEFFIVS dubie
jam illud affirmauit. Vid. Progr. de vita
nuptiisque plantarum Lipfſ. 1741. 4. p. 11.
*) Conf. PaIL. BoNANNI Mierographia curioſa,
edit. cum Obſeruat. circa viuentia, quae in
rebhus non viuentibus reperiuntur, Romae
1691. 4. p. 79. fig. 83. Quippe qui in vaie-
rianae rubrae corolla paucas vaſorum propa-
gines, multos vero vtriculos, et inter eos plu-
rima ſpatia delineauit.

¹) Vid. Epiſt. Phyſ. p. 25. ſqq. Idem obſeruauit

in tritico, hordeo, piſo, caſtanea, aliisque.
Conf. etiam p. 233. Lobos ſeminales paren-
chyma vocat GREWIVs, et dum ſucculenti ſunt,
medullam aliquo modo referre aſſerit, in Pri-
mord. Anat. veget. C. 1. Conſentit quoque
MALFIGRIVS I. c. p. 87.

oehaorur.
1s deant
etinprimss
te, lde e
Ceprehendli
ul algentel
ucidrreddi
Continuatisg
Concecimas
Noloe adellef
Uunc Mohen
ormünidus
liclos inten
Vticllos,
et ortepun
Un liquorib
tain habent.
encam,
NCre ala unt
Pomnes ag-
Uerri, Cwerd

leNs
Lopzt.
abereta

lenlis t
ſeletn con.
isciferunt
eiam vaſi
Inknininns
Nrimns hr.
clunt. Viär
LEVVINNr.
Anas, guibos
lta iuter le co⸗
Niopere
rimeoser.
lemel .
Clei erpen.
Welt

. Senmenn anie
brogt de in
n
rogriphin anch⸗
Fiuemtin, hte in
periunnnr, Numn
uippe gliin ne
ſilrun chi
ainera⸗ Nr

Zem Dderunan
mer, Mche⸗
ſewündles ſuer.
Cdecrlenilunn
ne gentzin ki

Coolenit Cogn

. “ 435

mento didicit. 2 Praeter ea comme-
morandae etiam ſunt illae veſiculae,
quae in foliis inter vtriculos diſper-
ſae haerent, et a MALPIGHIO folliculi
appellantur. * Deſcripfit eos in fo-
liis oleandri, mori, aliarumque, 9)
et inprimis in interiori foliorum Par-
te, quae coelum reſpicit, eosdem ſeſe
deprehendiſſe perhibet, ſuccumque,
qui argenteo colore ſplendet, et folia
lucida reddit, ex eorundem aperturis
continuatisque ductibus exire credit.
Concedimus lubenter MaLPIGHIO
hoſce adeſſe folliculos, aſt in genere
nunc monemus, omnes eess, diuerſis
nominibus inſignitas, partes, hos fol-
liculos, interſtitia vaſorum replentes,
vtriculos, parenchyma, medullam,
et forte plures, alueolos eſſe, ſiue ca-
ua, liquoribus repleta, quae non cer-
tam habent, ſed variam, figuram,
ſphaericam, oualem, angularem, et
quae alia ſunt figurarum genera, ideo-
que omnes ad contextum celluloſum
referri, diuerſis vero nominibus neu-
tiquam inſigniri, debere. Differt
E e 2 con-

2) 1. c. p. 236.
) I. e. p. Fö.

2) Tab. 20 ct 21. fig. 106. 107.

436 —

contextus celluloſus in animalibus;
ille nempe, qui oſſium interiora oc-
cupat, multum diſcrepat ab eo, quem
in liene deprehendimus, horumque
neuter conuenit cum eo, qui pingue-
dinem continet. Eſt alibi laxior,
ſtrictior alibi, alibi durior, alibique
mollior, 2) vnum tamen his omni-
bus eſt nomen, ideoque etiam enu-
meratae partes omnes, licet ſtructu-
ra et loco differant, generali cellu-
loſi contextus nomine ſunt inſignien-
dae. )

§. IX.

Eſt ampliſſimus contextus cellu-
loſi vſus in vegetabilibus. Dependet
ab eo omnis ſolidarum partium co-

haeſio atque ſtabilitas, omnis ſtructu-

136
2) Conf. III. HALLERI Diſſ. cit. §. 9.

a) Medullam et parenchyma vnum eſſe corpus,
figurn modo et loco diuerſum, affirmat CGRE-
wivs in Idea Hiſt. Phytol. P. II. c. S. Me-

dullae et celluloſi contextus affinitatem, et

cum vtriculis analogiam aſfſumit WALTEERVS
Progr. eit. p. 6. neque diſſentit MALrIGHIVS
p. 30. et paſſim. Lvowiolvs denique 1l. c. P. II.
c. 2. J. 319. p. 141I. contextum celluloſum
idem efle ac vtriculos, et §, 332. p. 145. me-
dullam ac parenchyma cum eodem quoque
conuenire, aſſerit.

ccifeis
Cbinionemn
etlln le i
Giametrales
jnlertiment
Puet, elb
Gifunt er!
glum kempe
modo dere
reeidsel⸗
Einsmnodi
mentis, an
Gemonſtrar
Ex guibos
arbirumor,
ſim eſe,
olnne flidi
lwes⸗ Gui pt
Unt inne

) Cont Uel
Lebll.e

knimelidns
lnteriora ge⸗
3 0, Oem
3 En Mohve.
i uin,
riot, Abigne
en his omni
le eliam enn.
Lenerali cele.
luntinſonir

mextds l.
. Dehende
n partiam e

Omnisructr.
A

169
ynun el⸗ cui
On Mimt Gl
eltes M.
Ttfnititen, 4
fuon urben
gend Wertioand

erügae lok
ernen cellololn
) 16
gemn goon

437

rae differentia ac elaſticitas, omnis
denique fluidorum motus et praepa-
ratio. In hoc enim ſpongioſo opere
humores contineri mouerique ſtatui-
mus, licet aerem modo in eodem ha-
bitare, alii exiſtimauerint. Quam de
ſucciferis fiſtulis, in tracheas mutatis,
opinionem habuit GREWIVS, eandem
etiam de illis, qui medullam, ' et
diametrales ſic dictas portiones, ſiue
inſertimenta conſtituunt, vtriculis
fouet; eos ſcilicet, quia magis candi-
di funt, et non tranſparentes, neuti-
quam ſemper humore, ſed aliquando
modo aere vegetabili ſiue vaporoſo
repletos eſſe. Purum vero aerem in
eiusmodi vtriculis contineri, experi-
mentis, antlia pneumatica inſtitutis,
demonſtrare voluit THüMNMIOGOIVS. 94)
Ex quibus vero id modo cogi poſſe
arbitramur, aerem vtriculis inclu-
ſum eſſe, eodemque modo, prout
omne fluidum ingreditur, etiam in
ſuccis, qui vtriculos replent, habitari.
Sunt itaque vtriculi, ſiue celluloſi
e 3 con-
“) Conf. Idea Hiſt. Phytol. P. II. c. 5.
) 1. c. P. II. c. 3.
4) In Experim. Singul. F. 20.

43³38 * *

contextus cellulae, receptacula, quae
certas ſuccorum partes excipiunt ſer-
uantque. Leguminoſorum fructuum
valuae, quando flore delapſo excre-
ſcunt, maxima ſuccorum ſcatent co-
pia, et propter ea eo tempore pro ali-
mento praeparari ſolent, dum vero
deinde ſemina augentur, decreſcit
valuarum moles, contrahuntur illae,
et exſiccantur. Quae mutatio clare
oſtendit, ſuccos ex valuis ad ſemina
tranſiiſſe, ideoque iisdem repletos
fuiſſe vtriculos. Omnis porro plan-
tarum, florumque in primis tenerri-
morum color a contento in contextu
celluloſo fluido, eoque tranſparente
dependet, “ licet aliquando vaſa
etiam colore tincta adpareant. Viret
vt plurimum parenchyma in cortice,
quam diu ſuccus in cellulis contine-
tur, exſiccatum vero albidum refert
colorem; et folia ſucculenta viridem
quoque naturaliter habent colorem,
ſuccis vero exhauſta, illum varie, ali-
quando etiam in rubrum, vt in clu-
tia,
e) Colorem diuerſum in vseriis petalis deſeripfit
MaLFIGHEIVS I. c. p. 62. e. gr. in gladiolo et

poeonia exterior vtriculorum ordo rubicundo,
interior albido ſcatet ſucco.

Humore
textu non
Wouentur,
tum goigenn
Adhminculo
Gvae hrobant
eNreines
Mücime ec
Celelolo len
Auteln connte
cen perpen
Potretcerer
gelkrueret,
loe in ocoi.
Urben, eh,

Mitor, in

Eem modd
let moner,
Clahzeiner
lin, Cademn

Hunt ſer.
ftuctum
d erere.
llaendco.
Done prodlr
. Gum Verd
1, cecrelei
humnur ile,
nutatio chre
d ſemin
en leples
Porro phn⸗
nstenenn.
incontexen
Kaniarene
nndo lln
ennt. Viret
n incortoe
lsconti
ikunn tten
Nrn ilen
1lar je Ar.
. Nin
n

alis deſtifil
n aulen⸗
0tdo tubicunen

439

tia, mutatum oſtendunt. Ob defe-

Gtum autem fluidorum exareſcit cel-
Iuloſus contextus; eodem modo, vt
ſuperius de vaſculis monuimus, atque
tunc vacuos factos vtriculos cellulas-
que cauas aer ingreditur, casque
replet.

Humores vero in celluloſo con-
textu non modo continentur, ſed et
mouentur, mutanturque. Et mo-
tum quidem fluidorum huius ipfius
adminiculo accelerari, plurima ſunt,
quae probant. Vaſcula a radice ad
extremos apices continuato ductu
minime excurrunt, ſed in contextu
celluloſo ſemper finiuntur. Humor
autem contextui huic immiſſus in eo-
dem perpetuo manere nequit, alias
putreſceret, acris fieret, plantamque
deſtrueret; hinc vel ab aliis vaſculis,
hoc in loco incipientibus, iterum ab-
ſorberi, vel, quod ſaepiſſime depre-
henditur, in contextu celluloſo, eo-
dem modo, ac in fiſtulis, vlterius de-
bet moueri. Communicaùt omnes
cellulae inter ſe, et cum minimae eae
ſint, eadem ratione in illis, vt in tu-
Ec 4. bis

*

440 *

bis capillaribus, humorum progreſſus
efficitur. Si enim duo plana, paral-
lelis ſuperficiebus ſibi impoſita, flui-
dum attingunt, ſtatim magna cum
celeritate ad infi gnem altitudinem
inter commiſſuras ſurſum rapitur
fluidum. Sumatur ſcirpi medulla,
quae ſeries eſt atque coaceruatio plu-
rimarum veſicularum, cellularumque
inter ſe communicantium, reconda-
tur haec in oleum, adſumit illud, at-
trahitque, et breui temporis ſpatio,
non ab externa aliqua cauſa, ₰ ſed
propria virtute, per integram moue-
tur medullam, ita, vt nunc in omni
uncto flammam alere Poſſit. Ex
ac itaque vulgari experientia di-
ſcimus, ſuccos celluloſi contextus
auxilio moueri atque vIterius pel-
li. Sunt alia, quae etiam huic opi-
nioni robur addunt. Quo maior
neceſ-
) Nonnulli humorum in cellulis motum qui-
dem concedunt, in auxilium vero vocant tra-
cheas, ob aere externo diuerſa ratione muta-
tas, quae ſeſe vel expandendo vel contrabendo
in vtriculos agunt. Conf. A. C. GAKENHOLZII
Pr. de vegetabilium praeſtantia et indole
Helmſt. 1706. 4. p. 9. Eiusmodi vero ſyſto-

les diaſtolesque actionem induratis his atque
lignoſis vaſis minime attribuere poſſumus.

geelii 1
uunk l
er Geleunt
que in
Cantian; 4. Gunm

le ne

Ve herhl kur
(t ubeſcun
Ih, eoue
Gere ideo
Engilts
rum ft mot
gune eyluce
Ietienlo orb⸗
Vime euento
gum nam
Truio plant
modo face
gun Aerd
Uüntque.
celaloſo co
Tum ile et
V10 or en
lum, ex inke
Uperioren 9

) GCnrwirs Co
Ulerit her
eiiſuctoz

Drogrellg

1a, paral.
olte, fui.
orn cum
Uhudinem
umn Mmir
01 medhln,
erugtio glr.
Ulmumgve
reconca⸗
nitillud r
poris ſonid⸗
4Ili,0 Ked
ram woue-
ne in omnl
t. N
elientin dr
ſi Cntexa
llenus de
mn huie or
Co⸗ Mno
Neeel
,mmun gli
1o ſocN
4 Wone MW⸗
A cnidendl
Grdihlil
znus e *M
vero l)
uin nis u
ete Glumnn

4

441

neceſſaria eſt in plantis humorum
quantitas, quo viuidius celeriusque
eae creſcunt et augentur, eo maiori
quoque in copia adeſt ſpongioſa ſub-
ſtantia; dum vero nouae partes nul-
lae generantur, dum caulis atque folia
vel perſiſtunt immutata, vel ſenſim
contabeſcunt, eo parcior inuenitur
illa, coque frequentiores ſunt tra-
cheae, ideoque eo tempore minimus,
languidus, vel omnino nullus humo-
rum fit motus. Scimus enim vaſa,
quae exſucca et torrida, medioque
reticulo orbata ſunt, mortem pro-
xime euenturam cum vita neuti-
quam commutari poſſe, dum e con-
trario plantae, ex defectu ſuccorum
modo flaccidae, celluloſae adhuc,
aqua aſperſa, denuo erigantur vi-
uantque. Mouentur itaque ſucci in
celluloſo contextu, vbicunque loco-
rum ille etiam deprehendatur, ex
Vno parenchymatis vtriculo in alte-
rum, ex inferiori medullae parte ad
ſuperiorem, O abitque ex hiſce ad va-
Le S ſcula,

g) GREWIVS Compar. Anat. Trunc. P. II. c. 1.
aſſerit, per medullam primo tantum anno mo-
ueri ſuccos, ſecundo vero cam iam aridam eſſe et
exſue-

2

442 S Seneree

tis infunditur, inque illis porro di-
ſtribuitur. Niſi enim haec veſicula-

ſcula, ex quibus denuo veſiculis aper-
t

„

ris fabrica in fiſtulis ſucciferis adeſſet,
ſucci aſcendere neutiquam poſſent. ¹)

§. XI.
pPraeter ea contextus celluloſus
ad praeparationem ſuccorum mub
tum confert. Eodem terrae ſucco
nutriuntur diuerſiſſimae plantae, Ve-
nenatae atque ſaluberrimae, aroma-
ticae atque inſipidae plantae in vno
eodem

exſuceam, et ita ſemper poſtea manere. Huic
ſententiae fauent etiam ea, quae ſuperius de
contextus celluloſi colore notauimus. In iu-
hioribus plantis virideſeit medulla, cundem-
que colorem certo retineret, nee albidum ad-
ſumeret, ſi ſucci ſemper in eadem contine-
rentur.
) Succorum motum medullaris contextus ope

fieri, copioſe probat GsREWIVS in Primord.

Anat. Veget. c. 3. Conf. etiam Lvowion In-
ſtit. P. II. c. 4. S. 358. ſqq. p. 154. et, vbi
§. 392. de cerealium plantarum vegetatione
diſ:ierit, optime monet, primo parenchymo,
medullam deinde exſiccari, eoque tempore
per contextum celluloſum, in fſtulis conten-
tum, ſubtiliſſimum adhuc adduci fluidum,
hoc vero etiam ſublato, frucdtum, radicem,
omnemque plantam exareſcere.

Mimalt 01
ruin MMod
ata ſenün

Rioneetl⸗
Nales n)

.
ſel crlinch
in üglem
4 COnkextll

nec Veras!

) Wid, Lypn
,)Controriu
porotione
(Cir jn
Dreſd. 5
uan widen
nonnoll e
bount, i
ſeri come
ſtli Dlin
CVerrakn
1barig 1

ſe lis
porro di.
r veſtenle.
id deſſer
nen

E cellalocns
COrum mu.
terrae ſucc
nie, Monmnr.
Itle in rno
kobenn
1mninen, Mon

4

Ia ul⸗

gee klbidumn 10.

elden ooonne.

(ootexs Ge
g i MNM.
Moe l.
e
Vegndol
redcifn,
ee empote
6olis coniel⸗
ndan, lcicen

e.

443

codemque ſolo creſcunt, ſucci ergo
in ſingula planta in propriam ipſi na-
turam debent mutari. Scimus in
animali corpore omnem fere fluido-
rum mutationem a vaſculorum mu-
tata ſenſim diametro, diuerſa dire-
Rtione et ſ. p. dependere; verum ca-
nales in vegetabilibus non conici,
ſed cylindracei ) ſunt, hinc nullam
in iisdem fluidorum mutationem )
fieri poſſé, ſed omnem differentiam
a contextu celluloſo, vt a glandulis,
dependere, affirmamus. Et eo con-

fidentius hoc aſſerimus, partim, quia
nec veras glandulas, ) nec corpora,

glandulis analoga, in vegetabili cor-
pore deprehendamus, partim, quia
in animali machina, vel in ipſa glan-
dula-

¹) Vid. Lvpwioni Inſtit. P. II. c. 2. §. 321. P. 142.
*? Contrarium ſtatuit, omnemque ſuccorum prae-
parationem veſculis tribuit HaAMELIvS DV MoN-
CcEav in tract. de Agricultura edit. german-
Dreſd. 1752. 8. c. 4. p. 16.
) Sunt quidem, et inter recentiores inprimis,
nonnulli audores, qui glandulas plantis rri-
buunt, inque iisdem humorum ſeecretiones
fieri contendunt. Conf. CAR. LINNAEI Spon-
ſalia Plantarum Stockhol. 1746. 4. p. 14. et
GverTARDI Obſeruations ſur les plantes T. I. II.
a Paris 1747. 12.

444 —
dularum fabrica, ad contextum cel-
luloſum quoque reſpiciat, eumque
vim aliquam in mutandis ſecernen-
dis liquoribus forte habere, exiſtimet

HaALLERVS. n) Dum vero celluloſo

contextui eam virtutem atque effica-
ciam adſcribimus, ratio certe pri-
mum oſtendi debet, qua haec fluido-
rum in veſiculis mutatio efficitur.
An ſolo inteſtino motu, an fermen-
tationis) ſpecie, an praecipitatio-
ne,* haec fiat, an vero potius hu-
mores ipſi non agant, ſed modo pa-
tiantur, anque a diuerſa diametri mu-
tatione, nunc aucta, nunc imminuta,
ea dependeat, ?9) et a quanam cauſa
haec vltima proficiſcatur, merito

quaerimus, aſt reſponſionem difficil-

limam eſſe, ſimul confitemur. De-
poſitum in cellulas liquorem, ſi ille
rapi-

m) Conf. Diſſ. de Tel. cell. G. 62. p. 66.

u2) Fermentationem adſumit stque defendit Gär-

wivs in Primord. Anat. veget. c 2. et Idea Hiſt.
Phyt. P. III.

0) Praecipitationem, cum fermentatione coniun-
dam, ſtatuit MaArrIGmVs p. 23. 30. 86. et
paſſim.

P) Preſſione in vtriculis humores praeparari, aſſe-
rit STIEFFIVS I. c. p. 10.

apice⸗
eiſimnol
Gletum hi
enl Dhnenn
ne Dormm
Odorenn
le, et gun
ſent, glut
acfciuncn
ig iquoe
Mebent.
fum W pe
Humorum
li, hinc et
ſuccorocn
W drd
npeditu
mnots, 0
gue motl
Tantur pn
tenuancun
Gepurantu
Que omt

9) In he gbn
duimalda
ne ſomne
lunprini
logis aſt
elio, 0

Mtertum cel.

l elmue
lecernen.
e, diſimer
erd CAldhol
n geeh
io erte p⸗
uhaer flido.
atio efeitor
in an kermen.
Druecigitatd
vo porins Nr.
EAor
Giametnime.
de imminntn
Hunmm N
tur, lherido
Pnen iffel
gtemor. De⸗
volen, Ae

ebetehdit GN.
2 el enß.

Mshone eobidn⸗
. 23, . e

6 zneptni, 1

Rrerrrrr 445

rapidiſſime per easdem mouetur, et
perſpiratione auolat, non multum
mutatum praeparatumque fuiſſe, do-
cent phaenomena. Odoriferae plan-
tae plurimae non ſemper eundem
odorem excitant, veſpertino tempo-
re, et quando noctis tenebrae immi-
nent, grata aliqua perceptione auras
adficiunt multae, quae aeſtuante ſole
vix aliquod ſuae praeſentiae ſignum
praebent. Scimus vero a ſolis radio-
rum vi perſpirationem, ideoque et
humorum motum augeri et accelera-
ri, hinc et concludimus, optimam
ſuccorum praeparationem fieri, vbi
paulo tardior, O non vero prorſus
impeditus eſt humorum progreſſiuus
motus. Quieſcentes ergo, lentiſſime-
que moti humores mutantur, ſepa-
rantur particulae, vniuntur aliae, at-
tenuantur illae, eleuantur, ſoluuntur,
depurantur, ſic fit ſubtiliſatio, coctio.
Quae omnis mutatio externo calore

9) In hac quoque re maximam vegetabilium cum
animalibus deprehendimus anologiam. Non-
ne ſomno durante, quo tempore tardiorem
ſanguinis circulationem cum plurimis phyſio-
logis aſſumimus, optima fit fluidi neruel ſe-
cretio, optima nutritio?

.

4416 —

*

quodam modo adiuuatur, " dum ille
in cellulas agit, efficitque, vt incluſi
humores leuiſſime agitentur. 9 Fa-
cta ſic noua mixtione, porro, dum
ſucci quieſcunt, ſpecifica ſua graui-
tate craſſiores tartareaeque partes
praecipitantur, dum volatiliores ſur-
fum euehuntur. Hoc in viuis plan-
tis ita fieri poſſe, declarat inprimis

fructuum maturatio. Poma, varia-

que eorundem genera, ſi decerpun-
tur, auſtera ſunt atque acida, pul-
pamque denſam magis atque duram
habent, ſi vero illa per certum tem-
pus reponuntur, manſueſcunt, mol-
lior fit pulpa, gratam acedinem poſ-
ſidet, reficientemque atque cardia-
cam virtutem acquirit. Quicquid
itaque auſterum, tartareum atque ter-
reſtre fuit, antea per omnem pulpam
diffuſum, nunc collectum in media
Parte
r) Radiorum ſolarium virtute tantum praepara-
tionem ſuccorum in vtriculis fieri, exiſtimat
lIon. Gorrt. KRücERvVS. Vid. Eius Narurlehre,
Balle 1750. 8. §. 666. p. 892.

²⁹) Conf. FELDMANNVS 1. c. p. 13. Qui chemicam
quaſi digeſtionem, et longe aliam in vtricu-
lis, quam in canalibus, mutationem experiri
Auida, afſſerit.

are lnre
tone Nly
bis Gnſpes
peracs,
ine greanoid
ria rep
Materia tep
epolt nl
corum mut
gue Eivertt
rom gene
Gvolibet d
definire, n

) Wit ctiam!
jmer nricu
ſeie (len,
ſumn ugde
Ge exſieut
Vrieolorun
ſpevile eo
concreti ſe

4) Pueperati
Adleripſit
PIVS Iib. e
u ſngulo
Ils, Allerin
tumm incne
mis elle, e
Wr. Vid.
Ces 1710.
Qullam me
Guntes hn

Conb, lib,

1n nins Pln.
nt imnins
kom, Varie⸗
1 Cecerun.
il, pll
tque durum
ertumn ten.
Aonnt mo.
Lelinem d-
Nane cucir.
Qognid
m atgbeter
pempupum
n in nedl⸗
le

nmn hmueſutr
. e.
ſennn
us Nuurlenrth

ichemenm
. erien⸗
acn in Nlne,,
lis en

aionen en⸗

——

l

parte deprehenditur. In praepara-
tione pyri, maceratione inſtituta, ſae-
pius conſpeximus, vaſculis, a pulpa
liberatis, adhaerere ſolidioris ſubſtan-
tiae granula, quae vtriculi, tartare⸗
Run

8◻

materia repleti, eſſe videntur. 9 Fiunt
expoſita nunc ratione quaedam ſuc-
corum mutationes; aſt omnem, eam-
que diuerſiſfſimam in quolibet plan-
tarum genere et ſpecie, immo in
quolibet contextus celluloſi loco n)
definire, noſtra intelleckus imbelliei

2812
tate

†) Vidit etiam MALFPIGHIVS I. c. P. 21. in quercu
inter vtriculorum ſeries dari corpors ſolida et
fere oſſea, quae tartaro concreto turgide den-
ſum atque durum conſtituunt corpus; et p. 52.
de exſiccato opuntiae folio refert, ſe, proerer
vtriculorum veſtigia, ſubalbida quoque con-
ſpexiſſe corpuſcula, quae forte tartariſato ſucco
concreti ſunt vtriculi. .
2) Pracparationem fluidorum modo illis vtriculis
adſeripſit, qui in cortice inueniuntur, Wor.-
FIVS lib. cit. J. 227. p. 639. ſq. De medullae
vſu ſingularem coniecturam propoſuit MaoNo-
LIVS, aſſeruitque ſuccum, per medullam mo-
tum, inque eadem praeparatum, illum inpri⸗
mis eſſe, ex quo flores atque fru ſus generan-
tur. Vid. Hiſt. de l'Acad. Royale des Scien-
ces 1710. p. 64. RENEALMVS vero ſtatuit, me-
dullam modo plantis datam eſſe, quo abun-
dantes humores in eadem poſſint reponi.
Conf. lib. cit. an. 1711. p. 65.

448 —

tate haudquaquam poſſumus; fſuffi-
ciatque indicaſſe, ſpongioſum con-

textum aliquam, immo omnem in

ſuidis mutationem efficere. *)

F. XII.

Cellularis plantarum fabrica non
modo ratione fluidorum aliquam vti-
litatem praeſtat, ſed et plurima, quae
ad ſolida ſpectant, ab eadem ſunt de-
ducenda. Vinculum illam eſſe, quo
primae et ſimpliciſſimae fibrae inter
ſe cohaerent, et membranam atque
canalem conſtituunt, ſuperius §. J.
explicauimus, ideoque etiam omnem
ſtructurae differentiam a diuerfſitate

eiusmodi celluloſi operis dependere,

nunc adſumimus. Habent planta-
rum ſolidae partes ſuam elaſticita-
tem, roburque phyſicum. 9? Fibra
vege-

*) Praeter citatos iam auctores nobiscum etiam
ſentt BoRELLvs l. c. prop. 180. p. 269. et C. G.
KiIESLINGIVS in Diſſ, de Succis plantarum,
L.i pj. 1752. J. 9. P. 27.
„) Dum elaſticitatem in plantis aſſumimus, mini-
me eam, vt in animalibus comparatam eſſe,
credimus, in horum enim fibris praerer ela-
ſticum, vitalis ſimul adeſt motugs. Conf. Lvp-
wiIGII Inſtit. P. II. c. 2. F. 311. ſq. p. 139.

oridi
iu enten
beo kompin
textos FTlerin
lobe Condin
coltice iſeit
Nicenn ſecel
ceunt, hid
Cemn et huit
Non vero V.
eſt grals,
tium atue!
kiat. Nrdus
6ris gradu
Qalticitatis!
Adllhiciats
Annbann ſue
borem, ce.
e termpre
arur incre
maximarati
Ciferentin,
lependet c
wiores huin

ra hulins

neriorgue

mnz: if
ngioſum cor.

Cere, r)

n bibrien don
alquum n.
Phorinn gre
Aden func
limele, ge
ge thrne inter
nmmm are
perins l.
namn omden
11 Certne
i ehenlere
lobent phamr
lum elgkictr
n., Fhrt
ſeye

lieun eiin
269. K..
Pannran

Jumicnus, nin⸗
Comhirnmm dle
Cbris pruetet 4
hotus. Coul⸗

1.1

vegetabilis, filum e. gr. ex lino du-
Rtum, poteſt extendi, et remota exte-
riori vi iterum abbreuiari, ſi vero ni-
mium extenditur fibra, rumpitur, et
ideo rumpitur, quia celluloſus con-
textus vlterius cedere nequit. Solu-
tione continui in viua planta facta,
cortice diſciſſo, vulneris labia a ſe in-
uicem ſecedunt, in ſe inuicem quaſi
coeunt, hiatumque relinqunt; ea-
dem et huius phaenomeni eſt ratio.
Non vero vnus idemque elaſticitatis
eſt gradus, ſed pro diuerſitate par-
tium atque ſtructurae inſigniter va-
riat. Ardua eſt diſquiſitio, ſi cohae-
ſionis gradus, hinc et ſtructurae et
elaſticitatis limites definire volumus.
Adſpiciatis fungos molles, plantam
annuam ſucculentam, et lignoſam ar-
borem, conſideretis plantam nunc
ex terra propullulantem, eamque in
avpn incrementi conſtitutam, nonne

maxima ratione ſtructurae inuenietur

differentia, quae tamen omnis a ſolo
dependet contextu celluloſo. Quo
laxiores huius ſunt cellulae, quo ma-
iora huius exiſtunt caua eo molliorte-
neriorque atque magis ſucculenta eſt
plan-

450 —

planta, ſi vero illa a molli ſuo laxo-
que ſtatu recedit, fibrae atque vaſcu-
la compinguntur, inter ſe coaleſcunt,
et nunc rigidiora atque firmiora de-
prehenduntur. Haec res ex vaſo-
rum inprimis contemplatione clarior
erit, Sunt inter ea alia mollia, ſuc-

coſa, alia cartilaginea quaſi, elaſtica,

alia tandem immobilia, et ex ipſa ſe-
nectute rigida. “ Plures dantur in-
termedii gradus, qui tamen nullo
modo determinari poſſunt, neque
haec, nunc propoſita, vaſorum dif-
ferentia ſemper, neque in omni
planta adeſt, ſed ſucceſſiua fit ex mol-
liori in ligneam ſubſtantiam mutatio.
Arbores in prima iuuentute ſuccu-
lentam herbam referunt, in adultiori
dein aetate multum inter ſe diuerſas
partes conſpiciendas praebent. In
parenchymate laxior quidem eſt cel-
luloſus contextus, qui vero in inte-
riori ſuperficie iamiam contractior fit
atque firmior, hinc et interius eius
ſtra-

2) Triplex hoc vaſorum genus aſſumſit Lvpwi-
GIVS 1. c. P. II. c. 2. P. 142. ſd. eamque fere
diuiſionem iam propoſuit KorNicius 1. c.
pag. 116.

Kratun .
ſber he
ollhe n
tutn cehol
tor, nexb
Paeret,
Aburnum
Katu din!
ipfum lig
Licet vero
ntgue Vaſa
Orro con
tamen mul
interſtina
CNpans.
nowmine i
verſos ex
et wiora

4) Fodem,
nucem
Ollea illa
Primo mo
exteriores
aique cun
cteſcum.
ſucculenn
eundem
6SNIs.

liſo o.
lgue vaſen.
tleleung
oniorn le.
AN.
Aione Cargee
Amolli, le.
uuß, elitiey
eter ipſe
tes Cuntur in.
tamen pul”
lun, mene
aſorum .
ne in omui
nafted ol
gacnmuntn.
ennnte ſucel
hin Aultori
er ſe bielis
rebent. I
ligen ekeel
ſerd i int⸗
mmckorlt
etics Nd
W⸗

Wunſt Da

8 . eamcde 66
1 Korxlols

—— * 4 5 1

ſtratum nouo nomine inſignitur, et

liber appellatur. Dum autem libri
cellulae vlterius adhuc condenſantur,
dum ille propter compactum reddi-
tum cellulare opus tenacior inueni-
tur, nexuque arctiori cum ligno co-
haeret, denuo nomen mutat, atque
alburnum dicitur. Neque in hoc
ſtatu diu perſiſtit alburnum, ſed in
ipſum lignum tandem mutatur. ⁴)
Licet vero nunc celluloſus contextus
atque vaſa, ligneam duritiem adepta,
porro condenſari nequeant, adhuc
tamen mutatur ſpongioſa ſubſtantia,
interſtitia ligneorum circulorum oc-
cupans. Hi circuli, qui annorum
nomine inſigniri ſolent, quo magis
verſus exteriora ſpectant, et maiora
et laxiora habent ſpatia inter duas Zo-
Ffz nas

a) Eadem, vel ſimilis modo, fit in fructibus, qui
nucem vel oſſiculum continent, mutatio.
Oſſea illa theca, ſemen in corylo inuoluens,
primo mollis eſt atque mere celluloſa, ſenſim
exteriores vtriculorum ordines ſolideſeunt,
atque cum tartaro, in iisdem depoſito, con-.
creſcunt; eo vero tempore interiores adhue
ſucculenti et tenerrimi ſunt, tandemque et hi
eundem fabricam adſumunt. Conf. MaArrI-
GHIVsS I. c. p. 82.

nas media, verſus interiora vero cer-
ta proportione vt plurimum immi-
nuuntur,?“) exhauriuntur ſic vtriculi,
celluloſusque contextus compactior,
durior, rigidiorque redditur. à& Non
autem celluloſus modo contextus,
circulos diſtinguens, vitae arboris
annos commonſtrat, ſed ligni etiam
durities et denſitas clare inde manife-
ſtatur. Arbores denſiores ſemper
obtinent eundem inter Zzonarum in-
terſtitia parciorem, copioſiorem vero
molliora ligna. Tandem regionum
coeli indicium praebet haec ſpon-
gioſa ſubſtantia, cum -illa non in
omni peripheria vnam eandemque
latitudinem habeat, vti vel VIRGI-
LIvS 9 iam cecinit:
Quin

*%) Conf. RovENvs I. c. p. 17. Nimium vero hac

in re externi aeris preſſioni forte tribuiſſe

videtur.

c) Conueniunt et hac ratione animalia et vegeta-
bilia. Quo enim aetate prouc Sior eſt orbor,
eo maiorem denſitatem habent interiores zo-
nae, et in ſenili corpore durior etiam ſenſim,
compactiorque redditur eelluloſa tela. Vid.
HaLLERI Diſſ. cit. F. 9. p. 8.

4) Georgic. L. II. verſ. 269.

Quin
ſ ge
Aolr

Relt
Px lis,
ſtructurae
Doua iter
getabili
Humorun
nbientis
texus cell
demm cauß
idem in?

In ge
Gkurae di
tu Gepen
rubiles o.
ſpecialem
Acedimus
Dlantarun-
Ciproca

) Cont. H
5) D ei,

07 Vero er.
mmum immi.
rlertrienl,
mckio,
ln. Nen
fo nenn
VItae arhorig
Glini etann
e ince maniſe⸗
ſores ſenpen
Zowarumn ir.
ioſioren rero
en ſevionum
haee ſor⸗
W won in
eandemcns
i vel Wner

n
Winivn ſero he
i fote Uihuit⸗

tluet vegeir⸗
Aor en udſt,
Wended n
cor einmn lnſnn
Urdola unr.

)

⸗

—. 45 3

Quin etiam coeli regionem in
cortice ſignant,
Vt quo quaeque modo ſteterit,
qua parte calores
Auſtrinos tulerit, quae terga
obuerterit axi
Reſtituant.

Ex his, quae de elaſticitatis atque
ſtructurae differentia expoſuimus,
noua iterum adparet animalis et ve-
getabilis corporis conuenientia; ab
humorum enim preſſione, aerisque
ambientis virtute condenſatur con-
textus celluloſus in plantis, vti ab iis-
dem cauſis in tenacem membranam
idem in animalibus ſaepe mutatur.

§. XIII.

In genere itaque verum eſt, ſtru-
GRturae differentiam a celluloſo contex-
tu dependere, ſunt vero plures, et
rabiles plane, eius effectus, dum ad
ſpecialem partium conſiderationem
accedimus. Si quae eſt in vaſculis
plantarum ſyſtoles atque diaſtoles re-
ciproca actio, ſi, vti RoYENVS/) affir-
TP f 3 mat,
²*) Conf. HArLERI Diſſ. cit. F. 69. p. 74.
) Diſſ. cit. p. 20.

mat, canalium fibrae, hyemali tempo-
re contractae, ad primos veris Zephy-
ros laxantur, capacioresque fiunt, 1
ſane a contextu celluloſo dependet;
ſi enim vaſa nimis firmum nexum
habent, ſi rigida ea ſunt, haec actio
foret impoſſibilis. En aliam ratio-
nem, cur in ſic dictis tracheis (H. VI.)
ſucci moueri amplius nullo modo
poſſint. Non autem vaſorum mo-
do, quem multi adſumunt, motus
ex huius celluloſi operis dilatabili ſta-
tu debet explicari, verum omnem,
quem modo in plantis deprehendi-
mus, ab eodem produci affirmamus.
Eiusmodi motus fit duplici ratione,
qum ille vel ipſas, fibram conſtituen-
tes, partes coniungit, vel per ſe inter
alias haeret. Cur arborum rami at-
que ſyluarum capita, a ventis agita-
ta, horum impetui cedant, cauſam
in veſicularis ſubſtantiae mollitie in-
uenies. Florum petala tam diu ve-
geta ſunt atque extenſa, quam diu
Vtriculi a contentis ſuccis extendun-
tur. Cur in ketmiae ſpeciebus, et
illis inprimis, quae palmata habent
folia, corrugantur illa, ideo certe,
quia contextus cellulofus, antea cx-
ten-

tenſus 1

ſuccn n
naturt

e
3 Non
inon

enbiſiine

voluantun
ſoribus p
que lubei
lulae, in
aunplins n
Celeritate
eriguntun
ris grodl.
riorl ſopen
Os con
Clids cell
ſonn arq
gent ell
Paturae
mae, 9
cundda a
lentanut
W. Mat
TNS

9) Conf.
lipl.
9) wi.s

4o

mli tempe.
ers zepfy.
Aefünt d
ehener,
Iun Nexun
t, Med dn
diam tato.
ches Ol)
Nulo moco
Wörum mo-
nunt, mot
dilaubiliſter
m omnem,
leyrehencli
ümma.
Nic muode,
ccultrner.
lperſeinm
in kumi E
eltis ggir⸗

— — ——

nt, chlin
vNie
WAe
GCan .
ESten

ecied, .
bec

—— 4 5ꝙ

tenſus, nunc propter deficientem
ſuccum in quietis quaſi ſtatum, ipſi-
que naturalem abit atque contrahi-
tur. Nonne eadem eſt cauſa, cur ſta-

minum filamenta craſſa et obeia in

tenuiſſimas fibras mutentur et con-
uoluantur. Sunt etiam ea in multis
floribus primo inclinata, arcuatum-

que habent ſitum, quando vero cel-

lulae, in vno latere extenſae, cedere
amplius nequeunt, maxima vi atque
celeritate eadem incuruata in rectum
eriguntur, et mutationem in anthe-
ris producunt. Antherarum inte-
riori ſuperficei ſuperſtratus eſt cellu-
loſus contextus, humore repletus,
cuius cellulae in extremis tenuiores
ſunt, atque in immaturis maxime tur-
gent, euaneſcunt vero, quando cre-
Paturae et euolutioni ſunt proxi-
mae, 9 hinc et eodem tempore foe-
cunda antherarum aura, vt pulueru-
lenta nubecula, vndiquaque explodi-
tur. Matutino tempore, vt VAILLAN-

TIVS ) teſtatur, haec inprimis accidit

Ff 4 mu-
Conf. H. O. BosszckxII Diſſ. de Antheris florum.
Lipſ. 1750. §. 10. p. 32.
h) Vid. Sermo de ſtructura florum L. B. 17198.
4to pag. 9.

mutatio, aurora fauet ſexus in plan-
tis voluptatibus idque forte ex aeris
temperie, quae in contextum cellulo-
ſum agit. Elaſtica vi diſſiliunt fru-
Gtus, et ſemina vndiquaque diſper-
guntur. Vidit TovRNEFORTIVS ¹)
in lathyri ſiliquis fibrarum oblique
ſitarum, quae forte ex condenſato
celluloſo opere ortae fuerunt, du-
plex ſtratum, quarum accurtatione et
exſiccatione valuae aperiuntur, in-
que ſpiram contorquentur; aquae
vero immiſſae, illae expanduntur de-
nuo, ſitumque naturalem adipiſcun-
tur. Quae mutatio, vt recte omnino
idem Auctor docuit, ideo euenit, ²*)
quia cellulas, quae fibrarum compo-
ſitionem ingrediuntur, aquoſum flui-
dum intrat, easque expandit. Con
traria prorſus ratione idem phaeno-
menon euenit, ſi ſiliquarum, ſuccu-
lentarum adhuc, valuae expanſae hu-
mido

1) Conf. Mem. de l'Acad. des Sciences an. 1693.
p. 221I. ſqq. vid. etiam an. 1692. Mem. p. 239.
et attende ad exempla addueta, hellebori ui-
gri, aconiti, coronse imperialis etc.
) Trachearum ſpiris hanc mutstionem adſeri-
pſit GAKENROLZIVS lI. c. p. 10. Conf. de fru-
ctuum dehiſcentia quoque CAsp. Bosti Diſſ. de
Motu plantarum ſenſus aemulo. Lipfſ. 1728.

. 14. p. 33. ſq.

Dabent etiam
4t his analogae
uim adhaerente
motum, ilicet
ſeiniga, A Wa
er Popter aric
gue cellulas oo
Contractae man
midior eſt aeri⸗
yeſiculis ſpiras
ur, iterumque
inam figuram

Ex fmentis, g
dun, Nhrometre

ell. Conf. Mie⸗
tio II. Berol. 11

gue conueniunt
et gebilioreg in
um vero lignot
Tuat, conuoluun

et ſexng in Ph
e forte ex geri
ntextumn cealo
V1 Ciſkliont fru.
Ciuagne iſher
OVRNEDONTWSi)
tbrarum obligne
e ex Condenlato
de flerunt, dn.
im accurtatione et

Aperiuntur, in.

tquentur; agune
eexpanduntur de.
Irulem Miviſenn.
Ntee ollnin
it, ideo euenit
flbrarum compo.
tur, Muoiun fu
e expundit Con
one MWemn phaeno-

urum, foccu tu .
ſtinam figuram adſumunt.) Haec

lue expanſae hir
mide
ges Kiences a. 169
n. 1602. Mem. ).23
add o, Mellebor 1
mnperidlis e.

murtatone
4

10. Cont. t
vgue Caar. Bodl! Ul
s gelnalo. Vh

——

4⁵7

mido immerguntur, tunc enim ab
humido, maiori in copia reſorpto,
eae conuoluuntur. Fraxinellae ca-
pſulae, crepaturae proximae, vel pa⸗
rum iam apertae, aqua adſperſa de-
nuo ſe claudunt. Quando ergo exte-
riores cellulae, ſucco exhauſtae, ab
aere ambiente exareſcunt, et contra-

huntur, ſecum quoque rapiunt inte-

riores, fructumque apertum ſiſtunt.
Habent etiam ariſtae in graminibus,
et his analogae, ſeminibus geranio-
rum adhaerentes, partes, ſingularem
motum, ſcilicet, dum matura ſunt
ſemina, a ſua extenſione recedunt,
et propter aridas factas, contractas-
que cellulas contorquentur, nec ita
contractae manent ſemper, ſed ſi hu-
midior eſt aeris temperies, a laxatis
veſiculis ſpiras amittunt, et elongan-
tur, iterumque ſuccis exhauſtae pri-

dum

1) Ex filamentis, geranii ſeminibus adhaerenti-
dbus, bygrometrum parari poſſe, cognita res
eſt. Conf. Miſcellan. Berolinenſ. Continua-
tio II. Berol. 1727. 4. p. 67. Cum his quo-
que conueniunt capreoli, illi enim iuniores
et debiliores in longitudinem extenduntur,
dum vero lignoſum magis duritiem acquiſiue-
runt, conuoluuntur ſpiraliter.

458 * *

dum aſſerimus, tam audaces fere
eſſemus, vt foliorum etiam mo-

tum ab eadem cauſa dependere,

affirmemus, niſi ea res multis ad-
huc difficultatibus eſſet ſubiecta.
Id itaque modo addimus, folio-
rum, quae motum exercent, pe-
tiolos aliqua articulationis ſpecie
ramis eſſe affixos, illudque, quod
ligamentum quaſi atque vinculum

praebet, celluloſum contextum eſſe,

qui extenſionem, a quacunque et-
iam ea oriatur cauſa, permittit,
conceditque, vt petiolorum ſitus
mutari poſſit. Eſſent forte alia at-
que multa, quae dignitatem cellu-
loſi contextus demonſtrare poſſent,
ſed ea omnia nunc omittimus, mo-
do hoc, an non forſan cauſa, cur
radices, ex ſemine enatae, deor-
ſum, caulisque ſurſum tendant, )
in diuerſa contextus celluloſi ſtructu-
ra ſit quaerenda, eſto problema.

m) Conf. Hiſt. de l'Acad. Royal. des Sciences
an. 1700. p. 85. et Mem. p. 65. ſqq. vbi huius
rei rationem, a noſtra non multum diuerſam,
Cel. DopART expoſuit.

☚

——

tüm eiim .

auſa Ependene
ea res mlig d.
ellet Mied
addimis, Rio.
in exerent, e
lenlgions ſpeee
illucque, gol
Atque vincvlam
n contextum elſe
4 quacunque et⸗
ult, permmittid
petiolorum ſitu
ent forte Ain 1.
dignitatem celi⸗
onſtrure polen,
Omittimus, mo-
rſin cauſi, cur
enatne, deor-
ſum tendant, n
cdlolod ſtructu.
to problema.
1 ortl. des Siene

ihuiu
n. P.65 (g. wdih

non wulrum iverln

„

22 23 24

5
£
3 —
=
1OLPHI B0EHMEE ι
TPTEB. SENIORIS E —
= —
NTATIOE —
BOTANICA =
DpE e
VM SEMIN
TEHAC
POLOGIAE E E
5. RTES NVNC CE
DITAET AVCTA =
=
CcEDIT
ERTATIO =
4b E E
7 CELLVLOSE——
S S
0 , 5 ABILIVM. = „
⸗ 2 ETr SERVESTAE

38 §.
himhI

6

1
n HDD

K. 21 M MERMAN N E-

Enmf

Wn
9 10

III*